మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే "మంగోల్" అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. "మంగోల్" అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
బికానెర్
బికా తర్వాత మరో 100ఏళ్లకు, 1571 నుంచి 1611 వరకు ఆరవ రాజు హోదాలో బికానెర్‌ను పాలించిన రాజా రాయ్ సింగ్‌జీ హయాంలో బికానెర్ కీర్తిప్రతిష్ఠలు మరోసారి సుసంపన్నమైనాయి. మొఘల్ సామ్రాజ్యం పాలన ఈ దేశంలో ప్రారంభమైన సమయంలో మొఘల్ చక్రవర్తి సర్వాధికారాన్ని ఆమోదించిన రాజా రాయ్ సింగ్‌జీ, అక్బర్, ఆయన కుమారుడైన జహంగీర్ చక్రవర్తి పాలనా కాలంలో సైనిక జనరల్ హోదాలో ఉన్నత పదవిని సంపాదించుకున్నారు. మరోవైపు మేవార్ రాజ్యంలో సగభాగాన్ని జయించి పెట్టిన యుద్ధాన్ని విజయవంతగా నిర్వహించిన కారణంగా మొఘల్ చక్రవర్తుల నుంచి ఆయన అనేక ప్రశంసలు, బహుమతులు అందుకున్నారు. ఇందులో భాగంగానే ఆయనకు గుజరాత్, బురహన్‌పూర్‌లలో జాగీర్‌లు (భూములు) లభించాయి. ఈ జాగీర్ల నుంచి అత్యధిక పన్నులు లభించడంతో ఒక సాధారణమైన ప్రాంతంలో ఆయన జునాగఢ్ కోటను నిర్మించగలిగారు. కళలు, వాస్తు నిర్మాణంలో ఆయన నిపుణుడు కావడంతో పాటు, అనేక దేశాలను సందర్శించిన సమయంలో అక్కడి అనేక స్మారక నిర్మాణాలు ఆయనపై ప్రభావం చూపడంతో అద్భుతమైన రీతిలో ఆయన జునాగఢ్ కోటను నిర్మించారు.
ఇక 1631 నుండి 1639 వరకు మొఘల్ సార్వభౌమాదిపత్యం కింద పాలన సాగించిన కరన్ సింగ్ ఇక్కడ కరన్ మహల్ ప్యాలెస్‌ను నిర్మించాడు. ఆయన తర్వాత పాలన సాగించిన రాజులు సైతం ఈ మహల్‌కు మరిన్ని అంతస్తులను, సొబగులను సమకూర్చారు. 1669–98 మధ్య కాలంలో బికానెర్‌ను పాలించిన అనూప్ సింగ్, కొత్త ప్యాలెస్‌లు, జెననా గదులు (స్త్రీల కోసం రాచరిక భవనాలు) నిర్మించడం ద్వారా కోట ప్రాంగణానికి మరిన్ని కొత్త హంగులు చేకూర్చాడు. దీంతోపాటు దివాన్-ఐ-ఆమ్ (బహిరంగ ప్రేక్షక మందిరం) నిర్మించడం ద్వారా, కరన్ మహల్‌కు ఆయన కొత్త రూపాన్ని అందించారు. ఈ మందిరాన్ని అనూప్ మహల్ పేరుతో పిలుస్తారు. అటుపై 1746 నుంచి 1787 వరకు పాలించిన గజ్ సింగ్, చంద్ర మహల్ (చంద్రుని ప్యాలెస్) పేరుతో మరో కొత్త భవనాన్ని నిర్మించాడు. ఈయన తర్వాత 1787 నుంచి 1828 వరకు పాలించిన సూరత్ సింగ్, ప్రేక్షక మందిరాన్ని (సమాచార పెట్టెలోని చిత్రాన్ని చూడండి) అద్దం, ఆహ్లాదకరమైన వర్ణ చిత్రాలతో సుందరంగా ముస్తాబు చేశాడు. 1872 నుంచి 1887 వరకు పాలించిన దుంగార్ సింగ్, బదల్ మహల్ (వాతావరణ ప్యాలెస్) పేరుతో వర్షం కురుస్తున్న, మేఘాలు అలుముకున్న రూపంలో (బికానెర్ లాంటి ఎడారి ప్రాంతంలో ఇలాంటి అనుభవం అరుదైన సంఘటన) ఉన్న దృశ్యం కనిపించేలా ఒక భవనాన్ని నిర్మించాడు. 1887 నుంచి 1943 వరకు పాలించిన గంగా సింగ్, గంగా నివాస్ ప్యాలెస్ నిర్మించాడు. ఈ భవనం ప్రవేశ ద్వారంపైన గోపురాలు నిర్మించబడ్డాయి. సర్ శ్యామూల్ స్విన్టన్ జాకబ్ ద్వారా ఈ భవనం రూపకల్పన చేయబడింది. మరోవైపు గంగా సింగ్ కుమారుడు సదుల్ సింగ్ 1943లో తన తండ్రి వద్ద నుంచి రాజ్యాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నప్పటికీ, 1949లో ఆయన తన రాజ్యాన్ని స్వతంత్ర భారతదేశంలో విలీనం చేశారు. అటుపై ఆయన 1950లో మరణించారు.