البرز
البرز رشته کوهی در بخش شمالی ایران است. ریشهٔ نام آن در زبان اوستایی "هره بره زئیتی" و در زبان پهلوی "هره بُرز" است و ریشه نام البرز در زبان پارسی میانه هَرْبورْزْ می‌باشد. این رشته کوه از سوی باختر از جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان دنباله می‌یابد. بخش بزرگی از البرز در راستای کنارهٔ جنوبی دریای مازندران کشیده شده‌است. در این بخش، جبههٔ شمالی البرز سرسبز و جبههٔ جنوبی آن خشک است. یک دلیل این دوگانگی وجود رشته کوه البرز است که همچون سدّی طبیعی از گذر رطوبتِ برخاسته از دریای مازندران به سوی جنوب جلوگیری می‌کند و بیشتر این رطوبت در جبههٔ شمالی البرز می‌بارد.
گسل البرز
گسل البرز از عوامل مؤثر در ریخت‌زمین‌ساخت منطقه و جداکننده البرز از حوضه ترشیاری حاشیه جنوبی خزر است و این احتمال وجود دارد که این گسل نشان‌دهنده محل تقریبی زمین‌درز تتیس کهن باشد. بلوک شمالی این گسل در بیشتر زمان‌ها حرکت رو به پایین داشته‌است. شاید نخستین حرکت رو به پایین آن در زمان میوسن بوده که در نتیجه آن، رخساره‌های دریایی میوسن (رخساره خزر) در شمال این گسل نهشته شده‌اند؛ ولی آغاز فرونشینی ممکن است به زمان ژوراسیک برسد.