రుద్రమ దేవి
రాణీ రుద్రమ దేవి గురించి మనకు తెలిసినదానికన్నా తెలియనిదే ఎక్కువ. ఆమె జన్మ సంవత్సరం తెలియదు. ఉజ్జాయింపుగా ఊహించడానికి వీలుంది అని కాకతీయ యుగము గ్రంథంలో లక్ష్మీరంజనం రాశారు. నిజమే! రుద్రమదేవి గురించి చరిత్రకారులకూ తెలియని విషయాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.
ఆమె తన శక్తిసామర్థ్యాలతో ప్రతి ఒక్కరినీ మెప్పించి దిగ్విజయంగా పాలనా వ్యవహారాలను నిర్వహించారు. ప్రఖ్యాత కాకతీయ వంశానికి చెందిన రుద్రమదేవి ఓరుగల్లు (నేటి వరంగల్లు) రాజధానిగా పరిపాలించారు. క్రీ.శ.1262 నుంచి 1289 వరకు సుమారు 27 సంవత్సరాల పాటు చక్కటి పరిపాలన చేశారు. మనదేశంలో మహిళాపాలకులు చాలా అరుదు. రాణీ రుద్రమదేవికి కొద్దికాలంముందే సుదూరంలో ఉన్న ఢిల్లీని రజియా సుల్తానా అనే మహిళ పరిపాలించారు.ప్రభువర్గాలకు చెందిన వారు స్త్రీపరిపాలన ఇష్టం లేక ఆమెను పాలకురాలిగా అంగీకరించక తుదముట్టించారు. ప్రముఖ ఇటాలియన్ యాత్రికుడైన మార్కోపోలో రుద్రమదేవి రాజ్యాన్ని సందర్శించి, ఆమె పరిపాలన, ధైర్యసాహసాలను కొనియాడాడు. ఆమె పురుషుల దుస్తులు ధరించి నిర్భయంగా, సునాయాసంగా గుర్రాల స్వారీ చేసేవారని పేర్కొన్నాడు. నాటి శాసనాలలో రుద్రమదేవి రుద్రదేవ మహారాజుగా కీర్తించబడింది. రజియా సుల్తానా లాగా రుద్రమదేవి కూడా తన తండ్రి పాలనా కాలంలోని ముఖ్యమైన నాయకుల వ్యతిరేకతను విజయవంతంగా అణిచివేసింది. రుద్రమదేవి, ఆమె మనుమడైన ప్రతాపరుద్రుడి పాలనలో చెలరేగిన అనేక సామంత తిరుగుబాట్లను నియంత్రించడానికి పలు చర్యలు తీసుకున్నారు.
మహామాయ మజిలీలు (నవల)
ఇది ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించే వేంకటపతి రాజు గారి యొక్క కుమారుడైన రమాపతి రాజు యొక్క కథ, తన ఆన్న దేశపర్యటనకు వెళ్ళి వచ్చిన తరువాత తను కూడా వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకొని అనంతమైన ధనాన్ని తీసుకొని వెంట అంజి అనే నమ్మిన బంటును తీసుకొని పర్యటనకు వెళుతాడు. వేశ్యల సుఖంలో మందు మత్తులో మునిగి తేలుతూ తిరుగుతూ ఉన్న అతడు అమరావతి నగరంలో రమాదేవి అనే నగర ప్రభువు కుమార్తెను ప్రేమిస్తాడు. ఆమె కొరకు అనేక ప్రయత్నాలు చేసి తన అలవాట్లను మార్చుకొని ఆమె ప్రేమను పొందుతాడు. ఆమె తన గురుపత్ని ఉండే చోట భైరవీ ఉపాసన చేస్తున్నానని చెప్పిన చోటుకు ఒక రాత్రి వెళ్ళి ఉపాసనలో ఉన్న ఆమెతో సరసాలు ఆడబోయిన అతడిని చూసి గురుపత్ని కురూపిగా మారమని, ఆమెపై వేసిన చెయ్యి పాముగా మారాలని శాపం ఇస్తుంది. తరువాత శిష్యురాలిద్వారా జరిగినది తెలుసుకొని ఒక సంవత్సర కాలం అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలలో స్నానమాచరించిన శాపవిమోచనం జరుగుతుందని చెపుతుంది. రమాదేవిని మహామాయగా పేరు మార్చి ఆమెకి ఒక మహిమ కల హారం, దేనిగురించైనా తెలియచేసే ఒక నేత్రం ఇస్తుంది. వాటిని తీసుకొని తన ప్రియుని, అతడి చెలికాడు అంజిలతో మజిలీలు చేస్తుంది. అంజి తనకు కనిపించిన విశేశ్హాలను గూర్చి అడుగుతుంటే తనవద్ద కల మహిమ కల నేత్రం సహాయంతో ఆ కథలను చెప్తుంది అవే మాహామాయ కథలు.