จังหวัดนครพนม
นครพนมเป็นจังหวัดชายแดนตั้งเลียบชายฝั่งขวาของแม่น้ำโขง ตรงข้ามกับเมืองท่าแขก แขวงคำม่วนของประเทศลาว นครพนมเป็นจังหวัดที่ประดิษฐานพระธาตุพนมอันศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ ซึ่งเป็นพระธาตุที่ประดิษฐานพระอุรังคธาตุ (กระดูกหน้าอก) ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า (สมณโคดม) และนับเป็นพระบรมธาตุคู่เมืองนครพนม เป็นที่เคารพสักการะของชาวไทยและชาวลาวทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขงมาตั้งแต่บรรพกาล พระธาตุพนมประดิษฐานอยู่ที่อำเภอธาตุพนม อยู่ห่างจากตัวเมืองนครพนม 52 กิโลเมตร จังหวัดนครพนมมีพื้นที่ประมาณ 5,512.668 ตารางกิโลเมตร ระยะทางห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 740 กิโลเมตร นอกจากนี้ ในตัวเมืองนครพนมยังมีพระธาตุนครประดิษฐานเป็นพระธาตุกลางเมืองด้วย พระธาตุนครนี้เดิมเป็นวัดที่ใช้สำหรับประกอบพระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาของเจ้าเมืองนครพนมในอดีต
พระยาธาตุพระนม
ในคัมภีร์อุรังคธาตุฉบับหอสมุดแห่งชาติ นครหลวงเวียงจันทน์ ทั้ง ๒ สำนวน ยืนยันว่าพระยาธาตุพระนมเป็นผู้ปักศิลาจารึกของเจ้าพระยาหลวงนครพิชิตราชธานีศรีโคตรบูรหลวง เจ้าเมืองนครพนม ไว้ในวัดพระธาตุพนมวรมหาวิหารใกล้กับองค์พระธาตุพนม ศิลาจารึกหลักนี้ยังไม่ถูกทำลายและนับเป็นหลักฐานทางโบราณคดีชิ้นสำคัญของเมืองธาตุพนม บัญชีหรือทะเบียนวัตถุของกองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดทะเบียนให้เป็น นพ. ๑ จารึกวัดพระธาตุพนม ในหนังสือศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว กำหนดทะเบียนเป็น จารึกวัดพระธาตุพนม ๒ ส่วนหนังสืออุรังคนิทานกำหนดทะเบียนเป็น ศิลาจารึกของเจ้าพระยานคร จารึกหลักดังกล่าวเรียกโดยทั่วไปว่า จารึกวัดพระธาตุพนม ๒ ด้านที่ ๑ จารึกด้วยอักษรลาวเดิมหรืออักษรลาวเก่า (ไทยน้อย) ภาษาลาว พุทธศักราช ๒๑๕๗ วัตถุที่ใช้จารึกเป็นหินทราย ลักษณะวัตถุรูปใบเสมา มีจารึกจำนวน ๑ ด้าน รวม ๑๘ บรรทัด ขนาดวัตถุจารึกกว้าง ๔๘ เซนติเมตร สูง ๖๓ เซนติเมตร ผู้โปรดให้สร้างจารึกคือเจ้าพระยานครหลวงพิชิตราชธานี ไม่ปรากฏหลักฐานผู้ค้นพบจารึก ไม่ปรากฏหลักฐานปีที่พบจารึก สถานที่พบคือห้องเก็บของภายในวิหารคด วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ปัจจุบันเก็บรักษาที่ห้องเก็บของภายในวิหารคด วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม ได้เคยมีการพิมพ์เผยแพร่จารึกนี้อยู่ในเอกสารหลายฉบับ ได้แก่ หนังสือจดหมายเหตุการบูรณะปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุพนม หนังสือศิลาจารึกอีสานสมัยไทย-ลาว และหนังสืออุรังคนิทาน เนื้อหาโดยสังเขปกล่าวถึงพระยานครหลวงพิชิตราชธานีพร้อมด้วยท้าวพระยาในท้องถิ่นได้บูรณะพระธาตุพนม และสร้างกำแพงแก้วล้อมรอบพระธาตุ รวมทั้งสร้างถาวรวัตถุอื่นๆ ด้วย ตอนท้ายจารึกได้สาปแช่งผู้ถือสิทธิ์ครอบครอง ทำลายทานวัตถุ อันได้แก่ ทาสโอกาส ที่ดิน ไร่นาของวัด ในครั้งนี้ได้บูรณะเรือนธาตุชั้นที่ ๑ และกล่าวถึงการตกแต่งด้วย ซึ่งน่าจะหมายถึงลวดลายจำหลักอิฐรอบเรือนธาตุ สำหรับการกำหนดอายุจารึกนั้นมีข้อความจารึกบรรทัดที่ ๑ ระบุ จ.ศ. ๙๗๖ ซึ่งตรงกับ พ.ศ. ๒๑๕๗ อันเป็นสมัยที่พระวรวงศาธรรมิกราชปกครองราชอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. ๒๑๔๑-๒๑๖๕) ภาพสำเนาจารึกได้จากภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ. ๒๕๔๕ เลขทะเบียน CD; INS-TH-14, ไฟล์; Nph_0100_c