కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కాపర్(I) క్లోరైడ్
కాపర్(I)క్లోరైడ్ తెల్లగా ఘన పొడిరూపంలో ఉండును. మలినాలు ఉన్నప్పుడు పచ్చగా ఉండును. కాపర్(I)క్లోరైడ్ యొక్క అణుభారం 98.999 గ్రాములు/మోల్. కాపర్(I)క్లోరైడ్ సంయోగపదార్థం యొక్కసాంద్రత 4.145 గ్రాములు/సెం.మీ.ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 426 °C (799 °F; 699K), మరియు ఈ సమ్మేళనపదార్థం యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 1,490 °C (2,710 °F; 1,760K),ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఈ రసాయనపదార్థం వియోగం చెందును. కాపర్(I)క్లోరైడ్ యొక్క వక్రీభవన సూచిక 1.930. కాపర్(I)క్లోరైడ్ దహనశీలి కాదు.
కాపర్ (I)క్లోరైడ్ గాలిలో పాక్షికముగా ఆక్సీకరణ చెందును.కాపర్ (I)క్లోరైడ్ ఒక లేవిస్ ఆమ్లం(Lewis acid).కఠిన-మృదు ఆమ్ల-క్షార ప్రతిపాదన(Hard-Soft Acid-Base concept)ప్రకారం కాపర్(I)క్లోరైడ్ మృదు/సాధు లేవిస్ ఆమ్లం, అందుచే సాధు లేవిస్ క్షారాలతో స్థిరమైన ట్రైఫినైల్‌ ఫాస్ఫైన్ ( triphenylphosphine) వంటి సంక్లిష్ట సంయోగాలను ఏర్పరచును.
కాపర్ క్లోరైడ్ నీటిలో కరుగానప్పటికి, తగిన అయాన్ దాతృత్వ అణువులున్న సజల ద్రావణులలో కాపర్(I)క్లోరైడ్ కరుగుతుంది. హాలైడ్ అయానులతో సంక్లిష్ట సంయోగ పదార్థాలను ఏర్పరచును.ఉదాహరణకు గాఢ హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లంతో చర్యవలన HO CuClను ఏర్పరచును.