شاهنامه
شاهنامه اثر حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی، حماسه‌ای منظوم، بر حسب دست نوشته‌های موجود دربرگیرنده نزدیک به ۵۰٬۰۰۰ بیت تا نزدیک به ۶۱٬۰۰۰ بیت و یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سروده‌های حماسی جهان است که سرایش آن دست‌آوردِ دست‌کم سی سال کارِ پیوستهٔ این سخن‌سرای نامدار ایرانی است. موضوع این شاهکار ادبی، افسانه‌ها و تاریخ ایران از آغاز تا حملهٔ عرب‌ها به ایران در سدهٔ هفتم میلادی است (شاهنامه از سه بخش اسطوره، پهلوانی و تاریخی تشکیل شده‌است) که در چهار دودمان پادشاهیِ پیشدادیان، کیانیان، اشکانیان و ساسانیان گنجانده می‌شود. شاهنامه بر وزن «فَعولُن فعولن فعولن فَعَلْ»، در بحرِ مُتَقارِبِ مثمَّنِ محذوف نگاشته شده‌است.
شاهنامه
اثرگذاری فردوسی و "شاهنامهٔ" او بر زبان و ادب پارسی انکارناشدنی‌ست. آثاری چون "گرشاسپ‌نامهٔ" اسدی، "بهمن‌نامه" و "کوش‌نامهٔ" ایران‌شاه، "شهنشاه‌نامهٔ" فتح‌علی صبا، سرایندگان ناشناس "فرامرزنامه"، "بانوگشسب‌نامه"، "آذربرزین‌نامه"، "بیژن‌نامه"، "لهراسپ‌نامه"، "سام‌نامه"، "زرّین‌قبانامه"، «داستان کک کوهزاد"»"، «داستان شبرنگ"»" و «داستان جمشید"»"، "برزونامهٔ" عطایی رازی، "شهریارنامهٔ" عثمان مختاری، "جهانگیرنامهٔ" قاسم مادح، "ظفرنامهٔ" حمدالله مستوفی، "آیینهٔ اسکندری" امیرخسرو دهلوی، "خردنامهٔ اسکندری" جامی، "قیصرنامهٔ" ادیب پیشاوری، رمان‌هایی چون "ورقه و گلشاه" عیوقی، "همای‌نامه" از شاعری ناشناس، و "همای و همایون" از خواجوی کرمانی، همگی زیر نفوذ "شاهنامه" هستند. شاید بتوان گمان کرد که حماسه‌سرایان سده‌های پنجم و ششم هـ ق. زیر نفوذ آثار پیش از فردوسی نیز بوده‌اند. همان‌گونه‌که دربارهٔ فردوسی چنین پنداشته می‌شود. از این میان، اسدی توسی خود به شیوه‌ای ویژه دست یافته‌است، اما برای دیگران این‌گونه نشده و آنان تنها سبک فردوسی را به شیوه‌ای فروتر و ساده‌تر پیروی کردند.