మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
మొలలు
మలవిసర్జన కష్టతరమైనా, మామూలుగా కాక తక్కువసార్లు మలవిసర్జన జరుగుతున్నా దానిని ‘మలబద్దకం’గా పరిగణించాలి. ఈ విధంగా ఉన్నప్పుడు, మలవిసర్జన ప్రక్రియ కష్టతరంగా ఉంటుంది. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో మలవిసర్జన చేసినప్పుడు, ఎక్కువ ముక్కినప్పుడు, అన్నవాహిక చివరి భాగంలో, మలద్వారానికి పైన పురీషనాళం చివరన వాచిపోయిన రక్తనాళాలను ‘‘మొలలు’’ (హెమరాయిడ్స్) అంటారు. ఈ మొలలు మలద్వారం నుంచి బయటకు పొడుచుకు వచ్చి గాని, అంతర్గతంగా (పురీషనాళంలోనే) పెరిగే అవకాశం గాని ఉంది. ముఖ్యంగా గర్భం ధరించిన సమయంలో మొలలు తొలిసారిగా కనిపించవచ్చు లేదా వాటి తీవ్రత పెరిగే అవకాశం ఉంది.
మొలలు ఏర్పడటానికి ప్రధాన కారణం మలబద్ధకం. మల విసర్జన సాఫీగా లేకపోవడం వల్ల ఈ సమస్యకు దారితీస్తుంది. కొందరిలో మలద్వారం దగ్గర ఉండే సిరలు బలహీనంగా ఉండటం వల్ల కూడా మొలలు సమస్య ఉత్పన్నమవుతుంది. అధికబరువు ఉన్న కూడా కారణమవుతుంది. ఇవే కాకుండా ఆహారపు అలవాట్లు, పీచు పదార్థాలు తక్కువగా ఉన్న ఆహారంను తీసుకోవడం వల్ల పైల్స్ వచ్చే అవకాశాలుంటాయి. పైల్స్ ఉన్నప్పుడు మల విసర్జన ఇబ్బందిగా మారుతుంది. రక్తం పడుతూ ఉంటుంది. దురద ఉంటుంది.
మొలలు ఉన్న తీరును బట్టి నాలుగు గ్రేడ్‌లుగా విభజించడం జరుగుతుంది. మలద్వారం లోపల వాహిక గోడపైన స్వల్పంగా వాపు ఏర్పడడాన్ని గ్రేడ్-1 అంటారు. బయట నుంచి ఈ వాపు కనపడదు. లోపల వాపు ఉన్నట్లు కూడా తెలియదు. మలవిసర్జన సమయంలో రక్తనాళాలు వెలుపలికి వచ్చి. వాటంతటవే లోపలకు వెళ్లిపోతే దాన్ని గ్రేడ్ 2 అంటారు. ఉబ్బిపోయిన రక్తనాళాలు మలవిసర్జన సమయంలో వెలుపలికి రావడం, వేళ్లతో తోస్తే లోపలకు పోయే పరిస్థితిని గ్రేడ్ 3గా వ్యవహరిస్తారు. మలవిసర్జన సమయంలో వెలుపలికి వచ్చిన నాళాలు లోపలకు తోసినా పోకుండా బయటే ఉండిపోతే దాన్ని గ్రేడ్ 4 అంటారు. మొదటి, రెండు గ్రేడ్‌లలో ఉన్నప్పుడు మందులు, ఆహార నియమాలతో నియంత్రించవచ్చు. మలబద్ధకం సమస్య లేకుండా చూసుకుంటే సరిపోతుంది. గ్రేడ్3, గ్రేడ్4లో ఉంటే ఆపరేషన్ అవసరమవుతుంది. రోగి చెప్పే వివరాలతో పాటు భౌతిక పరీక్ష నిర్ధారణకు ఉపయోగపడుతుంది.
ఈక్రింది పటములో వివిధ మొలల నిర్థారణను చూడవచ్చును.