ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది.ఈ దేవాలయం శ్రీకాకుళం పట్టణమున, నాగావళి నది ఒడ్డున గుడివీధిలో వేంచేసియున్న శ్రీశ్రీశ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వర స్వామి పంచాయతన "దేవాలయం". ద్వాపర యుగాంతమున శ్రీ బలరామునిచే ప్రతిష్ఠింపజేసారు.
కాకర్లపల్లి
కాకర్లపల్లి శివాలయం ఆలయ చరిత్ర...
10వ శతాబ్దకాలంలో ఎటువంటి రాజ్యపాలనలేని తెలంగాణ ప్రాంతంలో సామంతులు ఉండేవారు. దక్షిణ భారతాన్ని యుద్ధాల ద్వారా చేజిక్కించుకున్న ప్రాంతాల్లో సామంతరాజులచే కాకతీయులు పాలన సాగించేవారు.ప్రోలుడు, రుద్రదేవుడు, మహాదేవుడు, గణపతి దేవుడు, రుద్రమదేవి, ప్రతాపరుద్రుడు ముఖ్యులు. వీరికాలంలో అనుమకొండ(ఇప్పటి హన్మకొండ)ను రాజధానిగా చేసుకుని ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించేవారు. క్రమంలోనే సత్తుపల్లి మండలం కాకర్లపల్లి గ్రామంలో శివాలయం నిర్మించగా ఉత్తరాన కోనేరు, తూర్పున బేతుపల్లి జలాశయం, ఈశాన్యంలో ఉన్న కనిగల గుట్ట వద్ద ఆనవాళ్లు, దక్షిణంలో వేశ్యకాంతల చెరువు ఉండేవి. ఆలయ సముదాయాలకు పూజలు నిర్వహించడానికై అయ్యవార్లు ఉండే ప్రాంతం నేటి అయ్యగారిపేట. అభిషేకజలం నిల్వ ఉంచేందుకు రెండు కిలోమీటర్ల దూరాన రాతితొట్టిలతో కాలువలు నిర్మించి రాతినీటి బావి(బుంగనుయ్యి) ఏర్పాటు, ఊరికి ఉత్తరాన జువ్విచెట్టు కింద ఉన్న శ్రీదువ్వి దాసాంజనేయస్వామి దేవాలయం, దక్షిణాన ఉన్న హనుమాన్‌నగర్‌లోని ఆంజనేయ ఆలయం, రుద్రాక్షపల్లి శివారు గ్రామం తోగు సమీపంలోని శక్తిస్వరూపిని దానశానమ్మ విగ్రహం, రేజర్ల, గుడిపాడు, నాగుపల్లి, బేతుపల్లి గుట్ట తదితర ప్రదేశాల్లో పురాతన శిథిల విగ్రహాలు సువిశాల ప్రాంతంలో నిర్మించిన ఈ ఆలయానికి సాక్షీ భూతాలుగా నిలుస్తున్నాయి.