شاهنامه
شاهنامه را بیشتر به سه بخش اساطیری (از روزگار کیومرث تا پادشاهی فریدون)، پهلوانی (از خیزش کاوهٔ آهنگر تا کشته شدن رستم و فرمانروایی بهمن پسر اسفندیار) و تاریخی (از پادشاهی بهمن و پیدایش اسکندر تا گشودن ایران به دست اعراب) بخش‌بندی می‌کنند. اما این بخش‌بندی همیشه و کامل درست نیست و بیشتر، برپایهٔ سنگینی یکی از سه درون‌مایه دربرابر دو بخش دیگر است. ازاین‌رو، هیچ‌یک از بخش‌های سه‌گانه از موضوع دو بخش دیگر تهی نیست. از دیگرسو در هر بخش، نشانه‌هایی از قالب‌های ادبی مانند اندرز، رمانس، داستان تاریخی، آیین خسروان و ادبیات مردمی و شگفتی‌هایی چون جادو، افسون و عجائب و غرائب دیده می‌شود. در نگاهی کلی، درون‌مایهٔ اساطیر و شگفتی‌ها بیشتر در بخش پیشدادی؛ شگفتی‌ها، داستان‌های پهلوانی و رمانس بیشتر در بخش کیانی؛ تاریخ، آیین خسروان و اندرز و ادبیات عامیانه بیشتر در بخش ساسانی؛ داستان تاریخی یا کارنامه بیشتر در بخش اشکانی و ساسانی به‌چشم می‌خورد.
شاهنامه
اثرگذاری فردوسی و "شاهنامهٔ" او بر زبان و ادب پارسی انکارناشدنی‌ست. آثاری چون "گرشاسپ‌نامهٔ" اسدی، "بهمن‌نامه" و "کوش‌نامهٔ" ایران‌شاه، "شهنشاه‌نامهٔ" فتح‌علی صبا، سرایندگان ناشناس "فرامرزنامه"، "بانوگشسب‌نامه"، "آذربرزین‌نامه"، "بیژن‌نامه"، "لهراسپ‌نامه"، "سام‌نامه"، "زرّین‌قبانامه"، «داستان کک کوهزاد"»"، «داستان شبرنگ"»" و «داستان جمشید"»"، "برزونامهٔ" عطایی رازی، "شهریارنامهٔ" عثمان مختاری، "جهانگیرنامهٔ" قاسم مادح، "ظفرنامهٔ" حمدالله مستوفی، "آیینهٔ اسکندری" امیرخسرو دهلوی، "خردنامهٔ اسکندری" جامی، "قیصرنامهٔ" ادیب پیشاوری، رمان‌هایی چون "ورقه و گلشاه" عیوقی، "همای‌نامه" از شاعری ناشناس، و "همای و همایون" از خواجوی کرمانی، همگی زیر نفوذ "شاهنامه" هستند. شاید بتوان گمان کرد که حماسه‌سرایان سده‌های پنجم و ششم هـ ق. زیر نفوذ آثار پیش از فردوسی نیز بوده‌اند. همان‌گونه‌که دربارهٔ فردوسی چنین پنداشته می‌شود. از این میان، اسدی توسی خود به شیوه‌ای ویژه دست یافته‌است، اما برای دیگران این‌گونه نشده و آنان تنها سبک فردوسی را به شیوه‌ای فروتر و ساده‌تر پیروی کردند.