భారతీయ రైలు రవాణా వ్యవస్థ
భారత దేశంలో రైల్వే వ్యవస్థ కొరకు 1832లో ప్రణాళిక రూపొందించినా, తరువాతి దశాబ్ద కా‍లం‍ వరకూ ఆ దిశలో ఒక్క అడుగూ పడలేదు. 1844 లో, అప్పటి గవర్నరు జనరలు, లార్డు హార్డింజ్ రైల్వే వ్య్వస్థ నెలకొల్పేందుకు ప్రైవేటు సంస్థలకు అనుమతి ఇచ్చాడు. రెండు కూత రైల్వే కంపెనీలను స్థాపించి, వాటికి సహాయపడవలసిందిగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని అదేశించారు. ఇంగ్లండు లోని పెట్టుబడిదారుల ఆసక్తి కారణంగా తరువాతి కొద్ది సంవత్సరాలలో రైల్వే వ్యవస్థ త్వరిత గతిన ఏర్పడింది. 1851 ఏప్రిల్ 16 న మొదటి రైలు పనిచెయ్యడం మొదలుబెట్టింది. రూర్కీలో కట్టుబడి సామాగ్రిని మోసేందుకు దాన్ని వాడారు. కొన్నేళ్ళ తరువాత, 1853 ఏప్రిల్ 16 న బాంబే లోని బోరి నందర్, ఠాణాల మధ్య -34 కి.మీ.దూరం - మొట్టమొదటి ప్రయాణీకుల రైలును నడిపారు.
పశ్చిమ రైల్వే
పశ్చిమ రైల్వే జోన్ 1951, నవంబర్ 5న అది వరకు రాష్ట్రాల అధీనంలో ఉన్న బాంబే, బరోడా అండ్ సెంట్రల్ రైల్వే (BB&CI), సౌరాష్ట్ర, రాజ్‌పుటానా, జైపూర్ రైల్వేవిలీనం చేసి ఏర్పాటుచేశారు. 1867లో ముంబాయిలో మొదటి సబర్బన్ రైలును ప్రారంభించారు. 1870లో దీనిని చర్చ్‌గేట్ వరకు పొడిగించారు. 1900 నాటికి 45 రైళ్ళు 10లక్షల ప్రయాణీకులను చేరవేసే సామర్థ్యాన్ని సంపాదించింది. సంస్థానాల అధీనంలో ఉన్న పలు రైల్వేలు కూడా పశ్చిమ రైల్వేలో భాగమైనాయి. 1949లో బరోడా గైక్వార్‌ల అధీనంలో ఉన్న గైక్వార్స్ బరోడా స్టేట్ రైల్వే GBSR) దీనిలో విలీనమైంది. సౌరాష్ట్ర రైల్వే 1948లో దీనిలో కలిసింది. 2002లో జైపూర్ మరియు అజ్మీర్ డివిజన్లు ఈ జోన్ నుంచి విడదీసి కొత్తగా ఏర్పాటైన వాయువ్య రైల్వేలో విలీనంచేయబడింది. 2003లో కోటా డివిజన్ నూతనంగా ఏర్పాటైన పశ్చిమ మధ్య రైల్వేలో కలుపబడింది.