వృత్తము
ఒక సమతలంలోని ఇవ్వబడిన ఒక బిందువు నుండి సమాన దూరంలో ఉన్న బిందువుల సమితిని వృత్తము అంటారు.అనగా ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో గల బిందు పథం.ఒక వృత్తం అది ఉండేసమ తలాన్ని మూడు బిందు సమితులుగా విభజిస్తుంది.
రెండు వృత్తాల వ్యాసార్థాలు సమానమైతే ఆ వృత్తాలను సర్వసమాన వృత్తాలు అంటారు.
వృత్తము అనునది అనంతమైన బిందువుల సముదాయం. అన్ని బిందువులు ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో ఉంటాయి. ఆ స్థిర బిందువును వృత్త కేంద్రము అంటారు.
వృత్తము పై గల ఏదేని బిందువునుండి వృత్త కేంద్రమునకు గల దూరాన్ని వృత్త వ్యాసార్థం అంటారు. దీనిని ఆంగ్లంలో "radius" అంటారు.వృత్త కేంద్రాన్ని వృత్తం పైని ఏదేని బిందువుతో కలిపే రేఖా ఖండాన్ని ఆ వృత్త వ్యాసార్థం అంటారు.ఒక వృత్తానికి లెక్కలేనన్ని వ్యాసార్థాలు ఉంటాయి.
వృత్తముపై గల ఏవైనా రెండు బిందువులను కలిపే రేఖాఖండమును వృత్త జ్యా అంటారు. ఇది వృత్తాన్ని రెండు వృత్తఖండాలుగా విభజిస్తుంది.వృత్తమునకు గల జ్యాలలో అతి పెద్దదైనది వృత్త వ్యాసము అవుతుంది.వృత్తమునకు జ్యాలు అనేకం ఉంటాయి.
ఒక వృత్తంలో కేంద్రంగుండా పోవు జ్యాను వ్యాసము అంటారు. వృత్తము అనగా ఒక సమతలంలో ఒక స్థిర బిందువు నుండి సమాన దూరంలో గల బిందువుల సమితి. వృత్తం పై గల బిందువుల నుండి సమాన దూరంలో గల స్థిర బిందువును కేంద్రము అంటారు. వృత్తం పై ఏవేని రెండు బిందువులను కలిపిన రేఖాఖండమును వృత్త జ్యా(Chord) అంటారు. వృత్తమునకు అనేకజ్యాలు గీయవచ్చు. అన్ని జ్యా లలో కేంద్రం గుండ పోవు జ్యా అతి పెద్ద జ్యా అవుతుంది. దీనిని వ్యాసము అంటారు. వృత్తమున అనంతమైన వ్యాసములు గీయవచ్చు. అన్ని వ్యాసముల కొలతలు సమానంగా ఉంటాయి. వ్యాసమును ఆంగ్లంలో "డయామీటర్"(Diameter) అంటారు. దీన్ని "d"తో సూచిస్తారు.
వృత్తం ఏవెని రెండు బిందువులను కలుపు రేఖా ఖండం కేంద్రం గుండా పోతే దానిని వ్యాసం అందురు. వ్యాసంలో సగ భాగమును వ్యాసార్థం లేక అర్థ వ్యాసము అందురు. దీనిని "radius" అంటారు. దీనిని "r"తో సూచిస్తారు.
సూక్ష్మరంధ్రం
సూక్ష్మరంధ్రం (ఆంగ్లం: Aperture) అనునది దృశా శాస్త్రంలో కాంతి ప్రయాణించే ఒక చిన్న రంధ్రము లేదా ద్వారము. ఒక దృశా వ్యవస్థలో ప్రతిబింబ స్థానం (ఇమేజ్ ప్లేన్) నుండి కటక నాభికి చేరే శంఖాకృతిలో ఏర్పడే కిరణాల సమూహము యొక్క కోణాన్ని ఈ రంధ్రం నిర్దేశిస్తుంది. ఈ సూక్ష్మరంధ్రము అనుమతించబడిన కాంతిరేఖలు ఎంత సమాంతరంగా ప్రసరించగలవో నిర్దేశిస్తుంది. ఈ రేఖల సమాంతర అనుమతి ప్రతిబింబ ఫలకం పై ప్రతిబింబం ఏర్పడే విధానం పై ప్రభావం చూపటం వలన సూక్ష్మరంధ్రానికి చాలా ప్రాముఖ్యత గలదు. చిన్నదిగా ఉండే సూక్ష్మరంధ్రం గుండా పయనించే కాంతి రేఖలు ఎక్కువ సమాంతరంగా ఉండటం వలన ప్రతిబింబ ఫలకం వద్ద ఏర్పడే చిత్రం స్పష్టత కలిగి ఉంటుంది. సూక్ష్మరంధ్రం పరిమాణం పెరిగే కొద్దీ కాంతి రేఖల మధ్య సమాంతరత తగ్గి నాభ్యంతరానికి సరితూగే కొద్ది కాంతి రేఖలకు మాత్రమే స్పష్టత వస్తుంది. అనగా పెద్ద సూక్ష్మరంధ్రాలు కేవలం కటకం దేని పైన దృష్టి సారిస్తుందో దానికి మాత్రమే స్పష్టతను తెచ్చి మిగతా వాటిని అస్పష్టంగా (మసక బారినట్టు) చూపిస్తుంది. లోపలకి ప్రవేశించే కాంతి రేఖలలో ఎన్నింటిని అనుమతించాలో, ప్రతిబింబ ఫలకం పై ఎంత కాంతిని ప్రసరింపజేయాలో నిర్ధారిస్తుంది. (నిర్దేశిత బహిర్గత సమయంలో సూక్ష్మరంధ్రం చిన్నదయ్యే కొద్దీ ప్రతిబింబం చీకటి మయమౌతుంది.)