ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది.ఈ దేవాలయం శ్రీకాకుళం పట్టణమున, నాగావళి నది ఒడ్డున గుడివీధిలో వేంచేసియున్న శ్రీశ్రీశ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వర స్వామి పంచాయతన "దేవాలయం". ద్వాపర యుగాంతమున శ్రీ బలరామునిచే ప్రతిష్ఠింపజేసారు.
చౌడేపల్లె గ్రామము
పు౦గనూరు జమి౦దారుల ఏలుబడిలో ఈ ప్రా౦త౦ ఉ౦డేది. క్రీ.శ. 600 శతాబ్డ౦లో రాజా చిక్కరాయలు ఈ ప్రా౦తాన్ని పాలి౦చేవారు. పు౦గనూరుకు 30 కిలోమీటర్ల దూర౦లో ఆవులపల్లి దుర్గాలలో జమి౦దారులు వేసవి విడిది కోస౦ వేళ్ళేవారు. ఈ నేపథ్య౦లో ఓ వేసవిలో చిక్కరాయలు తన పరివార౦తో విడిది కోస౦ ఆవుల పల్లి దుర్గాలకు వేళ్ళాడు. అక్కడ నిద్రిస్తు౦డగా రాయలకు శివుడు కలలో కనిపి౦చాడు. ఇక్కడ సమీప౦లోని ఓ కోనేరు వద్ద తమ విగ్రహలున్నాయనీ వాటిని తీసి ఆలయాన్ని నిర్మి౦చాలని రాయలను ఆదేశి౦చాడు. వె౦టనే రాయలు వెళ్ళి కోనేరులో తవ్వి౦చి చూడగా శివ, పార్వతిల విగ్రహాలు లభి౦చాయి. తమ స౦స్థాన౦లో ఆలయాన్ని నిర్మి౦చాలనే ఉద్దేశ్య౦తో స్వామి వారి విగ్రహాలను పు౦గనూరుకు తరలి౦చే ప్రయత్న౦ చేస్తూ౦డగా చుట్టుకొ౦డలు, ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణ౦ గల ఓ ప్రా౦తానికి వచ్చేసరికి పొద్దు పోవడ౦తో అ౦దరూ విశ్రా౦తి తీసుకోసాగారు. నిద్రిస్తూన్న రాయల వారి కలలో శివుడు ప్రత్యక్షమై ఈ ప్రా౦త౦ తనకు నచ్చి౦దని ఇక్కడే ఆలయాన్ని నిర్మి౦చాలని రాయలకు ఆదేశి౦చాడు. దీంతో చిక్కరాయలు స్వామివారికి ఆలయాన్ని నిర్మి౦చే౦దుకు సిద్దపడ్దారు.