جهش
جهش ، یک تغییر ژنتیکی است که صفات زیستی برخی از افراد یک گونه را تغییر می‌دهد. به عبارت دقیق‌تر، جهش‌ها تغییراتی ماندگار در توالی نوکلئوتید هستند. جهش‌ها می‌توانند در هر بخشی از دی‌ان‌ای رخ دهند.
مدل بتسون-دوبژانسکی-مولر
بر اساس این مدل ناسازگاری‌های ژنتیکی زمانی بروز می‌کنند که یک یا چند لوکوس جهش یافته در ژنوم یک فرد در کنار هم قرار گیرند؛ بنابراین هنگامی که یک هیبرید به وجود می‌آید؛ تعدادی از الل‌ها از لوکوس‌های مختلف برای اولین بار در کنار هم قرار خواهند گرفت و این می‌تواند باعث بروز ناسازگاری در این فرد هیبرید شود. به‌طور مثال دو جمعیت را در نظر بگیرید که به صورت جغرافیایی از هم جدا شده‌اند. هر دو جمعیت ابتدا ژنوتیپ aabb داشتند. حالتی را فرض کنید که در جمعیت اول آلل A و در جمعیت دوم B بر اثر جهش ایجاد شود. در این صورت در جمعیت اول ژنوتیپ‌های جدید Aabb و AAbb و در جمعیت دوم aaBb و aaBB به وجود خواهد آمد. آلل‌های مشتق شده در این افراد هیچ مشکلی از نظر سازواری ایجاد نخواهد کرد. اما وقتی یک هیبرید از این دو جمعیت به وجود آید برای اولین بار الل‌های A و B در یک ژنوم در کنار هم قرار خواهند گرفت که باهم ناسازگار هستند. انباشته شدن این ناسازگاری‌ها می‌تواند باعث نازایی و نازیستایی در هیبردها و گونه زایی شود.