దానిమ్మ
లలితా సహస్రనామాల్లో అమ్మవారికి 'దాడిమికుసమప్రభ' అనే నామం కనిపిస్తుంది. దీని శాస్త్రీయ నామము " Punica Granatum". పండ్ల జాతులలో మేలైనది . తినడానికి రుచిగా ఉంటుంది . దీనిలో విటమిను -ఎ, సి, ఇ, బి5, flavanoids ఉన్నాయి.
గంధపు నూనె
గంధం నూనె 50-60% ట్రిసిక్లిక్ α-శాంతలాల్ యొక్క 90% కంటే ఎక్కువ సెస్‌క్యూటర్‌పినిక్ ఆల్కహాల్ కలిగి ఉంటాయి. β-శాంతలాల్ 20-25% ఉంటాయి.
చందన తైలాన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలలో,కాస్మోటిక్స్ అలాగే సబ్బులతయారీలో మరియు ఇతర అత్తరు లలో మిశ్రమం చేసి ఉపయోగిస్తారు.అంతే కాకుండా చందన తైలాన్ని ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.
గంధం చెట్టు శాంటాలేసియేకుటుంబానికి చెందిన మొక్క. శాంటాలమ్ ఆల్బమ్ అనే వృక్షశాస్త్ర పేరు వున్న చెట్టును ఈస్ట్ ఇండియా సాండల్ వుడ్ ,శాంటల్, సాండర్స్ మరియు మైసూర్ శాండల్ వుడ్ అని అంటారు.ఈ రకాపు గంధం చెట్టు ఆస్ట్రేలియా గంధం చెట్టుకన్న ఉత్తమ మైనది.ఎక్కువ సువాసన ఇచ్చును.నూనెలో సాంటైల్ ఆసిటేట్ ,శాంటాలేన్ కూడా వున్నవి.
గంధం నూనె విష స్వాభావాం లేని నూనె,అలాగే నాన్ఇ రిటంట్ నూనె.ఎటువంటి ప్రధాన పార్శదుష్ప్రభావాలు లేనప్పటికి కొందరిలో చర్మం పై ప్రకోప ప్రభావం చూపించవచ్చు.అలాగే పలు అలెర్జీ జబ్బులతో భాధ పాడేవారు,గర్భంతో వున్నవారు ఈ నూనెను ఔషధంగా లేదా ఆరోమాతేరపిలో ఉపయోగించునపుడు తగు సూచనన మేరకు మాత్రమే ఉపయోగించుట మంచిది..
చేవకు వచ్చిన గంధపు ముక్కలనుండే నూనెను సంగ్రహిస్తారు.సాధారణంగా నూనెను స్టీము డిస్టీలేసను పద్ధతిలో ఉత్పత్తి చేస్తారు.నూనె దిగుబడి 4-6.5%వరకు వుండును.అయితే నూనెను సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను పద్ధతిలో కూడా సంగ్రహించవచ్చు.అవి ఒకటి లిక్విడ్ సాల్వెంట్ విధానం మరొకటి సూపర్ క్రిటికల్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ విధానం. మరో విధానం హైడ్రో డిస్టిలెసను విధానం.స్టీము డిస్టిలేసనుకు 14-36 గంటల సమయం పట్టును.మిగతా డిస్టిలేసను పద్ధతులకన్న ఈ విధానం ఎక్కువ సమయంతీసుకున్నను ఈ ప్రక్రియ ద్వారా సేకరించిన నూనెలో శాంటాలోల్ 84.32%వరకు వుండును
సుగంధ నూనెను ఎక్కువగాశాంటాలమ్ ఆల్బమ్,శాంటాలమ్ స్పీకటమ్ రకాపు చేట్ల చేవదీరిన కాండం నుండి ఉత్పత్తి చేస్తారు.గంధం చెట్టు నుండి ఆవశ్యక నూనెను ఆవిరిస్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను ప్రక్రియ ద్వారాసంగ్రహిస్తారు.
లిక్విడ్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉపయోగించి నూనెను సంగ్రహించవచ్చు. ఈ విధానాన్ని సూపర్ క్రిటికల్ ఎక్సు ట్రాక్సను అనికూడా అంటారు.ఎక్కువ వత్తిడిలో వున్న కార్బన్ డయాక్సైడ్ ద్రవలక్షణాలను కల్గి, ద్రావణి (solvent) గా పనిచేసి గంధం చెక్కలోని ఆవశ్యక నూనెను సంగ్రహించును. మామూలుగా స్టీము మరియు హైడ్రోడిస్టిలేసను కిధానంలో నూనెను సంగ్రగించుటకు140˚-212˚ F ఉష్ణోగ్రత అవసరం కాగా, లిక్విడ్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ విధానంలో 95˚-100˚ F వద్దనే నూనెను సంగ్రహణ చెయ్యవచ్చు.కాకపోతే ఈ విధానంలో ఉత్పత్తి అయిన నూనెలో శాంటాలోల్ శాతం 82.5%వరకు వుండును.ఆవిరి స్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలెసను పద్ధతిలో తీసిన నూనెలో శాంటాలోల్ శాతం 82.5%వరకు వుండగా,హైడ్రో డిస్టీలేసను పద్ధతిలో సంగ్రహించిన నూనెలో శాంటాలోల్ 52.59% వరకు వుండును. (Journal of Natural Products, source, 2011).