శాతవాహనులు
శాతవాహనులు దక్షిణ మరియు మధ్య భారతదేశంను కోటిలింగాల, ధరణికోట మరియు జూన్నార్ ల నుండి పరిపాలించారు. శాతవానుల తొలి రాజధాని తెలంగాణ ప్రాంతంలోని కోటిలింగాల. వీరి పరిపాలన క్రీ.పూ. 230 సం. నుండి మొదలై సుమారు 450 సంవత్సరాలు కొనసాగింది. వీరి జనరంజక పరిపాలన వీరికి శాంతికాముకులుగా పేరు తెచ్చింది.బౌద్ధ సాహిత్యాన్ని బట్టి దక్షిణ దేశ చరిత్రను క్రీ.పూ 6వ శతాబ్దం నుంచి మనం అంచనా వేయ వచ్చు.
ఆంధ్రులు మధ్య ఆసియా నుండి తరచూ దండయాత్రలు ఎదుర్కొంటూ, శక్తివంతమైన విశాల సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వీరి సైనిక శక్తితో పాటు, వ్యాపార దక్షత మరియు నావికా కౌశలానికి చరిత్రలో మొట్టమొదటి సారిగా ఆగ్నేయ ఆసియాలో భారత కాలనీలు స్థాపించడమే తార్కాణం. మౌర్య వంశ సామంతులుగా రాజకీయజీవితం ప్రారంభించిన శాతవాహనులు క్రీ.పూ. 232లో అశోకుని మరణము తర్వాత స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించుకొన్నారు. 'ఆంధ్ర' యొక్క ప్రస్తావన అల్ బెరూని (1030) వ్రాతలలో కూడా ఉంది. ఈయన దక్షిణ భారతదేశంలో మాట్లాడే భాష "ఆంధ్రి" అని వ్రాశాడు. ఈయన గ్రంథం కితాబుల్ హింద్ ఆనాటి ఆంధ్రదేశములోని కొన్ని ఆచారవ్యవహారాలను, సంప్రదాయాలను వర్ణిస్తుంది.
అగ్ని వంశ క్షత్రియులు లేక నియోగి బ్రాహ్మణ ప్రభువులు
బ్రాహ్మణులైన కణ్వ, శుంగ, శాతవాహన వంశాల పతనానంతరం దేశం హూణాది విదేశీయుల పరమైపోతున్న తరుణంలో రాజపుటానా (నేటి రాజస్థాన్) ప్రాంతంలోని కొందరు బ్రాహ్మణులు బయలుదేరి క్షాత్రంతో దేశాన్ని తిరిగి జాతీయ పాలన కిందకు తీసుకువచ్చారని ఈ గ్రంథంలో రచయిత వివరించారు. ఆ క్షాత్రమవలంబించిన బ్రాహ్మణుల సంతతి పరిపాలనకు సంబంధించిన ఉద్యోగాలలో ఈ మధ్య కాలం వరకూ కుదురుకున్నారని, వారినే ఆంధ్రదేశంలో "నియోగి బ్రాహ్మణులు" అంటున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు. వీటన్నిటికీ పురాణాలు మొదలైన చారిత్రిక గ్రంథాల ఆధారాలు చూపించారు వేంకటాచలం. ఆ నియోగి బ్రాహ్మణ ప్రభువులు లేదా అగ్నివంశ క్షత్రియుల పరిపాలన గురించి, ఉత్థాన పతనాల గురించి తెలిపారు.