మరాఠా సామ్రాజ్యం
మరాఠా సామ్రాజ్యం (Marathi|मराठा साम्राज्य "మరాఠా సామ్రాజ్య" ; "మహ్‌రాట్ట" అని కూడా ప్రతిలిఖించవచ్చు) లేదా మరాఠా సమాఖ్య అనేది నేటి భారతదేశం యొక్క నైరుతి దిక్కున ఒకప్పుడు విలసిల్లిన ఒక మహా సామ్రాజ్యం. 1674 నుంచి 1818 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ సామ్రాజ్య శోభ ఉచ్ఛస్థితిలో కొనసాగిన సమయంలో 2.8 మిలియన్ km² పైగా భూభాగాన్ని తన వశం చేసుకోవడం ద్వారా దక్షిణాసియాలో అత్యంత ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించిన సామ్రాజ్యంగా వర్థిల్లింది. శివాజీ భోంస్లే ద్వారా ఈ సామ్రాజ్య స్థాపన మరియు సుసంఘటితం జరిగింది. మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణానంతరం మరాఠా సామ్రాజ్య ప్రధాన మంత్రులైన పేష్వాల పాలన కింద ఈ సామ్రాజ్యం మరింత గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. 1761లో మరాఠా సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడం ఈ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్టగా పరిణమించింది. అటుపై ఈ సామ్రాజ్యం మరాఠా రాష్ట్రాల సమాఖ్య రూపంలోకి విడిపోవడమే కాకుండా ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల కారణంగా చివరకు 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో భాగమైపోయింది.
రేచర్ల పద్మనాయకులు
రుద్రమదేవి కూతురు కొడుకు ప్ర‌తాప‌రుద్రుడు. ఇతనిని వారసునిగా చేసుకోవటానికి రుద్ర‌మదేవి దత్తత తీసుకొంది. క్రీ. శ. 1289లో కాయస్థ సేనాని అంబదేవుని తిరుగుబాటును అణిచి వేసే ప్రయత్నంలో రుద్రమదేవి మరణించింది. త‌ద‌నంత‌రం ప్రతాపరుద్రుడు సింహాసనం అధిష్ఠించాడు. అంబదేవునితో పాటు.. నెల్లూరులో మనుమగండుని, కర్ణాటక‌ రాజులను జయించిన పోరాట యోధుడు ప్ర‌తాప‌రుద్రుడు. క్రీ.శ. 1303,1309, 1318, 1320 లో ఢిల్లీ సుల్తాను అలా ఉద్దీన్ ఖిల్జీ వ‌రుస‌గా కాక‌తీయ సామ్రాజ్యంపై దాడులు చేసి విఫలమయ్యాడు. చివ‌ర‌కు అప్ప‌టివ‌ర‌కు కాక‌తీయ సామ్రాజ్యంలో చ‌క్రం తిప్పిన కొంత మంది స‌హాయ నిరాక‌ర‌ణ‌తో క్రీ. శ. 1323 లో జరిగిన‌ యుద్ధములో ప్రతాపరుద్రునికి అపజయము ఎదురైంది. ఎంతో ఘ‌న చ‌రిత్ర క‌లిగిన కాక‌తీయ సామ్రాజ్యం అంత‌మైంది.