పక్షము
పక్షము;-అనగా 15 [రోజులకు](లేదా కచ్చితంగా 14 రాత్రులకు) సమానమైన ఒక కాలమానము. ప్రతి నెలలో రెండు పక్షాలుంటాయి:
1.'శుక్ల పక్షం' (అమావాస్య నుంచి పున్నమి వరకు)రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల పెరిగి రాత్రుళ్ళు తెల్లగా, కాంతివంతంగా అవుతాయి. (శుక్ల అంటే తెలుపు అని అర్థం)
2.'కృష్ణ పక్షం (పున్నమి నుంచి అమావాస్య వరకు) : రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో బాటే వెన్నెల తరిగి రాత్రుళ్ళు నల్లగా చీకటితో నిండుతాయి. (కృష్ణ అంటే నలుపు అని అర్థం).
అష్టావింశతి-వ్యాసులు
(అ.) 1. స్వయంభువు, 2. ప్రజాపతి, 3. ఉశనుడు, 4. బృహస్పతి, 5. సవిత, 6. మృత్యువు, 7. ఇంద్రుడు, 8. వసిష్ఠుడు, 9. సారస్వతుడు, 10. త్రిధాముడు, 11. త్రిశిఖుడు, 12. భారద్వాజుడు, 13. అంతరిక్షుడు, 14. వర్ణి, 15. త్రయ్యారుణుడు, 16. ధనంజయుడు, 17. క్రతుంజయుడు, 18. జయుడు, 19. భరద్వాజుడు, 20. గౌతముడు, 21. హర్యాత్మ, 22. వాజశ్రవుడు, 23. తృణబిందువు, 24. వాల్మీకి, 25. శక్తి, 26. పరాశరుడు, 27. జాతుకర్ణుడు, 28. కృష్ణ ద్వైపాయనుడు. [విష్ణుపురాణము 3-3-11]