ఆచార్య హేమచంద్రుడు
ఆయన గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని "ఢంఢుక" (అహ్మదాబాద్ దక్షిణ ప్రాంతం నుండి 100 కి.మీ. దూరంలో) గ్రామములో చాచాదేవ మరియు పాహినీ దేవిలకు జన్మించాడు. వారు అతనికి "చంద్రదేవ" అని నామకరణం చేసిరి. ఆయన జన్మ ప్రదేశంలో జైన తీర్థం అయిన మొథీరా ఉన్నది.ఆయన యువకునిగా ఉన్నపుడు "దెరసార్" వద్ద సన్యాసి దీక్షను ప్రారంభించి తన పేరును "సోమచంద్ర"గా మార్చుకున్నాడు. ఆయన మత గ్రంథములు, తత్వ శాస్త్రము, తర్క శాస్త్రము మరియు వ్యాకరణ శాస్త్రముల పై శిక్షణ పొందాడు. క్రీ.శ.1110 లో తన 21 వ సంవత్సరంలో ఆయన జైనుల లో శ్వేతాంబరుల ఆచార్యునిగా గుర్తింపబడ్డాడు. ఆయనకు సోమచంద్రుడుగా నామకరణం జరిగింది. ప్రస్తుతం హేమచంద్రునిగా ప్రజాదరణ పొందింది.
హంపీ నుంచి హరప్పా దాక
హంపీ నుంచి హరప్పా దాక బహుభాషావేత్త, రచయిత, అనువాదకుడు, పండితుడు తిరుమల రామచంద్ర ఆత్మకథ. ఆత్మకథా సాహిత్యంలోనే కాక తెలుగు సాహిత్యంలోనే విశిష్టమైన రచనగా పేరొందింది.
హంపీ నుంచి హరప్పా దాక మహాపండితులు, మనస్వి తిరుమల రామచంద్ర జీవితంలో 25 శాతం కాలానికి అక్షర రూపం. రామచంద్ర పుట్టి పెరిగిన హంపీ ప్రాంతం నుంచి నవయువకునిగా ఆయన హరప్పా శిథిలాల ప్రాంతాన్ని దర్శించడం వరకూ ఈ ఆత్మకథ సాగుతుంది. సంస్కృతి పట్ల అపరిమితమైన ప్రేమ, సంస్కృతి సమగ్ర స్వరూపాన్ని దర్శించేందుకు ఆయన చేసిన అన్వేషణ, భిన్న అనుభవాల్లో పొందిన జీవిత సారం వంటివి ఈ ఆత్మకథలో రామచంద్ర అందించారు. హంపీ శిథిలాల్లోని తమ ఊళ్లో చిన్నప్పటి ఆటపాటల ప్రదేశాల్లో చారిత్రికాంశాలు, తన ఊళ్లో బసివిగా జన్మించినా పెళ్ళికాకున్నా సహచరుణ్ని భర్తగా భావించే సాధ్వీమణి, నత్తిని తాను పోగొట్టుకునేందుకు వాసుదాసు చిట్కా వాడి చేసిన కృషి, పాండిత్య సభల్లోని వాతావరణం, తమ గురువుల సౌహార్దత, నాటి అద్భుతమైన బలశాలులు, స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భాగస్వామ్యం, కుట్రకేసులో ఇరుక్కోవడం, తాళపత్ర గ్రంథాల మధ్య ఉద్యోగం, మిలట్రీలో చేరడం, సైన్యంలో ఓ మంచిపని చేసి ఉద్యోగాన్ని కోల్పోవాల్సి రావడం, పచ్చని పంజాబు మొక్కజొన్న తోటల్లో తిరిగిన అనుభవం, చివరికి సింధునదిలో స్నానమాడి ప్రాచీన భారత చరిత్రకు సాక్ష్యాలైన హరప్పా శిథిలాలను దర్శించడం వరకూ సాగుతుంది ఈ గ్రంథం. భారతీయ సంస్కృతి సంస్కృతి సమగ్ర స్వరూపాన్ని దర్శించే ప్రయత్నం చేసిన మనస్విగా రామచంద్ర విస్తృత అనుభవాలు చదవడానికి విలువైనవిగా నిలుస్తాయి.