క్షేమేంద్రుడు
క్రీ.శ 1050 ప్రాంతంలో జీవించిన క్షేమేంద్రుడు కాశ్మీర్ దేశంలో ఒక కులీన సాంప్రదాయుక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ప్రకాశేంద్రుడు. వీరు ఒకప్పుడు కాశ్మీర దేశాన్ని ఏలిన జయాపీడుని యొక్క మంత్రి అయిన నరేంద్రుని వంశానికి చెందినవారు. ఉన్నత కుటుంబీయుడు కావడంతో క్షేమేంద్రుడు బాల్యం నుండే చక్కని శిక్షణ పొంది కవిత్వంలో మంచి ప్రతిభను కనపరిచాడు. గొప్ప అలంకారికుడు మరియు శైవ దార్శనికుడు అయిన అభినవ గుప్తునికి శిష్యుడైనాడు. జన్మతా శైవుడైనా తరువాతి కాలంలో వైష్ణవానికి మారాడు. వైష్ణవంతోపాటు బౌద్ధంపై గ్రంథాలు రచించాడు. కాశ్మీర రాజు అనంతు (క్రీ.శ. 1024-33) ని కాలంలోనూ, అతని పుత్రుని (క్రీ. శ. 1033-89) కాలంలోనూ ఆస్థాన కవిగా ఉన్నాడు. ఇతనికి వ్యాసదాసు అనే పేరుకూడా ఉంది. బహుశా భారతమంజరి రచనానంతరం క్షేమేంద్రుడు తన గ్రంథాలలో తనను తాను 'వ్యాసదాసు'నిగా అభివర్ణించుకొనివుండవచ్చు.
వేదాంతం జగన్నాధ శర్మ
వేదాంతం జగన్నాధ శర్మ ( 1922 – 1982 ) కూచిపూడి నాట్యాచార్యులు.
ఆయన నాగమ్మ మరియు వేదాంతం లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి దంపతులకు కూచిపూడి గ్రామంలో 1922 లో జన్మించాడు. ఆయన వారి తండ్రి వద్ద ప్రారంభ శిక్షణను పొందాడు. ఆయన తన తండ్రిచే మంచి నాట్యకళాకారునిగా మలచబడ్డాడు. ఆయన స్త్రీ పాత్రలలొ మంచి గుర్తింపు పొందాడు. సత్యభామ, ఉష మరియు గొల్లభామ వంటి పాత్రలకు జీవం పోసాడు. ఆయన 1940లలో భారత దేశ వ్యాప్తంగా తన తండ్రితో పాటు పర్యటించి అనేక ప్రదర్శనలిచ్చాదు. ఆయన కూచిపూడి నృత్యానికి మంచి గుర్తింపూ తెచ్చాడు. ఆయన 1940లలో రాజమండ్రి లో నర్తనశాల అనే నాట్య సంస్థను ప్రారంభించాడు. తరువాత ఆయన లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రితో పాటు మద్రాసు వెళ్లాడు. సినిమాలలో నృత్య దర్శకత్వం లో చేరి తెలుగు, తమిళం, కన్నడ మరియు ఒరియా భాషల యొక్క 50 చిత్రాలకు నృత్య దర్శకత్వం చేసాడు. అందులో ప్రసిద్ధమైన సినిమాలు ఇలవేలుపు, చెంచులక్ష్మీ, బంగారుపాప మరియు కలైఅరసై లు. ఆయన 1964లో హైదరాబాదులో స్థిరపడ్డాడు. 1965లో కూచిపూది కళాక్షేత్రం స్థాపించాడు. సుమతీ కౌష, క్రిష్ణకుమారి, శాంతి ఆకెళ్ళ, భారతి, ఉషా గాయత్రి మరియు ఆర్. విజయలక్ష్మి మొదలైన వారు ఆయన శిష్యులు. ఆయన మోహినీ భస్మాసుర, ఉషాపరిణయం మరియు భామాకలాపం వంటి నృత్య నాటికలకు కొరియాగ్రాఫ్ చేసాడు. ఆయన తన శిష్యులతో పాటు విదేశాలలో ప్రదర్శనలిచ్చాడు.