విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
చిత్తూరు జిల్లా చరిత్ర
విజయనగర సామ్రాజ్య పతనానంతరం శ్రీరంగరాయలు చంద్రగిరిని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించాడు. ఇమ్మడి నరసింహుడు కట్టిన కోటను విజయనగర రాజుల కాలంలో బాగా కట్టుదిట్టం చేశారు. మూడవ రంగరాయలు పరిపాలిస్తున్న సమయంలో ఆయన దగ్గర దామెర్ల వెంకటాద్రి అనే సామంతుడు ఉండేవాడు. ఈయన ఆంగ్లేయులు తమ వస్త్ర కార్మాగారం కోసం అనువైన స్థలం వెతుకున్న సమయంలో చంద్రగిరి రాజ్యంలో ఉన్న మద్రాస పట్టణం వారికి అనువుగా ఉంటుందనీ వారిని ఆహ్వానించాడు. ఆ సమయంలో వెంకటాద్రి సోదరుడు అయ్యప్ప మద్రాసుకు పశ్చిమంగా ఉన్న పూనమలైలో నివసిస్తూ తీర ప్రాంతాన్ని సంరక్షిస్తూ ఉండేవాడు. ఈ ఇద్దరు సోదరులు శ్రీకాళహస్తిలోని వెలుగోటి వంశానికి చెందినవారు. ఈ ప్రాంతంలో వస్త్రాల ఉత్పత్తి అధికంగా ఉండటంతో ఆంగ్లేయులు పరిశ్రమ స్థాపిస్తే తమకు కూడా లాభదాయంగా ఉంటుందని వీరు భావించారు. 1639 వేసవి కాలంలో ఆంగ్లేయుడైన ఫ్రాన్సిన్ డే మద్రాసు మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాల్ని సందర్శించి అక్కడ నాణ్యమైన వస్త్రాలు తక్కువ ధరకే దొరుకుతుండటం గమనించాడు. దామెర్ల సోదరులతో సంప్రదింపులు జరిపి 1639 జులై 2 వ తేదీన మద్రాసులో కోటను నిర్మించేందుకు చంద్రగిరి రాజు నుండి అనుమతి పొందారు. ఈ అనుమతి ప్రకారం ఆంగ్లేయులు స్వయంగా నాణేలు ముద్రించుకోవచ్చు. నౌకా కేంద్రంలో లభించే ఆదాయం లోనూ, పన్నుల ద్వారా లభించే ఆదాయంలోనూ సగభాగాన్ని ఆంగ్లేయులు పొందవచ్చు. అం తే కాకుండా నేతగాండ్రు తగినంత వస్త్రోత్పత్తి చూపించని ఎడల వారికి ముందస్తుగా ఇచ్చిన సొమ్మును వాపసు ఇస్తామని చంద్రగిరి రాజు హామీ ఇచ్చాడు. తర్వాతి కాలంలో ఈ నిర్మాణమే దక్షిణ భారతదేశంలో ఆంగ్లేయుల పెత్తనానికి నాంది పలికింది.