కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కాపర్(II) హైడ్రాక్సైడ్
సేంద్రియ సంశ్లేషణలో కాప(II)హైడ్రాక్సైడ్ తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక పాత్ర,ప్రాముఖ్యత కలిగిఉన్నది.కొన్ని సందర్భాలలో అరైల్ ఆమినుల(aryl amines)ను ఉత్పత్తి చెయ్యుటకైను ఉపయోగిస్తారు. 1-bromoanthraquinone లేదా-amino-4-bromoanthraquinone తోఇథైలిన్ డైఅమిన్ చర్య జరిపి, వరుస క్రమంలో1-((2-aminoethyl)amino)anthraquinone లేదా or 1-amino-4-((2-aminoethyl)amino)anthraquinone ఏర్పడుటకు ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేయును.
కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ గదిఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆసిడు హైడ్రాజిడేస్‌ను కార్బొక్సిలిక్ ఆమ్లాలుగా మార్చును.ఈ రకమైన రసాయన ప్రక్రియ ఫంక్చనల్/ క్రియాత్మక సముహాలనుండి కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలను తయారు చెయ్యుటకు చాలా అనుకూలమైనది.ఈ ప్రక్రియ బెంజోయిక్ఆమ్లం,అక్టోనిక్ ఆమ్లాలఉత్పత్తికి ప్రసస్తమైన విధానం
కాపర్ (II)హైడ్రాక్సైడును బెర్డెక్సుమిశ్రమానికి(Bordeaux mixture)ప్రత్నామ్యాయంగా సూక్ష్మక్రిమినాశిని( fungicide)గాను గోళక్రిమినాశిని(nematicide)గాను ఉపయోగిస్తారు.కాపర్ (II)హైడ్రాక్సైడును అప్పుడప్పుడు పింగాణి వస్తువులలలో రంగును కల్గించుటకై వాడెదరు.అలాగే కాపర్ (II)హైడ్రాక్సైడును,లాటెక్సురంగుతో కలిపి కుండిలలో పెంచు మొక్కలవేర్ల పెరుగుదలను నియంత్రించుటకు ఉపయోగిస్తారు.దీని వలన పక్కవేర్లు బాగా పెరిగి విస్తరిస్తాయి. కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ను విరివిగా ఆక్వేరియం పరిశ్రమలలో, చేపల లోని పర్నాజీవులనును, ఫ్లుక్సు,(flukes), మరైన్ ఇచ్,మెరైన్ వెల్వెట్ వంటి జీవులను చేపలు హాని జరగకుండా నాశనం చెయ్యుటకు ఉపయోగిస్తారు