వేంగి
వేంగి రాజ్యం ఉత్తరాన గోదావరి నది, ఆగ్నేయాన మహేంద్రగిరి, దక్షిణాన కృష్ణానది మధ్య ప్రాంతంలో విస్తరించింది. వేంగి రాజ్యం ఆంధ్రుల చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. పల్లవులు, శాలంకాయనులు, బృహత్పలాయనులు, తూర్పు చాళుక్యులు వివిధ కాలాలలో వేంగి రాజ్యాన్ని ఏలారు. వేంగి రాజ్యం ద్వితీయార్ధంలో, అనగా తూర్పు చాళుక్యుల కాలంలో (వీరినే "వేంగి చాళుక్యులు" అని కూడా అంటారు.) తెలుగు భాష రాజ భాషగా గైకొనబడి, పామర భాష (దేశి) స్థాయి నుండి సాహిత్య భాష స్థాయికి ఎదిగింది. 
"వేంగి" అనే పేరు పురాతనమైనదిగా కనిపించడం లేదు. కంచి వద్ద 'వెంగో' లేక 'వేంగి' అనే పేరు ఉన్నదని, ఆంధ్ర దేశం మధ్యలో ఈ పేరు గల నగరం ఏర్పడడానికి కారణాన్ని ఆంధ్ర దేశపు చరిత్ర అధ్యయనం చేసినవారిలో ఆద్యుడయిన చిలుకూరి వీరభద్రరావు ఈ విధంగా ఊహించాడు. ("ఆంధ్రుల చరిత్రము - ప్రధమ భాగము") -
తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర
తూర్పు చాళుక్యుల వంశం లోని వాడు, ఏడవ విజయాదిత్యుని శత్రువు అయిన రాజేంద్రుడు, కుళోత్తుంగ చోళుడనే బిరుదుతో రాజవడంతో, వేంగి రాజ్యం ఈ జిల్లాతో సహా చోళ సామ్రాజ్యంలో ఒక భాగమై పోయింది. ఈ పాలకులను చాళుక్య చోళులు అంటారు. మొదటి కుళోత్తుంగచోళుని కుమారులైన రాజరాజ ముమ్మడి చోడ, వీర చోడ, రాజరాజ చోడ గంగ, విక్రమ చోళ లను వేంగిలో రాజ ప్రతినిధులుగా నియమించాడు. ఈ ప్రాంతం లోని వెలనాటి ప్రభువుల పాలన అంత సమర్థవంతంగా లేకపోవటం చేత అదే సంవత్సరం విక్రమ చోళుని వెనక్కు పిలిపించాడు. దీనితో వెలనాటి ప్రభువును లొంగదీసుకోగల అవకాశం పశ్చిమ చాళుక్య పాలకుడు, ఆరవ విక్రమాదిత్యునికి లభించింది. ఆరవ విక్రమాదిత్యుని తరువాత మూడవ సోమేశ్వరుడు రాజయ్యాడు. చోళ సామ్రాజ్యానికి విక్రమ చోళుని తరువాత రెండవ కుళోత్తుంగ, రెండవ రాజరాజ, రాజాధిరాజా అధికారానికి వచ్చారు. రెండవ రాజాధిరాజా కాలంలో, వెలనాడు పాలకులు మరింత స్వేచ్ఛ పొంది, స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకొనే ఆలోచన చేసారు. జిల్లాలో కొంత భాగం స్థానిక వెలనాటి చోళుల పాలనలో ఉంది. ఈ వంశానికి చెందిన రాజులు: మొదటి గొంకడు, రెండవ గొంకడు, మొదటి కుళోత్తుంగ రాజేంద్ర చోళుడు, రెండవ కుళోత్తుంగ రాజేంద్ర చోళుడు (1108-1181).