Hvør skal gjalda uppihald á skúlaheimi, tá ið lærlingur er í skúla? Tá ið lærlingar skulu til Havnar, Klaksvíkar ella Danmarkar í skúla, er oftast neyðugt at búgva á skúlaheimi. Tí verður ofta spurt, hvør skal gjalda uppihaldið. Í yrkisútbúgvingarlógini er einki ásett um tað, og tað merkir, at tað ikki er álagt læruplássinum at rinda hesar útreiðslur. Okkum kunnigt rinda flestu læruplássini vistarhaldið fyri lærlingar sínar, men stuðul verður ikki veittur, og heldur ikki verður nakað alment ískoyti veitt. Tá ið lærlingar fara til Danmarkar í skúla, fær læruplássið eitt fast ískoyti til ferðaútreiðslurnar, sum í løtuni er kr. 3.500 fyri hvørt skúlaskeið. Fyri at fáa ferðagjald, skal oyðublaðið Lønarendurgjald og ferðagjald til lærupláss fyllast út og sendast Yrkisdepilinum. Strikast skal undir, at ein uppgerð skal vera Yrkisdeplinum í hendi í seinasta lagi 8 vikur eftir hvørt skúlaskeið. Kann lærlingur skifta til aðra útbúgving? Tað kemur fyri viðhvørt, at lærlingur, sum er farin í læru, vil sleppa í aðra læru, áðrenn viðkomandi er liðugur við ta fyrru útbúgvingina. Yrkisdepilin fær í slíkum føri spurningin, um tað ber til, og hvussu ein skal bera seg at í slíkum føri. Fyrst er at siga, at hevur ein frammanundan ein lærusáttmála við fyritøku, eigur hann fyrst at verða settur úr gildi, áðrenn til ber at gera nýggjan sáttmála. Fyri at kunna seta ein lærusáttmála úr gildi, eftir at 3-mánaða royndartíðin er úti, skulu bæði lærlingur og lærupláss skriva undir uppá, at sáttmálin verður settur úr gildi. Eru hesar treytir loknar, kann lærlingur gera nýggjan lærusáttmála við somu ella aðra fyritøku og fara undir nýggju útbúgvingina. Líkist útbúgvingin, farið verður undir, nógv tí fyrru, kann lærlingurin søkja um at fáa ein part av lærutíðini stytta. Umsóknin skal sendast Yrkisdepilinum, og avvarðandi yrkisnevnd tekur støðu til umsóknina. Hvør skal gjalda undirvísingartilfarið og/ella tilfarið til yrkis-ella sveinaroyndir? Í § 10 í yrkisútbúgvingarlógini eru tríggjar ásetingar um útreiðslur í sambandi við skúlagongd hjá lærlingum. Í stk. 1 er ásett, at landskassin veitir stuðul til tær beinleiðis undirvísingarútreiðslurnar. Høvuðsreglan her er, at talan er um útreiðslur, sum einki beinleiðis hava við tað einstaka læruplássið ella tann einstaka lærlingin at gera. Sum dømi kann nevnast løn til lærarar, hølisútreiðslur og útreiðslur til útbúnað. Í stk. 2 er ásett, at læruplássini rinda útreiðslurnar til undirvísingartilfar í skúlagongdini. Her er talan um tilfar, sum lærlingarnir skulu brúka í skúlagongdini. Í høvuðsheitum er talan um bøkur o. t., sum lærlingarnir sambært lesiætlanini skulu hava. Stk. 2 ásetir eisini, at læruplássini rinda tilfarsnýtsluna í sambandi við yrkis- og sveinaroyndir. Tað er ikki í øllum útbúgvingum, at serligt tilfar verður nýtt til royndirnar. Í t. d. træyrkjunum verður ein lutur tilevnaður, til dømis partur av einari trappu, modell av einum húsum. Tá ið henda lógargreinin varð broytt, varð greitt, at tann, sum rindar, eisini hevur ræðisrættin. Við øðrum orðum eiga læruplássini tað undirvísingartilfarið og tilfarið, sum verður nýtt til royndirnar, og sum tey hava goldið fyri. Í stk. 4 er ein sera eintýdd áseting, sum sigur, at skúlagongdin er ókeypis hjá lærlingum. Tað merkir, at lærlingar rinda ikki fyri sjálva skúlagongdina. Leggur lærlingur pening út fyri til dømis bøkur, eigur hann at fáa útreiðslurnar endurgoldnar frá læruplássinum. Hvussu fæst læruplássgóðkenning? Send hetta til Yrkisdepilin 1. Fyll umsóknina um læruplássgóðkenning, sum fæst her. 2. Skrásetingarprógvið frá vinnuskránni. 3. Sveina-/lærubrævið hjá yrkislærdum á virkinum saman við váttan um, at yrkislærdur hevur minst 3 ára starvsroyndir innan yrkið. 4. Fyll upplýsingarblað fyri læruplássið út, sum fæst her Gjøllari upplýsingar um læruplássgóðkenning eru at finna í Reglugerð um góðkenning av læruplássum, sum er tøk her. Ein læruplássgóðkenning varir í 5 ár. Tá ið tey 5 árini eru liðin, verður søkt av nýggjum. Viðmerkjast skal, at innan handils- og skrivstovuyrkið er eitt ófaklært fólk við í minsta lagi 10 ára viðkomandi og skjalprógvaðum starvsroyndum javnsett við ein avlærdan. Tá ið søkt verður, skal annar partur enn viðkomandi vátta tað. Yrkisdepilin tilskilar sær rættin at eftirkanna skjalprógvini Hvør er mannagongdin við lærusáttmálanum? Lærusáttmálaskjalið fæst frá Yrkisdeplinum; virkið kann fáa tað sent ella heinta tað, skjalið kann eisini takast niður av heimasíðu Yrkisdepilsins www. yrkisdepilin. fo undir oyðibløð. Síðan verður lærusáttmálin fyltur út og sáttmálapartarnir skriva undir. Lærusáttmálin skal undirskrivast áðrenn læran byrjar, t. e., at sáttmálin kann í fyrsta lagi taka við sama dag, hann er undirskrivaður. Umsitingargjaldið sum er 3.000 kr., skal rindast, áðrenn Yrkisdepilin sendir lærusáttmálan aftur til partarnar. Yrkisdepilin kannar, um sáttmálin er rætt fyltur út, og um læruplássið lýkur treytirnar, t. d. um talið á yrkislærdum og talið á lærlingum samsvara, (vanliga skal ein yrkislærdur verða fyri hvønn lærling). Eisini skal vera greitt, hvussu lønin er avtalað millum sáttmálapartarnar, og hvussu nógvar tímar vanliga arbeiðstíðin er um vikuna. Hevur lærlingurin lokið prógv aftan á fólkaskúlan, skulu avrit av teimum leggjast við lærusáttmálanum, og um partur av læruni fer fram í øðrum virki (útisetavirki), skal viðmerkjast, hvat virki talan er um, v-tal og tíðarskeið. Báðir sáttmálapartar skulu skriva undir lærusáttmálan, og um lærlingurin er undir foreldramyndugleika, skal verji lærlingsins eisini skriva undir. Um alt er í lagi, letur Yrkisdepilin Mentamálaráðnum lærusáttmálan til góðkenningar. Tá ið góðkenningin er endalig, verður sáttmálin skrásettur, og sáttmálapartarnir fáa hvør sítt avrit av góðkenda sáttmálanum. Virkið lýkur treytirnar um arbeiðsumhvørvi, sum eru ásettar í lógum og reglum um gott og trygt arbeiðsumhvørvi Um eitt virki ikki til fulnar lýkur omanfyri nevndu treytir, kann góðkenningin verða treytað av, at partur av læruni kann fara fram á øðrum góðkendum læruplássi-tað, sum nevnt verður útisetavirki. Eisini kann virki, sum á onkran hátt lýkur treytirnar ella partar av treytunum fyri læruplássgóðkenning, fáa fyribils góðkenning at taka lærling í læru. Ein góðkenning er bert galdandi í 5 ár. Um onkur broyting hendir, sum kann ávirka upplæringarumstøðurnar, hevur virkið skyldu til at boða viðkomandi yrkisnevnd frá tí. Avgerðir, sum yrkisnevndirnar taka í hesum sambandi, kunnu leggjast fyri eina kærunevnd. Hvussu er lærutíðin hjá lærlingum, sum fara í læru innan skrivstovu-ella handilsyrkið? 1) Hjá lærlingum við 9. Floks prógvi er lærutíðin 4 ár. 2) Hjá lærlingum við FHS-prógvi er lærutíðin 3 ár. 3) Hjá lærlingum við students-, HF-, HT-ella HIF-prógvi er lærutíðin 2 1/2 ár. 4) Hjá lærlingum við students-, HF-, HT-ella HIF-prógvi og sum harumframt hava FHS-prógv er lærutíðin 2 ár. 5) Hjá lærlingum við HH-prógvi er lærutíðin 2 ár. Omanfyri nevndu reglur eru galdandi fyri lærlingar, sum fara í læru eftir 1. juli 2006. Viðv. ad. 1): Lærlingar, sum ikki hava FHS-prógv, skulu taka hesa støðisútbúgvingina í 4 ára lærutíðini. Hetta kann gerast við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Støðisútbúgvingin skal verða lokin, áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Viðv. ad 3): Lærlingar við students-, HF-ella HT-prógvi skulu í lærutíðini hava tikið hesar lærugreinir við í minsta lagi próvtalinum 6 í miðal: Virkisbúskapi C, Marknaðarførðslu C, Kunningartøkni C, og eina vallærugrein: Vinnulívsrætt C, Altjóðabúskap B, Marknaðarførslu B, Kunningartøkni B ella eina økislærugrein, sum í minsta lagi er 105 tímar. Lærlingar við HIF-prógvi hava í HIF-útbúgvingini tikið nevndu lærugreinir, men skulu taka málsviðgerðarpartin í lærugreinini Kunningartøkni C, tó ikki, um lærlingur við HIF-prógvi hevur verið við í einari EBG-kapping. Nevndu lærugreinir kunnu takast við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Lærugeinirnar skulu verða loknar, áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Avrit av próvskjølunum skulu latast Yrkisdeplinum, tá ið allar lærugreinirnar eru loknar. Aftan á 1. juli 2006 stytta hesar lærugreinir ikki lærutíðina. Øll kravd skúlagongd í sáttmálatíðini, bæði tá talan er um støðisútbúgvingina (samanber ad. 1) ella tá talan er um stakar lærugreinir (samanber ad. 3) er partur av lærutíðini. Tað merkir, at gongur lærlingur á skúla um dagin, verður hann ikki frádrigin í løn. Fer skúlagongdin fram í frítíðini, hevur lærlingurin rætt til kompensatión í samráð við sín arbeiðsgevara. Lærlingar, sum skulu taka omanfyri nevndu FHS-støðisútbúgving ella lærugreinir, eiga at venda sær til handilsskúlan, sum leggur eitt tímaskema fyri undirvísingina í støðisútbúgvingini ella lærugreinunum í samráð við tann einstaka lærlingin. Er royndartíð hjá lærlingum? Frá 1. juli 2015 varð royndartíðin broytt til at vera 6 mánaðir. Hetta merkir at fyri lærling og lærupláss, ið skriva lærusáttmála aftaná 1. juli, verður royndartíðin 6 mánaðir, og báðir partar kunna frítt seta lærusáttmálan úr gildið teir fyrstu 6 mánaðirnar av sáttmálatíðini. Fyri lærusáttmálar, ið eru góðkendir áðrenn 1. juli 2015, er royndartíðin enn tann sama 3. mánaðir. Hvussu fær læruplássið lønarendurgjald og ferðaendurgjald? Føroyskur skúli Fylll oyðublaðið "Lønarendurgjald til lærupláss" út, sum fæst her Danskur skúli Fyll oyðublaðið "Lønarendurgjald og ferðagjald til lærupláss" út, sum er til lønarendurgjald og til ferðagjald, ið fæst her Læruplássið fær endurgoldið lærlingalønina, íroknað frítíðarløn. Lønin kann tó ikki vera hægri enn ásetta minstalønin sambært sáttmála millum avvarðandi yrkisfeløg. Ferðaendurgjaldið er tilsamans kr. 3.500 fyri hvørt skúlaskeið. Ferðagjaldið verður bert útgoldið, um so er, at skúlagongdin ikki kann vera í Føroyum. Tað merkir, at tekur lærlingur eitt ella fleiri skúlaskeið í Danmark, tó at hesi skeið kundu verið tikin í Føroyum, hevur lærupláss ikki rætt til at fáa útgoldið ferðagjald. Tekur lærlingur 2 ella fleiri skeið ísenn, verður bert 1 ferðagjald útgoldið, um so er, at lærlingurin ikki ferðast millum heimstaðin/læruplássið og skúlan meira enn ta einu ferðina. Í mesta lagi 1 ferðagjald verður útgoldið fyri hvørt skúlaskeið, hóast lærlingur t. d. ferðast millum heimstaðin/læruplássið og skúlan í heyst-ella jólaferiuni e. l. Hvussu er við løn, frítíð, sjúku og líknandi hjá næmingunum? Ofta eru spurningar um lønarviðurskifti, yvirtíð, løn, tá ið lærlingur er sjúkrameldaður, tá ið lærlingur skal í farloyvi í sambandi við barnsburð o. s. fr. Tá ið lærusáttmáli verður undirskrivaður, verður teigur 5 um lønar- og arbeiðsviðurskifti í lærusáttmálanum fyltur út. Har er viðmerkt hvør lønarsáttmáli er galdandi (millum hvørji yrkisfeløg), hvussu nógvar tímar vanliga arbeiðstíðin er um vikuna og lønarútgjaldsdagur. Sum arbeiðsgevari ella næmingur er best at venda sær til yrkisfelagið, sum er nevnt í sáttmálanum. Um tað eru spurningar í sambandi við barnsburðarfarloyvi, so er best at venda sær til Barsilsskipanin www. barsil. fo. Kann eg fáa nýtt sveinabræv ella lærubræv um tað gamla er burturmist? Ja, nýtt sveinabræv/lærubræv fæst, um tað gamla er burturmist. Tá ið tað kemur fyri, skal Yrkisdepilin hava at vita navn, føðingardag, nær sveinaroyndin/yrkisroyndin er staðin, og hvat viðkomandi er avlærdur sum. Hvussu verður lærlingurin innskrivaður til skúlagongdina? Yrkisdepilin sendir læruplássinum góðkendan lærusáttmála umframt eitt skúlayvirlit og eitt innskrivingaroyðublað Læruplássið fyllir innskrivingaroyðublaðið út og sendir tað til tann valda skúlan saman við avriti av lærusáttmálanum Er tað ein handverkslærlingur, og er skúlagongdin á donskum skúla, skal læruplássið eisini fylla út og senda annað innskrivingarblað til donsku yrkisnevndina saman við avriti av lærusáttmálanum. Skúlin, sum lærlingurin skal verða tikin inná, skal í seinasta lagi 4 vikur áðrenn nýtt skúlaskeið byrjar, senda lærlinginum og læruplássinum boð um, nær skeiðið byrjar og hvussu leingi skeiðið varir. Hjá læruplássum er bara neyðugt at innskriva lærling til tað fyrsta skúlaskeiðið. Hvørjar treytir skal ein lúka fyri at stytta lærutíðina? Hevur lærlingur frammanundan lokið ein part av tí útbúgving, sum nevnd er í lærusáttmálanum, kann sáttmálin vanliga bara fevna um vantandi partarnar av verkligu læruni og skúlagongdini. Um lærlingur, sum við aðrari útbúgving ella viðkomandi starvsroyndum, hevur serligar fortreytir at fara undir ta útbúgving, sáttmálin fevnir um, kann viðkomandi yrkisnevnd samtykkja, at útbúgvingin kann verða stytt. Meta lærlingur og lærupláss, at lærlingur lýkur onkra av hesum treytum, t. d. at hann hevur lokið part av skúlagongdini, sum hoyrir til yrkisútbúgvingina lærlingurin er undir, ber til at søkja um stytta lærutíð. Ella eisini, um lærlingur hevur viðkomandi starvsroyndir, t. e. hevur starvast við tí, sáttmálin fevnir um, áðrenn viðkomandi er byrjaður at læra. Umsóknin um stytta lærutíð verður fest á oyðublaðið "umsókn um broyting í lærusáttmála", sum fæst her. Viðkomandi yrkisnevnd viðgerð síðani málið á næsta fundi (hvør yrkisnevnd hevur 4-5 fundir um árið).