ముష్టి లక్ష్మీనారాయణ
ముష్టి లక్ష్మీనారాయణ ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. పశ్చిమగోదావరి జిల్లా భీమవరం పట్టణానికి చెందిన లక్ష్మీనారాయణ న్యాయవాద వృత్తిని వదిలి స్వాతంత్య్రోద్యమంలోకి దిగారు. నిరుపేద బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించిన ఆయన వృత్తి వదలి స్వాతంత్ర్య సమరంలోకి వచ్చినప్పుడు ఎన్నో ఆర్థిక ఇబ్బందులు తలెత్తినా స్వాతంత్ర్య సమరం కొనసాగించారు. జూన్ 20, 1891న భీమవరంలో రామకృష్ణయ్య, విశాలాక్షి దంపతులకు పుట్టారు ఆయన. కాకినాడలో బి.ఎ చదివి, భీమవరంలో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు లక్ష్మీనారాయణ.
జూన్ 20 1891న భీమవరంలో పేద బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో ముష్టి రామకృష్ణయ్య, విశాలాక్షి దంపతులకు జన్మించారు ఆయన. భీమవరంలో ప్రాథమిక విద్య అభ్యసించిన లక్ష్మీనారాయణ, ఉన్నత విద్య నరసాపురంలోని టేలర్స్ పాఠశాలలో చదివారు. కాకినాడలోని పి.ఆర్ కళాశాలలో బి.ఎ చదివి, ప్లీడరు పరీక్ష పాసయ్యారు ఆయన. ఆ తరువాత భీమవరంలో మొదటి గ్రేడు ప్లీడరుగా పేరు తెచ్చుకున్నారు లక్ష్మీనారాయణ. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కోసం బాగా నడుస్తున్న ప్లీడరుగిరీ వదిలిపెట్టేసిన ఆయన ఎన్నో ఆర్థిక కష్టాలకు గురయ్యారు. ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు వ్యతిరేకంగా ఊరూరా తిరిగి చందాలు పోగుచేసి, 6 ఫిబ్రవరి 1921న స్నేహితులతో కలసి భీమవరంలో జాతీయ పాఠశాలను స్థాపించారు లక్ష్మీనారాయణ. ఎందరో విద్యార్థులు ప్రభుత్వ పాఠశాలలను వదిలి, ఈ పాఠశాలలో చేరారు.
చింతామణి (నాటకం)
చింతామణి నాటకం తెలుగు నాట ప్రసిద్ధి చెందిన నాటకం. 20వ దశాబ్దంలోని మూడవ దశకంలోని సామాజిక సమస్యల ఆధారంగా అప్పటి కవి కాళ్లకూరి నారాయణరావు రచించిన చింతామణి నాటకం ఊరూరా నేటికీ ప్రదర్శితమవుతూనే ఉంది. ఇది వేశ్యావృత్తి దురాచారాన్ని ఖండించే నాటకం.చింతామణి వేశ్య. ఆమె తల్లి శ్రీ హరి,చెల్లి చిత్ర. భవాని శంకరుడనే నియోగ బ్రాహ్మణుడు, సుబ్బిశెట్టి అనే వ్యాపారి ఆమె విటులు.ఆమె వారి ఆస్తి నంతా అపహరిస్తుంది. భవాని శంకరం ద్వారా అతని స్నేహితుడు, ధనవంతుడు, శీలవంతుడు, విద్యావంతుడు బిల్వమంగళుని ఆకర్షిస్తుంది. బిల్వమంగళుడు, ఆమె వలలో పడి భార్యను, వార్ధక్యంతో అనారోగ్యం పాలైన తండ్రిని కూడా నిర్లక్ష్యం చేస్తాడు. ఒక రోజు బాగా వర్షం పడుతున్న వేళ బిల్వమంగళుడు అర్ధరాత్రి నీటిలో తేలివచ్చిన ఒక దుంగ ఆధారంతో వాగు దాటి చింతామణి గృహం చేరుకొని తలుపులు వేసి ఉంటే గోడమీద వ్రేలాడుతున్న తాడు సాయంతో ఇంట్లో ప్రవేశిస్తాడు. దీపం తెచ్చి చూస్తే అది తాడు కాదు పాము. అదే విధంగా వాగు దాటడానికి సహకరిచింది దుంగ కాదు బిల్వమంగళుని భార్య రాధ శవం. భర్త వాగు దాటడానికి పడవని పిలిచే ప్రయత్నంలో వాగులో పడి మరణిస్తుంది రాధ. బిల్వమంగళునికి తనపై ఉన్న వ్యామోహానికి విస్తుపోతుంది. బిల్వమంగళునిలో పరివర్తన వస్తుంది. ఆ రాత్రి చింతామణికి శ్రీకృష్ణుడు కనబడతాడు. దానితో ఆమెలో వైరాగ్యం కలిగి సన్యసిస్తుంది.బిల్వమంగళుడు కూడా సోమదేవ మహర్షి పిలుపువల్ల ప్రభావితుడై ఆశ్రమ స్వీకారం చేసి అనంతర కాలంలో లీలాశుక యోగీంద్రుడుగా మారి శ్రీ కృష్ణ కర్ణామృతం అనే సంస్కృత గ్రంథాన్ని రాస్తాడు.