Hjartað fær blóð frá sínum lívæðrum, sum veita kyknunum í hjartavøddunum súrevni og føðsluevni. Um ólag kemur í hesa skipan, kann hjartakrampi koma fyri. Hjartakrampi verður eisini kallaður angina pectoris, ið merkir bróstpína, og, sum navnið eisini sipar til, kennist tað sum pína í bróstkassanum Angina pectoris verður ofta lýst sum trýst, ið sum oftast byrjar aftan fyri bróstbeinið–ella sum ein ringur, ið spennir saman um bringuna. Pínan kann eisin seta út í armar, øksl, háls og í ryggin. Angina pectoris er ikki ein sjúka í sjálvum sær, men pína í bringuni, orsakað av súrevnistroti til hjartað, er eitt tekin um treinging av hjartalívæðrini. Sjúkueyðkenni sum hesi kunnu eisini koma fyri: Andaneyð Hjartabankan Sveittatúrar Svimbul Vaml Møði Angina pectoris kemur av, at tørvurin á súrevni til hjartað er størri enn mongdin, sum hjartað fær. Orsøk Serliga kemur pínan í sambandi við likamliga ella sálarliga overving, t. d gongd í trappum, í kulda ella í strongdum støðum heima ella til arbeiðis. Pínan hvørvur oftast eftir 2-10 minuttum, um hvílt verður. Tær allarflestu orsøkirnar til hjartakrampa koma av æðrakálking, men kunnu eisini koma av øðrum hjartasjúkum, sum t. d. hjartaklaffasjúku ella ov høgum stoffskifti. Æðrakálking, sum kann elva til hjartakrampa, kann koma av: tað at vera maður ov høgt kolesterol sukursjúku tvørrandi rørslu ov høgum blóðtrýsti strongd Varsemisráð Tað er umráðandi at sleppa sær av við so nógvar av undannevndu orsøkum sum gjørligt. Váðin fyri æðrakálking er lítil, um arvaeginleikin ikki liggur í, um vektin er hóskandi, um ein rørir seg nóg mikið, um ein ikki roykir og roynir at sleppa undan strongd. Hevur ein sukursjúkuna, er umráðandi at ansa serliga væl eftir blóðtrýstinum og teknum um æðrakálking Hevur ein fingið sjúkugreininga angina pectoris, er sera umráðandi at fylgja ráðum frá lækna um heilivág, mat og rørslu. At fyribyrgja at æðrakálking í hjartanum versnar. Nitroglycerin kann brúkast at viðgera pínuna av angina pectoris herðindum. Hesin heilivágur kann eisini brúkast til at fyribyrgja angina pectoris, t. d áðrenn likamliga overving. Tað víðkar blóðæðrarnar og økir á tann hátt blóðrenslið til hjartað, so at súrevnistrotið hvørvur. Nitroglycerin fæst sum tablettir og pístr (spray), sum verður lagt ella pístrað undir tunguna. Pístr virkar innan ½-1 minutt og varir í 10-30 minuttir, meðan tablettirnar virka innan 1/2-5 minuttir og halda í 30-60 min. Betablokkarar og Calciumantagonistar fyribyrgja angina pectoris, blóðtøpp í hjartað og óró á hjartalagnum. Tey lækka pulsin og blóðtrýstið, minka um arbeiði fyri hjartað og avmarka soleiðis súrevnistrotið til hjartað. Nitratir eru langtíðarvirkandi nitroglycerin, tvs. nitroglycerin sum depottablett. Tað virkar á sama hátt sum nitroglycerin, men bara longur. Statinir skerja nøgdina av kolesteroli í blóðinum og fyribyrgja á tann hátt, at æðrakálkingin versnar. Hjartamagnyl fyri at fyribyrgja einum blóðtøppi í hjartanum. Hetta niðursetur virknaðin av blóðplátunum og tískil vandanum fyri einum blóðtøppi. Skurðviðgerð Endamálið við skurðviðgerð er at skerja ella fáa herðindini av bróstpínu at hvørva. Hetta kann gerast við at fáa økt blóðrenslið til hjartað. Tað verður gjørt við tí, ið kallast ballónvíðkan, PCI ella bypass-skurðviðgerð. Ymisk sløg av angina pectoris Støðug angina pectoris Við støðugari angina pectoris kemur bróstpínan, tá ið hjartað arbeiðir harðari enn vanligt, sum t. d við likamligari ovbyrjan. Pínan varir ofta undir 5 minuttir og hvørvur eftir hvíld ella við heilivági (nitroglycerin). Orsøkin er æðrakálking í einari av hjartalívæðrunum. Hetta kann viðgerast bæði við heilivági og við skurðviðgerð. Óstøðug angina pectoris Við óstøðugari angina pectoris kemur pínan harafturímóti heldur óvæntað, meðan ein hvílur. Her er talan so at siga um ein blóðtøpp í hjartanum, men tó er æðrin ikki heilt tipt. Tí minna sjúkueyðkennini um blóðtøpp í hjartanum. Her kemur pínan sum sagt, meðan tú hvílir, t. d. meðan ein svevur ella er eitt sindur ovbyrjaður. Hendan pínan varir ofta í meiri enn 5 minuttir og upp í fleiri tímar, og hvørvur ikki eftir hvíld ella við heilivági. Óstøðug angina pectoris verður viðgjørd sum blóðtøppur-bæði við heilivági og við skurðviðgerð. “ Variant” angina pectoris Orsøkin til“ variant” angina pectoris er krampi/spasmur í krúnulívæðrini. Kramparnir kunnu útloysast av td. kokain, tungari sálarligari strongd/pínu, men eisini av royking og eitt nú tilhald í ógvusligum kulda. Kann eisini koma uttan nakra kenda orsøk. Hetta er serliga hjá ungum. Viðgerðin er bert við heilivági og skal fyribyrgja krampum í krúnulívæðrini. Til lækna Set teg altíð í samband við lækna, um talan er um hjartakrampa Hvørvur pínan av hvíld, so set teg í samband við lækna ella ring 1-1-2