ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవం
కాగా ఇక్కడ ఒక చారిత్రక విషయాన్ని గమనించాలి. 1956 దాకా రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు ఉనికిలో ఉన్నాయి. అప్పటిదాకా 13 జిల్లాల ఆంధ్రరాష్ట్రం పనిచేసింది. అదే రాష్ట్రం 1956లో తెలంగాణతో కలిసింది. తాత్కాలికంగా ఉనికిని కోల్పోయి తిరిగి 2014 లో విడిపోయింది. కాబట్టి ఇది ఒక కొత్త రాష్ట్రం కాదు. కాగా అక్టోబరు 1నే ఆంధ్ర రాష్ట్రం అనేది కొత్తగా మద్రాసు నుంచి విడిపోయి అధికారికంగా ముఖ్యమంత్రి ప్రమాణస్వీకారంతో ఏర్పడింది. వేరే చోట కలిసి, విడిపోయిందికాగా తిరగి విడిగా నిలబడింది. ఇలా చరిత్ర పునరావృతం అయింది. కాబట్టి ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి అవతరణ అనేది అక్టోబరు 1నే జరిగింది కాబట్టి ఇప్పుడు కూడా ఆంద్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంగా తిరిగి ఏర్పడిన ఈ 13 జిల్లాల రాష్ట్రం తిరిగి అక్టోబరు 1నాడే అధికారికంగా అవతరణ దినోత్సవాన్ని జరుపుకోవల్సివుంటుంది. జూన్‌ రెండును, జూన్‌ 8ని అలాగే నెహ్రూగారు రాషా్ట్రన్ని ప్రకటించిన డిసెంబరు 19ని ముఖ్యమైన చారిత్రక దినాలుగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ గుర్తు పెట్టుకోవచ్చు. కాని అసలు ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది అక్టోబరు 1నే కాబట్టి అదే రాష్ట్రం ఈ రోజున ఇక పైన అలా ఉంటుంది కాబట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అవతరణ దినోత్సవాన్ని అక్టోబరు 1న చేసుకోవాలి. చారిత్రకంగా తర్క సహితంగా కూడా ఆదే సరైనది అవుతుంది.
తెలంగాణ విమోచనోద్యమం
సైనిక చర్య విజయవంతం కావడానికి అప్పటి భారత హోంశాఖా మంత్రి సర్దార్ పటేల్ కృషి ఎంతో ఉంది. సర్దార్ వల్లభ్ భాయిపటేల్ రాజకీయ చతురతతో పోలీసు చర్య జరిపి నిజాం పాలనకు చరమగీతం పలికాడు. హైదరాబాదును ప్రత్యేక దేశంగా ఉంచాలని కనీసం పాకిస్తాన్‌లోనైన విలీనం చేయాలని విశ్వప్రయత్నం చేసిన నిజాం పన్నాగాలను పటేల్ బద్దలు కొట్టాడు. నిజాం ఐక్యరాజ్యసమితికి భారతదేశంపై ఫిర్యాదు చేయడానికి దూతలను కూడా పంపాడు. భారతదేశంపై పోరాటానికి విదేశాల నుంచి ఆయుధ దిగుమతికి ప్రయత్నాలు చేశాడు. అయినా అతని ఆటలు, నిజాం ప్రధాని లాయక్‌అలీ నాటకాలు పటేల్ ఎదుట పనిచేయలేవు. పోలీసు చర్యలో భాగంగా నలువైపులా నుంచి వస్తున్న భారత బలగాలను చూసి నిజాం కింగ్‌కోఠి నుంచి బయటకు వచ్చి భారత ప్రతినిధి కె.ఎం.మున్షీని కలిశాడు. అప్పటికే సమాచారసాధనాలు తెగిపోవడంతో ఎటూ అర్థంకాక కాళ్ళబేరానికి దిగాడు. లొంగుబాటుకు మించిన తరుణోపాయం లేదను మున్షీ చెప్పడంతో నిజాం ఒప్పుకోకతప్పలేదు. బొల్లారం వద్ద నిజాం నవాబు సర్దార్ పటేల్ ఎదుట తలవంచి లొంగిపోవడంతో 1948 సెప్టెంబరు 17న హైదరాబాదు రాజ్యం భారత యూనియన్‌లో విలీనమైంది. అప్పుడు ఇక్కడి ప్రజలకు అసలైన స్వాతంత్ర్యం లభించింది. నిజాం ప్రధాని లాయక్‌అలీని తొలిగించడమే కాకుండా ప్రజలకు నరకయాతన చూపించిన ఖాసింరజ్వీని అరెస్టు చేశారు. ఆ తర్వాత హైదరాబాదు శాసనసభ రద్దుచేయబడింది. హైదరాబాదు రోడ్లమీద ఇక తలెత్తుకుతిరగలేమని భావించిన లాయక్‌అలీ, ఖాసింరజ్వీలు మూటాముల్లెలు సర్దుకొని పాకిస్తాన్ పారిపోయారు.