భారతీయ రైలు రవాణా వ్యవస్థ
భారత దేశంలో రైల్వే వ్యవస్థ కొరకు 1832లో ప్రణాళిక రూపొందించినా, తరువాతి దశాబ్ద కా‍లం‍ వరకూ ఆ దిశలో ఒక్క అడుగూ పడలేదు. 1844 లో, అప్పటి గవర్నరు జనరలు, లార్డు హార్డింజ్ రైల్వే వ్య్వస్థ నెలకొల్పేందుకు ప్రైవేటు సంస్థలకు అనుమతి ఇచ్చాడు. రెండు కూత రైల్వే కంపెనీలను స్థాపించి, వాటికి సహాయపడవలసిందిగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని అదేశించారు. ఇంగ్లండు లోని పెట్టుబడిదారుల ఆసక్తి కారణంగా తరువాతి కొద్ది సంవత్సరాలలో రైల్వే వ్యవస్థ త్వరిత గతిన ఏర్పడింది. 1851 ఏప్రిల్ 16 న మొదటి రైలు పనిచెయ్యడం మొదలుబెట్టింది. రూర్కీలో కట్టుబడి సామాగ్రిని మోసేందుకు దాన్ని వాడారు. కొన్నేళ్ళ తరువాత, 1853 ఏప్రిల్ 16 న బాంబే లోని బోరి నందర్, ఠాణాల మధ్య -34 కి.మీ.దూరం - మొట్టమొదటి ప్రయాణీకుల రైలును నడిపారు.
పారిశ్రామిక విప్లవం
17వ శతాబ్దంలో గనులు ఉన్న ప్రాంతం నుండి బొగ్గును రవాణా చేయడానికి వాగన్ మార్గాలు ప్రారంభించబడ్డాయి, ఇవి బొగ్గు యొక్క మరింత రవాణా కొరకు తరచు కాలువ లేదా నదీ వ్యవస్థలతో సంబంధం కలిగి ఉండేవి. వాల యొక్క పైభాగానికి వాగన్ లను నెట్టడానికి ఒక స్థావర ఆవిరి యంత్రాన్ని కలిగి, ఇవి గుర్రాలతో లాగబడేవి లేదా గురుత్వాకర్షణపై ఆధారపడినవి. ఆవిరి లోకోమోటివ్ యొక్క మొదటి ఉపయోగాలు వాగన్ లేదా పలక మార్గాలపై చేయబడ్డాయి (పోత ఇనుము పలకలను ఉపయోగించడం వలన అవి తరచూ ఆవిధంగా పిలువబడేవి). 19వ శతాబ్ద ప్రారంభ సంవత్సరాల వరకు అశ్వంతో లాగబడే ప్రభుత్వ రైల్వేలు ప్రారంభం కాలేదు. ఆవిరితో నెట్టబడే ప్రభుత్వ రైల్వేలు 1825లో స్టాక్టన్ అండ్ డార్లింగ్టన్ రైల్వేలో మరియు 1830లో లివర్పూల్ అండ్ మాంచెస్టర్ రైల్వేలో ప్రారంభించబడ్డాయి. పెద్ద నగరాలను మరియు పట్టణాలను కలిపే ప్రధాన రైలు మార్గాల నిర్మాణం 1830లలో ప్రారంభమైంది కానీ మొదటి పారిశ్రామిక విప్లవం అంతమయ్యేనాటికి వేగాన్ని అందుకుంది.