Eileen í Heimaru Lon, sum nú býr í Danmark, var saman víð dóttur síni, Irenu, ein túr í Føroyum í summar. Tey búðu hjá Arnhild og Hilmari á Teigunum, í Hoyvík, og eg stakk inn á gólvið at fáa eitt prát við hana. Møðgurnar báðar høvdu júst tá verið ein túr við Gjógv, har Eileen m. a. var á grøvini hjá foreldrum sínum og á grøvini hjá trimum av børnum sínum. Eileen í Heimaru Lon-Eileen Richmond Joensen-er fødd á Tvøroyri í 26.10. 1925 og er sostatt 93 ára gomul. Mamma hennara var Dagmar á Teigunum (Dagmar Joensen, f. 1903), og pápi hennara var eingilskmaður, George Richmond, ættaður úr Hull. Eileen var ikki tvey ár, tá ið hon kom av Tvøroyri til Gjáar. Hon vaks upp í Heimaru Lon hjá ommubeiggja sínum, Jóhannesi í Lon (Johannes Berg, f. 1882) og konu hansara, Fíu í Lon (Sofía Berg, f. 1881). Tann fyrsta triðingin av lívinum var lagnan henni ómenniskjaliga tung, so tað var rørandi at hoyra hana seta orð á upplivingarnar. Vit geva henni orðið: Eg minnist sjálvsagt ikki nakað frá mínum fyrstu árum, men mær er fortalt, at tá eg kom norður til Gjáar, kom eg við einum báti, ið æt "Kjógvin", sum setti meg upp í Funningi. Jóan Pauli í Lon (Joen Pauli Berg, f. 1877) bar meg í leypi til Gjáar. Mamma og eg vóru so á Teigunum, og í januar mánað 1928 fór mamma ein túr til Havnar, men áðrenn hon fór, hevði hon verið uppi í Heimaru Lon hjá ommubeiggja og spurt, um eg ikki kundi verða har, til hon kom aftur. Tað kundi eg sjálvandi, og mamma segði, at hon skuldi verða aftur, áðrenn ommubeiggi fylti tann 20. januar. Tann 19. januar 1928 fer hon so við "Smirli" av Havnini og norð til Gjáar, men á Mjóvanesi fekk "Smiril" ein so stóran sjógv, at dekshúsið reiv seg leyst og fór fyri borð. Tey 5 ferðafólkini, ið sótu í dekshúsinum, sjólótust øll- og mamma var ein teirra. Hetta førdi tað við sær, at eg bleiv verandi í Heimaru Lon. Eg visti ikki betur, enn at tey (fosturforeldrini) vóru foreldur míni. Men so var tað ein dagin, eg var niðri á Teigunum hjá abba (Petur Julius Joensen, f. 1877), nú kemur mammubeiggi (Hjalmar Joensen, f. 1908) inn og tekur í hondina á mær og leiðir meg inn í stovuna. So peikar hann upp á eitt bílæt á vegginum og spyr: "Veitst tú, hvør hatta er?" Eg visti tað ikki. "Veitst tú ikki, at hatta er mamma tín," sigur hann so. Eg stóð púra býtt, tí hatta líktist als ikki mammu. "Ja, men mamma tín er jú deyð," letur so í honum. Hetta fór sum ein skelkur í gjøgnum mín barnakropp, og eg var ikki meira enn eini 4 ella 5 ár tá. Eg skilti einki av nøkrum. Seinni sigi eg so hetta við mammu (fosturmammuna): "Tú ert ikki mamma mín!" "Hvør sigur tað?" svarar hon mær. "Tað sigur mammubeiggi," sigi eg. "Hatta ætlaði eg at siga tær, tá ið tú vart størri," svaraði mamma (fosturmamman). Hetta vísti seg at koma at ávirka viðurskiftini í millum meg og fosturmammuna frameftir. Líkamikið-eg hevði tað gott uppi í Lon. Tey gjørdu alt tað besta fyri meg, men eg kendi innast inni, at hetta gjørdi ein mun millum meg og fosturmammuna, sum eg ikki hevði merkt frammanundan. Pápi var til skips, og eg minnist, hvussu eg gleddi meg til, at hann kom aftur. Tey gjørdu alt tað besta fyri meg, sum tey hildu vera gott, men tað var ikki altíð so stuttligt hjá mær, tí eg slapp ikki at spæla við øll onnur, sum hini spældu við, tí tey vildu ansa so væl eftir, at einki ilt hendi mær. Tey hava havt ov stóra umsorgan fyri mær, havi eg skilt seinni. Eg fór næstan ikki út við nøkrum, uttan mamma var í nánd. Onkuntíð komu Hallgerð (Hallgerð Sivertsen, f. Kallsoy, 1925) ella Anna í Fornanum (Anna Mikkelsen, f. Sivertsen, 1925) inn til okkara við stokkum, men eg slapp ikki inn til teirra við stokkum. Eg var nokkso stór, tá ið eg fekk at vita, at pápi mín var eingilskmaður. So hendi nakað løgið. Tað var ein dagin, nú bankar onkur upp á úthurðina hjá okkum í Lon, og eg leypi út at vita, hvør ið tað er, tí tað var ikki so vanligt tá at banka uppá. Nú standa tveir fremmandir menn uttanfyri og spyrja, um tað eg eri eg-Eileen-men í somu løtu kemur mamma út og tekur í armin á mær og koyrir meg inn aftur í køkin. Eg visti ikki, hvørjir menninir vóru, men tá ið eg var vaksin, fortaldi ein kona mær, at annar av monnunum var maður hennara-av Tvøroyri. Eisini segði hon, at maður hennara kendi væl pápa, og at pápi ofta plagdi at vitja har, tá ið hann var inni á Tvøroyri við einum eingilskum trolarara, sum hann sigldi við. Eg vildi so gjarna sleppa at fáa kontakt við familjuna í Hull, men mamma og pápi vildu ikki. Sum ung kom eg einaferð til Hull. Niðri á bryggjuni stóðu nakrir menn, og tá spurdi eg teir, um nakar av teimum kendi pápa mín, George Richmond. Jú, tað gjørdu teir og søgdu, at hann beint nú var farin til skips við einum trolarara. Hetta var einaferð í 1940 unum, so eg fór bara aftur til Føroyar sum av torvheiðum. Seinni havi eg so verið aftur í Hull og vitjað, men tá var pápi deyður. Eg havi fingið at vita, at pápi var skipari á einum skotskum trolara, og trolararnir komu ofta inn á Tvøroyri. Mamma arbeiddi um ta tíðina á Tvøroyri, og soleiðis eru tey bæði komin at kennast. Pápi vildi hava, at eg skuldi hava eftirnavn hansara. Tað er eisini tilskilað í kirkjubókini, og tað lyftið havi eg so hildið, og tá ið eg so fekk ein son í 1952, so fekk hann navnið George Richmond. Tey núverandi húsini eru bygd í 1901, men hvussu tað var við teimum gomlu húsunum, veit eg einki um. Húsini í Ytru Lon vóru bygd upp í endan á okkara húsum. Okkara hús vóru ikki innrættað á loftinum, fyrst ið eg minnist. Í neðra komu vit inn í gongina, og haðani var ein hurð inn í køkin, ein hurð inn í stovuna og ein hurð inn í eitt kamar. Eitt annað kamar høvdu vit eisini inn av køkinum inn av køkinum, og í tí kamarinum lá langomma, ið var kallað Stranda-Jóhanna (Johanne Marie Berg, f. 1846), tí hon var ættað av Strondum. Eg minnist hana bara sum seingjarliggjandi. Hon lá 5 ár í songini- og, sum hon var góð við meg. So var tað ein dagin, at langomma rópar meg, men eg vildi bara ikki inn til hennara. Mamma royndi at toga meg, men einki batti. Tveir dagar seinni doyði langomma. Mamma plagdi at snakka við meg um hetta seinni, at tað man hava verið okkurt, ið eg havi merkt á mær-eg vildi bara ikki inn til hennara-løgið var tað. Vit høvdu ein so fínan hvanngarð undir húsunum. Tað plássið kallaðist á Torkilsgrund, tí har hevði ein maður búð, ið æt Torkil. Tað var langomma (Stranda-Jóhanna), ið fann uppá at seta hvannir niður í grundina. Hon vildi hava bjargahvannir, tí tær vóru søtari enn hinar. Hvannirnar vuksu væl-tjúkkar og stórar. Onkuntíð kundi onkur óviti finna uppá at taka sær eina hvonn, men tá bankaði langomma upp á rútin og bað teir heldur koma at biðja eina hvonn enn-ikki taka hana. Hjallurin í Heimaru Lon, sum stendur niðan fyri húsini, er rættuliga gamal, men eg minnist, at hann bleiv umvældur. Tá stoypti abbi (Petur Julius) grundina, og pápip rimaði hjallin av nýggjum. Eitt hoyggjhús áttu vit, og tað stóð oman fyri Skipshúsini, men tað er ikki til longur. Tað sama er við gróthúsinum, ið stóð Heimi á Damm. Vit plagdu at goyma hoyggj í tí, og pápi helt, at tað hoyggið var frískari enn tað úr hoyggjhúsinum. Tey siga, at Jóhannes Tann Vísi skal hava laðað gróthúsið, og tað er trúligt, tí hann búði jú í Heimaru Lon. Vit áttu tveir gyllin í jørð-ein á Suðurhelvt og ein Heimi í Dal. Gyllinin Heimi í Dal seldi pápi til Rasmus í Bíggjarlagnum, men vit fingu kortini lov til at hava eina ær gangandi har álíkavæl. Vit eiga eitt stykki í Funningi, men nú royna vit at selja tað. Tað var soleiðis við tí, at pápi hevði gjørt okkurt arbeiði í Funningi-eg veit ikki hvat- og so hevði hann fingið hetta stykkið í løn. Tað var so vanligt tá-bæði við Gjógv og í Funningi-at hjálpti tú t. d. onkrum at velta upp úr nýggjum, so fekst tú eitt stykkið afturfyri. Fleiri slík dømir eru við Gjógv. Eg gekk sjálvandi í skúla sum hini børnini. Kallsoy var lærari, og hann var ein einastandandi lærari. Eg haldi ikki, at vit kundu fáa betri lærara. Hann gekk nógv upp í tað føroyska. Vit lærdu nógvar fosturlandssangir og sungu nógv, men einki minnist eg til, at vit kvóðu í skúlanum, men í fríkorterinum plagdu dreingirnir at dansa uttanfyri-í milum skúlan og Gamla Pakkhús. Vit vóru túrar í haganum, og so sendi hann okkum út at henta plantur. So skuldu vit skriva upp, hvussu plantan æt, hvussu hon sá út, og hvar vit høvdu funnið hana. Eg eigi enn eina bók, sum eg havi skrivað alt møguligt uppí-saman við tekningum av plantum, djórum, húsum og øllum møguligum. So havi eg t. d. skrivað: Hvussu mong hús vóru í bygdini, hvussu mong fólk búðu í hvørjum húsi, nøvnini á fólkunum, hvussu nógv jørð tey áttu í teimum ymisku høgunum o. s. fr. Tað stendur í bókini, at eg eri 14 ára gomul. Nakað herfyri vísti eg einum manni bókina, og hann var so hugtikin av henni, at hann helt, at hon átti at farið á Forngripasavnið. Mær dámdi serliga væl at rokna, og komst tað kanska av tí, at tað gekst mær so væl í rokning. Einaferð bleiv eg innisett, og sum tað var stór skomm. "Hví ert tú so sein úr skúlanum," spurdi mamma. "Eg eri innisett," svari eg. "Innisett?" "Hvat hevur tú gjørt," spyr mamma. "Vit høvdu tabell, og lærarin spurdi meg, hvat tríggjar ferðir sjey var, og eg svaraði ikki nóg skjótt, og so hann setti meg í skammikrók," svari eg. "Áh, tann skomm," sigur mamma. -Jú, soleiðis var tað tá-tað skuldi svarast upp á standandi fót. Kallsoy royndi eisini at læra okkum at svimja, og tá marsjeraðu vit heim í Funningsdjúptina-eitt/tvey-eitt/tvey. Eg minnist, at einaferð, vit komu heim við húsunum á Rætt, nú letur Gamli Olrikur vindeygað upp og rópar: "Kristoffur! Gongur tú her og spælir við børn? " Kristoffur-tað var Hans-hann æt Hans Kristoffur, og Gamli Olrikur vildi heldur hava hann at koma at hoyggja. Gamli Olrikur var abbi Hans, og Hans og eg gingu í sama klassa. Eg konfirmeraðist á Eiði 1939 og bleiv so verandi við Gjógv. Undir Krígnum var eg m. a. arbeiðsgenta í Havn. Eg veit ikki, hvussu aðrar arbeiðsgentur høvdu tað, men tað ger væl einki, um eg sigi eitt sindur um, hvussu mínar umstøður vóru. Eg arbeiddi frá morgni til myrkurs-hevði nakrar frítímar mikukvøld- og fekk 10 kr. um mánaðin. Teir eingilsku hermenninir búðu har tætt við, so eg fekk strangar ordrar um ikki at lova nøkrum inn. So ein dagin-nú bankar ein uppá og spyr, um hann ikki kundi fáa vatn. Eg var í neyð, tí eg visti ikki, hvat eg skuldi gera, men eg gav honum vatn. So var tað tað, at tá ið eg fór út eftir koli, skuldi eg ansa væl eftir, at eingin sá meg. Hesum skilti eg einki av, men seinni fann eg útav, at eingilskmenninir áttu kolið. Undir Krígnum var alt myrkalagt, so mann mátti ikki brúka ljós. Tá ið eg skuldi inn í kjallaran um kvøldið, plagdi eg at brúka lummalykt, tí annars sóu vit púrt einki. So eri eg eitt kvøldið farin oman við lummalyktini, og upp á onkran máta missi eg lyktina, og hon brotnar. Lyktin var úr bakalitt og kundi tí ikki gerast aftur. Tá vóru tey ikki blíð og kravdu, at eg skuldi skaffa teimum sama slag aftur. Eg segði, at eg átti ongar pengar. So mugu foreldrini hjá tær betala, søgdu tey. Eg eigi eingi foreldur, sigi eg so. Ja, men so mást tú fáa onkran annan at betala, svaraðu tey mær aftur. -Nei, ikki var tað lætt. Tað var serliga maðurin í húsunum, ið var so ljótur ímóti mær. Einaferð hevði eg sovorðin sár á hondunum, men álíkavæl skuldi eg standa og vaska klæðir. Tá varð alt vaskað við hond. So var tað soviskjúrtan hjá manninum. Tú veitst hvussu tað er-har sum skjúrtan kemur ímóti hálsinum, har verður tað eitt sindur øðrvísi litað, og tað fæst ikki burtur. Eg royndi og royndi, men tað hjálpti einki. Tá bleiv hann illur og spurdi, um eg helt, at hann hevði "engagerað meg sum selskabsdamu". Eg segði so upp og søkti um at fáa eitt arbeiði á Hospitalinum, tí eg hevði altíð ætlað mær at sloppið sum gongsgenta har. Men ein dagin so kemur maðurin og sigur við meg: "Eg veit, at tú hevur søkt um at verða gongsgenta á Hospitalinum, tí kona mín arbeiðir har, men hon skal nokk gera alt tað, sum hon kann, fyri at tú ikki skalt fáa nakað arbeiði har." Ná, men eg segði so upp har og fór í eitt annað pláss í Havn, men tað var heldur ikki nakað at reypa av. Nei, ikki var tað bara bara at vera arbeiðsgenta tá í tíðini. Slíkt hevði tíbetur ikki borið til í dag. Eg giftist við Símuni á Grótheyggi (Símun Fríðheim, f. 1914) í 1943, og vit fingu trý børn-eina gentu og tveir dreingir-sum øll doyðu. Gentan, ið æt Dagmar Sofía-eftir mammu og fosturmammuni-var fødd í 1944, og hon livdi í eina góða viku. Tann fyrri drongurin var føddur í 1945, og hann livdi í umleið tríggjar vikur. Tann seinni drongurin, sum var føddur í 1946, livdi í einar seks vikur, og so vóru tey øll burtur. Tað var ein sera tung tíð, men eingin tosaði við meg um nakað, soleiðis var tað tá. Alt skuldi tigast burtur. Eg gloymi tað ongatíð, at nakað eftir at gentan var fødd, nú kemur ein sjúkrasystir inn til mín við presti og onkrum øðrum og sigur, at nú skal gentan doypast: "Hvussu skal hon eita?" Eingin hevði talað orð við meg frammanundan, um at gentuni feilti nakað sum helst, og maðurin var til skips. Dreingirnir kundu havt fingið navn, men teir vóru ikki doyptir, og tað fekk eg eisini mangan at hoyra fyri. Aftrat øllum minnist eg m. a. eisini ein mann siga seg ikki skilja, at nakar giftist við mær, sum ikki kundi fáa børn. Tann dag í dag veit eg ikki, hvat feilti børnunum-hví tey ikki kundu liva. Bæði fyrr og seinni havi eg tosað við landslæknan, men hann segði tað, at prøvar blivu sendir niður til Danmarkar, men eingin kendi orsøkina. Børnini vóru fullborin og væl skapt. Tað sást einki á teimum, men eg legði til merkis, at tey orkaðu ikki so væl at súgva, men so við og við fingu tey sár á húðina-serliga um beinini. Tey bæði fyrstu børnini vóru fødd í Klaksvík, og tann yngri drongurin í havn. Tá ið eg hevði føtt tað triðja barnið, vildi eg ikki hava fleiri børn, tí um so var, so væntaðu tey ikki, at tað fór at liva. Eg havi ongatíð glett meg til at fingið eitt barn, tí hesin óttin hevur ligið og lúrt alla tíðina. Eftir hetta fór eg til Havnar, og har hjálpti eg bæði einum og øðrum. Eisini arbeiddi eg í fiski á Bacalao og var arbeiðsgenta. Í 1952 fekk eg so ein son. Tá hevði læknin sent meg niður, so sonur mín, George, er føddur í Danmark í februar 1952, og eg kom so aftur til Gjáar við honum í apríl mánað. Áðrenn George kom í skúlaaldur fór eg til Havnar at arbeiða, so George gekk í skúla í Havn. Í 1964 giftist eg við Magnus Borðoy, og vit fingu tvey børn, og tað var eg ógvuliga glað fyri. Irena er fødd í 1965 og Dag er føddur í 1966. Vit búðu í Havn. Magnus arbeiddi sum kavari og koyrilærari, og hann doyði av sjúku í 1992. Eftir at Magnus var deyður fluttu Dag og Irena til Danmarkar, og eg fór aftan á teimum. Eg havi ikki angrað tað, men best hevði mær nokk dámt at sloppið frá at farið. Eg hevði ongan eftir í Føroyum- og hvat skuldi eg so gerað? Fær mann ikki tað besta, so tekur mann tað næstbesta. Tvey ár seinni flutti George eisini til Danmarkar, so nú búgva vit øll niðri, og vit hava tað gott. Vit búgva í Jyllandi-nokkso nær við Vejle. Eg keði meg onga løtu. Vit eru sjey føroyingar, ið koma saman til ymiskt: bindiklubb, møtir, føðingardagar---. Eg havi nógv góð minnir frá Gjógv. Bygdin var full av fólki, og eg haldi, at samanhaldið var gott. Tað var nógv lív í, og hvør kom øðrum við. Mamma var altíð kokkur-eitt slags høvuðskokkur-tá ið gildir vóru, og eg plagdi at vera við at hjálpa til. Aftaná-oftast dagin eftir-var kokkagildi, og tað var eisini so hugnaligt. Brúdleyp og stór gildir plagdu at standa niðri í Gamla Pakkhúsi, áðrenn nakar fór at búgva har. Mamma dugdi væl at seyma, men hon var sjálvlærd. Hon plagdi at seyma fyri fólk, t. d. skjúrtur ella okkurt annað og fekk 75 oyru fyri tað. Eisini seymaði hon nógvar hettur-tær sum vóru fóðraðar og komu niður á akslarnar- og hon tók eisini 75 oyru fyri tær. Tað hildu fólk vera lítið, men hon vildi bara taka 75 oyru. Skipstroyggjur bundu vit eisini og lótu í handilin og fingu vøru afturfyri. Tá fingu vit nakrar og 20 krónur fyri troyggjuna. Kúgv høvdu vit eisini, og mamma gekk til neytar á Ambadali og heimanfyri. Tá ið eg var so fræg, so fór eg við henni at hjálpa henni at bera. Eg plagdi at hava eina dyllu á hvørjum arminum. Mamma hevði tríggjar kýr at mjólka, og tað høvdu hinar neytakonurnar eisini. Og ikki at gloyma stokkarnar-ja, tær bundu eisini, meðan tær gingu. Eg minnist so væl, hvussu røsk Dalberg var at binda. Tey áttu onga jørð, so hon gekk til neytar fyri onkran annan. Tey vóru nógv fólk í húsi, so tað kravdi sítt bæði til klædna og matna. Nógv lesull kundi vera í haganum, og hana kundi ein og hvør henta sær, og var hetta ein góður stuðul hjá teimum, ið onga jørð áttu. Tá bleiv hvør nispur tikin upp. Nú fer ullin burtur. Eg orki ikki at hoyra tað. Vit skóru torv Eysturi á Fossi og Heimi í Dal. Torvið Eysturi á Dal var so gott, og tað brúktu vit at baka við, men torvið Heiman úr Dal brúktu vit mest til at kynda við. Mær dámdi væl at fara í torv-vit høvdu mat við, og onkuntíð ótu vit døgurða Eysturi á Foss. Mangan gekk eg eisini eftir torvi. Tað var tungt at bera Eystan av Fossi, og Skúvadalsgjógv var eisini so djúp. Tá ið eg fór Heim í Dal, plagdi eg ofta at fylgjast við Drikku á Fløtti-ommu tíni. So var tað ein dagin, at vit síggja, at ein maður kemur aftan á okkum. "Hvør er hasin?" spyr Drikka. "Hatta er Jákup í Horn," svari eg. "Ringan kvistar hann okkum aftur," letur í Drikku. Jákup á Horn var tiltikin gongumaður. Alt sítt vaksna lív hevur hann so at siga liva á og av sjónum. Hann býr á Sandi. Grannar vóru vit sum smádreingir, men av og á ger mann sær onkran túr til Gjáar. Sum stórur smádrongur var eg ofta niðri hjá Stóra-Peturi (Petur P. Joensen, f. 1907) og hjálpti til. Hann hevði handil, so har var ymiskt at taka hond í, sum t. d. at rudda og tøma skrell. Lossingina hevði hann eisini, og so bað hann meg koma at hjálpa til har. Sofus í Fornanum (Sofus Sivertsen, f.), Kristian í Lon (Kristian Olsen, f.) og eg fóru umborð á "Pride". Eg sat afturi í rong og skuldi taka ímóti postinum og samstundis halda í endan, sum skuldi halda bátinum at skipinum. Eg tók eitt tørn um hondina, men sjálvur endin var farin fyri borð. Meðan vit práta, hendir skaðin. Endin, sum hekk leysur, var komin um skrúvuna, og knappliga-nú sansar at, men tíbetur skar skrúvan endan av, annars hevði øll hondin farið-øll sum hon var. Tá ið eg so tók tørnini av, sá eg, at fleiri bein vóru í knúsi, og so fór tað at bløða. Tummas í Ólastovu hevði tá fingið sær buss, og hann koyrdi meg til doktaran-Petur Reinert-á Eiði. Alexandra og mamma komu til Eiðis við mær, og tá hevði eg nógva pínu. (Pápi var ikki heima, men seinni fortaldi hann tað, at hann hevði verið úti fyri nøkrum sjáldsomum í einum dreymi ta vaktina, ið hetta hendi mær: Hann kom gangandi, og knappliga kom eitt lot, ið tók húgvuna av høvdinum á honum- og út í Ánna. Ja, mangt er løgið). -Ná, lat okkum nú koma víðari. Doktarin royndi at gera tað, ið hann kundi, m. a. at steðga bløðingini, og so sendi hann boð eftir "Doktarabátinum" at koma norð til Oyrar eftir mær. Gipsið fór av og á í heilum, so í røntguna-so var okkurt komið skeivt fyri-tað tók bara ongan enda. Eg hevði tað ikki gott tá-longdist illa-mitt um summarið-kom ikki aftur fyrr enn til heystfjallið. Tað vóru nógvir mans, ið arbeiddu veg ta tíðina. Herluf koyrdi eina gravkúgv, og so skuldi eg hjálpa honum við at flyta grevið, smyrja og ganga honum til handa. Hetta dámdi mær væl, men hugurin stóð til sjógvin, so tá ið eg hevði arbeitt har í eitt hálvt ár, fór eg mín fyrsta túr til skips-við "Reynsatindi" til Grønlands. Meinhard Djurhuus (á Skipinum) var skipari, og av gjáarmonnum vóru eisini pápi (Klæmint Juul) og Klæmint Joensen (Niðri í Geil) við. Meinhard var skipari, og umframt hann vóru Eyjolvur (á Skipinum), Jens (hjá Dalberg), Kristian í Lon, Pól Hans Jacob (í Ólastovu), pápi (Klæmint Juul) og eg frá Gjógv. Pætur í Ólastovu plagdi at vera við, men Pól Hans Jacob, beiggi hansara, var fyri hann hendan vanlukku túrin. Úr Funningi vóru Bjarni Juul og Magni Jóanesarson. Vit høvdu ein hund umborð, og pápi, sum hevði sítt fasta pláss, tá ið vit kastaðu, fortaldi aftaná, at hundurin uppførdi seg so heilt merkiliga, tá ið vit kastaðu. Hann vildi ikki, at nótin skuldi fara út og bleiv við at toga í hana, og hann var tann einasti, ið ikki kom aftur. Ná, men vit royndu at fáa sildina inn, men slagsíðan bleiv størri og størri, og so koppaði hann. Vit høvdu tveir bátar, og tá ið eg kom upp á brúnna, tá var annar báturin farin, og tá fóru vit at royna at fáa tann seinna bátin leysan. Hann lá í læborði, og tað var ikki so lætt at fáa hann leysan, tí hann lá mestsum undir í sjógvi. Tað gekst væl at fáa blást hann upp, og vit mundu vera einir fimm, ið vóru við tí bátinum. Tað kom nakað av sjógvi inn í gummibátin, men eg man neyvan hava hugsað klárt, tí eg hevði ikki latið meg úr klovstyvlunum. Vit fóru við gummibátinum undir mastratoppinum, so flatur lá hann, men ikki sóu vit hann søkka, tí nú var blivið so mikið myrkt, at vit bara sóu, at ljósini hvurvu. Hetta hendi alt í skýmingini, og vit sóu ikki nakað til hin gummibátin. Tað var ein týskur trolari, ið so tók okkum upp, og teir vóru ógvuliga fittir og blíðir menn. Vit vóru teir fyrru, ið týskari tók upp, tí eg minnist tað, at teir spurdu, hvussu nógvir mans vit vóru. Eg dugdi einki av týskum, men har hekk ein álmanakki, og eg peikaði á talið 16. Úr Vestmanna fóru vit so við bussi á Sjómansheimið í Havn, og síðani til "Kissa" at keypa okkum klæðir. Aftaná tað fór hvør til sítt, og vit fóru við postbátinum "Sigmundi" til Oyrar og haðani við rutuni (Benadikt) til Gjáar. Tað var ein góð kensla at koma heimaftur, og hetta var tann síðsti túrurin, ið pápi var til skips. Um heystið 1967 fór eg á háskúla í Danmark og kom heim aftur í mars mánaði 1968. Tað summarið fór eg til Grønlands at rógva út við "Nordafar 15". Nordafar átti bátarnar. Um summarið 1969 róði eg aftur út í Grønlandi, men tað árið miseydnaðist, tí tað var so nógvur ísur. Vit fingu barar 50 tons. Veturin 1969/1970 var eg við "Columbusi", ið Jákup Andreas Vang, á Glyvrum førdi. Báturin kom heim við "Bamse Dan" (danskt farmaskip), og vit fóru at rógva út við honum. Báturin fekk navnið "Sjóvarklettur". Í 1972 vóru vit m. a. noyddir at liggja í Havn og avreiða til "Bacalao", tí teir bygdu havnina í Skopun út, men fiskiskapurin var ikki góður. Summarið 1974 var eg aftur og róði út í Grønlandi. Einki serligt fiskarí og royndu líka til út í septembur. Meinhard (á Skipinum) og aðrir bygt nýtt skip í Noregi, og hann spurdi, um eg ikki kundi koma við sum stýrimaður, og tað játtaði eg. Í mai mánaði fóru vit til Grønlands við gørnum, og vit royndu víða um-av Kappanum og norð í Diskovíkina- og fingu 210 tons. Í 1976 var eg alt árið við "Tórsbúgvanum". Eftir nýggjár fóru vit undir Føroyar at royna eftir upsa við gørnum og so á Norðhavið, tá ið várfiskurin kom. Tá var fiskurin minkaður, og vit fingu ikki fulla last. Eg mynstraði av 25. mai 1977 og fór á skiparaskúla í Havn og var liðugur í juni 1978. Tá høvdu teir umbygt "Tórsbúgvan" til rækjur, so eg fór beinleiðis av skúlanum við flúgvara og umborð á "Tórsbúgvan" í Grønlandi at fiska rækjur og kom ikki heim aftur fyrr enn eftir nýggjár 1979. Heimafturkomin fór eg at rógva út við "Sjóvarkletti", og í 1980 var eg eina tíð við "Kvíggjarfossi", sum húsavíkingar áttu. Eisini var eg við snellu undir Íslandi við "Antares", ið hevði heimstað á Sandi. So var tað tað, at Meinhard (á Skipinum) og Jens Erik Nielsen, Sandavági, keyptu gamla "Reynsatind" og skrásettu hann til Grønland við heimstaði í Nanortalik. Í 1981 var eg so eisini við "Kangeq", og tá royndu vit við línu á Danabank, Navnleysa og Frederikshåbbankanum. Í oktobur 1981 fór eg av "Kangeq" og umborð á "Saarullik" úr Godthåb, sum hevði flekingarmaskinu. Tað var tann gamli "Gerðhamar", og eg fór umborð sum stýrimaður. Tann túrin var eg burtur í góðar 7 mánaðir. Vit fóru fyrst á ísfisk og seinni á saltfisk og landaðu í Grønlandi. Í mai mánaði fór vit til Eysturgrønlands, og tann túrin landaðu vit á Eiði. Vit komu heim í januar 1983, men tað bleiv ein ring reisa. Tað var ein ódn í Føroyum um ta tíðina, har m. a. ein rúgva av SEV-pelum datt niður á Sandoynni, og tá ið vit vóru tvørs av Vestmannaoyggjunum, fingu vit ein stóran sjógv, og tað endaði við tí, at vit fingu veirar um skrúvuna og fingu ikki siglt. Har lógu vit og slongdust í eini trý samdøgur og bíðaðu eftir "Tjaldrinum", ið kom okkum til hjálpar og sleipaði okkum á Havnina. Tað var ein góð skipan, tí tá blivu túrarnir ikki so langir. "Anso" fór á beding í Noregi seinni tað árið, og tá bóðu teir meg fara til Grønlands á krabbaveiðu við "Saarulikk". Hetta var royndarfiskiskapur inni á firðunum frá Godthåb og norð um Disko. Tað var ein sera góður januar mánaði bæði til fisk og veður. Eg var skipari til hálvan februar, tá kom Demmus umborð aftur, og vit fóru á Norðhavið við gørnum. So var tað tað, at Jógvan Kjølbro, ið búði í Holsteinsborg, læt ein frystibát við egningarmaskinu byggja í Solstrand í Noregi, og hann spurdi, um eg kundi fara til Noregs at hava eftirlit við bygninginum. Beint eftir nýggjár 1986 fóru vit yvir til Noregs eftir "Imaq Fisk". Stýrimaður var Suni? , úr Húsavík, og Pólert? Vit komu so til Grønlands, men tað gekst ikki væl at fáa fiskiloyvi. Fyrst fingu vit eitt smávegis royndarloyvi at royna á firðunum í Vesturgrønlandi, men har var einki at fáa. Seinni fingu vit eitt loyvi frá føroyingum at royna eftir svartkalva við Labrador, og tá bar betur til. Tá ið eg hevði verið heima ein mánað, var eg biðin at fara niður til Frederica at sigla ein línubát til Grønlands. Báturin æt "Jacob Nielsen" og hoyrdi heima í Sydprøven, men hvat-báturin var ikki klárur, tá ið eg kom niður, so eg bíðaði har í 3 vikur. Tað var nú komið út í oktobur, og vit fingu eina ringa ferð. Vit royndu at sigla so skjótt, sum vit kundu móti Prins Kristianssund, og tað var ein lætti at fáa kokkin í land í Nanortalik, tí hann hevði so nógva pínu. Haðani fóru vit til Sydprøven og so til Frederikshåb, har eg fór í land og umborð aftur á "Imaq Fisk". Trygvi Kallsoy, av Eiði, bleiv tá skipari á "Jacob Nielsen". Eg fór umborð á "Sildberan" 14.03. 87 og var í føstum starvi har til 14.03. 2017. Tá var eg 70 ára gamal, men eg sigldi tó nakrar túrar eftir tað. Tilsamans hava tað verið ótrúliga nógvir túrar, men eg eri vælsignaður í tí, at tað er eingin skaði hendur øll hesi 30 árini. Ikki havi eg verið limur í nøkrum arbeiðsmannafelagi, so burtursæð frá tímalønini í vegarbeiðinum saman við Herlufi í 1962, havi eg ikki tjent nakað nevnivert uppi á landi. Ringur túrur millum bygda Hetta var um páskirnar 1966. "Ásur" var komin á Skála, har hann skuldi til garantieftirlit, og Pætur (í Ólastovu), pápi (Klæmint Juu) og eg skuldu so norð til Gjáar. Hann skuldi ringja til Gjáar at siga frá, at vit komu. Tá ið Pætur kemur aftur, sigur hann, at Lítl-Elspa hevði sagt, at tit fara ongan veg til Gjáar í kvøld-tit skulu koma at gista her. Tað høvdu vit ongan hug til, tí tað var púra stilt, so vit fóru bara til gongu. Vit komu til ein SEV-pela og royndu at seta kós, men tað var vónleyst. At vit eru farnir yvir um Skarðánna uttan at hava merkt nakað til tað, tað er mær ein gáta. Ikki nokk við tað. So komu vit til eitt stað, har tað bar til at fara uppá, men tað høvdu Pætur og eg ongan hug til. Vit gingu so víðari undir brúnni, og tá komu vit til eina á. Vit gera av at fylgja ánni oman aftur til Funnings. Vit sóu nú ein kant á vegnum, tí gravkúgvin hevði grivið har um dagin. Soleiðis fylgdu vit vegnum, men máttu steðga á í heilum, so vit ikki mistu kantin burtur. Eisini gingu vit runt um svingini á Skarðinum, tí vit vildu ikki sleppa vegnum. Menninir vóru Gubbi (Hans Edvard), Pætur í Stólpa og Steinfinn. Høvdu teir ikki gingið eftir vegnum, so høvdu vit ikki sæð teir, tí alt stóð í einum roki. Vit vunnu so upp hús, og nakað illa hava vit verið fyri, tí tá Pætur fór einsamallur um Heimaru Brúgv datt hann í fonnina, ið var undir Gamla Fløtti. Tá brúktu vit ulpu, so eg bað Gubba bara kvetta bondini. Sjálvandi vóru fólk bangin um okkum, tí tey høvdu fingið at vita úr Funningi, at vit vóru farnir til gongu. Eg má bara siga tað, at tað var eitt Guds undur, at vit komu vegin fram. Elsebeth Dahl-dóttir Binu á Skipinum (Jacobina A. Dahl, f. Djurhuus, 1926)-hevur eitt fult skrivihefti, sum mamma hennara hevur skrivað í landalæru, meðan hon gekk í skúla hjá Kallsoy. Bina hevur eina flotta hondskrift, og tekningarnar eru eisini fínar. Eg havi spurt onkrar javnaldrar hjá Binu, um tey eiga eina sovorðna bók-ella um tey minnast nakað til hetta. Tær vóru bestu vinkonur og spældu eisini altíð saman aftan á skúlatíð. Vit kunnu lesa um sýslurnar, fólkatal, stjórnarskipan, skúlaskipan, vegir, vitar, telefonlinjur, neyt og seyð, skipatal, toskaveiðu, grindavágir (ikki hvalvágir, ið nú verður sagt) o. m. a. Sjálvandi fær heimbygdin nakrar neyvari og drúgvari viðgerð. Her kanst tú hoyra sagnir, lesa um kirkjuna, bjargaferð og síggja kort av bygdini. Skuffandi úrslit, tí niðast á listanum, millum aðrar fæloysingar, stendur: Karl Jacob-0 gyllin!!! Vatnvánirnar í húsunum vóru so vánaligar, at áin var álitið. Eg havi sæð navnið Dalá á onkrum korti, men tað er ikki eitt navn, ið er brúkt millum gjáarfólk. Í krókinum–har áin rennur norðurvið–har var eitt pláss, ið Fjørubátarnir plagdu at lata sær vatn upp í kaggarnar, og tá ið teir komu aftur av útróðri løgdu teir seg á knæ har at fáa sær ein vatnsopa. Nú er verri at koma um ánna á Grunnisakrógv. Tað var vanligt fyrr at tveita alt møguligt burturkast í ánna, og tað nógva endaði her niðri. Sandurin var grovur, og lítil dugur var í honum, so hann var mest brúktur sum neyðhjálp, tá ið eingin annar sandur var við hondina. Hetta var geil, so neytini gingu oman og niðan her, og her var so mikið stórur sandur, at teir smíðaðu bátar her. Undir sjálvur klettinum kalla vit undir Skørini. Yvir av fossinum kemur Ovari Hylur, so kemur Ovasti Hylur–yvir av hoyggjhúsinum hjá Óla. Uppi á fossinum–uppi á Høvdanum–har sum áin er smalst, var so grúiliga gott at leypa tvørturum um sumrarnar, har var einki hált, mosi báðumegin, so tað var púra vanligt at fara um ánna á Høvdanum, sum vit kallaðu tað. Har bardu tey bark við einum blágrýtissteini, áðrenn barkið fór í pottin. Abbi (Jóhan í Nýggjustovu, f. 1858) hevði eisini eitt annað navn her. Hesir steinarnir, sum standa á rað her yvir um ánna, síggja næstan út til at vera lagdir. Tær kullurnar síggjast. Nokkso fitt av vatni rann har, tað eg minnist, tí tá ið tað var eldur í hoyggjhúsinum hjá Petur Juliusi, mannaðu vit okkum við spannum líka frá hoyggjhúsinum og oman í Myllánna og handaðu vatn úr einum hyli har–og hylurin minkaði ikki, so mikið nógv rann tá. Hesa helluna her kallaðu vit Grynkuna undir Brúnni. Undir brúnni lógu tveir stórir steinar, og fyrr var brúgv løgd yvirum eftir teimum steinunum, og tá rann áin eisini í tveimum her. -Við tann sunnara bakkan var ein hylur, ið æt Kíkhylur. Innan í maganum var eitt sovorðið skáld, og tað mátti rotast burtur, tí annars bleiv kíkurin ov tungur. Tá ið kíkurin var uppblástur, varð hann hongdur upp at turka, og tá ið hann skuldi gerast til, varð hann koyrdur í ánna til at bloyta uppaftur. So koma vit til Grynkuna í Gortruánni. Tað hava verið ymsar sagnir at hoyrt, men eg veit ikki, hvat eg skal siga. Áin kundi standa og svølla her, og glerið hópaði seg upp líka niður á botn, so at ein stórur hylur gekk langt niðan. Tá ið áarførið er av tí allar grovasta, er hann undir í vatni. Húsini Inni í Stovu stóðu á tí núverandi vegnum undir húsunum hjá Juliusi í Hoygarðinum–har brekkan byrjar. Tikið kundi vera ti, atneytini fóru um ánna á Kvíggj. Heim av Innistovufossinum var/er ein góð gongd tvørtur um Ánna. Har plagdu vit ofta at fara um sumrarnar, tí har var so nógvur mosi. So koma vit til tann landskenda hylin–Lítlifløttur ella á Lítlafløtti, men Lítlifløttur var uppi á landi fyrr. Stykkið gekk niðan ímóti húsunum hjá Klæmint Juul, og eg minnist væl, at Klæmint kom at spyrja abba, um hann kundi fáa ein metur av stykkinum, og hvat tað kostaði. Abbi tók so fjølina og kleyv hana sundur við eini bogasag og fekk soleiðis tvær rokkagjarðir burtur úr henni. At byrgja hyl her er ikki gamalt. Tað var fast, at fann onkur eitt glaspetti, so skuldi hann taka tað upp og grava tað niður í onkran køst, tí allir gingu skóleysir. Teir fínu bátarnir høvdu leyst róður, men sum oftast høvdu vit bara eitt trævel. Norðan fyri Ánna–undir húsunum hjá Jóhannesi á Fløtti–lá ein nokkso stórur steinur við barkkullu í, men nú er laðað oman yvir hann. Beint niðan av har er Gamli Fløttur, sum man hava verið tað elsta húsið har á leið. Myllan stendur so har, og yvir av henni hava vit so Myllufossin. Her síggjast eisini kongar, sum eru boraðir í helluna, og so settu teir brettir ímóti teimum fyri at veita vatnið. Eg veit einki at siga um hatta navnið. Navnið kemur av einum sornhúsi, ið stóð á leið har á leið, sum tað ytra hornið á garðinum hjá Kristiani í Gamla Pakkhúsi kemur oman ímóti vegnum. Abbi segði tað, at hetta var ein fiskahjallur, og inni í hjallinum sat ein ketta, sum hevði naddar um hálsin. Navnið er sjáldsamt, men ikki veit eg, hvørjum tað kann vera koið av. Vit plagdu at kava út av steininum, og tað ráddi um at nerta við botnin. Hann hevði eina stong, sum ein fetil var festur uppí. Axel í Fornanum og Jákup Berhard Niðri í Geil vóru forsprákarar. Eisini var ætlanin at stoypa eina byrging, men tað kom einki burtur úr tí. Hon kemur í Stórá eitt sindur heiman fyri Lopið í Gamlagerði. Eitt sindur heimari–á tí syðra bakkanum–rennur Skrubbukeldan í Stórá. Sjálv Rættáin fer niðan við Stólpagróthúsinum. Abbi plagdi at siga, at tað vóru vill ross, sum teir høvdu runnið eftir. Hann var eisini eitt gott eyrriðupláss um heystarnar. Hon var altíð full av smásílum. Tá ið eg var smádrongur, var hatta bara ein lítil grøv, men áin hevur matað so nógv, at nú nú er ringt at sleppa tvørturum–yvir á Hólman–tá ið tað er áarføri. Ein góður sílahylur. Tá ið vit koma heim um Marknagarðin fækkast nøvnini í ánni. Hann helt, at navnið mundi vera komið av ljóðinum frá fossunum: fússj, fússj. Her vaðsaðu neytini altíð um ánna, tá ið tey komu heimanífrá Dalamegin. Longri heimi–heimi við Seyðabólið í Dalinum–rennur so Seyðabólsáin í Stórá, og uppaftur longri heimi er so Antaráin