సామాజిక శాస్త్రం
మొదట సామాజిక తర్కం (సోషియోలాజికల్ రీజనింగ్) అనే పదం వాడుకలో ఉండేది, సామాజిక శాస్త్రానికి (సోషియాలజీ) ఇదే మూలపదం. పశ్చిమ పరిజ్ఞానం మరియు తత్వశాస్త్రం యొక్క ఉమ్మడి గ్రంథాల్లో సామాజిక విశ్లేషణకు మూలాలు ఉన్నాయి, ప్లేటో సమయం నుంచి ఇది కొనసాగుతోంది. ఉత్తర ఆఫ్రికాకు చెందిన 14వ శతాబ్దపు అరబ్ పండితుడు బిన్ ఖాల్డూన్ మొదటి సామాజిక శాస్త్రజ్ఞుడుగా చెప్పబడుతున్నాడు, సమాజ సంబంధం మరియు సమాజ సంఘర్షణల యొక్క సామాజిక-శాస్త్రీయ సిద్ధాంతాలు పురోగమించడానికి జరిగిన తొలి ప్రయత్నంగా అతని యొక్క "ముఖాడిమా"ను పరిగణిస్తున్నారు.
మనస్తత్వ శాస్త్రము
మానసికపరమైన ప్రయోగం 1021లో అల్హజేన్ యొక్క "బుక్ ఆఫ్ ఆప్టిక్స్" కాలానికి తీసుకు వెళ్ళినప్పటికీ, జర్మన్ వైద్యుడు అయిన విలియం ఉండ్ మనస్తత్వశాస్త్ర పరిశోధనకు మాత్రమే అంకితం ఇవ్వబడ్డ మొదటి ప్రయోగశాలను జర్మనీ లోని లేప్జిగ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రారంభించినప్పుడు మనస్తత్వశాస్త్రం ఒక స్వతంత్ర అధ్యయన విభాగంగా 1879లో మొదలయ్యింది, దీని కొరకు ఉండ్ "మనస్తత్వశాస్త్రం యొక్క పితామహుడు" అని పిలువబడ్డాడు. అందువల్లనే కొన్ని సార్లు 1879వ సంవత్సరం మనస్తత్వశాస్త్రం యొక్క "పుట్టిన తేదీ"గా చెప్పబడుతుంది. అమెరికన్ వేదాంతవేత్త మరియు మానసిక నిపుణుడు అయిన విలియం జేమ్స్ 1890లో అతని సంబంధిత పుస్తకం అయిన "ప్రిన్సిపల్స్ ఆఫ్ సైకాలజీ" లో రాబోయే సంవత్సరాలలో మానసిక నిపుణులు దృష్టి పెట్టే అనేక ప్రశ్నలకు పునాదులు వేసాడు. ఈ విభాగానికి ముందుగా సేవలందించిన వారిలో బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయంలో జ్ఞాపకశక్తి యొక్క ప్రయోగాత్మక పరిశోధనలో ఆద్యుడు అయిన జర్మన్ మానసిక నిపుణుడు హెర్మన్ ఎబ్బిన్గాస్ (1850–1909) మరియు ఇప్పుడు క్లాసికల్ కండిషనింగ్ అని పిలువబడుతున్న నేర్చుకొనే పద్దతిని కనిపెట్టిన రష్యన్ దేహధర్మ నిపుణుడు ఇవాన్ పవ్లోవ్ (1849–1936) కూడా ఉన్నారు.