మారిషస్
మారిషెస్ (ఉచ్ఛారణ: మారైస్ "Maurice"), అధికారిక నామం రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మారిషెస్, (République de Maurice), ఇది ఒక ద్వీప దేశం. ఆఫ్రికా ఖండతీర ప్రాంతంలో, హిందూ మహాసముద్రపు నైఋతిదిశన, మడగాస్కర్కు పశ్చిమాన 870 కి.మీ. దూరాన ఈదేశమున్నది. (560 mi). మారిషస్ కు అనుబంధంగా Cargados కారజోస్,రోడ్రిగుఎస్,ట్రోమిలిన్ మరియు అగలేగా ద్వీపములు ఉన్నాయి.మారిషస్ ఫ్రాన్సు ద్వీపం Reunion కు
170 km మరియు రోడ్రిగుఎస్ కు తూర్పున 570 కిలోమీటర్ల దూరమున కలదు .మారిషస్ యొక్క మొత్తం వైశాల్యము 2040 కి.మీ.. పోర్ట్ లుఇసే మారిషస్ యొక్క రాజధాని నగరము. 
యునైటెడ్ కింగ్డమ్ నెపోలియన్ యుద్ధాలు సమయంలో ఫ్రాన్స్ నుండి 1810 లోమారిషస్ ద్వీపాన్ని తన ఆదినం లోకి తేచుకున్నది, మారిషస్ 1968 లో బ్రిటన్ నుంచి స్వతంత్ర మారింది. ఇది ఒక పార్లమెంటరీ గణతంత్రం మరియు యునైటెడ్ నేషన్స్ లో ఒక సభ్య దేశము, దక్షిణాది ఆఫ్రికా దేశాల అభివృద్ధి కమ్యూనిటీలో సభ్య త్వము, తూర్పు మరియు దక్షిణ ఆఫ్రికా, ఆఫ్రికన్ యూనియన్, లా ఫ్రాన్సోఫోనియేలో మరియు కామన్వెల్త్ అఫ్ నేషన్స్ కోసం కామన్ మార్కెట్ యొక్క సభ్యదేశము .
మారిషస్ లో మాట్లాడే ప్రధాన భాషలు మారిషన్ క్రియోల్, ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్లము. ఆంగ్లము మాత్రమే అధికార భాష అయితే ఆమోదయోగ్యమైన వాడుకలో వున్నా భాషలు మారిషన్ క్రియోల్ మరియు వార్తాపత్రికలు మరియు టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు ఫ్రెంచ్ లో సాధారణంగా ఉంటాయి. ఆసియా భాషలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. దేశ జనాభాలో భారతీయులు, ఆఫ్రికా, చైనీస్ మరియు ఫ్రెంచ్ సహా పలు తెగలు వారు నివసించుచున్నారు.మారిషస్ లో మొదటి సారి అడుగుపెట్టిన ఐరోపా అన్వేషకులకు ద్వీపంలో ఎటువంటి ప్రజలు దొరకలేదు. మారిషస్ ద్వీపం ది డోడో (Raphus cucullatus) అనబడే పక్షులు మాత్రమే మాత్రమే నివసిచేవి . ద్వీపములోకి అడుగుపెట్టిన ఐరోపా అన్వేషకులకు ఈ పక్షి ఆహారముగా ఉపయోగాపడినది.
శివసాగర్ రాంగులామ్
1935లో రాంగులామ్ ఇంగ్లాండు నుంచి మారిషస్ చేరుకున్నారు. అప్పటికే స్వాతంత్ర్య సముపార్జన గురించి ఆలోచనలు చేసిన రాంగులామ్ స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చాకా స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. 1949లో మారిషస్ పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో ఆయన నాయకత్వం వహించిన లేబర్ పార్టీ విజయం సాధించింది.
1968లో మారిషస్ కు బ్రిటీష్ వలసపాలన నుంచి స్వాతంత్ర్యం లభించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న పరిణామాల వల్ల ఇక వలసదేశాలన్నిటికి స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తున్న క్రమంలోనే మారిషస్ కూ స్వాతంత్ర్యం లభించిందని ఆధారాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఐతే శివసాగర్ రాంగులామ్ సుదీర్ఘ పోరాటం ఫలితంగానే మారిషస్ కు స్వాతంత్ర్యం లభించిందని చాలామంది చరిత్రకారులు, జనం భావిస్తూంటారు. ఐతే శివసాగర్ రాంగులామ్ మారిషస్ ప్రజాదరణతో జాతి పితగా పేరొందారు.
స్వాతంత్ర్య స్థితిగతులు ఏర్పడుతూండగా 1961లోనే శివసాగర్ మారిషస్ తొలి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఆ పదవిలో 1968 వరకూ కొనసాగారు. దేశంలోని అన్ని వర్గాలను సమీకరించి అఖిల పక్ష ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటుచేస్తారన్న నమ్మకాన్ని కలోనియల్ ఆఫీస్ ఆయనపై పెట్టుకుంది, ఆ క్రమంలోనే 1965లో నైట్ హుడ్ గౌరవాన్ని పొందారు. 1968లో మారిషస్ కు స్వాతంత్ర్యం వచ్చాకా ప్రధానమంత్రి పదవిలో కొనసాగారు. 1968 నుంచి 1982 వరకూ వరుస ఎన్నికలను ఎదుర్కొంటూ సంకీర్ణ ప్రభుత్వాలను నిలబెట్టుకుని ప్రధానమంత్రిగా సుదీర్ఘకాలం కొనసాగారు. 1982 సాధారణ ఎన్నికల్లో మారిషస్ మిలిటెంట్ మూమెంట్ (ఎంఎంఎం) భాగస్వామ్య పక్షాల చేతిలో ఓటమించెందారు. స్వయంగా శివసాగర్ రాంగులామ్ పార్లమెంట్ సీటు కోల్పోయారు. మిలిటెంట్ సోషలిస్ట్ మూమెంట్ పార్టీకి చెందిన అనిరూధ్ జగ్నాథ్ ప్రధాని అయ్యారు, కానీ కొద్దికాలానికే చీలికలు రావడంతో ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. శివసాగర్ రాంగులామ్ తన పార్టీ జగ్నాథ్ యొక్క మిలిటెంట్ మూమెంట్ పార్టీని సమర్థించారు. జగ్నాథ్ ఎన్నికై ప్రధాని కావడంతో శివసాగర్ సహకారానికి ఫలితంగా ఆయనను గవర్నర్ జనరల్ గా నియమించారు. గవర్నర్ జనరల్ పదవిలో ఆయన 1985లో మరణించేంతవరకూ కొనసాగారు.
మారిషస్ గవర్నర్ జనరల్ గా ఉండగా 1985లో అధికారిక నివాసంలోనే శివసాగర్ రాంగులామ్ మరణించారు. ఆపైన కొన్నేళ్ళకు శివసాగర్ కుమారుడు నవీన్ రాంగులామ్ లేబర్ పార్టీ నాయకత్వాన్ని స్వీకరించారు. నవీన్ 1995లోనూ, 2005లోనూ రెండుమార్లు ప్రధానమంత్రి పదవి చేపట్టి దాదాపుగా 15 సంవత్సరాలు మారిషస్ ను పరిపాలించారు.
శివసాగర్ రాంగులాం పేరిట పలు స్మారిక చిహ్నాలు ఏర్పాటయ్యాయి. మారిషస్ లోని ప్రధాన విమానాశ్రయానికి "సర్ శివసాగర్ రాంగులామ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంగా" నామకరణం చేశారు. మారీషియన్ రూపాయి నాణేలు అన్నిటిపైనా శివసాగర్ రూపం ఉంటుంది, అలానే అత్యధిక కరెన్సీ అయిన రెండు వేల మారిషయన్ రూపాయల నోటుపైన కూడా ఆయన బొమ్మ ముద్రించి వుంటుంది. మారిషస్ లో పలు ప్రాంతాలు-పార్కులు, రోడ్లు వంటివాటికి ఆయన పేరు పెట్టారు. పోర్ట్ లూయీస్ నగరంలో, భారతదేశంలో శివసాగర్ పూర్వుల ప్రాంతమైన బీహార్ రాజధాని పాట్నాలోనూ స్మారక చిహ్నాలు నిర్మించారు.