جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
اوایل سال ۱۹۴۱، شوروی در صحنه روابط بین‌المللی شرایط به شدت ضعیفی داشت؛ به طوری که در قیاس با امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۴، در وضعیت بدتری در مواجهه با آلمان قرار گرفته بود. این کشور توسط حلقه‌ای از دشمنان از امپراتوری ژاپن در شرق گرفته تا رومانی و فنلاند در غرب، احاطه شده و متحد چندان بااهمیتی نداشت. دشمنی شوروی و امپراتوری ژاپن به اندازه عمیق بود که با وجود تهدید در مرزهای غربی، ارتش سرخ وادار گشته بود قریب به ۱٫۵ میلیون نفر از نیروهای خود را در خاور دور نگاه دارد. درحالیکه پس از آغاز جنگ جهانی دوم، در طرف مقابل، آلمان با سلطه بر بیشتر اروپا از طریق جنگ‌های مختصری که زیرساخت‌ها و جمعیت آن را دست نخورده باقی گذاشته بود، کاملاً در موضعی برتر قرار داشت. آلمان عملاً شوروی را منزوی ساخته و ائتلافی از کشورهای اروپایی علیه آن تشکیل داده بود. در این شرایط با وجود این که برنامه‌های رژیم کمونیستی موجب ارتقا زیادی در مدرن‌سازی اقتصاد شوروی شده بود، اقدامات این رژیم همچون فجایع به‌پا شده در اوکراین و سایر نقاط که به مرگ ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر در اثر قحطی، کار اجباری و اعدام انجامیده بود، باعث تضعیف حاکمیت و فراهم آمدن وضعیت مستعد تهاجم خارجی گشت. بسیاری از شهروندان شوروی از حکومت این کشور تنفر داشتند و تقریباً از هر گونه جایگزینی به عنوان ناجی استقبال می‌کردند.
بدرفتاری آلمان با اسرای جنگی شوروی
در طول جنگ جهانی دوم، آلمان نازی مجموعه بدرفتاری‌های آگاهانه و آشکاری را با اسیران جنگی اتحاد جماهیر شوروی صورت داد که مشابه آن رفتار را با اسیران بریتانیایی یا آمریکایی صورت نمی‌داد. حاصل این اعمال ۳٫۳ تا ۳٫۵ میلیون کشته بود. درطول عملیات بارباروسا نیروهای محور با حمله به اتحاد جماهیر شوروی در جبهه شرقی میلیون‌ها سرباز ارتش سرخ به اسارت درآمدند. بسیاری اعدام شدند یا تحویل اس اس گردیدند تا با دستور کمیسر به آنها شلیک شود. تعداد کثیری از آنها در راهپیمایی مرگ کشته شدند و باقی نیز به اردوگاه‌های کار اجباری آلمان نازی اعزام شدند.