FYLG ÁRSINS SKUNDMÁLUM–Hvat hava vit skrivað fyri, og hvat er nýtt í málunum? JAPAN: SLEPPIÐ SAMKYNDUM AT GIFTAST 27. september 2017 Í Japan ber framvegis ikki til at giftast við einum av sama kyni. Tíðin er búgvin at broyta hetta. Hjálp okkum at tryggja, at allir japanarar sleppa at giftast við sínum maka. Amor spyr ikki um tína kynsligu sannføring, áðrenn hann skjýtur pílin avstað. Sama hvørji vit eru–uttan mun til kyn, kynsamleika ella kynsliga sannføring–kunnu vit blíva forelskað. Men hjá japonskum LGBTI’ arum * kann kærleikin ikki hava hjúnaband við sær, tí japonsk lóggáva viðurkennir bara hjúnaband ímillum mann og kvinnu. Tað hevur ikki bara kensluligar avleiðingar, men eisini løgfrøðiligar. Samkynd pør kunnu t. d. ikki ættleiða saman, tekna felags heilsutrygging ella arva sínámillum. Gerst annar parturin sjúkur, sleppur hin ikki at taka avgerðir um røkt. Í summum førum sleppa tey heldur at vitja makan, av tí at sjúkrahúsið bara loyvir nær skyldum vitjandi. Tá ið náttúruvanlukkur raka, hava tey ikki rætt til kunning um, hvar makin er. Hví nú? Tíðn er komin at leggja trýst á teir japonsku myndugleikarnar. Í 2020 verður Japan ætlandi vertur fyri summar-OL, og tann olympiski sáttmálin áleggur vertslondunum at tryggja øllum teirra borgarum somu viðferð, eisini tá ið talan er um kyn og kynsliga sannføring. Í 2015 samtykti Shibuya-kommunan eina serreglu, sum ger, at kommunan alment kann viðurkenna samkynd parløg. Reglan geldur bara fyri ta staðbundnu kommununa, men slíkar reglur slóða fyri og leggja trýst á landsmyndugleikarnar. Meirilutin av tí japanska fólkinum tekur undir við at geva LGBTI’ arum javnrættindir. Serliga millum tað unga fólkið er undirtøkan stór, og pride-luttøkan veksur hvørt ár. Stórar privatar fyritøkur sum Sony og Dentsu eru eisini farnar at javnseta LGBTI’ arar við onnur starvsfólk. Ein avbjóðing er tann japanska mentanin, sum er lítið tolsom mótvegis tí, sum á onkran hátt er øðrvísi. Flestu LGBTI’ arar aftra seg við at spretta, bæði mótvegis skyldfólki og starvsfeløgum, men trupulleikin er serliga stórur í teimum afturhaldssinnaðu økjunum uttan fyri býirnar. Tí snýr ein partur av okkara arbeiði seg um kunning. Ein mannarættur Øll menniskjur–uttan mun til kyn, kynsamleika og kynsliga sannføring–hava rætt til somu viðferð uttan mismun. Hjálp okkum at leggja trýst á teir japonsku myndugleikarnar at fáa teir at geva øllum japanarum somu viðferð fyri lógini og basa mismuni. * LGBTI stendur fyri Lesbian, Gay, Bi-sexual, Transgender and Intersexual (samkyndar kvinnur, samkyndir menn, tvíkynd, tvørkynd og hvørkikynd) SKRIVA UNDIR HER Sleppið samkyndum pørum í Japan at giftast! Tíðin er komin at leggja trýst á myndugleikarnar! Ein av trimum geva úrslit. Sostatt eru tíni sms boð við til at bjarga lívum. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2015 her ETNISK TÝNING Í MYANMAR Herurin er aftur farin í hernað móti Rohingya-fólkinum í Myanmar. Amnesty hevur skjalprógvað ógvisligar valdsgerðir, dráp og neyðtøkur, og at býir eru brunnir í grund. Eftir minni enn tveimum vikum eru meira enn 370.000 fólk úr Rohingya-ættbólkinum flýdd úr Myanmar í grannalandið Bangladessj. Síðan 2012 fólk hava fólk úr Rohingya-ættbólkinum í túsundatali verið á flótta í Myanmar. Orsakað av áhaldandi samanbrestum millum Rohingya-bólkar og buddistar hava tey búleikast í legum fyri innanlandsburturrikin. Neyðhjálparfelagsskapir hava bara hava havt strangliga avmarkaða atgongd, og tí hava umstøðurnar í legunum verið ótolandi. Brotsverk móti mannaættini Í oktobur 2016 harðnaði stríðið, eftir at vápnaðir Rohingya-bólkar høvdu framt álop og dripið politistar á tveimum politistøðum Rakhine-landslutinum har norðuri í landinum. Herurin svaraði aftur við einum víðfevndum hernaðarátaki móti øllum Rohingya-fólkinum. Síðan tá hava vit skjalprógvað víðfevndar valdsgerðir, m. a. dráp, tilvildarligar handtøkur, neyðtøkur og aðrar kynsligar valdsgerðir móti kvinnum og gentum. Meira enn 1.200 bygningar, eisini skúlar og moskur, eru brunnir í grund. Amnesty staðfesti í fjør, at álopini til samans eru brotsverk móti mannaættini. Landminur fram við við landamarkinum Hesar seinastu tvær vikurnar er stríðið harðnað aftur. Meira enn 370.000 fólk úr Rohingya-ættbólkinum eru flýdd til Bangladessj, men fólk í túsundatali eru framvegis fangað í fjøllunum ella royna at flýggja úr landinum í fiskibátum. Øll flóttafólk, sum vit hava hitt á máli, vátta, at tað er herurin, sum stendur aftur fyri tey seinastu álopini. Mett verður, at meira enn 400 fólk hava ligið eftirá, og á fylgisveinamyndum sæst, at heilar bygdir eru brunnar í grund. Um dagarnar frættist, at illgerðirnar standa við og versna: Herurin í Myanmar hevur lagt landminur fram við norðurmarkinum móti Bangladessj. Í minsta lagi trý fólk, tvey teirra børn, eru longu illa løstað av minunum. Vit kunnu ikki sita hendur í favn, meðan herurin í Myanmar fremur hesar eirindaleysu illgerðirnar Hjálp okkum at steðga illgerðunum móti Rohingya-fólkinum! Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2015 her TANN SUDANSKI MANNARÆTTINDAAKTIVISTURIN DR. MUDAWI IBRAHIM ADAM ER LOKSINS LEYSLATIN. EFTIR ÁTTA MÁNAÐIR Í FONGSLI ER HANN NÚ AFTUR SAMAN VIÐ FAMILJUNI. Eftir átta mánaðir í fongsli er mannarættindaaktivisturin dr. Mudawi Ibrahim Adram nú leyslatin, og allar ákærur ímóti honum eru sleptar. Alment varð dr. Mudawi ákærdur fyri m. a. at hava njósnast, men Amnesty hevur mett hann at vera samvitskufanga, t. e. at myndugleikarnir bara fongslaðu hann fyri at steðga hansara friðarliga arbeiði fyri mannarættindum. 275 UNDIRSKRIFTIR TIL SUDAN Dr. Mudawi er professari í verkfrøði við universitetið í Khartoum, høvuðsstaðnum í Sudan. Hann hevur harumframt vunnið fleiri altjóða virðislønir fyri sítt mannarættindaarbeiði. Felagsskapurin hjá honum, Sudan Social Development Organization, arbeiðir m. a. við hjálparverkætlanum millum krígsraktar familjur í Darfur. Amnesty hevur uttan íhald skipað fyri átøkum at fáa dr. Mudawi leyslatnan, og í juli sendi eisini Amnesty Føroyar myndugleikunum í Sudan undirskriftir at mótmæla, at dr. Mudawi varð afturhildin. Fleiri sendu eisini dr. Mudawi persónligar heilsur at sýna honum stuðul. ” Tað er ein stórur lætti, at hesin ræðuligi kapittulin nú nærkast endanum. Dr. Mudawi er komin heim til familjuna og er aftur ein fríur maður”, sigur Sarah Jackson, sum er stjóri á skrivstovuni hjá Amnesty í Eysturafrika. FALSKAR ÁKÆRUR Í desembur 2016 varð dr. Mudawi handtikin. Ta fyrstu vikuna visti familjan einki, hvar ið hann var, men familjan segði við blaðið The New York Times, at heimið varð endavent fleiri ferðir, og telefonirnar vórðu avlurtaðar. Tað gingu 51 dagar, áðrenn familjan fekk samband við Mudawi, og ein slakan mánað seinni slapp hann fyrstu ferð at tosa við sakføraran hjá sær. Ikki fyrr enn hann hevði sitið fongslaður í næstan fimm mánaðir, varð hann alment ákærdur fyri millum annað at hava njósnast, at hava fingist við samfelagsfíggindaligt virksemi og at hava loypt ósannindir út í orð. Hann var í vanda bæði fyri at verða dømdur lívlangt fongsul og at verða dømdur til deyða. ” At dr. Mudawi skuldi sita átta mánaðir í fongsli, má kallast dómsmorð. At hann nú er leyslatin, eigur at vera tað fyrsta stigið at bera so í bandi, at mannarættindaarbeiði ikki longur verður ein brotsgerð í Sudan. Tey miðvísu álopini hjá myndugleikunum á allar atfinningarsamar røddir mugu halda uppat”, sigur Sarah Jackson. Takk til tykkum øll, sum skrivaðu undir fyri Mudawi! Ein av trimum geva úrslit. Sostatt eru tíni sms boð við til at bjarga lívum. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2015 her Azza Soliman kann fáa 15 ára fongsulsrevsing fyri at hjálpa egyptiskum kvinnum, sum hava verið fyri harðskapi og neyðtøku. Bankakontan er læst, og hon sleppur ikki úr landinum, bara tí hon berjist fyri kvinnurættindum. Sakførarin Azza Soliman setur hvønn dag egna trygd og frælsi í váða fyri at verja rættindini hjá egyptiskum kvinnum. Saman við øðrum hevur hon stovnað fleiri ráðgevingarstovur, sum hjálpa kvinnum, sum eru píndar, bukaðar, neyðtiknar ella hava verið fyri øðrum harðskapi. Azza bjóðar fátækum kvinnum sakførarahjálp, stuðul og lesifrálæru. Men hennara djarva arbeiði hevur avleiðingar. Myndugleikarnir brúka øll vápn at gera mannarættindastríðskvinnuni ónáðir. Síðan 1988 er hon handtikin fleiri ferðir, og trygdarlið fylgja við í øllum, sum hon tekst við. Miðlar, sum styðja stjórnina, royna alsamt at hunddálka hana og lýsa hana sum ein fígginda hjá tí egyptisku tjóðini. Azza kann verða dømd 15 ára fongsul. Hon er ákærd fyri at skemma umdømið hjá Egyptalandi við at føra fram, at egyptiskar kvinnur verða neyðtiknar. Hon sleppur ikki úr landinum, og bankakontan er læst. SKRIVA UNDIR HER Hjálp Azzu! Skriva undir kravið um, at allar ákærur verða sleptar beinanvegin! Ein av trimum geva úrslit. Sostatt eru tíni sms boð við til at bjarga lívum. Eitt út av trimum Lívlinju málum geva úrslit. Les meira um úrslitini frá 2015 her Tað fullkomna fosturtøkuforboðið í El Salvador fær aftur vanlukkuligar avleiðingar fyri eina ungu kvinnu. Evelyn Beatriz Hernández Cruz gjørdist við barn, tá ið hon varð neyðtikin. Undir føðingini nakrar mánaðir seinni doyði fostrið, og 19 ára gamla Evelyn varð dømd 30 ára fongsul fyri morð. Sambært felagsskapum á staðnum varð Evelyn neyðtikin, men tordi ikki at melda tilburðin av ótta fyri hevnd. Tá ið hon nakrar mánaðir seinni fall í óvit heima hjá sær sjálvari, var hon ikki varug við, at hon var við barn. Hon varð innløgd, men misti fostrið. Sjúkrahúsið meldaði hana síðan til myndugleikarnar. Evelyn varð dømd 30 ára fongsul. Sambært miðlum á staðnum, legði dómarin serliga dent á, at hon ikki leitaði sær læknahjálp í viðgongutíðini. Um hon situr allan dómin, verður hon 49 ára gomul, tá ið hon verður leysatin. Revsingin hevur tí ómetaligar avleiðingar fyri hennara møguleikar at gerast mamma undir vanligum umstøðum. Tíverri er sakin hjá Evelyn einki eindømi. El Salvador telist millum tey fáu londini í heiminum, sum framvegis hava fullkomið fosturtøkuforboð. Tað ber í sær, at bæði kvinnan sjálv og heilsustarvsfólk kunnu verða revsað, eisini tá ið talan er um óviljað fosturlát. Hetta skapar eitt umhvørvi, sum er ógvuliga merkt av illgruna, og tað kostar lív, at kvinnurnar ikki hætta sær til lækna við sínum trupulleikum í viðgongutíðini. Kvinnur, sum missa fostrið, eru í vanda fyri at fáa upp í 40 ára fongsulsrevsing. Lógin rakar serliga fátækar kvinnur. Ljós í eygsjón Amnesty hevur fyrr fingið kvinnur, sum hava verið í somu ólukkuligu støðu sum Evelyn, leyslatnar. María Teresa Rivera, sum var dømd 40 ára fongsul eftir eitt óviljað fosturlát, varð í apríl 2016 leyslatin eftir altjóða trýst. Í oktobur 2016 legði tann politiski flokkurin Farabundo Martí National Liberation Front lógaruppskot fyri lóggávutingið í El Salvador, sum ger fosturtøku lógliga, um kvinnan er í vanda, um hon gjørdist við barn undir neyðtøku, ella um fostrið ikki kann yvirliva uttan fyri lívmóðurina. Lóggávutingið er ikki farið undir at viðgerða lógaruppskotið enn, so løtan er lagalig at leggja trýst á myndugleikarnar. Sakin hjá Evelyn er eitt prógv afturat um tann stóra tørvin á eini lógarbroyting. Herfyri samtykti Kili umsíðir at broyta sína fosturtøkulóggávu. Kili hevði sama fullkomna fosturtøkuforboð sum El Salvador, og vit vóna, at hetta kann vaksa enn meira um trýstið á myndugleikarnar í El Salvador. 26. juni 2017 Dr. Mudawi, sum telist millum kendastu mannarættindaaktivistar í Sudan, er í vanda fyri deyðarevsing fyri sítt arbeiði í m. a. Darfur. Vitnir siga, at hann er vorðin píndur í fongslinum. Dr. Mudawi Ibrahim Adam hevur fingið fleiri altjóða virðislønir fyri sítt mannarættindaarbeiði í Sudan. Hann stovnaði Sudan Social Development Organization (SUDO), sum arbeiðir við hjálparverkætlanum millum krígsraktar familjur, m. a. í Darfur. Aftur at tí er hann professari í verkfrøði við universitetið í Khartoum. Í desembur 2016 verður familjupápin dr. Mudawi handtikin. Ta fyrstu vikuna veit familjan einki, hvar ið hann er. Sambært eini samrøðu við familjuna verður heimið fleiri ferðir endavent, og telefonirnar verða avlurtaðar. Frá leyslatnum fangum frættir familjan, at dr. Mudawi er farin í hungursverkfall at mótmæla, at hann ikki fær samband við umheimin. Tað ganga 51 dagar, áðrenn familjan fær samband við hann. Ein slakan mánað seinni sleppur hann at tosa við sakførara, men ikki fyrr enn hann hevur sitið fastur í fimm mánaðir, verður hann alment ákærdur. Myndugleikarnir hava ákært dr. Mudawi fyri seks brot. Hann er eitt nú ákærdur fyri at hava njósnast, fyri at hava fingist við samfelagsfíggindaligt virksemi og fyri at hava lopið ósannindir út í orð. Tvær av ákærunum kunnu geva lívstíð ella deyðarevsing, hinar fýra millum seks mánaða og tíggju ára fongsul. Amnesty ivast ikki: Dr. Mudawi er handtikin og ákærdur orsakað av sínum mannarættindaarbeiði. Píndur í fongslinum Vitnir siga, at dr. Mudawi er vorðin píndur í fongslinum. Stjórnarumboð bukaðu hann ógvusliga, meðan hann varð bundin á hond og fót upp at einum stólpa í fongsulsgarðinum. Amnesty hevur fyrr skjalprógvað viðurskiftini í ríkisvarðhaldsfongslinum, har tey ákærdu vanliga eru innilæst alt samdøgrið. Í klivunum, sum eru 4 × 5 metrar, sita 25-30 fangar. Har er eingin útlufting, og um kvøldið er einki ljós. Fangarnir fáa tvær máltíðir um dagin og sleppa á ves tvær ferðir um dagin. Fongslið lýkur hvørki staðbundna, sudanska lóggávu ella altjóða reglur um fangaviðferð. Hetta er ikki fyrstu ferð, at dr. Mudawi er vorðin handtikin fyri sítt mannarættindaarbeiði. Í desembur 2003 varð hann afturhildin í átta mánaðir í sambandi við sítt arbeiði í Darfur. Í januar 2005 varð hann handtikin og leyslatin tveir mánaðir seinni. Og í mai 2005 varð hann aftur afturhildin í átta dagar. 14. juni 2017 Okkara turkiski formaður, Taner Kiliç, hevur í fleiri ár stríðst fyri rættinum hjá øðrum til frælsi. Nú er hansara egni rættur til frælsi tikin frá honum. Teir turkisku myndugleikarnir hava–púra ógrundað–varðhaldsfongslað hann fyri at vera lim í Fethullah Gülen-rørsluni. Vinirnir lýsa hann sum ein eldhugaðan mannarættindastríðsmann, sum stendur fast við sínar sannføringar. Taner Kiliç er sakførari og formaður fyri Amnesty International í Turkalandi. Hann hevur í fleiri ár stríðst fyri rættinum hjá øðrum til frælsi, men kennir nú sjálvur sviðan av tí víðfevndu jagstranini, sum turkiskir myndugleikar hava sett í verk fyri at køva atfinningarsamar røddir. Tíðliga á morgni tann 6. juni handtóku trygdarherlið Taner Kiliç í heiminum. Tey endavendu heiminum og skrivstovuni hjá honum og tóku hann við sær á støðina. Sama dag vórðu eisini 22 aðrir sakførarar handtiknir. Ákæran móti Taner er ein háðan ímóti rættartrygdini. Hann verður ákærdur fyri at stuðla Fethullah Gülen, sum myndugleikarnir siga hava skipað fyri kvettroyndini í fjør summar. Taner hvørki stuðlar Fethullah Gülen ella er limur í rørsluni hjá honum. Tvørturímóti hevur hann funnist at leiklutinum hjá rørsluni í Turkalandi. Hann er nú í vanda fyri at verða dømdur 10 ára fongsul. Tann ógrundaða handtøkan av Taner er eitt dømi afturat um ta spentu støðuna í Turkalandi. Rættartrygd, talufrælsi og fjølmiðlafrælsi eru undir ómetaligum trýsti, og Erdogan jagstrar eirindaleysur tey, sum finnast at myndugleikunum. Eitt nú eru meira 100.000 alment sett søgd úr starvi og skírd yvirgangsfólk. Tey fáa ikki arbeiði í landinum, og av tí at passini eru tikin frá teimum, sleppa tey heldur ikki úr landinum. Bæði danska stjórnin og ES vóru skjót at átala handtøkuna. Á Twitter gjørdi danski uttanríkisráðharrin, Anders Samuelsen (LA), longu dagin eftir vart við sína ørkymlan og lovaði at fylgja málinum tætt. Issa Amro er kendur fyri at prædika aktivismu uttan harðskap. Men í eini roynd at køva hansara atfinningarsomu rødd ákærir ísraelski herurin hann nú við 18 høpisleysum og íspunnum ákærupunktum. Til dømis snýr ein av ákærunum seg um ein tilburð, sum fór fram, meðan Issa sat varðhaldsfongslaður. Stuðla tí friðarliga mannarættindaarbeiðinum hjá Issa. Issa Amro er ein palestinskur mannarættindastríðsmaður, sum stendur á odda fyri bólkinum Ung ímóti búsetingum í Hebron. Av tí at hann og bólkurin prædika aktivismu uttan harðskap, kalla fólk hann ofta tann palestinska Ghandi. Bólkurin stríðist ímóti teimum ólógligu búsetingunum í Hebron og mismuni ímóti palestinum. Issa Amro skjalprógvar mannarættindabrot í býnum, skipar fyri friðarligum mótmælistiltøkum og gevur vitjandi, journalistum og diplomatum kunnandi tilfar um búsetingarnar og ta ísraelsku hersetingina. Stutt fyri handtøkuna í fjør mótmælti Issa Amro, at palestinar ikki sleppa at ferðast í summum økjum í Hebron, eitt nú al-Shuhada-gøtuni. Júst henda gøtan varð avbyrgd í 1994, eftir at ein ísraelskur búsetingur hevði skotið og myrt 29 palestinar, sum hildu bøn við Ibrahimi-moskuna (eisini nevnd Fedranna helli), sum er halgistaður hjá bæði muslimum og jødum. Forðingarnar í tí gamla býnum galda bara fyri palestinar, ikki jødar og onnur vitjandi. Fólk á staðnum eru tí farin at kalla gøtuna Apartheid-gøtuna og mótmæla hvørt ár forðingini. 18 høpisleys punkt Herurin hevur sett fram 18 høpisleysar og íspunnar ákærur ímóti Issa Amro, sum fevna um alt frá at hava” vanært ein hermann” til” harðskap”. Ein ákæra snýr seg enntá um ein tilburð, sum fór fram, meðan Issa sat varðhaldsfongslaður. Ein videoupptøka av tilburðinum vísir eisini greitt, at tað er ein annar maður, sum er sekur. Issa noktar seg sekan í øllum ákærum. ” Bylgjan av ákærum móti Issa Amro tolir ikki nærri eftirkanning. Ísraelskir myndugleikar hava verið so altráir eftir at teppa hann og geva mannarættindaarbeiðinum hjá honum eitt skot fyri bógvin, at teir enntá hava tikið eitt avgreitt mál upp aftur. Verður hann dømdur, rokna vit Issa Amro at vera samvitskufanga”, sigur Magdalena Mughrabi, varaaðalstjóri hjá Amnesty International í Miðeystri og Norður-Afrika. Mannarættindastríðsfólk fyri skotum Ágangurin á Issa Amro er einki eindømi. Kanningar hjá Amnesty International vísa, at mannarættindastríðsfólk í heilum eru fyri ágangi, bæði frá tí ísraelska herinum, politinum og búsetingum. Millum ræðsluvápnini, sum skulu køva øll, sum stríðast fyri mannarættindum, teljast tilvildarligar handtøkur, harðskapur, píning og drápshóttanir. Ágangurin rakar serliga palestinskar, men eisini ísrealskar, aktivistar. Breaking the Silence er ein bólkur av ísraelskum hermonnum, sum savnar vitnisburðir frá hermonnum og skjalprógvar ágang, sum tann ísraelski herurin fremur. Síðan desembur 2015 hevur stjórnin skipað fyri einum virknum átaki at máa støðið undan arbeiðinum hjá felagsskapinum, eitt nú við at forbjóða felagsskapinum at halda fyrilestrar fyri skúlanæmingum og lesandi. Tað er staðfest við fleiri ST-samtyktum, at tær ísraelsku búsetingarnar eru ólógligar sambært altjóðarætti. Í desembur 2016 álegði Trygdarráðið hjá ST við eini samtykt ísraelskum myndugleikum alt fyri eitt at taka tær ólógligu búsetingarnar av. Hersetingin hevur nú vart í 50 ár. Malawi: Túsundatals albinofólk hava áður livað í ótta fyri at verða burturflutt ella dripin. Tað er pátrúgv í Malawi, at kropslutir frá albinofólkum gera teg ríkan. Ein nýggj lóg og ein røð av ábøtum skulu nú tryggja, at heksajagstranin heldur uppat. Ábøturnar eru framdar eftir trýsti frá Amnesty International–m. a. gjøgnum Lívlinjuna. Við einum nýggjum átaki setti Amnesty International í 2016 sjóneykuna á albinofólk í Malawi, sum livdu í støðugum ótta fyri at verða álopin ella dripin. Sambært lokalari pátrúgv kunnu hár og bein frá albinofólkum brúkast í ritualum og hetta skuldi geva eydnu, ríkidømi og kundi grøða fólk. Albinokvinnur eru eisini í vanda fyri at verða neyðtiknar, tí at tað sigst, at samlega við eitt albinofólk kan lekja HIV. Albinofólk eru ikki bert í vanda fyri kropsligum harðskapi. Diskriminerandi ókvæmisorð sum“ napwere” (óbúgvin tomat) og“ mzungudalo” (falskur hvítur persónur) vóru inntil nýliga gerandiskostur fyri albinofólk. Vaksandi uppmerksemi gevur bata Ein nýggj frágreiðing varð útgivin og yvir ein hálv millión undirskriftir og brøv vórðu send. Tað gav globalt uppmerksemi. Fleiri miðlar sendu tíðindafólk til Malawi, har tey m. a. hittu Annie Alfred og familju hennara og onnur albinofólk. Teirra hugtakandi søga økti um uppmerksemið viðvíkjandi málinum. Síðan átakið byrjaði, er talið av drápum og álopum fallið nógv á hendan jagstraða minniluta. Frá mai 2016 til februar 2017 vórðu tvey albinofólk dripin. Til samanberingar skjalprógvaði Amnesty sjey dráp í tíðarskeiðnum januar-apríl 2016. Sambært felagsskapinum Association of People with Albinism in Malawi er brúkið av grovum og niðrandi ókvæmisorðum eisini lækkað nógv. Ávirkanin hjá APAM er eisini styrkt, og tað ger tað lættari at tryggja ábøtur í longdini. “ Stuðulin hjá Amnesty hevur hjálpt okkum at fáa størri sjálvsálit í okkara stríði”, sigur APAM. Forsetin í Malawi hevur góðkent eina røð av broytingum í revsilógini í landinum. Dráp og álop á albinofólk henda ofta við atliti til sølu og varðveistslu av øllum kroppinum ella parti av honum. Lógarbroytingarnar herða revsingina fyri sølu og varðveitslu av menniskjavevnaði umframt uppgraving av líkum og fyri at gera skaða á albinofólk. Ein hondbók til dómarar, kanningarfólk og ákærar stuðla lógini. Revsingin er nú lívslangt fongsul uttan møguleika fyri at sleppa avstað við at rinda eina bót. Áður var revsingin ásett eftir meting frá tí einstaka dómaranum og sektarrevsingin kundi enda heilt niðri á 10.000 Malawi Kwacha (uml. 100 kr). Løgreglan kannaði ikki nógv mál. Onnur framstig Verju- og trygdarnevndin í tinginum hevur havt fund við Association of People with Albinism in Malawi (APAM). Endamálið var at geva vitan um støðuna og fáa greiðu á, hvat kann gerast fyri at hjálpa albinofólkum. Merkisverd minking í kropsligum álopum á albinofólk. Mai 2016-januar 2017 vórðu tveir persónar dripnir. Ein nýggj og almenn handbók um brotsverk móti albinofólkum lýsir seinastu lógarbroytingarnar. Hon lýsir endaði rættarmál í Malawi, sum innibera álop á albinofólk. Málið er, at handbókin skal hjálpa kanningarfólki, ákærum og dómarum í málum um brotsverk móti albinofólkum. Í oktober 2016 varð ein maður dømdur 14 ára fongsulsrevsing, eftir at hann varð funnin sekur í at selja son sín. Forsetafrúan í Malawi, Gertrude Mutharika, er nú verji hjá APAM. Hetta kann tryggja felagsskapinum økt positivt uppmerksemi og fleiri gávur Albinofólk hava lættari atgongd til sólkrem. Teirra ljósa húð er serliga viðkvom yvir fyri tí bakandi sólini í Malawi. Tann ríkisrættarliga eindin, sum syrgir fyri innkeypi av heilivági og tílíkum, syrgir nú fyri, at býta sólkrem út til sjúkrahús og læknamiðstøðir í Malawi. Áður var tað bert møguleiki at fáa sólkrem á tveimum sjúkrahúsum. Hann var bara 15, tá ið hann varð handtikin. Hann varð fongslaður, píndur og avbyrgdur í meira enn tríggjar mánaðir og síðan dømdur til deyða eftir ein týðiliga órættvísan rættargang. Peyman Barandah, sum nú er 22, verður eftir ætlan avrættaður tann 10. mai í ár. Peyman er dømdur fyri at dripið ein annan tannáring í sambandi við ein bardaga millum fleiri dreingir. Hann hevur frá byrjan viðgingið, at hann var við í bardaganum, men eisini alla tíðina tvíhildið um, at tað var ein annar tannáringur, sum stakk tann, sum doyði, til deyðis. Rætturin helt ikki Peyman hava ført nøktandi prógv fyri, at hann var ósekur, og tí varð hann dømdur. Hetta er greitt brot á altjóða lóggávu, sum greitt tilskilar, at tað liggur á ákæruvaldinum at lyfta próvbyrðuna. Tú ert sum kunnigt ósekur, til tað øvuta er prógvað. Eftir bardagan fór 15 ára gamli Peyman saman við familjuni á politistøðina í Shiraz at melda tilburðin. Politiið handtók hann beinanvegin, og her byrjaði tann ringa viðferðin. Familjan greiðir frá, hvussu kanningarleiðarin gav Peyman ein undir vangan fyri eygunum á teimum. Hann varð førdur burtur, og teir næstu tríggjar mánaðirnar frætti familjan einki frá honum. Píndur í fongslinum 15 ára gamli Peyman sat avbyrgdur í tríggjar mánaðir við ongum sambandi við hvørki familju ella sakførara. Hesar tríggjar mánaðirnar varð hann aftur og aftur píndur og bukaður. Tá ið rættargangurin byrjaði, og hann loksins hitti sakføraran hjá sær, vildi rætturin ikki taka ákærurnar um píning við. Í staðin vórðu tveir stuttir rættarfundnir hildnir, áðrenn Peyman Barandah varð dømdur til deyða. Tey løgfrøðiligu viðurskiftini í sambandi við deyðadómin hjá Peyman eru av allari leið. Tey eru brot á altjóða grundreglur um, hvussu ómyndig eiga at verða viðfarin. Somu grundreglur seta eisini forboð fyri at døma ómyndig til deyða. Í fjør boðaðu iranskir myndugleikar barnanevndini hjá ST frá, at tað fór at standa øllum ómyndigum í boði at royna sína sak av nýggjum. Men tíverri hendir tað ikki enn. Tríggjar ferðir hevur Peyman Barandah kært sína sak, men hvørja ferð hava myndugleikarnir sýtt fyri at viðgera hana av nýggjum. Hvat ger Amnesty? Amnesty International leggur trýst á iranskar myndugleikar at fáa teir at liva upp til altjóða lóggávu og tey lyftir, teir hava givið ST. Vit arbeiða við málinum hjá Peyman, men virka eisini fyri at fáa ta iransku rættarskipanina at fara betur við børnum yvirhøvur. Sakin hjá Peyman er tíverri einki eindømi. Í dag sita í mista lagi 90 fólk í deyðakliva, sum vóru undir 18 ár, tá ið brotsverkið fór fram. Kortini hómast ein glotti. Tí vit halda veruliga, at tað ber til at fáa teir iransku myndugleikarnar at førka seg. Eftir trýst frá Amnesty fekk iranski Saman Naseem nýggjan rættargang. Hann var dømdur til deyða, eftir at hann undir píning hevði játtað seg sekan í at hava beint fyri einum soldáti sum 17 ára gamal. Sostatt vita vit, at altjóða trýst kann gera mun. Lat okkum vera tína rødd. Skriva undir fyri, at Peyman ikki verður avrættaður, men í staðin fær nýggjan rættargang, og at ákærurnar um píning verða kannaðar. 30. mars 2017 Turkaland hevur nú heimsmetið í at seta journalistar í geglið. Triðingurin av øllum fongslaðum journalistum, miðlafólkum og blaðstjórum í heiminum situr nú í turkiskum fongslum. Mótmælisgongur verða niðurbardar við harðskapi, tilfar á netinum verður sensurerað, og heimasíður verður stongdar. Síðan kvettroyndina í juli hava myndugleikarnir jagstrað allar óheftar fjølmiðlar. Meira enn 120 journalistar og miðlafólk eru afturhildin, og 160 dagbløð, sjónvarsprásir, útvarpsstøðir o. t. eru stongd við tvingsli. Nógv tey flestu eru fongslað fyri slíkt, sum tey hava skrivað. Fjølmiðlafrælsi í andróðri Hugsa tær eitt land við ongum frælsum miðlum. Eitt land, har kunningin um umheimin er avmarkað. Óheftir miðlar eru ein aðaltáttur í einum vælvirkandi, pluralistiskum samfelag. Teir hava ein týðandi leiklut, tá ið rætturin til frælst at bera sína hugsan fram skal útinnast. At leita sær og at taka ímóti alskyns kunning er ein mannarættur. Fjølmiðlafrælsið er í stórum vanda, og tað er talufrælsið eisini. Tað er nú, vit skulu rætta eina hjálpandi hond. Journalistar og onnur miðlafólk skulu sleppa at útinna sítt arbeiði. Í desembur í fjør varð Ahmet aftur afturhildin, hesa ferð skuldsettur fyri at hava framleitt propaganda fyri tann kurdiska arbeiðaraflokkin PKK og felagsskapin, sum stjórnin kallar Feto (Fethullahis Terrorist Organisation) og sigur vera undir leiðslu av Fethullah Gülen, sum Erdogan forseti leggur undir at hava skipað fyri tí miseydnaðu kvettroyndini í fjør summar. Í fyrstu syftu sat Ahmet tveir dagar í Metris-fonslinum í Istanbul í einum skitnum kliva við ongum vatni. Hann slapp ikki at hitta sínar sakførarar og fekk ikki boð um, at teir høvdu roynt at vitjað hann. ” Fongslingin av Ahmet er ein boðskapur til teirra, sum enn eru uttanfyri: Sáa iva um okkum, um tú torir–sig tína hugsan, um tú torir.” Yonca Verdioğlu, kona Ahmet Şık Asli Erdogan: Afturhildin frá 16. august til 29. desembur 2016 Tann ummælarafagnaði rithøvundurin, Asli Erdogan, sat næstan fimm mánaðir í fongsli fyri at hava arbeitt sum sjálvboðin ráðgevi og høvundur á tí nú stongda kurdiska dagblaðnum Özgür Gündem. Vápnaðir og í maskum komu politistar heim til hennara klokkan trý á morgni. Har vóru eingi vindeygur, og ljósið var tendrað alla tíðina. Vit sluppu bara á ves, tá ið starvsfólkini tímdu at fylgja okkum. Eg blundaði ikki ta fyrstu náttina.” Asli Erdogan er varandi sjúk, og sjúkan versnaði í fongslinum“ Tað ringasta í fongslinum var kuldin frá septembur og fram. Einaferð varð eg flutt í ein kliva við 20 øðrum kvinnum. Teirra hjástøða helt mær á lívi.” Eg vænti, at tað gongur rúm tíð, áðrenn eg aftur kann skriva. Eg royni at koma aftur fyri meg. So leingi eg var í fongslinum, megnaði eg at halda á, men síðan eg varð leyslatin, havi eg veruliga merkt tær likamligu avleiðingarnar.” DEYÐADØMDIR EFTIR GROVA PÍNING 13. mars 2017 Mohamed Ramadhan Issa Ali Hussain og Hussain Ali Moosa Hussain Mohamed bíða bara eftir at verða avrættaðir. Eftir sjey ára steðg hevur Barhrain nú tikið táttin at avrætta deyðadømd upp aftur. Í desembur 2014 vórðu teir deyðadømdir fyri at hava lagt eina bumbuspreinging til rættis í bygdini al-Deir. Spreingingin kostaði seinni einum politisti lívið. Menninir kærdu beinanvegin dómin og vístu á, at teir vóru ákærdir av órøttum og síðani píndir og noyddir at játta seg sekar fyri brotsverk, sum teir ikki høvdu framt. Játtanin, sum gjørdi Mohamed Ramadhan samsekan, gjørdist tað avgerandi prógvið í rættarmálinum. Mohamed Ramadhan og Hussain Ali Moosa meldaðu píningina til tann almenna ákæran, men einki batti. Ákærin sendi teir aftur í fongslið, har teir vóru píndir. Familjan og sakførararnir hjá teimum báðum monnunum bíða enn eftir kanningarúrslitinum. Bjarga lívinum á teimum báðum monnunum! Skriva undir! Ein av trimum geva úrslit. Tær vitja foreldrini hjá Nazanin. Á veg heim aftur til Stórabretlands verða tær afturhildnar á flogvøllinum, og síðan hevur einki verið, sum tað var. Eftir órættvísan rættargang situr Nazanin í tí illa gitna Evin-fongslinum. Í fjør vár vitjaðu hon og dóttirin foreldur hennara í Iran. Komnar til innskrivingina á flogvøllinum, byrjar marrudreymurin. Kollveltingargardan handtekur Nazanin, flytur hana burtur og leggur hald á passið hjá dóttrini. Ikki fyrr enn tríggjar dagar fyri rættargangin fær hon advokathjálp. Í januar verður Nazanin dømd fimm ára fongsul. Hetta hendir eftir loyniligan rættargang fyri dómstólinum hjá tí iransku Kollveltingargarduni. m. a. fevnir um at undirvísa journalistum. Eitt av teimum sokallaðu“ prógvunum” er tann stóra fjølmiðlaumrøðan, sum málið hevur fingið. Umrøðan bendir sambært myndugleikunum á, at hon er ein“ týdningarmikil persónur”. Við ongum passi sleppur hon ikki heim til pápan, Richard, í Stórabretlandi. Síðan handtøkuna er Nazanin bara sloppin at síggja Gabriellu ein tíma um vikuna. Síðan altjóða fjølmiðlar fóru at bera tíðindini hava fongsulsmyndugleikarnir roynt at trýsta Nazanin at velja tað ómøguliga: Hon sleppur at velja ímillum at hava dóttrina hjá sær í fongslinum tríggjar dagar um vikuna og at missa alt samband við hana. Fongslið er tí als einki at bjóða einum tvey ára gomlum barni. Familjan Zaghari-Ratcliffe er undir stórum trýsti. Í oktobur sendi Nazanin manninum sjálvmorðsbræv. VANLIGIR BORGARAR PÍNDIR OG HÓPAVRÆTTAÐIR 9. februar 2017 Tað sýriska Saydnaya-fongslið er eitt satt sláturhús, vísir ein nýggj frágreiðing. Okkara vitnir siga frá hópavrættingum av vanligum borgarum, grovari píning, hungri og kynsligum harðskapi. Heimssamfelagið kann ikki sita hendur í favn: Trygdarráðið hjá ST má gera nakað við støðuna beinanvegin. Í eini lon fyri seg sita eisini hermenn úr herinum hjá Assad sjálvum, sum sigast at vera falnir í ónáði. Dagin á tamb er fongslið karmur um píning, hungur, tosta og kynsligan harðskap. Fangarnir verða miðvíst ógvuliga illa viðfarnir, og maturin verður bara tveittur inn á tað blóðdálkaða gólvið í klivunum. Tað er fullkomiliga óhugsandi, at tann ovasta politiska leiðslan í landinum ikki hevur góðkent illgerðirnar í Saydnaya-fongslinum. Illgerðirnar eru so nógvar í tali, og so nógv fólk hava tikið lut í teimum, at stjórnin má hava góðkent, at so nógv orka er løgd er í at fremja tær. Harafturat skal annaðhvørt ríkisleiðarin ella verjumálaráðharrin sambært lóggávuni í landinum góðkenna deyðadómarnar. Og av tí at teir russisku sameindu hjá Assad eru fastur limur í Trygdarráðnum, eiga vit at krevja, at Russland alt fyri eitt átalar píningina, avrættingarnar og tær ómenniskjansligu umstøðurnar og ger alt, sum landið er ment, fyri at steðga áganginum. ST eigur í stundini at krevja at sleppa inn í øll fongslini í Sýria. Talan er um eitt langt og tógvið stríð, men vit kunnu ikki sita hendur í favn. Evropa kann ikki lata hesi menniskju frysta til deyðis. Onkur má gera okkurt nú! Støðan: Suðurevropa er rakt av eini ógvusligari kuldabylgju, og ein avleiðing av avtaluni um flóttafólk millum ES og Turkaland er, at børn, kvinnur og menn í hesum døgum eru í vanda fyri at frysta til deyða í kuldanum. Aftursendingar eru ikki gjøgnumførdar eftir ætlan, og vit standa nú í eini humanitærari kreppu, har hesi menniskju liva undir óvirðiligum umstøðum í útkantinum av Evropa. Tíverri er tað politiskum vilji í evropeisku londunum at halda hesi menniskju á oyggjunum, tí um fólkini koma víðari, so kann hetta vísa seg at gerast ein trupulleiki fyri ES-Turkaland avtaluna. Ein avtala, sum londini vísa seg at halda fast í, hóast stórar menniskjasligar avleiðingar. Men heimurin hyggur ein annan veg. at øll neyðug stig verða tikin at tryggja, at hesi menniskju sleppa inn á fastlandið, har tey fáa nøktandi hjálp og verða skrásett. tryggja at grisku myndugleikarnir fáa nøktandi hjálp og stuðul til at skráseta og viðgera umsóknirnar hjá hesum menniskjum á ein nøktandi hátt. 19. januar 2017 Myndugleikarnir í Singapore gera klárt til at avrætta malaisiska Prabagaran Srivijayan, sum er dømdur til deyða fyri at hava smuglað 22,24 gramm av heroini. 29 ára gamli Srivijayan leggur dýran við, at hann er ósekur. Í apríl 2012 lænti hann ein bil, tí hann hevði eitt ørindi inni í Singapore. Sambært lóggávuni á staðnum eru ólóglig rúsevnir, sum verða funnin í einum bili, at rokna at sum ogn hjá bilføraranum. Sostatt er tað tann ákærdi, sum hevur próvbyrðuna. Srivijayan skal sjálvur prógva, at onkur annar hevði krógvað rúsevnini í bilinum. ST hevur fleiri ferðir staðfest, at rúsevnabrotsverk ikki lúka hesa treytina. Tó hómast ein lítil vón. Eitt nýtt ískoyti til rúsevnalóggávuna í Singapore letur upp fyri, at rúsevnabrotsverk ikki av sær sjálvum verða revsað við avrætting. Fomusoh Ivo Feh sendi einum vinmanni eini speisk sms-boð um Boko Haram, og síðan fór tann høpisleysa sakin fullkomiliga av sporinum. Ivo og vinmenninir vórðu handtiknir, settir fyri ein hernaðardómstól og dømdir fyri virksemi, sum hevur samband við yvirgang. Teir skulu nú í fongsul í tíggju ár. Ein dagin fekk Ivo soljóðandi sms-boð:” Boko Haram sóknast eftir ungum, 14 ár og eldri, til hertænastu. Upptøkutreytir: 4 fak á miðnámsstigi, og eitt skal vera átrúnaður.” Skemtið hjá vinmanninum snúði seg um, hvussu torført tað er at fáa arbeiði uttan ta røttu útbúgvingina og royndirnar. Ivo, Azah og Afuh vórðu allir handtiknir. Familjan hjá Ivo frætti einki um, at hann var handtikin. Tey settu seg í samband við politistøðina á staðnum at melda hann horvnan, men fingu einki at vita. Hjálp okkum at fáa teir leysar–skriva undir! 2016–IKKI SO GALIÐ SUM TÚ KANSKA HELT 28. desember 2016 Nógv tykjast hava kolldømt 2016 sum eitt ræðuligt ár. Men var tað nú so galið? Tað er næstan tvey um dagin. Saman broyttu vit eisini lóggávuna í 40 londum. Vit kravdu altjóða stjórnareindina hjá fótbóltinum til svars og gjørdu okkara til, at krígsbrotsfólk vórðu dømd. Túsundtals ósek fólk er í vanda fyri at verða tikin til fanga, pínd ella avrættað, og tey hava átrokandi tørv á tryggum leiðum út úr býnum. Støðan í Aleppo er meira sárbær enn nakrantíð. Beint nú leggja fólk úr Aleppo teirra seinastu heilsur út á sosialu miðlarnar, meðan stjórnin tekur ræðið á býnum. Tað er tí ógvuliga átrokandi, at vit leggja trýst á Putin og Assad. Tað eru bert teir, sum kunnu tryggja, at borgarar sleppa trygt úr býnum. Vit hoyra, at arbeiðið við at loyva hesum borgarum út úr býnum er byrjað, og boð eru send eftir Altjóða Reyða Krossi, men vit kunnu ikki kenna okkum trygg fyrr enn øll eru úti úr býnum. Avdúking: Barnaarbeiði aftan fyri vørur sum sjokolátu og sjampo 7. desember 2016 Barnaarbeiði, tvingsilsarbeiði, lívshættisligar arbeiðsumstøður og mismunur ímóti kvinnum. Frágreiðingin hjá Amnesty um pálmaídnaðin vísir, at vørur hjá nøkrum av heimsins størstu vørumerkjum, eitt nú Unilever, Nestlé, Procter & Gamble, Colgate-Palmolive og Kellog’ s, verða virkaðar undir út av lagi vánaligum umstøðum. Pálmáolja verður brúkt í gerandisvørum sum sjampoi og sjokulátu. 50% av vanligum brúkaravørum. Wilmar International Limited stendur fyri 43% av heimsframleiðsluni av pálmaolju. Tann asiatiska búnaðarfyritøkan og hennara veitarar eiga tær indonesisku plantasjurnar, sum Amnesty hevur hugt nærri at. Tey bera tungar sekkir, sum kunnu viga upp í 25 kg, og summi teirra eru givin í skúlanum fyri at arbeiða allan dagin saman við foreldrunum. Frágreiðingin hjá okkum vísir eisini, at teir vaksnu plantasjuarbeiðararnir eru undir ómetaliga stórum trýsti. Nógvir hava fingið álvarsamar løstir av at arbeiða við tí sera eitrandi evninum paraquat, sum við sama lag verður brúkt í plantasjunum. Hava vit so eisini ta svinnandi lítlu lønina í huga, eigur arbeiðið í veruleikanum at verða bólkað sum tvingsilsarbeiði. Tað eru eisini tey stóru dagligu framleiðslukrøvini, sum eru orsøkin til, at børnini arbeiða í plantasjuni. Tá ið plantasjuarbeiðarin ikki sjálvur megnar at liva upp til síni framleiðslukrøv, má hann hava børnini at hjálpa sær. Kanningarnar hjá okkum vísa tíverri eisini, at hóast ein vøra hevur frámerkið RSPO, sum sigur frá burðardyggari framleiðslu, er tað eingin trygd fyri, at plantasjuarbeiðararnir ikki verða misbrúktir. Sum brúkari kanst tú leggja trýst á fyritøkurnar. Hjálp okkum at leggja trýst á fyritøkurnar! at leggja trýst á Wilmar International at fáa fyritøkuna at broyta sínar mannagongdir, verja rættindini hjá sínum starvsfólkum og steðga verandi mannarættindabrotum. Skriva undir fyri at mótmæla, at plantastjuarbeiðararnir eru fyri mannarættindabrotum. Fongslaður fyri at taka myndir 25. november 2016” Tað var sum í einum Hollywood-filmi”, greiðir Shawkan frá. Og tey túsund fólkini, sum vórðu dripin, vóru alt ov verulig. Mahmoud Abu Zeid, betur kendur sum Shawkan, gjørdi bara sítt arbeiði. Hann er myndajournalistur og tók myndir undir einum sitimótmæli í Kairo tann 14. august 2013, tá ið trygdarlið brádliga hertóku økið. Við myndatólinum fangaði Shawkan ruðuleikan rundan um seg. Politiið og herurin vórðu send um alt landið at basa ófriðinum. Talan gjørdist um blóðugastu hending í nýggjari egyptiskari søgu. Í dag situr Shawkan í tí vandamikla Tora-fongslinum í Kairo og bíðar eftir dómi. Hann kann verða deyðadømdur. Næsti rættarfundur er settur at vera tann 10. desembur. Og rætt hevur hann. Journalistar rinda høgan prís Sambært CPJ, eini nevnd fyri journalistavernd, er Egyptaland tað vandamiklasta landið í heiminum aftan á Kina at vera journalistur í. Sambært felagnum fyri egyptiskar journalistar eru í minsta lagi 20 journalistar fongslaðir í løtuni bara fyri at gera sítt arbeiði. Skriva undir fyri, at samvitskufangin Shawkan verður leyslatin. Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919. Saman við øðrum sokallaðum borgarajournalistum hevði Qin Chao ætlanir um at skriva um G 20-toppfundin í Hangzhou í septembur í ár. Qin Charo varð handtikin á veg til Hangzhou. Hon náddi sostatt ongantíð at skriva um mótmælistiltøkini, men varð afturhildin, áðrenn toppfundurin byrjaði. Hon hevur sitið í fongsli líka síðani. Miðilin hevur verið fyri nógvum ágangi frá myndugleikunum. Tey meta sjálv, at tey eru afturhildin meira enn hundrað ferðir tey seinastu fýra árini. Borgarajournalistarnir eru fyrr handtiknir fyri millum annað at skriva um byggigølur í samband við Wenchuan-jarðskjálvtan í 2008. Skriva undir! Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919. Flóttafólk illa viðfarin og pínd í Italia Undir ES-trýsti hevur Italia sett í verk nýggjar mannagongdir fyri at fáa flóttafólk at lata síni fingramerkir. Teirra frásagnir tekna eitt mynstur av harðligari valdnýtslu. Við avsmyrjing, elektriskum stoytum og kynsligari eyðmýking tvingar tað italska politiið flóttafólk og migrantar at lata síni fingramerkir. Í summum førum er valdnýtsan av so grovum slag, at talan beinleiðis er um píning. At enda tóku tey báðar hendurnar á mær og løgdu tær á maskinuna. Eg fekk ikki gjørt mótstøðu.” Ishaq sigur frá, hvussu hann varð kynsliga píndur:” Tey fingu okkum øll at fara úr øllum klæðunum. So avmyndaðu tey meg, meðan ein teirra snaraði høvdinum á mær ímóti myndatólinum. Og so eydnaðist teimum at fáa míni fingramerkir. Í tveir dagar bløddi eg, hvørja ferð eg pissaði.” Nógv ræðast myndugleikar yvirhøvur og skilja ikki, hví tey skula lata síni fingramerkir. Nógv vilja ikki verða skrásett í Italia, tí tey ætla sær at biðja um friðskjól í øðrum landi. Orsøkin kann vera, at skyldfólk eru í øðrum europeiskum landi, ella at tey vænta sær betri umstøður aðrastaðni. Eg var bangin. Eg var ikki før fyri at hugsa. Tað var ikki so frægt, at eg mintist navnið á foreldrum mínum.” Píningin skal halda uppat. Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919. Flóttafólk illa viðfarin og pínd í Italia Undir ES-trýsti hevur Italia sett í verk nýggjar mannagongdir fyri at fáa flóttafólk at lata síni fingramerkir. Teirra frásagnir tekna eitt mynstur av harðligari valdnýtslu. Við avsmyrjing, elektriskum stoytum og kynsligari eyðmýking tvingar tað italska politiið flóttafólk og migrantar at lata síni fingramerkir. Í summum førum er valdnýtsan av so grovum slag, at talan beinleiðis er um píning. At enda tóku tey báðar hendurnar á mær og løgdu tær á maskinuna. Eg fekk ikki gjørt mótstøðu.” Ishaq sigur frá, hvussu hann varð kynsliga píndur:” Tey fingu okkum øll at fara úr øllum klæðunum. So avmyndaðu tey meg, meðan ein teirra snaraði høvdinum á mær ímóti myndatólinum. Og so eydnaðist teimum at fáa míni fingramerkir. Í tveir dagar bløddi eg, hvørja ferð eg pissaði.” Nógv ræðast myndugleikar yvirhøvur og skilja ikki, hví tey skula lata síni fingramerkir. Nógv vilja ikki verða skrásett í Italia, tí tey ætla sær at biðja um friðskjól í øðrum landi. Orsøkin kann vera, at skyldfólk eru í øðrum europeiskum landi, ella at tey vænta sær betri umstøður aðrastaðni. Eg var bangin. Eg var ikki før fyri at hugsa. Tað var ikki so frægt, at eg mintist navnið á foreldrum mínum.” Píningin skal halda uppat. Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919. Vaktir neyðtaka kvinnufangar 25. oktober 2016 Tær verða neyðtiknar og bukaðar og svølta og tysta. Kvinnurnar siga frá neyðtøku og øðrum kynsligum valdsgerðum, ógvisligum harðskapi og døgum við ongum mati og drekka. Klaga tær hjá fongsulsstjórnini, eru tær í vanda fyri at verða revsaðar við meira harðskapi. Kvinnurnar hava tí vent sær til Amnesty og biðið um hjálp. Tá ið heimurin frættir og fær fylgt við, hvat ið fer fram, verður tað verri at skúgva klagurnar til viks. Tí savna vit inn undirskriftir til frama fyri kvinnufangarnar og brúka tær at leggja trýst á myndugleikarnar og fongsulsstjórnina. Vit heita á tey um: at tryggja, at valdsgerðirnar steðga og alt samband við fangarnar hereftir fer fram undir umsjón av kvinnuligum starvsfólki kanna sakirnar hjá kvinnunum og, um prógv eru, loysa teir seku úr starvi og rættarsøkja teir tryggja, at kvinnur, sum klaga, ikki eru fyri revsiatgerðum Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919, at heita á statin um at steðga valdsgerðunum ímóti kvinnufangum, ið verða píndir í fongslum í Somalilandi. Tær eru hinvegin í vanda fyri at verða settar í fongsul. Eitt dømi um hetta er tann 34 ára gamla Bassema. Bassema Murad var við barn, tá ið IS burturflutti hana og mannin. Amnesty hevur tosað við 18 kvinnur og gentur sum Bassemu. Tær siga frá ræðuligum søgum um tíðina hjá IS. Søgum um neyðtøkur aftur og aftur, harðskap, píning, trælahald og kvinnur, sum gera enda á sær fyri at sleppa undan eyðmýkingini. Vit vilja hava hana leyslatna í stundini og krevja, at sakin hjá henni verður kannað. Vit heita eisini á myndugleikarnar um at geva yazidikvinnunum ta neyðugu hjálpina. Skriva undir fyri, at Bassema beinanvegin verður leyslatin. Leikluturin hjá Snowden sum sonevndur‘ whistleblower’, t. e. varskógvari, gjørdi hann til mannarættindahetju. Kortini er hann í vanda fyri at verða dømdur 30 ára fongsul fyri njósning. Sambært Snowden sjálvum var endamálið við avdúkingini eina og aleina at” kunna almenningin um tað, sum verður gjørt í hansara navni og ímóti honum”. Dirvið hjá Snowden broytti heimin. Hann setti gongd á eitt heimsfevnt orðaskifti og fleiri lógarbroytingar og hjálpti okkum at verja okkara privatlív. Fyri fyrstu ferð í 40 ár samtykti USA lógir fyri ríkiseftirlit. Um hann fer aftur til USA, er hann í vanda fyri at verða dømdur 30 ára fongsul fyri njósning. Hann hevur onga trygd fyri einum rættvísum rættarmáli. Fleiri myndugleikapersónar hava longu dømt hann sekan í miðlunum. Aser sigur seinni frá, hvussu hann varð píndur, eitt nú við elhvøkki. Hann er nú í vanda fyri at fáa 15 ára fongsulsrevsing, tí hann undir píning hevur játtað seg sekan. Trygdarliðini hava hvørki handtøkuboð ella húsarannsóknarúrskurð frá rættinum við sær, tá ið tey koma eftir Aseri. Hann fortelur eisini, hvat ákærin segði, tá ið hann sýtti fyri at játta seg sekan: Tann 15. februar verður ákæra reist, og Aser verður varðhaldsfongslaður. Tað er annars forboðið sambært egyptiskari lóg at varðhaldsfongsla børn, sum eru yngri enn 15 ár. Aser situr saman við 12 øðrum í einum kliva, sum er 4 × 6 metrar til støddar. Skriva undir fyri, at Aser beinanvegin verður leyslatin og myndugleikarnnir fara at kanna ákærurnar um píning. Send SKRIVA og títt fulla navn til 1919. Lesandi í vanda fyri 14 ára fongsulsrevsing fyri at finnast at umhvørvispolitikki Í Bangladessj er 22 ára gamli Dilip Roy í vanda fyri 14 ára fongsulsrevsing fyri í tveimum uppsløgum á Facebook at hava funnist at umhvørvispolitikkinum hjá forsætisráðharranum. Dilip Roy, sum gongur á Rajshahi-universitetinum har vesturi í Bangladessj, er aðalskrivari í tí friðarliga studentafelagsskapinum, Biplobi Chhatra Maitri, sum m. a. arbeiðir fyri umhvørvismálum. Roy er í vanda fyri í minsta lagi 7 ára og heilt upp í 14 ára fongsulsrevsing. Hann verður ákærdur eftir eini serlóg, sum revsar tey, sum m. a.” kunngera skeivar, ósømiligar og útspillandi upplýsingar í elektroniskum líki”. Vit brúka eisini tína undirskrift til at leggja trýst á myndugleikarnar at fáa teir at virða talufrælsið og strika serlógir. Fyri tveimum døgum síðan bendi lítið á, at tað fór at henda. Dómarin hevði givið boð um at sleppa Khalil leysum, men politiið helt honum aftur og helt fram at pína hann. Hann varð fluttur á Raml-politistøðina í strandarbýnum Alexandria, meðan bíðað varð eftir, at veðhaldið fekk virknað. Men heldur enn at sleppa honum leysum helt politiið fram at berja hann av, til hann at enda fall í óvit. Tá ið hann raknaði við aftur, skuldsetti politiið hann fyri nýggj viðurskifti, millum annað harðskap ímóti einum tænastumanni. –Magdalena Mughrabi, varastjóri hjá Amnesty International í Miðeystri og Norðurafrika Eftir 465 dagar í fongsli er Islam loksins heima hjá sær sjálvum. Vit senda honum góðar tankar og halda fram at arbeiða fyri rættvísi í sakini hjá honum. Deyð ella livandi–forsetin í Filipsoyggjum lovar ómaksløn Sambært fjølmiðlum og politinum á staðnum hava politiið og vanligir borgarar í Filipsoyggjum myrt í minsta lagi 600 fólk, síðan tann nýggi forsetin Duterte tók við valdinum tann 30. juni. Sambært politinum á staðnum eru í minsta lagi 600 fólk deyð í sambandi við átakið hjá forsetanum. Sum frættist, høvdu øll tey deyðu samband við rúsevnaumhvørvið, men uttan ákæru, sakarmál og dóm fáa vit ongantíð vissu fyri, at so er. Duerte forseti hevur givið boð um at skjóta fyri at drepa. Skriva undir ímóti tí blóðuga harðskapinum í Filipsoyggjum og hjálp okkum at tryggja, at: forsetin beinanvegin fordømir tey mongu drápini og tekur lyftið um ómaksløn og boðini um at skjóta fyri at drepa aftur politiið livir upp til altjóða krøv um valdnýtslu Islam Khalil hvarv sporleyst í 122 dagar. Tá ið familjan loksins frætti frá honum, sat hann í fongsli. Píndur og hóttur eftir lívinum hevði hann játtað seg sekan í ákærunum. Men Nour varð leyslatin longu aftan á fýra dagar. Islam Khalil hevur verið spoleyst horvin í 122 dagar. Vit vita ikki, hví Islam verður afturhildin so leingi. Hann er í vanda fyri at verða dømdur til deyða. Hvønn dag hvørva í minsta lagi trý fólk í Egyptalandi. Ríkistrygdarpolitiið brúkar miðvíst hvørvingar til at leggja trýst á øll, sum sáða iva um stjórnina ella veita henni mótstøðu. Tvey av teimum átta eru eisini ákærd fyri at hava háðað kongahúsið í persónligum boðum á facebook, sum eisini er ólógligt. IRAN: Stríðið fyri mannarættindum gav 16 ár fongsulsrevsing 3. juni Ein av navnaframastu mannarættindastríðsfólkunum í Iran, Narges Mohammadi, er dømd 16 ára fongsulsrevsing. Hetta er gott dømi um, hvussu mynduleikarnir í Iran nýta rættarskipanina fyri at kúga fólk, sum finnast at samfelagsskipanini. Narges vað eisini dømd 10 ára fongsulsrevsing fyri at stovna felagsskapin Legam, sum arbeiðir ímóti deyðarevsing. Sambært iranskari lóg fær Narges longst møguliga revsing, sum er 10 ár. Í Indonesia sita trý fólk júst nú og bíða eftir at fáa at vita, nær tey verða avrættað. Í fjør vórðu 13 fólk avrættað á oynni–alt í samband við rúsevnisdómar. Fongsulsmyndugleikarnir og løgreglan á oynni hava váttað, at tey hava gjørt seg til reiðar at skjóta nakrar fangar. Tó hava myndugkleiarnir enn ikki kunngjørt, hvørjir fangar skulu avrættast ella nær tað verður, men bert at fangarnir fáa boðini tríggjar dagar áðrenn avrættanina. Í minsta lagi 11 palestinsk børn eru í sonevndum fyrisitingarligum afturhaldi. Tey eru ein“ álvarsamur vandi fyri trygdina”, og tí verða tey fongslað í eitt óavmarkað tíðarskeið uttan ákæru og rættarmál. Summi av børnunum hava verið avhoyrd í fleiri dagar, og onnur verið avbyrgd í fleiri vikur. Ímeðan verður hon eyðmíkt av myndugleikunum, sum millum annað hava kravt kanning, ið kann vísa um hon hevur verið í song við nøkrum, og um hon er við barn. Iranska listarkvinnan er dømd 13 ára fongsulsrevsing fyri m. a. at hava teknað iranskar politikarar sum apur og kýr sum eitt mótmæli móti eini nýggjari lóg. Lógin bannar sjálvráddari sterilisering, ið ger tað torførari at skiljast og gevur avmarkaðar møguleikarnar fyri fyribyrging til kvinnur. Amnesty heldur fram við at berjast fyri málinum hjá Atenu og viðferðini hjá myndugleikarnir av henni. DANMARK: Tvíkynd skulu av sjúkulistanum 12. april 2016 Fyri at fáa hormonviðgerð og/ella skurðviðgerð skulu tvíkynt fyrst verða lýst sálarsjúk. Samstundis verða tey noydd gjøgnum eina langa og eyðmýkjandi tilgongd, har tey skulu svara spurningum sum“ hugsar tú um foreldur tíni, tá tú fleygar tær?” DAGFØRING: Sum fyrsta landið í heiminum hevur Dagmark avgjørt, at tvíkynt ikki longur verða skrásett sum sálarsjúk. Amnesty fer framvegis at virka fyri, at tvíkynt fáa hesi rættindi nú støðan er tikin soleiðis, at tvíkynt fáa eina virðiliga viðgerð uttan mismun og ikki verða noydd í eyðmýkjandi frágreiðingar. Um tú hevur fyrispurningur, kanst tú seta teg í samband við okkum á tel 235819 ella við at senda ein teldupost til elsa @ amnesty. fo.