โปรตอน
โปรตอน ( หรือ ภาษากรีก: πρώτον / proton = ตัวแรก) เป็น อนุภาคย่อยของอะตอม สัญลักษณ์ p หรือ p มีประจุไฟฟ้าเป็นบวกมีค่าประจุมูลฐาน () เท่ากับ +1e และมีมวลน้อยกว่ามวลของนิวตรอนเล็กน้อย โปรตอนและนิวตรอนแต่ละตัวมีมวลประมาณ 1 หน่วยมวลอะตอม (u) เมื่อโปรตอนและนิวตรอนอยู่รวมกันในนิวเคลียส พวกมันจะทำตัวเป็น "นิวคลีออน" ในนิวเคลียสของอะตอมใด ๆ จะพบโปรตอนอย่างน้อยหนึ่งตัว จำนวนโปรตอนในนิวเคลียสเป็นตัวกำหนดคุณสมบัติและเป็นตัวบอก เลขอะตอม ของธาตุนั้น คำว่าโปรตอนเป็นภาษากรีกแปลว่า "ตัวแรก" ชื่อนี้ถูกกำหนดให้กับนิวเคลียสของไฮโดรเจนโดยนาย Ernest Rutherford ในปี 1920 ในหลายปีก่อนหน้านั้น นายรัทเธอร์ฟอร์ดได้ค้นพบว่านิวเคลียสของไฮโดรเจน (ที่รู้กันว่าเป็นนิวเคลียสที่เบาที่สุด) สามารถสกัดดได้จากหลายนิวเคลียสของไนโตรเจนโดยการชนกัน เพราะฉะนั้น โปรตอนจึงเป็นตัวเลือกที่จะเป็นอนุภาคมูลฐานตัวหนึ่งและเป็นกล่องโครงสร้างของไนโตรเจนและนิวเคลียสของอะตอมหนักกว่าอื่น ๆ ทั้งหมด 
ใน แบบจำลองมาตรฐาน สมัยใหม่ของฟิสิกส์ของอนุภาค โปรตอนเป็น แฮดรอน หนึ่ง, และก็เหมือนกับ นิวตรอน, นิวคลีออน อื่น (อนุภาคที่ปรากฏอยู่ในนิวเคลียสของอะตอม) จะประกอบด้วย สาม ควาร์ก ถึงแม้ว่าโปรตอนจะได้รับการพิจารณาแต่เดิมว่าเป็น อนุภาคมูลฐาน หรือพื้นฐาน มันก็เป็นที่รู้กันในขณะนี้ว่าจะประกอบด้วยสามควาร์กคือ สอง อัพควาร์ก และหนึ่ง ดาวน์​​ควาร์ก อย่างไรก็ตาม มวลนิ่งของควาร์กมีส่วนเพียงประมาณ 1% ของมวลของโปรตอน มวลขอโปรตอนที่เหลือจะเกิดเนื่องจาก พลังงานจลน์ ของควาร์กทั้งหลายและเนื่องจากพลังงานของสนาม gluon ที่ยึดเหนี่ยวควาร์กทั้งหลายเข้าด้วยกัน. เพราะว่าโปรตอนไม่ได้เป็นอนุภาคพื้นฐาน มันจึงมีขนาดทางกายภาพ รัศมีของโปรตอนอยู่ที่ประมาณ 0.84-0.87 fm
โปรตอน วาจา
โปรตอน วาจา () เป็นรถยนต์นั่งขนาดเล็ก (Compact Car) ผลิตโดยโปรตอน เริ่มผลิตเมื่อเดือนสิงหาคมปี พ.ศ. 2543 และเลิกผลิตเมื่อปี พ.ศ. 2554 รวมระยะเวลา 11 ปี โดยมีโปรตอน อินสไปรา () ถือเป็นรถยนต์มาเลเซียคันแรกที่ออกแบบโดยโปรตอนเอง แทนที่จะนำรถรุ่นต่างๆ ของมิตซูบิชิและซีตรองมาประทับตราโปรตอนขาย คำว่า วาจา ในภาษามลายูแปลว่าเหล็ก เพื่อแสดงว่ารถยนต์โปรตอนจะต้องมีคุณภาพเทียบเท่ารถจากประเทศต่างๆ ให้ได้ เพราะก่อนหน้านี้ รถยนต์โปรตอนไม่สามารถเทียบกับคู่แข่งต่างชาติได้เลย ในสหราชอาณาจักรจะใช้ชื่อว่า โปรตอน อิมเปี้ยน () ในภาษามลายูแปลว่าความฝัน เริ่มวางจำหน่ายในสหราชอาณาจักรเมื่อปี พ.ศ. 2544 สำหรับด้านงานวิศวกรรมจะยังคงใช้ร่วมกับ Volvo และ Mitsubishi Motors เหมือนเดิม โดยใช้งานวิศวกรรมจากมิตซูบิชิรุ่น Carisma ส่วนเครื่องยนต์จะมี 3 ขนาดคือเครื่องยนต์เบนซิน 1.6 ,1.8 และ 2.0 ลิตร โดยในช่วงแรกจะใช้เครื่องยนต์ 1.6 และ 2.0 ลิตรจากมิตซูบิชิ ก่อนจะเปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์ 1.6 ลิตรซึ่งเป็นเทคโนโลยีจากรถโลตัส ประเทศอังกฤษ ตระกูล Campro และเครื่องยนต์ 1.8 ลิตรจากเรโนลต์ ระบบเกียร์เป็นเกียร์ธรรมดาและเกียร์อัตโนมัติ ในมาเลเซียวาจาพอจะมียอดขายได้เรื่อยๆ ก่อนจะเลิกผลิตภายในปี พ.ศ. 2554 โดยมีโปรตอน อินสไปราเข้ามาจำหน่ายเป็นการทดแทน ซึ่งเป็นการนำ Mitsubishi Lancer EX มาประทับตราโปรตอนออกจำหน่าย