حسابرسی
ارزیابی صرفه اقتصادی، کارایی و اثربخشی سیستم حسابداری کامپیوتری یک شرکت و ارائه پیشنهادهای اصلاحی، نمونه‌ای از حسابرسی عملیاتی است. در این نوع از حسابرسی، معیار مورد استفاده برای ارزیابی ادعاهای مدیریت با معیار مورد نظر در حسابرسی صورت‌های مالی متفاوت است. به همین دلیل در مقایسه با حسابرسی صورت‌های مالی و حسابرسی رعایت، حسابرسی عملیاتی با مسایل و چالش‌های دیگری نیز مواجه است؛ زیرا در این زمینه حسابرسان باید به شناسایی یا تعریف اهداف و معیارهای قابل اندازه‌گیری بپردازند تا بتوانند به کمک آن اثربخشی و کارایی عملیات را ارزیابی کنند.
لوکا پاچیولی
کتاب او در مدارس شمال ایتالیا به فرزندان بازرگانان تدریس می‌شد. این کتاب مجموعه‌ای از دانش ریاضیات سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی بود. در این کتاب، برای نخستین‌بار شیوه نگه‌داری حساب‌ها توسط بازرگانان آن دوران - سامانه حسابداری دوطرفه - به‌دست پاچیولی مدون شد. از این رو، وی را پدر حسابداری می‌نامند. سامانه‌ای که او مدون کرد متشکل از بیش‌تر چرخه‌های حسابداری است که امروز ما آن‌ها را می‌شناسیم. او در کتاب خود شیوه استفاده از دفاتر حسابداری را توضیح می‌دهد و به حسابداران توصیه می‌کند پیش از برابر شدن ستون بدهکار و بستانکار شب به خواب نروند! دفاتر او حساب‌هایی را برای داراییها، بدهیها، سرمایه، درآمدها و هزینهها شامل می‌شد. این حساب‌ها به‌صورت طبقه‌بندی‌شده در گزارش‌های مالی - مانند، ترازنامه (balance sheet) و صورت سود و زیان (income statement) - منعکس می‌شوند. پاچیولی در کتاب‌اش بستن حساب‌ها در پایان سال مالی را تشریح می‌کند. وی توصیه می‌کند برای درستی دفاتر حسابداری در پایان سال مالی تراز آزمایشی تهیه شود.