کارآیی پارتو
کارایی پارتو یا بهینگی پارتو یک مفهوم در علم اقتصاد است با کاربردهایی در مهندسی و علوم اجتماعی. این مفهوم حالتی از تخصیص منابع است که در آن امکان بهتر کردن وضعیت یک فرد بدون بدتر کردن وضعیت فردی دیگر وجود ندارد. این اصطلاح پس از ویلفردو پارتو به این نام نامیده شد. یک مهندس و اقتصاد دان ایتالیایی که از این مفهوم در مطالعاتش در زمینه کارایی اقتصادی و توزیع درآمد استفاده کرد. این مفهوم در زمینه‌های دانشگاهی مانند اقتصاد، مهندسی و علوم زیستی کاربرد دارد. در یک تخصیص اولیه از منابع در بین مجموعه‌ای از افراد، تغییر در این تخصیص که باعث گردد شرایط فردی بدون تغییر منفی در شرایط فردی دیگر رخ دهد، ارتقا پارتو نامیده می‌شود. تخصیصی «بهینه پارتو» نامیده می‌شود که نتوان ارتقا پارتو را در آن اعمال کرد.
کارآیی پارتو
اگر تخصیص اقتصادی در سیستمی دارای کارائی پارتو نیست یک پتانسیل و عامل بالقوه‌ای برای بهبود پارتو و یک افزایش در کارایی پارتو از طریق تخصیص مجدد وجود دارد. بهبودها و پیشرفت‌هایی برای وضعیت حداقل یک فرد بدون کاهش وضعیت خوب هیچ‌یک از افراد دیگر می‌تواند به وقوع بپیوندد. این نکته مهم است که تغییر از یک تخصیص غیر بهینه به یک تخصیص بهینه لزوماً ارتقا پارتو نیست. در جهان واقعی هیچ‌کس به وسیله یک تغییر مفروض در بهبود کارایی اقتصادی زیان نمی‌بیند ممکن است یک یا بخش‌های بیشتری درخواست جبران (تلافی) کنند برای مثال اگر یک تغییر در سیاست اقتصادی تلقین شود که یک حفاظت قانونی که متوقف می‌کند انحصار را برای خروج و متعاقب آن بازار رقابتی می‌شود و کارایی بیشتر می‌شود؛ که در این حالت وضعیت انحصارگر بدتر می‌شود بهر حال زیان انحصار گر بیشتر است از جبران به وسیله سود ناشی از کارائی بیشتر. بدین معنی که یک انحصارگر می‌تواند جبران کند زیان را در حالی که هنوز یک سود کارایی تشخیص داده شده به وسیله سایرین در اقتصاد باقی‌مانده که محقق می‌شود؛ بنابراین تقاضای هر یک از بدتر می‌کند سودی را که دیگران با آن مواجه می‌شوند. در جهان واقعی تمرین می‌کنند که هزینه‌های اساسی اصطکاکی را جبران کند آن‌ها همچنین می‌توانند منجر به تحریف انگیزه در طول زمان شوند از آن جایی که اغلب تغییرات سیاسی جهان واقعی با بازیگرانی که مربوط به اتم و روش نظری آن نیستند اتفاق می‌افتد. کوشش‌هایی برای جبران، بنابراین ممکن است به مشکلات عملی و اساسی عدم ارائه (نمایش) و خطر اخلاقی و بی‌کفایتی و عدم کارائی قابل توجه به عنوان رفتار فرصت‌طلبانه همراه با تزویر و حیله بازیگران منجر شود. نظریه جبران فرضی بخشی از کارایی کالدور – هیکس است و همچنین معیار بالقوهٔ پارتو نامیده می‌شود. تحت شرایط ایده‌آل، می‌توان نمایش داد که سیستم بازارهای آزاد (رقابت کامل) به سمت نتیجه کارایی پارتو هدایت می‌کند. این به عنوان قضیه اول والفر نامیده می‌شود آن ابتدا از نظریه ریاضی توسط اقتصاددانان کیفری اثبات شده‌است (آرو و جراد دبرو). اگرچه نتیجه با ریاضت و دقت زیاد بود ولی ثابت نشد برای اقتصاد واقعی، زیرا برای دلیل و گواه فرضیات محدودکننده لازم است (بازارها برای همهٔ کالاهای ممکن وجود دارد، همه بازارها در تعادل کامل هستند، بازارهای رقابتی کامل هستند، هزینه معامله ناچیز است، اثرات خارجی نباید وجود داشته باشد و بازار سهام باید اطلاعات کامل داشته باشد). به‌علاوه آن زمانی از نظر ریاضی ثابت شود که فقدان اطلاعات کامل بود یا فقدان بازارهای کامل، فروشگاه‌ها از نظر جنسی (نوعی، هر فروشگاهی نوعی خاص) کارایی پارتو دارند (قضیه گرین والد اسگلیتز)