దశరథుడు
దశరథుడు రామాయణం లోని ఒక పాత్ర పేరు. శ్రీరాముని తండ్రి. ఈయన అయోధ్య సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించేవాడు. ఇతడు చాల మంచి రాజు రఘు వంశమునకు చెందిన వాడు. ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు. కౌసల్య, సుమిత్ర, మరియు కైకేయి. దశరథునికి చాలాకాలం సంతానం కలుగలేదు. ఆయన ఋష్యశృంగుడును ౠత్విక్కుగా వరించి పుత్రకామేష్టి నిర్వహించి నలుగురు కుమారులను పొందాడు. అందులో పెద్దవాడైన రామచంద్రుడు విష్ణుమూర్తి అవతారమని పురాణాలు వివరిస్తునాయి. వీరికి పుట్టిన నలుగురు పుత్రులు, రాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు, శతృఘ్నుడు. కౌసల్య కుమారుడు రాముడు, సుమిత్ర కుమారులు లక్ష్మణ శతృజ్ఞులు, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు.
దశరథునికి రాణులు ముగ్గురు. పెద్ద భార్య కౌసల్య, రెండవ భార్య సుమిత్ర, మూడవ భార్య కైకేయి. కౌశల్య కుమారుడు రామచంద్రుడు. సుమిత్ర కుమారుడు లక్ష్మణుడు, శత్రుఙడు కైకేయి కుమారుడు భరతుడు. నలుగురూ అల్లారు ముద్దుగా పెంచబడ్డారు.
దశరథుని రాజ్యసభలోకి ఒక రోజు విశ్వామిత్రుడు ప్రవేశించి రామచంద్రుని తన యజ్ఞరక్షకునిగా పంపమని కోరాడు. దశరథుడు ముందుగా విశ్వామిత్రుని కోరిక తీర్చగలనని మాటిచ్చి తరువాత పుత్రుని పంపలేక మాట వెనక్కి తీసుకుంటాడు. అయినప్పటికీ వశిష్ఠాదులు హితవు చెప్పిన తరువాత రామచంద్రుని విశ్వామిత్రునితో పంపడానికి సమ్మతిస్తాడు. రామచంద్రుని అనుసరించి లక్ష్మణుడూ విశ్వామిత్రునితో వెళతాడు. విశ్వామిత్రుని రామ లక్ష్మణులను ప్రేమగా చూసుకుని వారికి గురువుగా ఉండి రామచంద్రునికి అనేక అస్త్రాలను ప్రసాదించి అతడిని సాటిలేని మేటి వీరునిగా తీర్చిదిద్దుతాడు. యాగరక్షణ తరువాత మిథిలా నగరానికి తీసుకు వెళ్ళి శివధనుర్భంగం చేయిస్తాడు.
శ్రీరామేశ్వర కవులు
శ్రీరామేశ్వర కవులు పేరుతో రావూరి శ్రీరాములు మరియు ప్రతాప వేంకటేశ్వరులు జంటగా కవిత్వం చెప్పారు. అవధానాలు కూడా చేశారు. వీరు మొదటిలో వేంకట రామకవులు పేరుతో జంటకవిత్వం చెప్పేవారు. తరువాత శ్రీరామేశ్వర కవులుగా పేరు మార్చుకొన్నారు.
శ్రీరాములు 1891 లో వికృతి నామ సంవత్సర ఫాల్గుణ శుద్ధ షష్ఠి నాడు మన్నవ శేషగిరిరావు, రామమ్మ దంపతులకు గుంటూరు జిల్లా పెదనందిపాడు గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడిని రావూరి వేంకటకృష్ణయ్య, చిన్నమాంబ దంపతులు దత్తతకు తీసుకున్నారు. ఇతడు తెనాలి సంస్కృత కళాశాలలో తన సహధ్యాయి అయిన ప్రతాప వేంకటేశ్వరులుతో కలిసి జంటగా కవిత్వం చెప్పాడు. ఇతడు పిన్నవయసులోనే 1923 అనగా దుర్మతి నామ సంవత్సర చైత్ర శుద్ధ తదియనాడు హఠాత్తుగా మరణించాడు.