Ein mánasjúku umferð er vanliga umleið 28 dagar, men tíðarmunur kann vera á einari umferð og aðrari. Hóast sagt verður mánasjúka, so er tað ikki nøkur sjúka. Allar kvinnur varnast sjálvsagt, at tær hava mánasjúku, men hjá o. u. ¼ av teim er pínan so ring, at teimum tørvar einhvørja hjálp, herundir pínustillandi heilivág. Í eggrótunum eru fleirfaldað hundrað egg, sum búnast í tíðini, kvinnan er burðarfør. Umferðin byrjar við eini ávirkan av einum hormoni, rópt FSH follikelstimulerandi hormonið), ið verður gjørt í hypofysuni í heilanum. FSH ger, at egg byrja at búnast. Eftir einum tveimum vikum av mánasjúku umferðini, er tað eitt annað hormon, ið ger seg galdandi. Hetta hormonið LH (luteiniserandi hormonið), ger, at eitt egg loysnar úr eggrótini. Tá tað er loysnað fer tað ígjøgnum egggørnina niður í lívmóðurina niður í lívmóðurina. Um eggið verður gitið, kann tað seta seg fast í lívmóðurini. Verður tað ikki gitið, fellur hormon ávirkanin av lívmóðurslímhinnuni, og slímhinnan í lívmóðurini loysnar, og mánasjúkan byrjar. Hóast tað kenst ógvusligt, er mongdin av blóði í vanligari mánasjúku bara umleið 80 millilitrar. Mánasjúkan varar vanliga umleið 4-5 dagar. Mánasjúkupína kemur av nøkrum evnum (prostaglandinum), ið verða gjørd, tí at lívmóðurslímhinnan” loysnar”. Hesi evni kunnu elva til pínu. Mánasjúkutrupulleikar Grundleggjandi loysir tað seg at vera væl fyri kropsliga, eta heilsugóðan kost, ikki roykja, halda røttu vektina og fáa góðan náttarsvøvn. Tað er gott fyri heilsuna og ger, at mánasjúkan ikki gerst so trupul. Vanligt er, at mánasjúkan elvir til veika pínu, trýst í undirlívinum og møguliga at fólk eru illa tilpassar. Fyri tær flestu eru eyðkennini vælkend og tey somu hvørja ferð, men fyri aðrar eru tey so mikið ógvuslig, at tað órógvar arbeiðið ella gerandisdagin. Tá ið mánasjúkan kemur, merkjast pína og kreppingar í undirlívinum, og møguliga eisini í lendunum. Pínan kann koma beint undan mánasjúkuni og er vanliga ringast fyrstu dagarnar undir mánasjúkuni. Pínan linkar stigvíst. Hjá nøkrum kann pínan elva til møði og manglandi orku. Eyðkendir mánasjúkutregar Tað er, sum áður sagt, ógvuliga ymiskt, hvussu kvinnur eru fyri, tá ið tær hava mánasjúku. Summar eru væl fyri, meðan aðrar eru so illa plágaðar av pínu, at í vissum førum kann gerandisdagurin vera tungur og strævin. Kvinnan fær ikki tað burturúr, sum hon ætlaði. Sjúkueyðkennini kunnu vera: Pína í undirlívi og lendum Búkur á tambi Krampar í undirlívi Høvuðpína Ringur hýrur Møði Hitarið Vaml, spýggja og leyst lív Viðgerð Pínustillandi heilivágur kann linna sjúkueyðkennini. Vanliga hjálpir handkeypsheilivágur sum paracetamol og ibuprofen. Er hetta ikki nøktandi, er neyðugt at tosa við læknan. Aðrir hættir at linna pínuna eru t. d. rørsla, lættar mýkingar og hiti um undirlív og lendar. Eisini kunnu p-bollar ella onnur hormonevni hava ein linnandi virknað, av tí at hormon tálma eggloysnini, minka hormonmongdina í lívmóðurslímhinnuni og samstundis blóðmongdina. Undir øllum umstøðum er neyðugt at nýta munadygga mánasjúkuverju, sum sýgur væl í seg og situr væl. Henda verja skal skiftast ofta, so at undan slepst, at húðin ertist, gerst eym og fer at lukta–alt saman umstøður, sum kunnu geva sopp og í ringasta føri ígerð í undirlívinum. Kanningar Um pínan er ring, so er týdningarmikið at kanna, um aðrar orsøkir eru til tess, herundir endometriosa. Læknin ger eina gynækologiska kanning, og verður tú kanska víst til ein gynækolog til nærri kanningar, m. a. undirlívs-ultraljóðskanning. Óreglulig mánasjúka Hjá summum kvinnum er mánasjúku umferðin longri. Hóast tín mánasjúka ikki fylgir eini 28-daga skipan, merkir hetta ikki, at hon er óreglulig. Umferð merkir ringrás og sigur, at søgan endurtekur seg eftir føstum mynstri. Óreglulig mánasjúka merkir, at har er einki mynstur, men ymiskir steðgir millum bløðingarnar. Hetta er vanligt hjá ungum kvinnum. Tað er eisini vanligt, at síðstu mánasjúkurnar eru óregluligar hjá kvinnum, sum eru um at koma í skiftisárini. Men annars eru óregluligar mánasjúkur nakað, ein eigur at lata við seg koma. Fyrst av øllum tí at tú kann vera við barn. Men orsøkirnar kunnu eisini vera hormonbroytingar, íkomnar av úrvalsítrótti, undir-ella yvirvekt, ov veikum p-bollum, strongd, snyrli–ella tengdar at álvarsamari sjúku. Um tú hevur óregluliga mánasjúku, skalt tú seta teg í samband við lækna.