సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
ఫేస్‌బుక్ సమాచార భద్రతా ఉల్లంఘన వివాదం
ఫేస్‌బుక్ సమాచార భద్రతా ఉల్లంఘన వివాదం లేక కేంబ్రిడ్జి అనలెటికా వివాదం అన్నది అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన సామాజిక మాధ్యమం ఫేస్‌బుక్ తమ వినియోగదారుల సమాచారాన్ని ఎన్నికల్లో వారిని రాజకీయంగా ప్రభావితం చేసే ఉద్దేశాలున్న సంస్థలకు అమ్ముకుని దుర్వినియోగం చేసిందన్న అంశంపై జరుగుతున్న వివాదం. కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా అన్న రాజకీయ సమాచార విశ్లేషణ సంస్థకు ఫేస్‌బుక్ 5 కోట్ల మంది వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారం అమ్మింది, ఆ సమాచారాన్ని కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా డోనాల్డ్ ట్రంప్ అభ్యర్థిత్వ ప్రచారానికి అనుకూలంగా ఉపయోగించిందన్న విషయం 2018లో బహిర్గతమైంది. ఒక ఫేస్‌బుక్ యాప్ వినియోగించినవారి సమాచారంతో పాటు, వారి స్నేహితుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని కూడా కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా అనుమతి లేకుండా సేకరించడాన్ని ఫేస్‌బుక్ ఏపీఐల ద్వారా అవకాశం ఇవ్వడం విమర్శలకు కారణమైంది. ఈ సమాచారాన్ని ఉపయోగించి వ్యక్తిగతంగా ఓటర్లను లక్ష్యం చేసుకుని, వారి రాజకీయ అభిప్రాయాలను 2016 అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికలతో పాటుగా బ్రెగ్జిట్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ సమయంలోనూ జరిగిందని పలు మీడియా సంస్థల పరిశోధనలో వెల్లడైంది. దీని ఫలితంగా ఫేస్‌బుక్, కేంబ్రిడ్జి అనలెటికాలపై అమెరికా, బ్రిటన్ దేశాల్లో న్యాయ శాఖ అధికారులు విచారణ ప్రారంభించారు. నెటిజన్లు ఫేస్‌బుక్ ఖాతా తీసివేయడాన్ని ఉద్యమంగా చేపట్టారు. ఫేస్‌బుక్ వ్యవస్థాపకుడు మార్క్ జుకెర్‌బర్గ్ స్పందిస్తూ విశ్వాసానికి విఘాతం కలిగిందని అంగీకరిస్తూ, క్షమాపణ కోరుకున్నాడు. సమాచార భద్రత పెంపొందించేలా చర్యలు చేపడతామని పేర్కొన్నాడు.
2016 అమెరికా అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో డొనాల్డ్ ట్రంప్ అభ్యర్థిత్వానికి, ప్రచారానికి సహకరిస్తూ పనిచేసిన కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా అన్న రాజకీయ సమాచార విశ్లేషణా వ్యాపార సంస్థకి ఫేస్‌బుక్ 5 కోట్లమందికి పైగా ఫేస్‌బుక్ వినియోగదారుల వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని అమ్మిందని 2018లో బయటపడింది. గ్లోబల్ సైన్స్ రీసెర్చ్ తయారుచేసిన ఒక యాప్ ఆధారంగా ఈ సమాచారాన్ని సేకరించారు. ""దిస్ ఈజ్ యువర్ డిజిటల్ లైఫ్"" (అనువాదం: ఇది మీ డిజిటల్ జీవితం) అన్న ఫేస్‌బుక్ క్విజ్ ఆ యాప్ అందిస్తుంది. దాదాపు 2 లక్షల 70 వేలమంది ఈ యాప్ వినియోగించారు, ఫేస్‌బుక్ ఏపీఐ ఈ యాప్ వినియోగించినవారి స్నేహితుల సమాచారాన్ని కూడా సేకరించడానికి అనుమతించింది.
ఫేస్‌బుక్ యూజర్ల నుంచి, అనుమతి లేకుండా వారి స్నేహితుల నుంచీ కూడా ఫేస్‌బుక్ ఏపీఐలను వినియోగించుకుని సమాచారాన్ని సేకరించిన కేంబ్రిడ్జి అనలిటికా సంస్థ ఆ సమాచారం ఆధారంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు ఎన్నికలు, అభిప్రాయ సేకరణల్లో రాజకీయ వర్గాల పక్షాన పనిచేసింది.