కృష్ణా నది
ద్వీపకల్పం పడమర చివరిp నుండి తూర్పు చివరికి సాగే తన ప్రస్థానంలో కృష్ణ 29 ఉపనదులను తనలో కలుపుకుంటోంది. పుట్టిన మహాబలేశ్వర్ నుండి 135 కి.మీ.ల దూరంలో కొయినా నదిని తనలో కలుపుకుంటుంది. తరువాత వర్ణ, పంచగంగ, దూధ్‌గంగ లు కలుస్తాయి. మహారాష్ట్రలో నది 306 కిలోమీటర్లు ప్రవహించాక బెల్గాం జిల్లా ఐనాపూర్ గ్రామం వద్ద కర్ణాటక రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. కృష్ణా నది పడమటి కనుమలు దాటాక జన్మస్థానం నుండి దాదాపు 500 కి.మీ దూరంలో కర్ణాటకలోఘటప్రభ, మాలప్రభ నదులు కృష్ణలో కలుస్తాయి. తెలంగాణ రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించే ముందు, భీమ నది కలుస్తుంది. కర్ణాటకలో 482 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రవహించి రాయచూర్ జిల్లా దేవర్‌సుగుర్ గ్రామం వద్ద ఆ రాష్ట్రానికి వీడ్కోలు పలుకి, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా తంగడి వద్ద తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రవేశిస్తుంది. తరువాత ఆలంపూర్కు దగ్గరలో కృష్ణ యొక్క అతిపెద్ద ఉపనది తుంగభద్ర కలుస్తుంది. ఇదే ప్రాంతంలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రవేశిస్తుంది. తరువాత కొద్ది దూరంలోనే నది నల్లమల కొండల శ్రేణి లోని లోతైన లోయల లోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఇక్కడే శ్రీశైలం, నాగార్జున సాగర్ ల వద్ద పెద్ద ఆనకట్టలు నిర్మించబడ్డాయి. ఇక్కడి నుండి చిన్న చిన్న ఉపనదులైన దిండి, మూసి, పాలేరు, మున్నేరు వంటివి కలుస్తాయి. విజయవాడ వద్ద బ్రిటిషు వారి కాలంలో నిర్మించబడ్డ ప్రకాశం బ్యారేజిని దాటి డెల్టా ప్రాంతంలో ప్రవేశిస్తుంది. విజయవాడ వద్ద ఈ నది 1188 మీటర్ల వెడల్పుతో విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. ఆ తరువాత దివిసీమ లోని హంసల దీవి వద్ద బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.
తూర్పు కనుమలు
పొన్నాయర్ మరియు పలర్ నదులు కర్నాటకలోని కోలార్ పీఠభూమి నుండి తూర్పున బంగాళాఖాతంలో కలుస్తాయి, తూర్పు కనుమలలో భాగమైన జవధు కొండలు ఈ రెండు నదుల మధ్య ఉన్నాయి.
ఈ కొండలలో కిలియుర్ జలపాతము కలదు
పలర్ నదికి ఉత్తరాన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో తూర్పుకనుమల మధ్య భాగం ఉంది. ఇవు రెండు సమాంతర కొండలుగా ఉన్నాయి. ఒకటి వెలికొండ రేంజి కాగా మరొకటి పాలికొండ-లంకమల్ల-నల్లమల రేంజి. వెలికొండ రేంజి నెల్లూరు వైపుగా కోస్తా ప్రాంతములో ఉంటుంది. నల్లమల కొండలు కృష్ణా నది వెంబడి యేర్పడ్డాయి. కృష్ణా గోదావరి నదుల మధ్య ప్రాంతంలో ఈ కొండలు తక్కువ ఎత్తులో ఉంటాయి, గోదావరి నది యొక్క ఉత్తర బాగాన తూర్పు కనుమలు ఎత్తుగా ఉంటాయి.
ఈ ప్రాంతం అంతా సారవంతమైన భూమి కలిగి ఉంది. పశ్చమ కనుమలలో లాగ ఇక్కడ జలవిద్యుచ్ఛక్తికి అనువైనది కాదు.
తూర్పు కనుమలు పశ్చమ కనుమల కన్నా పురాతనమైనవి. ఇవి రెండు ఖండాలు విడిపోయినప్పూడు ఏర్పడినవి. (రోడినియా మరియు గోండ్వాణ)
తూర్పు కనుమలలో అనేక భౌగోళిక అద్భుత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అందులో కొన్ని