విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
విశ్వనాథ 1895, సెప్టెంబరు 10న (మన్మథ నామ సంవత్సర భాద్రపద బహుళ షష్ఠి) ) కృష్ణా జిల్లా నందమూరు (ఉంగుటూరు మండలం) లో జన్మించారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ తండ్రి శోభనాద్రి, తల్లి పార్వతి. ఆయనది తెలుగు వైదిక బ్రాహ్మణ కుటుంబం. శోభనాద్రి జీవితం చాలా వరకూ వైభవోపేతంగా సాగిన చివరి దశలో దాతృత్వ గుణం వల్ల దారుణమైన పేదరికాన్ని అనుభవించారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ తన చిన్నతనంలో సుఖప్రదమైన జీవితాన్ని అనుభవించారు. ఆయన మాటల్లో చెప్పాల్సి వస్తే మరీ చిన్నతనంలో "నేను యువరాజును. పుట్టుభోగిని. తర్వాత కష్టదశ." అనంతర కాలంలో శోభనాద్రి కేవలం అంగవస్త్రము, పంచె మాత్రమే సర్వవస్త్రాలుగా మిగిలాకా కూడా దానాలిచ్చి "దూసిన స్వర్ద్రువై మిగులు ధోవతినొక్కడు దాల్చిన" స్థితిలో జీవించాల్సి వచ్చింది.. తండ్రి శోభనాద్రి మంచి భక్తుడు, ఆయన వారణాసి వెళ్ళి గంగానదిలో స్నానం చేయగా దొరికిన విశ్వేశ్వరస్వామి లింగాన్ని తీసుకువచ్చి స్వగ్రామమైన నందమూరులో ప్రతిష్ఠించి ఆలయం కట్టించారు. ఆయన ప్రభావం తమపై విపరీతంగా వుందని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ అనేకమార్లు చెప్పుకున్నారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణలోని దాతృత్వము, భక్తి వంటి సుగుణాలు తండ్రి నుంచి వచ్చినవేనని చెప్పుకున్నారు
శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచన చేసిన సాహిత్య విమర్శ రచన శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత. కవికులగురువుగా పేరొందిన సంస్కృత నాటకకర్త కాళిదాసు రచించిన అభిజ్ఞాన శాకుంతలమనే నాటకానికి సంబంధించిన విమర్శ/వ్యాఖ్య.
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన ఈ విమర్శన రచనాకాలము 1958-59. ఈ గ్రంథం ప్రథమ ముద్రణ 1961లో పొందింది. శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత రెండవ ముద్రణ 1970లో, మూడవ ముద్రణ 2007లోనూ పొందింది. ఆయన విమర్శ రచనలేవీ కూర్చొని వ్రాసినవి కాదు, సాహిత్య వేదికలపై ప్రసంగిస్తూండగా ఎవరో ప్రసంగపాఠాన్ని వ్రాసుకుంటే దానిని పుస్తకానికి అనువుగా విశ్వనాథ వారు కొంత సంస్కరించి ప్రచురించినవి. ఈ గ్రంథమూ ఆ కోవలోనిదే.
సంస్కృత భాషలో అత్యంత సుప్రసిద్ధమైన రచనల్లో అభిజ్ఞాన శాకుంతలము ముఖ్యమైనది. మహాకవి, కవికులగురువు కాళిదాసు ఈ నాటకాన్ని రచించారు. కాళిదాసు రచించిన సుప్రసిద్ధ నాటకత్రయంలో ఇది తలమానికమైనదే కాక ఆయన మొత్తం రచనల్లోకెల్లా ప్రాచుర్యం, ప్రాధాన్యత పొందిన రచన ఇది. ఈ నేపథ్యంలో ఎందఱో వేత్తలైన రసద్రష్టలు, అలంకారికులు ఆ నాటకంలోని నిగూఢమైన విశేషాలు వివరిస్తూ వ్యాఖ్యలు చేశారు. శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత అనే ఈ రచన కూడా ఆ సంప్రదాయంలోనిదే. శాకుంతలములో విదూషకుని పాత్రకల్పన, నిర్వహణలోని ఆంతర్యము వివరించి ఆ దృష్టితో నాటకం చదివితే మొత్తమ వినూత్నమైన విధంగా కనిపిస్తుందని కొన్ని నూత్న ప్రతిపాదనలు చేశారు.
శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత మూడు ముద్రణలు పొందింది. దీనిని ఆధారం చేసుకుని పలువురు సాహిత్యవేత్తలు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం గురించి మరిన్ని లోతైన వ్యాఖ్యలు, విమర్శలు చేశారు.