باستان شناسی در ایران چگونه گسترش یافت؟
باستان‌شناسی ایران
از ۱۸۰۰ به بعد، با ورود میسیونرهای خارجی به ایران، علاقه به شناسایی مکانهای ذکر شده در کتاب مقدس و نویسندگان کلاسیک گسترش یافت. در نیمه اول قرن نوزدهم، تلاش برای توصیف و تهیه طرح از آثار قدیمی آغاز شد. در اواخر قرن نوزدهم، ایران با وجود حفظ استقلال خود، به منطقه حائل بین امپراتوریهای انگلیس و روسیه در آسیا تبدیل شد. نفوذ این دو کشور و حضور جاسوسهای آن‌ها در ایران امکان را برای توجه به آثار قدیمی نیز فراهم کرد. در اوایل ۱۸۴۰s، بارون روسی به نام بوده و لایارد بریتانیایی در لرستان و خوزستان موفق به ثبت برخی از مکانهای باستان شدند.
لوئیس بینفورد
بینفورد در دهه ۱۹۶۰ میلادی با انتشار سلسله مقالاتی دراباره لزوم بازنگری در نگرش‌های سنتی باستان‌شناسی موج نوینی را در باستان‌شناسی آغاز کرد که باستان‌شناسی نوین گفته می‌شود. باستان‌شناسی نوین اندیشه‌ها و چارچوب سنتی باستان‌شناسی را مورد سؤال قرار داد و از این طریق چالش‌های فراوانی را در اندیشه باستان شناختی خصوصاً باستان‌شناسی مبتنی بر تاریخ فرهنگ به وجود آورد. باستان‌شناسی نوین که بعدها تحت عنوان باستان‌شناسی فرایندی مشهور شد مدعی نگاهی اجتماعی به گذشته‌است. دیدگاهی که سعی دارد با مطالعه بقایاس مادی گذشته زندگی جوامع پیش از تاریخ را بازسازی کند. او برای سنجش نظریات خود مدت‌ها با قبایل شکارگر آلاسکا زندگی کرد تا از نزدیک با شیوه‌های شکار و سایر جنبه‌های زیستی آن‌ها آشنا شود. وی کتاب‌های متعددی منتشر ساخته که بعد از گذشت چند دهه همچنان از اهمیت زیادی برخوردار هستند. آخرین کتاب وی در سال ۲۰۰۱ با عنوان شیوه‌ای تحلیلی برای طرح نظریات باستان شناختی با استفاده از داده‌های حاصله از مطالعات محیطی و جوامع شکارگر-گردآورنده منتشر شد. متأسفانه هیچ‌یک از کتاب‌های این اندیشمند بزرگ به زبان فارسی ترجمه نشده و شمار کمی از باستان شناسان ایرانی با نتایج مطالعات وی آشنا هستند.