చిత్తూరు నాగయ్య
చిత్తూరు నాగయ్య 1904, మార్చి 28న గుంటూరు జిల్లా రేపల్లెలో జన్మించాడు. నాగయ్య అసలు పేరు "ఉప్పలదడియం నాగయ్య". తండ్రి ఉప్పలదడియం రామలింగేశ్వర శర్మ రెవిన్యూ శాఖలో ఉద్యోగిగా వుండేవాడు. తల్లి వేంకట లక్ష్మాంబ. వీరికి నాగయ్య కంటే ముందు నలుగురు పిల్లలు పుట్టి వెంటనే మరణించారు. దాంతో వీరికి జీవితంలో నిరాశ, దిగులు ఏర్పడ్డాయి. ఎవరో ఒకాయన కుటుంబంలో నాగదోషం ఉందని చెప్పగా దోష పరిహారార్థం ఆ దంపతులు సత్తెనపల్లి వెళ్ళి నాగప్రతిష్ట చేసి పూజలు సలిపారు. ఆ తర్వాత జన్మించన కొడుకుకు నాగేశ్వరం అని పేరు పెట్టుకున్నారు. నాగయ్య పూర్వీకులు ఒకప్పుడు యజ్ఞయాగాదులు చేస్తూ ఆస్తిపాస్తులు కలిగిఉండేవారైనా రామలింగ శర్మ తరం వచ్చేటప్పటికి అవన్నీ కరిగిపోయాయి. దాంతో ఆయన చిన్న ఉద్యోగం చేస్తూ కుటుంబాన్ని పోషించుకుంటూ ఉండేవాడు. నాగయ్య రెండేళ్ళ వయసులో ఉండగా చిత్తూరు జిల్లా, కుప్పం సమీపంలోని గోగునూరుకు చెందిన ఆయన అమ్మమ్మ ఆయన్ను చూడ్డానికి వెళ్ళింది. అప్పటికే నాగయ్యకు ఒక తమ్ముడు జన్మించి ఉన్నాడు. అప్పటికే వారి కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితులు సరిగా లేవు. ఆమె కూతురు కుటుంబం మొత్తం తనతో వచ్చి ఉండమంది. నాగయ్య తండ్రి ఉద్యోగం వదిలి వెళ్ళడానికి అంగీకరించలేదు. దాంతో ఆమె పెద్ద కొడుకైన నాగయ్యను తీసుకు వెళ్ళి పెంచి పెద్ద చేస్తామంది. అయిష్టంగానేనైనా రెండో కొడుకు తమ దగ్గరే ఉండటం వలనా, తమ కొడుకు క్షేమం కోరి అందుకు అంగీకరించారా దంపతులు. దారిలో వస్తున్నపుడే నాగయ్యకు నాగుపాము పడగ పట్టడం చూసిన కొంతమంది ఆయన మహర్జాతకుడు అవుతాడు అని ఊహించి చెప్పారు. అలా నాగయ్య అమ్మమ్మతో పాటు గోగునూరుకి వచ్చాడు. నాగయ్య అవ్వ దగ్గర ఆస్తి పాస్తులు, డబ్బు ఉండేవి. భర్త మరణం తర్వాత ఆమె అమాయకత్వం వల్ల సంపదంతా పరుల పాలైంది. ఆస్తి కోసం తమను బంధువులు ఏమైనా చేస్తారేమోనని భయపడి మనవడిని తీసుకుని కుప్పం వచ్చేసింది. కుప్పంలో ఒక ఇల్లు కొనుక్కుని అందులోనే నివసించసాగింది.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు ప్రసిద్ధి చెందిన నటుడు. నాటకాలలో శ్రీకృష్ణుడి పాత్రకు పేరెన్నిక గన్నవాడు.
అయ్యదేవర పురుషోత్తమరావు 1933, జూన్ 30వ తేదీ ఖమ్మం జిల్లా, ఎర్రుపాలెంలో జన్మించాడు. ఈయన తల్లిదండ్రులు దుర్గాంబ, రామనరసింహారావులు. ఇతని ఇంటిపేరు జమలాపురం. ఈ పేరు వినగానే సర్దార్‌ జమలాపురం కేశవరావు గుర్తుకొస్తారు. అంతటి స్వాతంత్య్రసమరవీరుల వంశంలో జన్మించిన పురుషోత్తమరావును మూడో సంవత్సరంలో అయ్యదేవర రంగనాయకమ్మ, లక్ష్మీనరసింహులు చేరదీసి పెంచుకోవడంతో జమలాపురం కాస్తా అయ్యదేవరగా మారింది. సంప్రదాయ కుటుంబం కావడంతో పినతల్లి రంగనాయకమ్మ పనీపాట చేసుకుంటూ పాడే పాటలు, భజన కీర్తనలు, సంప్రదాయ కీర్తనలు, పారాయణం చేసే గ్రంథాల ప్రభావం ఈయనపై ప్రబలంగానే పడింది. పురుషోత్తమరావు విద్యాభ్యాసం అంతా విజయవాడలో జరిగింది. కళలకు కాణాచి అయిన విజయవాడ ఈయన కళాతృష్ణను ఇంకా కొంచెం పెంచింది. పురుషోత్తమరావు పెద్దమ్మ కుమారుడు మీనవోలు వెంకటేశ్వరరావు పద్యాన్ని ఎలా పాడాలో తాను స్వయంగా పాడుతూ ఇతనికి నేర్పడం విశేషం. ఓ పర్యాయం వెంకటేశ్వరరావుతో కలసి పురుషోత్తమరావు సి.ఎస్‌.ఆర్‌. కృష్ణుడిగా నటించిన భీష్మ చిత్రం చూశాడు. ఆ సినిమాలో కృష్ణుడు కర్ణుడిని దెప్పిపొడుస్తూ చదివే పద్యం ఒకటుంది. ఆ పద్యం విన్న అయ్యదేవర ఆనందంతో పులకించిపోయారు. ఆనాటినుంచీ సి.ఎస్‌.ఆర్‌. అభిమానిగా మారి ఆయన చిత్రాలు చూశాడు. ఆయన నాటకాలు ఎక్కడ ఆడుతున్నా వెళ్లిచూశాడు. ఆయన హావభావాలు, విరుపులు, పద్యపఠనం తీరు, సంభాషిణల తీరు- మొత్తం అవగతం చేసుకొన్నాడు.