టంగుటూరి ప్రకాశం
టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (ఆగష్టు 23, 1872 – మే 20, 1957) సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు మరియు ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి మొదటి ముఖ్యమంత్రి. నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టి, వారాలు చేసుకుంటూ చదువుకుని, ఆంధ్ర రాష్ట్ర మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయిన ధీరోదాత్తుడు, టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు. 1940, 50లలోని ఆంధ్ర రాజకీయాల్లో ప్రముఖంగా వెలుగొందిన వ్యక్తుల్లో ప్రకాశం ఒకడు. ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్ర సాధనలో నిర్ణాయక పాత్ర పోషించాడు. మద్రాసులో సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేక ప్రదర్శనలో తుపాకి కెదురుగా గుండెనుంచి ఆంధ్రకేసరి అని పేరు పొందినవాడు.
టంగుటూరి ప్రకాశం 1872 ఆగష్టు 23 న ఇప్పటి ప్రకాశం జిల్లా వినోదరాయునిపాలెము గ్రామంలో నియోగి బ్రాహ్మణులైన సుబ్బమ్మ, గోపాల కృష్ణయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. ఆరుగురు పిల్లల్లో ప్రకాశం ఒకడు. అప్పటి గుంటూరు జిల్లాలోని టంగుటూరి లో వారి కుటుంబం వంశపారంపర్యంగా గ్రామ కరణం వృత్తిలో ఉండేది. ఆయన ముత్తాత టంగుటూరులో కరణీకం చేస్తూ ఉండేవాడు. ఆయనకు అప్పాస్వామి, నరసరాజు అనే ఇద్దరు కుమారులు. ఆయన ముత్తాత అనంతరం అప్పాస్వామిలో టంగుటూరులో కరణీకం చేసేవిధంగా, ఆయన తమ్ముడు నరసరాజు టంగుటూరికి దగ్గర్లో ఉన్న వల్లూరులో కరణీకం చేసేట్లుగా నిర్ణయించారు. ఆయనే ప్రకాశం తాతగారు. ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారిలో ఆఖరి వాడైన గోపాలకృష్ణయ్యకు ప్రకాశం సంతానంగా జన్మించాడు. ఆయన పదకొండోయేట తండ్రి మరణించడంతో, పిల్లలను తీసుకుని తల్లి ఒంగోలు చేరింది. ఒంగోలులో ఆమె భోజనశాల నడపవలసి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి వృత్తి చేసే వారిని సమాజంలో చాలా తేలికగా చూసేవారు. పూటకూళ్ళ వ్యాపారం చేసే తల్లి సంపాదన చాలక, ప్రకాశం ధనికుల ఇళ్ళల్లో వారాలకు కుదిరాడు. పిన్న వయసులోనే ప్రకాశం నాటకాలు వేసేవాడు. తెల్లగా అందంగా ఉండడంతో ఆడ, మగ రెండు వేషాలు కూడా వేసేవాడు. ఆటల్లో కూడా చాలా చురుగ్గా ఉండేవాడు. క్రికెట్ చాలా చక్కగా ఆడేవాడు. ఆ వయసులో అల్లరిగా తిరిగేవాడు.
చెరుకువాడ వేంకట నరసింహం
ఆయన వ్రాసిన పుస్తకాలు 1) శాసనసభలు 2) స్వరాజ్య దర్పణము 3) ఈశ్వర చంద్ర విద్యాసాగర్ జీవితచరిత్ర 4) మల్లు తానుల మహాసభ. 1935-45 సంవత్సరాలవరకు హిందూస్తాన్ మ్యూచువల్ ఇన్షురెన్స్ కంపనీలో ఉన్నారు. నరసింహం పంతులుగారు చేపట్టని జాతీయ ఉద్యమం లేదు. ఖాది ఉద్యమం, గ్రంథాలయోద్యమం, గ్రామ పునర్నిర్మాణం, హరిజనోద్ధరణ, హరిజన దేవాలయ ప్రవేశము, సర్వోదయ ఉద్యమం, మొదలైనవన్నిటిని ఆచరించారు. మాల, మాదిగ వ్యక్తులు ఇంట్లో వ్యక్తులుగా మసలేవారు. టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు 'కిసాన్ మజ్దూర్ పార్టీ' పెట్టి, పార్టీ అభ్యర్థిగా బందరు నియోజక వర్గంలో నిలబెట్టారు.M.L.A.D.D.L (Defeated, Deposit Lost) అని పరాజయాన్ని కూడా జయంతో సమానంగా స్వీకరించారు. ఆదర్శ విద్యార్థిగా, ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడుగా, నిరాడంబరుడైన స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడిగా అన్ని జాతీయ ఉద్యమాలలో పాల్గొనిన సంస్కర్తగా, వక్తగా, న్యాషనల్ అవార్డ్ గ్రహీతగా జూన్ 23, 1964 సంవత్సరం స్వర్గధాముము చేరుకున్నారు. తెలుగుజాతికి గర్వకారణంగా, ప్రముఖ కాంగ్రెస్ నాయకుడుగా ప్రఖ్యాతిగాంచిన ధన్యజీవి.