గోదావరి
గోదావరి నది భారత దేశములో గంగ, సింధు తరువాత అతి పెద్ద నది. ఇది మహారాష్ట్ర లోని నాసిక్ దగ్గరలోని త్రయంబకంలో, అరేబియా సముద్రానికి 80 కిలో మీటర్ల దూరంలో జన్మించి,నిజామాబాదు జిల్లా రెంజల్ మండలం కందకూర్తి వద్ద తెలంగాణలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆదిలాబాదు,కరీంనగర్, ఖమ్మం జిల్లాల గుండా ప్రవహించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోనికి ప్రవేశించి తూర్పు గోదావరి మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల గుండా ప్రవహించి బంగాళా ఖాతములో సంగమిస్తుంది. గోదావరి నది మొత్తం పొడవు 1465 కిలోమీర్లు . ఈ నది ఒడ్డున చాలా ప్రఖ్యాత పుణ్యక్షేత్రములు మరియు పట్టణములు ఉన్నాయి. భద్రాచలము, రాజమండ్రి వంటివి కొన్ని. ధవళేశ్వరం దగ్గర అఖండ గోదావరి (గౌతమి) ఏడు పాయలుగా చీలుతుంది. అది గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయ, ఆత్రేయ, భరద్వాజ, తుల్యభాగ మరియు కశ్యప. ఇందులో, గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయలు మాత్రమే ప్రవహించే నదులు. మిగిలినవి అంతర్వాహిని లు. ఆ పాయలు సప్తర్షుల పేర్ల మీద పిలువబడుతున్నాయి.
భారతదేశములో పెద్ద నదులు
నదులను ముఖ్యంగా రెండు రకాలుగా విభజించ వచ్చు. 1. జీవ నదులు. 2. వర్షాధార నదులు. జీవనదులు ఎల్లప్పుడు ప్రవహిస్తుంటాయి. సామాన్యంగా ఇవి హిమాలయా పర్వతాలలో పుట్టి మైదానాల ద్వారా ప్రవహించి సముద్రములో కలుస్తాయి. ఎండా కాలంలో మంచు కొండల్లో మంచు కరగడం వల్లనూ, వర్షా కాలంలో వర్షపు నీటితోను ఈ నదులు సంవత్సకాలమంతా ప్రవహిస్తుంటాయి. కనుక వీటిని జీవ నదులు అని అంటారు. కొన్ని నధులు వర్షాకాలములోనే ప్రవహిస్తాయి.
ప్రజల మనుగడ నదులమీదనే ఆధారపడి యున్నది. నదీ జలాలు పంట పొలాలకు ఉపయోగ పడి వంటలు పండుతున్నాయి. త్రాగునీటికుపయోగ పడుతున్నాయి. నదులు రవాణా మార్గాలుగాను ఉపయోగపడుతున్నాయి. చేపల పెంపకానికి ఉపయోగ పడి అనేక మందికి జీవనోపాది లభిస్తున్నది. జలవిద్యుత్ తయారీకి నదులపైనే ఆదారపడవలసి యున్నది.
నదులు సముద్రములో కలుస్తాయి . ఆ విధంగా నదులను రెండు విభాగాలుగ విభజించ వచ్చు. 1. బంగాళాఖాతంలో కలిసే నదులు. 2. అరేబియా సముద్రములో కసిసే నదులు. బంగాళా ఖాతములో కలిసే నదులలో ముఖ్యమైనవి. 1. బ్రహ్మ పుత్ర, 2. గంగా(గంగ నది కి ప్రధాన ఉపనదులు: రాంగంగ, కాళి లేదా శారద, గోమతి, యమున, చంబల్, బెట్వా, కెన్, సింధ్, గండకి, ) 3,మహానది, 4. గోదావరి, 4. కృష్ణా. 5. కావేరి.