భారత పురాతత్వ సర్వే సంస్థ
ఆర్కియాలజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియాను బ్రిటిష్‌ వలసవాద సామ్రాజ్య హయాంలో 1861లో సర్‌ అలెగ్జాండర్‌ కనింగ్‌హం అప్పటి వైస్రాయ్‌ చార్లెస్‌ జాన్‌ కనింగ్‌ సహాయంతో ఏర్పాటు చేశారు. ఆ సమయంలో దాని పరిధి అఫ్గానిస్తాన్‌, బర్మాలతో కలిసిన మొత్తం భారత ఉపఖండం మీద ఉండేది. తొలినాళ్లలో చాలావరకు అన్వేషణ కార్యక్రమాల్లో సంస్థ నిమగ్నమై ఉండేది. దాని ఫలితంగా సంకిసా, శ్రావస్థి, బార్హాట్‌, కోశాంబీ వంటి చారిత్రక స్థలాలు వెలుగు చూశాయి. ఈ కార్యకలాపాలలో కనింగ్‌హం చాలా ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. దాంతోపాటు భారతదేశ చారిత్రక పురాతత్వ పరిశోధనలకు ఆయన దారులు పరిచారు. కానింగ్‌హం హయాంలో (1867-68) ఏఎస్‌ఐకి చెందిన ఏసీఎల్‌ కార్లైల్‌ మధ్యప్రదేశ్‌లోని రేవా జిల్లాలోని సుహాగిఘాట్‌ రాతి గుహల్లో ముఖ్యమైన రాతి చిత్రలేఖనాలను కనిపెట్టారు. ఇందులోని కొన్ని చిత్రాలు పూర్వ చారిత్రక యుగానికి చెందినవని, ఐరోపాలో వాటికి సంబంధించిన ఆధారాలేవీ కూడా లేవని గుర్తించారు. మార్టిమర్ వీలర్‌ అనే నావికుడు 1944లో డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ అయ్యాక సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సిమ్లాలోని రైల్వే బోర్డు భవనంలో ఏర్పాటు చేశారు.
నిష్పత్తి
అంకెల వాడకం ఎప్పుడు ప్రారంభమయిందో చరిత్రద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. కానీ అంకె అనే భావన మనిషికి ఎప్పుడు వచ్చిందో చెప్పలేము. అంకెలను పోల్చడం - నిష్పత్తులను వాడడం ఎప్పుడు మొదలయిందో కొంతవరకూ చెప్పగలం గానీ ఆ భావన లేదా ఆలోచన మనిషికి ఎప్పుడు వచ్చిందో చెప్పలేం. ఉదాహరణకి, నాగరికత ఇంకా అభివృద్ధి చెందని సమయంలో కూడా ఒక మనిషి తన చేతిలో ఉన్న పళ్ళనో మరి దేనినో అతని తోటి మనిషి చేతిలో ఉన్నవాటితో పోల్చి ఉండవచ్చు. ఒక సమూహం బలం వేరొక సమూహం బలంతో అంకెలు వాడకుండానే ఊహత్మకంగా పోల్చి ఉండవచ్చు. కానీ నిష్పత్తి అనే మాటయొక్క చరిత్ర, పుట్టుక మాత్రం కనుక్కోగలం.
ఇది నిష్పత్తుల చరిత్ర పై సమగ్రమైన పరిశీలన కాదు కావున నిష్పత్తులు వాడబడిన సందర్భాలు మాత్రం ఈ దిగువ సూచించబడ్డాయి. దీని ద్వారా నిష్పత్తి అనేది కొన్ని వేల సంవత్సరాల చరిత్ర గలది అని అర్థమవుతుంది.
ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ - ధోలవిర కట్టాడాలు 
వికిపీడియా - ధోలవిర 
ఈ కట్టడాలు క్రీ.పూ. 2650 లో మొదలయాయి. ఈ నాగరికతలో కట్టడాల కొలతలు (పొడవు వెడల్పుల నిష్పత్తులు) ఒక క్రమబద్ధంలో ఉన్నాయి.
పిరమిడ్లు  
ఇంచుమించు ఇదే కాలంలో ఇక్కడ కూడా క్రమబద్ధమైన కట్టడాలు (పిరమిడ్లు) మొదలయాయి.