31/10/2014 Sangleikurin Grase verður framførdur fríggjadegnum 7. november kl. 19.00-í Norðurlandahúsinum Grease er ein sangleikur, ið er framførdur av miðnámsskúlanæmingum í øllum Føroyum. Kostnaður 225 kr-Úselt er til 3 tær fyrstu sýningarnar Sí sýningar eru hesar: Fríggjadag 07-nov 19.00 ÚTSELT Leygardag 08-nov 19.30 ÚTSELT Sunnudag 09-nov 16.00 ÚTSELT mánadag 10-nov-eingin sýning Týsdag 11-nov 19.30 Mikudag 12-nov 19.30 Hósdag 13-nov 19.30 Fríggjadag 14-nov 19.00 Leygardag 15-nov 19.30 Sunnudag 16-nov 16.00 mánadag 17-nov-eingin sýning 31/10/2014 Eftir sendingina í Kringvarpinum um gamla EIK banka situr føroyingurin eftir við tí fatan at Føroyar eru vorðnar“ korruptar” av ungum monnum ið hava nomið sær hægri útbúgving uttanlands. Tað sum ongin skilir er, at hesir somu menn, sum rendu bankan á húsagang longu hava fingið leiðandi almenn størv–allir. Hetta hendir bara í Føroyum, sum eru vorðnar kavrotnar. Sjálvt Føroya løgmaður spældi við–hann, sum segði at hann hevði gjørt ALT, men kortini onki! . Hetta sæst eisini innan tinggátt og feskasta dømi um tað er tá Bjørn á Heygum, sakførari kemur út við at landsstýrismaðurin handan Strandferðsluna hevur brotið stýrisskipanarlógina–stutt eftir kemur annar sakførari, at verja landsstýrismannin og tað er ikki torført at skilja hví hann ger tað! . Við at hyggja nærri at hvussu uppsjóvarskip og verksmiðjutrolarar hava gjørt fyri at klára seg, ber uttan iva til at broyta fiskidagaskipanina til tað betra fyri heimaflotan—ikki minst tá tað kemur til tað stirvna uppbýtið av skipabólkum. Føroysk uppisjóvarskip og verksmiðjutrolarar hava ein sunnan rakstur og eina hóskandi tilfeingisrentu sambært búskaparfrøðingar. Tískil eiga okkara politikarar ikki at gera nakað í óðum verkum her—never change a winning team. Hinvegin stendur so illa til við heimaflotanum at talan er um ein vinnupolitiskan trupulleika; yvirkapasitetur saman við yvirregulering ger tað torført hjá teimum skipunum at klára seg. Tað lógar- og regluverk sum fastlæsir skip og bátar í sokallaðar skipabólkar—ávísar kategoriir út frá fiskireiðskapi og stødd á fiskifari—er eitt dømi um forðing fyri neyðugum tillagingum og rationaliseringum, og ger tað torført at fáa lønsemi í raksturin hjá reiðaríunum. Grundgevingarnar fyri at hava eitt strangt býti millum skipabólkar vóru ikki minst samfelagsligar, nevniliga at skipanin skuldi fyribyrgja dramatiskum flytingum av fiskirættindum og í so máta virka stabiliserandi fyri lokalsamfeløgini. Men eitt er gott endamál, eitt annað búskaparligur veruleiki. Les meira: http://www. fiskivinnan. com/2014/10/langtberandi-fiskidagar. html Tjóðveldi og Framsókn hava lagt lógaruppskot fyri Løgtingið um, at Føroyar frá nýggjárinum taka øll uttanríkismál-harundir verju- og trygdarmál-á føroyskar hendur. Flokkarnir vísa í uppskotinum á týdningin av, at Føroyar kunnu umboða seg sjálvar beinleiðis í altjóða samfelagnum og at Føroyar kunnu samstarva beinleiðis við og gera avtalur við øll lond og altjóða felagsskapir. Flokkarnir siga somuleiðis, at tey seinastu árini hava enn einaferð prógvað við, hvussu neyðugt tað er at føroyingar sjálvir røkja síni áhugamál og sínar skyldur í heiminum: ·-Danmark tekur avgerð um tiltøk ímóti Russlandi–og Føroyar eru hvørki eftirspurdar ella hava ávirkan á viðurskifti, ið kundu havt ógvisligar avleiðingar fyri okkara vinnu, útflutning og búskap. Og eingin demokratisk viðgerð er av málinum í Føroyum. ·-Danmark fer í kríggj og dregur formliga Føroyar við sær. Men Føroyar eru ikki eftirspurdar, og eingin demokratisk viðgerð er í Føroyum. ·-ES setir umfatandi handilstiltøk í verk ímóti Føroyum í sambandi við ósemju um býtið av norðhavssild, og Danmark, sum skal røkja uttanríkispolitikkin vegna Føroyar, tekur lut í tiltøkunum. Hetta eru bert feskastu og mest átrokandi dømi um, at Føroyar eiga at taka fult ræði á sínum egna uttanríkispolitikki og at umboða seg sjálvar mótvegis øllum altjóða samstarvi og felagsskapum. Tjóðveldi og Framsókn DMI hevur mált hitað síðan 1874 og sagt verður, at í ár setur hitin met í Danmark. Fyri at forkoma metið so skal kuldin koma á minus 273 gradir millum jól og nýggjár og tað kunnu vit í øllum førunum staðfesta, at so verður ikki. Til stuttleika skulu vit nevna, at tá DanaCup var í Hjørring í summar kom hitin yvir 30 stig og tað var nærum eitt undur at síggja ungu fótbóltspælarar á vølli, men uttanfyri vøllin skuldi rennast við spannum fullar av vatni við tættum millumbili til leikarar. Fyrrapartin kom aliútgerð til Sands og tað boðar í øllum førunum frá góðum. Marine Harvest fer nú undir aling á Sandsvág og úti við Salthøvda, men í fyrsta lagi verður roynd gjørd við at leggja tómar ringar út. Alingin á Sandi kemur kortini ikki at geva nógv arbeiðspláss, men eini 3-4 fóðringar, umframt at nakað av virksemi verður, tá fiskur verður tikin. Landsverk í Sandoynni fæst í løtuni við at breiðka landsvegin suðri á Tanganum (vegurin til Dals–omanfyri Húsavík) og eisini verður landsvegurin breiðkaður millum Traðirnar oman til Húsavíkar Ein lesari undrast stórliga á raðfestingina hjá Landsverki. Skarvanesvegurin liggur allur sum hann er í sori, men Landsverk leypur um ánna at gera onnur arbeiðir sum als ikki hava skund. Sandoyarportalurin hevur vent sær til Landsverk um eina viðmerking, men hagani er onki enn at frætta. Johan Dahl, landsstýrismaður Svar uppá skrivligan fyrispurning frá Bjørt Samuelsen, løgtingskvinnu í løgtingsmáli nr. 12/2014. Fyrispurningur um trygd á arbeiðsplássinum, settur Johan Dahl, landsstýrismanni, (at svara skrivliga eftir Tingskipanina § 52a) Spurningarnir vóru soljóðandi: 1. Hvussu nógv álvarsom óhapp og vanlukkur hava verið á føroyskum arbeiðsplássum á landi seinastu tvey árini? 2. Hvussu nógv er hetta, í mun til undanfarin ár? 3. Metir landsstýrismaðurin, at trygdin á arbeiðsplássunum er nóg góð? 4. Metir landsstýrismaðurin, at eftirlitið við trygdini á arbeiðsplássum er nóg gott? 5. Í hvønn mun metir landsstýrismaðurin, at ásetingarnar í lógini um Arbeiðsumhvørvi verða hildnar? 6. Hvat verður gjørt til tess at tryggja rættan hugburð til trygd á arbeiðsplássunum? 7. Hvussu verður tryggjað, at nóg góð kunning verður givin arbeiðstakarum um arbeiði, sum kunnu vera vandamikil, umframt um amboð, kemisk evni og annað, sum kunnu hava við sær álvarsamar skaðar? Til nr. 1. Sambært § 1, stk. 1 í kunngerð um fráboðan av vanlukkum, áliggur arbeiðsgevaranum skjótast gjørligt og í seinasta lagi 9. dagin eftir fyrsta fráverudag hins skadda, at fráboða arbeiðsvanlukkur og eitringartilburðir, sum hendir eru av arbeiði í tænastu hansara, sum umfatað er av arbeiðsumhvørvislógini, um so er, at vanlukkan ella eitringin hevur havt við sær óarbeiðsføri í ein ella fleiri dagar umframt skaðadagin. Fráboðanirnar skulu fráboðast til Arbeiðseftirlitið á góðkendum oyðublað. Orsakað av, at skráseting av arbeiðsvanlukkum á Arvbeiðseftirlitinum ikki veruliga bleiv byrja fyri enn 2013, eru fylgjandi tal av arbeiðsvanlukkum skrásett seinastu árini: • 2013: 145 • 2012: 126 Í tíðarskeiðinum 01/01/2014 til 15/10/2014 vóru skrásettar 124 arbeiðsvanlukkur. Í sambandi við skrásetingina verður ikki skilt í millum álvarsamar vanlukkur og minni álvarsamar vanlukkur, eftirsum lógargrundarlagið ikki ásetur allýsingar ella nakað metingarstøðið av, hvussu álvarsemi av vanlukkunum skal greinast. Einasta fyritreyt er, at vanlukkan er atvold til í minsta lagi ein fráverudagar frá arbeiði umframt skaðadagin. Sum nevnt, er ein deyðsvanlukka hend higartil í ár, ein hend í 2013 og ein í 2012. Arbeiðseftirlitið metir, at áleið 25-30 av vanlukkunum árligt kunnu metast sum álvarsamar, um atlit verður tikið til, hvørt skaddi persónurin var í lívsvanda, ella fekkvarandi mein av vanlukkuni. Til nr. 2 Sambært skráseting hjá Arbeiðseftirlitinum, er fylgjandi tal av arbeiðsvanlukkum skrásett undanfarnu árini: • 2011: 127 • 2010: 83 • 2009: 141 Sambært tølunum hjá Arbeiðseftirlitinum, so skyldast minna talið í 2010, at óvanliga fáar arbeiðsvanlukkur hendi innanfyri vinnugreinina‘ fiskaídnaður á landi’ hetta árið. Til nr. 3. Um hugt verður tilsvarandi at donsku tølunum fyri arbeiðsóhapp, verða tølini hesi fyri: • 2012: 41.750 • 2011: 42.531 • 2010: 44.335 Um hugt verður eftir lutfallinum millum danska arbeiðsmarknaðin, við í miðal 2.700. 000 løntakarum, og føroyska arbeiðsmarknaðin, við í miðal 24.200 løntakarum, so vóru í miðal 1,58% av donsku løntakarunum fyri arbeiðsóhapp, meðan 0,48% av føroysku løntakarunum vóru fyri arbeiðsóhappi árliga í 2010-2012. Tølini vísa sostatt, at danska Arbejdstilsynet skrásetur áleið 3 ferðir so nógv arbeiðsóhapp millum danskar løntakarar, sum føroyska Arbeiðseftirlitið ger millum føroyskar løntakarar. Hóast danska fráboðanarskipanin, ið er 100% talgild, sannlíkt hevur við sær at ein stórur prosentpartur av øllum óhappum blívur fráboðaður og føroyska skipanin, ið ikki er 100% talgild, sannlíkt merkir, at ein minni prosentpartur av óhappum í Føroyum verður fráboðaður, metir Arbeiðseftirlitið ikki, at talan er um ein mun, ið kann trífalda mongdina av fráboðanum í Føroyum. Tølini vísa, at arbeiðsumhvørvið í Føroyum er á einum norðurlendskum støði, og at hetta er ímillum tey bestu í teimum mest framkomnu londunum. Eg meti tó greitt, at menningin av arbeiðsumhvørvinum á føroyska arbeiðsmarknaðinum ikki er komin á mál, soleingi vit skráseta deyðsvanlukkur og onnur álvarsom óhapp. Endamálið við arbeiðsumhvørvislóggávuni er, at einhvør skal kunna koma frá arbeiði við somu heilsustøðu, sum viðkomandi fór til arbeiðis við. Til nr. 4. Eg meti, at Arbeiðseftirlitið fremur eitt munagott eftirlitsarbeiði og at hetta er í tráð við lóggávuna og innanfyri karmarnar, sum myndugleikin hevur at virka undir. Hetta geva skaða hagtølini eina greiða ábending um. Tá Løgtingið, orsakað av fíggjarstøðuni í landinum, álegði Arbeiðseftirlitinum at virka undir eini minkaðari játtan, var Arbeiðseftirlitið sum myndugleiki noytt at raðfesta sítt virksemi so sum fíggjarstøðan bleiv, harundir hvussu mest fekst úr játtanini. Afturat hesum kom samanleggingin millum Arbeiðseftirlitið og Heilsufrøðiligu starvsstovuna við tí endamáli, at fáa samvirkandi fyrimunir av samanleggingini. Við m. a. hesi samanlegging var málsetningurin, at Arbeiðseftirlitið við broyttum arbeiðshátti og uppgávubýti og umlegging av arbeiðsorku kundi gerast eins virkið sum undan minkaðu játtanini og at arbeiðsumhvørvið framhaldandi var trygt og gott, og meti eg, at eftirlitið við trygdini á arbeiðsplássinum er nøktandi og gott. Vísandi til, at virksemið í Føroyum í 2014 er vaksandi, og at hetta hevur við sær øktar avbjóðingar fyri Arbeiðseftirlitið, hevur landsstýrið í uppskotinum fyri fíggjarlóg fyri 2015, mælt Løgtinginum til at hækka játtanina hjá Arbeiðseftirlitinum við 410.000 kr., til at uppraðfesta arbeiðið við at fyribyrgja arbeiðsóhappum. Til nr. 5. Arbeiðseftirlitið kann upplýsa, at eftirlitsvirksemið hjá myndugleikanum vísir, at flestu føroyskir arbeiðsgevarar hava ein jaligan hugburð til at fylgja ásetingunum í arbeiðsumhvørvislóggávuni. Boð frá Arbeiðseftirlitinum blíva fyri tað mesta fylgd uttan viðmerkingar. Hvørki í 2013 ella 2014 er nøkur avgerð hjá Arbeiðseftirlitinum, í mun til arbeiðsumhvørvi, kærd til Vinnukærunevndina. Til nr. 6. Sambært arbeiðsumhvørvislóggávuni hevur arbeiðsgevarin høvuðsábyrgdina fyri at skipa bæði arbeiðspláss og arbeiðsgongdir á tryggan hátt. Í hesum sambandi hevur Arbeiðseftirlitið eina lógarásetta leiðbeiningar- og eftirlitsskyldu. Eisini er møguligt at fáa Arbeiðseftirlitið at gera umbiðin eftirlit við arbeiðsplássum fyri at tryggja, at umstøðurnar eru nøktandi við atliti til rættan hugburð til trygd á arbeiðsplássinum. Arbeiðsumhvørvislógin ásetur harumframt, at øll arbeiðspláss, har 10 ella fleiri fólk starvast, skulu hava eina trygdarskipan, har starvsfólkaumboð og leiðsluumboð eru skipað í trygdarbólkar. Arbeiðsgevarin hevur eina lógarfesta skyldu til at senda arbeiðsfólkið í trygdarskipanini á trygdarskeið innan arbeiðsumhvørvi, har hesi m. a. læra um góðan trygdaratburð. Til nr. 7 Sum nevnt í svarinum til nr. 6, so hevur arbeiðsgevarin, sambært arbeiðsumhvørvislóggávuni, høvuðsábyrgdina fyri, at hann skipar bæði arbeiðspláss og arbeiðstilgongdir á tryggasta hátt. Hetta umfatar eisini at nema sær verkligan og ástøðiliga vitan um tær reglur, ið eru galdandi fyri virksemi, sum viðkomandi útinnir. Fyri at økja um vegleiðing kann verða upplýst, atArbeiðseftirlitið arbeiðir við einari nýggjari felags heimasíðu fyri samanlagda stovnin. Í hesum sambandi verður stórur dentur lagdur á, at parturin hjá Arbeiðseftirlitinum er enn meira borgaravendur og upplýsandi. Vinnumálaráðið, tann 4. november 2014 Johan Dahl landsstýrismaður