భారతీయ జనసంఘ్
సంక్షిప్తంగా జనసంఘ్ అని పిలువబడే భారతీయ జనసంఘ్ పార్టీ 1951లో శ్యాంప్రసాద్ ముఖర్జీ చే ఢిల్లీలో స్థాపించబడింది. 1977లో ఈ పార్టీని జనతా పార్టీలో విలీనం చేయబడింది. 1977లో ఏర్పడిన జనతా ప్రభుత్వంలో భారతీయ జనసంఘ్ పార్టీకి చెందిన ప్రముఖులైన అటల్ బిహారీ వాజపేయి, లాల్ కృష్ణ అద్వానీ లాంటి నాయకులు ప్రముఖ పదవులు నిర్వహించారు. 1980లో జనతా పార్టీ నుండి బయటకు వచ్చి పూర్వపు జనసంఘ్ నాయకులు భారతీయ జనతా పార్టీ స్థాపించారు. ప్రస్తుతం భారతీయ జనతా పార్టీ భారతదేశంలో ప్రముఖ జాతీయ రాజకీయ పార్టీలలో ఒకటి.
1951 అక్టోబర్ 21న ఢిల్లీలో శ్యాంప్రసాద్ ముఖర్జీ భారతీయ జనసంఘ్ పార్టీని ఏర్పాటు చేశాడు. రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ భావనలపై ఏర్పాటు చేసిన ఈ పార్టీకి ఎన్నికల చిహ్నంగా దీపం గుర్తు లభించింది. 1952లో జరిగిన పార్లమెంటు ఎన్నికలలో ఈ పార్టీకి 3 లోక్‌సభ స్థానాలు లభించాయి. అందులో ఒక స్థానం పార్టీ స్థాపకుడైన శ్యాంప్రసాద్ ముఖర్జీ విజయం సాధించింది. 1967 తరువాత ఈ పార్టీ బలపడింది.
ఇందిరా గాంధీ
ఇందిరా గాంధీకి ఇద్దరు కుమారులు - [[రాజీవ్ గాంధీ]] ([[1944]] - [[1991]]), [[సంజయ్ గాంధీ]] ([[1946]] - [[1980]]) . సంజయ్ గాంధీని రాజకీయాలలో తెచ్చి, అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలో తీవ్ర విమర్శలను ఎదుర్కొంది. సంజయ్ ని తన రాజకీయ వారసుడిగా తీర్చిదిద్దాలన్న సమయంలో [[విమానం|విమాన]] ప్రమాదంలో మరణించాడు[ఈ సమయ౦. ఆ తర్వాత [[1981]] ఫిబ్రవరిలో [[పైలట్]] ఉద్యోగాన్ని వదలి [[రాజీవ్ గాంధీ]] రాజకీయాలలో ప్రవేశించాడు. ఇందిర [[హత్య]] అనంతరం [[రాజీవ్ గాంధీ]] [[ప్రధానమంత్రి]] పదవిని చేపట్టి అత్యంత పిన్న వయస్సులో ఆ పదవిని చేపట్టిన రికార్డు సృష్టించాడు. అయితే [[బోఫోర్స్]] కేసులో ఇరుక్కొని ఎన్నికలలో ఓటమిపాలైనాడు. [[1991]] [[మే]]లో [[శ్రీపెరంబుదూర్]]లో ఎన్నికల ప్రచారం సమయంలో [[తమిళ ఈలం]] [[మానవ బాంబు]] దాడిలో [[ప్రాణాలు]] కోల్పోయాడు.
[[రాజీవ్ గాంధీ]] భార్య [[సోనియా గాంధీ]] పార్టీ ఆద్యక్ష పదవిలో ఉంటూ [[2004]] లోక్‌సభ ఎన్నికలలో యూ.పి.ఏ.కూటమితో కల్సి కాంగ్రెస్ పార్టీని గెలిపించింది. రాజీవ్ గాంధీ కుమారుడు [[రాహుల్ గాంధీ]], కుమారై [[ప్రియాంక గాంధీ|ప్రియాంక]]లు కూడా రాజకీయాలలో ప్రవేశించారు.
సంజయ్ గాంధీ భార్య [[మేనకా గాంధీ]] సంజయ్ మరణం తర్వాత ఇంటి నుంచి గెంటివేయబడింది. వేరు [[కుంపటి]] పెట్టి [[సంజయ్ విచార్ మంచ్]] పార్టీ పెట్టిననూ మంచి ఆదరణ పొందలేదు. సంజయ్ గాంధీ కుమారుడు [[వరుణ్ గాంధీ]] ప్రస్తుతం [[భారతీయ జనతా పార్టీ]] సభ్యుడు.
ఇందిరా గాంధీ స్వతంత్ర భారతదేశంలో పలు రాజ్యాంగ వ్యవస్థల పతనానికి నాంది పలికిన ప్రధానిగా విమర్శలు ఎదుర్కొంది.