ఆషా మాథుర్
ఆషా మాథుర్ భారతదేశానికి చెందిన మహిళా శాస్త్రవేత్త. ఈమె మెడికల్ మైక్రోబయాలజీ, వైరాలజీ మరియు ఇమ్యునాలజీ విభాగాలలో శాస్త్రవేత్త.
ఆషా మాథుర్ ఉత్తర ప్రదేశ్లో 1938 లో జన్మించారు. ఈమె తండ్రి జగదీష్ నారాయణ్. ఆయన ప్రసిద్ధ ఇంజనీర్. ఆషా జగదీష్ నారాయణ్ కు రెండవ కుమార్తె. ఆయన అనేక వినూత్న నిర్మాణాలను హైడ్రాలిక్ ఇంజనీరింగ్ విభాగంలో ఆవిష్కరించారు. ఆయన "నడిచే విజ్ఞాన సర్వస్వము"గా ప్రసిద్ధుడు. ఆమె తల్లి బిందేశ్వరి ప్రతిభావంతురాలైన చిత్రకారిణి. కౌమార దశలో ఉన్నప్పుడు తన ముఖం పై బొల్లి మచ్చలు వచ్చినపుడు ఆమె సహ విద్యార్థులు ఆమెను దూరంగా ఉంచారు. ఆమె ఉత్సాహవంతమైన విద్యార్థిని అయినప్పటికీ డిప్రెషన్ మరియు ఇన్‌ఫీరియారిటీ కాప్లెక్స్ వలన పాఠశాలకు వెళ్ళుట మానివేసెను. ఆమె తల్లిదండ్రుల సహకారంతో ఆమె ప్రతిభ మరల వికసించింది. రెండేళ్ల తర్వాత ఆమె పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేసింది. ఆమె తన తాతగారి ప్రేరణతో విద్యను కొనసాగించారు. తామె తాతగారు మొదటి ఇండియన్ సివిల్ సర్జన్లలో ఒకరు. ఆమె అంకుల్ ఒక ప్రసిద్ధ కంటి వైద్యులు. వీరు వైద్యరంగంలో ఉన్నందున వారి ప్రేరణతో ఆమె అగ్రా మెడికల్ కాలేజీలో మెడిసన్ లో ప్రవేశించారు.అచట ఆమె ఎం.బి.బి.యస్ డిగ్రీని పూర్తిచేశారు. తర్వాత ఆమె లక్నో లోని కింగ్ జార్జి మెడికల్ కాలేజీలో జాయిన్ అయ్యారు. అచట పాథాలజీ మరియు మైక్రో బయాలజీలలో డాక్టర్ ఆఫ్ మెడిసన్ (ఎం.డి) పట్టాను పొందారు మరియు బంగారు పతకాన్నిగెలుచుకున్నారు. ఆమె కింగ్ జార్జి మెడికల్ కాలేజీలో మైక్రోబయాలజీ విభాగంలో అధ్యాపకులుగా పనిచేసి గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ చదువుతున్న విద్యార్థులకు విద్యాబోధన చేశారు. అదే విధంగా వైరాలజీలో తన పరిశోధనలు కొనసాగించారు. ఆమె 30 సంవత్సరాలుగా అనేక సామర్థాలుగల వివిధ పదవులు చేశారు. బోధన పాటు, ఆమె శాస్త్రీయ మరియు మానవతావాదం ఆధారంగా పరిశోధన కార్యక్రమాలు ప్రారంభించారు. తన పదవీ కాలమ్లో ఆమె తన సహచరులతోకలసి కింగ్ జార్జ్ మెడికల్ కాలీజీలో వైరాలజీ విభాగాన్ని ప్రారంభించారు. 1971 లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థలో ఫెలో అవార్డును పొందారు. ఈ అవార్డు ఆమె రెస్పిరేటరీ వైరస్ ను సాధారణ శీతల యూనిట్ లో కనుగొనుటకు గాను పొందారు. ఈమె ఇంగ్లాండులో సాలిస్‌బర్రీలో ప్రముఖ వైరాలజిస్టులు డా.డి.ఎ.జె. టైరెల్ల్ మరియు సర్ జాన్ ఆండ్రూస్ తోకలసి పరిశోధనలు చేశారు.
అమృతా ప్రీతం
ప్రఖ్యాత రంగస్థల కళాకారుడు, దేశవిభజనపై నిర్మించిన అజరామర చిత్రం "గరం హవా" దర్శకుడైన ఎం.ఎస్.సత్యు, అరుదైన రంగస్థల ప్రదర్శన 'ఏక్ థీ అమృతా' ద్వారా ఆమెకు రంగస్థల నివాళి అర్పించాడు.
1935లో లాహోర్ లోని అనార్కలీ బజార్ లోని ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త కుమారుడు "ప్రీతం సింగ్"తో అమృతా వివాహం జరిగింది. 1960లో ఆమె తన భర్తను విడిచిపెట్టింది. ఆమెకు కవి "సాహిర్ లూధియాన్వి"తో అవ్యక్త ప్రేమ ఉండేదని తెలిపింది. ఈ ప్రేమ కథ ఆమె ఆత్మకథ "రసీదీ టికెట్" (రెవెన్యూ స్టాంపు) లో చిత్రీకరించబడింది. వేరొక గాయకురాలు "సుధా మల్హోత్రా" సాహిర్ జీవితంలోనికి ప్రవేశించింది. ప్రఖ్యాత కళాకారుడు, రచయిత ఇమ్రోజ్ సాహచర్యం అమృతాకు ఓదార్పునిచ్చింది. వారిద్దరి జీవితం "అమృతా ఇమ్రోజ్: ఎ లవ్ స్టోరీ" ద్వారా పుస్తక రూపంలో ప్రచురింపబడింది. ఆమె 2005 అక్టోబరు 31 న అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ నిద్రలో ఉన్నప్పుడు తన 86వ యేట న్యూఢిల్లీలో మరణించింది. ఆమెకు ఇమ్రోజ్ తో కుమార్తె (కందల), కుమారుడు (నవరాజ్ క్వాత్రా) కలిగారు. నవరాజ్ క్వాత్రా 2012లో చంపబడ్డాడు.
1947 న భారత విభజన తరువాత జరిగిన హింసా కాండలో ఒక మిలియన్ హిదువులు, ముస్లింలు, సిక్కులు మరణించారు. అమృతా ప్రీతం తన 28వ యేట లాహోర్ నుండి ఢిల్లీకి వలస వెళ్లాలనుకున్నది. 1948లో డెహ్రాడూన్ నుండి ఢిల్లీకి ప్రయాణం చేస్తున్నప్పుడు ఆమె గర్భవతి. ఆమె "ఆజ్ అఖాన్ వారిస్ షా ను" (నేను వారిష్ షాను ఈరోజు అడుగుతున్నాను) అనే పేరుతో కవితను ఒక కాగితపు ముక్క మీద రాసి తన వేదనను వ్యక్తం చేసింది. విభజన తరువాత ఏర్పడిన భయానక వాతావరణంలో అత్యంత పదునైన జ్ఞాపకంగా ఈ కవిత ఆమెను సజీవంగా మార్చింది. ఈ కవిత సూఫీ కవి "వారిస్ షా"కు సంబోధిస్తూ ఉంటుంది. వారిస్ షా "హీర్ అండ్ రాంజా" అనే విషాద కవితను రాసాడు.