مهاجرت معکوس ارامنه
اگرچه تعدادی از ارامنه حکومت عثمانی یا ایران را ترجیح می‌دادند، ارامنه اهل داخل روسیه شورش‌ها و احساس بیداری ملی را در میان ارامنه عثمانی تحریک می‌کردند. بسیاری برای پیوستن به سازمانهای انقلابی که هدف آنها بازگرداندن استقلال ارمنستان برای ارمنستان عثمانی بود، به قفقاز جنوبی نقل مکان کردند. این امر در نهایت به یکی از عواملی تبدیل شد که رهبری عثمانی را به سوی نسل‌کشی و از بین بردن تمام حضور ارامنه از ارمنستان عثمانی سوق داد. با آغاز نسل‌کشی ارامنه از سال ۱۹۱۵، هجوم پناهندگان ارمنی به ماورای قفقاز به سرعت تسریع شد.
نسل‌کشی ارمنی‌ها
در مدارکی که در دادگاه مجرمان نسل‌کشی در سال ۱۹۱۹ میلادی ارائه شد که ترکان جوان نه فقط برای شرکت در کنگره بلکه برای تشکیل یگان‌های نامنظم تشکیلات مخصوصه به ارزروم رفته بودند. کنگره تنها وسیله‌ای بوده‌است برای پنهان کردن هدف واقعی سفر به ارزروم و همچنین قصد شرکت کنندگان حزب از میان بردن اعضای داشناک حاضر در کنگره بوده‌است. تصادفی نیست که نسل‌کشی ارمنیان اندکی پس از نبرد ساری‌قمیش روی داد و با نبرد گالیپولی مقارن شد. در حقیقت جنگ آخرین شانس حزب و امپراتوری بود. تُرک‌ها می‌توانستند با اداره صحیح جنگ بخت خود را عوض کنند و از سقوط امپراتوری جلوگیری کنند اما شکست‌های پی در پی که تُرک‌ها در اولین ماه‌های جنگ متحمل شدند همه رویاهای شکوه دوباره را بر باد داد و به جای آن انحطاط اخلاقی مسلمی به بار آورد. فاجعه ساری قمیش نقطه عطفی بود که حزب اتحاد و ترقی را با سرخوردگی عظیمی مواجه ساخت شکست رویاهای اسلامی و تورانی آنان را بر باد داد. عثمانی‌ها همچون نازی‌ها در جنگ جهانی دوم شکست را ناشی از دسیسه‌ای خائنانه، توطئه جانیان قاتل و وجود خائنانی خودی می‌دانستند که از پشت به جنگاوران ما خنجر زده بودند.