బైబిల్
పాత నిబంధన భాగం హెబ్రీయ భాషలో వ్రాయబడగా, క్రొత్త నిబంధన భాగం క్రీస్తు శకంలో గ్రీకు భాషలో వ్రాయబడింది. బైబిలులోని ప్రతి వాక్యానికి అదే అధ్యాయానికి లేదా వేరే అధ్యాయానికి లేదా వేరే పుస్తకానికి చెందిన మరో వాక్యంతో సంబంధం ఉంటుంది. ప్రపంచంలో అత్యధికంగా అమ్ముడయ్యే పుస్తకాల్లో బైబిలు మొదటిది అని చెప్పడంలో సందేహం లేదు. అత్యధిక విమర్శకులు కలిగిన పుస్తకం కూడా బైబిలే. క్రైస్తవుల నమ్మకం ప్రకారం బైబిలు పదునైన రెండంచుల ఖడ్గం. బైబిలు చేతిలో ఉంటే ధైర్యంగా ఉంటుందని, రక్షణగా ఉంటుందని, ఎక్కడికి వెళ్ళినా లేదా విజయం సిద్ధిస్తుందని క్రైస్తవులు నమ్ముతారు. బైబిలులోని పాత నిబంధన గ్రంథములోని వృత్తాంతాలు చరిత్ర సంఘటనలు కాకపోయినా సామాజిక పరిస్థితులు చూపిస్తాయి. ఏసు క్రీస్తు జీవితము చరిత్రయే అయినా క్రొత్త నిబంధన లిఖించబడినది ఏసు క్రీస్తు మరణించిన తర్వాత కాలంలోనే. హిందూ వేదాలవలే బైబిలు కూడా త్రైత సిద్ధాంతమునకు చెందినది.
పోలాండ్
పోలిష్ భాషలో తొలి డాక్యుమెంట్ చేసిన పదబంధం "డే యుత్ ఐయా పిబ్రుస్సా, ఎ టి పోజివాయి" ("నాన్ను పిండిచేయనిచ్చి మీరు విశ్రాంతి తీసుకొండి"), పోలాండు ఆరంభకాల సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇది 1269 - 1273 మధ్య లిబెర్ ఫౌండేషన్స్ లాటిన్ భాష క్రానికల్‌లో పియోటర్ (పీటర్) అనే పేరుతో పిలిచారు. దీనిలో హెన్రీకో, సిలెసియాలో సిస్టెర్సియన్ మఠం చరిత్రను వర్ణించారు. వంద సంవత్సరాలు క్రితం బోహేమియన్ సెటిలర్ దీనిని వెలిబుచ్చాడు. క్వెర్న్-రాతితో అతని భార్య నిర్వహించిన విధి పట్ల కనికరం చూపిస్తూ వ్యక్తం చేయబడింది. ప్రపంచ యునెస్కో రికార్డు మెమొరీలో ఈ వాక్యం చేర్చబడింది.
లాటిన్, పాత పోలిష్ భాషలలో మధ్యయుగానికి చెందిన నమోదిత హోలీ క్రాస్ ప్రసంగాలు, అలాగే క్వీన్ సోఫియా బైబిల్ (మొట్టమొదటి పోలిష్-భాష బైబిల్) ఉత్తమ పోలిష్ వ్రాతప్రతులు ఉన్నాయి. 1470 లలో స్థాపించబడిన " కస్పర్ స్టాబ్యు " ముద్రణాలయం మొదటి ముద్రణ గృహాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడుతుంది. అదే సమయంలో పోలాండులో జాన్ హల్లర్ వాణిజ్య ముద్రణ మార్గదర్శకుడిగా పరిగణించబడ్డుతున్నాడు. హాలర్'స్ కలేన్డరియం క్రోకోవియన్స్ 1474 లో తయారు చేయబడిన ఒక ఖగోళ గోడ క్యాలెండర్ పోలండులో ఉనికిలో ఉన్న పురాతన ప్రింటుగా భావించబడుతుందొ.
13 వ శతాబ్దంలో లాటిన్లో పోలిష్ హిస్టారియోగ్రఫీని విస్తరించే తర్వాత విన్సెంట్ కడ్లూబ్, క్రాకోప్ బిషప్, 15 వ శతాబ్దంలో జాన్ డ్లోగోస్జ్లు వారసత్వం కొనసాగించారు. విడిచిపెట్టిన కోచనోవ్‌స్కీ మొకొలాజ్‌లా తన రచనల్లో చాలా భాగం పోలిషులో వ్రాసి మొదటి పోలిష్ పునరుజ్జీవనా రచయితలలో ఒకరిగా పేరు గాంచాడు. ఫిలిప్పో "కాలిమ్యాక్" బునాక్కోరిసి, కాన్రాడ్ సెల్లెస్, లారెంట్స్ కోర్వినస్ వంటి విదేశాలకు చెందిన ప్రఖ్యాత కవులు, రచయితలకు కూడా పోలాండ్ అతిధిగా ఉంది. లాటిన్ భాషను తన ప్రార్థనా సాధనంగా ఉపయోగించిన పోలిష్ రచయిత, క్లెయెన్స్ "ఇయాన్సియస్" జానికి ఆకాలంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన లాటిన్ కవిలలో ఒకరుగా పోప్ వద్ద సత్కారం అందుకున్నాడు. పోలిష్ పునరుజ్జీవనంలో జోహాన్నెస్ డన్తిస్కోస్, ఆండ్రూస్ ఫ్ర్రియస్ మోడ్రేవియస్, మతియాస్ సర్బివియస్, పియోటర్ స్కర్గ వంటి ఇతర రచయితలు గుర్తింపు పొందారు. ఈ కాలంలో పోలాండులో ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణలు ప్రారంభమయాయి. పోలిషు సంస్కరణ ప్రధాన పాత్ర వహించిన జాన్ లాస్కి ఇంగ్లాండ్ రాజు రెండవ ఎడ్వర్డ్ అనుమతితో 1550 లో లండన్ ఐరోపా ప్రొటెస్టంట్ సమాజం రూపొందించాడు.