همدان
نخستین باری که اسم این شهر برده شد، در حدود ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد بود که نام همدان را "اَمدانه" ذکر شده‌است. این شهر تحت نام‌های دیگری از قبیل "هگمتانه"، "هگمتان"، "اکباتان"، "اکباتانا"، "آمدانه"، "آنادانا" نیز نوشته شده‌است. در کتیبه‌های آرامی نو آشوریی نام آن شهر "آمدانه" آمده، این اسم بایستی مشتق از کلمهٔ ماد باشد چنان‌که آشوریان قوم ماد را "آمادای" ذکر کرده‌اند. از این رو آمادانه به معنی محل مادها و جایی‌است که مادها زندگی می‌کردند. در دوران مادها به زبان پارسی باستان این شهر "هگمتانه" یا "هگمتانه" به معنی «جای تجمع» خوانده می‌شد. "اکباتان" نیز همان تلفظ هگمتانه به زبان یونانی است.
سامن
شهری زیر زمینی پنهان در استان همدان جنوب غربی شهرستان ملایر و در شهر سامن واقع شده‌است. این شهر در سال ۱۳۸۴ به‌طور اتفاقی کشف شد. باستان شناسان هسته اولیه شهر را متعلق به قبل از دوره اشکانیان می‌دانند که در طول تاریخ به وسعت آن افزوده شده‌است. موقعیت کنونی شهر این احتمال را می‌دهد که خرابه‌های شهری باشد که از آن به عنوان رامن در کتاب‌های المسالک و الممالک یاد شده‌است. این شهر به صورت دستکند بر بستری از سنگ گرانیت قرار دارد قسمت عمده این شهر زیر زمینی در زیر شهرسامن قرار دارد.