టంగుటూరి ప్రకాశం
టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (ఆగష్టు 23, 1872 – మే 20, 1957) సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు మరియు ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి మొదటి ముఖ్యమంత్రి. నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టి, వారాలు చేసుకుంటూ చదువుకుని, ఆంధ్ర రాష్ట్ర మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయిన ధీరోదాత్తుడు, టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు. 1940, 50లలోని ఆంధ్ర రాజకీయాల్లో ప్రముఖంగా వెలుగొందిన వ్యక్తుల్లో ప్రకాశం ఒకడు. ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్ర సాధనలో నిర్ణాయక పాత్ర పోషించాడు. మద్రాసులో సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేక ప్రదర్శనలో తుపాకి కెదురుగా గుండెనుంచి ఆంధ్రకేసరి అని పేరు పొందినవాడు.
టంగుటూరి ప్రకాశం 1872 ఆగష్టు 23 న ఇప్పటి ప్రకాశం జిల్లా వినోదరాయునిపాలెము గ్రామంలో నియోగి బ్రాహ్మణులైన సుబ్బమ్మ, గోపాల కృష్ణయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. ఆరుగురు పిల్లల్లో ప్రకాశం ఒకడు. అప్పటి గుంటూరు జిల్లాలోని టంగుటూరి లో వారి కుటుంబం వంశపారంపర్యంగా గ్రామ కరణం వృత్తిలో ఉండేది. ఆయన ముత్తాత టంగుటూరులో కరణీకం చేస్తూ ఉండేవాడు. ఆయనకు అప్పాస్వామి, నరసరాజు అనే ఇద్దరు కుమారులు. ఆయన ముత్తాత అనంతరం అప్పాస్వామిలో టంగుటూరులో కరణీకం చేసేవిధంగా, ఆయన తమ్ముడు నరసరాజు టంగుటూరికి దగ్గర్లో ఉన్న వల్లూరులో కరణీకం చేసేట్లుగా నిర్ణయించారు. ఆయనే ప్రకాశం తాతగారు. ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారిలో ఆఖరి వాడైన గోపాలకృష్ణయ్యకు ప్రకాశం సంతానంగా జన్మించాడు. ఆయన పదకొండోయేట తండ్రి మరణించడంతో, పిల్లలను తీసుకుని తల్లి ఒంగోలు చేరింది. ఒంగోలులో ఆమె భోజనశాల నడపవలసి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి వృత్తి చేసే వారిని సమాజంలో చాలా తేలికగా చూసేవారు. పూటకూళ్ళ వ్యాపారం చేసే తల్లి సంపాదన చాలక, ప్రకాశం ధనికుల ఇళ్ళల్లో వారాలకు కుదిరాడు. పిన్న వయసులోనే ప్రకాశం నాటకాలు వేసేవాడు. తెల్లగా అందంగా ఉండడంతో ఆడ, మగ రెండు వేషాలు కూడా వేసేవాడు. ఆటల్లో కూడా చాలా చురుగ్గా ఉండేవాడు. క్రికెట్ చాలా చక్కగా ఆడేవాడు. ఆ వయసులో అల్లరిగా తిరిగేవాడు.
తాడేపల్లి (విజయవాడ గ్రామీణ)
కొత్తూరు తాడేపల్లి గ్రామానికి చెందిన డాక్టర్ కప్పగంతు రామకృష్ణ ప్రముఖ రచయిత, సాహితీవేత్త, ఆంధ్రోపన్యాసకులు. M.A.(Telugu)., M.Sc (Mathematics)., M.A.(Psychology)., M.A. (Journalism), M.Ed., M.Phil (Education)., Ph.D.(Telugu) చేశారు. 'కృష్ణా జిల్లా పత్రికా రంగం' అనే అంశం మీద రామకృష్ణ చేసిన పరిశోధనకు ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం డాక్టరేట్ పట్టా ప్రదానం చేసింది. ఈయన విజయవాడలో K.B.N కళాశాల అనుబంధ బి.ఎడ్ కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా పనిచేస్తున్నారు. ఈనాడు, సాక్షి దినపత్రికల్లో వందకుపైగా వ్యాసాలు రచించారు. నిత్యోత్సవము, మనసుమాట గెలుపుబాట, ఇంగ్లీష్ తెలుగు నిఘంటువు, ఆంధ్రుల ఆత్మ జ్యోతి శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు, అందమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి పుస్తకాలను 25 వరకు రచించారు. విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రం ద్వారా ఎన్నో ఉపన్యాసాలు, ఇంటర్వ్యూలు, పుస్తక పరిచయాలు చేశారు. భక్తి, ఋషిపీఠం, శ్రీశైల ప్రభ, కనకదుర్గ ప్రభ, తెలుగు వెలుగు, బాల భారతం, సప్తగిరి, గ్రంథాలయ సర్వస్వం వంటి పత్రికల్లో వందకు పైగా వ్యాసాలు రచించారు. 50 జాతీయ సదస్సులు, 5 అంతర్జాతీయ సదస్సుల్లో పాల్గొన్నారు. విజయవాడ ఆకాశవాణి వ్యాఖ్యాతల నియామక సంఘ సభ్యుడిగా, ఇందిరాగాంధీ జాతీయ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం పరీక్షల పరిశీలకుడిగా, కృష్ణా విశ్వవిద్యాలయం పరీక్షల ఫ్లైయింగ్ స్క్వాడ్ మెంబరుగా, కేంద్రీయ పాఠశాలల ఉపాధ్యాయ నియామక సంఘ సభ్యుడిగా, అనేక పాఠశాలలకు విద్యా విషయక సలహాదారుడిగా, మారిస్ స్టెల్లా కళాశాల నిర్వహించే ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కార్యక్రమ సమన్వయకర్తగా పనిచేశారు. స్కోర్ మోర్ ఫౌండేషన్ సంస్థ వీరిని 'ప్రతిభా శిరోమణి' పురస్కారంతో సన్మానించింది.