భారతదేశంలో అధికార హోదా ఉన్న భాషలు
భారత రాజ్యాంగం లోని 343 వ అధికరణం దేవనాగరి లిపిలోని హిందీని అధికార భాషగా గుర్తించింది. 1950 లో రాజ్యాంగంలో పొందుపరచినట్లుగానే 1965 లో ఇంగ్లీషు అధికార భాష హోదాను (హిందీతో సమానంగా) కోల్పోయింది. ఆ తరువాత దాన్ని అదనపు అధికార భాషగా కొన్నాళ్ళపాటు కొనసాగించి, హిందీని పూర్తి స్థాయిలో అమలుపరచాలనేది ప్రభుత్వ ఉద్దేశంగా ఉండేది. అయితే, హిందీ అంతగా ప్రాచుర్యం పొందని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు దీన్ని వ్యతిరేకించడంతో "జంట భాషల" పద్ధతి ఇంకా కొనసాగుతూ వస్తోంది. శీఘ్ర పారిశ్రామికీకరణ, ఆర్థిక వ్యవస్థపై బహుళజాతి సంస్థల ప్రభావం మొదలైన వాటి కారణంగా ప్రభుత్వంలోనూ, బయటా కూడా దైనందిన కార్యకలాపాల్లో ఇంగ్లీషు ప్రాధాన్యత పెరుగుతూ వచ్చింది. దాన్ని తొలగించాలన్న ప్రతిపాదనలు అటకెక్కక తప్పలేదు.
సింధీ భాష
మొఘల్ సామ్రాజ్య పతనం అనంతరం భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలోకి వచ్చాకా సింధ్ ప్రాంతం మొదట్లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఉండేది. 1935లో సింధ్ ప్రావిన్సును బొంబాయి నుంచి విడదీసి ఏర్పాటుచేశాకా విడిగా సింధ్ ఏర్పడింది. బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో ఉన్నన్నాళ్ళూ సింధీలు ఎక్కువగా ఉన్న థార్ ఎడారి ప్రాంతమైన థార్‌పార్కర్‌లో గుజరాతీ భాషలో, మిగిలిన ప్రాంతాల్లో కొంతమేరకు సింధీలో బోధన జరిగేది. ప్రత్యేకంగా సింధ్ ప్రెసిడెన్సీ ఏర్పడ్డాకా విస్తారంగా సింధీలో విద్యాబోధన ప్రారంభమైంది. 1947లో పాకిస్తాన్ ఏర్పడినప్పుడు సింధ్ ప్రాంతం మొత్తంగా పాకిస్తాన్‌లో భాగమైంది. పాకిస్తాన్ భాషా విధానం ప్రకారం పాకిస్తాన్ వ్యాప్తంగా ఉర్దూ ఏకైక అధికార భాషగా మారడంతో సింధీ భాషలో విద్యాబోధన పోయి, ఉర్దూ మాధ్యమంలో బోధన ప్రారంభమైంది. బంగ్లాదేశ్ ఉద్యమ ప్రభావంతో భాషా విధానం మారే కొద్దీ సింధీ భాషలో విద్యాబోధన కూడా పెరగజొచ్చింది.