کروموزوم جنسی
کروموزوم جنسی یا آلوزوم، به گونه‌ای از کروموزوم‌ها اطلاق می‌گردد که در تعیین جنسیت نسل‌های بعدی، به‌طور مستقیم نقش دارد. در انسان و بسیاری دیگر از پستانداران، این کروموزوم‌ها را به شکل X و Y نمایش می‌دهند. در زنان (جنس ماده) هردو X و در مردان (جنس نر)، یک کروموزوم X و دیگری Y است. بدین ترتیب، سلول‌های تخمک جملگی دارای کروموزوم X هستند و اسپرم ممکن است X یا Y باشد. این ترتیب بیانگر آن است که مرد (جنس نر)، تعیین‌کننده جنسیت زاده در زمان تشکیل زیگوت در فرایند لقاح می‌باشد.
اسپرماتوزون
سلول‌های اسپرم تقریباً نیمی از اطلاعات ژنتیکی فرزند پلوئیدی را (به جز در اکثر موارد، دی‌ان‌ای میتوکندریایی) به ارث می‌گذارند. در پستانداران، جنسیت فرزندان به‌دست سلول‌های اسپرم تعیین می‌شود: به این صورت که اسپرماتوزون حامل کروموزوم ایکس، منجر به تولید فرزند ماده می‌شود (XX) و اسپرماتوزون حامل کروموزوم Y، فرزند نر تولید می‌کند (XY). سلول‌های اسپرم (اسپرماتوزون) اولین بار توسط آنتونی فان لیوونهوک در ۱۶۷۷ دیده شدند.