జీవ శాస్త్రము
జీవుల అధ్యయనము జీవ శాస్త్రము (ఆంగ్లం biology). జీవుల ఉద్భావన, లక్షణాలు, వర్గీకరణ, జీవకోటిలో జాతులు, పర్యావరణ చట్రంలో వాటి మనుగడ, ఇలా ఎన్నో కోణాల నుండి జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు. కనుక జీవ శాస్త్రము యొక్క పరిధి చాలా విస్త్రుతమైనది. వృక్షశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం మొదలైన వర్గాలు చాలరోజులబట్టీ వున్నవే. ఈ రోజులలో ఈ వర్గీకరణ కూడ బాగా వ్యాప్తి చెందింది. జీవి లక్షణాలని అణు (atomic), పరమాణు (molecular) ప్రమాణాలలో అధ్యయనం చేస్తే దానిని అణుజీవశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ బయాలజీ) అనీ, జీవరసాయనశాస్త్రం (బయోకెమిస్ట్రీ) అనీ, జీవసాంకేతిక శాస్త్రం (బయోటెక్నాలజీ) అనీ, అణుజన్యుశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ జెనెటిక్స్) అనీ అంటున్నారు. జీవి లక్షణాలని జీవకణం స్థాయిలో చదివితే దానిని కణజీవశాస్త్రం (సెల్ బయాలజీ) అనీ, అంగము (organ) స్థాయిలో పరిశీలిస్తే దానిని శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము (అనాటమీ) అనీ, జన్యువు నిర్మాణాన్ని, అనువంశికతను జన్యుశాస్త్రం (Genetics), ఇలా రకరకాల కోణాలలో జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు.
జీవసాంకేతిక శాస్త్రం
సాధారణంగా జీవసాంకేతిక శాస్త్రంగా భావించక పోయినా, ""ఉత్పత్తుల తయారీకి జీవశాస్త్ర పద్ధతులను ఉపయోగించటం"", అంటే మొక్కలను సాగుచేయడం జీవసాంకేతిక శాస్త్ర ప్రథమ కృత్యం అనే విస్తృతమైన నిర్వచనానికి వ్యవసాయం సరిగా సరిపోతుంది. కొత్తరాతియుగ పరిణామం నుండి వ్యవసాయం అనేది ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేసే ఒక ప్రబలమైన విధానంగా భావించడం జరుగుతోంది.ఆరంభం నుండి వ్యవసాయ పద్ధతులు మరియు విధానాలు యాంత్రిక మరియు జీవశాస్త్రాల ద్వారా మెరుగు పెట్ట బడుచున్నాయి. జీవసాంకేతికత ప్రారంభదశలో వ్యవసాయదారులు అధిక దిగుబడినిచ్చే మేలురకపు పంటలను పెరుగుతున్న జనాభా ఆహార అవసరాలకు అనుగుణంగా పండించారు. పంటలు, కమతాలు పెద్దవై నిర్వహణ కష్టమైనపుడు జీవసాంకేతికశాస్త్ర ఇతర ఉపయోగాలు కూడా అవసరమైనాయి. ప్రత్యేక జీవరాసులు మరియు జీవరాసుల ఉప ఉత్పత్తులు ఫలదీకరణకు, నత్రజని స్థాపనకు మరియు తెగులు నివారణకు ఉపయోగించుకోబడ్డాయి. వ్యవసాయం చేస్తున్నప్పటి నుంచీ రైతులు తమ పంటలను కొత్త పరిసరాలలో ప్రవేశ పెట్టడం మరియు కొత్త జాతులతో కలపడం వారికి తెలియకుండానే జన్యు మార్పిడి జరగడం జీవ సాంకేతిక విధానాలలో మొదటి రకం. మేసోపోటేమియా, ఈజిప్టు, భారతదేశం వంటి సంస్కృతులు సారాయి కాచడాన్ని అభివృద్ధి చేసాయి. ఇప్పటికీ అదే పద్ధతిలో నానపెట్టిన ధాన్యం [ఎంజైములు కలిగి ఉన్న] పిండిని చక్కెరగా మార్చి దానికి ఈస్ట్ ను కలపడం ద్వారా సారాయి తయారు చేస్తున్నారు. ఈ పద్ధతిలో ధాన్యంలోని పిండి పదార్ధాలు ఇథనోల్ వంటి ఆల్కహాల్ గా విడగొట్టబడతాయి. పురాతన భారతీయులు కూడా ఎఫెడ్రా వల్గారిస్ అనే మొక్క నుండి తీసిన సోమ అనే రసమును వాడేవారు.[5][5] తరువాతి కాలంలో వివిధ సంస్కృతుల ప్రజలు లాక్టిక్ ఆసిడ్ పులియబెట్టుట వంటి విధానాలను కనుగొని కిణ్వప్రక్రియ మరియు ఇతర రకాలైన ఆహార నిల్వ పద్ధతులను కనుగొన్నారు. పులిసి ఉబ్బినట్లు ఉండే బ్రెడ్ తయారీకి ఈ కాలంలో కిణ్వప్రక్రియను వాడేవారు. 1857 లో లూయీ పాశ్చర్ కనుగొనే వరకు కిణ్వప్రక్రియ గురించి పూర్తిగా తెలియనప్పటికీ, ఒక ఆహార మూలాన్ని వేరొక రూపంలోకి మార్చడానికి వాడిన జీవ సాంకేతిక శాస్త్ర మొదటి ఉపయోగంగా దానిని చెప్పవచ్చు.