భగత్ సింగ్
చరిత్రకారుడు ప్రకారం భగత్ సింగ్, భారతదేశంలో ఆరంభ మార్కిస్టు. భగత్ సింగ్ హిందుస్తాన్ సోషలిస్టు రిపబ్లికన్ పార్టీ స్థాపక సభ్యులలో ఒకడు. ఇప్పుడు పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న లాయల్ జిల్లా "బంగా" గ్రామంలో కిషన్ సింగ్, విద్యావతి దంపతులకు భగత్ సింగ్ జన్మించాడు. భారత్‌లో బ్రిటీషు పాలన ను వ్యతిరేకిస్తూ విప్లవాత్మక ఉద్యమాలను చేపట్టిన కుటుంబంలో ఆయన జన్మించాడు. యుక్త వయస్సులోనే ఐరోపా విప్లవ ఉద్యమాలను గురించి చదివిన సింగ్ అరాజకవాదం మరియు సామ్యవాదమునకు ఆకర్షితుడయ్యాడు. అనేక విప్లవాత్మక సంస్థల్లో ఆయన చేరాడు. హిందూస్తాన్ గణతంత్ర సంఘం (HRA)లో ఒక్కో మెట్టు ఎక్కుతూ అనతికాలంలోనే అందులోని నాయకుల్లో ఒకడుగా ఎదిగిన ఆయన ఆ తర్వాత దానిని హిందూస్తాన్ సామ్యవాద గణతంత్ర సంఘం (HSRA)గా మార్చాడు. భారత మరియు బ్రిటన్ రాజకీయ ఖైదీలకు సమాన హక్కులు కల్పించాలని డిమాండ్ చేస్తూ జైలులో 64 రోజుల నిరాహారదీక్షను చేపట్టడం ద్వారా సింగ్‌ విపరీతమైన మద్దతును కూడగట్టుకున్నాడు. ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు లాలా లజ్‌పత్ రాయ్ హత్య నేపథ్యంలో ఒక పోలీసు అధికారిని కాల్చినందుకు ఆయన్ను ఉరితీశారు. ఆయన ఉత్తరదాయిత్వం భారత స్వాతంత్ర్య సిద్ధికి పోరాడేలా భారత యువతను ప్రేరేపించింది. అంతేకాక భారత్‌లో సామ్యవాద వ్యాప్తి మరింత పుంజుకుంది.
భాయ్ నంద్ లాల్
నంద్ లాల్ చిన్నతనంలోఅరబిక్, పర్షియన్ భాషలు, గణిత శాస్త్రం నేర్చుకున్నారు. ఆయన 12వ ఏట గోయా అనే కలం పేరుతో పర్షియా భాషలో కవిత్వం రాశారు. ఆయన 17వ ఏట తల్లి చనిపోయారు. తరువాతి రెండేళ్ళకు ఆయన తండ్రి కూడా మరణించారు. 1652లో ముల్తాన్ ప్రాంతానికి వెళ్ళి, అక్కడ ఒక సిక్కు మహిళను వివాహం చేసుకున్నారు. అప్పట్నుంచే సిక్కు మతంపై మక్కువ పెంచుకున్న నంద్ లాల్ 1682లో గురు గోబింద్ సింగ్ ను కలిసి, అమృతధారీ అయ్యారు. 1707లో ప్రిన్స్ మయుజ్జం వద్ద ఉద్యోగం మానేసి, గురు గోబింద్ సింగ్ దగ్గరకు వచ్చారు. ఆయన నంద్ లాల్ ను తన ఆస్థాన కవిగా తీసుకున్నారు. 1712లో బహద్దుర్ షా 1 చనిపోయిన తరువాత తిరిగి ముల్తాన్ ప్రాంతం వచ్చిన ఆయన అరబిక్, పర్షియన్ భాషలు నేర్పే పాఠశాల ప్రారంభించారు. కానీ అతి కొద్ది సమయంలోనే 1713లో ముల్తాన్ ప్రాంతంలోనే మరణించారు.