కార్బొనైల్ క్లోరైడ్
కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ ఫాస్‌జెన్ రంగులేని వాయువు.ఉపిరి ఉక్కిరిబిక్కిరి చెయ్యు వాసన కల్గి ఉండును.ఈ సమ్మెళన పదార్థం యొక్క అణుభారం 98.92 గ్రాములు/మోల్. 15 °C కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ వాయువు సాంద్రత 4.248 గ్రాములు/లీటరు.0 °C వద్ద, ద్రవ కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క సాంద్రత 1.432 గ్రాములు/సెం.మీ.కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం −118 °C (−180 °F; 155K).ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 8.3 °C (46.9 °F; 281.4K) .కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ నీటితో చర్య వలన వియోగం చెందును. బెంజీన్, టోలిన్, మరియు అసిటిక్ ఆసిడ్‌లలో కరుగుతుంది.
కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ ఒక్క అణుసౌష్టవం VSEPR సిద్ధాంతంలో సూచింపబడ్డ ఏక సమక్షేత్రము/ ఏకతలీయముగా ఉంది.కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ అణువులోని C=O బంధదూరం1.18 Å.మరియు అణువు లోని C—Cl బంధ దూరం1.74 Å.అలాగే కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ అణువులోని Cl—C—Cl ల బంధాల మధ్య కోణం111.8°. కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ వాయువు కార్బోనిక్ ఆమ్లం నుండి ఏర్పడిన అతి సామాన్య, చిన్న ఆమ్ల క్లోరైడులలో, కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ వాయువు ఒకటి.
పారిశ్రామికంగా కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ను శుద్ధమైన కార్బన్ మొనాక్సైడ్ మరియు క్లోరిన్ వాయువుల నుండి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. ఈ ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో సక్రియ కర్బనాన్ని (activated carbon) ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగిస్తారు. రియాక్టరులో (రసాయనికచర్య జరుపు పరికరం/పాత్ర) సఛిద్ర/ సూక్ష్మరంధ్రాలుగల, గుట్టగా ఉన్నసక్రియకర్బనం/బొగ్గు మీదుగా శుద్ధమైన కార్బన్ మొనాక్సైడ్ మరియు క్లోరిన్ వాయువులను పంపడం వలన కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ఉత్పత్తి అగును.
ఈ కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జీన్ ఉత్పత్తి ప్రక్రియ ఉష్ణమోచక (తాపక్షేపకవేడిని వెలిపెట్టే) చర్య, అందువలన ఏర్పడిన ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించుటకై రియాక్టరు (reactor) ను తగిన విధంగా చల్లపరచవలెను. ఈ ప్రక్రియను 50-150 °C ఉష్ణోగ్రత మధ్య జరపాలి.ప్రక్రియ/చర్యా సమయంలో ఉష్ణోగ్రత200°C దాటిన ఉత్పత్తి అయ్యిన కార్బొనైల్ డై క్లోరైడ్/ ఫాస్‌జీన్ తిరిగి కార్బన్ మొనాక్సైడ్, క్లోరిన్ గా పూర్వ స్థితిపొందును.1989 సంవత్సరంలో కార్బొనైల్ క్లోరైడ్ఉత్పత్తి 2.74 మిలియను టన్నులని అంచనావేసారు.
కార్బన్ డైసల్ఫైడ్
కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ వర్ణ రహితమైన, త్వరగా ఆవిరి అయ్యే ద్రవం.రసాయనిక ఫార్ములా CS.పారిశ్రామిక మరియు రసాయన పరంగా అదృవ (నాన్‌పోలార్) ద్రావణి.సేంద్రియ రసాయన శాస్త్రములో ఇతర పదార్థాల ఉత్పత్తిలో తనకంటూ ఒకస్థానం ఉంది. ఈ ద్రావణం ఈథర్ వంటి వాసన కలిగి ఉంది. అయితే మార్కెట్లో లభించు కార్బన్ డై సల్ఫైడ్లో కార్బోనైల్ సల్ఫైడ్ వంటి పదార్థాల కల్తివలన చెడు వాసన కలిగిఉండును.
కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ వర్ణ రహితమైన, త్వరగా ఆవిరి అయ్యే ద్రవం.కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ యొక్క అణుభారం 76.13 గ్రాములు/మోల్.కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ యొక్కసాంద్రత 1.539 గ్రాములు/సెం.మీ (-186°Cవద్ద),1.2927 గ్రాములు/సెం.మీ (0°Cవద్ద, మరియు1.266 గ్రాములు/సెం.మీ (25 °Cవద్ద). కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ ద్రవీభవన స్థానం −111.61 °C (−168.90 °F; 161.54 K).కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ యొక్కబాష్పీభవన స్థానం 46.24 °C (115.23 °F; 319.39 K).నీటిలో కరుగదు.కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ యొక్క వక్రీభవన సూచిక1.627
తక్కువ ప్రమాణంలో కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ సమ్మేళన పదార్థం అగ్ని పర్వతాలు విస్పొటన చెందిన చోటులలో, చిత్తడి నేలల వద్ద లభించును. గతంలో కార్బన్ అధిక మొత్తంలో కలిగినకోక్ (coke) ను, సల్ఫర్తో కలిపి అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడి చేసి చర్య జరపడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేసే వారు. ప్రస్తుతం కార్బన్ వనరుగా కోక్ కు బదులుగా సహజ వాయువును ఉపయోగించి తక్కువ ఉష్ణోగ్రత (600 °C) వద్ద సిలికాజెల్ లేదా అల్యుమినాను ఉత్పేరకంగా, సల్ఫర్ చర్య జరిపి కార్బన్ డైసల్ఫైడ్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.
ఈ రసాయన చర్య మిథేన్ దహన చర్యకు సమాంతర మైన చర్య.కార్బన్ డైఆక్సైడ్ తో కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ ఐసోఎలెక్ట్రానిక్.కార్బన్ డై సల్ఫైడ్ త్వరగా మందు స్వభావం ఉన్న ద్రవం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి చెయ్యబడుచున్న, వాడబడుచున్న కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ పరిమాణం సుమారుగా ఒక మిలియను టన్నులు. ఇందులో 49 % చైనాదేశం,19%భారతదేశం ఉపయోగించుచున్నవి. ఎక్కువగా కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ రేయాన్ ఉత్పత్తి కై ఉపయోగిస్తున్నారు. 2007 లో USA లో కార్బన్ డైసల్ఫైడ్ ఉత్పత్తి 56 వేల మిలియను టన్నులు .