ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం
ఈ నావిగేషన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగ వరుస క్రమంలో మొదట 2013 జులైలో ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహాన్ని, 2014 ఏప్రిల్ లోఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టారు. ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహాన్ని పిఎస్ఎల్ వి-సీ22 అను ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా, ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాన్నిపిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ24 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టడం జరిగింది.
ప్రయోగ సమయంలో, ఇంధన సమేతంగా ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం బరువు 1425.4కిలోలు. ఈఉపగ్రహం యొక్క సౌష్టవనిర్మాణంలో, పొందికలో, ఉపకరణాల అమరికలో అంతకు ముందు నిర్మించి, కక్ష్యలోకి పంపిన ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ, మరియు ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాలను పోలి ఉంటుంది. ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం భౌతిక కొలతలు 1.58 మీటర్లు x 1.50 మీటర్లు x 1.50మీటర్లు. ఈ ఉపగ్రహ జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు.
ఉపగ్రహం రెండురకాల ఉపకరణాల సమూదాయాన్నికలిగి ఉంది.అందులో ఒకటి దిక్సూచి (navigation payload) సంబంధించినది. రెండవది రేంజింగ్ (ranging) ఉపకరణాలు కలిగి ఉన్నాయి. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు కలిగిన విభాగం ఓడల/నౌకల, విమాన తదితర యానాలకు సంబంధించిన దిక్సూచి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు పంపిణి చేస్తుంది.నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు L5- బ్యాండ్ (1176.45MHZ) మరియు S-బ్యాండ్ (2492.028 MHZ ) లో పనిచేస్తాయి. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలలో అత్యంత కచ్చితమైన సమయాన్ని చూపించే రుబీడియం పరమాణు గడియారం అమర్చబడింది.
భాస్కర –II ఉపగ్రహం
1979 లో ప్రయోగించిన భాస్కర-I ఉపగ్రహం తరువాత భారతీయ అంతరిక్ష పరిషోధన సంస్థ ఇస్రో (ISRO) వారు ప్రయోగించిన మరో ఉపగ్రహం పేరుభాస్కర –II.భాస్కర-I ఉపగ్రహంకన్న ఈఉపగ్రహం యొక్క పేలోడ్ పెంచబడింది.
ఈ ఉపగ్రహానికి భాస్కర అనేపేరు భారతీయ గణితశాస్త్రవేత్త గుర్తింపుగా పెట్టారు.
మొదటి భాస్కరుడు క్రీ.శ 7వ శతాబ్దికి చెందిన భారతీయ గణితవేత్త.శూన్య విలువని సూచించడానికి "0"అనే గుర్తుని మొట్టమొదటగా వాడినవాడు,మొదటి భాస్కరుడు.ఆర్యభటీయంపైన రాసిన భాష్యంలో, సైన్ సంబంధానికి చేసిన ఉజ్జాయింపులు అద్వితీయమైనవి.ఈ ఆర్యభటీయభాష్యం క్రీ.శ 629లో సంకలితమైంది.ఇది సంస్కృతభాషలోని గణిత, ఖగోళ, జ్యోతిషాలకి సంబంధించి,అత్యంత ప్రాచీనమైన వచనగ్రంథం.ఇతను మహాభాస్కరీయం, లఘుభాస్కరీయం అనే రెండు ఇతర గ్రంథాలను కూడా రాసాడు.భిన్నాల మీద అధ్యయనంలో గణనీయమైన పాత్ర పోషించిన భారతీయ గణితవేత్తలు, భాస్కరుడు మరియు బ్రహ్మగుప్తులు.
1979 లో ప్రయోగించిన భాస్కర-I ఉపగ్రహంకన్న ఈ ఉపగ్రహం యొక్క పేలోడ్ పెంచబడినది.భాస్కర -II ఉపగ్రహం బరువు 444 కిలోలు.ఈ ఉపగ్రహన్నిఅంతరిక్షములో 54 1కిలోమీటర్ల పెరిజీ,557 కిలోమీటర్ల అపోజి ఎత్తులో, 50.7°డిగ్రీల ఏటవాలుతలంతో ప్రవేశపెట్టారు. ఈ ఉపగ్రహాన్ని 1981 వ సంవత్సరం, నవంబరు నెల,శుక్రవారం,20 తారిఖున రష్యాలోని దేశంలోని కాపుస్ యార్‌లోని వోల్గోగ్రాడ్ ప్రయోగ వేదిక (Volgograd Launch Station)నుండి C-1 ఇంటర్‌కాస్మోస్ అను ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా అంతరిక్షములో ప్రవేశపెట్టారు. భాస్కర-Iమరియు భాస్కర-II రెండు కూడా భారత దేశపు ఇండియన్ స్పేస్ రిసెర్చిఅర్గనైజేసన్ (ISRO) తయారు చేసిన రెండు ఉపగ్రహాలు. ఈ ఉపగ్రహం యొక్క పని చెయ్యుకాలం ఒకసంవత్సరం కాగా,ఇది పది సంవత్సరాలు కక్ష్యలో తిరిగింది. 1991లో తిరిగి సపర్కంలోకి వచ్చినది.భాస్కర-I మరియు భాస్కర-II రెండు ఉపగ్రహాలు కూడా లోఎర్తు ఆర్బిట్(LEO)ఉపగ్రహాలు.ఈ ఉపగ్రహామలో రెండు టెలివిజన్ కెమరాలు ఉండగా,ఒకటి విసిబుల్ రకం(600 నానో మీటర్లు)మరియు రెండవది నియర్ ఇఫ్రారేడ్(800 నానో మీటర్లు),ఈ ఉపగ్రహం జలవాతావరణం సంబంధించిన సాంకేత విజ్ఞానసమాచారం, అటవీ శాస్త్రవిజ్ఞాన సమాచారాన్ని, భూవిజ్ఞానంకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని అందించినది.