ประวัติศาสตร์ไทย
การเข้าแทรกแซงสุโขทัยอย่างต่อเนื่องทำให้อาณาจักรสุโขทัยตกเป็นประเทศราชของอาณาจักรอยุธยาในที่สุด สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงปฏิรูปการปกครองโดยการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง การยึดครองมะละกาของโปรตุเกสในปี พ.ศ. 2054 ทำให้อยุธยาเริ่มการติดต่อกับชาติตะวันตก ในสมัยอาณาจักรอยุธยามีการติดต่อกับต่างประเทศอยู่หลายชาติ โดยชาวโปรตุเกสได้เดินทางมายังกรุงศรีอยุธยาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 หลังจากนั้น ชาติที่เข้ามาอาศัยอยู่ในกรุงศรีอยุธยาเป็นจำนวนมากและมีบทบาทสำคัญ ได้แก่ ชาวดัตช์ ชาวฝรั่งเศส ชาวจีน และชาวญี่ปุ่น
พระมหาเทวีแห่งสุโขทัย (พระชายาในสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1)
หลังสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 เสด็จสวรรคต สมเด็จพระราเมศวรเสด็จจากเมืองละโว้ขึ้นเสวยราชย์ต่อ แต่เมื่อขุนหลวงพะงั่วเสด็จมายังกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระราเมศวรก็ทรงถวายราชสมบัติให้ขุนหลวงพะงั่วครองราชย์เป็น "สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1" หลังเสวยราชย์แล้วพระองค์ทรงเข้ายึดเมืองเหนือทั้งปวง (เมืองเหนือคือแคว้นสุโขทัย) ที่เจ้านายวงศ์พระร่วงแย่งชิงอำนาจกัน หลังพระมหาธรรมราชาที่ 1 เสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 ก็ทรงมอบเมืองสุโขทัยให้มหาเทวีซึ่งเป็นพระชายาครองดังเดิม ดังปรากฏในจารึกวัดช้างล้อม และจารึกวัดวัดตระพังช้างเผือกว่ายืนยันว่ามหาเทวีครองเมืองสุโขทัยจนกระทั่งสวรรคต หลังครองเมืองได้ 7 ปี ดังปรากฏใน "จารึกวัดช้างล้อม" ความว่า
"...เมื่อสมเด็จมหาธรรมราชาเสวยพิราไลยไคลจากพรากเสีย พ่อนมเข้าบวชในสำนักมหาเถรพุทธสาคร อันทันมรไปด้วยเถรานุเถรทั้งหลาย ให้บุญไปแก่พ่อแม่พี่น้องพวกพ้องเผ่าพันธุ์อันเหง้าเจ้าไทอันไปสู่ปรโลกพู้น ๐ ถัดนั้นมหาเทวีสวรรคาลัยไปโสด ๐ พ่อนมเข้าบวชในสำนักมหาเถรอนุราธอันลุกแต่สิงหลมา ๐ พระญาศรีเทพาหูราชเอาออกมาช่วยสร้างบ้านสร้างเมือง ๐ ได้บ่ให้เคืองใจไพร่ฟ้าข้าคนพลทั้งหลายให้วายทุลุ...นดา..."
ต่อมาพระศรีเทพาหูราช พระโอรสของพระมหาเทวีมีสิทธิครองกรุงสุโขทัยต่อ แต่ทรงประสบปัญหากระทบกระทั่งกับเครือญาติฝ่ายหน้าในพระมหาธรรมราชาที่ 1 จนต้องให้พ่อนมไสดำ ข้าราชบริพารของพระมหาธรรมราชาที่ 1 และเป็นสามีของแม่นมเทดมาเป็นคนกลางระงับข้อขัดแย้งและช่วยราชการจนสามารถครองเมืองสุโขทัยในปี พ.ศ. 1927