తెలుగు
తెలుగు లిపి చాలవరకు ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలతో ఉండి, ఎడమనుండి కుడికి, సరళమైన, సంక్లిష్టమైన అక్షరాల సరళితో కూడి ఉంటుంది. ఈ విధమైన ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలు అనేకంగా ఉండడానికి ఆస్కారం ఉన్నందువల్ల, అక్షరాలు "అచ్చులు" (వొవెల్స్ లేదా స్వర్) మరియు "హల్లులు" (కాన్సొనెంట్స్ లేదా వ్యంజన్) అన్న ప్రధానమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. హల్లుల రూపు వాటి వాడుకను బట్టి, సందర్భానుసారము మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. అచ్చుల ధ్వని వాటిలో లేనప్పుడు హల్లులు పరిశుద్ధమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే, హల్లులను వ్రాయడానికీ, చదవడానికీ, అచ్చు "అ"ను చేర్చడం సాంప్రదాయకం. హల్లులు వేర్వేరు అచ్చులతో చేరినప్పుడు, అచ్చుఅంశం వర్ణ పరిచ్ఛేదముతో "మాత్రలు" అన్నసంకేతాలను ఉపయోగించడంతో గుర్తింపబడుతుంది. ఈ "మాత్రల" ఆకారాలు తమ తమ హల్లుల ఆకారాలకు ఎంతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. తెలుగులో ఒక వాక్యం "పూర్ణవిరామం"తో కానీ, "దీర్ఘవిరామం"తో కానీ ముగించబడుతుంది. అంకెలను గుర్తించడానికి తెలుగులో ప్రత్యేకంగా సంకేతాలున్నా, అరబిక్ అంకెలే విస్తృతంగానూ, సర్వసాధారణంగానూ ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. ఈ విధంగా, తెలుగులో, 16 అచ్చులు, 3 విశేషఅచ్చులు, 41 హల్లులు చేరి మొత్తం 60 సంకేతాలు ఉన్నాయి.
అష్టభాషలు
క్రీ.శ. 1656 సం.న అప్పకవి పైవిభాగము చెప్పియున్నను అంతకుముందీ ప్రాకృత భాషాభేధములలో భేదమున్నట్లు తెలియుచున్నది. క్రీ.శ.1537లో తాళ్ళపాక అన్నమయ్య మనుమడు చినతిరుమలాచార్యుడు అష్టభాషా దండకము అనునొక దండకము ఎనిమిది భాషలలో రచించి యున్నాడు. అందున్న భాషలు:దక్షిణాంధ్ర వాజ్మయమున వెలసిన సాహిత్యములో ప్రాకృతభాషా ప్రసక్తి యున్నది. క్రీ.శ.1614-1633 వరకు తంజావూరిని పాలించిన రఘునాధనాయకుని కాలమున-అష్టభాషలలో సమస్యాపురాణము జరిగినట్లు యజ్ఞనారాయణ దీక్షితుడు సాహిత్యరత్నాకరము 11వర్గ 34వశ్లోకములో చెప్పియున్నాడు.ఆయన ఇచ్చిన అష్టభాషలు అప్పకవి ఇచ్చినవాటితో సరిపోవుచున్నవి. రఘునాధనాయకుని కాలమున మధురవాణి ప్రాకృతభాషా కవయిత్రి అని తెలియుచున్నది. పైశాచిభాష పైదేశములందే కాక బాహ్లిక, సహ్య, సుదేష్ణ, భోట, హైవ, కన్నోజ దేశములందు వయాప్తిచెందినది. (అప్పకవీయము).