نظامی گنجوی
نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند.
حسین‌قلی سرابسکی
حسین‌قلی سرابسکی اولین بار نقش «رسول» در نمایش اثر «دیلین بلاسی» از نریمان نریمانف را ایفا کرد. بعداً در تعدادی نمایش‌ها از نمایشنامه‌نویسان آذربایجانی و اروپایی متعددی ایفای نقش کرد. و لیکن آوازخوانی فوق‌العاده زیبای مقام «حجاز عربی» توسط حسین‌قلی سرابسکی هنگام ایفای نقش در نمایش «آلمانسور» از هاینریش هاینه مورد توجه عزیر حاجی‌بیگف واقع شد که این امر نیز باعث آن شد تا تئاتر موزیکال را انتخاب کند. در سال ۱۹۰۸، ایفای نقش اصلی «مجنون» در نمایش اپرای لیلی و مجنون از عزیر حاجی‌بیگف به وی محول شد. در ۳۰ سال آینده فعالیت‌های حرفه ای اش، حدود ۴۰۰ بار نقش مجنون را در این اپرا اجرا کرد. از سال ۱۹۱۴، یک دسته بازیگران و نمایش دهندگان تحت سرپرستی حسین‌قلی سرابسکی و مسلم ماقمایف، رهبر ارکستر (بعداً آهنگساز)، به شهرهای تفلیس، «یلیزاوتپل»، ایروان، ولادی‌قفقاز، تبریز، رشت و تهران رفتند تا نمایش لیلی و مجنون و دیگر قطعه‌های نمایشی را در مقابل چشمان مخاطبان محلی به اجرا درآورند. بعد از بازگشت به باکو، به صورت هفتگی روی صحنه می‌رفت. در میان سالهای ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۶ یک گروه تئاتر در شاماخی و یک تئاتر درام در آغ‌دام دایر کرد.