چینی معیار
هم در سرزمین اصلی چین و هم در تایوان، استفاده از ماندارین به عنوان زبان آموزش در سیستم آموزشی و رسانه‌ها به گسترش آن کمک کرده‌است. در نتیجه، بیشتر مردم در سرزمین اصلی چین و تایوان به زبان ماندارین صحبت می‌کنند، هرچند که این زبان اغلب از نظر تلفظ یا دایره واژگان با گویش معیار متفاوت است. با این حال، وزارت آموزش و پرورش در سال ۲۰۱۴ تخمین زده‌است که فقط حدود ۷۰٪ از مردم چین تا حدی به ماندارین معیار سخن می‌گویند و فقط یک دهم از این افراد می‌توانند به آن «روان و رسا» صحبت کنند. همچنین ۲۰ درصد اختلاف نفوذ بین مناطق شرقی و غربی چین و ۵۰ درصد تفاوت بین مناطق شهری و روستایی وجود دارد. علاوه بر این، هنوز ۴۰۰ میلیون چینی وجود دارند که فقط قادر به شنیدن و درک زبان ماندارین هستند و قادر به صحبت کردن آن نیستند. بنابراین، در برنامه پنج ساله سیزدهم چین، هدف کلی افزایش میزان نفوذ به بیش از ۸۰٪ تا سال ۲۰۲۰ است.
نیازبان
در موارد دیگر، نیا-زبان در متون به‌جامانده گواهی و تصدیق شده‌است. برای نمونه، لاتین، نیا-زبانِ خانوادهٔ زبان رومی است که زبان‌های نوینی همچون فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی، پرتغالی، و رومانیایی را شامل می‌شود. به همین ترتیب، زبان نیا-نورسی، نیای زبان‌های اسکاندیناویایی نوین، در کتیبه‌های رونی، هرچند به صورت ناقص اما گواهی و تصدیق شده‌است. اگرچه امروزه کتیبه‌های هندوآریایی خیلی قدیمی وجود ندارند، اما زبان‌های هندوآریایی هند همگی به سانسکریت ودایی (یا گویش‌های بسیار نزدیک به آن) مربوط هستند، که در متون به تواتر رسیده از سنت‌های گفتاری و نوشتاری، در طول سده‌های بسیار حفظ شده است.