గుడిపాటి వెంకట చలం
1911లో పిఠాపురం మహారాజా కళాశాలలో చేరాడు. ఆ సమయంలో బ్రహ్మర్షి రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు నాయకత్వంలో అక్కడ నడుస్తున్న బ్రహ్మసమాజం వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. తరువాత బి. ఎ. చదువు కోసం మద్రాసు వెళ్ళాడు. అంతకు ముందే చిట్టి రంగనాయకమ్మతో చలం వివాహం జరిగింది. మద్రాసులో తాను డిగ్రీ చదువుతూనే తన భార్యను కాన్వెంట్‌లో చేర్చి, తాను కాలేజీకి వెళ్ళేటప్పుడు ఆమెను సైకిల్ పై స్కూల్లో దించేవాడు. దీనిని అంతా వింతగా చూసేవారట. మామగారైతే చలాన్ని తన ఇంటి గడపే తొక్కవద్దన్నాడు. అప్పటికి చలం భార్య వయసు 13 సంవత్సరాలు. చదువు అయిన తరువాత కాకినాడలో ట్యూటర్‌గా ఉద్యోగంలో చేరాడు. తిరిగి బ్రహ్మసమాజ ఉద్యమంలోనూ, 'రత్నమ్మ' తో స్నేహం-ప్రేమ లోనూ బిజీ అయ్యాడు. టీచరుగా హోస్పేటలో పనిచేసి తిరిగి రాజమండ్రిలో టీచర్ ట్రైనింగ్ కాలేజీలో ఉద్యోగంలో చేరాడు. ఆ తరువాత పాఠశాల తనిఖీ అధికారిగా పనిచేశాడు. తన ఉద్యోగం గురించి తాను రచించిన "మ్యూజింగ్స్"లో (72వ పుట, 5వ ముద్రణ 2005) ఈవిధంగా వ్యాఖ్యానం చేశాడు
చలం రచనల్లో అతను వ్యక్తపరచిన భావాలు, ప్రతిపాదించిన విషయాలు, అప్పటి సమాజం మీద ఎంతగానో ప్రభావం చూపాయి. కానీ, సమాజం అతన్ని అపార్థం చేసుకున్నది. అతను స్త్రీ స్వేచ్ఛ పేరుతో విశృంఖల జీవన విధానాన్ని ప్రచారం చేస్తున్నాడని, అతని కథల్లో బూతులు ఉన్నాయని ప్రచారం జరిగింది. చలం పుస్తకాలను బహిరంగంగా చదవటానికి భయపడిన రోజులవి. ఆసక్తి గల పాఠకులు, చలం పుస్తకాలని దాచుకుని చదివేవారట. చలం తన కథలు, నవలల్లో వ్రాసిన విషయాలకు అప్పటి సమాజం తట్టుకోలేక పోయింది. అతను తన అనేక రచనల్లో వ్యక్తపరచిన భావాలు, మచ్చుకి కొన్ని, ఈ వ్యాసంలో చలం వ్యాఖ్యలు, అభిప్రాయాలుగా ఉటంకించడం జరిగింది, అక్కడ చూడవచ్చును. దీనికి తోడు, అతని వ్యక్తిగత జీవితంలో అతని ప్రవర్తన (స్త్రీ లోలత్వం) కూడా అభ్యంతరకరముగా పరిగణింపబడింది. మొత్తంమీద, అతను సంఘంలో ఒక "విపరీత వ్యక్తి"గా చెడ్డ పేరు తెచ్చుకున్నాడు. దీనివలన, అతనితో ఎవరూ మాట్లాడేవారుకాదట. అతనికి ఇల్లు అద్దెకివ్వడానికి కూడా వెనకాడేవారట. ఇంతెందుకు, చివరకు అతని దగ్గరబంధువులు కూడా అతన్ని దగ్గరకు రానిచ్చేవారు కాదు. చలం ముఖ్యంగా తన రచనల వలన మరియు కొంతవరకు తన అసాధారణ వ్యక్తిగత ప్రవర్తన వలన సంఘంనుండి వేరుపడి ఒంటరివాడయ్యాడు. అతని భార్య కూడా అతని మూలాన బంధువులకు దూరమయ్యింది. ఆతనిని సమర్థించి అతనితోనే ఉండటానికి నిర్ణయించుకోవడం మూలాన ఆమె తండ్రి, ఇతర బంధువులు కూడా ఆమెను దగ్గరకు చేరనిచ్చేవారు కాదు. కాని ఆమె, చలంను కొంతవరకు అర్ధంచేసుకుని, ఆర్యసమాజ భావాలను ప్రచారం చేయడంలో ఉత్సాహంగా అతనికి సహాయం చేసేదట. కాని, కొంతకాలానికి, ఆమె కూడా చలం ప్రవర్తనతో విసిగిపోయింది. ఇద్దరిమధ్య కీచులాటలు ప్రారంభమై ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇద్దరి మధ్య అన్యోన్యత కరవైంది.
పుణ్యభూమీ కళ్ళు తెరు
కళింగాంధ్రంలోని ఓ పల్లెటూళ్ళో మహాలక్ష్మమ్మకి రాజమ్మ పుడుతుంది. రెండో ఏటనే మేనత్త కొడుకు సింహాచలానికి రాజమ్మనిచ్చి పెళ్ళిచేయాలని అనుకుంటారు, చిన్నతనంలోనే చేస్తారు. సింహాచలం, రాజమ్మలు ఓ వయసుకు వచ్చాకా కాపురానికి పంపేస్తారు. రాజమ్మ పేదవేషం వేసుకున్న యువరాణిలా ఉంటుంది. ఆమె చాలా ఆరోగ్యకరంగా, అందంగా ఉంటుంది. ఐతే అందుకు భిన్నంగా సింహాచలం బక్కగా, డబుల్ టైఫాయిడ్ వచ్చి కోలుకుంటున్న నక్కలా ఉంటాడు. వాళ్ళకి ఓ అరెకరం పొలం ఉంటుంది. సింహాచలానికి ఆరుగాలం కష్టపడి, కాస్తో కూస్తో పండించినా చివరికి మనకేమీ మిగలదన్న చేదునిజం మొదటి నుంచీ తెలుసు.
సింహాచలం కుటుంబంలో భార్య, ముసలి తల్లి, కొడుకు ఉంటారు. హఠాత్తుగా సింహాచలం తల్లికి పక్షవాతం వస్తుంది, ఆమెకు వైద్యం చేయించేందుకు తగ్గ డబ్బు అతని వద్ద ఉండదు. చెరుకు తోట వెయ్యడానికైతే అప్పుపెట్టే షావుకారు, తల్లికి వైద్యం చేయించడానికంటే అప్పివ్వడు. ఇక వేరే దారి లేక గవర్రాజు మావ దగ్గరికి వెళ్తాడు. గవర్రాజు సాధారణ స్థాయి నుంచి మొదలై మున్సిపల్ కాంట్రాక్టరుగా పదెకరాల పొలం, అంటుమామిడితోట, డాబా ఇల్లు, పట్నంలో చదువుతున్న కొడుకు, జీవితంలో ఇంకా ఎదుగుతానన్న నమ్మకం సంపాదించుకునేందుకు చేయని పాపం, అన్యాయం లేదు.
గవర్రాజు షావుకారుతో మాట్లాడి సింహాచలానికి అయిదొందలు అప్పు ఇప్పిస్తూ ఓ ప్రోనోటు, బండి ప్రశస్తమైన బెల్లాన్ని షావుకారు కొట్టుకే తోలుతానన్న షరుతుతో అగ్రిమెంటూ రాయించాడు. సింహాచలం తల్లిని పట్నంలోని ఆసుపత్రికి తీసుకుపోవడానికి సాయం కూడా పడ్డాడు. అమాయకుడైన సింహాచలం నుంచి గవర్రాజు ఇప్పుడూ, అప్పుడు డబ్బు బాగానే లాగాడు. చివరకు డబ్బంతా ఖర్చైపోయి తల్లి మరణించింది. మరణించిన తల్లిని పట్నంలోనే దహనం చేసి, డబ్బు మొత్తం వదిలించుకుని ఊరు తిరిగొచ్చాడు సింహాచలం. ఇప్పుడతనికి తల్లి పోయి, షావుకారు అప్పు మాత్రం మిగిలింది.
తల్లి అనారోగ్యానికి, చెరుకుపంట పెట్టుబడికీ షావుకారు ఇచ్చిన బాకీ అసలు, వడ్డీతో కట్టాలి. ఈ పరిస్థితుల్లో తాను రాసిచ్చిన అగ్రిమెంట్ ప్రకారం షావుకారుకు అమ్మకుండా వేరే వాళ్ళకి బెల్లం అమ్ముకున్నాడు సింహాచలం. తన బాకీదారు తన ద్వారా బెల్లం అమ్మాలి. కొన్నవాడి దగ్గర కమిషన్, అమ్మిన రైతు దగ్గర కన్యకాపరమేశ్వరి ధర్మం, వర్తక సంఘానికి చందా, తన గుమాస్తాలకు, కళాసీలకు రుసుం వంటివన్నీ కట్టుకునేది ఉండగా, తాత అప్పు, తండ్రి అప్పు తీర్చకుండా తాను వేరేగా అప్పుచేసి మూడు అప్పులూ అలా ఉండనిచ్చి తన ముందే వేరొకడికి అమ్ముకోవడం చిరచిరలాడించింది షావుకారును.