జీశాట్-16
దేశంలో ఉపగ్రహ సమాచార సేవలు మరింత విస్తృతం అయ్యే దిశగా మరో ముందడుగు పడింది. కొత్త సమాచార ఉపగ్రహం జీశాట్-16ను ఇస్రో విజయవంతంగా నింగికి పంపింది. ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ఫ్రెంచి గయానాలోని కౌరూ అంత రిక్ష కేంద్రం నుంచి డిసెంబరు 7న తెల్లవారుజామున 2.10 గంటలకు ఏరియెన్-5వీఏ -221 రాకెట్ ద్వారా జీశాట్-16ను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. ఈ ప్రయోగాన్ని డిసెంబరు 6నే నిర్వహించాల్సి ఉన్నప్పటికీ ప్రతికూల వాతావరణంతో వాయిదా పడింది. 32.20 నిమిషాల్లో ప్రయోగాన్ని పూర్తి చేసి జీశాట్-16ను భూ స్థిర బదిలీ కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. అనంతరం 2.41 గంటలకు బెంగళూరులోని హసన్ వద్ద గల ఇస్రో ఉపగ్రహ నియంత్రణ కేంద్రం శాస్త్రవేత్తలు ఉపగ్రహాన్ని ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. ఉపగ్రహంలోని అపోజీ మోటార్లను మూడుసార్లు మండించి 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూ స్థిర కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఐదురోజుల వ్యవధిలో ఉపగ్రహంలోని ట్రాన్స్‌పాండర్లను వినియోగంలోకి తీసుకువచ్చారు. సంకేతాలు అందుకుని, ప్రసారం చేసేవాటినే ట్రాన్స్‌పాండర్లు అంటారు.
పిఎస్ఎల్‌వి- సి41
పిఎస్ఎల్‌వి-సి 41 అనునది భారతీయ అంతరిక్షపరిశోధన సంస్థ అయిన ఇస్రో రూపొందించిన ఉపగ్రహవాహకనౌక లేదా రాకెట్.ఈ రాకెట్ అనబడు ఉపగ్రహ వాహక లేదా ప్రయోగ వాహనం ద్వారా  ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఐ అను నావిగేషన్ (అనగా నౌకాయాన, వాయు యాన మరియు భూఉపరితల యాన మార్గ పర్య వేక్షణ మరియు ఇతర ప్రయాణ మార్గాల పర్యవేక్షణ మరియు మార్గ నిర్దేశన ) ఉపగ్రహాన్నికక్ష్యలోకి పంపుటకు తయారు చేసింది.అనుకున్న విధంగా ఈ రాకెట్ 2018 ఏప్రిల్ 12 గురువారం రోజు తెల్లవారు జామున 4:04 గంటలకు ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లా లోని శ్రీహరికోటలో వున్న సతిష్ ధవన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని మొదటి ప్రయోగ కేంద్రం నుండి ప్రయోగింప బడింది.రాకెట్ కౌంట్ డౌన్ మంగళవారం రాత్రి 8:04 గంటలకు మొదలై నిర్వి ఘ్నంగా 32 గంటలు గురువారం ఉదయం వరకు సాగినది.కొంట్డౌన్ పూర్తవ్వగానే 44.4 మీటర్ల పొడవు, 321 టన్నుల బరువు వున్న పిఎస్ఎల్ వి- సి41 నిప్పులు కక్కుకుంటూ గగన మార్గంవైపు దూసుకెళ్లింది.రాకెట్ బయలు దేరిన 19 నిమిషాల తరువాత 506 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో, సెకనుకు 9.6 కిలోమీటర్ల త్వరణంలో ఉపగ్రహన్ని కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టినది.
పీస్ఎల్ వి-సీ41 ఉపగ్రహ వాహకనౌక పీస్ఎల్‌వి రాకెట్ శ్రేణిలో XL రకానికి చెందిన రాకెట్. XL రకంలో ప్రథమదశకు అదనంగా మరో ఆరు స్ట్రాపాన్ బూస్టరు చోదకాలు అమర్చబడి వుండును. ప్రధమ దశను కోర్‌అలోను దశ అనికూడా అంటారు. ఇస్రో పరిభాషలో ఈదశ PS1 (కోర్ దశ). ప్రథమ దశ మరియు స్ట్రాపాన్ చోదకాలలో ఘన ఇంధనం నింపబడి వుండును. పీస్ఎల్ వి-సీ41 రాకెట్ అనేది పీస్ఎల్‌వి శ్రేణిలో 43 వ రాకెట్ కాగా, XL రకానికి చెందిన 20 వ రాకెట్. అలాగే సతీష్ ధవన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని మొదటి ప్రయోగ కేంద్రంనుండి ప్రయోగించిన 32 వ ఉపగ్రహ వాహకనౌక. పీస్ఎల్ వి-సీ41 రాకెట్ నాలుగు చోదక దశలు కల్గివున్నది. మొదటి మరియు మూడో దశలో ఘనఇంధనం ఉండగా రెండు మరియు నాలుగో దశల్లో ద్రవ ఇంధనాన్ని రాకెట్ చోదకంగా ఉపయోగిస్తారు. నాల్గవదశ పైభాగాన ఉపగ్రహాం అమర్చబడి వుండును.