జీవ శాస్త్రము
జీవుల అధ్యయనము జీవ శాస్త్రము (ఆంగ్లం biology). జీవుల ఉద్భావన, లక్షణాలు, వర్గీకరణ, జీవకోటిలో జాతులు, పర్యావరణ చట్రంలో వాటి మనుగడ, ఇలా ఎన్నో కోణాల నుండి జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు. కనుక జీవ శాస్త్రము యొక్క పరిధి చాలా విస్త్రుతమైనది. వృక్షశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం మొదలైన వర్గాలు చాలరోజులబట్టీ వున్నవే. ఈ రోజులలో ఈ వర్గీకరణ కూడ బాగా వ్యాప్తి చెందింది. జీవి లక్షణాలని అణు (atomic), పరమాణు (molecular) ప్రమాణాలలో అధ్యయనం చేస్తే దానిని అణుజీవశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ బయాలజీ) అనీ, జీవరసాయనశాస్త్రం (బయోకెమిస్ట్రీ) అనీ, జీవసాంకేతిక శాస్త్రం (బయోటెక్నాలజీ) అనీ, అణుజన్యుశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ జెనెటిక్స్) అనీ అంటున్నారు. జీవి లక్షణాలని జీవకణం స్థాయిలో చదివితే దానిని కణజీవశాస్త్రం (సెల్ బయాలజీ) అనీ, అంగము (organ) స్థాయిలో పరిశీలిస్తే దానిని శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము (అనాటమీ) అనీ, జన్యువు నిర్మాణాన్ని, అనువంశికతను జన్యుశాస్త్రం (Genetics), ఇలా రకరకాల కోణాలలో జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు.
మానవీయ శాస్త్రాలు
కళాకారులు లేదా పండితులు వాడే ఉపకరణాలలో కల్పన ఒక ముఖ్య పాత్ర వహిస్తుంది. అర్ధాన్ని సృష్టించి ప్రేక్షకులనుంచి స్పందన తెప్పించే మార్గంగా కూడా కల్పన పాత్ర వహిస్తుంది. మానవీయ శాస్త్రాల పండితుడు ఎప్పుడు కూడా జీవిత అనుభవాలతో కలిసి ఉండి నుండి నేర్చుకుంటూ ఉంటాడు కనుక, సిద్ధాంతపరంగా "నిరపేక్ష" జ్ఞానం అనేది సాధ్యం కాదు; అందువలన జ్ఞానం అనేది ఒక విషయము యొక్క నేపథ్యాన్ని కనిపెట్టి మరల పునఃకనిపెట్టుతూ ఉండే నిరంతర ప్రక్రియ. ప్రశ్నల అర్ధం, ఉద్దేశం మరియు రచయిత గురించి మానవియా దృష్టితో తెలుసుకునే ఒక పద్ధతిని పోస్ట్-స్ట్రక్చురలిజం రూపొందించింది. రచయిత మరణం విషయాన్ని రోలాండ్ భర్తెస్ ప్రకటించిన నేపథ్యములో, డికన్స్ట్రక్షన్ మరియు ప్రసంగం వంటి వివిధ పద్ధతులను వస్తువులను తయారు చేయడంలోను మానవీయ అధ్యయనం యొక్క హీర్మేన్యూటిక్ విషయాలను తయారీ చేయడంలోను ఉపయోగిస్తుంది. మానవీయ శాస్త్రాల వ్యాఖ్యానపరమైన నిర్మాణాలు విమర్శకు గురయ్యాయి. మానవీయ శాస్త్రాలను అభ్యసించడం "శాస్తీయం" కాదని అందుకని ఈ శాస్త్రాలకు ఆధునిక విశ్వవిద్యాలయ కరికులంలో కలపడానికి అర్హత లేదని విమర్శ వచ్చింది. దేనికి చెప్పబడిన కారణం, వీటి మారుతున్న అర్ధాలే.