జీలకర్ర శాస్త్రీయ నామం ఏమిటి?
జీలకర్ర
జీలకర్ర : జీలకర్రను మనం రోజువారీగా వాడుతూనే ఉంటాం. జీలకర్ర రెండు రూపాల్లో లభిస్తుంది. నల్లజీలకర్ర, మామూలు తెల్ల జీలకర్ర. నల్లజీలకర్రను షాజీర అంటారు. రెంటికీ ఔషధ గుణాలున్నాయి. వీటిని అనేక గృహ చికిత్సలకు వాడుతూ ఉంటారు . ఇది మనము వంట ఇంట్లో వాడుకునే పోపు (మసాలా) దినుసులలో ఒకటి . దీని శాస్త్రీయ నామము cuminuma cyminum . ఇది సుమారు 30-50 సెంటిమీటర్లు పెరిగే మొక్క. దీని గింజలు గోధుమ రంగులో ఉన్న చిన్న గింజలు . గింజలనే వంటకాల లోనూ, ఔషధము గాను వాడుతారు . ప్రాచీన కాలము నుండి ఇది వాడుకలో ఉంది . మొదటిలో ఇది ఇరాన్‌ ప్రాంతములో విరివిగా ఉండేదని బైబిల్ లో ఉందని చెప్పుకుంటారు . గ్రీకులు, రోమన్లు వాడుకులో ఉందిని అంటారు . హిందూ వివాహములో జీలకర్ర బెల్లము తలపై పెట్టుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టము .
జాజికాయ నూనె
జాజికాయ నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.ఒక సుంగంధ తైలం. జాజికాయ నూనెను జాపత్రి కాయ విత్తనాలనుండి తీస్తారు.జాజికాయ నూనెను ఆరోమథెరపీ లో ఉపయోగిస్తారు.కీళ్ళవాపు వాత నొప్పుల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు.అలాగే జీర్ణ కోశ వ్యవస్థలోని అవకతవకలను సరిదిద్దును.అలాగే ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థను వృద్ధి పరచును.అలాగే జాజికాయ నుండి జాజికాయ యొక్క ఎండ బెట్టిన ఎర్రటి కండగల బాహ్య కవచం నుండి తీసిన నూనెను మేస్ ఆయిల్ (mace)అంటారు, దీన్నిసుగంధ ద్రవ్యంగా ఉపయోగిస్తారు.జాజికాయ యొక్క ఎండ బెట్టిన ఎర్రటి కండగల బాహ్య కవచంను మసలాగా వంటల్లో ఉపయోగిస్తారు.
జాజికాయ చెట్టును జాపత్రి చెట్టు అనికూదా అంటారు.జాజికాయ చెట్టు మిరిస్టికేసి కుటుంబానికి మరియు మిరిస్టికా జాతికి చెందినది.జాజికాయ చెట్టులో 100 రకాలు వున్నవి.వాటిలో కొని రకాలు
జాజికాయ నూనెను ఎక్కువగా "మిరిస్టికా ఫ్రాగ్రాన్స్" నుండిఉత్పత్తి చేస్తారు.జాజి చెట్టు సతతహరిత వృక్షం.చెట్టు దాదాపు 20 మీటర్ల ఎత్తు(65 అడుగులు) పెరుగును.దట్టమైన ఆకులు కల్గి,చిన్నని మెరుపు తగ్గిన పసుపు రంగు పూలను పూయును.ఈ చెట్టు మూలస్థావరం మొలుక్కా ద్వీపాలు.అయితే పెనెంగ్,జావా మరియు శ్రీలంకల్లో కూడా గుర్తించారు.పండు చిన్న పీచ్(peach)పందు ఆకారంలో(దొండపండువలె యెర్రగా వుండే వొక పండు) వుండును.భారతీయులు జాజి నూనెను ప్రేగుల్లోని అస్వస్థతతగ్గించుటకు ఉపయోగించేవారు. ఈజిప్టియనులు శవాలను కుళ్లి పోకుండవ వుంచు ద్రవ్యాలతో ఈ నూనెను కలిపి వాడేవారు.మధ్య యుగం కాలంలో లార్డ్/పండీకొవ్వు తో కలిపి ఆయింట్ మెంట్/పూతమందుగా మూలశంక కు వాడేవారు, వర్తమాన కాలంలో సబ్బులలో, కొవ్వొత్తులలో, దంతసంరక్షణ క్రీములలో, మరియు కేశ లేపనాలలోజాజినూనెను ఉపయోగిస్తున్నారు.
ఎండబెట్టిన జాజికాయ విత్తనాలనుండి ఆవిరి స్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను పద్ధతిలో సంగ్రహణ చేస్తారు.విత్తనాలలో నూనె 6-7%వరకు వుండును.