ఆకాశం
ఆరుబయటనుండి పైకి చూస్తే మనకు కనిపించే నీలిరంగు ఆవరణమే ఆకాశం. ఆకాశానికి తెలుగు భాషలో వికృతి పదము ఆకసము. భూమి ఉపరితలంపై ఉండే మేఘాలు, నీటియావిరితో కూడిన వాయు ఆవరణాలపై పడిన సూర్యకాంతి పరావర్తనం చెందడం వలన ఆకాశం మనకు నీలిరంగులో కనబడుతుంది. కాని నిజానికి ఆకాశం ఏ రంగునూ కలిగి ఉండదు. అందుకే మనకు రాత్రి సమయంలో ఆకాశం సూర్యకాంతి లేకపోవడం వలన చీకటిగా కనిపిస్తుంది. ఆ చీకటిలో అనంత దూరాలలో ఉన్న నక్షత్రాలు, గ్రహాలు చిన్న చిన్న చుక్కలుగా కనిపిస్తాయి.
ఈ రకం రంగు ప్రశ్నలన్నిటికి సమాధానం అర్ధం కావాలంటే కాంతి ‘చెదరటం,’ అనే భావం అర్ధం కావాలి. గాలిలో అనేకమైన అణువులు (‘మోలిక్యూల్స్’), రేణువులు (‘పార్టికిల్స్') ఉంటాయి. ఉదాహరణకి ఆమ్లజని, నత్రజని అణువులు గాలిలో విస్తారంగా ఉంటాయి. అలాగే దుమ్ము రేణువులు, నీటి ఆవిరి అణువులు కూడ ఉంటాయి. కాంతి కిరణాలు సూర్యుడి దగ్గరనుండి మనకి చేరుకునేలోగా ఈ గాలిలో ప్రయాణం చేస్తాయి కదా. సూర్య కిరణాలు ఈ రేణువులని ఢీ కొన్నప్పుడు ఆ కాంతి చెల్లా చెదరవుతుంది. సూర్యుడి వెలుగు మన కంటికి తెల్లగా కనబడ్డప్పటికీ, అందులో ఎన్నో రంగులు ఉంటాయని ఇంద్ర ధనుస్సు చూసిన వారందరికీ పరిచయమైన విషయమే. తమాషా ఏమిటంటే ఒకొక్క రంగు ఒకొక్క విధంగా చెదురుతుంది. ఉదాహరణకి ఇంద్రధనుస్సులో తరంగ దైర్ఘ్యం (wavelength) తక్కువ ఉన్న ఊదా (‘వయలెట్’) రంగు ఎక్కువ చెదురుతుంది, తరంగ దైర్ఘ్యం ఎక్కువ ఉన్న ఎరుపు (‘రెడ్’) తక్కువ చెదురుతుంది. ( అది ప్రకృతి లక్షణం.)
గోమేదికం
మేకన్ కంట్రీ, ఉత్తర కరోలినా ప్రాంతం నుంచి లభించే విభిన్నమైన పైరోప్ చూసేందుకు ఊదా-ఎరుపు ఛాయలో ఉండడంతోపాటు "హొడోలైట్" అనే పేరుతో పిలవబడుతుంది, గ్రీకులో ఈ పదానికి "రోజా" అని అర్థం. రెండు వంతుల పైరోప్, ఒక వంతు ఆల్మండిన్‌లను సమపాళ్లలో కలిగి ఉండడం వల్ల రసాయన సమ్మేళనం పరంగా దీన్ని తప్పనిసరిగా పైరోప్ మరియు ఆల్మండిన్‌ల కలయికతో కూడిన ఒక ఐసోమార్పస్‌గా భావించవచ్చు. పైరోప్‌కు వాణిజ్యపరమైన పేర్లు ఉన్నప్పటికి అందులో కొన్ని అపప్రయోగంతో నిండినవి; "కేప్ రూబీ", "ఆరిజోనా రూబీ", "కాలిఫోర్నియా రూబీ", "రాకీ మౌంటైన్ రూబీ", మరియు చెక్ రిపబ్లిక్ నుంచి వచ్చిన "బొహెమైన్ గార్నెట్" లాంటివి ఈ కోవలోకే వస్తాయి. మడగాస్కర్ నుంచి వచ్చిన నీలి రంగు-మార్పు గోమేదికాలనేవి మరో చమత్కారవంతమైన గుర్తింపుగా చెప్పవచ్చు, ఇవి పైరోప్ స్పెస్సార్‌టైన్ సమ్మేళనంగా ఉంటాయి. ఈ నీలిరంగు గోమేదికాల రంగు అనేది, మృదువైన పగటికాంతిలో నీలి రత్నం లాంటి నీలం రంగులో ఉండకుండా బూడిదరంగు నీలం రంగులోను మరియు పచ్చరంగు ఛాయ కలిగిన నీలం రంగుల్లో ఉండడంతో పాటు కొన్నిసార్లు స్పైనెల్ లోనూ కనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ, తెల్లటి LED లైట్ కాంతిలో దీని రంగు మంచి కార్న్‌ప్లవర్ లాంటి నీలం రంగు నీలిరత్నం, లేదా D బ్లాక్ టాంజనైట్‌లాగా ఉంటుంది; ఉద్గారమైన కాంతిలోంచి పసుపు భాగాన్ని స్వీకరించే సామర్థ్యం నీలిరంగు గార్నెట్లకు ఉండడమే ఇందుకు కారణం.