ఆచార్య హేమచంద్రుడు
ఆయన గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని "ఢంఢుక" (అహ్మదాబాద్ దక్షిణ ప్రాంతం నుండి 100 కి.మీ. దూరంలో) గ్రామములో చాచాదేవ మరియు పాహినీ దేవిలకు జన్మించాడు. వారు అతనికి "చంద్రదేవ" అని నామకరణం చేసిరి. ఆయన జన్మ ప్రదేశంలో జైన తీర్థం అయిన మొథీరా ఉన్నది.ఆయన యువకునిగా ఉన్నపుడు "దెరసార్" వద్ద సన్యాసి దీక్షను ప్రారంభించి తన పేరును "సోమచంద్ర"గా మార్చుకున్నాడు. ఆయన మత గ్రంథములు, తత్వ శాస్త్రము, తర్క శాస్త్రము మరియు వ్యాకరణ శాస్త్రముల పై శిక్షణ పొందాడు. క్రీ.శ.1110 లో తన 21 వ సంవత్సరంలో ఆయన జైనుల లో శ్వేతాంబరుల ఆచార్యునిగా గుర్తింపబడ్డాడు. ఆయనకు సోమచంద్రుడుగా నామకరణం జరిగింది. ప్రస్తుతం హేమచంద్రునిగా ప్రజాదరణ పొందింది.
ఆపిశల వ్యాకరణము
అష్టాధ్యాయి లో వాసుప్యాపిశలేః (6-1-12) అన్య్ సూత్రము వలన శబ్దాధికారమున పాణిని కి ఆపిశలి ప్రామాణికుడని తెలియుచున్నది. అపిశల స్యానంతరాపత్యమాపిశలిః. ఇఞ ఆద్యచో వృద్ధిః అని శాబ్దికులన్నారు.అందుచే ఆపిశలుని పుత్రుడు ఆపిశలి. అతడు సామతంత్రప్రణేత యని ప్రసిద్ధి. పౌరాణికమత ప్రకారము ఇతడు యాజ్ఞవల్కుడు ఇతనికి శ్వశురుడు (పిల్లనిచిన మామ).యాజ్ఞవల్కుడు వైశంపాయుడు మేనల్లుడు, శిష్యుడు. తరుణ యాజ్ఞవల్కుడు వృద్ధశాకల్యునితో బ్రహ్మవిచారమున ప్రవృత్తుడయినాడు. (బృహ.ఉప.) కావున ఆపిశలి, శాకల్య, వైశంపాయనాదులు సమకాలికులు. శ్రీ హేమచంద్రరాయ చౌధురీ Political History of Ancient India అని గ్రంధమున 131 పుటలో నిట్లు చెప్పినాడు.