Ein mánasjúkuumferð er vanliga o. u. 28 dagar, men tíðarmunur kann vera á einari umferð og aðrari. Hóast sagt verður mánasjúka, so er tað ikki nøkur sjúka. Hvør er orsøkin til mánasjúku? Í eggrótunum eru fleiri hundrað egg, sum búnast í tíðini, kvinnan er burðarfør. Umferðin byrjar við eini ávirkan av einum hormoni, rópt FSH (follikelstimulerandi hormon), ið verður gjørt í hypofysuni í heilanum. FSH ger, at egg byrja at búnast. Eftir einum tveimum vikum av mánasjúkuumferðini, er tað eitt annað hormon, ið ger seg galdandi. Hetta hormonið LH (luteiniserandi hormon), ger, at eitt egg losnar úr eggrótini. Tá tað er losnað, fer tað ígjøgnum egggørnina niður í lívmóðurina. Um eggið verður gitið, kann tað seta seg fast í lívmóðurini. Verður tað ikki gitið, fellur hormon-ávirkanin av lívmóðurslímhinnuni, og slímhinnan í lívmóðurini losnar, og mánasjúkan byrjar. Hóast tað kenst ógvisligt, er mongdin av blóði í vanligari mánasjúku bara umleið 80 millilitrar. Mánasjúkan varar vanliga eini 4-5 dagar. Mánasjúkupína kemur av nøkrum evnum (prostaglandinum), ið verða gjørd, tí at lívmóðurslímhinnan” losnar”. Hesi evni kunnu elva til pínu. Vanligt er, at mánasjúkan elvir til veika pínu, trýst í undirlívinum og møguliga, at tú verður illa fyri. Fyri flestu konufólk eru eyðkennini kend og tey somu hvørja ferð, men fyri onnur so mikið ógvislig, at tað órógvar arbeiðið ella gerandisdagin. Tá ið mánasjúkan kemur, merkjast pína og kreppingar í undirlívinum og møguliga eisini í lendunum. Pínan kann koma beint undan mánasjúkuni og er vanliga ringast fyrstu dagarnar undir mánasjúkuni. Pínan linkar stigvíst. Hjá nøkrum kann pínan elva til møði og manglandi orku. Hvørji eru sjúkueyðkennini við mánasjúku? Tað er, sum áður sagt, ógviliga ymiskt, hvussu kvinnur eru fyri, tá ið tær hava mánasjúku. Summar eru væl fyri, meðan aðrar so illa plágaðar av pínu, at í vissum førum kann gerandisdagurin vera tungur og strævin. Kvinnan fær ikki tað burturúr, sum hon ætlaði. Sjúkueyðkennini kunnu vera: Pína í undirlívi og lendum Búkur á tambi Krampar í undirlívi Høvuðpína Ringur hýrur Møði Hitaríð Vaml, spýggja og leyst lív Er nøkur viðgerð fyri mánasjúku? Hjá umleið 25% av kvinnum er pínan so ring, at teimum tørvar hjálp og viðgera seg tí við pínustillandi heilivági. Pínustillandi heilivágur kann linna sjúkueyðkennini. Eisini kunnu p-bollar ella onnur hormonevni hava ein linnandi virknað, av tí at hormon tálma eggloysnini, minka hormonmongdina í lívmóðurslímhinnuni og samstundis blóðmongdina. Hvat um pínan er serliga ring? Um pínan er ring, so er týdningarmikið at kanna, um aðrar orsøkir eru til tess, herundir endometriosa. Læknin ger eina gynækologiska kanning, og verður tú kanska víst til ein gynækolog til nærri kanningar, m. a. undirlívs-ultraljóðskanning. Hvat er óreglulig mánasjúka? Hjá summum kvinnum er mánasjúkuumferðin longri. Hetta er vanligt hjá ungum kvinnum. Tað er eisini vanligt, at síðstu mánasjúkurnar eru óregluligar hjá kvinnum, sum eru um at koma í skiftisárini. Men annars eru óregluligar mánasjúkur nakað, tú eigur at lata við teg koma. Fyrst av øllum tí at tú kanst vera við barn. Men orsøkirnar kunnu eisini vera hormonbroytingar, íkomnar av úrvalsítrótti, undir-ella yvirvekt, ov veikum p-bollum, strongd, snyrli ella tengdar at álvarsamari sjúku. Um tú hevur óregluliga mánasjúku, skalt tú seta teg í samband við lækna. Góð ráð Nýt munadygga mánasjúkuverju, sum sýgur væl í seg og situr væl. Henda verja skal skiftast ofta, so at undan slepst, at húðin ertist, gerst eym og fer at lukta–alt saman umstøður, sum kunnu geva sopp og í ringasta føri ígerð í undirlívinum.