గుడిపాటి వెంకట చలం
1911లో పిఠాపురం మహారాజా కళాశాలలో చేరాడు. ఆ సమయంలో బ్రహ్మర్షి రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు నాయకత్వంలో అక్కడ నడుస్తున్న బ్రహ్మసమాజం వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. తరువాత బి. ఎ. చదువు కోసం మద్రాసు వెళ్ళాడు. అంతకు ముందే చిట్టి రంగనాయకమ్మతో చలం వివాహం జరిగింది. మద్రాసులో తాను డిగ్రీ చదువుతూనే తన భార్యను కాన్వెంట్‌లో చేర్చి, తాను కాలేజీకి వెళ్ళేటప్పుడు ఆమెను సైకిల్ పై స్కూల్లో దించేవాడు. దీనిని అంతా వింతగా చూసేవారట. మామగారైతే చలాన్ని తన ఇంటి గడపే తొక్కవద్దన్నాడు. అప్పటికి చలం భార్య వయసు 13 సంవత్సరాలు. చదువు అయిన తరువాత కాకినాడలో ట్యూటర్‌గా ఉద్యోగంలో చేరాడు. తిరిగి బ్రహ్మసమాజ ఉద్యమంలోనూ, 'రత్నమ్మ' తో స్నేహం-ప్రేమ లోనూ బిజీ అయ్యాడు. టీచరుగా హోస్పేటలో పనిచేసి తిరిగి రాజమండ్రిలో టీచర్ ట్రైనింగ్ కాలేజీలో ఉద్యోగంలో చేరాడు. ఆ తరువాత పాఠశాల తనిఖీ అధికారిగా పనిచేశాడు. తన ఉద్యోగం గురించి తాను రచించిన "మ్యూజింగ్స్"లో (72వ పుట, 5వ ముద్రణ 2005) ఈవిధంగా వ్యాఖ్యానం చేశాడు
చలం రచనల్లో అతను వ్యక్తపరచిన భావాలు, ప్రతిపాదించిన విషయాలు, అప్పటి సమాజం మీద ఎంతగానో ప్రభావం చూపాయి. కానీ, సమాజం అతన్ని అపార్థం చేసుకున్నది. అతను స్త్రీ స్వేచ్ఛ పేరుతో విశృంఖల జీవన విధానాన్ని ప్రచారం చేస్తున్నాడని, అతని కథల్లో బూతులు ఉన్నాయని ప్రచారం జరిగింది. చలం పుస్తకాలను బహిరంగంగా చదవటానికి భయపడిన రోజులవి. ఆసక్తి గల పాఠకులు, చలం పుస్తకాలని దాచుకుని చదివేవారట. చలం తన కథలు, నవలల్లో వ్రాసిన విషయాలకు అప్పటి సమాజం తట్టుకోలేక పోయింది. అతను తన అనేక రచనల్లో వ్యక్తపరచిన భావాలు, మచ్చుకి కొన్ని, ఈ వ్యాసంలో చలం వ్యాఖ్యలు, అభిప్రాయాలుగా ఉటంకించడం జరిగింది, అక్కడ చూడవచ్చును. దీనికి తోడు, అతని వ్యక్తిగత జీవితంలో అతని ప్రవర్తన (స్త్రీ లోలత్వం) కూడా అభ్యంతరకరముగా పరిగణింపబడింది. మొత్తంమీద, అతను సంఘంలో ఒక "విపరీత వ్యక్తి"గా చెడ్డ పేరు తెచ్చుకున్నాడు. దీనివలన, అతనితో ఎవరూ మాట్లాడేవారుకాదట. అతనికి ఇల్లు అద్దెకివ్వడానికి కూడా వెనకాడేవారట. ఇంతెందుకు, చివరకు అతని దగ్గరబంధువులు కూడా అతన్ని దగ్గరకు రానిచ్చేవారు కాదు. చలం ముఖ్యంగా తన రచనల వలన మరియు కొంతవరకు తన అసాధారణ వ్యక్తిగత ప్రవర్తన వలన సంఘంనుండి వేరుపడి ఒంటరివాడయ్యాడు. అతని భార్య కూడా అతని మూలాన బంధువులకు దూరమయ్యింది. ఆతనిని సమర్థించి అతనితోనే ఉండటానికి నిర్ణయించుకోవడం మూలాన ఆమె తండ్రి, ఇతర బంధువులు కూడా ఆమెను దగ్గరకు చేరనిచ్చేవారు కాదు. కాని ఆమె, చలంను కొంతవరకు అర్ధంచేసుకుని, ఆర్యసమాజ భావాలను ప్రచారం చేయడంలో ఉత్సాహంగా అతనికి సహాయం చేసేదట. కాని, కొంతకాలానికి, ఆమె కూడా చలం ప్రవర్తనతో విసిగిపోయింది. ఇద్దరిమధ్య కీచులాటలు ప్రారంభమై ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇద్దరి మధ్య అన్యోన్యత కరవైంది.
గుండంచర్ల
13వ శతాబ్దంలో కాటమరాజు కనిగిరి ప్రాంతాన్ని పరిపాలిఉంచేవాడు. ఆయనకు ఎంతో పశుసంపద ఉండేది. ఒక సంవత్సరం, వర్షాలు లేక కనిగిరిసీమలో కరవు రావడంతో, ఆ జీవాలను నెల్లూరు సీమలో మేపటానికి ఆ ప్రాంత రాజయిన మనుమసిద్ధి కుమారుడు నల్లసిద్ధితో కాటమరాజు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటాడు. అక్కడ పశువులు మేస్తుండగా, అక్కడుండే చిలక అరుపులకు ఆవులమంద బెదిరిపోయింది. దీనితో కాటమరాజు మంత్రి, ఆ చిలుకలను చంపేస్తాడు. అందులో నల్లసిద్ధి భార్య కుంకుమాదేవి పెంపుడు చిలుక గూడా ఉండటంతో, ఆగ్రహించిన ఆమె, ఆవులను చంపివేస్తుంది. కాటమరాజు తమకు గోనష్టం జరిగిందని పుల్లరి చెల్లించనంటాడు. దీనితో కాటమరాజుకూ, నల్లసిద్ధికీ సమరం జరుగుతుంది. ఆ సమరంలో కాటమరాజు, శ్రీకృష్ణావతారంగా భావించే, బొల్లావును పూజించి యుద్ధానికి పంపుతాడు. యుద్ధంలో ఇరు పక్షాలకూ తీవ్ర నష్టం జరిగి, కాటమరాజు నల్లమ ప్రాంతానికి వచ్చి, ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసుకొంటాడు. ఆ ఆశ్రమమే నేటి కాటమరాజు ఆలయం. ఇక్కడి కొలను ఎంత కరవు వచ్చినా ఎండకపోవడం విశేషం. ఈ కొలనే భక్తుల దాహార్తినీ తీరుస్తుంది. ఆలయంలో రాతి విగ్రహంలో కాటమరాజు, ఆయనకు ఎదురుగా పురాతన ఒరగోగుమాను చెట్టు, దాని తరువాత కాటమరాజు భార్య గంగాదేవి విగ్రహాలు ఉన్నాయి.
గుండంచర్ల పంచాయతీ పరిధిలోని నల్లమల సమీపంలో వెలసిన వేనూతల గంగాభవాని కాటమరాజు తిరునాళ్ళు, ప్రతి సంవత్సరం, ఉగాదికి ముందురోజు పశ్చిమ ప్రకాశంలోనే ప్రతిష్ఠాత్మకంగా నిర్వహించెదరు. ఈ తిరునాళ్ళకు, స్థానికులేగాక, ఇతర జిల్లాల నుండి గూడా లక్షమందికిపైగా భక్తులు విచ్చేసి, తమ మ్రొక్కులు తీర్చుకొనుట ఆనవాయితీ. పశుసంపదను కాటమరాజుస్వామి బొల్లావు ద్వారా కాపాడుతాడని భక్తుల విశ్వాసం. చెక్కతో తయారుచేసిన బొల్లావులను, భక్తులు, ఊరేగింపుగా తీసుకొనివచ్చి, వేడుకను నిర్వహించెదరు. రంగురంగుల విద్యుద్దీపాలంకరణలు, ప్రభలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఏర్పాటుచేసెదరు. ఈ తిరునాళ్ళకు వచ్చు భక్తుల సౌకర్యార్ధం, రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ వారు గిద్దలూరు, మార్కాపురం, కంభం డిపోలనుండి ప్రత్యేక బస్సులు నడిపెదరు. [2]