కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
కాపర్(II)కార్బొనేట్
కాపర్ (II)కార్బొనేట్ యొక్క IUPAC పేరు డైకాపర్‌కార్బొనేట్ డైహైడ్రాక్సైడ్.కాపర్ కార్బొనేట్‌ను ఇంకా కాపర్‌కార్బొనేట్ హైడ్రాక్సైడ్, కాపర్ కార్బొనేట్ మరియు కుప్రిక్ కార్బొనేట్ అనికూడా పిలుస్తారు.
కాపర్ (II)కార్బొనేట్ భౌతికంగా ఆకుపచ్చని పొడిరూపంలో ఉండును. ఈ సమ్మేళనపదార్థం యొక్క అణుభారం 221.116 గ్రాములు/మోల్.కాపర్ (II)కార్బొనేట్ సంయోగపదార్థం యొక్క సాంద్రత 4.0 గ్రాములు/సెం.మీ.కాపర్ (II)కార్బొనేట్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 200 °C (392 °F;473K).కాపర్ (II)కార్బొనేట్ సమ్మేళనపదార్థం యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 290 °C(554 °F; 563 K),ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద వియోగం/విచ్చెదన చెందును. ఈ సంయోగ పదార్థము నీటిలో కరుగదు.
మౌలిక కాపర్ కార్బోనేట్‌ కాపర్(II)సల్ఫేట్ సజలద్రావణాన్ని మరియు సోడియం కార్బోనేట్ సజల ద్రావణంలను సంయోగపరచి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.మిశ్రమ ద్రావణంలో మౌలిక కార్బొనేట్ అవక్షేపంగా ఏర్పడుతుంది .
పై విధానంలో ఏర్పడిన మిశ్రమద్రావణంలోని మౌలిక కాపర్ కార్బోనేట్‌ను ఈ దిగువ పేర్కొన్న పధ్ధతిలో వేరు చేసెదరు. మొదట అవక్షేపాన్ని ఒడబోత (filter)లేదా అపకేంద్రిత (centrifuge)పద్ధతిలో ద్రావణం నుండి వేరు చేసెదరు.అవక్షేపాన్ని స్వేదనజలంతో కడిగి తిరిగి అపకేంద్రితం ద్వారా లేదా ఒడబోతద్వారా వేరు చేసెదరు. ఇలా వేరుపరచిన అవక్షేపం నీలిరంగులో ఉండును.
సంయోగ పదార్థము లోని అన్ని మూలకాలు వేరు వేరుగా(రాగి,కర్బనం,ఆక్సిజన్)విడగొట్టబడిన/విచ్చేదింపబడిన మొదటి సంయోగపదార్థం కాపర్ కార్బోనేట్.ఈ సంయోగ పదార్థాన్ని వేడి చేసిన ఉష్ణాత్మకంగా కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు కుప్రిక్ఆక్సైడ్(CuO)గా వియోగం చెందును. ప్రాథమిక కాపర్ కార్బొనైట్ లైన మలచిట్ మరియు అజురైట్‌లు రెండు వియోగం చెందినపుడు కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు కుప్రిక్ఆక్సైడ్(CuO)విడుదల అగును.
మాలాచిట్ మరియు అజురైట్ మౌలిక కాపర్ కార్బోనేట్‌లు రెండింటిని వర్ణకాలను తయారుచెయ్యుటకు ఉపయోగిస్తారు.మనుషుల పై విషప్రభావం కలిగించు లక్షణాలు కలిగిఉన్నను,లిప్‌స్టిక్ వంటి ముఖ సౌందర్యసామాగ్రి తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.చాలా సంవత్సరాలుగా కాపర్ కార్బొనేట్‌ను ఆల్గేనాశినిగా కొలనులలో,ఆక్వాకల్చర్ చెరువులలో కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.