ఆక్సిజన్
ప్రాణ వాయువు (ఆంగ్లం:Oxygen) గాలిలో ఉన్న సంఘటిత వాయువులలో ఒకటి. ప్రకృతిలో అన్ని మూలకాల కంటే ఎక్కువగా లభిస్తుంది. గాలిలో మూలక రూపంలో లభిస్తుంది. ఘనపరిమాణాత్మకంగా గాలిలో ఐదవవంతు ఉంటుంది. దీనిని తెలుగులో సాంప్రదాయకంగా ఆమ్లజని అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిని ప్రాణవాయువుగానూ వ్యవహరిస్తారు. భూమి మీద వృక్ష జంతు సంపదకి ప్రాణ వాయువు అత్యవసరం. ఇది నీటిలో కరుగుతుంది. నీటిలో గల జీవాలు ఈ ప్రాణ వాయువును గ్రహిస్తాయి. ఇది ఇసుకలో 65%, నీటిలో 89% ఉంటుంది. 
ప్రాణ వాయువు యొక్క సంకేతం "O", మరియు అణు ఫార్ములా "O". 
స్వీడన్ దేశస్తుడైన షీలే మొదటిసారిగా 1771 లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ ను వియోగం చెందించి ఆక్సిజన్ తయారు చేసాడు. దీనిని జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ, షీలే అనే శాస్త్రవేత్తలు 1 ఆగస్టు 1774 తేదీన కనుక్కొన్నారు. భూమి పొరల్లో అత్యధికంగా ఉండే మూలకం ఆక్సిజన్, సాధారణ పద్ధతుల్లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ లేదా పొటాషియం నైట్రేట్ లను వేడి చేసినపుడు ఆక్సిజన్ వాయువు వెలువడుతుంది. తరువాత లావోయిజర్ దీని ధర్మాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి 'ఆక్సిజన్ ' అని పేరు పెట్టాడు. ఆక్సిజన్ అంటే ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసేది అని అర్థం.
ఆక్సిజన్ ను పొటాషియం పెర్మాంగనేట్ (KMnO), పొటాషియం క్లోరేట్ (KClO, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (HO, పొటాషియం నైట్రేట్ (KNO) మరియు మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ (HgO) లను వియోగం చెందించి పొందవచ్చు.
జీవద్రవ్య ఇంధనాలు
జీవద్రవ్య ఇంధనాలు అనేవి జీవ ద్రవ్యాలనుండి ఉత్పత్తి కావింపబడుఇంధనాలు.జీవద్రవ్యం లేదా జీవపదార్ధం అనేది జీవులనుండి ఏర్పడు లేదా ఉత్పత్తి కావించు పదార్ధం. ముఖ్యంగా జంతువుల కన్న మొక్కల నుండి ఏర్పడు, లేదా ఉత్పత్తి కావించు జీవద్రవ్యం పరిమాణం ఎక్కువ. జీవద్రవ్యం అనేది సులభంగా తక్కువ కాలవ్యవధిలో పునరుత్పత్తి కావించు అవకాశమున్న సేంద్రియ పదార్ధం. జీవద్రవ్యం నుండి ఉష్ణరసాయనిక చర్య లేదా జీవరసాయనిక చర్య వలన ఘన, ద్రవ లేదా వాయు జీవఇంధనాలను ఏర్పరచ వచ్చును. జీవద్రవ్యం లేదా జీవపదార్థాన్ని ఇంధనంగా విరివిగా వాడుఆవకాశం ఉంది.
జీవఇంధన వాడకం మానవునికి కొత్తేమి కాదు. మానవుడు మొదట నిప్పును సృష్టించిన తరువాత ఎండిన కర్రపుల్ల లు, చెట్లకాండాలు, ఆకులను నిప్పు పుట్టించే ఇంధనంగా వాడటం మొదలెట్టాడు, ఆతరువాత జంతు మరియు మొక్కల నుండి తీసిన నూనెలను కూడా ఇంధ నంగా వాడేవాడు.ఆతరువాత ఇళ్ళలో వంటలకు, ఇతరాత్ర పనులకు కర్రలను, కర్రలను కాల్చగా ఏర్పడు బొగ్గులను ఇంధనంగా వాడటం మామూలు అయ్యింది.క్రమేనా జనాభా పెరగడం కలపను/కట్టెలను ఇంధనంగా వాడటం వలన అడవుల వైశాల్యం తగ్గి పర్యావరణంపై కలుగుతున్న విపరీత మార్పులవలన, ప్రత్యామ్నాయ ఇందనంగా బొగ్గు మరియు పెట్రోలియం పదార్థాల వాడకం పెరిగింది.
ప్రస్తుతం విచ్చలవిడిగా అవసరానికి మించి వాడుతున్న నేలబొగ్గు (భూమిగర్భం నుండి త్రవ్వితీసిన బొగ్గు) మరియు ముడిపెట్రోలియం నుండి ఉత్పత్తి కావించు ఖనిజ నూనెలు, వాయువులు, పెట్రోలియం బావుల నుండి ప్రారంభంలో వెలువడు సహజ వాయువు వంటివి అన్నియు శిలాజ ఇంధనాలు. కొన్ని లక్షల సంవత్సరాల క్రితం భూమిమీద ఏర్పడిన విపత్కర పరిస్థితుల్లో భారీప్రమాణంలో భూమిమీది జీవరాశి ఒకేసారి అంతమయ్యు, క్రమేనా భూమి అంతర్భాగంలో చేరి, భూమి లోపల విపరీతమైన ఉష్ణం మరియు పీడనం కారణంగా మృత జీవజాలం నుండి శిలాజ నూనెలు/బొగ్గు ఏర్పడినవి.శిలాజ నూనెలు లేదా శిలాజ ఘనపదార్థాలను (నేల బొగ్గు వంటివి) తిరిగి సులభంగా పునరుత్పత్తి కావించుటకు సాధ్యం కాదు.అలా తిరిగి శిలాజ ద్రవ్యాలు ఏర్పడవలెనంటే మళ్ళి కొన్ని లక్షల సంవత్సరాలు పడుతుంది.అనగా శిలా జ ఇంధనాలను వాడే కొలది వాడి నిల్వలు తగ్గు పోవునుకాని పెరగవు. ఇప్పటికే 19వ శతాబ్ది నుండి శిలాజ ఇంధన వాడకం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పెరిగి పోయింది.పరిశ్రమల్లో బాయిలర్లలో, మరియు థెర్మోపవరు ప్లాంటు బాయిలరులో బొగ్గు వాడకం ఎక్కువ. పెట్రోలు, డీజిల్లను ఇంధనంగా వాడు వాహనాలు విపరీతంగా పెరిగిపోయాయి. అందువలన శిలాజ ఇంధనాల నిల్వలు త్వరగా కరిగి, తరిగి పోతున్నాయి.ఇలాగే శిలాజ ఇంధనాల వాడకం కొనసాగితే కొన్ని వందల సంవత్సరాల తరువాత శిలాజనిల్వలు నిండుకు పొయ్యి, బైకులు, కార్లు, బస్సులు, ట్రక్కులు, విమానాలు, ఓడలు ఏవి కదలవు.మళ్ళి మానవుడు ఎద్దుల బండ్లను. గుర్రపు బళ్ళను సైకిళ్ళను వాడ వలసి వుంటుంది.ఉత్పత్తి అయ్యిన వస్తువులు వేగంగా వినియోగ ప్రాంతాలకు చేరనిచో అభివృద్ధి కుంటుపడుతుంది.జన జీవనం అస్తవస్తం అవును. అందువలన కొంత మేరకు పెట్రోలియం ఇంధనాల వాడకం తగ్గించు నేపథ్యంలో ఈ జీవఇంధనాల వైపు ప్రపంచదృష్టి మళ్ళింది. 
బాయిలర్లలో జీవద్రవ్యాన్ని ఇంధనంగా వాడవచ్చును, బాయిలరు తయారీదారులు కూడా జీవ ద్రవ్య ఇంధనాలను మండించుటకు అనుకూలంగా బాయిలరు ఫర్నేసులను రూపకల్పన చేస్తున్నారు, కొందరు బాయిలరు ఉత్పత్తి దారులు ఒకటి కంటే ఎక్కుబ జీవఇంధనాలను వాడుటకు అనుకూలంగా మల్టి ఫ్యూయల్ బాయిలరును తయారు చేసి ఇస్తున్నారు. 
జీవ ద్రవ్య ఇంధనాలను త్వరగా తక్కువ కాలంలో ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.జీవ ఇంధనాలుగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల నుండి ఏర్పడు వ్యర్ధ పదార్థాలను, వాటి ఉపఉత్పత్తులను ఉపయోగించ వచ్చును.జీవద్రవ్య ఇంధనాలను కొన్ని నెలలవ్యవది లేదా తక్కువ సంవత్సరాల కాల వ్యవధిలో ఉత్పత్తి కావించవచ్చును. ముఖ్యంగా చెట్ల మరియు మొక్కల నుండి జీవద్రవ్య ఇంధనాలను ఉత్పత్తి చెయ్యడం మొదలైంది.జీవ ద్రవ్యాల నుండి ఘన, ద్రవ మరియు వాయు ఇంధనాలను ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును. పలు జీవద్రవ్య ఉత్పత్తులను బాయిలరులలో ఇంధనంగా వాడవచ్చును. 
సరుగుడు, సుబాబుల్, యూకలిప్టస్ వాటి కాండాలను పేపరు పరిశ్రమల్లో కేవలం పాల్పు/గుజ్జు తయారీకే కాకుండా బాయిలరు ఇంధనంగా వాడవచ్చును.వీటి ఎండిన ఆకులను, చిన్న కొమ్మలను కూడా వాడవచ్చును. అలాగే కలప రంపపు పరిశ్రమల్లో ఏర్పడు రంపపు పొట్టును బాయిలరులలో ఇంధనంగా వాడవచ్చును.అలాగే వరి పొట్టు/ఊక, పత్తిగింజల పొట్టు, వేరుశనగ కాయల పొట్టు, జీడి పిక్కల పై పెంకు, పామా యిల్ ఎండిన గెలలు, పామాయిల్ తీసిన తరువాత మిగిలిన పళ్ళపీచు, వీటి అన్నింటిని బాయిలరు ఇంధనంగా వాడవచ్చును. అంతేకాక కోళ్ళ ఫారంలో ఉత్పత్తి అగు కోళ్ళ రెట్టను బాగా ఎండబెట్టి బాయిలరులో ఇంధనంగా వాడవచ్చును. మున్సిపాలిటి వారు సేకరించు చెత్తలో ప్లాస్టిక్ పదార్థాలను మినహాయించి, మిగిలిన చెత్తను పొడి మరియు తడి చెత్తగా వేరు చేసి, పొడి చెత్తను బాయిలరు ఇంధనంగా వాడవచ్చును.చక్కెరపరిశ్రమల్లో చెరకు నుండి వ్యర్ధ పదార్థంగా వచ్చు పిప్పిని బెగాస్ అంటారు. ఎండబెట్టిన/ఆరబెట్టిన బెగాస్ ను బాయిలరులో ఇంధనంగా వాడవచ్చును.