దశరథుడు
దశరథుడు రామాయణం లోని ఒక పాత్ర పేరు. శ్రీరాముని తండ్రి. ఈయన అయోధ్య సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించేవాడు. ఇతడు చాల మంచి రాజు రఘు వంశమునకు చెందిన వాడు. ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు. కౌసల్య, సుమిత్ర, మరియు కైకేయి. దశరథునికి చాలాకాలం సంతానం కలుగలేదు. ఆయన ఋష్యశృంగుడును ౠత్విక్కుగా వరించి పుత్రకామేష్టి నిర్వహించి నలుగురు కుమారులను పొందాడు. అందులో పెద్దవాడైన రామచంద్రుడు విష్ణుమూర్తి అవతారమని పురాణాలు వివరిస్తునాయి. వీరికి పుట్టిన నలుగురు పుత్రులు, రాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు, శతృఘ్నుడు. కౌసల్య కుమారుడు రాముడు, సుమిత్ర కుమారులు లక్ష్మణ శతృజ్ఞులు, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు.
దశరథునికి రాణులు ముగ్గురు. పెద్ద భార్య కౌసల్య, రెండవ భార్య సుమిత్ర, మూడవ భార్య కైకేయి. కౌశల్య కుమారుడు రామచంద్రుడు. సుమిత్ర కుమారుడు లక్ష్మణుడు, శత్రుఙడు కైకేయి కుమారుడు భరతుడు. నలుగురూ అల్లారు ముద్దుగా పెంచబడ్డారు.
దశరథుని రాజ్యసభలోకి ఒక రోజు విశ్వామిత్రుడు ప్రవేశించి రామచంద్రుని తన యజ్ఞరక్షకునిగా పంపమని కోరాడు. దశరథుడు ముందుగా విశ్వామిత్రుని కోరిక తీర్చగలనని మాటిచ్చి తరువాత పుత్రుని పంపలేక మాట వెనక్కి తీసుకుంటాడు. అయినప్పటికీ వశిష్ఠాదులు హితవు చెప్పిన తరువాత రామచంద్రుని విశ్వామిత్రునితో పంపడానికి సమ్మతిస్తాడు. రామచంద్రుని అనుసరించి లక్ష్మణుడూ విశ్వామిత్రునితో వెళతాడు. విశ్వామిత్రుని రామ లక్ష్మణులను ప్రేమగా చూసుకుని వారికి గురువుగా ఉండి రామచంద్రునికి అనేక అస్త్రాలను ప్రసాదించి అతడిని సాటిలేని మేటి వీరునిగా తీర్చిదిద్దుతాడు. యాగరక్షణ తరువాత మిథిలా నగరానికి తీసుకు వెళ్ళి శివధనుర్భంగం చేయిస్తాడు.
ఈలూరు
రావణ సంహారానంతరం, రాముడు అయోధ్యకు పుష్పక విమానంపై వెళుతుండగా, రైభ్యుడు అను మహర్షి, తపఃప్రభావంచే, ఈశ్వరుని కోరిక నెరవేర్చుటకు వెళ్తున్నప్పుడు, విమానం కృష్ణా నదిలో ఆగిపోతుంది. ఇక్కడ మునులు చెప్పిన ప్రకారం, సైకత లింగం ప్రతిష్ఠించుతారు. ఆంజనేయుడు తెచ్చిన శివలింగం, ముహూర్తం దాటిపోవడంతో, శ్రీరాముని చేత ఐలూరులో ప్రతిష్ఠించినట్లు స్థలపురాణం. అప్పుడు శివుడు, రామాంజనేయులకు ప్రత్యక్షమై, ఇది "దక్షిణ కాశి" అని "ఉభయ రామేశ్వరక్షేత్రం"గా ప్రసిద్ధి చెందగలదని చెపుతాడు. ఇక్కడ కృష్ణా నదిలో స్నానం చేసి, శివుడిని దర్సించుకున్న వారికి, కాశీకి వెళ్ళి గంగలో స్నానం చేసి విశ్వేశ్వరుడిని దర్శించిన ఫలితం కలుగుతుందని స్థలపురాణం చెపుచున్నది. శ్రీరామునిచే శివలింగం ప్రతిష్ఠ జరగడంతో ఇక్కడనే రఘునాయకస్వామి పేరుతో నేను ఇక్కడ్నే ఉండగలనని చెప్పటంతో, దీనికి, "ఊభయరామక్షేత్రం" అని పేరు. ఆలయంలో పార్వతీదేవి విగ్రహం లేకపోవటం కారణంగా, ఇక్కడ శివుడిని, "యోగశివుడు" అని పిలుస్తారు. నందీశ్వరుడు, అమ్మవారు లేకపోవటం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. [2]