మరాఠా సామ్రాజ్యం
మరాఠా సామ్రాజ్యం (Marathi|मराठा साम्राज्य "మరాఠా సామ్రాజ్య" ; "మహ్‌రాట్ట" అని కూడా ప్రతిలిఖించవచ్చు) లేదా మరాఠా సమాఖ్య అనేది నేటి భారతదేశం యొక్క నైరుతి దిక్కున ఒకప్పుడు విలసిల్లిన ఒక మహా సామ్రాజ్యం. 1674 నుంచి 1818 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ సామ్రాజ్య శోభ ఉచ్ఛస్థితిలో కొనసాగిన సమయంలో 2.8 మిలియన్ km² పైగా భూభాగాన్ని తన వశం చేసుకోవడం ద్వారా దక్షిణాసియాలో అత్యంత ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించిన సామ్రాజ్యంగా వర్థిల్లింది. శివాజీ భోంస్లే ద్వారా ఈ సామ్రాజ్య స్థాపన మరియు సుసంఘటితం జరిగింది. మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణానంతరం మరాఠా సామ్రాజ్య ప్రధాన మంత్రులైన పేష్వాల పాలన కింద ఈ సామ్రాజ్యం మరింత గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. 1761లో మరాఠా సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడం ఈ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్టగా పరిణమించింది. అటుపై ఈ సామ్రాజ్యం మరాఠా రాష్ట్రాల సమాఖ్య రూపంలోకి విడిపోవడమే కాకుండా ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల కారణంగా చివరకు 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో భాగమైపోయింది.
మైసూరు సామ్రాజ్యం
మహారాజా చామరాజా IX మరణించిన తరువాత, పదకొండు ఏళ్ల బాలుడిగా ఉన్న కృష్ణరాజా IV 1895లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. 1902 ఫిబ్రవరి 8న కృష్ణరాజా పాలనా పగ్గాలు చేపట్టే వరకు ఆయన తల్లి మహారాణి కెంపరాజామన్నియావరు రాజప్రతినిధిగా పాలన సాగించారు. ఆయన పాలనలో సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య దివాన్‌గా పనిచేశారు, మహారాజా ఈ కాలంలో మైసూర్‌ను పురోగమన మరియు ఆధునిక రాష్ట్రంగా తీర్చిదిద్దారు, ముఖ్యంగా పరిశ్రమలు, విద్య, వ్యవసాయం మరియు కళల్లో రాష్ట్రం పురోభివృద్ధి సాధించింది. మైసూర్‌లో సాధించిన ఈ పురోభివృద్ధి కారణంగా మహాత్మా గాంధీ మహారాజాను ఒక ""రాజర్షి" "గా కీర్తించారు. బ్రిటీష్ తత్వవేత్త మరియు ఆసియా దేశాల నిపుణుడు పాల్ బ్రుంటన్ మరియు అమెరికా రచయిత జాన్ గుంథర్ మరియు బ్రిటీష్ పాలకుడు లార్డ్ సామ్యేల్ ఆయన చర్యలను ప్రశంసించారు. ఈ కాలంలో విద్యాపరమైన మౌలిక సదుపాయాల ఏర్పాటు కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు తరువాతి దశాబ్దాల్లో కర్ణాటకకు అనేక అవకాశాలు తెచ్చిపెట్టాయి. మహారాజా ఒక ప్రసిద్ధ సంగీత కళాకారుడు, తన పూర్వీకుల మాదిరిగానే లలిత కళల అభివృద్ధికి పోషకుడిగా ఉన్నారు. ఆయన తరువాత సోదర తనయుడు జయచామరాజా అధికారంలోకి వచ్చారు, 1947 ఆగస్టు 9న భారత సమాఖ్యలో మైసూర్‌ను విలీనం చేస్తూ సంతకం చేయడంతో ఆయన పాలనకు తెరపడింది.