పెనుగొండ కోట
పెనుకొండ విజయనగర రాజుల రెండవ రాజధానిగా వెలుగొందింది. పెనుకొండ శతృదుర్భేద్యమైన దుర్గం. ఈ దుర్గ ప్రశస్తి గురించిన రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ వ్రాసిన ఒక గేయం:
యాత్రా చరిత్ర
ఈ యాత్ర 1886 సంవత్సరం జనవరి 24వ తేదీకి సరియైన పార్థివ నామ సంవత్సర పుష్య బహుళ పంచమి ఆదివారమునాడు లాంచన పుర్వకముగా గొంత పరివారమును ముందుగా బంపి; 25వ తేదీని శ్రీ బొబ్బిలి వేణుగోపాలస్వామివారిని సేవించికొని పగలు 10 గంటలకు బయలుదేరి 4 గంటలకు విజయనగరము కంటన్మేంటులో బసచేసినారు. ఈ మార్గములోని గ్రామాలు 1. రామభద్రపురము, 2. మరడాము, 3. గజపతినగరము. విజయనగరము పట్టణము సుందరముగా నున్నది, ఇది శ్రీ పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు మహారాజావారి రాజధానియైయున్నది. ఇందు నాలుగు బురుజులుగల సాధారణమైన రాతి కోటయు, సంస్థానపు బియ్యే కాలేజీయు - తంతి యాఫీసును 4, 5 శివకేశవ నివేశంబులును మేలైన పూలతోటయు మంచి కోనేరును , వైద్యశాలలును - సంస్కృత పాఠశాల నొక సత్రంబును గలవు.