Mulholland Çıkmazı
Mulholland Dr. (2001) Yönetmen : David Lynch Yönetmene Cannes Film Festivali'nde &En İyi Yönetmen& ödülünü getiren bu film aslında dizinin bir bölümü olarak çekilip anlaşmazlığa düşüldüğü için daha sonradan filme dönüştürülmüş. -Yazılacak olanlar film özetinden ziyade analiz içerdiği için (kendi çapımda tabi) yüksek miktarda spoiler içerir.- No Panic ! Just Listen ! [spoiler][/spoiler]İş bu film sadece lezbiyen bir hatunun kıskançlık sebebiyle aşığını öldürtmesinden ve girdiği buhrandan çıkamayışından ibarettir !!! En genel hatlarıyla film iki ayrı temadan oluşuyor,rüya ve gerçek. ilk yarısında rüyayı ikinci yarısında ise gerçeği sunuyor yönetmen bize. Rüyayı gerçeğin üzerine işleyeceğim için filmi ikinci yarıdan yani gerçeklerden başlayarak anlatmayı uygun gördüm. Film derin nefes alışverişlerin duyulduğu bir sahneyle açılıyor. Uyuyan güzel; Diane Selwyn.Diane, seçmeleri kazanıp aktris olmak için Hollywood a gelen fakat başrolü Camilla'ya kaptıran genç kızımızdır. Bir süre sonra Camilla'ya olan duyguları bambaşka bir boyut kazanır ve arkadaşlık duygusu aşka doğru geçiş yapar. Fakat Camilla'yı rol alamadığı filmin yönetmenine kaptırması ve bundan sonra tabir-i caizse Camilla'nın Diane'a pas vermemesi Diane'da kıskançlık krizlerine ve intikam duygusunun körüklenmesine neden olur. Şimdiyse filmin ilk yarısına yani uyuyan güzelin rüyasına dönüyoruz. Rüyaya şöyle bir değinelim,kendisini öldürmek isteyen adamların elinden kurtulan Rita (Camilla) (o da hafıza kaybı yaşadığı için Gilda filminin afişinde gördüğü ismi geçen aktrisin adını alıyor kendine) Betty'nin (Diane) teyzesinin evine sığınır. Betty gayet yardımsever bir çizgide ilerleyerek Rita'nın sırrını açığa çıkarmak ve kötü adamlardan korumak için kolları sıvar. Gelelim rüyanın analizine; gerçek hayattaki herkes farklı olay örgüleri ve kimliklerle rüyaya dahil oluyor. Diane rüyasında kendisine Betty ismini alıp (bu ismi de Camilla'yı öldürtmek için tuttuğu kiralık katille anlaşmak için gittiği Winkie adlı cafede çalışan kızdan alıyor.) kendisini gerçekte olduğu gibi yaşadığı küçük yerden oyuncu olmak üzere Hollywood'a gelen genç bir oyuncu olarak hayal ediyor. Gerçeğin aksine çok başarılı bir oyuncu olarak tabi. Gayet başarılı geçen denemeden sonra rolün kendisine verilmeyişini tek bir sebebe bağlıyor,mafyaya. Yeteneğine rağmen seçilememişse bu işin içinde mafya var diyor ve yönetmeni mafyanın karanlık dünyasına kendi elleriyle bırakıveriyor. Tabi yönetmenden alacağı intikam bununla sınırlı değil. Bazen gerçek hayatta yapamadıklarımızı rüyamızda yaparız,Betty de gerçek hayatta yönetmenden alamadığı intikamı rüyasında alıyor, Rita'yı (Camilla) yani kendi sevgilisini nasıl yönetmene kaptırıyorsa yönetmenin eşi de rüyasında kendisini aldatıyor. Gerçek hayatta Camilla'yı öldürmek isteyen Diane rüyasında onu kötü adamlardan koruyup kolluyor. Rüyada psikopat bir adamı dedektife kendi rüyasını anlatırken görüyoruz. &Sen kasadaydın ve ben çok korktum.& diyor adam dedektife. Ve hep oturdukları cafeyi sanki birtakım olayların dönüm noktasıymış gibi rüyasında gördüğünü anlatıyor. Aslında bu adam aynı cafede Diane'nın kiralık katille anlaşmak için konuşurken kasada gördüğü adamdan başkası değil. Ve adamı kasada gördüğünde bakışlarından korkan da Diane'dan başkası değil tabi ki. Gerçek hayattaki bu olay da rüyaya bu şekilde yansıyor. Rüyanın sonuna doğru Rita &Silencio& diyerek uyanıyor uykusundan ve Betty ile birlikte gecenin bir vakti tiyatroya gidiyorlar. Sahnedeki adam &Her şey aslında bir illüzyon.& diyor ve &Silencio& kelimesi yankılanıyor tüyler ürpetici bir sesle. Diane, her şeyin bir illüzyondan ibaret olmasını istiyor,yaşadığı her şeyin aslında yaşanmamış olmasını.Rüyasında çok zengin olan teyzesinin mirasının aksine gerçek hayatta teyzesinden kalan bir miktar parayla Camilla'yı öldürtmek içi kiralık katil tutmuş olmamayı istiyor ve &Silencio&-Sessizlik istiyor,vicdanının konuşmamasını,onu rahatsız etmemesini. mavi kutu ve anahtar filmin kilit bölümleri. Kiralık katil Diane'ya mavi anahtarı verip bunu masanın üstünde bulduğunda işin bitmiş olduğunu anlamasını gerektiğini söylüyor. Filmde mavi kutunun olması bana göre Diane'nın mavi anahtarı mavi bir kutuyla bağdaştırması. Filmin sonunda Diane'nın uyanıp anahtarı masanın üstünde bulması sandığı gibi ona sükunet getirmiyor,beynini kemiren düşünceler ve vicdanı sebebiyle sessizliği tek bir kurşun sesiyle bulmak istemesi de bundan sanırım. Basit bir konuyu tepetaklak edip,kesip,biçip,montajlayıp biz izleyici kitlesine sunduğu için Lynch abimizin önünde saygıyla eğilmeyi borç bilirim,bir kez daha !!!