آیین مانوی
مانی که در دوران فرمانروایی شاپور یکم ظهور کرده بود در پیشگاه وی حاضر شد و با ارائهٔ کتاب دینی خود به زبان پارسی بنام شاپورگان از وی اجازهٔ تبلیغ گرفت. خود مانی در کفالایا بیان می‌کند زمانی که در هندوستان بود خبر درگذشت اردشیر بابکان را شنیده و به سرعت بسوی ایران آمده تا دین خود را بر شاپوریکم عرضه دارد. در دورهٔ یکساله پادشاهی هرمز یکم که جانشین شاپور ساسانی بود نیز مخالفتی با وی نشد ولی در دورهٔ بهرام یکم به دلیل مخالفت شدید روحانیون زردشتی، تحت تعقیب قرار گرفته کشته شد و پیروانش نیز اسیر پیگرد و ایذاء گشتند.
مانی مشهدی
مانی مشهدی در سده نهم و دهم می‌زیست. پدر وی کاسه گار ماهری بود که مانی از وی هنر کاسه گری را بیاموخت. مانی در خطاطی و کاسه گری و تصویر گری بر روی کاسه‌ها مهارت بسیار داشت و تخلص خویش را مانی قرار داده بود. این شاعر و خطاط چیزه دست مذهب شیعه داشت و معاصر شاه اول صفوی و نیز امیر علی شیر نوایی بود. وی مدتی در خدمت محمد حسین میرزا فرزند سلطان حسین بایقرا بود و اشعاری از وی در تذکره‌ها نقل گردیده است. برخی وی را اصالتاً مازنی دانسته و می‌گویند مدتی در هرات و مشهد زیسته است.