యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం (1914-1918) లో జర్మనీ మరియు దాని మిత్రపక్షాలు వ్యతిరేకంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఫ్రాన్స్, రష్యా మరియు (1917 తరువాత) బ్రిటన్ పోరాడాయి. బ్రిటిష్ సాయుధ దళాలు బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం మరియు ఐరోపాలో అనేక ప్రాంతాలలో ప్రత్యేకించి పశ్చిమ దేశాలలో నియమితమయ్యాయి. యుద్ధంలో సంభవించిన అధిక మరణాలు దేశంలో శాశ్వత సామాజిక ప్రభావితం చేయడమే కాక సామాజిక క్రమంలో గొప్ప అంతరాయం పురుషుల నిష్పత్తిలో కలిగించిన నష్టం తరువాత తరం కొనసాగింది. యుద్ధం తరువాత బ్రిటీష్ అనేక మాజీ జర్మన్ మరియు ఒట్టోమన్ కాలనీల మీద లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ ఆదేశం పొందింది. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం గొప్ప విస్తృతికి చేరుకుని ఇది ప్రపంచ భూ ఉపరితలం ఐదో వంతు మరియు జనాభాలో 4 భాగానికి చేరుకుంది. ఏమైనా బ్రిటన్ పౌరులు 2.5 మిలియన్ల మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు మరియు యుద్ధాన్ని భారీ జాతీయ రుణం ఏర్పరచింది.
గదర్‌ కుట్ర
గదర్‌ కుట్ర (హిందుస్తానీ: ग़दर साज़िश, غدر سازِش "గదర్‌ సాజిష్" ‌) బ్రిటిష్‌ భారత సైన్యంలో దేశవ్యాప్త తిరుగుబాటు లేవనెత్తేందుకు 1915 ఫిబ్రవరిలో గదర్‌ పార్టీ రూపకల్పన చేసిన కుట్ర. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సందర్భంగా 1914 నుంచి 1917 మధ్యలో బ్రిటిష్‌ పాలనకు వ్యతిరేకంగా భారతదేశ వ్యాప్తంగా తిరుగుబాట్లు లేవనెత్తేందుకు రూపొందిన భారీ స్థాయి లెక్కలేనన్ని ఇండో-జర్మన్‌ కుట్రల్లో ఇది చాలా ప్రముఖమైనది. భారత్‌, జర్మనీ, అమెరికాల్లోని భారత జాతీయవాదులు ఈ కుట్ర వెనక ఉన్న కుట్రదారులు. ఐరిష్‌ వాసులు, జర్మనీ విదేశాంగ శాఖ సాయంతో వారు ఇందుకు ప్రయత్నించారు. ప్రపంచ యుద్ధం మొదలవగానే ఈ కుట్ర ప్రాణం పోసుకుంది. అమెరికాలోని గదర్‌ పార్టీ, జర్మనీలోని బెర్లిన్‌ కమిటీ, భారత్‌లో ప్రవాసంలో ఉన్న భారత జాతీయ విప్లవవాదులు, సిన్‌ ఫెన్‌, శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో కాన్సులేట్‌ ద్వారా జర్మనీ విదేశాంగ కార్యాలయం ఇందులో భాగం పంచుకున్నాయి. కానీ బ్రిటిష్‌ నిఘా వర్గాలు గదర్‌ ఉద్యమంలోకి చొరబడి, పార్టీలోని కీలక సభ్యులను అరెస్టు చేశారు. దాంతో ఫిబ్రవరిలో తలపెట్టిన ఈ తిరుగుబాటు భంగమైంది. భారత్‌లో చిన్న చిన్న సైనిక స్థావరాల్లో మొదలైన తిరుగుబాట్లను ఎక్కడికక్కడ అణచేశారు. ఈ తిరుగుబాటులో అమెరికాలోని గదర్‌ పార్టీ సభ్యులు ప్రముఖ పాత్ర పోషించడంతో ఈ కుట్రకు ఆ పార్టీ పేరు మీదుగా గదర్‌ కుట్రగా ప్రాచుర్యం, ప్రాముఖ్యం లభించాయి.