క్షయ
క్షయ వ్యాధి (Tuberculosis) ఒక ముఖ్యమైన అంటువ్యాధి. ఇది ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించినదని మనకు తెలిసినా, చర్మము నుండి మెదడు వరకు శరీరంలో ఏ భాగనికైనా ఈవ్యాధి సోకవచ్చును. భారతదేశంలో దీర్ఘకాలిక రోగాలలో ముఖ్యమైనది క్షయవ్యాధి. మైకోబాక్టీరియా లేదా "మైకో బ్యాక్టీరియం ట్యూబర్ క్యులోసిస్" అనే సూక్ష్మక్రిమివలన ఈ వ్యాధి వస్తుంది. క్షయ వ్యాధి సోకని శరీరావయవాలు క్లోమము, థైరాయిడ్ గ్రంథి, జుట్టు. మిగిలిన అవయవాలన్నింటికి క్షయవ్యాధి కలిగే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యాధి ముఖ్యంగా శ్వాసకోశాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది.
దంత క్షయం
కొన్ని పదార్థాల ద్వారా సంభవించిన ఆమ్ల వాతావరణాన్ని తుల్యపరచడానికి లాలాజలం యొక్క బఫరింగ్ సామర్థ్యపు ఉనికి లేనందున తగ్గిన లాలాజలం అనేది పురోభివృద్ధి క్షయాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఫలితంగా లాలాజల (అధోజిహ్వ) గ్రంథుల ద్వారా ప్రత్యేకించి అధోజంబిక గ్రంథి మరియు లాలాజల గ్రంథి నుంచి విడుదలైన లాలాజల మొత్తాన్ని తగ్గించే వైద్య పరిస్థితులు విస్తృత దంత క్షయం ఏర్పడటానికి దారితీస్తాయి. ఉదాహరణలుగా Sjögren's సిండ్రోమ్, డయాబిటిస్ మెల్లిటిస్, డయాబిటిస్ ఇన్సిపిడస్ మరియు సార్కోయిడోసిస్‌లను చెప్పుకోవచ్చు. యాంటీహిస్టేమైన్లు (అలర్జీని తగ్గించేవి) మరియు యాంటీడిప్రెసంట్లు (వ్యాకులత/కుంగిపోవటాన్ని నయం చేసే ఔషధాలు) వంటి వైద్య ఔషధప్రయోగాలు కూడా లాలాజల ప్రవాహాన్ని అడ్డుకోగలవు. ప్రముఖంగా తెలిసిన మిథైల్‌ఆంపిటమైన్ వంటి ఉత్తేజకాలు కూడా లాలాజల ప్రవాహాన్ని విశేష స్థాయి వరకు అడ్డుకోగలవు. ఉత్తేజకాల దుర్వినియోగదారులు పేలవమైన నోటి పరిశుభ్రతను కలిగి ఉంటారు. గంజాయిలోని క్రియాశీల రసాయన పదార్థంగా చెప్పుకునే టెట్రాహైడ్రోకన్నాబినాల్ కూడా లాలాజల అధికస్రావాన్ని దాదాపు పూర్తిగా అడ్డుకునేందుకు కారణమవుతుంది. దీనిని అనధికారికంగా 
"కాటన్ మౌత్" అని పిలుస్తారు. అంతేకాక అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల్లో సర్వసాధారణంగా సూచించిన దాదాపు అరవై మూడు శాతం ఔషధప్రయోగాలు అనార్థ్ర నోరు ఒక తెలిసిన దుష్ప్రభావంగా పేర్కొనబడింది. తల మరియు మెడ యొక్క రేడియోధార్మిక (వికిరణ) చికిత్స కూడా లాలాజల గ్రంథుల్లోని కణాలను నాశనం చేయగలదు. తద్వారా దంత క్షయం ఏర్పడటం మరింత పెరిగే అవకాశముంది.