کروموزوم ایکس
کروموزوم X (یا کروموزوم ایکس) یکی از دو کروموزوم جنسی است که در اکثر جانداران از جمله انسان کار تعیین جنسیت را به عهده دارد. در پستانداران، یکی از این دو کروموزوم‌ از تخمک مادر و یک کروموزوم ایکس یا یک کروموزوم Y به‌وسیلهٔ اسپرم پدر به مورولا (جنین آینده) منتقل می‌شود؛ بنابراین کروموزوم‌های ایکس در روش گزینش جنسی xy یا روش گزینش جنسی XO، نقشی تعیین‌کننده دارند.
روش تعیین جنسی ZW
روش تعیین جنسی ZW که () خوانده می‌شود سیستم تعیین جنسیت ZW؛ یک سیستم کروموزومی است که جنسیت نسل نوباوگان را در پرندگان، برخی از ماهی‌ها و سخت‌پوستان مانند شاه‌میگوی رودخانه‌ای، برخی از حشرات (از جمله پروانه‌ها و بیدها)، خانوادهٔ کرم‌های تخت شیستوزومی و برخی از خزندگان را تعیین می‌کند، به عنوان مثال اکثر مارها، مارمولک‌های ناچیز و ناظران از جمله اژدهایان کومودو. همچنین در بعضی از گیاهان که احتمالاً در چندین مورد تکامل یافته‌است مورد استفاده قرار می‌گیرد. از حروف Z و W برای متمایز ساختن این سیستم از سیستم تعیین جنسیت XY استفاده می‌شود. در این سیستم، ماده‌ها یک جفت کروموزوم ZW غیر مشابه دارند و نرها دو کروموزوم ZZ مشابه دارند.