1857 పూర్వరంగములు
1857–58 మధ్యకాలంలో ఉత్తర, మధ్య భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాట్లని మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య్య యుద్ధం అనీ, 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు అనీ పరిగణిస్తారు. భారత చరిత్రకారులు ఈ తిరుగుబాట్లని ప్రథమ స్వతంత్ర సంగ్రామంగా భావిస్తారు. దశాబ్దాలుగా భారతీయ సిపాయిలకీ బ్రిటీష్ అధికారులకీ మధ్యగల జాతీయ, సాంస్కృతిక వైరుధ్యాలు తిరుగుబాట్లకి దారితీసాయి. బ్రిటిష్ వారికి భారత పాలకులైన మొగలాయి, పేష్వాల పట్లగల నిర్లక్ష్య వైఖరి మరియూ ఔధ్ విలీనం లాంటి రాజకీయ కారణాలు భారతీయులలో బ్రిటిష్ పాలన పట్ల వ్యతిరేకత కలిగించాయి. 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు/ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం వెనుక గల చారిత్రిక శక్తులు, ఆ యుద్ధం పరిణమించేందుకు కారణమైన పరిస్థితుల గురించి వ్రాసిన చరిత్ర గ్రంథం. ప్రముఖ చారిత్రికులు దిగవల్లి వేంకట శివరావు పలు ప్రామాణిక ఆధారాల నుంచి ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు.
సిపాయి కథలు
సిపాయిల జీవిత కష్టనిష్టూరాలు, సరదా సంతోషాలు ఇతివృత్తంగా స్వీకరించి కథారచన చేయడం వల్ల తెలుగు సాహిత్యంలో ఈ పుస్తకానికి ఓ అరుదైన, విశిష్ట స్థానం లభించింది. శ్రీరంగం నారాయణబాబు నాటి ప్రముఖ సాహిత్య పత్రిక "భారతి"లో సమీక్షిస్తూ ఇదే విషయాన్ని సిపాయి కథలు "తెలుగు సాహిత్యానికి ఒక నూతన అలంకారం" అంటూ వ్యక్తీకరించారు. ఆయన ఇతివృత్తం గురించి రాస్తూ "యీ రకం కథలు ఇదివరకు తెలుగులో లేవు.ఏ దేశానికైనా యుద్ధం వస్తే, ఆ యుద్ధం నుంచి సాహిత్యంలో కొన్ని నూతన వర్గాలు రావడం యుద్ధానికుండే ఒక విశిష్టత... మన దేశంలో యుద్ధం కాలు మెట్టినా, విశాఖపట్నం, కాకినాడలు బాంబులకు ఆహుతయినా, రచయితలకు మాత్రం చీమ కుట్టినట్టయినా లేదు" అంటూ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తెలుగువారిపై చూపిన ప్రభావం చిత్రించిన సిపాయి కథల విశిష్టతను తెలిపారు.