ภาษาบาลี
คาดว่าภาษาบาลีเป็นภาษาที่ใช้ในสมัยพุทธกาลเช่นเดียวกับภาษามคธโบราณหรืออาจจะสืบทอดมาจากภาษานี้ เอกสารในศาสนาพุทธเถรวาทเรียกภาษาบาลีว่าภาษามคธ ซึ่งอาจจะเป็นความพยายามของชาวพุทธที่จะโยงตนเองให้ใกล้ชิดกับราชวงศ์เมาริยะ พระพุทธเจ้าทรงเทศนาสั่งสอนที่มคธ แต่ก็มีสังเวชนียสถาน 4 แห่งที่อยู่นอกมคธ จึงเป็นไปได้ที่จะใช้ภาษากลุ่มอินโด-อารยันยุคกลางหลายสำเนียงในการสอน ซึ่งอาจจะเป็นภาษาที่เข้าใจกันได้ ไม่มีภาษากลุ่มอินโด-อารยันยุคกลางใดๆมีลักษณะเช่นเดียวกับภาษาบาลี แต่มีลักษณะบางประการที่ใกล้เคียงกับจารึกพระเจ้าอโศกมหาราชที่คิร์นาร์ทางตะวันตกของอินเดีย และหถิคุมผะทางตะวันออก
ภาษาราชพังสี
ภาษาราชพังสี หรือภาษารังปุรีเป็นภาษาทางตะวันออกของอินเดีย อยู่ในตระกูลอินโด-ยุโรเปียน ใช้พูดโดยชาวราชพังสี 1 ล้านคนในบังกลาเทศและ 5 ล้านคนในอินเดีย ส่วนใหญ่จะพูดได้สองภาษาโดยพูดภาษาเบงกาลีหรือภาษาอัสสัมได้ด้วยมีขบวนการสนับสนุนการใช้ภาษานี้ในเบงกอลตะวันตก
ภาษารังปุรีมีหลายชื่อ ในบังกลาเทศได้แก่ รังปุรี บะเหบังกลา อันชาลิตบังกลา กัมตะโปเลีย ในอินเดียเรียกว่ากัมตะปุรี ราชพังสี ราชพันสี ราชพงสี โฆอัลปาเรีย โกจราชพังสี และทัชปุรี
สำเนียงหลักของภาษาคือราชพังสีกลาง ราชพังสีตะวันตก ราชพังสีตะวันออก และราชพังสีแถบเทือกเขาหรือโกจราชพังสี สำเนียงกลางเป็นสำเนียงที่มีผู้พูดมาก และใช้เป็นมาตรฐาน สำเนียงตะวันตกมีความหลากหลายที่สุด ความคล้ายคลึงของรากศัพท์ระหว่าวทั้งสามสำเนียงเป็น 77 - 89% สำเนียงที่พูดตามแถบเทือกเขาจะได้รับอิทธิพลจากภาษาของขนเผ่าต่างๆในบริเวณนั้น และต่างจากภาษาราชพังสีสำเนียงอื่นๆมาก มีคำศัพท์คล้ายกับภาษาเบงกาลี 48 - 55% และคล้ายกับภาษาฮินดีและภาษาเนปาลี 43 - 49%