الیاس ابوشبکه
زرین کوب-عبدالحسین-نقد ادبی ۲ چاپ سوم ۱۳۶۹
عبدالحسین زرین‌کوب
زرین‌کوب کتاب "دو قرن سکوت" را در مورد حوادث و اوضاع تاریخیِ ایران در دو سدهٔ نخست اسلام (از حملهٔ عرب تا ظهور دولت طاهریان) نگاشته و در سال ۱۳۳۶ در چاپ دوم کتاب بسیاری از مطالب کتاب که به گفتهٔ خودش، ناشی از "خامی و تعصب" او بوده، را حذف کرده‌است. در فصل اول کتاب "تاریخ ایران بعد از اسلام"، زرین کوب لحن "دو قرن سکوت" را غیرواقع‌بینانه و دور از معیارهای پژوهش می‌خواند. در مصاحبه‌ای که عطا آیتی دو سال قبل از درگذشت زرین‌کوب با او داشت، زرین‌کوب در پاسخ به سؤال "کدام‌یک از آثار خودتان را بیش‌تر دوست دارید؟" کتاب "دو قرن سکوت" را نام برد. او هم‌چنین کتابی دیگر با عنوان "تاریخ ایران بعد از اسلام" در سال ۱۳۴۳ و دو کتاب دیگر در سال ۱۳۴۸ به نام‌های "بامداد اسلام" و "کارنامه اسلام" نگاشته‌است. وی در "بامداد اسلام"، به بررسی تاریخ اسلام از آغاز تا پایان دولت اموی پرداخته. در کتاب "تاریخ ایران بعد از اسلام"، یک فصل کامل را به شرح مآخذ و منابع تاریخ اسلام و نقد آن‌ها اختصاص داده‌است. جلد دوم و فصل آخر جلد اول کتاب "تاریخ ایران بعد از اسلام" به دستور ساواک توقیف می‌شوند و فقط همان جلد اول به صورت ناقص انتشار می‌یابند. فصل آخر جلد اول این کتاب (که پس از انقلاب در کتاب "دفتر ایام" منتشر شد و خود نیز "دفتر ایام" نام دارد)، با لحنی تند علیه سلطنت شروع می‌شود و زرین‌کوب در آن "پادشاهان جهان" را محکوم می‌کند که "دنیا را همواره به خاک و خون کشیدند"؛ و نیز زرین‌کوب اشاراتی به حکومت اسلامی در این متن دارد. به گفتهٔ زرین کوب، جلد دوم آن کتاب توسط ساواک نابود شد و هرگز انتشار نیافت. سال‌ها بعد زرین کوب پس از انقلاب، کتاب دوجلدی "تاریخ مردم ایران" را تألیف کرد و مطالب جلد دوم "تاریخ ایران بعد از اسلام" را در جلد دوم "تاریخ مردم ایران" آورد.