టోబా మహావిపత్తు సిద్ధాంతం
టోబా విస్ఫోటనం, ప్రస్తుతం ఇండోనేషియాలోని టోబా సరస్సు ఉన్న ప్రదేశంలో 75000±900 years సంవత్సరాల కిందట జరిగింది. పొటాసియమ్ ఆర్గాన్ డేటింగు ప్రకారం దీన్ని నిర్ధారించారు. క్వాటర్నరీ పీరియడ్లో (ప్రస్తుత పీరియడ్) జరిగిన నాలుగు టోబా విస్ఫోటనాల్లో ఇది అతి పెద్దది, చివరిదీను. వోల్కానిక్ ఎక్స్ప్లోసివిటీ ఇండెక్సుపై దీని తీవ్రత 8 (భూమిపై జరిగిన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలకు ఇచ్చిన రేటింగుల్లో అతిపెద్దది ఇది); ఈ విస్ఫోటనంలో లావా, బూడిదలు విరజిమ్మగా భూగర్భంలో ఏర్పడిన ఖాళీలోకి భూమి కుంగి, భూతలంపై ఒక పెద్ద గుండం ఏర్పడింది (ఈ విధంగా ఏర్పడిన గుండాలను "కాల్డెరా" అంటారు). ఈ కాల్డెరా పొడవు 100 కి.మీ., వెడల్పు 30 కి.మీ. ఉంది. ఈ కాల్డెరాను ప్రస్తుతం టోబా సరస్సు అంటారు. విస్ఫోటనంలో వెలువడ్డ బూడిద, తదితర పదార్థాల ఘనపరిమాణం 2,800 కి.మీ.3 ఉండి ఉంటుందని అంచనా.  ఇందులో 800 కి.మీ.3 బూడిద రూపంలో భూమిపై కురిసింది.
వైపరీత్యాల జాబితా
తోబా సరస్సు వద్ద 74,000 సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన ఒక మహాఅగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం ఫలితంగా 99% ప్రపంచ మానవ జనాభా నశించినట్లు భావనలు ఉన్నాయి, ఆ సమయంలో సుమారుగా 60 మిలియన్ల సంఖ్యలో ఉన్న జనాభా కేవలం 10 వేలకు పరిమితమయినట్లు చెబుతున్నారు; తోబా కాటోస్ట్రోఫి సిద్ధాంతాన్ని కూడా చూడండి. అయితే, ఈ సిద్ధాంతానికి విస్తృత ఆమోదం లేదు, ఎందుకంటే దీనికి సంబంధించిన ఆధారాలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి, ఉదాహరణకు ఎటువంటి అవశేషాలు లభ్యం కాకపోవడం ప్రధాన వాదనగా వినిపిస్తుంది. చరిత్రపూర్వ-సంఘటన కావడం వలన మరియు ప్రస్తత వ్యాసపు పరిధి బయట ఉన్న కారణంగా ఈ విస్ఫోటనాన్ని ఇక్కడ ప్రస్తావించలేదు. ఏజియన్ సముద్రంలో 1550 మరియు 1650 BC మధ్య జరిగిన థెరా విస్ఫోటనం కూడా క్రియెట్ నుంచి ఈజిప్టు వరకు ఈ ప్రాంతమంతటా భారీ సంఖ్యలో ప్రాణనష్టాన్ని సృష్టించివుండవచ్చు. లా గారిటా కాల్డెరా, యెల్లోస్టోన్ కాల్డెరా మరియు సూపర్‌వోల్కనోస్‌లను కూడా చూడండి.