పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ
"పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థ" అతి తక్కువ కాలంలో రూ.10వేల కోట్ల టర్నోవర్‌ సాధించిన భారతీయ ఎఫ్‌ఎమ్‌సీజీ రంగ సంస్థగా ఈ ఏడాది పతంజలి రికార్డు సృష్టించింది. దశాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన సంస్థల్ని వెనక్కి నెట్టి అత్యంత ప్రభావశీల సంస్థల జాబితాలో గూగుల్‌, మైక్రోసాఫ్ట్‌, ఫేస్‌బుక్‌ల తరవాత నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది. రాబోయే రోజుల్లో దేశంలోనే అతిపెద్ద ఎఫ్‌ఎమ్‌సీజీ సంస్థగా అవతరించే దిశగా "పతంజలి" అడుగులేస్తోంది.
పతంజలి ఆయుర్వేద సంస్థను 1995లో హరిద్వార్‌లోని కన్‌కల్‌ ప్రాంతంలో స్నేహితుడు బాలకృష్ణతో కలిసి . దివ్య ఫార్మసీ అనే చిన్న ఔషధ దుకాణంతో రామ్‌దేవ్‌ ప్రారంభించారు. యోగా, ఆయుర్వేదం... ఈ రెండు రంగాల అభివృద్ధికి సాయపడటాన్ని గురువు బల్‌దేవ్‌ తనపైన పెట్టిన బాధ్యతగా రామ్‌దేవ్‌ భావించేవారు. యోగా గురువుగా అప్పటికే స్థానికంగా రామ్‌దేవ్‌కు మంచి పేరొచ్చింది. ఆయన స్నేహితుడు బాలకృష్ణకు ఆయుర్వేదంపైన తిరుగులేని పట్టుంది. ఇద్దరూ చిన్నప్పుడు ఒకే ఆశ్రమంలో పెరిగారు. తరవాత హిమాలయాలకూ కలిసే ప్రయాణమయ్యారు. అక్కడ రామ్‌దేవ్‌ యోగా సాధనలో నిమగ్నమైతే, బాలకృష్ణ ఆయుర్వేదంలో నైపుణ్యం సాధించారు.
దుగ్గిరాల రాఘవచంద్రయ్య
రాఘవచంద్రయ్యగారు సంస్కృతాంధ్రగ్రంధములు చదివినవారు. వేదశాస్త్రములలోని సారాంశమును చెప్పగల సామర్ధ్యముగలవారు. సాహిత్యాభిలాషి. 1919 లో ఆంధ్రగ్రంధాలయసంఘమువారి తీర్మానము ప్రకారము లిమిటెడ్ కంపెనీగా 1920-21 లో స్థాపితమైన ఆంధ్రగ్రంధాలయ ముద్రాక్షరశాలలిమిటెడ్ పనిచేయసాగినది. రాఘవచంద్రయ్యగారికి ప్రియమైన ఈ ఆంధ్రగ్రంధాలయ ముద్రాక్షరశాలకంపెనీలో అప్పటికే గ్రంథాలయోద్యమములోతిరుగుతూ అనేక గ్రంథాలయములును స్థాపించిన అయ్యంకి వెంకట రమణయ్యగారు డైరక్టరైనారు. వెంకట రమణయ్యగారు వ్యవహార దక్షులు. గ్రంథాలయవ్యవహారములును కౌశలముగా చేయగలిగినప్పటికీ కొన్ని కొన్ని స్వలాభప్రియమైన పనులు: కొన్నటువంటి సామగ్రీకి లెఖ్కలు చూపించక పోవటం, ఆ ముద్రాక్షరశాలకంపెనీలో బెనామీగా వాటాదార్లను చేర్చటం వాటాదారుల సమావేశాలు జరిపించి బనాయించి నష్టముచూపించటము లాంటివి కొన్ని లావాదేవీలతో ఆ ముద్రాక్షరశాలకంపెనీని స్వల్పకాలములోనే (1923 లో అయుండచ్చు) లిక్విడేట్ చేసి తన స్వంత ముద్రాక్షరశాలగా ఆంధ్రగ్రంధాలయ ముద్రాక్షరశాలగా నామకరణంచేసుకున్నారు అయ్యంకివారు. రాఘవచంద్రయ్యగారికి దిగ్భ్రమ కలిగింది తీవ్ర ఆశాభంగము కలిగినది. దీనికి తొడుగా వారు స్వతంత్రయోధునిగా జైలులోనున్నప్పటి రోజులలో జైలులోని తోటి స్వతంత్రయోధుడైన బులుసు సాంబమూర్తి గారు స్వాతిశయంతో రాఘవచంద్రయ్యగారితో అమర్యాదగా అవమానించటం జరిగింది. ఈ రెండు దురదృష్ట ఘటనలకూ కారణమైన వ్యక్తులు బ్రాహ్మణులవటంవల్ల రాఘవచంద్రయ్యగారికి తీవ్ర బ్రాహ్మణ ద్వేషముకలిగించి వారు సాహిత్యకౌశలముకలిగినవారైనందున మహా భారతములోని 18 పర్వములవలె బ్రాహ్మణుల దుర్మార్గములను గూర్చి 18 పర్వములు రచించ పూనుకున్నారు. అందులో ఒక పర్వానికి "బ్రాహ్మణ నక్క" అని పేరు పెట్టారు. "అష్టాదశ పాపియగు బ్రాహ్మణునితో సహాయనిరాకరణము చేయుము" అనే శీర్షికతో తెలుగులోనూ ఇంగ్లీషులోను కొన్ని వందలు పుటలుగల రెండు గ్రంథములును రచించి ముద్రించి ప్రచురించారు. అప్పటినుండి వారినెరుగున్నవారందరూ ఆకాలంలో వారితో సఛ్చాస్త్రి అనే వ్యవహరించేవారు. ఇతరులు పిలవటమే కాక తనుగూడా ఆ సంబోధనను ఒక బిరుదుగా తన పేరు చివరతగిలించుకునేవారు. ఆ "బ్రాహ్మణ నక్క" పర్వమును ముద్రించి వారి మిత్రుడైన దిగవల్లి వేంకట శివరావుగారికి చూపించగా శివరావుగారు "నీకున్న పాండిత్యమును దుర్వినియోగము చేయుచున్నావు, మన వేదశాస్త్ర పురాణేతహాసములకు అంతరార్ధము చెప్పగలవాడవు వాటిని గురించి వ్రాయక ఇలాంటి తుచ్చమైన రచనలు చేస్తున్నావు, నీది రాక్షస ప్రకృతితో పోల్చాలి" అనిమందలించగా "నువ్వేమన్నా నాకు కోపం రాదు నీవు సద్బ్రాహ్మణుడవు నేను సఛ్చాస్త్రిని" అన్నారు రాఘనచంద్రయ్యగారు. అంత బ్రాహ్మణద్వేషమున్నా శివరావుగారిపట్ల, వారి మిత్రులు డా ఘంటసాల సీతారామశర్మగారి పట్ల రాఘవచంద్రయ్యగారు చాల గౌరవభావము కలవారైయుండేవారు. దేశంకోసం రాఘవచంద్రయ్యగారు చేసిన త్యాగమునకు వారికున్న సంస్కృతాంధ్ర పాండిత్యమునకూ వారికి రావలసిన గౌరవ ప్రతిష్ఠ, పేరు రాలేదు, దురదృష్ట వంతుడు అని శివరావుగారు తమ జ్ఞాపకాలు అనుభవాలు అన్న అప్రచురిత రచనలో వారినిగురించి వాపోయారు