జ్వాలాముఖి
మెదక్ జిల్లా ఆకారం గ్రామంలో 1938 ఏప్రిల్ 12 న జన్మించిన ఆయన అసలు పేరు వీరవెల్లి రాఘవాచార్య. తల్లిదండ్రులు నరసింహాచార్యులు, వెంకటలక్ష్మీనర్సమ్మ. హైదరాబాదు‌లోని మల్లేపల్లి, నిజాం కళాశాలలో విద్యాభాస్యాన్ని పూర్తి చేసుకున్న ఆయన నిజాం కళాశాలలో ఎల్.ఎల్‌.బీ. పూర్తిచేశాడు. ఉపాధ్యాయుడిగా సికింద్రాబాద్, బెంగుళూరు సైనిక పాఠశాలల్లో 12 ఏళ్లు విధులు నిర్వహించాడు. తరువాత హైదరాబాదు‌లోని ఎల్.ఎన్‌.గుప్తా సైన్స్, కామర్స్ కళాశాలలో24 ఏళ్లు అధ్యాపకుడిగా పనిచేసి 1996లో పదవీ విరమణ చేశాడు. మొదట్లో నాస్తికవాదం, పిదప మానవతా వాదం, అనంతరం మార్కిస్టు ఆలోచన విధానం వైపు మొగ్గు చూపాడు. 1958లో 'మనిషి' దీర్ఘకవితకు గుంటూరు రచయితల సంఘంవారు కరుణశ్రీ చేతులమీదుగా ఉత్తమ రచయిత పురస్కారాన్ని అందజేశారు. 1965-70 మధ్య దిగంబర కవుల పేరుతో కవితా సంపుటాలు రాశాడు. ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ది ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ డెమోక్రాటిక్ రైట్స్ (ఓ.పీ.డీ.ఆర్) సంస్థతో ఆయనకు సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయి. రెండు సార్లు చైనాకు వెళ్లారు. 1971లో విరసం సభ్యుడిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రివెంటివ్ డిటెన్షన్ యాక్ట్ కింద నిఖిలేశ్వర్, చెరబండరాజులతో ముషీరాబాద్ జైల్లో యాభై రోజులున్నాడు. 1975 ఎమర్జెన్సీ కాలంలో 15 రోజులు జైల్లో ఉన్నారు. ఈయన పై మఖ్దూం మొహియుద్దీన్ ప్రభావం ఉంది. డిసెంబరు 14 2008 న కాలేయ వ్యాధి, గుండెపోటుతో మరణించాడు.కాలేజీలో జరిగే డిబేటింగ్ లో విద్యార్థుల మధ్య వాగ్వివాదాలలో జ్వాలాముఖి ఆవేశంగా మాట్లాడేవాడు. నేనేమో తడబడుతూ గందరగోళంలో పడిపోయేవాణ్ణి!
1960లలో జ్వాల ప్రతిరోజు ఉదయాన్నే 7 గంటలకే సైకిల్‌పై బయలుదేరి మల్లేపల్లిలోని సీతారామ్ దేవాలయం నుంచి దాదాపు పదిహేను మైళ్లు ప్రయాణం చేసి సెంటర్‌కు చెమటలు కక్కుతూ ఎనిమిది గంటలకల్లా మారేడ్‌పల్లిలోని ఏ.ఓ.సి స్కూల్ కు చేరేవాడు. నేనేమో ముషీరాబాద్ నుంచి సైకిల్ తొక్కుతూ రోజు 10 మైళ్లు అదే అవస్థలో ఉద్యోగానికి హాజర్! 
నా ప్రేమ వివాహం 1963లో! కులాంతర వివాహం, పైగా అమ్మాయి ఇంట్లో చెప్పకుండా వచ్చేసింది.. ఇక ఆ రహస్య వివాహానికి జ్వాలాముఖి అన్నివిధాలా తోడ్పడి యాకుత్‌పురాలోని ఆర్యసమాజ్ మందిర్‌లో వివాహం జరిపించాడు. విజయవాడ దాకా తోడు వచ్చి నన్ను-యామినిని బెంగుళూర్ హానిమూన్‌కు పంపించేసాడు.
ఆ తర్వాత మా కుటుంబాల ఆత్మీయ సంబంధాలు ఎంతో ఆప్యాయంగా సాగిపోయిన దశలోనే మా పిల్లల కులాంతర వివాహాలకు ఆయన నిర్వాహకుడు. ఆయన పిల్లల కులాంతర- మతాంతర వివాహాలకు నేను నిర్వాహకుడిగా..!
మమ్మల్ని కాలేజీ ఉపన్యాసాలకు పిలిస్తే బాంబులతో వస్తారని ఆర్ఎస్ఎస్ అనుయాయులు (ఎబివిపి) కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్‌కు ఫోన్ చేసారు. అప్పుడు జ్వాల ప్రిన్సిపాల్ సమక్షంలోనే తనదైన శైలిలో ప్రసంగిస్తూ జేబుల్లోంచి కవితలు తీస్తూ, మేము బాంబులతో వస్తే పరిణామాలు మరో విధంగా వుండేవని చమత్కరించాడు.
సభలు-సమావేశాలు- ఉపన్యాసాల మూలంగా తన పుస్తక ప్రచురణను నిర్లక్ష్యం చేసాడు. 1971లో వచ్చిన 'ఓటమి తిరుగుబాటు' తర్వాత మళ్లీ మరో సంపుటిని ప్రచురించలేదు. 'వేలాడిన మందారం' నవల, హైదరాబాదు కథలు ఉన్నాయి. ఆయన నిశిత వివేచనతో రాసిన సాహిత్య వ్యాసాలు సంపుటిగా రావలసి ఉంది.స్నేహశీలీ, ఆర్ద్ర హృదయుడు, భోజన ప్రియుడు, ఎక్కడ అన్యాయం జరిగినా ప్రతిస్పందించిన సాహితీవేత్త.
సభలు - సమావేశాలు - ఉపన్యాసాల మూలంగా తన పుస్తక ప్రచురణను నిర్లక్ష్యం చేసాడు.
వి.వి.స్వామి
వి.వి.స్వామి తెలుగు సినిమా నటుడు, రంగస్థల కళాకారుడు.
వి.వి.స్వామి ప్రకాశం జిల్లా  వేములపాడు (హనుమంతునిపాడు) గ్రామంలో 1934వ సంవత్సరం ఉప్పుటూరి కోటయ్య చెంచమ్మలకు జన్మించారు. ఆయన చీరాలలో ఇంటర్, కావలి విశ్వోదయ కళాశాలలో బిఎ చదివారు. చింతామణి నాటకంలో పాత్ర అయిన సుబ్బిశెట్టికి జీవం పోశారు. తిరుపతి యూనివర్శిటీలో జరిగిన నాటక పోటీల్లో బెస్ట్ కమెడియన్ అవార్డు, 1956లో ఢిల్లీలో జరిగిన అఖిల భారత నాటక పోటీల్లో రాష్టపతి నుండి బహుమతులు, ప్రశంసా పత్రాలు, నర్సాపూర్ నాటక పరిషత్‌లో దగాకోరు దాసయ్యగా బెస్ట్ కమెడియన్‌గా అవార్డు అందుకున్నారు. 1957లో చీరాలలో వైకుంఠ సమారాధన నాట్యమండలిని స్థాపించారు. పల్నాటి యుద్ధం సినిమాలో కొడాలి గోపాలరావు తో కలిసి డైలాగులను రాశారు. ఆ సినిమాలో నటించారు. నామాల తాతయ్య, తోకలేనిపిట్ట సినిమాల్లో నటించారు. పెళ్ళిచేసిచూడు, చల్ మోహన్‌రంగా సీరియల్స్‌లోను ఆయన నటించారు. డబ్బారాయుడు- సుబ్బారాయుడు అనువాద చిత్రంలో నగేష్‌ కు డబ్బింగ్ చెప్పారు. అదేవిధంగా హెచ్‌ఎంవి కంపెనీలో చీరాల చంద్రమతి, చీరాల శశిరేఖ, చీరాల సావిత్రి, సినిమాపిచ్చి, పెళ్ళిబేరం, వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన్న, పూజామందిరం, రాధిక విలాపం, భక్తిపాటలు, షిర్డీసాయిబాబా భక్తి గీతాలు, కుర్చీల కుమ్ములాట- ఇంటింటా నవ్వులాట క్యాసెట్లను రూపొందించి రాష్ట్ర ప్రజలకు అందించారు. కన్యకాపరమేశ్వరి నాటకాన్ని ఫిలోజీ రుషేంద్రుల చరిత్ర హరికథ, బుర్రకథగా రచించారు. కళ్ళెంలేని గుర్రాలు, విక్రమార్క సింహాసనం, రేడియో నాటికలను రచించారు. 1969లో వివి స్వామి సోదరుడు చీరాల సుబ్బయ్య, ఆయన శ్రీమతి వి లతాలక్ష్మి గారితో నరసరావుపేటలో శ్రీలక్ష్మి నాట్యమండలి సమాజాన్ని స్థాపించారు. అప్పటి నుండి నేటివరకు శ్రీహరి, చింతామణి, సుబ్బిశెట్టి వంటి ప్రధాన పాత్రలతో చీరాల సుబ్బయ్య, వివి స్వామి, లతాలక్ష్మి కలిసి ఐదారువేలకు పైగా ప్రదర్శనలను ఇచ్చారు. చింతామణి నాటకంలోసుబ్బిశెట్టి పాత్రగా, శెట్టిగారి పెత్తనం, లంచం ఇస్తే మంచం, యమలోకంలో సుబ్బిశెట్టి, భూలోకంలో సుబ్బిశెట్టి, కామెడీ రికార్డులను ప్రజలకు అందించారు. ఆయన నరసరావుపేట పట్టణంలోని భువనచంద్ర టౌన్‌హాల్ ఉపాధ్యక్షునిగా పనిచేశారు. 2003వ సంవత్సరంలో ఆయన సతీమణి చింతామణి ఫేం లతాలక్ష్మి చనిపోవడంతో ఒంటరయ్యారు. స్వామికి ఇరువురు కుమార్తెలు ఉన్నారు.11.3.2012న కన్నుమూశారు.