معماری ایرانی
در معماری ایرانی، با وجود خصایلی چون تناسب و زیبایی سردرها و گنبدها و ایوان‌ها خصلتی که بیشتر شایستهٔ بررسی است گوهر معماری ایرانی و منطق ریاضی و عرفانی آن است. درونگرایی و گرایش معماران ایرانی به سوی حیاط‌ها، پادیاوها، گودال باغچه‌ها، هشتی‌ها و کلاه فرنگی‌ها که شبستان‌ها را گرداگرد خود گرفته‌است، از دیرباز جزء منطق ایرانی بوده‌است.
کوچه (معماری سنتی ایرانی)
پیش از دوره مدرنیزاسیون ایران، کوچه‌های شهرهای کهن ایران با چنین مسیرهای باریک و پرپیچ و تابی آمیخته شده بود که عمدتاً با دیوارهای بلند و بالا و مصالحی چون خشت و آجر و گهگاه با سقفهایی در بازه‌های معین ساخته شده بودند. این گونه از طراحی شهری که در ایران قدیم عرصه همگانی و عمومی به شمار می‌رفت ریختی بهینه از معماری کویری است که از گسترش بیابان پیشگیری کرده و اثرات منفی ناشی از توفان شن را کمینه می‌سازد. این نوع طراحی همچنین سایه‌ساری روزهای آفتابی را بیشینه می‌سازد و نیز مصالح را از گزند سرمای سخت زمستان محفوظ نگه می‌دارد.