Tað var ein regndag í august mánaði, at eg gjørdi av at fara mær ein túr til Eiðis at vitja Knút Vesturdal, tí hann hevði fortalt mær, at hann átti nakrar gamlar myndir frá vegarbeiðinum-Eiði-Gjógv-Funning-seinast í 1950 unum og fyrsta partin av 1960 unum. Knút og kona hansara, Svanhild, ið forrestin er systkinabarn mítt, eru blíð og fyrikomandi fólk- og so er tey eisini prátingarsom. Knút man vera ein av teimum fáu, ið eigur myndir frá tí vegarbeiðinum. Myndirnar eru áhugaverdar-tað koma vit aftur til. Knút hevur fleiri ferðir verið í Kringvarpinum og fortalt um vegarbeiði, kavagrevstur og annað áhugavert sum heild, men við bandupptakaranum í hond royndi eg at beina hann inn á meira "lokalar" hendingar frá teirri tíðini. Eg fór at arbeiða veg í 1959, men fyri ta tíð var eg 8 ár sjómaður og sigldi fyri tað mesta við norðmonnum. Tað var Arni Brattaberg, vegformaðurin, ú Vági, ið fekk meg at arbeiða veg. Hann búði hjá mammu, her á Eiði, og eg var heima í millum túrar. Hetta hevur verið um ólavsøkuna 1959, at hann spurdi meg, um eg ikki hevði hug at koma at arbeið veg í nakrar dagar. Eg hevði altíð ætlað mær at blivið skipari, so eg helt, at eg kundi vera heima ein túr, ið plagdi at taka einar tríggjar mánaðir, men tað gjørdist til 50 ár. Eg haldi, at vegarbeiðið byrjaði 18. oktobur 1958, og tað tók akkurat eitt ár at koma til Gjáar-18. oktobur 1959. Tá var ball við Gjógv, men veðrið gjørdist so ringt, at fleiri hættaðu sær ikki av aftur bygdini fyrr enn dagin eftir. Ta fyrstu tíðina, eg arbeiddi, koyrdi eg trumluna, men so kom Janus (Øster, Eiði) á hana, og eg fór at koyra fyllaran. Tann gamla sonevnda Hvalvíkskúgvin var eina tíð í vegarbeiðinum, men Herluf (Joensen, Hvalvík) koyrdi hana ikki tá. Herluf hevði fingið eina nýggja maskinu-eina BDDT 9-men hin var BDDT 6. Nei, tað vóru vánalig maskinamboð-smáar maskinur-í mun til tær, ið nú eru. Herluf var oddamaður og gróv alla moldina omanav. So bleiv borað, skotið, fylt upp- og steinsett við hond. Tað var strævið, ja, eitt hundalív at steinseta við hond. Lastbilarnir vippaðu á vegin, og so skuldi hvør steinur leggjast við hond, og tað ringasta var tað leysa grúsið, ið lá eftir, tí tað mátti lempast oman yvir steinsetingina, og so bleiv tað trumlað. Seinni funnu teir uppá at ganga vakt-hava tvey hold í steinsetingini-einir 6 mans í hvørjum holdi- og so skiftust teir um-tóku kanska einar tvær billastir- og so hvíldu teir tvær. Eina stuttliga hending minnist eg frá steinsetingini. Tummas (Debes, Gjógv) hevði tveir lastbilar, og viðhvørt koyrdi Sæbjørn (Jacobsen, Skopun) annan, og eisini plagdi hann at steinseta viðhvørt. Sæbjørn var ógvuliga sterkur maður, men ein dagin misti hann ein stein niður á beinið á Símuni (Fríðheim, Gjógv), sum helt seg hava mist allar tærnar. "Og vita tit hvat? Sterkasti maður í Føroyum spurdi meg, um eg fekk ilt, "læt í Símuni. Líkamikið, Símun fór til hús, og tá ið rutan kom frá Gjógv morgunin eftir, sat Símun í bilinum. Allir hildu, at nú fór hann á Sjúkhúsið. Bilurin steðgar, og Símun skrúvar rútin niður, og nú spyr ein: "Fert tú nú á sjúkhúsið?" "Nei, nú fari eg í Hvíthavi," svarar Símun. Tá fór hann til skips, so tærnar mundu ikki hava tað so heilt galið. -Tað vóru eisini fleiri lastbilar. Benadikt (Johannesen, Gjógv), hevði ein nýggjan Bedford (3 tons), Jógvan Sofus (Juul, Funningi) hevði ein Bedford, Petur Andrew (Bláberg, Funningi) hevði ein Bedford, Svenning (Johannesen, Funningi) hevði ein Bedford, Hans Egil (Joensen, Eiði) hevði bil, Eivind (Ellingsgaard, Eiði) hevði bil og Carlton (Poulsen, Eiði) hevði eisini bil. Fleiri av bileigarunum vóru skiparar, men ikki dugdu teir væl at koyra í fyrstani- og hvaðna verri dugdu teir at fáast við bilarnar, um okkurt gekk fyri. Sivert (Joensen, Gjógv) var smiðjumeistari. Hann var skemtingarsamur maður og gramdi seg mangan um, hvussu lítið skil teir høvdu fyri bilum. Tað var í heilum, at teir máttu vindast í gongd, og so typtist í heilum, og so stóðu teir har og blástu í tangan. " Ja, eg skal siga tær tað, at tað er so forbiðið ", segði Sivert," at sjálvt um teir punktera, so standa teir og blása í tangan fyri at vita, um tað hjálpir! " . Næstan hvørt einasta kvøld var onkur í smiðjuni, so Sivert hevði úr at gera. Umframt bilar og maskinur vóru tveir kompressarar og ein traktorur. Alt bleiv borað við hond, og holini kundu vera upp í fimm metrar djúp. Fyrst bleiv borað við einum meturbori- og so skiftu teir til tann næsta meturin o. sfr. Tað var eitt hundalív. Grótbrotið var undir Kobba. Tá brúktu teir battarí at spreingja við-pluss og minus- og tað kundu vera eini 50 hol. Klæmint (Ejdesgaard, Eiði) var skjúttari ta fyrstu tíðina. Einaferð mundi enda galið-tað brast ikki, og teir fara so at leita eftir feilinum og gloyma at taka av battaríinum. Tá teir so binda saman, nú brestur, og Klæmint bleiv slongdur langt upp í luftina, men hann fekk-merkiligt nokk-ongan skaða. Seinni fingu teir eitt apparat at vinda við, og tað kláraði at spreingja 90 skot. Hans á Brúgv (Poulsen, Eiði) passaði kompressararnar, og ymiskir menn boraðu. Óli Andreas (Johannesen, Funningi) og Jóhannes á Fløtti (Sivertsen, Gjógv) vóru nokkso fastir borarar. Tá ið mest av fólki var til arbeiðis, lá tað um 70 mans-nakað javnt býtt millum bygdirnar, Eiði, Funning og Gjógv. Tað vóru nógvir raskir menn, ið arbeiddu veg, men eg má nevna Donald Mackay-vanliga nevndu vit hann bara Mackay. Hann hevði verið skotskur hermaður og hevði m. a. mist annað beinið og annað eygað í Krígnum, men hann gekk tó hvønn morgun úr Funningi og niðan til vegin og var gjarna fyrstur niðan. Ja, tvætla ikki, onkran túrin gekk hann eisini til Eiðis. Ótrúligt, sum hann var raskur, og so var hann so fittur eisini. So var tað ein dagin, nú kemur róp í, at ein funningsmaður hevur brotið beinið. Hetta hoyrir Brattaberg og spyr, hvør maðurin er. Tá ið teir so svara aftur, at hatta er ikki so farligt, tí beinið er farið í smiðjuna hjá Sivert-hann skal ordna beinið aftur- og óðari gjørdist Brattaberg og reyk í bilin. Tá ið hann kemur í smiðjuna, stendur Sivert við beininum hjá Mackay og klinkar tað saman. Annars søgdu teir, at tað var ikki so farligt, tí sunnudagsbeinið hjá Mackay var við hús. Mackay varð ikki tikin í at sláa grót við sleggju. Tað var soleiðis í byrjanini, at hvør stórur steinur skuldi sláast til, so at hann passaði at steinseta við. Men so var tað ein dagin, at Mackay fekk eitt splintur í eygað, og tað bløddi so ræðuliga illa. Hann var í oljubuksum, og blóðið rann niður eftir teimum. Hans Egil skuldi so koyra hann til doktaran, og Brattaberg bað meg koma við, so vit fóru allir tríggir við honum. Hann sat har í lastini-skitin og tað bera blóð. Vit koma so til doktaran og taka hann úr lastini og fara inn við honum. Petur Reinert var stutt síðani komin her sum lækni. Mackay sá ræðuligur út- og fer beina kós inn í stovuna. Norma-kona Petur Reinert-kom ímóti okkum, og hon bakkaði eitt sindur, tá ið hon sá skilið. Hon var sjúkrasystir og von við bæði eitt og annað, so tað var alt í lagi. Hon tekur ein lappa og roynir at turka eitt sindur burtur, men tá letur í Mackay: "Skal eg taka the eygað út?" So fer hann yvir ímóti vaskinum og letur eygað detta niður í vaskið. Tá væntaðu vit, at hon svímaði, men tað bilti ikki. Vit vóru bangnir fyri, at eygað var brotnað innií, men so var tíbetur ikki. Hon reinsaði alt so væl, sum hon kundi, og glaðir vóru vit, tí alt spældi so væl av. Eg arbeiddi upp á handan vegin í 5 ár, so í 1964 hevur allur vegurin til Gjáar, til Funnings og umvælingin av Eiðisvegnum verið liðug, og tá tók landið vegirnar yvir. Vit tjentu væl í vegnum, tí vit kundu arbeiða so leingi, sum vit vildu, men fingu onga yvirtíð. Tímalønin var kortini væl hægri enn hjá teimum vanligu arbeiðsmonnunum. Nú hugsaði eg so bara um at fara aftur til skips, men so søkir Landsverkfrøðingurin eftir einum tíggju monnum at halda vegirnar við líka-um alt landið. Brattaberg bað meg søkja og legði aftrat, at hatta er eitt starv fyri lívið, men eg dró á bæði. Líkamikið, tað endaði við tí, at eg fór suður at tosa við Mikkjal Helmsdal, landsverkfrøðing. Vit tosaðu saman eina løtu, og eg kundi fáa starvið. So var tað lønin. Mikkjal segði, at teir høvdu sett ein, og hann fekk 1300 kr. um mánaðin-hvat eg segði til tað. Eg segði, at eg hevði hugt eitt sindur upp á hatta og skuldi taka av, um eg fekk 1400 kr. um mánaðin, og tað segði hann vera í lagi. Hetta var í 1964. Hesin lønarmunurin fylgdi mær øll árini, men hinir formenninir vistu einki um hetta. Í oktobur mánaði 1982 kundi enda galið. Sverri (Festirstein, Eiði) og eg høvdu verið í Funningi og vóru á veg aftur til Eiðis, og Sverri sat á setrinum aftanfyri. Tað var stormur av útsynningi. Vanliga hevði eg ein góðan, tungan bil, men tann dagin hevði eg ein lættan (hálvt rugbreyð) bil, tí tann góði var í smiðjuni. Eg føldi nógvan vind á bilinum, so tá ið vit komu niðan ímóti Kobba (undir Eiðisskarði), royndi eg at halda meg so langt ímóti tí innaru síðuni á vegnum, at um eg skuldi fokið, so endaði bilurin bara í stabbasteinunum, men tú skalt trúgva mær, at nú kom ein so sterk hvirla, at hon tók bilin og lyfti hann í leysari luft upp um allar stabbasteinarnar og so omanav. So fóru vit bóltandi omaneftir, og nú kemur bilurin í ein stein, og eg verði slongdur úr bilinum, og hann fer rullandi eftir báðum beinunum hjá mær. Bilurin rullar so víðari-við Sverra í-næstan oman á tann niðara vegin, men Sverri fekk mestsum ongan skaða, tí hann var komin at liggja í millum bæði setrini. Eg føldi beinan vegin, at hjá mær var heilt galið, men varð eg ikki slongdur út, so steindoyði eg, tí bilurin sá út sum ein pannukaka. Fyrstur at koma til var Kristian (Joensen, í Gamla Pakkhúsi, Gjógv). Hann slerdi ein pela niður, sum eg kundi halda mær í, tí tað var kolandi stormur, og so fór hann oman til Funnings eftir fólki. Sverri varð verandi í bilinum, og eg var øgiliga kaldur, tí tað tók sína tíð, til teir komu aftur úr Funningi. Teir koyrdu meg so til læknan, Magnus á Stongum, men Sverri fór ikki til læknan. Eg bleiv so fyrst sendur til Havnar at taka blóðroynd fyri rúsdrekkakoyring, og so úr aftur Havn og til Leirvíkar, tí eg skuldi á Klaksvíkar sjúkrahús. Eg bleiv borin umborð í doktarabátin og niður í lastina, og eingin hugdi niður til mín á túrinum til Klaksvíkar. Eg var illa fyri-fullur av medisini og hálvt í ørviti. Rajani, lækni, tók sær væl av mær, og eg mundi liggja har í einar seks vikur. Skulu vit fara at tosa um kavagrevstur, so kundi eg sagt frá nógvum ringum túrum, men eitt kann eg siga, at eg haldi ikki, at eg nakrantíð havi verið bangin um meg sjálvan. Tað var so javnan, at tað ikki sást fram um nøsina-kanska kendi tú onkran bøkk-men tær fyrstu gravkýrnar koyrdu so spakuliga, at tú føldi, um tær fóru útav. Tað var so øgiliga óbehagiligt tey fyrstu árini, tí maskinurnar høvdu einki hús-eg sat bara úti. Eg plagdi at vera í koti og føroyskari hettu, og tað var so mangan, at glerpípurnar hingu í eygnabrúnum. Lat meg fortelja tær um ein ringan og langan túr til Gjáar. Jógvan á Fløtti (Nónsgjógv, Gjógv), Jógvan Sofus (Ferjá, Gjógv) og Pætur í Ólastovu (Debes, Gjógv) høvdu keypt eitt sjeymannafar úr Hvalba. Báturin var sigldur til Eiðis, men veðrið var so ringt, at Jógvan og Jógvan Sofus máttu gista minst eina nátt á Eiði. (Pætur var ikki við). So hildu teir veðrið vera so frægt, at tað kundi koyrast til Gjáar. Báturin bleiv koyrdur upp í bilin hjá Hans Egil, eg koyrdi gravkúnna frammanfyri, og Pól Jóhannes (Jacobsen, Eiði) koyrdi bilin, sum vit báðir plagdu at hava. Tað var nógvur vindur av landnyrðingi, men tað gekst kortini hampuliga væl niðan á Eiðisskarð. Tá ið vit vóru komnir um Skarðið-um Kobbaleiðina-fór gravkúgvin so mikið útav, at eg slapp ikki uppaftur. Hans Egil og Pól Jóhannes fóru so oman til Eiðis eftir nøkrum svellum (tjúkkum stokkum), sum vit plagdu at leggja undir beltið, tá ið kúgvin stóð føst. Men, hvat-teir komu ikki afturíaftur, tí tá hevði tað kavað so illa, at teir sluppu ikki niðanaftur. Hvat ger Jógvan á Fløtti? Hann leggur seg at grópa har í bakkanum við berum hondum og finnur nakrar steinar, sum hann upp á onkran máta fær lagt inn undir beltið, so kúgvin kom upp. Tað var ikki minni enn eitt bragd. Jógvan á Fløtti var ótrúliga raskur og visti altíð onkur ráð. So fóru vit víðari, og nú koyrdi Jógvan á Fløtti bilin. Eg trúgvi aldrin at hann hevði koyrikort til lastbil. Tað var nógvur vindur beint ímóti-men tað gekk tann rætta vegin, og vit komu á Gjáarskarð, og har steðgaðu vit eina løtu. Tá kemur Jógvan Sofus til mín og sigur: "Knút! Nú havi eg sitið og biðið og biðið til Várharra, at tú ikki skuldi fara út. Nú tími eg ikki meir, tí nú haldi eg tað vera sloppið! " Jógvan Sofus var stuttligur maður. Oman í gjøgnum Gjáardal gekst bara væl, men tá ið vit komu í bygdina-á Brúnna-stóðu menn í hettum og vøttum-klárir at fara at leita, og tá kom ein so strong hvirla, at hon mundi tikið bæði bát og bil í Ánna. So ringt var veðrið. Hans Egil fortaldi mær seinni, at tað vóru øll rør, bremsurnar og tað heila á bilinum so slitið, at tað var ein spurningur, um hann hevði nakrar bremsur. Ná, men tað var so ringt veður, at ikki var hugsingur um at fara avaftur bygdini. Eg svav hjá Jógvani á Fløtti. Á, tann blíðskapur, ið har var. Tað var sum eitt lítið bátsgildi, tað var so hugnaligt, og Jógvan Sofus hevði nógvar søgur at fortelja. Morgunin eftir klokkan fýra fór eg aftur í kúnna, og Birgir (Nónsgjógv, Gjógv), ið var smádrongur, vildi sleppa við at sita í húsinum hjá mær, meðan eg gróv. Fyrst fóru vit til Funnings, so til Eiðis og síðani suður í gjøgnum Sundalagið, og tá ið vit báðir-Birgir og eg-komu aftur til Eiðis, høvdu vit verið í kúnni í átjan tímar. Jú, hetta var ein av teimum mongu ringu og drúgvu kavatúrunum. Hetta er eitt sera áhugavert hefti, sum eisini viðger mangt og hvat áhugavert og bygdasligt, sum er nútíðarmenniskjanum púra fremmant og óviðkomandi. Bina hevur eina flotta hondskrift, og tekningarnar eru eisini fínar. Eg havi spurt onkrar javnaldrar hjá Binu, um tey eiga eina sovorðna bók-ella um tey minnast nakað til hetta. Tær vóru bestu vinkonur og spældu eisini altíð saman aftan á skúlatíð. Hetta avritið, ið eg havi fingið frá Elsebeth, er heldur kámt í støðum, men við einum góðum vilja er tað mesta lesandi. Føroyar vera sera gjølla viðgjørdar. Parturin, ið nevnist "Jørðin við Gjógv", er nakað fyri seg. Her sæst millum annað, at Gortra er størsti eigari í bygdini við 16 gyllum-stavnin framman fyri Rætt og Jógvansstovu við ávikavist 15 og 14 gyllum. Okkum menniskjum so líkt, so var eg spentur at vita, hvussu nógva jørð VIT áttu. Áin hevði alt at siga fyri bygdina fyrr. Vatnvánirnar í húsunum vóru so vánaligar, at áin var álitið. Eg havi sæð navnið Dalá á onkrum korti, men tað er ikki eitt navn, ið er brúkt millum gjáarfólk. Tann niðasti hylurin í ánni eitur Niðasti Hylur. Tá ið tað var kyrt, og tað fløddi niðan í hylin, tá plagdu vit at fáa eyrriður har summarkvøldini. Har var so gott at koma um ánna, men nú er alt broytt har, tí tá ið vegurin kom í 1959, og gravkúgv var í bygdini, so var hildið, at klókast var at fáa hana at rudda ánna, tí hon var so ring at halda rein. Gravkúgvin var eisini her niðri í ánni, men eg haldi ikki, at tað var nakar bati. Nú er verri at koma um ánna á Grunnisakrógv. Tað var vanligt fyrr at tveita alt møguligt burturkast í ánna, og tað nógva endaði her niðri. Eg havi hugsað tankan, at kanska hava teir avhøvdað fisk í fjøruni og so laðað grót rundan um høvdini–sum kráir–og at navnið hevur okkurt við tað at gera. Hetta plássið, beint niðri undir ruskplássinum, kalla vit Niðri í Sandsgarði. Áin rann fyrr fyri tað mesta norðan fyri Hólman, so tað var lítið meir enn ein grøv her niðanvið sunnan fyri Hólman. Eingin–ella øll–áttu Hólman, men hann hoyrdi til Suðurhelvt, av tí at tað var bara ein lítil grøv sunnanfyri. Hetta var geil, so neytini gingu oman og niðan her, og her var so mikið stórur sandur, at teir smíðaðu bátar her. Undir sjálvur klettinum kalla vit undir Skørini. Har sóu vit sílini og eyrriðurnar liggja. Handari-undir tí norðara bakkanum–er ein lítil kneysi við eini vík innanfyri. Áh, tær eyrriður, ið eru tiknar her niðri við glúpi, tá ið áarføri var um heystarnar. Mann kundi t. d. síggja eina ella tvær, men so blivu tær burtur, og tá kundi mann fáa tær í Ovara Hyli ella í Ovasta Hyli. Uppi á fossinum–uppi á Høvdanum–har sum áin er smalst, var so grúiliga gott at leypa tvørturum um sumrarnar, har var einki hált, mosi báðumegin, so tað var púra vanligt at fara um ánna á Høvdanum, sum vit kallaðu tað. Har bardu tey bark við einum blágrýtissteini, áðrenn barkið fór í pottin. Hesa barkkulluna brúktu tey Niðri í Geil, Nýggjustova, Jákupsstova, Jógvansstova og kanska eisini tey Inni í Stovu. Tann barkkullan sæst ikki, tí har er grót laðað, so áin, ið hevði so lætt við at koma upp á bakkan, ikki skuldi koma á hjallin Niðri í Geil. Navnið kann vera komin av Guruni í Jógvansstovu (Guren Christine Knudsdatter, f. 1789). Handa hellan beint heiman fyri Jákupsstovuánna kallaðu vit Hellan í Jákupsstovuánni. Hesir steinarnir, sum standa á rað her yvir um ánna, síggja næstan út til at vera lagdir. Tær kullurnar síggjast. Hasir kongarnir, sum síggjast yvir av Blásastovu, hava sína søgu. Teir settu fjalar ímóti hasum kongunum og veittu so vatnið úr Stórá í Myllánna, sum er norðan fyri hoyggjhúsini í Gortru og hjá Debusi. Hann gjørdi ein nýggjan myllustokk og kubbaði einar tjúgu sentimetrar av honum, sum eg slapp at brúka til stabba at sita á–eg hevði hann í køkinum. Seinnu goymdu teir krút í mylluni, men ein dagin fór hon av vindi og endaði í ánni. Hesa helluna her kallaðu vit Grynkuna undir Brúnni. Undir brúnni lógu tveir stórir steinar, og fyrr var brúgv løgd yvirum eftir teimum steinunum, og tá rann áin eisini í tveimum her. Hendan nýggja brúgvin kom í 1939, og tá blivu steinarnir skotnir. Brúgvin er sera væl gjørd. Teir fingu sær kík, tá ið teir vóru í grind. Tá ið teir komu til hús við kíkinum, gróvu teir hann gjarna niður í køstin, og tá ið hann hevði ligið har eina ávísa, varð hann tikin upp. Innan í maganum var eitt sovorðið skáld, og tað mátti rotast burtur, tí annars bleiv kíkurin ov tungur. Tá ið kíkurin var uppblástur, varð hann hongdur upp at turka, og tá ið hann skuldi gerast til, varð hann koyrdur í ánna til at bloyta uppaftur. Síðani fyltu teir hann við tjøru og gjørdu ein trætøpp við holi í, so hann altíð kundi blásast uppaftur. Kíkarnir plagdu at liggja bundnir í hesum hylinum, sum av tí sama æt fekk navnið Kíkhylur. Henda góða hylin uttan fyri grynkuna kallaðu vit Hylin í Gortruánni. Hvat skal eg siga um Steinin í Gortruánni? Tað hava verið ymsar sagnir at hoyrt, men eg veit ikki, hvat eg skal siga. Áin kundi standa og svølla her, og glerið hópaði seg upp líka niður á botn, so at ein stórur hylur gekk langt niðan. Brast glerið so undan, so fór alt hetta vatnið við nógvari ferð omaneftir. Sofus og Gortra áttu hoyggjhús har niðri, og um áin leyp, so kundi hon taka hoyggjhúsini við sær-ella skaða tey. Tey Inni í Stovu áttu ein hjall, ið stóð so tætt at ánni, at ringt var at ganga niðan fyri hann. Tey plagdu at ganga fram her at berja bark–og so tey í Hoygarðinum og á Bø. Húsini Inni í Stovu stóðu á tí núverandi vegnum undir húsunum hjá Juliusi í Hoygarðinum–har brekkan byrjar. Tikið kundi vera ti, atneytini fóru um ánna á Kvíggj. Hesin fossurin heim av hoyggjhúsinum hjá Pæturi á Bø (er nú niðurtikið) eitur Innistovufossurin. Innistova og Gamli Hoygarður hava verið tey heimastu húsini tá, og helst hevur Innistova átt hesa jørðina heim við Ánni, og tí eitur fossurin Innistovufossurin. Á tí norðara bakkanum við hetta lopið er Ólastovuáin. So kemur Grynkan í Ólastovuánni, og ein fossur er beint heiman fyri hana, men eg veit einki am nakað navn á honum. Har plagdu vit ofta at fara um sumrarnar, tí har var so nógvur mosi. So koma vit til tann landskenda hylin–Lítlifløttur ella á Lítlafløtti, men Lítlifløttur var uppi á landi fyrr. Hylurin var so lítil, at bøurin gekk næstan út í hálvan hylin her sunnan fyri Ánna. Vit í Nýggjustovu áttu tað stykkið, og eg plagdi at sláa tað, men tað var ikki lætt at sláa, tí dunnurnar høvdu vavt alt grasið runt. Abbi harkaði og svaraði Klæminti aftur, at fekk hann tilfar til eina rokkagjørð, so var alt í lagi. Anton á Klá smíðaði tá húsini hjá Klæminti, og hann valdi abba eina góða fjøl. Abbi tók so fjølina og kleyv hana sundur við eini bogasag og fekk soleiðis tvær rokkagjarðir burtur úr henni. At byrgja hyl her er ikki gamalt. Tá ið eg var smádrongur, byrgdu vit altíð hyl niðan fyri Brúgv. Vit fóru oman í Tøðuna at grava bøkkar, tí har var fríland. Ein mastur stóð í bógbekki, og so høvdu vit nævur til segl, tí um vit brúktu papp, og báturin koppaði, so druknaði pappið og bleiv for tungt til segl. Men, men, tað var ikki altíð so væl umtókt av teimum gomlu, og mest gekk tað út yvir neystini–man lyftið flagið eitt sindur uppfrá og tók sær eina nævurskrukku nú og tá. Teir fínu bátarnir høvdu leyst róður, men sum oftast høvdu vit bara eitt trævel. Norðan fyri Ánna–undir húsunum hjá Jóhannesi á Fløtti–lá ein nokkso stórur steinur við barkkullu í, men nú er laðað oman yvir hann. Heiman fyri tann steinin var gott at koma oman at Ánni, og tað kallaðu tey Sjúrðastovu ánna. Navnið kemur av Sjúrðastovu, ið stóð heiman fyri Rættarhúsini. Heiman fyri Heimaru Brúgv fara nøvnini at fækkast. Henda fossin her kallaðu vit bara Fossin Heiman fyri Brúnna. Myllan stendur so har, og yvir av henni hava vit so Myllufossin. Her síggjast eisini kongar, sum eru boraðir í helluna, og so settu teir brettir ímóti teimum fyri at veita vatnið. Myllan er óivað gomul, men Óli Andrias og Jóhan í Nýggjustovu stílaðu fyri at gera hana aftur undir Krígnum. Eg havi sjálvur sitið har á myllu og malið, og eg minnist eisini onkur funningsfólk, ið komu higar at mala. Tað var gott at sleppa um ánna á Svínsto, og í hoyggingini lá gjarna planki tvørtur um har–og eisini heimari, hjá Jógvan Sofusi. Har heimi kemur Sornhúsáin í Stórá. Navnið kemur av einum sornhúsi, ið stóð á leið har á leið, sum tað ytra hornið á garðinum hjá Kristiani í Gamla Pakkhúsi kemur oman ímóti vegnum. Abbi segði tað, at hetta var ein fiskahjallur, og inni í hjallinum sat ein ketta, sum hevði naddar um hálsin. Naddar vóru fýra stykkir, ið vóru fest rundan um hálsin á kettuni og fullu so væl saman, at tey ikki gjørdu kettuni nakað, og ikki gliðu tey fram um høvdið heldur. Hetta var gjørt, fyri at kettan ikki skuldi sleppa út úr hjallinum-hon skuldi sita inni og verja fiskin fyri rottum. Hann bleiv byrgdur á hvørjum sumri. Hylurin var djúpur, og ein stórur steinur stóð út úr tí syðra áarbakkanum. Vit plagdu at kava út av steininum, og tað ráddi um at nerta við botnin. Hann hevði eina stong, sum ein fetil var festur uppí. Fetilin bleiv lagdur fram undir armarnar, og so helt hann okkum uppi. Tað var stuttligt, og har vóru nógv gníst at hoyra, tá ið hann slakkaði eitt sindur av. Dia í Jákupsstovu átti stykkið sunnan fyri ánna, og tey í Uppi í Geil norðanfyri. Vit ungu laðaðu so ein vegg norðanfyri og eisini eitt sindur sunnanfyri. Eisini var ætlanin at stoypa eina byrging, men tað kom einki burtur úr tí. Hon kemur í Stórá eitt sindur heiman fyri Lopið í Gamlagerði. Eg haldi, at tað var á syftunsøku (2. juli), at tey fóru heim á Damm á Varmakeldu. Har hugnaðu tey sær, pyntaðu kelduna og høvdu ymiskt góðgæti við sær. Heimi á Rættini rennur ein lítil á út í ánna, og tann áin eitur Rættáin. Rættáin greinar seg í tvey, tá ið hon kemur niðan, og tann heimara greinin verður kallað Lítla Rættáin. Sjálv Rættáin fer niðan við Stólpagróthúsinum. Abbi plagdi at siga, at tað vóru vill ross, sum teir høvdu runnið eftir. Teir vóru nógvir unglingar, og ein ryssa var serliga ring at fáa, men teir bastu henni í fossinum–Ryssufossinum. Heimeftir handan vegin er ikki so nógv at siga, fyrr enn vit koma heim til Stórafoss. Tað er eitt sjáldsamt navn, sum man hava havt okkurt við Funning at gera–meira veit eg ikki at siga um tað. Tað var vanligt at byrgja Funningsdjúptina og spæla og svimja í henni. Hon var altíð full av smásílum. Tá ið eg var smádrongur, var hatta bara ein lítil grøv, men áin hevur matað so nógv, at nú nú er ringt at sleppa tvørturum–yvir á Hólman–tá ið tað er áarføri. –Eitt sindur longri heimi er so tann Heimara Hólman. Eisini har er nógv broytt gjøgnum tíðina, men ikki so nógv sum har úti. Hetta er–sum navnið sigur–ein langur hylur. Her var altíð fult av sílum, og lá tað væl fyri, so kundi tú fáa fleiri síl í Langhyli. Tá ið vit koma heim um Marknagarðin fækkast nøvnini í ánni. Hann helt, at navnið mundi vera komið av ljóðinum frá fossunum: fússj, fússj. Eg havi lagt til merkis, at tá ið nógvur vindur er, hoyrir tú nógv til fossarnar, og teir geva ymisk ljóð frá sær. Víðari heimeftir er ikki tað nógv, fyrr enn tú kemur heim til Fríðagilsánna, ið rennur í Stórá eitt sindur uttan fyri Dalagarð. Eitt sindur heimari–heiman fyri ta oyruna–er so Fríðagilshylurin. Hann rennur fram við moldbakkanum, og fitt av sandi er í honum–hann er góður sílahylur. Longri heimi–heimi við Seyðabólið í Dalinum–rennur so Seyðabólsáin í Stórá, og uppaftur longri heimi er so Antaráin Nakað er skrivað um Gjónna, ótalligar myndir eru tiknar av henni–og bygdini hevur hon givið navn. Gjøgnum øldir hevur tíðarinnar tonn evnað hana til-skrætt bitar úr henni og flutt steinar higar og hagar. Á teimum elstu myndunum kunnu vit ímynda okkum, hvussu hon sá út, tá ið menn í smáum fóru undir at bøta um lendingarviðurskiftini. Hetta spælið var eitt sonevnt "gangspæl" og stóð uppi á Gjónni. Til aksil varð akkersstokkurin av Saksunarskipinum brúktur. Jóan Jacob Olsen (vanliga nevndur Olsen), f. 1859, setti akkerstokkin upp av fyrstan tíð. Undir seinna heimsbardaga fór stórarbeiði fram í Gjónni, og tá var Anton á Klá formaður. Tá var Gjógvin "gjørd", sum eldri fólk taka til. Gjógvin varð slættað-fleiri kleivar gjørdar-nýggjar trappur og nýtt spælhús á Gjónni. Seinni er nýtt hús við el-spæli sett í Øskuni, og eisini er nýtt prýðiligt spælhús við almennum wc komið á Gjónni. Alt gott er at siga um hesar broytingar, men eitt stendur eftir: nátúran hevur goldið sín prís. Gamlir menn kunnu sita á trænum undir tí nýggjasta spælhúsinum og hyggja oman í Gjónna og greiða okkum frá ymiskum, men hetta verður ber myndatala, tí plássini eru burtur. Kortini hava vit at royna at gera tað, tí staðfestingin kann so í øllum førum minna okkum á, hvar hesi plássini hava verið. Tey einstøku nøvnini í Gjónni eru at finna í partinum Staðanøvn, og har eru eisini ymsar frágreiðingar at síggja. Her fara vit at enda at siga eitt sindur um málbrúkið í sambandi við sjálvt navnið Gjógv/Gjógvin. Gjógvin hevur navngivið bygdina, og í tilknýti til bygdarnavnið verður sagt gjáarfólk-við Gjógv–frá Gjógv- og til Gjáar Í tilknýti til Gjónna verður sagt-í Gjónni og úr Gjónni-á Gjónni og av Gjónni-oman í Gjógv ella oman í Gjónna-niðan á Gjógv ella "niðan á Gjónna-niðri í Gjógv ella niðri í Gjónni-uppi á Gjógv ella uppi á Gjónni ella bara á Gjónni.