จารึกพ่อขุนรามคำแหง
จารึกพ่อขุนรามคำแหง หรือ จารึกหลักที่ 1 เป็นศิลาจารึกที่บันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์สมัยกรุงสุโขทัย ศิลาจารึกนี้ เจ้าฟ้ามงกุฎฯ (ต่อมาคือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ขณะผนวชอยู่เป็นผู้ทรงค้นพบเมื่อวันกาบสี ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 3 จ.ศ. 1214 ตรงกับ วันศุกร์ที่ 17 มกราคม ค.ศ.1834 หรือ พ.ศ. 2376 ณ เนินปราสาทเมืองเก่าสุโขทัย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย มีลักษณะเป็นหลักสี่เหลี่ยมด้านเท่า ทรงกระโจม สูง 111 ซม. หนา 35 ซม. เป็นหินทรายแป้งเนื้อละเอียดมีจารึกทั้งสี่ด้าน ปัจจุบันเก็บอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร
อสูรร้ายโลกล้านปี
ฉากเริ่มต้นของ สารคดีเรื่องนี้ คือ โลก เมื่อ 4,400 ล้านปีก่อน โดยมีดาวเคราะที่ชื่อว่า "เทียร์"มาชนทำให้โลกและเทียร์ระเบิด เศษซากดาวทั้งสองดวงเริ่มก่อร่างสร้างดาวเคราะดวงใหม่ขึ้นซึ่งก็คือโลกของเรา เทียร์ในปัจจุบัน คือแกนโลก ส่วนบางส่วนของเทียร์ แยกตัวออกมากลายเป็นดวงจันทร์ สิ่งมีชีวิตเริ่มต้นโดยกำเนิดขึ้นในทะเลยุคแคมเบรียน และวิวัฒนาการต่อมาแสดง ถึงความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต สัตว์จำพวกอาร์โทปอดคือนักล่าตัวแรกของโลก มันถูกเรียกว่า"อโนมาโลคาริส"พวกมันต่อสู้กันจนบาดเจ็บ ตัวที่พ่ายแพ้ว่ายน้ำหนีไปแต่เลือดของมันไหลไม่หยุดทำให้ฝูงปลายุคแรก ชื่อ ไฮคูดิกทิส มากัดกินมัน และเจ้าไฮดูดิกทิสนี่เองที่อาจจะเป็นสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังตัวแรกของโลก ไฮคูดิกทิส ได้วิวัฒนาการเป็นปลาหัวหุ้มเกราะเต็มตัวขึ้น มันมีชื่อว่า เคพาลาสพิส ในยุคนี้ยังมีออร์โธโคน และแมงป่องยักษ์หลายหลายชนิดๆ แต่ศัตรูที่อันตรายที่สุดของเคพาลาสพิส คือแมงป่องยักษ์ชื่อ บรอนโตสกอร์พิโอ ที่ยาว 1 เมตร ขณะที่มันกำลังไล่ล่าเคพาลาสพิส อยู่นั้นแมงป่องทะเลยักษ์ที่ยาว 3 เมตร อีกชนิดคือเทอรีโกทัสมันใช้ก้ามของมันจับบอรนโตสกอร์พิโอ และแบ่งซากบรอนโตสกอร์พิโอให้ลูกๆของมันกิน ส่วนเคพาลาสพิสฝูงหนึ่งที่ใกล้ฝักลูกแล้ว พากันไปที่แหล่งน้ำจืดบนบก บนบกตอนนี้พืชชนิดแรกกำเนิดขึ้นมันชื่อว่า คุกโซเนีย มีขนาดเพียงหัวแม่มือของคนเราเท่านั้น ในขณะที่แมงป่องทะเลยักษ์ส่วนหนึ่งพากันขึ้นบก เพื่อหาที่อยู่ใหม่ เคพาลาสพิสต้องข้ามก่อนหิน เพื่อจะไปในแหล่งวางไข่ ในขณะที่มันกำลังข้ามก้อนหินอยู่นั้นบรอนโตสกอร์พิโอกลุ่มหนึ่ง ก็ขึ้นมาบนหินก้อนนั้นเช่นกัน มันจับเคพาลาสพิสกินทีละตัว แต่ยังมีอีกหลายตัวที่รอดชีวิตเคพาลาสพิส ได้วิวัฒนาการเป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ชนิดแรกของโลก ที่ชื่อไฮโนเพทอน ในยุคนี้พืชต้นเล็กๆอย่างคุกโซเนีย ได้วิวัฒนาการเป็นต้นไม้ขนาดใหญ่ปกคลุม ไปทั่วแผ่นดินช่วยสร้างออกซิเจนให้แก่โลก ในยุคนี้สัตว์ที่เป็นศัตรูของมันคือ ปลาฉลายหุ้มเกราะ สเตธาแคนทัส และปลายักษ์ไฮโนเรีย ไฮโนเพทอนตัวนั้นลงน้ำมันพบกับสเตธาแคนทัส ทันใดนั้นปลายักษ์ตัวหนึ่งก็ปรากฏตัว มันคือไฮโนเรีย ที่ยาว 4 เมตร มันกินสเตธาแคนทัส แล้วว่ายกลับเข้าไปในทะเลสาบ ตอนกลางคืนมันต่อสู้แย่งตัวเมียกัน ในที่สุดก็มีตัวหนึ่งยอมแพ้ ตอนเช้ามันได้ผสมพันธุ์กับตัวเมียตัวหนึ่ง ขณะที่มันกำลังผสมพันธุ์อยู่นั้น ไฮโนเรียได้ว่ายเข้ามา เพื่อจะจับไฮโนเพทอน มันใช้คลีบที่แข็งแรงของมันพยายามคลานเข้ามาบนบก จนมันจับไฮโนเพทอนตัวหนึ่งได้ แต่มันยังมีทาญาติเป็นไข่อยู่ พวกมันจะสืบสายพันธุ์และวิวัฒนาการเป็นสัตว์ชนิดใหม่คือ
สัตว์เลื้อยคลานการวิวัฒนาการเริ่มต้นขึ้นต่อในยุคคาร์บอนนิฟเฟอร์รัส ยุคของแมลงและก่อเกิดสัตวชนิดใหม่คือ
สัตว์เลื้อยคลาน ตอนนั้นพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าชายเลน ที่ชุ่มชื่น และออกซิเจน มีมากกว่า 1 ใน 3 ของโลกในปัจจุบัน เนื่องจากมีออกซิเจนเยอะ ทำให้พวกอาร์โทปอด ตัวใหญ่ขึ้นหลายเท่า อาร์โทปอด ที่อันตรายที่สุดในยุคนี้คือ แมงมุมยักษ์ ซึ่งจะซุ่มโจมตีจากรังของมัน โดยในเรื่องมันไล่ล่าพีโทรลาโคซอรัส โดยล่อให้มันไปอยู่ในท่อนซุ่ง และถูกมันจับกิน เมื่อแมงมุมยักษ์กลับรัง มันพบว่าน้ำท่วมรังของมัน มันจึงต้องอพยกหนีน้ำ ทันใดนั้นขณะที่มันกำลังหารังใหม่อยู่ ก็มีตะขาบยักษ์ โผล่มา ตะขาบยักษ์ชนิดนี้ชื่ออาร์โทเพร่า หลังจากนั้นอาร์โทเพร่า ก็ถูกสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ชื่อว่าโพเทโรกายรินัส จับมันกิน
และฟ้าก็ผ่าลงมาทำให้ไฟไหม้ป่า แมงมุมยักษ์จึงถูกเผาไปพร้อมกับไฟ และกลายเป็นอาหารสเลิศของพีโทรลาโคซอรัส