కొండపల్లి
ముసునూరి కమ్మరాజుల కాలంలో ఈ కోట నిర్మితమైనది. ఢిల్లీ సుల్తానులను పారద్రోలి ఈ దేశాన్ని పరాయిపాలన నుంచి విముక్తి చేసిన తెలుఁగు వీరుడు ముసునూరి ప్రోలయ రాజ్యాన్ని సుభక్షింగా మరియు శత్రు దుర్బేధ్యంగా మలచే ప్రయత్నంలో ఈ త్రిలింగ దేశంలో అనేక కోటల నిర్మాణాలు చేపట్టాడు. అందులో భాగంగా కొండపల్లి కోట నిర్మాణానికి పూనుకున్నాడు. ఈ కోట నిర్మాణం ప్రోలయ వారసుడైన కాపయ కాలంలో పూర్తి అయింది. కాపయ ఈ కోట నిర్మాణం దిగ్విజయంగా పూర్తి చేసి గుంటూరు జిల్లా కొల్లూరులో శాసనం వేయించాడు. అడపా, దాసరి, అట్లూరి అనే గృహనామాలు కలిగిన కమ్మరాజులు సుమారు 100 ఏళ్లు ఈ కోటని గజపతుల సామంతులుగా పాలించారు. ముసునూరి కమ్మ రాజులని కొండపల్లి కమ్మరాజులు అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిలో మూడంతస్తుల రాతి బురుజు ఉంది. ఇక్కడ విరూపాక్ష దేవాలయం ఉంది.
కొండపాక
దొమ్మాట నరసింహారెడ్డిగారి వారసులుగా బైరు బాల్‌రెడ్డి, పోతుగంటి వెంకటరెడ్డి, కీ।।శే।। అంబటి సత్యనారాయణ, శ్రీమతి అనంతుల శారద, జడ్‌పిటిసి శ్రీమతి ఏర్పుల భూలక్ష్మి, మండల పరిషత్‌ అధ్యక్షుడు బొద్దుల కనకయ్య, వారివారి పదవీ కాలాల్లో గ్రామాభివృద్ధికై శక్తిమేరకు కృషి చేశారు. ప్రాథమిక పాఠశాల భవనం, వసతి గృహాలు, డ్వాక్రా భవనం, మురికి కాల్వల నిర్మాణం, సిమెంటు రోడ్లు వీరి కాలంలోనే క్రమక్రమంగా సాధించబడ్డాయి. 2006లో ఎన్నుకోబడిన ఎంపిపి శ్రీమతి శారద, ఎంపిటిసి శ్రీమతి డి.లక్ష్మి, సర్పంచ్‌ శ్రీ బైరు రామకృష్ణారెడ్డి అదే బాటలో పయనించి గ్రామ సౌభాగ్యానికి కృషి చేశారు.
కొండపాక గ్రామం రాష్ట్రస్థాయి, దేశస్థాయి నేతలకు జన్మనిచ్చిన మహాతల్లి. అనంతుల మదన్‌మోహన్‌ ఈ నేలపై ఎదిగిన మాణిక్యాలలో ఒకరు. రాష్ట్ర మంత్రివర్యులుగా, ఎఐసిసి సభ్యులుగా, ఇందిరాగాంధీ ఆంతరంగిక అనుచరులుగా చాలాకాలం కొనసాగారు.ఇతని కృషి ఫలితంగా విరాళంగా ఇచ్చిన రెండెకరాల భూమిలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం ఏర్పరచబడి, ఆ తరువాతి కాలంలో శాశ్వత భవనం, ప్రహరీగోడ నిర్మించబడ్డాయి. స్థానిక విద్యావంతులు, యువకులు, చాలాకాలం నిర్వహించిన ‘ప్రగతి పఠనాలయా’న్ని ‘శాఖా గ్రంథాలయం’గా మార్చడంలో మదన్‌మోహన్‌ కృషి మరువరానిది.అతని వల్ల కొండపాక గ్రామానికి రాష్ట్ర స్థాయిలో మంచి గుర్తింపు వచ్చింది. 1985-89 మధ్య కాలంలో దొమ్మాట శాసనసభ్యులుగా కొనసాగిన దొమ్మాట రామచంద్రారెడ్డి ఈ గ్రామాన్ని మండల కేంద్రంగా ఏర్పాటుచేసి, బలహీనవర్గాల అభ్యున్నతికి ఎనలేని సేవచేశారు. ప్రస్తుత జవహర్ లాల్ సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం రామ చంద్రారెడ్డి సాంకేతిక శాఖామాత్యులుగా ఉండగా స్థాపించినదే.