మరాఠా సామ్రాజ్యం
మరాఠా సామ్రాజ్యం (Marathi|मराठा साम्राज्य "మరాఠా సామ్రాజ్య" ; "మహ్‌రాట్ట" అని కూడా ప్రతిలిఖించవచ్చు) లేదా మరాఠా సమాఖ్య అనేది నేటి భారతదేశం యొక్క నైరుతి దిక్కున ఒకప్పుడు విలసిల్లిన ఒక మహా సామ్రాజ్యం. 1674 నుంచి 1818 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ సామ్రాజ్య శోభ ఉచ్ఛస్థితిలో కొనసాగిన సమయంలో 2.8 మిలియన్ km² పైగా భూభాగాన్ని తన వశం చేసుకోవడం ద్వారా దక్షిణాసియాలో అత్యంత ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించిన సామ్రాజ్యంగా వర్థిల్లింది. శివాజీ భోంస్లే ద్వారా ఈ సామ్రాజ్య స్థాపన మరియు సుసంఘటితం జరిగింది. మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణానంతరం మరాఠా సామ్రాజ్య ప్రధాన మంత్రులైన పేష్వాల పాలన కింద ఈ సామ్రాజ్యం మరింత గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. 1761లో మరాఠా సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడం ఈ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్టగా పరిణమించింది. అటుపై ఈ సామ్రాజ్యం మరాఠా రాష్ట్రాల సమాఖ్య రూపంలోకి విడిపోవడమే కాకుండా ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల కారణంగా చివరకు 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో భాగమైపోయింది.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
యుద్ధంలో ఎంతో నైపుణ్యం కలిగిన ఆయన పరిపాలనలోనూ అంతే తెలివైన వ్యక్తి. ఆయన హయాంలో పటిష్ఠమైన సైనిక ఆధారంపై వివిధ శాఖలకు చెందిన సైన్యం నిర్వహించబడింది. ఒక సైనిక వ్యూహకర్తగా ఆయనకున్న నైపుణ్యం కారణంగా భారతదేశం గడ్డపై ఎప్పుడూ కాలు మోపని జనరల్స్ మధ్యన కూడా ఆయన స్థానం సాధించారు. ఆయన సాధించిన వీరోచిత లక్ష్యాలు ఆయనకు సంబంధించిన సైనిక మేథోసంపత్తి, రాజకీయ చురుకుదనం మరియు విరామమెరుగని పరిశ్రమల విషయంలో ఒక గొప్ప మెరుపును సృష్టించాయి. భారతదేశ చరిత్రలో నిస్సందేహంగా ఆయనొక గొప్ప మరియు అత్యంత సుందర స్వరూపం కలిగిన వ్యక్తి. వ్యక్తిగత పరాక్రమం మరియు సాహస స్ఫూర్తిల కారణంగానే యశ్వంత్ రావ్ హోల్కర్ ప్రాథమికంగా ఏమీలేని స్థాయి నుంచి అధికారంలోకి రాగలిగారు. ఆయనలోని గొప్ప వ్యక్తిత్వం కొన్ని సందర్భాల్లో కష్టం కలిగించినప్పటికీ, ఏ రాజ్యం గానీ లేదా శక్తిగానీ ఆయన భూభాగంలో దురాక్రమణ జరిపేందుకు ఎలాంటి ప్రయత్నమూ చేయలేదు; ఈ రకమైన ప్రభావం కారణంగానే హోల్కర్ మరణించిన తర్వాత కూడా కొనేళ్లపాటు ఆయన రాజ్యం పూర్తి రక్షణతో మనగలిగింది.