శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు
శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు (పా.1509-1529) అత్యంత ప్రసిద్ధ విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి. సాళువ నరసనాయకుడి వద్ద మహాదండనాయకుడుగా పనిచేసిన తుళువ నరసనాయకుని మూడవ కుమారుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. నరసనాయకుడు పెనుకొండలో ఉండగా, రెండవ భార్య నాగలాంబకు జన్మించాడు కృష్ణదేవరాయలు. ఈయన పాలనలో విజయనగర సామ్రాజ్యము అత్యున్నతస్థితికి చేరుకున్నది. కృష్ణరాయలను తెలుగు మరియు కన్నడ ప్రజలు భారతదేశాన్ని పాలించిన గొప్ప చక్రవర్తులలో ఒకడిగా అభిమానిస్తారు. సాహిత్యములో ఈయన ఆంధ్ర భోజుడుగా మరియు కన్నడ రాజ్య రమారమణగా కీర్తించబడినాడు. ఈయన పాలనను గురించిన సమాచారము పోర్చుగీసు సందర్శకులు డొమింగో పేస్ మరియు న్యూనిజ్‌ ల రచనల వలన తెలియుచున్నది. రాయలకు ప్రధాన మంత్రి తిమ్మరుసు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సింహాసనం అధిష్ఠించడానికి తిమ్మరుసు చాలా దోహదపదడినాడు. కృష్ణరాయలు తిమ్మరుసును పితృసమానునిగా గౌరవించి "అప్పాజీ" (తండ్రిగారు) అని పిలిచేవాడు.రాయలు, తుళువ నరస నాయకుని రెండవ భార్య అయిన నాగలాంబ (తెలుగు ఆడపడుచు) కుమారుడు. ఇతను ఇరవై సంవత్సరాల వయసులో ఫిబ్రవరి 4, 1509న విజయనగర రత్నసింహాసనాన్ని అధిష్ఠించాడు. ఇతని పట్టాభిషేకానికి అడ్డురానున్న అచ్యుత రాయలు నూ, వీర నరసింహ రాయలు నూ, అనుచరులనూ తిమ్మరుసు సుదూరంలో ఉన్న దుర్గములలో బంధించాడు. రాయలు తల్లి నాగలాంబ గండికోటను పాలించిన పెమ్మసాని నాయకులు ఆడపడచు. 240 కోట్ల వార్షికాదాయము ఉంది. రాయలు విజయనగరాధీశులందరిలోకీ చాలా గొప్పవాడు, గొప్ప రాజనీతిజ్ఞుడు, సైనికాధికారి, భుజబల సంపన్నుడు, ఆర్థిక వేత్త, మత సహనము కలవాడు, వ్యూహ నిపుణుడు, పట్టిన పట్టు విడువని వాడు, కవి పోషకుడు, రాజ్య నిర్మాత మొదలగు సుగుణాలు కలవాడు. ఇతను దక్షిణ భారతదేశం మొత్తం ఆక్రమించాడు.
ఎన్.డి.కృష్ణారావు
కృష్ణారావు, 1904, జూలై 19న ప్రస్తుత కర్ణాటకలోని ఉడిపి జిల్లా, కార్కళ తాలూకా, నందలికే గ్రామంలో నందలికే దేవరావు, తుంగమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. కృష్ణారావు తండ్రి దేవరావు, కన్నడ మహాకవి ముద్దన్న సహాధ్యాయి. కృష్ణారావు పాఠశాల విద్యాభ్యాసం మంజేశ్వర్ లోని ప్రాథమిక పాఠశాలలో, ఉడిపి క్రైస్తవ ఉన్నత పాఠశాల, మంగులూరులోని గణపతి సెకండరీ పాఠశాలల్లో సాగింది. ఆ తర్వాత మంగులూరు ప్రభుత్వ కళాశాలలో మరియు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో ప్రథముడిగా నిలచి రసాయన శాస్త్రంలో బి.ఎస్.సీ (హానర్స్) తో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆ తర్వాత ఉన్నత విద్యకై ఇంగ్లాండు వెళ్ళాడు. అక్కడ లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకానామిక్స్ మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉన్న బ్రేస్నోస్ కళాశాలలో చదివాడు. 1928 సెప్టెంబరు 28న ఇండియన్ సివిల్ సర్వీసులో చేరాడు. 1928లో ఇంగ్లాండులో నిర్వహించిన సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షలో కూడా ప్రథమ స్థానం పొందాడు.