అలీ నవాజ్ జంగ్ బహాదుర్
మీర్ అహ్మద్ అలీ, నవాబ్ అలీ నవాజ్ జంగ్ బహాదుర్ ( ఉర్దూ లో - میر احمد علی، نواب علی نواز جنگ بہادر ) - తెలంగాణ నీటిపారుదల పితామహుడిగానూ, తెలంగాణ ఆర్థర్ కాటన్‌గా అభివర్ణించబడిన నవాబ్ అలీ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్ హైదరాబాదుకు చెందిన ప్రముఖ ఇంజనీరు. అప్పటి హైదరాబాదు రాజ్యంలో అనేక నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులకు రూపకల్పన చేసి, నిర్మించాడు.
హైదరాబాదు ప్రజలకు నవాబ్ అలీ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్‌గా పరిచితుడైన ఈయన అసలు పేరు మీర్ అహ్మద్ అలీ. 1877 జూలై 11న  హైదరాబాదు లో ఒక మధ్య తరగతి కుటుంబంలో జన్మించాడు. తండ్రి మీర్ వాహిద్ అలీ, హైదరాబాదు రాజ్యంలో భారత ప్రభుత్వంతో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిపేందుకు నియమించబడిన కార్యాలయం, ‘ధప్తర్-ఎ-ముల్కీ’లో అసిస్టెంట్ సెక్రటరీగా పనిచేస్తుండేవారు. మీర్ అహ్మద్ అలీ హైదరాబాదు, అబిడ్స్‌లోని సెయింట్ జార్జి గ్రామర్ స్కూల్‌లో, మద్రసా ఆలీయాలో ఉన్నత పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశాడు. అక్కడ ఇంగ్లీషుతో పాటు లాటిన్ భాషను కూడా నేర్చుకొన్నాడు. ఆ తర్వాత నిజాం కళాశాలలో చేరి నాలుగేండ్లు ఉన్నత విద్యను అభ్యసించాడు. 1896లో నిజాం ప్రభుత్వపు ఉపకార వేతనంతో ఇంగ్లండులో ప్రఖ్యాతి గాంచిన కూపర్స్ హిల్ లో ఉన్న లో చేరి, సివిల్ ఇంజనీరింగ్ విద్యను అభ్యసించాడు. కూపర్స్ హిల్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలో ప్రతిభావంతుడైన విద్యార్థిగా తన తరగతిలో ప్రథముడిగా నిలిచి అనేక స్కాలర్‌షిప్పులను అందుకున్నాడు.
నీరుకొండ హనుమంతరావు
ఖమ్మం జిల్లా మధిర తాలూకా అల్లీనగరంలో 1933 నవంబర్ 22 న మొదలైన బాల్యం పోయిన నెల ఇరవై నాలుగున వైరాలో ముగిసిన ఆయన ప్రస్థానం ఎందుకో జయంతి పురం రాజావారి సంస్థానంలో కొంతకాలం గడిచింది అని ఆయన తరుచూ నాతో చెబుతూ ఉండేవాడు.వాళ్ళ తాత అక్కడ ఉద్యోగి అనీ, తను పుట్టాక ఖమ్మం జిల్లాకు మారారు అని చెప్పేవాడు. ఆయన పుట్టింది జయంతిలో అయినప్పటికీ పెరిగిన అల్లీనగరం తెలంగాణా సాయుధపోరాట యోధులకు నిలయం. సాయుధ పోరాటం జరిగే క్రమంలో పోలీసు ఆయుధాలను గుంజుకొనే క్రమంలో మొదటి దాడి పరిటాలలో జరగగా రెండో దాడి నీరుకొండ హనుమంతరావు ఊరు అల్లీనగరంలో జరిగింది. అక్కడే సాయుధ పోరాట సహచరులు అభ్యుదయ కవి వట్టికొండ రంగయ్య మొదలు ఎందరో గెరిల్లా యోధులు వట్టికొండ నాగేశ్వరరావు, రామకోటయ్య, కాంతయ్య, నీరుకొండ అప్పారావు, వాసిరెడ్డి సత్యనారాయణ లాంటి వాళ్ళ సహచర్యంలో ప్రోదిచేసుకున్న బాల్యం ఆయనది. అల్లీనగరం దాడి జరిగన చారిత్రక ప్రాంతం మొదలయిన ఆయన బాల్యం అటు జయంతిపురం రాజా దివాణం మలి దశ సుమారు ఏడు దశాబ్దాలు ఆయన జీవితం ఖమ్మంలో అంత్యంత నిరాడంబరంగా సాగింది. 
ఖమ్మంలో నేటి సిద్దారెడ్డి కళాశాల పూర్వ రూపం అయిన జ్యోతి ట్యుటోరియల్ లో లాభాపేక్షలేని అధ్యాపకత్వం, ఆ నాడు ఆంధ్రా మెట్రిక్ కోసం ఆ ట్యుటోరియల్ ఒక్కటే ఉండేది అనేవాడు. జ్యోతి పుస్తకాల షాప్, ఖమ్మం బస్టాండ్ లో జీవిక కోసం నడిపిన చిన్న హోటల్ లో నాడు అజ్ఞాత కార్యకర్తలు కష్టకాలంలో వస్తే హోటల్ వెనక ఉన్న ఊక బస్తాల్లో దాపరికాలు, రంగురాళ్ళ అమ్మకాలు, అజ్ఞాతంగా ఎన్నో అనువాదాలు, ఎం ఎస్ రెడ్డి (మల్లెమాల) తో కలిసి సినిమా కథలు ఒకటా రెండా, ఇలా ఎన్ని పనులు చేసినా ఒక తృప్తికోసం తప్ప ఏనాడూ సొంత ఇల్లు, సొంత ఆస్తిలే కుండా ఒక అద్దె ఇంట్లో పదిలీటర్ల పాలు కొని కాచి కాస్త పాలూ మజ్జిగా నమ్ముకోవడం కోవడం తప్ప విశ్వాశాన్ని ఏనాడూ అమ్ముకోలేదు. నమ్మిన విశ్వాసాలు చీలికలు పేలికలు అయితే ఎంత క్షోభను చెప్పేవాడో, ఏదయినా ఈ వ్యవస్థ మార్పుకు శస్త్ర చిక్సిత వినా మరే మార్గం లేదు అని సాయుధపోరాటం అవసరం అనేవాడు నాతో.
ఇటీవల ఖమ్మం కవి దిలావర్ ఆయన కొత్త పుస్తకం ‘దూరాల చేరువలో’కి విప్లవ కవి వరవరరావు ముందుమాట రాసాడు. అందులో నాటి విరసం సభల్లో కవి కౌముది తనను కలిసాడు అనీ ఆయనే ఝంఝ కవితా సంచికలో “పాణిగ్రాహి బొబ్బిలి సుబ్బరాయ వీరాగ్రణి” రాసానని ఆయన చెప్పాడు అని ముందుమాట రాసాడు. పుస్తకం అచ్చులో రావడానికి ముందు రాయించుకున్న వాళ్ళు ఒక సారి సరి చూసుకుంటే బాగుండేది కానీ ఆ తప్పుతోనే పుస్తకం బయటికి వచ్చింది. ముందుమాట చదివిన నీరుకొండ ఒక రోజు చానా బాధపడ్డాడు. నేను మీరే ఏదయినా రాయండి అని అన్నా, దానికి ఆయన నేను పేరు కోసం ఏం రాయలేదు, ఒక లక్ష్యం కోసం ఏది రాయాలో అది రాసా, కానీ నేను బ్రతికి ఉండగానే విషయాలు తడబడుతున్నాయి. వీలయితే నిజం రాసిన వరవరరావుకు నా మాటగా చెప్పు అన్నాడు. చరిత్ర శకలాలు అలా మరుగున పడిపోకూడదు అంటూ ఆయన వాస్తవం తెలుసుకుంటే చాలు అన్నాడు. అంతటి నిరాడంబరత ఆయనది.