రుద్రమ దేవి
రుద్రమదేవి పాలన ప్రజారంజకమై భాసిల్లింది. శాంతి సుస్థిరతలతో విరాజిల్లింది.
క్రీ. శ. 1000 నుంచి 1323 వరకు దాదాపు మూడు శతాబ్దాల పాటు తెలుగు నేల నేలింది కాకతీయ వంశం. వీరికాలంలోనే త్రిలింగ, ఆంధ్ర పదాలకు అర్థం, పరమార్థం ఏర్పడ్డాయి. కాకతీయ వంశంలో సప్తమ చక్రవర్తి అయిన గణపతి దేవుడు అత్యంత పరాక్రమవంతుడు, రాజనీతి కోవిదుడు. ఈయనకు ఇద్దరు కూతుళ్లు. మహిళలు రాజ్యాధికారానికి అనర్హులన్న అప్పటి కాలపరిస్థితులకు తలొగ్గిన ఆయన తన కూతురు రుద్రమదేవిని కుమారుడిగా పెంచాడు. అన్ని విద్యలూ నేర్పించాడు. గణపతి దేవుడు రుద్రమను రాజప్రతినిధిగా ప్రకటించినప్పుడు ఆమె వయసు పద్నాలుగేళ్లే. అప్పటి నుంచి ఆమె తండ్రి చాటుబిడ్డగా పాలన సాగించింది. రుద్రమదేవి 1261 ప్రాంతం నుంచీ స్వతంత్రంగా పరిపాలించినట్లు కనబడుతుంది. కొన్ని శాసనాల్లో 1279 వరకు పట్టాభిషక్తురాలు కాలేదేమో అనే భావం కలిగించే రాతలున్నాయి
శివశ్రీ శాతకర్ణి
శివశ్రీ శాతకర్ణి పులమాయి అనంతరము రాజ్యభారమును వహించి క్రీ.శ.170 నుండి 177 వరకు ఏడేండ్లు పాలన చేశాడు. ఇతడును గౌతమీ పుత్రశాతకర్ణి పుత్రునకు వాసిష్ఠీ రాణికి జన్మించాడు అగుటవలన పులమాయి సోదరుడు కావలయును. వసిష్ఠీ పుత్రకుడును శాతకర్ణినామధారుడును అగుటచే ఈతడే మహాక్షేత్రపరుద్రదమమని అల్లుడు కావచ్చును.అట్లగుట రుద్రదమనునిచే రెండుసార్లు ఓడింపబడినవాడు ఈతడే అయియుండవలెను. గుజరాతులోని జునారు అందు రుద్రమనుని శాసనము అనుసరించి ఆతడు దక్షిణాపధరాజగు శాతకర్ణిని రెండుమారులు జయించి, అకరావంతి, అపరాంత, అనూప, సూరాష్ట్ర దేశములను లాగికొని మాహాక్షేత్రప బిరుదము వహించినట్లును, తిరిగి స్వాతంత్ర్య రాజ్యము ప్రతిష్ఠించినట్లును తెలియుచున్నది.