ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవం
కాగా ఇక్కడ ఒక చారిత్రక విషయాన్ని గమనించాలి. 1956 దాకా రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు ఉనికిలో ఉన్నాయి. అప్పటిదాకా 13 జిల్లాల ఆంధ్రరాష్ట్రం పనిచేసింది. అదే రాష్ట్రం 1956లో తెలంగాణతో కలిసింది. తాత్కాలికంగా ఉనికిని కోల్పోయి తిరిగి 2014 లో విడిపోయింది. కాబట్టి ఇది ఒక కొత్త రాష్ట్రం కాదు. కాగా అక్టోబరు 1నే ఆంధ్ర రాష్ట్రం అనేది కొత్తగా మద్రాసు నుంచి విడిపోయి అధికారికంగా ముఖ్యమంత్రి ప్రమాణస్వీకారంతో ఏర్పడింది. వేరే చోట కలిసి, విడిపోయిందికాగా తిరగి విడిగా నిలబడింది. ఇలా చరిత్ర పునరావృతం అయింది. కాబట్టి ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి అవతరణ అనేది అక్టోబరు 1నే జరిగింది కాబట్టి ఇప్పుడు కూడా ఆంద్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రంగా తిరిగి ఏర్పడిన ఈ 13 జిల్లాల రాష్ట్రం తిరిగి అక్టోబరు 1నాడే అధికారికంగా అవతరణ దినోత్సవాన్ని జరుపుకోవల్సివుంటుంది. జూన్‌ రెండును, జూన్‌ 8ని అలాగే నెహ్రూగారు రాషా్ట్రన్ని ప్రకటించిన డిసెంబరు 19ని ముఖ్యమైన చారిత్రక దినాలుగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ గుర్తు పెట్టుకోవచ్చు. కాని అసలు ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడింది అక్టోబరు 1నే కాబట్టి అదే రాష్ట్రం ఈ రోజున ఇక పైన అలా ఉంటుంది కాబట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అవతరణ దినోత్సవాన్ని అక్టోబరు 1న చేసుకోవాలి. చారిత్రకంగా తర్క సహితంగా కూడా ఆదే సరైనది అవుతుంది.
భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య
తెలుగు ప్రజలకు ఒక ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఉండాలని దాని కొరకు పట్టాభి ఎంతగానో కృషిచేశాడు. పట్టాభి చొరవతోనే ఆంధ్ర రాష్ట్రోద్యమానికి అంకురార్పణ 1908లో బందరులో జరిగింది. బందరు సమావేశంలో తెలుగు జిల్లాల ప్రముఖులందరూ సమావేశమై ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం గురించి చర్చించారు. ఆ తరువాతనే 1913లో బాపట్లలో తొలి ఆంధ్రమహాసభ జరిగింది. ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఆవశ్యకత గురించి పట్టాభి ఆంగ్లంలో ఒక గ్రంథమే రచించాడు. పట్టాభి కృషి వల్లనే 1920లో కాంగ్రెసు పార్టీ ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు సూచనప్రాయంగా ఆమోదించింది.
పట్టాభి సీతారామయ్య ఎన్నో ఆర్థిక సంస్థలను స్థాపించాడు. ఆంధ్రా బ్యాంకు (1923లో స్థాపన), ఆంధ్రా ఇన్స్యూరెన్స్ కంపెనీ, భారత లక్ష్మీ బ్యాంకు, కృష్ణా కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంకు మొదలగునవి స్థాపించాడు. ఆంధ్రాబ్యాంకు ద్వారా వ్యవసాయదారులకు రుణాలిచ్చి వ్యవసాయాభివృద్ధికి తోడ్పడినాడు. చిన్న మొత్తంలో డిపాజిట్లు సేకరించి పొదుపును ప్రోత్సహించాడు.
ప్రత్యేక తెలుగు రాష్ట్రం కోసమే కాకుండా తెలుగు జిల్లాలలో తెలుగు వాడకాన్ని పట్టాభి ఎంతగానో ప్రోత్సహించాడు. తాను స్థాపించిన సంస్థలన్నింటిలోనూ తప్పనిసరిగా ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, లావాదేవీలు తెలుగులోనే జరగాలని నియమం పెట్టి ఆచరించాడు. ఆయన వేష, భాషల్లో ఎప్పుడూ తెలుగుతనం ఉట్టిపడుతూ ఉండేది. అఖిల భారత కాంగ్రెసు అధ్యక్షుడు అయిననూ, గవర్నర్‌గా మధ్య ప్రదేశ్ వెళ్ళిననూ వేష, భాషల్లో మార్పు రాలేదు.