సింధు లోయ నాగరికత
సింధు లోయ నాగరికత (క్రీ.పూ6000 - క్రీ.పూ.1750) ప్రస్తుత భారత దేశం మరియు పాకిస్తాన్ లోగల గగ్గర్ హక్రా మరియు సింధు నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలో విలసిల్లిన అతి ప్రాచీన నాగరికత. ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్‌లో గల సింధ్ మరియు పంజాబ్ ప్రావిన్సులలో, పశ్చిమం వైపు బెలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సు వైపుకు కేంద్రీకృతమైనట్లు తెలుస్తుంది. ఇంకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, తుర్కమేనిస్తాన్, ఇరాన్ దేశాలలో కూడా ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన శిథిలాలను వెలికి తీయడం జరిగింది. ఈ నాగరికతకు చెందిన హరప్పా నగరము మొదటగా వెలికి తీయుటచే ఇది సింధు లోయ హరప్పా నాగరికత అని పిలువబడుతున్నది. సింధు నాగరికత మెసొపొటేమియా మరియు ప్రాచీన ఈజిప్టు కంచు యుగాలకు సమకాలికమైన అతి ప్రాచీన నాగరికతల్లో ఒకటి. అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దశగా గుర్తించబడిన నాగరికతను హరప్పా నాగరికతగా పేర్కొంటారు. ఈ నాగరికతకు సంబంధించిన తవ్వకాలు 1920వ సంవత్సరం నుండి జరుగుతున్నా అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివరాలు మాత్రం 1999లోనే వెలువడ్డాయి.
పాకిస్తాన్‌లో పర్యాటకం
సింధ్, పాకిస్తాన్ యొక్క ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ రాష్ట్రం తన మతపరమైన వారసత్వానికి మరియు వేగవంతమైన పట్టణీకరణకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ రాష్ట్రం పురాతన సింధు లోయా నాగరికతకు కేంద్రం. లర్కాన నగరానికి సమీపంలో ఉన్న మొహెంజో-దారో దక్షిణ ఆసియాలోని అతిపెద్ద నగర-స్థావరాలలో ఒకటి మరియు ఇది UNESCO వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్. లండి నగర సమీపంలో ఉన్న చౌఖండి సమాధులు పురాతన సింధీ మరియు బలూచి వారసత్వానికి మరొక ఉదాహరణ. సుక్కుర్ నగర సమీపంలో ఉన్న మరొక పురాతన నగరమైన ఆరోర్ కూడా దాని శిథిలాల వలన పర్యాటక కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒక బౌద్ధ స్థూపం వెలికి తీయబడిన మిర్పుర్ఖాస్ సమీపంలోని కహు-జో-దారో ఒక ప్రసిద్ధ బౌద్ధ పురాతత్వ ప్రదేశం.