అలిపిరి
పూర్వం అలిపిరిని "అడిపుళీ" అని పిలిచేవారు. "అడి" అంటే పాదం "పుళ" అంటే చింత చెట్టు. పూర్వం పెద్ద చింత చెట్టు వున్నందున ఇది అలిపిరిగా పిలువబడింది. ఈచెట్టు క్రిందే తిరుమల నంబి రామానుజునికి రామాయణ రహస్యాలను ఉపదేశించాడని ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి. మధ్యాహ్నాపు వేళలో రామానుజునికి పాఠం చెప్పడంలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు పరమాత్ముని పూజలకు వేళ అయినప్పుడు నంభి తపనని తీర్చే స్వామి పాదాలు ప్రత్యక్ష మయ్యాయట. ఇంకో ఇతిహాసం ప్రకారం కురువతి నంభి వేంకటేశ్వరుని నైవేద్యం కోసం మట్టికుండలు తయారు చేస్తూ ఇక్కడ నివసించాడు. మట్టితో పుష్పాలు చేస్తూ వాటిని భగవత్పాదులకు అర్పణ చేసేవాడు. నంభి కూలాల చక్రం, మట్టి ముద్ద, కూలాల సమ్మెట్టలు శిలాఫలకాలుగా రెండవ గాలి గోపురం మెట్ల ప్రక్కన ఉన్నాయి.
డెల్ఫీ
అపోలో తన దైవవాణి రూపకంగా మాట్లాడేవాడు. డెల్ఫీ దైవ వాణిలోని సిబిల్‌, లేదా పూజారినికి పైథియా అని పేరు. ఆ ప్రాంతంలోని రైతుల నుంచి ఆమెను ఎన్నుకునేవారు. మచ్చలేని జీవితం గడిపిన ముసలి వ్యక్తే అందుకు తగి ఉండేది. భూమి మధ్యలో తొలిచిన ఒక ప్రదేశంలో త్రిపాదాసనం పై ఆమె కూచునేది. అపోలో కొండచిలువను నరికేసినప్పుడు దాని శరీరం అందులో పడిపోయిందని ఐతిహ్యం. దాని కుళ్లిన శరీరం నుంచి విషవాయువులు వెలువడ్డాయి. వాటి ధాటికి సిబిల్‌ నిత్యం మగతలోకి జారుకునేది. అప్పుడు అపోలో ఆమెను ఆవహించేవాడు. ఆ స్థితిలో ఆమె సోది చెప్పేది. తీవ్రస్థాయి మగతకు దారితీసే ఎథిలీన్‌తో కూడిన భారీ విష వాయువులు అందులోంచి వచ్చేవని చెబుతారు. కాకపోతే ఇది ఎప్పుడూ చర్చనీయంగానే ఉంది. ఆ మగతలో పైథియా బహూశా ఓ అందమైన రూపానికి చెందిన ప్రసంగాన్ని చెక్కింది. వాటిని ఆలయంలోని పూజారులు అద్భుతమైన హెక్సామీటర్లలోకి అనువదించేవారు. ప్రభుత్వ వ్యవహారాలకు సంబంధించిన అతి ప్రధానాంశాల నుంచి వ్యక్తిగత విషయాల దాకా అన్నింటికీ ప్రజలు ఈ దైవ వాణిని విధిగా సంప్రదించేవారు. కాకపోతే చలికాలపు నెలల్లో మాత్రం దైవ వాణిని వినడం సాధ్యపడేది కాదు. ఎందుకంటే సంప్రదాయికంగా అవి అపోలో గాఢసుషుప్తిలోకి జారుకునే నెలలు. అపోలో గైర్హాజరీలో డయోనిసస్‌ ఆ ఆలయంలో కొలువుండేవాడు.
డెల్ఫీ స్థాపన, అక్కడి దైవ వాణి వంటివన్నీ పూర్వ చారిత్రక యుగానికి చెందిన దృగ్విషయాలనీ, వాటి మూలాలు ఇప్పటికీ అస్పష్టమేనని హెచ్‌డబ్ల్యూ పార్క్‌ రాశారు. కాకపోతే టైటన్‌, గైయాల పూజల గురించి మాత్రం తేదీలను గణించడం బహూశా సాధ్యపడవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు.