జీవ శాస్త్రము
జీవుల అధ్యయనము జీవ శాస్త్రము (ఆంగ్లం biology). జీవుల ఉద్భావన, లక్షణాలు, వర్గీకరణ, జీవకోటిలో జాతులు, పర్యావరణ చట్రంలో వాటి మనుగడ, ఇలా ఎన్నో కోణాల నుండి జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు. కనుక జీవ శాస్త్రము యొక్క పరిధి చాలా విస్త్రుతమైనది. వృక్షశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం మొదలైన వర్గాలు చాలరోజులబట్టీ వున్నవే. ఈ రోజులలో ఈ వర్గీకరణ కూడ బాగా వ్యాప్తి చెందింది. జీవి లక్షణాలని అణు (atomic), పరమాణు (molecular) ప్రమాణాలలో అధ్యయనం చేస్తే దానిని అణుజీవశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ బయాలజీ) అనీ, జీవరసాయనశాస్త్రం (బయోకెమిస్ట్రీ) అనీ, జీవసాంకేతిక శాస్త్రం (బయోటెక్నాలజీ) అనీ, అణుజన్యుశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ జెనెటిక్స్) అనీ అంటున్నారు. జీవి లక్షణాలని జీవకణం స్థాయిలో చదివితే దానిని కణజీవశాస్త్రం (సెల్ బయాలజీ) అనీ, అంగము (organ) స్థాయిలో పరిశీలిస్తే దానిని శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము (అనాటమీ) అనీ, జన్యువు నిర్మాణాన్ని, అనువంశికతను జన్యుశాస్త్రం (Genetics), ఇలా రకరకాల కోణాలలో జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు.
వృక్షశాస్త్రం
సూక్ష్మంగా చెప్పాలంటే వృక్షములు, మొక్కలు, మొదలగు వాటి పుట్టుక, అభివృద్ధి, వ్యాప్తి, మొదలగు విషయాలను కూలంకషంగా తెలిజేచే శాస్త్రమును వృక్ష శాస్త్రము అని అంటారు. భూగోళం పై ఆవరించి వున్న జీవావరణములో అధికంగా వ్యాపించియున్నది నీటి తర్వాత ఈ వుక్షాలే. అనగా పచ్చదనము. చెట్లు, పొదలు, మొక్కలు, తీగలు, మొదలగు ఎన్నో జాతులున్నాయి. మానవుల వంటి ఇతర ప్రాణులకు ఇవే జీవాదారము. ఇతర జీవజాతుల మనుగడకు ప్రాణప్రధమైన ప్రాణ వాయువునందిస్తున్నాయి. వాటికి ఆహారంగా వుపయోగ పడుతున్నాయి. జంతువులు వాటి ఆహారాని అవి తయారు చేసుకోలేవు. వాటి ఆహారము కొరకు అవి తప్పని సరిగా వృక్షాల పైనే ఆధార పడ వలసినదే... ఈ జీవులు తమ ఆహార సంపాదనకు అనేక చోట్ల తిరుగు తుంటాయి కనుక వాటిని జంగమములు అని అంటారు. కాని వృక్షాలు తమ ఆహారమును తామె తహారు చేసుకోగలవు. అందు చేత అవి స్థిరంగా ఒకచోటునే వుంటాయి. వాటిని స్థావరములు అని అంటారు.