ఆకాశం
ఆరుబయటనుండి పైకి చూస్తే మనకు కనిపించే నీలిరంగు ఆవరణమే ఆకాశం. ఆకాశానికి తెలుగు భాషలో వికృతి పదము ఆకసము. భూమి ఉపరితలంపై ఉండే మేఘాలు, నీటియావిరితో కూడిన వాయు ఆవరణాలపై పడిన సూర్యకాంతి పరావర్తనం చెందడం వలన ఆకాశం మనకు నీలిరంగులో కనబడుతుంది. కాని నిజానికి ఆకాశం ఏ రంగునూ కలిగి ఉండదు. అందుకే మనకు రాత్రి సమయంలో ఆకాశం సూర్యకాంతి లేకపోవడం వలన చీకటిగా కనిపిస్తుంది. ఆ చీకటిలో అనంత దూరాలలో ఉన్న నక్షత్రాలు, గ్రహాలు చిన్న చిన్న చుక్కలుగా కనిపిస్తాయి.
ఈ రకం రంగు ప్రశ్నలన్నిటికి సమాధానం అర్ధం కావాలంటే కాంతి ‘చెదరటం,’ అనే భావం అర్ధం కావాలి. గాలిలో అనేకమైన అణువులు (‘మోలిక్యూల్స్’), రేణువులు (‘పార్టికిల్స్') ఉంటాయి. ఉదాహరణకి ఆమ్లజని, నత్రజని అణువులు గాలిలో విస్తారంగా ఉంటాయి. అలాగే దుమ్ము రేణువులు, నీటి ఆవిరి అణువులు కూడ ఉంటాయి. కాంతి కిరణాలు సూర్యుడి దగ్గరనుండి మనకి చేరుకునేలోగా ఈ గాలిలో ప్రయాణం చేస్తాయి కదా. సూర్య కిరణాలు ఈ రేణువులని ఢీ కొన్నప్పుడు ఆ కాంతి చెల్లా చెదరవుతుంది. సూర్యుడి వెలుగు మన కంటికి తెల్లగా కనబడ్డప్పటికీ, అందులో ఎన్నో రంగులు ఉంటాయని ఇంద్ర ధనుస్సు చూసిన వారందరికీ పరిచయమైన విషయమే. తమాషా ఏమిటంటే ఒకొక్క రంగు ఒకొక్క విధంగా చెదురుతుంది. ఉదాహరణకి ఇంద్రధనుస్సులో తరంగ దైర్ఘ్యం (wavelength) తక్కువ ఉన్న ఊదా (‘వయలెట్’) రంగు ఎక్కువ చెదురుతుంది, తరంగ దైర్ఘ్యం ఎక్కువ ఉన్న ఎరుపు (‘రెడ్’) తక్కువ చెదురుతుంది. ( అది ప్రకృతి లక్షణం.)
అరోరా
అరోరాలు అయస్కాంత ఆవరణములో ఉన్న ఉత్తేజిత కణాలు (ఎలక్ట్రానులు) ఉపరితల వాతావరణము (80 కి.మీ కంటే ఎత్తైన) లో ఉన్న పరమాణువులతో తాడనము చెందడము వలన కలుగుతుంది. ఉత్తేజిత కణములు ఒక వెయ్యి నుండి 15 వేల ఎలక్ట్రాన్ వోల్టుల వరకూ శక్తిని పొంది పరమాణువులను తాడించగా పరమాణువులకు శక్తి వస్తుంది. పరమాణువులు వాటి శక్తిని కాంతి రూపములో విడుదల చేస్తాయి (ఫ్లోరొసెన్స్ను చూడండి) . అక్సిజన్ ఉండడము వలన ఆకుపచ్చ కాంతి (557.7 నానో మీటర్ల తరంగదైర్ఘ్యము వద్ద), ఎర్రటి కాంతి (630 నానో మీటర్ల తరంగదైర్ఘ్యము వద్ద) వస్తుంది. ఈ రెండు ఎలక్ట్రానుల నిషేదించబడిన పరివర్తన కనుక, కొత్త తాడనములు లేకపోయినప్పుడు ఆ కాంతి చాలా సేపు ఉంటుంది.