لیلی و مجنون
سرانجام اصرار پادشاه شروان و تشویق فرزند نظامی، باعث شد تا نظامی منظومه لیلی و مجنون را بسراید. او سرودن این منظومه را تنها در کمتر از چهار ماه به پایان برد. در حالی که نظامی سال‌ها برای سرودن منظومه‌های قبلی مانند خسرو و شیرین و مخزن الاسرار، وقت صرف کرده بود. خود وی گفته‌است که اگر گرفتاری‌های دیگر نمی‌داشت، لیلی و مجنون را در چهارده روز به اتمام می‌رسانید.
ادبیات غنایی
در ادبیات فارسی چندین منظومهٔ غناییِ درخشان وجود دارد؛ مانند "ویس و رامین"، "خسرو و شیرین" و "لیلی و مجنون". موضوع اصلی این منظومه‌های داستانی، بیان حالات و احساسات مربوط به «وصال» و «فراق» است. ادبیات عرفانی ایران نیز در حوزهٔ ادبیات غنایی جای دارد. در این عرصه نیز آثار بزرگی چون "کشف‌الاسرار و عدةالابرار"، "اسرارالتوحید"، "مرصادالعباد"، "مثنوی معنوی" و به نظم و نثر آفریده شده‌اند.