پرتو ایکس
پَرتوِ ایکس یا اشعه ایکس یا گاهی پرتو رونتگن (Röntgen radation)، نوعی از تابش الکترومغناطیسی با طول موج حدود ۰٫۰۱ تا ۱۰ نانومتر معادل با ۳۰ پِتاهرتز تا ۳۰ اِگزاهرتز ( ۱۰×۳ تا ۱۰×۳ هرتز) و انرژی بین ۱۰۰ الکترون‌ولت تا ۱۰۰ کیلوالکترون‌ولت است. طول موج پرتو ایکس از طول موج پرتو فرابنفش پایین‌تر و از طول موج پرتو گاما بالاتر است. نام دیگر اشعهٔ ایکس، پرتو رونتگن است، که برگرفته از نام ویلهلم رونتگن، کاشف آن است. علت نام‌گذاری پرتو ایکس از طرف ویلهلم رونتگن نشان دادن کشف یک نوع پرتو که ناشناخته بود، است.
پروژه اکسکالیبر
اساس مفهومی لیزرهای با طول موج کوتاه با استفاده از اشعه ایکس و اشعه گاما، همانند نمونه‌های نور مرئی است. در اوایل سال ۱۹۶۰ و در اولین اثبات لیزر یاقوت، بحث دربارهٔ این دستگاه‌ها وجود داشت. اولین اعلامیه در مورد ساخته شدن موفق لیزر اشعه ایکس در سال ۱۹۷۲ توسط دانشگاه یوتا داده شد. محققان لایه‌های نازکی از اتم‌های مس را روی لام‌های میکروسکوپ گسترش داده و سپس آنها را با پالس‌های (ضربه) لیزر شیشه نئودیمیم گرم کردند. این باعث شد که نقاط روی فیلم اشعه ایکس در جهت لایه‌ها ظاهر شود. این اعلامیه هیجان فوق‌العاده ای داشت، اما به دنبال تحت تأثیر قرارگرفتن اینکه هیچ آزمایشگاهی دیگر نمی‌تواند نتایج را بازتولید کند، این موضوع زود فراموش شد. در سال ۱۹۷۴، دانشگاه پاریس سود، نقطه متمرکز تابش نور توسط لیزر در یک پلاسمای آلومینیومی که توسط یک پالس نور لیزر ایجاد شده‌است، اعلام کرد، اما بار دیگر، نتایج توسط دیگر آزمایشگاه‌ها به طرز شکاکانه مورد توجه قرار گرفت. از دهه ۱۹۶۰، DARPA بودجه تحقیقات سطح پایین در مورد لیزرهای با فرکانس بالا را تأمین می‌کرد، اما در اواخر سال۱۹۷۶ دست از حمایت کشیدند. آنها به وسیله دینامیک‌های فیزیکی گزارشی در مورد استفاده‌های ممکن از چنین لیزری را تهیه کردند، که شامل سلاح مبتنی بر فضا بود. به نظر می‌رسید که هیچکدامشان امیدوارکننده نیست و دارپا هم منابع مالی را برای تحقیقات لیزر اشعه ایکس کاهش داده بود، در نهایت این به نفع لیزر الکترونیک رایگان، امیدوارکننده‌تر بود.