హిరోషిమా, నాగసాకిలపై అణ్వస్త్ర దాడులు
1945 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం చివరి దశలో, అమెరికా, జపాన్ నగరాలైన హిరోషిమా, నాగసాకిలపై రెండు అణుబాంబు దాడులు చేసింది. 1945 ఆగస్టు 6, 9 తేదీల్లో జరిగిన ఈ దాడుల్లో కనీసం 1,29,000 మంది మరణించారు. మానవ చరిత్రలో అణ్వాయుధ దాడులు జరిగినది ఈ రెండు సంఘటనల్లో మాత్రమే. ఈ దాడులు చేసే ముందు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ మద్దతు తీసుకుంది.
ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌లో ముస్లిం పోరాట యోధులు
బ్రిటన్‌-అమెరికా పక్షం దళాలు ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతాల మీద, స్థావరాల మీద భయానక వైమానిక దాడులు జరపసాగాయి. ఆచ్ఛాదన ఏమీ లేకుండా, ఆయుధాల లేమితో సతమతమౌతూ సరైన రవాణా సౌకర్యాలు, వాహనాలు కూడా లేక ఇబ్బందులు పడుతూ కాలినడకన, నదినదానాలు, పర్వత శ్రేణులు దాటుకుంటూ ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ ప్రముఖులు, సైనికులు 'ఝాన్సీరాణి రెజిమెంటు' దళాలను ప్రమాదకర ప్రాంతం నుండి తప్పించడానికి ప్రయత్నాలు చేశారు. ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ ప్రముఖులంతా కలసి ఆ దాడుల నుండి నేతాజీని తప్పిస్తూ ఆయన రష్యా వెళ్ళే ఏర్పాటుకు శత విధాల కృషి చేశారు. ఈ కృషిలో భాగంగా శత్రువులు జరిపిన వైమానిక దాడులలో సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ తృటిలో తప్పించుకున్నారు. ఆ ప్రమాదకర దాడిలో కెప్టన్‌ నాజిర్‌ అహమ్మద్‌ తన ప్రాణాలను అడ్డువేసి నేతాజీ ప్రాణాలను కాపాడడంలో సఫలీకృతులయ్యారు. 
 చివరకు గమ్యం చేరిన నేతాజీతోపాటుగా రష్యా వెళ్ళేందుకు ఇతర అధికారులతోపాటుగా మేజర్‌ అబిద్‌ హసన్‌ సప్రాని, కల్నల్‌ హబీబుర్రెహమాన్‌ సిద్దమయ్యారు. జపాన్‌ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన విమానంలో అందరికి అవకాశం లేకుండా పోవడంతో ఆగస్టు 18న కల్నల్‌ హబీబ్‌ను ఆయన ఎంపిక చేసుకోగా, ఆయన నేతాజీ వెంట బాంబర్‌ విమానంలో బయలుదేరారు. ఆకాశంలోకి ఎగిరిన ఆ విమానం ఫోర్‌మొసా ద్వీపంలో కూలిపోవడంతో తీవ్రంగా గాయపడిన సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ 1945 ఆగస్టు 19న కన్నుమూశారు. ఆయనతోపాటు ప్రయాణించిన కల్నల్‌ హబీబుర్రెహమాన్‌ గాయపడి చికిత్స అనంతరం బతికి బయటపడి యుద్ద ఖైదీగా ఇతర అధికారులతో కలపి ఇండియాకు తరలించబడ్డారు. 
 ఆ దుర్భర చిట్టచివరి క్షణాలలో కూడా మాతృభూమి విముక్తి కోసం పోరాడుతున్న భారతీయులలో మరింత నిబద్దతను నింపేందుకు నేతాజి సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ తన చివరి సందేశాన్ని పంపారు. ఆయన సహచరుడు కల్నల్‌ హబీబుర్రెహమాన్‌తో అతి కష్టం మీద మాట్లాడుతూ 'హబీబ్‌, నాకు తుది ఘడియలు సమీపించాయి. జీవితాంతం నేను దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం పోరాడాను. నేను నా దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం మరణిస్తున్నాను. భారత స్వాతంత్య్ర పోరాటం సాగించమని నా ప్రజలకు చెప్పు. త్వరలోనే భారతదేశం విముక్తి చెందుతుంది' అని అన్నారు. ఈ విధంగా నేతాజీ సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌ ప్రజలకు చేరవేయదలచిన చివరి సందేశాన్ని కల్నల్‌ హబీబుర్రెహమాన్‌ భారతీయులకు అందించారు.
 జపాన్‌, భారత జాతీయ సైన్యం ఆధీనంలో ఉన్న భూభాగాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న ఆంగ్ల ప్రభుత్వం భారత సైనికులను, అధికారులను వివిధ ప్రాంతాల నుండి అరెస్టు చేసి ఇండియాకు తరలించింది. చాలా మందిని ఎటువంటి విచారణ జరపకుండా కొన్ని చోట్ల కాల్చి చంపింది. అందరి మీద వివిధ నేరాల మీద కేసులు నమోదయ్యాయి. ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ వీరుల పట్ల దుర్మార్గంగా వ్యవహరించసాగింది. విచారణలంటూ శిక్షలు విధించడం ఆరంభించింది. ఆ క్రమంలో ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ యోధుడు రషీద్‌ అలీకి ఏడు సంవత్సరాల జైలుశిక్ష విధించారు. ఈ విచారణ-తీర్పు పట్ల భారతీయులు తీవ్ర నిరసనను వ్యక్తం చేస్తూ ఊరేగింపులు జరిపారు. ఆ తరువాత మేజర్‌ జనరల్‌ షానవాజ్‌ ఖాన్‌, కల్నల్‌ ప్రేమ్‌ కుమార్‌ సహగల్‌, కల్నల్‌ ధిల్లాన్‌ మీద 'దేశద్రోహం' నేరారోపణలు చేసి సైనిక విచారణ నిమిత్తం ఢిల్లీలోని ఎర్రకోటలో నిర్బంధించడంతో భారతదేశమంతా అట్టుడికినట్టయ్యింది.
 ఈ విచారణలో భరతమాత ముద్ద్దుబిడ్దలైన సాయుధ పోరాటయోధులకు ప్రాణాంతక శిక్షలు పడవచ్చని ప్రచారం జరగడంతో ప్రజలు మండిపడ్టారు ఆందోళనలు, నిరసనలు ఉవ్వెత్తున సాగాయి. ప్రజల నుండి వ్యక్తం అవుతున్న అభిమాన సముద్రాన్ని గమనించిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ నేతలు భారత జాతీయ సైన్యం పోరాట యోధుల పక్షాన నిలవాల్సిన అనివార్య పరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. ఆజాద్‌ హింద్‌ ఫౌజ్‌ వీరుల విడుదల కోసం భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ అధ్యక్షలు మౌలానా అబుల్‌ కలాం ఆజాద్‌ తగు చర్యలు తీసుకుని ఆసఫ్‌ అలీ, పండిట్‌ నెహ్రూ లాంటి ప్రముఖులతో 'డిఫెన్స్‌ కౌన్సిల్‌' ఏర్పాటు చేశారు.