همدان
نخستین باری که اسم این شهر برده شد، در حدود ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد بود که نام همدان را "اَمدانه" ذکر شده‌است. این شهر تحت نام‌های دیگری از قبیل "هگمتانه"، "هگمتان"، "اکباتان"، "اکباتانا"، "آمدانه"، "آنادانا" نیز نوشته شده‌است. در کتیبه‌های آرامی نو آشوریی نام آن شهر "آمدانه" آمده، این اسم بایستی مشتق از کلمهٔ ماد باشد چنان‌که آشوریان قوم ماد را "آمادای" ذکر کرده‌اند. از این رو آمادانه به معنی محل مادها و جایی‌است که مادها زندگی می‌کردند. در دوران مادها به زبان پارسی باستان این شهر "هگمتانه" یا "هگمتانه" به معنی «جای تجمع» خوانده می‌شد. "اکباتان" نیز همان تلفظ هگمتانه به زبان یونانی است.
دانشنامه استان همدان
"دوره ی اسلامی و معاصر(معماری و ابنیه)" آثار کلی/ مطالعات/ کاوش‌ها/ مکشوفات/ سیر معماري اسلامي مساجد قدیم و جدید/ جامع عتیق/ کلیساها/ کنیسه ها/ حسینیه ها/ زینبیه ها/ امام زاده ها/ تکیه ها قلعه ها/ عمارات مهم/ کاخ ها/ دروازه ها/ سراها و بازارها سقاخانه ها و آب‌انبارها: یخدان میرفتاح ملایر، ... حمام ها/ نقاره خانه/ سکه‌های اسلامی/ ضراب خانه اکباتان سنگ‌نبشته‌ها: کتیبه آقاجان بلاغی اسدآباد، ... پل‌ها و کاروانسراها: کاروانسرای فرسفج تویسرکان، کاروانسرای مستوفی، کارونسرای تاج آباد، ... خانه‌های قدیمی: همدان: نراقی، پوستی زاده، احمدی، جواهری، بدیع الحکما، ضرابی، ... ملایر: لطفعلیان، صارمی، فرتاج، احمدوند، ... نهاوند: بیات، صمصام، عباد مهران، ... تویسرکان: سوری، اردلان، مسعود خان، خلیل خان، ... باغ ملی/ برج ها/ نمای ساختمان ها میدان های تاریخی: میدان امام همدان و سازه‌های تاریخی آن تحولات معماری شهری و روستایی/ معماری شهر وجه نام گذاری شهرستان‌های استان و ریشه های آن چشم انداز سیمای استان در افق ۱۴۰۴و آینده روستاهای همدان از منظر بافت و سازه‌های معماری و تاریخی: ورکانه، سیمین اِبِرو، گشانی، حبشی، ...