విజయనగర సామ్రాజ్యము
హరిహర రాయలనే దేవరాయలని కూడా అంటారు. అతడే విజయనగర సామ్రాజ్యానికి తొలి చక్రవర్త. దక్కను ప్రాంతంలోని ముస్లిమ్ సామంతుల తిరుగుబాట్ల వల్ల ముహమ్మద్ తుగ్లక్ పాలన అంతమవడంతో హరిహరరాయలు ఏలుబడిలోని ప్రాంతం త్వరితంగా విస్తరించింది. విజయనగర రాజధాని 1340 ప్రాంతంలో ఆనెగొందికి ఎదురుగా తుంగభద్రానదికి ఆవలి తీరాన స్థాపించబడింది. హరిహరరాయల తర్వాత 1343 లో అధికారంలోకి వచ్చిన బుక్కరాయలు 1379 వరకు పాలించాడు. అతడి పాలనా కాలం చివరకొచ్చేసరికి దక్షిణభారత దేశంలో తుంగభద్రానదికి దక్షిణాన ఉన్న ప్రాంతమంతా దాదాపుగా అతడి ఏలుబడిలోకి వచ్చింది.
మొదటి ప్రవరసేన
మొదటి ప్రవరసేన (క్రీ.పూ. 270 - క్రీస్తుపూర్వం క్రీ.పూ. 330), వాకాటక రాజవంశం యొక్క స్థాపకుడు వింధ్యాశక్తి యొక్క వారసుడు. వింధ్యాశక్తి మొదటి సామ్రాజ్యాధిపతి, అతను సామ్రాట్ (సార్వత్రిక పాలకుడు) అని పిలిచారు మరియు నాగ రాజులతో యుద్ధాలను నిర్వహించాడు. ఇతను తన సొంత హక్కులతో స్వంతంత్ర్యంగా ఒక చక్రవర్తి అయ్యాడు, బహుశా రాజవంశంలోని ఏకైక చక్రవర్తి, అతని రాజ్యం ఉత్తర భారతదేశం యొక్క అధిక భాగాన్ని మరియు డెక్కన్ మొత్తాన్ని ఆక్రమణ చేసుకున్నాడు. అతను తన స్వహస్తాలతో ఉత్తరాన ఉన్న నర్మదానికి వెళ్ళి రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు మరియు సిసుకా అనే రాజు పాలించిన పూరిక రాజ్యం స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఏదేమైనా, అతను ఖచ్చితంగా ఉత్తరాన బుందేల్ఖండ్ నుండి పాలించాడు (దక్షిణాన ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నుండి నర్మదాకు దాటినట్లు డాక్టర్ మిరాషి అంగీకరించలేదు). పురాణాలు అతనిని 60 సంవత్సరాల పాలనను మాత్రం తెలియజేస్తాయి.