రామాయణము
రామాయణ మహాకావ్యము ఆరు కాండములు (భాగములు) గా విభజింప బడింది. మొత్తము 24వేల శ్లోకములు (శతకోటి అక్షరములని కూడా చెబుతారు). కాండము అనగా చెరకుగడ కణుపు అని అర్ధము. రామాయణ కథనము చెరకు వలె మధురమైనది గనుక ఈ పేరు సమంజసమని పండితులు వివరిస్తారు. ఒక్కొక్క కాండములోను ఉప భాగములు "సర్గ"లు."ఇక్కడ ఒక్కొక్క కాండము కథ మాత్రము సంక్షిప్తముగా ఇవ్వబడినది. ఆయా కాండములకు సంబంధించిన ప్రత్యేక వ్యాసాలలో మరింత విస్తారంగా చెప్పబడింది."
అయోధ్యా నగరం రాజధానిగా, కోసలదేశాన్ని ఇక్ష్వాకువంశపు రాజైన దశరథుడు పాలిస్తున్నాడు.కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి ఆయన భార్యలు. పిల్లలు లేని కారణంగా దశరధుడు పుత్రకామేష్ఠి యాగం చేశాడు. తరువాత ఆ రాజుకు నలుగురు బిడ్డలు జన్మించారు. వారికి రాముడు, భరతుడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అని నామకరణం చేశారు.
రాఘవ పాండవీయం
రాఘవ పాండవీయం పింగళి సూరన రచించిన తొలి తెలుగు ద్వ్యర్థి కావ్యం. నాలుగు ఆశ్వాసాలున్న ఈ ద్వ్యర్థి కావ్యం రెండు రకాలుగా అర్థం ధ్వనిస్తుంది. పింగళి సూరన, రామాయణం, మహాభారతంలోని ముఖ్య ఘట్టాలను ఏరుకుని ఆరు వందల పద్యాలతో ఈ కావ్యం రాశాడు. రామాయణ భారతాలలోని అనేక ఉపకథలను విడిచి పెట్టాడు. ఇలా చేయడం వల్ల సారం చెడకుండా సంక్షిప్తంగా కావ్యం రాయవచ్చని భావించాడు. ఉదాహరణకు రామాయణంలో ఉత్తరకాండమును, మహాభారతంలో సౌప్తికాది పర్వములు తొలగించి సంక్షిప్తంగా రాఘవ పాండవీయం రాశాడు. వేములవాడ భీమకవి కూడా రాఘవ పాండవీయం అనే గ్రంథాన్ని రచించినట్లు సూరనే ఒక పద్యంలో చెప్పినా ఆ గ్రంథము ప్రస్తుతం అలభ్యము.