దశరథుడు
దశరథుడు రామాయణం లోని ఒక పాత్ర పేరు. శ్రీరాముని తండ్రి. ఈయన అయోధ్య సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించేవాడు. ఇతడు చాల మంచి రాజు రఘు వంశమునకు చెందిన వాడు. ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు. కౌసల్య, సుమిత్ర, మరియు కైకేయి. దశరథునికి చాలాకాలం సంతానం కలుగలేదు. ఆయన ఋష్యశృంగుడును ౠత్విక్కుగా వరించి పుత్రకామేష్టి నిర్వహించి నలుగురు కుమారులను పొందాడు. అందులో పెద్దవాడైన రామచంద్రుడు విష్ణుమూర్తి అవతారమని పురాణాలు వివరిస్తునాయి. వీరికి పుట్టిన నలుగురు పుత్రులు, రాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు, శతృఘ్నుడు. కౌసల్య కుమారుడు రాముడు, సుమిత్ర కుమారులు లక్ష్మణ శతృజ్ఞులు, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు.
దశరథునికి రాణులు ముగ్గురు. పెద్ద భార్య కౌసల్య, రెండవ భార్య సుమిత్ర, మూడవ భార్య కైకేయి. కౌశల్య కుమారుడు రామచంద్రుడు. సుమిత్ర కుమారుడు లక్ష్మణుడు, శత్రుఙడు కైకేయి కుమారుడు భరతుడు. నలుగురూ అల్లారు ముద్దుగా పెంచబడ్డారు.
దశరథుని రాజ్యసభలోకి ఒక రోజు విశ్వామిత్రుడు ప్రవేశించి రామచంద్రుని తన యజ్ఞరక్షకునిగా పంపమని కోరాడు. దశరథుడు ముందుగా విశ్వామిత్రుని కోరిక తీర్చగలనని మాటిచ్చి తరువాత పుత్రుని పంపలేక మాట వెనక్కి తీసుకుంటాడు. అయినప్పటికీ వశిష్ఠాదులు హితవు చెప్పిన తరువాత రామచంద్రుని విశ్వామిత్రునితో పంపడానికి సమ్మతిస్తాడు. రామచంద్రుని అనుసరించి లక్ష్మణుడూ విశ్వామిత్రునితో వెళతాడు. విశ్వామిత్రుని రామ లక్ష్మణులను ప్రేమగా చూసుకుని వారికి గురువుగా ఉండి రామచంద్రునికి అనేక అస్త్రాలను ప్రసాదించి అతడిని సాటిలేని మేటి వీరునిగా తీర్చిదిద్దుతాడు. యాగరక్షణ తరువాత మిథిలా నగరానికి తీసుకు వెళ్ళి శివధనుర్భంగం చేయిస్తాడు.
ముళ్ళపూడి శ్రీరామమూర్తి
శ్రీరామమూర్తి తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పెద్దాపురంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ముళ్ళపూడి లక్ష్మణరావు, తాత వడలి వెంకటనారాయణ, ముత్తాత వడలి చంద్రయ్యలు కూడా మృదంగ విద్వాంసులుగా ప్రసిద్ధి చెందినవారు. ఇతనికి వంశపారంపర్యంగా మృదంగ విద్య అబ్బింది. ఇతనికి చిన్నతనంలోనే మాతృవియోగం కలిగితే తండ్రి విరక్తితో పెద్దాపురం విడిచిపెట్టి విజయనగరం వెళ్లి అక్కడ స్థిరపడ్డాడు. అక్కడ అతను 1955 నుండి తండ్రి వద్ద మృదంగ విద్యను అభ్యసించడం మొదలు పెట్టాడు. ఆ సమయంలో నౌడూరు వెంకట్రావు, కాట్రావులపల్లి వీరభద్రరావు, ధర్మాల వెంకటేశ్వరరావు, వంకాయల నరసింహమూర్తి, ముళ్ళపూడి సూర్యనారాయణ తదితరులు ఇతని సహాధ్యాయులు. ఇతడు ఒక సంవత్సరంలోనే సాధన చేసి 1956లో కాకినాడలో జరిగిన సంగీత పోటీలలో పాల్గొని ప్రథమ బహుమతి పొందాడు. తరువాత ఇతడు విజయనగరం మహారాజా సంగీత కళాశాలలో కోటిపల్లి గున్నయ్య వద్ద వయొలిన్ నేర్చుకున్నాడు. ఇతడు మృదంగం, వయొలిన్ రెండూ సాధన చేస్తూ 1963లో జరిగిన అఖిల భారత సంగీత పోటీలలో ద్వితీయ స్థానం సంపాదించుకుని అప్పటి రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా సత్కరించబడ్డాడు. ఇతడు ప్రముఖ సంగీత కళాకారులు పాల్గాట్ మణి అయ్యర్, కోలంకి వెంకటరాజు, తిరుపతి రామానుజ సూరి, మహదేవ రాధాకృష్ణరాజు, దండమూడి రామమోహనరావు, వి.కమలాకరరావు, ధర్మాల రామమూర్తి మొదలైన వారి కచేరీలకు మృదంగ సహకారం అందించాడు. ఇతడు విశాఖపట్నం, అనకాపల్లి, కాకినాడ, తుని, రాజమండ్రి, భీమవరం, నరసాపురం, విజయవాడ, మద్రాసు, ఢిల్లీ, ఖరగ్‌పూరు, భువనేశ్వరం, విజయనగరం, బొబ్బిలి, సాలూరు, పార్వతీపురం మొదలైన చోట్ల జరిగిన అనేక సంగీత కార్యక్రమాలకు మృదంగం వాయించాడు.