تاریخ پنج هزارساله ایران
تاریخ پنج هزارساله ایران عنوان کتابی است تالیف صدیق صفی زاده. این کتاب مشتمل بر ۲ جلد است که از تاریخ پیشدادیان شروع شده و تا سلسله قاجاریان به اتمام می رسد. در پیشگفتار این کتاب آمده است که ، نویسنده ،این کتاب را از بیست سال پیش از انتشار آن آغاز کرده و قصدش این بوده که از منابع و مآخذ موثق در این کتاب استفاده کند. در این کتاب نه تنها از پادشاهان ایران به تفصیل سخن می گوید بلکه به تمدن های مختلف ، ازجمله مصر و یهودیان بنی اسرائیل نیز می پردازد. در این کتاب همچنین از جزیره العرب و پیامبر اسلام و نیز خلفای راشدین ، امامان شیعه، خلافت امویان ، عباسیان ،نهضت شعوبیه در ایران و شعر در ایران پیش از اسلام نیز گفتارهایی دارد.
معماری پیشاتاریخی در ایران
مبدأ یکجانشینی، انقلاب نوسنگی است که حدود ۱۱٫۰۰۰ سال پیش در سرزمین شام شروع شد و در جریان آن جوامعی که پیش از آن شکارچی-گردآورنده بودند روی به «اهلی کردن» گیاهان و حیوانات (کشاورزی و دامداری) آوردند و تغییر محل زیستشان از محیط طبیعی به «محیط مصنوع معمارانه» موجب پدید آمدن روشی بکر از زندگی شد. حدود ۱٫۰۰۰ سال طول کشید تا این وقایع به ایران گسترش یابد. شواهد کنونی حاکی از آن است که کشاورزی از سرچشمه‌اش در کرانهٔ شرقی مدیترانه به میانرودان صادر شده و با گذر از عرض ایران به سوی آسیای مرکزی گسترش یافته. از آنجا که بین جغرافیای فلات ایران و دشت‌های میانرودان و شام تفاوت‌های فاحشی هست، سکونت‌گاه‌های نوسنگی ایران با دیگر سکونت‌گاه‌های نوسنگی خاور نزدیک هماهنگ نیستند. توپوگرافی ناهموار غرب ایران، کمبود زمین قابل کشت، و همچنین گستردگی استفاده از کشت دیمی باعث شد جمعیّت ایران از میانرودان کوچک‌تر و پراکنده‌تر بماند؛ در نتیجه ساختار جوامع نوسنگیِ میانرودان پیچیده‌تر و بزرگ‌تر از جوامع ایران (که غالباً شکل «واحد خانوادگی» داشتند) بود. سکونت‌گاه‌های نوسنگی فلات ایران غالباً در مجاورت منابع آب و زمین‌های حاصلخیز ساخته می‌شدند. هر سکونت‌گاه بین ۵۰ و ۱۰۰ نفر جمعیّت داشت و شامل خانه‌هایی از خشت خام، چادر، یا کپر و همچنین آغل‌هایی برای نگهداری احشام می‌شد. شکل این خانه‌ها و نحوهٔ به هم پیوستن آن‌ها برای تشکیل سکونت‌گاه‌های کوچک، الگوی روستاهای منطقه تا به‌امروز بوده‌است. به‌نظر می‌رسد در این جوامع سلسله مراتب و اختلاف طبقاتی آشکاری وجود نداشته، چرا که نشانی از سازه‌های خاص با کارکرد یادمانی نیست. تدفین مردگان در زیر کفِ خانه‌ها، در زیر فضای باز سکونت‌گاه، و گاه در داخل خانه‌ای رهاشده انجام می‌شد.