Ioni
Njia zinazotumiwa na elektroni zikizunguka kiini huitwa mizingo elektroni. Mizingo elektroni hufuatana kama maganda ya kitunguu. Tabia ya kikemia ya elementi inategemea na hali ya mzingo wa nje. Atomi ambako mzingo wa nje una elektroni nane zimetosheleka, ziko katika hali thabiti yaani hazina hamu ya kupokea au kuachana na elktroni. Lakini nyingi huwa na idadi ndogo kuliko nane kwenye mzingo wa nje na kwa hiyo zinalenga kuingia katika hali thabiti ama kwa kuvuta elektroni kwao na kukamilisha nane au kuachana na elektroni ili kuondoa mzingo wa nje usio kamili.
Kiini cha atomu
Tungamo la protoni lilikuwa kwa kiasi fulani rahisi kupima kwa kutumia mass spectrograph. Hata hivyo njia hiyo haiwezi kutumika kupima tungamo la neutroni. Badala yake, neutroni ziligongeshwa na chembe nyingine za atomu. Mwendokasi na tungamo za chembe zilizotolewa (emitted) zilipimwa. Kwa kutumia kanuni ya utunzaji wa momentamu (The Law of Conservation Momentum), iliwezekana kukokotoa tungamo la neutroni. Tungamo la neutroni lilibainika kuwa karibu sawa na lile la protoni. Angalia jedwali hapa chini.
Ni muhimu kufahamu kuwa ingawa atomu imeundwa na chembechembe tofauti, yenyewe kwa jumla haina chaji ya aina yoyote. Hii ni kwa sababu atomu zina idadi sawa ya protoni (chaji chanya) na elektroni (chaji hasi). Idadi ya neutroni (haina chaji) katika nyukliasi ya atomu si lazima iwe sawa na idadi ya protoni au elektroni. Tofauti hiyo ya neutroni katika nyukliasi za atomu ya elementi moja hupeleka kuwa na isotopes za elementi.
Elektroni hutembea kuzunguka nyukliasi ya atomu. Ikiwa atomu ina chaji, hii ni kwa sababu imepata (na kuwa na chaji hasi) au imepoteza (na kuwa chaji chanya) elekroni; lakini si kwa sababu idadi yake ya protoni imebadilika.Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford.Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge.Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.