కొండారెడ్డి బురుజు
శ్రికృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందు క్రీ.శ 1505-1509 మధ్య విజయనగరం సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన తుళువ వీర నరసింహరాయలు కందనవీడు కోటను అరవీడు రామరాజుకు బహూకరించినట్లు "ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా" అనే పుస్తకం ద్వారా తెలుస్తూ ఉంది. ఈ తుళువవీర నరసింహారాయలునే ఇమ్మడి నరసనాయకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. "కందనవోలు" కోట గురుంచి మొట్టమొదట కనపడేది ఇక్కడే. బీజాపూర్ సుల్తాను అయిన యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్ తుంగభద్రానదిని దాటుకొని కందనవోలు కోటపై దండెత్తాడు. ఆ సమయంలో తుళువవీరనరసింహునికి అండగా అరవీడు రామరాజు నిలబడి బీజాపూర్ సుల్తానును పారద్రోలి కందనవోలు కోటతో పాటు ఆదోనిని కూడా ఆక్రమించడానికి సహాయపడ్డాడు. దానితో విజయనగర ప్రభువైన వీరనరసింహుడు రామరాజును మెచ్చుకొని కందనవోలు కోటను అతనికి బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అతడే కర్నూలు కోటను పటిష్టం చేసి, కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించి ఉండవచ్చునని కొందరి అభిప్రాయం. కానీ అనేక మంది చరిత్రకారులు ఏమి చెబుతున్నారంటే కర్నూలులో 1929-49 మధ్య శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సోదరుదైన అచ్యుతదేవరాయలు విజయనగర రాజుగా ఉన్నప్పుడు ఈ కోటను కట్టించినట్లు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించినది కూడా అతనేనని దీనిఅసలు పేరు అత్యుత దేవరాయ బురుజు అని తెలియజేస్తున్నారు. ఏదేమైనా ఈ కొండారెడ్ది బురుజు విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మిచబడినదనడంలొ సందేహం లేదు. మనం ఎస్.పి కార్యాలయానికి కొండారెడ్డి బురుజు ప్రక్కనుండి వెళ్ళే గేటు దగ్గర నిలబడి ఆ బురుజు కోటను గనక గమనిస్తే పైన చిన్న చిన్న రంధ్రాలున్న ప్రదేశాల దగ్గర విజయనగర రాజులకు సంబంధించిన సింహం, ఏనుగు, గుర్రం లాంటి చిన్న చిన్న బొమ్మలు కనబడతాయి. కందనవోలు కోట మొత్తం మూడు చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంతో, ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో శత్రువుల నుండే కాక, తుంగభద్ర, హంద్రి నదుల వరదల నుండి కాపాడేటట్లు నిర్మిచారు. ఈ కోట చుట్టూ ఒక లోతైన కందకం కూడా ఉండేది. నగర విస్తరణలో భాగంగా బ్రిటిష్ కాలంలో ఈ కోట గోడలన్నీ తొలగించారు. తుంగభద్ర నదివైపు ఇప్పటికీ తీరం వెంట ఎత్తైన కోట గోడను గమనించవచ్చు.
కొండపాక
గ్రామ జనాభా:2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1247 ఇళ్లతో, 5607 జనాభాతో 2890 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2784, ఆడవారి సంఖ్య 2823. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1111 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 20. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 573053.పిన్ కోడ్: 502372.దాదాపు 900 సం.ల. క్రితం కొండపాకలో నిర్మితమైన శ్రీ రుద్రేశ్వర స్వామి ఆలయం అతి పురాతనమైందిగా పేర్గాంచింది. క్రీ.శ.1094వ సంవత్సరంలో మొదటి కాకతీయ రుద్రదేవుడు, తన పరిపాలనాకాలంలో,కాకతీయ సామ్రాజ్యం నలుదిశలా రుద్రేశ్వరస్వామికి పలు ఆలయాలను నిర్మింపజేశాడు. ఆ పరంపరలోనిదే ఈ కొండపాక రుద్రేశ్వరాలయం.14, 15, 16 అక్టోబరు, 2006లో స్థానిక రుద్రేశ్వరాలయ ప్రాంగణంలోనే బ్రహ్మశ్రీ శ్రీరామ సిద్ధాంతిగారి శతజయంతి ఉత్సవాలు జరిగాయి.మరుమాముల శ్రీరామ సిద్ధాంతిగారి కుమారులు, మనుమలు పలు సంవత్సరాలుగా ఆలయ పునరుద్ధరణ ఆకాంక్షించారు. గ్రామ పెద్దలు, మాజీ మంత్రివర్యులు కూడా కొంతమేర కృషి చేశారు.వారి ఆశయాలను సఫలీకృతం చేయడానికా అన్నట్టు శ్రీశ్రీశ్రీ మాధవానంద సరస్వతీ స్వాములవారి దివ్యాశీస్సులతో ఆలయ పునర్నిర్మాణం ప్రారంభమై, దివ్యమైన ఆలయంగా రూపుదిద్దుకొంది. ప్రతి నెలా మాసశివరాత్రినాడు మహాన్యాస పూర్వక శతరుద్రాభిషేకాలతో భక్తజనులందరికి కొంగుబంగారమైంది. జగద్గురు శృంగేరి భారతీతీర్థస్వామి, కంచికామకోటి పీఠాధీశ్వరులు జయేంద్ర సరస్వతీ స్వామి ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి వారి దివ్య సందేశాలను అందించారు. ఇదే ఆవరణలో కాకతీయులకాలం నాటి త్రికూటేశ్వరాలయం పునర్నిర్మాణానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 64 లక్షలు కేటాయించింది. శృంగేరి జగద్గురువులు భూమిపూజ చేయగా,పునర్నిర్మాణ పనులు పూర్తయి ప్రతిష్ఠాపన దశకు చేరుకుంది.
మెదక్‌ జిల్లాలో సిద్ధిపేట రెవిన్యూ డివిజన్‌లోని కొండపాక గ్రామం ఒక మండల కేంద్రం. కొండపాక గ్రామం చారిత్రిక ప్రశస్తి పొందిన గ్రామం. కాకతీయరాజ్యంలో సైనికుల విడిదిగా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ గ్రామం సిద్ధిపేట నుండి సుమారు 17 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. దీని పశ్చిమాన ‘రాముని గుట్టలు’ అనే కొండల వరుస ఉంది. ఈ కొండలపై ఒక రామాలయం ఉండడం విశేషం. కొండల ప్రక్కన వెలసిన గ్రామం ‘కొండప్రక్క’. బహుశా ఈ పేరే రానురాను ‘కొండపాక’గా పరిణామం చెంది ఉండవచ్చు.