నల్గొండ జిల్లా
బహుళార్థసాధక ప్రాజెక్టుకు సరైన నిర్వచనం చెప్పగల నాగార్జున సాగర్ ఈ జిల్లాకు ప్రధాన ఆకర్షణ. మానవ నిర్మిత ఆనకట్టలలో ఆసియాలోనే ఇది అతిపెద్దది. క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతంలో నివసించిన బౌద్ధమతాచార్యుడైన ఆచార్య నాగార్జునుని పేరుతో నిర్మించిన ఈ ప్రాజెక్టును 1955లో అప్పటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ ప్రారంభించాడు. జలాశయం మధ్యలోని నాగార్జున సాగర్ నుంచి శ్రీశైలం వరకూ కృష్ణా నది పొడవునా 3568 చ.కి.మీ. విస్తీర్ణంలో వ్యాపించిన రిజర్వు అడవి దేశంలో వన్యమృగ సంరక్షణ కేంద్రాలన్నింటికంటే పెద్దది.జిల్లాలోని యాదగిరి గుట్ట, తెలంగాణాలోని పర్వత ప్రాంత దేవాలయాల్లో ఎంతో పేరుపొందింది. ఇక్కడి లక్ష్మీనరసింహస్వామి గుడి అన్ని ప్రాంతాలవారికి దర్శనీయ పుణ్యక్షేత్రం. దేవాలయ నిర్మాణ రీతి ప్రాచీన ఆధునిక సంప్రదాయాల కలగలుపుగా ఉంటుంది. ఏటా రథోత్సవం జరుగుతుంది. ఫాల్గుణ మాసంలో బ్రహ్మోత్సవం, పెళ్ళిళ్ళు విరివిగా జరిగే ప్రదేశం. జిల్లాలోని ఆలేరుకు సుమారు ఆరుకిలోమీటర్ల దూరంలోని కొలనుపాక జైన మతానుయాయులకు ఒక పవిత్ర యాత్రాస్థలం. ప్రస్తుతం ఇక్కడ శ్వేతాంబర శాఖకు చెందిన ఒక జైన దేవాలయం నిత్య పూజారాధనతో విలసిల్లుతోంది. కాకతీయుల నాటి ప్రసిద్ధి చెందిన శివాలయాలు సూర్యాపీట మండలం లోని పిల్లలమర్రి గ్రామంలో ఉన్నాయి. వాడపల్లి తీర్థం ఈ జిల్లాలో అతి పెద్ద శైవ క్షేత్రము.శివరాత్రి నాడు పుణ్యస్నానాలు అచరించడానికి ప్రజలు అధిక సంఖ్యలో వస్తారు.ఇది కృష్ణా,మూసీ మరియు అంతర్వేది సంగమం.
శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి దేవాలయం. (పొనుగుపాడు)
జంపని వారసులు ఉమ్మడి కుటుంబంగా ఉన్నప్పుడు 1913వ సంవత్సరంలో గ్రామంలోని డి.నెం.516ఎ లో ఒక ఎకరం విస్తీర్ణం నందు వంకాయలపాటి వెంకట్రాయుడు, రుక్మిణమ్మ (రెండవ భార్య) దంపతుల కుమారుడు రామయ్య దేవస్థానం నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేసాడు.ఆయన శంకుస్థాపన కార్యక్రమం అయిన తరువాత వారసులతో నేను ఎక్కువ కాలం జీవించననే అభిప్రాయంతో, తలపెట్టిన ఈ కార్యక్రమం ఆగకుండా పూర్తి చేయాలని తన మనసులో దాగి ఉన్న మాటను వారసులు, గ్రామస్థులతో వెలిబుచ్చాడు.ఆయన వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయం ప్రకారం కొద్దికాలానికి రామయ్య స్వర్గస్థులయ్యారు.ఆశంకుస్థాపన కార్యక్రమంలో రామయ్య తోబుట్టువు జంపనివారసులలో చివరి వ్యక్తి రామలక్ష్మమ్మ, జంపని వారసులైన రాయంకుల,వంకాయలపాటి, మర్రి కుటుంబ సభ్యులు పాల్గొన్నారు. ఆ తరువాత దేవాలయ నిర్మాణ కార్యక్రమం రాయంకుల తాతయ్య, వంకాయలపాటి పెద్దయ్య, వెంకయ్య, మర్రి రామలింగయ్య పర్వేక్షణలో రామలక్ష్మమ్మ, మాధవరాయుడు, రత్తయ్య, కోట్లింగంల సహకారంతో 1917 ఫిబ్రవరి నాటికి దేవాలయ నిర్మాణం పూర్తి అయింది.