زبان چندکانونی
تا اوایل قرن بیستم، زبان فرانسوی در مناطق مختلف فرانسه در تلفظ و واژگان بسیار متغیر بود و در هر جا لهجه‌ها و گویش‌های اوییل با درجات متفاوت فهم متقابل وجود داشت. با این حال، سیاست‌های دولت باعث شد تا گویش پاریسی روش آموزش در مدارس باشد و سایر گویش‌ها، مانند نورمان، که از زبان‌های اسکاندیناوی تأثیر پذیرفته بود، نادیده گرفته شوند. هنوز اختلاف نظرهایی در مورد این واقعیت وجود دارد؛ مثلاً دولت آن‌ها را به عنوان زبان‌های فرانسه به رسمیت می‌شناسد، اما هیچ حمایت پولی از آن‌ها نمی‌کند و همچنین شورای قانون اساسی منشور اروپایی زبان‌های محلی یا اقلیت را تصویب نکرده‌است.
رنسانس کارولنژی
هنگامی که ژولیوس سزار در ۳۰ ق. م بر مردم گل تسلط یافت، مسیحیت و زبان لاتین که زبان کلیسا بود، وارد این کشور شد و به دو صورت لاتین کلاسیک و لاتین عامیانه در گل گسترش پیدا کرد. ساکنان بومی گل ساختار زبان لاتین را کمی تغییر دادند و باعث شدند بسیاری از کلمات آن‌ها تحریف شود و همچنین واژه‌هایی از زبان ژرمنی، سلتی و یونانی نیز به زبان لاتین افزودند. زبان لاتین کلاسیک هم تنها در کلیساها و مدارس طبقّهٔ اشراف تدریس می‌شد؛ پس ترکیب زبان رمی و لهجه‌های مختلف، زبان جدیدی به نام «رمان» را پدیدآورد. با حملهٔ ژرمن‌ها زبان لاتین، تنها در مناطقی که فرانک‌های سالیک، آلمان‌ها و باوارها حضور داشتند منسوخ نشد. فاتحان این مناطق با زنان محلی ازدواج کردند، لاتین را آموختند و رمی شدن بورگوندی‌ها، ویزیگوت‌ها، اوستروگوت‌ها، وندال‌ها و لمباردها به سرعت انجام گرفت. در زمان مروونژین‌ها لاتین همچنان زنده بود؛ اما اوضاع نامساعدی داشت. زبان گفتاری و نوشتاری بود، اما به خوبی تلفظ نمی‌شد. در قرن ۸ میلادی سازمان‌دهی دوبارهٔ کلیسا، نابودی شهرها، تجارت، نهادهای اداری به ویژه مالی، مدارس غیردینی و بی‌نظمی‌های سیاسی بقای زبان لاتین را با مشکل مواجه ساخت. در دورهٔ کارولنژین‌ها این زبان مخصوص ادب، شعر، آموزش و کلیسا بود و نزد مردم عادی جایگاهی نداشت. مردم به زبان‌های مختلف محلی و شاخه‌های زبان‌های اُک و اُی صحبت می‌کردند. از قرن ۸ میلادی به بعد این زبان‌ها هم جایگاه خود را از دست دادند و زبان به عنوان زبان رسمی فرانسه انتخاب شد و تا این زمان به موجودیت خود ادامه داده‌است.