สงครามอะแซหวุ่นกี้
ในเดือน ตุลาคม พ.ศ. 2318 พระเจ้ามังระ ได้มีบัญชาให้อะแซหวุ่นกี้เป็นแม่ทัพใหญ่ยกลงมาตีกรุงธนบุรี ซึ่งทางอะแซ่หวุ่นกี้ได้ใช้เส้นทางด้านด่านแม่ละเมา แขวงเมืองตาก ซึ่งเป็นเส้นทางเดียวกับที่ พระเจ้าบุเรงนอง เคยใช้เข้ามาตีกรุงศรีอยุธยา ถึง 2 ครั้งเข้าตีกรุงธนบุรีโดยมี เนเมียวสีหบดี แม่ทัพใหญ่ที่เคยเข้าตีกรุงศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 2310 เป็นรองแม่ทัพซึ่งอะแซหวุ่นกี้ได้ให้เนเมียวสีหบดีคุมกองทัพอีกด้านอยู่แถวเมืองเชียงแสน โดยมีจุดประสงค์เพื่อเบี่ยงเบนกองทัพของเจ้าพระยาจักรี แต่เจ้าพระยาจักรีทราบในทันทีว่าเป็นแผนลวงจึงนำทัพกลับมาป้องกันเมืองพิษณุโลกในทันที ส่วนกองทัพของอะแซหวุ่นกี้พยายามบุกเข้ายึด เมืองพิษณุโลกเพื่อใช้เป็นฐานที่มั่น แต่เจ้าพระยาจักรีซึ่งต่อมาคือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และเจ้าพระยาสุรสีห์พิษณุวาธิราช เจ้าเมืองพิษณุโลกที่ต่อมาคือ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท เร่งนำกองทัพลงมาป้องกันเมืองพิษณุโลกได้ทันเวลา .
พระแสงของ้าวเจ้าพระยาแสนพลพ่าย
“สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงช้างศึกนามเจ้าพระยาไชยานุภาพเข้าหามังกะยอชวาที่ 1 แห่งตองอู ในเพลาทำศึกด้วยการฝ่าดงของเหล่าทหารแห่งอริราชศัตรู เมื่อช้างทรงของทั้งสองพระองค์เผชิญหน้ากัน ผู้นำทัพทั้งสองต่างก็ทรงยืนบนหัวช้างแล้วเซถลาเข้าหากันด้วยพระแสงดาบและพระแสงหอก มีการกล่าวกันว่า ทหารของทั้งสองฝ่ายต่างหยุดต่อสู้เพื่อเฝ้ามองผู้นำสองพระองค์ซึ่งสำแดงเดชด้วยความตื่นเต้น ในที่สุด พระแสงได้ตัดผ่านพระวรกายจากพระอังสา (ไหล่) ถึงพระโสณี (สะโพก) และฝ่ายสยามเป็นผู้มีชัยในวันดังกล่าว ครั้นเมื่อปราศจากผู้นำ ทัพพม่าจึงหยุดการต่อสู้และร่นถอยกลับไปยังเมืองพะโค ส่วนสมเด็จพระนเรศวรมหาราชได้รับการเทิดพระเกียรติเป็นวีรกษัตริย์ไทย และวันที่ทำศึกดังกล่าว (18 มกราคม) ได้มาเป็นวันหยุดประจำชาติที่มีการเฉลิมฉลองในแต่ละปี ในฐานะของวันกองทัพไทย”