বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ˈindo-ˈaːɾdʒɾ ʈhˈaɾ ˈaːhanˌɔ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾijˌə nˈiɟɾ ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe ˈimaɾ ʈhˈaɾ bˈulətˌaɾa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈitihˌasə bˈaɾo ʃˈalənˌi bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ bhˈaɾətɾ ˈəsəmˌə , tɾˈipuɾˌa , mˈənipˌuɾ bˈaɾo bˈaŋladˌeʃə , mˈajənˌɔmaɾ bˈadew ˈaːɾakˌəu dˈeʃə kˈɔthatˌo ˈətaɾˌətaɾˌa , ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ˈindo-ˈaːɾdʒɾ ʈhˈaɾ bˈaŋla , ˈəhəmˌijə , ˈoːr.jə ʈhˈaɾettˌu tˈoŋ̃al hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ mˈulətˌo bhˈaɾətɾ mˈənipˌuɾ bˈaɾo mˈənipˌuɾ ɾˈaɟdʒɾ hˈəməbˌuke ˈaːʃe lˈəɡtakˌɔɾ cˈaɾijˌəbaɾˌede ˈaːʃe lˈəjə ˈətatˌo hˈəŋɡʃehˌanɔ bˈaɾo mˈuŋɡbaɾˌeʃehˌanɔ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʈhˈaɾəhˌanɔɾ bˈaɾadˌe hˈabiɾ pˈɔjəlˌaka bˈa hˈabbittˌo pˈuɾanˌa tˈothdʒə ˈusəhˌanɔ tˈaɾaːnˌipaːn tˌaleboʃʃˈɔ ʃˈətabdˌito ˈikɔɾˌiʃi pˈɔnɖitˌo nˈɔbɔkhˌendɾ ʃˈərmmaɾ " khˈuməl pˈuɾanˌɔ " bˈulətˌaɾa lˈeɾikˌə ˈehatˌo pˈejɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈaːɾətˌa ˈullekhˌədʒoɡdʒˌə ˈusə pˈejəɾˌəta mˈeɟɾ mˈekɔkˌulakˌɔɾ ɐn ɐkˈaʊnt ɒv ðə vˈalɪ ɒv mˈanɪpˌɔː , ɾˌɔʃʃeˈi . ʈˈi . ɖˈaləʈˌɔnɔɾ dɪskɹˈɪptɪv ɛθnˈɒlədʒi ɒv bˌɛŋɡˈɔːl bˈaɾo ʃdʒˈaɾ ɟˈi . ˈe . ɡɾˈijərsˌənɔɾ lɪŋɡwˈɪstɪk sˈɜːveɪ ɒv ˈɪndiə lˈeɾikˌə ˈehanˌito mˈateʃˌita ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ tˈaɾaːmˌapaːn tˌaleboʃʃˈɔ ʃˈətabdˌitɾ ˈaːɡe mˈənipˌuɾe ˈaːʃil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dˈə . ɡˈijərsˌənɔ ɡˈiɾəkˌe ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe bˈiʃnupˌuɾijˌə mˈənipˌuɾi bˈulijˌə mˈateʃˌe ˈəndʒtajˌə dʒˈepaɡˌa hˈudda bˈiʃnupɾˌijə bˈulijˌə mˈateʃˌi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm mˈulətˌo ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ mˈənipˌuɾɾ khˈaŋ̃abˌukə , hˈeiɾˌukə , mˈijəŋ ˈimfɔl , bˈiʃnupˌuɾ khˈunow , nˈɔŋthowkhˌəŋ , ŋ̃ˈaikhˌəŋ bˈaɾo thˈamanˌɔpɔkˌɔpi lˈəjəttˌo cˈəlijˌə ˈaːheɾˌəhanˌɔ tˈaɾaːnˌipaːn tˈaɾaːnˌipaːn tˌaleboʃʃˈɔ bˈaɾo tˈaɾaːmˌapaːn tˌaleboʃʃˈɔ ʃˈətabdˌiɾ hˈəməbˌuke bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ ɖˈaŋɡɾ ˈəŋʃə ˈaːhanˌɔ mˈənipˌuɾ lˈamə bˈelijˌə ˈəsəmˌə , tɾˈipuɾˌa , ʃˈileʈˌɔ bˈaɾo kˈachar. lˈəjə ˈetatˌo ɡˈijə lˈamə lˈəjəlˌaɡa mˈənipˌuɾɾ ɾˈaɟ bˈeibˌuniɾ kˈowli bˈaɾo bˈarmaɾ ˈaːkɾəmˌənɔ khˈaŋkɔɾˌe nˈuwəˌaɾijˌə hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈəhanˌe ʃbˈɔbhabˌɔti mˈənipˌuɾe thˈailˌa hˈuɾəkˌa ˈəŋʃə ˈəhanˌɔɾətˌa mˈojtoj ʈhˈaɾɾ pɾˈəbhabˌe ʈhˈaɾəhˌanɔ ɟˈiŋta kˈɔɾijˌə thˈɔna sˈambhɔb nˈail , ˈətaˌileɾ ɡˈaɾijˌə dˈə . ɡˈijərsˌənɔ ɡˈiɾəkˌe mˈaɾi lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌanipˌan mɔˈudɾˈaːmˌaːtʰɔˌi tˈɔ bˈiʃnupˌuɾ bˈaɾo kˈadapˌaɾaɾ ɡˈaŋɡ lˈamaŋdˌɔŋ bˈaɾo ˈaːɾakˌəu ɡˈaŋɡ kˈɔthatˌo ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾ ˈətakˌuɾaɾˌa mˈanukˌusə ˈuna ˈiʃe ( ˌɛlˌɛsˈaɪ , vˈɒl - vˈiː , pˈeɪdʒ tʃˈamɾi tˌaɾaːmˌapaːn ) hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ tˈapp tˈapp mˈənipˌuɾettˌo ˈuʈhe ɡˈeləɡˌa mˈojtojɾ pɾˈəbhabˌe bˈaɾo kˈachar. , bˈaŋladˌeʃew tˈoledˌe lˈame ˈaːheɾ bˈaŋla ʈhˈaɾɾ pɾˈəbhabˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈəta hˈabiɾ bˈadew mˈənipˌuɾɾ ɟˈiɾibˌamə ʃˈab-ɖˈibhiʃnˌe , ˈaːʃamˌəɾ kˈachar. ɟˈilatˌo , tɾˈipuɾˌa bˈaɾo bˈaŋladˌeʃɾ nˈananˌɔ lˈəjətˌo ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ˈətaɾˌətaɾˌa bˈaɾo ɟˈato ˈehanˌɔɾ mˈanujˌə ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe tˈetneˌi hˈənnatˌo ɟˈiŋta kˈɔɾijˌə thˈɔʃi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈusə bˈaɾo ɖˈebhelˌəpɔmˌenʈɔ ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ʈˈɔʈaɾˌətaɾˌa mˈanu ˈowtajˌə ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe ˈimaɾ ʈhˈaɾ bˈulijˌə mˈattaɾˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ˈaːɡe hˈudda mˈənipˌuɾi bˈulijˌə nˈaŋɡ pˈaləʃˌil , pˈiʃe pˈiʃedˌe mˈənipˌuɾɾ ˈəndʒandʒˌə ɟˈati ˈutaɾˌaŋɡto tˈoŋ̃al kˈɔɾətˌeɡa bˈiʃnupɾˌijə wˈəahˌi ˈeɡo mˈənipˌuɾi ɾˈo ˈaːɡe bˈɔhil bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi bˈulijˌə pˈɔɾicˌito ˈəil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bhˈaʃabˌidɔ ɡˈiɾəkˌɔləkˌeiɾ mˈəte bˈiʃnupɾˌijə wˈəahˌi ˈeɡo ˈaːheʃˌeta bˈiʃnupˌuɾ ˈetto dʒˈehanˌɔ ˈaːɡe mˈənipˌuɾɾ ɾˈaɟdhanˌihanˌɔ ˈaːʃil ; bˈiʃnupˌuɾ ɾˈo lˈəɡe ˈijə pɾˈətdʒjə dʒˈoɡə kˈɔɾijˌə bˈiʃnupˌuɾijˌə kɾˈəme ˈuhattˌo bˈiʃnupɾˌijə hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm tˈobe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi bˈuɟnɔ ɡˈiɾiɡˌithanˌijə ˈepakˌau tˈanuɾˌe bˈɔbhɾubˌahənˌɔɾ bˈɔŋʃdhɔɾ bˈaɾo ˈaːɾdʒbɔŋʃˌijə tɾˈijə bˈulijˌə pˈɔɾicˌəjə dˈitaɾˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈɔbhɾubˌahənˌɔ ˈəilˌətajˌə ˈəɾɟɟunˌɔ bˈaɾo cˈitɾaŋ̃ɡdˌaɾ pˈutkə hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm mˈəhabhˌaɾətɾ ˈaːdipˌɔɾbb bˈaɾo ˈəʃbɔmˌedhɔpˌɔɾbbe tɾˈitijˌə pˈanɖɔb ˈəɾɟɟunˌɔ bˈaɾo mˈənipˌuɾɾ ɾˈaɟkɔndʒˌa cˈitɾaŋ̃ɡdˌaɾ pˈɔɾicˌəjəʃthˌanɔ bˈulijˌə ˈulekhˌə ˈaːʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm tˈanuɾ mˈəte bˈɔbhɾubˌahənˌɔ nˈijəmˌə bˈiʃnubhˌɔktɡə ˈaːʃil ˈəhanˌe bˈiʃnuɾ bhˈɔkto ˈənajˌə bˈiʃnupɾˌijə bˈulətˌaɾa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ ˈusəɡl bhˈaʃabˌidɔ ˈitihˌasəbˌidɔ ˈutaɾˌaŋɡ dˈuhanˌɔ mˈəto pɾˈəcəlˌito ˈaːche hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈojtihˌaʃikˌə ʃɾˈiməhˌendɾ kˈumaɾ ʃˈiŋh bˈaɾo ˈəndʒandʒˌə lˈekhəkˌə dʒˈemənˌɔ ɟˈəɡətmˌohənˌɔ ʃˈiŋh , bˈiɾendɾ kˈumaɾ ʃˈiŋh , mˈəŋ̃ɡləbˌabu ʃˈiŋh pɾˈəmukhˌə ɡˈiɾəkˌɔɡachˌijə ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe mˈəhabhˌaɾətˌe ˈulekhˌito bˈɔbhɾubˌahənˌɔɾ lˈəɡe dʒˈeta hˈəʃtinˌapuɾˌetb mˈənipˌuɾe ˈaːheʃˌila tˈanuɾ ʃɾˈiʃʈɔ pɾˈacinˌɔ bhˈaʃahˌanɔ bˈulijˌə bˈaɾo ˈehaɾ ˈusəɡˌə ʃˈowɾəʃˌeni pɾakɾˈito bˈulijˌə mˈate ɡˈeʃiɡˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈojtihˌaʃikˌə ɾˈaɟmohˌənɔ nˈathɔ ɡˈiɾəkˌe ˈehanˌɔɾ sˈaməɾthˌɔnɔ ɟˈanaʃˌe tˈaɾ ðə bˈakɡɹaʊnd ɒv ˌɑːsɑːmˈiːz kˈʌltʃə lˈeɾikˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dˈə . kˈalipɾˌəʃadˌɔ ʃˈiŋh ɡˈiɾəkˌe ʈhˈaɾ ˈehaɾ bˈakdʒɾitˌi , dhbˈɔnittb , ɾˈupɔttbˌɔɾ ʃˈəbdaɾthˌɔttb bˈaɾo ˈitihˌasəmˌuləkˌə bhˈaʃattbˌɔlo mˈul fˈakɔɾˌa ɡˈəbeʃˌəna kˈɔɾeʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ɡˈiɾəkˌeɾ mˈəte bhˈaʃa ˈehanˌɔ mˈaɡdhu pɾakɾˈittto ˈaːheʃˌehanˌɔ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈetaˌu ˈəkə , ˈaːdhunˌikə bhˈaɾətˌijə hˈabi ˈaːɾdʒdʒbhaʃˌaɾ ʃˈade ʈhˈaɾ ˈehanˌow pɾakɾˈitɾ mˈadhdʒme hˈəŋɡʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm lˈowkikˌə saŋʃkɾˈito bhˈaʃaɾ kˈɔthdʒə dhˈaɾa ˈuhanˌɔɾe pɾakɾˈito mˈattaɾˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm pɾakɾˈito bhˈaʃaɾ ʃˈowɾəʃˌeni , mˈəhaɾˌaʃʈɾi , mˈaɡdhi , ˈəɾdhɔmˌaɡdhi , pˈojʃacˌi ˈeʃadˌe ɖˈeŋ̃a kˈɔtɡə ˈaːʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʃˈowɾəʃˌenittˌo hˈindi , ɾˈaɟʃthanˌi ˈitdʒadˌi bˈaɾo mˈaɡdhittˌo mˈojthilˌi , bˈaŋla , ˈəsəmˌijə ʈhˈaɾ nˈikulˌeʃetˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾe mˈaɡdhi bˈaɾo ʃˈowɾəʃˌeni dbˈijəhˌaniɾ pɾˈəbhab ˈaːʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm mˈaɡdhiɾ pɾˈəbhab jˈəmə ˈaːʃetˌa ʈhˈaɾəhˌanɔɾ ɾˈupɔtttbˌɔto ( mɔːfˈɒlədʒi ) bˈaɾo ʃˈowɾəʃˌeniɾ pɾˈəbhab bˈɔpejˌə ˈaːʃetˌa bˈakdʒɾitˌi ( sˈɪntaks ) bˈaɾo dhbˈɔnitttbˌɔto ( fənˈɒlədʒi ) hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm wˈəahˌi ttsˈəmə wˈəahˌi ʈˈaːɾa,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa ˈəɾdhɔ-ttsˈəmə ˈammaː,tsamŋ̃ˈa ɾˈo cˈuwəˌa hˈindi , bˈaŋla ˈoː ˈəsəmˌijə wˈəahˌi nˈipˌaːn,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa ttbhˈɔb wˈəahˌi aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa mˈojtoj wˈəahˌi ahˌum,tsamŋ̃ˈa ɾˈo cˈuwəˌa ˈaːɾəbˌi-pˈarʃi wˈəahˌi aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa ˈiŋɾeɟˌi wˈəahˌi aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa dˈeʃi wˈəahˌi aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɾˈo cˈuwəˌa bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ mˈejəkˌə ˈaːddʒikˌale bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾəɾˌəta nˈiɟʃb mˈejəkˌə bˈa lˈipi ( dˈebɔnˌaɡɾi lˈipi ) ˈaːʃil bˈulijˌə kˈuno kˈuno ˈitihˌasəbˌide mˈattaɾˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈɔɾtmanˌɔ ʃˈahitdʒˌə bˈaɾo lˈekhalˌekhiɾ kˈame mˈəɖifˌaiɖˌɔ bˈaŋla mˈejəkˌə bdʒbˈɔhaɾ kˈɔɾətˌaɾa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm mˈejəkˌə ˈutaɾˌəta ʃbˈɔɾəbˌɔrnɔ , bdʒnɟɾˈəbɔrnˌɔ , dʒˈɔticˌi nh bˈaɾo sˈaŋkhdʒa ˈaːche hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʃbˈɔɾəbˌɔrnɔ : ˈɔ ˈa ɾˌɔʃʃeˈi ˈɪ ˈu dˈiːɾɡʰoˈu ˈe ˈoj ˈoː ˈow ʃbˈɔɾəcˌi nhnˈɔ : ˈakaɾ hɾˌɔʃʃoˈikaɾ dˈiːɾɡʰikˌaɾ dˈiːɾɡʰukˌaɾ hɾˌɔʃʃoˈukaɾ ɾˈikaɾ ˈekaɾ ˈojkaɾ ˈokaɾ ˈowkaɾ bdʒnɟɾˈəbɔrnˌɔ : kːˈɔ kʰˈɔ ɡˈɔ ɡʰˈɔ ŋ̃ˈɔ̃ tʃˈɔ chˈɔ ɟˈɔ ɟʰˈə ˈiŋɔ̃ tˈə tʰˈə dˈə dʰˈə mˌoddʰeɳɳˈɔ tˈɔ tʰˈə dˈo dʰˈo dˌontennˈə pˈɔ fˈo bˈɔ mˈo ˌontostedʒˈɔ ɾˈo lˈɔ tˌaleboʃʃˈɔ mˌudʰennoʃʃˈɔ dˌonteʃʃˈɔ hˈɔ r.ˈɔ hr.ˈɔ jˈə wˈa lˈetəmˈaːpaːnˈefsˈiː ˈɔnuŋ̃sˌɔɾ bˈisɔɾɡˌo tʃˈɔndɾobˌindu dʒˈɔticˌi nhnˈɔ : , ; : ' " . ! ? | sˈaŋkhdʒa : sˈuinˌɔ ˈammaː aːnˈi ahˌum mˈaːɾˌi maŋ̃ˈaː tˈarɾuːkk tˈarɾet nˈipˌaːn mˈaːpaːn bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ʈˈɔʈɔɾˌətaɾˌa fˈamə ˈaːɟitb pɾˈajə tʃˈaːnij jˌaŋ̃kʰaˌi bˈɔchɔɾ ˈaːɡe dʒˈuddhɔɟˌənitˌo bˈaɾo ˈəndʒandʒˌə kˈaɾənˌe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈˈɔʈɔɾˌekuɾˌa bhˈaʃaɡˌoʃʈhi mˈənipˌuɾ bˈelejˌə ʃˈileʈˌɔ , tɾˈipuɾˌa bˈaɾo ˈaːʃamˌəɾ nˈananˌɔ ɟˈaɡatˌo lˈamə pˈateʃˌila hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈeta mˈənipˌuɾe thˈailˌa tˈanuɾ ˈədhikˌaŋʃəˌi nˈiɟɾ ʈhˈaɾ bˈelejˌə mˈojtoj ʈhˈaɾ ɡɾˈəhənˌɔ kˈɔɾətˌe bˈadhdʒə ˈəʃilˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈebakˌau mˈənipˌuɾɾ khˈaŋ̃obˌɔkə , hˈeiɾˌokə , bˈiʃnupˌuɾ , nˈiŋthowkhˌəŋɡ , ŋ̃ˈaikhˌəŋɡ , mˈəjəŋ jˈəmfamˌə ˈəncəlˌe pɾˈajə dˈui lˈakhə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi mˈanu ˈaːʃi dʒˈetajˌə nˈiɟɾe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi bˈulijˌə pˈɔɾicˌəjə dˈitaɾˌa , kˈintu mˈojte ʈhˈaɾ bdʒbˈɔhaɾ kˈɔɾətˌaɾa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈebakˌa bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈˈɔʈɔɾˌekuɾˌa bhˈaʃaɡˌoʃʈhi bhˈaɾətɾ ˈaːʃamˌə , tɾˈipuɾˌa , mˈənipˌuɾ , mˈeɡhalˌəjə ɾˈaɟdʒto , mˈijənˌɔmaɾ bˈaɾo bˈaŋladˌeʃɾ fˈamə-fˈame ˈaːchi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈaːʃamˌəɾ kˈachar. , kˈɔɾimˌəɡnɟ bˈaɾo hˈailˌakandˌi ɟˈelatˌo bˈaɾo tɾˈipuɾˌaɾ kˈɔməlˌəpuɾ , dhˈɔɾəmˌənɔɡɾ bˈaɾo kˈojlaʃhˌəɾe nˈijəmˌə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈaːʃi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈaŋladˌeʃɾ mˈowləbˌibaɟˌaɾ , hˈəbiɡnɟ , ʃˈunamˌəɡnɟ bˈaɾo ʃˈileʈˌɔ ɟˈilaɾ bˈibhinnˌɔ lˈəjətˌo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi mˈanu thˈaitˌaɾa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈetabˌade mˈəjəmˌənɔʃˌiŋhəmˌə , ɾˈaŋ̃amˌəʈi , cˈəʈʈɔɡɾˌamə bˈaɾo ɖhˈakaɾ tˈeɟɡaˌoː lˈəjətˌo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi mˈanu lˈamə pˈateʃˌila bˈulijˌə ˈullekhˌə pˈejɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ʈˈɔʈɔɾˌakuɾˌa tʃˈahum,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ ˈəsəmˌe hˌumfu,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ tɾˈipuɾˌato maŋ̃ˈaː,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ ɟˈiɾibˌamə , mˈənipˌuɾe tˌaɾaːnitʰˈɔi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ nˈiŋɡthowkhˌəŋɡ , mˈənipˌuɾe ʈˈaːɾa,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ bˈiʃnupˌuɾ , mˈənipˌuɾe aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ mˈeɡhalˌəjətˌo ˈammaː,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ ˈəɾunˌacəl pɾˈədeʃˌe hˌumfu,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ bˈaŋladˌeʃe cˈammaj jˌaŋ̃kʰaˌi ɡˈɔ cˈamma cˈamma ɡˈɔ cˈamma cˈamma ɡˈɔ dˈillitˌo ˈammaː,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ mˈajənˌɔmaɾˌe aːnˈi,sˈuinˌɔsuˌinɔ sˌuinˌɔ ɡˈɔ tˈiləpˌaɾaʃʈɾ , bɾˈiʈɾenˌɔ , kˈanaɖˌa , mˈədhdʒə-pɾˈacdʒə bˈaɾo ˈaːɾ-ˈaːɾ dˈeʃe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ bˈaŋla bˈaɾo ˈəsəmˌijə ʈhˈaɾɾ ˈupɔʈhˌaɾəhˌanɔ nˈaɡəˌi kˈuno kˈuno bhˈaʃabˌide bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe ˈəndʒə ʈhˈaɾɾ ˈupɔʈhˌaɾ bˈuləjˌə mˈateʃˌi dʒˈehaɾ kˈuno bhˈitti nˈei hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dˈə . ʃˈunitˌi kˈumaɾ cdʒˈaʈaɾɟɟˌijə ˈaːmaɾ ʈhˈaɾ ˈehanˌɔɾe bˈaŋlaɾ ˈupɔbhˌaʃahˌanɔ bˈaɾo dˈə . bˈanikˌaˌɛshˈatʃˌɛktˈɔ kˈakɔtˌi , dˈə . mˈəheʃbˌɔɾ nˈijəɡˌə pɾˈəmukhˌə ˈəsəmˌijə pˈɔnɖitˌe ˈehanˌɔɾe ˈəsəmˌijɾ ˈupɔbhˌaʃahˌanɔ bˈulijˌə mˈəteʃˌi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm hˈəttumˌe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾ ˈehanˌɔ ʃbˈɔtntɾ ʈhˈaɾəhˌanɔ dʒˈehanˌɔ saŋʃkɾˈito bˈaɾo pɾˈacinˌɔ mˈənipˌuɾɾ nˈananˌɔ ɡˈotɾɾ mˈanuɾ ʈhˈaɾettˌo bˈibhinnˌɔ ɖˈebhelˌəpɔmˌenʈɔɾ ʃˈakeˌi lˈaləjˌə hˈəŋɡʃehˌanɔ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm saŋʃkɾˈite dʒˈeʃadˌe bˈɔcənˌɔbhedˌe bˈaɾo lˈiŋ̃ɡbhedˌe kɾˈijəɡˌə bˈɔdɔlˌaɾ bˈaɾo nˈɔnɔɾthˌɔbodhˌɔkə kɾˈijɾ ˈaːɡe sˈaŋdʒuktˌo ˈəɾ ˈuʃadˌe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾeˌoː ˈəɾ , dʒˈeta bˈaŋla bˈa ˈəsəmˌijətˌo nˈaɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dˈə . kˈalipɾˌəʃadˌɔ ʃˈiŋhəˌi dˈə . ʃˈunitˌikumˌaɾ cˈaʈaɾɟɟˌiɾ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈehanˌɔ bˈaŋlaɾ ˈupɔbhˌaʃahˌanɔ ˈeɾe tˈottb ˈehanˌɔ bhˈaʃatˌattikˌə dʒˈuktilˌo khˈɔnɖaʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈepeˌi bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ nˈiɟʃb bˈojʃiʃʈhdʒˌə kˈɔthanˌɔ ˈulekhˌə kˈɔɾəlˌaŋɡ , dʒˈeta bˈaŋlatˌo bˈa ˈəsəmˌijətˌo nˈei : ʈhˈaɾ ˈeha kˈɔɾtaɡɾ bˈɔcənˌɔɾ tˈulo kɾˈijəpˌɔdɔɡˌəoː bˈɔdɔlˌeɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈemənˌɔ mˈi dʒˈauɾˌiɡa , ˈaːmi dʒˈaɾaŋɡɡˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm kˈɔɾtaɡɾ lˈiŋ̃ɡɾ lˈəɡe kɾˈijəpˌɔdɔɡˌəoː bˈɔdɔlˌeɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈemənˌɔ tˈa dʒˈaɾəɡˌa , tˈei dʒˈeiɾˌiɡa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm nˈa-bˈodhɔnˌɔ bˈakdʒə hˈaɟeˌite kɾˈijɾ mˈuŋ̃e nˈa bˈɔheɾ , bˈaŋlatˌo nˈa pˈiʃe bˈɔheɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈemənˌɔ , tˈa nˈadʒaɾˌəɡa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʈhˈaɾ ˈehaɾ ʃˈəbdɔbˌibhɔktˌi , kɾˈijəbˌibhɔktˌi bˈaɾo sˈaɾbɔnˌame nˈiɟʃb kˈɔtohˌanɔ ɾˈup ˈaːʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm dʒˈemənˌɔ - lˈo , ɾˈaŋɡ , ɾˈaŋɡto , ɾˈelo , ɡˈi , hˈani , tˈi , tˈa , tˈei ˈitdʒadˌi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈaːdi ˈaːməlˌəɾ ʃˈahitdʒˌə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ ʃˈahitdʒɾ bhˈanɖaɾˌe lˈokə ʃˈahitdʒɾ sˈaŋkhdʒahˌanɔ nˈa jˈədʒatʃˌe , dʒˈeta pˈuɾanˌa ˈaːməlˌetto ˈaːɟi pˈejə mˈanuɾ thˈɔtanˌo ˈaːɟi pˈejə cˈəlijˌə ˈaːheɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ pˈuɾanˌa ˈaːməlˌəɾ ʃˈahitdʒˌə ˈəta lˈokə-jˈədʒaɾˌi , lˈokə-ˈela , lˈokə-kˈɔbitˌa , chˈɔr. bˈaɾo pˈowɾeˌito ɖˈeŋɡ ʃˈaləʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈətaɾ mˈa ( bˈɔɾənˌɔ ɖˈahanˌiɾ ˈela , lˈisiŋ̃ cˌamma tʃˌamɾij jˌaŋ̃kʰaˌi-lˌisiŋ̃ cˌamma tʃatɾˈʊk mˈaɾi ) bˈaɾo sˈaɾaɾˌelɾ ɟˈibɔnˌɔɡathˌal ( mˈadɔˌi sˈaɾaɾˌelɾ ˈela , lˌisiŋ̃ cˌamma tsamŋ̃ˈa-lˌisiŋ̃ cˌamma tʃatɾˈʊk mˈaɾi ) ˈullekhˌə kˈɔɾanˌiɾ ʃˈade hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm mˈatanˌi thˈɔkə ˈela ˈetatˌo tˈibbɔtˌo-bˈarmiɟ ʈhˈaɾ ɟˈinaɾ ˈaːbɔkˌɔca wˈəahˌi tˈiləʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈela ˈetaˌi bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ ʃˈahitdʒˌə bˈaɾo ʈhˈaɾɾ ˈitihˌasəhˌanɔ hˈaɾəpˌanitˌo bˈaɾo tˈaməkˌɔɾanˌito ɟˈəbɔɾ pˈaŋɡkɔɾˌeɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈətabˌulətˌew ˈela ˈeta ɡˈaŋɡ-ɡhˈəɾedˌe kʃˈeti-bˈaɾiɾ kˈamə kˈɔɾətˌaɾa bˈejəpˌai jˈədʒamˌə dˈitaɾˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ pˈowɾeˌi ˈetaˌu ʃˈahitdʒɾ ɖˈaŋɡɾ ɟˈaɡa ˈaːhanˌɔ kˈaləkˌɔɾijˌə thˈujəʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈebakˌaɾ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒˌə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ ʃˈahitdʒɾ kˈɔlebˌɔɾ jˈədʒatˌojlew mˈanɔɾ dˈikettˌo ˈənekˌə ɡˈəɟe mˈatanˌi pˈaɾijˌəɾ hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiŋʃə ʃˈətkɔɾ tɾˈitijˌə dˈɔʃkettˌo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒɾ ˈaːdhunˌikə dʒˈuɡə ˈaːɾəmbh ˈəil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈow sˈaməjˌəkaɾ pɾˈədhanˌɔ cˈaɾiɡˌo lˈekhəkˌə ˈəilˌata lˈeikhˌəməʃˌena ʃˈiŋh ( nˈaʈɔkˌə : bˈɔbhɾubˌahənˌɔ , mˈənipˌuɾ bˈiɟjə ) , mˈədɔnˌɔmohˌənɔ ʃˈərma ɡɾˈənthɔ : bˈalipˌinɖɔ , hˈəɾiʃcˌəndɾ , ʃˈubɔlˌəmilˌənɔ , tˈiləttmˌa , bˈasəkˌə , ʃˈudɔmˌabipɾ ) , ˈaːmuʃˌena ʃˈiŋh ( nˈaʈɔkˌə : ˈəŋ̃ɡdɔ ɾˈajəbˌaɾ , ʃˈəktiʃˌel , tˈoɾənˌiʃenˌɔ bˈɔdhɔ , nˈaɡpaʃˌə , tˈoɾənˌiʃenˌɔ bˈɔdhɔ , mˈəhiɾˌabɔnˌɔ bˈɔdhɔ ) bˈaɾo ɡˈokulˌanɔndˌɔ ɡˈitiʃbˌami ( matɾˈiməŋ̃ɡl ɡˈitabhˌinɔjˌə nˈaʈɔkˌə , sˈamaɟ ɟˈaɡɾənˌɔmulˌəkə nˈananˌɔ pˈɔdabˌɔli , ˈela , bˈaɾo kˈɔbitˌa ) hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈeɡibˌade ɾˈohinˌi ɾˈaɟkumˌaɾ , ɡˈolapˌɔʃenˌa ʃˈiŋh bˈaɾo ɡˈoʃthɔbˌihaɾˌi ʃˈiŋhɾ nˈaŋɡoː ˈulekhˌədʒoɡdʒˌə hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾe pˈɔjəlˌaka nˈikulˌeʃil pˈɔtɾikˌahanˌɔ ɟˈaɡɾənˌɔ ( sˈampadˌɔkə ʃɾˈi ˈəɾɟɟunˌɔ ʃˈiŋh ) , lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal kuːnmˈaŋ̃ˈaː ʃˈale hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈehaɾ pˈiʃe nˈikulˌil ʃɾˈisəmˌəɾəɟˌito ʃˈiŋh sˈampadˌito mˈənipˌuɾi ( lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal kˌuːntʰɾˈaːhumdˈɔi ) bˈaɾo ʃɾˈifalɡˌuni ʃˈiŋh sˈampadˌito mˈekhəlˌi ( lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal kˌuːntʰɾˈaːtaɾˈet ) hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈetaɾ pˈiʃe pˈiʃedˌe kʃˈətɾijˌəɟdʒotˌi , nˈujəbˌeli , bˈiʃnupɾˌijə , fˈaɡu , pˈancədhˌɔndʒə , ˈaːɾɟɟunˌi , pɾˈətiʃɾ tˈi , mˈələjˌə , nˈumiˌusə , fˈalal , nˈujə ˈela , ɡˈodhulˌi , tɾˈipuɾˌa cˈe , ˈaːmaɾ pˈow , khˈɔŋɡcel , ˈimaɾ ʈhˈaɾ , kˈakeˌi , sˈatdʒmə , ˈithakˌə , pˈowɾi , bˈeli , lˈokɔtˌakə , mˈeŋɡʃel , pˈɔncəʃɾˌi , ˈaːɾɟɟunˌi mˈənipˌuɾi , kˈojfɔt , mˈiŋ̃al , cˈinta , ˈebakˌa , kˈalɾ kˈɔtha , sˈaɾalˌel ˈitdʒadˌi pˈɔtɾikˌa nˈikulˌijə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒtˌo nˈujə mˈatɾa ˈaːhanˌɔ ˈaːnedˌil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm pˈɔtɾikˌa ˈeta ˈaːʃamˌə , tɾˈipuɾˌa bˈaɾo bˈaŋladˌeʃettˌo nˈikulˌil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈepeˌi mˈatanˌi thˈɔkə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒɾ ˈitihˌaʃe bˈaŋladˌeʃɾ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒˌike nˈijəmˌə ˈəbɔdˌanɔ thˈujə ɡˈeʃiɡˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃbɔɾ nˈananˌɔ bhˈaʃaɾ ʃˈahitdʒˌə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi bhˈaʃatˌo ˈənudˌito ˈəʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ɾˈubaˌijətˌo-ɾˌɔʃʃeˈi-ˈoːmɾ khˈojjəmˌə , sˈafokˌisɾ ˈaːntiɡˌone , kˈalidˌasɾ mˈeɡhədˌutmə , ˈiʃopˌɔniʃˌədɔ , ʃɾˈimədˌɔbhaɡbˌɔtɡitˌa , ʃˈeksəpˌijəɾˌəɾ nˈaʈɔkˌɔɾ ˈənubˌadɔ kˈɔɾeʃˌi bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒˌike hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm kˈɔbi dhˈɔnɔnɟjˌə ɾˈaɟkumˌaɾ ɡˈiɾəkˌe ɟˈapanˌi hˈaikˌu kˈɔbitˌaɾ ˈənubˌadɔ kˈɔɾeʃˌe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈənudˌito ˈəʃe bˈeɾətˌolɖɔ bɾˈeʃʈɔ , bˈodɔlˌejɾ , lˈoɾəkˌa , pˈɔləˌeldʒujˌəɾ , mˈalarmˌe , ˈeɟɾa pˈaunɖˌɔ , ɾˈiləkˌeɾ kˈɔbitˌa hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈaŋla , ˈəsəmˌijə , hˈindi ˈemənˌɔki mˈojtoj ʃˈahitdʒɾ ˈənubˌadɔˌoː ˈimaɾ ʈhˈaɾe ˈaːche hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ ʃˈahitdʒˌəoː bˈaŋla , ˈəsəmˌijə , kˈɔkɔbˌɔɾəkˌə , hˈindi , ˈiŋɾeɟˌi ˈitdʒadˌi nˈananˌɔ bhˈaʃatˌo ˈənudˌito ˈəʃe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ʃˈahitdʒˌikə ʃɾˈi mˈədɔnˌɔmohˌənɔ mˈukhopˌadhdʒajˌə , bɾˈəɟendɾˌəkumˌaɾ ʃˈiŋh , dhˈɔnɔnɟjˌə bˈaɟkumˌaɾ , ʃˈenaɾˌup ʃˈiŋh , ɡˈopinˌathɔ ʃˈiŋh , cˈampalˌal , ˈəmɾ ʃˈiŋh , mˈəthuɾˌa ʃˈiŋh , dˈilsə dˈebɔɟdʒˌoti ʃˈiŋh , cˈəndɾəkˌanto ʃˈiŋh , dˈilsə lˈəkʃindɾ ʃˈiŋh , sˈaməɾˌəɟi ʃˈiŋh , ʃˈudhɔndʒˌə ʃˈiŋh , ɾˈənɟitˌo ʃˈiŋh , bˈiʃbɔɟˌi ʃˈiŋh , ʃˈubhaʃˌisə ʃˈiŋh ˈaːmaɾ pɾˈədhanˌɔ kˈɔbi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm nˈaʈɔkˌe ˈəʃbinˌi kˈumaɾ ʃˈiŋh , ɡˈəlpɔkˌaɾɾ mˈədhdʒe ʃmɾˈitikˌumaɾ ʃˈiŋh , bˈiməl ʃˈiŋh bˈaɾo ˈənukˌul ʃˈiŋhɾ nˈaŋɡ hˈabiɾ ɡˈəɟe hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm ˈaːmaɾ pɾˈədhanˌɔ pɾˈəbɔndhˌɔkaɾ ˈəilˌatajˌə ɖˈɔh kˈalipɾˌəʃadˌɔ ʃˈiŋh , ɟˈəɡətmˌohənˌɔ ʃˈiŋh , ˈədhdʒapˌɔkə bˈɔɾunˌɔ kˈumaɾ ʃˈiŋh , ˈədhdʒapˌɔkə bˈiɾendɾ ʃˈiŋh , ˈədhdʒapˌɔkə bɾˈəɟendɾ kˈumaɾ ʃˈiŋh bˈaɾo ˈədhdʒapˌɔkə ɾˈənɔɟˌito ʃˈiŋh nˈananˌɔ ʈhˈaɾəl ˈikɔɾˌətaɾˌa ʃˈahitdʒˌikə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ ʃˈahitdʒɾ cˈəɾcca kˈɔɾekˌuɾa ɡˈiɾi-ɡˈithanˌijə nˈiɟɾ ʈhˈaɾəhˌanɔɾ bˈaɾew ˈaːɾ ʈhˈaɾəlˌəu ʃˈahitdʒˌə ˈikɔɾˌətaɾˌa ˈəta dˈeʃɾ mˈathaŋ̃ˌe dˈena ˈil hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bhˈaɾətˌo mˈədɔnˌɔmohˌənɔ mˈukhopˌadhdʒajˌə bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈədhdʒapˌɔkə bɾˈəɟendɾˌəkumˌaɾ ʃˈiŋh bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ɖˈɔh kˈalipɾˌəʃadˌɔ ʃˈiŋh saŋʃkɾˈito bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi bˈɔɾunˌɔ kˈumaɾ ʃˈiŋh ˈiŋɾeɟˌi bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi dˈilsə lˈəkʃindɾ ʃˈiŋh ˈəsəmˌijə bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi kˈancənˌɔbɔɾˌənɔ ʃˈiŋh ˈiŋɾaɟˌi , bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi dˈilsə dˈebɔɟdʒˌoti ʃˈiŋh ˈiŋɾəɟˌi , ˈəsəmˌijə bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi mˈədhu mˈəŋ̃ɡl ʃˈinɔhˌa ˈiŋɾəɟˌi , bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi kɾˈiʃnɔ ʃˈiŋh - ˈiŋɾeɟˌi bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi hˈɪndipˈuːrnwɪɾˈaːm bˈaŋladˌeʃə ʃˈubhaʃˌisə ʃˈinɔhˌa sˈamiɾ bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈədhdʒapˌɔkə ɾˈənɔɟˌito ʃˈiŋh bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈəʃimˌə kˈumaɾ ʃˈiŋh bˈaŋla bˈaɾo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈaːɾakˌəu cˈeikˌə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ pˈɔtɾikˌaɾ tˈalikˌa bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ ʃˈahitdʒˌikə bˈaŋladˌeʃɾ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒˌə ˈoːjəb mˈilap bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ hˈuɾukˌa pˈɔɾicˌiti bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʈhˈaɾɾ bˈaɾadˌe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒɾ bˈaɾənˌɔɡə bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ˈaːlocˌəna bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi sˈamaɟ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ ɡˈəɟe ˈiŋɾeɟˌi blˈəɡɡo bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾiɾ ɡˈəɟe bˈaŋla blˈəɡɡo mˈənipˌuɾiɾ ˈitihˌasə , saŋʃkɾˈiti , ʃˈahitdʒɾ ɡˈəɟe blˈəɡə ˈaːɡo ˈiunˌikoɖˌɔ mˈejəkˌe bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi ʃˈahitdʒˌə sˈaŋɡɾəh ˈaːmaɾ ˈitihˌasə ˈaːmaɾ pˈoʃakˌə tˈothdʒmalˌa bhˈaʃa tˈotteɾ ɾˈupɔɾˌekha , lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal humdɾˌaːtaɾˈet - ɖˈɔh kˈali pɾˈəʃadˌɔ ʃˈiŋh mˈənipˌuɾi ɟˈatisˌətta bˈitrkə : ˈekɔʈˌi nˈiɾəpˌekʃə pˈathɔ , lˈisiŋ̃ tʃˌaːni ˌammaː , ʃˈileʈˌɔ , bˈaŋladˌeʃə - ˈəʃimˌə kˈumaɾ ʃˈiŋh tɹˈaɪbəlz and ðeə kˈʌltʃəɹ ɪn mˌʌnɪpˈʊəɹ and nˈɑːɡəlˌand , lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal maːrfˈunˌitʰˌɔi - ɟˈi . kˈe . ɡhˈoʃə ðə bˈakɡɹaʊnd ɒv ˌɑːsɑːmˈiːz kˈʌltʃə , aːnˈi ˌɛndˈiː ˈɛdən , lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal humdɾˌaːnipˈaːn - ɾˈaɟ mˈohənˌɔ nˈathɔ lɪŋɡwˈɪstɪk sˈɜːveɪ ɒv ˈɪndiə , vˈɒl -maŋ̃ˈaː,lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal ahˌum - ʃdʒˈaɾ ɟˈi . ˈe . ɡˈijəɾˌəsənˌɔ ɐn ˌɛtɪməlˈɒdʒɪkəl dˈɪkʃənəɹi ɒv bˈɪʃnəpɹˌɪjə mˈanɪpjˌʊəɹi , lˌisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal maːrfˈunˌitʰˌɔi - ɖˈɔh kˈalipɾˌəʃadˌɔ ʃˈiŋh ɹɪlˈɪdʒəs dɪvˈɛləpmənts ɪn mˌʌnɪpˈʊəɹ ˈɪn tˈaɾaːnˌipaːn tˈaɾaːnˌipaːn tˌiːˈeɪtʃ and tˈaɾaːmˌapaːn tˌiːˈeɪtʃ sˈɛntuːi , ˈimfɔl , lˈisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal maːrfˌu - ɖˈɔh ˈemə kˈiɾtti ʃˈiŋh ðə bˈɪʃnəpɹˌɪjə mˈanɪpjˌʊəɹɪs & ðeə lˈaŋɡwɪdʒ , ʃˈiləcˌəɾ , lˈisiŋ̃ cˌamma tʃˌamapˌal humdɾˌaːtaːɾˌuk - ɟˈəɡətmˌohənˌɔ ʃˈiŋh bˈaɾo bˈiɾendɾ ʃˈiŋh ʈhˈaɾəˌaːhanˌɔ ɟˈiŋta kˈɔɾanˌi - mˈədhu mˈəŋ̃ɡl ʃˈiŋh ˈindo-ˈaːɾdʒə ʈhˈaɾ ʈhˈaɾ bˈiʃnupɾˌijə mˈənipˌuɾi