çayınızı kahvenizi alın kimdir bu çerkesler konusunda kendinize yarım saat ayırırsanız geri kalan ömrünüzde çerkesler konusunda kafanızda bir düşünce doğabilir bu insanları daha iyi tanırsınız. ya da tanımak istemiyorum diyorsanız herkes için hayati bir mesele değil elbette terk edin yazıyı. kafkasya'nın kadim hatta anadolu'nun en eski halkı olan hattilerin soyundan, 2 ana koldan 12 boydan oluşan adigeler bilinen adıyla çerkesler kimdir? kuzey kafkasya'nın bilinen insanlık tarihi kadar kadim olan halklarından biri olan çerkesler 19.yüzyılda büyük sürgüne kadar topraklarından binlerce yıl boyunca huzur içinde yaşamıştır. ruslar tarafından gerçekleştirilen bir nevi soykırım olan sürgünde çerkes nüfusunun neredeyse %90'ı kafkasya'dan sürülmüş ya da ölmüştür. çerkeslerin çoğu çerkesya'daki anavatanlarından günümüz türkiye'sine ve ortadoğu'nun geri kalanına sürgüne gönderilmiştir. temsil edilmeyen milletler ve halklar örgütü 1990'ların başında 50'den fazla ülkede diasporada 3,7 milyon kadar çerkes olduğunu tahmin etmektedir. günümüzde ise çerkeslerin toplam nüfusunun 5 ile 6 milyon civarında olduğu düşünülmekte olup dünya üzerinde en kalabalık çerkes nüfusu türkiye'de yaşamaktadır. çerkeslerin ulusal bayrağı, yeşil zemin üzerine 12 yıldız ve birbirini kesen 3 oktan oluşur. 12 yıldız 12 çerkes bölgesini ve boyunu simgelerken 3 ok çerkeslerin antik çağlardan gelen geleneksel katı kurallarını simgelemektedir. 12 çerkes boyu kabartaylar, şapsığlar, abzehler, natuhaylar, çemguylar, bjeduğlar, memhığlar, ademıylar ubıhlar, besleneyler, janeler ve hatıkuaylardır. "çerkes" teriminin kökeni konusunda çeşitli hipotezler bulunmaktadır. bir görüşe göre, kelimesinin kökeni türkçe olup çerkeslerin savaştaki başarılarına atıfla çerkes kelimesinin, baş kesici savaşçılar anlamına geldiğidir. çerkes kelimesinin, moğolca "yol kesen" anlamına gelen jerkes'ten geldiğini iddia edenler de vardır. bazı araştırmacılar ise, çerkes kelimesinin bölgenin eski yunanca adı siraces'ten geldiğine inanırken. bir başka görüşe göre ise kelimenin kökeni char-kas yani dört kişi anlamına gelmekte olup farsçadır. çerkesler ise kendilerine adige derler adige kelimesinin etimolojik kökenine dair çeşitli hipotezler bulunmakla birlikte en yaygın görüş. adige kelimesinin dağlı ve yüksek anlamına gelen atikye kelimesinden dönüştüğüdür. çerkeslerin ve çerkes dilinin kökleri günümüzden 5700 yıl öncesine uzanmaktadır. günümüzde çerkeslerin anavatanı olan kuzeybatı kafkasya'dan güney kafkasya'ya kura boylarına kadar uzanan bu kültür bölgesidir. maykop insanlarının kökeni, günümüzde türkiye toprakları içinden bulunan doğu karadeniz bölgesi, batı gürcistan ve abhazya'yı içine alan bölgede 9000 bin yıl önce ortaya çıkan kolhis kültürü insanlarına dayanmaktadır. kuzeye göç eden kolhis kültüründen kopan insanlar maykop kültürünü ortaya çıkartırken. maykop insanları dağ yamaçlarını teraslayarak tarım yaparken at ve sığır yetiştirecektir. döneminin ötesinde altın ve gümüş işçiliğinde mahir bu insanlardan geriye kalan kaya resimlerindeki tasvirler sonraki bin yıllarda birçok farklı kültür tarafından benimsenen tamgaların ilk örnekleridir. bu insanlar çerkesçeninde dahil olduğu günümüz kuzey batı kafkas dillerini konuşuyordu. çerkeslerin ataları binlerce yıl öncesinde günümüzde halen gizemi çözülememiş onlarca dolmen inşa etmiştir. maykop insanları kuzey batı kafkasyada binlerce yıl boyunca çeşitli kültür bölgeleri oluştururken günümüzden 3000 yıl önce antik çağlarda yunan kaynaklarında geçen sind ve meot halklarını ortaya çıkartmıştır. kabile konfedrasyonları olan sind ve meot halklarından yunan kaynakları ilk defa mö 5.yüzyılda bahsetmeye başlar. midillili hellanikos meot ve sind halklarından bahsederken strabo meot halkının tarım ve balıkçılıkla geçindiğini yerleşik bir hayat sürese de en az göçebe komşuları kadar savaşçı olduğundan bahsetmektedir. kırımdan kerç boğazıyla kuzey batı kafkasyaya uzanan bospor krallığının halkını oluşturan sindler ve bospor krallığına bağlı yaşayan meot halkları çerkeslerin antik dönemden atalarıdır. bospor krallığı bölgenin yerli halkı olan sindler ve yunan kolonilerinin ittifakı ile kurulmuş bir krallık olsada zamanla sind halkı helenleşecektir. yunan tarihçi polyeanus bospor krallarının sind kökenine atıfta bulunurken meot kabilelerinden prenseslerle evliliklerine atıfta bulunmaktadır. bospor krallığının 4.yüzyılda hun ve got akınlarıyla yıkılmasından sonra her çerkes kabilesi kendi başına hareket etmeye başlayacaktır. aynı dönemde şartların bir sonucu olarak çerkeslerde feodal bir sosyal yapı ortaya çıkmıştır. ermeni, yunan ve bizans etkisinin bir sonucu olarak, hristiyanlık ms 3. ve 5. yüzyıllar arasında kafkasya'da yayılırken çerkeslerde kitlesel olarak hristiyanlığı kabul etmiş olsada antik çerkes dini her zaman etkisini sürdürmüştür. yüzyıllar boyunca doğu batı güzergahında step koridoru üstünde ilerleyen göçlerde kuzey kafkasya'ya farklı halklar yerleşmiş bu halklar bir süre bölgede yaşadıktan sonra kaybolmuş ya da göç etmiştir. fakat bölgenin yerlileri olan çerkesler varlıklarını hep sürdürmüştür. hunlar ve gotlardan sonra bölgeye bulgarlar yerleşmeye başlarken bulgarların özellikle utigur kolu adigelerle etkileşim içinde olmuş ve kaynaşmıştır. öyle ki çevre halklar türk kökenli utige ve adigeleri kimi zaman aynı halk olarak ele almıştır. sonrasında hazar devletinin egemenliğinde yaşayan çerkesler. ms. 1000 yılına gelindiğinde ise kafkasya'nın yerli halkları tarafından kurulan alanya devletiyle birlikte hareket etmeye başlayacaktır. 10. ve 13.yüzyıllar arasında çerkeslerin yoğun şekilde etkileşim içinde olduğu iki krallık gürcü krallığı ve alanya krallığıydı. bazı çerkes kabileleri bağımsız yaşarken bazı çerkes kabileleri kafkasya'da ki bu iki krallıkla birlikte hareket etmiştir. 1223 yılında moğolların kafkasya'yı istilası esnasında alan halkı neredeyse tamamen yok edilirken çerkesler büyük kayıplar vermelerine karşın varlıklarını sürdürmüştür. 1382 yılında çerkesler ana vatanlarından çok uzak bambaşka bir iklimde ve kültürde bir devletin yönetimini ele geçireceklerdir. burji memlükleri ya da çerkes memlükler mısır'da ki türk kökenli bahri memlüklü hanedanlığını yönetimden uzaklaştırarak burji hanedanını kuracaktır. burji hanedanlığı çerkes kökenli olmasına karşın burjiler türkçe bilir ve konuşurdu. 1517 yılında osmanlı tarafından mısır ele geçirilinceye kadar 135 sene boyunca mısır'da çerkes memlükler egemen olmuştur. yavuz sultan selim'le savaşan mısır memlüklerinin son iki hükümdarı kansu gavri ve tomanbay çerkes kökenlidir. kafkasya'da altınorada saldırıları sonucu kuban nehrinin güneyine çekilmek zoruna kalan çerkesler timur'un ordularının kafkasya'ya girmesine karşı başarılı şekilde direnmiş olsa hatta timur'un bazı birliklerini mağlup etmiş olsa da çerkes toprakları yağmadan kurtulamamıştır. timur sonrasında çerkes topraklarında ki yıkım çerkes tarihindeki önemli bir ismin doğuşuna sebep olacaktır. 1400'lü yılların başında taman yarımadasında toprakları olan bir çerkes prensi hegayk kabilesinden bir ordu kurarak tüm çerkesleri birleştirmek için bayrak açar. çerkes tarihinde ki bir ilki gerçekleştirecek olan bu insan prens inaldır ya da inal nehudur. prens inal, önce, batı çerkes topraklarında 30 derebeyinin birleşik ordusunu mzımta ırmağı boylarında yapılan savaşta yenecek sonrasında ise doğu çerkes topraklarını egemenliğine alacaktır. kuzeye yönelen inal kırım tatarlarını kuban steplerinden uzaklaştırarak moğol istilası çerkeslerin kaybettiği toprakları hatta fazlasını ele geçirecektir. bilinen tarihte çerkesleri ilk defa tek-bağımsız bir devlet altında birleştiren inal nehu çerkesler tarafından büyük inal olarak anılacaktır. şencır şehrini başkent olarak ilan eden büyük inal çerkes devletini 40 idari bölgeye ayırarak yönetecektir. çerkeslerle yakın diller konuşan ve akraba bir halk olan bazı abhaz kabilelerininde davetiyle kuzey abhazya'ya ordusuyla giren büyük inal bölgedeki megrelleri güneye püskürtecek ve abhazya'nın kuzeyini çerkesya'ya dahil edecektir. büyük çerkesya tarihte ilk defa büyük inal tarafından kurulmuş olsada yine büyük inal tarafından 1453 yılında çocukları ve torunlarına paylaştırılacaktır. büyük inal'ın 1458 yılında ölümüyle birlikte büyük inal'dan önceki süreçte olduğu gibi çerkes topraklarında kabile-prenslikler dönemi tekrar başlayacaktır. isimlerini büyük inalın çocuklarından alan kabardey, besleney, çemguy, şapsığ, hatıkuay kabileleri başta olmak üzere birçok kabile ve çerkes bölgesinin atası büyük inaldır. 1520 yılında büyük inal'ın soyundan gelen kaberdeyler kerç boğazını geçerek kırım yarımadasına ayak basacak ve ani bir baskınla kırım hanlığının başkenti bahçesaray'ı yağmalayacaktır. 1550 yılında çerkes prensi idar ruslarla bir ittifak anlaşması imzalarken rus çarı ivan grozni ile çerkesler koordineli bir şekilde altınorda sonrası kurulan türk devletlerine saldırmıştır. diplomasiya fazlasıyla önem veren kaberdey prensi ıdar'ın enteresan akrabalık bağları vardı öyle ki bir kızı korkuç ivan'ın eşi iken diğer kızı osmanlı sultanı süleyman'ın eşiydi. prens idar hem osmanlı sultanı hemde rus çarının kayın babasıydı. korkunç ivan ile evlenen kızı maria temeryukovna adını alarak rus çariçesi olurken ivan'a çareviç yani veliaht verecek, sultan süleyman ile evlenen kızı ise mahidevran adını alarak tahtta öncelik sahibi olan şehzadeyi şehzade mustafa'yı dünyaya getirecektir. her iki veliahtta saray entrikaları sonucu tahta çıkamayacak ve hayatını kaybedecektir. tarih farklı aksaydı rus ve türk tahtlarında aynı zaman diliminde kuzenler korkunç ivan'ın veliahtı çareviç vasily ve kanuni sultan süleymanın veliahtı şehzade mustafa oturuyor olabilirdi. 1552 yılında çerkes kaberdeyler ile ruslar ittifak kurmuş 1556 yılında rusların kafkaslarda ilerlemesini önleyen astarahan düşerken aynı yıl çerkeslerle slav kökenli don kazakları birleşerek temrük kalesini türklerden almıştır. 1567 yılında ise doğu kabardey topraklarında ilk rus kalesi sunzha ostrog kurulacak bölgeye slav kazaklar yerleşmeye başlayacaktır. çerkesler ve ruslar türklere karşı ittifak kurarken zaman zaman savaşacaktır. fakat 16.yüzyılın ikinci yarısında başlayacak olan süreç uzun vadede çerkeslere felaket getirecektir. bölgede slav kazaklarının nüfusu artarken rusya güçlenecektir. 1568-1570 yıllarında kırım-osmanlı birleşik ordusunun astrahan'ı ele geçirmek ve don-volga kanal projesini hayata geçirmek için düzenlediği seferde ki rus kaleleri yok edilirken sefer başarısız olmuş ordu geri çekilirken soğuktan ve kabardey saldırılarından ötürü ağır kayıplar vermiştir. sonraki 2 yıl boyunca kırım tatarları bölgeye akınlar yapacak ve rusları bölgeden sökecektir. 1571 yılında giray han moskova'yı yakacaktır. 17.yüzyıla gelindiğinde ise tatarların ve osmanlı'nın etkisiyle çerkeslerin büyük çoğunluğu müslümanlaşırken. çerkesler rus yanlısı baksanlar ve türk yanlısı kaşkataular olarak ikiye bölünmüştü. 18.yüzyılın başında slav kazaklar kafkasya'ya kitleler halinde yetleşmeye başlayacak kuban ve terek kazakları kuzey kafkasya'da önemli bir güç haline gelirken kızılyar şehri 1735 yılında kurulacaktır. 1708 yılında kurgağo atajuk komutasında ki çerkes ordusu kendisinden daha kalabalık olan tatar ordusunu yenilgiye uğratırken, kanjal savaşı olarak tarihe geçen bu savaş sonrası, bölgede tatarların ve türklerin gücü zayıflayacaktır. çarlık rusya'sı adına bölgede araştırmalar yapan johann gustav gerber kanjal savaşını şu şekilde anlatmaktadır; « çerkesya ve kabardey iki bölgesindeki çerkesler aynı millettir ve eski zamanlardan beri özgür insanlardı. farklı yüzyıllarda, kırım hanı onlardan her yıl ona bir hediye, yani iyi bir at, deniz kabuğu, kılıç, pahalı bir yay veya her yerde bulunmayacak güzel bir kız göndermelerini istedi. ancak çerkesler bu görevi bırakmaya karar verdiler ve hediyeyi teslim almak için gönderilen kırım görevlilerini öldürdüler. bundan sonra kırım hanı 30.000 askerle vezirini çerkeslere karşı topraklarını yerle bir etmeleri için gönderdi. ancak çerkesler, aralarından tatarlardan kaçıyormuş gibi davranandılar ve onları kabardey'in ortasına kadar bilinmeyen bir yolda yönlendiler ve kazandığını sanan kırım ordusunu tamamen yok ettiler. o zamandan beri yine tam bir özgürlük kazandılar. » 1708 kanjal savaşından hemen sonra 6 yıl sonra 1.petro kafkasya'nın işgal planlarını ilk defa kurarken ruslar 18.yüzyıl boyunca bölgede konumunu güçlendirmeye devam etmiştir. kabardey prensinin başdanışmanı olan kazanago jabağ 18.yüzyılın başında ruslarla yakınlaşma siyaseti gütsede ruslar esasında zaman kazanma, kafkasya'ya daha fazla sızma ve türklerin gücünü bölgeden silme siyaseti güdüyordu bu süreçte slav kazakları bölgeye kitleler halinde göç ederken yeni şehirler ve kaleler kurulacak ruslar bölgenin haritalarını çıkaracak ve etnik yapıyla ilgili çalışmalar yapacaktır. 1763 yılında gelindiğinde ise çariçe 2.katerina kafkasya'nın işgali için düğmeye basmıştır. ıı. katerina döneminde rus ordusu çerkes topraklarına girmeye başladı ve rusya çerkesya'yı hızla ilhak etmek amacıyla kaleler inşa etmeye başladı. 1763'te rus kuvvetleri doğu çerkesya'daki mozdok kasabasını işgal ederek onu bir rus kalesine dönüştürdü. böylece çerkesler ve rus imparatorluğu arasındaki ilk düşmanlıklar başladı. aynı yıl ruslar çerkes bölgelerinin içinde kaleler yapmaya başlarken slav kazaklar çerkesleri sindirmek ve yağma için yoğun akınlar yapmaya başlamıştı. bu dönemde çerkesler ikiye bölünecek 15 çerkes lideri türklerden yardım isterken 13 çerkes prensi ruslarla anlaşma yollarını arayacaktı. fakat rusların planı açıktı bölge halkları sindirilecek sürülecek yerlerine ruslar yerleştirilecekti. çerkeslerin ruslarla anlaşma girişimleri ruslar tarafından ret edilirken 1765 yılında çerkesler kızılyar şehrini ele geçirecekti. haziran 1767'de misost bematiqwa, rusya'ya karşı askeri bir operasyon başlattı, ancak diğer birçok kabardey soylusu bir savaş istemedi ve teslim olmak istedi 1768 yılının ortalarında, teslim olmaya karar veren bu kabardey prenslerinden on beşi, kızılyar'a rusya'ya bağlılık "yemin etmeye" hazır olduklarını bildirdiler. teslim olmak veya hıristiyanlığa geçmek istemeyen misost bematiqwa ise savaşmayı seçecekti. 18 ekim 1768 tarihinde osmanlı padişahı 3.mustafa bematikwa'ya islam halifesi olarak tüm müslüman kafkasya halklarının rusya'ya karşı savaşa girmesini emrettiğini belirten bir mektup göndermesi üzerine bematikwa'ya katılanların sayısısı artarken kızım hanlığından destek kuvvetleri gelecekti. kalmıkların desteğini alan rus ordusu bir yıl sonra çerkesleri yenilgiye uğratarak ilerlerken bematikwa'nın direnişi devam edecekti. osmanlı ordusundan gelen destek kuvvetleri ile tekrar güçlenen çerkesler 1771'de soqur karamirza komutasında bir çok rus ve kazak kışlasını yakmıştır. 1776 yılında 14 bin kişiden oluşan çerkes ordusu ruslardan bazı kaleleri geri alırken ruslar yeni kaleler inşa etmeye devam ediyordu. 1779'da ruslar kapsamlı bir saldırı başlatırken çerkesler ağır kayıplar verdikten sonra toparlanacak 10 ekim 1779'da chemguy, besleney ve kabarda prensliklerinin karşı saldırısı sonucu ruslar çerkes topraklarından çekilecektir. 1780 yılında bölgeye bir osmanlı paşası olan ferah ali paşa gelerek anapa ve sucuk kalelerini fransız mühendislerinin yardımıyla inşa ettirecektir. çerkesleri tekrar organize etmek ve osmanlı ile bağını güçlendirmek isteyen ferah ali paşa 1783'de kırımın ruslar tarafından ilhak edilmesi üzerine göç eden nogay ve tatarları bölgeye yerleştirecektir. 1783 yılında general potyomkin liderliğindeki rus kuvvetlerinin kabardey bölgesine saldırması üzerine çerkesler ve nogaylar birleşerek ruslara karşı saldırılar başlatsada başarı sağlanamamıştır. 1785 yılına gelindiğinde ise daha doğuda çeçen topraklarında imam mansur ruslara savaş ilan ederken sunja savaşında rusları yenecek sonrasında tüm kuzey kafkasya'yı özgürleştirmek için savaşı batıya çerkes topraklarına yayacaktır. çerkeslerin önemli bir kısmı mansur'a destek vermesine karşın 15 temmuz 1791'de anapa kalesini rus birliklerine karşı ipeklizade köse mustafa paşa ile birlikte savunurken yaralanmış ve esir düşmüştür. çerkes topraklarına 18.yüzyılın sonundan 19.yüzyılın başına kadar sürekli saldırılar yapan rus kuvvetleri bu tarihler arasında yüzlerce çerkes köyünü yakmıştır öyle ki 1763'te 350.000 olan kabardey nüfusu 1817'de 37.000'e inmiştir. bu saldırılara misilleme olarak çerkesler kazak yerleşimlerine baskınlar düzenlesede çerkeslerin nüfusu her geçen gün azalarıken bölgede ki slav nüfusu artacaktır. 1817'de rus kıdemli general aleksey yermolov kafkasya'ya gelecek ve çerkeslerin teslim olmayacağına karar vererek, "terör"ün etkili olacağı sonucuna varacaktı. rusya, bu tarihten itibaren çerkes kalelerini, köylerini ve kasabalarını sistemli olarak yok etmeye başlayacaktır. 1823 yılında sayıları oldukça azalmış dağınık çerkeslerin arasından canbolat boletiko tekrar çerkes bayrağını yükseltecekti. 300 savaşçı toplayabilen canbolat rus topraklarına başarılı akınlar yaparak kazak ve rus istihkamlarını, kalelerini yakarken her geçen gün bayrağı altında daha fazla çerkes toplanacak çerkes topraklarının bir kısmı özgürleştirilecekti. 1828'de patlak veren rus-türk savaşı sonrası canbolat 5 çerkes boyunun bayrağı ve türk bayrağı taşıyan 2000'den fazla süvariye komuta ediyordu. canbolat ardı ardına zaferler kazanırken savaşın kaderi 1933'de rus kuvvetlerinin başına geçirilen general grigori zass insanlık tarihindeki en büyük insanlık suçlarına imza atacaktı. alman asıllı bir rus generali olan zass çerkesleri aşağı ırktan görürken çerkesler için şu satırları kaleme alacaktır; "çerkesler ve insanlar aynı muameleyi göremez. kazığa geçirdiğim, parçaladığım ve kopardığım çerkes kafalarını kaynatıyor ve temizliyorum, sonra da berlin’de anatomiyle ilgili çeşitli işyerlerine ve öğretim görevlisi dostlarıma gönderiyorum. hayvanların bilim adına kullanılmasında hiç sakınca yoktur. ülkem için yapacağım acımasızlıklar gerekirse tüm dünyada duyulsun!". bir askerden ziyade bir soykırımcı olan zass döneminde zaten azalmış olan çerkes nüfusunun yaklaşık %70'i sistemli bir şekilde yok edilecekti. canbolat zass'ın yaptıklarını durdurmak için zass'ın görüşme teklifini kabul edecek fakat yolda zass'ın kurduğu pusu sonrası hayatını kaybedecektir. şeytanın öz evladı olarak anılan gregory zass oldurduğu insanların parçalarından koleksiyon yapacak ve çalışma odasında sakladığı çürüyen kurbanlarından çıkan kokudan haz alacak kadar sadist ve lakabına layık bir insandı. 12 haziran 1828'de anapa kalesi rusların eline geçmiş sonrasında, 1829 edirne anlaşması ile osmanlılar anapa'yı ve karadeniz kıyısındaki çerkesya topraklarını ruslara bırakmak zorunda kalmıştır. osmanlıların bölgeden çekilmesi sonrası ruslarla olan mücadeleye devam eden çerkeslerin yaşam alanları her geçen yıl daha da daralırken çerkesler, 1837 yılında, ruslara beyaz barış önererek daha fazla kan dökülmemesi gerektiğini söyleyen bir heyet gönderdi. ruslar, bu teklife cevap olarak 36 çerkes köyünü yakıp askeri üsler yaparken general yermolov çerkeslere "bizim çerkes topraklarına ihtiyacımız var, çerkes halkına değil." mesajını yollayacaktı.1840 yılında çerkesler büyük bir başkaldırı ile rusları bir kısım çerkes topraklarından püskürtseler de don kazaklarının bölgeye akınlarıyla sürekli mücadele etmek zorunda kalmışlardır. bu esnada dağıstan ve çeçenistan bölgelerinde kuzey doğu kafkasya'da güçlü bir ayaklanma başlatan imam şamil ve askerleri çerkeslere destek olmak için 1846 yılında batıya doğru bir sefer başlatsalar da yine bir çerkes halkı olan kabardeylerin imam şamil'e yeterince destek verememesi sonucu başarısız olmuştur fakat şeyh şamil temsilcisi olarak muhammed emin'i bölgeye mücadele etmesi ve çerkesleri birleştirmesi için göndermiş olsada muhammed emin'de çerkesleri birleştiremeyecektir. 1853-56 yılları arasında kırım savaşında osmanlı ve müttefiklerine karşı ağır bir yenilgi alan rusya savaş esnasında ayaklanan çerkeslere karşı 1860 yılında sürgün kararı çıkartır. 1861 yılında ise adige hase adında çerkes özgürlük meclisi soçi'de kurulmuştur ve her 100 ailenin 5 atlı askeri donatması kararını çıkartır. çerkeslerin bu son direnişinde adige hase'ye bağlı 20 bin kişilik süvari ordusu 1864 yılının mayıs ayında 100 bin kişiden oluşan tam donanımlı rus ordusunun karşısına çıkacak ve geri çekilmeksizin cesurca savaşacaktır. çerkes ordusunun tamamı hayatını kaybederken 101 yıl süren rus-çerkes savaşı 21 mayıs 1864 yılında resmen sonlanacaktır. kbaade savaşı olarak tarihe geçen bu savaş sonrası kuzey batı kafkasya'da yaşayan ayaklanan çerkeslerin yanında ruslara boyun eğmiş bir çok çerkes topluluğu sürgün edilmeye başlanacaktır. aynı yıl neredeyse tüm çerkes nüfusu çerkesleri kabul eden osmanlı topraklarına sürülmüş çerkes bölgelerine rus köylüler yerleştirilmişti. o tarihte resmi kayıtlara göre bölgede sadece 80 bin çerkes kalmıştır. çerkesya'da kalan ve karadeniz kıyısına yakın dağlarda yaşayan şapsığ boyunun bir kolu olan ve dağlarda yaşayan hakuç kabilesi ise 6 yıl daha direnmesine karşın sonunda yenilecektir. çerkes sürgününde ne kadar insanın hayatını kaybettiği ya da ne kadar insanın sürüldüğü tam olarak bilinmesede ana vatanlarında çerkesler tam manasıyla etnik bir temizliğe maruz kalmıştır. sürgünden etkilenen çerkes nüfusunun 600 bin ile 1.5 miyon arası olduğu tahmin edilmektedir. 1929 baharında adigey topraklarına bilimsel çalışmalar yapmak üzerine giden gürcü tarihçi simon canaşia'nın karşılaştığı 91 yaşında bir ihtiyar, olayları şöyle aktaracaktır; "deniz kenarında atılmış insan kemikleri vardı. kargalar erkek sakallarından ve kadın saçlarından yuvalarını kurarlardı. deniz yedi yıl boyunca karpuz gibi insan kafataslarını atıyordu. benim orada gördüklerimi düşmanımın bile görmesini istemem." olaylara şahit olan rus araştırmacı adolf petroviç berzhe, şu satırları kaleme almıştır:« novorossiisk limanında gördüklerimi asla unutmayacağım, on yedi bin çerkes kıyıda toplanmış. onların bu durumunu görenler hristiyan da olsa, müslüman da olsa, dinsiz de olsa dayanamaz, çökerdi. kışın soğuğunda, karda evsiz, yiyeceksiz ve doğru dürüst giyecek giysisi olmayan bu insanlar tifo, tifüs ve çiçek hastalığının pençesindeydiler. sadece görmek bile insanın kalbini acıtıyordu, zayıf bir kadın cesedi çöplüğe iki bebeğiyle beraber atılmış, birisi hayat mücadelesi içinde, diğeri annesinin göğsünde besin arıyor. böyle sahneler hiç de nadir değildi. rus tarihinin yüz karası olan bu acılı sayfa çerkes tarihi açısından büyük zararlara yol açtı. » ünlü rus edebiyatçı lev tolstoy ise olanlar karşısında ki dehşeti şöyle betimleyecekti « köylere gece karanlığında dalmak adet haline gelmişti. gecenin kara örtüsü altında rus askerlerinin ikişer üçer evlere dalmasını izleyen dehşet sahneleri öylesine korkunçtu ki, hiçbir rapor görevlisi olanları aktarmaya cesaret edemezdi. » sürgün öncesinde rusların doğrudan katlettiği çerkes sayısının 600 bin civarında olduğu düşünülürken sürgün esnasında her dört çerkesten birinin öldüğü düşünülmektedir. dönemle ilgili kayıtların tam olarak tutulmaması tahminleri zorlaştırmaktadır. resmi çarlık belgelerine göre 400.000'den fazla çerkes öldürülürken, 497.000 çerkes osmanlı topraklarına sürülmüş ve sadece 80.000'inin kendi ülkelerinde hayatta kalmıştır. çarlık belgelerinde rakamların rusya leyhine manipüle edilmesi kuvvetle muhtemeldir fakat buna karşın yine de rakamlar tam manasıyla sistemli bir etnik temizliğe işaret etmektedir. öyle ki sürgünden sonra sadece balkanlarda yaşayan çerkes nüfusu 250 bin civarındadır. çerkesler türk gemiciler tarafından batum,trabzon, samsun, sinop, akçakoca, varna ve köstence limanlarına taşınmış sonrasında anadolu ve rumeli başta olmak üzere imparatorluğun çeşitli bölgelerine iskan edilmiştir. balkan savaşları sonrası rumelinin kaybedilmesiyle birlikte balkanlara yerleştirilen çerkesler, türklerle birlikte tekrar göç etmek zorunda kalmış ve büyük oranda marmara denizinin güneyine yerleşmiştir. günümüzde samsun-sinop'dan çukurova-iskenderuna uzanan hat boyunca ve çanakkale-balıkesirden bolu-eskişehire uzanan bölgede çerkes nüfusu yoğundur. dünya'da ki tüm çerkes nüfusunun yarısından fazlasının türkiye'de yaşadığı kesin olmakla birlikte türkiye çerkeslerinin nüfusu tam olarak bilinmemektedir. bununla birlikte 2 ila 3 milyon arasında bir çerkes nüfusundan bahsetmek mümkündür. aynı dönemde kıbrıs'a da kalabalık olmayan bir çerkes nüfusu yerleştirilirken ırak'ın felluce bölgesi başta olmak üzere önemli bir çerkes kitlesi bölgeye yerleştirilecektir. günümüzde suriye'de nüfusları 100 bin civarında olduğu tahmin edilen çerkeslerin bölgeye 3 dalga şeklinde gelmiştir. suriye'de ki ilk çerkesler memluklerden geriye kalanlar olsada ana çerkes kitlesi osmanlı tarafından bölgeye iskan edilen çerkeslerdir 2.dünya savaşından sonrada amerikan ve ingiliz kuvvetlerince esir kamplarından kurtarılan ve alman ordusunda savaşırken esir düşen çerkesler savaş sonrası idam edilmeleri muhtemel sovyetler birliğine dönmek yerine suriye'ye yerleşmeyi tercih etmiştir. suriye çerkesleri günümüzde golan tepelerinin çevresinde ve idlip'den şam'a uzanan hicaz demir yolunun çevresinde ki bölgelerde yaşamaktadır. arap ülkeleri içerisinde en yoğun çerkes nüfusuna ev sahipliği yapan ülke ise ürdündür yaklaşık 120 bin çerkesin yaşadığı ürdünde çerkesler mecliste temsil edilmekte ve bir bakanlık çerkes kontejanına ayrılmaktadır. bununla birlikte ürdünde ki saray muhafızları çerkeslerden seçilmektedir. mısır'da ise memlükler döneminden gelen çerkes etkinliği kavalalı mehmet ali paşa döneminde büyük oranda sonlanmış olsada modern mısır'da devlet yönetiminde çerkesler önemli mevkilerde yer almıştır. bununla birlikte mısır çerkesleri günümüzde büyük oranda araplaşmıştır. israil'de ise osmanlı döneminde yerleştirilen çerkeslerin kfar kama adında bir kasabaları bulunmaktadır. kültürlerini büyük oranda muhafaza eden bu çerkeslerin nüfusu 5 bin civarındadır. çerkeslerin anavatanı olan kadim çerkes topraklarında ve tüm rusya'ya yayılmış çerkes nüfusu günümüzde 800 bin civarındadır. kafkasya'da 3 özerk cumhuriyeti olan çerkesler sadece en doğuda kabardino-balkarya cumhuriyetinde nüfusun çoğunluğuna sahip olup tüm rusya'da ki çerkeslerin yarısından fazlası bu cumhuriyette yaşar. yaklaşık 500 binlik bir kabardey nüfusuna sahip kabardeyler türk kökenli balkarlarla yaşamaktadır. daha batıda ise karaçay-çerkesya cumhuriyetinde yine türk kökenli karaçaylar ile birlikte aynı ülkeyi paylaşan çerkesler 60 binlik nüfuslarıyla ülke nüfusunun yaklaşık %12'sini oluşturmaktadır. en batıdaki adige cumhuriyetinde ise çerkesler nüfusun %25'ini oluştururken 110 bin civarında bir nüfusa sahiptir. dünya'da ki en zor dillerden biri olan çerkesçe'de geçişli ve oldukça izole bir dil olup 66 harften oluşan telaffuzu zor bir dildir. öyle ki evliya çelebi 1660’lı yıllarda gezip gördüğü çerkes topraklarında konuşulan çerkesçe'nin zorluğunu ve "ilginç" seslerini "yüz kırk yedi lisanın hepsini gayet güzel yazdım ama bu çerkes lisanı gibi saksağan sadalı lisanı yazamadım" diyerek açıklayacaktır. evliya çelebi'nin seyahatnamesinde çerkeslerle ilgili gözlemlerini şu şekilde kaleme alacaktır ""şevval ayının onuncu günü çerkezistan ülkesine ayak bastık. peşkov, çerkeş köyü, şuake beyi'nin tahtı başkentidir. kasaba gibi büyük ve mamur bir köydür. bu çerkes milleti gayet şiddetli ve gazaplı melun adamlar olup, amma gayetle bahadır, cesur ve yararlı namdar yiğitlerdir. çerakesiye kavmi birçok kabileden oluşmuştur. her birinin başında bir bey -onlara göre bir prens- vardır. bunların kilise veya camileri yoktur, (1640) onlara gavur derseniz çok kızarlar, fakat müslüman kabul ederseniz çok sevinirler ve iltifat kabul ederler. hayat düzenleri ve toplumsal durumları ziyadesiyle eşitçidir. para, pul bilmezler, mal değiş tokuşu ile alışveriş yaparlar. kadınları erkekler ile eşit olarak alışverişe katılır ve yüzlerini örtmezler. çerkesler çok sanatkârdırlar, gümüş işlemesi, kuyumculuk ve silah yapımında ustadırlar ve kendi barutlarını kendileri imal ederler. hayvancılıkta çok ilerlemişlerdir. geceleri köylerini çok büyük köpekler korur. bu insanlar, eminim dünyanın en konuksever kişileridir. bir de kendilerine sığınan kimseleri, hayatları pahasına da olsa düşmanına teslim etmezler. çerkesler’de akraba evliliği kesinlikle yasaktır. çerkes köyleri tahkim edilmiş kalelere benzer, en sağlam ağaç duvarlarla çevrilmişlerdir ve ayrıca ortada gözlem kuleleri vardır. bu ülke, son derece büyük doğal zenginliklere sahiptir. evliya çelebi'nin 17.yüzyılın başlarında çerkeslerin antik dininin kalıntılarına dair anlattıklarıda oldukça enteresandır " her gece ağacın çevresini mumlar ile aydınlatıp ağacatapınırlar ve her birinin ağacın gövdesine savaş âletlerinden demir parçaları, çivi, nal,mıh gibi demir parçaları çakarlar yıllardır süre gelen bu âdet nedeniyle ağacın heryeri demir parçalarıyla kaplıdır. çerkeslerin ağaca demir çakma sebebi ise ağaçta işareti olanlara ağacın şefaat edip cehennem azabından kurtaracağına inanmalarıdır. çerkeslere bu ağacın hikmetini sorduğumda "iskender-izülkarneyn yecüc seddi'ni yapıp buraya gelip konduğunda cebrail bu ağacı cennettenallah’ın emriyle iskender'e getirmiştir. iskender peygamber de yeri kazmış, hazret-i hızırbu ağacı dikmiştir. işte onun için bu ağaç altında balmumları yakıp ibadet ederiz" dediler." çerkeslerin antik dinide en az dilleri kadar izole ve farklıdır. öyle ki 5000 bin yıl öncesine dayanan çerkeslerin antik dininde ahiret inancında fiziksel acı ya da zevk kavramları yoktur. dünya hayatında onur, şevkat ve iyi niyetten noktasında yücelen insanlar ahirette atalarının huzuruna açık bir alınla çıkar. ölen çerkesin atalarıyla huzur içinde açık bir vicdanla buluşmasına nape huzhkle denir. doğayla iç içe bir din olan antik çerkes inancının ibadethaneleri dağlardaki koruluklardı bu dinin tha adında bir baş tanrısının yanında daha alt seviyede tanrılarıda vardı. çekiç şeklinde çerkes hacı tha'yı simgelemekteydi. islam diniyle oldukça geç bir dönemde türkler vasıtasıyla tanışan çerkesler 16.yüzyıldan itibaren islam dinini kabul ederken antik tanrılarına inanmayı bırakmalarına karşın antik dinlerinden köken alan habzeyi yaşatmışlardır. habze yaşlılara-kadınlara gösterilen ekstra saygı, çerkes olmayanlarla evlenme yasağı ,dürüstlük, onur ve cesaretin önemini içerir. habze disiplinine uyan bir çerkesin toplumdaki saygınlığı artar hayatı boyunca habzeye uygun yaşayan biri belli bir yaşa geldikten sonra thamade mertebesine ulaşır. thamadeler çerkes toplumunda sözünün dinlenmesi gereken bilge yaşlılardır. thamadelerin sözünü kesmek ya da sözünü dikkate almamak habzeye karşı gelmektir ki habzenin çiğnenmesinin çerkes toplumunda ağır yaptırımları vardır. insanlık tarihinde ki en talihsiz halklardan biri olan çerkeslerin genetik kökenleri ise tıpkı antik dinleri ve dilleri gibi oldukça enteresandır ve çerkeslerin tarihin ilk çağlarından beri bölgenin yerleşik halkı olduklarının ispatıdır. çerkeslerde en yaygın haplogroup g olup haplogrupların dağılımı açısından çerkeslerin en yakın akrabalarının inguş, çeçenler ve abhazlar olduğu saptanmıştır. öyle ki bu halkların konuştukları dillerin tamamı kuzey kafkasya dilleri arasında yer alırken abhazlar ve çerkeslerin dilleri kuzey batı kafkasya dilleri alt grubunda yer almakta olup daha yakındır. anadolu'nun ilk sakinleri olan ve günümüzde semitik ya da hint avrupalı bir halk olmadığı kesin olarak bilinen hattilerin konuştuğu dilin sözdizimsel ve sözcüksel olarak kuzeybatı kafkas dilleriyle bağlantılı olduğu hipotezini savunan bilim adamları bulunmaktadır. çerkes gelenekleri, dili, yaşam tarzı, dünya görüşü kendine has özellikleriyle gelecek nesillere taşınması yok olmaması gereken özgün ve kadim bir kültürdür.


uçların insanları. yaklaşık 40 senedir aynı kimlikle içlerindeyim, ben bunu gördüm aga. ben bunu bir yerde daha yazdım ama, bu başlıkta değil. dinci mi, milliyetçi mi, faşist mi, anarşist mi, solcu mu, komünist mi, atatürkçü mü, fenerbahçeli mi, beşiktaşlı mı her ne olursa olsun şunu unutmayın. çerkesler oldukları şeyin ucundadırlar. arada ortada pek görünmezler. illa bokunu çıkaracak. bu dediğimi en iyi çerkesle evli anneler, kadınlar anlar. ya birader bir dur la!...


şu anda izmirde olanları balkanlara rodoplara bahar geldiği halde salgın tedbirleri yüzünden memleketlerine gidemedikleri için yüksek oranda dertliler. çoğu ilk fırsatta soluğu akbulutta alacaklar, biletler pahalı olduğu için dert yanacaklar ama yine de gidecekler. ayrıca tamirden anlamaları sadece askerlikle alakalı değildir. komünist dönemdeki eğitim ve şartlar da onları bu hale biraz zorlamıştır. oradaki liseler çoğunlukla meslek liseleriydi (bizim köy enstitüleri gibi düşünün, şu andaki meslek liseleri gibi değil.) ve insanları çok iyi eğitiyordu. zaten son dönemde gelen çoğu kişi öğretmen, memur oldu yani devlette görev aldı. şimdi bu söylediklerimi komünist güzellemesi diye eleştirenler çıkacaktır ancak bulgaristanda 1980 öncesi yetişenlerle 1990 sonrası yetişenler, yani günümüzdeki ile geçmişteki durum bambaşkadır. şu anda bulgaristanda çivi çakmaya insan yok, çünkü hali hazırda usta denecek herkes türkiyede. iş yaptırmak için onların dönmesi bekliyorlar.


aşırı saygı duyduğum kesim. düşünsene, hiç bilmediğin topraklara geliyorsun daha doğrusu gelmek zorunda bırakılıyorsun ve hiçbir şeyin yok! gece gündüz demeden, karı koca, ana baba çalışıp düzen kuran ve namusuyla yaşayan kimselerdir. üretme katkı sağlamak nedir, üzerine koymak nedir, bir şeyleri ilmek ilmek dokumak, inşa etmek nedir diye soran olursa, bu insanları örnek gösterin.


sabah 7 de süpürge makinesi çalıştırma akşam 10 dan sonra az ses yap. yükseksesle küfürlü konuşma tükürme hayvan herif hava atma gösteriş yapma görgüsüz köpek yolda yürürken sigara içme yürüyen merdivende solu boş bırak daha çok var da bunlarda standartımızı yükseltir.


dünya üzerinde bu kadar zulme, haksızlığa ve başlıkta olduğu gibi nedensiz bir ırkçılığa uğramalarına rağmen büyük çoğunluğu insan kalmayı başarabilmiştir. zira ben bu kadar insan kalamazdım sanırım. kürtleri rahat bırakın artık ya, yeter. adettendir; kürt değilim!


her nedense troll beslemeyi çok seven insanlardır bugün gördüklerime bakılırsa. yapmayın etmeyin göçmen kardeşlerim, adamın derdi ilgi çekmek. ekşi sözlük denilen yer ilgi isteyen zavallıların başlıklarıyla dolu zaten. gündeme bir de bunu taşıyıp troll sevindirmeyi bir kessek de sözlük bu tarz ergenlerin prim yaptığı yer olmaktan çıksa... bunun haricinde benim de bu kesimin hakkında düşündüklerim toplumda bıraktığı intibanın aynısıdır. bu insanlar çalışkandır. bu insanlar kıymet bilen, insan ilişkilerine önem veren kişilerdir. eh, parayı biraz fazla sevdikleri doğrudur ama bu parayı helal yoldan kazanmaya bakarlar, önemli olan da budur. mutfak kültürü olarak da balkan tatlıları, hamur işleri vs. bonusları var bir de. "ev alma komşu al" sözündeki alınası komşu da bu insanlardandır haliyle.


bin yıldır arap ve fars hamuruyla yoğrululmuş atatürk olmasa benliğini tamamen kaybedecek duruma gelmiş ırka verilen ad


ammien marcellin antakya doğumlu romalı tarihçi (322-400) 353-378 yılları arasındaki olayları anlattığı 14-31. kitaplar günümüze kalmıştır. ‘’hunlar vahşet ve barbarlık hususunda her türlü tasavvurun üstündedir. sakal çıkmasına mani olmak için çocuklarının yanaklarına yaralar açarlar. büyük ve güçlü kollar, aşırı derece de büyük bir kafa ile beraber tıknaz vücutları onlara korkunç bir manzara verir. zaten hayvan gibi yaşarlar. gıdalarını ne pişirirler, ne de baharat falan koyarlar. yabani nebat kökleri ve eyerleri altında yumuşatılmış etle beslenirler. saban kullanmasını veyahut kulübe gibi sabit meskenlerde oturmayı bilmezler. her zaman için göçebe olan bu adamlar daha çocukluktan itibaren soğuğa, açlığa ve susuzluğa alıştırılmışlardır. hayvan sürüleri göç sırasında ailelerin içine kapanmış olduğu dört tekerlekli arabaları çekerek hareket ederler. kadınları, elbiselerini bu arabaların içinde dokuyup dikerler, çocuklarını burda doğurur ve ergenlik çağı gelinceye kadar burada yetiştirirlerdi. bu insanlara nerde doğduklarını, nereden geldiklerini sorun bilmezler. elbiseleri, bir dar yün ceketle birbirine dikilmiş fare derilerinden yapılma bir kazaktan ibarettir. koyu renkte olan ceketleri üzerlerinde kala kala çürür. onu ancak üzerlerinden döküldüğü zaman değiştirirler. bir miğfer veya arkaya atılmış bir külah ve kıllı bacakları üzerine sarılmış teke derileri bu giyinişi tamamlar. şekil ve ölçüye bakmadan yapılmış ayakkabıları yürümelerine imkan vermez. bu yüzden piyade olarak muharebeye tamamen kabiliyetsizdirler. halbuki bir kere eyerleri üzerine oturdular mı artık atlarına çivilenmiş gibidirler. bu atlar, küçük, çirkin fakat yorulmak bilmez ve yıldırım gibi süratlidir. bazen bacaklarını açmış bazen kadınlar gibi yan oturmuş vaziyette bütün hayatlarını bu at üzerinde geçirmektedirler. içtimalarını onun üzerinde akdederler. onun üzerinde alır, satarlar, onun üzerinde yer, içerler. hatta bu hayvanların boynuna eğilmiş vaziyette üzerlerinde uyurlar bile. savaşlarda müthiş çığlıklar atarak düşmanın üzerine atılırlar. mukavemetle karşılaştıklarında dağılırlar fakat tekrar toplanarak karşılarına gelen her şeyi yıkıp devirirler.bununla beraber ne bir kaleyi muharasa ile zapt etmeyi, ne de tahkim olunmuş bir ordugaha hücum tarzını bilmezler. fakat onların, oklarının uçlarına demir kadar sert ve öldürücü sivriliklerde kemik konmuş okları hayret edilecek mesafelere atmaktaki maharetleriyle kimse boy ölçüşemez. fiziksel görünüş olarak şekilsiz ve düz bir et fazlalığı halinde yassı burunlu çıkık elmacık kemikli, bir mağarada gibi göz çukuruna batmış gözleriyle bu brakisefallerden daha dehşet verici bir şey olamaz. gözlerin çukur olmasına rağmen bu insanlar en uzak mesafeleri araştırmaya geyik ve yabani at sürülerini tâ stepin ufuklarında fark etmeye alışmıştır. hun ayakta durduğu zaman ortanın altında bir boy gösterir, atına bindiği zaman ise büyüktür.’’ renê grousset – stepler imparatorluğu ttk 2011 s.89-90


depremde bile siyasal sebeplerle 2-3'e bölünen ve hep birlikte ortak bir irade oluşturamayan kadim türk milletimizin konu kürtlere sallamak olduğunda ne kadar hızlı konsolide olup tek bir bütün haline gelebildiğini görmek çok değişik..


hiç yazan olmamış ama türkler olarak resmi olmak, resmi davranma konusunu da başaramıyoruz. iki türk her ne kadar ciddi resmi bir görüşme yapsa bile, konu en sonunda memleket neresi? veya ülkede de kriz var ortalık pek iyi değile gidiyor, sonra durabilene helal olsun.


yaya yolunu yayalara vermek. böyle afrika ülkelerinde bile artık sürekliliği olan mantıklı bir trafik kuralını türkiyede kullanmak yasak. rezalet ötesi bir durum.ya döverek ya sikerek öğreteceksin başka yolu yok.


yillarca iclerinde bulundum. tum anadoluyu topla bunlarin eline su dokemez. tum turkiye bu gruptan olussaydi turkiye en azindan ispanya polonya seviyesinde olurdu bugun.


"boş ama hoş insanlardır" diyebilmek isterdim ama hoş da değiller...


epeyce aralarında barındıklarım. taşınma vakti geldi. hava kararmıştı. son parçayı da arabaya koydum gidiyordum ki biri geldi yanıma. daha önce hiç görmemiştim. + biz tatile çıkıyoruz da kapıya bacaya göz kulak olur musunuz? - anlamadım hocam... + yahu biz komşuyuz. - abi bu şimdi mi söylenir? taşınıyorum ben. + biz sana alışmıştık. ikinci katta oturuyorsun. ben de dörtteyim. - aylardır neredeydin abi? tanışma zamanını çok iyi tutturdun. iyi dileklerle olaysız dağıldık. bir kere kapımı çalan olmadı aylarca. gelen gidenime de karışan olmadı. sadece apartman temizlik görevlisini tanıyordum. ona da parasını toplu vermiştim, 2 kere gördüm. klasik göçmen konutları habitatıydı. mümkün mertebe gülerdi kadınları. erkekleri donuk konuşur, matiz değilse. meğer yabancı sevmiyorlarmış bu insanlar. şaşırmadım çünkü yaşadıklarını biliyordum. güvenin ne demek olduğunu bu insanlara sormak lazım. sscb etkisi olsa gerek aylarca süzmüşler, arabamı bellemişler ama selam yok. doğuştan ajanlar. (bkz: muhacır)


oğlum, afgandan suriden ne ara vakit bulup da kürtlere sarıyorsunuz? nasıl bir günlük rutininiz var? bana da fısıldayın.


türklüğü ile gurur duyan biri olarak ve üzülerek belirtmeliyim ki; "civilization" denen kavram 1. sırayı alır...


düğün. hayatımda bir kere çerkes düğününe gittim, bu kadar elegant, elit ve aynı zamanda da yabancı hissettirmeyen başka bir şeye şahit olmadım. imkanınız varsa bir çerkes düğününe şahit olun, çok keyifli.


değişik adetleri değişik aile yapıları var bize göre değiller. en iyisi mi siz hiç dokunmayın bunlara ne kız alın ne de kız verin. sonra üzülürsünüz.


türklere eğiterek ve ikna ederek bir şeyler öğretmeyi deneyebilirsiniz, döveyim derken dövülürsün benden söylemesi


1. derece yakın arkadaşlarımın %80'inin içinde yer aldığı grup. ailelerinden ve çevrelerinden de gözlemlediğim kadarıyla son derece çalışkan ve sempatik insanlar. mizah anlayışları oldukça kuvvetli ve insanlarla olan iletişimleri de bir o kadar iyi. bahçe işlerinden çok iyi anlıyorlar. ek tanım : büyük çoğunluğunu bulgaristan'dan göçen türklerin oluşturduğu grup.


çok net iki kalıp var 1- it is not my business 2- it is not your business kimse kimsenin işine karışmıyor mutlu mesut yaşıyor avrupa ve amerikalılar


medeniyet... yöntemi asla kötek değil ama son çare olarak düşünülebilir.


iddia sahibinin aynı savı karadenizin herhangi bir yerinde söyleyerek kimin ne olduğunu görmesi gereken ırkçı söylemdir.


sabah akşam bunları kötüleyen arkadaşım torpille her işini halleden,yaşadığı şehirde eskort arayıp bir yandan dini bütün kızları ekleyen bir varyemezdi. taraf seçerken sadece karşı tarafın kim olduğuna bakarım , teşekkürler.


biz cumhuriyet öncesinde gelmişiz lakin 89 da gelenler çok güzel alkol yapar çok güzel insanlardır.


kornaya basmama yere tükürmeme, çöp atmama diye uzar gider bu liste.


neden ve sonuç ilişkilerini detaylıca anlatan bir atatürk ideolojisi, ilkeleri vs..


sanırım dördüncüye yazıp yazıp sildikten sonraki beşinci denemem olacak bu entry. olabildiğince incitici olmaktan kaçındım. çerkeslerin en iyi oldukları konu çerkesliktir. çerkesler, rus mezaliminden kaçgun, soykırım görmüş bir halk. soykırımın acısını anlamamız şu an için biz çerkes olmayanlar için hayli zor. gerçi biz de tıpkı çerkeslerin sürgününe, soykırımına benzer bir şekilde rumeli'den, avrupa türkiyesi'nden koparıldık ama geldiğimiz yerler de bizimdi. fakat çerkeslerin durumu bundan bir nebze daha karışık. soykırıma uğrayan, acı çeken, yokluk gören tüm halklar kendi içlerinde bir bilinç, soya bağlılık geliştirirler. mesela yahudiler. herkes yahudilerin nasıl birbirini tuttuğunu bilir. aşkenazı seferadı fark etmeksizin dünyanın her yerinde dört bin yıldır anavatanlarına hasrettiler son yüzyıla kadar. çerkeslerin de bu yüzden kendi soylarına düşkünlüğünü görece anlayabiliyorum. ayrıca dağınık yaşamanın getirdiği bir kabile asabiyeti var. arabın kabilesini milletinin üstünde tutması gibi. fakat tüm acılarına rağmen neredeyse yüz elli senedir türkiye'de yaşamalarına rağmen halen daha türkiye ve türk kültürüne entegre olamamalarına hem hayret ediyorum hem de ne yalan söyleyeyim öfkeleniyorum kimi zaman. asimile olmalarından söz etmiyorum, entegreden bahsediyorum. ha diyeceksiniz ki çerkesler tüm toplum kesimlerinde yer almıyor mu, her yerde yoklar mı, evet varlar. ancak, koca yüz elli senedir halen daha boş bir gururla, kibirle, kurumla kasıla kasıla "biz çerkes'iz" diye gezmelerini usandırıcı buluyorum. hala daha türklüğü kabullenmeyip içi boş bir alt kültür övücülüğü haline dönen çerkesliği ön plana çıkarmak, pek iyi niyetli gibi gelmiyor. kültürlerine sahip çıktıklarını düşünmüyorum, evet çerkes olduklarının bilincindeler ama çerkes tavuğuna kadar çerkesler. o kadar. kendini tanıtmaya geldiğinde daha ikinci cümlede "ben çerkes'im" diyecek kadar çerkesler. ötesi yok. dilini koruyamamış, kültürlerinin en somut ögelerini ezbere atıp boş bir çerkeslik davası gütmece. bu kadar. arabanın arka camına üç oklu on iki yıldızlı çerkes bayrağının kopyasını yapıştırınca çerkes olunuyorsa ben de yapıştırayım. boşu boşuna, kuru kuruya "biz çerkes'iz, şöyle üstünüz, böyle iyiyiz" demekten başka bir şey bildikleri yok. hatta bazıları tıpkı yine bazı göçmenler gibi "türkleri biz adam ettik" düşüncesine sahipler. yani "dağdan gelip bağdakini beğenmemek" meselelerine girmek istemiyorum ama kendileriyle bir arada bulunmaktan hiçbir sıkıntı duymadığım anavatanımda çerkes ırkçılığına maruz kalmayı da hak etmiyoruz sanırım.


evladı fatihan olarak geçerler. balkanlarin 500 yıl boyunca turk yurdu olmasını sağlamışlardır. fakat ne yazik ki simdiki torunları bir aşağılık kompleksiyle kendini batılı sanıp türklüğü hakir görmektedir. hatta çok değil 30 sene önce babalarina dedelerine zulmeden bulgarlarin pasaportlarini almak için bir yerlerini yirtmaktadirlar


anadolu'nun kardeş ve kadim halklarından biridir. türkiye cumhuriyeti'nin eşit vatandaşlarıdır. nokta.


kemalizm ve rusçuluk... türk'ten fazla türk'ü seven çerkes dostlarımı tenzih ederim.


asimilasyondan ziyade kökeni üzerinde yapılmış akademik bir hataya kurban gitmiş fars boyu. öyle ki irani kökenli bu millet, kendisiyle sesteş ada sahip olan bir kıpçak boyu ile karıştırılmıştır. kart kurt sesini yakıştırmalar, dağ türkleri yaftası böyle başlıyor anlayacağınız yani bayağı eski.


devletin parasi diye bir sey yoktur; devletin harcadigi her kurus, sizin emeginizden ve hayatinizdan alinan vergilerdir...


1945'li yıllarda hem anne tarafım hem baba tarafım yunanistan'dan buraya gelmek zorunda bırakıldılar. babaannem, o dönemki yunanistan iç savaşından bahsederdi. bir grup kendi içinde infial çıkarmaya başlarken, milliyetçi diğer bir grup türklerin evlerine, mallarına, bizzat kendilerine zarar verir olmuşlar. bizimkiler de durumu şikayet etmek üzere karakola ve ya yunan askerine gittikleri zaman, onlar tarafından da azarlanıp yollanırlarmış ve ya ilgi görmezlermiş. özellikle 45-46 yıllarında bu baskıları çok artırmışlar ama dedemler de orayı terk etmemek için çok çabalamış. çünkü, bana anlattıklarına göre orası da bir vatan toprağıymış türk'ler için. görünen o ki osmanlı'nın oradan çekilmesi, halkta derinlemesine bir kafa karışıklığı yaratmış. ayrıca dedem de epey türk milliyetçisi biriydi, atatürk'ün selanik'teki evinde nöbet tuttuğundan bahsederdi. bu dönemler, belki de onu çok etkiledi ama biraz kaba bir adamdı, sonraları bu konuyu hiç detaylıca konuşamadık. zaten babaannem de anlatırdı, arkadaşlarım ve komşularım bana gelip "bre sabire, siz gidesiniz artık memleketinize, sizi burada rahatça yaşatmayacak bu zalimler..." babaanemin ismi sabriye idi bu arada. sonra her şeyi orada bırakıp buraya gelmişler. tabii, ne devlet var, ne sistem... geliyorsun, karga tulumba yaşıyorsun. kerpiçten evler, göçebe hayat... tarih kitaplarında da yazıyorlar bazen işte "halk zevk-ü sefa içindeydü" diye. o jenerasyonun buraya kadar gelmesi büyük bir başarı. rumeli'nde de bir zulüm ve zorluk vardı maalesef. balkanlar çok konuşulmuyor ama burası da sıkıntılı. şükürler olsun vatanımızdayız. şuanda zor bir ülke, kabul ama bizi buraya getiren kadere şükürler olsun, en azından hayatta ve sağlıklıyız. bir vatanımız var.


güzel insanlardır. en azından ben güzellerini tanıdım. osmanlı zamanında dedelerim bu topraklardan balkanlara yerleştirilmiş. ikinci dünya savaşı sırasında türk oldukları için rumlar tarafından eziyet görmüş, bu sefer oradaki topraklarını, çiftliklerini bırakıp türkiye'ye (kaçmak) zorunda kalmış. neler anlatırdı ninem. tecavüzler mi dersin, işkenceler mi dersin. detaylarına girip boğmak istemem kimseyi. bu süre zarfında emirler tekkesi adında bir yerde kültürlerini, dinlerini her şeye rağmen korumuş fakat artık direnemeyecek duruma gelince; "ne varsa vatanımızda var, dönmenin zamanı gelmiştir." diyerek ait oldukları yerden göç etmek zorunda kalmışlardır. üstelik sınırdan kaçarak yapmışlardır bunu. daha sonrasında ülkeye dönünce onlara laf söyleyen bazı orospu çocukları gibi, çalmak yerine üretmiş, ülkenin kanını emmemiş, kendilerine ayrılan toprak parçalarını cennete çevirmiştir. bugün dahi gidin bakın esenyurt'un, sultangazi'nin en ücra yerindeki göçmenlerin oturduğu sokaklara, demezsiniz esenyurt, demezsiniz sultangazi. zaten bu ibnenin evlatlarının laf atmasındaki sebepte bu. efendi olduk, milletin namusuna göz dikmedik, malını çalıp çırpmadık, haksızın karşısında durduk, ülkenin üretimine katkıda bulunduk diye ne ali'ye ne veli'ye yaranamadık yıllardır. kürtleri, alevileri böldü yetmedi bu orospu çocukları, şimdi de kafayı balkan göçmenleriyle bozdular. edit: küfür etmeme takılanlar olmuş... varsın takılsınlar... bunlar efendilikten anlamadığı için, başka türlü konuşmak mümkün değil. kaynağı belli olmayan şu cümleyi, yine kaynağı belli olmayan kişilere ithaf etmek isterim. bana şiirlerinde küfür etme diyorlar usulsüz; lan bu kadar orospu çocuğunu nasıl anlatayım küfürsüz?


geneli nezih insanlardır. ben de mensubuyum ve mutluyum da dahil olmaktan. eski kuşaklarda hafiften cimrilik vardir doğal olarak. ama yeni nesillerde yerini aşırı savurganliğa bıraktığı dikkat çeker.


zulümden kaçan kürtleri alıyordunuz hani. şimdi mi kötü oldular.


türkler 20. yy'ın başında öyle bir çöküş dönemine girmişlerdir ki, az daha tarih sahnesinden ebediyen çekilmek durumunda kalacaklardı. cezayir ve tunus'tan başlayıp, çin denizi'ne varan türk topraklarının bir kısmı, sadece bir yüzyıl içerisinde fransızlar, ingilizler, italyanlar, ruslar, avusturyalılar ve çinliler tarafından ele geçirilmiş, bir kısmında ise milliyetçilik etkisiyle bağımsız devletler kurulmuştur. baktığımızda, osmanlıların da i. dünya savaşı sonrasında çöküşüyle bağımsız bir türk toprağı yeryüzünde kalmamıştı. eğer kurtuluş savaşı olmasaydı, belki de türkler ebediyen tarih sahnesinden çekileceklerdi.


hizmet sektöründe kürtler, bakanlıklar da kürtler, eğitim alanında kürtler, çocuklarının eğitimi için kendini adamış kürtler... çok şükür senin verdiğin bir bardak suya muhtaç değildir. olmamak içinde son yüzyıl'da kendini her alanda geliştirmiştir. biliyorum çok üzüldün ama gerçek bu. bak her şeyi geçiyorum. sizin hazineniz şuan bir kürdün elinde. ekonominizi düzeltmek için başa gelen bir kürt. bunun üzerine bir bardak soğuk su içebilirsin. afiyet olsun.


ilginç bir şekilde binlerce yıldır yaşadıklarını iddia ettikleri yerde kendileriyle ilgili bir yazıt, medrese, cami, köprü, yazılı bir eser bile olmayan millet. türklerin binlerce yıldır yaşadıkları yerlerde onlar 1071 de bu toprakları işgal etmeden önce yaşamış helen ve yunan kültürü dışında hiçbir yazılı, sanatsal ve mimari miras bırakamamış olmaları kadar garip değildir. istanbul da bir iki camiyi çıkarırsak bu topraklarda ne türkler ne de kürtler herhangi yazılı veya sanatsal miras bırakabilmişlerdir.


ne kadar yazılsa az, tekrar etmekte fayda var. alttaki iki önemli konudur. bunların dışında din ve ahlak işlerinin birbirinden ayrılması hususu var ama o başka konu. edit: din işleri (bkz: adab-ı muaşeret kuralları) (bkz: kişisel alan)


1- dinlemeyi 2- dinlediğini anlamayı 3- okumayı 4- okuduğunu anlamayı 5- temel seviyede finansal okur yazarlığı inanın 20 yıl sonra muasır medeniyetler türkiye seviyesine çıkabilmek için götünü yırtar hale gelirler.


küfür etmenin samimiyet, nezaketin zayıflık,mütevaziliğin aptallık,iyi niyetin enayilik,yüzsüzlüğün özgüven ve kazık atmanın kurnazlık olmadığını öğrenmeleri lazım.


ankara kırmızı çizgileridir (!) (bkz: swh) genelde düzgün insanlardır. hak hukuk anlayışları vardır. aileleri tarafından iyi yetiştirilmişlerdir. kendilerinden başka kimseye ihtiyaçları yoktur. sağlam dostluk kurarlar; eğer karşı tarafta bir problem gözlemlememişlerse. adımlarını da sağlam atmak isterler; çok aceleci değil yavaş yavaş büyütmek isterler ilişkilerini.


buyutmeye gerek yok. iyiside var kotusu de var. ha esim misal onlardan. allahin lutfu benim icin(telefonumda oyle kayitlidir misal) ailesini bizim okuzlere yeglerim. ancak genel bir degerlendirme yapamam. tek fark ettigim ozellikleri gercekten caliskanlar. bir de 78 veya 89 gocmenleri ulkemizde farkli sekillerde uyum saglamislardir. bir de komunizm etkisinden mi net bilemiyorum ama bazi konulari idraklari biraz zor oluyor. ic anadolulu yavsaklar yerine bu kisileri tercih ederim misal. yine de iyisi iyi kotusu kotudur sonucta onlarda avrupa gormus koylulerimizdir. bir de bir ozellikleri var en cok bu koyuyor bana. yurt disina cikarken eu kismindan hop giriyor esimle kizim ben amk non euda niye geldin ne olacak nerde kalican vb sorularla muhattap oluyorum pis turk olarak.


bedevinin götünü yalayacağıma, alırım slav kızını, en güzel yerlerini yalarım dedirten ikilem. (ben gerçi nikahıma almadım, ama olsun; güzeli takdir etmekten geri durmanın alemi yok)


1989 yılında turgut özal'lı dönemde zorunlu göç ile gelen bulgaristan türklerinin çocukları okullarda eğitim ve öğretim alanında çok başarılı çocuklardı, bende o dönemi yaşamış okumuş biri olarak bulgaristan göçmeni çocuklardan bir tane bile başarız olana rastlamadım, bu bir genelleme tabiki illa hatası olur ama çevrenizdeki o dönem zorunlu göç ile gelen insanlara dikkat edin o çocuklar şimdi 35'li yaşlarda dikkat edin hepsi güzel yerlerde güzel iş güç sahibi olmuştur.


bu basliktaki yogunluga bakarsak sözlük bulgaristan göçmeni. hemsolara buradsn zdravey.


bir tanesi üniversitede ağzıma sıçmıştı. buna rağmen genelleyecek kadar salak değilim tabi ki de.


bitirme tezimi tokat/erbaa çerkesleri üzerine yaptığım kafkasya çerkes sürgünüyle ilgili birinci ağızdan ilginç hikayeler dinlediğim köyleri gayet düzenli ve nizamlı geleneksel ve muhafazakar bulduğum insan topluluğu.


birisi sirf dürüst ve namuslu diye bir göreve getirilmez, koltuk verilmez, is verilmez. dürüst ve namuslu olmasi önemlidir ancak asil olan liyakat sahibi olmasi ve altyapisinin olmasidir. türkiye‘de cok görürsünüz bu adami ise al dürüst adamdir diyenleri. istedigi kadar dürüst olsun isi bilmeyen, o isin gerektirdigi özelliklere sahip olmayan kisi en namussuzdan daha fazla zarar verir.


emniyet şeridini keyfi olarak kullananların pataklanması gerektiği.


kaynak yapmanın kurnazlık değil,orospu çocukluğu olduğunu öğretmek gerekir. vergini veriyorsan,nereye gittiğini öğrenmenin bir hak olduğunu da öğretmek gerekir. kısacası insan gibi yaşamanın nasıl bir şey olduğunu öğretmek gerekir. öğrenene kadar da eşşek gibi dövmek şart.


kurallar herkes içindir. kural uygulayıcılar dahil. kimse ayrıcalıklı değildir. başkalarının hayatı seni alakadar etmez. bir de en önemlisi, bir tane hayatımız var bunu birbirimize zehir etmeden yaşamamız çok zor değil.


ceylan ertem çerkesmis.oyleyse gülüşü çok iyi cerkeslerin.


yere çöp atıyorlar çıldırıyorum, uyariyom dayak yicek kıvama geliyorum her seferinde


bugün otobüs beklerken bulgaristan göçmeni bir teyzeyle tanıştım. hemen dedim ben de pomak'ım. biraz sohbet ettik sonra. çok tatlı çok naif bir insandı ki göçmenlerin geneli böyle. bence içimize hatta genlerimize işlemiş bi onaylanma arzusu var. bu genel türk insanı yapısından bir tık daha nazik olmanın sebebi gibi geliyor bana.


11 sayfa 'çöp' konusuna değinen entry var. kesinlikle çöp konusunda en ciddi yaptırımlara muhtacız. pencereden atan, balkondan atan, arabadan atan ayrı; denize, ormana, sokağa atan ayrı dert. ona buna vergi koyup gelir artıracağını yere çöp atana para cezası verse devlet, suistimal olmaması için de sadece kameraya denk gelenlere ceza yazılsa bile 1 ayda milyonlarca lira toplanır. diğer aya sokaklar, caddeler mis gibi olur bence.


devlet kurmak. 17 tane kurmuşuz... bir de övünüyoruz. inatçı olduğumuz kesin, ama becerdiğimiz de söylenemez.


çocuklukta mahalle abilerinden arnavut metin lakaplı biri vardı. bundan çok korkulurdu nedense. arnavut metin geliyor, selamı var vs. sonra arap salih diye biri bunu dövdü. bir numarası kalmadı tabi. öyle saçma bir şeyler geliyor akla.


cağ kebabı. erzurum’da en güzel neresi yapıyorsa oraya götür dediğimiz taksici abi yemek için yaşayan harika bir insan çıkınca, yol boyu anlattığı onca şeyden biri de cağ kebabı yerken ‘arnavut’ isterseniz; kebabı şişe takıp kestikten sonra ızgaraya koymadan bir yüzü az-orta pişmiş pembe kalmış şekilde servis edecekleriydi. gittiğimiz yer çok güzel arnavut yapıyordu ama her cağ kebabı yapan yer bunu bilmiyor. istanbul’da arnavut isteyip karşılığında boş bakışlar, adabı vardır cağ kebabının muhabbetleri bulabilirsiniz.


saygı duymak. insanların fikirlerine, yaşam tarzlarına, duruşlarına, saçına, sakalına, her şeye saygı duymak. hayvanlara, bitkilere.. liste uzar gider.


türk'ü biraz zor döversin çocuk, hele iyi beslenen bir türk'ü dövemezsin. arap dini ile beyni sulanmış makarna ile karnını doyuran türkleri ise zaten öpen öpüyor...


ne güzel yorumlar var. evet gerçekten dünyanın en rahat insanları diyebilirim, çok fazla alkol tüketiyiyorlar, kör kütük sarhoş olup sapıtmaz gider evine yatar uyur, yada o an eğleniyorsa aynı kafayla eğlencenin dibine vurur. çalıştığı her işi kendi işiymiş gibi benimser hiç gocunmadan fazlasıyla calisirlar. sıcak kanlı insanlardır, sevdim mi vazgeçemezsiniz. ıyi ki böyle güzel bir soyun parçasıyım. güzel insanlarız biz be :) (bkz: 72 göçmenleri)


bilim kurgu, fantastik dizi veya filmler. bir tane bile "olmuş işte bu!" dediğim olmadı şu ana kadar.


yaz gecelerinde dışarıya çıktığınızda kadınlarla erkeklerin bir çeşme başında akordeon çalıp sabaha kadar sohbet ettiği, oldukça medeni, masalımsı bir köyde doğup büyümüşseniz binlerce şanslı çerkes gencinden birisiniz demektir.


saygı! saygı! saygı! saygı! geri kalan her şey saygının altında birleşiyor zaten.


senin kendi dinin "kendi dinindir". yalnızca "seni" ilgilendirir. toplumu değil.


yıllarca bulgaristan'da ne kadar zulüm gördükleri ile ilgili söylenip koşa koşa bulgar pasaportu alan hatta sosyal medya profillerinde ismini bile kiril harfleriyle yazmaya başlayan tiplemelerini çok sık görmeye başladığım insanlardır. kimseyi genellemeyi sevmem ama misal selanik veya yugoslav göçmenlerinin aksine içlerinden pek düzgün biriyle de tanışamadım. bulgar davranışları, karakteri fazla fazla işlemiş maalesef bu insanlara. çalışkan olmaları falan övülüyor sık sık fakat pek beni ilgilendiren bir durum değil bu. benim gördüğüm, tanıdığım kadarıyla hayli maddiyatçılar, çalışkanlık da bundan ileri geliyor sanırım.


seyir halindeki aracın camından çöp atmamak. her gördüğümde çok sinir ediyor beni.


gerçekten arabadan çöp atmamayı öğretmeliler acilen.


bizim millete bir şey öğretemezsiniz, adam 50 yıl almanya da kalıyor 100 kelime almanca öğrenmiyor, yan mahalleye bile gitmiyor...


göçmen olduğu %100 belli olmasına rağmen göçmen misin ? diye sorulan kişilerdir. sadece dedesinin amca oğlunun gelini göçmen olup kendisini göçmen yapmaya çalışanlar tarafından sıklıkla dillendirilir. yoksa balkan göçmenleri tüm hayatını "evet göçmenim" sorusuna verdikleri cevabın bıkkınlığı ile yaşar.


dayak atmanın öğretme metodu olmadığıni kafalarina vura vura, gerekirse ağzını burnunu kırarak farkındalığı yükseltmek. anlamazsa bı tur daha! anlayana kadar... ona göre yani, işte...


çok rahat insanlar. kendilerine has türkçe konuşmaları, kimi zaman kahkaha attıran söylemleri var. bursa'da özellikle yerleşik yaşayan ve kendi mahallelerini kuran çok sayıda göçmen var. yarattıkları çeşitlilik her yerde çok güzel tabii. gelenekleri, yemekleri, hayata yaklaşımları çok sıradışı. misafirperver, konuşkan ve iyi niyetli olmayanına rastlamadım.


gördüklerimin hepsi (istisnalar elbet vardır) dürüst, çalışkan ve belirli bir espri anlayışına insanlardır. ek bilgi: son dönem(80-90 arası) gelenlerin hepsi eu pasaport sahibidir.


akıl yürütebilme, okuduğunu anlama, durumlar arasında bağ kurabilme, özgün bir şekilde düşünce üretebilme. elbette neden sonuç ilişkisi kurabilme.


piramitlerde sıvacı olarak çalıştıklarını iddia edenler var


evet, ben de bazı yazarlara akraba evliliğinin olmayışı, kadınlarının geç evlenmesi olarak katılıyorum. çerkes kızları 18'inde evden bir boğaz eksik olsun diye paket edip evlendirilmez. tabii ki her aile için geçerli değil fakat kararlarına saygı duyulur. bizim sülalede genellikle 30+ evlendiler mesela. bunun dışında kimine göre iyi fakat bana göre yersiz olan özellikleri misafire aşırı hizmet. çok ciddiye alırlar, su istesin altına tabak ve örtü koymadan getirmezler. bu cenaze evinde dahi böyledir.


akşam saat 8.00'den sonra ve pazar günleri bir insan iş dolayısıyla rahatsız edilmez. ayrıca maksimum 3 kere çaldırılır sonra kapatılır, uzun uzun çaldırılmaz arka arkaya 10 kere de aranmaz. ayılığın alemi yok


türklere yani bana döverek bir bok öğretemezsin. lan biz doğar doğmaz popoya şaplakla dünyaya merhaba diyoruz (bu şakaya açıklama yazmayın lütfen). daha tek kelime konuşamazken, hafif ayaklanınca hoop anne babadan "şimdi dövücem haa" tehditleri başlıyor. biraz büyüyüp konuşmaya başlayınca, minikken yapılan tehditler gerçeğe dönüşmeye, oranı buranı burmayla başlayıp, kulak çekmeye ve ardından terlik vb malzemelerin üzerine doğru uçmasıyla gerçeğe dönmeye başlıyor. biraz daha semirince o eller kulaktan yanağa kaymaya başlıyor. aha okul yaşı geldi, merhaba öğretmenim, "evladım ben size sessiz olun demedim mi" ilk gerçek kulak çekilmesi ve akabinde cetvel, tokat vs devam... ilkokul hafif şiddette, ortaokul adı gibi orta şiddet, lise ise "vay amk biz nereye geldik oolum" şeklinde gidiyor. askere hoş geldin genç adam, şimdi seni adam edeceğiz ama arada dayak yiyeceksin, kural böyle canım. sivil hayat başladı, bundan sonra artık kimin gücü kime yeterse... bu yazdıklarım 70 li 80 li yıllarda doğanlar için geçerlidir arkadaşlar. sonraki yıllarda doğanlar için dayak standart olmaktan çıkmaya başladı ve daha insani davranışlar benimsenmeye başladı. kısaca, bu ülkede yetişmiş kimseye döverek bi bok öğretemezsin diyeceğim ama bakıyorum şimdi, biz sürekli sopalanan nesil günümüzdeki nesillere göre daha duyarlı, daha kibar falan. ne bileyim ya, belki de arada hafif dayak lazım. yok lan skerim dayağını, lazım falan değil. başlık haklı olabilir, bazı insanlara dayak atmadan bi bok öğretilemeyebilir.


bizler türkiye'de bulgar, bulgaristan'da türk olan insanlarız...


ab'ye alınmamamızın en önemli faktörleridirler, ben demiyorum selo diyor.


gönülleri geniş, yardımsever, geleneklerine bağlı, tarhanayı çok seven güzel insanlar. yaşarken insanın başına gelebilecek en iyi komşular.


cimri veya tutumluluk arasında ince bir çizgide gidip gelirler.bulgaristan doğumlu olanlarının türkçesi bozuktur.komünizm etkisiyle sekülerdirler.ticarette beceriklidirler ve çalışkanlardır.kökenleri genellikle konya ve karaman civarlarına dayanır.muhtemelen osmanlı’yı en çok uğraştıran beylik olan karaman oğullarının sürgünüyle balkanlar’a gönderilmiş veya gitmişlerdir.zulüm gördükleri için devletten korkarlar ve milliyetçidirler.isimlerinden veya soyadlarından bulgar göçmeni olduklarını tahmin etmek zor değildir.


birşeyi bulduğu gibi bırakmak; kalktığı sandalyeyi düzeltmek, ya da çıktığı yerin kapısını kapatmak gibi.


yaşamakta olduğum bursa'da pek çoklardır. her biri birbirinden kaliteli, iyi eğitimli, sıcakkanlı insanlar. sohbetleri keyifli özgüvenleri yerindedir. severiz


balkon mermerlerine gelişi güzel saksı konmaması gerektiği. hadi arabalara verdiğiniz maddi zararı geçiyorum. sonuçta o oradan düşer birinin kafası yarılablir, belki de ölebilir di mi.?


çerkes erkek arkadaşı tarafından terkedilmiş bir adet yazarın hezeyanına tanık olduğumuz başlık. silerse diye ssler alındı.


kendi içlerinde evlenmelerinin ırkçılıktan ziyade, her göçmen azınlıkta olduğu gibi kendilerini diğer arnavutlara yakın hissetmeleridir. bu amerikadaki italyanlar içinde aynıdır, türkiyedeki boşnaklar içinde.


varlıkları bile bazı kesimleri rahatsız etmek için yeterli bir sebeptir.


burada izansız bir şekilde kürtlere karşı etnik ayrımcılık ve ırkçılık yapan sik kafalılar bu ülke için gerçek tehlikedir. bu sığırlar gerçek bölücü ve vatan hainidir. kasten mi yoksa aptallığınızdan mı yapıyorsunuz bilmiyorum ama hala ne zaman pkk gündem olsa kürtlere sallanması, bu ikisinin arasında ayrım yapamamak çok net düşük seviye idrak seviyesi göstergesi. sanki her türk ülkücü veya siyasal islamcı amk nasıl böyle bir genelleme yapılabiliyor? ayrıca kürt değilim notu da düşmek saçma. doğruları söylemek ve sağduyulu olmak için kürt olmamak mı gerekiyor? not: ırkçı değilim.


yere tükürülmez, çevre kirletilmez, toplu taşıma araçlarında bağırarak konuşulmaz... yazarken ateşim yükseldi devam etmek istemedim. muhakkak doğru tespitte bulunan yazarlarımız olmuştur.


tümü dürüst, çalışkan, temiz, hamarat güzel insanlardır. bir de, kırcaalililer var. onları görünce hemen tanırsın. pinti, kıl, geçimsiz, düzen hastası, ben ben ben diyen acayip bir kesim.


türklerle aynı haklara (ana dilde eğitim, kürtçe resmi yazışma, eşit anayasal vatandaşlık, ulusal sembollerin -bayrak ve diğerleri- özgürce kullanımı vs...) sahip değillerse bu ülke demokratik falan değildir.


harbi dediğinizin çoğu oluyor niye öyleyiz lan


balkan göçmenleri tarafından elinden önem verdiği bir şeyi alınmış gibi duran ırkçı yazar beyanı. böyle saçmalamayı ancak ezik biri yapabilir. iskan politikası yüzünden anayurtlarından koparılan kişilerin bu memleketin bilimden toprağa kadar her seviyesini yükselttiği bir gerçektir ama böyle çomarlar da çıkmıyor değil. edit: üstteki yazı bugün itibariyle bir yazarın yazdığı ırkçı bir yazıya istinaden yazılmış olup kendisi silip kaçmıştır. umarım yakında afganistan a göç eder. her iki tarafında zeka seviyesi yükselmiş olur böylece


benim annemle telefonda zazaca konuşurken beni anlamayan ve onun da ailesiyle kürtçe konuşurken onu anlamadığım çok sevdiğim bir arkadaşım ile yukardaki çoğu yazarın da bahsettiği zazacanın ayrı bir dil ya da kürtçenin lehçesi olduğu konusunu tartışıyorduk. şakayla karışık şekilde , arkadaşımın tavırlarının faşizan olduğunu söyleyince hepimiz sessizleştik. daha öncesince başkaları tarafından asimile edildiğini söyleyip kendisinin de aynı şeyi yaptığını ona hatırlatmak beni biraz üzse de söylemeden edemedim son ana kadar. birbirimizi öldürecek kadar tehlikeli olabilen kimliklerimizi keşke sadece zenginlik olarak kabul edip kardeşçe yaşayabilsek şu kaç senelik ömrümüzü keşke .


yere çöp atmamak. bir tık sonrası çöpleri ayrıştırmak (cam,plastik,metal)


zamanında düşmanlarına türkçe (osmanlıca) öğrettirirdi, şimdi düşman bile diyemedikleri için fellik fellik muhtelif yabancı dil öğrenmektedir. fakat ne dostları, ne düşmanları, ne de tarafsız olanları kolay kolay türkçe'yi öğrenmiyor. zayıflamak mıdır bu? hayır, muasırlık anlayışını küreselleşmeye adapte edemeyişinin bedelidir.


arnavut biberi arnavut kaldırımı arnavut inadı gjergj kastrioti skanderbeg iskender bey trileçe tiran işkodra.


türkî halkların/türkçe konuşan toplulukların avrupa'da yaşayan kısmı.bir diğeri azeriler'dir.türk adı eskilerde türük/török şeklindeydi.bu adı çinliler'den almışlardır. asya'nın ortası(türkistan')dan göçle gelen,içlerinde bazı iranî unsurları da barındıran oğuz (türkmen) boyları ile anadolu'nun yerli halkı (rumlar) zaman içerisinde kaynaşarak türkler'in ataları oldular.bu kaynaşmalar başlangıçta,evliliklerden daha çok,yerlilerin toplu halde din ve dil değiştirmeleriyle gerçekleşmiştir.islamlaşma beraberinde dilde türkçeleşmeyi getirmiş,dilde türçeleşme de yerlilerin türkleşmişlerine olanak sağlamıştır.hıristiyan kalan yerlilerse kimliklerini korudu.ancak rumlar'ın da,rum olmadan önce başka kimlikleri,başka dilleri ve başka inançları olan insanlar oldukları düşünüldüğünde şaşırtmayan hadisedir.türkmen istilasından önce anadolu'da helenleşme de benzer şekilde yaşanmıştı çünkü.anadolu'ya türkmen akınlarıyla birlikte artan moğol baskısı sonucu kıpçak boyları da yerleşti.ama bunlar sayıca oğuz(türkmen) kabilelerinden daha azdılar. cumhuriyetle birlikte modern türk ulusunun imparatorluk döneminin aksine,sadece ekseriyetteki hakim ve asli unsur olan türkî nüfustan(anadolu'nun türkmenleri'nden) değil;cumhuriyeti kuran türkiye'nin bütün halkından oluştuğu kabul edilmiş,siyasi ve hukuki açıdan din ile etnik köken ayırt edilmeksizin türkiye devletine vatandaşlık bağı ile bağlı bulunan kimseler olarak adlandırılmışlardır.böylece yeni ve modern türkiye'deki etnik ile dini azınlıklar da aslen türkî olmasalar da,vatandaşlık bakımından (anayasa gereğince) türk oldular. etnisite olarak türk (yani türkmen),sanılanın aksine tıpkı ulusun kendisi gibi tek bir unsurdan değil;aralarında ortak dil bulunan çeşitli unsurların biraraya gelerek tarihsel bir süreç içerisinde bir bütün oluşturmasına dayanır.osmanlı'da bazı dönemler türk adı yerleşik hayata geçmekte direnen,geri kalmış köylü manasında aşağılama veya hakaret etmek için kullanılmıştı.ancak genel olarak türk,ana lisanı türkçe olan kimseleri ifade ediyordu.avrupa'da ise fatih'ten sonra türk yanlışlıkla müslümanlığın diğer adı olarak kullanılmış olsa da bu her zaman böyle değildi. osmanlı'da türkler'in aşağılanmasına en iyi örnek şu dizelerdir; türk değil mi merzifonun eşeği, eşek değil,köpekten de aşağı


dünyanın şiir söyleyerek doğmuş en büyük milletidir. büyüklüğünü şiirin şuuruyla dünyayı ve dünyacılığı hor ve hakir görebilmesine borçludur. karşısında kimse duramaz. herkes arkasından iş çevirir. allah rasulü nasıl konuştuğu hiç bir kişiye cepheden karşısına almak doğrudanlığını çok görmediyse, türk de müslümanın hası olduğu için, doğrudanlığı sever. şiirin taşıcılığıyla bezm-i ezelden beri hür yaşamış ve yaşayacak olan türkün karşısına gözünüz yiyorsa cepheden varın. asker millet olmasını temin edenin şiirinin gücü olduğuna kafanız basmaz sizin nasıl olsa. bütün türk düşmanlarının allah belasını verecek. beni orta asyadan falan getirtmeye kalkan numaracılar! bilin ki ben homeros'tan beri burdayım. o zaman da şiir söylüyordum, şimdi de şiir söylüyorum. o zaman da toprağımı allah'ın yardımının elbet geleceğine inanarak sahipleniyordum, şimdi de sahipleniyorum. beni buradan çıkaracak adamın yedi ceddini bellerim. allah bizimledir.


lazlar ve kürtleri ayıran önemli karakter farklılıkları var. uzun bir inceleme konusu; içinde sosyoloji var, tarih var, coğrafya var... lazların türkiye'ye bağlılıkları eleştiri konusu olmamalıdır. lazların öncelikle bireysellik gibi bir karakteristik yapıları var. kürtler aile, köy, aşiret, şehir, bölge ve kürtlük gibi tüm çatılarda yer alıyorlar. lazlar sadece karadenizli'dir. ki bu da savunma psikoloji olarak değil kendini bulduğu bir karakter tanımlaması olarak işlerine yarar. sahiplenme kısmı kültürle başlar kültürle biter. lazların, bu ülkenin vatandaşı olmayla bir sorunları olmamasını örneklerini verdiğim karakteristik yapılarına bağlamak daha doğrudur. köken olarak da türk olan birinin neyle problemi varsa, onunla problemi var lazın. türk kökenli neden siyasi oluyorsa, laz da bu nedenle siyasi olur. laz türk kökenli kadar türk'tür, hiç bir ayrım yoktur. bu apolitik olmak değildir. siyasetle ilgilenecek kadar olan bitenle ilgilenmemek de değildir. laz ekmeğinin derdinde, kültürünü yaşamanın derdinde, yaşamı dolu dolu yaşamanın derdinde... lazistan cumhuriyeti kurmak gibi dertleri olamaz. siyasi bir çok laz tanıyorum, hiçbiri ayrılıkçı değil. bir laz, bir kürt gibi ayrılıkçı olsa önce diğer lazlar güler ona. laz lazca konuşur, ama öğretimi lazca olan bir lisede okumayı hayal etmez. laz ekonomik sorunlar nedeniyle toprağından uzak kalır bazen, ama bu nedenle isyan etmez, çalışıp köyüne döner. laz hükümeti ve devletin yönetiliş biçimini beğenmeyebilir, ama bu nedenle terörist olmaz; oy verir, düşüncelerini söyler, var olanı değiştirmeye çalışır. kavram kargaşasını aşmak istiyor muyuz önce ona karar verelim. biz türk derken, türk vatandaşlarından bahsediyoruz. ama siz türk derken ırkımızdan bahsettiğimizi iddia ediyorsunuz. yahu bunu ben biliyim bırakın da. işte "ne mutlu türk olana" değil de, "ne mutlu türk'üm diyene" denmesinin nedeni bu. kimse türk'üm dediği zaman lazlığını, kürtlüğünü, rumluğunu, çerkezliğini unutmuyor merak etmeyin. laz türk'üm dediği için mutlu, sana giren çıkan ne?


tüik verilerine göre 18 yaş alti cocuklarin yaşca büyük adamlarla evlendirildiği şehirler hep bunlarin yaşadığı yerler.


türklerin eğitilemez olduğu gerçeği. anket başlık açanları sikmek gerektiği gerçeği. herkesin herşeyi bi kendi bildiği gerçeği.


millet avrupaya amerikaya göçer . bunların göçtüğü yere bak . (bkz: türkiye)


ilk önce başkasının hakkına tecavüz etmemeği öğretmek lazım diğerleri sonra halledilir.


erkekler için konuşacak olursak şüphesiz pantolonunun paçasını kıvırmaktır yapma abi olmuyor yani bırak italyanda kalsın o, göz zevkimizi bozma. ikinci olarak şu saçlarının yanlarının ve arkasının alt kısımlarını makineyle aldırıp üst tarafını uzatarak bağlama, yapma abicim ben senin içindeki kekoyu hala görebiliyorum bak. son olarak saçlarını griye boyatmak ve %98'i içinse balyaj attırmak.yapmayın olum çok komik duruyorsunuz.vallaha ciddi söylüyorum.


çok kral insanlar. en yakın arkadaşlarımdan birisi kendisi. hem kendisini hemde ailesini çok severim. tutumluluk konusunda nirvana yaparlar.


yeşil ışık yandığı an kornaya basılması. tamam anlıyoruz, belli bir yaştan sonra abi olmak istemiyorsun. eve yetişip ananızı kurtarmanız lazım ama e biraz sabır be abisi.


yere çöp atmamak ve herkesin özel alanı olduğunu, sıra falan beklerken kimsenin götünün dibine girilmeyeceğini, hem döverek hemde kafaları duvara vura vura anlatasım var.


erzurum ve sivas kongrelerine katılan delegasyonun çoğunluğu nerelerden gelmiş, bunların kökenleri nedir iyi bir araştırın. ırkçılıkla aptallık arasındaki bağ da mutlaka araştırılmalı.


türklerde töre liderden de üstündür. türk ismi de buradan gelir.


eğer abaza koluna mensupsanız ilginç diyaloglarla karşı karşıya kalabilirsiniz. lisede olduğum zamanlar sınıfta bir muhabbet açıldı, işte ben de çerkezim hede hödö bir şeyler dedim. ortamda da o zamanlar çok hoşlandığım bir kız var. güç bela kızın msn adresini aldım. arada bakıyorum çevrimiçi ama cesaretimi toparlayıp da selam naber bile yazamıyorum. neyse orada burada gezinirken altta turuncu bir şey yanıp sönmeye başladı. bir de baktım o kız. o an içimdeki duygu patlamasından çığlıklar atıyordum sözlük. elim titreye titreye açtım ve öyle bir şey okudum ki dumura uğradım resmen. ben 2 ay selam naber bile yazamamışım, kız şak diye '' sen abaza mısın?'' yazıp göndermiş. 2 gün okula gidemedim ben ne yaptım da böyle sordu bu kız diye. sonunda okulda karşılaştık bu kızla, bir de yüzüme sordu abaza mısın diye. ya işte.. hmm... naptım ki ben böyle diyorsun gibisinden bir şeyler dedim. meğer çerkezlerin abaza kolundan mısın demek istemiş. bende acayip bir rahatlama oldu o rahatlıkla kıza verdiğim cevap da '' hee söylemedim mi ben sana? abazayım ben'' . bu cevaptan sonra kıza nasıl açılayım anasını satayım, yaa işte ben senden çok hoşlanıyorum hem abazayım da biliyorsun mu diyeyim? neyse bitti gitti ama ne zaman aklıma gelse hala yüzüm kızarır.


beyinsizce baslik acmak.sigir daha nelere vergi odedigini bile bilemeden vergiyi sadece emlak vergisine indirgiyor.yavrucugum devletin vergi alarak sikmedigi tek bir santimetrekaren yokken en dogal ve egreti durmamasi gereken belki tek seydir o soz obegi.


göçmenleri genelde seviyorum, hatta bu coğrafyanın insanlarından daha çok seviyorum.bulgar göçmenleri harika insanlar tanıdığım kadarıyla.


''istersen bu konuyu balkonda çayımızı yudumlarken konuşalım'' demek.


bitmiş sigara kutularını ve izmaritlerini yere atmak yerine çöpe atmayı öğretmek bana göre.


kruvasan ve kahveyle kahvaltı yapmak. olmuyor olmuyor... sahanda yumurta, çay, peynir ve bolca ekmek sevdiğinizi biliyoruz.


yıllar önce tanıdığım bulgaristan göçmeni bir abi vardı. şöförlük yapardı ve şöför meslek lisesi mezunu olduğunu her ortamda öğünerek anlatırdı. ben bu işin okulunu okudum derdi her zaman. hemen hepsi eğitimli ve iş disiplini olan insanlardır. kadını, erkeği fabrikalarda çalışır parayı bir havuzda toplar ve arsa alıp üzerine kendileri için bina yaparlar. göçmen olmalarına rağmen yer yurt sahibi olanları çoğunluktadır


empati nedir? vicdan nedir? saygı nedir?


taş kirilir, tunç erir ama türklük bakidir. m.kemal atatürk. ogretilmesi gereken tek sey budur efendim. su ana kadar toplumu olusturan bireylerin, toplumsal sorunlara, bireysel tepkilerini ortaya koydugu serzenisler bütünüdür efendim.


bundan 10 yıl önce falan, eniştemle rakı içtiğimiz bir sofrada konu kürtlere geldi. sevdimi tam seven, düşman olduysa da bunu gösteren, neyse o olan insanlar olduklarını ; en iyi arkadaşlarımın, en dostane arkadaşlarımın kürtler olduğu konusunda dem vuruyordum. anlatımım bittikten sonra eniştem rakısından bir yudum daha aldı. sakin sakin bana doğru döndü, elini omzuma attı ve dedi ki : -yeğenim.. ne olursa olsun.. kürt kürt'tür.


müziğe yatkınlıktır. tanıgım çerkesler genelde en az bir kaç enstrüman çalıyor.


türk değilseniz türklüğün bir ahlak üstünlüğünden ibaret olduğu fikrini inkar işinize gelecektir. türklere göre birinci dünya savaşı "seferberliké idi. ikinci dünya savaşı'na türkler "alman harbi" dedi. eğer biz türk isek bu adlandırmaların milletimize ait adlandırmalar olduğunu biliriz. seferber olmuş bir yüce millet, silah arkadaşlarının neye teveccüh ettiğine nazar atfeden bir yüce millet söz konusudur..(ismet özel, istiklal marşı derneği genel başkanı)


arnavutlar alınmasin ama çok gösteriş meraklısı ve görgüsüz buluyorum bir çoğunu. çocukluğum aralarında geçti, akrabalarım da mevcut. hepsinin ortak yanı kendini ispatlama çabası ve olduğundan daha zengin ve mutlu bir profil çizmeye çalışmalarıydi. kızları güzel olur ama paranız yoksa pek bir şansınız olmaz. erkekleri de genelde annelerinin uygun göreceği kızları seçerler. abartılı taki takma durumları vardır. işte bunlar hep gösterişten. arnavutlara kız ver ama kız alma derler hatta. alma verme dengesi beni ilgilendirmez ama egosu yüksek, paraya tapan ve sahip olduklarını başkalarına sergilemenin aslında büyük bir medeniyetsizlik olduğunu algılayamayan hiç bir ırkı sevmiyorum.


osmanlı'nın göç politikasıyla balkanlara yerleştirilmiş, birkaç yüzyıl oraları yurt bellemiş ama balkan uluslarının barbarlığı ve vandallığıyla ortaya çıkan katliamlar sonucu ana yurduna sığınmış, bu milletin öz be öz evlatlarıdır balkan göçmenleri. son zamanlarda suriyelilerle kıyaslamaya çalışan arap milliyetçisi ümmetçiler türedi, canlı bomba sevici kürtçü barbarlar onları zaten hep hedef alıyordu ama bu iki güruhun düşmanlığı bu gerçeği değiştirmeyecek. muhacir filan da değilim. onların en çok yerleştiği illerden biri olan balıkesir'in bir yerlisi olarak onları kardeş olarak görüyorum (inançla kültürel asimilasyonu birbirine karıştıran, müslümanlık ayağına araplık taslayan arap milliyetçileri ve canlı bomba sevici kürtçülerden daha fazla kardeş.)


bu vatan balkan göçmenlerinin öz vatanıdır, kalıcı işgal edilen trabzon, rize olsa ve halk göç edip gelse yine aynı olay olacaktır o yüzden suriyeli mültecilerle karşılaştırmak çok yanlıştır.


cok eskiden gocenler, hep annelerinin kafalarina taktiklari kocaman kurdelelerden sozederler.


soylenmis ama olsun, onemine binaen (bkz: sıraya girmek)


aslında döve döve öğretilmeye çalışıldığı için belki de öğretilemeyen şeylerdir ama yine de yazalım. 1. türkiye'de güçlü bir devlet organizasyonun olmadığı. kişilerin güçlü olduğu bir yapılanmada devletin gücünden söz edilemeyeceği. 2. hükümetlerin devlet olmadığı. hükümetlerin vatandaşları temsil yetkisi kazanan gönüllü yöneticilerden ibaret olduğu. 3. oy verilen kişilerden hesap sormanın demokratik bir yönetimin doğal sonucu olduğu. 4. ülkenin kalkınması için devletin önemli kademelerindeki kişilerin alınlarının secdeye değmesinden daha farklı özelliklere sahip olması gerektiği. devletin üst kademelerini işgal eden kişilerin, ortalama bir vatandaştan farksız olması halinde toplumun felakete sürükleneceği. temel vatandaşlık ve demokrasi bilinci içselleştirilmediği sürece herkesin tekrar ettiği minör problemler yaşanmaya devam edecek. ülkeyi ileri taşıması gereken kişiler idarecilerdir. toplumun siyasi bilinci yerindeyse, başka konularda bilinçsiz/geri kalmış olsa bile, doğru kişilerin yönetimi ile birlikte ilerler ve gelişir.


18 yaşındayken sakarya'da ayağından yunan kurşunu yemiş gazi dedemin kıtlıktayken gazi maaşını reddettiği fertlere sahip, aynı tarihin akabinde eşek pisliğinden arpa ve buğday ayıklayıp un yapan açlık çekmiş mensubu olduğum topluluktur. son günlerde umumiyetle siyasiler tarafından suriyelilerle kıyaslanmaktadırlar. (bkz: 93 muhacirleri)


aralarında cimri ile tutumlu arasındaki ince çizgiyi kaçıranlar mevcuttur. har vurup harman savurmazlar. yokluğu gördüklerinden varlıkta diğer sonradan görmeler gibi kendilerini kaybetmez, geldigi yerleri unutmazlar. aile bağlarına önem vermelerinden altli ustlu oturmayı tercih ederler. ama gelin görün ki benim çevremde para toplayan baba/kayınpeder modeli hic yoktur.


kamu nedir? kamu yararı nedir? bunu öğrenseler çoğu sorun (medeniyetsizlik dahil) çorap söküğü gibi gider.


osmanlı'yı ve islam'ı sahiplenen bir türk, pakistanlı'nın ilgi odağı olmaktan sızlanmamalıdır. afgan, pakistanlı, suriyeli kardeşindir. onlarla barışık olmalısın. osmanlı'yı ve islam'ı reddeden cumhuriyetçi bir türk'ün yabancılarda cazibesi yoktur. çünkü asıl türk, o'dur.


içinde 'turk' sözcüğü geçen dünya çapındaki soyadlar üzerine ilginç bir geneoloji çalışması:


bursa'da oldukça çoklardır. 3 büyük göç sonucu gelmişlerdir. 1989 sonrası gelenler bulgaristan'la bağlarını koparmamışlardır. sık sık gidip gelirler. kendilerine bulgar türk'ü denmesinden nefret ederler. yunanistan'dan gelenlere oranla din konusunda daha esnektirler.


temizlik, kendisiyle ayni dusuncede olmayana saygi gostermesi, dogal kaynaylari tadarruflu kullanmasi


demokrasinin sadece seçim günü oy vermekten ibaret olmadığı


zamanında ruslardan çok çekmiş bir millettir. kızılderililer için amerikalılar neyse çerkesler için ruslar odur (bkz: çerkes soykırımı)


sessiz olmak. on gündür bir gram uyku uyuyamadım. hava aşırı sıcak mecbur cam açık yatıyorum ve sizin bebeleriniz saat 12 de bile dışarıda cıyak cıyak bağırıyor. müzik açan, arabayla sesli giden insanlardan bıktım.


soyları kazınmak üzereyken anavatanı tarafından kucak açılan insanların torunlarının, kendilerini türkiye'nin geri kalanlarından daha üstün görmesi çok garip geliyor. balkanları batı avrupa sanıp triplere girmeleri ilginç. bu ve benzeri yaklaşımları direk bir aşağılık kompleksi olarak algılıyorum. balkan göçmeni olmakla övünüp,sosyal mecralarda isminin yanına yunanistan,bulgaristan bayrağı koyan insanların dedelerinin çektiği zulme yazık. bursa'da doğup büyümüş ve arkadaşlarının çoğu "macir" olan biri olarak, bu kendini övme durumu bana çok garip geliyor.


müslümanlığı kabul ederek nasıl bir halt yediklerini anlatmak.


1.rakı masasında konuşulan şeyler orada kalmalı 2.alkol alırken sidik yarışına girilmez, ben daha çok içtim vs. 3. maslak metrosu ve dahi diğer metroları kullananlar, bakın metro maslak çıkışına şerit çekmişler: biri çıkış diğeri iniş için.çok kalabalık diye inen ,yani metroya binecek olan insanların şeridini kullanamazsın. kalabalık olması sana o hakkı vermez. bir de beyaz yakasın güya hep eleştirdiğin bencilliği sen yapma! 4.starbucks'a gitmen seni elit yapmaz. elitlik meşalesi gibi akşama kadar o bardak taşınmaz ve dahi starbucks'a gittin diye instagram'da onu paylaşma. starbucks müdavimi olabilirsin veya fotoğraf çekinirken bardak da çıkmıştır orası ayrı! 5.birinin memleketini sorduktan sonra ( örnek:diyarbakırlının) olsun, benim de arkadaşım oralı inanır mısın çok iyi tarzında cümle kullanamazsın. bu hastalıktır, tedavi olman gerektiğini bilmelisin. 6.izin almadan kimseye akıl veremezsin! 7.cuma gününü belirtecek mesaj içerik vs içerisinde olman seni dindar yapmaz, aynı şekilde cumartesi günü alkol ritüelleri paylaşman seni elit ve çağdaş yapmaz! 8.çocuğunu özel okula vermen, ona harçlık vesaire vermen, kıyafet alman seni iyi bir ebeveyn yapmaz. ya da o çocuğu iki ay içerisinde başarılı yapmaz. ortamlarda bunun olmayan havası atılmaz, okula gidip öğretmenlere hadsizce bunun îmâsı veya hesabı sorulmaz. çocuğuna dil eğitimi aldır, herhangi bir enstrüman çalması için eğitim aldır veya bir spor hobisi olsun. bunlar daha kalıcı ve emek isteyen şeyler. çünkü okullarda takdir alması ona çok da bir şey kazandırmayacaktır. kitap okumayan bir ebevn bunu çocuğundan beklemesin! 9.kaldırımlarda, herhangi biriyle ortak kullandığın bir mekanda sigara içemezsin, bu özgürlük değil! 10. ergenler, otobüslerde veya başka alanlarda yüksek sesle bağır çağır sohbet edemezsin! 11. çocuk sahibi olanlar, çocuğunuz başkasını rahatsız edemez sadece çocuk diye onu uyarmamanız, sizi iyi bir ebevn yapmaz!


yokluk zorluk ve sıkıntıyı gördükleri için cok çalışkandırlar ailede çalışmayan yoktur yani . cana yakın ve sempatikdirler ben hiç kötüsüne rastlamadım desem yeridir.


durex'in 2001 yili ara$tirmalarina gore dunya toplumlari arasinda aidsi en az takan insan toplulugu.


rus-osmanlı savaşı'nda; eski cuma'dan. dedemle tunalı hilmi bey kuzen. yani, iki kız kardeşin çocukları.


"psem yıpe nape kegoşt" (candan önce onur gelir) ve "pser şeriy, naper şefı" (canını ver, onurunu al) sözlerinin sahipleridir.


zamanında shinjuku bölgesinde böyle bir şey yapmak istediler ( shinjuku içerisinde getto kurma vs. ) yakuzalar götlerini kesti. emin olun yine keserler bir gün. edit: ekleme.


turkiye musluman bir şeriat ülkesi degildir, laik bir cumhuriyettir.


ekşisözlük yazarlarının soylarının geldiği topraklardan göçmüş kimseler. baksanıza, neredeyse herkesin ya makedonyadan, ya bulgaristandan ya da yunanistan'dan göçmüş bir atası var.


1930'larda, kemalist rejimin yeni bir ulus devlet inşa etmek için uydurduğu türk tarih tezi, güneş dil teorisi gibi saçmalıkların yeniden türetilmesi neticesinde, bugün hala ''araplar tarafından müslüman yapıldığı'' iddiasının, sözde çok rasyonel bireylerden teşekkül etmiş ekşi sözlük gibi mecralarda dahi müdafaa edilebildiği ırk. bunu söyleyenler de umumîyetle milliyetçiler veya işte batı tipi ulusçu kemalistler. hâlbuki böyle yalanlar söyleyerek hem gerçeği gizliyor, hem de kendi ırklarını küçük düşürüyorlar. eğer türkler, araplar tarafından müslüman yapıldıysa, o zaman türkler vasat ve sanırım aşağılık bir ırk olmuş olurlar. bugün küçük gördükleri araplar tarafından kültürleri yutulmuş ve müslüman edilmiş demektir. herhâlde bu bir üstünlük vesilesi değildir. fakat merak etmeyin, bu bir yalan olduğu için, türke ve türklüğe halel gelmiyor. bunların dillerine doladıkları kuteybe bin müslim; taptıkları cengiz han'dan, timur'dan, şah ismail'den veya hülagû han'dan daha az türk öldürmüştür. kuteybe'nin galip geldiği savaşların ardından, nizek tarhan adlı bir türk melikin cizye ödemekten muafiyet için müslüman oluşu, kuteybe'nin yanında seferlere katılışı, sonra sağa sola mektup yazarak çeşitli mıntıkalarda isyan çıkarma teşebbüsleri, o dönemki arap-türk çatışmasının temelini oluşturur. müslümanların fethettiği şehirler, devrin uluslararası hukuk kurallarına göre 'ilhak' edilmiş sayılıyordu. o devirde birleşmiş milletler, cenevre sözleşmesi vesaire olmadığı için, muharip erkekler ya köle edilip ya öldürülmüş, eşleri ve çocukları da ''kadın sığınma evi'' veya ''çocuk esirgeme kurumu'' namevcud olduğu için, yine köle edilmişlerdi. eski türk töresinde de, diğer tüm ülkelerde de, islâm hukukunda da buna müsaade edilmiştir. ''katliam'' dedikleri şey de budur. haccac'ın mıntıka valilelerinin icrâ ettiği kanunsuz öldürmeler, verilen sözleri tutmamalar da olmuştur; emevîler zalimlikleriyle meşhur bir hananedandır. kuteybe aynı zamanda türkten çok; soğdaklı, farısî öldürmüştür. çünkü derdi türk öldürmek değil, emevîlerin topraklarını genişletmekti. cürcan katliamı denilen hadise, kuteybe'nin ölümünden sonra vuku bulduğu hâlde, onun yaptığının zannedilmesi, ekşi sözlük'ün nasıl bir cehalet yuvası olduğuna delil teşkil eder. türklerin kitleler halinde müslüman olması, arap-türk çatışmasında takriben 200 sene sonra gerçekleşmiştir; türklere ilk büyük teveccühü gösterenler abbasî halifeleri mensur ve me'mun'dur ki; bunlar kumandanlarını ve danışmanlarını genellikle türklerden seçmeye başlayınca, türkler akın akın müslüman olmaya başlamışlardır; türklerin müslüman oluşu karahanlılar devrinde bile (944) devam etmektedir, henüz tamamlanmamıştır. katliamlarla bir alâkası yoktur. vardır diyen de cahildir. edit: wisekagan uyardı, sehven haccac yerine hallac yazmışım.


makedonya'dan gelenlerin önemli kısmı arnavut ve torbeştir. hala buralarda karamanoğulları geyiği çeviriyorlar. gelenlerin arasında tabii ki türk de vardır ama her gelene türk diyemezsin. dersen gülünç duruma düşersin. hayat tarih kitabında yazılan jenerik bilgilere göre anlaşılmaz. "kiriminiğilliri kiriminiğilliri"


anadoluda asayişin en esnek olduğu zamanlar da dahil olmak üzere 2 bin senede 1 tane beylik bile kuramayan bir milletin ıslak rüyaları.


ilk olarak 93 harbi denilen osmanlı - rus savaşında osmanlılar yenilince toplu olarak istanbul'a gelmiş, yolda her toplu zorunlu göçte olduğu gibi çoluk çocuklarını kaybetmiş, tecavüzlere uğramış, göçtükleri şehirde sıfırdan başlamış insanlar topluluğu.


cnn turk de yayinlanan cerkesler hakkindaki bir video


müthiş kibar ve güzel yemek yapan bir toplumdur.


sadece anasından doğarak sahip olduğu bir özellik olan ırkıyla gurur duyan, kuzen ile evlenmeyi "kuzene hallenmek" olarak nitelendiren ve ülkede çok yaygın görülen bu davranışı pervasızca sapıklık addeden, "içki de içerim orucumu da tutarım" dinini benimsemeyi sekülerlik zanneden bir mensubu bulunan sosyal topluluktur.


diaspora sonucu genel olarak abd, kanada, ürdün, israil ve türkiye'ye göç eden, yaşadığı toprağı benimseyen fakat aslen türk olmayan, müslümanlıkla birlikte hristyanlığı da benimsemiş grupları olan, benim de hem adige hem abhaz olarak yer aldığım ari ırkın genel ismi.


oğlum ırklara düşman olacaksanız hepsine olun da terörist değil de hümanist olduğunuzu anlayalım biz de, öyle değil mi? türk aydınları (kemâlistler) olarak farkındayız zaten ırkçılığın, faşizmin, dinlerin ya da en genel anlamda radikal ilerleme hariç bütün tribalist radikal görüşlerin saçma olduğunu ancak siz kalkıpta almana alman, fransıza fransız, ingilize ingiliz dedikten sonra türke türkiyeli derseniz bunun adı türkiye cumhuriyeti için teröristlik olur (demografi falan demeyin hepsinde var bu karmaşa). sanki biz bilmiyoruz ırkların aslında tam olarak nasıl ortaya çıktığını kestiremediğimizi, materyalistik açıdan değerlendirildiğinde aslında bayram kutlamanın falan saçma olduğunu, bi' siz akıllısınız deme küreselciler? şu amına koyduğumun ilkel dünyasına bakın bakalım siz anarşist barışçı olduğunuzda sizi kucaklayacak kaç ülke olacak? eğer olaya bu yönden bakarsanız isviçre'nin bizden daha millîyetçi olduğunu fark edeceksiniz. isviçre ilkel mi oluyor şimdi? barış yanlısı ol ama türk olduğunu da belirt.


net olarak ahlak. ahlak bu ülkedeki herşeyi düzeltir tepeden tirnaga


unit 731 deneylerine meze olacak eşeklerin ilginç fraksiyonu. el oğlu bizim gibi merhametli değil.


öz türktürler. nerden göçtükleri kimseyi ilgilendirmez.


şu sıralar şansa ya da öyle olması istendiği için ayakta duran kavim. eskiden türklük kalmadı felan derlerdi ırklar karıştı derlerdi şaşırırdım, kızardım, karşı çıkardım. yok öyle şey olur mu derdim. şaşırmıyorum şimdi çünkü atalarının yaptığının yüzde 1'ini yapacak bir türk nesli yok günümüzde. türklük ölüyor. varsa yoksa bencillik varsa yoksa kötülük.


suyu tasarruflu kullanmak, boşa yanan lambaları kapatmak, coplerimizi yere atmamak , inenlere öncelik vermek vb uzar gider minik krizler geçiyorum gün içerisinde bu duyarsız tiplerden dolayı


kendileri o kadar yoğun bir kültürel kökene sahiptirler ki 100 yıldır her türlü asimilasyona rağmen (bir kısım kürtleri asimile ettikleri doğrudur) kültürlerini korumayı başarmışlardır. kendimi ve diğer kürt kardeşlerimi tebrik ediyorum. kültürel olarak cok eskilere dayandıklarını şurdan anlayabilirsiniz müslüman olmalarına rağmen ( %90+ ) ibadetlerinde yaratıcıya 'allah' derler ama günlük konuşmalarında diğer irani toplumlar gibi xwade ( xuda, huda-(hüdapar burdan gelmedir- isim benzerligi olusturmuslar,) derler. hatta dini sohbetler de dahi xwade (okunusu: ğadi) kelimesini kullanirlar. yani ne demek istiyorum 1000 yıldır islami yönetimlere rağmen kültürlerini değiştirtirmeyi reddeden mekanizmalara sahip bu kültürü türkleştirebileceğini sananların bi psikoloğa görünmesini şiddetle tavsiye ediyorum.


biyolojik olarak türkiye cumhuriyeti sınırları içerisinde sayıları çok ama çok azdır. senin kavmin, yedinci yüzyıldan 1071 yılına kadar ortadoğu'da yaşasın, 1071'de anadolu'nun doğusuna adımını atsın. oradan istanbul'a gelmen 15. yüzyılı bulsun; aradan 800 sene geçsin, bu süreçte gözlerin yuvarlaklaşsın, esmerleş daha bir ortadoğulu ol ve akabinde türk olmayı bekle. biyolojik olarak zor. saf türkler hala asya'dalar çünkü. manevi değerler olarak, mustafa kemal atatürk milliyetçiliği ve yazılı kanunlar üzerinde ''türkiye cumhuriyeri sınırları içerisinde yaşayan ve türkiye cumhuriyeti kimliği taşıyan herkes türk'tür.'' manevi olarak aksi asla düşünülemez, düşünülmemeli. buradaki küçük bilgi, yalnızca ve yalnızca biyoloji ve genetik bilimler sınırları içerisindedir.


türklere döve döve bile birşeyi öğretemezsiniz. çünkü bildikleri dışında birşey öğrenmeye o derece kapalılar.


görüp görebileceğiniz en tutumlu insanlardır. 5 kuruşu bile çarçur etmezler. evli çocuklar, anne+baba bir arada oturur hepsi birden çalışır, dede-nine bu esnada torunlara bakar 6,7 sene sonra da apartman dikerler.. takdir edilesidir.


doğma büyüme ve tüm soyu trakyalı biri olarak, kendimize en yakın bulduğumuz insanlar. soyda ve akraba ilişkilerinde de bolca göçmenlik hikayeleri zaten var. yarı yarıya hepsinden biraz biraz trakya yerliliği-bulgaristan göçmenliği-yunanistan göçmenliği-romanya göçmenliği-pomak-arnavut (boşnak akrabalık bağlarımızda hiç yok) var. ailede değil ancak akrabalık bağlarında var. tüm trakya'da da durum böyledir. herkes buna benzer bir örümcek ağı gibidir. örneğin elveda rumeli dizisinde kendimizden veya kendimizden olmasa bile aile büyüklerimizden çok şeyler buluruz. mesela gagavuzlar düğün geleneklerine kadar aynı biz. konuştukları dil birebir trakya ağzı. romanya'nın köylü kesimi aynı tipik trakya insanı. giyim kuşam ve ev döşemelerine kadar. bu coğrafyalar son derece girift. onlar kendilerine doğu avrupa diyebilirler, balkan ülkeleri diyebilirler. biz buradan bakınca, osmanlı devleti geçmişlerinden dolayı rumeli de diyoruz. rumeli deyimi buraların orijinal halkları için geçerli olmayan bir deyim tabii ki. özetle, kıymetli insanlar. türkiye'ye gelenlerin arasında, haremlik selamlık yoktur. töre yoktur. cinayet yoktur. tecavüz yoktur. ensest yoktur. pedofili yoktur. kriminal suçları işlemeyen ve işlemeye de yatkın olmayan, en büyük düsturları çalışmak, sadece çalışmak olan, hırslı insanlar. çalışırken kimseye zarar vermezler. kabadayı değillerdir. yüksek akademik eğitimli ve entelektüel olmayabilirler. ancak genlerine işlemiş bir medeniyet var. tez konusu olur. üzerine kitaplar yazılır. ki yazılan kitaplar da var.


offf kesinlikle baby shower..arkadas ben utanıyorum o görgüsüzleri görünce ıyykkk...


başlığı çoşturan entry sahibinin bilgisi yok fikri var. biraz arastırsa pomak dediği ön bulgarların 7. yüzyılda orta asyadan göçen grubuna ait bir kavim olduğunu öğrenebilirdi kulaktan dolma bilgilerle bubkadar oluyor.


ilk türk akınları 1050 yılında değil 1018 yılında gazneli ve karahanlı sıkıştırmasından dolayı çağrı bey'in 3000 süvarisiyle buhara civarından van vaspuragan krallığına saldırmasıyla başlar. anadolu coğrafyası boş değildi sadece siyasi istikrarsızlık hakimdi.elbette türk akınlarıyla roma halkı yer yer batı anadolu'ya hatta rumeli'ye bile çekilmiştir ancak 500 bin sayısı çok düşüktür.zaten 11.yüzyılda da anadolu nüfusunu bilmemize imkan yok.sayı veren müelliflerin de abarttığı çok açıktır.mesela bazı müslüman tarihçiler malazgirt zaferini yüceltmek için roma ordusunun sayısını 600.000 olarak vermiştir.o zamanlar böyle bir ordu çıkarmanın imkanı yoktur. anadolu'ya türklerin iskan edilmesi sultan melikşah'ın cülüsundan sonra başlamıştır(25 kasım 1072) ve horosan civarından gelen türk gruplarının ekseriyetinin iktisadı hayatı göçebelikten oluşmaktaydı. selçuklular 1071-1081 arası malazgirt'ten iznik şehrine kadar hakim değildi.mesela karadeniz sahilleri kısa süreli selçuklu tahakkümünden sonra 1075 yılında theodore gabras tarafından istirdad edilmiştir. bu tarihler arasında malatya şehri kısa süreli türklerin eline geçse de şehir geri alınmış ve ermeni krallığı olmaya devam etmiştir.yine maraş şehrinin bir bölümü ermeni krallığının topraklarıydı.


türkiye cumhuriyeti varlığının hükümetlere veya siyasi aktörlere bağlı olmadığı kesinlikle öğretilmeli.


ahlaklı olmak, ahlaklı olmak, ahlaklı olmak. bu öğretilsin yeter gerisi çorap söküğü gibi gelir.


dürüst, biraz fazla konuşan birbirlerine çok bağlı ve ciddi anlamda cimridirler. ancak o kadar vatanseverlerdir ki sen vatanını onlar kadar sevmediğin için utanırsın. çünkü vatansız kalmanın ezilmenin ne demek olduğunu iyi bilirler.


cocukken sıklıkla "çerkes misin sen?" sorusuyla muhatap olurdum. büyüyünce bu soru yavaş yavaş "arnavut musun sen?"e dönmüştü. 2 sene önce odtü'de tarih dersleri veren taner zorbay da gelip arnavut musun sen diyince nedenini sorduğumda fiziki ozelliklerimin arnavutlara benzediğini söylemişti. cevabım her zamanki gibi "hayır tam aksine sivasliyim" olmuştu. fakat yakın zamanda öğrendim ki aslında anne tarafının kökeni arnavutmus. kütüklere göre patrona halil'in soyundanmisiz. bunca zamandır bu muazzam tespiti yapanlara içten tebriklerimi iletiyorum. bundan kelli arnavutluk ikinci vatanımdır.


bazı kavramların saçma olduğu. 1.bal tutan parmağını yalar. 2. devletin malı deniz... 3.bedava bomba olsun, götümde patlasın. 4.bi enayi sen misin?


başkalari burnunu soktuğunda, sana ne diyebileceği. üzerine vazife olmayan, onu ilgilendirmeyen bir konu varsa, bana ne diyebileceği.


"hak arama" mevzusu. gerçi bunu bir kere döve döve yaptılar sonraki üç kuşak ve onların ana babası apolitik oldu.


hükümetin yaptığı yatırımlar (yol, köprü, hastane, havaalanı vs.) lütuf değil, milletin vergileriyle yapılıyor


cumhuriyetin 30’lu yıllarında uygulanan ulus devlet oluşturucu politikalar hemen hemen bütün lazlar üzerinde olumlu sonuç vermiştir. adamlar şimdi dillerini kültürlerini isterlerse hala rahatlıkla yaşayabiliyor ama vatandaş olarak türk kimliğine de katkıda bulunuyorlar. çift taraflı olarak kralcılık ve marjinallik yapmaya gerek yok.


-insanlara ve doğaya saygı -sessiz konuşmak -asansörden, toplu taşımadan inenleri beklemeden binmemek. -selam vermek döve döve değil silke silke öğretilmeli.


merhaba. ben balkan göçmeniyim. evet bu doğru. makedon göçmeniyim. boyum 1.86. kilom 82. yeşil gözlerim, geniş omuzlarım, geriye attığım açık kestane saçlarımla, giydiklerim ve yürüyüşümle dışarıdan zaten hemen anlaşılır da, ben yine de söyleyeyim. balkan göçmeniyim. -selamlar, bilmemne caddesi nerede biliyor musunuz? +ben balkan göçmeniyim. -ben de yabancısıyım buraların, acaba şey ne tarafta siz biliyor mus… +ben balkan göçmeniyim -bah ben sağa başha sey soruyo… +evet balkan göçmeniyim varrrr mı ulann!!