آیین مانوی
مانی که در دوران فرمانروایی شاپور یکم ظهور کرده بود در پیشگاه وی حاضر شد و با ارائهٔ کتاب دینی خود به زبان پارسی بنام شاپورگان از وی اجازهٔ تبلیغ گرفت. خود مانی در کفالایا بیان می‌کند زمانی که در هندوستان بود خبر درگذشت اردشیر بابکان را شنیده و به سرعت بسوی ایران آمده تا دین خود را بر شاپوریکم عرضه دارد. در دورهٔ یکساله پادشاهی هرمز یکم که جانشین شاپور ساسانی بود نیز مخالفتی با وی نشد ولی در دورهٔ بهرام یکم به دلیل مخالفت شدید روحانیون زردشتی، تحت تعقیب قرار گرفته کشته شد و پیروانش نیز اسیر پیگرد و ایذاء گشتند.
ارژنگ (نگارنامه)
مانی در خانواده‌ای اشکانی در سمت باختری ایران به دنیا آمد و سبک و هنر نقاشیهای بین النهرینی و اشکانی بر هنر وی بی تاثیر نبود. با مهاجرت مانی به خاور ایران و استقرار در تورفان، هنر تصویری چینی و بودایی با هنرش تلفیق شد و رنگ و بوی محلی گرفت. پس میتوان گفت، با اینکه تصاویر کتاب مانی ریشه اصلی‌شان ساسانی، اشکانی بود اما در هر مکان که کتاب ارژنگ تولید می‌شد، از هنر محلی آنجا تاثیر می‌گرفت. رنگهای اصلی در تصاویر معمولا لاجوردی، آبی، سرخ و نارنجی بودند که در پس زمینه کار به صورت تخت کار می‌شدند. شخصیت های اصلی در تصاویر معمولا به حالت گل لوتوس نشسته اند که شاید بتوان گفت ریشه در فیگورهای بودا دارد. احتمال میرود انسانهای به تصویر کشیده شده در تصاویر پیرو الگوی نژادی خاصی بودند که قدی کوتاه و سرانی بزرگ داشتند. خطوط منحنی از عناصر اصلی تشکیل دهنده کتاب مانی است که در نقوش، جامه پردازی و گیاهان به خوبی دیده میشود.