دستور زبان اسپرانتو
زبان فراساختهٔ اسپرانتو که با هدف ایجاد یک زبان بین‌المللی برای کل دنیا، یا زبان مشترک جهانی در سال ۱۸۸۷ توسط دکتر لودویک زامنهوف ابداع شد، دارای دستور زبان بسیار ساده، منطقی و بدون استثنائی است تا استفادهٔ جهانی از آن برای گویش‌وران همهٔ زبان‌ها، از هر قوم و نژادی که باشند، آسان باشد. همان‌گونه که در مقالهٔ مفصلی در بارهٔ زبان اسپرانتو در روزنامهٔ معروف گاردین (Guardian)، چاپ لندن، آمده‌است: … به‌علاوه، درحالی که یادگیریِ ولاپوک به‌سختیِ فراگرفتن زبان لاتین بود، زبانِ زامنهوف فقط شانزده قاعدهٔ بنیادی داشت که حتی یک استثناء هم در آن به‌چشم نمی‌خورد. اسپرانتو به‌احتمالِ قوی تنها زبانی است که فاقد افعال بی‌قاعده است (زبان فرانسوی دارای ۲۲۳۸ فعل بی‌قاعده و زبان‌های اسپانیایی و آلمانی هر کدام دارای حدود ۷۰۰ فعل بی‌قاعده است) و، با وجود تنها شش پایانه که تسلط پیدا کردنِ برآن، برای بیانِ تمامیِ افعال در این زبان کافی است، مشاهده شده‌است که اکثریت نوآموزها پس از یک ساعت می‌توانند به این زبان تکلم کنند. نویسندهٔ انگلیسیِ این مقاله در روزنامهٔ گاردیَن اشاره‌ای به تعداد افعال بی‌قاعده در زبان انگلیسی نکرده‌است. در این زبان نیز افعال بی‌قاعده مشکل بزرگی در راه فراگیریِ آن به‌وجود آورده‌است. شمار فعل‌های بی‌قاعده‌ی زبان انگلیسی ۶۳۸ عدد است.
زبان کاری
نخستین جلسه رسمی این سازمان، در تاریخ ۲۶ دی ۱۲۹۹ خورشیدی، برگزار شد. اولین پروتست (اعتراض) رسمی ثبت شده در این سازمان از سوی نماینده ایران، پرنس ارفع ارائه گردید. برای نخستین بار در جهان زبان فراساخته‌ی اسپرانتو توسط هیئت نمایندگی ایران در جامعهٔ ملل به‌عنوان زبان مشترک جهانی جهت بهره‌گیری از آن به‌عنوان زبان کاری در روابط و همایش‌های بین‌المللی پیشنهاد گردید. پروفسور ادمون پریوا، که در آن زمان عضو افتخاری هیئت نمایندگی ایران بود، نقش به‌سزایی در ارائهٔ این پیشنهاد داشت، که با پیگیری آن توسط دیگر اسپرانتودانان جهان، به‌ویژه پروفسور ایوو لاپنا، در فرم بعدی جامعهٔ ملل (سازمان ملل متحد) و یونسکو، دو قطعنامه توسط یونسکو به تصویب رسید که در آن‌ها وارد ساختن معرفی و آموزش زبان اسپرانتو در مدارس و دانشگاه‌های کشورهای عضو یونسکو توصیه شده‌است.دربارهٔ نقش مهم ایران در رابطه با زبان اسپرانتو در جامعهٔ ملل، که شکل اولیهٔ سازمان ملل متحد بود، می‌توانید به پیوست شمارهٔ ۷ کتاب پدیدهٔ اسپرانتو: راه‌حل مشکل زبان بین‌المللی (ویلیلم الد، نشر آویج، ۱۳۸۴)، تحت عنوان «ایران نخستین کشور پیشنهادکنندهٔ اسپرانتو در جامعهٔ ملل» یا منابع زیر مراجعه فرمایید: