Les kunningarlepan væl, áðrenn tú byrjar at taka Carnitin-tilbúningarnar. 1. Hvat er Carnitin? Tað er bara L-carnitin formurin, ið er aktivur. Carnitin hevur ein avgerandi leiklut í framleiðslu av orku í kroppinum. Carnitin flytur langketu-feittsýrur (við meir enn 12 C-atomum) inn í mitochondriini, har tær verða brúktar til at framleiða orku. Carnitin flytur eisini eitrandi evni út úr kyknunum. Í vøddum við beinagrindina og hjartanum eru ketonir, ið hava sín uppruna frá feittsýrum, høvuðsbrennievni. Tí er tað serliga umráðandi at hesar kyknur hava nóg mikið av carnitin. Fólk við genetiskum ella medisinskum breki kunnu mangla carnitin. Tá er tað av alstórum týdningi at fáa carnitin ískoyti. Les eisini meira um Carnitin Transporter Defekt (CTD) her. 2. Tilbúningar a. Carnitin 333 mg tablettir (hvítar, avlangar): 1 tablett inniheldur L-carnitin-L-tartrat, ið svarar til 333 mg av L-carnitin. Hjálpievni: Microcrystalinska cellulosu, silica colloidal anhydrous, magnesiumstearat og natriumcroscarmellosu. b. Carnitin 100 mg/ml miksturur: 1 ml inniheldur 100 mg av L-carnitin. Hjálpievni: Sorbitol, Glyserol, hindberjaaroma og reinsað vatn. Haldevni: Paraoxybenzoat. 3. Indikatión Primer og sekunder carnitinmangul. Persónar, ið hava fingið staðfest CTD (Carnitin Transporter Deficiency) og persónar, ið hava fingið staðfest lágt carnitin innihald í blóðinum vegna status sum berarar ella annað ólag. 4. Skamtur Skamtur verður ásettur av lækna út frá úrsliti av carnitinkonsentratiónini í blóðroynd. Dagligi skamturin skal helst býtast í 3-4 fyri at fáa eina so javna konsentratión sum møguligt. Tað er ymiskur skamtur til tey, ið ikki hava CTD og til tey, ið hava fingið staðfest CTD. Vanliga er byrjanarskamturin til tey uttan CTD: 20-25 mg/kg/samdøgur og til tey, ið hava fingið staðfest CTD er byrjanarskamturin til børn: 100–200 mg/kg/samdøgur til børn og til vaksin 1 gramm 3 ferðir um dagin. Leiðbeinandi talva við byrjanarskamtum (ikki CTD-sjúklingar) Kropsvekt Mongd um samdøgrið Mongd um mánaðin Carnitin Mikstur 100 mg/ml Carnitin Mikstur 100 mg/ml 20 kg 120 ml Carnitin Mikstur 100 mg/ml 30 kg 180 ml 15 kg 30 tabl. 25 kg 60 tabl. 90 tabl. 60 kg 120 tabl. 2 tabl. + 1 tabl. + 2 tabl. 150 tabl. 180 tabl. Byrjanarskamtir til persónar við lágum carnitin, men sum ikki hava CTD: (20-25 mg/kg kropsvekt/samdøgur) Leiðbeinandi talva við byrjanarskamtum (CTD-sjúklingar) Kropsvekt Mongd um samdøgrið Mongd um mánaðin Carnitin Mikstur 100 mg/ml 5 ml x 2 ella 2,5 ml x 4 Carnitin Mikstur 100 mg/ml 20 kg 10 ml x 2 ella 7 ml x 3 Carnitin Mikstur 100 mg/ml 30 kg 15 ml x 2 ella 10 ml x 3 900 ml upp til 25 kg 90 tabl. > 25 kg 270 tabl. Byrjunarskamtir til CTD sjúklingar: (100-200 mg/kg kropsvekt/samdøgur) 5. Graviditetur Tá kvinna gerst við barn, er vanligt, at carnitininnihaldið lækkar, og tað skal havast í huga, um kvinnan undan graviditetinum er í viðgerð. Tað ber væl til at taka carnitin, sjálvt um kvinna er við barn. Barna- og bróstakonur Bróstakonur kunnu væl geva bróst, sjálvt um tær eru í carnitinviðgerð. 7. Interaktiónir Pivalinsýra lækkar carnitin í kroppinum munandi–heilt niður í 50%. Pivalinsýra er í hesum heilivági: Pondocillin ® (pivampicillin) og Selexid ® (pivmecillam). Tí er ikki ráðiligt at taka hendan heilivágin saman við carnitin. Valproatsýra (antiepileptika) og hesi evni móti HIV-infektiónum: zidovudine (AZT), didanosine (ddI), zalcitabine (ddC) og stavudine (d 4T), kunnu elva til sekundert L-carnitin-trot. Ifosfamid og cisplatin (cytostatika) kunnu økja um vandan fyri sekunderum L-carnitin-troti. Tað eru eisini sannlíkindi fyri, at L-carnitin-ískoyti kann fyribyrgja cardiomyopati (sjúka uttan orsøk í hjartavøddunum) elvt av doxorubicin-viðgerð (Adriamycin ®).