మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే "మంగోల్" అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. "మంగోల్" అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
కిరాతులు
కిరాత పురాణం ప్రకారం శ్రీకృష్ణుడు మధ్య నేపాల్ లో ఉన్న కిరాత సామ్రాజ్యం గురించి తెలుసుకొని అక్కడకు భుక్తమన్ అను వీరుడి ఆధ్వర్యంలో యాదవ సైన్యాన్ని పంపాడు. ఆ ప్రకారం కిరాత రాజైన బనాషుర్ ని హతంచేసి క్రొత్త సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అప్పటినుండి ఎనిమిది తరాల వరకూ యాదవ రాజులు మధ్య నేపాల్ ను పాలించారు. యలంబరుడు అను కిరాత రాజు తిరిగి మధ్య నేపాల్ ను జయించి సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. కిరాత ఇతిహాసం ప్రకారం ఆరవ కిరాత రాజైన హుమతి హంగ్ కాలంలో పాండు రాజు కుమారుడైన అర్జునుడు తూర్పు కిరాత దేశంలో ఉన్న ఇంద్రకీల పర్వాతనికి వచ్చాడు. భారవి అను సంస్కృత కవి తన కిరాతార్జునీయలో ఇంద్రకీల పర్వతం పై అర్జనుడికి, కిరాత రాజు రూపంలో ఉన్న శివుడికి మధ్య యుద్ధం జరిగినట్టు పేర్కొన్నాడు . మార్కండేయ పురాణం ప్రకారం మహాభారత కాలంలో ఏడు ప్రముఖ కిరాత సామ్రాజ్యాలు ఏమనగా - అశ్వకుత్ (కాబుల్), కుల్య (కులు లోయ), మత్స్య (ఉత్తర బీహార్), పౌంద్ర (బెంగాల్), సుమర్ (అస్సాం), మలక్ (Mlek) (లోహిత్), కిన్నెర కిరాత్ (గర్వాల్) మరియుల్ నేపాల్. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు కిరాతుల సాయంతో నందులను ఓడించాడు, సెల్యుకస్ అను గ్రీకు గవర్నరును పంజాబ్ నుండి సింధు వరకూ తరిమాడు. చాణుక్యుడి రాజకీయంతో కిరాతులు ఉత్తర్ బీహార్ ను వదిలి తిరిగి కొండలపైకి వెళ్ళిపోయారు.