చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్
సి. పి. బ్రౌన్ 1798 నవంబర్ 10న కలకత్తాలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి డేవిడ్ బ్రౌన్ పేరొందిన క్రైస్తవ విద్వాంసుడు. తండ్రి మరణించిన తరువాత బ్రౌను కుటుంబం ఇంగ్లండు వెళ్ళిపోయింది. తండ్రి ఇచ్చిన స్ఫూర్తితో సీపీ బ్రౌన్ గ్రీక్, లాటిన్, పారశీ, సంస్కృత భాషల్లో ఆరితేరాడు, బ్రౌను అక్కడే హిందూస్థానీ భాష నేర్చుకున్నాడు. తరువాత 1817 ఆగష్టు 4 న మద్రాసులో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో ఉద్యోగంలో చేరాడు. ఉద్యోగ బాధ్యతల్లో భాగంగా మద్రాసులో కోదండరామ పంతులు వద్ద తెలుగులో ప్రాథమిక జ్ఞానాన్ని సంపాదించాడు. వేమన, సుమతి శతకాలతోపాటుగా పల్నాటి యుద్ధం లాంటి చారిత్రిక కావ్యాలను నన్నయ్య, తిక్కన, గౌరన, శ్రీనాథుడు, పోతన, పెద్దన, రామరాజ భూషణుల కృతుల పరిష్కరణ - ప్రచురణల ముద్రింపచేసాడు. 
1820 ఆగస్టులో కడపలో డిప్యూటీ కలెక్టరుగా చేరాడు. ఉద్యోగరీత్యా అనేక ప్రాంతాల్లో పనిచేసినపుడు తెలుగులో మాట్లాడడం తప్పనిసరి అయ్యింది. అయితే తెలుగు నేర్చుకోడానికి సులభమైన, శాస్త్రీయమైన విధానం లేకపోవడం వలన, పండితులు తమ తమ స్వంత పద్ధతులలో బోధిస్తూ ఉండేవారు. తెలుగేతరులకు ఈ విధంగా తెలుగు నేర్చుకోవడం ఇబ్బందిగా ఉండేది. భాష నేర్చుకోవడం లోని ఈ ఇబ్బంది, బ్రౌనును తెలుగు భాషా పరిశోధనకై పురికొల్పింది. ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాలను వెలికితీసి, ప్రజలందరికీ అర్ధమయ్యేలా పరిష్కరించి, ప్రచురించడం, భాషకు ఓ వ్యాకరణం, ఓ నిఘంటువు, ఏర్పడడానికి దారితీసింది. మచిలీపట్నం, గుంటూరు, చిత్తూరు, తిరునెల్వేలి మొదలైనచోట్ల పనిచేసి, 1826లో మళ్ళీ కడపకు తిరిగి వచ్చి అక్కడే స్థిర నివాసమేర్పరచుకొన్నాడు. అక్కడ ఒక బంగళా కొని, సొంత డబ్బుతో పండితులను నియమించి, అందులో తన సాహితీ వ్యాసంగాన్ని కొనసాగించాడు. అయోధ్యాపురం కృష్ణారెడ్డి అనే ఆయన ఈ వ్యవహారాలను పర్యవేక్షిస్తూ ఉండేవాడు.
నికోలాస్ కోపర్నికస్
నికోలాస్ కోపర్నికస్ (ఆంగ్లం Nicolaus Copernicus) (ఫిబ్రవరి 19, 1473 – మే 24, 1543) మధ్యయుగానికి చెందిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. శాస్త్రీయంగా సూర్యకేంద్ర సిధ్ధాంతాన్ని నిరూపిస్తూ సిద్ధాంతీకరించాడు. 
సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని తొలిసారిగా ధ్రువ పరిచినవాడు. 1473 లో ధార్న్ అనే పట్టణంలో జన్మించాడు. తండ్రి వర్తక వాణిజ్య పరిజ్ఞానము, పినతండ్రి మత సంబంధమైన వ్యవహార జ్ఞానము కోపర్నికస్ పై బాగా ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1492 లో ఈయన క్రాకోవ్ విశ్వ విద్యాలయంలో చేరాడు. ఆల్బెర్ట్ బ్రుడ్జ్ విస్కీ దగ్గర శిష్యరిక నెరిపాడు. ఇటలీలో బొలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయ శాస్త్రం,గణిత శాస్త్రము, ఖగోళ శాస్త్రము అభ్యసించాడు. గ్రీకు భాష నేర్చుకుని ఎన్నో గ్రంథాలను కంఠస్థం చేశాడు.
రోమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో 29 ఏళ్ళ వయస్సులో 1502 లో ఖగోళ శాస్త్ర నిపుణుడిగా చేరాడు. విశ్వానికి కేంద్రం భూమి,సూర్యుడు, ఈ రెంటిలో ఏది? అనే అనుమానం పట్టుకుంది. అరిస్టాటిల్, టోలెమీకు భూ కేంద్రక సిద్ధాంతం బలపరిచారు. పైథాగరస్ సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతమే సరి అయిందని నమ్మాడు. ఏది నమ్మాలో,ఏది నమ్మకూడదో కోపర్నికస్ కు అర్థం కాలేదు. ఈ విషయం పై ఆలోచిస్తూ రాజీనామా చేసి ప్రోవెన్ బర్గ్ లో కానన్ అనే మతాధికారిగా చేరాడు.
పైద్యునిగా ఎంతో పతిష్ట నార్జించాడు. న్యాయమూర్తిగా రాణించాడు.క్లిష్ట సమయాలలో సలహాలనిచ్చి పోలెండ్ ఆర్థిక దుస్థితిని తొలగించాడు.పోప్ అభ్యర్థన మేరకు పంచాంగాన్ని సరి చేసి ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞునిగా తిరుగులేదనిపించుకున్నాడు.తరువాత గణిత శాస్త్రజ్ఞులు లెక్కలు వేసి కోపర్నికస్ కట్టిన లెక్కలు కచ్చితమైనవని సంవత్సర కాలంలో 28 సెకన్లు మాత్రమే తేడా వస్తుందని చెప్పారు.క్రీ.శ 1520 లో అల్లెన్ స్టెయిన్ కాసిల్ కు గవర్నర్ గా కూడా పనిచేసి ట్యూటానిక్ వీరులను ఎదుర్కొన్నాడు.ఈ విధంగా ప్రజా సేవ, మత సేవ చేస్తున్నప్పటికీ శాస్త్ర సేవ మాత్రం మానలేదు.
సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతాల నమూనాలను, సిద్ధాంతాలను, ఇతని కంటే ఎన్నో వందల ఏండ్లకు మునుపే ఆర్యభట్టు, ఒమర్ ఖయ్యాం లు, ప్రతిపాదించారు, కాని, గ్రహాల కదలికలు ఆధారముగా గ్రహాలు సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతున్నాయని మొట్టమొదట నిరూపించింది ఇతనే.భూమి తన అక్షము పైనే తిరుగుతుందని అందువాల్లే రాత్రి పగలూ యేర్పడుతున్నాయని తెలిపాడు.భూబ్రమణ,పరిభ్రమణాల వల్లే శీతోష్ణ స్థితులు, ఋతువులు మారుతున్నాయని గ్రహించాడు. ఈ విషయాలన్నీ వాస్తవాలే అయినా వాటిని బయట పెట్టడానికి కోపర్నికస్ కు ధైర్యం చాలలేదు.ఎందువలననగా అప్పట్లో ఎవరూ ఇతన్ని నమ్మలేదు. మత గ్రంథాలు, జ్యోతిష గ్రంథాలలో సూర్యుడే భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్నాడని వ్రాసి ఉంది.
"ఖగోళ శాస్త్రాన్నే తలక్రిందులుగా చేస్తున్న మూర్ఖుడు కోపర్నికస్" అని మార్టిన్ లూథర్ దూషించాడు కూడా.అయినప్పటికీ కోపర్నికస్ అంతిమ దశలో తాను సేకరించిన,తెలుసుకున్న వివరాలన్నింటిని గ్రంథంగా అచ్చు వేయించి పోప్ గా ఉన్న మూడవ పాల్ కు అంకితం చేశాడు. ఇది జర్మనీలో ఉన్న న్యూవెంబర్గ్ లో ప్రచురితమయినది. ఈ పుస్తకంలోని అంశాలు సంఘ విద్రోహాన్ని సూచిస్తాయేమోనన్న భయంతో ప్రచురన కర్తలు "దీనిని విజ్ఞాన గ్రంధంగా పరిగణించగూడదు" అని ముందుగానే చెప్పుకున్నాయి. కాని ఈ విషయం తెలియకుండానే 1543 మే 21 లో కోపర్నికస్ కన్ను మూశాడు.
కోపర్నికస్ కంటే కొన్ని శతాబ్దాల ముందు ఎంతోమంది భారతీయ, గ్రీకు మరియు ముస్లిం శాస్త్రవేత్తలు సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని గురించి ప్రస్తావించినా ఇతని రచనల్లో సూర్య కేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని సైద్ధాంతికంగా నిరూపించడంతో ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాడు. దీంతో ఆధునిక సైన్సులో కోపర్నికస్ విప్లవం ఆరంభమైంది. కోపర్నికస్ అందించిన ఈ వివరాలె తరువాత రంగంలోకి దిగిన టైకో బాహ్రి,కెప్లర్,గెలీలియో,న్యూటన్,ఐన్స్టీన్వంటి మహా మహులకు పునాది రాళ్ళుగా నిలిచాయి.