కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులు
తల్లి రామాంబ, తండ్రి నరసింగరావు పంతులు గారు. జననం మార్చి 24, 1843 వినుకొండలో. వీరు మాధ్వులు. తండ్రిగారు1845 లో మరణించారు. మేనమామ అప్పయ సోమయాజి. నందిరాజు లక్ష్మీనారాయణ దీక్షితులు గారు వెంకటరత్నంగారి తల్లికి పెదతండ్రి. వెంకటరత్నం గారు సంస్కృతాంధ్ర గ్రంథములు ఇంటివద్దనే చదువుతూ ఇంగ్లీషు పాఠశాలలో చదివారు. 1855 లో మేనరిక వివాహం. 15 వ ఏటనే గుంటూరు కలెక్టరు కచ్చేరీలో గుమాస్తాగా ఉద్యోగంలో చేరారు. చిన్నప్పుడే కవిత్వం అబ్బినది. వెంకటరత్నం పంతులు గారు స్మార్తులైనారు. 1856 లో మొట్టమొదటి పర్యాయము చన్నపట్టణం వెళ్ళారు. 1856 కాళయుక్తసంవత్సరంలో కంపెనీసర్కారు వారి సర్వే పార్టీలో ఉద్యోగమునకు దరకాస్తుచేశారు. సేలంలో సర్వే పార్టీలో ఉద్యోగం వచ్చింది. అటుతరువాత కోయంబత్తూరు దగ్గర పాల్ఘాట్ వెళ్లి అక్కడ తెలుగు పాఠశాల పెట్టారు. అందులో కన్నడం మరియు అరవం కూడా బోధించేవారు. కోయంబత్తూరులో నారాయణ అయ్యర్ వారి వద్ద సంగీతం నేర్చుకున్నారు. 1864 లో వారి తల్లిగారు ఉడుపి యాత్రలో మరణించారు. 1863లో సర్వే పార్టీ మూసివేసినతరువాత 1866 లో చన్నపట్టణం రెవెన్యూబోర్డులో ఉద్యోగం చేశారు. 1870 లో చన్నపట్టణంలో హిందూ ప్రొప్రయటరీ స్కూలులో తెలుగు పండితులుగా చేరారు. 1870 సంవత్సరములో హిందూశ్రేయోభివర్ధనీ సమాజమును స్థాపించి దానిలో విద్యార్థులను, ఉపాధ్యాయులను, ఉద్యోగస్తులను సమావేశ పరచి ఒకొక్క సారి ఒకొక్క విషయమునుగూర్చి ఉపన్యాసముచేశేవారు. 1871 లో ఆంధ్ర భాషాసంజీవని పత్రిక స్ధాపించారు. అందులో పత్రికాలక్షణములు గురించి, పత్రికాసంపాదకులక్షణముల గురించి పద్యాలు వ్రాసేవారు. ఆ ఆంధ్ర భాషాసంజీవనిలో ఇంగ్లీషు పత్రికలమాదిరి సంపాదకీయాలు ప్రారంభించారు. ఆ పత్రిక 1871 నుండి 1883 వరకూ నడచింది. అటుతరువాత మళ్ళీ 1892 నుడీ 1900 వరకూ నడిచింది. బందరునుండి ప్రచురించబడే పురుషార్ధ ప్రదాయిని పత్రిక 1872 జూలై సంకలనంలో కొక్కొండవారి ఆంధ్ర భాషాసంజీవని గూర్చి ప్రశంసిస్తూ ఇంగ్లీషులోను తెలుగులోనూ సమీక్షలు ప్రకటించారు. ఆ పత్రికలో ప్రచురించబడిన ముఖ్యవిషయములను ఇంగ్లీషు ప్రభుత్వ ట్రాన్సలేటర్ ( Govt. Translator) లెఫ్టనెన్టు కర్నల్ లేన్ దొర గారు (Lt.Col Lane) ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమాచేసి ప్రతినెలా మద్రాసు ప్రభుత్వమునకు రిపోర్టు పంపిచేవారు. 1874 నవంబరులో వీరి ఆంధ్రభాషా సంజీవని పత్రికలో సంజీవిని సమాచారమని పేరుతో దేశ పరిపాలన వ్యవహారములను గూర్చిన 16 ప్రశ్నలు ప్రకటించారు. ఈ ప్రశ్నలు తమ పాఠకులు చదివి తమ అభిప్రాయాలను కారణాలు ఉదాహరణలు వ్రాసి పంపమని పత్రికాధివతి కోరారు. ఆ 16 ప్రశ్నలనూ గూడా ప్రభుత్వ ట్రాన్స్ లేటర్ కర్నల్ లేన్ దొర ఇంగ్లీషులోకి తర్జుమా చేసి ప్రభుత్వానికి పంపారు. ఆ 16 ప్రశ్నలు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వమువారు ప్రకటించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వాతంత్ర్య చరిత్ర మొదటి సంకలనములో 58 వ చారిత్రక పఠముగా "Report on Telugu Newspaper for November 1874"లో ఉంది.. ఆంధ్రభాషా సంజీవిని గూర్చి తిరుమల రామచంద్రగారి వ్యాసం 1986. 1874 అక్టోబరులో స్ధాపించిన కందుకూరి వీరేశలింగం గారి వివేకవర్ధని పత్రిక ఆంధ్ర భాషాసంజీవనికి పోటీ పత్రికగా నుండేది. 1871 లో కందుకూరి వీరేశలింగంగారు కొక్కొండ వెంకటరత్నంగారిని గొప్పగా ప్రశంసిస్తూ వ్రాసిన లేఖ వకటి 1951జూలై నెల భారతి ప్రచురణలో నిడదవోలు వెంకటరావు గారు ప్రచురించారు. కానీ 1874 నుంచీ వివేకవర్ధనిలో కందుకూరి వీరేశలింగం గారు కొక్కొండవారి సంజీవనిపై విమర్శలు ప్రచురించటము ప్రారంభించారు. 1875 లో వెంకటరత్నంగారు "హాస్యవర్ధని" స్థాపించారు, 1876 లో కందుకూరి వీరేశలింగం గారు "హాస్య సంజీవని" ప్రచురణ ప్రారంభించారు. ఆ విధముగా కొక్కొండ వారికీ, కందుకూరి వారికీ వ్యంగ్య వాదోపవాదాలు కొనసాగుతూ వుండేవి. 1877 లో కొక్కొెండ వెంకటరత్నం గారు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో తెలుగు పండితులుగా నియమింప బడ్డారు. 1890 లో ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో కొక్కొండ వారు ఆంధ్రభాషావర్ధని స్థాపించారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు కేవలం సంస్కృత పండితులకే ఇచ్చేటటువంటి మహామహోపాధ్యాయ బిరుదును అందుకున్న ప్రప్రథమ ఆంధ్ర పండితుడు శ్రీ కొక్కొండ వెంకటరత్నం గారు. 1907 లో ఆ బిరుదు వారికి ఇవ్వబడింది. రాజమండ్రిలో జరిగిన ఆంధ్ర సాహిత్యపరిషత్తు సమావేశములకు కొక్కొండ వెంకటరత్నం గారు 1912 ఏప్రిల్23 వతేదీన, 1913 ఏప్రిల్ 22 తేదీన జరిగిన సమావెేశమునకు అధ్యక్షత వహించారు. ఆంధ్ర పత్రిక 1915 సంవత్సరాది సంచికలో వారి పద్యాలు.
భీమరాజు వెంకటరమణ
భీమరాజు వెంకటరమణ హాస్య కథా రచయిత. ఆయన హాస్య కథలతోపాటు మామూలు కథలు అనగా ప్రేమకథలు, కుటుంబ సంబంధాల కథలు కూడా రాశాడు. అతను హాస్యరచన రంగంలో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కీర్తి పురస్కారాన్ని 2017లో అందుకున్నాడు
అతను ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలులో 1956 ఆగస్టు 15న భీమరాజు నరసింహారావు, లీలావతి దంపతులకు జన్మించాడు. ప్రాథమిక విద్యను అక్కడే అభ్యసించాడు. కామర్స్ లో డిగ్రీ చేసాడు. అతని తండ్రి భీమరాజు నరసింహారావు 1960ల కాలంలో ఆంధ్రపత్రిక, హిందూ దినపత్రికలకు ఒంగోలు నుండి విలేకరిగాను, రెండు దశాబ్దాల పాటు జ్ఞానప్రభ (ఆధ్యాత్మిక పత్రిక) కు సంపాదకులుగా వ్యవహరించాడు. అతని ప్రభావం కారణంగా వెంకటరమణకు సాహిత్యంపై ఆసక్తి ఏర్పడినది. వృత్తి రీత్యా ప్రైవేటు సర్వీసు రంగంలో ఉన్న అతనికి అనుకోకుండా సాహిత్య రంగంపై అనురక్తి ఏర్పడినది. శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి మీద 30 కి పైగా కవితలు రాసాడు. అవి "వసుధ" ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రికలో ప్రచురితమయ్యాయి. తరువాత కథారచనను చేపట్టాడు. అతను రాసిన కథలు 30కి పైగా ప్రచురితమయ్యాయి. అందులో 23 హాస్యకథలు. ఈ కథలను కలిపి ఒక సంపుటిగా "కుడి ఎడమైతే" అనే పుస్తకంగా వెలువరించాడు. కొన్ని కథలు కన్నడ భాషలోకి అనువాదమయ్యాయి. మానవ ప్రవృత్తులలోని వైరుధ్యాలు, విభిన్న పోకడలు అతని రచనలకు ఇతివృత్తాలు. వీరి కథల్లో సన్నివేశాలు, సంభాషణలు సహజంగా ఉంటాయి.