రామాయణము
రామాయణ మహాకావ్యము ఆరు కాండములు (భాగములు) గా విభజింప బడింది. మొత్తము 24వేల శ్లోకములు (శతకోటి అక్షరములని కూడా చెబుతారు). కాండము అనగా చెరకుగడ కణుపు అని అర్ధము. రామాయణ కథనము చెరకు వలె మధురమైనది గనుక ఈ పేరు సమంజసమని పండితులు వివరిస్తారు. ఒక్కొక్క కాండములోను ఉప భాగములు "సర్గ"లు."ఇక్కడ ఒక్కొక్క కాండము కథ మాత్రము సంక్షిప్తముగా ఇవ్వబడినది. ఆయా కాండములకు సంబంధించిన ప్రత్యేక వ్యాసాలలో మరింత విస్తారంగా చెప్పబడింది."
అయోధ్యా నగరం రాజధానిగా, కోసలదేశాన్ని ఇక్ష్వాకువంశపు రాజైన దశరథుడు పాలిస్తున్నాడు.కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి ఆయన భార్యలు. పిల్లలు లేని కారణంగా దశరధుడు పుత్రకామేష్ఠి యాగం చేశాడు. తరువాత ఆ రాజుకు నలుగురు బిడ్డలు జన్మించారు. వారికి రాముడు, భరతుడు, లక్ష్మణుడు, శత్రుఘ్నుడు అని నామకరణం చేశారు.
ఇతిహాసములు
సంస్కృతంలో "ఆదికవి"గా చెప్పబడుతున్న వాల్మీకి వ్రాసిన ఈ కావ్యం 24 వేల శ్లోకాలు కలిగి ఉంది. ఇందులో రాముడు అనే రాజకుమారుడు తండ్రిమాటకు కట్టుబడి భార్యతోను, తమ్మునితోను వనవాసానికి వెళ్ళడం, అక్కడ రాముని భార్య సీతను ఒక రాక్షసుడు హరించడం, వానరుడైన హనుమంతుడు మరియు వానరసేన రామునికి అండగా ఉండడం, వారి సహకారంతో రాముడు ఆ రాక్షసుని జయించి తన భార్యను రక్షించుకోవడం ప్రధాన రామాయణ కథాంశం.