آذربایجان
استرابون جغرافی‌نگار یونانی در دفتر یازدهم جغرافی از آلبانیا (اران و شروان دوران اسلامی)، آتورپاتکان و ارمنستان نام می‌برد و می‌گوید که رود ارس از مرز آتورپاتکان در جنوب و ارمنستان در شمال می‌گذرد. در تاریخ پلینی نیز حدود آتورپاتکان تا رود است و رود ارس از میان ارمنستان بزرگ با آتورپاتکان عبور می‌کند. در زمان ساسانیان، آذربایجان به شکل باستانی آتورپاتکان خوانده شده‌است. در کتیبهٔ شاپور، این منطقه یکی از استان‌های ایرانشهر و در کنار ارمنستان، ایبریا (گرجستان امروزی)، آلبانیا (اران و شروان) و بلاشکان حساب شده‌است.
رود آتوئل
طویل‌ترین رودخانه استان، دارای جریان متوسط ۳۱٫۸ مترمکعب بر ثانیه و حوضه‌ای به مساحت ۱۳۰۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد . سرچشمه این رود، دریاچه آتوئل است که با ذوب توده‌های برفی در ارتفاعات آند ( به ارتفاع ۳۲۵۰ متر ) به وجود می‌آید. این رود بین ماه‌های نوامبر تا مارس ( حوالی فصل تابستان ) به بیشترین مقدار خود می رسد .