ตำนานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชาวไทย ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (หรือ วัดพระแก้ว) ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร ประวัติความเป็นมาของพระแก้วมรกตนี้ได้มีกล่าวไว้ในตำนานซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
ตามตำนานพระแก้วมรกต ในบันทึกแนบท้ายพระราชพงศาวดารเหนือ ระบุไว้ว่า พระแก้วมรกตสร้างขึ้นในปี พุทธศักราช 500 โดยพระนาคเสนเถระ วัดอโศการาม กรุงปาฏลีบุตร ในแผ่นดินพระเจ้ามิลินท์ (เมนันเดอร์) โดยเริ่มแรก เริ่มจากพระนาคเสนเถระได้ปวารณา จะสร้างพระพุทธรูปให้สืบต่อพระพุทธศาสนาจรด 5000 พระพุทธศักราช จึงได้เป็นกังวลว่าจะหาวัสดุใดมาสร้างพระพุทธรูปนี้ ด้วยปริวิตกว่า หากใช้ไม้ ก็จะไม่อยู่ถึง 5000 พระชันษา หากใช้เหล็ก ก็อาจจะถูกนำไปหลอมละลายเมื่อคราวจะมีผู้ทำลาย หากจะใช้หินศิลาธรรมดา ก็จะดูเป็นพระพุทธรูปสามัญทั่วไป จึงได้ตกลงปลงใจเลือกใช้แก้วมณีมาจำหลักพระพุทธรูป เพียงแต่ยังกังวลว่าจะใช้แก้วมณีชนิดใด
พระแก้วเชียงแสน
พระแก้วเชียงแสนเป็นพระแก้วประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งแบบวีราสนะแสดงธยานะมุทรา โดยพระหัตถ์ขวาซ้อนเหนือพระหัตถ์ซ้าย พระพุทธรูปมีพระพักตร์ค่อนข้างกลม พระนลาฏค่อนข้างกว้าง พระขนงโก่ง พระเนตรเหลือบต่ำ พระนาสิกโด่งพระโอษฐ์เรียว พระกรรณยาวพระเศียรประดับด้วยครอบพระเศียรทองคำเม็ดพระศกประดับอัญมณีกับทั้งพระเกตุมาลาเป็นเปลวแหลม องค์พระพุทธรูปครองอุตราสงค์เรียบห่มเฉียงเปิดพระอังสาขวามีสังฆาฏิพาดบนพระอังสาซ้ายยาวจรดพระนาภี อุตราสงค์เรียบไม่มีริ้วเหมือนกับอุตราสงค์ที่ครองอยู่ นอกจากนี้องค์พระพุทธรูปยังทรงสังวาลทองประดับอัญมณีเฉวียงพระอังสาซ้ายอีกด้วย พระพุทธรูปประทับนั่งเหนือฐานปัทมาสน์อันประกอบด้วยแนวกลีบบัวหงายซ้อนกันสองแนวเหนือฐานแข้งสิงห์และผ้าทิพย์ล้วนจำหลักลายกับทั้งประดับอัญมณีหลากสีเป็นเครื่องประดับ พระพุทธรูปองค์นี้มีฉัตรทองคำลายฉลุ 5 ชั้นกางกั้นอยู่เบื้องบนประกอบ