هووخشتره
آنچه از متون آشوری - که اسنادی معاصر با دوران مادها هستند - برمی‌آید، آن است که مادها از سدهٔ نهم تا هفتم پ.م. نتوانسته بودند چنان پیش‌رفتی بیابند که سبب هم‌گرایی و اتحاد و سازمان‌یافتگی قبایل و طوایف پراکندهٔ ماد بر محور یک رهبر و فرمان‌روای برتر و واحد - که بتوان وی را پادشاه کل سرزمین‌های مادنشین نامید. پادشاهان آشور در ضمن لشکرکشی‌های پُرشمار خود به قلمرو سکونت مادها، همواره با شمار فراوانی از «شاهان محلی» روبه‌رو بوده‌اند و نه یک پادشاه واحد حاکم بر کل سرزمین‌های مادنشین. دیاکو، نخستین شاه ماد، در آغاز دولت ضعیف و کوچک و تازه‌تأسیس خود را تحت حمایت ماننا که در آن زمان قدرت زیادی داشت، قرار داد؛ ولی بعد کوشید کاملاً مستقل گردد و بدین منظور با اورارتو عقد اتحاد بست. منبع آشوری نیز در وقایع سال ۷۱۵ پیش از میلاد، دیاکو را «حاکمی از جانب ماننا» می‌خواند. سارگون دوم شاه آشور در سال ۷۱۵ پیش از میلاد، متوجه شد که دیاکو با روسای اول، شاه اورارتو، متحد شده‌است. او دیاکو را زیر نظر گرفت و در طی جنگ خود با منائیان وارد ماد شد تا چنان‌که مدعی بود، به «هرج‌ومرج» آن‌جا پایان دهد. وی در آن‌جا توانست دیاکو را اسیر کند ولی برخلاف عادت همیشگی آشوریان، جانش را به او بخشید و دیاکو را به‌همراه قبیله‌اش به حمات تبعید کرد. وی چندسالی در اسارت سارگون دوم بود و مادها به‌عنوان فرمان‌برداران و باج‌گذاران آشور، دچار فقر و از هم‌پاشیدگی شدند و آشوریان، دیاکو را به‌عنوان کسی که همیشه مطیع آشور باقی بماند و خراج خود را به‌طور مرتب به دربار آشور بپردازد و از جهات دیگر حتی از نظر تأمین نیروی نظامی برای آشوریان به‌هنگام درگیرشدن آشور در جنگ متعهد شود، آزاد کردند و سپس او به‌عنوان رهبر قطعی و احتمالاً پادشاه مادها برگزیده‌شد.
بدرخان پاشا
بدرخان پاشا (متولد ۱۲۱۷ ه.ق برابر با ۱۸۰۲ میلادی در جزیره بوتان - مرگ ۱۲۸۵ ه.ق برابر با ۱۸۶۸ میلادی در دمشق) از رهبران سیاسی کرد و یکی از رؤسای امارت بوتان بود. او در دوره امپراطوری عثمانی پرچم استقلال کردها را برافراشت؛ و چون نخستین کسی است که به منازعه میان کردها و عثمانی صبغهٔ قومی بخشید و خواستار تشکیل دولت کردی شد، به «پدر ناسیونالیسم کرد» مشهور است. وی قصد پادشاهی کردن بر کردستان را داشت و توانست با متحد کردن بسیاری از قبایل و طوایف بر تمامی مناطق کردنشین عثمانی مسلط گردد و به نام خود سکه ضرب کرده و خطبه بخواند. ارتش او ترکیبی از نیروهای طوایف کرد، آشوری، ارمنی و عرب بودند. او در دهه ۴۰ سده ۱۹ میلادی، پس از شورش نسطوریان در زادگاهش، به جنگ با آاشوریان مشغول شد. بعد از آن عثمانی‌ها با تذکر دولت‌های اروپایی سپاهی به فرماندهی عثمان‌پاشا برای دستگیریش فرستادند و بعد از چندین نبرد، سرانجام در جنگی که در نزدیکی ارومیه رخ داد، با خیانت برادرزاده‌اش او را دستگیر کردند. دوران حکومت او توأم با آرامش و امنیت برای مردم محلی منطقه بود. بدرخان از ۱۸۲۱ تا ۱۸۴۸ در قدرت بود. با عزل وی از قدرت، امارت بدرخانی بیش از چهل سال دوام نیاورد و توسط عثمانی جمع شد. این امارت که اسم قبلی آن امارت جزیره_بوتان بود، از سال ۶۲۰ ه.ق برابر با ۱۲۲۳ میلادی تا سال ۱۳۰۸ ه.ق برابر با ۱۸۹۱ میلادی به مدت ۶۸۸ سال قمری و ۶۶۸ سال میلادی حکومت کرد.