హైడ్రాజీన్
హైడ్రాజీన్ అనునది ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగ పదార్థం.వ్యవస్థపరమైన పేరు డైఆజాన్ లేదా టెట్రాహైడ్రిడో డైనైట్రోజన్ (N-N). ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క రసాయనసంకేత పదం HNNH (NHఅనికూడా వ్రాస్తారు).ఇది రంగులేని మండేలక్షణము ఉన్న ద్రవం.అమ్మోనియా వాయువు వంటి వాసన కలిగిఉన్నది. హైడ్రాజీన్ అధిక విష ప్రభావమున్న రసాయనపదార్థం, హైడ్రాజీన్ స్థిరమైనది, కావున ద్రవరూపంలో జాగ్రత్తగా భద్రపరచవలెను. 2000 సంవత్సరం నాటికి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 0.12మిలియను టన్నుల హైడ్రాజీన్ హైడ్రేట్ (నీటి బరువుతో లెక్కించిన 64% హైడ్రాజీన్ ద్రవం) ప్రతి సంవత్సరం ఉత్పత్తి అవుతున్నది.
నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్
దీర్ఘకాలికముగా40–100 µg/m3 మోతాదుకు మించి నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్ ప్రభావానికి లోనయిన శ్వాసకోశ నాళాలలో పనితీరు మందగించును.శ్వాసలో ఇబ్బందులు ఏర్పడును. నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్ ఎక్కువగా దహనక్రియలు జరుగునప్పుడు గాలిని ఆక్సీకరణిగా ఉపయోగించుకొని ఏర్పడును. అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద నోట్రోజన్ వాయువుతో ఆక్సిజన్ సంయోగం వలన నైట్రిక్ ఆక్సైడు ఏర్పడును.
తరువాత నైట్రిక్ ఆక్సైడు తిరిగి గాలితో ఆక్సీకరణ వలన నైట్రిక్ డయాక్సైడు ఏర్పడును. సాధారణ వాతావరణపరిస్థితులలో ఈ చర్య చాలా నెమ్మదిగా జరుగును.
ముఖ్యంగా అంతర్గత దహనయంత్రాలు /ఐ.సి.ఇంజన్లు (ఆటోమొబైల్ వాహనఇంజన్లు, డీసెల్, పెట్రోల్ యంత్రాలు తదితరాలు), థెర్మల్ విద్యుత్తు ఉత్పత్తికేంద్రాలు/ఉష్ణ విద్యుతుజనకాల వలన అధికపరిమాణంలో నైట్రోజన్ డయాక్సైడు ఉత్పత్తిఅయ్యి వాతావరణంలో కలుస్తున్నది.ఈ రకపు దహనయంత్రాలలో ఇంధనం సంపూర్ణంగా దహనంచెందుటకు అధిక ప్రమాణంలో గాలిని దహనయంత్రాలకు పంపెదరు. అధిక ఉష్ణోగ్రతలో జరుగు దహనచర్య వలన గాలిలోని నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ సమ్మేళనం వలన నైట్రోజను ఆక్సైడులు ఉత్పత్తి అగుచున్నవి.ఇళ్ళలో వాడు కిరోసిన్ హీటరులు/స్టౌల వలన, మరియు గ్యాస్‌హీటరుల వలన కూడా నైట్రోజన్ ఆక్సైడులు ఏర్పడి, తరువాత నైట్రోజన్ డయాక్సైడులుగా పరివర్తన చెందుచున్నవి. బయలు వాతావరణంలో అణుపరీక్షలు (nuclear tests) జరుపుట వలన అధికప్రమాణంలో నైట్రోజన్ డయాక్సైడు ఉత్పత్తి అగుచున్నది పుట్టగొడుగు మేఘాలు (అణుపరీక్ష, లేదా పెద్ద ప్రేలుడు వలన ఏర్పడూ ధూళి మేఘాలు) ఎరుపురంగు కలిగి ఉండుటకు కారణం, ఈ అణుపరీక్షల వలన ఏర్పడిన నైట్రోజన్ డయాక్సైడు కారణం .