మలేరియా వ్యాధిని వ్యాపించే దోమ పేరేమిటి ?
మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
వలసవాదం
కొలంబస్ సముద్రయానం తరువాత సవాయి రోగం నూతన ప్రపంచం నుంచి ఐరోపాకు వ్యాప్తి చెందినట్లు పరిశోధకులు నిర్ధారించారు. సుఖవ్యాధి యేతర ఉష్ణమండల బ్యాక్టీరియాను ఐరోపావాసులు తమ ఖండానికి తీసుకొచ్చారని నిర్ధారణలను తెలియజేస్తున్నాయి, ఐరోపాలోని భిన్నమైన పరిస్థితుల్లో ఈ బ్యాక్టీరియా మరింత ప్రమాదకరమైన రూపంలోకి పరివర్తనం చెందాయి. ప్రస్తుత రోజు కంటే ఈ వ్యాధి తరచుగా ప్రాణాంతకంగా మారుతుండేది. సవాయి రోగం పునరుజ్జీవనోద్యమ కాలంలో ఐరోపాలో ప్రధాన ప్రాణాంతక వ్యాధిగా ఉంది. మొదటి కలరా మహమ్మారి బెంగాల్‌లో ప్రారంభమైంది, తరువాత 1820లో భారతదేశవ్యాప్తంగా విస్తరించింది. 10,000 బ్రిటీష్ సేనలు మరియు అసంఖ్యాక భారతీయులు ఈ మహమ్మారి సమయంలో ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 1736 మంరియు 1834 మధ్యకాలంలో స్వదేశానికి చివరి ప్రయాణంలో కేవలం 10% మంది ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ అధికారులు మాత్రమే బతికి బయటపడ్డారు. మొదటి సూక్ష్మక్రిమి శాస్త్రవేత్తగా గుర్తింపు పొందిన వాల్డెమార్ హాఫ్‌కైన్ కలరా మరియు బుబోనిక్ ప్లేగు వ్యాధులకు టీకాలు కనిపెట్టారు, ఆయన ప్రధానంగా భారతదేశంలో పనిచేశారు.