พระยม
ยมบาล หรือ นิรยบาล คือ เจ้าพนักงานในนรกภูมิ มีหน้าที่ลงโทษทรมานสัตว์นรกตามคำสั่งของพระยม ศาสนาพุทธเชื่อว่ายมบาลมีชาติกำเนิดเป็นเทวดาในชั้นจาตุมหาราชิกา มี 2 ประเภท
คือ ยมบาลยักษ์และยมบาลกุมภัณฑ์ ยมบาลยักษ์คือยักษ์ที่อยากทำร้ายสัตว์นรก จึงจำแลงกายเป็นยมบาล เที่ยวไล่ทำร้ายสัตว์นรกต่าง ๆ หรือแปลงกายเป็นแร้งกาจิกกินสัตว์นรก และยมบาลกุมภัณฑ์ คือยมบาลที่อาศัยประจำในนรก มีหน้าที่ทำร้ายสัตว์นรก หรือแปลงกายเป็นแร้งกาจับสัตว์นรกกิน
บ่วงพิษสวาท
แม่เยื้อนจึงผูกคอตาย แต่ชะตาของแม่เยื้อนยังไม่ถึงคราวตาย พระยายมราช จึงให้ นายนิรยบาล นำดวงวิญญาณของแม่เยื้อนกลับเข้าร่าง เมื่อท่านพระยารู้ว่าแม่เยื้อนจะผูกคอตายจึงให้แม่เยื้อนแต่งงานกับขุนเพชร และให้แม่หยกแต่งงานกับขุนนิล แม่หยกจึงจำเป็นต้องเสียสละเพื่อน้อง