తెలుగు
తెలుగు లిపి చాలవరకు ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలతో ఉండి, ఎడమనుండి కుడికి, సరళమైన, సంక్లిష్టమైన అక్షరాల సరళితో కూడి ఉంటుంది. ఈ విధమైన ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలు అనేకంగా ఉండడానికి ఆస్కారం ఉన్నందువల్ల, అక్షరాలు "అచ్చులు" (వొవెల్స్ లేదా స్వర్) మరియు "హల్లులు" (కాన్సొనెంట్స్ లేదా వ్యంజన్) అన్న ప్రధానమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. హల్లుల రూపు వాటి వాడుకను బట్టి, సందర్భానుసారము మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. అచ్చుల ధ్వని వాటిలో లేనప్పుడు హల్లులు పరిశుద్ధమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే, హల్లులను వ్రాయడానికీ, చదవడానికీ, అచ్చు "అ"ను చేర్చడం సాంప్రదాయకం. హల్లులు వేర్వేరు అచ్చులతో చేరినప్పుడు, అచ్చుఅంశం వర్ణ పరిచ్ఛేదముతో "మాత్రలు" అన్నసంకేతాలను ఉపయోగించడంతో గుర్తింపబడుతుంది. ఈ "మాత్రల" ఆకారాలు తమ తమ హల్లుల ఆకారాలకు ఎంతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. తెలుగులో ఒక వాక్యం "పూర్ణవిరామం"తో కానీ, "దీర్ఘవిరామం"తో కానీ ముగించబడుతుంది. అంకెలను గుర్తించడానికి తెలుగులో ప్రత్యేకంగా సంకేతాలున్నా, అరబిక్ అంకెలే విస్తృతంగానూ, సర్వసాధారణంగానూ ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. ఈ విధంగా, తెలుగులో, 16 అచ్చులు, 3 విశేషఅచ్చులు, 41 హల్లులు చేరి మొత్తం 60 సంకేతాలు ఉన్నాయి.
గ్రీకు వర్ణమాల
పోలిటోనిక్ లేఖన శాస్త్రం సాంప్రదాయ బద్దంగా ప్రాచీన గ్రీకు కొరకు ఉపయోగించబడింది, అచ్చులు విశేషచిహ్నంలు కలిగి ఉండవచ్చు, వీటిని స్వరాలు మరియు స్వసనాలు అంటారు. స్వరాలు అనేవి ఉదాత్త స్వరం (), అనుదాత్త స్వరం (), మరియు స్వరిత స్వరం () కలిగి ఉంటాయి. ప్రాచీన గ్రీకులో, ఈ స్వరాలు అచ్చు మీద స్థాయీ స్వరం యొక్క వివిధ ఆకృతులను కలిగి ఉన్నాయి. రోమన్ల కాలం అంతానికి, స్థాయీ స్వరం ఊనికగల స్వరంగా విస్తరించింది, మరియు తరువాత వచ్చిన గ్రీకులో ఈ అన్ని స్వరాలు ఊనికగల అచ్చుగా ఉన్నాయి. స్వసనాలు అనేవి కరుకైన స్వసనం (), ఇది శబ్దాన్ని పదం ముందు ఉంచుతుంది, మరియు మృదువైన స్వసనం (), ఇది పదం ముందు లేకుండా ఉంటుంది. అక్షరం rho (ρ) అచ్చు అయినప్పటికీ, పదమును ఆరంభించేటప్పుడు అది ఎల్లప్పుడూ కరుకు స్వసనం కలిగి ఉంటుంది. గ్రీకులో ఉపయోగించే ఇంకొక విశేషచిహ్నం స్వర విసంధి (), ఇది ప్రకృతిభావంను సూచిస్తుంది.