రసాయన సూత్రం
రసాయన సూత్రం లేదా కెమికల్ ఫార్ములా అనేది రసాయన శాస్త్రవేత్తలు అణు సమదాయాన్నిను వర్ణించే ఒక మార్గం. ఈ ఫార్ములా అణువు గురించి ఆ అణువు ఏమిటి, పరమాణువులో ఏ రకం ఎన్ని ఉన్నాయి అని తెలియజెప్పుతుంది. కొన్నిసార్లు ఈ సూత్రం అణువులు ఎలా ముడిపడి ఉంటాయో చూపిస్తుంది, మరియు కొన్నిసార్లు ఈ సూత్రం అణువులు స్పేస్‌లో ఎలా అమరి ఉంటాయో చూపిస్తుంది. ఫార్ములాలోని అక్షరం ప్రతి అణువు ఏమి రసాయనిక మూలకం అని చూపిస్తుంది. ఈ ఫార్ములాలోని ఉపలిపి అణువు యొక్క ప్రతి రకం యొక్క సంఖ్యను చూపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఫార్ములా HO. మీథేన్ ఒక కార్బన్ (C) అణువు మరియు నాలుగు ఉదజని అణువులను కలిగి ఉంటుంది; దీని రసాయన ఫార్ములా CH. చక్కెర అణువు గ్లూకోజ్ ఆరు కార్బన్ అణువులు, పన్నెండు హైడ్రోజన్ అణువులు మరియు ఆరు ఆక్సిజన్ అణువులు కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి దాని రసాయన ఫార్ములా CHO. రసాయనిక సూత్రాలు రసాయనిక చర్యలను వివరించడానికి రసాయన సమీకరణాలలో ఉపయోగిస్తారు. 19వ శతాబ్దపు స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జాన్స్ జాకబ్ బెర్జిలియస్ రసాయనిక సూత్రాలు రాయడం కోసం ఈ వ్యవస్థా పనిని చేపట్టాడు.
గడొలిక్ ఆమ్లం
గడొలిక్ ఆమ్లం (ఆంగ్లం: Gadoleic acid) అనునది ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. కొవ్వు అమ్లాలను మోనోకార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లమని కూడా అంటారు. కొవ్వు ఆమ్లాలు కార్బన్, హైడ్రోజన్ మరియు ఆక్సిజన్ మూలకాల సమ్మేళనం వలన ఏర్పడును. కొవ్వుఆమ్లం యొక్క అణువులో కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ పరమాణువులు ఒక గొలుసువలె ఒకదానికొకటి అనుసంధానింపబడి వుండును. గొలుసులోని ప్రతి కర్బన్ పరమాణువు మరో రెండు కార్బన్ పరమాణువులతో, రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో బంధం ఏర్పరచుకొని వుండును. ఈ విధమైన కర్బన ఉదజని గొలుసు యొక్క ఒకచివర మిథైల్ (CH) సమూహం, రెండోచివర కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహం వుండును. కార్బన్-హైడ్రోజన్ యొక్క శృంఖలంలోని (రెండు అంచులవద్ద నున్న కార్బనులను మినహాయించి, (CH, COOH) మిగతా కార్బనులు, ఇతర కార్బనులతో ఏక బంధం కల్గివున్నచో ఆమ్లాన్ని సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లామని అంటారు. అలా కాకుండాగా హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలంలోని ఎదైన కార్బన్ పరమాణువు మరో కార్బన్ పరమాణువుతో రెండు బంధాలను కలిగివున్నచో దాన్ని అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లమని అంటారు. ఆమ్లంలో కేవలం ఒక ద్విబంధం మాత్రమే వున్నచో దానిని ఏకద్విబంధ అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లమనియు, ఒకటికన్న ఎక్కువ ద్విబంధాలున్నచో అట్టి కొవ్వుఆమ్లాలను బహుద్విబంధ కొవ్వు ఆమ్లాలని అంటారు. ఆంగ్లంలో వీటిని పాలి అన్‌సాచ్యురెటెడ్ ఫ్యాటి ఆసిడ్లు (poly unsaturated fatty acids) అంటారు. క్లుప్తంగా ఫ్యూఫా (PUFA) అంటారు.
గడోలిక్ ఆమ్లం ఒకే ద్విబంధమున్న కొవ్వుఆమ్లం.దీనిని ఆంగ్లంలో మోనో అన్‌స్యాచురెటెడ్ ఫ్యాటి ఆసిడ్ (mono unsaturated fatty acid) అంటారు. గడొలిక్ ఆమ్లం 20 కార్బనులను కలిగివున్నది. గడొలిక్ ఆమ్లం ద్విబంధాన్ని కార్బోక్సిల్ సమూహం నుండి లెక్కించిన 9-10 కార్బనులమధ్య కలిగివున్నది. ద్విబంధం సిస్ (cis) అమరికను కలిగి ఉంది. అందుచే దీన్ని సిస్,9-గడొలిక్ ఆమ్లమని పిలుస్తారు. గడొలిక్ ఆమ్లం అనేది సాధారణ వ్యవహారిక నామం. దీని శాస్త్రీయ పేరు. సిస్,9=ఐకోసెనోయిక్ ఆమ్లం (cis,9-Icosenoic acid). సంక్షిప్త సంకేత నామం : 20:1n-11. దీని వివరణ 20 కార్బనులున్నాయి, ఒకే ద్విబంధము ఉన్నది, అది 11 వకార్బన్ వద్ద (మిథైల్ (ch) సమూహాం నుంచి లెక్కించిన) వున్నది. గొడొలిక్ ఆమ్లం యొక్క అణుపార్ములా CHCOOH, మరో రకంగా (CHO).IUPAC (International Union Pure Applied Chemistry) విధానం ప్రకారమైనచో గడొలిక్ ఆమ్లాన్ని (Z) -icos-9-enoic acid అని పలుకవలెను. గొడొలిక్ ఆమ్లం అణుబారం 310.51 గ్రాం/మోల్. మిథైల్ సమూహంనుంచి లెక్కించినప్పుడు ద్విబంధం 11 వ కార్నన్ వద్ద ఉండటం వలన ఈ ఆమ్లాన్ని ఒమేగా -11 (ω-11) కొవ్వుఆమ్లమని కుడా పిలుస్తారు.