تاریخ همدان
روایات موجود در باب علت پیدایش نخستین شهر مادی یعنی هگمتانه حاکی از آن است که این شهر در پی تشکیل اولین نهادهای اداری-سیاسی در کشور، و به سبب ضرورت وجود سکونت‌گاهی جهت استقرار نهادهای مذکور و کارگزاران آن، توسط دیاکو بنیان‌گذار شاهنشاهی ماد ساخته شد. از طرفی دیگر با آنکه مشهور است اکباتان یا هگمتانه در محل همدان کنونی بوده‌است اما برخی معتقدند که همدان کنونی، اکباتانی که هرودوت گفته‌است، نیست بلکه شهر همدان همان اَمَدانه یا آمادی است که نام آن در کتیبهٔ تیگلت‌پیلسر یکم آمده‌است و تاریخ احداث آن به بیش از (۱۱۰۰ سال پیش از میلاد) برمی‌گردد. پولیبیوس مورخ یونانی (۲۰۴–۱۳۲ پیش از میلاد) بدون اینکه خود شهر هگمتانه را دیده‌باشد، می‌نویسد در دامنهٔ کوه الوند شهر هگمتانه با قلعه و ارک مستحکم و عجیب و حیرت‌آور قرار گرفته، قصر شاهی درون آخرین قلعهٔ آن استوار گردیده‌است. چوب‌هایی که در کاخ به مصرف رسیده پوشیده از زر و سیم و درها و ستون‌ها و رواق‌ها با هزاران گونه کنده‌کاری‌ها و نقش و نگارها آراسته شده، یک تیر عاری از زیور و یک دیوار بی‌پیرایه در آن کاخ یافت نمی‌شود. حتی کاشی‌هایی که زینت بخش ازاره‌ها و دیوارهای درونی قصر است با پوششی از آب و نقره سیم‌اندود گشته‌است.
بخش سامن
شهر سامن مرکز بخش سامن و از شهرهای شهرستان ملایر در استان همدان است. زبان مردم این بخش لری است. بخش سامن در سال ۱۳۳۸ خورشیدی از بخش مرکزی شهرستان ملایر جدا شد و شهرداری این شهر در سال ۱۳۳۹ خورشیدی و پیش از انقلاب اسلامی ایران تأسیس شد.[۳] شهر سامن از شهرهای کهن ایران محسوب می‌شود و همچنین شهر زیر زمینی سامن که قدمتش به دوران اشکانیان بازمی‌گردد، در این شهر قرار دارد. شهر سامن متشکل است از محله‌های سرکمر، محله نو، سراستخر، محله گوشه، علی‌آباد ، پشت باغات ، داله و شهرک قائم می‌باشد؛ که در سال‌های اخیر محله‌های جدید گسترش بیشتری داشته‌اند. جمعیت شهر سامن بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۴٬۴۲۶ نفر (۱٬۲۶۹ خانوار) بوده‌است.[۴]همچنین شایان ذکر است که شهر سامن در موقعیت مرکز بخش سامن قرار دارد و جمعیت بخش سامن ۳۱۰۶۰ نفر است.[۵] قابل ذکر است که سامن یکی از شهرهای قدیمی استان همدان است و قدمت شهرداری این شهر به دهه ۳۰ بازمی‌گردد، اما به دلیل نبود امکانات کافی و با توجه به اینکه اهالی سامن از لحاظ تحصیلات علمی در سطوح بالایی هستند این شهر در سال‌های اخیر دچار نوعی از مهاجرت افراطی شده‌است به گونه ای که به روند مهاجرت از این شهر به خصوص به شهرهای نظیر تهران، همدان، بروجرد، ملایر و … بسیار بالا بوده‌است. مهاجرت سامنی‌ها به تهران آنچنان در این سال‌ها بالا بوده‌است که در محله نارمک تهران حسینیه ای با عنوان سامنی‌های مقیم تهران راه اندازی شده و سامنی‌هایی که در تهران اقامت دارند مراسم مذهبی خود را در این حسینیه برگزار می‌کنند. این موج مهاجرت منفی از شهر سامن سبب شده‌است تا رونق اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی شهر کاهش یابد.