సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750) ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికతగా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.
మయ నాగరికత
మయ నాగరికత అనేది మీసోఅమెరికా యొక్క నాగరికత. ఇది పూర్వ-కొలంబియా అమెరికన్ల యొక్క పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన వ్రాసిన భాషకు పేరుపొందినది మరియు కళలు, నిర్మాణశాస్త్రము మరియు గణిత మరియు జ్యోతిష్య వ్యవస్థలకు కూడా ఇది ఎంతో ప్రాచుర్యము పొందింది. తొలుత పూర్వ-క్లాసిక్ కాలములో స్థాపించబడిన (c. 2000 BC to 250 AD), మీసో అమెరికా యొక్క కాలక్రమము ప్రకారము, చాలా మయ నగరాలు, క్లాసిక్ కాలములో అభివృద్ధిలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్నాయి (c. 250 AD to 900 AD), మరియు క్లాసిక్ తరువాతి కాలము అంతయు స్పానిష్ వారి ఆగమనము వరకు కొనసాగాయి.