మహాశివరాత్రి
మహాశివరాత్రి ఒక హిందువుల పండుగ. దేవుడు శివుడుని భక్తితో కొలుస్తూ జరుపుకుంటారు. ఇది శివ, దేవేరి పార్వతి వివాహం జరిగిన రోజు. మహా శివరాత్రి పండుగను 'శివరాత్రి' అని కూడా ప్రముఖంగా పిలుస్తారు. (అంతేకాక శివరాత్రి, సివరాత్రి, శైవరాతిరి, శైవవరాత్రి, మరియు శివరాతిరి అని కూడా పలుకుతారు) మరికొందరు 'శివుడి యొక్క మహారాత్రి', అని లేదా శివ మరియు శక్తి యొక్క కలయికను సూచిస్తుంది అని అంటారు.
హిజ్రాల పండగ
హిజ్రాల కథనం ప్రకారం :... మహాభారత యుద్ధం పాండవులు గెలవాలంటే ఒక మహా వీరుని బలిదానం ఇవ్వాలట. అలాంటి వీరులు పాండవులలో వున్నారు గాని వారిని బలి ఇవ్వడం శ్రీకృష్ణునకు ఇష్టం లేదు. అలాంటి వీరుడు అర్జునునికి నాగకన్యకు జన్మించిన ఐరావంతుడు గుర్తుకు వస్తాడు శ్రీకృష్ణునకు. ఈ విషయాన్ని ఐరావంతునకు చెప్పి అతన్ని ఒప్పిస్తాడు శ్రీ కృష్ణుడు. కాని ఐరావంతుడు ఒక షరతు పెడతాడు. అదేంటంటే బలికి ముందు తనకు వివాహం జరగాలని. బలికాబోయేవానికి పిల్లనెవరిస్తారని ఆలోచించిన శ్రీకృష్ణుడు తానే మోహినీ అవతారమెత్తి ఐరావంతున్ని పెండ్లాడతాడు. అలా మోహినీ అవతార అంశతోనే తాము పుట్టామని హిజ్రాల నమ్మిక. అందుకే ఐరావంతుణ్ణి తమ దేవునిగా కొలుస్తారు. ఆ దేవుడినే పెండ్లాడుతారు. ఆ సందర్భంగా జరిగే జాతరే కుతాండవర్ ఆలయ ఉత్సవము. 
ఈ రోజుకొరకు హిజ్రాలందరూ ఏడాదిపొడుగునా ఎదురుచూస్తుంటారు. వారం ముందునుండే పలు ప్రాంతాలనుండి హిజ్రాలు విల్లుపురం చేరుకొని పూటకో విధంగా అలంకరించుకొని వీదులలో నృత్యం చేస్తూ పాటలు పాడుతూ ఆనందిస్తారు. ఆ సందర్భంగా హిజ్రాలకు నృత్యం, అందాల పోటీలు కూడ నిర్వహిస్తారు. ఆతర్వాత హిజ్రాలందరూ ఆలయమున్న కువాగం గ్రామం చేరుకొని ఐరావంతుణ్ణి భక్తి శ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. కళ్యాణోత్సవ రోజున హిజ్రాలందరూ పట్టుచీరలు ధరించి పెళ్ళికూతురులాగ అలంకరించుకొని ఐరావంతుని దర్శనానికి వెళ్ళి పూజారులతో పశుపు తాడును తాళిగా కట్టించు కుంటారు. 
అలా తాళికట్టించుకున్న హిజ్రాలు ఆ రాత్రంతా ఆలయంలోనే ఆడుతూ పాడుతూ సంతోషంగా గడుపుతారు. చెక్కలతో చేసిన ఐరావంతుని విగ్రహాన్ని ఊరంతా ఊరేగిస్తారు. తెల్లవార జామున ఐరావంతుని బలికి సూచనగా విగ్రహం తలను తీసేస్తారు. అంతవరకు ఆనందోత్సవాలతో ఆడిపాడిన హిజ్రాలందరూ ఐరావంతుడు బలైనాడని గుండెలు బాదుకొంటూ జుట్టు విరబోసుకొని హాహాకారాలు చేస్తూ తమ విచారాన్ని వెలుబుచ్చుతారు. ఆ తరువాత తాళిని తెంపేసి, గాజులను పగులగొట్టి స్నానంచేసి వైవిద్యానికి చూచికగా తెల్లని చీర కట్టుకొని ఆ వూరు విడిచి తమ తమ స్వగ్రామాలకు చేరుకుంటారు. ఆ విధంగా ఆ ఉత్సవం ముగుస్తుంది. ప్రతియేడు చైత్ర పౌర్ణమి నాడు ఈ వుత్సవం జరుగుతుంది. ఆ వుత్సవం కొరకు హిజ్రాలందరూ ఎదురుచూస్తుంటారు. హిజ్రాలకు ఇదే అతి పెద్ద పండగ.