زیاریان
پیشین‌ترین نهاد آموزشی در دوران اسلامی «مکتب» بود و کودکان از پنج یا شش سالگی که توانایی شست و شو و طهارت شخصی خود را پیدا می‌کردند، می‌توانستند به مکتب بروند. در این مکتب‌ها بزرگسالان جایی نداشتند و هدف از آن‌ها تعلیم الفبا و قرآن به مبتدیان بود. اما، نهاد اصلی آموزش در دوران زیاریان، «مسجد» و شیوهٔ معمول آموزشی مبتنی بر املاء بود. این نظام را «آمالی» می‌خواندند و بسیاری از قضات و بزرگان شهرهای استرآباد و گرگان که در قرون سوم و چهارم به مدارج و مقامات عالی دیوانی و مذهبی می‌رسیدند، در حلقه‌های فقه همین نظام آمالی رشد یافته بودند. علاوه بر حلقه‌های فقه، درس‌های مذهبی دیگر، همچون حدیث، نیز تدریس می‌شد و آثار مهمی از این دوره باقی مانده‌است.
توجه اشتراکی
در سیر تحول بهنجار، توجه اشتراکی با شروع تعاملات دوتایی در سنین 9 تا 18 ماهگی شروع می شود و به تدریج تکامل می یابد. در ۲ ماهگی، کودکان در توجه اشتراکی دوگانه شرکت دارند و تبادلات گفتگو مانند با بزرگسالان دارند که در آن هر کدام از طرفین مورد تمرکز توجه دیگری است و آنها به نوبت تبادل نگاه، صدا و حرکات دهان می کنند(گوسوامی[1]، 2008). در ۳ ماهگی و زمانیکه کودکان قابلیت شناخت ندارند مهارت های توجه اشتراکی را با  صدا زدن مراقب نشان می دهند(ردی، 2005). هنگامی که مراقب به شیوه ای مشابه پاسخ نمی دهد، کودک مجموعه ای از پاسخ هایی را نشان می دهد که برای اولین بار در اوایل دهه 1970 توسط ادوارد ترونیک (ترونیک[2]، 2011) با همکاری متخصص اطفال توماس برازلتون که در آن زمان در حال پدید آوردن دومین "مقیاس ارزیابی رفتاری نوزادان" بود، مورد مطالعه قرار گرفت. در ۶ ماهگی، نوزادان مهارت های توجه اشتراکی را به روش های زیر نشان می دهند:[1]