భారత పురాతత్వ సర్వే సంస్థ
ఆర్కియాలజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియాను బ్రిటిష్‌ వలసవాద సామ్రాజ్య హయాంలో 1861లో సర్‌ అలెగ్జాండర్‌ కనింగ్‌హం అప్పటి వైస్రాయ్‌ చార్లెస్‌ జాన్‌ కనింగ్‌ సహాయంతో ఏర్పాటు చేశారు. ఆ సమయంలో దాని పరిధి అఫ్గానిస్తాన్‌, బర్మాలతో కలిసిన మొత్తం భారత ఉపఖండం మీద ఉండేది. తొలినాళ్లలో చాలావరకు అన్వేషణ కార్యక్రమాల్లో సంస్థ నిమగ్నమై ఉండేది. దాని ఫలితంగా సంకిసా, శ్రావస్థి, బార్హాట్‌, కోశాంబీ వంటి చారిత్రక స్థలాలు వెలుగు చూశాయి. ఈ కార్యకలాపాలలో కనింగ్‌హం చాలా ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. దాంతోపాటు భారతదేశ చారిత్రక పురాతత్వ పరిశోధనలకు ఆయన దారులు పరిచారు. కానింగ్‌హం హయాంలో (1867-68) ఏఎస్‌ఐకి చెందిన ఏసీఎల్‌ కార్లైల్‌ మధ్యప్రదేశ్‌లోని రేవా జిల్లాలోని సుహాగిఘాట్‌ రాతి గుహల్లో ముఖ్యమైన రాతి చిత్రలేఖనాలను కనిపెట్టారు. ఇందులోని కొన్ని చిత్రాలు పూర్వ చారిత్రక యుగానికి చెందినవని, ఐరోపాలో వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలేవీ కూడా లేవని గుర్తించారు. మార్టిమర్ వీలర్‌ అనే నావికుడు 1944లో డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ అయ్యాక సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సిమ్లాలోని రైల్వే బోర్డు భవనంలో ఏర్పాటు చేశారు.
ఇంగువ కార్తికేయశర్మ
ఇంగువ కార్తికేయశర్మ ప్రముఖ పురాతత్వ శాస్త్రవేత్త, శాసన పరిశోధకులు.ఆయన పురాతత్వ శాస్త్రంలోనే కాకుండా కళలు, ఆర్కిటెక్చర్, ప్రాచీన కట్టడాల పరిరక్షణ వంటి అంశాలలో ప్రసిద్ధులు. ఆంంధ్ర ప్రదేశ్ లోని నాగార్జునకొండ (1956-57), గుడిమల్లం (1974-75), అమరావతి (1974-75), గుంటుపల్లి (1985-87), పెదవేగి (1985-87), రాజస్థాన్ లోని కాలీభంగం (1960-62 & 1964-66), తమిళనాడులోని పయ్యాంవల్లి (1968), మహారాష్ట్ర లోని పూణె (1969-70), గుజరాత్ లోని సుర్ కొర్తా (1970-71) ప్రాంతాలలో చేపట్టిన తవ్వకాలలో ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. ఆయన సాలార్‌జంగ్ మ్యూజియం డైరక్టర్ గా పనిచేసారు. ప్రతి శాఖకు ఎంతో సేవ చేసి ఆయా శాఖలకు సంబంధించి ఎన్నో ప్రజ్ఞాపూర్వకమైన వ్యాసాలు రచించారు. నాలుగు దశాబ్ధాలపాటు భారతీయ పురావస్తుశాఖలో వివిధ విభాగాల్లో అనేక హోదాల్లో పనిచేశారు.