కొండారెడ్డి బురుజు
శ్రికృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందు క్రీ.శ 1505-1509 మధ్య విజయనగరం సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన తుళువ వీర నరసింహరాయలు కందనవీడు కోటను అరవీడు రామరాజుకు బహూకరించినట్లు "ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా" అనే పుస్తకం ద్వారా తెలుస్తూ ఉంది. ఈ తుళువవీర నరసింహారాయలునే ఇమ్మడి నరసనాయకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. "కందనవోలు" కోట గురుంచి మొట్టమొదట కనపడేది ఇక్కడే. బీజాపూర్ సుల్తాను అయిన యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్ తుంగభద్రానదిని దాటుకొని కందనవోలు కోటపై దండెత్తాడు. ఆ సమయంలో తుళువవీరనరసింహునికి అండగా అరవీడు రామరాజు నిలబడి బీజాపూర్ సుల్తానును పారద్రోలి కందనవోలు కోటతో పాటు ఆదోనిని కూడా ఆక్రమించడానికి సహాయపడ్డాడు. దానితో విజయనగర ప్రభువైన వీరనరసింహుడు రామరాజును మెచ్చుకొని కందనవోలు కోటను అతనికి బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అతడే కర్నూలు కోటను పటిష్టం చేసి, కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించి ఉండవచ్చునని కొందరి అభిప్రాయం. కానీ అనేక మంది చరిత్రకారులు ఏమి చెబుతున్నారంటే కర్నూలులో 1929-49 మధ్య శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సోదరుదైన అచ్యుతదేవరాయలు విజయనగర రాజుగా ఉన్నప్పుడు ఈ కోటను కట్టించినట్లు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించినది కూడా అతనేనని దీనిఅసలు పేరు అత్యుత దేవరాయ బురుజు అని తెలియజేస్తున్నారు. ఏదేమైనా ఈ కొండారెడ్ది బురుజు విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మిచబడినదనడంలొ సందేహం లేదు. మనం ఎస్.పి కార్యాలయానికి కొండారెడ్డి బురుజు ప్రక్కనుండి వెళ్ళే గేటు దగ్గర నిలబడి ఆ బురుజు కోటను గనక గమనిస్తే పైన చిన్న చిన్న రంధ్రాలున్న ప్రదేశాల దగ్గర విజయనగర రాజులకు సంబంధించిన సింహం, ఏనుగు, గుర్రం లాంటి చిన్న చిన్న బొమ్మలు కనబడతాయి. కందనవోలు కోట మొత్తం మూడు చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంతో, ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో శత్రువుల నుండే కాక, తుంగభద్ర, హంద్రి నదుల వరదల నుండి కాపాడేటట్లు నిర్మిచారు. ఈ కోట చుట్టూ ఒక లోతైన కందకం కూడా ఉండేది. నగర విస్తరణలో భాగంగా బ్రిటిష్ కాలంలో ఈ కోట గోడలన్నీ తొలగించారు. తుంగభద్ర నదివైపు ఇప్పటికీ తీరం వెంట ఎత్తైన కోట గోడను గమనించవచ్చు.
పుల్లడి గుంట
ఈ గ్రామములో, గ్రామస్తుల విరాళాలతో స్థానిక చెరువుకట్టపై రు. 15 లక్షల అంచనాతో ఈ ఆలయం నిర్మించారు. గ్రామంలో "కొర్నెపాడుతోపు" పేరుతో ఒక కాలనీ ఉంది. ఈ కాలనీకి వెళ్ళేదారి ప్రక్కన ఈ ఆలయం రూపుదిద్దుకున్నది. గర్భగుడిలో ప్రత్యేకంగా ఇనుముతో ఏర్పాటుచేసిన గ్రిల్సును ఏర్పాటుచేశారు. దీనివలన దేవాలయంలో పటిష్ఠమైన భద్రత ఉంటుంది. స్వామివారి శిలావిగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలు 2014, మార్చి-10, సోమవారం నుండి 12వ తేదీ బుధవారం వరకు, భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. యంత్రస్థాపన, రత్నన్యాసం, పుణ్యాహం, స్వామివారి పీఠారోహణం, విమాన శిఖర ప్రతిష్ఠ, జీవకలాన్యాసం, పూర్ణాహుతి కార్యక్రమాలు నేత్రపర్వంగా సాగినవి. వివిధ గ్రామాలనుండి వచ్చిన భక్తులు, నవకోటి ధాన్యాలు వేస్తూ పూజలు చేశారు. ఈ సందర్భంగా భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. [1]&[2]
ఈ గ్రామమునుండి జడ్.పి.టి, సి.గా ఎన్నికైన శ్రీమతి ఉప్పుటూరి సీతామహాలక్ష్మికి, జిల్లా పరిషత్తులో కీలకమైన జిల్లా మహిళా, శిశు సంక్షేమశాఖ ఛైర్ పర్సనుగా పదవి లభించింది. వీరు, మండలంలోని వివిధ గ్రామాలలో, "ఉప్పుటూరి చినరాములు సేవా ఫౌండేషన్" ద్వారా పేద విద్యార్థులకు ఉపకారావేతనాలు, వృద్ధులకు బియ్యం, ఉప్పు, పప్పులు అందించుచున్నారు. మహిళలకు ముగ్గులపోటీలు, ఆటల పోటీలు, చిత్రలేఖనం వంటి పోటీలు ఏర్పాటుచేసి, బహుమతులు అందజేయుచున్నారు. [4]
ఈ గ్రామములోని ఒక పేద కుటుంబలో జన్మించిన వీరు, అమెరికాలో వ్యాపారరంగంలో స్థిరపడినారు. అయినా వీరు తన స్వగ్రామంపై మమకారంతో, 2014లో ఈ గ్రామాన్ని ఆకర్షణీయ గ్రామం (స్మార్ట్ విలేజ్) గా అభివృద్ధిచేయడానికై దత్తత తీసుకొని, లక్షల రూపాయల అభివృద్ధి పనులు చేస్తూ అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుచుచున్నారు. తన తండ్రి పేరుమీద "చినరాములు సేవా ఫౌండేషను" స్థాపించి, దానిద్వారా మండలంలో పలు గ్రామాలలో మరుగుదొడ్ల నిర్మాణానికి 20 లక్షల రూపాయలు వితరణ చేసారు. గ్రామంలో వాకింగ్ ట్రాక్ నిర్మించారు. గ్రామంలోని 35 నిరుపేద కుటుంబాలకు ప్రతి నెలా ఉప్పులు, పప్పులు, బియ్యం, చింతపండు వంటి నిత్యావసర వస్తువులు పంపిణీ చేస్తున్నారు. నియోజకవర్గంలోని 185 అంగనవాడీ కేంద్రాలకు బియ్యం నిలువ ఉంచుకొనడానికి పాత్రలు అందజేసినారు. ఆయన వితరణ చేసిన నిధులకు ప్రభుత్వం మరో 50 లక్షల రూపాయలు తనవంతు వాటా క్రింద విడుదల చేయగా, ఆనిధులతో గ్రామంలో సిమెంటు రహారులు ఏర్పరచారు. మరియొక 10 లక్షల రూపాయలతో, గ్రామంలో కాలువల నిర్మాణం చేపట్టినారు. ఇళ్ళలో చెత్తసేకరణకు ఇంటింటికీ ఒక చెత్తడబ్బను అందించడమేగాక, ఆ చెత్తను గ్రామం వెలుపలకు తరలించడానికి ఒక వాహనం మరియు దానికి ఒక చోదకుడిని గూడా ఏర్పాటుచేసారు. [6]