افغانستان
بر اساس قانون اساسی افغانستان، زبان‌های فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی دولت افغانستان می‌باشند. در ولایت‌هایی که اکثریت مردم آن گویشور یکی از زبان‌های ازبکی، ترکمنی، پشه‌ای، نورستانی، بلوچی یا پامیری باشند، آن زبان به عنوان زبان رسمی سوم تلقی می‌شود. زبان مادری حدود شصت و پنج درصد از افغانستانی‌ها فارسی و حدود سی درصد زبان پشتو است و دوزبانگی هم بسیار رایج است. زبان مردم لزوماً با قومیت آن‌ها همسان نیست. برخی از پشتون‌ها، به ویژه در شهرها به زبان فارسی صحبت می‌کنند و برخی از غیر پشتون‌ها هم به زبان پشتو صحبت می‌کنند، و دوزبانگی نیز بسیار شایع است.
بنی افغان
پتان و روهیله مهتر و افغان کهتر در نیمقاره هند و مهتر در بخش خاوری و باختری ایرانزمین یاد می شدند. پشتون و پشتو تا دوران اصلاحات "زبان افغانی" با تأسیس پشتو تولنه (فرهنگستان پشتو) در سال ۱۹۳۷ میلادی در کابل نوشتن و گفتن زبان پشتو مروج نبود. امان‌الله شاه بر پایه "مجله امانِ افغان " در سخنرانی خویش به ٧ قوس (آبان) سال ۱۳۰۴ خورشیدی (۱۹۲۵/۲۶) در قندهار از "زبان فارسی" و "زبان افغانی" (پشتو ) نامیده است. محمود طرزی در سراج‌الاخبار زبان رسمی "دولت متبوعهء مقدسهء ما زبان فارسی و زبان ملتی ما زبان افغانی می باشد. زبان فارسی از این سبب زبان رسمی دولتی ما شده است که قبل از تشکیل و تأسیس یافتن دولت مقدسهء افغانیه و استقلال یافتن حاکمیت ملتی ما؛ خاک پاک وطن مقدس ما از اجزای ممالک ایران محسوب بود".