కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
క్లోరిన్ మొనాక్సైడ్
భూమిఉపరితలం పైన కొన్నికిలోమీటర్ల వరకు వ్యాపించిఉన్నవాయు వాతావరణం ట్రోపోస్పియర్, స్ట్రాటోస్పియర్, మెసొస్పియర్, థెర్మొస్పియర్, ఎక్స్పొస్పియర్ అని విభాజితమైఉన్నది.స్ట్రాటోస్పియర్బయటి వలయంలో ఓజోన్ పొర/ఆవరణం (భూ ఉపరితలం నుండి 10-50కిమీవరకు) ఉన్నది.ఓజోన్ ఒక అకర్బన సమ్మేళన వాయువు. ఒకే మూలకం యొక్కమూడు అణువుల సంయోగం వలన ఏర్పడిన వాయువు.ఓజోను అనగా మూడు ఆక్సిజన్ పరమాణువుల సమ్మేళనంతో ఏర్పడిన ఆక్సిజన్ అణువు (O).ఈ ఓజోన్ వాయుతలం సూర్యునినుండి, విశ్వాంతరాళం నుండి భూవాతావరణంలోకి చొచ్చుకు వచ్చు/ప్రవేశించు, భూమిమీది జీవరాశికి ప్రమాదకరమైన పలురకాల కాంతికిరణాలను (ఎక్సు, కిరణాలు, అతిలోహితనీలకిరణాలు, కాస్మిక్ కిరణాలు, ఆల్పా, గామావంటి కిరణాలు) అడ్డుకొని, నిరోధించి వడబోసి, ప్రమాదరహితమైన కాంతి మాత్రమే భువాతావరణం గుండా భూమిపైకి చేరునట్లు చెయ్యును.అందువలన్ ఓజోను పరిరక్షణ మానవాళి మనుగడకు, ఉనికికి అంతో అవసరం.దానిని నాశనం కాకుండా కాపాడుకోవటం మానవాళి బాధ్యత.