Í ST-heimsyvirlýsingini frá 1948 verður staðfest, at“ eingin skal verða píndur ella harðliga, ómenniskjansliga ella vanæruliga viðfarin ella revsaður”. Nógvar aðrar altjóða samtyktir staðfesta hetta sama, eitt nú tann evropeiski mannarættindasáttmálin, ST-sáttmálin um borgarlig og politisk rættindi og sáttmálin móti píning og aðrar grimari, ómenniskjansligari ella niðrandi viðferð ella revsing. Mannarættindi eru galdandi fyri øll–líkamikið, hvat tú hevur gjørt. Tá ein situr í varðhaldi, hevur ein ikki verið fyri rættinum enn, og tískil er heldur ikki staðfest, um ein hevur gjørt eina brotsger ella ikki. RÆTTARGANGSLÓGIN DAGFØRD Í sambandi við uppskotið um at dagføra rættargangslógina sendi Amnesty International Føroyar landsstýrinum eitt hoyringarskriv við yvirskipaðum viðmerkingum. Í hoyringsskrivinum setur felagsskapurin spurnatekin við, um dagføringin av rættargangslógini fer at hava nøktandi broytingar við sær, um eingi krøv um alment atkomandi tøl fyri varðhaldsfongslingar og avbyrgingar í varðhaldinum fylgja við. Amnesty vísir somuleiðis á, at fongsulsviðurskiftini elva til óneyðuga nógvar avbyrgingar, og at avbyrgingarnar høvdu verið færri, um vit høvdu meira enn bara eitt varðhald í Føroyum. Í 2012 vóru 33% av øllum innsettum varðhaldsfongslað móti 25% í Noregi og Svøríki. Í Finnlandi vóru tey 19% og í Íslandi 12%. Í hesum sambandi er viðkomandi at meta um fyrimunir og vansar við at víðka um reglurnar fyri rættarverjuvarðhaldsfongsling, sum uppskotið annars leggur upp til í samband við ávíst brotsverk. Tølini benda á eitt sokallað paradigmuskifti eftir lutfalsliga stuttari tíð. Talið fyri avbyrgingar í varðhaldinum er minkað úr 553 avbyrgingum í 2001 niður í 17 avbyrgingar í 2017. Tað er ein minking upp á meira enn 90% Hava vit fólkatalið í Føroyum í huga, eru tølini lutfalsliga nógv hægri í Føroyum enn í Danmark. Amnesty vónar, at føroyskir politikkarar fara at síggja til, at so verður, nú rættargangslógin verður dagførd. RÆTTARGANGSLÓGIN VERÐUR DAGFØRD Tað er gott og neyðugt at rættargangslógin verður dagførd, men átrokandi tørvur er eisini á almennum tølum og betri umstøðum í varðhaldinum. Amnesty hevur sóknast eftir dagføringum í fleiri á, og tí fegnast vit um, at arbeiðið er so mikið áliðið. Felagsskapurin hevur í hesum sambandi sett spurnartekn við, um dagføringarnar í sambandi við varðhaldsfongsling og avbyrging fara at hava nøktandi broytingar við sær, um eingi krøv um almen tøl fylgja við. Amnesty vónar, at myndugleikarnir fara at síggja til, at so verður, nú rættarganslógin verður dagførd. Eisini vísa vit á, at umstøðurnar í varðhaldinum er orsøk til, at avbyrging verður brúkt meira, enn neyðugt hevði verið, um vit bæði høvdu eitt varðhald og eitt fongsul í Føroyum. “ Tað er gott og neyðugt, at rættargangslógin nú verður dagførd. Tey hava avmarkaða atgongd at sosialari samveru og fáar virkismøguleikar við innihaldi at velja í. Tey liva tí undir ógvuliga truplum umstøðum, hóast tey ikki eru dømd fyri nakað. Eisini eru tølini fyri avbyrgingar í varðhaldinum alarmerandi, hóast vit vita, at summi eftir bara heilt fáum døgum kunnu fáa varandi sálarligt mein av at sita avbyrgd.” -brot úr hoyringsskrivi Amnesty hevur í samrøðu við bæði ákæruvald, verja, kriminalforsorg og dómara fingið ábendingar um, at umstøðurnar við bara einum varðhaldi hava við sær, at avbyrging verður brúkt meira, enn neyðugt hevði verið, um vit bæði høvdu eitt varðhald og eitt fongsul í Føroyum. Hóast varðhaldið í Mjørkadali er eitt varðhald, virkar tað eisini sum opið og afturlatið fongsul. Hetta hevur stóra ávirkan á gerandisdagin, tí umstøðurnar í einum varðhaldi krevja meira eftirlit og fleiri avmarkingar. Og ein annar stórur spurningur er, um tað kann góðtakast, at fangar verða sendir til Danmarkar at sita drúgvari dómar? Øll hesi viðurskiftini eiga at verða lýst gjølla, og okkurt ítøkiligt eigur at verða gjørt við hesar samfelagsligu avbjóðingarnar. 31. mars 2020 fer Amnesty International Føroyar at skipa fyri almennum fundi um fongsulsviðurskiftini í Føroyum. AMNESTY GLEÐIST um, at broytingarnar í ásetingunum um rættin til hjásita. Vit vóna, at hetta hevur við sær, at ákæruvaldið fær møguleika at hava ein lista av hjásitum, so tað verður skjótari hjá t. d. teimum, sum melda eitt neyðtøkumál at fáa skjóta og væl upplýsta atgongd til ein hjásita um, at tann óhefti politiklagmyndugleikin fer at taka sær av føroysum málum eisini um, at betur møguleiki verður fyri at tryggja prógv og vóna, at hetta fer at minka um tal og longd av avbyrgingum AMNESTY MEINAR at tøl fyri langar varðahaldsfongslingar og avbyrgingar verða almannakunngjørd áliga at tað er órógvandi, at tað er latið upp fyri óendaliga longum freistum av varðhaldsfongslingum og avbyrging at tað er grunnleggjandi skeivt, at børn kunnu setast í avbyrging at tað er undir alt lámark, at tað ikki er eitt trygt stað til børn og ung í varðhaldinum Tú kann lesa meria um okkara cookies í stillingunum her. Neyðugar Hetta eru neyðugar cookies sum gera teir grundleggjandi stillingar á heimasíðuni, so at allar funkur virka sum tær skulu.