کمونیسم
سومین تأثیر مهم لنین بر نظریه کمونیسم، ایجاد تمایز بیشتر بین سوسیالیسم و کمونیسم بود. مارکس گاه از هر دو عبارت به یک معنی استفاده کرده، مگر در برخی موارد که سوسیالیسم را پیش‌زمینه‌ای برای کمونیسم دانسته‌است. اما لنین به صراحت مشخص کرده که توزیع درآمد تحت سوسیالیسم و کمونیسم متفاوت باید باشد. به عقیده او، تحت کمونیسم هر کس به اندازه توانایی‌اش کار خواهد کرد و به اندازه نیازش داده خواهد شد، اما تحت سوسیالیسم هرکس به اندازه توانایی‌اش کار خواهد کرد، حال آن‌که به اندازه کاری که انجام می‌دهد، سهم خواهد برد. کشورهای کمونیستی در برخی موارد این نظریه لنین را برای توجیه اختلاف میان درآمدها در کشورهای خود به کار برده‌اند. همچنین لنین تأکید بیشتری بر اهمیت یک دولت قدرتمند در پیامد انقلاب سوسیالیستی داشت.
مباحثه محاسبه سوسیالیستی
کارل مارکس و فریدریش انگلس تعریفی گسترده برای سوسیالیسم مشخص کرده بودند که شامل نوعی از مالکیت عمومی یا مشترک ابزار تولید و خودمدیریتی کارگری درون شرکت‌های اقتصادی، در جایی که تولید ارزش اقتصادی برای سودآوری با مفهوم تولید برای مصرف مستقیم جایگزین می‌شود. این امر مستلزم وجود گونه ای از برنامه‌ریزی اقتصادی و رشد "برنامه‌ریزی شده" به جای نیروی محرک انباشت سرمایه است و در نتیجه حصول جایگزینی تولید مبتنی بر کالا و تخصیص عوامل تولید مبتنی بر بازار با برنامه‌ریزی آگاهانه.