కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కాపర్(II) హైడ్రాక్సైడ్
కాపర్ (ఈ)ఆక్సైడ్ అతి అరుదుగా ప్రకృతిలో అమిశ్రమఖనిజంగా లభిస్తుంది.ఇది నెమ్మదిగా వాతావరణంలోని కార్బన్ డయాక్సైడ్తో చర్య చెందటం వలన మౌలిక/ప్రాథమిక కాప(II)కార్బొనేట్ గా ఏర్పడును.
స్వల్ప పరిమాణంలో సోడియం హైడ్రాక్సైడును క్రమంగా కాపర్(II)సల్ఫేట్(CuSO • 5HO)కలపడం ద్వారా కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.కొన్ని సార్లు ఈ ప్రక్రియ పద్ధతిలో అవక్షేపంగా ఏర్పడిన హైడ్రాక్సైడ్ నీటి అణువులను, సోడియం హైడ్రాక్సైడును మలినంగా కలిగి ఉండును.కాస్త శుద్ధమైన హైడ్రాక్సైడును పొందుటకై అమ్మోనియం క్లోరైడును చర్యా ద్రవాలలో కలుపుతారు. సోడియం సల్ఫెట్ లేదా మాగ్నిషియం సల్ఫేట్ కలిగిన నీటిద్రావణాన్ని విద్యుద్విశ్లేషణ చెయ్యడంవలన శుద్ధమైన కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడును తయారు చెయ్యవచ్చును. ఈ విద్యుద్విశ్లేషణ ప్రక్రియలో రాగి కడ్డిని ఆనోడ్ గా ఉపయోగిస్తారు. తుప్పురాగి(scrape copper)నుండి ఈ ఆనోడ్ ను తయారు చెయ్యుదురు.