వృత్తము
ఒక సమతలంలోని ఇవ్వబడిన ఒక బిందువు నుండి సమాన దూరంలో ఉన్న బిందువుల సమితిని వృత్తము అంటారు.అనగా ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో గల బిందు పథం.ఒక వృత్తం అది ఉండేసమ తలాన్ని మూడు బిందు సమితులుగా విభజిస్తుంది.
రెండు వృత్తాల వ్యాసార్థాలు సమానమైతే ఆ వృత్తాలను సర్వసమాన వృత్తాలు అంటారు.
వృత్తము అనునది అనంతమైన బిందువుల సముదాయం. అన్ని బిందువులు ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో ఉంటాయి. ఆ స్థిర బిందువును వృత్త కేంద్రము అంటారు.
వృత్తము పై గల ఏదేని బిందువునుండి వృత్త కేంద్రమునకు గల దూరాన్ని వృత్త వ్యాసార్థం అంటారు. దీనిని ఆంగ్లంలో "radius" అంటారు.వృత్త కేంద్రాన్ని వృత్తం పైని ఏదేని బిందువుతో కలిపే రేఖా ఖండాన్ని ఆ వృత్త వ్యాసార్థం అంటారు.ఒక వృత్తానికి లెక్కలేనన్ని వ్యాసార్థాలు ఉంటాయి.
వృత్తముపై గల ఏవైనా రెండు బిందువులను కలిపే రేఖాఖండమును వృత్త జ్యా అంటారు. ఇది వృత్తాన్ని రెండు వృత్తఖండాలుగా విభజిస్తుంది.వృత్తమునకు గల జ్యాలలో అతి పెద్దదైనది వృత్త వ్యాసము అవుతుంది.వృత్తమునకు జ్యాలు అనేకం ఉంటాయి.
ఒక వృత్తంలో కేంద్రంగుండా పోవు జ్యాను వ్యాసము అంటారు. వృత్తము అనగా ఒక సమతలంలో ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో గల బిందువుల సమితి. వృత్తం పై గల బిందువుల నుండి సమాన దూరంలో గల స్థిర బిందువును కేంద్రము అంటారు. వృత్తం పై ఏవేని రెండు బిందువులను కలిపిన రేఖాఖండమును వృత్త జ్యా(Chord) అంటారు. వృత్తమునకు అనేకజ్యాలు గీయవచ్చు. అన్ని జ్యా లలో కేంద్రం గుండ పోవు జ్యా అతి పెద్ద జ్యా అవుతుంది. దీనిని వ్యాసము అంటారు. వృత్తమున అనంతమైన వ్యాసములు గీయవచ్చు. అన్ని వ్యాసముల కొలతలు సమానంగా ఉంటాయి. వ్యాసమును ఆంగ్లంలో "డయామీటర్"(Diameter) అంటారు. దీన్ని "d"తో సూచిస్తారు.
వృత్తం ఏవెని రెండు బిందువులను కలుపు రేఖా ఖండం కేంద్రం గుండా పోతే దానిని వ్యాసం అందురు. వ్యాసంలో సగ భాగమును వ్యాసార్థం లేక అర్థ వ్యాసము అందురు. దీనిని "radius" అంటారు. దీనిని "r"తో సూచిస్తారు.
పదార్థము
ప్రతి వస్తువులోనూ పదార్థం ఉంటుంది కనుక ప్రతి వస్తువులోనూ ఎంత పదార్థం ఉందో తెలియజెయ్యటానికి 'పదార్థ రాశి' లేదా 'ద్రవ్యరాశి' (mass) అనే మాటని వాడుతారు. ఈ ద్రవ్యరాశిని గ్రాములు (grams), కిలోగ్రాములు (kilograms), స్లగ్గులు (slugs), వీశలు, మణుగులు, ... ఇలా రకరకాల కొలమానాలు ఉపయోగించి కొలుస్తారు. ఏ కొలమానం ఉపయోగించి కొలిచినా ద్రవ్యరాశి అనేది ఒక వస్తువులో ఎంత పదార్థం (matter) ఉందో చెబుతుంది. కాని ఈ దృక్పథం భౌతిక శాస్త్రంలో అందరికీ నచ్చదు. మనం ఇక్కడ ద్రవ్యరాశి అని దేనిని అంటున్నామో దానినే కొందరు జడత్వం' (inertia) అంటారు. పేరు మారింది, దృక్పధం మారింది. ఇంతకీ జడత్వం అంటే ఏమిటి? "కదలిక లేకుండా, విశ్రాంతిగా ఉన్న వస్తువు (an object at rest) ని కదలించాలంటే ఆ వస్తువు యొక్క జడత్వానికి అనులోమ సంబంధంలో (in direct proportion) బలం ఉపయోగించాలి" అన్నది జడత్వానికి డొంకతిరుగుడు నిర్వచనం. కదలిక లేకుండా ఒక చోట 'పడి ఉన్న' వస్తువులకే జడత్వం ఉంటుందనుకోవడం పొరపాటే అవుతుంది. నెమ్మదిగా పాకురుతూన్న పసి పాపని పట్టుకోవడం తేలికే కాని జోరుగా పరిగెడుతూన్న ఆంబోతుని ఆపటం కష్టం. కదలిక లేని వస్తువులకి జడత్వం ఉన్నట్లే సమ వేగం (uniform velocity) తో ప్రయాణం చేస్తూన్న వస్తువులకి కూడా జడత్వం ఉంటుంది. అంటే వస్తువుకి గల 'జడత్వం' అనే లక్షణం దాని సహజమైన చలన స్థితి (natural state of motion) మార్చే ప్రయత్నంలో వ్యక్త మవుతుంది.