دانشگاه‌های تهران
آموزش عالی مدرن ایران با تأسیس دارالفنون (۱۲۳۰ خ) توسّط امیرکبیر در تهران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۱۳ خ. در دورهٔ رضاشاه اولین مرکز آکادمیک و مدرن آن زمان در سال ۱۳۰۰ یعنی دانشکده افسری تأسیس گردید و پس از آن به همّت افرادی چون محمود حسابی و علی‌اصغر حکمت، دانشگاه تهران ایجاد شد. هم‌اکنون در بین دانشگاه‌های سطح یک وزارت علوم دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف، دانشگاه علامه طباطبایی، علم و صنعت ایران، صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه هنر تهران و دانشگاه شهید بهشتی در شهر تهران قرار دارند. دانشگاه‌های علوم پزشکی دولتی موجود در تهران عبارتند از: دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، تهران، شهید بهشتی و بقیةالله. دانشگاه آزاد اسلامی نیز در مرداد ۱۳۶۱ خ. با ایجاد واحد تهران مرکزی شروع به کار کرد. سپس به‌تدریج واحدهای تهران جنوب، تهران شمال، تهران شرق، تهران غرب و علوم و تحقیقات تهران تأسیس شدند. پس از دانشگاه آزاد، دانشگاه پیام نور در مهر ۱۳۶۷ خ. با هدف آموزش عالی از راه دور تأسیس شد؛ و بالاخره در سال ۱۳۷۲ نیز دانشگاه جامع علمی کاربردی، با هدف یکسان کردن مدارک و نحوه آموزش مورد تأیید مراکز آموزش دولتی وابسته به سازمانها که به آموزش عالی می‌پرداختند تشکیل گردید.
دانشگاه صنعتی اصفهان
این دانشگاه در سال ۱۳۵۶ خورشیدی تحت عنوان دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان، به عنوان واحد دانشگاهی شماره دویِ دانشگاه صنعتی آریامهر تهران (دانشگاه صنعتی شریف) تأسیس گردید. بعد از وقوع انقلاب اسلامی، از «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» (دانشگاه صنعتی شریف) جدا شده، به «دانشگاه صنعتی اصفهان» تغییر نام داده شد و به صورت مستقل به فعالیت‌های خود ادامه داد؛ گفتنی است که علت شباهت نشان این دو دانشگاه در این است که همانند «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» (دانشگاه صنعتی شریف)، این دانشگاه مستقیماً بر اساس الگوی دانشگاه‌ام آی تی در آمریکا الگوبرداری و تأسیس گردید.