البرز
البرز رشته کوهی در بخش شمالی ایران است. ریشهٔ نام آن در زبان اوستایی "هره بره زئیتی" و در زبان پهلوی "هره بُرز" است و ریشه نام البرز در زبان پارسی میانه هَرْبورْزْ می‌باشد. این رشته کوه از سوی باختر از جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان دنباله می‌یابد. بخش بزرگی از البرز در راستای کنارهٔ جنوبی دریای مازندران کشیده شده‌است. در این بخش، جبههٔ شمالی البرز سرسبز و جبههٔ جنوبی آن خشک است. یک دلیل این دوگانگی وجود رشته کوه البرز است که همچون سدّی طبیعی از گذر رطوبتِ برخاسته از دریای مازندران به سوی جنوب جلوگیری می‌کند و بیشتر این رطوبت در جبههٔ شمالی البرز می‌بارد.
جبال بارز
نام بارز با نام کوه‌های البرز در شمال ایران و البروس در قفقاز هم‌ریشه است. این نام از واژه «هره برزَیتی» (Harā Bərəzaitī) در اوستایی و «هربرز» در زبان پهلوی مرکب از دو جزء هر به معنی کوه و برز به معنی بالا و بلند و بزرگ ریشه گرفته‌است. کوه‌هایی به نام البرز در جهرم، زابل و بلخ نیز وجود دارند و یکی از ایل‌های کرد نیز بارزان نام دارد. به نظر می‌رسد که مردمان ایرانی‌تبار نام البرز را به بلندترین کوه‌هایی که در منطقه زندگیشان بوده اطلاق می‌کردند؛ همان‌گونه که ترک‌زبانان از نام قره‌داغ برای اشاره به این مفهوم استفاده می‌کنند.