ادبیات فارسی
طنز یکی از شاخه‌های ادبیات انتقادی و اجتماعی است که در ادبیات کهن فارسی، به عنوان نوع ادبی‌مستقل شناخته نشده و مرزهای مشخصی با دیگر مضمون‌های انتقادی و خنده‌آمیز چون «هجو»، «هزل» و «مطایبه» نداشته‌است. از واژهٔ طنز، اغلب معنی لغوی آن یعنی «مسخره کردن» و «طعنه زدن» مورد نظر شاعران و نویسندگان بوده‌است ولی معنی امروزی آن، که جنبهٔ انتقاد غیرمستقیم اجتماعی با چاشنی خنده، که بُعد آموزشی و اصلاح‌طلبی آن مراد است، از واژهٔ satire اروپایی گرفته شده‌است.
چیستان
- روایت های متنوع: تنوع چیستان ها نشان از زنده بودن و کارکرد زیاد این قالب در ادبیات فارسی را دارد. گاه برای یک موضوع یا مورد ده ها چیستان سروده می شود که هریک به وجهی متمایز از آن موضوع اشاره کرده اند و در هر کدام جزیی از اجزا و خواص آن مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال به این دو لغز درباره "شمشیر" توجه کنید: