తెలంగాణ
శ్రీశైలం, కాళేశ్వరం, ద్రాక్షారామం ఈ మూడు దేవాలయాల మద్య భూబాగాన్ని కాకతీయులు పాలీంచిన ఏరియా త్రిలింగ దేశం కాలగమనంలో "తెలంగాణ" అనే పదంగా మారింది. భారతదేశంలోని 29 రాష్ట్రాలలో ఒకటి తెలంగాణ. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా కొనసాగిన వాటిలో హైదరాబాద్ ఒకటి. నిజాం పాలన నుంచి 1948 సెప్టెంబరు 17న విముక్తి చెంది హైదరాబాదు రాష్ట్రంగా ఏర్పడి, 1956లో భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో భాగంగా కన్నడ, మరాఠి మాట్లాడే ప్రాంతాలు కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర లకు వెళ్ళిపోగా, తెలుగు భాష మాట్లాడే జిల్లాలు అప్పటి ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలిసి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. ప్రస్తుతము తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 31 జిల్లాలు ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా ఇది దక్కను పీఠభూమిలో భాగము. దేశంలోనే పొడవైన 44వ నెంబరు (శ్రీనగర్-కన్యాకుమారి) జాతీయ రహదారి (జాతీయ రహదారి 7 కన్యాకుమారి-వారణాసి మరియు జాతీయ రహదారి 44 కలిసి ఉంటాయి), 65వ నెంబరు (పూణె-విజయవాడ) జాతీయ రహదారి, జాతీయ రహదారి 63 నిజామాబాదు-జగదల్‌పూర్ హైదరాబాదు-భూపాలపట్నం జాతీయ రహదారి 202, జాతీయ రహదారులు ఈ రాష్ట్రం గుండా వెళ్ళుచున్నవి. హైదరాబాదు-వాడి, సికింద్రాబాదు-కాజీపేట, సికింద్రాబాదు-విజయవాడ, కాచిగూడ-సికింద్రాబాద్-నిజామాబాదు-నాందేడ్-మన్ మాడ్, సికింద్రాబాదు-డోన్, వికారాబాదు-పర్బని, కాజీపేట-బల్హర్షా, గద్వాల-రాయచూరు రైలుమార్గాలు తెలంగాణలో విస్తరించియున్నాయి. సికింద్రాబాదు, కాజీపేట రైల్వే జంక్షన్లు దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో ప్రముఖ కూడళ్ళుగా పేరెన్నికగన్నవి. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఉత్తరాన మహారాష్ట్ర సరిహద్దు నుంచి దక్షిణాన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాయలసీమ ప్రాంతం వరకు, పశ్చిమాన కర్ణాటక సరిహద్దు నుంచి తూర్పున ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కోస్తాంధ్ర ప్రాంతం వరకు విస్తరించియుంది. తెలుగులో తొలి రామాయణ కర్త గోన బుద్ధారెడ్డి, సహజకవి బమ్మెర పోతన, దక్షిణ భారతదేశంలో తొలిమహిళా పాలకురాలు రుద్రమదేవి, ప్రధానమంత్రిగా పనిచేసిన పి.వి.నరసింహారావు తెలంగాణకు చెందిన ప్రముఖులు. చరిత్రలో షోడశ మహాజనపదాలలో ఒకటైన అశ్మక జనపదం విలసిల్లిన ప్రాంతమిది. కాకతీయుల కాలంలో వైభవంగా వెలుగొందిన భూభాగమిది. రామాయణ-మహాభారత కాలానికి చెందిన చారిత్రక ఆనవాళ్ళున్న ప్రదేశమిది. తెలంగాణ రాష్ట్రపు మొత్తం వైశాల్యం 1,14,840 చ.కి.మీ, కాగా 2011 లెక్కలప్రకారం జనాభా 35,286,757గా ఉంది. 17లోకసభ స్థానాలు, 119 శాసనసభ స్థానాలు ఈ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా ఆలంపూర్లో 5వ శక్తిపీఠం, మల్దకల్‌లో శ్రీస్వయంభూ లక్ష్మీవెంకటేశ్వరస్వామి దేవస్థానం, భద్రాచలంలో శ్రీసీతారామాలయం, బాసరలో జ్ఞానసరస్వతీ దేవాలయం, యాదగిరి గుట్టలో శ్రీలక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం, వేములవాడలో శ్రీరాజరాజేశ్వరస్వామి ఆలయం, మెదక్‌లో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతిగాంచిన చర్చి, ఉన్నాయి. దశాబ్దాలుగా సాగుతున్న ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం 1969లో ఉధృతరూపం దాల్చగా, 2011లో మరో సారి తీవ్రరూపం దాల్చింది. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో భాగంగా వందలాది మంది ఆత్మహత్యలు చేసుకొన్నారు. 2010లో తెలంగాణ అంశంపై శ్రీకృష్ణ కమిటీని నియమించగా ఆ కమిటి ఆరు ప్రతిపాదనలు చేసింది. 2013, జూలై 30న ప్రత్యేక తెలంగాణకై కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటి తీర్మానం చేయగా, 2013 అక్టోబరు 3న కేంద్ర మంత్రిమండలి ఆమోదించింది. 2014, ఫిబ్రవరి 18న తెలంగాణ ఏర్పాటు బిల్లుకు భారతీయ జనతా పార్టీ మద్దతుతో లోకసభ ఆమోదం లభించింది. ఫిబ్రవరి 20న రాజ్యసభ ఆమోదం పొందింది. 2014 మార్చి 1న బిల్లుపై రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది. 2014 జూన్ 2 నాడు తెలంగాణ దేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా నూతనంగా అవతరించింది.
తెలంగాణ చరిత్ర (పుస్తకం)
తెలంగాణ చరిత్ర ఒకపుస్తకం పేరు. తెలంగాణ ప్రాంతం చరిత్రపై ఈ పుస్తకాన్ని డా.సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి రాసిండు. తెలంగాణ ప్రచురణలు సంస్థ దీన్ని ముద్రించింది. 2011 అక్టోబరు 29 నాడు సుందరయ్య విజ్ఞానకేంద్రంలో కె.చంద్రశేఖర్ రావు ఆవిష్కరించిండు. ఈ పుస్తకంలో మొత్తం 266 పేజీలు ఉన్నై. సుంకిరెడ్డి దీన్ని 12 భాగాలుగా అలగ్ చేసిండు. సెప్టెంబరు 2011లో దీన్ని తొలిసారి ప్రింటు చేసిన్రు. ప్రాచీనకాలం నుండి 1948 వరకు చరిత్ర ఇందుల రాసినరు. ఇది "తెలంగాణ ప్రచురణలు" ప్రింటు చేసిన మూడవ పుస్తకం. (తొలి రెండు పుస్తకాలు ముంగిలి, సురవరం తెలంగాణ వ్యాసాలు). "సీమాంధ్రులు తెలంగాణకు చారిత్రక పునాది లేదని దుష్ప్రచారం చేస్తున్నరు. ఇది తప్పని తెలంగాణ భావనకు చారిత్రక పునాది ఉన్నదని, తెలంగాణ సుధీర్ఘమైన, ప్రత్యేకమైన అస్తిత్వాన్ని కలిగి ఉందని ఈ పుస్తకం నిరూపిస్తుంది" అని "మామాట"లో రాసినరు. అట్లనే ముందుమాటలో ప్రొ. అడపా సత్యనారాయణ (చరిత్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం) "ఈ నాటి వరకు ఆంధ్రదేశ చరిత్ర పరిశోధన, రచనలల్లో తెలంగాణ ప్రాంత చరిత్రకు జరిగిన అన్యాయాన్ని సరిదిద్దడానికి, అదేవిధంగా తెలంగాణ ప్రాంతానికి చరిత్రకారులు తగినంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వని లోటును పూడ్చడానికి చేసిన ప్రయత్నమే ఈ పుస్తకం" అని చెప్పిండు. ఒక మాటలో కుర్రా జితేంద్రబాబు "ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర గ్రంథాల్లోతెలంగాణ చరిత్రను విస్మరించారు. ఒక రకంగా వివక్షచూపారు. ఆ చరిత్ర గ్రంథాల్లో మొత్తం తెలుగువారి చరిత్ర పేరుతో ఆంధ్రచరిత్రను రికార్డు చేశారు.దాన్ని సరిచేసి చరిత్ర అంతటా తెలంగాణ ప్రాంత ఉనికిని నిరూపించే ప్రయత్నం ఈ గ్రంథంలో చేశారు" అని చెప్పిండు. సుంకిరెడ్డి ప్రవేశికలో "చరిత్ర ఎవరైతే రాస్తారో వాళ్ళ గురించి వాళ్ళ చరిత్రగానే దాన్ని ప్రచారం చేసుకుంటరు. కాబట్టి తెలంగాణ చరిత్రను తెలంగాణ వారు రాసుకుంటేనే తెలంగాణ చరిత్రకు న్యాయం జరుగుతుందని అర్థమవుతున్నది" అని తెల్పిండు.
మొదటి భాగంల తెలంగాణ ఉనికి-సరిహద్దులు గురించి 17 పేజీలల్ల రాసినరు. రెండో భాగంల చరిత్ర పూర్వయుగం గురించి తెల్పినరు. తొలి పాతరాతియుగం కాలంలోనే అసిఫాబాద్, బాసర, చిట్యాల, బోథ్, సిర్పూర్, నస్నూర్, వేములపల్లి, పెద్దపల్లి, రామగుండం, పాల్వంచ, చెర్ల, డిండి, హాలియా, చంద్రగుప్తపట్నం, ఈర్లదిన్నె, ఖ్యాతూర్, మంకాల్, సింగవరం, సోమశిల లాంటివి ఆవాసాలుగా ఉన్నట్లు తెల్పిండు.
మూడవ భాగంల చారిత్రకయుగం గురించి తెల్పుతూ "పెద్దబంకూర్, కోటిలింగాల, కొండాపూర్, రాయపట్టణం పట్టణాలుగానూ, ఫణిగిరి, గాజులబండ, తిరుమలగిరి, ధూళికట్ట బౌద్ధక్షేత్రలుగానూ రూపొందినవి" అని రాసినరు. షోడస జనపదాలలో దక్షిణభారతదేశంల ఒక్క జనపదమేనని అదీ ఆశ్మక జనపదం అని తెల్పిండు. అది తెలంగాణకు చెందినదని దాని రాజధాని పోదన్ (బోధన్) అని రాసిండు అశ్మక రాజ్యం అంటే పూర్తిగా తెలంగాణ పాంతమే నని చెప్పిండు. దక్షిణాపథమంటే కృష్ణానదికి ఉత్తరాన ఉన్న తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలేనని కూడా అర్థం చేసుకోవాలని తెల్పిండు.
నాల్గవ భాగంల శాతవాహనయుగం గురించి వివరించిండు. శాతవాహనుల తొలి రాజధాని కోటిలింగాలగా రుజువులు చూపెట్టిండు. "ఇంత విస్పష్టంగా శాతవాహనుల తొలి రాజధాని తెలంగాణలోని కోటిలింగాల అని రుజువైన తర్వాత కూడ కొంతమంది కోస్తాంధ్ర చరిత్రకారులు శాతవాహనుల తొలి రాజధాని శ్రీకాకుళం అనీ ధాన్యకటకమనీ అనడం శోచనీయం" అని గుర్తుచేసిండు.
ఐదవ భాగంల "శాతవాహనాంతర యుగం"లో ఉత్తరాన హర్షుడి రాజ్యం చేసె కాలంల దక్షిణాన వాతాపి రాజధానిగా పులకేశి రాజ్యం చేస్తుండెనని అందుల తెలంగాణ ప్రాంతం కూడా ఉండెనని సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గోల్కొండ పత్రికలో రాసిన మాటలు యాదుచేసిండు. తెలంగాణలోని నల్గొండ, మహబూబ్ నగర్, ఖమ్మం జిల్లాలు ఇక్ష్వాకుల రాజ్యంలో ఉండెనని స్పష్టంగా చెప్పిండు. ఆ కాలంల ఉత్తర తెలంగాణ జిల్లాలను వాకాటకులు రాజ్యం చేసినట్టు రాసిండు. విష్ణుకుండినులు తీరాంధ్ర ప్రాంతానికి చెందినవారని ఆంధ్రచరిత్ర కారులు రాసిన తప్పుతప్పు చరిత్రను విశ్లేషించిండు. తెలంగాణ ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు బి.ఎన్.శర్మ లోతైన పరిశోధన చేసి విష్ణుకుండినుల జన్మభూమి తెలంగాణ అని నిర్థారించినట్లు ఈ పుస్తకంల చూపెట్టిండు.
6వ భాగంల చాళుక్యయుగం గురించి తెల్పుతూ ఆంధ్రచరిత్ర కారులన్నట్లు తెలంగాణల ఏమీ లేకుండెనన్న భావన తప్పు అని చెప్పిండు. తెలంగాణ జాగ మొత్తం బాదామి చాళుక్యులు, కళ్యాణి చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, కందూరి చోడులు, వేములవాడ చాళుక్యులు, ముదిగొండ చాళుక్యులు ఏలినట్లు తెలిపిండు. వేంగీచాళుక్యులు మాత్రమే తిరాంధ్రను పాలించినట్లు వివరించిండు.
7వ భాగంల కాకతీయ యుగం గురించి తెల్పుతూ తొలి కాకతీయులు వేంగీ చాళుక్యులకు సామంతులుగా ఉండేవారని రాసి కోస్తాంధ్ర ప్రాధాన్యతను నిలబెట్టడానికి చేసిన ప్రయత్నం తప్పని పి.వి.పరబ్రహ్మశాస్త్రి నిరూపించినట్లు తెల్పినాడు. 
8వ భాగంల కాకతీయానంతర యుగంలో కాకతీయ సామ్రాజ్య శిథిలాల నుంచే విజయనగర, రెడ్డి, వెలమ, నాయక రాజ్యాలు ఆవిర్భవించాయని రాసిండు 9వ భాగంల కుతుబ్ షాహీయుగం, 10వ భాగంల మొఘలుల గురించి వివరించిండు. అట్లనే 11వ భాగంల ఆసఫ్ జాహీల గురించి చివరన 12వ భాగంల ముగింపునిచ్చిండు.