మదురై
మదురై (ఆంగ్లము:Madurai) దక్షిణ తమిళనాడులోని ప్రముఖ నగరము. అదే పేరుగల జిల్లాకు కేంద్రము. మదురై ప్రముఖ హిందూ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రము. ఇది వైగై నదీ తీరాన ఉంది. తమిళనాడులో మదురై పెద్దనగరాలలో మూడవ శ్రేణిలో ఉంది.
2001 జనాభా గణాంకాలను ప్రకారం మదురై నగర జనాభా 12,00,000.
మదురై ప్రపంచంలోని పురాతనకాల నివాస నగరాలలో ఒకటి. మదురై నగరం మదురై జిల్లా కేంద్రంలో పాండ్యులు ముందుగా కొర్కైని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించారు. తరువాత పాండ్యులు నెడుంజళియన్ కాలంలో కూడల్ నగరానికి వారి రాజధానిని మార్చుకున్నారు. ఆ నగరమే ప్రస్తుత రాజధాని. మదుర నాయక మహారాజు చేత నిర్మించబడిన మీనాక్షీ కోవెలకు మదురై ప్రసిద్ధి చెంది ఉంది. ద్రవిడ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబింస్తున్న మదురై మీనాక్షీ ఆలయం భారతీయుల ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటి. మదురకు కూడలి నగరం, మల్లెల నగరం, ఆలయనగరం, నిద్రించని నగరం మరియు నాలుగు కూడలుల నగరంగా ప్రసిద్ధి కలిగి ఉంది.
కసుమూరు దర్గా
శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా వెంకటాచలం మండలంలోని కసుమూరు హజరత్ సయ్యద్ కరిముల్లా షా ఖాదరీ మస్తాన్‌వలి దర్గా ఈ కసుమూరు మస్తాన్‌వలి దర్గాలో గంధోత్సవం ఘనంగా జరుగుతుంది. ఇందులో సిజరా (వంశవృక్షం పేర్లతో కూడిన పాటలు ) పాడుతారు. ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రమైన కసుమూరు మస్తానయ్య (మస్తాన్‌వలి) దర్గా సర్వమతాలకు సమ్మేళనానికి నిదర్శనం.కసుమూరు మస్తానయ్యను దర్శించేందుకు ఆంధ్ర రాష్ట్రం నుంచే కాకుండా కర్ణాటక, తమిళనాడు రాష్ట్రాల నుండి వేలాది సంఖ్యలో భక్తులు విచ్చేస్తుంటారు.ఈ దర్గాకు ముస్లింలు మాత్రమే కాక హిందూవులు కూడా అధిక సంఖ్యలో వచ్చి స్వామి వారిని దర్శించుకుంటారు.గత 233 సంవత్సరాల నుండి ఘనంగా గంధమహోత్సవ కార్యక్రమం జరుగుతుంది.కసుమూరు మస్తానయ్య దర్గా రాష్ట్రంలోని ప్రఖ్యాతి గాంచిన పర్యాటక పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.అత్యంత సర్వాంగ సుందరమైన ఈ కట్టడం అశేష ప్రజల ఆధరాభిమానాలకు నిలయమైంది.ప్రతీ రోజూ నిత్యనైవేద్యాలతో అలరింపబడుతోంది.
దర్గాకు కిసోమీటరు దూరంలో ఉన్న బంగ్లాలో గంధమహోత్సవం నాడు స్వామి వారి గంధాన్ని ఉంచి ముస్లిం మతపీఠాధిపతులు పూజలు నిర్వహించి యాదవ కులస్తుల చేతుల మీదుగా గంధాన్ని గ్రామ పురవీధుల్లో ఊరేగించి దర్గాకు తీసుకెళతారు. బాగ్లాద్‌ నగరంలో ఫాతిమాభీ, కరిముల్లా దంపతులకు మస్తాన్‌వలీ జన్మించారు.ఆయన చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులు మరణించడంతో వివిధ ప్రాంతాల్లో సంచరించి చివరకు నెల్లూరు జిల్లాలోని కసుమూరు గ్రామంలో నిలిచిపోయి కొంత కాలం పశువుల కాపరిగా పశువులను మేపుతూ ఉండేవాడు.అనంతరం కాలగర్భంలో కసుమూరు గ్రామంలోని చెరువుకట్ట వద్ద సమాధి అయ్యారు.