కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లం
ఆమ్ల లేదా క్షార ఉత్ప్రేరకం సమక్షములో నైట్రిల్స్ (nitriles),ఎస్టరులు,ఆమిడులను జలవిశ్లేషణ కావించడం వలన కూడా కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలను ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును. గ్రిగ్నార్డ్ మరియు ఆర్గానోలిథియం కారకాలను కర్బనీకరణం (Carbonation)కావించడం వలన కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలను ఏర్పరచవచ్చును.
హలోఫార్మ్‌రసాయనచర్య విధానంలో మిథైల్ కిటోనులను హలోజనికరణం చేసి, తరువాత జలవిశ్లేషణ చెయ్యడం వలన కూడా కార్బిక్సిలిక్ ఆమ్లాలను తయారు చెయ్యవచ్చును.
కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలను ఇతర రసాయన పదార్థాలతో రసాయన చర్య జరిపించడంవలన ఎస్టర్లు, అమిడులు, కార్బోక్సిలేట్ లవణాలు, ఆమ్ల క్లోరైడులు, మరియు ఆల్కహాల్ వంటి పలు సంయోగపదార్థాలను ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలు,మరియు క్షారాలతో రసాయన చర్యలో పాల్గొనును, ఈ రసాయన చర్యలో హైడ్రాక్సిల్ (-OH)సమూహంలోని హైడ్రోజన్ను తొలగించి, స్థానంలో లోహ కేటాయన్ (cation)వచ్చి చేరుతుంది. వినెగర్‌లోని అసిటిక్ ఆమ్లం సోడియం బైకార్బొనేట్ (వంట సోడా)తో చర్య వలన అసిటేట్,కార్బన్ డైఆక్సైడ్, మరియు నీరు ఏర్పడును.
కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలు ఆల్కహాల్‌లతో రసాయనచర్య వలన ఎస్టరులు ఏర్పడును. కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలను అమిడులు /అమైడులుగా పరివర్తన చెందును.కాని అమైడులు నేరుగా కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలనుండి ఉత్పన్నం కావు.ఎస్టర్లు, అమైడుల ఉత్పత్తికి పుర్వగాములు.