Í Seinnu Krønikubók 35.23-24 stendur: „Men Josias kongur varð raktur av bogamonnunum; tá segði kongurin við tænarar sínar: „Komið burtur hiðani við mær, tí eg eri illa særdur!“ Hevði ongantíð hugsað um hatta, sum Andrew Sloan nevndi við vagninum. Kannaði tað nærri og fann, at Josias í roynd síni at dylja, hvør hann var–hann var jú farin í dularbúna (2. Og alt hatta, tí hann hevði blandað seg upp í eina sak, sum Harrin ikki vildi, at hann skuldi blanda seg uppí. Hann kemur við ymiskum interessum. Hann sær eitt ungt hjarta, sum er gripið av Harranum–og eg veit, at tað eru fleiri av teimum eldru trúgvandi her, sum vilja geva mær rætt í tí–vit eru ung og frelst, vit eru gripin av hesum, at Jesus hevur leyskeypt okkum, og vit eru gripin fyri at vinna sálir; men so kemur ymiskt inn, sum tekur okkara interessir, at dríva hetta út úr okkara hjarta og okkara lívi, at stjala evnini frá Gudi, sum Jesus hevur keypt við Sínum dýrabara blóði, til nakað annað, at liva fyri okkum sjálvi, sum er eitt tómt lív. Eg var brennandi nationalur sum ungur, gripin av hesum. Og har fer ein lovandi unglingi í Harranum yvir til nakað annað, nyttuleysur og vrakaður fyri Honum. Eg skal siga tykkum tað. Eg sigi ikki, at eg eri loystur frá øllum. Vit síggja Satans skugga aftan fyri tað. Hann sær tey ungu, sum eru gripin av Harranum, og hann kennir hansara gávur, og hann leggur óskyldiga, tilsýnalátandi, eina snaru, inntil hann hevur rykt handa unga burtur úr Harrans íðinskapi og úr Harrans verki. Heimurin hevur fingið stórar menn burtur úr Guds børnum og teirra flokki, men Guds samkoma hevur mist stórar Guds menn vegna tað. Jóas var sjey, tá ið hann gjørdist kongur (2. Krøn. Herfyri kom eg fram á eina talu hjá Andrew Sloan, inni á talgilt. org, har hann talar um Josias kong. Hann byrjar við at lesa um syrgiliga deyða Josiasar (2. Krøn. Átta ára gamal verður Josias kongur „Josias var 8 ár, táið hann gjørdist kongur, og 31 ár stýrdi hann í Jerúsalem.“ Vit kunnu samanbera átta ára gamla Josias við tey smáu, sum Jesus segði trúgva á Seg. Andrew segði, at hann var sjálvur um átta ára gamal, tá ið hann kom til trúgv. Tim. 26 ára gamal reinsar Josias templið. Lógbókin verður funnin, og páskir verða hildnar „Átjanda árið ið hann sat við stýrið–meðan hann reinsaði landið og templið–sendi hann Safan,… at væla um hús HARRANS Guds síns.“ Meðan teir væla um hús Harrans, finnur Hilkia prestur bók–lógbók Harrans. 35.18). 39 ára gamal fer Josias í kríggj, verður særdur og doyr „… Tað, sum hendi, var hetta: Harrin sendir Neko kong í Egyptalandi í bardaga móti konginum í Assýria. 35.21): „… Lat vera at berjast við Gud–sum er við mær! Hvat hevði hent hesi 13 árini? „Hóast vit eru byrjað tíðliga, eru byrjað væl og hava hildið fram leingi, ber tað kortini til at fara skeiv og enda illa.“ „Les Misérable“ man vera ein av teimum kendastu skaldsøgunum, ið nakrantíð er skrivað. Eg haldi, at tað, sum ofta ger skaldsøgur klassikarar, er, at tær so ella so avspegla ein longsul, sum Gud hevur lagt niður í okkum. Vit kenna bæði okkum sjálv, og tað vit leingjast eftir, aftur í søguni. Hetta er, í hvussu er, satt um „Les Misérable“. –Eg veit ikki, tað er bara okkurt við tíðini um heystið og góðum bókum. Løgið, tí hesi árini, eg hevði tað til vana at lesa ella lurta eftir „Les Misérable“, búðu vit í tropunum, og har er ikki sami munur á árstíðunum. Helst er bara okkurt heystligt hasa tíðina á árinum, sama hvar á klótuni, tú ert. Orsøkin til, at Valjean var har og kundi bjarga honum, var, at hann hevði fingið frænir av tí, sum fór at henda, og hugsaði, at tað fór at enda galið. Tað løgna var, at Valjean dámdi als ikki Marius. Cosett var alt, sum Valjean hevði her í lívinum, og hann óttaðist fyri, at blivu tað hon Marius, so fór hann at missa hana við alla. Valjean mátti bera Marius gjøgnum eina av myrku, skitnu kloakkunum undir Paris, so teir ikki vórðu sæddir. „Les Misérable“ er ein long bók. Og parturin, har Valjean ber Marius gjøgnum kloakkirnar, er mestsum ein bók í bókini. Har var myrkt og ótespiligt. Onkuntíð kendist eingin botnur, og hann misti fótafestið. Onkuntíð var hann upp undir miðju av berum skarni. Men soleiðis var Valjean ikki, hann bar Marius allan vegin heim. * * * Skriftirnar siga nógv um at bera onnur. Frelsari okkara hevur borið okkum, ber okkum og fer at bera okkum, og tað er skylda okkara at gera tað sama við onnur: „Sum hirði røktar Hann fylgi Sítt, í arm Sín savnar Hann lombini, og í favninum ber Hann tey; lambærnar leiðir Hann.“ Lukas 15.5 „Tað er manninum gott, at hann ber ok í ungdóminum, at hann situr eina og tigur, táið Hann leggur byrðar á hann,“ Sorgarsongirnir 3.27-28 „Tí ok Mítt er gagnligt, og byrði Mín er løtt.“ Matteus 11.30 „Berið hvør annars byrðar, og uppfyllið soleiðis lóg Kristusar!“ Galatiabrævið 6.2 Ikki so ringt at skilja og tó so lætt at gloyma–og koma við undanførslum. Paulus sat í myrkum, køldum, vátum fangaholi við einum deyðadómi hangandi yvir sær. Undir hesum umstøðunum skrivar hann til Timoteus (2. Tim. Tim. 2.1 í álvara. Tað er handa náðin, sum ger allan munin. Ein trúboðari á Filipsoyggjunum segði mær frá vinfólkum í USA, sum vóru í einum bókaklubba, har tey lósu hundrað bøkur úr hvør sínum landi. Tey høvdu júst lisið eina bók úr Føroyum, ið nevndist „The Old Man and His Son“ ella á føroyskum „Feðgar á ferð“. Eg haldi, teir hava nakað at læra okkum, nakað, sum mong okkara møguliga ongantíð rættiligahava fingið fatur á. Eg hugsi her um tann stilla, einfalda gudsóttan, sum eyðkendi gamla føroyingin. Danski bíbliulærarin, Poul Madsen, segði einaferð, at sera stutt er millum „frihed“ og „frækhed“. Lias Berint var javnaldri Ketils og var júst fluttur inn til teirra at búgva. Ein dagin feðgarnir og Lias Berint eru á veg til hús–eftir at hava verið í grannabygdini–og koma gangandi gjøgnum fjøruna, er Lias Berint so óheppin, at hann dettur og doyr av fallinum. Feðgarnir fáa drigið hann nakað niðan frá og leggja hann í bakskutin á einum báti, sum stóð í einum neysti. Kálvur lá og slotaði. Hvørja ferð hann hoyrdi okkurt fjasa, spurdi hann pápa sín, hvat tað var. Gamli bað hann tiga… „Befalla teg í Harrans hendur og legg teg at sova“… Halt teg til Várharra, so er tú klókur fyri teg.“ Mundi hann ikki smæðast, tá ið hann kom til himmiríkis Vit smílast, tá ið vit lesa hetta, Kálvur er bara so ómetaliga heimføðisligur. Men á ein hátt hevur hann rætt, Himmalin er alt ov fínur til okkara. Møguliga er smædni hansara nærri tí, Skriftin lærir, enn ofta alt ov framligi hugburður okkara. „Táið nú Símun Pætur sá hetta, fall hann niður fyri knøum Jesusar og segði: „Harri, far frá mær! Eg eri syndigur maður!“ „Táið eg sá Hann, fall eg sum deyður niður fyri føtur Hansara.“ 1.7): „At óttast HARRAN er upphav kunnskapar; dárar vanvirða vísdóm og tykt.“ Og so kunnu vit kanska enda við Jeremias 9.24: „Nei, tann, ið vil rósa sær, hann rósi sær av, at hann er vitigur og kennir Meg,… Tí tað toknast Mær–sigur HARRIN.“ Flestu okkara rista bara við høvdinum, tá ið vit hoyra slíkt. Vit halda okkum kenna Skriftina ov væl til at falla fyri slíkum. Eg veit ikki–kanska er hatta, tey prædika, júst tað, sum mong okkara innast inni trúgva. Ein triði heldur, at so var heilsan betri og ein fjórði, at fíggjarligu umstøðurnar høvdu verið betri. Listin er óendaligur. Og aftursvarini, tá ið tað ikki er, sum vit halda, tað skuldi verið, eru óendalig. Tað syrgiliga við øllum hesum er, at vit skilja ikki, hvussu sjálvsøkið tað veruliga er at halda, at vit sum trúgvandi hava rætt til at verða spard fyri tað, sum restin av mannaættini ikki verður spard fyri. Vit hava ongan rætt at halda, at hava vit bara nóg nógva trúgv, so sleppa vit undan tí, sum onnur ikki sleppa undan. Hugsaði at nevna tveir persónar, sum eg haldi hava okkurt at læra okkum hesum viðvíkjandi. Joni er eisini væl kend, men sjálvand ikki líka væl sum Paulus. Hon hevur sitið í rullistóli, síðani hon breyt ryggin í einari svimjivanlukku í 1967. –Eg kundi óivað nýtt onkran føroying sum dømi, heldur enn Joni, men ofta er lættari at nýta útlendsk dømir. Men Hann segði við meg: „Náði Mín er tær nóg mikið; tí kraft Mín verður fullkomin í veikleika.“ –Tí rósi eg mær helst av veikleika mínum, fyri at kraft Kristusar kann hvíla á mær. Og tí havi eg gott mót í veikleika, í ringari viðferð, í neyð, í atsóknum, í angist fyri Kristusar skuld; tí táið eg eri veikur, eri eg sterkur.“ Orðingin „tríggjar ferðir“ merkir møguliga, at hann bað Harran fleiri ferðir um, at hann skuldi víkja frá sær. Men svarið var nei. Ístaðin fekk hann at vita (v. Við øllum royndunum, sum tornurin hevði givið honum, kundi hann nú siga, at hann rósti sær helst av veikleika sínum. Hann gjørdi tað „fyri at kraft Kristusar kann hvíla á mær“. Hann hevði upplivað, hvussu tornurin var lykilin til náðina. Tey vóru komin á møtið í tí vón at verða grødd, men fóru heim aftur í sama standi, sum tey komu. Sum hugt verður aftur á øll hesi ár, ið Joni hevur sitið í rullistóli, so er tað eyðsæð, at Harrin–eins og Hann nýtti tornin at vísa Paulusi náði Sína–hevur nýtt rullistólin hjá Joni at vísa óteljandi fólkum kraft Sína. Tað hevði ikki borið til, um Joni hevði verið frísk. Minnist eina ungdómslegu á Zarepta, at vit fóru út á Mykineshólm. Ein heingibrúgv var yvir til hólmin. Páll Poulsen var leiðari fyri Zarepta tá, og meira enn eina ferð havi eg hoyrt hann nýtt heingibrúnna, sum dømi um trúgv. Tí so fara bæði tú, trúgvin og brúgvin í havið.“ Eru vit ærlig, mugu vit viðganga, at ofta hava vit gjørt okkum sek í júst hesum, at vit heingja okkum meira í at trúgva enn Hann, sum trúgvin snýr seg um. Vit heingja okkum meira í tað, sum vit hava gjørt, enn tað, sum Hann hevur gjørt. Vit mugu bara vera varin ikki at grunda frelsuna á nakað, vit hava gjørt. Frelsan skal vera grundað á Kristus og tað, sum Hann hevur gjørt, at Hann tók syndir okkara á Seg. Hon má ikki vera grundað á tað, at vit tóku eina avgerð, at vit bóðu Harran koma inn í hjørtu okkara, ella hvat tað nú kann vera. Eg minnist, hvussu ofta eg sum smádrongur bað Jesus koma inn í hjartað. Vildi bara binda um heilan fingur, bara í fall. Eg var nokk umskiltur, var bara eitt smábarn og visti ikki betur; men kortini. Frelsan hvílir jú ikki á nøkrum, sum vit hava gjørt, men á Honum og tí, sum Hann hevur gjørt. Gott at minnast, at evangeliið snýr seg ikki fyrst og fremst um tað, sum Gud fer at gera fyri okkum, um vit verða frelst, men um tað, sum Hann longu hevur gjørt fyri okkum. Tað snýr seg ikki fyrst og fremst um tað, sum fer at henda í hjørtum okkara, um Hann kemur inn, men um tað, sum hendi úti á Golgata. Eg hoyrdi einaferð ein talara lýsa hetta við trúnni og frelsuni á henda hátt: „Hugsa tær fyrstu páskirnar. Harrin hevur sagt, at fólkið skal smyrja blóðið á træið yvir durunum og á báðar durastavirnar, og tveir grannar standa og práta um hetta, sum Harrin hevur sagt. Tann eini er heldur bangin og sigur: „Vit hava dripið lambið og smurt blóðið, men eg veit ikki, eri bara so bangin.“ Og so spurdi talarin: „Hvør teirra, halda tit, varð bjargaður undan oyðaranum?“ Vit vita svarið. Við øllum hinum heiløgu Orðini eru partur av eini bøn (Ef. 3.14-19). Latið okkum–fyri samanhangið–hyggja at bønini og síðan orðunum „við øllum hinum heiløgu“. „Tí er tað, eg boyggi knø míni fyri Faðirinum–frá Honum hevur alt, sum faðir eitur, í Himli og á jørð, navn sítt–at Hann eftir ríkidømi dýrdar Sínar skal geva tykkum, at tit við Anda Hansara styrkjast við kraft í innvortis menniskja tykkara, at Kristus við trúnni skal búgva í hjørtum tykkara, so tit, rótfest og grundfest í kærleika, kunnu við øllum hinum heiløgu vera ment at fata, hvør breiddin, longdin, dýpdin og hæddin er, og kenna kærleika Kristusar, sum stígur upp um allan kunnskap–fyri at tit kunnu verða fylt við allari fylling Guds.“ Og hann ger tað, tí hann veit, at hatta er hæddin, sum Gud miðaði eftir, tá ið Hann frelsti okkum. Við øllum hinum heiløgu Paulus veit, at skal henda bønin verða svarað, mugu vit fyrst skilja, at øll vit, sum hava sett okkara álit á Kristus, eru eitt, at vit saman eru partur av nýggja skapanarverki Guds, likami Kristusar, samkomuni. At vera partur av henni merkir, at vit skilja, hvussu nógv okkum tørvar hvør annan. Tað er hetta, sum alt Efesusbrævið snýr seg um. 10. vers í 1. kapitli sigur, at Gud er í dag í ferð við at: „savna alt til eitt í Kristusi, tað, sum í Himlunum er, og tað, sum á jørðini er.“ Í kapittul tvey nevnir hann fíggindskapin, sum var millum jødan og heidningin. Áminningin er (Ef. 4.1-3): „… at liva kallinum verdiga, sum tit vórðu kallað við, við øllum eyðmjúkleika og spakføri, við langmóði, so tit í kærleika umbera hvørt annað og leggja tykkum eina við at verða verandi í einleika Andans í bandi friðarins:“ Kærleiki Hansara kemur til kennar í kærleika okkara hvør til annan. Og tí er tað, at tað er saman „við øllum hinum heiløgu“, at vit kunna uppliva, hvat tað andaliga lívið veruliga snýr seg um. Við øllum hinum heiløgu Mær dámar so væl, at hasi orðini eru partur av eini bøn og ikki eini áminning. „so tit, rótfest og grundfest í kærleika,…“ Efesusbrævið 3.18 Eg eri ikki nær námindis, har eg hevði viljað verið komin, tá ið tað kemur til at duga italskt. Og tó, hugaligt at vera komin so langt, sum eg nú einaferð eri komin. Á italskum eru orðini rótfest og grundfest í Efesusbrævinum 3.18 „radicati“ og „fondati“. At vera radikalur er at vera tengdur at rótini. Gevur meining, at italska umsetingin sigur „radicati“, har føroyska sigur „rótfest“. Hugtakið at vera fundamentalur er enn lættari. Orðini útløgd Sjálvandi hevði tað verið skeivt at sagt, at hasi bæði italsku orðini merkja radikalur og fundamentalistiskur. Bara tað, at orð hava sama uppruna og form, merkir jú ikki, at tey merkja tað sama. Tá ið fólk hoyra hasi orðini í dag, er tað ofta myndin av løgna, víðgongda og ofta vandamikla persóninum, sum kemur teimum í huga. Tey verða avgjørd á ein hátt, sum mongum ikki dámar. Stórur munur er á at vera rótfestur og grundfestur og bara í eitt størri ella minni mál at vera ávirkaður av kristna umhvørvinum. Tað fyrra er bíbilskt, hitt ikki. Kærleikin, sum hann tosar um her, er ikki ullintur, sukurdryppandi kærleiki, men kærleiki, sum ger mun. Kærleiki, sum er rótfestur og grundfestur í øllum tí, sum Efesusbrævið snýr seg um. Kærleikin í Efesusbrævinum 1: „… í kærleika tilskilaði Hann okkum frammanundan at fáa sonakor hjá Sær við Jesusi Kristi,…“ 1.5 „Síðani eg fekk at hoyra um trúgv tykkara á Harran Jesus og kærleika tykkara til øll hini heiløgu,“ 1.15 Kærleikin í Efesusbrævinum 2: „… fyri mikla kærleika Síns skuld, sum Hann elskaði okkum við,… gjørt okkum livandi…“ 2.4-5 Kærleikin í Efesusbrævinum 3: „so tit, rótfest og grundfest í kærleika,…“ 3.18 „og kenna kærleika Kristusar, sum stígur upp um allan kunnskap–fyri at tit kunnu verða fylt við allari fylling Guds.“ Efesusbrævið endar við orðunum: „Náðin veri við øllum, sum elska Harra okkara Jesus Kristus í óforgeingiligleika!“ 6.24 Rótfest og grundfest í kærleika. Vert at grunda á. https://betesda. fo/wp-content/uploads/2021/08/zach-reiner-hW11fwjzVfA-unsplash-scaled. jpg17072560Anna Simonsenhttps://betesda. fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo 2. pngAnna Simonsen 2021-08-13 20: 26: 282021-08-13 20: 26: 29 Radikal og fundamentalistisk á ein bíbilskan hátt „Lovaður veri Gud og Faðir Harra okkara Jesu Krists, Hann, sum hevur signað okkum við allari andaligari signing, í hinum himmalska, í Kristusi,“ Efesusbrævið 1.3 „Lovaður veri Gud og Faðir Harra okkara Jesu Krists, sum eftir stóru miskunn Síni hevur endurføtt okkum til livandi vón við uppreisn Jesu Krists frá hinum deyðu–til óforgeingiligan, ódálkaðan og ófølnandi arv, sum tykkum er goymdur í Himlunum,“ Fyrra bræv Pæturs 1.3-4 Eg var í einum fátækrabýlingi í Manila, umgirdur av fátækdømi so ræðuligum, at tú skalt hava sæð tað fyri at trúgva tí. Allir føroyingar eru millióningar í eygum teirra, sum búgva undir slíkum umstøðum. Av einari ella aðrari orsøk hevði eg ikki eitt reytt oyra uppi á mær, og tankin kom til mín: „Løgið, beint nú eri eg líka fátækur sum fátækasta menniskja rundan um meg.“ Tað, vit hava standandi inni Paulus sigur, at vit eru signað við øll andaligum signingum. Og Pætur sigur um arv okkara, at hann er óforgeingiligur, ódálkaður og ófølnandi. Her ber ikki til at fara á húsagang. Vit duga ikki á at skyna, hvar størra virðið er. Tað er, sum tá ið eitt lítið barn velur sleikipinnin heldur enn Visakortið við óavmarkaðari upphædd. Ein kendur bíbliulærari, sum æt Lewis Sperry Chafer, segði: „Í náði Síni bjóðar Gud okkum signingar, sum aldri kunnu broytast, og sum eru til øll. Tað er tað sama við okkum. Hoyra vit Kristusi til, kunnu vit ikki vera fátæk, sama hvussu umstøðurnar síggja út. Tað, vit hava uppi á okkum Eitt er at siga, at vit eru signað við allari andaligari signing, annað er at føra tað út í lívið. Hann vil, at vit skulu rokna við henni sum einum veruleika. Og Hann vil, at vit í ljósinum av tí, bjóða Gud fram likam okkara sum vápn rættvísinnar. Við øðrum orðum–vit kunna taka andaligu signingar okkara við okkum út í lívið, tá ið vit vita, hvør støða okkara er, roknað í ljósinum av hesum veruleikanum og bjóða Gudi likam okkara. Vit kunna taka burturvilsta sonin sum dømi. Uttan mun til, hvussu leingi hann var millum svínini, so bleiv hann ongantíð eitt svín. Onkur hevur sagt: Sonurin bleiv ongantíð eitt svín, um hann ikki kom heim, men gøðingarkálvurin hevði blivið ein kúgv. Og sonurin hevði ongantíð notið slaktaða gøðingarkálvin saman við sínum heima.