క్షయ
క్షయ వ్యాధి (Tuberculosis) ఒక ముఖ్యమైన అంటువ్యాధి. ఇది ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించినదని మనకు తెలిసినా, చర్మము నుండి మెదడు వరకు శరీరంలో ఏ భాగనికైనా ఈవ్యాధి సోకవచ్చును. భారతదేశంలో దీర్ఘకాలిక రోగాలలో ముఖ్యమైనది క్షయవ్యాధి. మైకోబాక్టీరియా లేదా "మైకో బ్యాక్టీరియం ట్యూబర్ క్యులోసిస్" అనే సూక్ష్మక్రిమివలన ఈ వ్యాధి వస్తుంది. క్షయ వ్యాధి సోకని శరీరావయవాలు క్లోమము, థైరాయిడ్ గ్రంథి, జుట్టు. మిగిలిన అవయవాలన్నింటికి క్షయవ్యాధి కలిగే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యాధి ముఖ్యంగా శ్వాసకోశాన్ని దెబ్బ తీస్తుంది.
హిప్పోకాంపస్
హిప్పోకాంపస్ అధికంగా ఎడ్రినల్ గ్రంథులను తయారుచేసే హార్మోనుల (గ్లుకోక్ ఆర్టికాయిడ్) గ్రాహకములను కలిగిఉంటుంది, ఇది మెదడులోని ఇతర భాగముల కన్నా ఎక్కువ హాని కలిగించ గలిగే దీర్ఘకాల ఒత్తిడిని కలుగ చేస్తుంది. మాదక ద్రవ్యాలకు సంబంధించిన ఒత్తిడి హిప్పోకాంపస్ పై కనీసం మూడు విధాలుగా ప్రభావాన్ని చూపుతుంది: మొదటిది, కొన్ని హిప్పోకాంపల్ కణములలో స్పర్శ గ్రహ్యతను తగ్గిస్తాయి; రెండవది, దంతాకార మెదడు మెలికనందు కొత్త కణాల సృష్టికి ఆటంకము కలిగిస్తాయి; మూడవది, CA3 క్షేత్రములోని పిరమిడల్ కణాలలో డెండ్రైట్ యొక్క క్షయ రోగానికి కారణమవుతాయి. మానవులలో ఎవ్వరికి క్రూరమైన అనుభవము కలదో, దీర్ఘ కాలముగా మనసులో భయము వలన ఒత్తిడికి గురి అవుతున్నారో, వారి మస్తిష్కములోని అన్ని భాగముల కంటే హిప్పోకాంపస్ ఎక్కువగా క్షయ రోగానికి గురి అయిందని చూపుటకు తగిన ఆధారాలు ఉన్నాయి. అవి పోస్ట్-త్రుమాటిక్ స్ట్రెస్స్ డిజార్డర్ పై ప్రభావాన్ని చూపుతాయి మరియు అవి స్కిజోఫ్రేనియా మరియు బలమైన వ్యాకులతల క్షయానికి సంబంధించిన రిపోర్టులు తయారు చేయుటలో హిప్పోకాంపల్ కు సహాయపడతాయి. మెదడు క్షీణత అనేది మనోవ్యాకులత కారణంగా సంభవిస్తుంది అని ఇటీవలి పరిశోధనలు కూడా తెలియచేస్తున్నాయి, కాని ఇతర లక్షణాలను తొలగించటంలో అవి ప్రభావవంతంగా పనిచేయనప్పటికి, దీనిని మందుల ద్వారా నయంచేయవచ్చు. హిప్పోకాంపల్ క్షీణత అనేది తరచుగా కషింగ్ సిండ్రోంలో కూడా కనిపిస్తుంది. ఇది రక్త ప్రసరణలో కార్టిసోల్ తీవ్ర స్థాయిలో ఉండటం వలన ఏర్పడిన క్రమరహిత పరిస్థితి వలన సంభవిస్తుంది. ఒత్తిడిని తొలగించినట్లయితే ఈ ప్రభావాలలో కొన్నింటినైన వెనుకకు మరల్చగలము. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ముఖ్యంగా ఎలుకలపై చేసిన అధ్యయనాల వలన సాధించినది ఏమిటంటే, ఒత్తిడి అనేది మొదలైన కొద్ది కాలము నుంచే, అది హిప్పోకాంపల్ యొక్క పనితీరుపై జీవితాంతము ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.