రుద్రమ దేవి
రుద్రమదేవి పాలన ప్రజారంజకమై భాసిల్లింది. శాంతి సుస్థిరతలతో విరాజిల్లింది.
క్రీ. శ. 1000 నుంచి 1323 వరకు దాదాపు మూడు శతాబ్దాల పాటు తెలుగు నేల నేలింది కాకతీయ వంశం. వీరికాలంలోనే త్రిలింగ, ఆంధ్ర పదాలకు అర్థం, పరమార్థం ఏర్పడ్డాయి. కాకతీయ వంశంలో సప్తమ చక్రవర్తి అయిన గణపతి దేవుడు అత్యంత పరాక్రమవంతుడు, రాజనీతి కోవిదుడు. ఈయనకు ఇద్దరు కూతుళ్లు. మహిళలు రాజ్యాధికారానికి అనర్హులన్న అప్పటి కాలపరిస్థితులకు తలొగ్గిన ఆయన తన కూతురు రుద్రమదేవిని కుమారుడిగా పెంచాడు. అన్ని విద్యలూ నేర్పించాడు. గణపతి దేవుడు రుద్రమను రాజప్రతినిధిగా ప్రకటించినప్పుడు ఆమె వయసు పద్నాలుగేళ్లే. అప్పటి నుంచి ఆమె తండ్రి చాటుబిడ్డగా పాలన సాగించింది. రుద్రమదేవి 1261 ప్రాంతం నుంచీ స్వతంత్రంగా పరిపాలించినట్లు కనబడుతుంది. కొన్ని శాసనాల్లో 1279 వరకు పట్టాభిషక్తురాలు కాలేదేమో అనే భావం కలిగించే రాతలున్నాయి
మహేంద్రము
మహేంద్రము ఒకానొక కొండ. ఇది ఉత్కలము (ఒరిసా) మొదలు ఖాండవము (గాండ్వానా) వఱకు వ్యాపించి ఉండును. ఇది కులపర్వతములలో ఒకటి. ఇది కొంతకాలము పరశురామునికి నివాసస్థలముగాను ఉండెను. ఇచట ఉన్నప్పుడే పరశురాముఁడు, వివాహముచేసికొని మిథిలనుండి వచ్చుచు ఉండిన శ్రీరాముని ఎదిరించి ఓడిపోయి, అతనికి విశ్వకర్మనిర్మితము అయిన విష్ణుధనస్సును ఇచ్చెను. సీతను పెండ్లాడుటకై శ్రీరామునిచే విఱువఁబడిన ధనుస్సు రుద్రధనుస్సు అనఁబడును. [రూ: మహేంద్రగిరి]