การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย
ภาษาบาลี หรือภาษามคธ เป็นภาษาที่จารึกพระไตรปิฎก ด้วยเป็นภาษาที่คนชมพูทวีปในสมัยพุทธกาลนิยมใช้กันทั่วไป จึงเป็นภาษาที่พระพุทธเจ้าใช้เผยแพร่พระพุทธศาสนาในสมัยนั้น หลังจากพุทธปรินิพพานมีการทำปฐมสังคายนา พระเถระได้ตกลงกันใช้ภาษาบาลีสำหรับจดจำพระไตรปิฎก พระสงฆ์สายเถรวาทจึงต้องศึกษาภาษาบาลีให้เข้าใจลึกซึ้งและสามารถเทียบเคียงสอบทานกับพระไตรปิฎกที่เก็บไว้ในสถานที่ต่างกันได้ เพื่อรักษาการแปลความหมายจากพระพุทธพจน์ในพระไตรปิฎกให้ถูกต้องไม่บิดเบือน และหน้าที่นี้ก็เป็นหน้าที่ของพระสงฆ์ในประเทศไทยเช่นเดียวกัน
ภาษาราชพังสี
ภาษาราชพังสี หรือภาษารังปุรีเป็นภาษาทางตะวันออกของอินเดีย อยู่ในตระกูลอินโด-ยุโรเปียน ใช้พูดโดยชาวราชพังสี 1 ล้านคนในบังกลาเทศและ 5 ล้านคนในอินเดีย ส่วนใหญ่จะพูดได้สองภาษาโดยพูดภาษาเบงกาลีหรือภาษาอัสสัมได้ด้วยมีขบวนการสนับสนุนการใช้ภาษานี้ในเบงกอลตะวันตก
ภาษารังปุรีมีหลายชื่อ ในบังกลาเทศได้แก่ รังปุรี บะเหบังกลา อันชาลิตบังกลา กัมตะโปเลีย ในอินเดียเรียกว่ากัมตะปุรี ราชพังสี ราชพันสี ราชพงสี โฆอัลปาเรีย โกจราชพังสี และทัชปุรี
สำเนียงหลักของภาษาคือราชพังสีกลาง ราชพังสีตะวันตก ราชพังสีตะวันออก และราชพังสีแถบเทือกเขาหรือโกจราชพังสี สำเนียงกลางเป็นสำเนียงที่มีผู้พูดมาก และใช้เป็นมาตรฐาน สำเนียงตะวันตกมีความหลากหลายที่สุด ความคล้ายคลึงของรากศัพท์ระหว่าวทั้งสามสำเนียงเป็น 77 - 89% สำเนียงที่พูดตามแถบเทือกเขาจะได้รับอิทธิพลจากภาษาของขนเผ่าต่างๆในบริเวณนั้น และต่างจากภาษาราชพังสีสำเนียงอื่นๆมาก มีคำศัพท์คล้ายกับภาษาเบงกาลี 48 - 55% และคล้ายกับภาษาฮินดีและภาษาเนปาลี 43 - 49%