రుద్రమ దేవి
రాణీ రుద్రమ దేవి గురించి మనకు తెలిసినదానికన్నా తెలియనిదే ఎక్కువ. ఆమె జన్మ సంవత్సరం తెలియదు. ఉజ్జాయింపుగా ఊహించడానికి వీలుంది అని కాకతీయ యుగము గ్రంథంలో లక్ష్మీరంజనం రాశారు. నిజమే! రుద్రమదేవి గురించి చరిత్రకారులకూ తెలియని విషయాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.
ఆమె తన శక్తిసామర్థ్యాలతో ప్రతి ఒక్కరినీ మెప్పించి దిగ్విజయంగా పాలనా వ్యవహారాలను నిర్వహించారు. ప్రఖ్యాత కాకతీయ వంశానికి చెందిన రుద్రమదేవి ఓరుగల్లు (నేటి వరంగల్లు) రాజధానిగా పరిపాలించారు. క్రీ.శ.1262 నుంచి 1289 వరకు సుమారు 27 సంవత్సరాల పాటు చక్కటి పరిపాలన చేశారు. మనదేశంలో మహిళాపాలకులు చాలా అరుదు. రాణీ రుద్రమదేవికి కొద్దికాలంముందే సుదూరంలో ఉన్న ఢిల్లీని రజియా సుల్తానా అనే మహిళ పరిపాలించారు.ప్రభువర్గాలకు చెందిన వారు స్త్రీపరిపాలన ఇష్టం లేక ఆమెను పాలకురాలిగా అంగీకరించక తుదముట్టించారు. ప్రముఖ ఇటాలియన్ యాత్రికుడైన మార్కోపోలో రుద్రమదేవి రాజ్యాన్ని సందర్శించి, ఆమె పరిపాలన, ధైర్యసాహసాలను కొనియాడాడు. ఆమె పురుషుల దుస్తులు ధరించి నిర్భయంగా, సునాయాసంగా గుర్రాల స్వారీ చేసేవారని పేర్కొన్నాడు. నాటి శాసనాలలో రుద్రమదేవి రుద్రదేవ మహారాజుగా కీర్తించబడింది. రజియా సుల్తానా లాగా రుద్రమదేవి కూడా తన తండ్రి పాలనా కాలంలోని ముఖ్యమైన నాయకుల వ్యతిరేకతను విజయవంతంగా అణిచివేసింది. రుద్రమదేవి, ఆమె మనుమడైన ప్రతాపరుద్రుడి పాలనలో చెలరేగిన అనేక సామంత తిరుగుబాట్లను నియంత్రించడానికి పలు చర్యలు తీసుకున్నారు.
వింధ్యాశక్తి
వింధ్యాశక్తి (క్రీ.పూ. 250 - సి. 270 సిఈ) వాకాటక సామ్రాజ్యం రాజవంశ స్థాపకుడు. అతని పేరు వింధ్య దేవత పేరు నుండి తీసుకోబడింది. వింధ్యాశక్తి గురించి దాదాపు ఏమీ తెలియదు.
వాకాటక రాజవంశం [8] అనేది భారతీయ ఉపఖండంలోని రాచరిక బ్రాహ్మణ రాజవంశం. 
అజంతా యొక్క గుహ 26 శాసనంలో, అతను వాకాటక యొక్క కుటుంబం మరియు ఒక ద్విజుడుగా పతాక శీర్షిక (బ్యానర్) గా వర్ణించబడింది. ఈ శిలాశాసనంలో అతను గొప్ప శక్తితో పోరాడటం ద్వారా తన అధికారాన్ని జోడించాడు మరియు అతను పెద్ద అశ్వికదళం కలిగి ఉన్నాడు. కానీ ఈ శాసనంలో అతని పేరుకు ముందు రాజసంబంధమైన. టైటిల్ లేదు. పురాణాల ప్రకారం అతను 96 సంవత్సరాలు పాలించాడు. అతను డెక్కన్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు మాల్వాలలో వివిధ ప్రదేశాలలో ఉంచబడ్డాడు. ఝాన్సీ జిల్లాలోని బగత్ అనే ప్రాంతం వాకాటకులు నివాసంగా కే.పీ. జైస్వాల్ పేర్కొన్నాడు. కానీ వాకటకాస్ యొక్క ఉత్తర నివాసము గురించి సిద్ధాంతమును ఖండించిన తరువాత, అమరావతి వద్ద ఒక స్తంభంలో ఒక శిలాశాసనంపై కనిపించే వాకాటక అనే పేరు యొక్క మొట్టమొదటి ప్రస్తావన సంభవిస్తుంది. ఇది గృహపతి (గృహస్థుడు) మరియు అతని ఇద్దరు భార్యలు వాకాటక బహుమతిని నమోదు చేస్తుంది దీనిని వి.వి. మిరాషి ఎత్తి చూపారు. ఈ సంభావ్యతలో ఈ గృహపతి వింధ్యాశక్తికి పూర్వీకుడు. విదిష ప్రాంతమునకు (ప్రస్తుతం మధ్యప్రదేశ్‌లో) వింధ్యాశక్తి ఒక పాలకుడు అని పురాణాల నుండి కనిపిస్తుంది. కానీ ఇది సరైనది కాదు. డాక్టర్ మిరాషి ప్రకారం, సముద్రగుప్తపు అలహాబాద్ స్తంభము యొక్క శాసనం నందు రుద్ర సేనా I తో రుద్ర దేవా గుర్తింపును తిరస్కరించాడు. అతను వాకాటక యొక్క నాణేలు లేవని మరియు ఉత్తరాన వింద్య ప్రాంతాలలో వారి యొక్క శాసనాలు లేవని అతను ఎత్తి చూపాడు. అందువల్ల, వాకాటకులు యొక్క ప్రాంతం దక్షిణం నివాసం సరైనది. ఏదేమైనా, ఈ ప్రదేశాల్లో కొన్నింటిని వారు పాలించినట్లు అన్నది మాత్రం నిజం అనేది మధ్య ప్రదేశ్ శిలాశాసనాలలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.