సమాచార హక్కు
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సంస్థల నుంచి సమాచారాన్ని అడిగి తీసుకునే అధికారమే సమాచార హక్కు (Right to Information). మనం ఏ ఆఫీస్ లో కాలిడినా కావలిసిన సమాచారంపొందుట దుర్లభం. లంచం ఇచ్చుకోనిదే ఫైలు కదలదు. సామాన్యుడికి ఏ ఆఫీసుకు వెళ్ళినా పనిచేయించుకోవటం, తనకు కావలసిన సమాచారాన్ని రాబట్టటం చాలా కష్టం.ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం 12 అక్టోబర్ 2005 తేదీన ఈ సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act) * భారతదేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిని ఉపయోగించుకొని, ప్రభుత్వ పనులపై సమచారాన్ని పొందవచ్చు. ఇంతకుముందు పార్లమెంటు, లేక విధాన సభ లేక విధాన పరిషత్ సభ్యులకు గల ఈ సౌకర్యాన్ని, ఈ చట్టం ద్వారా ప్రజలందరికి కలిగింది. ప్రభుత్వ అధికారులు అడగకపోయినా వారంతట వారే విధి విధానాలు, ఉద్యోగుల బాధ్యతలు మొదలైన 17 అంశాల గురించి సమాచారం ఇవ్వాలి. దీని ప్రకారం ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో సహాయ పౌర సమాచార అధికారి, పౌర సమాచార అధికారి, అప్పిలేట్ అధికారుల పేర్లు, వారి ఫోన్ నెంబర్లను, ప్రజలకు కనిపించే విధంగా బోర్డుమీద స్పష్టంగా రాసి ఉంచాలి.సమాచార హక్కు చట్టం లో మెుత్తం 6 అధ్యాయాలు, 31సెక్షన్లు ఉన్నాయి.
భారతదేశంలో సమాచార మార్పిడులు
680 మిలియన్ల పైగా వినియోగదారుల సమూహంతో, భారతదేశంలో మొబైల్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ వ్యవస్థ ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద వ్యవస్థగా ఉండి 1990లలో ప్రైవేట్ రంగానికి ద్వారాలు తెరిచింది.
దేశమంతా మండలాలుగా పిలువబడే బహుళ ప్రాంతాలు (జోన్లు)గా విభజింపబడింది ( దాదాపు రాష్ట్రాల సరిహద్దులతో). ప్రభుత్వం మరియు అనేక ప్రైవేట్ భాగస్వాములు స్థానిక మరియు సుదూర టెలిఫోన్ సేవలను కల్పిస్తున్నారు. వీటిమధ్య పోటీవల్ల ధరలు తగ్గి, భారత దేశంలో కాల్ ధరలు ప్రపంచంలో అత్యంత చౌకైన వాటిలో ఒకటిగా ఉనాయి. సమాచార మంత్రిత్వశాఖ తీసుకోబోతున్న నూతన చర్యల వల్ల రేట్లు మరింత తగ్గుముఖం పడతాయని భావించబడుతోంది. సెప్టెంబరు 2004లో మొబైల్ ఫోన్ కనెక్షన్ల సంఖ్య ఫిక్స్డ్-లైన్ కనెక్షన్ల సంఖ్యను అధిగమించి, ప్రస్తుతం తీగఆధారిత విభాగాన్ని 20:1 నిష్పత్తితో మరుగుజ్జుగా చేసింది. మొబైల్ వినియోగదారుల సమూహం నూటముప్ఫై రెట్లకు పైగా పెరిగి, వీరి సంఖ్య 2001లో 5మిలియన్ల నుండి సెప్టెంబరు 2010నాటికి 680మిలియన్లకు పెరిగింది (9 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వ్యవధిలో). భారతదేశం ప్రాథమికంగా 900 MHz పట్టీలో GSM మొబైల్ వ్యవస్థను అనుసరిస్తుంది. ఇటీవలి ఆపరేటర్లు 1800 MHz పట్టీలో కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రధాన పోటీదారులుగా ఎయిర్‌టెల్, రిలయెన్స్ ఇన్ఫోకామ్, వొడాఫోన్, ఐడియా సెల్యులర్ మరియు BSNL/MTNL ఉన్నాయి. కొన్ని రాష్ట్రాలకే పరిమితమైన చిన్న పోటీదారులు చాలామంది ఉన్నారు. అత్యధిక ఆపరేటర్లకు మరియు విదేశీ వాహకులకు మధ్య అంతర్జాతీయ రోమింగ్ ఒప్పందాలు ఉన్నాయి.