Hvat er leyst lív? Talan er um leyst lív, tá ið ein noyðist ofta á vesi við tunnum opningi í stórari nøgd (meira enn 200 gramm um samdøgrið) Stutt tíðarskeið við leysum lívi, bráðkomið leyst lív, er vanligt. Varar henda støða longur enn eina viku ella har á leið, er neyðugt at tosa við lækna. Orsøk Hjá okkum man vanligasta orsøkin til leyst lív vera virus og bakteriur. Smitta kann berast millum menniskju, og tí er sjálvandi neyðugt við góðum reinføri og eitt nú at vaska sær um hendurnar, tá ið ein hevur verið á vesi. Tað kunnu vera aðrar orsøkir til bráðkomið ella áhaldandi leyst lív. Hesar orsøkir kunnu m. a. vera: Sjúkueyðkenni Sjúkueyðkennini kunnu vera, at ein skal ofta á vesi við tunnum opningi. Eisini kann matarlysturin vera vánaligur. Í sambandi við ígerð í maganum kann ein fáa búkkrampa (kolikk), vaml og spýggju og kanska fepur. Um tú hevur álvarsligt vætutrot, kunnu hesi eyðkenni vísa seg: Myrkt land í lítlari nøgd Tosti Dølskni Illa fyri yvirhøvur Høvuðpína Um ein hevur blóð í opninginum, kann tað vera tekin um álvarsligan tarmbruna ella krabbamein í tarminum. Vandatekin Far til læknan, um tú hevur ógvusligt leyst lív í meira enn eina viku, ella um tú hevur trupulleikar við opninginum í meira enn 1 mánað. Er blóð í skarninum, eigur tú beinanvegin at fara til lækna. Eru onnur sjúkutekin, eitt nú lætnan og áhaldandi møði, skalt tú eisini fara til lækna. Hvat kann eg sjálv/sjálvur gera? Drekk ríviligt, tí tað er umráðandi at drekka nógv, tá ið ein hevur leyst lív. Blanda 1 teskeið av sukri og ½ teskeið av salti fyri hvønn litur fyri at bøta um salt- og sukurmissin. Eisini fæst á apotekinum eitt nú Revolyt ®. Tað er liðugtblandað sukur og salt, ið verður loyst í vatni. Vaska hendurnar ofta, og sjálvandi tá ið tú hevur verið á vesi og eisini fyri matgerð. Kanningar Í flest øllum førum javnar bráðkomið leyst lív seg eftir stuttari tíð, og kanningar verða tí vanliga bara gjørdar í sambandi við leyst lív í longri tíð. Kanningar fyri krabbamein ella stelkvøkstur (polyppur) í baktarminum og í langanum verða gjørdar við kikarakanning. Viðgerð Um eitt hvørt bendir á bruna (eitt nú salmonella, shigella, campylobacter, kolera ella líknandi) við nógvum fepri, blóði í opninginum og vánaligari almennari heilsustøðu kann viðgerast við antibiotika oftast ciprofloxacin). Annað, ið kann nýtast: Evni, ið darva rørslurnar í tarmunum Evni, ið ávirka tarmgróðrinum Virkið kol Evni, ið darva rørslurnar í tarmunum: Dømi um handkeypstilbúnað: Loperamid við simethicon Dømi um forskriftarlatin evni: Ávirkan: Tilbúnaðurin darvar tarmrørslurnar og tarnar tí opninginum munandi. Hesin tilbúnaður ávirkar bara sjúkueyðkennini og beinir tí ikki fyri orsøkini til leysa lívið. Loperamid darvar eisini úrskiljingina í tarmunum og økir upptøkuna av vatni og søltum. Loperamid verður tikið fyri bráðkomið leyst lív, t. d. í sambandi við flogferðir. Tað eigur bara at verða tikið stutta tíð og einans latið fólki, ið annars eru frísk. Tilbúnaðurin verður bara tikin, meðan fólk hava leyst lív og ikki fyribyrgjandi. Vanligastu hjáárinini av loperamidbólkinum fevna um vaml, hart lív og búkilsku. Morfin verður somuleiðis nýtt í sambandi við bráðkomið leyst lív, um læknin heldur tað vera neyðugt fram um handkeypstilbúnað. Hjáárinini av morfini fevna m. a. um rúskenda vælveru, dølskni og vaml. Evni, ið ávirka tarmgróðrinum: Dømi um tilbúnað: Virknaður: Mjólkarsýrubakteriur eru náttúrligar tarmbakteriur, ið gera tað torførari hjá fremmandum verum at smitta tarmin. Tilbúnaður við mjólkarsýrubakterium verður serliga tikin fyri at fyribyrgja leyst lív í sambandi við ferðing, ella um ein fær viðgerð við antibiotika. Mjólkarsýrubakteriur kunnu takast í sambandi við ein feril av bráðkomnum leysum lívi, men tá er virknaðurin avmarkaður. Hjáárin: Tilbúnaðurin hevur eingi hjáárin, tí í honum eru somu bakteriur, ið vanliga halda til í tarminum. Virkið kol Virkið kol í hylkjumi kann roynast í sambandi við bráðkomið leyst lív. Veruligur virknaður er kortini ikki prógvaður, og óvist er, hvussu tilbúnaðurin virkar. Kortini verður hildið, at eitt møguligt úrslit kann koma av, at virkið kol bindur nakað av vætuni í tarmunum, tí tað hevur so stóra yvirflatu, og á tann hátt steðgar tað leysum lívi. Harafturat heldur onkur, at tað kann upptaka eiturevni, sum eru í tarmunum í sambandi við leyst lív. Hjáárin: Virkið kol kann elva til hart lív. Opningurin gerst svartur. Kol kann binda heilivág, ið verður tikin gjøgnum munnin, at sær í tarminum. Hetta er eisini galdandi fyri p-bollar. Tað merkir, at fyribyrgingin kann svíkja, og tí má annað fyribyrgingarevni takast, meðan viðgerðin við koli fer fram. Spyr annars á apotekinum. Onnur ráð Tú eigur skjótast gjørligt at fáa vanligan mat aftur eftir leyst lív Matur við stívilsi í (rís, havri, gularøtur, mais osfr.) er góður fyri magan Flestu tilburðir av leysum lívi eru vandaleysir–og halda uppat av sær sjálvum Smábørn, ið hava týðiligt leyst lív og eru sjúk og illa fyri, eiga at verða kannað av lækna Vaksin fólk við drúgvum ella ógvusligum leysum lívi, og sum eru ússalig, eiga at lata seg kanna av lækna