రూపాయి
దేశవిభజన తరువాత మొదట్లో పాకిస్తాను భారత రూపాయినే వాడేది; దానిపై పాకిస్తాను ముద్ర వేసుకునేవారు. గతంలో కువైట్, బహ్రెయిన్, కతర్, యు.ఎ.ఇ, మలేసియా లలో కూడా భారత రూపాయినే అధికారిక ద్రవ్యంగా వాడేవారు. దేశం బయట చెలామణీ కోసమై, ప్రత్యేకంగా గల్ఫ్ రూపీని 1959 మే 1 నాటి చట్టసవరణ ద్వారా భారత ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది. బంగారం దొంగరవాణా ద్వారా దేశ విదేశీ మారక ద్రవ్యంపై వస్తున్న వత్తిడిని తగ్గించందుకు గాను ఈ చర్య తీసుకున్నారు. 1966 జూన్ 6 న భారత్ తన ద్రవ్య విలువను తగ్గించినపుడు అప్పుడు గల్ఫ్ రూపీని వాడుతున్న ఒమన్, కతర్, ఇప్పటి యు.ఎ.ఇ లోని దేశాలు గల్ఫ్ రూపీ స్థానంలో తమ తమ ద్రవ్యాలను ప్రవేశపెట్టాయి. కువైట్ 1961 లోను, బహ్రెయిన్ 1965 లోను ఆ పని చేసేసాయి.
పురాతన రోమ్
పురాతన రోమ్‌లో వస్తుమార్పిడి ఉపయోగించబడేది, తరచు ఇది పన్ను సేకరణలో ఉపయోగించబడేది, రోమ్‌లో అభివృద్ధి చెందిన నాణేలవ్యవస్థ ఉండేది, ఇత్తడి, కంచు, మరియు ఖరీదైన లోహాలు సామ్రాజ్యమంతా చెలామణిలో ఉండేవి మరియు కొన్ని భారతదేశంలో కూడా కనుగొనబడ్డాయి. క్రీ.పూ.3వ శతాబ్దానికి ముందు రాగి మధ్య ఇటలీ అంతా బరువుతో వర్తకం చేయబడి, గుర్తింపులేని ముద్దలతో కొలువబడేది. ప్రారంభ రాగి నాణేలు ("వంటివి" ) రాగి యొక్క ఒక రోమన్ పౌండ్ ముఖ విలువను కలిగిఉండేవి, కానీ తక్కువ బరువును కలిగిఉండేవి. ఆ విధంగా, ఒక మారక ప్రమాణంగా రోమన్ ద్రవ్యం యొక్క ఉపయోగం స్థిరంగా ఒక లోహంగా దాని సహజ విలువను మించిపోయింది. నీరో, వెండి డినరియాస్ యొక్క విలువను తగ్గించడం ప్రారంభించిన తరువాత, దాని చట్టపరమైన విలువ సహజ విలువ కంటే మూడింట ఒక వంతు ఎక్కువగా అంచనా వేయబడింది.