زبان اسپانیایی
بیشتر اسپانیایی‌زبان‌ها در آمریکای اسپانیایی‌زبان ساکنند و در واقع از همه کشورهای اسپانیایی‌زبان، فقط اسپانیا و گینه استوایی خارج از قاره آمریکا هستند. در سطح ملی، اسپانیایی زبان رسمی (دفاکتو یا دوژور) آرژانتین، بولیوی (همراه با کچوا، آیمارا، گوارانی و ۳۴ زبان دیگر)، شیلی، کلمبیا، کاستاریکا، کوبا، جمهوری دومنیکن، اکوادور، السالوادور، گواتمالا، هندوراس، مکزیک (با ۶۳ زبان بومی رسمی)، نیکاراگوئه، پاناما، پاراگوئه (با گوارانی)، پرو (با کچوا، آیمارا و سایر زبان‌های بومی)، پورتوریکو (همراه با انگلیسی)، اروگوئه و ونزوئلا است. اسپانیایی در بلیز، مستعمره پیشین انگلیس، رسمیت ندارد. با این حال، طبق سرشماری سال ۲۰۰۰، ۴۳٪ از مردم این کشور بدان مسلط بودند. این زبان بیشتر توسط فرزندان اسپانیایی‌تباران که از قرن هفدهم وارد منطقه شدند، صحبت می‌شود. با این حال، انگلیسی زبان رسمی کشور است.
زبان اسپانیایی
طبق نظریه‌های رامون منندز پیدال، گویش‌های محلی لاتین عامیانه، در شمال ایبریا، در منطقه‌ای با مرکزیت شهر بورگوس، به اسپانیایی تبدیل شدند و این گویش بعداً به شهر تولدو، جایی که اسپانیایی نوشتاری معیار برای نخستین بار در قرن سیزدهم توسعه یافت، آورده شد. در این مرحله تکوینی، اسپانیایی از عموزاده نزدیک خود، لئونی، دورتر و به گفته برخی از نویسندگان، با تأثیر شدید باسکی متمایز شد. این گویش متمایز با بازپس‌گیری اندلس، به جنوب اسپانیا گسترش یافت و در همان حال عربی رایج در اندلس بر آن تأثیر گذاشت (حدود ۴٬۰۰۰ واژه مشتق‌شده از عربی که ۸٪ از زبان امروز را تشکیل می‌دهند)، که بیشتر آن به صورت غیرمستقیم و از طریق زبان رومی مستعربی بود. گونه نوشتاری معیار این زبان جدید در شهرهای تولدو، از سده سیزدهم تا شانزدهم، و مادرید، از دهه ۱۵۷۰ تاکنون توسعه یافته‌است.