user assistant
जीवकर्षभको मेदां जीवन्तीं सशतावरीम् । शरेक्षुदर्भकाशानां शालीनां मूलमेव च ॥ ४१ ॥
इत्येषां पञ्चमूलानां पञ्चानामुपकल्पयेत् । भागान् यथोक्तांस्तत्सर्वं साध्यं दशगुणेऽम्भसि ॥ ४५ ॥
दशभागावशेषं तु पूतं तं ग्राहयेद्रसम् । हरीतकीश्च ताः सर्वाः सर्वाण्यामलकानि च ॥ ४६ ॥
तानि सर्वाण्यनस्थीनि फलान्यापोथ्य कूर्वनैः । विनीय तस्मिन्नियू हे चूर्णानीमानि दापयेत् ॥४७॥
मण्डूकपर्ण्याः पिप्पल्याः शङ्खपुष्ण्याः प्लवस्य च । मुस्तानां सविडङ्गानां चन्दनागुरुणोस्तथा ॥४८॥
मधुकस्य हरिद्राया वचायाः कनकस्य च । भागांश्चतुष्पलान् कृत्वा सूक्ष्मैलायास्त्वचस्तथा ॥४९॥
सितोपलासहस्रं च चूर्णितं तुलयाऽधिकम् । तैलस्य द्व्याढकं तत्र दद्यात्त्रीणि च सर्पिषः ॥ ५० ॥
साध्यमौदुम्बरे पात्रे तत् सर्व मृदुनाऽग्निना । शात्वा लेहमदग्धं च शीतं क्षौद्रेण संसृजेत् ॥ ५१ ॥
क्षौद्रप्रमाणं स्नेहार्ध तत् सर्वं घृतभाजने । तिष्ठेत्संमूच्छितं तस्य मात्रां काले प्रयोजयेत् ॥ ५२ ॥
या नोपरुन्ध्यादाहारमेवं मात्रा जरां प्रति । षष्टिकः पयसा चात्र जीर्णे भोजनमिष्यते ॥ ५३ ॥
वैखानसा बालखिल्यास्तथा चान्ये तपोधनाः । रसायनमिदं प्राश्य बभूवुरमितायुषः ॥ ५४ ॥
मुक्त्वा जीर्णे वपुश्चाप्रथमवापुस्तरुणं वयः । वीततन्द्राक्लमश्वासा निरातङ्काः समाहिताः ॥ ५५ ॥
मेधास्मृतिबलोपेताश्चिररात्रं तपोधनाः । ब्राह्मं तपो ब्रह्मचर्यं चेरुश्चात्यन्तनिष्ठया ॥ ५६ ॥
रसायनमिदं ब्राह्ममायुष्कामः प्रयोजयेत् । दीर्घमायुर्वयश्चाग्रथं कामांश्चेष्टान् समश्नुते ॥ ५७ ॥
( इति ब्राह्मरसायनम्)

text image
{"source": "Samhita : Charaka Samhita Part 2, Chapter :1, Sthanam :Chikitsasthanam, Shloka Number: 41 to 57", "explanation": "This passage details the preparation and benefits of Brahma Rasayana, a potent Ayurvedic formulation.  It's crucial to understand the precise ingredients and process.  Let's break it down:\n\n**Ingredients:**\n\n* **Five Root Pentads:**  Each pentad consists of five roots.  The text specifically mentions two:\n    * Jivaka, Rishabhaka, Meda, Jivanti, Shatavari\n    * Shara, Ikshu, Darbha, Kasha, Shali\n    * Three other pentads are implied but not listed in these verses.\n* **Fruits:**\n    * Haritaki (Terminalia chebula)\n    * Amalaki (Emblica officinalis)\n* **Herbs & Substances (160g each unless otherwise specified):**\n    * Mandukaparni (Centella asiatica)\n    * Pippali (Piper longum)\n    * Shankhapushpi (Convolvulus pluricaulis)\n    * Plava (Cyperus rotundus)\n    * Musta (Cyperus rotundus)\n    * Vidanga (Embelia ribes)\n    * Chandana (Santalum album)\n    * Aguru (Aquilaria agallocha)\n    * Madhuka (Glycyrrhiza glabra)\n    * Haridra (Curcuma longa)\n    * Vacha (Acorus calamus)\n    * Kanaka (Nagakeshara - Mesua ferrea)\n    * Sukshma Ela (Elettaria cardamomum)\n    * Twak (Cinnamomum verum)\n    * Sitopala (Sugar Candy) - 44 kg\n    * Tila Oil - 5.12 kg\n    * Ghee - 7.68 kg\n* **Honey:** 3.84 kg (Half the quantity of combined oil and ghee)\n\n**Preparation:**\n\n1. **Decoction:** The five root pentads are boiled in ten times their volume of water until reduced to one-tenth.\n2. **Fruit Pulp:** Haritaki and Amalaki fruits are deseeded and pounded into a pulp.\n3. **Combining Ingredients:** The decoction is filtered and combined with the fruit pulp and the powdered herbs and substances.\n4. **Cooking with Oils and Sweetener:**  Tila oil, ghee, and sugar candy are added to the mixture and cooked on a low flame in a copper vessel until it reaches a linctus consistency, being careful not to burn it.\n5. **Adding Honey:** After cooling, honey is added.\n6. **Storage:** The final preparation is stored in a ghee-coated vessel.\n\n**Consumption:**\n\n* **Dosage:**  A dose is considered appropriate if it doesn't interfere with digestion.\n* **Post-Digestion Diet:** After the Rasayana is digested, Shashtika rice with milk is recommended.\n\n**Benefits:**\n\n* **Longevity:** Promotes a long lifespan.\n* **Rejuvenation:**  Reverses aging effects, leading to a youthful physique.\n* **Enhanced Physical and Mental Function:** Improves strength, intellect, memory, and focus.\n* **Spiritual Growth:** Supports deep meditative practices and spiritual development.\n* **Disease Prevention:** Protects against various diseases and ailments.\n* **Improved Vitality:** Eliminates drowsiness, fatigue, and respiratory issues."}
text