వేప
వేప (లాటిన్ Azadirachta indica, syn. Melia azadirachta L., Antelaea azadirachta (L.) Adelb.) చెట్టు మహోగని కుటుంబానికి చెందినది. అజాడిరక్తకు చెందిన రెండు సంతతులలో ఒకటైన వేపకు పుట్టిళ్ళు సమ శీతోష్ణ దేశాలయిన బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం, మ్యాన్ మార్, మరియు పాకిస్తాన్. ఇతరదేశాల్లోని పేర్ల విషయానికొస్తే వేపను అజాద్ డిరఖ్త (పర్షియ), డొగొన్ యార్లొ (నైజీరియా), మార్గోస, నీబ్ (అరబిక్), నిమ్ వృక్షము, నింబ (సంస్కృతము), వేపు, వెంపు, బేవు (కన్నడ), వెప్పం (తమిళము), ఆర్య వెప్పు (మలయాళము), భారత లైలాక్ అని పిలుస్తున్నారు. తూర్పు ఆఫ్రికాలో దీనినే మ్వారోబైని (కిస్వాహిలి) అంటారు. దీని అర్థం 'నలభై చెట్టు'. వేప నలభై వివిధ వ్యాధులను నయం చేస్తుందని చెప్తారు. స్వరూపము వేప త్వరత్వరగా పెరిగి, 15 నుంచి 20 మీటర్లు, కొన్ని సార్లు 35 నుంచి 40 మీటర్ల వరకు కూడా పెరగ గలిగే చెట్టు. ఎప్పుడూ పచ్చదనంతో కళకళలాడే వేప తీవ్రమైన క్షామ పరిస్థితుల్లో మాత్రమే చాలవరకు ఆకులను రాల్చుతుంది. దీని కొమ్మలు బాగా విస్తరించి ఉంటాయి. దట్టంగా ఉండే దీని శీర్షం గుండ్రంగా లేదంటే కోడి గుడ్డు ఆకారంలో ఉండి బాగా స్వతంత్రంగా పెరిగిన చెట్లలో 15 నుంచి 20 మీటర్ల వ్యాసం వరకు ఉంటుంది. మొత్తం మీద చూస్తే కాండము కురచగా నిటారుగ ఉండి, 1.2 మీటర్ల వ్యాసం వరకు పెరుగుతుంది. బెరడు గట్టిగా, పగుళ్ళతో లేక పొలుసులతో ఉండి, పాలిపోయిన బూడిదరంగు లేక ఎరుపుకలసిన ఊదా రంగులో ఉంటుంది. బెరడు వెనుకనుండే చెక్క (sapwood) బూడిదరంగు కలసిన తెలుపులోను ఉంటుంది. చెట్టుకు మధ్యన ఉన్న చెక్క (heartwood) గాలి తగలక ముందు ఎర్రగా ఉండి, క్రమేపి ఎరుపు కలసిన ఊదారంగులోకి మారుతుంది. వేరు వ్యవస్థలో బలమైన తల్లివేరు, బాగా అభివృద్ధిచెందే మిగిలిన వేళ్ళూ ఉంటాయి. ఉపయోగాలు దాదాపు 200 ఏళ్లపాటు జీవించే చెట్టు వేప. వేప చెట్టులోని అన్ని భాగాలు వైద్యపరంగా ఎంతో ఉపయోగపడతాయి.
పోకచెట్టు
పోక చెట్టును వక్కల చెట్టు, ఘోంట, ఖపురము, క్రముకము, పూగము అని కూడా అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయనామం Areca catechu. ఇంగ్లీషులో Betel Palm, Areca palm, Areca-nut palm అంటారు. ఇది Arecaceae (Palm family) కుటుంబానికి చెందినది. ఇది మట్టలు ఉండే చెట్టు. ఇది ప్రసిద్ధి చెందిన పోకచెక్కలు లేక వక్కలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ వక్కలు తాంబూలం లేక కిళ్లీ లేక పాన్ లలో ఉపయోగించే ఒక ముఖ్యమైన పదార్థం. ఇది ఒక మధ్య పరిమాణపు చెట్టు. ఇది 20 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. దీని అడ్డుకొలత ఛాతి ఎత్తు వద్ద 20 నుంచి 30 సెంటీమీటర్ల వరకు పెరుగుతుంది. రెమ్మల వలె పొడవైన వీటి ఆకులను మట్టలు అంటారు. 1.5 నుంచి 2 మీటర్ల పొడవున్న ఈ మట్టలకు ఇరుకు ఇరుకుగా అనేక రెమ్మ ఆకులు ఉంటాయి. వక్కల కోసం ఈ చెట్లను అనేక చోట్ల వాణిజ్య పంటగా పెంచుతున్నారు. వీటి విత్తనాలు క్షారకాలను (alkaloids) వక్కల నూనె (arecoline) మరియు వక్కల ఔషధం (arecaine) ల వలె కలిగి ఉంటాయి. ఇవి నమిలినప్పుడు మైకం వస్తుంది. ఇది అలవాటుగా నమిలేవారికి ఇది ఒక వ్యసనంగా మారుతుంది. ఈ చెట్టుకు కాసే పుష్పగుచ్ఛములో (ఏకలింగం) మగ మరియు ఆడ పుష్పాలు రెండూనూ ఇదే పుష్పగుచ్ఛంలో పుట్టి ఉంటాయి. ఈ చెట్టు యొక్క పుష్పగుచ్ఛాలు ఆకులకు క్రిందుగా పూతకొమ్మకు ఎక్కువ శాఖలుగా గుంపుగా ఉంటాయి. ప్రతి శాఖ అగ్రమున కొన్ని ఆడ పుష్పాలు అడుగుభాగమున అనేక మగ పుష్పాలు పుట్టి శాఖ మొనల నుంచి వెలుపలకు వ్యాపించి ఉంటాయి. ఈ పుష్పములలోని రెండు లింగాలు ఆరు సన్నని రేకులను కలిగి కాడ లేకుండా ఉంటాయి. మీగడ తెలుపు రంగులో ఉండే ఈ పుష్పాలు పరిమళాలను వెదజల్లుతుంటాయి. మగ పుష్పాలు సూక్ష్మంగా రాలిపోయేటట్లుగా ఆరు కేశరాలు బాణం తల ఆకారం గల పరాగకోశాలను మౌలిక అండకోశంను కలిగి ఉంటాయి. ఆడ పుష్పాలు (1.2 నుంచి 2 సెంటీమీటర్ల పొడవు) తో ఆరు చిన్న నిస్సారమైన కేశరాలను మరియు శిఖరాగ్రం వద్ద మూడు మొనలపై త్రిభుజాకార కీలాగ్రంతో మూడు గదుల అండాశయాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఈ చెట్టు యొక్క ఫలాలు అండాకారంలో ఉండి పీచును కలిగి ఉంటాయి. పరిపక్వానికి వచ్చిన ఈ పండు పసుపు రంగు నుంచి ఆరంజి లేక ఎరుపు రంగును కలిగి ఉంటాయి. ఈ పండు లోపలే వక్క ఇమిడి ఉంటుంది.