ภาษาบาลี
ชื่อเรียกภาษานี้ คือ ปาลิ (อักษรโรมัน : Pāli) นั้น ไม่ปรากฏที่มาที่ชัดเจน และเป็นที่ถกเถียงเรื่อยมาโดยไม่มีข้อสรุป เดิมเป็นภาษาของขนชั้นต่ำ สำหรับชาวพุทธโดยทั่วไปเชื่อว่า ภาษาบาลีมีกำเนิดจากแคว้นมคธ ในชมพูทวีป และเรียกว่าภาษามคธ หรือภาษามาคธี หรือมาคธิกโวหาร ซึ่ง "มาคธิกโวหาร" พระพุทธโฆสาจารย์พระอรรถกถาจารย์นามอุโฆษมีชีวิตอยู่ในพุทธศตวรรษที่ 10 อธิบายว่าเป็น "สกานิรุตติ" คือภาษาที่พระพุทธเจ้าตรัส
ภาษา
คำว่า "ภาษา" ในภาษาไทยนั้น มาจากภาษาบาลี "ภาสา" และ ภาษาสันสกฤต "ภาษา" อย่างไรก็ตาม ในภาษากลุ่มไท-กะไดอื่นที่มีคำศัพท์บาลีและสันสกฤตน้อยกว่าภาษาไทยนั้น มักใช้คำที่มีรากศัพท์เดียวกับคำว่า "ความ" ในภาษาไทย เช่น ภาษาไทใหญ่ใช้ "กว๊าม" (ၵႂၢမ်း) "ภาษา, "คำ" และ "กว๊ามล๊าว" (ၵႂၢမ်းလၢဝ်း) "ภาษาลาว", ภาษาถิ่นพายัพใช้ "กำ" (คำ) "ภาษา, คำ" และ "กำไท" (คำไธ) "ภาษาไทย", ภาษาไทดำใช้ "กว๊าม" (ꪀꪫꪱꪣ) "ภาษา, คำ" และ "กว๊ามแกว" (ꪵꪀꪫ) "ภาษาเวียดนาม", และภาษาไทลื้อใช้ "ก๊ำ" (ᦨᦱᧄ) "ภาษา, คำ" และ "ก๊ำไถ่" (ᦒᦺ) "ภาษาไทย" เป็นต้น ดั่งนั้น หากคำว่า "ความ" ในภาษาไทยยังมีการใช้เหมือนภาษาตระกูลไท-ไตดั่งกล่าว "ความไทย" ควรแปลว่า "ภาษาไทย"