هگمتانه
شهر هگمتانه را مردمان آریایی ماد در سده ۱۷ پیش از میلاد بنا نهاده و آن را پایتخت نخستین شاهنشاهی ایرانی قرار دادند. هرودوت بنای آن را به دیاکو نخستین شاه ماد نسبت داده و گفته‌است که هفت دیوار داشته که هر کدام به رنگ یکی از سیاره‌ها بوده‌است؛ ولی گروهی از دانشمندان بنای آن را به فرورتیش، دومین شاه ماد نسبت داده‌اند.
شهرستان پاسارگاد
سعادت شهر از گذشته حلقه اتصال در پایتخت هخامنش پاسارگاد و پارسه بوده‌است. بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که آثار فراوانی از دوره‌های مختلف فرهنگی در آن یافت شده‌است و از آنجا که راه ارتباطی بین پاسارگاد و پارسه در گذشته تنگه بلاغی و تنگه سعادت شهر بوده، آن را کلید کوچک فتح دروازه فارس نامیده‌اند.