శ్రీరామగిరి
దండకారణ్యంలో విహరిస్తూ సీతారామలక్ష్మణులు పర్ణశాల నిర్మించుకొని వనవాసం చేస్తుండగా మాయా రావణుడు సీతమ్మవారిని ఎత్తుకుపోవడంతో కలతచెందిన శ్రీరాముడు తమ్ముడు లక్ష్మణునితో కలిసి అడవిలో వెతుకుతూ ఉండగా హనుమంతుడు కలుస్తాడు. హనుమంతుడు సీతాపహరణం విషయం తెలుసుకొని, ఎంతో చింతించి, వానర రాజైన సుగ్రీవుని సహాయంతో సీతను వెతకవచ్చని చెప్పి మాతంగ ముని ఆశ్రమంలో తలదాచుకున్న సుగ్రీవుని రామునికి పరిచయం చేస్తాడు. వానర రాజు సుగ్రీవుడు, మహా బలవంతుడైన తన అన్న వాలి తన రాజ్యాన్నీ, భార్య తారనూ అపహరించుకుపోవడంతో భయపడి మాతంగ ముని ఆశ్రమంలో తలదాచుకున్న విషయాన్నితెలుసుకున్న శ్రీరాముడు వాలిని సంహరించి వాలి అధీనంలో ఉన్న సుగ్రీవుని రాజ్యాన్నీ,అతని భార్యనూ సుగ్రీవునికి అప్పగిస్తాడు. కృతజ్ఙతతో సుగ్రీవుడు సీతను వెతకడంలో తన సహాయాన్ని అందిస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు. ఐతే అది వర్షాకాలం కావడంతో వర్షాలు తగ్గే వరకూ మాతంగ ముని ఆశ్రమంలో విశ్రాంతి తీసుకోమని సుగ్రీవుడు శ్రీరాముడిని కోరతాడు. ఆ సమయంలో శ్రీరాముడు మాతంగ ముని ఆశ్రమంలో దక్షిణాభిముఖుడై ధ్యానం చేస్తాడు. అందుకే ఈ క్షేత్రంలో శ్రీరాముడు దక్షిణాభిముఖుడై వెలిశాడని చెబుతారు. ఆ ధ్యానం వల్ల శ్రీరాముని ముఖంలో తేజస్సు వెలువడి ఎంతో సుందరంగా కనిపించిందట. అందుకే ఇక్కడ వెలిశిన శ్రీరాముడిని సుందర రాముడు అని పిలుస్తారు. శ్రీరాముడు బస చేసిన గిరి (కొండ) కాబట్టి శ్రీరామగిరి అని ఈ ఊరికి పేరు వచ్చినట్లు చెబుతారు. ప్రతి ఏటా శ్రీరామనవమికి ఇక్కడ ఘనంగా ఉత్సవాలు చేస్తారు. భద్రాచలం నుండి 60 కి.మీ. దూరంలోగల ఈ ఊరికి భద్రాచలం నుండి బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు
కృష్ణదేవ రాయలుకు తిరుమల దేవి, చిన్నాదేవి ఇద్దరు భార్యలని లోక విదితము. కానీ, ఆముక్తమాల్యద ప్రకారం ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు (తిరుమలాదేవి, అన్నపూర్ణ మరియు కమల). కృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామంతుడైన శ్రీరంగపట్నం రాజు కుమార వీరయ్య కూతురు తిరుమలాదేవిని 1498లో వివాహం చేసుకున్నాడు. పట్టాభిషిక్తుడైన తర్వాత రాజనర్తకి అయిన చిన్నాదేవిని వివాహమాడాడని న్యూనిజ్ వ్రాశాడు. ప్రతాపరుద్ర గజపతిని ఓడించి, ఆయన కూతురైన తుక్కా దేవిని మూడవ భార్యగా స్వీకరించాడటనటానికి చారిత్రకాధారాలున్నాయి. ఈమెనే కొందరు లక్ష్మీదేవి అని, జగన్మోహిని అని కూడా వ్యవహరించారు. చాగంటి శేషయ్య, కృష్ణరాయలకు అన్నపూర్ణమ్మ అనే నాలుగవ భార్య ఉందని భావించాడు. కానీ, చిన్నాదేవే అన్నపూర్ణమ్మ అని కొందరి అభిప్రాయం. డొమింగో పేస్ ప్రకారం కృష్ణరాయలకు పన్నెండు మంది భార్యలు. కానీ అందులో తిరుమలాదేవి, చిన్నాదేవి, జగన్మోహిని ప్రధాన రాణులని చెప్పవచ్చు. అయితే శాసనాల్లో ఎక్కువగా ప్రస్తావించబడిన తిరుమలాదేవి పట్టపురాణి అయిఉండవచ్చని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ఇద్దరు కుమార్తెలు, వారిలో పెద్ద కూతురు తిరుమలాంబను ఆరవీడు రామ రాయలకు, చిన్న కూతురును రామ రాయలు సోదరుడైన తిరుమల రాయలుకు ఇచ్చి వివాహం చేసాడు. ఒక్కడే కొడుకు, తిరుమల దేవరాయలు. ఇతనికి చిన్న తనంలోనే పట్టాభిషేకం చేసి, తానే ప్రధానిగా ఉండి రాజ్యవ్యవహారాలు చూసుకునేవాడు. కాని దురదృష్టవశాత్తూ తిరుమల దేవ రాయలు 1524లో మరణించాడు. ఈ విషయంపై కృష్ణ దేవ రాయలు తిమ్మరుసును అనుమానించి, అతనిని గ్రుడ్డివానిగా చేసాడు. తానూ అదే దిగులుతో మరణించినాడని ఓ అభిప్రాయము. మరణానికి ముందు చంద్రగిరి దుర్గమునందున్న సోదరుడు, అచ్యుత రాయలును వారసునిగా చేసాడు.