తుంగభద్ర
తుంగభద్ర నది కృష్ణా నదికి ముఖ్యమైన ఉపనది. రామాయణ కాలంలో పంపానదిగా పిలువబడిన తుంగభద్ర నది కర్ణాటకలో పడమటి కనుమలలో జన్మించిన తుంగ, భద్ర అను రెండు నదుల కలయిక వలన ఏర్పడినది. భౌగోళికంగానే కాకుండా చారిత్రకంగానూ ఈ నదికి ప్రాధాన్యత ఉంది. దక్షిణ భారతదేశ మధ్యయుగ చరిత్రలో వెలిసిన విజయనగర సామ్రాజ్యం ఈ నది ఒడ్డునే వెలిసింది. హంపి, మంత్రాలయం లాంటి పుణ్యక్షేత్రాలు ఈ నది ఒడ్డున వెలిశాయి.
కూడలి సంగమేశ్వర క్షేత్రము
ఒకనాడు ధర్మరాజు రెండు నదుల సంగమము (కూడలి) కావున సంగమేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించి పూజలు చేసి తరించాలని కోరికను తన భార్య మరియు సోదరులకు వెల్లడించాడు. అగ్రజుని కోరిక నెరవేర్చదలచిన భీమసేనుడు, శక్తిసామర్థ్యములతో కాశీ క్షేత్రము చేరి అన్నపూర్ణ, విశ్వనాథస్వాముల ప్రార్థన చేసి అక్కడనున్న ఒక పవిత్ర శివలింగమును తీసుకొని ఆఘమేఘాలమీద కృష్ణా, తుంగభద్రల సంగమమునకు చేరుకున్నాడు. పాండవులు సకల పూజా ద్రవ్యాలు సేకరించి రెండునదుల కలయిక గట్టుపై ఆ శివలింగమును ప్రతిష్ఠించి, పూజా కార్యక్రమములు సాగించిరి. కొంతకాలము పాండవుల పూజలందుకున్నాడు ఆ సంగమేశ్వరుడు.
ఇక్కడ 'కల్యాణి చాళుక్య చక్రవర్తి త్రిభువనమల్లుని' కుమార్తె మైలలదేవి ఈ క్షేత్రానికి వచ్చే యాత్రికులను కృష్ణా, తుంగభద్రా నదులలో ధర్మంగా దాటించడానికి బెస్తవానికి భూదానము చేసి వేయించిన శాసనము, కన్నడ గోకర్ణదేవుని కాలంలో 'మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు' ఈ క్షేత్రానికి వచ్చినపుడు చేసిన దానము తెలిపే శాసనము, ఆలయ జీర్ణోద్ధరణకు చెందిన శాసనాలు ఉన్నాయి.