معماری پیشاتاریخی در ایران
در اواخر عصر نوسنگی، سیَلْک در جنوب غربی کاشان به مهم‌ترین سکونت‌گاه فلات ایران تبدیل شد. سیلک از دو تپه با فاصلهٔ ۶۰۰ متر تشکیل شده که تپهٔ شمالی در هزارهٔ ۵ و ۶ پیش‌ازمیلاد در دو دورهٔ مختلف و تپهٔ جنوبی در هزارهٔ ۴ پیش‌ازمیلاد تا ۲۸۰۰ سال پیش (عصر برنز) مسکون بوده. در دورهٔ اول تپهٔ شمالی (۸٫۲۰۰ تا ۷٫۵۰۰ سال پیش)، بناهای گلی بدون پی‌ریزی با دیوارهای چینه‌ای با ضخامت‌های مختلف از گل ساخته‌شده بودند. مرده‌ها در کف اتاق یافت شده‌اند که به حالت خمیده و عموماً در جهت شرقی-غربی دفن می‌شده‌اند. به نظر می‌رسد ساکنان آغازین سیلک شکارچی-گردآورندگانی بودند که به تدریج به کشاورزی و دامداری و یکجانشینی روی آوردند.
سلوط
سلوط روستایی است که در استان اردبیل، شهرستان نمین، بخش مرکزی، دهستان گرده قرار دارد. با توجه به نشانه های مکشوفه، تمدن در این اقلیم تا ۹۰۰۰ سال قبل از میلاد را شامل است ولی مشخصا دو تپه باستانی در سلوط وجود دارد که مربوط به ادوار اشکانیان و نیز اوایل اسلام است: تپه محمد خان دیکی مربوط به هزاره دوم قبل میلاد با شمارهٔ ثبت ۸۷۷۷ آثار ملی ایران و گورستان اوغری تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد که این اثر نیز در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۴۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ضمنا هم اکنون سازمان ميراث فرهنگي نسبت به ثبت دو اثر دیگر یعنی تپه باستاني قوروق چي داغي و قنات سلوط در حال اقدام است. وجوه تسمیه آن دقیقا مشخص نیست و علتهای متنوعی ذکر و یا محتمل دانسته شده اما سلوط به عربی بنوعی برکت و صلح و سلام معنی میدهد، مثلا سلوط الله یعنی خدا برکت دهد و این موضوع بطور شاخصی شاید وجه تسمیه آن، قدمت و لااقل اهمیت دوره اوایل اسلام آنرا شاهد است.