క్షేమేంద్రుడు
క్రీ.శ 1050 ప్రాంతంలో జీవించిన క్షేమేంద్రుడు కాశ్మీర్ దేశంలో ఒక కులీన సాంప్రదాయుక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ప్రకాశేంద్రుడు. వీరు ఒకప్పుడు కాశ్మీర దేశాన్ని ఏలిన జయాపీడుని యొక్క మంత్రి అయిన నరేంద్రుని వంశానికి చెందినవారు. ఉన్నత కుటుంబీయుడు కావడంతో క్షేమేంద్రుడు బాల్యం నుండే చక్కని శిక్షణ పొంది కవిత్వంలో మంచి ప్రతిభను కనపరిచాడు. గొప్ప అలంకారికుడు మరియు శైవ దార్శనికుడు అయిన అభినవ గుప్తునికి శిష్యుడైనాడు. జన్మతా శైవుడైనా తరువాతి కాలంలో వైష్ణవానికి మారాడు. వైష్ణవంతోపాటు బౌద్ధంపై గ్రంథాలు రచించాడు. కాశ్మీర రాజు అనంతు (క్రీ.శ. 1024-33) ని కాలంలోనూ, అతని పుత్రుని (క్రీ. శ. 1033-89) కాలంలోనూ ఆస్థాన కవిగా ఉన్నాడు. ఇతనికి వ్యాసదాసు అనే పేరుకూడా ఉంది. బహుశా భారతమంజరి రచనానంతరం క్షేమేంద్రుడు తన గ్రంథాలలో తనను తాను 'వ్యాసదాసు'నిగా అభివర్ణించుకొనివుండవచ్చు.
చింతలపురి రాంరెడ్డి
చింతలపురి రాంరెడ్డి తెలంగాణ పోరాట యోధుదు. తెలంగాణా ప్రజల విముక్తి కోసం ఉద్యమించి రజాకార్ల చేతిలో హతులైన వారిలో కొలనపాకకు చెందిన ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి, చింతలపురి రాంరెడ్డిలను ముఖ్యులుగా చెప్పొచ్చు.
ఆయన 1903లో న‌ల్లగొండ జిల్లా రాజ‌పేట మండ‌లం రేణికుంటలో జన్మించారు. ఆయన చిన్నతనం నుంచే పోరాటంవైపు ఆకర్షితులైనట్లు తెలుస్తోంది. తన చిన్న వయస్సులోనే రజాకార్లు, ప్రజల్ని పెడుతున్న చిత్రహింసలు, బాధలు రాంరెడ్డి హృదయాన్ని ఎంతగానో చలించివేశాయి. స్త్రీల పట్ల రజాకార్లు వ్యవహరిస్తున్న తీరు ఆయనను మరింతగా బాధపెట్టాయి. ఏవిధంగానైనా రజాకార్ల పెత్తనం, అరాచాకాలను ఆపి, ఇక్కడి నుంచి తరిమివేయాలని దీని కోసం తన ప్రాణాలు సైతం పోయినా ఫర్వాలేదనీ భావించి చింతలపురి పోరు బాటను ఎంచుకున్నారు. రజాకార్ల హయాంలో కొలనుపాక కేంద్రంగా ఉండేది. ఈ తహశీల్దారు కింద రాజాపేట, ఆలేరు మండలాలతో పాటు మెదక్ జిల్లా జగదేవ్పూర్ మండలం కూడా ఉండేది. ఈప్రాంతంలో రోజురోజుకు రజాకార్ల అరాచకాలు హద్దు అదుపులేకుండా పోవడంతో రాంరెడ్డి 22మందితో కూడిన ఒక దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. వారందరికీ అన్ని విద్యల్లో శిక్షణ ఇప్పించారు. అసమయంలో రజాకార్ల దగ్గర పనిచేస్తున్న జగదేవ్పూర్ కు చెందిన చోడేమియా అనే వ్యక్తి ప్రజల్ని అనేక విధాలుగా ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నాడనే వర్తమానం రాంరెడ్డికి అందింది. వర్తమానాన్ని అందుకున్న రాంరెడ్డి తన దళంతో చోడేమియా ఆశ్రమంపై దాడి చేసి హతమార్చారు. అలాగే మూటకొండూర్ పోలీస్ స్టేషనుపై కూడా రాంరెడ్డి దళం దాడిచేసింది. ఎస్ఐని హతం చేశారు. రజాకార్లకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం ప్రారంభించిన చింతలపురి రాంరెడ్డికి ప్రజాదారణ రోజురోజుకు పెరుగుతుంది. తన ఉద్యమాన్ని మరింత ఉధృతం చేశారు. దీంతో రజాకార్లలో అలజడి ప్రారంభమైంది.