రామాయణము
రామాయణ మహాకావ్యము ఆరు కాండములు (భాగములు) గా విభజింప బడింది. మొత్తము 24వేల శ్లోకములు (శతకోటి అక్షరములని కూడా చెబుతారు). కాండము అనగా చెరకుగడ కణుపు అని అర్ధము. రామాయణ కథనము చెరకు వలె మధురమైనది గనుక ఈ పేరు సమంజసమని పండితులు వివరిస్తారు. ఒక్కొక్క కాండములోను ఉప భాగములు "సర్గ"లు."ఇక్కడ ఒక్కొక్క కాండము కథ మాత్రము సంక్షిప్తముగా ఇవ్వబడినది. ఆయా కాండములకు సంబంధించిన ప్రత్యేక వ్యాసాలలో మరింత విస్తారంగా చెప్పబడింది."
అయోధ్యా నగరం రాజధానిగా, కోసలదేశాన్ని ఇక్ష్వాకువంశపు రాజైన దశరథుడు పాలిస్తున్నాడు.కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి ఆయన భార్యలు. పిల్లలు లేని కారణంగా దశరధుడు పుత్రకామేష్ఠి యాగం చేశాడు. తరువాత ఆ రాజుకు నలుగురు బిడ్డలు జన్మించారు. వారికి రాముడు, భరతుడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అని నామకరణం చేశారు.
శ్రీరామరాజ్యం (సినిమా)
ఈ సినిమా హిందూ పురాణాల్లో ఉత్తర రామాయణం ఆధారంగా నిర్మించింది. రావణవధ తర్వాత పుష్పక విమానంలో అయోద్యకు తిరిగివచ్చిన శ్రీరామునికి కులగురువైన వశిష్టుడి చేత పట్టాభిషేకం జరుగుతుంది. రామరాజ్యం మూడు పువ్వులు ఆరు కాయలుగా సస్యశ్యామలంగా ఎలాంటి ఈతి బాధలు లేకుండా సాగిపోతుంది. సీతాదేవి గర్భవతిగా ఉన్న శుఖసమయంలో రాముడు ఏదైనా కోరుకోమంటే ఆమె మునిపత్నుల ఆశీర్వాదం తీసుకోవాలను ఉందని అడుగుతుంది. అలాంటి సమయంలోనే అయోధ్య నలుదిక్కులా తిరిగి వచ్చిన గూఢచారులు శ్రీరాముని కలుస్తారు. అన్నీ శుభంగానే ఉన్నాయని చెబుతారు. ఒక్క భద్రుడు మాత్రం చెప్పకపోగా అతని ముఖంలోని ఆవేదనని కనుగొన్న రాముని కోరికమీద అసలు విషయం తెలియజేస్తాడు. ఒక చాకలివాడు తాగిన మైకంలో ఆలస్యంగా తిరిగివచ్చిన తన భార్యని నిందిస్తూ ఇంట్లోకి రానియ్యడు. నిలదీసిన మామయ్య మరియు ఇతర పెద్దలతో ఏడాది పాటు లంకలో ఉన్న సీతను ఇంటికి రానిచ్చి ఏలుకొంటున్న వెర్రి రాముని వంటి వాడిని కాదని చెబుతాడు. ఈ విషయం తెలిసిన శ్రీరాముడు తమ్ముళ్ళను పిలిపించి, విషయాన్ని తెలిపి తన సీతను విడిచిపెట్టలేనని రాజ్యాన్ని వారిలో ఎవరైనా రాజ్యాన్ని ఏలుకోమని అడుగగా వారు సమ్మతించరు. ఇంక వంశ ప్రతిష్ఠ, ప్రజాసేవే ముఖ్యమైనవిగా భావించి సీతాదేవిని అడవిలో విడిచిరమ్మని లక్షణుడిని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. ఎవరికీ ఈ విషయం తెలియకూడదని కూడా చెబుతాడు.