ఆక్సిజన్
ప్రాణ వాయువు (ఆంగ్లం:Oxygen) గాలిలో ఉన్న సంఘటిత వాయువులలో ఒకటి. ప్రకృతిలో అన్ని మూలకాల కంటే ఎక్కువగా లభిస్తుంది. గాలిలో మూలక రూపంలో లభిస్తుంది. ఘనపరిమాణాత్మకంగా గాలిలో ఐదవవంతు ఉంటుంది. దీనిని తెలుగులో సాంప్రదాయకంగా ఆమ్లజని అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిని ప్రాణవాయువుగానూ వ్యవహరిస్తారు. భూమి మీద వృక్ష జంతు సంపదకి ప్రాణ వాయువు అత్యవసరం. ఇది నీటిలో కరుగుతుంది. నీటిలో గల జీవాలు ఈ ప్రాణ వాయువును గ్రహిస్తాయి. ఇది ఇసుకలో 65%, నీటిలో 89% ఉంటుంది. 
ప్రాణ వాయువు యొక్క సంకేతం "O", మరియు అణు ఫార్ములా "O". 
స్వీడన్ దేశస్తుడైన షీలే మొదటిసారిగా 1771 లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ ను వియోగం చెందించి ఆక్సిజన్ తయారు చేసాడు. దీనిని జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ, షీలే అనే శాస్త్రవేత్తలు 1 ఆగస్టు 1774 తేదీన కనుక్కొన్నారు. భూమి పొరల్లో అత్యధికంగా ఉండే మూలకం ఆక్సిజన్, సాధారణ పద్ధతుల్లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ లేదా పొటాషియం నైట్రేట్ లను వేడి చేసినపుడు ఆక్సిజన్ వాయువు వెలువడుతుంది. తరువాత లావోయిజర్ దీని ధర్మాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి 'ఆక్సిజన్ ' అని పేరు పెట్టాడు. ఆక్సిజన్ అంటే ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసేది అని అర్థం.
ఆక్సిజన్ ను పొటాషియం పెర్మాంగనేట్ (KMnO), పొటాషియం క్లోరేట్ (KClO, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (HO, పొటాషియం నైట్రేట్ (KNO) మరియు మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ (HgO) లను వియోగం చెందించి పొందవచ్చు.
పర్యావరణ జలధర్మశాస్త్రం
మొక్కల శరీర ధర్మ శాస్త్రం నీటి లభ్యతపై ప్రత్యక్షంగా సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటుందనేది పర్యావరణ జలధర్మ శాస్త్రపు ప్రాథమిక సూత్రం. వర్షాధార అడవులలో వలే ఎక్కడైతే నీరు తగినంతగా లభ్యమవుతుందో, అక్కడ మొక్కల పెరుగుదల పోషక పదార్థాల లభ్యతపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆఫ్రికాలోని సవనా గడ్డి భూముల వంటి తగినంత నీటి లభ్యత లేని ప్రాంతాలలో, అక్కడి వృక్ష సముదాయంలోని రకాలు, వాటి విస్తరణ, అవి నేల నుండి గ్రహించగలిగిన నీటి మొత్తంపై ప్రత్యక్షంగా ఆధారపడి ఉంటాయి. నేల నుండి నీరు తగినంతగా లభించక పోయినట్లయితే, అప్పుడు నీటి ఒత్తిడి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. నీటి ఒత్తిడి పరిస్థితులలో మొక్కలు పత్ర రంధ్రాలను మూసివేయడం లాంటి అనేక ప్రతిస్పందనల ద్వారా బాష్పోత్సేకాన్ని, కిరణజన్య సంయోగ క్రియను తగ్గించుకుంటాయి. ఆవరణలోని నీటి యొక్క చలనంలో తగ్గుదల, కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ వెల్లువ, చుట్టూ ఉన్నశీతోష్ణ స్థితిపైన, వాతావరణం పైనా ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.