اقوام افغانستان
قزلباشان در اصل متشکل از طوایف مختلف هستند که در زمان فتح افغانستان توسط نادرشاه افشار در مناطق مختلف افغانستان که قسمت عمده آن‌ها در شهر کابل در منطقه‌ای بنام چنداول ساکن شدند و حتی کوچه‌های مختلف آن‌ها بنام مناطقی که از ایران نام‌گذاری شده (کوچه شیرازی‌ها، خوافی‌ها، شاهسون‌ها، قجرها، افشارها، لرها و …) و آن‌ها سال‌ها در حکومت افغانستان به عنوان وزیر و کاتب در دربار فعالیت داشتند. میرزا عبدالعلی خان وزیر دربار امیر شیر علی نمونه از این افراد بود که که اولین نشریه را در افغانستان به طبع رسانید که شمس النهار نام داشت.
دودمان خلجی
به گفته کلیفورد ادموند باسورث، پشتون های غلزایی امروزی (که بخش اعظم پشتون های افغانستان را تشکیل میدهند) حاصل جذب قبایل خلج در افغان ها، در دوران متاخر، هستند. میان قرون ۱۰ و ۱۳ میلادی، برخی منابع این عصر خلج ها را ترک به شمار آورده اند ولی برخی دیگر نه. مینورسکی بر این باور است که تاریخ اولیه اقوام خلج مبهم است و در ادامه می افزاید که هنوز باید ریشه اصلی نام خلج ثابت شود. محمود کاشغری (قرن یازدهم میلادی) خلج را در میان قبایل ترک اوغوز نمی گنجاند، بلکه آنها را در میان قبایل اوغوز ترکمان ("مانند ترکان") می گنجاند. کاشغری بر این بارو بود که خلج متعلق به قبایل اصیل ترک نیست، بلکه با آنها ارتباط داشته و از این رو، از نظر زبان و لباس، اغلب «مانند ترکان» ظاهر می شود. کتاب های "تاریخ سیستان" و "شاهنامه فردوسی" نیز خلج را از ترک متمایز میکنند. منهاج سراج (قرن سیزدهم میلادی) هیچگاه خلج ها را جزء ترکان به شمار نیاورد، اما از آنها به عنوان افغان نیز یاد نکرده است. خلج ها اکثر اوقات دسته ای جدا از ترک و تاجیک و افغان به شمار میرفتند. "محمد بن نجیب بکران"، صاحب کتاب "جهان نامه"، آنها را صریحا جزئی از ترکان به شمار میبرد، اما اضافه میکند که رنگ پوست آنها (در مقایسه با دیگر ترکان) تیره تر شده بود و زبان آنها نیز به دلیل دچار تغییر شدن در سالیان طولانی، به یک گویش مجزا تبدیل شده بود. عرفان حبیب، مورخ مدرن، معتقد است که خلج ها ترک نیستند و اصلا پشتون تبار هستند. حبیب خاطرنشان کرد که در برخی از کتیبه‌های دوانگاری ساتی متعلق (قرن پانزدهم میلادی)، خلج های متأخر مالوه با نام‌های «خلچی» و «خیلچی» عنوان شده‌اند و در کتاب "پادشاهنامه" (قرن هفدهم میلادی) منطقه‌ای در نزدیکی بست افغانستان (زیستگاه سابق خلج‌ها) به عنوان «خلیچ» آمده است. حبیب این نظریه را، مبنی بر این که وقایع نگاران ایرانی پیشین نام «خلچ» را به اشتباه «خلج» خوانده اند، مطرح میکند. او همچنین استدلال می کند که هیچ منبعی متعلق به قرن سیزدهم به پیشینه ترکی خلج ها اشاره نکرده است.