శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు
కృష్ణదేవ రాయలుకు తిరుమల దేవి, చిన్నాదేవి ఇద్దరు భార్యలని లోక విదితము. కానీ, ఆముక్తమాల్యద ప్రకారం ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు (తిరుమలాదేవి, అన్నపూర్ణ మరియు కమల). కృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామంతుడైన శ్రీరంగపట్నం రాజు కుమార వీరయ్య కూతురు తిరుమలాదేవిని 1498లో వివాహం చేసుకున్నాడు. పట్టాభిషిక్తుడైన తర్వాత రాజనర్తకి అయిన చిన్నాదేవిని వివాహమాడాడని న్యూనిజ్ వ్రాశాడు. ప్రతాపరుద్ర గజపతిని ఓడించి, ఆయన కూతురైన తుక్కా దేవిని మూడవ భార్యగా స్వీకరించాడటనటానికి చారిత్రకాధారాలున్నాయి. ఈమెనే కొందరు లక్ష్మీదేవి అని, జగన్మోహిని అని కూడా వ్యవహరించారు. చాగంటి శేషయ్య, కృష్ణరాయలకు అన్నపూర్ణమ్మ అనే నాలుగవ భార్య ఉందని భావించాడు. కానీ, చిన్నాదేవే అన్నపూర్ణమ్మ అని కొందరి అభిప్రాయం. డొమింగో పేస్ ప్రకారం కృష్ణరాయలకు పన్నెండు మంది భార్యలు. కానీ అందులో తిరుమలాదేవి, చిన్నాదేవి, జగన్మోహిని ప్రధాన రాణులని చెప్పవచ్చు. అయితే శాసనాల్లో ఎక్కువగా ప్రస్తావించబడిన తిరుమలాదేవి పట్టపురాణి అయిఉండవచ్చని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ఇద్దరు కుమార్తెలు, వారిలో పెద్ద కూతురు తిరుమలాంబను ఆరవీడు రామ రాయలకు, చిన్న కూతురును రామ రాయలు సోదరుడైన తిరుమల రాయలుకు ఇచ్చి వివాహం చేసాడు. ఒక్కడే కొడుకు, తిరుమల దేవరాయలు. ఇతనికి చిన్న తనంలోనే పట్టాభిషేకం చేసి, తానే ప్రధానిగా ఉండి రాజ్యవ్యవహారాలు చూసుకునేవాడు. కాని దురదృష్టవశాత్తూ తిరుమల దేవ రాయలు 1524లో మరణించాడు. ఈ విషయంపై కృష్ణ దేవ రాయలు తిమ్మరుసును అనుమానించి, అతనిని గ్రుడ్డివానిగా చేసాడు. తానూ అదే దిగులుతో మరణించినాడని ఓ అభిప్రాయము. మరణానికి ముందు చంద్రగిరి దుర్గమునందున్న సోదరుడు, అచ్యుత రాయలును వారసునిగా చేసాడు.
శ్రీకృష్ణసత్య
శ్రీకృష్ణసత్య కె.వి.రెడ్డి దర్శకత్వం వహించగా, ఎన్.టి.రామారావు, జయలలిత, కాంతారావు, ఎస్.వి.రంగారావు తదితరులు ముఖ్యపాత్రల్లో నటించిన 1971 నాటి పౌరాణిక చిత్రం. శ్రీ రామావతారానికి, శ్రీ కృష్ణావతారానికి సంధానం చేస్తూ నిర్మించిన పౌరాణిక చిత్రమిది. పౌరాణిక కథకు కల్పన జోడించి చిత్రకథను రూపొందించారు.
శ్రీరామ రావణ యుధ్దంలో పరాజయం అంచున నిలిచిన రావణుడు, పాతాళ లంకను పాలిస్తున్న మైరావణుని సహాయం కోరతాడు. రామ లక్ష్మణులను కాళికా దేవికి బలి ఇస్తానని మైరావణుడు ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. చారుల ద్వారా విషయం తెలుసుకున్న హనుమంతుడు రామలక్ష్మణులకు తన తోకతో కోటను నిర్మించి ఆ కోట భాగాన కూర్చొని ఉంటాడు. మైరావణుడు విభీషణుని రూపంలో వచ్చి రామ లక్ష్మణులను బొమ్మలుగా మార్చి తీసుకుపోతాడు. హనుమంతుడు మోసం తెలిసిన పిమ్మట పాతాళ లంకు వెళ్తాడు. శ్రీరాముని భర్తగా కోరుకున్న చంద్రసేన మైరావణుని బందీగా ఉంటుంది. మైరావణుని వధించడానికి అతని ప్రాణ రహస్యం తెలుసుకోవలసి ఉంటుంది. అందుకు చంద్రసేన సహాయం అర్ధిస్తాడు హనుమంతుడు. అందుకు ప్రతిగా చంద్రసేన నీ స్వామి నాస్వామి కావాలని కోరుతుంది. అందులో అంతరార్ధం తెలియని హనుమంతుడు అలాగే అని మాట ఇస్తాడు. మైరావణుని వధ తరువాత చంద్రసేన కోరిక తెలిసిన శ్రీరాముడు విస్తుపోతాడు. చంద్రసేన కోరిక లో పరమార్ధం తనను భర్తగా పొందడమని ఏకపత్నీ వత్రుడైన తాను ఆ కోరికను తీర్చడం అసాధ్యమని తెలుపుతాడు. ఐతే హనుమంతుని మాట నిలబెట్టడానికి చంద్రసేన భవనానికి వస్తాడు. హనుమంతుడు కీటక రూపంలో దుశ్సకనం వస్తాడు. శ్రీరాముడు శయ్య మీద కూర్చొనగానే మంచం విరుగుతుంది. చంద్రసేన ఈ దుశ్చర్య కు కారణమైన వానిని శపించబోగా హనుమంతుడు శరణాగతుడై, ప్రతక్షమై, శ్రీరామ ఏకపత్నీ వత్రాన్ని వివరించి వచ్చు జన్మలో ఆమెను భర్తగా స్వకరిస్తాడని చెబుతాడు.