వినాయక చవితి
ఒక రోజు దేవతలు, మునులు పరమేశ్వరుని దగ్గరకు వెళ్లి 'మాకు ఏ పనిచేసినా విఘ్నం రాకుండా కొలుచుకోవడానికి వీలుగా ఒక దేవుడిని కనికరించమని' కోరారు.
ఆ పదవికి గజాననుడు, కుమార స్వామి ఇద్దరూ పోటీ పడ్డారు. ఆ సమస్య పరిష్కరించడానికి శివుడు, 'మీలో ఎవరైతే ముల్లోకముల లోని అన్ని పుణ్య నదులలో స్నానం చేసి ముందు వస్తారో వాళ్లే ఈ పదవికి అర్హులు' అన్నాడు. దానికి అంగీకరించిన కుమార స్వామి వెంటనే తన నెమలి వాహనమెక్కి వెళ్లి పోయాడు. గజాననుడు మాత్రం చిన్న బోయిన ముఖంతో 'తండ్రీ! నా బలాబలాలు తెలిసీ మీరిలాంటి షరతు విధించటం సబబేనా ? నేను మీ పాద సేవకుడిని కదా! నా మీద దయ తలచి ఎదైనా తరుణోపాయం చెప్ప'మని కోరాడు. అంతట శివుడు దయతో ఈ మంత్రం చెప్పాడు. 
'సకృన్‌ నారాయణే త్యుక్త్వా పుమాన్‌ కల్పశత త్రయం! గంగాది సర్వతీర్థేషు స్నాతో భవతి పుత్రక!'
కుమారా! ఇది నారాయణ మంత్రం! ఇది ఒకసారి జపిస్తే మూడు వందల కల్పాలు పుణ్య నదులలో స్నానం చేసినట్టవుతుంది. షరతు విధించిందీ తండ్రే, తరుణోపాయం చూపిందీ తండ్రే కాబట్టి, ఇంక తాను గెలవగలనో లేదో, కుమార స్వామి తిరుగుతూ ఉంటే నేను ఇక్కడే ఉండి ఎలా గెలుస్తాను ? అని సందేహించకుండా, ఆ మంత్రం మీద భక్తి శ్రద్ధలతో జపించుచూ, మూడు మార్లు తల్లి దండ్రులకు ప్రదక్షిణ చేసి కైలాసములోనే ఉండి పోయాడు.
అక్కడ కుమార స్వామికి, మూడు కోట్ల యాభై నదులలో, ఏ నదికెళ్లినా అప్పటికే గజాననుడు ఆ నదిలో స్నానం చేసి తనకెదురు వస్తున్నట్లు కనిపించే వాడు. అన్ని నదులూ తిరిగి, కైలాసానికి వచ్చేసరికి అన్నగారు, తండ్రి పక్కనే ఉన్నాడు. తన అహంకారానికి చింతించి, 'తండ్రీ! అన్నగారి మహిమ తెలియక ఏదో అన్నాను. నన్ను క్షమించి అన్నకు ఆధిపత్యము ఇవ్వండీ అన్నాడు.'
ఆ విధంగా బాధ్రపద శుద్ధ చవితి రోజు గజాననుడు, విఘ్నేశ్వరుడైనాడు. ఆ రోజు అన్ని దేశాల లోని భక్తులందరూ విఘ్నేశ్వరునికి అనేక రకములైన పిండి వంటలు, కుడుములు, టెంకాయలు, పాలు, తేనె, అరటి పళ్లు, పానకము, వడ పప్పు సమర్పించారు. విఘ్నేశ్వరుడు, తృప్తి పడి తిన్నంత తిని, తన వాహనానికి పెట్టి, తీసుకెళ్ల గలిగినంత తీసుకుని భుక్తాయాసంతో చీకటి పడే వేళకు కైలాసం చేరు కున్నాడు. ఎప్పటిలాగా తల్లి దండ్రులకు వంగి నమస్కారం చేయబోతే తన వల్ల కాలేదు. చేతులసలు నేల కానితేనా ? పొట్ట వంగితేనా ? అలా విఘ్నేశ్వరుడు అవస్థ పడుతుంటే, శివుని శిరస్సుపై ఉన్న చంద్రుడు పక పకా నవ్వాడు. చంద్రుని చూపు సోకి వినాయకుని పొట్ట పగిలి కుడుములన్నీదొర్లు కుంటూ బయటకు వచ్చేసాయి.
పార్వతీ దేవి దుఃఖించుచూ, చంద్రుని ఇలా శపించింది. 'ఓరి పాపాత్ముడా! నీ చూపు తగిలి నా కొడుకు మరణించాడు. అందుకని నిన్ను చూసిన వాళ్లు, పాపాత్ములై నీలాపనిందలు పొందుతారు.'
వెంపటి సూర్యనారాయణ
వినోబాభావే సర్వోదయ సిద్ధాంతాన్ని ఆచరణలోకి తీసుకుని రెండు లక్షల కంటి శస్త్రచికత్సలు, ఉచిత వైద్యసేవ చేశాడు. తెనాలి మున్సిఫ్ కోర్టులో హెడ్‌ గుమస్తా వెంపటి హనుమంతరావు మరియు అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు 1904 జూలై 14న జన్మించాడు సూర్యనారాయణ. ఉన్నత పాఠశాల విద్య పూర్తిచేసుకుని 1921లో రాయపురం మెడికల్ స్కూలులో చేరాడు. 1925 లో ఎల్‌.ఎం.పీ. ఉత్తీర్ణుడయ్యాక చెన్నైలోని ఎగ్మూరు కంటి ఆసుపత్రిలో హౌస్‌ సర్జన్‌ చేశాడు. 1926 సెప్టెంబరులో తెనాలిలో ప్రాక్టీసు ప్రారంభించాడు. భార్య అంగీకారంతో బ్రహ్మచర్య వ్రతం చేపట్టాడు. 1936లో ‘శ్రీకృష్ణా కన్ను ఆసుపత్రి’ ఆరంభించాడు. భార్య మెడలో ఆభరణాలు అమ్మి, పాత కారు కొనుగోలు చేసి తగిన పరికరాలను సమకూర్చుకున్నాడు. గ్రామగ్రామాన మొబైల్ నేత్రవైద్యం చేశాడు. ఆర్థికంగా దెబ్బతిన్నాడు. కారు అమ్మి బాకీ తీర్చాడు. వినోబాజీని కలిసి ఆయన సలహాతో వైద్యపరీక్షకు కేవలం రూపాయి ఫీజు అన్నాడు. మూడేళ్ల వరకు ఎన్నిసార్లయినా పరీక్ష చేయించుకోవచ్చు. ఆపరేషను రూ. 10 మాత్రమే . అంతకుమించి ఎవరయినా ఇస్తే ఆ మొత్తాన్ని ‘ధర్మనిధి’ కి చేర్చి ప్రజాసేవ కు వినియోగించేవాడు. వారంలో ఆరు రోజులు కంటి ఆపరేషన్లు చేసేవాడు. 1963 నుంచి రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో నేత్ర వైద్య ఆపరేషన్ల నిర్వహణకు ప్రత్యేక శిబిరాలను ఏర్పాటుచేశాడు. వినోబాజీ ప్రేరణతో వినయాశ్రమం లో, హైదరాబాదు లో బ్రాంచిలు ప్రారంభించాడు. 1993 ఆగస్టు 24 న కన్నుమూశాడు.
మాడ కాసపడిన మా డాక్టరు తెనాలి