معماری ایرانی
در معماری ایرانی، با وجود خصایلی چون تناسب و زیبایی سردرها و گنبدها و ایوان‌ها خصلتی که بیشتر شایستهٔ بررسی است گوهر معماری ایرانی و منطق ریاضی و عرفانی آن است. درونگرایی و گرایش معماران ایرانی به سوی حیاط‌ها، پادیاوها، گودال باغچه‌ها، هشتی‌ها و کلاه فرنگی‌ها که شبستان‌ها را گرداگرد خود گرفته‌است، از دیرباز جزء منطق ایرانی بوده‌است.
معماری مسکونی شیراز
عنصر مهم در سازماندهی فضایی است. قسمت‌های داخلی حیاط نسبت به ابعاد آن تقریباً به شکلی متفاوت و به شیوه رایج محلی طراحی شده‌است. حوض و باغچه از بخش‌های اصلی حیاط بوده و معمولاً محور طولی این دو عمود برهم است. اتاق ارسی یا پنج دری در راستای محور اصلی خانه قرار داشته‌است و در جلوی این اتاق‌ها بوده و یک نوع رابطه بصری مستقیم بین افراد ساکن در این اتاق‌ها و حوض به وجود می‌آورده است. طرز قرارگیری حوض و باغچه‌های عمود بر آن و موازی محور طولی خانه را می‌توان یکی از ویژگی‌های خانه‌های شیراز دانست که در دیگر مکان‌ها شکلی متفاوت دارند. شکل حوض‌ها نیز متنوع بوده که متداولترین آن ۴ گوش است. باغچه‌ها نیز با گیاهان همیشه سبز مانند نارنج، پرتقال و نارنگی مزین شده‌است.