హిందూపురం
హిందూపురం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అనంతపురం జిల్లాలో ఓ ప్రముఖమైన పట్టణం మరియు అదే జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. పిన్ కోడ్ : 515201.
హిందూపురం మొదటి నుంచి ఓ ప్రముఖ వర్తక కేంద్రం, మరియు రాజకీయంగా పలుకుబడి కలిగిన పట్టణం. స్థానిక స్థలచరిత్ర ప్రకారం మరాఠా యోధుడు మురారి రావు ఈ గ్రామాన్ని కట్టించి తన తండ్రి బిరుదమైన హిందూరావు పేరుమీద హిందూపురం అని పేరు పెట్టినట్టు తెలుస్తున్నది.
ఇక్కడ వర్తకులు ఎక్కువగా వున్నారు సుప్రసిద్ధి గాంచిన లేపాక్షి హిందూపురం తాలూకా లోనిది. కల్లూరి సుబ్బారావు హిందూపురానికి చెందిన వాడే. కళాశాల స్థాపించి ఎందరికో విద్యా దానం చేసిన దాసా గోవిందయ్య చిరస్మరణీయుడు. 
ఇచ్చట యల్.జి.బాలకృష్ణన్ గారు సూపర్ స్పిన్నింగ్ మిల్లులు స్థాపించి అనేక వేల మందికి ఉపాధి కల్పించారు. పట్టణ జనాభాలో దాదాపు 25 శాతం మంది ఈ మిల్లుల వల్ల జీవనోపాధి పొందుతున్నారంటే అతిశయోక్తి కాదు.
ఇది లోక్ సభ నియోజక వర్గం కేంద్ర స్థానమే కానీ రెవిన్యూ డివిజన్ కేంద్ర స్థానం కాదు. అంటే ఇక్కడ పార్లమెంటు సభ్యునికి కార్యాలయం ఉంటుంది కానీ రెవిన్యూ డివిజినల్ అధికారి ఉండడు. ఇది పెనుగొండ రెవిన్యూ డివిజన్ పరిధిలోకి వస్తుంది.
హిందూపురం ప్రాంతం బెంగళూరు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి 64 కిలోమీటర్ల దూరంలోనే ఉండటంతో ప్రభుత్వం హిందూపురం, పరిగి, కొడికొండ, ఓబుళదేవరచెరువు 'ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్ళ కోసం భూసేకరణ చేపట్టింది. 
హిందూపురం అంటేనే నీటి కరవు గుర్తొస్తుంది. ఏళ్లతరబడి ఇక్కడ దాహం కేకలు వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. భూగర్భ జలాలు అడుగంటడంతో పథకాలు ఒట్టిపోయాయి. ప్రజలు పూర్తిగా ట్యాంకర్లపైనే ఆధారపడాల్సిన దుస్థితి. మరోవైపు పట్టణానికి తాగునీటిని అందించాల్సిన పీఏబీఆర్‌ పథకం పడకేసింది. కొళాయిలకు పదిరోజులకు ఒకసారే నీరు సరఫరా అవుతోంది. అందులోనూ అరకొరే. పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే మరో లాతూరులా మారనుంది.
హిందూపురానికి పీఏబీఆర్‌ ప్రాజెక్టు నుంచి పూర్తి స్థాయిలో నీటిని తెప్పించి.. సమస్యను పరిష్కరిస్తామంటూ ఇక్కడి పాలకులు నిత్యం హామీలు గుప్పిస్తున్నారు. కానీ ఆచరణలో విఫలం అవుతున్నారు. 2009 కాంగ్రెస్‌ హయాంలో రూ.620 కోట్లతో నిర్మించిన పీఏబీఆర్‌ గురించి చెప్పుకొంటూ వచ్చారు. నేటి పాలకులు రూ.1,000 కోట్లతో ప్రత్యేక పైపులైను వేయిస్తామంటూ హామీలు ఇస్తున్నారు. కానీ పట్టణంలో నీటి సమస్యకు పరిష్కారం చూపలేకపోతున్నారు. కనీస అవసరాలకూ ట్యాంకర్ల నీటిపైనే ఆధారపడుతున్నారంటే.. నీటి కరవు ఏస్థాయిలో ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. పట్టణంతో పాటు శివారు ప్రాంతాల్లోని గ్రామాల్లో జనాభా దాదాపు రెండు లక్షలు ఉంది. రోజుకు ఒక మనిషికి కనీసం 100 లీటర్ల లెక్కన ఇచ్చినా... 20 మిలియన్‌ లీటర్ల నీరు అవసరం. దీనికితోడు పశువులు ఇతరత్రా అవసరాలకు మరో 10 మిలియన్‌ లీటర్లు అవసరం. అయితే అన్ని కలుపుకొని 10 మిలియన్‌ లీటర్ల నీరు మాత్రమే అందుతోంది. అందులోనూ పట్టణానికి 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలోని గ్రామాల నుంచి ట్యాంకర్ల ద్వారా సరఫరా చేస్తున్నారు.
గత పాలకులకు దూరదృష్టి లేకపోవడం, అధికారుల నిర్లక్ష్యం కారణంగా పురం వాసులకు కష్టాలు తప్పడం లేదు. పట్టణంలో నీటి సమస్య పరిష్కారానికి గత ప్రభుత్వం రూ.620 కోట్లతో పీఏబీఆర్‌ పథకాన్ని నిర్మించారు. కానీ పనుల్లో నాణ్యత లేకపోవడం, పథకం నిర్వహణ లోపాల కారణంగా ఉపయోగం లేకుండా పోయింది. నిబంధనల ప్రకారం పట్టణంలో ఒక్కో వ్యక్తికి రోజుకు 135 లీటర్ల నీటిని అందించాల్సి ఉంది. అందులో నాల్గో వంతు కూడా సరఫరా చేయలేక పోతున్నారు. పీఏబీఆర్‌ నుంచి ప్రతి రోజు 10 మిలియన్‌ లీటర్ల నీటిని సరఫరా చేయాలన్నది లక్ష్యం. కానీ ప్రారంభం నుంచి సగటున 5 మిలియన్లు మించి సరఫరా కాలేదంటే.. పథకం నిర్వహణ ఎంత అధ్వానంగా ఉందో వూహించవచ్చు. 2016 లో నాలుగు నెలలుగా సగటున రోజుకు కేవలం 2.5 మిలియన్‌ లీటర్లు మాత్రమే అందిస్తున్నారు.
పట్టణానికి నిత్యం 20 మిలియన్‌ లీటర్లు అవసరం. ప్రస్తుతం పీఏబీఆర్‌ నుంచి సగటున 2.5 మిలియన్‌ లీటర్లు మాత్రమే అందుతోంది. మున్సిపాల్టీకి చెందిన బోర్లలో దాదాపు 1.5 మిలియన్‌ లీటర్లు లభ్యమవుతోంది. ఇదే నీటిని కొంత పైపుల ద్వారా, మరికొంత 25 ట్యాంకుల ద్వారా ప్రజలకు అందిస్తున్నారు. 50 ప్రైవేటు ట్యాంకులను అద్దెకు తీసుకొని, వీటి ద్వారా రోజు 200 ట్రిప్పుల నీటిని అందిస్తున్నారు. ఈ నీరు దాదాపు 1 మిలియన్‌ లీటర్లు ఉంటుంది. మున్సిపాల్టీ మొత్తంగా కలిపి రోజుకు 5 మిలియన్ల లీటర్లు సరఫరా చేస్తోంది. దీనికితోడు పట్టణంలో దాదాపు 270 ప్రైవేటు ట్యాంకర్ల ద్వారా 1000 ట్రిప్‌ల నీటిని ప్రజలకు విక్రయిస్తున్నారు. ఇలా అన్నీకలిపినా 5 మిలియన్‌ లీటర్లు మాత్రమే అందుతోంది. మరో 10 మిలియన్ల లీటర్ల నీటి కొరతను ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్నారు.
పట్టణంలో గతంలో 236 బోర్లు ఉండేవి. వాటి సంఖ్య 2016 నాటికి 120కి చేరింది. 2016 మార్చి, ఏప్రిల్‌ నెలల్లోనే 30కి పైగా బోర్లు ఎండిపోయాయి. వందకు పైగా బోర్లలో నీటిమట్టం తగ్గింది. కేవలం 30 బోర్లలో మాత్రమే పూర్తి స్థాయిలో నీరు వస్తోంది. పీఏబీఆర్‌ నీటి సరఫరాలో తీవ్ర అంతరాయం నెలకొంది. దీంతో కేవలం ట్యాంకర్ల ద్వారా మాత్రమే పట్టణ ప్రజలకు సరఫరా చేయాల్సి వస్తోంది. మున్సిపాలిటీ తరపున 75 ట్యాంకర్ల ద్వారా రోజుకు దాదాపు 400 ట్రిప్పుల నీటిని అందిస్తున్నారు. ఇలా నీటి కోసం రోజుకు రూ.లక్ష దాక ఖర్చు పెడుతున్నారు.
హిందూపురం పట్టణంలో నెలకొన్న నీటి సమస్య కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో వ్యవసాయం పక్కన పెట్టేశారు. వ్యవసాయ బోర్ల నుంచి పట్టణానికి నీటిని సరఫరా చేస్తున్నారు. దాదాపు 100 బోర్ల నుంచి పట్టణానికి నీటిని ప్రైవేటు ట్యాంకర్లతో తీసుకొస్తున్నారు. పట్టణానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలోని పల్లెల నుంచి నీటిని తీసుకురావాల్సిన వస్తోంది. లేపాక్షి మండలం చోళసముద్రం, పరిగి మండలం కొడిగినహళ్లి, శాసనకోట, హిందూపురం గ్రామీణ మండలం పూలకుంట, బీరేపల్లి, కొటిపి, మణేసముద్రం, కిరికెర తదితర పంచాయతీల్లోని గ్రామాల నుంచి పట్టణానికి నీటిని తీసుకువస్తున్నారు. ఫలితంగా సడ్లపల్లి, కొట్నూరు, శ్రీకంఠాపురం, ముదిరెడ్డిపల్లి, సుగూరు తదితర గ్రామాల్లో పూర్తిగా వ్యవసాయాన్ని పక్కన పెట్టి, పట్టణానికి నీటిని అందిస్తున్నారు.
హిందూపురం ప్రాంతంలో కొత్తగా బోర్లు వేసినా ప్రయోజనం లేదని అధికారులు తేల్చేశారు. 1000 అడుగుల లోతు తవ్వినా నీరు పడని పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. మున్సిపాల్టీ తరపున 2015లో దాదాపు రూ.50 లక్షలు వెచ్చించి 40 బోర్లు తవ్వించగా మొదట్లో కొంత నీరు వచ్చినా, 2016 నాటికి అన్ని ఎండిపోయాయి. పట్టణానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో మణేసముద్రం వద్ద ఏర్పాటు చేసిన ఫీజో మీటర్‌లోనే భూగర్భ జలమట్టం 38 మీటర్లు కనిపిస్తోంది. భూగర్భ జలమట్టం జిల్లాలో 19 మీటర్లు ఉండగా హిందూపురంలో 38 మీటర్లకు చేరింది. పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే మరో లాతూరు లా మారనుంది.
నల సోమనాద్రి
సోమనాద్రి వృత్తాకారంలో పటిస్టంగా మట్టి కోటను నిర్మించాడు. తూర్పూ, పడమరల వైపు రెండు ప్రధానా ద్వారాలు, ఉత్తరం వైపు అత్యవసర రహస్య ద్వారం ఉండేటట్లు కోటను నిర్మిచాడు. కోటలో ఒక పెద్ద బావి, అంతఃపుర మందిరాలు, చెన్న కేశవస్వామి ఆలయం నిర్మింపజేశాడు. 
కోట నిర్మాణ సమయంలో ఎంత పకడ్బందిగా నిర్మిస్తున్నప్పటికీ కోట నిలబడక పోతే, కేశావాచారి అను ఒక బ్రాహ్మణుడుని బలి ఇచ్చారట. అతని పాప పరిహారార్థం అతని పేరు మీదుగా ఈ కేశావాలయాన్ని నిర్మించారని అంటారు. ఈ ఆలయ సముదాయం పశ్చిమ ద్వారానికి సమీపంలో ఉంటుంది. మధ్యలో కేశావాలయం, రెండు వైపుల పెద్ద మండపాలు ఉన్నాయి. ఆలయానికి ఎడమ వైపు మండపంలో శిల్పకళా నైపుణ్యం ఆకట్టుకొంటుది. అన్నిటికి మించి ఆలయ రాజ గోపురం ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. 
కోట నిర్మాణానికి ముందు ఉప్పేరు నవాబుతో చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని సోమనాద్రి ఉల్లంఘించాడు. మొదట్లోనే పైకం చెల్లించడం ఇష్టం లేకపోయినా కోట నిర్మాణానికి ముందు, అనవసర రాద్ధాంతం దేనికని నవాబుతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. పని పూర్తైన పిదప ఒప్పందాన్ని తోసిపుచ్చాడు. దానితో ఆగ్రహించిన నవాబు సోమనాద్రిపై యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. తనకు తోడు రావలసిందిగా రాయచూరు నవాబు బసర్ జంగుకు, అలంపూర్ పరగాణాలోని ప్రాగటూరును పాలిస్తున్న హైదర్ సాహెబ్‌కు కబురు పంపాడు సయ్యద్ దావూద్ మియా.
అరగిద్ద యుద్ధం 
సోమనాద్రి తన సైన్యంతో, మూడు ప్రాంతాల నవాబుల సైన్యాన్ని రాయచూరు సమీపంలోని అరగిద్ద (ఇది నేడు గట్టు మండలంలోని ప్రాంతం) దగ్గర ఎదుర్కొన్నాడు. ఇరు పక్షాల మధ్య సంకుల సమరం సాగింది. ఈ యుద్ధంలో సోమనాద్రి వీరోచిత పోరాటానికి తాళలేక రాయచూరు నవాబు బసర్ జంగ్ పలాయానం చిత్తగించాడు. ఇది గమనించిన ప్రాగటూరు నవాబు హైదర్ సాహెబ్ కూడా చేసేదేమిలేక ఇంటి ముఖం పట్టాడు. తోడు నిలుస్తారని భావించిన మిత్రులు వెన్ను చూపడంతో, ఏకాకిగా మిగిలిన సయ్యద్ దావూద్ మియా పోరాటం చేయలేక, ప్రాణాల మీది తీపితో తన ఓటమిని అంగీకరించి, సోమనాద్రిని శరణు వేడాడు. ఇక ముందెన్నడూ మీ జోలికి రానని, యుద్ధ పరిహారంగా తన యుద్ధ చిహ్నాలైన నగారా, పచ్చ జెండా, ఏనుగులను సోమనాద్రికి సమర్పించుకున్నాడు. దిగాలుగా ఉప్పేరుకు చేరుకున్నాడు.
అరగిద్ద యుద్ధంలో పరాబావాన్ని ఎదుర్కొన్న ఉప్పేరు నవాబు సయ్యదు దావూద్, మరుసటి రోజు తన కోటపై నుండి గద్వాల వైపు చూడగా గద్వాల కోటపై రెపరెపలాడుతున్న తన పచ్చ జెండా కనిపించింది. అది అతనిని మరింతంగా కుంగదీసింది. ఆగ్రహింపజేసింది. ప్రతీకారంతో రగిలిపోయాడు. ఎలాగైనా దెబ్బకు దెబ్బ తీయాల్సిందేనని కంకణం కట్టుకున్నాడు. అనుకున్నదే తడువుగా నాటి నిజాం నాసిరుద్దౌలా దగ్గరకు హైదరాబాద్‌కు ప్రయాణమయ్యాడు. తన అవమానాన్ని, తన దీనస్థితిని చెప్పుకున్నాడు. సోమనాద్రిని దండించే వరకు నాకు మనశ్శాంతి ఉండదని చెప్పాడు. దానికి నిజాం సోమనాద్రి మీదకు దండయాత్ర మంచిది కాదని, ఆ యోచన విరమించుకోమని సయ్యద్‌కు సలహా ఇచ్చాడు. కాని సయ్యద్ పట్టు విడవలేదు. తప్పని పరిస్థితిలో ఉప్పేరు నవాబు సయ్యదు దావూద్ మియాకు బాసటగా నిజాం నవాబు సోమనాద్రి మీదకు యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. అరగిద్ద యుద్ధంలో పరాజయం పాలై అవమానంతో రగిలిపోతున్న రాయచూరు, ప్రాగటూరు నవాబులకు ఇది అనుకోని వరమైంది. వెంటనే తమ సైన్యాలతో కలిసి, నిజాం సైన్యానికి తోడయ్యారు.