زبان ایتالیایی-یهودی
زبان ایتالیایی-یهودی از زبان‌های رومی رایج در کشور ایتالیاست که توسط یهودیان این کشور بکار می‌رود. این زبان ایتالیک امروزه در کشور ایتالیا بیش از دویست گویشور ندارد. برخی از گویشوران این زبان را ایتالکیایی نیز نامیده‌اند. واژه‌های مشترک زیادی بین این زبان و زبان یدیش دیگر زبان یهودیان اروپا وجود دارد.
زبان ایتالیایی
در این دوران ایتالیایی به زبان مورد استفاده در دادگاه‌های هر ایالت در شبه‌جزیره ایتالیا و همچنین گونه معیار جزیره کرس تبدیل شد. (اما در ساردنیای همسایه که در اواخر هجدهم تحت ایتالیایی‌سازی قرار گرفت، نه. زبان دیوانی ساردینیا تحت تأثیر حکومت ساوی‌ها اسپانیایی بود و در نتیجه روند همگون‌سازی کندی برای ورود به حوزه فرهنگی ایتالیا داشت.) دوباره یافتن متن از سخنوری زبان محلی (De vulgari eloquentia) از دانته و همچنین علاقه دوباره مردم به زبان‌شناسی در قرن شانزدهم، به بحثی که در سراسر ایتالیا در مورد معیارهایی پایه‌گذاری زبان ادبی و گفتاری نوین ایتالیایی پیش گرفته بود، دامن زد. این بحث، معروف به "questione della lingua" (پرسش زبان) تا اواخر قرن نوزدهم در فرهنگ ایتالیایی جریان داشت که اغلب با بحث سیاسی در مورد دستیابی به یک کشور متحد ایتالیا مرتبط بود. دانشمندان دوره رنسانس به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند: