گنج‌نامه
کتیبه‌های گنجنامه همدان در سال ۱۲۲۰ شمسی توسط اوژن فلاندن، نگارگر و باستان‌شناس فرانسوی و همراه او پاسکال کوست مورد بررسی و مطالعه و نگاره برداری قرار گرفت (تصویر مقابل) و بعد از ایشان، سر هنری راولینسون کاشف بریتانیایی توانست با استفاده از این کتیبه‌ها موفقیت شایانی در گشودن رمز خط میخی پارسی باستان کسب نماید. بدینسان سنگ نوشته‌های گنجنامه همدان کلیدی را به دست کاشف داد تا به وسیلهٔ آن بتواند سنگ نوشته داریوش بزرگ در بیستون را بخواند.
سنگ‌نگاره‌های کوه لره
سنگ نگاره‌های کوه لره در شهرستان فراهان، بخش مرکز ی،تبرته فراهان روستای سوسن آباد و غرب روستای کهن تبرته فراهان [از بقایای شهر تاریخی طبرتو ]و در مجاورت زمینهای کشاورزی تبرته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.همچنین در شمال روستای تبرته و در رشته کوه یال و نزدیکی تپه باستانی مشاء سنگ نگارهایی با قدمت حدود پنج هزار سال وجود دارد همچنین سنگ نگارهای بسیاری در رشته کوه یال در شمال روستای تبرته و در نزدیکی تپه باستانی[مشا]وجود دارد که گمانه هایی مبنی بر قدمت پنج هزار ساله در مورد آنها وجود دارد