ఛత్రపతి శివాజీ
చత్రపతి శివాజీగా ఖ్యాతి పొందిన శివాజీ రాజే భోంస్లే (ఫిబ్రవరి 19, 1627 - ఏప్రిల్ 3, 1680) పశ్చిమ భారతదేశాన మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పి మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని ఎదిరించాడు.
శివాజీ తండ్రి అయిన షాహాజీ నిజాంషాహీల ప్రతినిధిగా ఉంటూ మొఘల్ రాజులను వ్యతిరేకిస్తూ యుద్ధాల్లో పాల్గొనేవాడు. నిజాంషాహీలపైన షాజహాన్ దండయాత్ర చేసినపుడు షాహాజి సైనికులను బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర వహించాడు. తన ఆదేశాలను ధిక్కరించినందుకు లఖూజీ జాదవ్‌రావ్ అనే మరాఠా యోధుణ్ణి నిజాంషాహీ ప్రభువు హత్య చేయించాడు. ఇది నచ్చని షాహాజీ నిజాంషాహీ ప్రభువు పైన తిరుగుబాటు బావుటా ఎగురవేసి స్వతంత్ర మరాఠా సామ్రాజ్యానికి నాంది పలికాడు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
1775లో బాంబే ప్రధాన స్థావరంగా కలిగిన బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పూణేలో రఘునాథ్‌రావ్ (రఘోబడాడా అని కూడా పిలుస్తారు) కు సంబంధించిన వారసత్వ పోరాటంలో జోక్యం చేసుకోవడంతో చోటు చేసుకున్న ఘర్షణ మొట్టమొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధానికి దారితీసింది. యథాతథ స్థితిని కొనసాగించాలని ఇరు పక్షాలు నిర్ణయించడంతో 1782లో ఆ యుద్ధం ముగిసింది. 1802లో బరోడా సింహాసనాన్ని అధిష్టించడం కోసం ఏర్పడిన పోరులో సింహాసన వారసుడికి సాయం చేయడం కోసం బ్రిటిష్ ఆ వ్యవహారంలో జోక్యం చేసుకుంది, అలాగే కొత్తగా అధికారం చేపట్టిన మహారాజుతో ఒక ఒప్పందాన్నీ కుదుర్చుకుంది, దీనిప్రకారం కొత్త రాజు మరాఠా సామ్రాజ్యం నుంచి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకోవడాన్ని బ్రిటిష్ గుర్తిస్తుంది, బ్రిటిష్ సార్వభౌమాధిపత్యాన్ని ఆ రాజు గుర్తించాలి. మరోవైపు రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం (1803–1805) లో భాగంగా పేష్వా బాజీ రావ్ II సైతం ఇదే రకమైన ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు.