مدل استرس–حساسیت
استرس را می توان به عنوان یک واقعه زندگی تعریف شود که تعادل زندگی فرد را بر هم می زند. به عنوان مثال ، یک فرد ممکن است در برابر افسردگی آسیب پذیر باشد ، اما تا زمانی که در معرض استرس خاصی قرار نگیرد ، ممکن است دچار افسردگی نشود. عوامل استرس زا می تواند به صورت یک واقعه گسسته مانند طلاق والدین یا مرگ یکی از اعضای خانواده رخ دهد، یا می تواند عوامل مزمن تری مانند داشتن یک بیماری طولانی مدت یا مشکلات زناشویی مداوم باشد. استرس ها همچنین می توانند با مشکلات روزانه بیشتری مانند مهلت تعیین تکلیف در مدرسه مرتبط باشند. این امر همچنین به عنوان استفاده رایج (و مهندسی) از استرس موازی است ، اما توجه داشته باشید که برخی از پژوهش‌ها استرس را به عنوان پاسخ به عوامل استرس زا تعریف می کنند ، خصوصاً در مواردی که استفاده در زیست شناسی بر علوم اعصاب تأثیر می گذارد.
روان‌رنجوری
روان‌رنجوری یا نوروتیسیزم یا سرشت مضطرب، یکی از صفات شخصیتی بنیادین است که با اضطراب، ترس، بدخلقی، نگرانی، حسادت، یأس، غیرت و احساس تنهایی شناخته می‌شود. واکنش افراد مبتلا به عوامل استرس‌زا ضعیف است و احتمال اینکه اوضاع عادی را تهدیدآمیز و ناکامی‌های کوچک را به یأس شدید تعبیر کنند، زیاد است. پیر ژانه روان‌شناس مشهور قرون ۲۰-۱۹ فرانسه، روان‌رنجوری یا نوروتیسیزم (Neuroticisim) را ضعف انرژی روانی دانسته و چنین تعریف است: «ناتوانی در تحقّق بخشیدن به رفتارهایی که در دنیای بیرون اثر می‌گذارند. انسان روان‌رنجور، زمان خود را به انجام دادن رفتارهایی کم‌ارزش محدود می‌کند، به ویژه رفتارهایی که درونی شده‌اند. ناتوانی در انتخاب، به ویژه در هنگام تصمیمگیری، یکی از عناصر اصلی روان‌رنجوری است.» امّا در تفسیر دقیق و صریح انسان نوروتیک، دشواری‌هایی وجود دارد. از دیدگاه روان شناسان بالینی، باید ریشه‌های روان‌رنجوری را در تاریخ زندگی اشخاص و در احساس‌های آن‌ها جستجو کرد. عقیدهٔ بیش‌تر روان‌شناسان این است که برای روان‌رنجوری نوعی آمادگی ارثی لازم است تا همهٔ رفتارهای شخص را در جهت این آمادگی سوق دهد. در بین تمایلاتی که اشخاص روان‌رنجور نشان می‌دهند، می‌توانیم در درجهٔ نخست به سختی انتخاب‌ها اشاره کرد که در رفتارهای کم‌اهمیّت و موقعیّت‌های بسیار مهمّ زندگی به یک اندازه جلوه‌گر می‌شود. در تضاد با آنچه گفته شد، می‌توانیم بگوییم در افراد نوروتیک، خشن بودن، دقّت بسیار زیاد و نوعی وسواس دیده می‌شود. آن‌ها در نتیجه‌گیری از رفتارها هم دشواری دارند که می‌تواند از اختلال در یکپارچگی کارها ناشی شود.