تاریخ همدان
روایات موجود در باب علت پیدایش نخستین شهر مادی یعنی هگمتانه حاکی از آن است که این شهر در پی تشکیل اولین نهادهای اداری-سیاسی در کشور، و به سبب ضرورت وجود سکونت‌گاهی جهت استقرار نهادهای مذکور و کارگزاران آن، توسط دیاکو بنیان‌گذار شاهنشاهی ماد ساخته شد. از طرفی دیگر با آنکه مشهور است اکباتان یا هگمتانه در محل همدان کنونی بوده‌است اما برخی معتقدند که همدان کنونی، اکباتانی که هرودوت گفته‌است، نیست بلکه شهر همدان همان اَمَدانه یا آمادی است که نام آن در کتیبهٔ تیگلت‌پیلسر یکم آمده‌است و تاریخ احداث آن به بیش از (۱۱۰۰ سال پیش از میلاد) برمی‌گردد. پولیبیوس مورخ یونانی (۲۰۴–۱۳۲ پیش از میلاد) بدون اینکه خود شهر هگمتانه را دیده‌باشد، می‌نویسد در دامنهٔ کوه الوند شهر هگمتانه با قلعه و ارک مستحکم و عجیب و حیرت‌آور قرار گرفته، قصر شاهی درون آخرین قلعهٔ آن استوار گردیده‌است. چوب‌هایی که در کاخ به مصرف رسیده پوشیده از زر و سیم و درها و ستون‌ها و رواق‌ها با هزاران گونه کنده‌کاری‌ها و نقش و نگارها آراسته شده، یک تیر عاری از زیور و یک دیوار بی‌پیرایه در آن کاخ یافت نمی‌شود. حتی کاشی‌هایی که زینت بخش ازاره‌ها و دیوارهای درونی قصر است با پوششی از آب و نقره سیم‌اندود گشته‌است.
دانشنامه استان همدان
"دوره ی اسلامی و معاصر(معماری و ابنیه)" آثار کلی/ مطالعات/ کاوش‌ها/ مکشوفات/ سیر معماري اسلامي مساجد قدیم و جدید/ جامع عتیق/ کلیساها/ کنیسه ها/ حسینیه ها/ زینبیه ها/ امام زاده ها/ تکیه ها قلعه ها/ عمارات مهم/ کاخ ها/ دروازه ها/ سراها و بازارها سقاخانه ها و آب‌انبارها: یخدان میرفتاح ملایر، ... حمام ها/ نقاره خانه/ سکه‌های اسلامی/ ضراب خانه اکباتان سنگ‌نبشته‌ها: کتیبه آقاجان بلاغی اسدآباد، ... پل‌ها و کاروانسراها: کاروانسرای فرسفج تویسرکان، کاروانسرای مستوفی، کارونسرای تاج آباد، ... خانه‌های قدیمی: همدان: نراقی، پوستی زاده، احمدی، جواهری، بدیع الحکما، ضرابی، ... ملایر: لطفعلیان، صارمی، فرتاج، احمدوند، ... نهاوند: بیات، صمصام، عباد مهران، ... تویسرکان: سوری، اردلان، مسعود خان، خلیل خان، ... باغ ملی/ برج ها/ نمای ساختمان ها میدان های تاریخی: میدان امام همدان و سازه‌های تاریخی آن تحولات معماری شهری و روستایی/ معماری شهر وجه نام گذاری شهرستان‌های استان و ریشه های آن چشم انداز سیمای استان در افق ۱۴۰۴و آینده روستاهای همدان از منظر بافت و سازه‌های معماری و تاریخی: ورکانه، سیمین اِبِرو، گشانی، حبشی، ...