متهمان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
متهمان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران اشخاص و نهادهای وابسته به نظام جمهوری اسلامی ایران به ویژه در ردهٔ سران سیاسی، امنیتی، نظامی، انتظامی و قضایی و حتی فقهی (اجتهاد و مرجعیت) هستند که از دیدگاه شمار چشمگیری از کشورهای عضو سازمان ملل و نیز فعالان و نهادهای حقوق بشری مانند شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و دیوان بین‌المللی دادگستری (در لاهه) و مراکز و گروه‌های ایرانی فعال در زمینهٔ حقوق بشر در داخل (مانند کانون مدافعان حقوق بشر) و بیرون از ایران و همچنین کسانی که از سوی حکومت جمهوری اسلامی، حقوق انسانی‌شان نقض شده‌است، جزو ناقضان حقوق بشر هستند. نظام جمهوری اسلامی هیچ‌گاه اتهام نقض حقوق بشر را نپذیرفته‌است.
حقوق بشر در ایران
در حکومت جمهوری اسلامی، سیستم زندان متمرکز و به شدت گسترش یافت، در یک دوره اولیه (۱۳۶۰–۱۳۶۴) بیش از ۷۹۰۰ نفر اعدام شدند. جمهوری اسلامی هم به دلیل محدودیت‌ها و هم مجازات‌هایی که از قانون اساسی و قانون جمهوری اسلامی پیروی می‌کند مورد انتقاد قرار گرفته‌است و هم برای اقدامات «فراقانونی» که به دنبال هیچ‌کدام از این دو صورت نمی‌گیرد، مانند بمب‌گذاری در دفاتر روزنامه‌ها، ضرب و شتم، شکنجه، تجاوز جنسی، و کشتار بدون محاکمه زندانیان سیاسی و مخالفان/غیرنظامیان.