భారతదేశంలో అధికార హోదా లేని ముఖ్యమైన భాషలు
భారతదేశంలోని కేంద్రం కానీ, రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు కానీ అధికారిక భాషలుగా గుర్తించని ముఖ్యమైన భాషల జాబితా ఇది. భారత్ లోని వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలు అనేక భాషలు మాట్లాడుతారు. కనీసం 800 భాషలు, 2000 వరకు యాసలు గుర్తించబడ్డాయి. ఐతే వీటిలో హిందీ, ఇంగ్లీషు కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక భాషలుగానూ, మరో 22 భాషలు రాజ్యాంగపు ఎనిమిదవ షెడ్యూల్ ద్వారా గుర్తింపు పొందినవి గానూ ఉండగా, మరికొన్ని భాషలు కేవలం రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల స్థాయిలో అధికారికంగా గుర్తించబడివున్నాయి. ఇవి కాక ముఖ్యమైన భాషలు మరెన్నో ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని:
50 లక్షలకు పైగా ప్రజలు మాట్లాడుతున్నప్పటికీ అధికార హోదా లేని భాషలు ఇవి. వీటిని హిందీ లోని వివిధ రకాలుగా స్థానికులు భావిస్తారు.
మణిపురి భాష
మణిపురి (మీటేయ్) భాష మణిపూర్‌లోని అన్ని జాతుల వారూ ఒకరితో ఒకరు సంభాషించుకునేందుకు ఉపయోపడుతూ, తద్వారా మణిపూర్‌లోని జాతులన్నిటి ఐక్యతకు కారణంగా నిలుస్తోంది. 1992లో 72వ సవరణ ద్వారా దీన్ని రాజ్యాగంలోని షెడ్యూల్డ్ భాషల జాబితాలో చేర్చి, భారత యూనియన్ గుర్తించింది. మణిపురిని మణిపూర్‌లో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయి వరకూ బోధనా మాధ్యమంగా ఉపయోగించడంతో పాటుగా భారతదేశంలోని విశ్వవిద్యాలయాల్లో పోస్టు గ్రాడ్యుయేషన్, పరిశోధన స్థాయిలో ఒక సబ్జెక్టుగా బోధిస్తున్నారు.