تاریخ یهودیان در ترکیه
یهودیان در منطقه‌ای که امروزه ترکیه نامیده می‌شود از حدود ۲٬۴۰۰ سال پیش ساکن هستند. از زمان سدۀ پنجم پیش از میلاد در منطقهٔ آسیای میانه جمعیت‌های یهودی وجود داشته‌است. پس از اخراج یهودیان از اسپانیا و پرتغال در سال ۱۴۹۲ میلادی، امپراتوری عثمانی بیشتر این یهودیان را جذب کرده و دارای جمعیت یهودی زیادی شد. با اینکه پس از بنیانگذاری کشور اسرائیل بسیاری از یهودیان از ترکیه مهاجرت کردند، این منطقه هنوز هم دارای جمعیت یهودی قابل توجهی است.
تاریخ یهودیان در گرجستان
در سالهای۱۸۶۳–۱۸۷۱، مقامات روسی رعیت‌داری را منسوخ کردند و رعیت‌های پیشین یهودی به شهرها و روستاهایی مهاجرت کردند که یهودیان آزاد از پیش در آنجا زندگی می‌کردند. سرانجام یهودیان گرجستان شروع به توسعه جوامع یهودی کردند. هر گروه با هم به همان شهرها نقل مکان کردند و کنیسه‌های خود را تأسیس کردند. آنها معمولاً از تعدادی گروه خانواده گسترده تشکیل شده‌اند که در سه یا چهار نسل وجود دارند. هر جامعه ای دارای یک گبائی بود که به عنوان خاخام، شوئمت، موهل و چدر فعالیت می‌کرد و امور مذهبی و اشتراکی را نظارت می‌کرد. این جوامع کوچک به محله یهودیان در شهرهای خاص خود تبدیل شدند. در آغاز قرن نوزدهم، یهودیان روسی اشکنازی مجبور شدند توسط دولت روسیه به گرجستان نقل مکان کنند. یهودیان اشکنازی و یهودیان گرجی شروع به برقراری ارتباط با یکدیگر کردند، اما روابط متشنج شد. یهودیان گرجستان اشکنازی‌ها را بی خدا و لائیک می دیدند، در حالی که اشکنازی‌ها یهودیان گرجستان را تحقیر می‌کردند.