జీఎల్ఎస్‌వి–D2 ఉపగ్రహ వాహకనౌక బరువు ఎంత?
జీఎస్‌ఎల్‌వి-D2 ఉపగ్రహ వాహకనౌక
జీఎల్ఎస్‌వి–D2 ఉపగ్రహ ప్రయోగవాహకం, అంతరిక్షంలో భూసమస్థితిలో ఉపగ్రహాన్నిప్రవేశపెట్టగల సామర్ధ్యం కలిగిన వాహకనౌక. భూ సమస్థితి ఉపగ్రహ ప్రయోగవాహకాల నిర్మాణ పరంపరలో నిర్మించిన రెండవ ఉపగ్రహ వాహకనౌక, జీఎల్ఎస్‌వి–D2. జీఎస్ఎల్‌వి-D రకానికి చెందిన మొదటి పరీక్షవాహనం జీఎస్ఎల్‌వి-D1 తో 2001 ఏప్రిల్ 18 న చేసిన ప్రయోగం విజయవంత మయింది. ఈ ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా 1,540 కిలోల బరువుఉన్న ప్రయోగాత్మక ఉపగ్రహం జీశాట్-1ని భూసమస్థితి (Geo-synchronous) బదిలీ కక్ష్యలో (GTO) ప్రవేశపెట్టారు. జీఎస్ఎల్‌వి శ్రేణిలో అభివృద్ధి పరచబడిన రెండవ ప్రయోగాత్మక ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనం GSLV-D2. ఇది 2000 కిలోల బరువు ఉన్న ఉపగ్రహాన్ని భూఅనువర్తిత/భూసమస్థితి బదిలీకక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టగల సామర్ద్యంకలిగి ఉంది. ఈ ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహకనౌక ద్వారా 2003 మే 8 న 1800 కిలోల బరువున్నGSAT-2 సమాచార ఉపగ్రహాన్ని భూఅనువర్తిత/భూసమస్థితి బదిలీకక్ష్యలో 180 కిలోమీటర్ల పెరిజీ (భూమికి దగ్గరి బిందువు) 36,000 కిలోమీటర్ల అపొజీ (భూమికి ఎక్కువ దూరబిందువు) లో పరిభ్రమణం చేసేలా ప్రవేశపెట్టారు. ఉపగ్రహ వాహనంలో అమర్చిన అదనపు ప్రత్యేకతలు
దీని మొత్తం పొడవు 49 మీటర్లు. ప్రయోగానికి ముందు వాహన బరువు (ఇంధనంతో సహా) 414 టన్నులు. ఉపగ్రహ వాహననౌక మూడు దశలలోని ఇంధన భారం 232. 34 టన్నులు. 
మొదటి దశ ఒక ఘన చోదక మోటారు (S139), నాలుగు ఘనచోదక స్ట్రాపాన్ మోటారు (L40H) లను కలిగి ఉంది. మొదటి దశ ఘనచోదక మోటారు (S139) పొడవు 20. 1 మీటర్లు, వ్యాసం 2. 8 మీటర్లు. ఈ దశ 138 టన్నుల హైడ్రాక్సిల్ టెర్మినేటేడ్ పాలిబ్యుటడైన్ (HTPB) ఘన చోదకాన్ని కలిగిఉన్నది. ఈ దశలో చోదకం ఏర్పరచు త్రోయుపీడనం (thrust)4736 కిలోన్యూటన్లు, చోదకం మండుసమయం 107 సెకన్లు. 
నాలుగుస్ట్రాపాన్ (L40) మోటారులలో ఒక్కొక్క దాని పొడవు 19. 70 మీటర్లు. వ్యాసం 2. 1 మీటర్లు. ఒక్కొక్క స్ట్రాపాన్ మోటారులో 42 టన్నుల ద్రవ హైపర్‌గోలిక్ (UH25) నైట్రోజన్‌ టెట్రాక్సైడ్ (NO) చోదకాలు నింపబడి ఉన్నాయి. ప్రతి స్ట్రాపాన్‌ మోటారు సెకండుకు 765 కిలోన్యూటనుల త్రోపుడును (thrust) కలిగిస్తూ 149 సెకన్లపాటు మండుతుంది.
ఎల్‌విఎమ్‌3
ఎల్‌విఎమ్‌3, భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) రూపొందించి, అభివృద్ధి చేస్తున్న ఉపగ్రహ వాహక నౌక. "లాంచ్ వెహికిల్ మార్క్3"కు పొట్టి రూపమే LVM3. తొలుత దీన్ని "జిఎస్‌ఎల్‌వి ఎమ్‌కెIII" లేదా "జిఎస్‌ఎల్‌వి III" అని పిలిచేవారు. భూ స్థిర ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించేందుకు, మానవసహిత యాత్రలను జరిపేందుకు ఇస్రో ఈ వాహనాన్ని ఉద్దేశించింది. స్వదేశీ క్రయోజెనిక్ ఇంజను కలిగిన ఈ నౌక 4 టన్నుల పేలోడ్‌ను భూ స్థిర బదిలీ కక్ష్యకు చేర్చే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటుంది.