భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
క్రీ.శ 1674 సంవత్సరంలో పూణె కేంద్రంగా శివాజీ, బీజాపూర్ సుల్తానుల నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమవుతున్న దశలో ఏర్పడిన రాజకీయశూన్యతని నింపిన మరాఠా సామ్రాజ్యంకి అదే నాంది పలికింది. శివాజీ అద్భుతమైన సైనిక, పరిపాలనా విభాగాలను ఏర్పరిచాడు. జీవితం మొత్తం మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుతో యుద్ధాలతోనూ, గెరిల్లా దాడులతోనూ గడిపిన శివాజీ క్రీ.శ1680 సంవత్సరంలో కన్నుమూశాడు. గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పటికీ, శివాజీ మరణించే సమయానికి మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థిరపడలేదు. ఔరంగజేబు మరణించిన తర్వాతే, మరాఠాలు సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పరచగలిగారు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
రొహిల్లాస్, షుజ-ఉద్-దౌలా, నజీబ్-ఉద్-దౌలా లాంటి భారతదేశానికి చెందిన ముస్లిం రాజుల ద్వారా మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో మరాఠా సైన్యం నిష్కర్షమైన రీతిలో ఓటమిపాలైంది. పానిపట్టు యుద్ధంలో ఎదురైన ఓటమితో మరాఠా రాజ్యం వాయువ్య దిశగా విస్తరించే విషయంలో అడ్డంకి చోటు చేసుకోవడంతో పాటు సామ్రాజ్యం ముక్కలుగా విడిపోవడం ప్రారంభమైంది. ఈ యుద్ధం తర్వాత, మరాఠా సమాఖ్య ఎప్పుడు కూడా సమైక్యంగా యుద్ధానికి దిగలేదు.