మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పధకం
జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం లేదా జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి పథకం (National Rural Employment Guarantee Act) అని కూడా ప్రసిద్ధి పొంది, భారత రాజ్యాంగం ద్వారా 25 వ తేదీ ఆగస్టు 2005 వ సంవత్సరములో అమలులో పెట్టబడింది. చట్టం ద్వారా ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరములో నైపుణ్యము లేని వయోజనులందరికీ ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబంలో పనిని కోరిన వారికి ఆ గ్రామీణ పరిధిలో 100 పని దినములు కనీస వేతనం వచ్చేలాగా చట్ట పరమైన హామీ ఇవ్వబడింది. గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Rural Development), భారతదేశ ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సహకారంతో పర్యవేక్షిస్తున్నాయి.
మధ్యాహ్న భోజన పథకము
కామరాజ్ నాడార్కు ఈ పథకం యొక్క ఆలోచన ఎలా వచ్చిందన్న విషయం పై ఆసక్తి కరమైన కథనం ఉంది. తమిళనాడులోని తిరునల్వేలి జిల్లాలో గల ఒక చరన్మహదేవి అనే కుగ్రామంలో ఆలోచనకు బీజం పడింది. ఈయన చాలా సాధారణ జీవితం గడిపేవాడు. ఎక్కడికి ప్రయాణించాలన్నా పైన ఎర్ర లైటు కూడాలేని ఒక కారులో ప్రయాణం చేసేవాడు. కాన్వాయ్ లకు పెద్దగా అలవాటు పడలేదు. అలాంటి ఒక ప్రయాణంలో చరన్మహదేవి గ్రామం దగ్గర రైల్వే గేటు వద్ద ఆగి కారు దిగి ఎదురు చూస్తుండగా ఆయనకు ఆవులు, మరియు మేకలు కాసుకొనే కొద్ది మంది బాలలు కనిపించారు. ఒక అబ్బాయిని పిలిచి "బాబూ! నీవు బడికి వెళ్ళకుండా ఇక్కడ ఆవులతో ఏమి చేస్తున్నావు?" అని అడిగాడు. అప్పుడా బాలుడు "నేను బడికి వెళితే నాకు తిండి ఎవరు పెడతారు? నా ఆకలి తీరితేనే కదా నేను చదువుకొనేది?" అని గడుసుగా సమాధానమిచ్చాడు. ఈ సంఘటనే ఆయన మధ్యాహ్న భోజన పథకాన్ని ప్రారంభించడానికి ప్రేరేపించింది.