విజయవాడ
విజయవాడ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అతి పెద్దనగరం . కృష్ణా జిల్లా లో, కృష్ణా నది ఒడ్డునే ఉన్న ఈ నగరం ఆంధ్ర కోస్తా ప్రాంతంలో ప్రసిద్ధ వ్యాపారకేంద్రం. మద్రాసు-హౌరా మరియు మద్రాసు-ఢిల్లీ రైలు మార్గములలో విజయవాడ వస్తుంది. దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో విజయవాడ అతి పెద్ద కూడలి. భారత దేశం లోని అతిపెద్ద రైల్వే జంక్షన్లలో ఇది ఒకటి. విజయవాడను బెజవాడ అని కూడా పిలుస్తారు. విజయవాడకు ప్రస్తుత నామము, ఇక్కడి అధిష్టాన దేవత కనక దుర్గ ఆమ్మవారి మరో పేరు అయిన విజయ (విజయవాటిక) నుండి వచ్చింది. ఇక్కడ ఉన్న అనేక కార్పొరేటు విద్యాసంస్థల వలన దీనికి విద్యలవాడ అనే పేరు కూడా వచ్చింది. ఎండాకాలములో మండిపోయే ఇక్కడి ఎండలను చూసి కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి ఇది బెజవాడ కాదు "బ్లేజువాడ" అన్నాడట.
విజయవాడ, పడమరన ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతములతో, ఉత్తరాన బుడమేరు నదితో కృష్ణా నది ఒడ్డున ఉంది. కృష్ణా జిల్లాలో 61.8 చదరపు కి.మీ. విస్తీర్ణములో ఉంది. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం విజయవాడ జనాభా 851,282. అంతేకాదు విజయవాడ కృష్ణా జిల్లాకు వర్తక/వాణిజ్య రాజధాని.
బొలీవియా
ప్రస్తుత బొలీవియా ప్రాంతంలో ప్రవేశించిన ఐమారా ప్రజలు ఈప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని 2,500 సంవత్సరాలకు పైగా తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు.
ప్రస్తుత ఐమరా పురాతన టివావాకు సంస్కృతి మరియు నాగరికతతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు. బొలీవియాకు రాజధానిగా ఉన్న టివానాకు నగరం క్రీ.పూ 1500 లో స్థాపించబదే నాటికి అది చిన్న వ్యవసాయ ఆధారిత గ్రామం ఉండేది.
సమూహం నివసించిన ప్రాంతం క్రీ.శ 600- 800 మద్య నగరంగా మారింది.ప్రస్తుతం దక్షిణ ఆండెస్ పర్వతప్రాంతంలో టియనాకు నగరం ముఖ్యమైన ప్రాంతీయశక్తిగా ఉంది. నగరవైశాల్యం 6.5 చ.కి.మీ.ఇక్కడ 15,000-30,000 మంది నివసిస్తున్నారు. 
1996 లో ఉపగ్రహ ఇమేజింగ్ టివావాకు మూడు ప్రాథమిక లోయలలోకి శిలీంధ్రం కాకాస్ (వరదల కారణంగా పెరిగిన భూభాగం) విస్తరణను, 2,85,000 మరియు 14,82,000 ప్రజల మధ్య జనాభాసంఖ్యను అంచనా వేయడానికి ప్రయత్నించారు. 
సుమారు క్రీ.శ 400 టివనాకు దోపిడీ దేశంగా ఒక స్థానిక ఆధిపత్య శక్తి ఆధిపత్యంలోకి మారింది. టివావాకు యుగాలలోకి విస్తరించి పెరూ, బొలీవియా మరియు చిలీలలోని అనేక సంస్కృతులతో తన సంస్కృతి మరియు జీవన విధానాన్ని అనుసంధానం చేసింది. టివనాకు ఒక హింసాత్మక సంస్కృతి కాదు. విస్తరణ కొరకు టివావాకు గొప్ప రాజకీయ దృఢత్వం, కాలనీలను సృష్టించడం, వాణిజ్య ఒప్పందాలను ప్రోత్సహించడం (ఇతర సంస్కృతులపై ఆధారపడింది) మరియు దేశ సంప్రదాయాలను ఏర్పాటు చేయడం వంటి ప్రయత్నాలు చేసింది.
టివనాకు సంస్కృతులను నిరంతరాయంగా అభివృద్ధి చెందింది. టివానాకు సామ్రాజ్యంలో భాగమైన సంస్కృతులలో టియాహునాకో సంస్కృతిలో క్రీ.పూ. 400- 700 నాటకీయంగా మార్పులు సంభవించడం పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు. టివానాకు శక్తి సామ్రాజ్యంలోని నగరాల్లో స్మారక నిర్మాణాలు మరియు నివాసుల సంఖ్య అధికరించడం సంభవించాయి. 
టివనాకు ఇతర సంస్కృతులను తుడిచిపెట్టకుండా తమ సంస్కృతిలో కలుపుకోవడం కొనసాగించింది.టివనాకు సెరామిక్ నాటకీయంగా ఇతర సంస్కృతులను స్వీకరించి టివనాకు సామ్రాజ్యంలో అంతర్భాగం చేసాయని పురాతత్వశాస్త్రకారులు గ్రహించారు.టివనాకు శక్తి నగరాల మద్య వాణిజ్యం అభివృద్ధిచేసి సామ్రాజ్యాన్ని మరింత పఠిష్టం చేసాయి.
టివనాకు ప్రముఖులు వారు తమ నియంత్రణలోని మితిమీరిన ఆహారం ద్వారా హోదాని పొందారు.వారు వెలుపలి ప్రాంతాల నుండి ఆహారాలను సేకరించి సాధారణ ప్రజానీకానికి తిరిగి పంపిణీ చేశారు. అంతేకాకుండా సరిహద్దుల నుండి పౌర కేంద్రం వరకు వస్తువులను తీసుకురావడానికి లాలాస్ తప్పనిసరి కావడంతో " ల్లామా" మందల నియంత్రణ ప్రముఖుల శక్తివంతమైన నియంత్రణ యంత్రాంగంగా మారింది. ఈ మందల యాజమాన్యం సామాన్య ప్రజలకు మరియు ఉన్నత వర్గాల మధ్య తరగతి ప్రజల విలక్షణతకు చిహ్నంగా మారింది. మిగులు వనరులను ఈ నియంత్రణ మరియు సమర్ధత ప్రముఖుల శక్తి సుమారు క్రీ.పూ. 950 వరకు కొనసాగింది. ఈ సమయంలో వాతావరణంలో నాటకీయ మార్పు ఏర్పడింది. 
ఈమార్పుకు టిటికాకా బేసిన్లో వర్షపాతం గణనీయంగా తరుగుదల ఏర్పడడం ప్రధానకారణం అని పురావస్తు శాస్త్రజ్ఞులు భావిస్తున్నారు.వర్షపాతం పడిపోవడంతో టిటికాకా సరస్సు నుండి చాలా దూరంలో ఉన్న అనేక నగరాలు ఉన్నతస్థాయికి ధరకు తక్కువ ఆహార పదార్థాలను ఇవ్వడం ప్రారంభం అయింది.ఆహారంలో నిలువలు తగ్గినకారణంగా వారి అధికారాన్ని నియంత్రించడానికి అందుబాటులో ఉన్న ఆధారం బలహీనపడిన కారణంగా ఉన్నతవర్గాల నియంత్రణ బలహీనపడింది. వ్యవసాయ రంగంలో చేపట్టిన అభివృద్ధిపధకాలు ఫలించిన కారణంగా రాజధాని నగరం ఆహార ఉత్పత్తికి అనుకూలమైనది. క్రీ.శ. 1000 తివానాకు సమూహం ఈప్రాంతంలో కనిపించకుండా పోయింది. ఎందుకంటే ఉన్నత వర్గాల ప్రధాన వనరు ఆహార ఉత్పత్తి శుష్కించడం ఇందుకు ప్రధాన కారణం అయింది. తరువతా కొన్ని శతాబ్దాలకాలం ఈ ప్రాంతం జనావాసాలు లేకుండానే ఉంది.
1438 నుండి 1527 మద్యకాలంలో ఇంకాసామ్రాజ్యం తన రాజధాని నగరం " కుజో " (పెరూ) నుండి రాజ్యవిస్తరణ చేస్తూ ప్రస్తుత బొలీవియా ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకుని అమెజాన్ నదీముఖద్వారం చేరుకున్నారు.