ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము
శ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వరస్వామి ఆలయము శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం పట్టణం లోని ఒక ప్రాచీన దేవాలయం. ఇక్కడ కోటేశ్వరస్వామి (శివుడు) చిరకాలంగా భక్తుల కోర్కెలను తీర్చుతూ కొలువైయున్నారు.ఈ ఆలయం బలరాముడు నిర్మించిన ఆలయం అయినందున ప్రాముఖ్యాన్ని సంతరించుకుంది. శ్రీకాకుళం పట్టణంలో భాగమైన గుడివీధిలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని కోటేశ్వర స్వామి ఉత్తరాంధ్ర భక్తజనకోటికి అభయప్రదాతగా విలసిల్లుతున్నారు. ఈ దేవాలయం కూర్మనాథస్వామి దేవస్థానం, శ్రీకూర్మం నకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్నది.ఈ దేవాలయం శ్రీకాకుళం పట్టణమున, నాగావళి నది ఒడ్డున గుడివీధిలో వేంచేసియున్న శ్రీశ్రీశ్రీ ఉమారుద్ర కోటేశ్వర స్వామి పంచాయతన "దేవాలయం". ద్వాపర యుగాంతమున శ్రీ బలరామునిచే ప్రతిష్ఠింపజేసారు.
కోట్టయం జిల్లా
కొట్టాయం (కొట్ట - అకం ) అంటే కోట లోపలి భాగం అని అర్ధం. కొట్టాయం పట్టణం సమీపంలో ఉన్న తళతంగడి వద్ద ముంజనాథ్ మరియు తెక్కుంకూర్ రాజులు తమ ప్రధానకేంద్రంగా మార్చుకున్నారు. . త్రివెంకూర్ రాజు మార్తాండ వర్మ తెక్కుంకూర్ మీద దండయాత్ర చేసి ఈ ప్రాంతాన్ని మరియు తలియాలి కోటను ధ్వంసం చేసాడు. 
ఇప్పటికీ ఆ అవశేషాలు ఉన్నాయి. 
ఆధునిక కాలంలో పలు రాజకీయ ఉధ్యమాలలో కొట్టాయం పాత్రవహించింది. మలయాళీ మెమోరియల్ ఆందోళన ఇక్కడే ఆరంభం అయిందని భావిస్తున్నారు. 
1924-25 లో ప్రఖ్యాత వైకోం సత్యాగ్రహం జరిగింది. అస్పృశ్యతా నివారణ కొరకు సాగిన ఉద్యమం ఇది. ఒకప్పుడు షెడ్యూల్డ్ జాతులు మరియు ఇతర వెనుకబడిన ప్రజలను ఆలయాలలో ప్రవేశించడం మరియు ఆలయం ఉన్న వీధులలో సంచరించే అవకాశం నిరాకరించబడేది. వైకోం లోని ప్రఖ్యాత శివాలయం కేంద్రంగా ఈ ఉద్యమం మొదలైంది. ఈ ఉద్యమంలో మహాత్మగాంధి, సి.రాజగోపాలాచారి, వినోభాభావే మరియు పెరియార్ వంటి జాతీయకవులు పాల్గొన్నారు. వెనుకబడిన జాతుల హిందువులు, క్రైస్తవులు మరియు ముస్లిములు అసెంబ్లీలో ప్రాతినిధ్యం కొరకు సాగించిన ఆందోళ " నివర్తన ". రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ నాయకత్వంలో సాగిన ఈ ఆందోళన సాగింది. ఈ ఆందోళన విజయవంతంగా ముగిసింది. ట్రావంకోర్ కేంద్రగా సాగిన ఈ ఆందోళనలో ట్రావంకోర్ దివాన్ మరియు సర్ సి.పి రామస్వామి కీలకపాత్ర పోషించారు.