భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
క్రీ.శ 1674 సంవత్సరంలో పూణె కేంద్రంగా శివాజీ, బీజాపూర్ సుల్తానుల నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమవుతున్న దశలో ఏర్పడిన రాజకీయశూన్యతని నింపిన మరాఠా సామ్రాజ్యంకి అదే నాంది పలికింది. శివాజీ అద్భుతమైన సైనిక, పరిపాలనా విభాగాలను ఏర్పరిచాడు. జీవితం మొత్తం మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుతో యుద్ధాలతోనూ, గెరిల్లా దాడులతోనూ గడిపిన శివాజీ క్రీ.శ1680 సంవత్సరంలో కన్నుమూశాడు. గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పటికీ, శివాజీ మరణించే సమయానికి మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థిరపడలేదు. ఔరంగజేబు మరణించిన తర్వాతే, మరాఠాలు సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పరచగలిగారు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
నానాసాహెబ్ వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడంతో పాటు గ్రామస్థులను కాపాడాడు, అలాగే రాజ్యానికి సంబంధించిన భూభాగంలో మార్కెట్ అభివృద్ధిని తీసుకొచ్చాడు. మరోవైపు 1756లో అహ్మద్ షా అబ్దలీ ఢిల్లీని కొల్లగొట్టిన తర్వాత, అఫ్ఘన్‌ ఉపసంహరణ నేపథ్యంలో నానాసాహెబ్ సోదరుడు రఘునాథ్ రావ్ విరామం ఎరగని విస్తరణను చవిచూశాడు. ఢిల్లీలో లాగే లాహోర్‌ విషయంలో మరాఠాలు ఆసమయంలో అతిపెద్ద రాజ్య పాలకులుగా అవతరించారు. 1760లో దక్కనులో నిజాంను ఓడించడం ద్వారా 250 మిలియన్ ఎకరాల (1 మిలియన్ km²) కు పైగా భూభాగాన్ని లేదా భారత ఉప-ఖండంలో మూడోవంతు భాగాన్ని ఆక్రమించుకున్న మరాఠా సామాజ్ర విస్తరణ ఉచ్ఛస్థితికి చేరింది.