కార్బొనైల్ క్లోరైడ్
కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ ఫాస్‌జెన్ రంగులేని వాయువు.ఉపిరి ఉక్కిరిబిక్కిరి చెయ్యు వాసన కల్గి ఉండును.ఈ సమ్మెళన పదార్థం యొక్క అణుభారం 98.92 గ్రాములు/మోల్. 15 °C కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ వాయువు సాంద్రత 4.248 గ్రాములు/లీటరు.0 °C వద్ద, ద్రవ కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క సాంద్రత 1.432 గ్రాములు/సెం.మీ.కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం −118 °C (−180 °F; 155K).ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 8.3 °C (46.9 °F; 281.4K) .కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ నీటితో చర్య వలన వియోగం చెందును. బెంజీన్, టోలిన్, మరియు అసిటిక్ ఆసిడ్‌లలో కరుగుతుంది.
కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ ఒక్క అణుసౌష్టవం VSEPR సిద్ధాంతంలో సూచింపబడ్డ ఏక సమక్షేత్రము/ ఏకతలీయముగా ఉంది.కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ అణువులోని C=O బంధదూరం1.18 Å.మరియు అణువు లోని C—Cl బంధ దూరం1.74 Å.అలాగే కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ అణువులోని Cl—C—Cl ల బంధాల మధ్య కోణం111.8°. కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ వాయువు కార్బోనిక్ ఆమ్లం నుండి ఏర్పడిన అతి సామాన్య, చిన్న ఆమ్ల క్లోరైడులలో, కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ వాయువు ఒకటి.
పారిశ్రామికంగా కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ను శుద్ధమైన కార్బన్ మొనాక్సైడ్ మరియు క్లోరిన్ వాయువుల నుండి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. ఈ ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో సక్రియ కర్బనాన్ని (activated carbon) ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగిస్తారు. రియాక్టరులో (రసాయనికచర్య జరుపు పరికరం/పాత్ర) సఛిద్ర/ సూక్ష్మరంధ్రాలుగల, గుట్టగా ఉన్నసక్రియకర్బనం/బొగ్గు మీదుగా శుద్ధమైన కార్బన్ మొనాక్సైడ్ మరియు క్లోరిన్ వాయువులను పంపడం వలన కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ఉత్పత్తి అగును.
ఈ కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ఉత్పత్తి ప్రక్రియ ఉష్ణమోచక (తాపక్షేపకవేడిని వెలిపెట్టే) చర్య, అందువలన ఏర్పడిన ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించుటకై రియాక్టరు (reactor) ను తగిన విధంగా చల్లపరచవలెను. ఈ ప్రక్రియను 50-150 °C ఉష్ణోగ్రత మధ్య జరపాలి.ప్రక్రియ/చర్యా సమయంలో ఉష్ణోగ్రత200°C దాటిన ఉత్పత్తి అయ్యిన కార్బొనైల్ డై క్లోరైడ్/ ఫాస్‌జీన్ తిరిగి కార్బన్ మొనాక్సైడ్, క్లోరిన్ గా పూర్వ స్థితిపొందును.1989 సంవత్సరంలో కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ఉత్పత్తి 2.74 మిలియను టన్నులని అంచనావేసారు.
కాల్సియం క్లోరైడ్
కాల్సియం క్లోరైడ్ నీటిలో కరుగు ధర్మం కలిగి ఉన్నందున, జల ద్రావణాలలో కాల్సియం క్లోరైడ్ కాల్సియం అయానుల (ions) వనరుగా పనిచేస్తుంది.ఈ లక్షణం వలన, ద్రవాలలో లోని ఆయానులను తొలగించుటకు కాల్సియం క్లోరైడ్ ఉపయోగపడుతుంది.ఉదాహరణకు ద్రవణాలలోని ఫాస్పేట్ ను కాల్సియం ద్వారా తొలగించవచ్చు:
కరిగించిన (ద్రవికరించిన) కాల్సియం క్లోరైడ్ ను విద్యుత్‌ విశ్లేషణచేయు (electrolyse) ట వలన కాల్సియం లోహం మరియు క్లోరిన్ వాయువుగా విడిపోవును.
కాల్సియం క్లోరైడ్‌ను నేరుగా సున్నపురాయి (limestone) నుండి ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.సాల్వే ప్రాసెస్ (Solvay process) చర్యలో అధిక ప్రమాణంలో, పెద్ద మొత్తంలో ఉప ఉత్పత్తిగా కాల్సియం క్లోరైడ్ లభిస్తుంది. 2002సంవత్సరంలో ఉత్తర అమెరికా వినియాగం 1.687 మిలియను టన్నులు (3.7 బిలియను పౌండ్లు).అమెరికాలో ఉత్పత్తి అగు కాల్సియం క్లోరైడ్ పరిమాణంలో 35% మిచిగాన్ లోని ఎడౌవ్ కెమికల్ కంపెని ఉత్పత్తి చేస్తోంది.
డ్రైయింగ్ ట్యూబ్ (drying tubes:పొడి పరచు గొట్టాలు) లలో తరచుగా కాల్సియం క్లోరైడ్ తో నింపెదరు.సోడియం కార్బోనేట్ ను ఉత్పత్తి కావించు నపుడు కెల్ప్/ సముద్రపుపాఁచి, శైవలము (Kelp) ను పొడి పరచుటకై కాల్సియం క్లోరైడ్ ను ఉపయోగిస్తారు.తేమ/చెమ్మను తొలగించు ఉపకరణాలలో కాల్సియం క్లోరైడ్ నింపుటకు FDA అనుమతి ఉంది.గృహాలలో, ఇతర పరిసర ప్రాంతాలలోని గాలిలోని తేమను తొలగించుటకై ఉపయోగించు లవణ/రసాయాన ఆధారిత డిహ్యుమిడిఫెయిర్ (dehumidifiers) లలో కాల్సియం క్లోరైడ్ ను ఉపయోగిస్తారు.
రోడ్ల మీద కాల్సియం క్లోరైడ్ ను చల్లడం వలన రోడ్ల శైథిల్యం (weathering) ను నివారించవచ్చును. కాల్సియం క్లోరైడ్ ను చల్లడం వలన పొడివాతావరణంలో కూడా రోడ్లు తడిగా ఉన్నట్లు కన్పించును. కాల్సియం క్లోరైడ్ యొక్క అర్ద్రతా కర్షకగుణం (తేమను పీల్చుస్వభావం) కారణంగా, దీనిని మట్టి బాటలఉపరితలంపై నీటిపొరను పట్టి ఉంచు కోవటానికి ఉపయోగిస్తారు.తేమ కారణంగా మట్టి రోడ్లపైన దుమ్ము పైకి లేవదు.