همدان
نخستین باری که اسم این شهر برده شد، در حدود ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد بود که نام همدان را "اَمدانه" ذکر شده‌است. این شهر تحت نام‌های دیگری از قبیل "هگمتانه"، "هگمتان"، "اکباتان"، "اکباتانا"، "آمدانه"، "آنادانا" نیز نوشته شده‌است. در کتیبه‌های آرامی نو آشوریی نام آن شهر "آمدانه" آمده، این اسم بایستی مشتق از کلمهٔ ماد باشد چنان‌که آشوریان قوم ماد را "آمادای" ذکر کرده‌اند. از این رو آمادانه به معنی محل مادها و جایی‌است که مادها زندگی می‌کردند. در دوران مادها به زبان پارسی باستان این شهر "هگمتانه" یا "هگمتانه" به معنی «جای تجمع» خوانده می‌شد. "اکباتان" نیز همان تلفظ هگمتانه به زبان یونانی است.
دانشنامه استان همدان
"باستان" آثار کلی: نوسنگی، مس و سنگ، عصر مفرغ، عصر آهن، ماد، هخامنشی، سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان مطالعات/ کاوش‌ها/ مکشوفات/ خزائن/ الواح/ مسکوکات تپه‌های باستانی: هگمتانه، مصلا، گیان، پیسا، گوراب ... معماري و شهرسازي هگمتانه نقوش و نگاره‌های صخره‌ای و کتیبه‌ها: گنجنامه ... فترت اسکندر/ شیر سنگی/ ظروف زرينه شهرهای زیرزمینی: ارزانفود همدان، سامن ملایر معابد تاریخی: لائودیسه ی نهاوند، نوشیجان ملایر، .../ دژها غارهای دستکند: قلعه جوق،‌ خورزنه، ...