อาณาจักรล้านนา
ล้านนา หมายถึง ดินแดนที่มีนานับล้าน หรือมีที่นาเป็นจำนวนมาก คู่กับล้านช้าง คือดินแดนที่มีช้างนับล้านตัว เมื่อปี พ.ศ. 2530 คำว่า "ล้านนา" กับ "ลานนา" เป็นหัวข้อโต้เถียงกัน ซึ่งคณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย ซึ่งมี ดร. ประเสริฐ ณ นคร เป็นประธาน ได้ให้ข้อยุติว่า "ล้านนา" เป็นคำที่ถูกต้อง และเป็นคำที่ใช้กันในวงวิชาการ
เจ้าพลศึกศรีสองเมือง
พระเจ้าศรีสองเมือง หรือ เจ้าพญาพลเสิกซ้ายไชยสงคราม เป็นพระโอรสในพระญาหน่อคำไชยเสถียรสงคราม เจ้าเมืองน่าน ทรงครองราชย์แคว้นล้านนาใน พ.ศ. 2158-2174 ในกำกับของพม่าเป็นระยะเวลา 16 ปี เจ้าฟ้าสารวตีรับเป็นพระโอรสบุญธรรม และทรงเป็นเจ้าเมืองน่านมาก่อนที่พระองค์จะถูกตั้งให้เป็นผู้ปกครองแคว้นล้านนาแทนที่พระช้อยซึ่งถูกประหารพระชนม์ชีพหลังจากกองทัพของพระเจ้าอโนเพตลุนกษัตริย์พม่าตีเมืองเชียงใหม่แตก กองทัพพม่าเข้าควบคุมสถานการณ์ในเขตล้านนาจนถึงปี พ.ศ. 2159 จึงยกทัพกลับไป แต่กษัตริย์พม่ายังทรงประทับที่เชียงใหม่เพื่อทำการซ่อมแซมพระนคร จนแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2160 จึงเสด็จกลับหงสาวดี ในปี พ.ศ. 2171 พระเจ้าอโนเพตลุนถูกลอบปลงพระชนม์และเกิดสงครามแย่งชิงบัลลังก์ขึ้น พระเจ้าศรีสองเมืองทรงคิดนำล้านนากลับมามีเอกราชอีกครั้งโดยประกาศเอกราชจากพม่า หลังจากพระเจ้าทาลุนขึ้นครองบัลลังก์อาณาจักรพม่าในปีถัดมาพม่าบุกตีนครเชียงใหม่อีก พระองค์ก็ถูกจับกุมไปไว้ที่กรุงอังวะในปี พ.ศ. 2174