క్షయ
క్షయ వ్యాధి (Tuberculosis) ఒక ముఖ్యమైన అంటువ్యాధి. ఇది ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించినదని మనకు తెలిసినా, చర్మము నుండి మెదడు వరకు శరీరంలో ఏ భాగనికైనా ఈవ్యాధి సోకవచ్చును. భారతదేశంలో దీర్ఘకాలిక రోగాలలో ముఖ్యమైనది క్షయవ్యాధి. మైకోబాక్టీరియా లేదా "మైకో బ్యాక్టీరియం ట్యూబర్ క్యులోసిస్" అనే సూక్ష్మక్రిమివలన ఈ వ్యాధి వస్తుంది. క్షయ వ్యాధి సోకని శరీరావయవాలు క్లోమము, థైరాయిడ్ గ్రంథి, జుట్టు. మిగిలిన అవయవాలన్నింటికి క్షయవ్యాధి కలిగే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యాధి ముఖ్యంగా శ్వాసకోశాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది.
దంత క్షయం
కాంస్య యుగం మరియు ఇనుప యుగం అంతటా క్షయాల రేటు తక్కువగానే ఉంది. అయితే మధ్యయుగాలలో ఇది స్వల్పంగా పెరిగింది. పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి చెరకు గడలు అధికంగా అందుబాటులోకి వచ్చిన 1000 AD కాలంలోని పెరుగుదలతో పోల్చిచూస్తే, దంత క్షయాల ప్రాబల్యంలో ఆవర్తన వృద్ధి అనేది తక్కువ. వీటికి చికిత్సలుగా ప్రధానంగా ఔషధ తరుణోపాయాలు మరియు మంత్రాలు ఉండేవి. అయితే కొన్నిసార్లు రక్తపాతాన్ని కూడా అనుసరించేవారు. అప్పటి కాలానికి చెందిన అనాగరిక శస్త్రవైద్యులు పళ్లను పీకడం వంటి సేవలను అమలు చేసేవారు. శిష్యరికాల (అప్రెంటీషిప్) ద్వారా శిక్షణ పొందిన సదరు ఆరోగ్య సంరక్షకులు పంటి నొప్పిని నివారించడంలో చాలా వరకు విజయం సాధించారు. అంతేకాక అనేక సందర్భాల్లో గాయాల దైహిక వ్యాప్తిని కూడా కొంత వరకు నివారించారు. రోమన్ కేథలిక్కుల్లో, దంతవైద్యశాస్త్ర ఇలవేల్పుయైన సెయింట్ అపోలోనియాకు ప్రార్థనలు చేయడమంటే పంటి గాయం కారణంగా సంభవించిన నొప్పిని నయం చేయమని అర్థం.