జీశాట్-16
దేశంలో ఉపగ్రహ సమాచార సేవలు మరింత విస్తృతం అయ్యే దిశగా మరో ముందడుగు పడింది. కొత్త సమాచార ఉపగ్రహం జీశాట్-16ను ఇస్రో విజయవంతంగా నింగికి పంపింది. ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ఫ్రెంచి గయానాలోని కౌరూ అంత రిక్ష కేంద్రం నుంచి డిసెంబరు 7న తెల్లవారుజామున 2.10 గంటలకు ఏరియెన్-5వీఏ -221 రాకెట్ ద్వారా జీశాట్-16ను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. ఈ ప్రయోగాన్ని డిసెంబరు 6నే నిర్వహించాల్సి ఉన్నప్పటికీ ప్రతికూల వాతావరణంతో వాయిదా పడింది. 32.20 నిమిషాల్లో ప్రయోగాన్ని పూర్తి చేసి జీశాట్-16ను భూ స్థిర బదిలీ కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. అనంతరం 2.41 గంటలకు బెంగళూరులోని హసన్ వద్ద గల ఇస్రో ఉపగ్రహ నియంత్రణ కేంద్రం శాస్త్రవేత్తలు ఉపగ్రహాన్ని ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. ఉపగ్రహంలోని అపోజీ మోటార్లను మూడుసార్లు మండించి 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూ స్థిర కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఐదురోజుల వ్యవధిలో ఉపగ్రహంలోని ట్రాన్స్‌పాండర్లను వినియోగంలోకి తీసుకువచ్చారు. సంకేతాలు అందుకుని, ప్రసారం చేసేవాటినే ట్రాన్స్‌పాండర్లు అంటారు.
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం (రాకెట్)
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం మొదటి పరీక్షా ప్రయోగం 2010 మార్చి 3 న చేసారు. దాన్ని ATV-D01 అని పిలిచారు. ఒక డమ్మీ స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజనును రెండవ దశకు తగిలించుకుని ఈ వాహనం ప్రయాణించింది. ఇస్రో అప్పటివరకు ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లలో అదే అత్యంత బరువైనది. ప్రయోగ వేదిక నుండి గాల్లోకి లేచే సమయంలో దాని బరువు 3 టన్నులు. తన ప్రయాణం ద్వారా స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజను మండడానికి అవసరమైన వేగాన్ని, గతిశీల పీడనాన్నీ కలగజేయడమే ఈ ప్రయోగ లక్ష్యం. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మ్యాక్ 6+0.5 వేగాన్ని, 80 + 35 KPa పీడనాన్నీ సాధించి, ఆ పరిస్థితిని 7 సెకండ్ల పాటు కొనసాగించింది. ఈ పరిస్థితులు స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను పరీక్షించేందుకు అనువైనవి కాబట్టి ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది.
రెండవ ప్రయోగం 2016 ఆగస్టు 28 న చేసారు. దీన్ని ATV-02 అని అన్నారు. ఈసారి రెండు పనిచేసే స్క్రామ్‌జెట్‌ ఇంజన్లను వాహనం రెండవ దశకు తగిలించి ప్రయోగించారు. 3277 కిలోల బరువున్న ఈ రాకెట్టు ప్రయోగం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి ఉదయం 6 గంటలకు జరిగింది. రాకెట్టు తగు వేగాన్ని, పీడనాన్నీ సాధించాక, స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్లను మండించారు. అవి 5 సెకండ్ల పాటు పనిచేసాయి. ప్రయోగించిన సుమారు 300 సెకండ్ల తరువాత వాహనం బంగాళాఖాతంలో శ్రీహరికోటకు 320 కి.మీ. దూరంలో దిగింది.