شوش
محوطه تاریخی شوش به عنوان هجدهمین اثر جمهوری اسلامی ایران در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. پس از بررسی پرونده ثبت جهانی محوطه باستانی شوش، این پرونده روز ۱۳ تیر ماه ۱۳۹۴ در نشست یونسکو در شهر بن آلمان به ثبت جهانی رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شائور، آپادانا، دروازه شرقی، هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌ها است. در پرونده شوش، تپه باستانی آن با در نظر گرفتن معیارهای چهارگانه کمیته میراث جهانی در خصوص حفظ اصالت، یکپارچگی، مدیریت و حفاظت محوطه مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفت. باستان شناسان فرانسوی که در دوره قاجار نخستین کاوش‌ها را در این منطقه انجام دادند. بر اساس برآوردهای اولیه نزدیک به ۴۰۰ هکتار از این محوطه را به عنوان عرصه باستانی شوش تعیین کردند اما در بررسی باستانشناسی که از سوی کارشناسان میراث فرهنگی انجام شد، محوطه باستانی شوش به اضافه حریم آن تا ۸۰۰ هکتار افزایش یافت.
فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
شهر سبزوار بر روی یک سایت باستانی ساخته شده‌است. پنج تپهٔ باستانی در شهرستان سبزوار ثبتِ ملی شده که مهم‌ترینشان تپهٔ دامغانی است. در کاوش‌های باستان‌شناسی از این تپه، نشانه‌های شهرنشینی در منطقهٔ سبزوار از حدود شش هزار سال پیش در طیف زمانی مس‌سنگی تا عصر آهن یافت شده‌است. با این حال، فعالیت‌های باستان‌شناسی در پهنهٔ دشت سبزوار محدود و اجمالی بوده‌است. در بهار ۱۳۸۷ هیئت مشترکی از ایران و فرانسه به گمانه‌زنی و بررسی باستان‌شناختی در این تپه پرداختند. در ۱۳۹۴، تپه مورد توجه شهرداری سبزوار و ادارهٔ میراث فرهنگی قرار گرفت و برنامه‌ای ۲۰ ساله برای کاوش و تبدیل آن به موزهٔ محوطهٔ باز تهیه شد اما پس از چندی فعالیت، طرح نیمه‌کاره رها شد.