گسل
گسل‌های بزرگ در پوسته زمین نتیجه حرکت برشی زمین هستند و زمین‌لرزه نیز نتیجه نیروی رها شده در حین لغزش سریع لبه‌های یک گسل به هم است. بزرگترین نمونه‌های گسل مرزهای میان ورقه‌های زمین‌ساختی کره زمین است. از آنجا که یک گسل معمولاً از یک شیار مستقیم و مرتب تشکیل نشده و ناحیه‌ای از تغییر شکل‌های پیچیده زمین را در بر می‌گیرد معمولاً به جای گسل از «منطقه گسلی» صحبت می‌کنند. بزرگترین گسل ایران گسل زاگرس است.
پهنه گلی
پهنهٔ گِلی یا پهنهٔ کِشَند عبارت است از تالاب‌های ساحلی که درون محوطه ای که اثر جزر و مد وجود دارد تشکیل می‌شود و در آنها رسوبات ناشی از رودخانه‌ها یا جزر و مد آنجا انباشته می‌شود. پهنهٔ گلی در خلیج‌ها، بایو، کولاب و پای‌رودها تشکیل می‌شوند. همچنین در دریاچه‌های آب شیرین و آب شور و انتهای رودخانه‌ها و جویبارها نیز ایجاد می‌شود.