به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنی‌ها
به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنی‌ها () در واقع پذیرش رسمی آن است که نسل‌کشی سیستماتیک و تبعید اجباری ارامنه توسط امپراتوری عثمانی (ترکان جوان) در سال ۱۹۱۵ میلادی رخ داد و در طول جنگ جهانی اول تا ۱۹۲۳ ادامه یافت. از این واقعه به عنوان نسل‌کشی یاد می‌شود. اکثر مورخانی که خارج از کشور ترکیه به بررسی این واقعه پرداختند، اذیت و آزار عثمانی‌ها بر علیه ارمنیان را یک نسل‌کشی به حساب می‌آورند. با این وجود علی‌رغم به رسمیت شناخته شدن نسل‌کشی و کشتار ارمنیان در متون آکادمیک و دروس دانشگاهی و همچنین در جوامع مدنی، برخی از دولت‌ها به دلیل نگرانی‌های دیپلماتیک در مورد روابط این دولت‌ها با جمهوری ترکیه، در برابر اینکه رسماً این قتل‌ها را به عنوان نسل‌کشی تأیید کنند اجتناب کردند. اما از ۲۰۲۱، دولت‌ها و پارلمان‌های ۳۳کشور - از جمله ایالات متحده آمریکا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا، روسیه و برزیل - رسماً نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت شناختند.
نسل‌کشی ارمنی‌ها
در مدارکی که در دادگاه مجرمان نسل‌کشی در سال ۱۹۱۹ میلادی ارائه شد که ترکان جوان نه فقط برای شرکت در کنگره بلکه برای تشکیل یگان‌های نامنظم تشکیلات مخصوصه به ارزروم رفته بودند. کنگره تنها وسیله‌ای بوده‌است برای پنهان کردن هدف واقعی سفر به ارزروم و همچنین قصد شرکت کنندگان حزب از میان بردن اعضای داشناک حاضر در کنگره بوده‌است. تصادفی نیست که نسل‌کشی ارمنیان اندکی پس از نبرد ساری‌قمیش روی داد و با نبرد گالیپولی مقارن شد. در حقیقت جنگ آخرین شانس حزب و امپراتوری بود. تُرک‌ها می‌توانستند با اداره صحیح جنگ بخت خود را عوض کنند و از سقوط امپراتوری جلوگیری کنند اما شکست‌های پی در پی که تُرک‌ها در اولین ماه‌های جنگ متحمل شدند همه رویاهای شکوه دوباره را بر باد داد و به جای آن انحطاط اخلاقی مسلمی به بار آورد. فاجعه ساری قمیش نقطه عطفی بود که حزب اتحاد و ترقی را با سرخوردگی عظیمی مواجه ساخت شکست رویاهای اسلامی و تورانی آنان را بر باد داد. عثمانی‌ها همچون نازی‌ها در جنگ جهانی دوم شکست را ناشی از دسیسه‌ای خائنانه، توطئه جانیان قاتل و وجود خائنانی خودی می‌دانستند که از پشت به جنگاوران ما خنجر زده بودند.