Je, Vatikano ina ukubwa gani?
Vatikani
Mji wa Vatikani ni dola-mji lenye eneo la kilomita za mraba 0,44 tu. Hivyo ni nchi ndogo kuliko zote duniani. Pande zote inazungukwa na Italia.
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Kwa hamasa za Mapapa, wengi walijiunga na OFS (mwaka 1934 walikaribia kuwa 4,000,000!) lakini muda mfupi kabla ya vita vikuu vya pili walianza kupungua kutokana na matapo mengine ya kiroho kuanzishwa na kuhamasishwa na Mapapa, hasa Aksyo Katoliki; pia kwa sababu wingi si hoja, yaani ongezeko lao lilisababisha ulegevu fulani hata kusawazisha OFS na chama chochote. Kabla na hasa baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikani ilitokea misukosuko na maswali mengi. Ili kuyakabili, ilifanyika mikutano mingi ya matawi yake mbalimbali (1950 n.k.) na kuzidisha ushirikiano kati yake (pia na Utawa III wa michepuo mingine) hata ikatolewa (1957) katiba moja kwa Wasekulari wa matawi yote ya Kifransisko. Miaka hiyohiyo lilianzishwa kundi la Vijana Wafransisko. Halafu ikaanzishwa halmashauri ya kimataifa ya OFS yote (1973) na Papa Paulo VI (1963-1978) akathibitisha (1978) kanuni mpya ya OFS kulingana na maelekezo ya Mtaguso huo. Ina sura tatu na namba 26 jumla kuhusu asili ya OFS na kanuni yake (1-3), mtindo wa maisha (4-19) na taratibu zake (19-26). Ni kama mwongozo wa maisha ya Kiinjili unaomkazia Yesu Kristo kwa kuwa Injili si nadharia, bali ni mwenyewe (namba 12 kati ya 26 zinamzungumzia wazi). Haina tena maagizo ya kinaganaga kuhusu toba, ambayo yaliachwa kwa katiba mpya (1990) iliyounganisha moja kwa moja matawi yote yaliyokuwa chini ya Wakuu 4 wa familia ya Kifransisko. Mwaka huo Wasekulari walikuwa 508,619, wengi wao wakiwa Meksiko na Italia. Hapo katikati toleo la pili la Mkusanyo wa Sheria za Kanisa lilitaja Utawa III peke yake kati ya vyama vya waamini, kutokana na heshima uliyopewa na mapokeo. Jambo jipya ni kwamba sasa mashirika yoyote yanaweza kuanzisha aina ya Utawa III, hata yale ya kike.
Italia
Nchi huru mbili ndogo zinazozungukwa na eneo la Italia pande zote ni San Marino na Vatikano.
Jimbo Katoliki la Hoima
Eneo ni la kilometa mraba 17,200, ambapo kati ya wakazi 1,753,000 (2013) Wakatoliki ni 1,040,652 (59.4%).
Jimbo Katoliki la Torit
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 76,000, ambapo kati ya wakazi 891,000 (2010) Wakatoliki ni 682,000 (sawa na 76.5%). Parokia ziko 19, mapadri ni 54 na watawa 43,
Nauru
Ni nchi ndogo sana (ya tatu baada ya Vatikani na Monaco), yenye km² 21 pekee na wakazi wasiofikia 10,000.
Michelangelo
Kati ya kazi zake maarufu zaidi ni sanamu ya kijana Daudi na michoro ya ukutani wa Kikanisa cha Sisto IV huko Vatikano mjini Roma alichopamba kwa hadithi na watu wa Biblia.
Jimbo Katoliki la Gikongoro
Eneo ni la kilometa mraba 2,057, ambapo kati ya wakazi 666,000 (2013) Wakatoliki ni 293,000 (44.0%).
Ruangwa
Halmashauri ya wilaya ya Ruangwa ina ukubwa wa eneo la kilometa za mraba 2,560, sawa na hekta za mraba 256,036. Kati ya hekta hizo za mraba hekta 104,000 zinatumika kwa kilimo hekta 72,000 sawa na 35% zinatumika kwa kilimo cha mazao ya chakula na hekta 32,000 sawa na 16%kwa kilimo cha mazao ya biashara, sawa na asilimia 51 ya eneo linalofaa kwa kilimo ambalo ni hekta za mraba 204,826 sawa na 80% Hekta 40,612 sawa na 16% ni eneo la misitu ya asili na ya kupandwa. Hekta 10,562 sawa na 4% ni eneo linalofaa kwa matumizi ya makazi ya watu na matumizi mengine.
Kisiwa cha Viktoria (Kanada)
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 217,291, ila wakazi 1,707 tu.
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Kama vile mitaguso mikuu iliyotangulia kupanga urekebisho wa hali ya Kanisa, mtaguso wa pili wa Vatikano pia ujumbe wake hautaweza kuzaa matunda isipokuwa kwa juhudi za muda mrefu.
Historia ya Kanisa Katoliki
Mbele ya changamoto hizo, Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulielekeza njia mpya za kuendeleza Ukristo katika ulimwengu wa kisasa.
Michelangelo
Kati ya kazi zake maarufu kama msanifuujenzi ni hasa kuba ya Basilika la Mt. Petro kwenye Vatikano mjini Roma.
Roma
Roma una wakazi milioni 2,870,336 katika eneo la km² 1,287.36.
Italia
Eneo lake ni km² 301.338 ambalo lina wakazi 60,579,000 (1-1-2017): ni nchi ya 23 duniani kwa wingi wa watu, lakini ya 8 kwa uchumi.
Imepakana na Ufaransa, Uswisi, Austria na Slovenia.
Jimbo Katoliki la Kasese
Eneo ni la kilometa mraba 3,205, ambapo kati ya wakazi 632,000 (2013) Wakatoliki ni 303,402 (48.0%).
Jimbo Katoliki la Ngozi
Eneo ni la kilometa mraba 2,707, ambapo kati ya wakazi 1,287,273 (2013) Wakatoliki ni 992,897 (77.1%).
Vilnius
Eneo lake ni 401 km².
Mtaguso wa kwanza wa Laterano
Mahali pake ni kwenye Kanisa kuu la Roma huko Laterano, mtaa wa Roma (Italia) alipokuwa anaishi askofu wake. Hukohuko baadaye ilifanyika mitaguso mingine minne ya Karne za Kati. Umuhimu wa kanisa hilo ulipungua hasa baada ya Papa kuhamia Vatikano.
Nchi huru
Siku hizi duniani kuna nchi huru karibu 200, ya mwisho kutambulika ikiwa Sudan Kusini (2011) na ndogo zaidi ikiwa Mji wa Vatikano (km 0.44 na wakazi 600 hivi tu).
Sekwensya
Baada ya Mtaguso wa pili wa Vatikano zimebaki 4 tu: ya Pasaka, ya Pentekoste, ya Mwili na Damu ya Kristo na ya Bikira Maria wa Mateso.
Sanaa ya Kikristo
Kutokana na kujali na kustawisha aina zote za sanaa, Wakatoliki wameshika nafasi ya kwanza katika idadi ya vituo vilivyoorodheshwa na UNESCO kama Urithi wa Dunia. Kwa mfano, nchi nzima ya Vatikani imo katika orodha hiyo.
Kikanisa cha Sisto IV
Kikanisa cha Sisto IV (kwa Kiitalia Cappella Sistina) ni kikanisa kikubwa nchini Vatikani, ambayo ndiko anakoishi Papa wa Kanisa Katoliki lote duniani.
Vatikani
Vatikani ina uhusiano wa kibalozi na nchi 180 duniani kote kupitia Ukulu mtakatifu.
Historia ya Kanisa
Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965) ulioitishwa na Papa Yohane XXIII ulielekeza Kanisa Katoliki kukabili vema ulimwengu wa kisasa badala ya kuulaumu tu.
Jimbo Katoliki la Ruyigi
Eneo ni la kilometa mraba 4,510, ambapo kati ya wakazi 563,166 (2014) Wakatoliki ni 356,142 (63.2%).
Walinzi Waswisi
Walinzi Waswisi wanaunda jeshi la Vatikani. Ni dogo sana (wanajeshi 100 hivi) lakini lenye historia ndefu kabisa duniani kwa kuwa kipo tangu mwaka 1506.
Jimbo Katoliki la Wau
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 134,572, ambapo kati ya wakazi 4,000,000 (2013) Wakatoliki ni 2,800,000 (sawa na 70%). Parokia ziko 19, mapadri ni 43 na watawa 62,
Jengo la Empire State
Kimo chake ni mita 381, pamoha na antena juu yake ni mita 448.7.
Vatikani
Mkataba wa Laterani wa 11 Februari 1929 ukampa Papa mamlaka na madaraka ya nchi huru juu ya basilika la Mt. Petro pamoja na maeneo mengine.
Bara la Antaktiki
Eneo lake ni zaidi ya kilomita za mraba milioni 14, hivyo ni bara la tano duniani kwa ukubwa.
Vatikani
Vatikani ina jeshi dogo kabisa lakini lenye historia ndefu kabisa duniani. Ni kikosi cha Walinzi Waswisi ambacho kipo tangu mwaka 1506 na chenye wanajeshi 100 hivi. Wote ni Wakatoliki raia wa Uswisi kwa kuzaliwa.
Saint Vincent na Grenadini
Saint Vincent ndiyo kisiwa kikubwa na Grenadini ni kundi la visiwa vidogo. Kwa jumla eneo la nchi kavu ni kilometa mraba 389.
Basilika la Mt. Petro
Ukumbi wake una urefu wa mita 187 na upana wa 27.50. Ukumbi wa pili una urefu wa mita 138.
Jimbo Katoliki la Cyangugu
Eneo ni la kilometa mraba 1,844, ambapo kati ya wakazi 742,000 (2013) Wakatoliki ni 361,000 (48.7%).
Ukulu mtakatifu
Mabalozi wanaowakilisha nchi huru nyingine (180, mwanzoni mwa mwaka 2013) wanatumwa kwa Ukulu mtakatifu, si kwa nchi ya Vatikani.
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Kuhusu Wasekulari kuishi katika nyumba za Ndugu Wadogo, mtazamo baada ya Mtaguso II wa Vatikani ukawa tofauti: Ndugu Wadogo wanapaswa kutumikia, si kutumikiwa na Wasekulari; watu wakiishi konventini kwa kufanya kazi fulani, basi walipwe kadiri ya sheria za nchi. Hivyo idadi yao ikazidi kupungua haraka: kwa OFM mwaka 1968 walikuwa 536, mwaka 1994 wakabaki 155 tu.
Unitatis Redintegratio
Kurudisha umoja kati ya Wakristo wote ni lengo kuu mojawapo la Mtaguso wa pili wa Vatikano.
Vatikani
Mji wa Vatikani ni mabaki ya Dola la Papa lililotawala sehemu kubwa ya Italia ya Kati kwa karne nyingi hadi 1870.
Mapatano ya Laterano
Kwa mapatano hayo, Papa alikubali mji ubaki mikononi mwa Ufalme, isipokuwa mtaa wa Vatikano na majengo mengine machache. Ndivyo ilivyoundwa na kukubalika kimataifa nchi huru ya Mji wa Vatikani iliyomwezesha Papa kuwa huru katika kuongoza Kanisa Katoliki duniani kote.
Mtaguso wa nne wa Konstantinopoli
Kanisa Katoliki linahesabu kuwa Mtaguso mkuu wa nne ule uliofanyika tangu tarehe 5 Oktoba 869 hadi 28 Februari 870.
Uliitishwa na Kaisari Basili I wa Bisanti na Papa Adrian II (867-872) kwa sababu mwisho wa ikonoklastia katika sinodi ya mwaka 843 ulikuwa umeacha athari kubwa katika Kanisa la Mashariki.
Basilika la Mt. Petro
Kanisa hili lililojengwa juu ya eneo la mita za mraba 15,160 linaweza kupokea umati wa watu 60.000.
Vatikani
Idadi ya wakazi ni 791; raia ni 565 tu (mnamo Oktoba 2008).
Vatikani
Mkuu wa Dola ni Papa mwenyewe, kwa sasa Papa Fransisko (Jorge Mario Bergoglio). Nafasi yake ni kama mfalme wa kuchaguliwa asiyebanwa na katiba au masharti yoyote. Mambo ya utawala yako mkononi mwa gavana anayeteuliwa na Papa pia.
Ukulu mtakatifu
Kadiri ya Mkusanyo wa Sheria za Kanisa la Kilatini (kanuni 361), "Ukulu mtakatifu" ni jina rasmi linalotumika kuwamaanisha Papa na miundo yote inayomsaidia kuongoza Kanisa Katoliki duniani ikiwa na makao makuu mjini Roma.
Dunia
Sura ya dunia ni kilomita mraba 510,000,000, ikiwa nchi kavu imechukua eneo la kilomita mraba 149,430,000 na maji yamechukua eneo la kilomita mraba 360,570,000.
Vatikani
Utawala wa Papa juu ya mji na mkoa wa Roma ulilindwa na Ufaransa hadi 1870.
Milano
Leo hii Milano ni mji wa pili katika Italia. Benki kubwa za nchi zina makao makuu hapa pia soko la hisa la Italia. Kuna viwanda vingi pamoja na kampuni ya magari ya Alfa Romeo na kampuni ya matairi Pirelli. Pia mji huu ni makao makuu ya vyombo vya habari mbalimbali kama Mediaset na magazeti kama Il corriere della sera. Mji huu pia ni kitovu cha michezo mbalimbali. Una uwanja wa Giuseppe Meazza (San Siro) wenye uwezo wa kubebe watazamaji zaidi ya 80,000 ambao ndio mkubwa kuliko vyote nchini Italia. Pia kuna timu mbili za mpira wa miguu, Internazionale na AC Milan ambazo ni moja ya vilabu vinavyoheshimika duniani. Milano huitwa mji mkuu wa mitindo ya mavazi ya Italia.
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Mtaguso wa pili wa Vatikani ni mtaguso mkuu wa pili wa Kanisa Katoliki kufanyika Vatikani (11 Oktoba 1962 - 8 Desemba 1965).
Laterani
Tofauti na wanavyodhani wengi, ukulu wa Papa ni katika kanisa hilo, si katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano.
Jimbo Katoliki la Masaka
Eneo ni la kilometa mraba 21,199, ambapo kati ya wakazi 1,901,000 (2013) Wakatoliki ni 1,011,178 (53.2%).
Visaginas
Eneo lake ni 58 km².
Kanisa kuu
Kwa kuwa imani ya Kanisa Katoliki ni kwamba Papa wa Roma ni mkuu wa maaskofu wote duniani, kanisa kuu la jimbo lake ni pia kanisa kuu la Wakatoliki wote. Ndiyo sababu mlangoni mwa basilika kuu la Laterano imeandikwa kwamba ndilo "kichwa na mama wa makanisa yote ya jiji na ya dunia nzima".
Dayosisi
Mtaguso wa pili wa Vatikano uliweka mbele waamini kuliko eneo, hivi kwamba yanaweza kuwepo majimbo yasiyo na eneo maalumu, hasa kutokana na wingi wa uhamiaji uliopo siku hizi: "Jimbo ni sehemu ya Taifa la Mungu iliyokabidhiwa kichungaji kwa Askofu, akisaidiwa na mapadri wake, hivi kwamba kwa kuambatana na Mchungaji wake, na kuungana ndani ya Roho Mtakatifu kwa njia ya Injili na ya Ekaristi takatifu, iunde Kanisa maalumu, ambamo linakuwemo na kutenda Kanisa la Yesu Kristo, lililo Moja, Takatifu, Katoliki na la Mitume" (Christus Dominus)" 11.
Ndugu Wadogo
Lakini mabaya zaidi yakafuata Ulaya Mashariki ukiwa chini ya Ukomunisti ambao, pamoja na kueneza mafundisho ya wakanadini na kupotosha maadili, pengine ulifuta mashirika yote, pengine uliyawekea vizuio vingi. Kumbe Magharibi tunu nyingi zikaja kufifia kadiri uchumi ulivyostawi na kuleta anasa. Watawa wote na Kanisa zima wakajiuliza upya kuhusu maana ya uwepo wao katika ulimwengu wa kisasa. Majibu yakawa tofauti, na vizazi vikabishana: katika hali hiyo Papa Yohane XXIII (1958-1963) aliitisha Mtaguso II wa Vatikani (1962-1965).
San Marino
Eneo lote la km² 61 ni la milima.
Jimbo Kuu la Gulu
Eneo ni la kilometa mraba 27,945, ambapo kati ya wakazi 1.446.014 (2013) Wakatoliki ni 833,372 (57.6%).
Roma
Roma ndiyo kitovu kimojawapo cha sekta ya viwanda na sekta ya huduma ya Italia. Utalii ni pia muhimu sana kiuchumi, kutokana na watalii 26,100,000 wanaoutembelea kila mwaka: 6.5% za Jumla ya Pato la Taifa zinapatikana ndani ya Roma ambazo ni kushinda miji mingine yote ya Italia.
Italia visiwani
Kwa jumla ni km 49,801 na wakazi 6,746,464. Msongamano ni mdogo, lakini ni mikoa fukara kuliko kawaida ya nchi.
Mitaguso ya kiekumene
21. Mtaguso wa pili wa Vatikano (1962-1965)
Jimbo Katoliki la Kabale
Eneo ni la kilometa mraba 5,530, ambapo kati ya wakazi 1,723,716 (2013) Wakatoliki ni 789,132 (45.8%).
Mtume Petro
Yoh 21:18-19 inaeleza kifumbo kifodini ambacho Petro alimtukuza Mungu mjini Roma, katika eneo la Vatikano. Ndipo linapoheshimiwa kaburi lake chini ya altare kuu ya kanisa kubwa kuliko yote duniani.
Dominica
Kisiwa kina urefu wa km 46.4 na upana wa km 25.6; eneo lake ni km² 746.
Jimbo Katoliki la Cremona
Askofu wake ni Antonio Napolioni.Eneo ni la kilometa mraba 1917, ambapo kati ya wakazi 368.797 (2012) Wakatoliki ni 331.250 (89,8 %).
Orodha ya mapapa
Hakuna orodha rasmi ya mapapa, ila kitabu cha "Annuario Pontificio" kinachotolewa na Vatikano kila mwaka kina orodha inayoangaliwa kama rasmi. Kulingana na kitabu hicho, Fransisko ni papa wa 266.
Visiwa vidogo vya Venezuela
Kwa jumla ni kilometa mraba 342, lakini wakazi ni 2,155 tu, wengi wakiwa wanaongea Kihispania na kufuata Ukristo katika Kanisa Katoliki.
Katoliki
Mfano mwingine ni ufafanuzi kama Kanisa Takatifu, Katoliki, la Kirumi la Kitume katika Katiba Katoliki ya Mtaguso wa kwanza wa Vatikano ya tarehe 24 Aprili 1870. Kurasa hizi zote zinahusu Kanisa Katoliki na kwa majina mengine.
Rome, New York
Rome ni mji wa Marekani katika jimbo la New York. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 35,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 139 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 196.0 km².
Jimbo Katoliki la Kabgayi
Eneo ni la kilometa mraba 2,187, ambapo kati ya wakazi 969,668 (2006) Wakatoliki ni 596,596 (61.5%).
Adria
Adria huelekea kaskazini magharibi kutoka 40°N hadi 45° 45' N.. Urefu wake ni km 770 km na upana waka kwa wastani ni km 160. Sehemu nyembamba ni mlango wa Ortranto mwenye upana wa km 85. Eeno lake ni mnamo km² 160,000.
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Maaskofu na wakuu wa mashirika kadhaa wenye haki ya kupiga kura walikuwa kama elfu tatu, wakiwakilisha karibu Kanisa lote duniani, isipokuwa nchi zile zenye kuwadhulumu Wakristo.
Jimbo Katoliki la Lindi
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 56,060, ambapo wanaishi wakazi 791.306
(2004), wengi wao wakiwa Waislamu. Kati yao Wakatoliki ni 128.438, sawa na asilimia 16.2, nao wanaunda parokia 26.
Askofu wa jimbo ni Bruno Pius Ngonyani. Mapadri ni 51, ambao kati yao 48 ni wanajimbo na 3 watawa. Kwa wastani kila padri anahudumia waamini 2,518.
Basilika la Mt. Petro
Basilika la Mt. Petro mjini Roma ni kanisa kubwa kuliko yote duniani na linatumiwa sana na Papa, ingawa si Kanisa kuu la jimbo lake.
Vatikani
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Cerro San Valentin
Urefu wake ni mita 4,058 juu ya usawa wa bahari.
Tenochtitlan
Eneo lote la mji lilikuwa na 13 km² idadi ya wakazi imekadiriwa kuwa kati ya 60,000 na 100,000. Wakati wake ilikuwa mji mkubwa wa Amerika yote na kati ya miji mikubwa ya dunia yote.
Jimbo Katoliki la Kotido
Eneo ni la kilometa mraba 13,550, ambapo kati ya wakazi 383,000 (2013) Wakatoliki ni 173,460 (45.3%).
Jimbo Katoliki la Vigevano
Askofu wake ni Maurizio Gervasoni.Eneo ni la kilometa mraba 1.509, ambapo kati ya wakazi 193.000 (2012) Wakatoliki ni 183.400 (95,00%).
Ndugu Wadogo
Tangu mashirika ya Wafransisko na Wadominiko yaanzishwe, Mapapa walitambua yanavyohitajika na kufaa kutegemezea Kanisa la Roma ambalo, baada ya kufikia kilele cha fahari na mamlaka wakati wa Papa Inosenti III (1198-1216), lilianza kukabiliana na upinzani mpya wa viongozi wa siasa. Ili waweze kuwatumia watawa hao bila ya pingamizi, Mapapa walijiwekea kuwasimamia wasikae chini ya Maaskofu, wakawapendelea katika tume nyingi. Hivyo toka mwanzo Ndugu Wadogo walifanya kazi katika ofisi za Papa na kupewa vyeo mbalimbali, kinyume cha matakwa ya Fransisko aliyetaka wabaki “wadogo”. Hasa baada ya Gregori IX, Mapapa waliona ustawi wa Kanisa unastahili uzingatiwe kuliko udogo wa Kifransisko. Ingawa shirika lilijitahidi kuzuia ongezeko la vyeo, katika karne XIII waliishi Maaskofu Wafransisko 250, katika karne XIV 746, katika karne XV 791, na miaka 17 ya kwanza ya karne XVI 70. Mabalozi wa Papa jumla walikuwa zaidi ya 300, Makardinali 29, na wawili wakawa Papa Nikolasi IV (1288-1292) na Papa Sixtus IV (1471-1484). Ndugu Wadogo walichangia sana Mitaguso mikuu yote ya karne hizo tatu: Lyons I (1245), Lyons II (1274), Vienne (1311-1312), Konstans (1414-1418), Firenze (1431-1445) na Laterano V (1512-1517). Vilevile ndugu wengine walitetea haki za Papa dhidi ya upinzani, na zaidi ya 200 walipokea hata kazi ya kuwahukumu wazushi, ingawa hiyo haikuwapendeza sana.
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Uliitishwa rasmi na Papa Pius IX (1846-1878) mnamo 29 Juni 1867 na vikao vyake viliendelea katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano mjini Roma kuanzia tarehe 8 Desemba 1869 hadi vilipokatika mnamo 1870 kutokana na jeshi la Italia kuteka Roma tarehe 20 Septemba.
Jimbo Katoliki la Nebbi
Eneo ni la kilometa mraba 5,098, ambapo kati ya wakazi 520,000 (2007) Wakatoliki ni 454,000 (87.3%).
Lugha ya kidini
Hadi mwaka 1964 ibada karibu zote za Kanisa Katoliki duniani kote ziliendesha kwa lugha ya Kilatini. Mtaguso wa Pili wa Vatikani ulibadilisha utaratibu huo na kupendelea lugha za watu wenyewe zitumike katika ibada. Hata hivyo hadi leo kuna misa na ibada za Kilatini katika makanisa machachechache na monasteri za nchi mbalimbali.
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Ingawa lengo halikuwa hilo, tokeo kuu la kazi ya mtaguso huo ni tangazo la dogma ya Papa kuwa na karama ya kutokosea katika mafundisho ya imani na maadili anayoyatoa ili yadumu moja kwa moja pale anapotimiza masharti fulani (kwa kifupi: akisema "ex cathedra", yaani "kutoka ukulu).
Jimbo katoliki la Tanga
Askofu wa jimbo ni Anthony BanziEneo la jimbo ni km2 26,807, ambapo kati ya wakazi 1,650,000 (2004) kulikuwa na Wakatoliki 180,000 (10.9%).
Jimbo Katoliki la Bukoba
Askofu wake ni Desiderius M. Rwoma, akishirikiana na askofu msaidizi Method Kilaini.
Eneo ni la kilometa mraba 8,608, ambapo kati ya wakazi 870,048 (2006) Wakatoliki ni 521,256 (59.9%) katika parokia 29.
Hao wanahudumiwa na mapadri 119, ambao kati yao 113 ni wanajimbo na 6 ni watawa.
Hivyo kila mmojawao kwa wastani anahudumia waamini 4,380.
Laterani
Eneo lote ni nje ya mamlaka ya nchi ya Italia na linahesabiwa kuwa sehemu ya nchi huru ya Vatikano.
Jimbo Katoliki la Bubanza
Eneo ni la kilometa mraba 2,700, ambapo kati ya wakazi 728,922 (2012) Wakatoliki ni 418,355 (57.4%).
Nostra Aetate
Kutokana na mchanganyiko wa watu ambao siku hizi unaongezeka mahali pengi, Mtaguso wa pili wa Vatikano uliona haja ya kutoa tamko juu ya uhusiano wa Kanisa Katoliki na dini mbalimbali ili kujenga umoja kadiri ya mpango wa Mungu.
Mtaguso wa pili wa Vatikani
Jina la mtaguso mkuu huo, ambao ni wa 21 kwa Kanisa Katoliki, linatokana na kwamba ni wa pili kufanyika katika mtaa wa Vatikani, ambao ni nchi huru ndani ya mji wa Roma.
Rasi ya Italia
Karibu eneo lake lote ni nchi ya Italia. Maeneo matatu madogo ya kujitegemea ndani yake ni San Marino, Monako na Mji wa Vatikani.
Mtaguso
Kati yake, mtaguso muhimu wa siku za karibuni ulikuwa Mtaguso wa pili wa Vatikano uliofanyika Roma kati ya 1962 na 1965 na kuleta hali mpya hata katika uhusiano wa Wakatoliki na Wakristo wenzao wa madhehebu tofauti, tena kati yao na ulimwengu wote.
Vatikani
Wakati huo serikali ya Italia ilitaka kumuachia Papa Pius IX sehemu ya mji wa Roma kama eneo lake lakini Papa alikataa akitumaini Wakatoliki wa Italia na nchi nyingine duniani watalazimisha serikali ya Italia kumrudishia mji wote.
Jimbo Kuu la Tororo
Eneo ni la kilometa mraba 8,837, ambapo kati ya wakazi 3.928.600 (2014) Wakatoliki ni 816,200 (20.8%).
Villarrica
Urefu wake ni mita 2,847 juu ya usawa wa bahari.
Jimbo Katoliki la Same
Eneo lake lote ni kama kilometa mraba 10,000, ambamo wamo wakazi 562,950. Kati yao Wakatoliki ni 70,490 (2004) yaani asilimia 12.5.
Jimbo Katoliki la Piacenza-Bobbio
Askofu wake ni Gianni Ambrosio.Eneo ni la kilometa mraba 3.670, ambapo kati ya wakazi 335.340 (2012) Wakatoliki ni 321.400 (95,3%).
Jimbo Katoliki la Yei
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 46,000, ambapo kati ya wakazi 740,250 (2012) Wakatoliki ni 348,620 (sawa na 47.1%). Parokia ziko 7, mapadri ni 18 na watawa 11.
Vatikani
Vatikani ina Posta pia, ikitoa stempu na hata sarafu za euro.
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Dogma hiyo iliimarisha mamlaka ya Papa na umoja wa Kanisa dhidi ya maelekeo ya kitaifa ambayo yalitawala karne zilizotangulia yakisababisha matatizo mengi.
Jimbo Katoliki la Rumbek
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 60,000, ambapo kati ya wakazi 4,697,000 (2012) Wakatoliki ni 150,000 (sawa na 3.2%). Parokia ziko 24, mapadri ni 33 na watawa 58,
Principe
Kisiwa kina urefu wa km 16 na upana wa km 6. Milima yake hufikia mita 927 juu ya UB na ni vilele cha safu za volkeno zilizokua kuanzia sakafu ya bahari hadi kufikia usoni pake. Volkeno hizi ni zimwe, si hai tena.