Ætlanin er, at tveir Varðar skulu koma út árliga. Hin næsti verður væntandi til keyps til heystar. Men er nýggi Varðin“ nýggjur”, sum listamaðurin og skaldið, Tóroddur Poulsen vísur á í sínum bloggi, hví hevur hann uppiborið tær fýra stjørnurnar, sum Kinna Poulsen gav honum í Mentanarkaféini, og megnar hann at liva upp til navnið? Eftir at hava lisið tann fyrsta tekstin, eina traditionella og keðiliga sonettu um vár og veður, helt eg, at um restin av ritinum var sum henda yrkingin, so mátti eg enn eina ferð–móti mínum vilja–ásanna, at alt stendur í stað í Føroyum. Tíðarrit eiga at vísa leiðina fram og ikki aftur. Varðin vísti leiðina fram fyri skjótt hundrað árum síðani. Seinni í apríl hevði Gunnar Nolsøe Kinnu Poulsen á vitjan í Sortudíki sum ummælara. Kinna leggur út við at siga, at henni dámar væl forsíðuna, ið er myndprýdd av listakvinnuni, Hansinu Iversen. Forsíðan verður skýrd at vera litrík, ljós og várlig. Hann rúmar nevniliga alt frá stuttsøgum, yrkingum, greinum, ummælum, einum úrvali av list og eina rithøvundasamrøðu við Marjuna Syderbø Kjelnæs. Vísindaligu greinarnar og kvantitetin framum kvalitetin er Kinna ikki so fegin um, men samrøðuna við Marjuna dámar henni væl. Farrin av skaldskapi gav mær hug at geva honum skræpuna Í hesi samrøðu við Marjuna, ið bæði Kinna og Tóroddur halda er góð, greiður Marjun opið frá, hvussu tað kendist at fáa serstakliga hvassa ummælið frá høvundanum, Carl Jóhan Jensen, tá hon gjørdi sína fyrstu, skelvandi roynd sum rithøvundi. Marjun greiður í samrøðuni frá, hvussu hon nærum misti mótið av ummælinum og hugsaði, hvat hon mundi hugsa fyri sær at halda, at hon dugdi at skriva. Hon og Carl Jóhan sótu seinni í nevndini í Rithøvundafelagnum saman, og hon hevði tá hug at koyra afføringsevni í hansara te fyri at straffa hann fyri sín harðrenda hátt at fara við henni og hennara arbeiði á. Hvaðani kemur dirvið til at halda á fram? Hon hevur arbeitt saman við Eivør, Sakaris Stórá, Eyðun Johannesen og fleiri øðrum áhguaverdum og kendum listafólkum. Hennara listarliga leið hevur kanska verið stutt, sum hon vísir á í samrøðuni, men ikki tess minni hevur hon verið fjølbroytt og ótrúliga spennandi og fyrimyndarlig fyri mong. Hvat hevði hent, um hon ikki fekk hetta ummæli? Betri uttan ella við? Hvat er tað, sum tað góða, konstruktiva ummælið megnar? Og eru vit í Føroyum ov bangin fyri at siga okkara erligu meining um eitt givið verk, sum Kinna er inni á í samrøðuni við Gunnar Nolsøe? Er tað tí, teir ikki tora at leggja seg út við møguligar starvsfelagar, ella er tað tí vit ikki hava eina sunna siðvenju í at ummæla, eins og í øðrum londum? Tað er ofta so, at tað eru rithøvundar, ið ummæla rithøvundar, og er hetta yvirhøvur loyvt ella ber hetta yvirhøvur til í einum so lítlum landi sum Føroyum? Hvørji árin kann hetta hava á ein sjálvan sum høvund, um ein sum høvundi ummælir aðrar høvundar? Um ikki, hvør eigur so at taka hesa uppgávu á seg? Lærarar á til dømis miðnámsskúlum ella á Fróðskaparsetrinum, sum eisini ofta eru at hoyra og síggja í ymiskum miðlum, í leiklutinum sum ummælarar? Ofta gera teir eina lesing av einum givnum verki, um talan væl at merkja er um bókmentir, og gerst ummælið tá ov teoretiskt fyri almenningin, hóast hetta í veruleikanum er nakað flestøll, ið skriva, sakna? Hetta at ummæla tíðarrit er sjálvsagt eisini av stórum týdningi, tí tíðarrit eru jú ein savnan av tí, okkara skaldskapur og mentan hevur at bjóða uppá. Her er tískil heldur ikki bert talan um ritstjóran, ið verður ummældur, talan er sjálvsagt um verkið sum eina heild og sjálvsagt eisini eisntøku høvundarnar, ið hava latið tekst inn til ritið. Tóroddur er avgjørt ikki so spentur upp á søgu Varðans og heldur á fram at harselera á blogginum:” Seinni gjørdi Pól Andreasen tíðarritið til eitt meiri ófarligt folkloristiskt rit við hópin av amatørsøgufrøðiligum–og ættartalsligum greinum, sum ikki høvdu ein skid við bókmentir at gera. At vit tora at ummæla á ein virðiligan hátt, ið ikki brýtur niður, men heldur byggir upp. Tað er av alstórum týdningi, at listafólk ikki síggja hesi ummæli sum sannleikar, ið ikki eru til kjaks ella ikki kunnu vendast á mangar ymiskar hættir, hóast tað er eitt sera viðbrekið starv at lata úr hondum eina bók, eitt lag, ein málning ella annað listaverk, tí tú stendur so berur. Einsamallur. Millum annað skýrir hon yrkingarnar í nýggja ritinum sum verandi sjeytiárakendar, gamaldags og afturlítandi. Hon vísir tó á, at Vónbjørt Vang hevur fatur í rætta endanum. Eftir hesa niðurstøðu í mun til yrkingarnar er spurningurin so, hvussu kunnu yrkjarar betra um teirra skrivikynstur, og skulu teir tað? Og tá er dómurin kanska ikki so jaligur sum hann var, tá ummælið varð almannakunngjørt. Er hetta ikki ein minni heppin sannroynd, um tað væl at merkja er ein sannroynd, tí so ánar ein listamaður ella kvinna ikki, hvat er satt ella hvat er falskt? Er tá ikki betri at vera erligur fyri opnari mikrofon, og tora ummælarar tað? Helst er tað fyri, at lýsingarnar skulu síggja snøggari út,” skrivar hann við óðum fingrum á tastaturið. Her fer hann eftir prentsmiðjuni, og tað er eisini í lagi, tí tað er av alstórum týdningi, at tað, ið prentað verður, eisini verður ummælt og tikið við í heildarmetingina. Eitt verk er jú ein samanhangandi eind. Men letur hetta seg gera við ummæli sum til dømis hesum frá Poulsen, ið nú kvettir hálsin av prentsmiðjuni, ella skapar hetta misvilja og súrar minur og harvið mótarbeiði? ” Á nógvum síðum eru rukkutar rendur, men tað haldi eg er alt ov vanligt frá prentsmiðjuni, tað er eisini á fleiri av mínum bókum, sum eru prentaðar og heftar sama stað. Tað er faninmeg ikki gott, tit har uppi! Hetta er keðiligt, óheppið og viðvirkandi til, at bæði tey, ið skriva, og tey, ið kanska hava hug at royna at skriva, ikki fáa íblástur, kunnan ella eitt mennandi kjak um okkara bókmentir. Tá tikið verður til eftirtektar, hvussu nógv verður framleitt av bókmentum av øllum hugsandi slagi um árið her á landi, er tað sjálvsagt undranarvert, at peningur og senditíð ikki verður sett av til henda mentanarkapital. Aðrastaðni kring heimin er ummælarakjakið og fakið á einum heilt øðrum staði og støði enn tað er her hjá okkum. Og er tað ikki vánaligt, at okkara fremsti mentanarmiðil, Kringvarp Føroya, ikki megnar at hava eina fasta bókmentasending? Skjótt verður hann seksti ár, og bókmentirnar hava ikki verið serliga væl viðgjørdar hvørki í sjón-ella útvarpi. Tað átti ikki at verið so torført at fingið onkran bókmentaútbúnan ella ein entusiastiskan rithøvund at gjørt eina fasta bókmentasending. Tóroddur eftirlýsir eisini fleiri skrivaði ummæli. Eisini í hesum føri vænti eg, fleiri eru samd við honum. Hesi ummæli metir hann høvdu komið væl við og høvdu økt um hugin at skriva, og tað hevði verið gott, um fleiri fattaðu pennin. Her ber til at síggja dømi um eitt ummæli, ið er av ógvusliga slagnum, og vansin við at ummæla á henda hátt er helst hann, at fleiri loypa tey um, tí tey eru ov neilig. Men hví tað? Skal tað ikki eisini vera pláss fyri slíkum fyri at koma allan vegin runt? Er tað ikki kynstrið í at ummæla/sammæla/viðmæla at lata eitt verk upp so øll hava hug til at fara umborð? Er ummælið, sum vit kenna tað frá til dømis KvF við stjørnum, ein avoldaður háttur at arbeiða við list á? Er tíðin kanska komin til okkurt heilt annað, vit kundu roynt her á okkara leiðum, har tað ikki altíð ber til at nýta somu frymlar sum aðrastaðni, har ein ikki hittist í SMS yvir súltaðu agurkirnar og kanska endar í frystiboksini, eins og tað sigst tað gjørdi fyrr í tíðini, tá eitt ummæli varð svarað aftur. Bókstaviliga. Sum haldari fart tú atgongd til alt tilfar í blaðinum á netinum, umframt tíðindi. Trýst á "Tekna hald" og skráset teg