جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
اوایل سال ۱۹۴۱، شوروی در صحنه روابط بین‌المللی شرایط به شدت ضعیفی داشت؛ به طوری که در قیاس با امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۴، در وضعیت بدتری در مواجهه با آلمان قرار گرفته بود. این کشور توسط حلقه‌ای از دشمنان از امپراتوری ژاپن در شرق گرفته تا رومانی و فنلاند در غرب، احاطه شده و متحد چندان بااهمیتی نداشت. دشمنی شوروی و امپراتوری ژاپن به اندازه عمیق بود که با وجود تهدید در مرزهای غربی، ارتش سرخ وادار گشته بود قریب به ۱٫۵ میلیون نفر از نیروهای خود را در خاور دور نگاه دارد. درحالیکه پس از آغاز جنگ جهانی دوم، در طرف مقابل، آلمان با سلطه بر بیشتر اروپا از طریق جنگ‌های مختصری که زیرساخت‌ها و جمعیت آن را دست نخورده باقی گذاشته بود، کاملاً در موضعی برتر قرار داشت. آلمان عملاً شوروی را منزوی ساخته و ائتلافی از کشورهای اروپایی علیه آن تشکیل داده بود. در این شرایط با وجود این که برنامه‌های رژیم کمونیستی موجب ارتقا زیادی در مدرن‌سازی اقتصاد شوروی شده بود، اقدامات این رژیم همچون فجایع به‌پا شده در اوکراین و سایر نقاط که به مرگ ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر در اثر قحطی، کار اجباری و اعدام انجامیده بود، باعث تضعیف حاکمیت و فراهم آمدن وضعیت مستعد تهاجم خارجی گشت. بسیاری از شهروندان شوروی از حکومت این کشور تنفر داشتند و تقریباً از هر گونه جایگزینی به عنوان ناجی استقبال می‌کردند.
علل جنگ جهانی دوم
در طول بحران اقتصادی جهانی رکود بزرگ در دهه ۱۹۳۰، بسیاری از مردم ایمان خود را به دموکراسی از دست دادند و کشورهای سراسر جهان به رژیم‌های استبدادی روی آوردند. در آلمان، کینه و نفرت از کشورهای دیگر به دلیل بی‌ثباتی نظام سیاسی آلمان تشدید شد، زیرا بسیاری از فعالان مشروعیت جمهوری وایمار را رد کردند. افراطی‌ترین خواستار سیاسی که از آن وضعیت بیرون آمد، آدولف هیتلر، رهبر حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان (حزب نازی) بود. نازی‌ها از سال ۱۹۳۳ قدرت توتالیتر را در آلمان به دست گرفتند و خواستار لغو مقررات پیمان ورسای شدند. سیاست‌های بلندپروازانه و تهاجمی داخلی و خارجی آنها منعکس کننده ایدئولوژی‌های یهودستیزی، اتحاد همه آلمانی‌ها پان‌ژرمنیسم، کسب «فضای زندگی» یا سیاست لبنسراوم برای شهرک‌نشینان کشاورزی، حذف بلشویسم و هژمونی نژاد آریایی/نژاد نوردیک بر دون‌انسان‌ها مانند یهودیان و اسلاوها بود. سایر عوامل منجر به جنگ شامل تجاوز ایتالیای فاشیستی (۱۹۲۲ تا ۱۹۴۳) به اتیوپی و امپراتوری ژاپن علیه جمهوری چین (۱۹۴۹–۱۹۱۲) بود.