నాగార్జునసాగర్
ఖోస్లా కమిటీ రిపోర్టును తొక్కిపెట్టుటకు ఢిల్లీలో ప్రయత్నములు మొదలైనవి. రాజా ఢిల్లీ వెళ్ళి ప్రొఫెసర్ ఎన్.జి.రంగా, మోటూరు హనుమంతరావు, కొత్త రఘురామయ్య మొదలగు పార్లమెంటు సభ్యులను కలిసి, రిపోర్టును వెలికితీయించి దాని ప్రతులను అందరికి పంచిపెట్టి, ప్రణాళికా సంఘం సభ్యులందరిని ఒప్పించి సుముఖులు చేశాడు. ప్రణాళికా సంఘం ఖోస్లా కమిటీ సూచనలను 1952లో ఆమోదించింది. జలాశయ సామర్థ్యం 281 టి.ఎం.సి.గా సూచించింది. అదే సమయములో రాష్ట్ర ప్రభుత్వము కూలిపోయింది. రాష్ట్రములో గవర్నర్ (చందూలాల్ త్రివేది) పాలన ఆరంభమయింది. త్రివేది ప్రధానమంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ గారిని ఖోస్లా కమిటీ రిపోర్టు ఆమోదించమని విజ్ఞప్తి చేశారు. చివరకు 1954 లో నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణానికి ఆమోదముద్ర లభించింది. 1955 డిసెంబర్ 10న (మన్మధ నామ సంవత్సరం కార్తీక బహుళ ద్వాదశి నాడు) అప్పటి ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేసారు. అప్పటి హైదరాబాదు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి, బూర్గుల రామకృష్ణారావు, ఆంధ్ర రాష్ట్ర గవర్నర్ సి.ఎం.త్రివేది ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు. నిర్మాణ సమయములో రాజా గారు యాభైరెండు లక్షల రూపాయిలు మాచింగ్ గ్రాంటుగా ఇచ్చారు. డ్యాము నిర్మాణం 1969లో పూర్తయింది. క్రెస్టు గేట్లను అమర్చే పని 1974లో పూర్తయింది.
తోటపల్లి ఆనకట్ట
1908 లో నాగావళి నదిపై తోటపల్లి రెగ్యులేటర్ నిర్మించబడింది. దీని ద్వారా 64,000 ఎకరాలకు నీరు అందించే సామర్థ్యం ఉండేది. ఈ రెగ్యులేటర్ స్థానంలో ప్రస్తుత ఆనకట్టను నిర్మించారు. ఈ ఆనకట్టకు 2.51 టి.ఎం.సి ల నీరు నిల్వచేసే సామర్థ్యం ఉంది. ఇది అదనంగా 56,000 ఎకరాలకు నీరు అందించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.
తోటపల్లి ప్రాజెక్టుకు 2003లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు శంకుస్థాపన చేశాడు. 2004లో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి రావడంతో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి ఈ ప్రాజెక్టును జలయజ్ఞంలో చేర్చి రూ. 450 కోట్లతో పూర్తి చేయాలని నిర్ణయించాడు. ఈ నిధులతో 2008 నాటికి ప్రాజెక్టును పూర్తిచేసి కొత్త ఆయకట్టుకు సాగునీరందించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. లక్ష్యానికి అనుగుణంగా పనులను పూర్తిచేయలేకపోయారు. సకాలంలో నిధులు మంజూరుకాకపోవడం, నిధులున్నా నిర్వాసితులు పనులను అడ్డుకోవడం, మరోపక్క ప్రకృతి వైపరీత్యాలతో డైవర్షన్‌ మట్టికట్టలు కొట్టుకుపోవడం, గుత్తేదారులు మధ్యలో పనులు నిలిపివేసి వెళ్లిపోవడం తదితర కారణాలతో పనులకు ఆటంకం కలిగింది. తోటపల్లి ప్రాజెక్టు పూర్తయితే మొత్తం 1.84 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరందే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టు మొత్తం ఆయకట్టు 1.84 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరందించాలన్నది లక్ష్యం. కాగా ఇందులో పురాతన ఆనకట్ట పరిధిలోని ఆయకట్టు 64 వేల ఎకరాలు ఉంది. అంటే కొత్త ఆయకట్టు 1.20 లక్షల ఎకరాలు.