జీవావరణం
"బయోస్పియర్" అనే పదాన్ని 1875లో భూవిజ్ఞాన శాస్త్రజ్ఞుడు ఎడుయార్డ్ సుసె కనిపెట్టాడు, ఇతను దానిని ఇలా నిర్వచించాడు: 
ఈ అంశం ఒక భూవిజ్ఞాన మూలాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇది భూ శాస్త్రాలపై డార్విన్ మరియు మౌరీలు ఇద్దరి ప్రభావానికి ఒక సూచన. జీవావరణం యొక్క జీవావరణ శాస్త్ర అంశాలు 1935లో సర్ ఆర్థుర్ టాన్స్లేచే "ఎకోసిస్టమ్" (జీవావరణ శాస్త్ర చరిత్రను చూడండి) అనే పదం పరిచయం కావడానికి ముందే 1920ల్లో (వాల్దిమర్ I. వెర్నాడ్స్కే "చూడండి" ) సూచించబడ్డాయి. వెర్నాడ్స్కే జీవావరణ శాస్త్రాన్ని జీవావరణం యొక్క శాస్త్రం నిర్వచించాడు. ఇది ఖగోళశాస్త్రం, భూభౌతికశాస్త్రం, వాతావరణశాస్త్రం, జీవభూగోళశాస్త్రం, పరిణామం, భూగర్భ శాస్త్రం, భూరసాయన శాస్త్రం, జలధర్మశాస్త్రం కలిపి ఒక బహుళక్రమశిక్షణాత్మక అంశంగా చెప్పవచ్చు మరియు సాధారణంగా చెప్పాలంటే, అన్ని జీవ మరియు భూ శాస్త్రాలు.
జ్ఞానేశ్వరుడు
జ్ఞానేశ్వరుడు (1275–1296) మహారాష్ట్రకు చెందిన ప్రముఖ వాగ్గేయకారుడు, తత్వవేత్త, నాథ సంప్రదాయానికి చెందిన సన్యాసి. భగవద్గీత మీద ఆయన రచించిన జ్ఞానేశ్వరి అనే గ్రంథం, అమృతానుభవం అనే గ్రంథం మరాఠీ సాహిత్యంలో మైలురాళ్ళుగా పరిగణిస్తారు.
జ్ఞానేశ్వరుడు మహారాష్ట్రను 13 వ శతాబ్దంలో యాదవ రాజైన రామదేవర పరిపాలిస్తున్న కాలంలో జన్మించాడు. 1296లో ఢిల్లీ సుల్తానులు ఆ రాజ్యం మీద దాడి చేసేవరకు ప్రశాంతంగా, సుసంపన్నంగా ఉండేది. యాదవ రాజుల పాలనలో కళలు, సైన్సు మొదలైన రంగాలు బాగా అభివృద్ధి సాధించాయి. భారతదేశం నలుమూలల నుంచి అనేకమంది పండితులు ఆ రాజ్యానికి విచ్చేసేవారు. కానీ అదే సమయంలోనే ప్రజల్లో మతమౌఢ్యం, సాంఘిక దురభిమానం, మూఢ నమ్మకాలు లాంటివి పెరిగి గ్రామదేవతలకు మూగజీవాలను బలి ఇవ్వడం ఎక్కువైంది. జ్ఞానేశ్వరుడు తను రాసిన జ్ఞానేశ్వరి అనే గ్రంథంలో ఈ మూఢాచారాలను విమర్శించాడు. బి.పి బహీరత్ అనే పండితుని ప్రకారం ఆ కాలంలో మరాఠీలో రచనలు చేసిన తొలి తత్వవేత్త జ్ఞానేశ్వరుడు.
వివరణ