ఆక్సిజన్
ప్రాణ వాయువు (ఆంగ్లం:Oxygen) గాలిలో ఉన్న సంఘటిత వాయువులలో ఒకటి. ప్రకృతిలో అన్ని మూలకాల కంటే ఎక్కువగా లభిస్తుంది. గాలిలో మూలక రూపంలో లభిస్తుంది. ఘనపరిమాణాత్మకంగా గాలిలో ఐదవవంతు ఉంటుంది. దీనిని తెలుగులో సాంప్రదాయకంగా ఆమ్లజని అని వ్యవహరిస్తారు. దీనిని ప్రాణవాయువుగానూ వ్యవహరిస్తారు. భూమి మీద వృక్ష జంతు సంపదకి ప్రాణ వాయువు అత్యవసరం. ఇది నీటిలో కరుగుతుంది. నీటిలో గల జీవాలు ఈ ప్రాణ వాయువును గ్రహిస్తాయి. ఇది ఇసుకలో 65%, నీటిలో 89% ఉంటుంది. 
ప్రాణ వాయువు యొక్క సంకేతం "O", మరియు అణు ఫార్ములా "O". 
స్వీడన్ దేశస్తుడైన షీలే మొదటిసారిగా 1771 లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ ను వియోగం చెందించి ఆక్సిజన్ తయారు చేసాడు. దీనిని జోసెఫ్ ప్రీస్ట్‌లీ, షీలే అనే శాస్త్రవేత్తలు 1 ఆగస్టు 1774 తేదీన కనుక్కొన్నారు. భూమి పొరల్లో అత్యధికంగా ఉండే మూలకం ఆక్సిజన్, సాధారణ పద్ధతుల్లో మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ లేదా పొటాషియం నైట్రేట్ లను వేడి చేసినపుడు ఆక్సిజన్ వాయువు వెలువడుతుంది. తరువాత లావోయిజర్ దీని ధర్మాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి 'ఆక్సిజన్ ' అని పేరు పెట్టాడు. ఆక్సిజన్ అంటే ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేసేది అని అర్థం.
ఆక్సిజన్ ను పొటాషియం పెర్మాంగనేట్ (KMnO), పొటాషియం క్లోరేట్ (KClO, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (HO, పొటాషియం నైట్రేట్ (KNO) మరియు మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ (HgO) లను వియోగం చెందించి పొందవచ్చు.
సహజ వాయువు
ప్రపంచంలో అన్నింటికన్నా పెద్దదైన వాయు నిక్షేపాలు ఖతార్లో ఉన్నాయి. ఇక్కడ సుమారు 25 ట్రిలియన్ ఘనపు మీటర్ల పరిమాణంలో నిక్షేపాలున్నట్లు అంచనా. సరైన పరిమాణంలో ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా ఈ నిల్వలు 200 సంవత్సరాల వరకు వాడవచ్చు. రెండవ అతి పెద్ద సహజ వాయు నిల్వలు ఇరాన్ లోని పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో సౌత్ పార్స్ అనే చోట ఉన్నాయి. ఇక్కడ 8 నుంచి 14 ట్రిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల నిక్షేపాలు ఉండవచ్చునని అంచనా.టౌన్ గ్యాస్ అనగా మీథేన్ మరియు హానికరమైన కార్బన్ మోనాక్సైడ్ లాంటి ఇతర వాయువుల మిశ్రమం. దీన్ని బొగ్గును ఒక ప్రత్యేక రసాయనిక ప్రక్రియకు గురి చేయడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. ఈ పద్ధతి చారిత్రాత్మకమైనదప్పటికీ ప్రాంతీయంగా చాలా చోట్ల వాడుతున్నారు. ఇప్పటి వసతులతో దృష్టిలో ఉంచుకుని పరిశీలిస్తే రానున్న కాలానికి ఇదొక ప్రత్యామ్నాయంగా పరిగణించవచ్చు.జీవ వ్యర్థాల నుంచి మీథేన్ ఉత్పత్తి కావడానికి అందులో ఉండే సూక్ష్మజీవులే కారణం. మీథేన్ వాతావరణంలోకి అలాగే విడుదలైతే దానిని కాలుష్యంగా పరిగణిస్తారు. కానీ ఇది వాతావరణంలోకి విడుదల కాగానే ఆక్సిడైజ్ అయ్యి కార్బన్‌ డయాక్సైడ్ మరియు నీరుగా విడిపోతుంది. దీని అర్థ జీవిత కాలం 7 సంవత్సరాలు అంటే ప్రతి ఏడు సంవత్సరాలకు మొత్తం భాగంలో సగం మీథేన్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు నీరుగా మారిపోతుంది.