Aftrat vanliga arbeiðinum arbeiðir Havstovan við fleiri verkætlanum. Summar av hesum ger stovnurin einsamallur, meðan aðrar verða framdar í samstarvi við føroyskar ella útlendskar granskingarstovnar. Verkætlanirnar eru oftast heilt ella partvís fíggjaðar uttan fyri Havstovuna. Niðanfyri er í stuttum greitt frá um verkætlanirnar, sum eru í gongd í løtuni. Endamál: At menna førleikarnar at lýsa, modellera og framsiga veðurlagsbroytingar í Arktis og teirra ávirkan á veðurlag og veður á norðaru hálvu, íroknað ógvusligt veður, eins og at veita gagnliga veðurlagstænastu til samfelagsligan ágóða”. At náa hesum máli er fokus sett á bæði hav og luft, og hvussu hesi ávirka veðurlagið í Arktis. Somuleiðis skal kannast, hvussu veðurlagið í Arktis ávirkar veðrið í t. d. Europa. Parturin hjá Havstovuni verður, saman við øðrum granskingarstovnum m. a. at kanna, hvussu broytingar í hitaflutninginum í Føroyastreyminum ávirka Arktis og at greina tað djúpa rákið tvørtur um Íslandsryggin, hetta fyri at betra veðurlagsmodel. Tilsamans 40 stovnar og feløg úr londum kring Atlantshavið, tó serliga Europa, eru við í hesi verkætlan, har av 32 fáa stuðul úr H2020. Verkætlanin verður stýrd úr Danmark av Danmarks Meteorologiske Institutt. Endamál: WOW er eitt samstarv millum Havstovuna og Dansk Meteorologisk Institutt (DMI), har endamálið er at máta yvirflot av køldum sjógvi frá norðurhøvum suður í Atlantshav gjøgnum tað vestasta skarðið á Íslandsrygginum–hetta skarðið verður nevnt Western Valley. Hesar mátingar skulu brúkast til at betra um simuleringar í verðurlagsmodellum av rákinum tvørtur um Íslandsryggin sum heild, soleiðis at neyvari metingar fáast av varmaflutningi móti Arktis. Les meira Áramál: 2015-2019 Luttakarar á Havstovuni: Karin Margretha H. Larsen, Hjálmar Hátún, Bogi Hansen, Leon Smith og Jan Arge Jacobsen Endamál: Høvuðsendamálið við AtlantOS er at sameina eina ørgrynnu av mátingum í Atlantshavi. Hesar mátingar eru bólkaðar í nakrar høvuðsbólkar. Havstovan er við í bólkunum“ Fisheries and zooplankton observations”, sum er data frá uppsjóvartúrum, og“ OceanSITES transport”, sum er hita og streymmátingar. AtlantOS verkætlanin fíggjar eisini oxygenmátarar at seta á nakrar av streymmátarunum hjá Havstovuni og okkara samstarvsfeløgum í NACLIM-verkætlanini. Tilsamans 63 granskingarstovnar úr londum kring Atlantshavið, tó serliga Europa, eru við í hesi verkætlan. Verkætlanin verður stýrd av havfrøðistovninum GEOMAR í Kiel. Slóð: http://www. atlantos-h2020. eu Livilíkindi hjá toska- og hýsuyngli á føroyska landgrunninum Áramál: 2015-2017 Fígging: Statoil og Granskingarráðið Luttakari á Havstovuni: Sólvá Jacobsen Endamál: Toskur og hýsa eru høvuðsfiskasløg á føroyska landgrunninum og hava bæði sløgini altíð verið av stórum týdningi fyri føroyska samfelagið og búskapin. Stovnstøddirnar sveiggja nógv millum ár, og hevur tað eisini stórar avleiðingar fyri búskapin og samfelagið. Hóast tað eru nógvir fløskuhálsar, sum ávirka árgangsstyrkina hjá fiskastovnunum, so er fyrsta livitíðin ein sera týðandi fortreyt fyri væleydnaða víðari menning. Í pelagisku skiftistíðini mennist fiskayngulin skjótt, hann veksur skjótt og broytir atferð. Yvirlivilsi hjá fiskaynglinum er tengt at spjaðing, føðiviðurskiftum og vandanum fyri at verða etin. Endamálið við hesari verkætlanini er at kanna lívssøguna hjá toska- og hýsuyngli á føroyska landgrunninum frá fiskurin verður gýttur til hann tekur botn, og seta hana í samband við umhvørvis- og føðiviðurskifti. Áramál: 2013-2016 Fígging: Danska stjórnin og Felagið Nótaskip Luttakari á Havstovuni: Inga Kristiansen Vegleiðarar: Høgni Debes, Eilif Gaard og Sigrún Jónasdóttir Endamál: PhD-verkætlanin“ Ecology and production of Calanus finmarchicus in relation to environmental conditions in the southern Norwegian Sea” hevur til endamáls at kanna reyðæti (Calanus finmarchicus) í havøkinum norðan fyri Føroyar (mynd 1). Reyðæti er høvuðsføði hjá teimum stóru ferðandi stovnunum av makreli og sild (og partvís eisini svartkjafti) og er beinleiðis orsøkin til at hesi fiskasløgini koma í føroyskan sjógv í stórum tali um várið og summarið. Broytingar í pelagisku vistskipanini í Norðurhøvum hevur havt við sær, at hesir stóru fiskastovnar nú kappast í størri mun um somu føði. Les meira Áramál: 2013-2016 Fígging: Danska stjórnin Luttakari á Havstovuni: Sólvá Káradóttir Eliasen, PhD. -lesandi Endamál: Føroyski landgrunnurin hevur stóran týdning í føroysku fiskivinnuni, og tí hevur tað stóran áhuga at skilja betur, hvussu veðurlagið ávirkar vistskipanina á Landgrunninum. Grundarlagið undir allari føðiketuni á Landgrunninum er gróðurin, og í hesi verkætlanini verður hugt at, hvussu gróðurin á Landgrunninum verður ávirkaður av veðurlagnum. Mátingar, gjørdar seinastu 20 árini, verða eftirkannaðar, umframt at eitt modell frá DMI eisini fer at verða nýtt og útbygt við tí fyri eyga, at fáa greiðari fatan av, hvussu dynamikkurin í sjónum á Landgrunninum ger, at onkur ár er nógvur gróður og onnur ár lítil gróður. Les meira Luttakarar á Havstovuni: Bogi Hansen, Hjálmar Hátún og Karin Margretha H. Larsen Endamál: Høvuðsendamálið við NACLIM er at eftirkanna, í hvønn mun tað er møguligt at spáa um havveðurlagið (vatnskorpuhitan v. m.) í Norðuratlantshavi. Parturin hjá Havstovuni er at gera streymmátingar o. a. á djúpum sjógvi kring Føroyar og at eftirmeta hesar mátihættir og mátistøð. Harafturat skal Havstovan saman við øðrum gagnnýta forsagnir til at siga nakað um komandi broytingar í vistskipanum í Norðuratlantshavi og serliga hjá uppsjóvarfiski. Tilsaman 17 granskingarstovnar úr 9 evropeiskum londum eru við í hesi verkætlan. Verkætlanin verður stýrd av universitetinum í Hamburg. Slóð: http://naclim. zmaw. de Útbreiðsla, lívfrøði og fiskiskapur av longu og brosmu undir Føroyum Áramál: 2013-2015 Fígging: Fiskivinnuroyndir Luttakari á Havstovuni: Lise Helen Ofstad Endamál: Verkætlanin hevur sum endamál at uppdatera vitan um útbreiðslu, lívfrøði og fiskiskap av longu og brosmu undir Føroyum. Harumframt verður grundarlag lagt undir stovnsmetingum, við tí fyri eyga at kunna verða førir fyri at siga, um veiðan eftir longu og brosmu undir Føroyum er burðardygg, ella hvat krevst fyri at uppfylla hesi krøv. Kanningar av sandamaðkaslagnum Anisakis Áramál: 2012-2015 Luttakarar á Havstovuni: Mourits Mohr Joensen og Dánjal Petur Højgaard Endamál: ES-granskingargrunnurin hevur innan FP7 játtað fígging til kanningar av sandamaðkaslagnum Anisakis í fiski. Fjúrtan lond við Atlantshavið, Miðalhavið og Kyrrahavið fara at kanna títtleika og nøgd í ymsum fiskasløgum í hesum høvum. Eitt av londunum er Føroyar, og tað er Havstovan, sum stendur fyri føroyska partinum av kanningini. Áramál: 2011-2014 Luttakarar á Havstovuni: Hjálmar Hátún, Høgni Debes og Jan Arge Jacobsen Endamál: At greina ávirkanina av globalum verðurlagsbroytingum, og øðrum mannaelvdum broytingum, á vistskipanir í Norðuratlantshavinum og á landgrunnum kring hetta hav. Hendan vitan skal betra um møguleikarnar at gagnnýta tilfeingið á hesum leiðum meira burðardygt. Aldu- og streymmátingar á alifirðunum (ASAF) Áramál: 2009-2014 Fígging: P/F Fiskaaling og føroysku alifeløgini Luttakarar á Havstovuni: Karin Margretha H. Larsen og Ebba Mortensen Endamál: At lýsa aldu- og streymviðurskiftini á føroysku alifirðunum. Harumframt verða hesar mátingar hornasteinurin undir validering av háloysiligum sjóvarfals- og aldusimulering inni á alifirðunum. Náttúruvísindadeildin og P/F Fiskaaling standa fyri verkætlanini. Havstovan hevur ábyrgdina av, at kvalitetskanna streymmátingarnar og skriva tøknifrágreiðingar.