جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
اوایل سال ۱۹۴۱، شوروی در صحنه روابط بین‌المللی شرایط به شدت ضعیفی داشت؛ به طوری که در قیاس با امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۴، در وضعیت بدتری در مواجهه با آلمان قرار گرفته بود. این کشور توسط حلقه‌ای از دشمنان از امپراتوری ژاپن در شرق گرفته تا رومانی و فنلاند در غرب، احاطه شده و متحد چندان بااهمیتی نداشت. دشمنی شوروی و امپراتوری ژاپن به اندازه عمیق بود که با وجود تهدید در مرزهای غربی، ارتش سرخ وادار گشته بود قریب به ۱٫۵ میلیون نفر از نیروهای خود را در خاور دور نگاه دارد. درحالیکه پس از آغاز جنگ جهانی دوم، در طرف مقابل، آلمان با سلطه بر بیشتر اروپا از طریق جنگ‌های مختصری که زیرساخت‌ها و جمعیت آن را دست نخورده باقی گذاشته بود، کاملاً در موضعی برتر قرار داشت. آلمان عملاً شوروی را منزوی ساخته و ائتلافی از کشورهای اروپایی علیه آن تشکیل داده بود. در این شرایط با وجود این که برنامه‌های رژیم کمونیستی موجب ارتقا زیادی در مدرن‌سازی اقتصاد شوروی شده بود، اقدامات این رژیم همچون فجایع به‌پا شده در اوکراین و سایر نقاط که به مرگ ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر در اثر قحطی، کار اجباری و اعدام انجامیده بود، باعث تضعیف حاکمیت و فراهم آمدن وضعیت مستعد تهاجم خارجی گشت. بسیاری از شهروندان شوروی از حکومت این کشور تنفر داشتند و تقریباً از هر گونه جایگزینی به عنوان ناجی استقبال می‌کردند.
علل جنگ جهانی دوم
تاکتیک‌های دیپلماتیک هیتلر این بود که خواسته‌های به ظاهر معقول و منطقی مطرح کند و در صورت برآورده نشدن آنها به جنگ تهدید کند. پس از اعطای امتیازات، آنها را پذیرفت و به خواسته جدیدی پرداخت. هنگامی که مخالفان سعی کردند او راضی کنند، او دستاوردهای ارائه شده را پذیرفت و به سمت هدف بعدی رفت. این استراتژی تهاجمی با خروج آلمان از جامعه ملل (۱۹۳۳)، رد معاهده ورسای، شروع به تسلیح مجدد با توافق‌نامه دریایی انگلیس و آلمان (۱۹۳۵)، بازپس‌گیری سار (۱۹۳۵) عمل کرد. راینلند را مجدداً نظامی کرد (۱۹۳۶)، اتحاد (نیروهای محور) با ایتالیای موسولینی تشکیل داد (۱۹۳۶)، ارسال کمک‌های نظامی گسترده به فرانکو در جنگ داخلی اسپانیا (۱۹۳۶–۱۹۳۹)، تصرف اتریش (۱۹۳۸)، تصرف چکسلواکی پس از مماشات بریتانیا و فرانسه و توافقنامه مونیخ ۱۹۳۸، در اوت ۱۹۳۹ با روسیه استالین پیمان صلح منعقد کرد و سرانجام در سپتامبر ۱۹۳۹ به لهستان حمله کرد.