พระอภัยมณี
พระอภัยมณี เป็นวรรณคดีชิ้นเยี่ยมเรื่องหนึ่งของไทย ผลงานชิ้นเอกของพระสุนทรโวหาร หรือสุนทรภู่ กวีเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประพันธ์ขึ้นเป็นนิทานคำกลอนที่มีความยาวมากถึง 94 เล่มสมุดไทย เมื่อพิมพ์เป็นเล่มหนังสือ จะมีความยาวกว่าหนึ่งพันสองร้อยหน้า ระยะเวลาในการประพันธ์ไม่มีการระบุไว้อย่างแน่ชัด แต่คาดว่าสุนทรภู่เริ่มประพันธ์ราวปี พ.ศ. 2364-2366 และแต่ง ๆ หยุด ๆ ไปตลอดเป็นระยะ สิ้นสุดการประพันธ์ราว พ.ศ. 2388 รวมเวลามากกว่า 20 ปี
พระอภัยมณี (ตัวละคร)
เมื่อพระอภัยมณีอายุได้ 15 ชันษา ท้าวสุทัศน์ได้ให้พระอภัยมณีและศรีสุวรรณ ผู้เป็นอนุชา ไปเสาะหาอาจารย์เพื่อเรียนวิชา ทั้งสองไปเรียนวิชาที่หมู่บ้านจันตคาม พระอภัยมณีเรียนวิชาเป่าปี่ ส่วนศรีสุวรรณเรียนวิชากระบี่กระบอง ท้าวสุทัศน์เมื่อทรงทราบว่าโอรสทั้งสองเรียนวิชาเป่าปี่และกระบี่กระบองจึงทรงกริ้ว เนื่องจากทรงเห็นว่าไม่สมควรกับกษัติรย์ สั่งให้ขับไล่ทั้งสองออกจากเมือง พระอภัยมณีและศรีสุวรรณได้เดินทางรอมแรมผ่านป่าเขาจนถึงชายทะเล ได้พบกับพราหมณ์สามคนคือวิเชียร โมรา สานนท์ พราหมณ์ทั้งสามได้แสดงวิชาที่ถนัดของตนให้พระอภัยมณีและศรีสุวรรณชม พระอภัยมณ๊จึงแสดงวิชาของตนบ้างโดยการเป่าปี่ให้ฟังจนสามพราหมณืและศรีสุวรรณเคลิ้มหลับไป ฝ่ายนางยักษ์ผีเสื้อสมุทรซึ่งกำลังหาอาหารในทะเล ได้เห็นพระอภัยมณีกำลังเป่าปี่ก็ตกหลุมรักจึงลักพาตัวพระอภัยมณีไปอยู่ที่ถ้ำของนาง อยู่กินด้วยกันจนมีบุตรชื่อ สินสมุทร