Het aan Wicher Berkhoff toegeschreven kistje met de timmermansgereedschappen en de initialen A. B. (foto Waver't Vjenne nummer 32 en 33). Wicher nam de tijd voor zijn studie en legde pas in 1815 voor de verschillende vakken zijn examen af in aanwezigheid van de leden van de Staats Admiraliteitsraad. Tegenwoordig zouden we zo iemand een langstudeerder noemen. Wellicht heeft zijn achterstand in de Russische taal hiermee te maken gehad. Voor het succesvol afronden van zijn examen kreeg hij op 17 februari 1816 de timmermanstitel in de 12e klasse. Alle burgerlijke en militaire ambtelijke functies van enig aanzien waren door Peter de Grote verdeeld in 14 klassen, elke klasse of rang gaf aanspraak op een afzonderlijke titel, en ieder, die ambtenaar wilde worden, moest op de laagste sport, dat wil zeggen 14e klasse, beginnen. Echter personen die afgestudeerd waren aan een hogere beroepsopleiding of een universitaire opleiding hadden genoten en vervolgens in Russische staatsdienst traden werden gelijk ingeschaald in een hogere schaal die kon variëren van de 8e tot de 12e klasse. Ook het hof kende haar eigen rangentabel van 14 klassen voor degenen die daar werkzaam waren. Dit ambtenarenapparaat wordt ook wel'de Tsjin'genoemd en was geheel gemodelleerd naar het militair georganiseerde ambtenarenapparaat van Pruisen. De nog onbebouwde Newski Prospekt met zicht op de Admiraliteitsscheepswerf (gravure van Kachalova en Makhayev uit 1753) Hij haalt in zijn boek twee brieven aan die Wicher aan de tsaar geschreven heeft. Helaas worden hierbij geen data genoemd. In de ene brief wordt daarbij gesteld dat Wicher de brief in de hoedanigheid van vice-admiraal schrijft en houdt hij een pleidooi voor een eerlijker werkverdeling op de Admiraliteit. Dit lijkt strijdig met de nieuwe informatie over Wicher die na 1828 uitsluitend civiele rangen had en in het adelsregister van civiele ambtenaren werd ingeschreven en niet in het militaire register van edelen. Ook bij zijn overlijden in 1870 wordt niet gerept over een militaire rang van admiraal. Wel wordt zijn civiele rang van staatsraad in werkelijke dienst genoemd. Ik heb geprobeerd de door Hosmar geciteerde brieven te achterhalen en ben bij hem op bezoek geweest. De bronnen waar hij naar refereert heb ik echter niet boven water kunnen krijgen. Het zou natuurlijk ook nog een vertaalkwestie kunnen zijn. Een admiraal behoorde trouwens ook tot een hogere ambtenarenrang en wel tot de 2e klasse en een vice-admiraal behoorde tot de 3e klasse. De functie van admiraal komt ook niet naar voren in de Russische internetbiografiën over Wicher, noch in het archief van de Hollandse Hervormde Kerk. Hoewel de nieuwe informatie weliswaar summier is over Wichers laatste levensjaren en hier dus zaken kunnen ontbreken, durf ik toch wel te stellen dat Wicher volgens mij nooit een admiraal geweest kan zijn. Als de weduwe van Wicher in 1870 aanspraken maakt op een pensioen wordt gesproken over diens functie als directeur van de admiraliteitswerf en zijn inkomsten uit zijn functie als ambtenaar voor bijzondere taken voor het Ministerie van Financiën. Over zijn functie of titel van admiraal wordt niet gerept. Wellicht heeft het feit dat Wicher directeur was van de Admiraliteitsscheepswerf bijgedragen tot de verwarring met zijn vermeende functie van admiraal. De naam Admiraliteitsscheepswerf suggereert wellicht dat een admiraal de baas is van deze werf. De Admiraliteitswerf werd overigens bestuurd door de Admiraliteit van de Marine en mogelijk werd hij in de dagelijkse omgang daarom ook wel admiraal genoemd, wie zal het zeggen. Maar een functie als admiraal in militaire dienst heeft hij op basis van de voorliggende bronnen volgens mij nooit gehad. Het is wel zo, dat de marine en de Admiraliteitsscheepswerf nauw vervlochten moeten zijn geweest. Ook de foto's, welke van Wicher bekend zijn, betreffen afbeeldingen van een persoon in burgerkledij en van een admiraal zou je een foto met een marine uniform verwachten. Één foto is in het bezit van het museum van Vriezenveen en één foto is door de heer Hosmar gepubliceerd in o. a. het boek "Ruslandvaarders". Een derde foto is recentelijk (na publicatie van dit artikel in het tijdschrift "Waver't Vjenne") achterhaald in het tijdschrift Nederlandse Historiën. Deze foto wordt echter door Hosmar eveneens gebruikt als afbeelding van Jan Harmsen (afbeeelding 42 in "Vriezenveen in oude ansichten deel 5). Nu is het vreemde dat de personen op de foto's van het museum en dat in het tijdschrift Nederlandse Historiën niet erg lijken op de robuuste afbeelding van Wicher in het boek de "Ruslandvaarders". Dat betekent dat 1 foto en wellicht 2 foto's of alle drie (?) niet kloppen. Noch het museum, noch de heer Hosmar weet de herkomst van de verschillende foto's. Wellicht weet één van de lezers het verhaal achter, of de herkomst van de foto's? De overlevering dat Wicher als chef van de scheepswerf een rol heeft gespeeld in de ceremonie van de eerste vaart van de Russische vloot na de lange Russische winter lijkt wel op waarheid te berusten. De overlevering verhaalt dat Wicher als symbool van de ontdooide Newa, ten teken dat de vloot weer uit kon varen, een beker met het dooiwater aan de tsaar overhandigde. Deze kreeg hij dan gevuld met goudstukken terug. Berkhoff, zo gaat het verhaal, nam elk jaar een wat grotere beker gezien de mooie opbrengst die deze ceremonie iedere keer opleverde, maar uiteindelijk kreeg hij de knip op de neus en kreeg hij de beker leeg terug. Een mooi verhaal. In het archief van Sint Petersburg zijn stukken te vinden uit de jaren 1853-1856 toen Wicher nog plaatsvervangend directeur was en ze handelen over ceremoniën op de Newa. Weliswaar heb ik de inhoud van de akten niet laten onderzoeken, maar ze lijken wel te slaan op de Newaverhalen met de beker. Orde van Sint-Anna met de keizerlijke kroon, de directe aanleiding voor Wichers adellijke registratie. Zoals gezegd had Wicher met zijn rang van de 8e klasse in 1832 het erfelijk adeldom binnen handbereik. Het was echter de toekenning van de orde van Sint-Anna met de decoratie van de keizerlijke kroon in 1840, die voor hem de directe aanleiding was om zijn erfelijke adeldom voor hem en zijn kinderen in 1847 officieel te laten registreren. Deze aanvraag werd door Wicher ingediend bij de raad van edellieden van de provincie van Sint Petersburg. Het verzoek werd gehonoreerd en Wicher of beter gezegd Vasily Ivanovitch Berkov, zoals Wicher op z'n Russisch werd genoemd, en zijn familieleden, waaronder 6 kinderen, werden opgenomen in deel 3 van het adelsregister van de provincie van Sint Petersburg. In deel 3 werden de civiele adellijke beambten opgenomen. Er was een apart deel 2 voor de registratie van de militaire edelen en daarin staat Wicher niet vermeld. Voordat de adel registratie plaatsvond had Wicher, zich met zijn kinderen al in 1846 laten registreren tot Russisch staatsburger. Mogelijk met de bedoeling de Russische adel registratie mogelijk te maken. Bij deze adel registratie wordt de gehele levensloop met alle beroepen en onderscheidingen van Wicher opgesomd. Dat is dan ook de reden dat over de periode voor 1846 de meeste informatie van hem bekend is. Het Russische gezin Berkov De huwelijksregistratie in de Hollandse Hervormde Kerk te Sint Petersburg van Wicher in 1821 luidt aldus: "Den..... mei, zijn na eene driemalige proclamatie in onze hervormde en in de Russische kerk-den 23 april, den 1 en 7 mei-alhier door den Russischen priester in den staat des huwelijks bevestigd: de heer lieutenant Wicher Berkhoff, zoon van Albert Berkhoff en Berendina Bosch, en de demoiselle Alexandrine Wolkow, dochter van den keizerl. mondschenker Johann Wolkow en Nadeschda Wolkow ". De Russisch Orthodoxe Sint Nicolaaskathedraal waar Wicher in 1821 huwde. Het gezin woonde in een huis aan de Bolshaya Dvorianskaiastraat nummer 19 in de wijk Petrogradskaya (momenteel heet de straat Ulitsa Kuybysheva). Wicher had dit huis gekocht. Momenteel staat er op deze plek een huis uit 1905. Het huis van Wicher is dus verdwenen. De zoons en kleinzoons van Wicher hadden, voor zover bekend, allen functies in het Russische leger. Zoon Victor, die in 1905 nog leefde, was toen gepensioneerd majoor-generaal. Hij woonde toen op het adres Mokhovayastraat 30. Alexander de andere zoon was in 1869 2e luitenant. Ook kleinzoons van Wicher hadden militaire beroepen. De zoon van Victor, genoemd naar zijn grootvader Vasily, was kapitein bij de artillerie. Nikolai een zoon van Alexander was in 1895 bij het lijfwacht-grenadiersregiment en in 1902 staf-kapitein van datzelfde regiment. Zijn broer Nikolai, aanvankelijk ook luitenant bij dit regiment, en gymnastiek docent op de lagere technische school (1902), schopte het tot kolonel (1917). Of en hoeveel nakomelingen er van Wicher in Rusland en wellicht elders leven is onbekend. De familie behoorde tot de adel en had militaire functies. Dit zal ze in de Russische revolutionaire periode erg kwetsbaar hebben gemaakt voor de vele geweldadigheden. De adel verloor haar voorrechten, bezittingen en titels. Velen werden vermoord of vluchtten naar het buitenland. In de periode tussen 1918 en 1923 lieten ca. 17 miljoen Russen het leven. Vraag is of er Berkovs zijn die dit massale geweld hebben overleefd. Tastbaar is in Sint Petersburg nog wel steeds de grafsteen van Wicher Berkhoff die op 5 april 1870 op het Lutherse kerkhof Wolkowa te Sint Petersburg werd begraven. Frappant is dat op de grafsteen staat dat Wicher op 21 september 1794 is geboren, terwijl dit volgens het Vriezenveense doopboek 21 augustus 1794 was. Op de grafsteen staat zowel een Russische als Nederlandse tekst. Wicher bleef toch een halve Nederlander hoewel zijn Russische naam anders deed vermoeden. Je zou haast gaan twijfelen of de Vriezenveense Wicher Berkhoff en de Russische edelman Vasily Ivanovitch Berkov wel één en dezelfde persoon zijn, maar de grafsteen is het tastbare bewijs. Hierop staan zijn Nederlandse en Russische naam gezamenlijk ingebijteld. NB: Bij dit artikel is mede gebruik gemaakt van de transcripties van het archief van de Hollandse Hervormde Kerk (1713-1927) gepubliceerd door de de Theologische Universiteit van de Protestantse Kerk in Nederland te Kampen en informatie van het Documentatiecentrum van het Historisch Museum Vriezenveen. Met speciale dank aan Lena van Wijngaarden.