జగిత్యాల
జగిత్యాలకు ఈ పేరు రావడానికి పలు రకాల కథనాలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. క్రీ.శ. 1110 నుండి 1116 వరకు పొలాస రాజధానిగా పరిపాలించిన జగ్గదేవుడు, తన పరిపాలనా కాలంలో 21 యుద్ధాలు చేసి పరిసర ప్రాంతాల్లో పలు నూతన గ్రామాల్ని స్థాపించాడు. పొలాసకు దక్షిణాన 6 కి.మీ. దూరంలో జగ్గదేవుడు అతని పేరిట జగ్గదేవాలయం నిర్మించి ఉంటాడని, అదే జగిత్యాలగా స్థిరపడిందని చరిత్రకారులు కథనం. మరో కథనం ప్రకారం...ఎల్గందుల కోటకు అధిపతిగా ఉండిన మబారిజుల్ ముల్క్ జఫరుద్ధౌల మీర్జా ఇబ్రహీం ఖాన్ ధంసా క్రీ.శ.1747లో జగిత్యాలలో నక్షత్రాకారంలో ఒక సువిశాలమైన, పటిష్ఠమైన కోటను ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్లయి జాక్ సాంకేతిక సహకారంతో నిర్మించాడు. ఆ ఇద్దరి ఇంజనీర్ల పేరు మీదే ‘జాక్ పిలవబడి క్రమంగా జగ్త్యాల్, జగిత్యాలగా మారిందనీ చెబుతారు.
జగిత్యాల కోట
జగ్గదేవుడి పేరిట ఏర్పాటైన జగిత్యాల గ్రామం వందల ఏళ్లనుంచీ పరిపాలనా కేంద్రంగా ఉంది. ఎలగందల్ కోట పాలకులైన ముబారి జుల్‌ముల్క్‌ జాఫరుద్దౌలా, మీర్జా ఇబ్రహీంఖాన్‌ లు ఈ జగిత్యాల కోటను నిర్మించారు. నక్షత్రాకారంలో కట్టబడిన కోటకు అన్నివైపులా పెద్ద అఘాతాలను ఏర్పాటుచేసి, శత్రువులు కోటపై దాడి చేస్తే అడ్డుకునేందుకు దాదాపు 90ఫిరంగులను అమర్చారు. శత్రువులు రాకుండా నిర్మించిన ఈ కోటలో లోతైన అఘాతాలు, సైనికులకోసం ప్రత్యేక గదులు, ఫిరంగులు, ఆయుధాల నిల్వకు చీకటి గది, తాగునీటి కోసం నిర్మించిన బావి మరియు సొరంగం ఉన్నాయి. కోట చుట్టూ ఉన్న అఘాతాల్లో మరియు కోటలోని కోనేరులో ఎప్పటికి నీరు ఉంటుంది.