زبان چندکانونی
تا اوایل قرن بیستم، زبان فرانسوی در مناطق مختلف فرانسه در تلفظ و واژگان بسیار متغیر بود و در هر جا لهجه‌ها و گویش‌های اوییل با درجات متفاوت فهم متقابل وجود داشت. با این حال، سیاست‌های دولت باعث شد تا گویش پاریسی روش آموزش در مدارس باشد و سایر گویش‌ها، مانند نورمان، که از زبان‌های اسکاندیناوی تأثیر پذیرفته بود، نادیده گرفته شوند. هنوز اختلاف نظرهایی در مورد این واقعیت وجود دارد؛ مثلاً دولت آن‌ها را به عنوان زبان‌های فرانسه به رسمیت می‌شناسد، اما هیچ حمایت پولی از آن‌ها نمی‌کند و همچنین شورای قانون اساسی منشور اروپایی زبان‌های محلی یا اقلیت را تصویب نکرده‌است.
زبان فرانسوی
با توجه به گسترش فرانسوی کهن در طول قرون ۹ تا ۱۴ میلادی، ذکر این نکته ضروری است که ادبیات نوشتاری آن روزگار و متون مذهبی و متن مکتوب دادگاه‌ها و مطالبی نظیر آن تحت نفوذ دستگاه کلیسا هنوز به زبان لاتین نوشته می‌شد. این تفاوت میان زبان نوشتار و گفتار تا دوره رنسانس باقی‌مانده بود که از آن پس دوران زبان فرانسوی امروزی آغاز شده‌است.