మధ్యాహ్న భోజన పథకము
1923 లోనే మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ, మద్రాసు సిటీ కార్పొరేషన్ పాఠాశాలల్లో చదివే పిల్లలకి భోజనం పెట్టేది. 1960లో కామరాజ్ నాడార్ ప్రభుత్వం దీనిని విస్తృతంగా అమలు పరిచింది. 1982 లో ఎం జి రామచంద్రన్ ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని అన్ని ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలకు విస్తరింపచేసింది. తరువాత తమిళనాడు ప్రభుత్వం, పదవ తరగతి చదివే పిల్లలందరికీ ఈ పథకాన్ని వర్తింపజేసింది. తమిళనాడులో అమలవుతున్న ఈ పథకం దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాలకు ఆదర్శమైంది.
యడ్లపల్లి వెంకటేశ్వరరావు
యడ్లపల్లి వెంకటేశ్వరరావు వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త. అతను రైతునేస్తం ఫౌండేషన్‌ వ్యవస్థాపకులు. అతను "రైతునేస్తం వెంకటేశ్వరరావు" గా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల రైతాంగానికి సుపరిచితుడు. అతను వ్యవసాయంపై గల అభిరుచితో ఆరోగ్యకరమైన ఆహారోత్పత్తులను దిగుబడి చేయడం ఆయన లక్ష్యంగా ఎంచుకున్నాడు. రసాయనిక ఎరువుల వినియోగాన్ని తగ్గించి సేంద్రియ పద్ధతుల ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన ఆహారోత్పత్తుల దిగుబడికి ఆయన చేస్తున్న నిరంతర కృషికి గుర్తింపుగా 2019 పద్మశ్రీ పురస్కారానికి ఎంపికయ్యాడు.
వెంకటేశ్వరరావు గుంటూరు జిల్లా, వట్టి చెరుకూరు మండలం, కొర్నేపాడులో 1968లో జన్మించాడు. అతను రైతు కుటుంబంలో పుట్టి, వ్యవసాయం చేస్తూ ఉద్యోగరీత్యా హైదరాబాద్‌లో స్థిరపడ్డాడు. రైతునేస్తం ఫౌండేషన్‌ స్థాపించి, 12 ఏళ్లుగా రైతునేస్తం అనే వ్యవసాయ మాసపత్రిక నడుపుతున్నాడు. ఈ క్రమంలో పశునేస్తం, ప్రకృతినేస్తం పత్రికలు ప్రారంభించి రైతులకు చేరువయ్యాడు. ప్రముఖ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త పద్మశ్రీ డా.ఐ. వి. సుబ్బారావు పేరుతో వ్యవసాయ విద్య, పరిశోధన, విస్తరణ రంగాలలో విశేష ప్రతిభ కనబరచిన శాస్త్రవేత్తలు, అధికారులు, రైతులు, వ్యవసాయ విలేకరులను ఏటా రైతునేస్తం పురస్కారాలతో గౌరవిస్తున్నాడు.
కొంతకాలంగా రైతునేస్తం ఫౌండేషన్‌ ద్వారా ప్రతి ఆదివారం కొర్నేపాడులో రసాయన రహిత సేద్యం, "మిద్దెతోట", "చిరుధాన్యాల సాగు ఆవశ్యకత", "సేంద్రియ ఉత్పత్తుల అవసరం" తదితర అనేక అంశాలపై శిక్షణ తరగతులు నిర్వహిస్తున్నాడు. తెలంగాన, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోని వివిధ ప్రాంతాలలో అవగాహన కార్యక్రమాలు కొనసాగిస్తున్నాడు. వీటికి తోడు పలు గ్రామాభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాలు కొనసాగిస్తున్నారు.
రైతులను ప్రోత్సహించేందుకు రైతునేస్తం మాసపత్రిక నిరంతరం కృషి చేస్తోంది. రైతునేస్తం, పశునేస్తం పేరుతో రెండు మాసపత్రికలను ఈ సంస్థ ప్రచురిస్తున్నది.సేంద్రీయ వ్యవసాయ దారులకోసం ప్రకృతినేస్తం పేరుతో మరో వినూత్నమైన మ్యాగజైన్‌ను వెంకటేశ్వరరావుగారు నడుపుతున్నారు. అతను పత్రికలను ప్రచురించడమే కాకుండా డివిడిలు మరియు పుస్తకాల ద్వారా వ్యవసాయ పద్ధతులను అందరికీ అందజేస్తున్నారు. అతను వ్యవసాయం, హార్టీకల్చర్ అంశాలతో కూడిన రైతునేస్తం పత్రికను 2005లో ప్రారంభించాడు. డైరీ. పౌల్ట్రీ మరియు ఫిషరీస్ కు సంబంధించిన అంశాలను ప్రజలకు చేరవేయడానికి పశునేస్తం పత్రికను 2012లో ప్రారంభించాడు. సేంద్రియ మరియు సహజ వ్యవసాయ పద్ధతులను తెలియజేయడానికి ప్రకృతినేస్తం పత్రికను 2014లో ప్రారంభించాడు. ఇవి తెలుగు రాష్ట్రాల రైతులకు ఉపయోగపడటమే కాక దేశ విదేశాలలో తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలకు కూడా ఎంతో ఉపయోగపడుతున్నాయి. అతను వ్యవసాయ రంగంలోనూతన పద్ధతులు, అభివృద్ధిని అధ్యయనం చేయడానికి యు.ఎస్.ఎ, యు.కె, జర్మనీ, ఇటలీ, సింగపూర్, థాయ్‌లాండ్ మరియు శ్రీలంక దేశాల పర్యటనలు చేసాడు. అతను 2016 ఫిబ్రవరి 28న రైతునేస్తం పౌండేషన్ ను స్థాపించాడు. ఈ సంస్థ ద్వారా రైతులకు నూతన పద్ధతులను తెలియజేయడానికి శిక్షణా తరగతులను నిర్వహిస్తారు. ఈ తరగతులలో రైతులకు "బీజామృతం", "జీవమృతం", "ఘనజీవామృతం", "నీమస్త్రం", "బ్రహ్మాస్త్రం", "అగ్ని అస్త్రం", "గోబనం", "సొంఠిపాల కషాయం" వంటి సేంద్రియ ఎరువులను తయరుచేసే విధానాలను తెలియజేస్తుంటారు.