సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
సెక్షన్ 66 ఎ
సోషల్ మీడియాలో భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛపై సుప్రీం కోర్టు కీలక తీర్పు మంగళవారం 24 మార్చి 2015 న వెలువరించింది. పౌరుల భావ ప్రకటనను నిరోధించే ఐటీ చట్టంలోని సెక్షన్ 66 A, రాజ్యాంగ విరుద్ధమని పేర్కొంది.‘స్వేచ్ఛను అడ్డుకోవడానికి అర్ధం లేని భయాలు కారణం కాకూడదు. అభిప్రాయాన్ని చెప్పనిస్తే విపత్తు ముంచుకొస్తుందని భావించడానికి కూడా బలమైన ప్రాతిపదికలు ఉండాలి కదా!’ అంటూ న్యాయమూర్తులు ఆర్‌.ఎఫ్‌. నారీమన్‌, జాస్తి చలమేశ్వర్‌లు చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రశంసనీయమైనవి. ఒక వ్యాఖ్య, ఒక కార్టూన్‌, ఒక లైక్‌ సమాజాన్ని అతలాకుతలం చేసేస్తాయంటూ వెంటపడి అరెస్టులు చేస్తున్నవారి భయాలకు సముచితమైన ఆధారాలు, అర్ధాలు లేవని న్యాయస్థానం భావించింది.రాజ్యాంగం ప్రసాదించిన వాక్ స్వాతంత్య్రం అనే ప్రాథమిక హక్కుకు ఈ సెక్షన్ భంగం కలిగిస్తోందన్నారు. 'ఇతరులకు కోపం తెప్పించేది, అసౌకర్యం కలిగించేది, తీవ్ర తప్పిదం...' ఇలాంటి వాటికి నిర్దిష్ట నిర్వచనాలు లేవనీ, అందువల్ల వాటిలో ఉన్న అంశాలను తెలుసుకోవడం అటు చట్టాన్ని అమలు చేసే సంస్థలకు, ఇటు తప్పిదం చేసేవారికి కష్టమని పేర్కొంది. ప్రభుత్వాలు వస్తూ పోతుంటాయనీ, సెక్షన్-66ఎ మాత్రం శాశ్వతంగా ఉంటుందని పేర్కొంది. ఈ చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేయబోమని కేంద్ర ప్రభుత్వం హామీ ఇవ్వడాన్ని ప్రస్తావిస్తూ- తదుపరి ప్రభుత్వం దీనికి కట్టుబడి ఉంటుందనే హామీని ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ఇవ్వజాలదని తెలిపింది. ఒక సమాచారం ప్రజలకు అందుబాటులో లేకుండా నిలుపుదల చేయడం, కొన్ని మినహాయింపులు ఇవ్వడానికి సంబంధించిన 69-ఎ, 79 సెక్షన్లను మాత్రం ధర్మాసనం కొట్టివేయలేదు. కొన్ని నియంత్రణలతో వాటిని అమలు చేయవచ్చని తెలిపింది.