อาณาจักรล้านนา
ปัญหาที่นำไปสู่การโต้เถียงกันนั้น สืบเนื่องมาจากในอดีตการเขียนมักไม่ค่อยเคร่งครัดในเรื่องวรรณยุกต์ แต่ก็เป็นที่เข้าใจกันว่า แม้จะเขียนโดยไม่มีรูปวรรณยุกต์โทกำกับ แต่ให้อ่านเหมือนมีวรรณยุกต์โท สำหรับคำ "ลานนา" น่าจะมาจากพระบรมราชวินิจฉัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ว่า "ลานนาหมายถึงทำเลทำนา" ซึ่งทำให้คำว่าลานนาใช้กันมาเป็นเวลาเกือบหนึ่งศตวรรษ ภายหลัง พ.ศ. 2510 นักวิชาการระดับสูงพบว่าล้านนาเป็นคำที่ถูกต้องแล้ว และชัดเจนยิ่งขึ้นเมื่อ ดร. ฮันส์ เพนธ์ ค้นพบคำว่า "ล้านนา" ในศิลาจารึกที่วัดเชียงสา ซึ่งเขียนขึ้นในปี พ.ศ. 2096 อย่างไรก็ดี การตรวจสอบคำว่า ล้านนา ได้อาศัยศัพท์ภาษาบาลี โดยพบว่าท้ายคัมภีร์ใบลานจากเมืองน่านและที่อื่นๆ จำนวนไม่น้อยกว่า 50 แห่ง เขียนว่า ทสลกฺขเขตฺตนคร () /ทะสะลักขะเขตตะนะคอน/ แปลว่า เมืองสิบแสนนา เป็นคำคู่กับเมืองหลวงพระบางที่ชื่ออาณาจักร ศรีสตนาคนหุต หรือช้างร้อยหมื่น
ทิวเขาขุนตาน
สำหรับการสะกดชื่อนั้น เดิมชื่อสถานที่ในบริเวณนี้ทั้งหมดสะกดว่า ขุนตาน (ใช้ น สะกด) โดย ตาน ภาษาล้านนา แปลว่าการให้ทาน ขุนตาน จึงแปลว่า ขุนผู้โอยทาน หรือเจ้าเมืองผู้ใจบุญสุนทาน นอกจากนี้ ขุนตาน ยังเป็นพระนามเดิมของ พระยาเบิก อดีตเจ้าผู้ครองนครลำปาง อีกด้วย แต่ต่อมาปรากฏว่าในแผนที่ของกรมแผนที่ทหารเขียนเป็น ขุนตาล (ใช้ ล สะกด) (ตาล เป็นภาษากลาง แปลว่า ต้นตาล) ซึ่งทางราชการก็ได้ยึดถือกัน ให้ใช้ตามนั้นในชื่อสถานที่ที่ตั้งขึ้นในภายหลังว่า ขุนตาล เช่น อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล (ซึ่งจัดตั้งเป็นอุทยานหลังการใช้ ล สะกด) ส่งผลให้ชื่อยอดดอยซึ่งอยู่ในเขตอุทยานฯ มีการเปลี่ยนเป็น ดอยขุนตาล เพราะเดิมทียังสับสนระหว่าง ขุนตาน (ดั้งเดิม) และ ขุนตาล (แผนที่ทหาร) ต่อมาเมื่อมีประกาศตั้งอุทยานฯ ลงในราชกิจจานุเบกษา ได้บัญญัติให้ใช้ชื่อว่า ขุนตาล ชื่อดอยจึงเป็น ขุนตาล อย่างถาวร