ذرات زیراتمی
انواع مختلف ذرات بنیادی طبقه‌بندی خاص خود را در مدل استاندارد دارند و به سه دسته اصلی کوارک و لپتون و ذرات واسطه تقسیم می‌شوند. ذرات ترکیبی به دسته‌های ذرات فرضی و هسته و هادرون طبقه‌بندی می‌شوند. هر ذره متشکل از کوارک‌ها هادرون نامیده می‌شود که خود هادرون به دو دسته مزون و باریون تقسیم می‌شود. مزون‌ها از دو کوارک و باریون‌ها از سه کوارک تشکیل شده‌اند.
ذرات بنیادی
ذرهٔ بنیادی یا ذرهٔ ابتدایی ذره‌ای است که ساختار داخلی آن پیش‌ساختاری نداشته باشد (یا هنوز مشخص نشده باشد). ذرات بنیادی شناخته شده در فیزیک توسط نظریه‌ای به نام مدل استاندارد ذرات بنیادی بررسی می‌شوند. این ذرات متشکل از فرمیون‌های بنیادی (که ماده و پاد ماده را می‌سازند) و بوزون‌های بنیادی (بوزون‌های پیمانه‌ای و بوزون هیگز) «ذرات حامل نیرو» (که بیشتر حامل نیروهای طبیعت اند) هستند. آن‌ها متمایز کنندهٔ تعاملات بین فرمیون‌ها هستند. هر ذره‌ای که از چند ذرهٔ بنیادی تشکیل شده‌باشد یک ذرهٔ ترکیبی است.