FYLG ÁRSINS SKUNDMÁLUM–Hvat hava vit skrivað fyri, og hvat er nýtt í málunum? Stuðla stríðnum hjá Marinel fyri veðurlagnum 3. desember 2019 Marinel Sumook Ubaldo úr Filipsoyggjum stríðist fyri at endurreisa nærsamfelagið hjá sær eftir eina oyðandi tropiska ódn. Skriva undir og stuðla stríðnum hjá henni fyri veðurlagnum Longu 16 ára gomul var Marinel Sumook Ubaldo greið yvir, at hon mátti verja seg sjálva og nærsamfelagið hjá sær fyri teimum oyðileggjandi avleiðingunum av veðurlagsbroytingunum. Tann 13. novembur 2013 slapp hon undan tí tropisku ódnini Yolanda við lívinum. Ein tann harðasta tropiska ódnin nakrantíð, sum við 240 kilometrum um tíman elvdi til stórar oyðileggingar nakað mitt í Filipsoyggjum. 6000 fólk doyðu, og fólk í milliónatali, Marinel var ein teirra, mistu hús og heim. Nú seks ár seinni hevur stjórnin í landinum framvegis ikki syrgt fyri at endurreisa tey oyðiløgdu økini. Fólk í túsundatali búgva undir sera vánaligum og óvirðiligum umstøðum við avmarkaðari atgongd at mati, vatni og reinførishentleikum, sum eru at rokna sum grundleggjandi mannarættindir. Eisini trýtur el í økinum, og tað er torført hjá nógvum at finna eitt arbeiði, sum tryggjar eina inntøku, sum til ber at liva av. Eftir ódnina varð ein partur av fólkinum á staðnum endurhýstur í einum øki við eitri í undirgrundini. Ellivu fólk løgdust sjúk við nógvum fepri og doyðu seinni. Røddin hjá teimum fátæku Marinel hevur í dag eina útbúgving í sosialum arbeiði. Hon er ein kendur ungdómsaktivistur og brúkar frítíðina at stríðast fyri nærsamfelagnum og mannarættindunum. Hetta førdi hana í 2018 til New York, har ið hon helt talu í ST um veðurlagsbroytingarnar og hvussu ídnaðurin við lívrunnum brennievnum skundar undir tær. ” Eg eri ikki bara eitt veðurlagshagtal. Søgan hjá mær er bara ein av nógvum, og eg eri her fyri tala søkina hjá teimum viðkvomu og marginaliseraðu nærsamfeløgunum–máttu okkara røddir verið hoyrdar,” segði hon millum annað. Fólk í milliónatali ymsastaðni heimum líða undir avleiðingunum av veðurlagskreppuni. Og serliga tey, sum eiga minstan lut í veðurlagsbroytingunum, merkja avleiðingarnar. Sum Marinel sigur:“ Londini, sum søguliga hava givið tað størsta íkastið til veðurlagskreppuna, merkja ikki virknaðin av henni enn. Tað er umráðandi, at tey lurta eftir okkara søgu, so at tey fata tær menniskjaligu avleiðingarnar.” Í næstu viku er Marinel boðin at vera partur av sendinevndini hjá Amnesty á COP25, veðurlagsráðstevnuni hjá ST, í Madrid. Skriva undir og stuðla stríðnum hjá Marinel fyri veðurlagnum! Vit krevja, at: * stjórnin í Filipsoyggjum syrgir fyri, at tey, sum sluppu undan tropisku ódnini Yolanda við lívinum, fáa atgongd at vatni, eli og tryggum bústaði, og Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2017 her 25 ára fongsul fyri at hjálpa bátsflóttafólkum Sarah og Seán hava hjálpt bátsflóttafólkum við griksku oynna Lesbos. Tey eru nú skuldsett fyri fólkasmugling og kunnu verða dømd 25 ára fongsul. Skriva undir og stuðla kravinum um, at allar skuldsetingar móti Sarah og Seán verða sleptar. Tey bæði lesandi Sarah Mardini (24) og Seán Binder (25) hittust á griksku oynni Lesbos, har ið tey høvdu teknað seg sum sjálvbodnar lívbjargarar fyri at hjálpa fólki í neyð. Í samstarvi við bjargingartænastuna og fleiri hjálparfelagsskapir høvdu Sarah og Seán eyguni eftir bátum í havsneyð. Tey duga væl at svimja og fingu tí høvi at bjarga bæði børnum, kvinnum og monnum upp á turt. Griksku myndugleikarnir hava nú skuldsett Sarah og Seán fyri fólkasmugling. Verða tey funnin sek, kunnu tey fáa upp í 25 ára fongsulsrevsing. 100 daga fongsul Tað var í februar 2018, at grikska løgreglan handtók Sarah og Seán. Tey fingu at vita, at tey vóru undir illgruna fyri fólkasmugling og njósning, og at løgreglan fór undir kanningararbeiði í málinum. Í fyrstu atløgu vórðu tey leyslatin aftur. Fleiri mánaðir seinni var Sarah á veg heim til Berlin at taka lesturin upp aftur, men á veg umborð á flogfarið varð hon aftur handtikin. Stutt eftir varð eisini Seán handtikin. Tey vórðu varðhaldsfongslað í meira enn 100 dagar, áðrenn tey at enda vórðu leyslatin móti veðhaldi. Seán greiðir frá, at tað ikki er vandin fyri at enda í fongsli, sum ræðir hann mest, men” at tað kann henda øllum”. Hann heldur tað vera skeivt av myndugleikunum at gera tey, sum rætta flóttafólki eina hjálpandi hond, til brotsfólk heldur enn at gera meira fyri at verja og hjálpa fólki, sum flýggjar undan ófriði og fátækadømi. Seán er farin heim til Írlands, og Sarah er aftur í Berlin. Tey bíða nú eftir, at grikska løgreglan verður liðug við kanningararbeiðið. Fyrsta kanningararbeiðið er liðugt, fara griksku myndugleikarnir at taka støðu til, um ákæra skal reisast. Sarah og Seán hava bjargað mannalívum við sínum sjálvbodna hjálpararbeiði. Men eins og nógv onnur við teimum verða tey gjørd til brotsfólk fyri at hjálpa fólki, sum flýggjar. Og nú kunnu tey fáa upp í 25 ára fongsulsrevsing. Skriva undir, so vit fáa lagt trýst á griksku myndugleikarnar og sagt teimum, at tað er einki brotsverk at vera menniskjansligur. BAKSÝNI Vit liva í eini tíð, har ið tað nógvastaðni verður gjørt til eitt brotsverk at vera menniskjansligur og hava samhuga við flóttafólki. Myndugleikar misbrúka lóggávu, sum átti at vart fólk, til at fongsla og gera seg inn á hjálparfólk og sjálvboðin, sum hjálpa fólki í neyð. Líka síðan 2015 hava grikskir myndugleikar ákært og kannað aktivistar, hjálparfólk og sjálvboðin, sum hjálpa fólki, sum flýggjar. Fólk í túsundatali, sum biðja um friðskjól, eru fangað í flóttafólkalegum í griksku oyggjunum, har ið tey búleikast undir ótolandi umstøðum. Teirra lagna er ein felagsevropeisk ábyrgd! Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2017 her Suðursudan: Sleppið 15 ára gomlum deyðadømdum leysum 26. oktober 2019 Magai Matiop Ngong var bara 15 ára gamal, tá ið hann varð dømdur fyri eitt morð, sum í veruleikanum var eitt syndarligt óhapp. Hann situr nú í deyðakliva í einum fongsli í Suðursudan. Hjálp okkum at fáa hann leyslatnan. Tá ið Magai Matiop Ngong var 15, elskaði hann at renna og syngja. Hann gekk í studentaskúla og droymdi um at sleppa at hjálpa øðrum, tá ið hann bleiv vaksin. Men dreymurin syndraðist, tá ið hann í 2017 varð dømdur sekur í morði. Dømdur fyri morð Ein ósemja millum tá 15 ára gamla Magai, eitt systkinabarn hansara og ein granna endaði við, at Magai skeyt eitt ávaringarskot niður í gólvið við byrsuni hjá pápa sínum. Kúlan støkkur upp og rakar systkinabarnið, sum endar á sjúkrahúsi og seinni doyr av løstunum. Nakrar vikur eftir hendingina verður Magai dømdur fyri tilætlað morð. Bara 15 ára gamal verður hann dømdur harðastu revsing í landinum: avrætting við heinging. Í fjør vórðu sjey fólk hongd í Suðursudan. Eitt teirra var–sum Magai–bara eitt barn. Undir rættarganginum roynir Magai at greiða dómaranum frá, at hann bara er 15 ára gamal, og at drápið, sum hann verður dømdur fyri, var eitt óhapp. Hann fær onga løgfrøðiliga hjálp í sambandi við rættarmálið. Ikki fyrr enn Magai verður fluttur í eitt annað fongsul, fær hann ein sakførara, sum hjálpir honum at kæra dómin. Í bíðistøðu Nú tvey ár seinni situr 17 ára gamli Magai í deyðakliva í Juba Central Prison í Suðursudan. Hann hevur saman við sakføraranum biðið um at fáa deyðarevsingina afturtikna. Nú bíðar hann eftir, at áheitanin skal verða viðgjørd. Hann fær tíðina at ganga í fongsulskirkjuni. Her syngur hann gospelsangir fyri at fáa ró í sinnið, tá ið tað stendur á at rúma støðuna, sum hann er endaður í. Magai vitjar eisini javnan fongsulsskúlan fyri ómyndigar fangar, har ið hann hittir sínar samfangar. Skriva undir fyri Magai Matiop Ngong, at hann skal fáa nýggjan og rættvísan rættargang. Vit krevja, at Suðursudan virðir mannarættindini, og at aldurin á Magai verður tikin við, tá ið hann skal fyri ein dómara aftur. Vit krevja somuleiðis, at deyðadómurin hjá Magai verður ógildaður, tí tað er bannað sambært suðursudansku grundlógini at avrætta børn, sum eru yngri enn 18 ár. Suðursudan loysti frá Sudan og gjørdist sjálvstøðugt í 2011. Síðan tá hava myndugleikarnir í landinum dømt í minsta lagi 140 fólk til deyða og framt í minsta lagi 39 avrættingar, skjalprógvar Amnesty International. Deyðarevsing er eitt heilt grundleggjandi mannarættindabrot, sum er brot á rættin til lív, sum er staðfestur í heimsyvirlýsingini hjá ST um mannarættindir. Amnesty er ímóti deyðarevsing í øllum málum uttan undantak. Søgan hjá Magai Matiop Ngong er eitt av málunum í átakinum Skriva fyri lívi í 2019. Skriva fyri lívi er eitt heimsfevnt átak, sum Amnesty skipar fyri í novembur og desembur á hvørjum ári, har ið skúlanæmingar og lærarar skriva teimum, sum eru fyri valdsgerðum, og myndugleikunum, sum hava ábyrgdina, brøv. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2017 her Iran: 16 ára fongsul fyri at fara úr hidjabini 11. oktober 2019 Ein ung iransk kvinna fór úr hidjabini og bjóðaði kvinnum blómur á eini tokstøð í Teheran. Tað kostar henni nú 16 ár í fongsli. Ein mánað seinni varð Yasaman handtikin og skuldsett fyri at hava eggjað til siðspillu og skøkjulevnað. Hótt til at játta seg seka Iranska trygdarløgreglan handtók Yasaman tann 10. apríl. Í níggju dagar varð hon afturhildin á eini varðhaldsmiðstøð, har ið hon varð trýst til at játta, at andstøðufólk uttanlands høvdu eggjað henni til at fara úr hidjabini og bjóða blómur. Hon er nú flutt í Evin-fongslið í Iran, sum sigst vera uppaftur verri. Her verða fangar avbyrgdir, avhoyrdir við ongum sakførara og í summum førum píndir. Dømd fyri friðarliga aktivismu Mamma Yasaman, Monireh Arabshahi, varð eisini handtikin. Hjálp okkum at krevja, at Yasaman og hinar báðar fongslaðu kvinnurnar verða leyslatnar beinanvegin. Kvinnur í Iran hava rætt til at mótmæla kravdum hidjabbrúki. Skriva undir nú! Kvinnur verða ofta slignar í andlitið, lagdar í handjørn og koyrdar burtur í løgreglubilum. Sambært lógini kunnu kvinnur og gentur niður í 9 ára aldur revsast við sekt og fongsli. Fleiri kvinnur eru farnar at filma valdsgerðirnar fyri at vísa umheiminum, at tær eru fyri ágangi og verða álopnar orsakað av áleggingini. Marokko: Í fongsul fyri illgruna um fosturtøku 3. oktober 2019 Ein tíðindakvinna í Marokko hevur fingið fongsulsrevsing fyri illgruna um fosturtøku. Skriva undir og hjálp okkum at fáa Hajar Raissouni leyslatna. Hóast eingi prógv vóru fyri ákærunum, vóru tey øll fimm hildin í varðhaldi, meðan málið var viðgjørt í rættinum. Afturstig fyri kvinnurættindi Tann 30. September fekk Hajar sín dóm: Hon var dømd eitt ára fongsul fyri at hava fingið fosturtøku og fyri at hava havt kynsligt samband uttan fyri hjúnaband. Unnustin fekk somuleiðis eitt ára fongsulsrevsing fyri at hava hjálpt til at fáa fosturtøkuna í lag. Sambært sakføraranum hjá Hajar, Saad Sahli, er hon handtikin av politiskum ávum, av tí at hon sum journalistur í blaðgreinum hevur funnist at stjórnini. Undir varðhaldsfongslingini var Hajar eisini spurd um sítt arbeiði. Løgreglan spurdi hana eisini um arbeiðið hjá pápabeiggjanum, Ahmed Raissouni, sum er mannarættindastríðsmaður og stovnari av eini tí størstu islamsku rørsluni í Marokko. Vit krevja, at allar ákærur móti Hajar Raissouni verða sleptar, og at hennara grundleggjandi mannarættindir verða vird. BAKSÝNI Marokko er ikki tað einasta landið, sum ger kvinnur, sum fáa fosturtøku, til brotsfólk. Fleiristaðni í heiminum verða kvinnur revsaðar við fongsli–í nøkrum londum upp í 30 ára fongsli. Tað einasta undantakið er, um kvinnan er í heilsuvanda. Í slíkum førum skal kvinnan tó hava samtykki frá manninum, áðrenn hon fær fosturtøku. Kynsligt samband uttan fyri hjúnalag verður í Marokko revsað við fongsli í upp í eitt ár. Mynduleikarnir mugu avkriminalisera abort í stundini og strika allar lógir sum gera mismun ímóti kvinnum. Verj fólkið í Amazonas–legg trýst á brasilsku stjórnina Bolsonaro forseti skákar sær undan síni skyldu at verja rættindini hjá upprunafólkinum. Skriva undir og hjálp okkum at leggja trýst á brasilsku stjórnina at fáa hana at steðga viðarhøggarunum, sum ólógliga taka seg fram í Amazonas og leggja skóg og lendi undir seg. Longu í mai rópti Amnesty varskó og vísti á, at støðan hjá upprunafólkinum og Amazonas-skóginum fór at gerast ótolandi í turrveðursárstíðini, sum stóð fyri framman, um ikki stjórnin rættaði kós. Skógareldarnir eru nú vorðnir ein vanlukkuligur veruleiki, og eldurin oyðir skógirnar. Talan er ikki bara um eina umhvørvisvanlukku, men eisini eina mannarættindakreppu. Vit krevja, at rættindini hjá upprunafólkinum verða vird, og at myndugleikarnir lógsøkja tey, sum hava ábyrgdina av teimum stóru oyðileggingunum í Amazonas. Tey seku skulu ikki sleppa undan revsing! BAKSÝNI Stjórnin hjá Jair Bolsonaro forseta hevur tilvitað minkað um fíggjarligan stuðul og máað støðið undan stovnum sum National Indian Foundation (FUNAI) og Brasilska stovninum fyri umhvørvi og varandi náttúrutilfeingi (IBAMA), sum báðir hava eyguni við og virka fyri at verja Amazonas. Síðan apríl hava kanningarfólk hjá Amnesty vitjað fýra friðøkir hjá upprunafólki í brasilska Amazonas. Bæði serfrøðingar og innfødd siga seg vera ørkymlað av, at stjórnin ikki handhevjar lógina. Eisini staðbundnir aktivistar, sum stríðast fyri at verja Amazonas, eru fyri ágangi, harðskapi og hóttanum. Hjálp okkum at fáa Elżbieta Podleśna fríkenda. Elżbieta Podleśna er ein kend mannarættindastríðskvinna í Póllandi. Elżbieta varð handtikin, og løgreglan helt henni aftur í fleiri tímar. Øll hava rætt at vísa sína áskoðan, og vit eru øll vard undir talufrælsinum. Elżbieta verður nú lógsøkt. BAKSÝNI Leygardagin var á fyrsta sinni skipað fyri Pride-gongu í býnum Bialystok í Póllandi. Eisini hevur pólski erkibiskupurin í Krakow, Marek Jedraszewski, sammett LGBTI-rørsluna í landinum við ta reyðu kommunistisku pestina. Sambært pólskari lóggávu eru LGBTI-fólk ikki vard móti hatursbrotsverkum. Skriva undir og hjálp okkum at fáa tann amerikanska geografilæraran leyslatnan og fríkendan. Rættarmálið, sum fyrr er vorðið útsett, er sett at byrja 2. juli. Tað skal ikki vera revsivert at hjálpa fólki í neyð, sama hvat ríkisborgaraskap tey hava. Tað eigur ONGANTÍÐ at vera revsivert at hjálpa fólki í neyð, sama hvønn ríkisborgaraskap tey hava. Tann harða náttúran í oyðimørkini og hitin, sum táttar í 50 stig, eru ein partur orsøkini til, at so nógv fólk ikki bera boð í bý. Ein onnur orsøk er sambært Amnesty, at amerikanska stjórnin leingi hevur hótt og verið eftir teimum, sum hava halgað lívið til at verja fólk, sum flýggja. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Tey friðarligu mótmælini høvdu í apríl við sær, at forsetin í landinum, Omar al-Bashir, varð settur frá. Tann fyrrverandi heryvirmaðurin hevði tá sitið á valdinum í landinum, líka síðan hann tók tað undir einum hernaðarkvetti í 1989. Lík tveitt í Nilánna Tann 3. juni í ár lógu meira enn 100 fólk eftirá, tá ið hereindin Rapid Support Forces fór at skjóta frá hond eftir friðarligum mótmælisfólkum. Tað hernaðarliga skiftisráðið í landinum hevur nú viðgingið, at álopini tann 3. juni vórðu framd við vilja, men sigur, at tað var eitt mistak, at meira enn 100 fólk lógu eftirá og meira enn 700 vórðu særd. Altjóða trýst Tað er umráðandi at vísa, at altjóðasamfelagið stuðlar mótmælisfólkunum í teirra krøvum og átalar álopini á sakleys fólk, sum bara brúka sín mannarætt at mótmæla friðarliga. Skriva undir og hjálp okkum at leggja trýst á sundanskar myndugleikar, so at vit fáa steðgað valdsgerðunum móti sudanska fólkinum. Tað ljóðar, at trygdarherlið hava gjørt innrás í privat heim, lagt hald á fartelefonir og brúkt táragass og harðskap móti húsfólkunum. Myndugleikarnir hava nú stongt fyri teimum sosialu miðlunum, og fjølmiðlafólk í landinum hava fingið forboð fyri at skriva um mótmælini. Menninir hava onga formliga venjing ella útbúgving í at handfara sokallað uppreistrarfólk. Amnesty krevur, at kinesiskir myndugleikar verja talufrælsið hjá Chen Bing og sleppa honum leysum beinanvegin og við ongum treytum. BAKSÝNI Á vári 1989 stevndu universitetslesandi í túsundatali inn á Himmalfriðgartorgið í Beijing. Í fyrstu syftu eydnaðist tað ikki hermonnunum at sleppa inn á torgið, av tí at beijingbúgvar tustu út á gøturnar og forðaðu herinum í at taka seg fram. Kinesiska stjórnin hevur ongantíð viðurkent sær ábyrgdina av valdsgerðunum á Himmarlfriðartorginum. Hjálp okkum at steðga deyðarevsingini hjá Ho Duy Hai 15. mai 2019 Vjetnamesiski Ho Duy Hai situr á tíggjunda ári deyðadømdur í einum fongsli í Vjetnam. Líkan síðan hevur Hai bíðað eftir lagnuni undir ómenniskjansligum umstøðum í fongslinum. Hann hevur seinni tikið hesa játtanina aftur. Ein almenn løgfrøðilig nevnd í Vjetnam hevur eisini staðfest, at so nógv mistøk vórðu gjørd undir rættarganginum, at sakin hjá Hai eigur at verða tikin upp til nýggja viðgerð. Eisini familjan hjá honum er ólukkulig og kensluliga ávirkað av tí ótryggu støðuni, sum hann er í. Eg rúmi skjótt ikki hesi pínuni longur. Tað nívir meg at hugsa um son mín í geglinum.” Heilsustøðan hjá Ho Duy Hai er heldur ikki góð. Hann skal eisini sleppa at síggja familjuna og sakføraran hjá sær. Hjálp okkum at leggja trýst á vjetnamesisku myndugleikarnar, ikki minst forsetan í landinum, so at sakin hjá Ho Duy Hai kann verða tikin upp aftur, og hann kann fáa rættvísan rættargang. Deyðarevsing verður dúgliga brúkt, og í løtuni sita meira enn 600 fólk í deyðakliva í einum fongsli í landinum. Í miðal verða 147 fólk avrættað um árið. Tað er bara Kina, sum hevur avrættað fleiri fólk sama tíðarskeið. Hon hevur eitt nú virkað fyri rættinum hjá kvinnum at koyra bil og ímóti skipanini við mannligum verjum. Fleiri teirra hava sagt frá, at tey eru vorðin pínd og hava verið fyri kynsligum harðskapi í fongslinum. Hjálp okkum at senda Nassimu og hinum djørvu mannarættindastríðsfólkunum í Saudiarabia okkara stuðul. Skipanin við mannligum verjum ber í sær, at ein kvinna í Saudiarabia skal hava samtykki frá einum mannligum húsfólki, tá ið hon skal taka avgerð um alt frá útbúgving til ferðir, og tá ið hon skal seta seg í samband við almennar myndugleikar. Fleiri kvinnurættindastríðsfólk, sum í fleiri ár hava stríðst fyri rættinum at koyra bil, sótu nevniliga í fongsli, tá ið forboðið varð sett úr gildi. Teirra millum tær tríggjar oddakvinnurnar í stríðnum fyri rættinum hjá kvinnum at koyra bil: Loujain al-Hathloul, Iman al-Nafjan og Aziza al-Yousef. Vága aktivistar og mannarættindastríðsfólk sær at finnast at myndugleikunum, verður tað hevnt við órættvísum rættarmálum, lívlangari fongsulsrevsing og í versta føri deyðarevsing. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2017 her STEINGIÐ LOYNILEGURNAR Í KINA 5. apríl 2019 Í løtuni sita upp ímóti einari millión fólk í fangalegum í Kina. Í Xinjiang-landslutinum í útnyrðingspartinum av Kina sita úti við eina millión fólk í fangalegum, sum myndugleikarnir lýsa sum Deplar fyri umbroyting gjøgnum útbúgving. Píning og heilavasking Amnesty hevur samband við avvarðandi hjá eftirlýstum persónum og fyrrverandi fangum, sum siga frá píning, heilavasking og ómenniskjansligum umstøðum í legunum. Ein fyrrverandi fangi greiðir frá, hvussu hann við leinkjum um armar og bein fekk eina hettu smoygda niður yvir høvdið og varð tvingaður at standa púra stillur í 12 tímar. Síðan mai 2018 hevur 33 ára gamli tónleikarin Rami Sidky verið fongslaður í Kairo í Egyptalandi. Hann er framvegis í varðhaldi. Hann var júst heimkomin úr Beirut, har hann hevði spælt við bólkinum hjá sær, Jimi and the Saint. Amnesty metir ikki sangin eggja til hatur, harðskap ella mismun av nøkrum slag. Umframt Rami hava fimm aðrir persónar verið handtiknir orsakað av sanginum. Fýra teirra eru framvegis í varðhaldi. Danmark tørvar nýggja neyðtøkulóggávu, sum verjir ofrini nógv betur enn í dag. Tað sigur Kirstine Holst, sum sjálv hevur upplivað at verða neyðtikin: Samtykkisgrundað neyðtøkulóggáva fer at tryggja okkum rættin til okkara egna kropp og áleggja okkum eina skyldu at vísa ábyrgd móti hvørjum øðrum. Sex skal fara fram av fríum vilja, og ger tað ikki tað, er talan um neyðtøku. Kirstine Holst váttar hetta sama: Mítt’ nei’ hevði einki virði undir neyðtøkuni og heldur ikki í rættinum, sigur hon. BAKSÝNI Í dag verður bara ein lítil partur av neyðtøkunum í Danmark meldaður til løgregluna. Tøl frá Løgmálaráðnum vísa, at meira enn 5.000 danskar kvinnur hvørt ár eru fyri neyðtøku ella neyðtøkuroynd. Samtykki er ein mannarættur, sum tryggjar einstaklinginum rættin til egnan kropp. Tí hevur stjórnin í roynd og veru skyldu til at fremja hesa lógarbroytingina. Misskiljingar: Hvat ið samtykki ikki er Tað finnast nógvar misskiljingar og fordómar um, hvat ið ein samtykkisgrundað lóg merkir í verki. Ella at tann ákærdi knappliga skal prógva, at hann er ósekur. Í staðin fyri at rættarmálið snýr seg um, hvat ið ofrið hevur gjørt fyri at geva sín vantandi vilja til kennar, fer dentur nú eisini at verða lagdur á, um sex fer fram av fríum vilja. Tað fer ikki at krevjast skrivligt loyvi til at hava sex Tú fært ikki brúk fyri hvørki NemID ella einum skrivligum sáttmála fyri at kunna hava sex í framtíðini. Í londunum, sum hava samtykkisgrundaða neyðtøkulóggávu, verða fleiri neyðtøkur meldaðar. Og tað tørvar okkum. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Hann varð dømdur seks ár í revsilegu fyri at hava lagt virksemi til rættis fyri ein víðgongdan felagsskap. Tað er einki brotsverk. Vit meta Dennis Christensen at vera samvitskufanga. Hann er útbúgvin timburmaður og byggifrøðingur. Tey hava síðan 2006 búð í býnum Orjol sunnan fyri Moskva. Amnesty International virkar fyri, at mannarættindini hjá øllum verða vird, sama hvørja sannføring tey hava. Fremur onkur harðskap móti øðrum, sálarliga ella kropsliga, hevur staturin ikki bara rætt, men skyldu til at leggja uppí. BAKGRUND Um dómin Dómurin er tann fyrsti av sínum slag móti einum limi í Jehova vitnum í Russlandi. Russiska grundlógin staðfestir annars, at russiska fólkið hevur trúar- og átrúnaðarfrælsi. Fordømi fyri dómum í framtíðini Fleiri rættarmál eru á veg móti limum í Jehova vitnum í Russlandi. Asia Bibi, ein kristin kvinna í Pakistan, varð í 2010 dømd til deyða fyri gudsspottan. Men Bibi er nú fræls og kann fara aftur til familjuna og leita sær skjól í øðrum landi,” sigur Rimmel Mohydin, sum starvast fyri Amnesty í Landsynningsasia. Átta ár í deyðakliva Eftir átta ár í deyðakliva, varð pakistanska Asia Bibi í oktobur 2018 frídømd fyri ákærur um gudsspottan. 54 ára gamla Asia Bibi eigur fimm børn og arbeiddi við at henta ber á eini mark í Pakistan. Orsakað av vantandi prógvum frídømdi hægstirættur hana fyri allar ákærurnar. Samkynd í Kekenia pínd til deyða 23. januar 2019 Í minsta lagi tvey fólk eru vorðin pínd til deyða, og fleiri eru fongslað í eini nýggjari bylgju av jagstran av samkyndum í Kekenia. Tað eru myndugleikarnir í tí russiska lýðveldinum, sum skipa fyri valdsgerðunum. Og nú kekenskir myndugleikar tikið jagstranina upp aftur. Átta dagar eftir at frágreiðingin var almannakunngjørd, fóru myndugleikarnir í Kekenia undir aftur at jagstra LGBTI-fólk í landinum. At eg heldur skuldi verið yvirgangsmaður enn bøssi,” greiddi ein teirra frá. Myrd av egnari familju Tey jagstraðu hætta sær hvørki at leita sær skjól hjá myndugleikunum ella hjá familjuni. Tey, sum hava ábyrgdina av ærumorðum, sleppa í veruleikanum heilt undan revsing. Í uppsløgum á Facebook og Twitter hevur hon funnist at avrættingunum í landinum. Rættargangurin, sum var ein glantrileikur, vardi bara 15 minuttir. Alt hevur til endamáls at noyða tey at tiga. Fyrr í ár fór hon í hungursverkfall at mótmæla, at hon varð flutt í eitt illa gitið fongsul. Les meira um SKRIVA FYRI LÍVI her. Teir fongslaðu hana í fýra mánaðir og noktaðu henni at sleppa úr landinum. Forfylgingin av Geraldine er ein partur av harðrenda virkseminum hjá stjórnini ímóti teimum, sum arbeiða fyri mannarættindum í Venesuela. SKRIVA til myndugleikarnar, at teir skulu steðga jagstranini av Geraldine Eftir átta ár í deyðakliva varð pakistanska Aasia Bibi frídømd fyri ákærur um gudsspottan. Tá ið hon ein dag í 2010 bjóðaði einum starvsfelaga ein vatnsopa, sýtti hesin fyri at drekka vatnið, av tí at tað orsakað av kristnitrúnni hjá Bibi skuldi vera“ óreint”. Endamálið var at forða fyri, at Bibi slapp úr landinum, og at fáa hægstarætt at endurskoða avgerðina. So leingi hon og familjan verða verandi í Pakistan, eru tey í stórum vanda. Tú kanst hjálpa til at bjarga lívinum á henni. Amaya stríddist óttaleys fremst í studentamótmælisgongunum, tá ið hundraðtals mótmælisfólk vórðu dripin á gøtuni. Hon er læknalesandi á fimta ári. Amaya slapp ikki at seta seg í samband við sakførara, hon kom ikki fyri ein dómara innan fyri 48 tímar, sum lógin ásetur, og hon fekk einki samband við familjuna. Skriva undir beinanvegin! Hvørja viku verða aktivistar, lesandi og aðrir vanligir borgarar handtikin á gøtuni ella í heiminum. Eingin hevur sæð hann síðan. Seinni ljóðaði frá dulnevndum turkiskum keldum, at ein bólkur av saudiarabiskum agentum hevði myrt Khashoggi inni á konsulatinum. Í Saudiarabia revsa myndugleikarnir politiskar andstøðingar harðliga. Við tínum stuðli kunnu vit herða trýstið á teir saudiarabisku myndugleikarnar fyri at fáa sannleikan fram. Tað var í 2004, at Mohammad varð dømdur til deyða fyri eitt morð, sum hann skuldi hava framt sum 15 ára gamal. Seinni váttaðu eisini hinir báðir ákærdu, at Mohammad var ósekur, og teir tóku sínar vitnisfrágreiðingar aftur. Mohammad hevur brúkt tey seinastu 14 árini í deyðakliva og er í dag 29 ára gamal. Seinast avrættingin varð útsett, royndi Mohammad at fáa rættarmálið hjá sær uppafturtikið. Í 2017 avrættaði Iran 507 fólk. Amnesty International heitir á iranskar myndugleikar um at ógilda dómin og steðga jagstranini av kristnum í landinum. Tú og tvey teirra, sum sita til borðs saman við tær, verða handtikin. Victor og hini bæði vórðu fongslað og fingu einki samband við hvørki sakførara ella familjuna. Í 2018 varð eisini hon dømd tíggju ára fongsul eftir næstan somu ákæru sum maðurin. Saman heita vit á stjórnina um at: ógilda dómin yvir Victor og Shamiram, sum bara hava útint sína trúarsannføring gjøgnum sína kristnu trúgv. Fyrst í hesum mánaðinum tustu ung lesandi í Bangladessj út á gøturnar at mótmæla. Tey lesandi kravdu, at broyting kom í. Meira enn 200 lesandi og fimm journalistar vórðu særd. Hann er síðan komin undir læknahond á sjúkrahúsi, men er enn varðhaldsfongslaður. Umframt at starvast sum myndamaður er hann professari á universitetinum. Tær sótu nevniliga í geglinum fyri sítt friðarliga mannarættindavirksemi. Amnesty ber ótta fyri, at ákærda verður reist móti teimum djørvu kvinnunum, og at tær koma fyri tann tiltikna saudiarabiska dómstólin móti yvirgangi. Mannarættindastríðsfólk í Saudiarabia er undir sera stórum trýsti. Vit í Amnesty fegnast um, at Kanada hevur funnist at Saudiarabia, og vóna, at onnur lond fara at taka undir við atfinningunum, sum Kanada av røttum hevur sett fram. Í gjár skrivaði Trump forseti undir ein sáttmála, sum bannar at skilja børn og foreldur at, tá tey søkja friðskjól á markinum millum Meks iko og USA. Migrant–og flóttafólkafamiljur skulu verða viðfarin á menniskjaligan og virðiligan hátt. Yvir 2000 børn eru vorðin skild frá foreldrum sínum. Síðan hoyrist ein marknavørður siga á sponskum:“ Vit hava eitt heilt kór her. Skipaði skilnaðurin av familjum hjá Trump-stjórnini var ein liður í at hera amerikonsku innflytingarreglurnar. Tað er í stríð við menniskjarættindini. Ein av trimum geva úrslit. Tað eru eingir vinnarar av HM, fyrr enn Oyub Titiev, aktivistur er leyslatin 14. juni 2018 Tann russiski menniskjarættindaoddamaðurin Oyub Titiev stendur til at fáa 10 ára fongsulsrevsing orsakað av tillgjørdum ákærum um, at hann hevði marihuana í síni varðveitslu. Løgreglan helt fast um, at tey høvdu funnið ein posa av marihuana í bilinum. Oyub hevur arbeitt fyri felagsskapin í næstan 10 ár. Tað var kanska ábyrgdarkenslan hjá Oyub fyri teimum, sum gjørdi, at hann gjørdist menniskjarættindaaktivistur, sigur arbeiðsfelagi hansara Aleksandr Cherkasov. Hann gav løgfrøðiliga hjálp og greiddi frá brotum á menniskjarættindi. Bert ein mánað áðrenn Oyub varð handtikin, ákærdi tann Kekenski formaðurin fyri lóggávutingið tey, um arbeiða m. a. í felagsskapum, sum ikki arbeiða fyri stjórnir, at vera orsøkin til tey altjóða revsitiltøkini, sum Kekenia er bundið av. Teir russisku myndugleikarnir kunnu ikki halda áfram við at ræða og vera eftir øllum kritikarum, so at tey tiga. SKRIVA UNDIR HER Góði Putin Vinarliga lat Oyub Titiev leysan og syrg fyri, at hann ikki verður píndur, tíðina áðrenn hann verður leyslatin. Henda mánaðin eru liðin 11 ár, síðan Ísrael setti tann ólógliga stongsilin av Gaza-geiranum í verk. Í minsta lagi 12 av teimum dripnu vóru børn. Ísraelskir hermenn skutu hann í bæði beinini, tá ið hann mótmælti friðarliga nærindis tí ísraelska markinum. Eftir upptøkuni at døma stendur hann í einum avsíðis øki, langt frá girðingini, og er eingin hóttan ímóti teimum ísraelsku hermonnunum. Í Amnesty síggja vit tað sum eitt dømi afturat um, at Ísrael brúkar alt ov ógvisligt vald móti mótmælisfólkum, sum ikki eru nøkur beinleiðis hóttan. Stongsilin hevur stórar avleiðingar fyri fólkið í Gaza. Og sjúkrahúsini í Gaza hava ikki umstøður og orku til at hjálpa teimum, sum hava tørv á hjálp. Hevur skund: Bjarga deyðadømdu Nouru 25. mai 2018 19 ára gamla Noura Hussein Hamad Daoud úr Sudan varð herfyri dømd at verða hongd fyri at hava beint fyri sínum neyðtøkumanni. Hon hevði ongan hug at vera kynsliga saman við einum manni, sum hon ongantíð hevði viljað giftst við–so hann neyðtók hana. Rætturin hevur dømt Nouru seka í tilætlaðum morði, hóast talan var um sjálvverju í einum noyðsluhjúnabandi, tá ið hon bara var tannáringur. Brotini verða skjalfest á heimasíðuni 64 Tianwang. Ein mánað seinni frætti familjan, at hann var handtikin fyri at hava” kunngjørt ríkisloyndarmál”. Ikki fyrr enn átta mánaðir eftir handtøkuna fekk Huang Qi samband við sakførararan hjá sær. Familjan hjá Huang Qi ber ótta fyri, at hann kann doyggja hvørja løtu orsakað av vantandi læknahjálp. Aftur at tí hevur hann vatn í høvdinum og eina hjarta- og lungnasjúku. Stjórnin roynir við skipaðum átøkum at teppa atfinningarsamar journalistar. Saman kunnu vit leggja trýst á teir kinesisku myndugleikarnar, so at hann verður leyslatin og kemur í viðgerð. sleppa Huang Qi leysum beinanvegin og treytaleyst, um teir ikki føra haldgóð prógv fyri, at hann hevur framt eitt lógarbrot, sum verður viðurkent á altjóða stigi geva Huang Qi regluliga og óavmarkaða atgongd at læknahjálp, tá ið hann biður um tað geva Huang Qi eina rættvísa rættargongd í samsvari við altjóða krøv, um teir velja at halda fram við málinum síggja til, at Huang Qi ikki verður píndur ella illa viðfarin á annan hátt seta eina óhefta kanning í verk av málinum hjá Huang Qui, eisini eina læknakanning við støði í frásøgnunum um píning og aðra ringa viðferð sleppa Huang Qi at síggja familjuna 4. mai 2018 Í hesi løtu sita tíggju lesandi undir hægri útbúgving í Turkalandi fongslað, tí at tey tóku lut í einum friðarligum mótmælistiltaki at mótmæla krígnum í Sýria. Turkiskir dómstólar leggja tey undir at” tala søkina hjá einum yvirgangsfelagsskapi”, og tey eru í vanda fyri at verða dømd fimm ára fongsul, tí at” myndir vísa, at tey lótu munnin upp á ein hátt, sum bendir á, at tey róptu herróp.” Tey eru øll ímóti kríggi og ímóti vápnum. Men standa vit saman um at hjálpa teimum, sum verða órættvíst fongslað, kunnu vit geva teimum frælsið aftur. Vit senda tí turkiska løgmálaráðharranum, Abdülhamit Gül, allar undirskriftirnar við teldupostinum niðanfyri. Tey lesandi skulu ikki vera fyri fyrisitingarligum revsiatgerðum, men eiga at sleppa at halda fram við lesnaðinum sum higartil. Nú avbyrgja fangavørðirnir hann frá umheiminum. Restina av tíðini er tað harafturat ógvuliga torført hjá honum at fáa samband við familju og vinfólk. Dzmitry varð í oktobur 2016 dømdur tvey ára fongsul m. a. fyri at hava skrætt jakkan hjá einum løgreglumanni undir einum friðarligum súkkluátaki í tí hvítarussiska høvuðsstaðnum, Minsk, tann 29. apríl 2016. Og har vóru eingi onnur vitnir. Hann hevur tó sagt teimum, at hann fyri tveimum mánaðum síðan fekk eitt sár á beinið, sum ikki er grøtt aftur, og sum læknarnir í fongslinum ikki vilja viðgera. Vit vita ikki, um hann fær viðgerð fyri astmu, men tey næstu skyldfólkini bera ótta fyri, at hann ikki ger. Stuðla rættinum hjá kvinnum í El Salvador til fosturtøku 27. mars 2018 Beint nú kanst tú stuðla kvinnum og monnum í túsundatali og krevja, at myndugleikarnir í El Salvador avtaka tað fullkomna fosturtøkubannið í landinum. Amnesty hevur fylgt fleiri málum um ungar gentur í El Salvador, sum uttan prógv eru dømdar fleiri ára fongsul, eftir at tær hava átt deyðfødd børn. Vónandi kunnu leyslatingarnar fáa glið á broytingina, sum landinum tørvar, og slóða fyri, at tann víðgongda fosturtøkulóggávan í landinum verður broytt. Skriva undir! Handa vit myndugleikunum ein stóran stakk av undirskriftum, áðrenn tjóðartingið skal atkvøða í apríl í ár, hava vit ein veruligan møguleika at fáa tað fullkomna fosturtøkubannið avtikið. ST samtykti fyri kortum 30 daga vápnahvíld í býnum, men hvørki Sýria ella Russland virðir avgerðina, og tí regna bumburnar við sama lag. Bið stjórnirnar í Sýra og Russlandi halda uppat at bumba og sleppa kringsetingini beinanvegin. Tað er ikki so langt síðan, at tað við altjóða trýsti eydnaðist flyta fólkið burtur úr Aleppo, sum tá var kringsettur. Undirskriftirnar verða sendar teimum sýrisku og russisku myndugleikunum. Tep Vanny hevur í sløk tíggju ár vart býlingin hjá sær mitt í Phnom Penh, har ið familjur í túsundatali eru tvingaðar úr egnum húsum. ” Tað er heilt greitt, at myndugleikarnir brúka dómstólarnar til at læsa meg inni, teppa meg og bróta mítt áræði niður”, sigur Tep Vanny sjálv. Skriva undir og hjálp okkum at leggja trýst á stjórnina at fáa hana at sleppa Tep Vanny leysari beinanvegin og sleppa øllum ákærum móti henni. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Tveir djarvir journalistar úr Myanmar, Wa Lone og Kyaw Soe Oo, søgdu umheiminum frá teimum ómenniskjansligu valdsgerðunum, sum sambært bæði Amnesty International og ST eru at rokna sum etnisk útreinsing og tí eisini brotsverk móti mannaættini. Kom tú eisini uppí! Teir báðir journalistarnir eru ákærdir fyri at hava ligið inni við stjórnarskjølum og at hava havt í hyggju at senda útlendskum miðlum tey. Wa Lone og Kyaw Soe Oo bóru óttaleysir umheiminum tíðindini um ta etnisku útreinsingina av Rohingya-fólkinum. Amnesty krevur, at: allar ákærur móti Wa Lone og Kyaw Soe Oo verða sleptar, og at teir verða leyslatnir í stundini. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Verður uppskotið samtykt, fer tað ikki longur at bera til at fáa fosturtøku, tá ið fostrið ber álvarslig ella lívshættislig brek. Latið okkum endurtaka tað, sum eydnaðist í 2016! KINA: KENDUR AKTIVISTUR PÍNDUR OG FONGSLAÐUR Í ÁTTA ÁR 15. januar 2018 Wu Gan, sum telist millum kendastu aktivistar í Kina, er dømdur átta ára fongsul fyri at hava” roynt at máa støðið undan stjórnarvaldinum”. Nú roynir kinesiska stjórnin at teppa hann við harðari fongsulsrevsing. Wu Gan hevur greitt sakførarunum hjá sær frá, at hann er vorðin píndur, og at familjan ikki slapp at vitja hann, teir 28 mánaðirnar hann sat í fongsli. Hetta var í sambandi við eitt mótmælistiltak fyri at fáa ein deyðadóm ógildaðan. Skriva undir fyri Wu Gan. Hann andaðist í varðhaldinum, av tí at hann ikki fekk viðgerð fyri krabbamein. Men heldur enn at virka fyri, at illgerðirnar halda uppat, hjálpir Evropa Libya at halda fólki føstum í ótolandi umstøðum. Tey verða ógvuliga illa viðfarin–pínd, neyðtikin og enntá seld. Tey eru fyri óhugnaligum mannarættindabrotum. Flóttafólkastovnurin hjá ST (UNHCR) skal formliga viðurkennast, og felagsskapir skulu hava møguleika at útinna sítt arbeiði við at verja tey, sum biðja um friðskjól og flýggja í Libya. Maður Hanan hvarv sporleyst eftir eitt mótmælistiltak í 2013, men myndugleikarnir hava alla tíðina sýtt fyri at siga henni, hvat ið vorðið er av honum. Hon fekk eyga á hann á sjónvarpsskíggjanum, eftir at hann hevði verið við í einum mótmælistiltaki. Myndugleikarnir hava bølt oman á øllum upplýsingum um, hvat ið er hent honum. Talan er í flestum førum um politiskar aktivistar, lesandi, mótmælisfólk og børn heilt niður í 14 ára aldur. Sum hon hevur leitað eftir manninum, hevur Hanan Badr el-Din fingið samband við onnur, sum hava verið fyri tí sama sum hon. og at teir egyptisku myndugleikarnir gevast at brúka hvørvingar við tvingsli, seta eina óhefta kanning í verk av hesi mannagongdini og bera so í bandi, at tey, sum hava ábyrgdina, standa til svars. Hjálp familjuni at fáa rættvísi. Síðan renna teir Claire um koll, skræða klæðini av henni og neyðtaka hana fleiri ferðir. Hon hevur blá merkir um allan kroppin og er ógvuliga skelkað. ” Tað stendur illa til hjá mær. Hon er kannað nakrar ferðir fyri HIV, men prøvarnir eru til alla lukku negativir. Nógv vita snøgt sagt ikki, hvussu tey skulu melda eina valdsgerð, og onnur tora ikki at melda, tí tey óttast hevndaratgerðir. Men henni tørvar eisini okkara hjálp. Dómurin fall eftir ein sera órættvísan rættargang. Avhoyringarleiðararnir høvdu skrivað” játtanirnar”, sum hann bleiv tvingaður at lesa upp framman fyri einum upptøkutóli. Tey frættu einki frá honum, fyrr enn hann bleiv fluttur í tað illa gitna Evin-fongslið í Teheran. Í brævinum greiddi hann frá, hvussu teir iransku myndugleikarnir høvdu sett seg í samband við hann í 2014 í eini roynd at fáa hann at fáa teimum upplýsingar úr ES-londum. Skriva undir fyri, at dómurin verður ógildaður og Djalali leyslatin beinanvegin. Ruben Cárdenas Ramírez bleiv longu í 1998 ákærdur fyri at hava burturflutt og myrt systkinabarn sítt, ta 16 ára gomlu Mayra Laguna. Hetta hendi, uttan at hann hevði sakførara hjá sær, hóast hann beinleiðis hevði biðið um tað. Í rættinum bleiv hann kortini dømdur til deyða. Hetta er próvtilfar, sum eigur at verða DNA-kannað. Hjálp okkum at fáa hann leysan. Hann segði eisini sína hjartans hugsan um avleiðingarnar av fíggjarkreppuni, sum hevur herjað í tí oljubundna landinum í kjalarvørrinum á teimum fallandi oljuprísunum um allan heimin. Hann er blivin fluttur úr einum fongsli í annað, uttan at familjan hevur frætt nakað. Mahadine er nú í vanda fyri at verða dømdur lívlangt fongsul. Hann skal ikki sita í fongsli restina av lívinum bara fyri at siga sína hjartans hugsan. Tað er mangan torført hjá borgarunum í landinum at fáa atgongd til teir sosialu miðlarnar, og bæði mannarættindastríðsfólk og andstøðan í landinum vita frá hóttanum og tilvildarligum handtøkum at siga. Amor spyr ikki um tína kynsligu sannføring, áðrenn hann skjýtur pílin avstað. Samkynd pør kunnu t. d. ikki ættleiða saman, tekna felags heilsutrygging ella arva sínámillum. Hví nú? Reglan geldur bara fyri ta staðbundnu kommununa, men slíkar reglur slóða fyri og leggja trýst á landsmyndugleikarnar. Ein avbjóðing er tann japanska mentanin, sum er lítið tolsom mótvegis tí, sum á onkran hátt er øðrvísi. Hjálp okkum at leggja trýst á teir japonsku myndugleikarnar at fáa teir at geva øllum japanarum somu viðferð fyri lógini og basa mismuni. Síðan 2012 fólk hava fólk úr Rohingya-ættbólkinum í túsundatali verið á flótta í Myanmar. Herurin svaraði aftur við einum víðfevndum hernaðarátaki móti øllum Rohingya-fólkinum. Landminur fram við við landamarkinum Hesar seinastu tvær vikurnar er stríðið harðnað aftur. Um dagarnar frættist, at illgerðirnar standa við og versna: Herurin í Myanmar hevur lagt landminur fram við norðurmarkinum móti Bangladessj. MUDAWI IBRAHIM ADAM ER LOKSINS LEYSLATIN. 275 UNDIRSKRIFTIR TIL SUDAN Dr. Mudawi er professari í verkfrøði við universitetið í Khartoum, høvuðsstaðnum í Sudan. Fleiri sendu eisini dr. Mudawi persónligar heilsur at sýna honum stuðul. Ta fyrstu vikuna visti familjan einki, hvar ið hann var, men familjan segði við blaðið The New York Times, at heimið varð endavent fleiri ferðir, og telefonirnar vórðu avlurtaðar. ” At dr. Mudawi skuldi sita átta mánaðir í fongsli, má kallast dómsmorð. Azza Soliman kann fáa 15 ára fongsulsrevsing fyri at hjálpa egyptiskum kvinnum, sum hava verið fyri harðskapi og neyðtøku. Azza bjóðar fátækum kvinnum sakførarahjálp, stuðul og lesifrálæru. Miðlar, sum styðja stjórnina, royna alsamt at hunddálka hana og lýsa hana sum ein fígginda hjá tí egyptisku tjóðini. Tað fullkomna fosturtøkuforboðið í El Salvador fær aftur vanlukkuligar avleiðingar fyri eina ungu kvinnu. Tá ið hon nakrar mánaðir seinni fall í óvit heima hjá sær sjálvari, var hon ikki varug við, at hon var við barn. Sambært miðlum á staðnum, legði dómarin serliga dent á, at hon ikki leitaði sær læknahjálp í viðgongutíðini. El Salvador telist millum tey fáu londini í heiminum, sum framvegis hava fullkomið fosturtøkuforboð. Lógin rakar serliga fátækar kvinnur. Lóggávutingið er ikki farið undir at viðgerða lógaruppskotið enn, so løtan er lagalig at leggja trýst á myndugleikarnar. 26. juni 2017 Dr. Mudawi, sum telist millum kendastu mannarættindaaktivistar í Sudan, er í vanda fyri deyðarevsing fyri sítt arbeiði í m. a. Darfur. Aftur at tí er hann professari í verkfrøði við universitetið í Khartoum. Frá leyslatnum fangum frættir familjan, at dr. Mudawi er farin í hungursverkfall at mótmæla, at hann ikki fær samband við umheimin. Hann er eitt nú ákærdur fyri at hava njósnast, fyri at hava fingist við samfelagsfíggindaligt virksemi og fyri at hava lopið ósannindir út í orð. Stjórnarumboð bukaðu hann ógvusliga, meðan hann varð bundin á hond og fót upp at einum stólpa í fongsulsgarðinum. Fangarnir fáa tvær máltíðir um dagin og sleppa á ves tvær ferðir um dagin. Í januar 2005 varð hann handtikin og leyslatin tveir mánaðir seinni. Teir turkisku myndugleikarnir hava–púra ógrundað–varðhaldsfongslað hann fyri at vera lim í Fethullah Gülen-rørsluni. Tíðliga á morgni tann 6. juni handtóku trygdarherlið Taner Kiliç í heiminum. Hann verður ákærdur fyri at stuðla Fethullah Gülen, sum myndugleikarnir siga hava skipað fyri kvettroyndini í fjør summar. Tann ógrundaða handtøkan av Taner er eitt dømi afturat um ta spentu støðuna í Turkalandi. Bæði danska stjórnin og ES vóru skjót at átala handtøkuna. Til dømis snýr ein av ákærunum seg um ein tilburð, sum fór fram, meðan Issa sat varðhaldsfongslaður. Bólkurin stríðist ímóti teimum ólógligu búsetingunum í Hebron og mismuni ímóti palestinum. Forðingarnar í tí gamla býnum galda bara fyri palestinar, ikki jødar og onnur vitjandi. Ein videoupptøka av tilburðinum vísir eisini greitt, at tað er ein annar maður, sum er sekur. Verður hann dømdur, rokna vit Issa Amro at vera samvitskufanga”, sigur Magdalena Mughrabi, varaaðalstjóri hjá Amnesty International í Miðeystri og Norður-Afrika. Ágangurin rakar serliga palestinskar, men eisini ísrealskar, aktivistar. Í desembur 2016 álegði Trygdarráðið hjá ST við eini samtykt ísraelskum myndugleikum alt fyri eitt at taka tær ólógligu búsetingarnar av. Ein nýggj lóg og ein røð av ábøtum skulu nú tryggja, at heksajagstranin heldur uppat. Albinokvinnur eru eisini í vanda fyri at verða neyðtiknar, tí at tað sigst, at samlega við eitt albinofólk kan lekja HIV. Tað gav globalt uppmerksemi. Frá mai 2016 til februar 2017 vórðu tvey albinofólk dripin. “ Stuðulin hjá Amnesty hevur hjálpt okkum at fáa størri sjálvsálit í okkara stríði”, sigur APAM. Ein hondbók til dómarar, kanningarfólk og ákærar stuðla lógini. Løgreglan kannaði ikki nógv mál. Mai 2016-januar 2017 vórðu tveir persónar dripnir. Í oktober 2016 varð ein maður dømdur 14 ára fongsulsrevsing, eftir at hann varð funnin sekur í at selja son sín. Tann ríkisrættarliga eindin, sum syrgir fyri innkeypi av heilivági og tílíkum, syrgir nú fyri, at býta sólkrem út til sjúkrahús og læknamiðstøðir í Malawi. Peyman Barandah, sum nú er 22, verður eftir ætlan avrættaður tann 10. mai í ár. Hetta er greitt brot á altjóða lóggávu, sum greitt tilskilar, at tað liggur á ákæruvaldinum at lyfta próvbyrðuna. Familjan greiðir frá, hvussu kanningarleiðarin gav Peyman ein undir vangan fyri eygunum á teimum. Tá ið rættargangurin byrjaði, og hann loksins hitti sakføraran hjá sær, vildi rætturin ikki taka ákærurnar um píning við. Somu grundreglur seta eisini forboð fyri at døma ómyndig til deyða. Hvat ger Amnesty? Kortini hómast ein glotti. Sostatt vita vit, at altjóða trýst kann gera mun. Triðingurin av øllum fongslaðum journalistum, miðlafólkum og blaðstjórum í heiminum situr nú í turkiskum fongslum. Mótmælisgongur verða niðurbardar við harðskapi, tilfar á netinum verður sensurerað, og heimasíður verður stongdar. Journalistarnir verða í høvuðsheitum ákærdir fyri yvirgang, propaganda og ætlanir um at fella stjórnina. Eitt land, har kunningin um umheimin er avmarkað. Óheftir miðlar eru ein aðaltáttur í einum vælvirkandi, pluralistiskum samfelag. Tað snýr seg ikki um rættar ella skeivar hugsanir; tað snýr seg um at sleppa báðum pørtum til orðanna. Journalistar og onnur miðlafólk skulu sleppa at útinna sítt arbeiði. Í desembur í fjør varð Ahmet aftur afturhildin, hesa ferð skuldsettur fyri at hava framleitt propaganda fyri tann kurdiska arbeiðaraflokkin PKK og felagsskapin, sum stjórnin kallar Feto (Fethullahis Terrorist Organisation) og sigur vera undir leiðslu av Fethullah Gülen, sum Erdogan forseti leggur undir at hava skipað fyri tí miseydnaðu kvettroyndini í fjør summar. Familjan sleppur bara at vitja hann eina ferð um vikuna, og tá verður lurtað eftir hvørjari samrøðu. Vápnaðir og í maskum komu politistar heim til hennara klokkan trý á morgni. Har vóru eingi vindeygur, og ljósið var tendrað alla tíðina. Hon var hóast alt ongantíð lógsøkt fyri nakað, sum hon hevði skrivað, og sum ráðgevi hjá dagblaðnum hevði hon ikki havt løgfrøðiliga ábyrgd av innihaldinum í blaðnum. Teirra hjástøða helt mær á lívi.” Eg vænti, at tað gongur rúm tíð, áðrenn eg aftur kann skriva. Eftir sjey ára steðg hevur Barhrain nú tikið táttin at avrætta deyðadømd upp aftur. Í desembur 2014 vórðu teir deyðadømdir fyri at hava lagt eina bumbuspreinging til rættis í bygdini al-Deir. Báðir menninir siga frá, hvussu teir vórðu píndir undir avhoyringunum, sum vardu í tveir mánaðir. Ákærin sendi teir aftur í fongslið, har teir vóru píndir. Familjan og sakførararnir hjá teimum báðum monnunum bíða enn eftir kanningarúrslitinum. Tær vitja foreldrini hjá Nazanin. Av tí at teir iransku myndugleikarnir hava lagt hald á tað bretska passið hjá Gabriellu, sleppur hon ikki heim til pápa sín í Stórabretlandi. Kollveltingargardan handtekur Nazanin, flytur hana burtur og leggur hald á passið hjá dóttrini. Ikki fyrr enn tríggjar dagar fyri rættargangin fær hon advokathjálp. Sambært okkara keldum siga myndugleikarnir hana vera njósnara. Umrøðan bendir sambært myndugleikunum á, at hon er ein“ týdningarmikil persónur”. Við ongum passi sleppur hon ikki heim til pápan, Richard, í Stórabretlandi. Heilsan hjá Nazanin sjálvari er eisini undir stórum trýsti. Í oktobur sendi Nazanin manninum sjálvmorðsbræv. VANLIGIR BORGARAR PÍNDIR OG HÓPAVRÆTTAÐIR 9. februar 2017 Tað sýriska Saydnaya-fongslið er eitt satt sláturhús, vísir ein nýggj frágreiðing. Fyrrverandi fangar, rýmdir fangavørðir, dómarar og onnur starvsfólk í fongslinum siga frá ræðuligum søgum, um hvussu politisk mótstøðufólk verða viðfarin. Fangarnir verða miðvíst ógvuliga illa viðfarnir, og maturin verður bara tveittur inn á tað blóðdálkaða gólvið í klivunum. Tað er fullkomiliga óhugsandi, at tann ovasta politiska leiðslan í landinum ikki hevur góðkent illgerðirnar í Saydnaya-fongslinum. Ágangurin er brot á tær mest grundleggjandi meginreglurnar í mannarættindunum og krígsfólkarættinum. Talan er um eitt langt og tógvið stríð, men vit kunnu ikki sita hendur í favn. Evropa kann ikki lata hesi menniskju frysta til deyðis. Síðani“ ES-Turkaland” avtalan varð var sett í gildið í mars 2016 hevur ætlanin verið, at fólkini, sum eru stødd á grisku oyggjunum og sum ætla sær at søkja friðskjól, skulu sendast aftur til Turkalands. Ein avtala, sum londini vísa seg at halda fast í, hóast stórar menniskjasligar avleiðingar. Men heimurin hyggur ein annan veg. Deila innsavnanina á sosialu miðlunum og eggja øðrum at skriva undir! Í apríl 2012 lænti hann ein bil, tí hann hevði eitt ørindi inni í Singapore. Sambært lóggávuni á staðnum eru ólóglig rúsevnir, sum verða funnin í einum bili, at rokna at sum ogn hjá bilføraranum. Bæði hesi viðurskiftini eru brot á tær báðar altóða rættarmeginreglurnar um, at ein ákærdur er ósekur, til tað øvuta er prógvað, og at øll hava rætt til rættvísa rættargongd. Eitt nýtt ískoyti til rúsevnalóggávuna í Singapore letur upp fyri, at rúsevnabrotsverk ikki av sær sjálvum verða revsað við avrætting. Fomusoh Ivo Feh sendi einum vinmanni eini speisk sms-boð um Boko Haram, og síðan fór tann høpisleysa sakin fullkomiliga av sporinum. Hann skuldi byrja á universitetinum í Kamerun, har hann býr. Skemtið hjá vinmanninum snúði seg um, hvussu torført tað er at fáa arbeiði uttan ta røttu útbúgvingina og royndirnar. Ivo, Azah og Afuh vórðu allir handtiknir. Ivo og vinmenninir vórðu settir fyri eini hernaðardómstól, sum dømdi teir tíggju ára fongsul fyri” brotsverk, sum hava samband við yvirgang”. Men var tað nú so galið? Tað er næstan tvey um dagin. Her eru 33 lívsjáttandi søgustubbar um, hvussu tit hjálptu okkum at broyta lív og umstøður hjá fólki úr øllum heraðshornum á heiminum í 2016. Beint nú leggja fólk úr Aleppo teirra seinastu heilsur út á sosialu miðlarnar, meðan stjórnin tekur ræðið á býnum. Tað er tí ógvuliga átrokandi, at vit leggja trýst á Putin og Assad. Hvat kanst tú eisini gera? Pálmáolja verður brúkt í gerandisvørum sum sjampoi og sjokulátu. 50% av vanligum brúkaravørum. Kanningarnar hjá okkum vísa, at børn heilt niður í átta ára aldur gera vandamikið arbeiði í plantasjunum. Nógvir hava fingið álvarsamar løstir av at arbeiða við tí sera eitrandi evninum paraquat, sum við sama lag verður brúkt í plantasjunum. Hava vit so eisini ta svinnandi lítlu lønina í huga, eigur arbeiðið í veruleikanum at verða bólkað sum tvingsilsarbeiði. Vit vita, at pálmaolja frá Wilmar er í vørum hjá Colgate-Palmolive, Kellog’ s, Nestlé, Reckitt Benckiser, Procter & Gamble og Unilever. Hjálp okkum at leggja trýst á fyritøkurnar! at leggja trýst á Wilmar International at fáa fyritøkuna at broyta sínar mannagongdir, verja rættindini hjá sínum starvsfólkum og steðga verandi mannarættindabrotum. Táragassið var veruligt. Hann er myndajournalistur og tók myndir undir einum sitimótmæli í Kairo tann 14. august 2013, tá ið trygdarlið brádliga hertóku økið. Við myndatólinum fangaði Shawkan ruðuleikan rundan um seg. Tá ið politiið kom eftir, at Shawkan var journalistur, varð hann tikin og bakbundin við plaststrimlum, sum skóru ígjøgnum húðina og gjørdu opin sár um skøvningarnar á honum. Næsti rættarfundur er settur at vera tann 10. desembur. Og rætt hevur hann. Teir vórðu millum annað skuldsettir fyri at hava” borið skeiv tíðindi, sum hótta tann almenna friðin”. GÓÐ TÍÐINDI! Shawkan er endiliga leyslatin. Men longu tann 30. august varð Qin afturhildin av politinum. Hon náddi sostatt ongantíð at skriva um mótmælistiltøkini, men varð afturhildin, áðrenn toppfundurin byrjaði. Hon hevur sitið í fongsli líka síðani. Miðilin hevur verið fyri nógvum ágangi frá myndugleikunum. Hesir eru allir leyslatnir eftir trýst frá eitt nú Ammesty. Hjálp okkum at fáa Qin Chao leyslatna! Men kanningar hjá Amnesty vísa, at tær nýggju mannagongdirnar eru á markinum og í summum førum fara langt út um mark. Við avsmyrjing, elektriskum stoytum og kynsligari eyðmýking tvingar tað italska politiið flóttafólk og migrantar at lata síni fingramerkir. Í summum førum er valdnýtsan av so grovum slag, at talan beinleiðis er um píning. At enda tóku tey báðar hendurnar á mær og løgdu tær á maskinuna. Av tí at hann alla tíðina gjørdi mótstøðu, royndu tey aðrar snildir:” Tey hildu mær føstum í allar fýra limir, ein persónur í hvønn. Tann fimti togaði kynslimin á mær niðureftir, til eg mátti seta meg niður. Tá ið ein myndugleikapersónur við vilja og við einum ítøkiligum endamáli veldur einum menniskja svára kropsliga og sinnisliga pínu, er talan um píning. Nógv vilja ikki verða skrásett í Italia, tí tey ætla sær at biðja um friðskjól í øðrum landi. Orsøkin kann vera, at skyldfólk eru í øðrum europeiskum landi, ella at tey vænta sær betri umstøður aðrastaðni. Eg var bangin. Okkum tørvar eina óhefta kanning av verandi mannagongdum. Í øllum førum eiga fólk ikki at verða noydd við harðskapi og píning at lata síni fingramerkir. Kvinnufangar í fongslum í Somalilandi eru fyri kynsligum valdsgerðum og aðrari píning og hava ongan møguleika at klaga. Klaga tær hjá fongsulsstjórnini, eru tær í vanda fyri at verða revsaðar við meira harðskapi. Kvinnurnar hava tí vent sær til Amnesty og biðið um hjálp. Tá ið heimurin frættir og fær fylgt við, hvat ið fer fram, verður tað verri at skúgva klagurnar til viks. Tær vita, at ein slík burturflyting merkir neyðtøku, píning og trælahald. Tíverri fáa kvinnur, sum hava verið burturfluttar, heldur ikki ta hjálp, teimum tørvar. Eftir nakrar mánaðir í varðhaldi hjá IS, varð hon bjargað. Tær siga frá ræðuligum søgum um tíðina hjá IS. Søgum um neyðtøkur aftur og aftur, harðskap, píning, trælahald og kvinnur, sum gera enda á sær fyri at sleppa undan eyðmýkingini. Vit vilja hava hana leyslatna í stundini og krevja, at sakin hjá henni verður kannað. Áheitan á Obama: Náða Snowden beinanvegin 29. september 2016 Ein maimorgun í 2013 fór Edward Snowden til Hong Kong við fullari tasku av loyniligum skjølum, sum stavaðu frá hansara arbeiði fyri NSA. Skjølum, sum avdúkaðu, hvussu ómetaliga víðtøkið tað heimsfevnda hópeftirlitið við púra vanligum fólki er. At avdúka, akkurát hvussu víðtøkið eftirlitið er, sama hvør borgarin er. Hann setti gongd á eitt heimsfevnt orðaskifti og fleiri lógarbroytingar og hjálpti okkum at verja okkara privatlív. Fyri fyrstu ferð í 40 ár samtykti USA lógir fyri ríkiseftirlit. Um hann fer aftur til USA, er hann í vanda fyri at verða dømdur 30 ára fongsul fyri njósning. 14 ára gamal drongur burturfluttur og píndur Tíðliga ein januarmorgun burturflyta egyptisk trygdarlið tann 14 ára gamla Aser Mohamed. Í 34 samdøgur er hann horvin, og familjan leitar vónleys eftir honum. Foreldrini fáa at vita, at drongurin bara skal avhoyrast í nakrar fáar tímar. Tað er annars forboðið sambært egyptiskari lóg at varðhaldsfongsla børn, sum eru yngri enn 15 ár. Aser situr saman við 12 øðrum í einum kliva, sum er 4 × 6 metrar til støddar. Skriva undir fyri, at Aser beinanvegin verður leyslatin og myndugleikarnnir fara at kanna ákærurnar um píning. Í tveimum uppsløgum á Facebook fanst Roy at forsætisráðharranum, Sheikh Hasina, fyri at stuðla ætlanunum um at byggja eitt kolorkuverk har suðuri í Bangladessj. Nógv umhvørvisfólk rópa varskó, tí tey bera ótta fyri, at orkuverkið fer at hava skaðilig árin á Sundarbans–heimsins størsta mangrovuskóg. Myndugleikarnir í Bangladessj brúka dúgliga lógina til at vera eftir og fongsla atfinningarsamar røddir og til at skerja talufrælsið. Fyri tveimum døgum síðan bendi lítið á, at tað fór at henda. Dómarin hevði givið boð um at sleppa Khalil leysum, men politiið helt honum aftur og helt fram at pína hann. Hann varð fluttur á Raml-politistøðina í strandarbýnum Alexandria, meðan bíðað varð eftir, at veðhaldið fekk virknað. Men heldur enn at sleppa honum leysum alt fyri eitt finnur ríkistrygdarpolitiið upp á nýggjar skuldsetingar og fremur enn meira harðskap ímóti honum. Málið um Islam Khalil vísir okkum, hvussu átrokandi tað er, at teir egyptisku myndugleikarnir nú seta tiltøk í verk fyri at basa tvingsilshvørvingum, píning og øðrum harðskapi.” Í ríkissjónvarpinum hevur forsetin Duterte sent rúsevnabrotsfólki eina krígsavbjóðing. Sum frættist, høvdu øll tey deyðu samband við rúsevnaumhvørvið, men uttan ákæru, sakarmál og dóm fáa vit ongantíð vissu fyri, at so er. Duerte forseti hevur givið boð um at skjóta fyri at drepa. Skriva undir ímóti tí blóðuga harðskapinum í Filipsoyggjum og hjálp okkum at tryggja, at: forsetin beinanvegin fordømir tey mongu drápini og tekur lyftið um ómaksløn og boðini um at skjóta fyri at drepa aftur politiið livir upp til altjóða krøv um valdnýtslu Islam Khalil hvarv sporleyst í 122 dagar. Tíðliga á morgni tann 24. mai 2015 vórðu Islam, beiggin Nour og pápin el-Said Khalil handtiknir. Av tí at hann var politiskt virkin, hevði trygdarpolitiið fyrr havt eyguni við tí løgfrøðilesandi Nour. Kanska blandar trygdarpolitiið hann við onkran annan. Hvønn dag hvørva í minsta lagi trý fólk í Egyptalandi. Ríkistrygdarpolitiið brúkar miðvíst hvørvingar til at leggja trýst á øll, sum sáða iva um stjórnina ella veita henni mótstøðu. Tvey av teimum átta eru eisini ákærd fyri at hava háðað kongahúsið í persónligum boðum á facebook, sum eisini er ólógligt. Í 2014 hitti hon fyrrverandi umboðskvinnu í EU í uttanríkis- og trygdarpolitikki. Hetta, og ein samrøða við altjóða miðlar, endaði við seks ára fongsulsrevsing fyri at“ spjaða propaganda” og at“ hótta trygdina í landinum”. Tey hava fingið deyðarevsing fyri at smugla benzodiazepine–eitt evni í valium og stesolid. Fongsulsmyndugleikarnir og løgreglan á oynni hava váttað, at tey hava gjørt seg til reiðar at skjóta nakrar fangar. Tó hava myndugkleiarnir enn ikki kunngjørt, hvørjir fangar skulu avrættast ella nær tað verður, men bert at fangarnir fáa boðini tríggjar dagar áðrenn avrættanina. Í minsta lagi 11 palestinsk børn eru í sonevndum fyrisitingarligum afturhaldi. IRAN: Kanna um listarfólk er jomfrú 28. april 2016 Í einum av mest harðrendu fongslinum í Iran bíðar 29 ára gamla Atena Farghadani. Hon hevur kært málið og bíðar eftir avgerðini. Hetta eru øll átøk, sum halda iranskum kvinnum niðri. DANMARK: Tvíkynd skulu av sjúkulistanum 12. april 2016 Fyri at fáa hormonviðgerð og/ella skurðviðgerð skulu tvíkynt fyrst verða lýst sálarsjúk. Samstundis verða tey noydd gjøgnum eina langa og eyðmýkjandi tilgongd, har tey skulu svara spurningum sum“ hugsar tú um foreldur tíni, tá tú fleygar tær?” DAGFØRING: Sum fyrsta landið í heiminum hevur Dagmark avgjørt, at tvíkynt ikki longur verða skrásett sum sálarsjúk. Amnesty fer framvegis at virka fyri, at tvíkynt fáa hesi rættindi nú støðan er tikin soleiðis, at tvíkynt fáa eina virðiliga viðgerð uttan mismun og ikki verða noydd í eyðmýkjandi frágreiðingar. Um tú hevur fyrispurningur, kanst tú seta teg í samband við okkum á tel 235819 ella við at senda ein teldupost til elsa @ amnesty. fo.