เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ (; ประสูติ: 12 ธันวาคม พ.ศ. 2454 – สิ้นพระชนม์: 17 มีนาคม พ.ศ. 2523) หรือ เสด็จเจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาสัก เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์พระองค์ที่ 13 (พระองค์สุดท้าย) ทรงประสูติในราชวงศ์จำปาศักดิ์และสืบพระราชสันตติวงศ์มาจากสมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร (เจ้าหน่อกษัตริย์) พระมหากษัตริย์ผู้ทรงสถาปนาราชอาณาจักรจำปาศักดิ์และพระมหากษัตริย์แห่งนครจำปาศักดิ์พระองค์แรกของลาว เป็นอดีตนายกรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลพระราชอาณาจักรลาว 2 สมัย อดีตผู้ตรวจการแผ่นดินต่างพระเนตรพระกรรณพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตแห่งราชอาณาจักรลาว และประมุขแห่งราชสกุล ณ จำปาศักดิ์ และสกุล จำปา ทรงเป็นผู้มีบทบาทสำคัญทางการเมืองลาวในฐานะลาวฝ่ายขวาหลังได้รับเอกราชจากฝรั่งเศส จนกระทั่งสิ้นสุดสมัยพระราชอาณาจักรลาวในปี พ.ศ. 2518 ทรงได้รับการยกย่องจากประชาชนชาวลาวในฐานะที่เป็นผู้ยอมสละราชบัลลังก์พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรจำปาศักดิ์ เพื่อให้ประเทศลาวรวมเป็นแผ่นดินเดียวกัน และทรงดำรงพระอิสริยยศแห่งราชวงศ์สูงเป็นลำดับที่ 3 ของพระราชอาณาจักร รองจากพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตและสมเด็จเจ้าฟ้าองค์มกุฎราชกุมาร
เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
หลังการปฏิวัติของคอมมิวนิสต์ ใน ค.ศ.1975 (พ.ศ. 2518) ทำให้พระราชวังของเจ้าบุญอุ้มอยู่ในความดูแลของรัฐบาล ส่วนพระองค์เองทรงเสด็จลี้ภัยไปประทับอยู่ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ใน ค.ศ.1978 (พ.ศ. 2521) กล่าวกันว่า พระองค์ไม่เคยมีโอกาสประทับอยู่ในพระราชวังแห่งนี้เลย เนื่องจากต้องเสด็จลี้ภัยออกนอกประเทศตั้งแต่ก่อนพระราชวังจะสร้างเสร็จ พระราชวังแห่งนี้ถูกก่อสร้างทิ้งค้างไว้ไม่นาน ทางรัฐบาลลาวจึงปรับปรุงใช้เป็นที่จัดประชุมพรรคและใช้เป็นที่พำนักของแขกบ้านแขกเมืองมาจนถึง พ.ศ. 2538 รัฐบาลลาวจึงเปิดโอกาสให้บริษัทของคนไทยคือ ดร.ปองศักดิ์ ว่องพาณิชเจริญ ชาวจังหวัดศรีสะเกษ จัดการต่อเติมจนเสร็จสิ้น และเปิดเป็นโรงแรมในภายหลัง ปัจจุบันพระราชวังของเจ้าบุญอุ้มได้ถูกดัดแปลงเป็นโรงแรมชั้นหนึ่งของเมืองปากเซชื่อว่า โฮงแฮมจำปาสักพาเลด หรือโรงแรมจำปาสักพาเลส (Champasak Palace Hotel) บริหารโดยบริษัท จำปาสัก พาเลด โรงแรมและการท่องเที่ยว แต่เดิมผู้ลงทุนชาวไทยเคยเปลี่ยนชื่อโรงแรมแห่งนี้เป็นพระราชวังจำปาสักตามคำแปลเดิม โดยไม่ได้รอการอนุญาตจากทางการ ต่อมาทางการไม่อนุญาตให้ใช้ชื่อนี้ เนื่องจากเป็นชื่อที่สนับสนุนแนวคิดในระบอบการปกครองเดิม จึงได้เปลี่ยนกลับมาเป็นชื่อจำปาสักพาเลดตามเดิม ต่อมาโรงแรมได้ถูกสัมปทานให้กับชาวลาวเชื้อสายเวียดนาม ปัจจุบัน ภายในห้องล็อบบี้ของโรงแรมกรุด้วยไม้และมีการแกะสลักอย่างงดงาม ห้องประชุมตกแต่งด้วยภาพจิตรกรรมฝาผนังรูปชาวลาวลุ่มและชาวเผ่าต่าง ๆ ของลาวใต้ และมีจำนวนห้องพักทั้งหมด 115 ห้อง