దాశరథీ శతకము
దాశరథీ శతకము శ్రీరాముని ప్రస్తుతిస్తూ కంచర్ల గోపన్న 17వ శతాబ్దంలో రచించిన భక్తి శతకము. ఈ శతకానికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ అనే మకుటం అన్ని పద్యాలలో చివరగా వస్తుంది. దాశరథీ అనగా దశరథుని పుత్రుడైన శ్రీరాముడు.
గోపన్న ఆత్రేయస గోత్రుడు . కాంమాంబ యాతని తల్లి, తండి... లింగన మంత్రి. ఈ విషయమును ఇతడు ఈ పద్యమున తెలెపెను.
ఈ కవి ఈ శతకమే గాక మరికొన్ని గ్రంథములను కూడా వ్రాసినట్లు కానీ వాటిని ఇతరులు మోసముతో తస్కరించినట్లూ ఈ క్రింది పద్యము వలన తెలియుచున్నది.
శ్రీ రఘురామ! చారుతుల - సీదళధామ శమక్షమాది శృం
గార గుణాభిరామ ! త్రిజ - గన్నుత శౌర్య రమాలలామ దు
ర్వార కబంధరాక్షస వి - రామ ! జగజ్జన కల్మషార్నవో
త్తారకనామ ! భద్రగిరి - దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ
ప్రాచీనాంధ్ర గాథలు
ప్రాచీనాంధ్ర గాథలు ప్రముఖ రచయిత, పండితుడు తిరుమల రామచంద్ర గారు గాథాసప్తశతిలోని కొన్ని గాథలు తీసుకుని అల్లిన కథలు. రెండువేల యేళ్లనాటి ఆంధ్రుల ఆచార వ్యవహారాలు, తిండితిప్పలు, కష్టసుఖాలు ఈ కథల్లో ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఆంధ్రశాతవాహన కాలం నాటి ప్రాకృత సాహిత్యం నుంచి విశ్వసాహిత్యంలో శాశ్వత స్థానం సంపాదించున్న రెండు గ్రంథాల్లో గాథాసప్తశతి ఒకటి. క్రీ.శ. 25-30 మధ్య శాతవాహన సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన కవి వత్సలుడు హాలుడు ఈ గ్రంథాన్ని సంతరించాడు. ఆనాడు ప్రచారంలో ఉన్న కోటి గాథల నుంచి ఏర్చి కూర్చిన గ్రంథం "గాథాసప్తశతి". 300వందల మంది రచయితలు, రచయిత్రులు ఈ కథలను రచించారంటే ఆనాటి ప్రాకృత సాహితీ వైభవం తెలుస్తుంది. అపురూపమైన ఈ కావ్యాన్ని శ్రీనాథుడు తెనుగు చేయడంతోపాటు, ప్రోలయ వేమారెడ్డి తదితరులు ఈ గ్రంథానికి తెలుగులో టీక తాత్పర్యాలు రచించారు.
సంస్కృత, ప్రాకృత, తెలుగు, కన్నడ, హిందీ, ఆంగ్లాది బహుభాషల్లో పండితుడు, సృజనాత్మక రచయిత, అనువాదకుడు తిరుమల రామచంద్ర విశిష్టమైన గాథాసప్తశతి గాథలను కథలుగా మలిచారు. ఈ కథలు మొదట పల్లకి పత్రికలో ధారావాహికంగా వెలువడగా తిరుమల రామచంద్ర శతజయంతి సందర్భంగా జూన్ 2013న ఎమెస్కో బుక్స్ ప్రచురణ సంస్థ వారు తిరుమల రామచంద్రకు నివాళిగా ప్రచురించారు.