టంగుటూరి ప్రకాశం
టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (ఆగష్టు 23, 1872 – మే 20, 1957) సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు మరియు ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి మొదటి ముఖ్యమంత్రి. నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టి, వారాలు చేసుకుంటూ చదువుకుని, ఆంధ్ర రాష్ట్ర మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయిన ధీరోదాత్తుడు, టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు. 1940, 50లలోని ఆంధ్ర రాజకీయాల్లో ప్రముఖంగా వెలుగొందిన వ్యక్తుల్లో ప్రకాశం ఒకడు. ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్ర సాధనలో నిర్ణాయక పాత్ర పోషించాడు. మద్రాసులో సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేక ప్రదర్శనలో తుపాకి కెదురుగా గుండెనుంచి ఆంధ్రకేసరి అని పేరు పొందినవాడు.
టంగుటూరి ప్రకాశం 1872 ఆగష్టు 23 న ఇప్పటి ప్రకాశం జిల్లా వినోదరాయునిపాలెము గ్రామంలో నియోగి బ్రాహ్మణులైన సుబ్బమ్మ, గోపాల కృష్ణయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. ఆరుగురు పిల్లల్లో ప్రకాశం ఒకడు. అప్పటి గుంటూరు జిల్లాలోని టంగుటూరి లో వారి కుటుంబం వంశపారంపర్యంగా గ్రామ కరణం వృత్తిలో ఉండేది. ఆయన ముత్తాత టంగుటూరులో కరణీకం చేస్తూ ఉండేవాడు. ఆయనకు అప్పాస్వామి, నరసరాజు అనే ఇద్దరు కుమారులు. ఆయన ముత్తాత అనంతరం అప్పాస్వామిలో టంగుటూరులో కరణీకం చేసేవిధంగా, ఆయన తమ్ముడు నరసరాజు టంగుటూరికి దగ్గర్లో ఉన్న వల్లూరులో కరణీకం చేసేట్లుగా నిర్ణయించారు. ఆయనే ప్రకాశం తాతగారు. ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారిలో ఆఖరి వాడైన గోపాలకృష్ణయ్యకు ప్రకాశం సంతానంగా జన్మించాడు. ఆయన పదకొండోయేట తండ్రి మరణించడంతో, పిల్లలను తీసుకుని తల్లి ఒంగోలు చేరింది. ఒంగోలులో ఆమె భోజనశాల నడపవలసి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో ఇలాంటి వృత్తి చేసే వారిని సమాజంలో చాలా తేలికగా చూసేవారు. పూటకూళ్ళ వ్యాపారం చేసే తల్లి సంపాదన చాలక, ప్రకాశం ధనికుల ఇళ్ళల్లో వారాలకు కుదిరాడు. పిన్న వయసులోనే ప్రకాశం నాటకాలు వేసేవాడు. తెల్లగా అందంగా ఉండడంతో ఆడ, మగ రెండు వేషాలు కూడా వేసేవాడు. ఆటల్లో కూడా చాలా చురుగ్గా ఉండేవాడు. క్రికెట్ చాలా చక్కగా ఆడేవాడు. ఆ వయసులో అల్లరిగా తిరిగేవాడు.
పీ.ఏ.థాను పిల్లై
పట్టొం 1921లో శ్రీమూలం ప్రజా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. 1928 నుండి 1932 వరకు రీజెన్సీ పాలనాకాలంలో ట్రావెంకూరు శాసనమండలిలో సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తరువాతా తిరిగి 1933 మరియు 1937లలో శ్రీమూలం శాసనసభకు, 1948లో ట్రావెంకూరు శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. 1949 నుండి 1956 వరకు ట్రావెంకూరు - కొచ్చిన్ శాసనసభలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ఆయన నిర్భీతిగా అప్పటి దీవాను సి.పి.రామస్వామి అయ్యరుపై చేసిన విమర్శలు, ప్రజలలో స్వాతంత్ర్య ఆకాంక్షను రగిలించాయి, కానీ దీవానుకు కంటగింపు కలిగించాయి. తత్ఫలితంగా ఈయనను అరెస్టు చేసి జైళ్ళో పెట్టారు. కానీ జైళ్లో ఉన్న సమయంలో అనారోగ్యం చెందడంవలన విడుదల చేశారు. భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత, ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఎన్నికైన తొలి ట్రావెంకూరు ప్రభుత్వం థాను పిల్లై ప్రధానమంత్రిగా ఏర్పడింది. ఈ ప్రభుత్వంలో సి.కేశవన్ మరియు టి.ఎం.వర్ఘీస్ ప్రభుతులు కూడా ఉన్నారు.