కొల్లేటి సరస్సు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో వ్యాపించి ఉన్న సహజ సిద్ధమైన మంచి నీటి సరస్సు - కొల్లేరు. లక్షకుపైగా ఎకరాల్లో వ్యాపించి ఉన్న ఈ సరస్సు, ప్రకృతి అందాలకు, అరుదైన వలస పక్షులకు ఆలవాలం. సరస్సు మధ్యలో ఎన్నో లంకలున్నాయి. ఎన్నో రకాల చేపలకు కొల్లేరు నిలయం. ఇక్కడకు వలసవచ్చే పక్షులలో ముఖ్యమైనవి - పరజ, పురాజము, నులుగు పిట్ట. సైబీరియా నుండి సైతం ఇక్కడకు పక్షులు వలసవస్తూ ఉంటాయి. గోదావరి, కృష్ణా నదుల డెల్టా ప్రాంతంలో సహజసిద్ధమైన లోతట్టు ప్రాంతంలో ఈ సరస్సు ఏర్పడింది. ఈ సరస్సుకు బుడమేరు, తమ్మిలేరు, రామిలేరు, గుండేరు నుండే కాక డెల్టా ప్రాంతం నుండి వచ్చే అనేక కాలుకలు నీటిని చేరుస్తున్నాయి. కోల్లేరు నుండి నీరు ఉప్పుటేరు అనే 62 కిలోమీటర్ల పొడవున్న ఒకే ఒక వాగు ద్వారా బయటికి వెలుతుంది. సరస్సుకు ఆగ్నేయాన ఉన్న ఈ వాగు ద్వారా నీరు బంగాళాఖాతం చేరుతుంది. కొల్లేటి సరస్సు 250 నుండి 340 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. సరాసరి లోతు 0.5 నుండి 2 మీటర్ల దాకా ఉంది.
పులస చేప
గోదావరి పరిసరాల్లో చేపల మార్కెట్లకు పులసలు కొత్త కళను తీసుకొచ్చాయి. ఎక్కువ డిమాండ్‌ ఉన్న చేపను ఎంతరేటయినా పెట్టి కొనడానికి వెనకాడటం లేదు ఈ ప్రాంతవాసులు. ఈ చేపల రుచి చూడటానికి ఇతర ప్రాంతాల నుంచి సైతం భోజన ప్రియులు తరలివస్తున్నారు. దీంతో చేపలమార్కెట్లు కిటకిటలాడుతన్నాయి. 
పులస... ఈ పేరు చెప్పగానే గోదావరి జిల్లాల్లో నోరూరని వారుండరంటే ఆశ్చర్యమే. కేవలం వర్షాకాలంలో మాత్రమే దొరికే ఈ చేపకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఎంతో ఫేమస్‌. ఆగస్టు, సెప్టెంబరు నెలల్లో గోదావరిలో ఎర్రనీరు ఉన్నప్పుడే ఈ పులసలు ఎక్కువగా దొరుకుతాయి. అయితే వీటి ధర మాత్రం కాస్త ఎక్కువే. చిన్న సైజు చేప కొనాలంటే సుమారు నాలుగొందల నుంచి ఐదొందల వరకు ఉంటుంది. ఇక పెద్దసైజు చేప కొనాలంటే పదిహేనొందలు పెట్టాల్సిందే. దీనికి ఉన్న డిమాండ్‌ అలాంటింది. పుస్తెలమ్మయినా సరే పులస రుచి చూడాలనేది ఇక్కడ ఎక్కువగా వినిపించే నానుడి.
ఉభయ గోదావరి జిల్లాల మధ్యలో ఉన్న గోదావరిలో ఈ చేపలు ఎక్కువగా దొరుకుతాయి. అంతర్వేది సముద్రం నుంచి ఇలసలు గోదావరిలోకి ఎదురీది పులసలుగా మారుతాయి. దీంతో ధవళేశ్వరం పరిసర ప్రాంతాల్లో పడే పులసలకు గిరాకీ ఎక్కువగా ఉండటంతో మత్స్యకారులకు పంట పడుతోంది. వలలో ఒక్క చేప పడిందంటే సుమారు 500 జేబులో పడ్డట్టే. ఇక్కడ మార్కెట్లో పులసలు కొనుగోలు చేసి అక్కడే వండించుకొని మరీ దూర ప్రాంతాలకు తీసుకెళ్తుంటారు. 
సంక్రాంతి సీజన్‌లో బంధువులు వచ్చినట్లు పులసల టైంలోనూ వస్తారు. ఒకటి రెండు రోజులు ఉండి మరీ ఈ చేప రుచిచూసి వెళ్తుంటారు. దీంతో ఈ సీజన్‌ను అంతా పులసల ఫుడ్ ఫెస్టివల్‌గా పిలుస్తుంటారు. 
ఇదిలా ఉంటే ఈ చేపల వండటంలో కొంత నేర్పు అవసరం. అలవాటుపడిన వారు తప్ప ఇతరులు దీనిని వండలేరంటే ఆశ్చర్యం లేదు. సాధారణంగా వండే వంటకాలకంటే దీనిని ప్రత్యేకంగా వండుతారు. 
పులస పులుసు చూశాక మీకు నోరూరుతోందా. అయితే దాన్ని రుచి చూడాలంటే గోదావరి జిల్లాలకు వెళ్లాల్సిందే. (జులై 29, 2009, బుధవారం టివి 5 లో వచ్చిన వార్త)