మలేరియా
మలేరియా వ్యాప్తి సాధారణంగా దోమకాటు వలన జరుగుతుంది. తన జీవిత చక్రాన్ని పూర్తి చేసుకోవడం కోసం మలేరియా పరాన్నజీవికి మనుషులు అవసరం. మనిషిని కుట్టినప్పుడు లాలాజలాన్ని వదులుతుంది. ఆ లాలాజలములో స్పోరోజాయిట్స్ ఉంటాయి. అవి మనిషి శరీరములోకి ప్రవేశిస్తాయి, అక్కడ నుండి అవి మీరోజాయిట్స్ గా కాలేయము, ఎర్ర రక్త కణాలలో పరిణతి చెందుతాయి. ఇలా పరిణతి చెందిన మీరోజాయిట్స్ వల్ల వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే అన్ని దోమలూ మలేరియాను వ్యాప్తి చేయవు. కేవలం అనోఫిలస్ (anopheles) అనే జాతిలోని ఆడ దోమల వల్ల మాత్రమే మనుషులకు వ్యాధి సోకుతుంది.
మరులమాతంగి
మరుల మాతంగి అనేది అస్టరెసీ (Asteraceae) కుటుంబానికి చెందిన చిన్న చెట్టు. దీని శాస్త్రీయ నామం క్సాంధియం స్ట్రుమేరియమ్ (Xanthium strumarium). ఆంగ్లంలో దీన్ని రఫ్ కాకిల్బర్, క్లాట్బర్, కామన్ కాకిల్బర్, లార్జ్ కాకిల్బర్, వూల్గారీ బర్ అని అంటారు. అద్భుత ఔషధ గుణాలున్న ఈ మొక్కను దక్షిణ ఆసియా మరియు చైనా దేశాల్లో సంప్రదాయ వైద్యంలో వాడుదురు . మరుల మాతంగి పెంపుడు జంతువులకు మరియు పశువులకు హాని చేసే మొక్క. తమిళనాడు కొయంబత్తూరు మండలం ఉన్న సిరువాణి అడవుల్లో నివసించే మదుగ్గులు, పొంతాటులు, యాత్రియులు వంటి గిరిజన తెగలు మరులమాతంగి వేరు కషాయాన్ని నిద్రలేమికి వాడుదురు . వీటి గింజల నుండి తీసిన నూనెను నొప్పులకు వాడుదురు . అదిలాబాద్ జిల్లా నిర్మల్ డివిజన్ లో ఉండే గిరిజనులు వీటి వేరు నుండి తీసిన రసాన్ని ధరాయడ్ గ్రంథి వాపుపై పూస్తారు . కేన్సర్, క్షయ, దెబ్బలు, తలనొప్పి, మలేరియా, మరియు కీళ్ళనొప్పులు వంటి వ్యాధులను నయం చేసే గుణాలు మరులమాతంగికి ఉన్నాయి .