ఆక్సిజన్
ప్రాణ వాయువు (ఆంగ్లం:Oxygen) గాలిలో ఉన్న సంఘటిత వాయువులలో ఒకటి. ప్రకృతిలో అన్ని మూలకాల కంటే ఎక్కువగా లభిస్తుంది. గాలిలో మూలక రూపంలో లభిస్తుంది. ఘనపరిమాణాత్మకంగా గాలిలో ఐదవవంతు ఉంటుంది. దీనిని తెలుగులో సాంప్రదాయకంగా ఆమ్లజని అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిని ప్రాణవాయువుగానూ వ్యవహరిస్తారు. భూమి మీద వృక్ష జంతు సంపదకి ప్రాణ వాయువు అత్యవసరం. ఇది నీటిలో కరుగుతుంది. నీటిలో గల జీవాలు ఈ ప్రాణ వాయువును గ్రహిస్తాయి. ఇది ఇసుకలో 65%, నీటిలో 89% ఉంటుంది. 
ప్రాణ వాయువు యొక్క సంకేతం "O", మరియు అణు ఫార్ములా "O". 
స్వీడన్ దేశస్తుడైన షీలే మొదటిసారిగా 1771 లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ ను వియోగం చెందించి ఆక్సిజన్ తయారు చేసాడు. దీనిని జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ, షీలే అనే శాస్త్రవేత్తలు 1 ఆగస్టు 1774 తేదీన కనుక్కొన్నారు. భూమి పొరల్లో అత్యధికంగా ఉండే మూలకం ఆక్సిజన్, సాధారణ పద్ధతుల్లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ లేదా పొటాషియం నైట్రేట్ లను వేడి చేసినపుడు ఆక్సిజన్ వాయువు వెలువడుతుంది. తరువాత లావోయిజర్ దీని ధర్మాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి 'ఆక్సిజన్ ' అని పేరు పెట్టాడు. ఆక్సిజన్ అంటే ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసేది అని అర్థం.
ఆక్సిజన్ ను పొటాషియం పెర్మాంగనేట్ (KMnO), పొటాషియం క్లోరేట్ (KClO, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (HO, పొటాషియం నైట్రేట్ (KNO) మరియు మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ (HgO) లను వియోగం చెందించి పొందవచ్చు.
జీవాణుపుంజం (బయోపాలిమర్)
జీవించివున్న ప్రాణుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడే పాలిమర్‌లను జీవాణుపుంజాలు (బయోపాలిమర్‌లు) అంటారు. సెల్యులోజ్, స్టార్చ్, చిటిన్, ప్రోటీన్‌లు, పెప్టైడ్‌లు, DNA మరియు RNAలు అన్నీ బయోపాలిమర్‌ల యొక్క ఉదాహరణలు, వీటిలో ఉండే మోనోమర్ కేంద్రాలు, వరుసగా, చక్కెరలు, అమైనో ఆమ్లాలు మరియు న్యూక్లియోటైడ్‌లు.
భూమిపై సెల్యూలోజ్ అతి సాధారణ బయోపాలిమర్‌గా మరియు అతి సాధారణ కర్బన పదార్థంగా పరిగణించబడుతుంది. మొక్కలోని మొత్తం పదార్థంలో సుమారుగా 33 శాతం సెల్యులోజ్ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు పత్తిలో సెల్యులోజ్ పదార్థ పరిమాణం ~ 90 శాతంకాగా, కలపలో సెల్యులోజ్ ~ 50 శాతం ఉంటుంది.
కొన్ని బయోపాలిమర్‌లు జీవఅధోకరణం (జీవకృత పంచత్వం) చెందుతాయి. అంటే, అవి సూక్ష్మజీవులు చేత CO మరియు నీరుగా విచ్ఛిన్నం చేయబడతాయి. అంతేకాకుండా, జీవఅధోకరణం చెందే కొన్ని బయోపాలిమర్‌లు కంపోస్ట్‌గా (చీకుడు ఎరువు) మారతాయి. అంటే, వీటిని పారిశ్రామిక కంపోస్టింగ్ ప్రక్రియలో ఉంచి 6 నెలల్లోనే 90% శాతం విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు. ఇటువంటి ప్రక్రియకు ఉపయోగించే బయోపాలిమర్‌లను గుర్తించేందుకు ఐరోపా ప్రమాణం EN 13432 (2000)ను ఉపయోగిస్తారు, చీకుడు ఎరువుగా మార్చగల బయోపాలిమర్‌లను గుర్తించేందుకు ఈ గుర్తును ఉపయోగిస్తారు. ఈ గుర్తు ఉన్న సరుకును పారిశ్రామిక కంపోస్టింగ్ ప్రక్రియలో ఉంచి, 6 నెలల్లో (లేదా అంతకంటే తక్కువ సమయంలో) విచ్ఛిన్నం చేయవచ్చు. చీకుడు ఎరువుగా మార్చదగిన పాలిమర్‌కు ఒక ఉదాహరణ 20 μm మందం గల PLA పొర: ఇంతకంటే ఎక్కువ మందం ఉన్న ఈ పొరలు చీకుడు ఎరువుగా మార్చేందుకు పనికిరావు, అయితే ఇవి కూడా జీవఅధోకరణం చెందుతాయి. ఇటువంటి పాలిమర్‌లను నేరుగా తమ సొంత కంపోస్ట్ కుప్పలో పారవేసేందుకు వినియోగదారులకు వీలు కల్పించే ఒక గృహ కంపోస్టింగ్ చిహ్నం త్వరలోనే ఏర్పాటు కావొచ్చు.