కాపర్(II) ఆక్సైడ్
కాపర్(II)ఆక్సైడ్ లేదా కుప్రిక్ ఆక్సైడ్ అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనపదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన సంయోగపదార్థం.రాగిమరియు ఆక్సిజన్ మూలకపరమాణువుల సంయోగం వలన ఈ సంయోగపదార్థ ఏర్పడినది. ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనికసంకేత పదం CuO.కాపర్(II)ఆక్సైడ్ రెండు స్థిరత్వముఉన్న రూపాలలో లభించును., ఒకటి నల్లటి ఘనపదార్థం కాగా రెండవది CuO.టేనోరైట్ మరియు పారామేలకోనైట్ అనునవి ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క ఖనిజాలు.ఈ సంయోగపదార్థం రాగి లోహాఖనిజాల త్రవ్వకంలో ఉత్పత్తిగా లభిస్తుంది. కాపర్(II)ఆక్సైడ్ పలు రాగిని కలిగిన ఉత్పత్తులకు మరియు చాలా రసాయన సంయోగపదార్థాల ఉత్పత్తికి పుర్వగామి(precursor)గా పనిచేయును.
రాగి ముడిఖనిజం నుండి పెద్దమొత్తంగా రాగిని సంగ్రహించు పైరోమెటాలార్జి పద్ధతిలోనే కాపర్(II)ఆక్సైడును సంగ్రహించెదరు.ముడి ఖనిజాన్నిమొదట సజలఅమ్మోనియం కార్బొనేట్,అమ్మోనియా మరియు ఆక్సిజన్ మిశ్రమంతో ఘన రాగి(I),రాగి(II)అమ్మైన్ సంక్లిష్టాలను సంగ్రహించెదరు. ఈ సంక్లిష్ట పదార్థాలను నీటిఆవిరితో వియోగం చెందేలా చేసి కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు. రాగిలోహాన్ని 300-800 °C వరకు గాలిలో వేడి చెయ్యడం వలన కూడా కాపర్ ఆక్సైడును ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పరిశోధన ,ప్రయోగశాలలో ఉపయోగార్థమైనఅవసరమైన కాపర్(II)ఆక్సైడును కాపర్(II)నైట్రేట్,కాపర్(II)హైడ్రాక్సైడ్ లేదా కాపర్(II)కార్బొనేట్‌లను వేడిచెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.
పంచదారకు ప్రత్యామ్నాయాలు ,
ఇది హెర్బల్ ప్రొడక్ట్ . FDA దీనిని మంచిదిగా గుర్తించినది . దీనిని వేల యేళ్ళ క్రితం నుండి వాడుతున్నారు . అమెరికాలో కొకొ-కోళా , పెప్సీ లాంటి పానీయాలలో వాడుతున్నారు . ఎక్కువగా వాడడం వల్ల బరువు పెరిగే అవకాశమున్నది ..దీని తీపిదనము ఇన్‌సులిన్‌ తయారీని ప్రేరేపిస్తుందని శాస్త్రజ్ఞులు అంటారు . సైక్లమేట్ (cyclamate) :శాస్త్రీయంగా ఇది sodium or calcium salt of cyclamic acid. పంచదార కంటే 30-50 రెట్లు తీపిని కలిగి ఉంటుంది . రుచి కొంచం ఎగటుగా కొంచం చేదుగా ఉన్నందున తక్కువగా వాడుతారు .సాక్కిరిన్‌, అసర్పర్టేం పొటాసియం కంటే బాగుంటుందని వాడాక దారులు అంటారు . దీన్ని అమెరికాలో 1937 లో కనిపెట్టేరు . సాక్కరిన్‌ : 1879 లో మొదటిగా Remsen and Fahlberg కనిపెట్టేరు . ఎక్కువగా , ఎక్కువకాలము సాక్కరిన్‌ వాడకం బ్లాడర్ క్యాన్సర్ వస్తుందని భయము ఉంది . అందువల్ల WHO దీని గాడకాన్ని నియంత్రణ చేయడం జరిగింది . ఆస్పర్టేమ్‌ (Asparteme) : దీన్ని 1965 లో James M.Schlatter కనిపెట్టేరు . ఇది aspartic acid , phenylalanine అనే రెండు అమైనో యాసిడ్స్ నుండి తయారవుతుంది . పంచదార కంటే యాస్పర్టేం 200 రెట్లు తీపిని కలిగి ఉంటుంది . ఇది అమైనో యాసిడ్స్ అయినందున ప్రోటీన్స్ లా శక్తి పరిమాణాలు కలిగి ఉంటుదని తక్కువగా తీపి కోసమే వాడడం వల్ల కేలరీలు పరిమితమతాయని అంటారు . ఇది క్యాన్సర్ కలిగించే కారకమని (cancerogenic) బావిస్తారు . ఇంతవరకూ సరియైన ఆధారాలు లేవు . సూక్రలోజ్ (sucralose): సూక్రోజ్ కాని రఫినేజ్ క్లోనినేట్ చేయడం వలన ఇది తయారవుతుంది . పంచదార లాగనే రుచిగా ఉంటుంది . శాస్త్రీయముగా 3 క్లోరీన్‌ ఆటంస్ లను 3 హైడ్రాక్షిల్ గ్రూప్స్ భర్తీ చేయడ జరుగుతుంది . . . కాబట్టి సూక్రోజ్ లా కేలరీస్ (శక్తిని ) ఇవ్వదు . పంచదారకంటే 600 రెట్లు తీపిదనము కలిగి ఉంటుంది . FDA ఏఫ్రూవల్ చేసింది . ఆర్గనొక్లోరైడ్స్ అనే కెమికల్స్ ఉన్నందున క్యాన్‌సర్ కలిగింఛే లక్షణము ఉంటుందని బావించినా శరీరము ఇది అంతగా ఏ పక్రియా చెందదు , జీర్ణక్రియ అవదు కాబట్టి చెడు ప్రభావాలు ఉండవనే అనుకోవాలి . అన్ని స్వీట్నర్స్ లో ఇది చాలామంచిదనే చెప్పాలి . లెడ్ ఎసిటేట్ (Lead acetate) : దీన్ని సుగర్ ఆఫ్ లెడ్ అని అనేవారు . మొదట్లో దీన్ని రోమన్లు ఎక్కువగా వాడినా లెడ్ పోయిజినంగ్ వలన వాడకం పూర్తిగా మానివేసారు . మాల్టిటాల్ (maltitol) : ఇది సుగర్ ఆల్కహాల్ . పంచదారకు దగ్గర పోలిక ఉంటుంది . కేలరీ వ్యాల్యూ చాలా తక్కువ . అందుకే స్వీట్నర్ గా వాడుతారు . Maltitol is made by hydrogenation of maltose obtained from starch. వేడిని తట్టుకునే తత్వమున్నందున వంటకాలలో దీనిని వాడుతారు . ఇది నోటిలో బాక్టీరియా వలన ఉపయోగించబడదు కనున దంత క్షయానికి దారితీయదు . నెమ్మదిగా అబ్సార్బ్ అవడము , కేలరీ వ్యాల్యూ తక్కువగా ఉండడం వల్ల దీనిని వాడవచ్చును . ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకుంటే లాక్షేటివ్ గా పనిచేసి విరేచనాలు అగును . నా అభిప్రాయము : సాక్కరిన్‌ , ఆస్పర్టేమ్‌ , సుక్రలోజ్ , మాల్టిటాల్ , సార్బిటాల్ ఆరోగ్యాన్ని అంతగా పాడుచేయవు కావున వాడడానికి మంచివి .