ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం
ఈ నావిగేషన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగ వరుస క్రమంలో మొదట 2013 జులైలో ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహాన్ని, 2014 ఏప్రిల్ లోఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టారు. ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహాన్ని పిఎస్ఎల్ వి-సీ22 అను ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా, ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాన్నిపిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ24 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టడం జరిగింది.
ప్రయోగ సమయంలో, ఇంధన సమేతంగా ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం బరువు 1425.4కిలోలు. ఈఉపగ్రహం యొక్క సౌష్టవనిర్మాణంలో, పొందికలో, ఉపకరణాల అమరికలో అంతకు ముందు నిర్మించి, కక్ష్యలోకి పంపిన ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ, మరియు ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాలను పోలి ఉంటుంది. ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1సీ ఉపగ్రహం భౌతిక కొలతలు 1.58 మీటర్లు x 1.50 మీటర్లు x 1.50మీటర్లు. ఈ ఉపగ్రహ జీవితకాలం 10 సంవత్సరాలు.
ఉపగ్రహం రెండురకాల ఉపకరణాల సమూదాయాన్నికలిగి ఉంది.అందులో ఒకటి దిక్సూచి (navigation payload) సంబంధించినది. రెండవది రేంజింగ్ (ranging) ఉపకరణాలు కలిగి ఉన్నాయి. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు కలిగిన విభాగం ఓడల/నౌకల, విమాన తదితర యానాలకు సంబంధించిన దిక్సూచి సమాచారాన్ని వినియోగదారులకు పంపిణి చేస్తుంది.నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలు L5- బ్యాండ్ (1176.45MHZ) మరియు S-బ్యాండ్ (2492.028 MHZ ) లో పనిచేస్తాయి. నావిగేషన్ కు సంబంధించిన ఉపకరణాలలో అత్యంత కచ్చితమైన సమయాన్ని చూపించే రుబీడియం పరమాణు గడియారం అమర్చబడింది.
జీఎస్‌ఎల్‌వి మార్క్ III-డి2
శ్రీహరికోట రేంజి(SHAR) లోని అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రంలోని రెండవ ప్రయోగ వేదిక నుండి ఈ వాహక నౌకను ప్రయోగించారు. పిఎస్‌ఎల్వి రాకెట్‌లద్వారా కేవలం 1700 నుండి 2000 కిలోల బరువు వున్న ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టవచ్చు. జీఎస్‌ఎల్‌వి మార్క్ III వాహక నౌక ద్వారా 4000 కిలో గ్రాముల బరువు వున్న ఉపగ్రహాలను భూస్థిర కక్ష్యలో అంతరిక్షానికి పంపవచ్చును. ఈ ప్రయోగం సఫలం కావడం వలన బరువైన ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించు దేశాల సరసన భారత దేశం చేరినది.ఇప్పుడు ప్రయోగించిన జీశాట్ -29 ఉపగ్రహం బరువు 3423 కిలోలు. ఇంత బరువు వున్నఉపగ్రహాన్ని భారతీయ గడ్డపై నుండి మొదటి సారిగా విజయవంతంగా ప్రయోగించి ఐస్రో తన అంతరిక్ష పరిశోధన పయనంలో మరో మైలు రాయిదాటినది.ప్రయోగించిన 16.43 నిమిషాల్లో ఉపగ్రహాన్ని విజయ వంతంగా కక్షలో ప్రవేశపెట్టినది.
పిఎస్‌ఎల్వి సీరీస్ రాకెట్‌లలో నాలుగు దశలు వుండి మొదటి మరియు మూడో దశల్లో ఘన ఇంధనాన్ని,రెండవ మరియు చివరి నాల్గవ దశలో ద్రవ ఇంధనాన్ని రాకేట్ లో ఉపయీగిస్తారు.కానీ జీఎస్‌ఎల్‌వి మార్క్ రాకెట్‌లలో కేవలం మూడు దశలు మాత్రమే వుండును.మొదటి దశలో ఘన ఇంధనాన్ని,రెండవ దశలో ద్రవ ఇంధనాన్ని ఉపయోగిస్తారు. మూడో చివరి దశను క్రయోజనిక్ దశ అంటారు.ఇందులో మైనస్ సెంటిగ్రేడ్ డిగ్రీల వద్ద ద్రవ స్థితిలో వుంచిన ఆక్సిజన్ మరియు హైడ్రోజన్లను ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తారు.ఇది అత్యంత క్లిష్టమైన దశ. జీఎస్‌ఎల్‌వి మొదటి ప్రయోగాలకు మొదట రష్యా నుండి దిగుమతి చేసుకుని ఉపయోగించారు.తరువాత ఇస్రో దేశీయ సాంకేతికతతో క్రయో జనిక్ ఇంజనులను రూపకల్పన చేసి ,వాటి నిర్మాణంలో పరిణితి చెందినది.దేశియ పరిజ్ఞానంతో సమర్థవంతమైన క్రయోజనిక్ ఇంజను ను రూపొందించుతకు రెండు దశాబ్దాల కాలం పట్టింది.