کروموزوم ایکس
کروموزوم X (یا کروموزوم ایکس) یکی از دو کروموزوم جنسی است که در اکثر جانداران از جمله انسان کار تعیین جنسیت را به عهده دارد. در پستانداران، یکی از این دو کروموزوم‌ از تخمک مادر و یک کروموزوم ایکس یا یک کروموزوم Y به‌وسیلهٔ اسپرم پدر به مورولا (جنین آینده) منتقل می‌شود؛ بنابراین کروموزوم‌های ایکس در روش گزینش جنسی xy یا روش گزینش جنسی XO، نقشی تعیین‌کننده دارند.
اسپرماتوزون
سلول‌های اسپرم تقریباً نیمی از اطلاعات ژنتیکی فرزند پلوئیدی را (به جز در اکثر موارد، دی‌ان‌ای میتوکندریایی) به ارث می‌گذارند. در پستانداران، جنسیت فرزندان به‌دست سلول‌های اسپرم تعیین می‌شود: به این صورت که اسپرماتوزون حامل کروموزوم ایکس، منجر به تولید فرزند ماده می‌شود (XX) و اسپرماتوزون حامل کروموزوم Y، فرزند نر تولید می‌کند (XY). سلول‌های اسپرم (اسپرماتوزون) اولین بار توسط آنتونی فان لیوونهوک در ۱۶۷۷ دیده شدند.