త్యాగరాజు
త్యాగరాజు ప్రస్తుత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని ప్రకాశం జిల్లా కంభం మండలంలో కాకర్ల అను గ్రామంలో తెలుగు వైదిక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో 1767లో జన్మించాడు. త్యాగరాజు కాకర్ల రామబ్రహ్మం, కాకర్ల సీతమ్మ దంపతుల మూడవ సంతానం. ఇతని జన్మనామం కాకర్ల త్యాగ బ్రహ్మం. వీరు ములకనాడు తెలుగు బ్రాహ్మణులు.త్రిలింగ వైదీకులు. ఇతడి పూర్వీకులు ప్రస్తుత ప్రకాశం జిల్లా కంభం మండలంలో కాకర్ల అను గ్రామం నుండి తమిళ దేశానికి వలస వెళ్లారు. తండ్రి రామబ్రహ్మం తంజావూరు ప్రభువు శరభోజీ ఆధ్వర్యంలో ఉండేవాడు. త్యాగరాజు గారి తాతగారు గిరిరాజ కవిగారు. వీరి గురించి త్యాగయ్య తన బంగాళరాగ కృతిలో "గిరిరాజసుతా తనయ" అని తన తాతగార్ని స్తుతించియున్నారు. త్యాగయ్య గారి విద్య కొరకు రామబ్రహ్మము తిరువారూర్ నుంచి తిరువయ్యూర్ కు పోయిరి. త్యాగయ్య గారు అచట సంస్కృతమును, వేదవేదాంగములను అమూలాగ్రము పఠించెను. సంగీతాభ్యసము కొరకు త్యాగయ్య గారు శొంఠి వేంకటరమణయ్య గారి దగ్గర విడువబడెను. వేంకటరమణయ్య గారు త్యాగయ్య గారి చాకచక్యమును, సంగీతమునందుగల ప్రావీణ్యతను గమనించి వారియందు అతి శ్రద్ధతో సంగీతోపదేశము చేయసాగిరి.
చాగంటి భాస్కరరావు
డా. చాగంటి భాస్కరరావు గుంటూరు జిల్లా పర్చూరు గ్రామములో 1937లో ఒక ధనిక కర్షక కుటుంబములో పుట్టాడు. తాను నమ్మిన కమ్యూనిస్ట్ విప్లవ సిద్ధాంతానికి ప్రాణత్యాగము చేసిన దీక్షాతత్పరుడు.విద్యార్థిదశలోనే కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమము వైపు ఆకర్షించబడ్డాడు. గుంటూరులో వైద్యవిద్యనభ్యసిస్తూ జిల్లా విద్యార్థినాయకునిగా ముందుకొచ్చాడు. గుంటూరులో హోటల్ యజమానులకు వ్యతిరేకముగా, అధిక ధరలకు వ్యతిరేకముగా, విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారము కొరకు ఆందోళనలు చేశాడు. మరొక వైపు వైద్య విద్య మంచి స్థానముతో పూర్తి చేశాడు.విద్యానంతరము విప్లవ భావాలతో విద్యార్థిలోకములో పెద్ద ఎత్తున సంచలనం సృష్ఠించాడు. మార్క్స్- లెనిన్ - మావో సిద్ధాంతాల పట్ల అచంచల విశ్వాసముతో నక్సల్బరీ రైతాంగ విముక్తి పోరాటము గురించి పెద్ద ఎత్తున ప్రచారం చేశాడు. మావో రచనలలో మొదటి భాగాన్ని అనువదించి, ప్రచురించి విప్లవకారులకు అందించాడు. "రణభేరి" అనే వ్రాత పత్రికను చేసి విప్లవ విద్యార్థులకు, కార్యకర్తలకు అందించాడు.1962లో రామ తులశమ్మను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు.గుంటూరు జిల్లా కాజలో రాష్ట్ర మహిళా రాజకీయ పాఠశాలలో తత్వశాస్త్రం బోధించాడు.1968లో ఒంగోలులో ప్రజా వైద్యశాలను పేదప్రజలకు ప్రయోజనకరముగా నడిపి ఆదర్శప్రాయుడయ్యాడు. శ్రీకాకుళం విప్లవకారులతో కలిసి రాష్ట్ర రైతాంగ విముక్తి పోరాటాన్ని ప్రారంభించుటకు పూనుకున్నాడు. ఒడిషా సరిహద్దున గల మహేంద్రగిరి ప్రాంతములో తన కార్యక్రమాలు ప్రారంభించి ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరింపచేశాడు. నెలరోజుల్లో ఒరియా భాష నేర్చుకొని రైతులతో ఒకటైపోయాడు. నిరాడంబరత, క్రమశిక్షణ, మితభాషిత్వం ఆతని లక్షణాలు. దళాలు ఆర్థిక ఇబ్బందులతో ఉన్న సమయములో ఆస్తి, వైద్య పరికరాలు అమ్మి సహాయం చేశాడు. సహచరులకు భాస్కరరావు ఆదర్శ జీవితం క్రమశిక్షణ, ధైర్యం, నిబ్బరం బోధించింది. సోంపేట మైదాన ప్రాంతములో రైతాంగ విముక్తి పోరాటానికి నాయకత్వం వహించాడు. 1969 నవంబరులో మతలైపేట వద్ద గణపతి, మరిద్దరు సహచరులతో పట్టుబడ్డాడు. పోలీసు అధికారులు చేజిక్కిన వారిని తుపాకులకు ఎర చేశారు. 1969 నవంబరు 22 తేదిన శ్రీకాకుళం జిల్లాలో విప్లవ రూపురేఖలు దిద్దిన మేధావి నేలకొరిగాడు.