రావణుడు
రావణాసురుడు చిన్నతనం నుండి సాత్విక స్వభావం లేకుండా తామస స్వభావం కలిగి ఉండేవాడు. ఏకసంథాగ్రాహిగా ఉండేవాడు. వేదవిద్యలు తన తండ్రి విశ్వ వసు బ్రహ్మ నుండి నేర్చుకొని గొప్ప విద్వాంసుడౌతాడు. తన తాత సుమాలి వద్ద నుండి రాజ్యపాలనా విషయాలు, దైత్యకృత్యాలు నేర్చుకుంటాడు.
రాక్షసుల రాజు. ఇతని రాజధాని లంక. తండ్రి పులస్త్యుని కొడుకు అగు విశ్రవసుఁడు. తల్లి సుమాలి కూఁతురు అగు కైకసి. భార్య మయుని కూఁతురు అగు మందోదరి. సోదరులు కుంభకర్ణ విభీషణులు. కొడుకులు ఇంద్రజిత్తు మొదలగువారు. ఇతనికి పదితలలు ఉండుటచే దశకంఠుఁడు, దశగ్రీవుఁడు అను నామధేయములు కలిగెను. మరియు ఇతఁడు మహత్తరము అగు తపము సలిపి బ్రహ్మవలన తనకు మనుష్యులు తక్క తక్కినవారిచే చావు లేకుండ వరము పొంది ఆ వరప్రభావముచే మిగుల గర్వితుఁడు అయి త్రిలోకములయందు ఉండు సాధువులను, ఎల్లవారిని మిగుల హింస పెట్టుచు ఉండెను. ఆ హింసలకు ఓర్వఁజాలక మునులును దేవతలును బ్రహ్మచెంతకు పోయి మొఱలిడిరి. అప్పుడు బ్రహ్మ వారిని పిలుచుకొని పాలసముద్రమున ఉండు విష్ణువు దగ్గఱకు పోయి ప్రార్థింపఁగ అతఁడు మనుష్యరూపమున శ్రీరాముఁడు అనుపేర భూమిని అవతరించి ఈరావణుని చంపెను. చూ|| జయవిజయులు.
అక్షకుమారుడు
అక్షకుమారుడు లంకాధిపతి అయిన రావనాసురుడి కుమారుడు.
అశొకవనములొ సీత దర్శనము జరిగిన తర్వాత రావణ రాక్ష సైన్యాన్ని పరీక్షించడం కోసము అశొక వనాన్ని చిన్నభిన్న చేయిచుండగా రావణాసురుడు రాక్షస సైన్యము హనుమంతుడి మీదకు వస్తుంది. ముందు హనుమ జంబుమాలి ని, 7 మంది మంత్రి సుతులను యుద్ధములొ చంపాక రావణాసురుడు ఐదుగు సేనాగ్రనాయకులను పంపిస్తాడు. వారే విరూక్ష, యుపాక్ష, దుర్ధర, ప్రగస, బాసకర్ణులు. వారు ఐదుగు ఐదు దిక్కులనుంది అశోకవనములొ ఉన్న హనుమను చుట్టు ముట్టుతారు. వారి ఒకరైన దుర్ధరుడు కొన్ని హనుమ లలాటములోకి ఇనుప బాణాలు కొడతాడు. దానితో కోపించిన హనుమ ఒక్కసారిగా ఆకాశానికి ఎగిపోయి శరీరాన్ని పెంచి దుర్ధరుడు ఉన్న రథం పై పడతాడు. అలా హనుమ ఆ సేనాగ్రనాయకుడి పై పడటంతో సేనాగ్రనాయకుడి రథం మడిసి పోతుంది, దుర్ధరుడు శరీరం పచ్చడిగా అయిపోయి హనుమ ఉదరానికి అంటుకొంటుంది. ఆ తరువాత మిగతా సేనాగ్రనాయకును ఒక సాల వృక్ష్ము పెకిలించి సాలవృక్షాన్ని గిరగిర త్రిప్పి వారి మీదకు విసిరితే వారి శరీరము కొత నేలకు మరికొత శరీరము చెట్టుకు అంటుకొంటుంది.
రావణాసురుడు హనుమ జంబుమాలిని, 7 మంత్రులను, 5 సేనాగ్రనాయకులను చంపడంతొ క్రోధితుడై, ఈ వానరవీరుడిని పట్టుకోవడనికి ఎవరిని పంపాలి అని ఆలోచిస్తూ తన కుమారుడైన అక్షకుమారుడిని చూడడంతో అక్షకుమారుడు తండ్రికి నమస్కరిస్తాడు. వేంటనే తన రథంతో యుద్ధానికి బయలు దేరుతాడు. ఆవిధంగా బయలు దేరిన అక్షకుమారుడు ఒక ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్ని గుండము వలె ఉంటాడు. హనుమ అక్ష కుమారుడిని చూసి ముచ్చట పడి వాడి యుద్ధాన్ని వీక్షించడానికి ఉపేక్షిస్తాడు. హనుమ ఉపేక్షణ చేయడం చూసి అక్షకుమారుడు క్రోధించి వానర వీరుడి పై మూడు బాణాలు కొడతాడు. హనుమ అఖ్సకుమారుడిని చూసి చిన్న పిల్లవాడని భావించి వాడి యుధ్దాన్ని ఇంకా వీక్షిస్తుంటాడు.ఆ విధం ఉపేక్షించడం చూసి అక్షకుమారుడు హనుమ పైకి శరవర్షం కురిపిస్తాడు. అది గాంచిన హనుమ సూక్ష్మరూపము ధరించి బాణాలు తగలకుండా ఇటు అటు తిరుగుతాడు. తనబాణాలు ఏవి హనుమను చేరక పోవడం చూసి అక్షకుమారుడు వేలాది బాణాలతో అకాశాన్ని కప్పేస్తాడు.అప్పుడు హనుమ తనలొ ఇక ఉపేక్షించి లాభం లేదు దేవతలు కుడా వీడి యుద్ధాన్ని చూసి సంతోషిస్తారు కాని అగ్ని హోత్రాన్ని ఇంటిలో ఉంచుకోవలేము కదా అని భావించి ఆకాశాంలొకి ఎగిరి శరీరాన్ని బాగా పెంచి అక్షకుమారుడి రథం పై పడతాడు.