جنگ داخلی اسپانیا
بعد از ۱۹۳۳ بیش از پیش زمام امور حکومت به دست عناصر محافظه کار افتاد. کابینهٔ محافظه کاران نه کفایتی از خود نشان می‌داد و نه مورد توجهٔ عامهٔ مردم بود و به همین دلیل اعتراضاتی در اسپانیا رخ داد. در فوریهٔ ۱۹۳۶ انتخابات جدیدی صورت گرفت. کلیهٔ عناصر جناح چپ، یعنی جمهوری خواهان، سوسیالسیت‌ها، آنارشیستها و کمونیستها دست به دست هم داده و جبهه‌ای در برابر سلطنت طلبان، روحانیون و افسران ارتش تشکیل دادند. اتحاد جناح چپ در انتخابات به پیروزی قاطعی نایل آمدند. پس از این واقعه در ژوئیهٔ ۱۹۳۶ یکی از ژنرال‌های ارتش به نام فرانسیسکو فرانکو ضد دولت جمهوری قیام کرد. او توانست بندر بارسلون را فتح کند و خود را آماده نمود تا پایتخت را نیز تسخیر کند. احزاب چپ (جمهوری خواهان، سوسیالیست‌ها، آنارشیست‌ها و کمونیست‌ها) برای مبارزه متحد شدند و تمامی مملکت دستخوش جنگ داخلی گردید.
جنگ سرتوریوسی
جنگ سرتوریوسی (۸۰–۷۲ قبل از میلاد) بخشی از درگیری‌های داخلی جمهوری روم بود که در هیسپانیا به وقوع پیوست. این جنگ میان آخرین رهبر جناح ماریان‌ها (حامیان ماریوس) یعنی کوینتوس سرتوریوس ــ که نه تنها باقی‌ماندهٔ جناح پوپولارها را بلکه حتّی بسیاری از دولت‌شهرهای ایبریایی که به‌سختی سلطه روم را تحمل می‌کردند را نیز به دور خود جمع کرده‌بود ــ از یک‌سو و رهبران حامی سولا که سنای روم آن‌ها را علیه او گسیل داشته‌بود یعنی کوینتوس کایکیلیوس متلوس پیوس و گنایوس پومپیئوس کبیر از سوی دیگر رخ داد. سرتوریوس با شیوه‌های جنگی زیرکانه و بدیع حریفانش را تا مدّت‌ها به‌سختی شکست می‌داد؛ تا اینکه توسط لگاتوسِ خودش به‌نام مارکوس پرپرنا وینتو با دسیسه‌ای کشته‌شد و پومپیئوسِ فاتح به‌آسانی مُهر پایان بر جنگ زد.