شاهنشاهی اشکانی
نخستین دشمنان اشکانیان، سلوکیان در غرب و سَکاها در شمال بودند. اما رفته رفته و با گسترش قدرت آنان به سوی غرب، این دولت وارد ستیز با پادشاهی ارمنستان و در نهایت یک رقابت طولانی با رومیان شد. جمهوری و سپس امپراتوری روم و اشکانیان بر سر مسائل متعددی، از جمله انتخاب پادشاه ارمنستان با یکدیگر به رقابت می‌پرداختند. ایرانیان در سال ۵۳ پیش از میلاد به طرز تحقیرآمیزی مارکوس کراسوس را در نبرد حران شکست دادند و در ۴۰–۳۹ پیش از میلاد، بخش‌های وسیعی از قلمروی آسیایی رومیان را فتح کردند؛ اما با ضدحمله مارک آنتونی، این مناطق مجدداً به زیر فرمان روم درآمدند. زد و خورد میان ایران و روم در سده‌های بعد و تا پایان دوران ساسانی ادامه پیدا کرد. هرچند، سرانجام این جنگ‌های داخلی بود که زمینه‌ساز ضعف و زوال اشکانیان را فراهم ساخت که منجر به شورش اردشیر بابکان، فرمانروای اصطخر در پارس، گردید. اردشیر در ۲۲۴ میلادی اردوان پنجم را شکست داد و با ورود به تیسفون، پایان دولت اشکانی را رقم زد. دولت اردشیر، شاهنشاهی ساسانی، برای بیش از چهار سده بر ایران و بخش‌های وسیعی از سرزمین‌های اطراف فرمان راند، تا اینکه در میانه‌های سده هفتم میلادی توسط مسلمانان از بین رفت.
قرون وسطای آغازین
سده‌های میانی آغازین یا قرون وسطای آغازین دوره‌ای از تاریخ اروپا بود که از سده ۵ام تا ۱۰ام میلادی به طول انجامید. این دوره در پی افول امپراتوری روم غربی در آغاز سده‌های میانی آغاز شد و به سده‌های میانی میانه (۱۰۰ تا ۱۳۰۰ میلادی) ختم شد. در این هنگام، روند کاهش جمعیت، به ویژه در مراکز شهری، کم شدن دادوستد، و افزایش مهاجرت‌ها که پیش از آن شکل گرفته بودند ادامه پیدا کرد. این دوره با عنوان سده‌های تاریک نیز شناخته می‌شود؛ عنوانی که کاهش شدید فعالیت‌های ادبی و فرهنگی آن دوره، به ویژه در شمال غربی اروپا، را به خوبی توصیف می‌کند. با این حال امپراتوری روم شرقی، یا امپراتوری بیزانس، به حیات خود ادامه داد، و در سدهٔ ۷ میلادی خلافت‌های اسلامی به فتح بخش‌های از متصرفات پیشین امپراتوری روم پرداختند.