భారతదేశ చరిత్ర
మరాఠా సామ్రాజ్యం హిందవి స్వరాజ్య స్థాపనకు నిశ్చయించిన భోంస్లె వంశానికి చెందిన ఛత్రపతి శివాజీచే స్థాపించబడి సంఘటితం చేయబడింది. సర్ జె.ఎన్.సర్కారు శివాజీని "హిందూ జాతి ఉత్పత్తి చేసిన చివరి గొప్ప నిర్మాణాత్మకమైన మేధావి, జాతీయ నిర్మాత " గా వర్ణించాడు. అయితే శివాజీ సోదరసమానుడు వెంకోజీ తంజావూరు మరాఠా రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ఏదేమైనా మరాఠాల బలమైన శక్తిని సంపాదించిన ఘనత జాతీయంగా పేష్వా మొదటి బాజిరావోకు చేరుతుంది. చరిత్రకారుడు కె.కె. మొదటి బాజీరావ్ "మరాఠా సామ్రాజ్యం రెండవ స్థాపకుడిగా పరిగణించబడుతుందని" దత్తా రాశారు.
18 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మరాఠా ప్రాంతం పేష్వా పాలన (ప్రధాన మంత్రులు)లో సామ్రాజ్యంగా మారింది. 1737 లో మరాఠాలు ఢిల్లీ యుద్ధంలో మొఘల్ సైన్యాన్ని ఓడించారు. మరాఠాలు మొఘలులు, నిజాం, బెంగాలు నవాబు, దుర్రాని సామ్రాజ్యాల మీద దండెత్తి వారి సరిహద్దులను మరింత విస్తరించడానికి తమ సైనిక పోరాటాలను కొనసాగించారు. 1760 నాటికి మరాఠాల సాంరాజ్యం భారత ఉపఖండంలో అంతటా విస్తరించింది. మరాఠాలు కూడా మొఘల్ సింహాసనాన్ని నిర్మూలించి, ఢిల్లీలోని మొఘల్ సామ్రాజ్య సింహాసనంపై విశ్వస్వాష్ పెష్వాను ఉంచడం గురించి చర్చించారు.
మరాఠా సామ్రాజ్యం
1775లో బాంబే ప్రధాన స్థావరంగా కలిగిన బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పూణేలో రఘునాథ్‌రావ్ (రఘోబడాడా అని కూడా పిలుస్తారు) కు సంబంధించిన వారసత్వ పోరాటంలో జోక్యం చేసుకోవడంతో చోటు చేసుకున్న ఘర్షణ మొట్టమొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధానికి దారితీసింది. యథాతథ స్థితిని కొనసాగించాలని ఇరు పక్షాలు నిర్ణయించడంతో 1782లో ఆ యుద్ధం ముగిసింది. 1802లో బరోడా సింహాసనాన్ని అధిష్టించడం కోసం ఏర్పడిన పోరులో సింహాసన వారసుడికి సాయం చేయడం కోసం బ్రిటిష్ ఆ వ్యవహారంలో జోక్యం చేసుకుంది, అలాగే కొత్తగా అధికారం చేపట్టిన మహారాజుతో ఒక ఒప్పందాన్నీ కుదుర్చుకుంది, దీనిప్రకారం కొత్త రాజు మరాఠా సామ్రాజ్యం నుంచి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకోవడాన్ని బ్రిటిష్ గుర్తిస్తుంది, బ్రిటిష్ సార్వభౌమాధిపత్యాన్ని ఆ రాజు గుర్తించాలి. మరోవైపు రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం (1803–1805) లో భాగంగా పేష్వా బాజీ రావ్ II సైతం ఇదే రకమైన ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు.