ఆచార్య ఫణీంద్ర
ఆయన స్వస్థలం కరీంనగర్ జిల్లా, కోరుట్ల మండలం, బండలింగాపురం గ్రామం. ఆయన తండ్రిగారు వృత్తిరీత్యా నిజామాబాదు పట్టణంలో నివాసమున్న కాలంలో, ఆచార్య ఫణీంద్ర 27 జూలై 1961 (వ్యాస పూర్ణిమ) నాడు నిజామాబాదు పట్టణంలో జన్మించారు. హైదరాబాదులో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేసారు. ఆయన తండ్రి కీ.శే. గోవర్ధనం దేశికాచార్య. తల్లి కీ.శే. ఇందిరాదేవి. ఆయన మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ లో పట్టభద్రుడు. తెలుగులో ఎం.ఏ. డిగ్రీని సాధించారు. తెలుగులో డాక్టరేట్ డిగ్రీని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి "19వ శతాబ్దంలో తెలుగు కవిత్వం" అనే విషయం పై పొందారు. ముకుంద శతకం, పద్య ప్రసూనాలు, ముద్దుగుమ్మ, మాస్కో స్మృతులు, వరాహ శతకం వంటి పద్యకవితా గ్రంథాలను రచించి మంచి పద్యకవిగా గుర్తింపు పొందారు వృత్తిరిత్యా 1983లో కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ "అణు ఇంధన సంస్థ" (ఎన్.ఎఫ్.సి).లో చేరారు. ప్రస్తుతం హైదరాబాదులో "ఎఫ్" గ్రేడు సైంటిస్టుగా కొనసాగుతున్నారు. ఉద్యోగపరంగా అనేక సదస్సులలో పాల్గొన్నారు. బాబా అటామిక్ ఎనర్జీ సెంటర్ వారి పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. భారత ప్రభుత్వం దిగుమతి చేసుకోదలచిన ఇంధనాన్ని తనిఖీ చేయదానికి రష్యాకు పంపిన బృందంలో ఈయన కూడా ఒకరు. ప్రవృత్తి పరంగా సాహితీవేత్త. తెలుగు సాహిత్యంలో "మాస్కో స్మృతులు" పేరిట 'తొలి సమగ్ర విదేశ యాత్రా పద్య కావ్యా'న్ని రచించారు. తెలుగు వచన కవిత్వ సాహిత్యంలో "ఏక వాక్య కవితల" ప్రక్రియకు ఆద్యులు. ఆయన చూపిన మార్గంలో చాల మంది యువ కవులు, కవయిత్రులు అంతర్జాలంలో వేలాది ఏక వాక్య కవితలను రచిస్తున్నారు. "వాక్యం రసాత్మకం" పేరిట తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన రచించిన తొలి ఏక వాక్య కవితల గ్రంథం "Single Sentence Delights" పేరిట ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది. ఆయన శ్రీశ్రీ శతజయంతి (2010) సందర్భంగా, నిండు సభలో, మహాకవి శ్రీశ్రీ "మహా ప్రస్థానం" సంపూర్ణ కావ్యగానం ఏకబిగిన వ్యాఖ్యాన సహితంగా చేసి మన్ననలందుకొన్నారు. "తెలంగాణ మహోదయం" పేరిట ఉద్యమ కవిత్వాన్ని రచించి, ఇటీవలే గ్రంథ రూపంలో పాఠకులకు అందించారు. ఆయన అనేక అవార్డులు, గౌరవాలను ప్రభుత్వం మరియు ఇతర సాంస్కృతిక సంస్థల నుండి పొందారు. ప్రధానంగా - 'వానమామలై వరదాచార్య' స్మారక పురస్కారం, 'దివాకర్ల వేంకటావధాని' స్మారక పురస్కారం, 'పైడిపాటి సుబ్బరామశాస్త్రి' స్మారక పురస్కారం, 'ఆచార్య తిరుమల' స్మారక పురస్కారం, 'బోయినపల్లి వేంకట రామారావు' స్మారక పురస్కారం, "రంజని - విశ్వనాథ" పురస్కారం, 'సిలికానాంధ్ర' గేయ కవితా పురస్కారం, మూడు సార్లు విజయవాడ 'ఎక్స్ రే' పురస్కారాలు, పలుమార్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ 'ఉగాది' సత్కారాలు పేర్కొనదగినవి. ఆయన 2012లో తిరుపతిలో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలలోనూ, 2014 లో అట్లాంటాలో జరిగిన "నాటా" తెలుగు సభలలోనూ గౌరవింపబడ్డారు. ఆయన హైదరాబాదులోని వి.ఎల్.ఎస్. లిటెరరీ అండ్ సైంటిఫిక్ ఫౌండేషన్ నుండి "పద్య కళా ప్రవీణ" బిరుదుని పొందారు. తూర్పుగోదావరి జిల్లా, ఏలూరు లోని నవ్య సాహిత్య మండలి నుండి "కవి దిగ్గజ" బిరుదుని పొందారు. హైదరాబాదులోని నవ్య సాహితీ సమితి నుండి "ఏకవాక్య కవితా పితామహ" పురస్కారాన్ని, కరీంనగర్ లోని శరత్ సాహితీ కళా స్రవంతి నుండి "ఏకవాక్య కవితా శిల్పి" బిరుదుని పొందారు. ఆయన "ఆంధ్ర పద్య కవితా సదస్సు"కు ఉపాధ్యక్షులుగానూ, నవ్య సాహితీ సమితికి ఉపాధ్యక్షులుగానూ మరియు నండూరి రామకృష్ణమాచార్య సాహిత్య పీఠానికి ప్రధాన కార్యదర్శిగానూ ఉన్నారు. ఆయన ఆంధ్ర పద్య కవితా సదస్సు యొక్క పత్రిక "సాహితీ కౌముది"కు సహ సంపాదకులు. ఆయనకు 2013 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు 'పద్య కవిత్వం'లో "కీర్తి పురస్కారాన్ని" ప్రకటించారు. 2017 డిసెంబర్ మాసంలో తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన "ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల"లో డా. ఆచార్య ఫణీంద్ర "పద్య కవి సమ్మేళన" అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించి సత్కరించబడ్డారు.
కె.చిరంజీవి
కె. చిరంజీవిప్రముఖ సాహితీవేత్త, నటుడు, ప్రయోక్త మరియు రేడియో ప్రముఖుడు. ఈయన రేడియో చిరంజీవిగా సుపరిచితుడు.
ఆయన ప్రకాశం జిల్లా వైదన గ్రామంలో కుంటముక్కల రామదాసు, రామమ్మ దంపతులకు 1935 మార్చి 18న చిరంజీవి జన్మించారు. తెనాలిలో విద్యాభ్యాసం చేసారు.1961 ఏప్రిల్‌ 1 నుంచి ఆకాశవాణి హైదరాబాదు‌ కేంద్రంలో 32 సంవత్సరాల పాటు పనిచేసి 1993 మార్చి 17న పదవీ విరమణ పొందారు.సమసమాజ నిర్మాణమే లక్ష్యంగా ప్రయోజనాత్మక రచనలు వెలువరించిన గొప్ప మానవతావాది ఆయన. మూడు దశాబ్దాలు ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో నాటక విభాగంలో డ్రామ voice గా పైచేసి చిరంజీవి పదవీ విరమణ చేసారు. చక్కటి కంఠ స్వరం గల చిరంజీవి మంచి రచయిత కూడా. నాటకాలు శ్రవ్య మాధ్యమానికి సరి పడేలా రూపొందించడములో సిద్ధ హస్తులు. ఆయన 'స్వతంత్ర భారత్ కీ జై ' నవల వ్రాశారు.భారతీయ సాహిత్యంలో ఇది ఒక అపురూపమైన రచన. దీనికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 1985లో ఉత్తమ నవల బహుమతి ఇచ్చింది. ఆయన "రేడియో నాటికలు" అనే గ్రంథాన్ని ఒక సంకలనంగా ప్రచురించారు. ఈ గ్రంథానికి 1986లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉత్తమ నాటక సంకలనం బహుమతి ఇచ్చింది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నిర్వహించే ఆసియా పసిఫిక్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ బ్రాడ్‌కాస్ట్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ సంస్థ చిరంజీవి రాసిన ‘ఆకలిమందు’ నాటికను ఒక నమూనా రేడియో నాటకంగా వాడుకున్నారు. చిరంజీవి జీవితమంతా నాటకాలు, సాహిత్యంతోనే గడిచిపోయింది. 1957లో హైదరాబాదు‌ నుంచి వెలువడే సోషలిస్టు పార్టీ పత్రిక నవశక్తిలో, రేడియోలో రిటైర్‌ అయిన తర్వాత 1996-2008 మధ్యకాలంలో శారదతో కలిసి స్టూడియోగ్రాఫ్‌ పేరుతో ఒక యాడ్‌ ఏజెన్సీ నడిపారు. ఈయన రాసిన రచనలపై విద్యార్థులు పలు యూనివర్సిటిలలో పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్‌ పరిశోధనలు చేశారు.