కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కాపర్ మొనోసల్ఫైడ్
కాపర్ మొనోసల్ఫైడు నల్లని పొడి/పుడిగా లేదా ముద్దలు/పలుకులుగా ఉండును. కాపర్ మొనోసల్ఫైడు సంయోగ పదార్థం యొక్క అణుభారం 95.611 గ్రాములు/మోల్.25°Cవద్ద కాపర్ మొనో సల్ఫైడు యొక్క సాంద్రత 4.76 గ్రాములు/సెం.మీ. కాపర్ మొనోసల్ఫైడు సమ్మేళనపదార్థం యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 500 C (932 °F; 773K) కంటే ఎక్కువ, కాని ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఈసంయోగ పదార్థం విఘటన చెందును. ఈ రసాయన సంయోగపదార్థం నీటిలో కరుగదు. నీటిలో గరిష్ఠ ద్రావణియత 0.000033 గ్రామ/100 మీ.లీ నీటిలో. అలాగే హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాలలో కరుగదు. నైట్రిక్ ఆమ్లం( HNO), ఆమ్మోనియం హైడ్రాక్సైడు(NHOH) మరియు పొటాసియం సైనైడు(, KCN) లలోకరుగును. కాపర్ మొనోసల్ఫైడు యొక్క వక్రీభవన సూచిక 1.45.
కాపర్ మొనోసల్ఫైడ్ అణువు షడ్భుజ/షట్కోణ స్పటిక నిర్మాణాన్ని కలిగి, ఖనిజం కొవేలైట్ అణు సౌష్టావానికి సామీప్యం కలిగి ఉండును. ఈ రకపు అణు సౌష్టవమే కాకుండగా అధిక పీడనం వద్ద అసంగతమైన, స్ఫటికముగా ఏర్పడని అణు నిర్మాణం కూడా కలిగిన్నది. ఈ నియత రూపములేని నిర్మాణం రామన్‌స్పెక్ట్రం ఆధారంగా రూపొంధించిన కొవేలైట్ ఖనిజరూపాన్ని పోలిఉన్నది.