Dansk-føroyskur orðalisti í lógfrøðimáli a conto í avgjøldum a fortiori slutning, so mikið meira ab initio frá byrjan ab intestato (arvur) eftir lógini abandonnere sleppa, lata av hendi (sjór. : skipog farin móti fullari tryggingarupphædd) aberratio ietus glappakast ablationsteorien burturtøkustøðið abnorm órættvorðin abolition átalufrágangur abort fosturlát abortus provocatus fosturtøka abrogare taka av, seta úr gildi abrogatio avtøka, úr gildi seting lóga; sí eisini abrogatio absolut avgjørt, treytaleyst, óskert, endaliga, reint, vissuliga; sí harafturímóti relativt oftast brúkt í samansetingum absolut bestemt straf lógfest revsing-eftir lógini og tí eingin meting absolut bortsalg endalig uppboðssøla (hægsta boð við hamarsslag fær ognarrætt) absolut flertal viðtøkuførur meiriluti eftir lóg ella felagslógum, t. d. 3/4 av greiddum atkvøðum absolut ugyldighed s. s. nullitet absolut umulighed s. s. objektiv umulighed absolutisme einaræði abstrakt faredelikt sí vandabrotsverk abstrakte løfter ógrundgivin lyfti abuses rúsevnismisnýtsla accept góðtøka accept af løfter tá ið tikið verður við heitorðum, at taka við heitorðum, at taka við lyftum acceptere taka við, góðtaka, viðurkenna accessio (tilvækst) samgróður luta hjá fleiri accessorier avnot (aftast renta ella avgrøði) accessoriske iværksættelseshandilinger: brotsgerðir, men týdningarlítlar í mun til sjálvt brosverkið og tí ikki revsiverdar sum slíkar accessio possessionis hevdarskeið samanlagt hjá fleiri accidentalia negotii staktilskilan í fyrimyndarsáttmála (sí eisini naturalian og essentia?) actor competent rætti saksóknari ad hoc værge settur verji, bráðfeingisverji ad interim bráðfeingis, fyribils ad mandatium eftir heimild, serliga brúkt um konungsloyvi givin av embætismanni ad modum á sama hátt adcitation tilstevning adfærd atburður adgang til rættur til, høvi til adhæsionsproces uppiviðloðandi, høpis-el. tilknýtisrættargangur adkomst heimild adkomst til et gode ognarheimild adkomstrubrik heimildarteigur (í tingbókarblað) administrativ fyrisitingarligur administrativ frihedsberøvelse fyrisitingarlig frælsistøka administrativ praksis fyrisitingarlig verja administrative bestemmelser fyrisitingarligar ásetanir administrative forholdsregler fyrisitingarligar atgerðir administrere sita fyri adoptere ættleiða adoption ættleiðing adoptionsbarn ættleiðingur, ættleitt barn adoptionsbevilling ættleiðingarloyvi adoptionsformidling ættleiðingarmillumgonga adoptionsforældre ættleiðingarforeldur adresse atsetur, bústaður adskille standa ímillum advis frásøgn, fráboðan advokat málførslumaður/-kona mál-/sakførari advokatbestalling málførsluviðurkenning advokatbistand málførsluhjálp advokatfuldmægtig málførslufulltrúi advokatomkostninger málførslukostnaður advokatsamfundet málførslufelagsskapur, málførsluíðkandi adækvans sambæri adækvat sambæriligur afbestille avtinga, siga frá sær afbestillingsret avtingingarrættur afbetale gjalda av, gjalda í pørtum afbetalingskøb avgjaldingar-, niðurgreiðslu-, uppgildingarkeyp afbrydelse af hævd at bróta hevd, hevdarslit afdrag avdráttur, niðurgreiðsla, uppgjalding afdrage gilda upp, gjalda ella greiða niður afdragsordning avdráttarskipan affatte orða affektionsværdi kensluvirði afgangssted fráfaringarstaður afgift gjald, avgjald; ágáva afgjort avrátt, avtalað afgrænsning avmarking afgørelse avgerð afgørende betydning alvegis umvarðandi afhjemle syns- og skønsmænd avheimila skoðan og meting afhjælpe bøta aftur, væla um afhjælpning bøtan, umvæling afhænde lata av hondum afhængighedsforhold bundinskapur afhængighedsforhold, misbrug afat misnýta bundinskapsviðurskifti afhængigt af treytað av afhøre hoyra afhøring yvirhoyring, hoyring afhøringsform hoyring, yvirhoyringarslag afkald, give siga frá sær, avkanna sær afkortning af stytting av afkræfte avsanna, ógilda afkræftelse avsanning, ógilding afleveringsattest avhendingarváttan afleveringskontrakt avhendingarsáttmáli (t. d. um lán til nýtslu ella lutir á goymslu) aflysning af pantebreve avlýsing veðbræva (striking í tingbók) afpresning avnoyðsla, avkúging afsige siga av afsige dom døma (dóm), fella dóm, siga dóm afsige kendelse gera úrskurð afsigelse avsøgn afsigelse af dom dómssøgn afskaffe straf avnema revsing, avtaka revsing, avsiga revsing afskedige loysa úr starvi afskedigelse loyns úr starvi afskiber avskipari afskrækkende straffe varðadømisligar revsingar afsone avsita, sita afstemning atkvøðugreiðsla aftale avtala, avráða aftaleerhverver avtaluvinnari, -ognari aftægt hald afvisning burturvísing afvist burturvístur afvist (ved grænse) frávístur afværge forða, sleppa undan, avstýra, verja seg fyri afværgelse forðing, vørn agent provocatør brotsbirtil (elvir øðrum til brotsverka) akkord skuldsemja akkussatorisk proces tríbýttur rættargangur í revsimálum: ákæri, rættarverji, dómari sí harafturímóti rannsóknarrættargangur akkviesiere eftirlíka akter skjøl aktiebrev partabræv aktieselskab partafelag aktionær partaeigari aktiv virkin aktiv form í virknum líki aktiver ognir aktmappe skjalabjálvi aktbeskrivelse skjalalýsing aktindsigt skjalainnlit akvisitiv arvepagt veitandi arvasáttmáli alderstidshævd fyrndarhevd alfonseri pútuhald, skøkjuhald alibi fráveruprógv alkoholkoncentration rísløgsavnan-i lettere grad, være hava lítla kenning-i sværere grad, være hava stíva kenning allonge ískoytisseðil til átekningar á veksli ella kekki, ella undanflytingar á veðskuldabrævi almene synspunkter heildarsjónarmið almenfarlige forbrydelser alvandasom brotsverk almindelig almennur; vanligur almindelige betingelser algongdar treytir almindelig habilitetsmangel almennur gegnisbági almindelige regler algongdar, almennar, vanligar reglur almindelige retter almindeligt havari felagshavarí almindeligt tilgængeligt alment atkomiligt alternativt eitt av tveimum, eitt av fleiri, beggja tveggja ella beggja ella fleir vána ella hátta alternativt bestemt beggja vána veiting (at skuldari ella krevjari ráða, hvør luturlatin skal verða) alternativ ihændehaverklausul handhavatilskilan (átekning um at skuldabræv verður at gjalda annaðhvørt ávísum persóni ella handhava a majori ad minus at miða frá tí meira til tess minna a minori ad majus at miða frá tí minna til tess meira a. m. b. a. = lutafelag við avmarkaðari ábyrgd ambassadør sendiharri ambivalens tvígildi, óvist virði, fløktar kenslur a mensa et thoro separatio skilnur til borð og song, sundurlesing a meta helvt um helvt, javnbýti amortisation niðurgjalding, javnt eftir ávísum árum; at skriva niður bókførda virðið á ognum eftir ávísum árum amnesi minnisloysi, minnistrot amnesti hópnáðing, ofta fyri politisk misbrot analogi javndømi, samsvar analogt samlíkt analyseerklæring kanningarváttan anbringende málsgrundgeving, grundgeving anciennitet starvs-, tænastu-, embætisaldur andelsboligforening lutaíbúðafelag andelsforening/-selskab lutafelag andelshaver luthavi andelskapital lutapeningur anden kønslig omgang end samleje onnur kynslig møk enn samlega anerkende viðurkenna, ásanna, játta, góðkenna anerkendelse af faderskab faðirskapsjáttan, -viðurkenning anerkendelsesdom viðurkenningardómur anfægtelse ásókn anfægteligt ásøkiligt, ásøkjandi anholdelse handtøka animus ætlan og lyndi mans, vilji og tráan animus auctoris hug at vera í sjálvdrátti animus commorandi lyndi til at verða verandi animus injuriandi æruspillari við vilja animus lucrifaciendi vil fáa animus posidendi vil hava animus revertendi lyndi til at koma aftur anke dómsskot anke til skóta inn fyri ankeafkald dómsskotsavkannan, dómskotsfrágonga ankefrist dómsskotsfrest ankeinstans dómsskotsvald, dómsskotsrættur anketilladelse dómsskotsloyvi anklagemyndighed ákæruvald anklager áberi, ákæri, atsóknari anklageskrift ákærurit anliggende mál anlægge sag hava upp rættarmál, byrja/hevja mál, leggja mál fyri rættin anmelde boða frá, melda anmelde for politiet geva upp fyri løgregluni anmeldelse fráboðan, uppgáva anmelder fráboðari, meldari, uppgevari anmodning beiðing, áheitan anmærkning viðmerking annullere ónýta, gera til einkis anomali ósamsvar (millum lóga) sí eisini antionomi anonyme selskaber vinnufeløg við avmarkaðari ábyrgd anordning fyriskipan, løgfyriskipan anpart partur, lutur anpartsrederi útgerðarfelag (t. d. partreiðarí, íognarfeløg og samløgufeløg) anpartsselskab smápartafelag anskaffe útvega, fáa til vegar anskaffelse útvegan, keyp anskaffelsespris keypsprísur anstaltsanorganisation stovnsskipan anstifte (til) birta í anstiftelse íbirting anstifter íbirtari ansvar ábyrgd ansvarlig ábyrgur ansvarlige interessentskaber ábyrg íognarfeløg ansvarsbegrænsning ábyrgdaravmarking (t. d. fyrivarni um hámark við endurgjaldsskyldu) ansvarsforsikring ábyrgdartrygging ansvarsfraskrivelsesklausul ábyrgdaravkanningartreyt ansvarsfrihedsgrunde undansleppingarorsakir (hevur seki verið so skilaleysur, at hann var ósaknæmur, slepst undan revsiábyrgd, forskaðavaldari eitt nú skotið seg undir neyðrættarreglunar, slepst undan endurgjaldsábyrgd) ansvarsgrundlag ábyrgdargrundarlag ansvarshavende redaktør ábyrgdarblaðstjóri antecessor formaður antedatere fyridagfesta antinomi andstøða lóga ella tá ið lógir stríða hvør móti aðrari anticiperet bevisførelse próvførsla í forhond anticiperet misligholdelse mishald í forhond antropologisk undersøgelse mannfrøðilig kanning anvendelsesdom virkisdómur anvisning ávísing, t. e. áheitan frá einum á annan um at rinda triðjamanni, sí annars assignant, assignat og assignator apologi verjurøða a posteori sum royndir vísa, eftirráð appel málsskot appellant málsskotsstevnandi appellere skjóta málið inn fyri hægri rætt appelret hægri rættur appelsag mál á evri stigi apprehensionsteori ástøði tað, at stuldur er ikki alframdur fyrr enn hitt stolna er burturtikið a priori frammanundan, forráð ApS smápartafelag a quai s. s. ex quay av bryggju (sí har) arbejdsaftale starvsavtala arbejdsformidling arbeiðsávísing arbejdsret arbeiðsrættur (serdómstólur í vinnuósemjum; arbeiðs-, vinnuloyvi arbejdsskade yrkisskaði arbejdsskadeforsikring yrkisskaðatrygging arbejdstager yrkistakari, vinnufólk, arbeiðsfólk arbejdstageropfindelse starvsfólkauppfinning arbejdstilladelse vinnuloyvi arbejdsydelse starvsavrik, arbeiðsavrik; vinnuinning arbitrage at nýta sær til vinnings ymist virði á gjaldoyri og peningi í ymiskum marknaði; "gerðarættur" serliga í handilsmálum arbitrære straffe revsing uttan serliga lógheimild (nú bara agarevsing) arbitrært eftir ætli arrest lóghald; varðhald arrestere gera lóghald á; seta fastan arresthus varðhaldshús artsbestemte ydelser veitingar av sama slagi, samfingnar veitingar arv arvur, ervd (sum hugak) arv, falde i ganga í arv arveadkomst = arvarættur arveafgift arvagjald arveafkald arvaavkannan, -avsøgn, -avkall arveafkald, give siga frá sær arv arveafkortning arvaavskarving (sí remunciativ arvepagt) arveanmeldelse arvafráboðan arveberettiget arvborin arvefald arvafall arvelader arvleggjari arvelod arvalutur arveoverførende arvaflytandi arvepagt arvasáttmáli arveret arvarættur, ervdarættur arveudlægning arvaluting arveudlægsskøde arvaskeyti, lutarseðil arvinger i nedstigende linie arvingar í fallandi ættleggi arvinger i opstigende linie arvingar í rísandi (stígandi) ættleggi arvinger i forældrelinien arvingar í foreldraættleggi arvinger i lige linie arvinger í sama ættleggi arvingløs kapital sí bona vacantia ascendens ættingar í sísandi ættleggi assistance hjálparveiting á sjónum, ikkimett sum bjarging associerede virksomheder afturatknýtt og ikkimóður- og dótturfeløg verða virki søgd at vera, tá ið annaðbert eigur í hinum, tó helst fimting ella meira asyl friðskjól auktion uppboðssøla auktionarius uppboðssøluhaldari (fyrireikar og heldur uppboðssølu) auktionsbud uppboðsøluboð auktionsskøde uppboðssøluskeyti auktionssum uppboðssøluupphædd (peningahæddin, sum hægstbjóðandi fær "hamarsslag" fyri) autokrati einaræði autonomi sjálvræði autoritativ fortolkning myndugleikatulking, tulking við myndugleika autoritativt svar svar við myndugleika autorisation løggilding aval autorisation veksulátekning um veksulábyrgd fyri annan avalist veksilsborgsmaður a vista veksel, sigtveksel vísingarveksul (at rinda tá ið hann verður vístur fram) a visto veksel, efter sigt v. vístur veksul (at rinda ávísa tíð eftir at hann er vístur fram) avlet gitin avlingstid gitnaðarmund B backletter loynibrævi, skaðaloysisváttan baisse gangvirðisfall baggrund undirstøði bagmandspoliti baksitara-, bakmansløgregla bagmandsvirksomhed baksitaravirki, bakmansvirksemi bagvaske spilla út, bíta í bak bagvaskelse útspilling, bakbíting bagvasker útspillari, bakbítur balance javnvág, fíggjarjavni; fíggjarstøða soleiðis uppsett, at ogn og skuld javnviga baltkon-certepari baltkon-sáttmáli (nógv brúktur fyrimyndar flutningsformáli viðv. kol- og koksflutningi baltime lyklanavn á einum tí mest nýtta tíðarflutningssáttmálanum bankers partafeløg við banka- og sparikassavirki bareboat-charter barabáts (-skips) sáttmáli. Leigusáttmáli um ómannað farmaskip barnemord barnamorð barnets tarv tørvur barnsins bankrembours millumbankaábyrgd beatri possidentes "lukkuligur er tann í hondum hevur" ¥rættartrætu um lut stendur tann betur á vígi sum lutin hevur í hondini bebyggelsesprocent byggistig bebyrdende forvaltningsakt tyngjandi fyrisitingaravgerð bedrager svíkjari bedrageri fíggjarsvik befragter farmsendari befragtningsagent ólógiltur skipsmillumgongumaður (meklari) befrielse frígering beføjelse heimild og rættindi, tá ið tað kemur til ongarrættumboðan ella mannagongd. Sí hesi orð begivenhedsforløb tilburðargongd, -rás begravelsesudlæg jarðarferðarkostnaður begreb hugtak begrebsbestemmelse hugtaksgreining begrundelse undirstøða, grundgeving begrænsede ejendomsrettigheder: avmarkað ognarheimild (sí lutvís ognarheimild) begrænsede rettigheder avmarkað rættindi begrænsning avmarking begunstige vera til vildar, taka fram um begunstigelse framíhjárættur, fyrimunur begunstigende til frama fyri begunstiget rættindahavi begære heita á, biðja begæring áheitan, biðing behandlingsmidler viðgerðarráð behæftelse hefting behørig hóskandi, neyðugur behørigt formanet mintur á sannleikaskylduna bekendtgøre gera kunnugt (fyri), kunna (um) bekendtgørelse kunning, kunngerð bekræftende til genmæle játtandi til orðanna bekvemmelighedsflag hentleikaflagg bemyndige heimila, geva umboð bemyndigelse heimild, heimiling, umboð bemægtige sig seta seg á, leggja hond á, taka sær til handa bemægtigelse tilhandatøka beneficeret advokat skipaður málførslumaður beneficeret sag fríur rættargangur beneficium competentiae neyðsynjarrættur beneficium divisionis fyrimunur tann hjá einfaldum samborgsmanni, at hann bara ábyrgist fyri sín lutfalsliga part beneficium inventarii fyrimunur arvinga viðv. ogn og skuld... beneficium ordinis fyrimunur tann hjá einfaldum borgsmanni, at hann skal ikki gjalda, fyrr enn krevjarin fyrst hevur roynt høvuðsskuldaran beneficium paupertatis rættur hins fátæka at søkja frían rættargang beneficium processus gratuiti sjálvboðin fríur rættargangur berammet dagstevndur, dagsettur beredskab tilbúgving berettiget til (være) hava rætt til, vera borin til berigelse ríkan, at ríka seg berigelsesforbrydelse ríkingarbrotsverk berigelseshensigt ríkanarætlan berigtige rætta, beinka; gjalda greiða handilin beggja vegna berigtigelse rætting, rættleiðing, greiðsla beruset drukkin beruset i svær grad, stærkt beruset illa drukkin besidde hava ognarhald, sita við, hava í hond besiddelse ognarhald, ognarræði besidder handhavi, ánari (er ofta eigari, men kann tað sama vera festari ella uppsitari á fastari ogn ella hava lænt leysan lut. Rættarliga ræður hann lítið yvir tí, hann hevur í hondum, men ofta so mikið meira í verki. Beinari at kalla hann árana enn eigara) besigtigelsesforretning skoðanargerð beskikket tilnevndur, skipaður, settur beskyttelse vernd beskyttelsesobjekt verndarevni beslaglægge leggja hald á beslaglæggelse upptøka, inndráttur beslutning samtykt beslutningsdygtig samtyktarførur beslægtede skyldfólk, næstrafólk bestalling som viðurkenning sum bestemmelse greining bestikkelse mutur bestillingskøb bíleggingarkeyp bestride mæla ímóti, nokta, reingja bestridelsesbyrde mótmælisbyrði verður tann møguleiki kallaður, at dómur verður dømdur út frá malsgrundgeving, sannroyndum og próvførslu hjá øðrum rættargangspartinum, um hin hevur ikki mælt ímóti bestyre standa fyri bestyrelse felagsnevnd, stýri, fyristøða bestyrende reder stjórnandi reiðari í partreiðaríi, sum er lógskipaður bestyrke styrkja bestyrket mistanke grundaður illgruni, festur illgruni besvogrede svágd besættelse herseting betalingsdag gjalddagur betalingsmora gjaldingardrál betalingsordning gjaldskipan betalingsstandsning gjaldsteðgur (skuldari, sum ikki heldur seg vera gjaldføran, hevur lógheimild til at boða kravánarum sínum og skiftirættinum frá, at hann steðgar øllum gjaldingum betalingstermin gjaldkoma betegnelse nevni betingelser treytir. Tær eru ymist lutbundnar (objektivar) ella persónligar og ymist frestandi (suspensivar) ella loysandi (resolutivar). Sí aðrastaðni í orðasavninum um hesar sundurgreiningar hvørja í sínumlagi betingelsesteori tann læran, at skal fyrireyt vera roknað sum orsøk til ávísan tilburð ella hending, tá skal fyritreytin vera slík, at hendingin hevði ikki borist á, uttan fyritreytin var tann, hvussu var smb. máliskuna conditio sine qua non betinget dom treytaður dómur betinget skøde treytað skeyti, treytað ognarbræv betinget tiltalefrafald treytað ákæruafturtøka betleri bidding betroede pengemidler peningsfæ litið upp í hendur bevaringsdeklaration varðveitingarlýsing bevidst vitandi bevidst uagtsomhed meðvitandi óansni bevilling loyvi; játtan bevis prógv bevise prógva bevisafgørelse próvavgerð bevisbedømmelsens frihed próvmetingarfrælsi, óbundin próvmeting bevisbegæring próvførsluáheitan, -umbøn, -beiðing bevisbyrde próvbyrði bevisbyrdefordeling próvbyrðiskifti bevisdokumenter próvskjøl bevisets vægt próvstyrkin bevisfortegnelse próvskjalayvirlit bevisførelse próvførsla bevisførelse, anticiperet próvførsla í forhond bevisførelse, middelbar óbeinleiðis, óbeinvegis próvførsla bevisførelse, umiddelbar beinleiðis, beinvegis próvførsla bevisførelsesbyrde próvførslubyrði beviskrav próvkrav bevisoptagelse próvupptøka bevisumiddelbarhed beinleiðis próvførsla, tann rættargrundregla, at tá ið til ber, skal próvførslan vera fyri somu dómarum, sum málið skulu døma bevisvurdering próvmeting bevisvægt próvstyrki bevægeligt lønsystem minstulønarskipan bidragspligt tilløguskylda, uppihaldsskylda bedragsresolution uppihaldsskylduavgerð bigami tvígifta bigamist tvíkonumaður bilbrev bilbræv bill of rights frælsisbræv onglendinga frá 1627 og 1687 billige játta eftir, taka undir billigelse samtykki, loyvi, játtan, eftirjáttan billighed (at gera) rætt og skjal billigt rætt og rímiligt bis de eadem re ne sitactio í sama máli bara ein rættargangur, sí res judicate bisidder hjásiti, meðsiti bistand hjálp, stuðul, liðveiting bistandsværge hjálparverji bjærgningsløn bjargingarløn blancoaccept blankagóðtøka, veksulátekning gjaldarans, tá ið einki uttan navn hansara er skrivað blancoendossement blankaábeking blancokredit blankaborgs søla, eingin trygd kravd blanket oyðublað, oyðin formali blanketlov rammulóg blanketstraffebud rammurevsingarreglur blodskam blóðskemd blodtypeundersøgelse blóðflokkagreining blokade avbyrgjan; fólkarættarliga: siglingarbann; arbeiðsrættarliga: samvinnuslit blokere avbyrgja, fyribyrgja, typpa, steingja blufærdighedskrænkelse blygdanarskemming, -skemd bo búgv t. e. ognarnøgdin í deyðs-ella trotabúgvi bobehandling búviðgerð bobog banka-ella sparikassabókin, sumbúskifari skal seta reiða pening búsins inn á bod sektarbót hjá danska arbeiðsrættinum bodel búpartur bodeling búskifti, búsundurtøka, bodelingsoverenskomst búskiftissátmáli boet udlagt for begravelsesomkostninger búgvið latið fyri jarðarferðarkostnað bogføringspligt bókhaldskylda bohavereglen húsbúnaðarreglan (hjúnabúgv skift á skeivan, so at eftirsitandi skal hjálpast við húsbúnað og búnýti boligret búrættur, sum fastognarseljari boligsikring bústaðaríkast, innivistarhjálp bonitering góðskumeting bonosmores góður siður bonus ábót bonus paterfamilias skilamaður booking-note bíleggingarseðil boopgørelse búuppgerð borgerlig borgaraligur borgerlige frugter borgaraligar fruktir, t. d. leiga av húsum borgerlig ret (civilr. privatr.) borgerret borgaraligur rættur (tann parturin av rættarkervinum, sum stillar viðurskifti borgaranna sínámillum. Sí harafturímóti: almennur rættur borgerlige umbud skyldustørv borgara borgerskab vinnubræv bortebleven horvin borteblive hvørva, verða burtur borteblivelse burturvera, hvarv bortfald uppathald, burturdøttur bortfalde dettta burtur bortfragter farmflytari bortkommen burturmistur bortfaldsgrunde burturfalsgrundir bortvist koyrdur boslod búlutur boslodskrav búlutarkrav bosondring búskilnaður boycotte avbyrgja, boykotta brandstiftelse eldáseting brandstiftelse, kvalificeret fullfíggjað eldáseting, vandasom eldáseting brandstiftelse, uagtsom eldáseting av ósketni brandstiftelse, ukvalificeret ófullfíggjað eldáseting brevforkyndelse brævakunnuggerð brevhemmelighed brævaloynd, brævaloyna brevi manu. . okkara millum, framíhjá bringeskyld beringarskuld, eriskuld broderlod bróðurlutur brugelig pant nýtsluveð brugshævd nýtsluhevd brugskontrakt nýtslusáttmáli brugsret nýtslurættur brugstyveri brúksstuldur bruttoregistertonnage bruttotonsatal brøkdelsforsikring lutfalstrygging bunden licitation bundin útbjóðing bygningsrglement byggireglugerð bymodning byggibúning byplan býarskipan byrderubrik byrðiteigur byret sorinskrivararættur, býarrættur bøde sekt bøde, tillægs-ískoytissekt, eykasekt bødeansvar sektarábyrgd bødeforelæg sektaruppskot bøden tilfalder sektin legst til bøder, normerede lutfalssekt bøder, straffes med verður sektaður bødevedtagelse sektarsamtykt børn udenfor ægteskab børn uttan hjúnalags børsnoterede værdipapirer skrásett sølutingsskjøl børsstempel sølutingsgjald børssvig sølutingssvik C casus casus mixtus (cum culpa) causa rættargrund cedent kravflytandi censor próvdómari, eftirlitsmaður censorregister for testamenter og ægtepagter miðstøð fyri testamenti og hjúnasáttmálar censor eftirlitsfólk censur ritskoðan, eftirlit certifikat prógv ella váttan helst frá almennum myndugleika cesser clause "cesseer"-reglur í flutningssáttmála viðv. sínámillumábyrgd farmflytara og farmsendara av flutningsútreiðslunum, sum hvíla á farinum cessio bonarum ognaruppgáva verður tað kallað, tá ið skuldari av fríum vilja letur kravánarum sínum ognina hjá sær til tess at sleppa undan húsagangi cessio legis kravførandi cession kravaflutningur cessus skuldari ceteris paribus umstøðurnar óbroyttar annars c. f. seljarin rindar farmagjald og annan flutningskostnað, so at flutningurin er kostnaðarleysur fyri keyparan charge d'affaires útsendingum frá miðstjórnini til hjálpar hjá uttanríkistænastuni, helst sum varamaður sendiharrans charter sáttmálaskjal check kekkur checkrytteri kekkstiklari cif seljarin rindar farmagjaldog annan flutningskostnað umframt (vanliga) trygging cirkulære rundskriv, helst ætlað ávísum tænastumonnum undir einum civilkøb borgaraligt keyp, sí harafturímóti: handilskeyp civilliste konungslisti civil proces borgaraligur rættargangur civil ret = borgerlig ret borgaraligur rætur, t. e. persón-, hjúna-, arva- og fíggjarrættur. Sí harafturímóti: almennur rættur civil sag rættarmál civil ulydighed borgaraligt ólýdni, ólýdni móti lógum clausula rebus sic stantibus "sum er"-treytin, meðan støðan er óbroytt cleare, clearing javnrokna, javnrokning concursus necessarius neyðug meðávirkan (samvirkan) conditictio indebiti afturkrav tess óskyldaða conditio sine qua non avgerandi fyritreyt. Fyrstatreyt, sum má vera lokin, áðrenn krav verður framt. Eingin revsing, einki endurgjaldskrav, uttan hesa treyt copyright upphavsrættur, margfaldingar-, fjølgerðarrættur culpa kulpa, skyld, søk, við vilja ella av óansni culpa lata grovt óansni culta levis óansin culpa levissima gáloysni culma mea skyldin er mín (orsaka meg) culparegel kulpuregla, skyldregla D dagbog dagbók (í dagbók tinglýsingardómarans verða øll skjøl, sum koma til tinglýsingar og verða ikki víst frá beinanvegin, førd so hvørt hvønn dag) dagbøder = dagmulkter dagsektir (revsing í dagsektum). Talið á dagsektunum mett eftir grovleika lógbrotsins, tal teirra eftir vitiligu ella metu dagsinntøku hins sekta) dagpenge dagpeningur, dagligar veitingar óarbeiðsførum dagsorden dagsskrá dagsveksel = a dato v. dagveksul dagsværdi dagsvirði, t. e. kostnaðurin at útvega sær nýtslulut aftur, tá ið virðisminkan undan skaðatilburði er frá danefæ dánarfæ datakriminalitet teldubrotsmál, serliga peningasvik í sambandi við teldunýtslu datio in solutum ígildisrindan datterselskab dótturfelag de lege ferenda eftir framtíðar lóggávu, sum lógin helst verður de lege lata eftir galdandi lóg, sum lógin er debil fávitskutur, hálvbýttur debilitas fávitska decartering skráloysing decharge avlætting (felagsfundur loysir felagsleiðslu undan ábyrgd) decision skiftisrættarúrskurður, fundarsamtykt um grannskoðaraviðmerkingar decorum officiale háttalag, sum embætismanni sømir deduktion málframførsla í rætti deklaration fráboðan; tinglýst tilskilan um ítøk, byrður v. m. á fastari ogn deklaratoriske lovregler tilmælislógarreglur (sum taka ikki partar av ræði) dekort avsláttur í handilsprísi, frádráttur við bankaúttøku í ótíð dekret rættarlig avgerð; almenn fyriskipan. T. d. um løgræðisfrátøku ella trotabúabyrjan delaccept at góðtaka part av veksilupphædd delafgørelse sumpartaavgerð í rættarmáli delegata potestas no potest delegari myndugleika, sum tú hevur frá tí almenna, fært tú ikki latið øðrum delegatio skuldflutningur, skylduflutningur, myndugleikaflutningur delegation af forpligtelse at skuldari flytur gjaldskyldu sína yvir á annan (hetta er at kalla aldri gjørligt uttan samtykki kravánarans.  ðrvísi kann vera við krøvum, rættindum ella myndugleika delegere flyta yvir delictum sui generis brotsverk av serligum slagi. Soleiðis verða slík brotsverk kallað, sum hóast tey falla í bólk við onnur revsiverd brotsverk, skila seg so mikið frá, at tað kundi verið ivamat, hvørt, ella í hvønn mun, tey áttu revsiheimild, hvødu tey ikki greiniliga revsiheimild fyri seg. Dømi: sjálvmorðshjálp mótvegis manndrápi delikt brotsverk, lógbrot, rættarbrot, misbrot deliktsværneting brotsvarnarting delvis ejendomsret = begrænsede ejendomsrettigheder lutvísur ognarrættur, avmarkaðar ognarrættur dels, delvis sumpart, lutvísur, lutvíst dement andfarin demis-charter = bareboat ch. beraskipssáttmáli. Hesin sáttm. um ofta heilt mannleyst skip, er í veruleikanum ein oftast langtíðar-leigusáttmáli denunciation fráboðan, sí rættargangsfráboðan deponent trygdveitari, setandi á goymslu deponere seta el. leggja á goymslu, sum trygd ella til gjaldingar deponent trygdveitari, setandi á goymslu deponering varðveitsla deportation burtursøgn depositan havandi á goymslu/varðveitslu depositum, irregulare varðveitsla depositum, regulare goymsla depot goymsla; trygd, eitt nú við bundnum virðissskjølum ella læstari bankainnistøðu depotbevis goymslukvittan depressiv tunglyntur depressio mentis sinnistyngd derogatorisk kraft at rættarsiðvenja ella fyrisitingarligar fyriskipanir, eitt nú "løgtingslógir", taka fram í broyta, ja, úrgilda veruligar lógir (ríkislógir) derogere broyta lóg, úrgilda lóg-tá oftari kallað at abrogare. Bæði orð úr latíni de-ella abrogare descendens avkom, eftirkomarar desvetudo, bortfaldet ved farin úr brúki detentio hond ið hevur, handahevd detentionsret afturhaldsrættur, eftirhaldsrættur direkte forsæt bein tilætlan direkte udgifter beinar útreiðslur direktion stjórn disciplinæransvar agaábyrgd disciplinærmidler agaráð disciplinærstraf agarevsing diskonto tjóðbankarenta; ófingin renta av ógjaldkomnum veksli ella øðrum virkisskjali, sum eigarin avhendir fyri gjalddag diskontering endursøla virðisskjala; at selja virðisbrøv, serliga vekslar fyri gjaldtíð móti frádrátti diskonto; sí eisini: áframsøla virðisbræva disponere ráða yvir, skipa (fyri) disponeret uberettiget ráða í heimildarloysi, taka ófalt disposition ræði, gerð, atgerð dispositionsadgang ræðisrættur, -høvi, ráðaríki dispositionsfrihed ræðisfrælsi, ræðisvald dispositionsmaksime málræðismeginregla, at rættargangspartarnir ráða mannagongdini dispositiv arvepagt fyriskipandi arvasáttmáli dissens ósammæli dissentierende votum øðrvísi dóms-ella úrskurðaratkvøða dividende býtispeningur, vinningsbýti do ut des eg gevi so at tú fert at geva dobbeltkonfiskation tvíinndráttur dobbeltsalg tvísøla dokument skjal dokumentation skjøl og prógv, lisin og/ella víst við dómsviðgerð dokumentere skjalprógva, -lesa dokumentfalsk skjalfalsan, sí falsan dokumentsvig skjalasvik, sí fals dokmentundertrykkelse skjalakøving dolus eventualis ivatilætlan, ivaforráð dom dómur dom, betinget treytaður dómur dom, ubetinget ótreytaður dómur dombog dómabók domfældte dømdi domicil fastur bústaður dominium ognarrættur, ogn dommer dómari dommer, fag-yrkisdómari dommer, med-meðdómari dommergerning dómarastarv domsafsigelse dómssøgn domsforhandling dómsviðgerð domsform dómsháttur domsmand dómsmaður domskonklusion dómsniðurstøða domstolskontrol umsjón dómstólanna domstolsprøvelse rættarkenning donatio gáva donatio in dando gáva í hondina donatio in liberando gáva við at loysa frá skuld donatio in obligando gáva við at taka skyldu upp á seg donation in remuneratoria gáva í vón um sømdir donor gevi, gevari, eitt nú blóðgevi, men eisini tá ið ymiskir kropslutir og sáð við ísáing verður latið drab efter begæring dráp eftir áheitan drabsmand mansbani, banamaður dranker drykkjumaður driftsmidler rakstrargøgn driftstab raksrarlissur drikfældig fallin til drykkjuskap dualisme tvíhyggja duplik uppafturrit d. u. s. datum ut supra stað- og dagfesting dusør tokkabót, sømdarpeningur dyrplageri djórapínsla død og magtesløs deytt og kraftaleyst dødsbo deyðsbúgv dødsboskifte deyðsbússkifti dødsfald andlát dødsformodningsdom deyðssagnardómur dødsgave deyðsgáva dødsstraf deyðarevsing i god tro góðvarin i ond tro illvarin iagttage ansa, varnast id quod inter est tað, sum liggur ímillum. Tá ið endurgjaldsupphæddin fyri mistan ella skaddan ognarlut verður roknað, verður allur missur íroknaður eftir umstøðunum, eisini kensluviðri og annar persónligur missur. Sí harafturímóti: vera rei estimatio identitetsvidne samleikavitni i. e. (id est) t. e. tað er ignorantia legis semper es nocet tað batar ikki ákærda at siga seg ókunnugan við lógina ihændehaverpapir handhavaskjal, handhavapappír ikke-erlæggelse mishaldið, at rinda ikki rættstundis ikke-korrelatdelikt sí: korrelatdelikt ikrafttrædelse gildiskoma ikrafttrædelsesbestemmelse gildiskomuregla ikrafttrædelsesdato gildiskomudagur ikrafttrædelsestidspunkt gildiskomubil illationsteorien læran um, at stuldur er ikki fullgjørdur fyrr enn tjóvurin hevur fingið hitt stolna til høldar (burturbeiningarástøðið) illegalt ólógligt illikviditet ógjaldføri illoyal konkurrance óruddilig marknaðarføring fyri vinnings sakir. ¦ rættulig kapping illoyalitet ódyggleiki imaginær forbrydelse ímyndað brotsgerð imbecil hálvbýttur immanens ívera, ílega immanent íbúgvandi, íverandi, ískapað immaterialitet óevni, óevnileiki immateriel skade óevnisligur skaði immateriel virksomhed andaligt virksemi, ólikamligt virksemi immun óárínandi, óviðnæmur immunitet óárini, óviðnemi, óviðkvæmi impedimenta tarn, bági, forðan impedimenta matrimonii hjúnalagsforðan impensæ kostnaður imperativ boðorð imperativt mandan treytaður tingsessur (treyt veljara bindandi tingmann) impossibilium nulla est obligata til tess ómøguliga er eingin skylda impotens kynsligt máttloysi, kynsmáttloysi imputabilitet sakbæri in abstractu sum vant er at vera, ótilskilað serføri (sí harafturímóti: in concreta in blanco opið, ófylt oyðiblað, eitt nú blankaábekjaður kekkur incasu í hesum føri in concreto í hesum serliga føri in dubio pro reo (veruligur) ovo slaæ vera ákærda til fyrimunar, t. e. próvbyrðin liggur á ákærandi í revsimáli in effigie sum mynd (avrætting í myndalíki) in extenso í heild, í longdini in favorem tertii triðja manni til fyrimunar in fidem til sannanar in fine at endanum, í seinastuni in flagrani á bóli in fraudem creditorum ognarum til skaða in fraudem legis uttan um lógina in loco ástøðar-in rem versio tann, sum bjargar ognarluti frá týning, hevur fyrstarætt til fulnað fyri útreiðslur fram um øll onnur krøv in solidum = solidarisk samábyrgd, ein fyri allar, allir fyri ein in stirpes et lineas, i. s. e. l. eftir ætt og ættleggi (sí harafturímóti: in capita) in terminis orðaraðið inadækvans ósambæri inadækvat ósambæriligt incasso innheinting incidenspunkt hjáumstøða incidenter av hendingi, tilfallandi umstøða ind- og udsættelsesforretninger í- og úrhendi-tøku-mál. Bein fútarættargerð eitt nú fyri eigara mótvegis leigara ella verja viðv. ómyndingi indanke dómsskjóta indankede dómsskotsstevndi indankeren dómsskotsstevnandi indbringe for leggja fyri indbrud innbrot indbyrdes sínámillum inddragelse frátøka, upptøka inddrivelse innheinting indfødsret heimarættur indehaver handhavi, ánari indemnitet skaðaloysi; ábyrgdarfrátøka indenretligt innanrættar indekspantebrev dýrtíðar/prístalsviðgjørt veðskuldarbræv indgreb atgerð, uppíløga, ítak, inntriv indgæld búogn indhold evni, innihald indholdsmangel vantar á til innihalds, evnisligt brek indicier ábendingar, líkindi indiciebevis umvegis prógv, óbeinleiðis próvførsla indispositive sager óræðismál indikation ábending individualforfølgning rættarsókn (t. d. við fíggjarnám) individualisere skila sundur, skila frá individualsucession einmanservd individuelt bestemte genstande staklutir individuelt bestemte ydelser stakveitingar, ávísar veitingar indkaldt boðaður, kallaður indklagede dómsklagaði indkærede kærdi indlade sagen lata málið til dóms... og hermed skal jeg indlade sagen = og við hesum verður málið latið til dóms indlevere lata inn indløsningspapir atgonguseðil (sum ikki er umfaraskjal, men krevst við móttøku ella inngongu, eitt nú farseðlar indrejst komin indretning skipan indsigelse (svag, stærk) attala; mótmæli (linligt, harðligt) indsigelse, gøre tala at indsigelser mótmælisrættur indskrænkede fortolkning avmarkandi tulking indskrænkning skerjing indstævnte stevndi indsætte i besiddelsen af fáa (mær) hond á, greiða (mær) til handa ind- og udsættelsesforretning í- og úrhenditøkumál (bein fútarættargerð, eitt nú fyri eigara mótvegis leigara ella verja viðv. ómyndingi indskudskapial, ansvarlig ábyrgsluinnskot indtræde byrja, b...., ganga í indtrædelse ígonga infamina juris rættindamissur eftir lógini, sum stendst av revsidómoi fyri grovt brotsverk infamina facti mannminkan inhabil ógegnigur, ikki luttøkuførur inhabilitet ógegni, uttan luttøkuføri initiativ tilboð, framtak initiativ, eget sjálvboðin, av sjálvsheintingum initiativ, manglende ov lítið/einki tilboð inkasso innheinting inkompetence inkorporere innlima inkurie vansketni (serliga um gáloysismistak í lógarreglu) inkvisitionsmaksimen meginreglan um, at dómarin stílar fyri rættargangstilfarinum inkvisitionsproces meginreglan um, at dómarin stílar fyri próvtilfari og ákæru insemination ísáðing insolvens gjaldtrot insolvent ógjaldførur, ikki bótaførur instans, 1. dómsstig/rættarstig, 1. institut stovnan institution stovnur, verk institutiones = corpus juris civilis romarætturin, sum Justian keisarilæt føra í bøkur instrumenta sceleris amboðið, sum brotsverkið er framt við insufficient fíggjarbrestur integration samstarv vinnuvirkja, áður sjálvstøðug, sí eisini: fusion integritetskrænkelse álop á fólk og fæ, lutir og lunnindi intellektuelt falsk dokument evnisliga skeivt, men formliga beint skjal intelligensdefekt vitevnisbrek inter absentes millum frástadda inter præsentes millum hjástaddar inter vivos meðan á lívi, sí harafturímóti: mortis causa interationsstraf = gentagelsesstraf endurtøkurevsing interpol millumtjóða løgreglurannsóknarstovnur interprovinsiel ret landslutalógrættur (ætlaður at loysa løgtrætur millum ríkisluta) lógskipan landsparta millum intercessum at taka skyldur upp á seg fyri annan ella saman við øðrum interesse áhugamál interesse i áhuga av interessentskab íognarfelag interimsbevis fyribilsprógv, bráðfeingisprógv intermitterende í brotum international millumtjóða international privatret millumtjóða/-landa einstaklingarættur internaltionale stræder millumlands siglingarstræti út í opið hav ella annars lands sjóøki interpellationsret rættur tingmanna til at krevja almenn viðurskifti á dagsskrá og landsins stjórn eftir frágreiðing interstabel ikki førur at gera testamenti; ikki førur at vera vitni interstabel arv arvur eftir lógini interstabel ejendom ogn, sum tú sleppur ikki at skriva ognarbræv um insterstatus uttan testamenti intoksikation eitran investeringsfond íløgugrunnur intertemporal ret millumtíða rættur ipso jure eftir sjálvari lógini irettesætte hava at irregulært depositum varðveitsla irrelevante momenter týdningarleysir lutir is fecit, cui prodest isolation, fængslet i fongslaður einsæris, avbyrgdur í fongsli fyri øll (um dómir, sum hava virknað ikki bara fyri málsins patar, eitt nú hjúnaskilnaðardómar) isoleret fráskilað, einsæris isoleret bevisførelse = anticipieret bevisførelse sí: próvførsla í forhond iværksættelseshandling seta í verk iøvrigt í aðrar mátar, aðramáta joint venture samvinna ella felags tiltak hjá fleiri vinnuligum virkjum judex dómari judicatshypotek = retsopant rættarveð, sí har jura noscit curia lógina kennir dómarin (merkir at ikki er tørvur á próvførslu um rættarreglur juramentum eiður juriadictio voluntaria sjálvboðiðrættarvirksemi hins alenna eitt nú í hjúnartinglýsingar- og notarmálum juridisk bistand løgfrøðiligur stuðul juridisk disciplin løgfrøðilig lærugrein juridisk fagdommer lógkønur/serkønur dómari juridisk kandidateksamen løgfrøðiligt embætisprógv juridisk natur frá løgfrøðiligum sjónarmiði juridisk person løgfrøðiligur persónur jurisdiktion lógsøgn jurisdiktionsregler = intern. procesret lógsagnarreglur, sí millumtjóða lógsagnarreglur jurisprudens = retsvidenskab løgfrøði jus rættur jus accrescendi = tilvælstret ávøkstursrættur jus ad rem (jus in re = tinglige rettigheder) lutbundin rættindi jus civile, civilret = borgerlig ret borgaraligur rættur. Sí eisini: tvingsilsrættur, tilmælisrættur, almennur rættur, revsirættur jus gentium tjóðarættur, altjóðarættur, millumtjóðarættur, fólkarættur jus separationis = beneficius separationis rættur kravánara til at krevja frágongudeyðsbúgv viðgjørt sum trotabúgv, frábýtisrættur jus soli = territorialprincippet staðargrundreglan. Eftir hesi grundreglu veldst viðv. ríkisborgararætti um hvørt ein er føddur í landinum og í revsimálum hvørt lógbrotið er framt í landinum. Sí: ættargrundregla jus tollende (sine læsione) rættur til at taka tað burtur sum í loyvi er bygt ella sett á annars ogn, tó soleiðis, at ognin skal vera í sama standi eftir bururtøkuna sum frammanundan justa causa = retsgrundlag rættarrundarlag, sum tú mást hava, áðrenn tú fært kravt lógbann justa nuptial satt hjúnalag justifikationssag staðfestingarmál (eftirlóghald ella lógbann) justitskrænkelse løgmálaskemming justitsmord avrætting óseka. Viðhvørt nýtt um sakleys dømd eisini justitsvildfarelse løgmálsvilla justus possessor handhavi av røttum justus titulus ósvikið ognarskjal jævnfør, jfr. samanber, sbr. kald og varsel ákall og varningur kammeradvokat kamarsløgfrøðingur kancellistil embætisstílur, knortulutur málstílur kapital høvuðsstólur, fæfeingi, ogn kapitalforsikring fæfeingistrygging kapitalindskud fæfeingisíløga spurningar, sum seta at spurdi longu hevur ájáttað tað, sum nú verður spurt, tó at tað ikki er so, eru... sum hugtølandi kaplak%-partur av ársvinningi skipsins, sum hjá summum skiparum er partur av lønini kapre taka ólógliga ella hertaka skip ella flogfar kapring ólóglig skips-ella flogfarstøka, skips-, flogfarshertøka karakteristik eyðkenni karensdag karenstid bíðingartíð til lívstrygging ella dagpeningaskipan tekur við kartel semja millum virkja til tess at minka um kapping í vinnuni kartel 1) semja millum vinnuvirki um onga kapping ella minni kapping sínámillum, sbr. trust viðmerking fyri trygdar sakir, t. d. í sáttmála til tess at sleppa undan ógreiði og óvissu kaskoforsikring skrokktrygging kassation úrgildiseting, ónýting, afturreking (merkir at hægri rætttur ógildir dómsúrslit hjá lægri rætti, tí tað er ikki eftir lógini) kassekredit kassaborg kassemangel kassatrot kausalitet orsakasamband; sí eisini avgerandi fyritreyt og sambæri kausalitetsreglen orsakareglan. ¥summum tryggingarmálum er spurningurin um orsakasamband millum ívantandi ella óbeinu frágreiðing tryggingartakarans, tá ið trygging var teknað, og skaðatilburðin. -Sjóvá- og aðrar flutningstryggingar-leggja, tá ið til gjaldingar kemur, dent á, um hin skeiva fyritreyt hevur verið orsøk til, ella í hvønn mun hon hevur verið atvold til, at skaðatilburðurin gjørdist. Aðrar tryggingar nýta lutfalsregluna, sí hana kautionsbevis borgsanarváttan kautionsforsikringsbidrag borgsmannatryggingargjald kendeligt vituligt, væl hugsandi. Tað hevur ikki ongan týdning í avtalu- og sáttmálaspurningum, hvørt annar parturin visti ella átti at hugsa sær til, hvat hin legði dent á kendingsbogstaver kunningarbókstavir skipa (bákub.) kendelse úrskurður kendskab til sagen kunnleiki um málið, skil á málinum kendsgerning sannroynd kildeskat kelduskattur klage klaga klageren klagandi klageret, den særlige hin serligi klagurætturin klarering havnaavgreiðsla hjá skipum klassifikationsselskaber klassingarfeløg, klassar (hesi feløg eru sjálvsognarstovnar í summum londum og er endamál teirra at góðkenna og hava eftirlit-frá gamlari tíð mest við skipum, sama um tey standa í gerð ella eru í rakstri. Okkara mest brúktu klassar eru: Norsk Veritas, Lloyds í London, Bureau Veritas í París klient viðskiftafólk klientkonto viðskiftakonto málaførslumanna klausul sertreyt, fyrivarni, tilskilan, avmarkandi viðmerking í annars bindandi skjølum klokkeslet tíð á degi kodeks lógbók kodificere at samskipa lógir og rættarreglur kodifikation slík samskipan kognatar ætt frá somu, men ikki allan vegin í kalllegg, sí harafturímóti: agnatar kollega lagsbróðir kollegiale regler lagsbrøðrareglur kollegiale retter samdómararættir kollegialsystem samræðisskipan, sum t. d. Føroya landsstýri; sí harafturímóti ráðharraskipan kollektiv forsikring fjøltrygging. Hetta er samtrygging undir einum, sum verður í gildi trygginarskeiðið út, um enn tey einstøku tryggingarevnini skifta kollektiv fuldmagt fulltrú hjá fleiri, so at tey fáa ikki bundið fulltrúagevan uttan øll saman kollektiv kriminalitet brotsligur felagsskapur, felagsskapur brotsmanna kollektiv prokura álitisfulltrú hjá fleiri, so at tey fáa einki gjørt uttan saman kollektiv signatur felags undirskrift, tá ið fleiri saman skulu skriva undir fyri haldils-ella annað vinnuvirki kollektive aftaler avtalur, tá ið fleiri eru minst í øðrum partinum, t. d. vinnuveitandi vinnufeløg kollektive enheder samtøkur kollektive overenskomster sáttmálar felaga kollision samanstoytur kollision mellem love ósamsvar millum lóga kollisionsnorm rættarreglur um, hvør av fleiri rættarreglum, sum svara ikki saman, skal galda kollusion samspæl hjá skuldsettum sínámillum ella við vitni, um hvussu frágreitt skal verða í revsimáli...... arrest varðhald fyri tálm... andvirkan, tá ið skuldsetti vil fjala slóðina eftir brotsverkið, beina burtur próvlutir, ella hann vil ávirka onnur og á tann hátt spilla fyri revsimálinum kombinere sameina kombinationsdom kommanditist óábyrgur íognari kommanditselskab samløgufelag, har summir íognarar eru persónliga bundnir við øllum, teir eiga, fyri felagsins skuldir, ein fyri allar og allir fyri ein, aðrir bert við tí, teir hava sett í felagið kommanditaktieselskab samløgupartafelag, t. d. samløgufelag, har eingin luttakari uttan tað luttakandi partafelagið er bundið av samløgufelagsins skuldir við øðrum enn tí, hvør hevur sett í samløgufelagið. Tað luttakandi partafelagið er harafturímóti heft av øllum skuldum samløgufelagsins við øllum sínum partapeningi kommet frem framkomið (um framboð, góðtøku ella synjan) kommet til kundskab kunnugt (um framboð, góðtøku ella synjan) kommission nevnd; umboðssøla kommissionær søluumboðari (selur fyri umboðsgevarans rokning) kommisivdelikt óeginligt óvirknisbrotsverk ella undanlátsbrotsverk. Hetta er tá ið brotsverkið er soleiðis háttað, at tað fæst framt við virkni og/ella óvirkni, undanláti kommittent sølveðarættaruumboðsgevari kompensation mótrokning, sí: til modregning kompetence málsræði, málsføri komplementar ábyrgur íognari komplot samansvørjing kompulsiv tvang noyðing, noyðsla (hóttanartvingsul) komputabel samanleggjandi og mótroknandi (krøv sama slag, eitt nú peningingakrøv) koncentrationsmaksime = eventualmaksime miðsavningarregla koncerner felagakimbil (ofta at eitt felagið eigur meirilutan í einum ella fleiri øðrum, sí móður- og dótturfeløg) koncession loyvi, kanska einkarloyvi, helst frá tí almenna til einstaklingar at reka vinnuligt virki koncessioneret selskab loyvishavandi felag koncipistreglen tulkingarreglan tann, at tá ið sáttmáli ella avtala millum parta skal verða tulkað, eigur tulkingin at vera tí til fyrimunar, sum ikki hevur sett avtaluna saman kondemnabelt ónyttuligt, ikki havandi, ov illa farið, ikki loysir seg at gera aftur kondemnation kolldøming (hetta gerst eftir skaðatilburð, tá ið akfar, skip ella aðrar leysar ognir eru so illa farnar, at virði á teimum óafturgjørdum + afturgerðingarkostnaður er meiri enn virði á teimum afturgjørdum. Skrokktryggingin rindar tá tryggingarvirðið móti at ognast vrakið. Virðini verða sett av metingarmonnum ella metingarnevnd. Eftir øðrum sjónarmiðum eisini heimild hjá rætta myndugleika at skipa fyri niðurtøku húsa, um enn íbúgvandi kondemnere kolldøma konferer (cfr.) sí??? konfiskation inndráttur konfiskere draga inn konflikt ósemja konfusion samanrenning, eitt nú tá skuldari og krevjari ella eigari og veðhavari ganga saman í eitt kongebrev kongsbræv kongelig resolution kongalig embætisavgerð, konungsloyvi (rættuligar konungsavgerðir, eitt nú kgl. fyriskipanir og t. d. apotekaraloyvi verða útgivin við meðundirskrift embætismanna. Onnur loyvi t. d. ættleiðingarloyvi, geva embætismenn við kgl. heimild) konklusion (dóms) niðurstøða konkret faredelikt ítøkt vandabrotsverk konkubinat búfelagi, leysagifta konkurrence af straffebud at velja revsigrein, tá ið fleiri slíkar ráma brotsverkið konkurrencebegrænsninger kappingaravmarkingar konkurrenceforvridning kappingaravlaging konkurrenceklausuler kappingartreytir konkurs húsagangur, fíggjartrot konkursbo trotabúgv konkursdekret fútarættaravgerð um húsagang konkursens indtræden trotabúabyrjan (frá tí at fútarættaravgerðin er gjørd, sí harafturímóti frestardag) konkursmassen búognin, fæfeingi trotabúins samanlagt konkursnotering tingbókarviðmerking um at eigari fastognar er á húsagangi konkursorden kravaflokking í trotabúgvi. Lógskipanin er tann, at fyrr enn krøv sum eru fremri í flokki ella uttanflokka, hava fingið sítt, fær einki krav sum er aftari í flokki nakað. Sí í hesum samb.: krøv av óbýttum, framíhjákrøv, vanlig krøv og afturumsett krøv og eisini veð og sjóveð konkursordningen trotabúarrøðini, flokkingin konkursprivilegium framíhjákrøv á trotabúgvi konkursregulering umskipan, sum kemst av trotabúarviðgerðini, serliga tá ið tað kemur til langtíðaravtalur trotamansins við triðjamann konkursrekvirent trotabúarbeiðandi konkursret trotabúarættur konkurssurrugat trotabúarúrbót ella tiltakstrotaviðgerð er, tá ið kravánarar trotamansins taka til onnur ráð enn húsagang-sí skuldargrið, skuldarsemju og semingsavtøku konnekse atknýtt ella samanknept verða rættarkrøv kallað, sum eru runnin av sama rættarhøvi. Sínámillum verða slík krøv øðrvísi viðgjørd enn krøv, sum ikki hava sama uppruna. Sí í hesum sambandi kravhóping, málspartasameining og revsisamløga konnossement flutningsváttan konnossementansvar flutningsváttanarábyrgd, sí harafturímóti: flutningsábyrgd konservativ arvepagt varðveitandi arvasáttmáli konsignatar umboðsseljari, umboðssølumaður (selur í sínum navni og fyri sína rokning, sí harafturímóti: søluumboðari) konsignation søluumboð (verður nú nýtt í somu merking sum borgsøluumboð) konsortium samstarvsskipan millum vinnurekandi, sum tó eru hvør sær-um serverkevni ofta torvunnin hjá einum konstatere staðfesta konstaterende dom staðfestingardómur (viðurkenningardómar og fullgerðardómar) konstitueret fyribilssett/ur konstitution setan í støðu; stýrislag ríkis konstitutionel eftir landslóg og stýrislag; ættarílega konstitutive domme stovnandi dómar, t. e. dómar sum broyta rættarstøðuna, sum er, eitt nú hjúnaskilnaðardómar konstruktivt totaltab ( = constructive total loss) mettur heildarskaði. Tann peningahædd, sum sjóvátryggingin skal endurbøta skipseigaranum eftir mettan sjóskaða móti at ognast vrakið, tá ið skip er kolldømt kontant handsøla, "hond í hond søla" kontantvurdering fastognarvirði, tá ið veðskuldin ikki er frá kontekst stílsamband kontinental sokkel meginlandsgrunnur kontinuationsudlæg framhaldsfíggjarnám kontrahent sáttmálapartur kontanthjælp peningahjálp kontantpris handsøluprísur kontantvurdering fastognarmeting-veðskuld óansað konto kurant = løbende konto rennandi rokning; javnligar uppgerðir, sum vísa ogn og skuld á rokningini kontokøb rokningarkeyp. Munurin millum rokningarkeypið og vanligt keyp upp á borg er tann, at rokningarkeypið ofta vil vera drúgvari og hvíla á gjøllari avtalu frammanundan, um gjalding, kanska rentu v. m. Lógreglur eru viðvíkjandi báðum keypsluhættum keypara til verndar. ¥báðum førum fær seljarin tikið ognarfyrivarni kontraanke mótmálsskot kontrakaution mótborgan. Mótborganarmaður tekur ábyrgd av tí, sum høvuðsborganarmaðurin hevur verið noyddur at gjalda ella aftursóknarkravi hansara kontrakautionist mótborganarmaður kontradiktion mótsøgn, at partur í máli hevur høvi til at gera seg kunnugan við tað sum fram er ført og at taka til máls afturímóti kontradiktoriske princip mótsagnarmeginreglan. ¥rættargangi- og nakað tað sama er í fyrisitingini-er reglan tann, at partarnir skulu fáa at kenna tað, sum fram er komið, og sleppa at taka til máls um tað kontrakt = aftale sáttmáli = avtala kontraktinteresse sáttmálaendurgjald. Sí: ígildisendurgjald og neisøgið endurgjald kontraktinteresse, negativ sí ígildisendurgjald og neisøgið sáttmálaendurgjald kontraktlige forpligtelser sáttmálaskyldur kontraktsaffattelse sáttmálagerð kontraktsforhold sáttmálahøvi kontraktsfrihed sáttmálafrælsi kontraktspant sáttmálaveð kontraktsudfyldning sáttmálafylling kontramandering chekafturtøka útgevarans kontrol umsjón, eftiransan konvention millumlandasáttmáli konventionalbod ábyrgdarbót. Tá ið sáttmáli verður gjørdur millum eitt nú arbeisgevara og arbeiðstakara, verður stundum lagt við, at skulu t. d. tíðarfrestir ikki verið hildnar, ella annar svíkur kemur í starvið, sum annar sáttmálaparturin hevur peningamiss av og hin ábyrgd av, tá skal hesin endurbøta sáttmálaparti sínum missin so mikið og á tann hátt, sum partarnir frammanundan samdust um konventionelt sum vant er at vera, siður og venja konvertere skifta um (sí: convertere) konvertering umskifti konvertionelt umskiftandi konvertibilitet umskiftandi konvertible obligationer lánabrøv, sum tað ber til at skifta um við parta-ella lutabrøv kooperative selskaber samvinnufeløg. Cooperatio merkir samvinna. Hesi feløg eru slíkar samvinnusamtøkur millum manna, sum vilja lætta um hjá teimum, eitt nú tá tað kemur til keypslu korporation yvirkisfelagsskapur korrelat delikt * * * korrelatforbrydelser atburðarbrotsverk. Málsliga merkir "korrelattión", at tvær fyrikomingar ella fyribrigdi eru samvirkandi. ¥brotsmálum er tá meint við brotsgerðina sum slíka øðrumegin og úrslit brotsgerðarinnar hinumegin. Tað ber nú til at býta brotsverkið í 3 bólkar. Atburðarbrotsverkið er fullgjørt, longu tá ið brotsgerðin er framd, sama hvat av henni stendst. Hon er í sjálvum sær revsiverd. Dømi um slík brotsverk eru tey rættiligu undanlátsbrotsverkini og brotsverkið rong frágreiðsla fyri rættinum. Dømi um atvoldarbrotsverk eru manndráp og neyðtøka. Brotsverkið er fullgjørt, tá ið fólkið, sum fyri brotsgerðini er, fær bana, ella neyðtøkan verður framd. Triði bólkurin er tey sonevndu rættarligu atvoldarbrotsverkini, eitt nú blygdarskemd og æruspilling. Brotsverkið verður í hesum førum fullgjørt, tá ið sjálv brotsgerðin, atvoldin, er slík, at hon er nóg mikil til at skemma blygdina ella spilla ærna, tí tað er ilt at siga í hvørjum einstøkum føri, um hetta veruliga er hent kraft, træde i ganga/koma í gildi kredit borgssøla kreditiv, kreditbrev úttøkuheimild (arbræv) kreditkonsignation borgssøluumboð, sí: søluumboðan og annars umboðssøla, sølufulltrú og handilsfulltrú kreditkøbspris borgssøluprísur kreditkort borgseðil kreditor kravognari, kravánari kreditormora kravánaradrag kreditorudvalg ognaranevnd hjá kravánarum í trotabúgvi, skal ansa umsiting búsitarans; sama er eftir gjaldsteðg ella við semingsavtluviðgerð kreditorskifte kravánaraskifti. Vanliga er kravánara frítt at flyta krav sítt móti skuldara øðrum til handa, uttan so at semja var frá byrjan um, at hetta skuldi ikki vera gjørt, ella skulduviðurskiftini eru so persólig, at tað fer ikki at bera til.  ðrvísi er við skuldaraskifti kreditrente renta at gjalda undan gjaldkomudegi, sí harafturímóti: dragurenta kreditsalg borgssøla krig kríggj, stríð krigsansiftelse stríðsíbirting kriminalforsorgen brotsmannaumsorgin, brotsmannaansing kriminalpolitiet brotsmálaløgreglan kriminelle genstande brotslutir kriminalpolitiske hensyn revsipolitisk umhugsni, við revsipol. atliti kriminalregistret revsimálaskráin, áður kallað rigsregistratur. Nú telduviðgjørd meginskrá yvir revsað og brot teirra kriminalretten revsirætturin kriminel lavalder kritik ummæli kronjurist landsstýrisløgfrøðingur kronvidne (king's evidence) skuldsett vitni, sum til tess at sleppa betur sjálvt, gevur seg til at vitna ímóti sínum meðseku krydsende tilbud tilboð á kross verður tað kallað, tá ið tvier seljarar samstundis senda hvør øðrum tilboð um tað sama krydsende udtagelsesret tilluting á kross (tá ið skiftirætturin á skifti millum hjúna letur ávísar ognarlutir falla øðrum hjúnafelagnum í lut, tó at hesin ikki, men hin hevur borið kannuna av somu lutum og vil hava teir at lutast sær á skiftinum krydset check kekkur, sum á framsíðuni hevur tvær javnfjarar strikur (almenn krossing). Er navn móttakarabankans skrivað millum strikurnar, er tað serkrossing krydsforhør móthoyring, tráspyrjing krænke gera seg inn á, skemma, misbjóða krænkelse ágangur, skemming krænkelse af tavshedspligt brot á tagnarskyldu kulance beinasemi, serliga í peningamálum, eitt nú tá ið tryggingarfelag heilt ella lutvíst rindar fyri skaða, tóat felagið ikki man hava rættarskyldu til tess kuld samsystkin kuldlysning ættlýsing kumulation samløga kumulation, objektiv kravasamløga kumulation, subjektiv partasamløga, málspartasameining kundgørelse kunngerð kunstig financiering gjørd fígging kunstnerret listafólkarættur, høvundarættur kuratel umsjón, umsiting, serliga í peningamálum kurator bústjóri í trotabúgvi kurtage ómaksløn hjá meklarum og, fyri summar avgreiðslur, hjá bankum kutyme handilsbrúk, handilsvenja kvaksalver viðfáningslækni kystbyggelinie byggimark til strandar, t. d. ávísur fráleiki á líkan hátt sum móti alfara vegi, føstum fornminni ella breiðari á kvalificeret forbrydelse fullfíggjað brotsverk kvalificeret forsæt brotsroynd, brotsverk í sjálvari... Hetta er, tá ið royndin vendist til fullgjørt brotsverk, um enn annað enn tað, sum byrjanin var til. Dømi: Brotsmaður aftrar seg við at beina fyri tí, hann hevur gjørt seg inn á, men er longu farin so illa við honum, at tað er revsivert sum valdsgerð manni at skaða kvalificeret forsæt fastur brotsvilji. Ymist er, hvat undir brotsgerðini býr, og revsidómurin kann m. a. verða eftir hesum. Munur er á, um brotsgerðin er umhugsað, fyrireikað, skipað ella fram "í óðum verkum", sí hetta "stakst upp á brotsmannin", tó at tað skerst ikki burtur, at hann tá í løtuni ætlaði tað, hann gjørdi. kvalificeret livsstraf skemdaravrætting. Eitt nú, tá ið brotsmaður verður lamløstaður, áðrenn hann verður tikin av døgum, ella líkið skamfarið kvalificeret majoritet serligur meiriluti, t. d. 2/3 av greiddum atkvøðum (kravt í felagslógum) Tá ið partur í rættarmáli ásannar málsgrundgeving mótpartsins, og samstundis førir slíkt fram, ið skal veikja framførslu hansara, men sum hann kortini sjálvur hevur próvbyrðina fyri. Dømi: Partur I sigur: Tú lænti á sinni 1000 kr. frá mær. Partur II svarar: So er, men tær eru afturgoldnar, ella t. d. tær 500 fekst tú aftur. kvalifikation eginleiki, førleiki. Løgfrøðiliga verður orðið mest nýtt, tá ið einihvørji rættarviðurskifti verða at avmarka ella allýsa frá rættarligum sjónarhorni. Dømi: Er tað, sum hitt longri livandi av hjúnum fær eftir hitt fyrr deyða, at rokna sum arvur ella búlutur? kvalifikationsakt fyrisitingaratgerð, sum viðurkennir ella frákennir ávísum førleika ella eginleika hjá persóni ella felagsskapi. Dømi: loysn frá borgaraskapi, upptøka í ella striking úr almennari skrá kvalis hvussuleiðis, av hvørjum slag, sí: qualis kvantitative import innflutningsbann ella avmarking kvasifuldmagt óváttað fulltrú, sí t. d. støðufulltrú kvasiløfter hissinilyfti, atburðarlyfti. Soleiðis er tað at kalla, um nakar bindur seg við atburði sínum, eitt nú um hesin sami hevur ognað sær handilsvøru, men hvørki goldið fyri hana ella lovað at gjalda kvasisáttmáli hissini sáttmáli. Rættarviðurskifti mestsum sáttmálaviðurskifti at rokna, sí: sjálvboðin tænasta, ríkanarkrøv kvinderet konufólkarættur. Rættarreglur viðv. støðu konufólka og tá serliga javnstøðu kvittering kvittan kværulant tingstútur kære kæra-tá ið úrskurðir og aðrar dómsavgerðir, sum ikki eru dómar, verða kærd til hægri rætt kæreren kærandi kæretilladelse kæruloyvi løgmálaráðsins, t. d. tá ið kærufreistin er afturumfarin. Sí eisini: sømdarloyvi og triðjadómsloyvi køb keyp køb og salg keypsla købeaftale keypsluavtala købekontrakt keypslusáttmáli. Millum partanna er treytað skeyti at rokna sum keypslusáttmáli, tá ið handilin er um købeloven keypslulógin købesum keypslupeningur køberens ydelse veiting keypara køberet keypsrættur, keypingarrættur kørsel koyring kørselsretning koyringarstevna