నూనె
నూనెలు స్థూలంగా రెండు రకాలు: 1. శిలాజ నూనెలు. ముడి పెట్రోలియం నుండి తయారగు నూనెలు. 2. సేంద్రియ నూనెలు. జంతు, వృక్ష సంబంధిత నూనెలు.
సోయా నూనె
సొయాబీన్సులో నూనె 18-24% వరకు వుండును.సోయా విత్తనాలలో మాంసకృత్తులు/ప్రోటిన్లు ఎక్కువశాతంలో ఉండును.పూర్తిగా నూనె తొలగించిన సోయా విత్తన పిండిలో 45% వరకు ఉందును.విత్తనాలలో 35-40% వరకు ప్రొటిన్లు ఉన్నాయి.మొక్కల ఉత్పత్తులలో ఎక్కువ ప్రోటిను ఉన్నది సోయాలో మాత్రమే సాధారణంగా ఇతర నూనెగింజల నుండి (35-55%వరకు నూనెవున్న) నూనె తీయుటకు 'ఎక్స్‌పెల్లరులు'అనే యంత్రాలను వుపయోగిస్తారు. ఎక్ల్స్‌పెల్లరుల నుండి వచ్చు ఆయిల్‌కేకులో ఇంకనూ 6-10% వరలు ఆయిల్‌ వుండిపోవును. అందుచే సొయానుండి నూనెను ఎక్స్‌పెల్లరుల ద్వారా తీయుటకు ప్రయత్నించిన 10.0% వరకు నూనె పిండి (cake) లో వుండిపోవటం వలన కేవలం 9-10% వరకు మాత్రమే నూనెను ఉత్పత్తిగా పొందగలము. పిండిలో మిగిలివున్న నూనెకై పిండిని మరల సాల్వెంట్ ప్లాంటులో ఆడించ వలెను. అలా కాకుండగా 'సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను విధానంలో విత్తనంలోని మొత్తం నూనెను ఒకేసారి పొందవచ్చును. అందుచే సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను పద్ధతిలో సోయావిత్తనాల నుండి నూనె తీయుదురు. సాల్వెంట్ ఎక్క్స్‌ట్రాక్షను పద్ధతిలో హెక్సెను అను హైడ్రొకార్బను సాల్వెంటుగా వాడెదరు. సాల్వెంట్ (ద్రావణి) అనగా ఎదైన ఘనలేదా ద్రవ పదార్థాన్ని తనలో కరగించుకొను స్వభావం ఉంది.హెక్సెనులో అన్ని శాకనూనెలు (vegetable oils) చాలా త్వరితంగా కరుగును. హెక్సెను తక్కువ బాయిలింగ్‌ పాయింట్‌కల్గి, నూనెలను బాగా కరగించుకొను లక్షణాలుండుటచే, హెక్సెనును సాల్వెంట్‌ ప్లాంట్లో నూనెను తీయు సాల్వెంట్‌గా వాడెదరు. సొయా నుండి ఎక్స్‌పెల్లరుల్ల ద్వారా నూనెనును తీసినచో 6-10% వరకు అయిల్‌, కేకులో వుండిపోవును. ఆందుచే సోయానుండి ఆయిల్‌ను సాల్వెంట్‌ప్లాంటు ద్వారా నూనెను తీయుదురు. సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షను వలన సీడ్‌లోని నూనెను 98-98.5% వరకు పొందవచ్చును. సొయాసీడ్స్‌ని మొదట జల్లెడలో జల్లించి వాటిలోని మట్టి, పుల్లలు, చిన్నరాళ్లవంటి వాటిని తొలగించెదరు.
జల్లించిన సోయాసీడ్‌ను సీడ్‌క్రెకింగ్/బ్రేకింగ్ మిషిన్కు పంపెదరు. సీడ్‌క్రెకింగ్ మెషిన్లో వరుసకు రెండు చొప్పున రెండు వరుసలలో 4 రోలరులుండును. ఆ రోలరులు కాస్ట్ఐరనుతో చెయ్యబడి వుండును. రోలరులను తయారి సమయంలోనే వాటి ఉపరతలాన్ని కేస్‌ చిల్లింగ్ ద్వారా గట్టి (hard) చెయుదురు. ఒక వరుసలోని రోలరులను దగ్గరిగా బిగించి వుండును. ఈ రోలరుల మధ్యగా సోయాసీడ్స్ వెళ్లునప్పుడు రెండు బద్దలుగా, ముక్కలుగా చెయ్యబడును. క్రాకింగ్ చేసిన సోయా విత్తనాన్ని సీడుకుక్కరుకు పంపెదరు.