ఆవుల గోపాల కృష్ణమూర్తి
గుంటూరు జిల్లా తెనాలి తాలూకా మూల్పూరు గ్రామంలో సామాన్య మధ్యతరగతి రైతు కుటుంబంలో కనిష్ఠుడుగా ఏప్రియల్ 29-1917లో జననం. ఉన్నత పాఠశాలా విద్యాభ్యాసం తురుమెళ్ళలో. ఆనాడే విద్యార్థులలో వేరుగా మసిలాడు. ప్రైవేటుగా తెలుగు చదువుకున్నాడు. అప్పుడే 'కృష్ణశతకం' వ్రాసాడని వినికిడి. కళాశాల విద్యాభ్యాసానికి గుంటూరు ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాలలో చేరినప్పటినుండి ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు విప్పార నారంభించినవి. స్వగ్రామంలో జి.బి.యస్. సరస్వతీ స్వాములవారితో తాత్త్విక చర్చ ఫలితంగా కలానికి పదునెక్కింది. గుంటూరు కళాశాలా జీవితంలో భవిష్యత్తుకు పునాదు లెర్పడ్డాయి. ఇంగర్ సాల్, త్రిపురనేని రామస్వామి రచనలు ఛాందస భావాల్ని ఛేదించటానికి వుపకరించగా, ఆ ప్రోత్సాహం మున్ముందుకు నడిపించింది. పట్టణ విద్యార్థి సంఘానికి అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకోబడటం అందులో భాగమే. అప్పుడే కర్ణాకర్ణిగా ఎం.ఎన్.రాయ్ ని గురించి విని, తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాసలోవుండగా, ఒకానొక కమ్యూనిస్టు రాయ్ ని దూషిస్తుంటే, సాచి చెంపపెట్టు పెట్టిన ఉద్రేకి గొపాలకృష్ణమూర్తి. ఆప్తమిత్రుడు ఎలవర్తి రోసయ్య చాదస్తాన్ని వదలించ దీక్షబూని, త్రిపురనేని రామస్వామి పద్యాలు వినిపించి, విప్లవబీజాలు నాటి ఒకనాటి రాత్రి పిలక కత్తిరించిన చిలిపి గోపాల కృష్ణమూర్తి. యధార్థ సాహిత్య సమితి స్థాపించి గ్రాంధిక వాదానికి మద్దత్తుగా రచనలు సాగించాడు. ఆ తర్వాత ఎం.ఎన్.రాయ్ తో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిపి, 'ఇండిపెండెంట్ ఇండియా' దినపత్రిక తెప్పించి, గుంటూరులో అమ్మిన ఘట్టాలు కేవలం తలపులుగా నిలిచిపోయినయ్. లక్నోలో ఎం.ఏ., ఎల్.ఎల్.బి., చదువుతుండగా రాయ్, బోస్ ప్రభృతులతో పరిచయమైంది. ఆవుల దృష్టిలో బోస్ 'సోషల్ ఫాసిస్టు' కాగా, రాయ్ తాత్త్విక విప్లవమూర్తిగా సన్నిహితత్వం వల్ల గ్రహించగలిగాడు. నేషనల్ హెరాల్డ్ లో వ్యాసాలు వ్రాయటంతో పత్రికా రచనలోకి దిగాడు. అప్పటి గోపాలకృష్ణమూర్తి తేడాగల రాయిస్టు. చివరివరకూ అలాగే ఉన్నాడు. తేడా గల రాయిస్టుగా వుండగలగటమే ఆయన వ్యక్తిత్వ విశిష్టత.
అద్దేపల్లి కృష్ణశాస్త్రి
అద్దేపల్లి కృష్ణశాస్త్రి (1846 - 1907) ప్రముఖ పండితుడు మరియు పౌరాణికుడు. బాలాత్రిపురసుందరీ మహామంత్రోపాసకుడైన కృష్ణశాస్త్రి కృష్ణా జిల్లా దివిసీమలోని టేకుపల్లిలో శివావధానికి పుత్రునిగా 1846లో జన్మించాడు. ఇతని సోదరులు ఐదుగురూ మహావిద్వాంసులే. ఇతనికి ఆంగ్లవిద్య ఇష్టంలేక విజయనగరం వెళ్ళి, అప్పనభొట్ల గోపాలశాస్త్రి వద్ద చాలాకాలం శుశ్రూష చేసి, సంస్కృత, సాహిత్య, తర్క, వ్యాకరణాలలో అమోఘమైన పాండిత్యాన్ని సంపాదించాడు. గురువు నుండి ఇతనికి మంత్రవిద్య కూడా సంక్రమించింది. పాదుకాంత దీక్ష పొంది, మూడు నెలలలో ప్రస్థానత్రయాన్ని అధ్యనం చేసిన అద్భుత మేధా సంపన్నుడిగా పేరు సంపాదించాడు.
1892వ సంవత్సరంలో అన్నవరంలో సత్యనారాయణ స్వామిని ప్రతిష్టించినది ఇతడే. “జగన్మోహన మంత్రం" ఉపాసనలో ఇతడు నిష్ణాతుడు. ఈ మంత్ర సంబంధమైన గ్రంథం ఒకటి రచించాడు కూడా.
ఇతడు గోపాలపురం రాజా వారి ఆస్థాన పండితునిగా చాలాకాలం పనిచేశాడు. ఇతడు పురాణ ప్రవచనంలో అందె వేసిన చేయి. ఒకో శ్లోకానికి 108 విధాలుగా అర్థాలు చెప్పగల ప్రఙ్ఞాశాలి.
సంస్కృత భాషలో ఇతడు అనేక గ్రంథాలను రచించాడు. శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి వ్రత విధానం రచించాడు. వాల్మీకి రామాయణంలోని ఒక శ్లోకానికి వంద రకాలుగా వ్యాఖ్యానం రచించి, కాశీ పండితులను మెప్పించిన ఘనుడితడు. ఈ గ్రంథానికి “ఏక శ్లోక వ్యాఖ్యానం" అనిపేరు. ఇతడు ఇంకా "అలంకార ముక్తావళి", "తర్కామృత తరంగిణి" అనేగ్రంథాలు రచించాడు. 
ఇతడు తన 91వ యేట 1907లో మరణించాడు.