عقل ابزاری، اگر به مفهوم مهندسی عقلانی و مدیریت صحیح زندگی و جامعه به منظور پیشرفت و حل مشکلات معیشتی و تدبیر و محاسبهٔ «هزینهٔ فایده» است، ایده‌ای اسلامی است ولی اگر به مفهوم دنیازدگی و اکتفا به ترقی مادی و نفی عقلانیت در مقام خداپرستی و اخلاق و معاد باشد، غیراسلامی است.
1	عقل	عقل	NOUN	N_IANM	Number=Sing	32	nsubj	_	_
2	ابزاری	ابزاری	ADJ	ADJ_AJP	_	1	amod	_	SpaceAfter=No
3	،	،	PUNCT	PUNC	_	2	punct	_	_
4	اگر	اگر	SCONJ	SUBR	_	6	mark	_	_
5	به	به	ADP	PREP	_	6	case	_	_
6	مفهوم	مفهوم	NOUN	N_IANM	Number=Sing	32	advcl	_	_
7	مهندسی	مهندسی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	6	nmod	_	_
8	عقلانی	عقلانی	ADJ	ADJ_AJP	_	7	amod	_	_
9	و	و	CCONJ	CONJ	_	10	cc	_	_
10	مدیریت	مدیریت	NOUN	N_IANM	Number=Sing	7	conj	_	_
11	صحیح	صحیح	ADJ	ADJ_AJP	_	10	amod	_	_
12	زندگی	زندگی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	10	nmod	_	_
13	و	و	CCONJ	CONJ	_	14	cc	_	_
14	جامعه	جامعه	NOUN	N_IANM	Number=Sing	12	conj	_	_
15	به	به	ADP	PREP	_	16	case	_	_
16	منظور	منظور	NOUN	N_IANM	Number=Sing	6	obl	_	_
17	پیشرفت	پیشرفت	NOUN	N_IANM	Number=Sing	16	nmod	_	_
18	و	و	CCONJ	CONJ	_	19	cc	_	_
19	حل	حل	NOUN	N_IANM	Number=Sing	17	conj	_	_
20	مشکلات	مشکل	NOUN	N_IANM	Number=Plur	19	nmod	_	_
21	معیشتی	معیشتی	ADJ	ADJ_AJP	_	20	amod	_	_
22	و	و	CCONJ	CONJ	_	23	cc	_	_
23	تدبیر	تدبیر	NOUN	N_IANM	Number=Sing	17	conj	_	_
24	و	و	CCONJ	CONJ	_	25	cc	_	_
25	محاسبهٔ	محاسبه	NOUN	N_IANM	Number=Sing	17	conj	_	_
26	«	«	PUNCT	PUNC	_	27	punct	_	SpaceAfter=No
27	هزینهٔ	هزینه	NOUN	N_IANM	Number=Sing	25	nmod	_	_
28	فایده	فایده	NOUN	N_IANM	Number=Sing	27	nmod	_	SpaceAfter=No
29	»	»	PUNCT	PUNC	_	27	punct	_	_
30	است	#است	AUX	AUX	Number=Sing|Person=3	6	cop	_	SpaceAfter=No
31	،	،	PUNCT	PUNC	_	6	punct	_	_
32	ایده‌ای	ایده	NOUN	N_IANM	Number=Sing	0	root	_	_
33	اسلامی	اسلامی	ADJ	ADJ_AJP	_	32	amod	_	_
34	است	#است	AUX	AUX	Number=Sing|Person=3	32	cop	_	_
35	ولی	ولی	CCONJ	CONJ	_	57	cc	_	_
36	اگر	اگر	SCONJ	SUBR	_	38	mark	_	_
37	به	به	ADP	PREP	_	38	case	_	_
38	مفهوم	مفهوم	NOUN	N_IANM	Number=Sing	57	advcl	_	_
39	دنیازدگی	دنیازدگی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	38	nmod	_	_
40	و	و	CCONJ	CONJ	_	41	cc	_	_
41	اکتفا	اکتفا	NOUN	N_IANM	Number=Sing	39	conj	_	_
42	به	به	ADP	PREP	_	43	case	_	_
43	ترقی	ترقی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	41	nmod	_	_
44	مادی	مادی	ADJ	ADJ_AJP	_	43	amod	_	_
45	و	و	CCONJ	CONJ	_	46	cc	_	_
46	نفی	نفی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	43	conj	_	_
47	عقلانیت	عقلانیت	NOUN	N_IANM	Number=Sing	46	nmod	_	_
48	در	در	ADP	PREP	_	49	case	_	_
49	مقام	مقام	NOUN	N_IANM	Number=Sing	38	obl	_	_
50	خداپرستی	خداپرستی	NOUN	N_IANM	Number=Sing	49	nmod	_	_
51	و	و	CCONJ	CONJ	_	52	cc	_	_
52	اخلاق	اخلاق	NOUN	N_IANM	Number=Sing	50	conj	_	_
53	و	و	CCONJ	CONJ	_	54	cc	_	_
54	معاد	معاد	NOUN	N_IANM	Number=Sing	50	conj	_	_
55	باشد	بود#باش	AUX	AUX	Number=Sing|Person=3	38	cop	_	SpaceAfter=No
56	،	،	PUNCT	PUNC	_	38	punct	_	_
57	غیراسلامی	غیراسلامی	ADJ	ADJ_AJP	_	32	conj	_	_
58	است	#است	AUX	AUX	Number=Sing|Person=3	57	cop	_	SpaceAfter=No
59	.	.	PUNCT	PUNC	_	57	punct	_	_
