ఆర్ జె హాంస్-గిల్
ఆర్ జె హాంస్-గిల్ 1943 పంజాబు రాష్ట్రంలోని మోహీ (లూధియానా) లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి గర్షర్ సింఘ్ హాంస్. ఆమె తండ్రి గ్రమీణ ప్రాంతాలలో పనిచేయడానికి నియమించబడిన డాక్టర్. అందువలన ఆమె లూధియానా జిల్లాలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో బాల్యాన్ని గడిపింది. ఆమె తల్లి గురుదీప్ కౌర్ గృహిణి. ఆమె వివాహం కరస్పాండెంస్ ద్వారా తరువాత చదువును కొనసాగించింది. ఆమె తండ్రికి తరచుగా బదిలీ కావడం స్థిరంగా ఒక ప్రదేశంలో ఉండలేకపోవడం ఆమెకు కొంత అసౌకర్యం కలిగిస్తూ ఉండేది. అయినప్పటికీ వారు తరచుగా మంచిమంచి ప్రదేశాలకే తరలివెళుతూ ఉండేవారు. 
సాధారణంగా గ్రామాలలో ఆడపిల్లలకు విద్యావసతులు తక్కువగానే ఉండేవి. గ్రామాలలో ఆడపిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఉండేవి కాదు. అలాగే మగపిల్లలు చదువుకునే పాఠశాలలలో ఆదపిల్లలు చదవడానికి అనుమతి లభించేది కాదు. అందువలన ఆమె ఆరంభవిద్య ఇంటివద్దనే సాగింది. ఆమె తల్లితండ్రులు చదువుకొనడానికి ప్రోత్సాహం చదవడానికి సహకరిస్తూ ఉండేవారు. తరువాత ఆమె తండ్రికి హెడ్‌మాస్టరుతో ఉన్న పరిచయం కారణంగా ఆమెకు పాఠశాలలో చదువుకోవడానికి అవకాశం లభించింది. ఆమె ఆకాలంలో సమాజంలో స్త్రీలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు చూసి ఆశ్చర్యపడింది. హాస్పిటల్ సిబ్బంది ఆమె తండ్రితో ఈ విషయమై చర్చించే సమయంలో విని ఈ విషయాలు ఆకళింపు చేసుకుంది. స్త్రీలకు చదువు అందుబాటులో ఎందుకు లేదు ? స్త్రీలకు ఉద్యోగాలు ఎందుకు లేవు ? స్త్రీలు జీవితమంతా పక్షపాతదృష్టితో ఎందుకు చూడబడుతున్నారు ? అన్న ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతుకుతూ గంటల 
సమయం వెచ్చిస్తూ నూతన ప్రపంచం కొరకు కలలు కంటూ ఉండేది. ఆమె కలల ప్రపంచంలో స్త్రీపురుష సమాసమాజం విస్తరించి కనిపించేది. ఆమె చిన్నవయసులోనే తన తండ్రిలా డాక్టర్ కావాలని అనుకునేది.
హర్కా భాయి
మొఘల్ చరిత్రలో ఆమెను మరియం - ఉజ్ - జమానీగా పేర్కొన్నారు. జహంగీర్ ఆత్మకథలో ఆమె పేరు తుజ్- ఇ- జహంగిరి జోధాభాయిగా కాని హీరాకుంవర్‌గా కాని హీర్ కుంవరీగా కాని పేర్కొనలేదు.. Therein, she is referred to as Mariam-uz-Zamani. అక్బర్ స్వయంగా వ్రాసిన అక్బర్ ఆత్మకథ అక్బర్ నామా కాని మరే చారిత్రక వ్రాతలలో కాని ఆమెను జోధాభాయిగా పేర్కొనలేదు.
అలిఘర్ ముస్లిం విడ్వవిద్యాలయానికి చెందిన చరిత్రకారుడు " అక్బర్ భార్య జోధాభాయి అనే పేరు 18-19 వ శతాబ్దం నుండి వాడుకలో ఉందని భావిస్తున్నాడు. 
. పాట్నాలోని " కుదా భక్షా ఓరియంటల్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ " డైరెక్టర్ మరియు చరిత్రకారుడూ ఇంతియాజ్ అహ్మద్ " జోధాభాయి అనే పేరును మొదటిసారిగా లెఫ్టినెంటు కల్నల్ తన " అన్నల్స్ అండ్ ఏంటిక్వీస్ ఆఫ్ రాజస్థాన్" పుస్తకంలో మొదటి సారిగా పేర్కొన్నాడని భావిస్తున్నాడు. 
. అలహాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ ప్రొఫెసర్ ఎన్.ఆర్ ఫరూక్ అభిప్రాయంలో " జోదాభాయి అక్బర్ భార్య పేరు కాదని, ఇది జహంగీర్ భార్య " తాజ్ బీబీ బిల్క్విస్ మకాని " పేరు అని భావించాడు. జహంగీర్ జోధ్పూర్ రాకుమారుని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె అసలు పేరు " జగత్ గొసైన్ "