ఆంధ్ర ప్రదేశ్
1953 అక్టోబరు 1న మద్రాస్ రాష్ట్రంలోని తెలుగు భాషీయులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలను, రాయలసీమ దత్త జిల్లాలను కలిపి ఆంధ్రరాష్ట్రం ఆవిర్భవించింది. రాష్ట్రాల పునర్విభజన బిల్లు ఆమోదం పొందాక భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాలు వచ్చాయి. హైదరాబాదు రాజ్యంలోని మరాఠీ జిల్లాలు మహారాష్ట్రకూ, కన్నడ భాషీయ జిల్లాలు కర్ణాటకకూ పోగా, మిగిలిన హైదరాబాదుతో కూడుకుని ఉన్న తెలుగు మాట్లాడే నిజాం రాజ్యాధీన ప్రాంతం ఆంధ్రరాష్ట్రంలో కలిసింది. అలా 1956, నవంబరు 1న అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని మరియు మద్రాస్ నుండి వేరుపడ్డ ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని కలిపి హైదరాబాద్ రాజధానిగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఏర్పడింది. అడపా దడపా సాగిన వేర్పాటు ఉద్యమాల ఫలితంగా దాదాపు 58 సంవత్సరాల తరువాత 2014 జూన్ 2 న పునర్విభజింపబడింది . నవ్యాంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణలు 2 తెలుగు రాష్ట్రాలుగా 2014 జూన్ 2 నుంచి అమలులోకి వచ్చాయి.
హైదరాబాదు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణాల ఉమ్మడి రాష్ట్ర రాజధానిగా పది సంవత్సరాల వరకు కొనసాగే అవకాశముంది. అమరావతిలో కొత్త రాజధానికి 2015 అక్టోబరు 23 న శంకు స్థాపన జరిగింది.. 2017 మార్చి 2న శాసనసభ ప్రారంభించబడి పరిపాలన మొదలైంది. దేశంలోనే 2వ అతి పెద్ద కోస్తా తీరం ఈ రాష్ట్రంలో ఉంది.
శ్రీ కృష్ణ కమిటీ నివేదిక
అయితే- హైదరాబాద్ ఇప్పుడు కేవలం తెలంగాణ నగరం కాదన్నది సమైక్యాంధ్రుల ప్రతివాదన. గత 35 ఏళ్లలో హైదరాబాద్ ఒక జాతీయ నగరంగా ఎదిగిందని వారంటున్నారు. మొత్తానికి రెండు పక్షాల మధ్య వివాదానికి హైదరాబాద్‌ కేంద్రంగా మారింది. అభివృద్ధి పరంగా హైదరాబాద్‌కు ఒక ప్రత్యేకత ఉందన్న మాట నిజమే. 1930లో నిజాం రాజ్యంలో దాదాపు 20 లక్షల మంది బయటి వారున్నారు. 10 లక్షల ఎకరాలు వారి సాగుబడిలో ఉండేవి. కోస్తాంధ్ర నుంచే కాకుండా కర్నాటక, మహారాష్ట్ర, బీహార్, ఒడిషా, ఉత్తరప్రదేశ్‌, గుజరాత్ వారు కూడా హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడ్డ వారిలో ఉన్నారు. అలా హైదరాబాద్ ఒక కాస్మోపాలిటన్ నగరంగా మారింది. బొగ్గు, విద్యుత్ బాగా లభించటం ఇతరులకు ఆకర్షణగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో IT పరిశ్రమల రాకతో నగరానికి జాతీయ స్థాయి వచ్చింది. కానీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో నియామకమే పెద్ద సమస్యగా మారింది. 60 ఏళ్లుగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు-స్థానికులు అన్న అంశం ఒక తీవ్ర సమస్యగా కొనసాగుతూనే ఉంది. జోనల్ విధానంలోని స్థానికులు అనే పదానికి తప్పుడు నిర్వచనం చెప్తూ తెలంగాణ వారికి ఇంకా అన్యాయం చేస్తున్నారని, ఉన్నతాధికారుల నియామకాలలోనూ వివక్ష కొనసాగుతున్నదని, నాన్-గెజిటెడ్ ఉద్యోగాలను గెజిటెడ్ హోదాకు పెంచి స్థానికులకు అన్యాయం చేస్తున్నారని తెలంగాణ వారు ఫిర్యాదు చేస్తున్నారు. ఈ అంశానికి సంబంధించిన రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు 1975లోనే వెలువడగా పదేళ్ల తర్వాత 1985లో గాని 610 జి.ఓ వెలువడలేదన్నది తెలంగాణ వారు ఎత్తి చూపుతున్న మరొక అంశం.