శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు
కృష్ణదేవరాయలు స్వయంగా కవిపండితుడు కూడా కావడంతో ఇతనికి "సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు" అని బిరుదు. ఈయన స్వయంగా సంస్కృతంలో "జాంబవతీ కళ్యాణము", "మదాలసాచరితము", "సత్యవధూపరిణయము", "సకలకథాసారసంగ్రహము", "జ్ఞానచింతామణి", "రసమంజరి" తదితర గ్రంథములు, తెలుగులో ఆముక్తమాల్యద లేక గోదాదేవి కథ అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు. "తెలుగదేల యన్న దేశంబు తెలుగేను తెలుగు రేడ నేను తెలుగొకొండ ఎల్ల జనులు వినగ ఎరుగవే బాసాడి దేశభాష లందు తెలుగు లెస్స" అన్న పలుకులు రాయలు వ్రాసినవే. రాయల ఆస్థానానికి భువన విజయము అని పేరు. భువనవిజయంలో అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన, ధూర్జటి, మాదయ్యగారి మల్లన (కందుకూరి రుద్రకవి), అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, పింగళి సూరన, రామరాజభూషణుడు (భట్టుమూర్తి), తెనాలి రామకృష్ణుడు అనే ఎనిమిది మంది కవులు ఉండేవారని ప్రతీతి. వీరు అష్టదిగ్గజములుగా ప్రఖ్యాతి పొందారు.
పెద్దాపుర సంస్థానం
శ్రీ వత్సవాయి నాల్గవ తిమ్మజగపతిరాజు గారికి (1760-1797) అప్పుడు ఏడేడ్ల వయస్సు. వీరు పూసపాటి ఆనందగజపతి గారి భార్య చంద్రయ్యమ్మ గారి సంరక్షణమున పెరిగెను. ఆనంద గజపతి హైదరాబాద్ ముట్టడి సందర్భములో దారిలో కాలధర్మము నొందెను (1760). చంద్రయమ్మగారు తమ దత్తుడగు చిన విజయరామగజపతిని, నాల్గవ తిమ్మజగపతిని తోడ్కొని నవాబుతో రాజీపడి విజయనగర రాజ్యము విజయరామ గజపతికిని, పెద్దాపుర రాజ్యము 4వ తిమ్మజగపతికిని స్థిరపరచెను. వీరివురును ప్రియమిత్రులు.