واج‌شناسی
واج‌شناسی یا فونولوژی یکی از زیرشاخه‌های زبانشناسی است که به بررسی نظام آوایی زبان می‌پردازد و جایگاه عناصر آوایی زنجیری و زبرزنجیری را در نظام زبان مشخص می‌کند. در این حوزه، مسائلی مانند آوا، واج، واج‌گونه، گام یا پایه، هجا، تکواژ، تکیه، آهنگ، رکن و وزن شعر مورد بررسی قرار می‌گیرند.
معناشناسی زایشی
قواعد مولد نظریه‌ای است که نوام چامسکی در اواسط قرن ۲۰ ارائه داد و بیان می‌دارد گرامر یک زبان در واقع یک سیستم از قواعدی است که ترکیب آن‌ها دقیقاً یک جمله از زبان را به ما می‌دهد. در واقع اینکه یک نفر با داشتن قواعد یک زبان می‌تواند جملات به خوبی شکل گرفته (well-formed) بسازد و جملات غلط به لحاظ گرامری را مشخص کند ناظر بر زایا بودن گرامر است. در یک زبان بی‌شمار جمله وجود دارد که الزاماً یک نفر که به آن زبان آشنایی دارد تمام آن جملات را نشنیده‌است. در واقع با داشتن گرامر زبان می‌توان هر چقدر که بخواهیم جمله درست بسازیم. این ویژگی را نوام چامسکی خلاقیت (creativity) نامید. ""زبان صرفاً با تقلید ساخته نمی‌شود بلکه این قواعد هستند که زبان را شکل می‌دهند."" این یکی از عوامل بی‌شمار بودن تعداد جملات یک زبان است. دلیل دیگر خاصیت بازگشتی زبان است به این معنی که می‌توان با استفاده از حروف ربط آن زبان عبارات را تا هر جا که بخواهیم طولانی کنیم. به‌طور مثال: codice_1 اما با وجود بی‌شمار بودن تعداد جملات زبان همه این جملات قابل قبول نیستند. این عدم مورد قبول واقع شدن یا ناشی از مشکلات معنایی جمله است یا ناشی از مشکلات ساختار قواعدی آن (syntactic - semantic). هسته سازنده گرامر زایشی شامل دو چیز است: این دو مفهوم با هم تعامل دارند. هدف ساختار عبارت توصیف ساختاری تمام جملات قابل قبول یک زبان است. نیل به این هدف نیازمند داشتن یک سیستم قاعده برای زبان است. واژگان اطلاعات واژگان زبان را نگه می‌دارد (اطلاعات از جنبه‌های معنایی، قاعده‌ای، مورفولوژیکی و ...). دستور گشتاری در واقع نسخه اولیه نظریه گرامر مولد است. نوام چامسکی بیان کرد هر جمله یک زبان دو نمایش دارد: ساختار عمیق و ساختار سطحی. ساختار عمیق در این بررسی چامسکی یک سازه انتزاعی است که تلاش می‌کند چند ساختار مرتبط به هم را یکی کند. این بررسی بیشتر در سطح syntax مطرح می‌شود. بیان دیگر ساختار عمیق این است که یک معنی را می‌توان به طـُرق مختلف در زبان بیان کرد. به این معنی ساختار عمیق گفته می‌شود. ساده‌ترین مثال این موضوع بیان یک جمله یکی به صورت معلوم و دیگری به صورت مجهول است. ساختار سطحی دقیقاً برعکس مورد قبل است. به این معنی که چند معنی مختلف می‌توانند توسط یک جمله بیان شوند. در واقع این ساختار به ابهام و کژتابی‌های زبان اشاره دارد. یک مثال این ساختار جمله codice_2 است.