భారత పురాతత్వ సర్వే సంస్థ
ఆర్కియాలజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియాను బ్రిటిష్‌ వలసవాద సామ్రాజ్య హయాంలో 1861లో సర్‌ అలెగ్జాండర్‌ కనింగ్‌హం అప్పటి వైస్రాయ్‌ చార్లెస్‌ జాన్‌ కనింగ్‌ సహాయంతో ఏర్పాటు చేశారు. ఆ సమయంలో దాని పరిధి అఫ్గానిస్తాన్‌, బర్మాలతో కలిసిన మొత్తం భారత ఉపఖండం మీద ఉండేది. తొలినాళ్లలో చాలావరకు అన్వేషణ కార్యక్రమాల్లో సంస్థ నిమగ్నమై ఉండేది. దాని ఫలితంగా సంకిసా, శ్రావస్థి, బార్హాట్‌, కోశాంబీ వంటి చారిత్రక స్థలాలు వెలుగు చూశాయి. ఈ కార్యకలాపాలలో కనింగ్‌హం చాలా ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. దాంతోపాటు భారతదేశ చారిత్రక పురాతత్వ పరిశోధనలకు ఆయన దారులు పరిచారు. కానింగ్‌హం హయాంలో (1867-68) ఏఎస్‌ఐకి చెందిన ఏసీఎల్‌ కార్లైల్‌ మధ్యప్రదేశ్‌లోని రేవా జిల్లాలోని సుహాగిఘాట్‌ రాతి గుహల్లో ముఖ్యమైన రాతి చిత్రలేఖనాలను కనిపెట్టారు. ఇందులోని కొన్ని చిత్రాలు పూర్వ చారిత్రక యుగానికి చెందినవని, ఐరోపాలో వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలేవీ కూడా లేవని గుర్తించారు. మార్టిమర్ వీలర్‌ అనే నావికుడు 1944లో డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ అయ్యాక సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సిమ్లాలోని రైల్వే బోర్డు భవనంలో ఏర్పాటు చేశారు.
కూచిపూడి (అమృతలూరు)
కూచిపూడి గ్రామములోని గ్రంథాలయం, శత వసంతాలు పూర్తిచేసుకున్నది. ఈ గ్రంథాలయం 101 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకొని 102వ సంవత్సరంలోనికి అడుగు పెట్టినది. 1913లో దాత శ్రీ రావెళ్ళ తిరుపతిరాయుడు, స్థలాన్ని సమకూర్చి పెంకుటి భవనంలో, "సరస్వతీ నిలయం" పేరుతో ఒక పుస్తక భండాగారాన్ని ప్రారంభించారు. దేవనాగరి లిపి గ్రంథాల నుండి వేయిపడగలు, నాటి చంద్రుని కథలు మొదలు, నేటి చంద్రయాన్ వరకు పలురకాల పుస్తకాలు, పాఠకులకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆదునికతను సంతరించుకొని కాలానుగుణంగా దినదినాభివృద్ధి చెందుచూ, నాటి సరస్వతీ నిలయం నేటి శాఖా గ్రంథాలయంగా రూపాంతరం చెందినది. ఈ గ్రంథాలయాన్ని 1970లో ప్రభుత్వం తీసుకొన్నది. ఈ గ్రంథాలయంలో చదువుకొనేటందుకు తెలుగు, హిందీ, ఆంగ్ల భాషలలో, నవలలు, కథలు, చరిత్ర, వాస్తు, జ్యోతిషం, రాజనీతి శాస్త్రం, విఙానశాస్త్ర పుస్తకాలు, పోటీపరీక్షల సమాచారం, మొదలగు వాటికి సంబంధించిన మొత్తం 13,650 పుస్తకాలు, ఇక్కడ నెలవై ఉన్నాయి. ఇకడ అందుబాటులో ఉన్న విఙానాన్ని పిల్లలు, విద్యార్థులు, నిరుద్యోగులు వినియోగించుకుంటే ఎంతో ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది. [3]&[7]