ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవం
తెలుగు రాష్ట్రాలు అనే పేరు ఈ మధ్యన అటు పత్రికలలోను, ఇటు దృశ్యమాధ్యమంలోను బాగా వినిపిస్తూ ఉంది. ఈ తెలుగు రాష్ట్రాలు ఎప్పుడు వాటి అవతరణ దినోత్సవాలను జరుపుకోవాలి? మొదటిగా నేడు ఆంధప్రదేశ్‌ అని పిలుచుకుంటున్న ఈ రాష్ట్రం కొత్తగా ఏర్పడిన పార్లమెంటు చట్టం ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన అప్పాయింటెడ్‌ డేట్‌ ప్రకారం జూన్‌ రెండున ఏర్పడింది. కాని దీనికి తొలి ముఖ్యమంత్రిగా నారా చంద్రబాబు నాయుడు జూన్‌ 8న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. కాగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అనే పేరున్న రాష్ట్రం నవంబరు 1న ఏర్పడింది. కాబట్టి జూన్‌ 2, జూన్‌ 8, నవంబరు 1 ఇందులో ఏ తేదీన ఇప్పుడున్న 13 జిల్లాల ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అవతరణ దినోత్సవాన్ని జరుపుకోవాలనే సమస్య ముందుకు వచ్చింది. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఉన్న 13 తెలుగు జిల్లాలు, పోయిన బళ్ళారి, గంజాం జిల్లాలు రెండు కలిగి 15 జిల్లాలు విడిపోయి తెలుగు రాష్ట్రంగా ఏర్పడాలి అనే కోరికతో ఉద్యమం సాగింది. ఉద్యమంలో తారస్థాయిగా పొట్టి శ్రీరాములు 1952 అక్టోబర్‌ 29న ఆమరణ నిరాహారదీక్షకు కూర్చొన్నారు. డిసెంబరు 19న అంటే పొట్టి శ్రీరాములు అమరుడైన నాలుగో రోజున పార్లమెంటులో నాటి ప్రధాని తెలుగు వారికి ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. చివరికి 13 జిల్లాల తెలుగు రాష్ట్రం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ నుంచి విడిపోయి ఏర్పడింది. అది ‘ఆంధ్రరాష్ట్రం’ అని అధికారికంగా పిలవబడింది. చాలా తర్జభర్జనల తర్వాత కర్నూలు పట్టణాన్ని దీనికి రాజధానిని చేశారు. అప్పటికే అటు హైదరాబాదు సంస్థానం నిజాం కబంధ హస్తాల నుంచి విముక్తమై 1948 సెప్టెంబరు 17 నుంచి హైదరాబాదు రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. 1952లో సార్వత్రక ఎన్నికల అనంతరం బూర్గుల రామకృష్ణరావు ముఖ్యమంత్రిగా హైదరాబాదులో ప్రప్రథమంగా ప్రజా ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. అంటే మనకు 1953 నుంచి 1956 వరకు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. అదే స్థితి నేడు అంటే 2014లో తిరిగి వచ్చి చరిత్ర పునరావృతమయింది.
ఆంధ్ర సచిత్ర వార పత్రిక
ఆంధ్రపత్రిక స్వాతంత్రోద్యమంలో కీలకపాత్ర వహించిన పత్రిక. 1908 సంవత్సరం సెప్టెంబరు 9 తేదీన, తెలుగు కాలమానంలో కీలక నామ సంవత్సరం భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి హిందువులకు పండుగ దినమైన వినాయక చవితి నాడు కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు ఆంధ్రపత్రికను వారపత్రికగా ప్రారంభించాడు. ఇది బొంబాయి లోని తత్వవివేచక ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడేది. 1914 సంవత్సరంలో పత్రికను మద్రాసుకు తరలింది. అదే సంవత్సరం ఆంధ్రపత్రిక దినపత్రికగా ఏప్రిల్ 1 వ తేదీన ప్రచురణ ప్రారంభమైనది. వారపత్రికగా కూడా కొనసాగింది. 1943లో యుద్ధకాలంలో ఏర్పడిన కాగితపు కాటకం వల్ల నాలుగు సంవత్సరాలు దినపత్రికకు ఆదివారం అనుబంధంగా వెలువడింది. 1947 సెప్టెంబరు నుండి తిరిగి పూర్వరూపంలో వెలువడటం ప్రారంభించింది. ఆంధ్రపత్రిక సచిత్ర వారపత్రిక జూలై 7, 1958 సంచిక నుండి ఆంధ్ర సచిత్రవార పత్రికగా రూపుదాల్చింది. ఈ పత్రికకు కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు 1908 నుండి 1938 వరకు, శివలెంక శంభుప్రసాద్ 1938 నుండి 1972 వరకు, శివలెంక రాధాకృష్ణ 1972 నుండి 1989 వరకు వీరాజీ 1989 నుండి పత్రిక మూతపడే వరకు సంపాదకుడిగా ఉన్నారు. ఈ పత్రిక కార్యస్థానం మద్రాసు నుండి విజయవాడకు మళ్లీ విజయవాడ నుండి మద్రాసుకు మారింది.
ఈ పత్రికలో కథలు, నవలలు, వ్యాసాలు, కార్టూనులు, పుస్తక సమీక్షలు, సినిమా సమీక్షలు ఇంకా ఎన్నో అంశాలు ప్రచురింపబడ్డాయి. సంక్రాంతి, దీపావళి, ఉగాది, స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, రిపబ్లిక్ డే సందర్బలలో ప్రత్యేక సంచికలు వెలువరించింది. కథల పోటీలు, నవలల పోటీలు, వ్యాసరచన పోటీలు, కార్టూన్ పోటీలు అనేకం ఈ పత్రిక నిర్వహించింది.