భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
క్రీ.శ 1674 సంవత్సరంలో పూణె కేంద్రంగా శివాజీ, బీజాపూర్ సుల్తానుల నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమవుతున్న దశలో ఏర్పడిన రాజకీయశూన్యతని నింపిన మరాఠా సామ్రాజ్యంకి అదే నాంది పలికింది. శివాజీ అద్భుతమైన సైనిక, పరిపాలనా విభాగాలను ఏర్పరిచాడు. జీవితం మొత్తం మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుతో యుద్ధాలతోనూ, గెరిల్లా దాడులతోనూ గడిపిన శివాజీ క్రీ.శ1680 సంవత్సరంలో కన్నుమూశాడు. గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పటికీ, శివాజీ మరణించే సమయానికి మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థిరపడలేదు. ఔరంగజేబు మరణించిన తర్వాతే, మరాఠాలు సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పరచగలిగారు.
కిరాతులు
కిరాత పురాణం ప్రకారం శ్రీకృష్ణుడు మధ్య నేపాల్ లో ఉన్న కిరాత సామ్రాజ్యం గురించి తెలుసుకొని అక్కడకు భుక్తమన్ అను వీరుడి ఆధ్వర్యంలో యాదవ సైన్యాన్ని పంపాడు. ఆ ప్రకారం కిరాత రాజైన బనాషుర్ ని హతంచేసి క్రొత్త సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అప్పటినుండి ఎనిమిది తరాల వరకూ యాదవ రాజులు మధ్య నేపాల్ ను పాలించారు. యలంబరుడు అను కిరాత రాజు తిరిగి మధ్య నేపాల్ ను జయించి సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. కిరాత ఇతిహాసం ప్రకారం ఆరవ కిరాత రాజైన హుమతి హంగ్ కాలంలో పాండు రాజు కుమారుడైన అర్జునుడు తూర్పు కిరాత దేశంలో ఉన్న ఇంద్రకీల పర్వాతనికి వచ్చాడు. భారవి అను సంస్కృత కవి తన కిరాతార్జునీయలో ఇంద్రకీల పర్వతం పై అర్జనుడికి, కిరాత రాజు రూపంలో ఉన్న శివుడికి మధ్య యుద్ధం జరిగినట్టు పేర్కొన్నాడు . మార్కండేయ పురాణం ప్రకారం మహాభారత కాలంలో ఏడు ప్రముఖ కిరాత సామ్రాజ్యాలు ఏమనగా - అశ్వకుత్ (కాబుల్), కుల్య (కులు లోయ), మత్స్య (ఉత్తర బీహార్), పౌంద్ర (బెంగాల్), సుమర్ (అస్సాం), మలక్ (Mlek) (లోహిత్), కిన్నెర కిరాత్ (గర్వాల్) మరియుల్ నేపాల్. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు కిరాతుల సాయంతో నందులను ఓడించాడు, సెల్యుకస్ అను గ్రీకు గవర్నరును పంజాబ్ నుండి సింధు వరకూ తరిమాడు. చాణుక్యుడి రాజకీయంతో కిరాతులు ఉత్తర్ బీహార్ ను వదిలి తిరిగి కొండలపైకి వెళ్ళిపోయారు.