ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది.ఈ దేవాలయం శ్రీకాకుళం పట్టణమున, నాగావళి నది ఒడ్డున గుడివీధిలో వేంచేసియున్న శ్రీశ్రీశ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వర స్వామి పంచాయతన "దేవాలయం". ద్వాపర యుగాంతమున శ్రీ బలరామునిచే ప్రతిష్ఠింపజేసారు.
ఎండ్లూరు
ఈ గ్రామంలోని ఈ శివాలయం అత్యంత పురాతనమైనది. సుమారు 400 సంవత్సరాలనాడు, మందపాటి రాజులకాలంలో, తమకు సంతానం లేదని, ఎండ్లూరు, సంతనూతలపాడు, రుద్రవరం, మైనంపాడు, మంగమూరు గ్రామాలలో శివాలయాలను పునహ్ ప్రతిష్ఠించారు. అదే క్రమంలో, ఈ గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి దేవాలయంగూడా ఆ రాజులు నిర్మించారు. ఈ దేవాలయానికి చాలా ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉన్నది, కానీ దేవాలయంలో పూజలు మాత్రం, అంతంతమాత్రమే. దేవాలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇదీ ఈ గ్రామ శివాలయం పరిస్థితి. 1969లో ఎండోమెంటుశాఖకు అప్పగించారు. ఈ దేవాలయానికి సంబంధించి, దాదాపు 33 ఎకరల మాన్యంభూమి ఉంది. అంతేగాక భజంత్రీల పేరిట 32 ఎకరాలభూమి ఉంది. 2001లో బహిరంగవేలం నిర్వహించి, అప్పటనుండి వేలాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ ఏడాది వేలంలో రు.ఒక లక్షా 8 వేల కౌలు లభించింది. ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలోకి చేరటంతో గ్రామస్థులు, దాతలు రు.75,00,000-00 విరాళంగా అందజేయగా, దేవాదాయ శాఖవారు రు. 26,50,000-00 అందజేసినారు. ఈ నిధులతో, ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి 2014, మే-14, వైశాఖ శుద్ధ పౌర్ణమి, బుధవారం ఉదయం, శంకుస్థాపన చేసారు. ప్రస్తుతం దేవాలయంపై బొమ్మలు పూర్తి అయినవి. ప్రహరీ, ధ్వజస్తంభం నిర్మాణం చేపట్టెదరు. [2]&[3]
ఈ ఆలయానికి 20.50 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. [5]
ఆరేటి కోటయ్య (1-7-1935 - 2017,మే-6):- మాజీ మంత్రి.