สยาม
ในหนังสือสัญญาที่ไทยทำกับต่างประเทศสมัยรัชกาลที่ 3 ไม่พบการใช้คำว่า "สยาม" เลย เมื่อประเทศไทยต้องเผชิญหน้ากับจักรวรรดินิยมสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์จึงได้พยายามดัดแปลงให้ประเทศมีลักษณะสมัยใหม่ขึ้น เพื่อซึ่งประการหนึ่งในนั้นคือ การทำให้ประเทศไทยมีลักษณะเป็นรัฐชาติที่มีการรวมอำนาจปกครอง และเริ่มมีการใช้ชื่อ "ราชอาณาจักรสยาม" เป็นชื่อประเทศอย่างเป็นทางการ โดยปรากฏใช้ชัดเจนครั้งแรกใน พ.ศ. 2399 แต่คนไทยส่วนมากไม่เห็นด้วยกับการใช้ชื่อดังกล่าว คงเรียกว่า "ไทย" ตามเดิม
ไทยสยาม
กรณีนี้ สุจิตต์ วงษ์เทศ นักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ ให้ความเห็นว่า บุคคลที่เป็นไทยสยามในทุกวันนี้ ไม่ใช่สายเลือดบริสุทธิ์ หากแต่เป็นเผ่าพันธุ์ที่มีการผสมกับกลุ่มชนพื้นเมืองและต่างถิ่น โดย สุจิตต์ ให้ความเห็นว่า หากจะศึกษาเรื่องประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ ต้องเลาะเส้นเขตแดนออกจากแผนที่เสียก่อน เพราะในอดีต ผู้คนมีการติดต่อสัญจรถึงกันโดยตลอด และเกิดพัฒนาการทางสังคมสืบเชื้อสายมาจนถึงปัจจุบัน ดังนั้น ไทยสยามจึงไม่ใช่ชาติพันธุ์ที่บริสุทธิ์ ที่อพยพลงมาจากเทือกเขาอัลไต หรือยูนนาน หรือหมู่เกาะทะเลใต้ อย่างที่นักวิชาการสายชาตินิยม หรือตำราเรียนสังคมศึกษา กล่าวไว้