Frá 1. juli 2015 varð royndartíðin broytt til at vera 6 mánaðir. Hetta merkir at fyri lærling og lærupláss, ið skriva lærusáttmálað aftaná 1. juli, verður royndartíðin 6 mánaðir, og báðir partar kunna frítt seta lærusáttmálan úr gildið teir fyrstu 6 mánaðirnar av sáttmálatíðini. Fyri lærusáttmálar, ið eru góðkendir áðrenn 1. juli 2015, er royndartíðin enn tann sama 3. mánaðir. Upplýsingar um lærlingaviðurskifti eru frá Yrkideplinum www. yrkisdepilin. fo. Um lærlingur frammanundan hevur lokið ein part av tí útbúgving, sum nevnd er í lærusáttmálanum, kann sáttmálin vanliga bara fevna um vantandi partarnar av verkligu læruni og skúlagongdini. Um lærlingur, sum við aðrari útbúgving ella viðkomandi starvsroyndum, hevur serligar fortreytir at fara undir ta útbúgving, sáttmálin fevnir um, kann viðkomandi yrkisnevnd samtykkja, at útbúgvingin kann verða stytt. Um lærlingur og lærupláss meta, at lærlingur lýkur onkra av hesum treytum, t. d. um lærlingur hevur lokið part av skúlagongdini, sum hoyrir til yrkisútbúgvingina lærlingurin er undir, ber til at søkja um stytta lærutíð. Ella um lærlingur hevur viðkomandi starvsroyndir, t. d. hevur starvast við tað sama, sum sáttmálin fevnir um, áðrenn viðkomandi er byrjaður at læra. Umsókn um stytta lærutíð verður fest á oyðublaðið "umsókn um broyting í lærusáttmála", sum er tøkt her Viðkomandi yrkisnevnd viðger síðan málið á næsta fundi (hvør yrkisnevnd hevur 4-5 fundir um árið). Yrkisdepilin sendir læruplássinum góðkendan lærusáttmála umframt eitt skúlayvirlit og eitt innskrivingaroyðublað Læruplássið fyllir innskrivingaroyðublaðið út og sendur tað til rætta skúlan saman við avriti av lærusáttmálanum Er tað ein handverkslærlingur og er skúlagongdin á donskum skúla, skal læruplássið eisini fylla út og senda annað innskrivingarblað til donsku yrkisnevndina saman við avriti av lærusáttmálanum. Skúlin, sum lærlingurin skal verða tikin inn á, skal í seinasta lagi 4 vikur áðrenn nýtt skúlaskeið byrjar, senda lærlinginum og læruplássinum boð um, nær skeiðið byrjar og hvussu leingi skeiðið varir. Hjá læruplássum er bara neyðugt at innskriva lærling til tað fyrsta skúlaskeiðið. Sum arbeiðsgevari ella næmingur er best at venda sær til yrkisfelagið, sum er nevnt í sáttmálanum. Eru spurningar í sambandi við barnsburðarfarloyvi, so er best at venda sær til Barsilsskipanin www. barsil. fo. Føroyskur skúli Fyll oyðublaðið "Lønarendurgjald til lærupláss" út, sum er tøkt her Danskur skúli Fyll oyðublaðið "Lønarendurgjald og ferðagjald til lærupláss" út, sum er til lønarendurgjald og til ferðagjald, ið er tøkt her Læruplássið fær endurgoldið lærlingalønina, íroknað frítíðarløn. Lønin kann tó ikki verða hægri enn ásetta minstalønin sambært sáttmála millum avvarðandi yrkisfeløg. Ferðaendurgjaldið er tilsamans kr. 3.500 fyri hvørt skúlaskeið. Ferðagjaldið verður bert útgoldið, um so er, at eingir skúlamøguleikar eru í Føroyum til at taka ta skúlagongd, sum hoyrir til læruna. Tað merkir, at um lærlingur tekur eitt ella fleiri skúlaskeið í Danmark, men at hesi skeið kundu verið tikin í Føroyum, hevur læruplássið ikki rætt til at fáa útgoldið ferðagjald. Tekur lærlingur tvey ella fleiri skeið ísenn, verður bert eitt ferðagjald útgoldið, um so er, at lærlingurin ikki ferðast millum heimstaðin/læruplássið og skúlan meira enn ta einu ferðina. Í mesta lagi eitt ferðagjald verður útgoldið fyri hvørt skúlaskeið, hóast lærlingur t. d. ferðast millum heimstaðin/læruplássið og skúlan í heyst-ella jólaferiuni. 1) Hjá lærlingum við 9. floksprógvi er lærutíðin 4 ár. 2) Hjá lærlingum við FHS-prógvi er lærutíðin 3 ár. 3) Hjá lærlingum við students-, HF-, HT-ella HIF-prógvi er lærutíðin 2 1/2 ár. Viðv. ad. 1): Lærlingar, sum ikki hava FHS-prógv, skulu taka hesa støðisútbúgvingina í 4 ára lærutíðini. Hetta kann verða gjørt við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Støðisútbúgvingin skal verða lokin, áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Viðv. ad 3): Lærlingar við students-, HF-ella HT-prógvi skulu í lærutíðini hava tikið hesar lærugreinir við próvtalinum 6 í miðal í minsta lagi: Virkisbúskapur C, Marknaðarførðsla C, Kunningartøkni C, og eina vallærugrein: Vinnulívsrættur C, Altjóðabúskap B, Marknaðarførslu B, Kunningartøkni B ella eina økislærugrein, sum í minsta lagi er 105 tímar. Lærlingar við HIF-prógvi hava í HIF-útbúgvingini tikið nevndu lærugreinir, men skulu taka málsviðgerðarpartin í lærugreinini Kunningartøkni C, tó ikki, um lærlingur við HIF-prógvi hevur verið við í einari EBG-kapping. Nevndu lærugreinir kunnu verað tiknar við at fylgja einum FHS flokki ella við at fylgja kvøldundirvísingini á skúlanum. Lærugeinirnar skulu verða loknar áðrenn farið verður upp til endaligu royndina í yrkisútbúgvingini. Avrit av próvskjølunum skulu latast Yrkisdeplinum, tá ið allar lærugreinirnar eru loknar. Eftir 1. juli 2006 stytta hesar lærugreinir ikki lærutíðina. Øll kravd skúlagongd í sáttmálatíðini, bæði tá ið talan er um støðisútbúgving (samanber ad. 1) og tá ið talan er um stakar lærugreinir (samanber ad. 3) er partur av lærutíðini. Tað merkir, at gongur lærlingur í skúla um dagin, verður ikki drigið frá lønini. Fer skúlagongdin fram í frítíðini, hevur lærlingurin rætt til endurgjald í samráð við arbeiðsgevaran. Lærlingar, sum skulu taka omanfyri nevndu FHS-støðisútbúgving ella lærugreinir, eiga at venda sær til handilsskúlan, sum leggur eitt tímaskema fyri undirvingina í støðisútbúgvingini ella lærugreinunum í samráð við tann einstaka lærlingin. Lærusáttmálaskjalið fæst á Yrkisdeplinum; virkið kann fáa tað sent ella heinta tað, skjalið kann eisini takast niður av heimasíðu Yrkisdepilsins www. yrkisdepilin. fo undir oyðibløð. Síðan verður lærusáttmálin fyltur út og báðir sáttmálapartar skriva undir lærusáttmálan. Lærusáttmálin skal verða undirskrivaður áðrenn læran byrjar t. e., at sáttmálin kann í fyrsta lagi taka við sama dag, hann er undirskrivaður. Umsitingargjaldið, sum er 3000 kr., skal rindast, áðrenn Yrkisdepilin sendir lærusáttmálan aftur til partarnar. Yrkisdepilin kannar eftir um sáttmálin er rætt fyltur út, og um læruplássið lýkur treytirnar, t. d. um talið av yrkislærdum og talið av lærlingum samsvara, (vanliga skal ein yrkislærdur vera fyri hvønn lærling). Eisini skal vera greitt, hvussu lønin er avtalað millum sáttmálapartarnar, og hvussu nógvar tímar vanliga arbeiðstíðin er um vikuna. Um lærlingurin hevur lokið prógv aftan á fólkaskúlan, skulu avrit av próvnum verða løgd saman við lærusáttmálanum. Fer partur av læruni fram á øðrum virki (útisetavirki), skal viðmerkjast, hvat virki talan er um, v-tal og tíðarskeið. Báðir sáttmálapartar skulu skriva undir lærusáttmálan, og er lærlingurin undir foreldramyndugleika, skal verji lærlingsins eisini skriva undir. Um alt er í lagi, letur Yrkisdepilin Mentamálastýrinum lærusáttmálan til góðkenningar. Tá ið góðkenningin er í lagi, verður sáttmálin skrásettur, og sáttmálapartarnir fáa hvør sítt avrit av góðkenda lærusáttmálanum. At virkið lýkur treytirnar um arbeiðsumhvrøvi, sum ásettar eru í lógum og reglum um gott og trygt arbeiðsumhvørvi Lýkur eitt virki ikki omanfyri nevndu treytir til fulnar, kann góðkenningin verða treytað av, at partur av læruni kann fara fram á øðrum góðkendum læruplássi-tað, sum nevnt verður útisetavirki. Eisini kann virki, sum á onkran hátt lýkur treytirnar ella partar av treytunum fyri læruplássgóðkenning, fáa fyribils góðkenning at taka lærling í læru. Ein góðkenning er bert galdandi í 5 ár. Er onkur broyting, sum kann ávirka upplæringarumstøðurnar, hevur virkið skyldu til at boða viðkomandi yrkisnevnd frá hesum. Avgerðir, sum yrkisnevndirnar taka í hesum sambandi, kunnu leggjast fyri eina kærunevnd. Send tað, sum stendir niðanfyri til Yrkisdepilin 1. Fyll umsókn um læruplássgóðkenning út, sum er tøk her. 2. Skrásetingarprógvið frá vinnuskránni. 3. Sveina-/lærubrævið hjá yrkislærdum á virkinum, saman við váttan um, at yrkislærdur hevur minst 3 ára starvsroyndir innan yrkið, skal sendast við umsóknini. 4. Fyll upplýsingarblað fyri læruplássið út, sum er tøkt her. Nærri upplýsingar um læruplássgóðkenning eru at finna í Reglugerð um góðkenning av læruplássum, sum er tøk her. Ein læruplássgóðkenning varir í 5 ár. Tá ið tey 5 árini eru liðin, skal søkjast av nýggjum. Viðmerkjast skal at innan handils- og skrivstovuyrkið er eitt ófaklært fólk við í minsta lagi 10 ára viðkomandi og skjalprógvaðum starvsroyndum javnsett við ein avlærdan. Tá søkt verður, skal annar partur enn viðkomandi vátta hetta. Yrkisdepilin tilskilar sær rættin at eftirkanna skjalprógvini. Í § 10 í yrkisútbúgvingarlógini eru tríggjar ásetingar viðvíkjandi útreiðslum í sambandi við skúlagongdina hjá lærlingum. Í stk. 2 er ásett, at læruplássini rinda útreiðslurnar til undirvísingartilfar í skúlagongdini. Her er talan um tilfar, sum lærlingarnir skulu brúka undir skúlagongdini. Í høvuðsheitum er talan um bøkur o. a., sum lærlingarnir sambært lesiætlanini skulu hava. Stk. 2 ásetir eisini, at læruplássini rinda tilfarsnýtsluna í sambandi við yrkis- og sveinaroyndir. Tað er ikki í øllum útbúgvingum, at serligt tilfar verður nýtt til royndirnar. Í t. d. træyrkjunum verður ein lutur tilevnaður, so sum partur av einari trappu, modell av einum húsið o. l. Undir viðgerðini av lógarbroytingini av hesi lógargrein varð umrøtt, at tann sum rindar eisini hevur ræðisrættin. Við øðrum orðum eiga læruplássini tað undirvísingartilfarið og tilfarið, sum verður nýtt til royndirnar og sum tey hava rindað fyri. Í stk. 4 er ein sera eintýðug áseting, nevnliga, at skúlagongdin er ókeypis fyri lærlingarnar. Tað merkir, at lærlingar als ikki rinda fyri sjálva skúlagongdina. Leggur lærlingurin pening út fyri bøkur o. a., eigur hann at fáa útreiðslurnar endurgoldnar frá læruplássinum. Tað kemur stundum fyri, at lærlingur, sum er farin í læru í ávísari yrkisútbúgving, vil sleppa í læru í aðrari yrkisútbúgving, áðrenn tann fyrra liðug. Yrkisdepilin fær í slíkum føri spurningin, um tað ber til, og hvussu ein skal bera seg at í slíkum føri. Fyrst er at siga, at hevur ein frammanundan ein lærusáttmála við fyritøku, skal hann verða settur úr gildi, áðrenn til ber at gera nýggjan sáttmála. Fyri at kunna seta ein lærusáttmála úr gildi, eftir at 3-mánaða royndartíðin er úti, skulu bæði lærlingurin og læruplássið skriva undir uppá, at sáttmálin verður settur úr gildi. Eru hesar treytir loknar, kann lærlingur gera nýggjan lærusáttmála við somu ella aðra fyritøku og fara undir nýggju útbúgvingina. Er seinna útbúgvingin nær skyld við ta fyrru, kann lærlingurin søkja um at fáa ein part av lærutíðini stytta. Umsóknin verður send Yrkisdeplinum, og tekur avvarðandi yrkisnevnd støðu til umsóknina. Tá ið lærlingar skulu til Havnar, Klaksvíkar ella Danmarkar í skúla, er oftast neyðugt at búgva á skúlaheimi. Tí verður ofta spurt, hvør ið rindar uppihaldið. Í yrkisútbúgvingarlógini er einki ásett um tað, og merkir tað tí, at tað ikki er álagt læruplássinum at rinda hesar útreiðslur. Okkum kunnigt rinda flestu læruplássini vistarhaldið fyri lærlingar sínar, men stuðul verður ikki veittur, og heldur ikki verður nakað alment ískoyti veitt. Tá ið lærlingar fara til Danmarkar í skúla fær læruplássið eitt fast ískoyti til ferðaútreiðslurnar, sum í løtuni er kr. 3500 fyri hvørt skúlaskeið. Fyri at fáa ferðagjald, skal oyðublaðið Lønarendurgjald og ferðagjald til lærupláss útfyllast og sendast til Yrkisdepilin. Gjørt verður vart við, at ein uppgerð skal vera Yrkisdeplinum í hendi í seinasta lagi 8 vikur eftir hvørt skúlaskeið. Ivast tú um eina lærugrein ella eitt lærugreinastig, skalt tú seta teg í samband við vegleiðara á tí skúlanum, har tú ætlar tær til próvtøku. Skriva tínar persónsupplýsingar. Allir teigar, sum hava stjørnu, skulu fyllast út. Eru teigarnir ikki eru fyltir út, verður umsóknin send. Vel útbúgving, t. d. 9. flokk, 10. flokk, HF ella FHS, sum tú ynskir at fara til próvtøku í. Tá ið tú hevur valt útbúgving, skalt tú velja skúla, har tú ynskir at fara til próvtøku. Tá ið tað snýr seg um próvtøku sum sjálvlesandi í 9. og 10. flokki, kanst tú bert fara til próvtøku í einum av teimum 5 fólkaskúlunum, sum eru tilskilaðir í listanum. Vel lærugreinir, sum túætlar tær at fara til próvtøku í. Í lærugreinum, sum hava bæði ein munnligan og skrivligan tátt, skalt tú altið til próvtøku í báðum táttum. Í miðnámsútbúgvingunum skalt tú sambært kunngerð rinda 300 kr. fyri hvørja lærugrein, tú skrivar teg til próvtøku í. Tú skalt skriva kontonummar, so skúlin kann rinda tær upphæddina aftur, tá ið tú hevur verið til próvtøku. Tað er síðst í juni mánaði. Hevur sjálvlesandi í seinasta lagi 1. februar í telduposti hevur givið avvarðandi skúla avboð til próvtøku, verður innskrivingargjaldið goldið sjálvlesandi aftur seinast í juni mánaði. Er alt rætt fylt út, ert tú innskrivað/ur til próvtøku sum sjálvlesandi. Kvittan verður send tær við telduposti. Hevur tú ikki í seinasta lagi 25. februar avtalað próvtøkupensum við skúlan, har tú ætlar tær til próvtøku sum sjálvlesandi, verður innskrivingin ógildað. Á studentaskúlanum í Hoydølum eru eisini hesar treytir. Tá ið tú hevur innskrivað teg á innskriving. fo, skalt tú umframt prógv (nevnd omanfyri) eisini senda navnabræv/dópsváttan til skúlan, og tá ið skúlin hevur fingið hesi skjøl, fært tú navn á lærarum, sum skulu føra teg upp til próvtøku, og tú fært pensumlista. Kelda: Sosialurin Holger Arnbjerg (Altjóða Skrivstovan) og Bjørg Róin (lestrarvegleiðari) Treytir fyri innskriving sum sjálvlesandi í miðnámsskúla Tá ið tú í einari lærugrein ella í fleiri lærugreinum hevur skrivað teg inn til próvtøku sum sjálvlesandi, skalt tú beinanvegin seta teg í samband við tann skúlan, har tú hevur skrivað teg inn. Skúlin fer at beina teg til faklærara, sum fer at hjálpa tær við pensum og fer at kunna teg um próvtøkukrøv o. a. Tú skalt sjálv/urí seinasta lagi 1. februar hava tosað við lestrarvegleiðara á skúlanum, tú hevur skrivað teg inn í sum sjálvlesandi. Hevur tú ikki í seinasta lagi 1. februar tosað við lestarvegleiðara og faklærara/r og avtalað fyribils pensum, kanst tú ikki rokna við, at skúlin góðtekur tína innskriving. Tú skalt í seinasta lagi 25. februar hava avtalað endaliga pensummið við faklæraran í teirri lærugrein, tú hevur skrivað teg inn til próvtøku í. Skúlin beinir teg til faklæraran. Bæði tann sjálvlesandi og faklærarin skulu í seinasta lagi 25. februar hava skrivað undir pensumuppgevingarnar. Tá ið tú skrivar teg inn til próvtøku í lærugrein á A-ella B-stigi, skalt tú í nógvum lærugreinum hava lokið stigið beint undir. Uttan at hava lokið stigið beint undir, kanst tú ikki fara til próvtøku. Tú skalt sjálv/ur skjalprógva, at tú hevur lokið tey kravdu lægri stigini. Hetta ger seg tó ikki altíð galdandi, og tí er tað sera neyðugt, at tú tosar við vegleiðara um krøvini í teimum einstøku lærugreinunum. Sjálvlesandi, sum á sumri fara til próvtøku í lærugreinum á A-stigi í studentaskúla, HH-ella HT-útbúgvingunum, fara til próvtøku sambært teimum gomlu námsætlanum, og próvdømt verður eftir 13-talsstiganum. Sjálvlesandi, sum á sumri fara til próvtøku í lærugreinum á B-ella C-stigi, fara til próvtøku eftir nýggju námsætlanum og eftir 7-talsstiganum. Nøkur fá undantøk kunnu vera, og tí er tað umráðandi, at tann sjálvlesandi tosar við lestrarvegleiðingina á tí skúla, har hann fer til próvtøku. Hevur tú ikki eina miðnámsútbúgving á studentaskúlastigikanst tú søkja við einari yrkisligari miðnámsútbúgving. Tó skalt tú hava trýggjar lærugreinir á studentaskúlastigi: Danskt A, enskt B og samfelagsfak C. Les um upptøkutreytir og meiri um útbúgvingina, trýst her. Til ber at vera sjálvlesandi ella stakgreinalesandi í t. d. Hoydølum, og tú kanst seta teg í samband við ein lestrarvegleiðara á einum miðnámsskúla. Ber til at taka HF í meire enn 2 ár (3-4 ár), og kann eg fáa studning í t. d. 4 ár? Tað ber væl til at taka eitt HF-prógv í meir enn 2 ár. Ætlar tú tær ikki at vera fulltíðarlesandi (2 ár), so skalt tú ið tá tú søkir, gera vart við, at tú ætlar at taka eitt heilt HF-prógv, men sum stakgreinalesandi. Vilt tú tað, skalt tú seta teg í samband við ein lestrarvegleiðara á tí skúlanum, tú ætlar at ganga í, so tit saman kunnu leggja eina skrá soleiðis, at tú aftan á 3-4 ár fært eitt heilt HF-prógv. Søkir tú og sleppur inn, hevur tú tryggjað tær pláss í flokkum í 3-4 ár. Annars kunnu stakgreinalesandi søkja, fram til skúlarnir byrja aftur eftir summarfrítíðina, men umsøkjarar kunnu tá bert sleppa inn, um pláss eru eftir. Treytin fyri studningi er, at tú sum uppihaldari hevur minst 16 undirvísingartímar um vikuna. Ikki-uppihaldarar, t. e. fólk við ongum børnum, skulu hava minst 20 tímar um vikuna. Kelda: Sosialurin Holger Arnbjerg, Altjóða Skrivstovan og Bjørg Róin, lestrarvegleiðari. Føroyskt 22 Orkuverkfrøði 20 Lærara 36 Námsfrøði 35 Sjúkrarøktarfrøði 22 Sosialvísindi og samfelagsplanlegging (samfelagsvísindi) 34 Politikkur og umsiting (samfelagsvísindi) 13 Søga (Smátjóðir og altjóðagerð) 24 Master í løgfrøði 24 Master í føroyskum 1 Masterlæra í søgu- og samfelagsvísindum 17 Í ár varð afturat bachelor lestri aftur boðin út MA-lestur: Eftir summarfrítíðina byrja 206 nýggj lesandi sín BA-lestur, meðan 42 fara undir MA-lestur. Ein grundað umsókn verður latin inn, sum er slaka síðu, har umsøkjari greiðir frá viðkomandi royndum og hví hugur er at fara undir hesa útbúgving. Við útbúgvingini Master í Lóg, um tú hevur bachelor í lóg frammanundan kanst tú arbeiða í rættarskipanini og aðrastaðni, har kravt verður bæði bachelor og master í lóg. Útbúgving við masterútbúgving í løgfrøði–við ongari baceholor í lóg–skulu kunna taka við størvum í hjá tí almenna og privata, har kravið er løgfrøði ella samsvarandi útbúgving. Einki aldurmark er fyri at taka eina studentssútbúgving. Men á fyrireikingarbreytini skalt tú vera 18 ár fyri 1. sesember, tað árið skúlin byrjar. Avmarkað er, hvørjar lærugreinir tú kanst taka á A-stigi á fyrireikingarbreytini. Lærugreinirnar eru føroyskt, søga og danskt. Skal tú hava aðrar læurgreinir á A-stigi, mást tú brúka eitt ár aftrat, enn tey bæði árini fyrireikignarbreytin tekur. Tá kanst tú annaðhvørt vera stakgreinalesandi ella sjálvlesandi. Set teg í samband við ein lestrarvegleiðara á einum miðnámsskúla og fáa gjøllari vegleiðing. Tú skalt hugsa um, at vilt tú sleppa í ein studentaskúlaflokk, eru nærum allir floksfelagir tínir millum 16 og 18 ár. Á fyrireikingarbreytini er aldurin 17 ½ ár + . Kelda: Sosialurin Holger Arnbjerg, Altjóða Skrivstovan og Bjørg Róin, lestrarvegleiðari.