భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
క్రీ.శ 1674 సంవత్సరంలో పూణె కేంద్రంగా శివాజీ, బీజాపూర్ సుల్తానుల నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమవుతున్న దశలో ఏర్పడిన రాజకీయశూన్యతని నింపిన మరాఠా సామ్రాజ్యంకి అదే నాంది పలికింది. శివాజీ అద్భుతమైన సైనిక, పరిపాలనా విభాగాలను ఏర్పరిచాడు. జీవితం మొత్తం మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుతో యుద్ధాలతోనూ, గెరిల్లా దాడులతోనూ గడిపిన శివాజీ క్రీ.శ1680 సంవత్సరంలో కన్నుమూశాడు. గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పటికీ, శివాజీ మరణించే సమయానికి మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థిరపడలేదు. ఔరంగజేబు మరణించిన తర్వాతే, మరాఠాలు సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పరచగలిగారు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
1761 తర్వాత, యువకుడైన మాధవ్‌రావ్ పేష్వా తన సున్నిత ఆరోగ్య పరిస్థితిని సైతం లెక్కచేయకుండా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని పునర్నిర్మించడం కోసం తన గరిష్ఠ సామర్థ్యంతో కృషి చేశాడు, ఫలితంగా పానిపట్టు యుద్ధం ముగిసిన 10 ఏళ్ల తర్వాత ఉత్తర భారతదేశంలో మరోసారి మరాఠా ఆధిపత్యం చోటు చేసుకుంది. పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న సామ్రాజ్యాన్ని ప్రభావవంతంగా నిర్వహించడంలో భాగంగా పాక్షిక-స్వయంప్రతిపత్తిని బలమైన శూరల చేతికి అప్పగించడం జరిగింది. ఆవిధంగా, స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన మరాఠా రాష్ట్రాలు కింది పేర్కొన్న పేరుతో సామ్రాజ్యంలో భాగమైన ప్రత్యేక ప్రాంతాలుగా ఉనికిలోకి వచ్చాయి: