Kupooza kwa ubongo
Kupooza kwa ubongo husababishwa na ukuaji usiokuwa wa kawaida au kuharibika kwa sehemu za ubongo zinazodhibiti mwenendo, usawa, na hali ya mkao. Kwa kawaida matatizo mengi hutokea wakati wa ujauzito; hata hivyo, yanaweza pia kutokea wakati wa kuzaliwa kwa mtoto, au muda mfupi baada ya kuzaliwa. Kawaida kisababishi hakijulikani. Vipengele vya hatari vinajumuisha kuzaliwa kabla ya wakati, kuwa pacha, maambukizi fulani wakati wa ujauzito kama vile toksoplasmosi au rubela, kuathiriwa na methylmercury wakati wa ujauzito, na jeraha la kichwa miaka ya kwanza ya maisha, na mengineyo. takriban asilimia 2 ya kesi hizi zinaaminika kuwa kisababishi cha jenetiki kilichorithiwa. Baadhi ya aina ya vikundi vinaainishwa kulingana na matatizo maalum yaliyoopo kwa sasa. Kwa mfano wale walio na misuli ngumu wana upoozaji wa ubongo wa ghafla, wale walio na uratibu duni wana upoozaji wa ubongo wa kuyumbayumba, na wale walio na matatizo ya kutembea wana upoozaji wa ubongo wa athetosisi. Utambuzi unategemea ukuaji wa mtoto kwa muda. Uchunguzi wa damu na picha ya matibabu inaweza kutumiwa kukomesha visababishi vingine.
Obsessive Compulsive Disorder
Tatizo la kiakili linalomfanya mtu kuwa na hofu na kisha kurudia tabia fulani (OCD) ni tatizo la kiakili ambapo huhisi haja ya kuangalia vitu mara kwa mara, tenda utaratibu fulani mara kwa mara (unaoitwa "matambiko"), au wana mawazo fulani mara kwa mara(yanayoitwa "shauku"). Watu hawana uwezo wa kudhibiti ama mawazo au shughuli kwa zaidi ya kipindi kifupi cha wakati. Shughuli za kawaida ni kama vile kuosha mkono, kuhesabu vitu, na kuangalia kuona iwapo mlango umefungwa. Wengine wanaweza kuwa na ugumu wa kutupa vitu nje. Shughuli hizi hutokea kwa kiasi fulani kwamba maisha ya mtu ya kila siku inaathiriwa vibaya. Hii mara nyingi hutokea zaidi ya saa moja kwa siku. Watu wazima wengi hugundua kwamba tabia hizo hazina maana. Hali hiyo inahusiana na mitetemo ya kineva, tatizo la kiakili linalosababisha wasiwasi kila mara, na kuongezeka kwa hatari ya kujitia kitanzi.
Chanzo hakijulikani. Kunaonekana kuwa na vijenzi fulani vya jenetiki na pacha wanaofanana kuathiriwa sana mara nyingi kuliko pacha wasiofanana. Vipengele vya hatari ni kama vile historia ya unyanyasaji wa mtoto au tukiolinalosababisha mawazo. Baadhi ya hali zimeshawekwa kwenye kumbukumbu kutokea kwa sababu ya maambukizi. Utambuzi unategemea dalili na huhitaji kuondoa vyanzo vingine vinavyohusiana na dawa au matibabu. Vipimo vya viwango kama vile Yale–Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) vinaweza kutumika ili kutathmini ukali wake. Matatizo mengine yaliyo na dalili sawa ni pamoja na tatizo la kiakili linalosababisha wasiwasi kila mara, tatizo la kiakili linalosababisha huzuni kali kwa muda mrefu,tatizo la kiakili linalosababisha tabia ya kula isiyo ya kawaida, tatizo la kiakili linalosababisha mtetemo wa kineva usoni, na tatizo la kiakili linalomfanya mtu kuwa na hofu na kisha kurudia tabia fulani ya kibinafsi.
Matibabu yanajumuisha ushauri, kama vile tiba ya tabia za utambuzi (CBT), na wakati mwingine dawa za kutibu huzuni kama vile kuchagua kizuizi cha ufyonyaji upya wa serotonini (SSRIs) au dawa ya kutibu matatizo ya hofu, wasiwasi na huzuni (clomipramine). Tiba ya tabia za utambuzi (CBT) kwa Tatizo la kiakili linalomfanya mtu kuwa na hofu na kisha kurudia tabia fulani (OCD) huhusisha kuongeza kuwekwa wazi kwa chanzo cha shida huku huruhusu tabia ya kujirudia kutotokea. Huku dawa ya kutibu matatizo ya hofu, wasiwasi na huzuni (clomipramine) huonekana kufanya kazi sawa na kuchagua kizuizi cha ufyonyaji upya wa serotonini (SSRIs), ina madhara mengi hivyo huhifadhiwa ili itumike kukihitajika. Dawa za kutibu magonjwa ya kisaikolijia zisizo za kawaida zinaweza kuwa muhimu zikitumika pamoja na SSRI katika hali za kukataa matibabu lakini pia zinahusishwa na hatari ya ongezeko la madhara. Bila matibabu, hali hiyo mara nyingi hudumu kwa miongo.
Tatizo la kiakili linalomfanya mtu kuwa na hofu na kisha kurudia tabia fulani huathiri karibu 2.3% ya watu kwa wakati fulani maishani mwao. Viwango katika mwaka fulani ni karibu 1.2%, na hutokea kote ulimwenguni. Si kawaida kwa dalili kuanza baada ya umri wa miaka 35, na nusu ya watu huwa na matatizo kabla ya umri wa miaka 20. wanaume na wanawake huathiriwa kwa viwango sawa. Katika Kiingereza, kirai "kuwa na hofu na kurudia kitu (obsessive-compulsive)" mara nyingi hutumika kwa njia isiyo rasmi isiyohusika na Tatizo la kiakili linalomfanya mtu kuwa na hofu na kisha kurudia tabia fulani (OCD) kuelezea mtu ambaye mwangalifu sana katika mambo madogo madogo, mkamilifu, ametekwa fikra, au vinginevyo kufungwa kwa kitu au mtu.