البرز
البرز رشته کوهی در بخش شمالی ایران است. ریشهٔ نام آن در زبان اوستایی "هره بره زئیتی" و در زبان پهلوی "هره بُرز" است و ریشه نام البرز در زبان پارسی میانه هَرْبورْزْ می‌باشد. این رشته کوه از سوی باختر از جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان دنباله می‌یابد. بخش بزرگی از البرز در راستای کنارهٔ جنوبی دریای مازندران کشیده شده‌است. در این بخش، جبههٔ شمالی البرز سرسبز و جبههٔ جنوبی آن خشک است. یک دلیل این دوگانگی وجود رشته کوه البرز است که همچون سدّی طبیعی از گذر رطوبتِ برخاسته از دریای مازندران به سوی جنوب جلوگیری می‌کند و بیشتر این رطوبت در جبههٔ شمالی البرز می‌بارد.
کوه البرز (بلخ)
نام این کوه در اوستایی به شکل هره بره زیتی (Harabarazaiti) و در پهلوی به صورت هره برُز (Hara Borz) آمده‌است. هره بُرز از دو کلمه «هره» به معنی کوه و «بُرز» به معنی بلند ترکیب یافته‌است که معنای کوه بلند و مرتفع را دارد. این کوه در تاریخ مشهور است و همان کوهی است که در داستان نبرد اسفندیار با رستم فردوسی از آن در شاهنامه یاد کرده‌است. بر اساس روایات تاریخی به سبب موقعیت این کوه شاهان بالای آن کاخ و قلاع نظامی بنا می‌کردند که خرابه‌های آن اکنون موجود است و گواه این مدعا می‌باشد.