Nnai alizindua chombo cha kupima joto mwilini?
Kipimajoto
Ugunduzi wa kipimajoto umechangiwa na Galileo, ingawa aina ya kipimajoto kilichozibwa hakikuwepo mpaka mwaka 1650. Vipimajoto vya kisasa vinavyotumia spiriti na zebaki viliundwa na mjerumani Gabriel Fahrenheit ambaye pia alipendekeza kipimio cha jotoridi, kilichoitwa kwa jina lake - Fahrenheit, ambapo 32 F ni jotoridi la kuganda kwa maji na 212 F ni jotoridi la kuchemka kwa maji katika mkandamizo wa hewa wa kawaida. Vipimio vingi vilipendekezwa tangu muda wake. Katika kipimio cha centigrade au celsius, kilichobuniwa na mnajimu wa kiswideni Anders Celsius, ndicho kinachotumika sana dunia. Katika kipimio hiki maji huganda katika 0 C na huchemka katika 100 C.
Ndimu
Katika kutibu ugonjwa wa ngozi, kiseyeye mnamo karne ya 19, serikali ya Uingereza ilihimiza watu wale sana ndimu, hii ni kutokana na kuwa chanzo kizuri cha vitamini C. Pamoja na mafuta maalumu, maji ya limao pia hutoa mchanganyiko unaotumika katika matengenezo ya marashi. Baadhi ya watu hunyunyiza maji ya ndimu kwenye macho yao, kupata uoni mzuri. Huko India hutumika kuwekwa kwenye imani yao kufukuza roho wabaya.
Kupanda kwa halijoto duniani
Duniani kuna upimaji wa kisayansi wa halijoto tangu mwaka 1860. Kabla ya hapo kuna kumbukumbu ya hali ya hewa katika karne zilizopita kutoka mahali mbalimbali ambazo hazikusanifishwa wakati ule.
James Watt
Watt aliendelea kutengezea aina mpya za gia kwa mashine yake iliyowezesha matumizi yake kwa shughuli nyingi. Alibuni pia kizio cha kupima nguvu akaiita "nguvu ya farasi" (horsepower) kinachoendelea kutumiwa duniani kama kipimo kwa nguvu ya injini hata kama kipimo kipya cha SI kinachoitwa "Watt" (wati) kimechukua nafasi yake kitaalamu.
Kipimajoto
Vipimajoto vinaweza kutengenezwa ili viweze kurekodi viwango vya juu na vya chini vya joto kufikiwa. Kipimajoto cha hospitali cha zebaki ("mercury-in-glass clinical thermometer"), kwa mfano ni kifaa cha kupima kiwango cha juu cha jotoridi ambako kuna kibano katika gilasi ya kapilari kati ya tunguu na sehemu ya chini ya kapilari ambacho huruhusu zebaki kutanuka kadiri jotoridi linavyoongezeka, lakini kuizuia isishuke mpaka itakapolazimishwa kushuka kwa kutikiswa kwa nguvu. Viwango vya juu vya jotoridi wakati wa ufanyaji kazi wa vifaa mbalimbali huweza pia kukadiriwa kwa kutumia pigmenti fulani zinabadilika rangi zinapofikia jotoridi fulani.
Erasto B. Mpemba
Mpemba aliamua siku moja kurudia jaribio la kuweka vyombo viwili vya maji ya moto na maji baridi ndani ya friza akaona matokeo ni yaleyale. Siku moja shule ilitembelewa na profesa Denis Osborne wa chuo kikuu cha Dar es Salaam. Mpemba alishika moyo akasimama na kumwuliza Dr Osborne kwa nini maji ya moto yanaganda haraka kuliko maji baridi. Osborne alishtuka kidogo lakini aliona ni muhimu kuwahamasisha wanafunzi, kwa hiyo hakutaka kumkatisha tamaa, hivyo akajibu kwa upole kuwa hajasikia habari kama hii, pia hailingani na fizikia jinsi anavyoijua, lakini labda inaweza kutokana na athari isiyojulikana alimwahidi kurudia jaribio akifika tena Dar es Salaam. Wiki iliyofuata Osborn alifanya jaribio na matokeo yalikuwa yaleyale.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Tukio la kwanza la maambukizi ya bakteria ya meninjitisi fiche liliripotiwa na msomi wa bakteria wa nchi ya Austria [[Anton Weichselbaum]], ambaye mwaka wa 1887 alieleza kuhusu "meningokokasi". Kima cha uwezo wa kufa kutokana na meninjitisi kilikuwa juu sana (zaidi ya asilimia 90) katika ripoti za kwanza. Mnamo mwaka wa 1906, [[antisera]] ilitoleshwa kutoka kwa farasi; ambayo baadaye ilikuzwa zaidi na mwana sayansi Mmarekani [[Simon Flexner]], ambayo ilipunguza pakubwa uwezo wa kufa kutokana na ungonjwa unaosababishwa na meningokokasiMnamo mwaka wa 1944, [[penicillin]] iliripotiwa kwa mara ya kwanza kuweza kukabiliana na meninjitisi.Kuanzishwa kwa chanjo za "[[Haemophilus]]" katika karne ya 20 kulipelekea kushuka pakubwa kwa visa vya meninjitisi iliyohusishwa na viini hivi. Mwaka wa 2002, ushahidi ulitokea kuwa matibabu ya kutumia steroidi yangeboresha prognosi ya meninjitisi ya kibakteria.[[Jamii:Maradhi ya kuambukiza]]
Wangari Maathai
Wangari Muta Maathai (1 Aprili 1940 – 25 Septemba 2011) alikuwa mwanaharakati wa masuala ya mazingira na haki za wanawake kutoka nchini Kenya. Mwaka wa 2004 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani. Yeye ni mwanamke Mwafrika wa kwanza kupokea tuzo hilo. Pia, aliwahi kuwa mbunge wa Kenya na waziri msaidizi katika serikali ya Mwai Kibaki kati ya Januari 2003 hadi Novemba 2005.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Alitambua hasa udhaifu wa vipimo vya joto na ugumu wa kulinganisha matokeo yake na vipimajoto vya siku zake. Hapa alibuni kipimajoto kilichokuwa kamili kuliko zote zilizotangulia na kuunda skeli ya kipimo.
Erasto B. Mpemba
Erasto Bartholomeo Mpemba (* 1950) ni mwanasayansi kutoka nchi ya Tanzania aliyegundua upya tabia ya pekee ya maji inayojulikana leo kwa jina la athari ya Mpemba (kwa Kiingereza "Mpemba effect"). Jina hili linaeleza tabia ya maji ambayo kwa hali fulani yanaganda haraka zaidi kama ni ya moto kuliko maji ya baridi.
Puto
Mtu wa kwanza anayejulikana kupaa kwa msaada wa puto alikuwa padre Mreno Bartolomeu de Gusmão mnamo mwaka 1709 mjini Lisbon. Baada ya majaribio ya kurusha puto bila mzigo alifaulu kujipeleka kwa takriban kilomita moja lakini akaanguka chini baadaye.
Saa ya mkononi
Mwaka wa 1775 saa ilipatikana yenye uwezo wa kukaza kamani yake kwa nishati ya msuko suko wa mkono mtu akitembea na mpaka wa leo inatumika na watu wengi. Saa ya mkono ya zamani kabisa iliyopo hadi hivi sasa (iliyokuwa ikiitwa saa ya bangili) ilitengenezwa mwaka 1806. Mwanzoni saa za mkono zilikuwa zikivaliwa na wanawake tu, wakati wanaume walikuwa wakitumia saa za mfukoni hadi karne ya 20.
Historia ya tarakilishi
John Napier alihitaji kufanya mahesabu mengi ya kuzidisha wakati akitengeneza Chati ya Logi ya kwanza. Katika kipindi hicho akavumbua Tarakilishi analojia iitwayo Napier’s Bones. Napier’s Bones ipo kama Abakusi lakini hii ilitumika kufanya hesabu za kuzidisha na kugawanya.
Tepu ya sumaku
Tepu za sumaku ziligunduliwa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa mambo ya sauti wa Kijerumani Fritz Pfleumer mnamo 1928 nchini Ujerumani. Uvumbuzi wa Pfleumer ulitumia iron oxide (FeO) ungaunga alioupakaa katika ukanda wa karatasi.
Alexander Fleming
Alexander Fleming (6 Agosti 1881 – 11 Machi 1955) alikuwa daktari kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kwa kugundua penisilini. Alipewa cheo cha "Sir" mwaka wa 1944. Mwaka wa 1945, pamoja na Ernst Boris Chain na Howard Walter Florey alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Sensa
Katika Zama, Wakalifate walianza kufanya sensa za mara kwa mara punde tu baada ya kutengezwa, kwa kuanza na ile iliyoamrishwa na Rashidun wa pili, Khalifa, Umar. Sensa maarufu zaidi katika nyakati kongwe Ulaya ni Kitabu cha Domesday, zilizofanyika 1086 na William wa kwanza wa Uingereza ili aweze kodi vizuri nchi aliyokuwa ameshinda. Mwaka 1183, sensa ilichukuliwa ya Ufalme wa Yerusalemu, kujua idadi ya watu na kiasi cha fedha ambazo zingeweza kupatikana kupinga uvamizi wa Saladin, sultan wa Misri na Syria.
Wakia
Waswahili wa zamani walipokea kipimo hiki kutoka lugha ya Kiarabu. Katika nchi za Kiislamu wakia ilikuwa sehemu ya 12 ya "ratl" (ratili) lakini ilhali jina la "ratili" iliweza kutaja uzani tofauti sana kati ya gramu 340 hadi kilogramu mbiloi, hata wakia zilitofautiana. Wakia iliyotumiwa katika Afrika ya Mashariki ilifanana na wakia au aunsi asilia ya kale. Matumizi yake ilisanifishwa kwa kutumia sarafu ya reale (yaani sarafu ya Dolar ya Maria Theresa kutoka Austria) kama uzani sanifu.
Infraredi
Miali ya infraredi ilitambuliwa mara ya kwanza na mwanaastronomia Friedrich Wilhelm Herschel aliyefanya utafiti wa nuru ya jua. Alipitisha nuru ya jua kwenye prisma akapata spektra ya nutru hii. Alianza kupima halijoto za rangi mbalimbali za spektra. Hapo aliona akiweka themomita nje ya sehemu nyekundu ya spektra joto lilipanda tena. Hivyo alitambua ya kwamba spektra ya nuru inaendelea nje ya sehemu aliyoweza kuona kwa macho yake.
Omar Khayyam
Kama mwanahisabati aligundua usuluhisho wa milingano ya mchemraba pamoja na kipeo cha mchemraba. Mfalme alimwagiza 1073 kujenga jengo la kuangalia nyota. Akaendelea kutunga kalenda iliykuwa msingi wa kalenda ya jua ya Uajemi inayotumiwa hadi leo na kalenda hii imesifiwa kuwa kamili kushinda kalenda ya Gregori.
Rudolf Clausius
Kwa kurekebisha kauli ya Sadi Carnot, ijulikanayo kama mzunguko wa Carnot, alitoa ukweli kuhusu nadharia ya joto na msingi wa sauti. Lengo lake katika msukumo wa nguvu ya joto 1850, alianzisha msingi wa wazo la sheria ya pili ya themodanamikia. Mwaka 1865 aliingiza dhana ya entropy. Mwaka 1870 alianzisha nadharia ya virial ambayo ilitumika kwenye joto.
Huduma ya Kangaroo
Huduma ya Kangaroo hunuia kurejesha hali ya kumfungia mtoto na mama ama baba kwa kumweka moja kwa moja karibu na ngozi ya mmoja wao. Hali hii humhakikishia mtoto joto la mwili na kuhusiana kisaikolojia. Mlalo wa Kangaroo humpa nafasi ya kunawiri. Kiwango imara cha joto la mzazi husaidia katika kudhibiti joto la mtoto mchanga kwa urahisi kuliko inikiubeta, na hurahisisha kunyonyesha.
Jongo
Mwanasayansi wa Uholanzi, Antonie van Leeuwenhoek, kwanza alieleza jinsi fuwele za mkojo zilivyo mnamo mwaka wa 1679. Katika mwaka wa 1848, tabibu wa Uingereza Alfred Baring Garrod alitambua kuwa asidi hii ya ziada ya mkojo katika damu ndiyo iliyokuwa ikisababisha jongo.
Jouli
Jouli ni kizio cha upimaji wa nishati, kazi na joto.
Jeraha la moto
Uchoraji wa pangoni kutoka zaidi ya miaka 3500  iliyopita huonyesha jeraha na udhibiti wake. Misri BCE wa 1500  Smith papyrus inaeleza matibabu kwa kutumia asali na dawa ya resin. Matibabu mengine yametumika kwa muda, ikiwa ni pamoja na majani ya chai na Wachina inayoonyeshwa katika 600 BCE, mafuta ya nguruwe na siki na Hippocrates imeandikwa kwa 400  divai  myrrh na Celsus imeonyeshwa kwa 100  CE. Kinyozi wa upasuaji wa Kifaransa AmbroiseParé alikuwa wa kwanza kuelezea viwango tofauti za majeraha mwaka wa 1500. Guillaume Dupuytren aliongezea viwango hivi sita tofauti kuwa kali mwaka wa 1832. 
Hospitali ya kwanza ya majeraha ya moto ilifunguliwa mwaka wa 1843 nchini London, Uingereza na huduma za kisasa za majeraha yalianza mwisho wa miaka ya 1800 na mwanzo mwa miaka ya 1900. Wakati wa Vita ya Dunia vya 1, Henry D. Dakin na Alexis Carrel walianzia viwango vya kusafisha na uambukuaji wa majeraha kwa kutumia mchanganyiko wa sodium hypochlorite ambayo kwa kiasi kikubwa ilipunguza vifo. Katika miaka ya 1940, umuhimu wa kukata mapema ngozi iliyokufa na kuweka kipandikizi cha ngozi ilikubalika, na wakati huo, maji ya kurejesha kiowevu mwilini na miongozo ya fomyula ziliwekwa. Katika miaka ya 1970, watafiti walionyesha umuhimu wa hali za hypermetabolic zinazofuata majeraha makubwa.
Kisukari aina ya 2
Aina ya 1 ya kisukari na ya 2 zilitambuliwa kama hali mbili tofauti kwa mara ya kwanza na matabibu kutoka India walioitwa Sushruta na Charaka katika mwaka wa [[400]]-[[500]] huku aina ya 1 ikihusishwa na [[vijana]], na aina ya 2 ikuhusishwa na watu wanene kupindukia. Neno "kisukari" au "kutokwa na asali" liliongezwa na [[Mwingereza]] [[John Rolle]] mwishoni mwa [[miaka ya 1700]] ili kutofautisha [[diabetisi insipedasi]] inayohusishwa na kukojoa kila mara.Dawa hazikuwa zimetengenezwa hadi kufikia mwanzo wa [[karne ya 20]] ambapo [[Frederick Banting]] na [[Charles Herbert Best|Charles Best]] kutoka Kanada [[waligundua]] insulin, mwaka wa [[1921]] na [[1922]]. Hii ilifuatiwa na kutengenezwa kwa insulini ya kudumu ya NPH [[miaka ya 1940]].
Athroskopia
Profesa Kenji Takagi wa Tokyo amesifiwa tangu jadi kwa ajili ya kufanya uchunguzi wa kwanza wa athroskopia ya kifundo cha goti la mgonjwa mwaka wa 1919. Alitumia sistoskopu ya 7.3 mm kwa athroskopia zake za kwanza. Hivi karibuni imegunduliwa kuwa daktari wa Kideni Severin Nordentoft alitoa taarifa juu ya athroskopia za kifundo cha goti mwaka wa 1912 katika taarifa juu ya athroskopia ya goti ya pamoja mapema 1912 katika Kumbukumbu za Mkutano maalum wa 41 wa Shirika la Madaktari wapasuaji la Ujerumani huko Berlin. Alibatiza utaratibu huo (kwa Kilatini) "athroskopia genu." Nordentoft alitumia mchanganyiko wa chumvi tasa au wa asidi boriki kama chombo chake cha macho na aliingia ndani ya kifundo kwa kutumia pota kwenye mpaka wa nje wa kilegesambwa. Hata hivyo, si wazi ikiwa uchunguzi huu ulikuwa utafiti wa anatomia ya wagonjwa waliofariki au wanaoishi.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Shirika la kwanza kufundisha mbinu ya dalili za joto lilianzishwa mwaka 1971. John na Sheila Kippley, walei Wakatoliki, walijiunga na Konald Prem katika kufundisha mbinu iliyotegemea dalili zote tatu: joto, ute na mkao wa mlango wa uzazi. Taasisi yao sasa inaitwa "Shirika la Kimataifa la Wanandoa kwa Wanandoa" (kwa Kiingereza "Couple to Couple League International").
Frits Zernike
Frits Zernike (16 Julai 1888 – 10 Machi 1966) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa anajulikana kwa uvumbuzi wake wa hadubini iwezeshayo kuangalia vyembe hai. Mwaka wa 1953 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Mapinduzi ya Viwandani
Kutengenezwa kwa poda ya kufanya vifaa view vieupe zaidi (kalsiamu haipoklorati) na mwanakemia wa Kiskoti Charles Tennant karibu mwaka wa 1800, ulikuwa na msingi katika uvumbuzi wa mwanakemia wa Kifaransa Claude Louis Berthollet, na ulisababisha mapinduzi katika mchakato wa kufanya vifaa kuwa viupe zaidi kwa kuupunguza muda uliohitajika (kutoka miezi hadi masiku) ikilinganishwa na mbinu ya kijadi iliyokuwa ikitumika wakati huo, iliyohitaji mfiduo unaorudiwa kwa jua katika mashamba maalum baada ya kulowesha nguo na alkali pamoja na maziwa yaliyoganda. Kiwanda cha Tennant kilichokuwa katika mji wa St Rollox, Glasgow ya kaskazini, kikawa kiwanda kikubwa zaidi cha kemikali duniani kote.
Kichanganyi
Stephen J. Poplawski alianza pale Marekani kutengeneza kichanganyi cha vinywaji mwaka 1919 alipokuwa akifanya kazi na Arnold Electric Company. Muundo wake uliweza kuidhinishwa na kupewa patent mwakani 1922.
Mapinduzi ya Viwandani
Uzalishaji mkubwa wa kemikali ulikuwa mojawapo ya maendelo muhimu wakati wa Mapinduzi ya Viwandani. Ya kwanza kati yao ikiwemo uzalishaji wa asidi sulfuriki kupitia mchakato wa chumba cha risasi iliyovumbuliwa na Muingereza John Roebuck (mwenziwe wa kwanza wa James Watt) mnamo mwaka wa 1746. Aliweza kuongeza pakubwa kiwango cha utengenezaji kwa kuondoa mitungi ghali ya vioo iliyotumika hapo awali na vyumba vikubwa, na ambavyo havikuwa ghali vilivyoundwa na vipande vya risasi. Badala ya kutengeneza kiasi kidogo kila wakati, aliweza kutengeneza karibu paundi 100 (kilo 50) katika kila chumba, ongezeko la angalau mara kumi.
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Matokeo ya ongezeko la kipimo cha joto ambayo yanamathiri binadamu moja kwa moja zaidi ni athari ya vipimo vya juu zaidi vya joto. Vipimo vya joto vya juu zaidi vinaongeza idadi ya watu wanaokufa siku fulani kwa sababu nyingi: watu wenye matatizo ya moyo ni dhaifu zaidi kwa sababu lazima mfumo wa wa moyo ufanye kazi zaidi ili upoe wakati wa hali ya hewa yenye joto, kuchoka kutokana na joto na baadhi ya matatizo ya kupumua huongezeka. Ongezeko la joto Duniani huenda likamaanisha magonjwa zaidi ya moyo, madaktari wanaonya. Kipimo cha joto cha hewa cha juu zaidi pia kinaongeza ukolezi wa ozoni katika ngazi ya chini. Katika anga ya chini, ozoni ni gesi hatari. Inaharibu tishu za mapafu, na kusababisha shida kwa watu wenye ugonjwa wa pumu na magonjwa mengine ya mapafu.
Najari (kundinyota)
Najari ni kati ya kundinyota zilizobuniwa katika kipindi cha kisasa. Kundinyota hii ilielezwa kwa mara ya kwanza na Mfaransa Nicolas-Louis de Lacaille wakati wa karne ya 18 kwa jina “Atelier du sculpteur “ lililomaanisha “karakana ya mchongaji ». Lacaille alikaa miaka miwili kwenye Rasi ya Tumaini Jema (Afrika Kusini) akitazama nyota za anga ya kusini ambazo zilianza tu kujulikana na wanaastronomia wa Ulaya wakati ule. Alipima nyota 10,000 akizipanga katika kundinyota na kutunga majina kwa kundinyota mpya 14. Jina lilitafsiriwa kwa Kilatini na kufupishwa kama "Sculptor" (mchongaji) na kutafsiriwa katika mashariki kwa jina la mchonga ubao sawa na seremala.
Chaguo la jina lilikuwa dalili ya kipindi cha Zama za Mwangaza ambako Lacaille alitumia majina ya teknolojia kwa kutaja nyota, si tena majina ya mitholojia ya kale.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Kwenye skeli ya Fahrenheit alitumia kiwango cha chini kilichopatikana katika mchanganyiko wa maji na chumvi kabla ya kuganda kilichokuwa sifuri kwenye skeli yake, halafu kiwango cha maji ya kawaida kuganda (kwake gredi 32) halafu kiwango cha joto mdomoni mwa mtu mwenye afya alichoita 96 gredi.
Jost Bürgi
Jost Bürgi (pia Joost, Jobst; jina la Kilatini Burgius au Byrgius, 28 Februari 1552 - 31 Januari 1632) alikuwa raia wa Uswisi aliyetengeneza saa na kwa mara ya kwanza binadamu akaishi kwa majira.
Michael Faraday
Michael Faraday ( *22 Septemba 1791 – 25 Agosti 1867) alikuwa mwanasayansi kutoka nchini Uingereza aliyegundua misingi muhimu kwa matumizi ya umeme. Utaalamu wake ulikuwa hasa upande wa fizikia na kemia.Aligundua mdukizo sumakuumeme akaweka hivyo msingi kwa dainamo na mashine za kutengeneza umeme.Upande wa kemia alifaulu kubadilisha gesi kadhaa kuwa kiowevu akagundua kanuni za elektrolisisi.
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Maelezo ya kitambo ya uwezekano wa emfisema ni: Katika mwaka wa 1679 na T. Bonet kuhusu ugonjwa wa "mapafu makubwa” na katika mwaka wa 1769 na Giovanni Morgagni kuhusu mapafu yaliyokuwa yamevimba hasa kutokana na hewa". Katika mwaka wa 1721 michoro ya kwanza ya emfisema ilifanywa na Ruysh. Michoro hii ilifuatwa na picha za Matthew Baillie katika mwaka wa 1789 na maelezo ya hali ya uharibifu wa ugonjwa huo. Katika mwaka wa 1814 Charles Badham alitumia "katara" kueleza kikohozi na kamasi Zaidi katika bronkitisi sugu. René Laennec, fizishiani aliyevumbua stethoskopu, alitumia neno "emfisema" katika kitabu chake "A Treatise on the Diseases of the Chest and of Mediate Auscultation" (1837) kueleza mapafu yasiyosinyaa alipofungua kifua wakati wa otopsi. Aligundua kuwa hayakusinyaa kikawaida kwa sababu yalikuwa yamejaa hewa na njia za hewa zilikuwa zimejaa kamasi.. Katika mwaka wa 1842, John Hutchinson aligundua kipima pumzi, kilichoruhusu kupimwa kwa ujazo pumzi wa mapafu. Hata hivyo kipima pumzi chake kingeweza kupima ujazo tu, si kupita kwa hewa. Tiffeneau and Pinelli katika mwaka wa 1947 walieleza kanuni za kupima kupita kwa hewa.
Volti
Maana yake volti moja ni sawa na hisa ya wati 1 gawanya kwa ampea 1.
Volti ni kipimo cha SI. Jina limetolewa kwa heshima ya mwanafizikia Alessandro Volta kutoka Italia.
Dimitri Mendeleyev
Mwaka 1893 aliombwa kusimamia taasisi ya kusanifisha vipimo ya Urusi. Alianzisha mfumo wa vipimo vya mita nchini akatunga pia kanuni jinsi ya kutengeneza vodka.
Motokaa
Katika karne ya 19 wahandisi mbalimbali walianza kutengeneza injini za mwako wa ndani zilizochoma gesi au petroli ndani yake. Injini ya kwanza iliyofaulu kuanzia 1876 na kutengenezwa kwa wingi ilikuwa ni ile ya Mjerumani Nikolaus Otto aliyeshirikiana na Gottlieb Daimler na Wilhelm Maybach. Ilikuwa na mapigo manne petroli ikichomwa kwa msaada wa mwasho wa umeme na hadi leo sehemu kubwa ya injini zote inafuata kielelezo wa Otto. 1879 Karl Benz alitengeneza injini ya mapigo mawili kwa mfano wa Otto akaitumia kwa gari lake na tangu 1885 akatoa aina ya kwanza ya motokaa yenye magurudumu matatu iliyoendelea kujengwa mfululizo yaani kibiashara.
Hezi
Kipimo hiki kilipokea jina lake mwaka 1930 kwa heshima ya mwanafizikia Mjerumani Heinrich Hertz aliyekuwa mtaalamu wa kwanza wa kuonyesha kuwepo kwa mawimbi sumakuumeme.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Katika miaka ya 1930, Wilhelm Hillebrand, padri Mkatoliki nchini Ujerumani, alitunga mbinu ya kuzuia mimba kwa kutegemea joto la msingi la mwili. Mbinu hiyo ya joto ilionekana kuwa na ufanisi mkubwa zaidi katika kuwasaidia wanawake kuzuia mimba kuliko mbinu ya kutegemea kalenda. Katika miongo michache iliyofuata, mbinu hizo mbili zikawa zinatumika sana miongoni mwa wanawake Wakatoliki. Hotuba mbili zilizotolewa na Papa Pius XII mwaka 1951 zilitoa kibali cha hali ya juu kutoka Kanisa Katoliki kwa mbinu hizo kutumiwa na mume na mke waliohitaji kuzuia mimba.
Nywila
Matumizi ya nywila katika kijeshi yaligeuka na kujumuisha sio nywila tu, lakini pia nywila kinyume; kwa mfano katika siku ya kwanza ya Mapigano ya Normandy, wanajeshi wanaoruka kwa miamvuli kutoka 101 Airbourne Division ya Marekani walitumia nywila - "thunder" - ambayo iliwasilishwa kama changamoto, na kuitikiwa kwa jibu sahihi - "flash". Changamoto na mwitikio ziligeuzwa mara kwa mara. Wanajeshi wa Marekani wanaoruka kwa miamvuli pia walitumia kifaa maarufu kinachojulikana kama "cricket" wakati wa D-Day badala ya mfumo wa nywila kama njia ya kipekee kwa muda ya utambulisho; bofya moja yenye sauti ya chuma iliyotolewa na kifaa hicho kama nywila kulifaa kuitikiwa na bofya mbili. 
Nywila zimetumika kwa kompyuta tangu siku za mwanzo za kompyuta. CTSS, kutoka MIT mojawapo ya mifumo ya kwanza ya kugawana muda, ilianzishwa mwaka wa 1961. Ilikuwa na amri ya INGIA ambayo ilimwitisha mtumiaji nywila. "Baada ya kuwekaa NYWILA, mtambo ulifunga kifaa cha uchapishaji, kama ikiwezekana, ili mtumiaji kuweza kutia nywila yake kwa faragha." Robert Morris alizindua wazo la kuhifadhi nywila katika mfumo wa heshi kama sehemu ya mfumo wa uendeshaji wa Unix. Algorithimu yake, ikijulikana kama crypt (3), alitumia chumvi ya bits 12 na kuita mfumo wa algorithm ya DES uliogeuzwa mara 25 na kupunguza hatari ya Pre-computed dictionary attacks.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Joto la msingi la mwili ni joto la mwili wa mtu linalopimwa wakati wa kwanza anapoamka asubuhi (au baada ya usingizi wa muda mrefu zaidi katika siku). Miongoni mwa wanawake, kudondoshwa kijiyai husababisha joto kupanda kwa 0.3°C hadi 0.9° C (0.5°F hadi 1.6°F) na kubakia hivyo kipindi chote hadi wakati wa hedhi ijayo. Mabadiliko hayo ya joto yanaweza kutumika kubaini mwanzo wa kipindi cha kutoweza kutungika mimba kabla ya kudodosha kijiyai.
Galenos
Galenos wa Pergamon (pia Galen; 129 – mnamo 216) alikuwa tabibu na mwanafalsafa Mgiriki mashuhuri katika Dola la Roma. Anakumbukwa kwa uchunguzi wa mambo ya tiba aliofanya na nadharia zake kuhusu afya na magonjwa. Nadharia zake ziliathiri tiba ya nchi za Ulaya na za Waislamu kwa miaka 1000 hadi mwisho wa enzi ya kati.
Gameti
Jina la gameti lilianzishwa na mwanabiolojia wa Austria Gregor Mendel.
Shirika la Msalaba Mwekundu
Wakati Tuzo ya Amani ya Nobel ilitolewa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1901, Kamati ya Nobel ya Norway iliamua kumtuza Henry Dunant pamoja na Frédéric Passy, mwanaharakati wa kimataifa. La umuhimu zaidi kuliko heshima ya tuzo yenyewe, pongezi rasmi kutoka Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu ilikarabati kuchelewa hadhi yake Henry Dunant na kutambua mchango wake muhimu katika uanzilishi wa Shirika la Msalaba Mwekundu. Dunant alikufa miaka tisa baadaye katika kituo kidogo cha kupumziia cha Heiden, Usizi. Miezi miwili tu awali, adui wake wa muda Gustave Moynier alikuwa pia amekufa, na kuacha alama katika historia ya Kamati kama rais aliyehudumu kwa muda mrefu zaidi.
Fahrenheit
Skeli ya fahrenheit ilibuniwa 1724 na mwanafizikia Mjerumani Daniel Gabriel Fahrenheit. Ilikuwa skeli ya kupima halijoto iliyotumiwa sana duniani lakini wakati wa karne ya 20 skeli ya selsiasi ilichukua nafasi yake kwa sababu inalingana na vipimo sanifu vya kimataifa. Leo hii fahrenheit hutumiwa hasa Marekani na nchi chache nyingine kama Belize.
Mikrobiolojia
Robert Koch alikuwa mwanzilishi wa taaluma ya uuguzi wa mikrobiolojia na alishughulikia kipindupindu, kimeta na kifua kikuu. Katika utafiti wake wa kifua kikuu, Koch hatimaye alithibitisha nadharia ya kijidudu, ambayo ilimfanya atunukiwe Tuzo la Nobel mwaka wa 1905. Katika madai yake, Koch aliweka vigezo vya kutathmini kama kiumbe ndicho husababisha ugonjwa, na madai haya yanatumika mpaka leo hii.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi. Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata. Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba. Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba. Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.
Nyeri
Nyeri imejulikana kimataifa kwa sababu ni mahali pa kuzikwa kwa Robert Baden-Powell anayekumbukwa kama mwanzilishi wa harakati ya maskauti. Maskauti kutoka nchi mbalimbali za dunia hufika hapo mara kwa mara kwa kumheshimu mzee huyu.
Huduma ya Kangaroo
Si maeneo yote duniani yaliyo na nyenzo za kutoa huduma za kiufundi na wafanyakazi wa huduma za afya kwa watoto wanaozaliwa kabla ya muda wa ujauzito kuisha au walio chini ya uzani. Mwaka 1978, kutokana na kuongezeka kwa maradhi na viwango vya vifo katika Taasisi ya Materno Infantil NICU huko Bogotá, Colombia, Dkt. Edgar Rey Sanabria, Profesa wa Taaluma ya magonjwa ya watoto wachanga katika Idara ya Huduma za watoto - Chuo Kikuu cha Nacional cha Colombia, ilianzisha utaratibu wa kuondoa uhaba wa watoa huduma za ulezi na ukosefu wa nyenzo. Alipendekeza kwamba wamama wawe na mguso WA moja kwa moja na ngozi ya watoto na watoto wao wanaozaliwa wakiwa chini ya uzani wa kawaida ili kuwapa joto na kwanyonyesha kwa njia ya pekee kama walivyohitaji. Hii ilipunguza msongamano katika nafasia za inikiubeta na walezi.
Mpako wa wagonjwa
Kadiri ya imani hiyo, Mpako wa Wagonjwa ulianzishwa na Yesu, kama sakramenti zote. Maandiko yanasimulia huruma yake iliyomfanya awaponye wengi kwa namna mbalimbali na kuwapa Mitume uwezo wa kufanya vilevile kwa “kupoza magonjwa yote na udhaifu wa kila aina” (Math 10:1). Nao “wakatoa pepo wengi, wakapaka mafuta watu wengi waliokuwa wagonjwa, wakawapoza” (Mk 6:13). “Mtu wa kwenu amekuwa hawezi? Na awaite wazee wa kanisa, nao wamwombee, na kumpaka mafuta kwa jina la Bwana. Na kule kuomba kwa imani kutamwokoa mgonjwa yule, na Bwana atamwinua; hata ikiwa amefanya dhambi, atasamehewa” (Yak 5:14-15).
Pumu
Pumu uligunduliwa kitambo nchini Misri na ulitibiwa kwa kunywa ubani mchanganyiko unaoitwa kyphi. Ulitajwa rasmi kama tatizo la upumuaji na Hippocrates mwaka 450 KK hivi, kutoka kwa neno la Kigriki kumaanisha "kuhema" ikiunda asili ya neno la kisasa. Mnamo 200 KK uliaminika kuhusiana kidogo na hisia.
Willem Einthoven
Willem Einthoven (21 Mei 1860 – 29 Septemba 1927) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uholanzi. Hasa alichunguza maswali ya umeme wa moyo na kuunda mbinu za kuupima. Mwaka wa 1924 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kiini cha atomu
Uthibitisho kuwa chaji chanya katika kiini zilikuwa chembe za msingi na muhimu ulitolewa na H. G. J. Moseley. Katika majaribio yake ya mwaka 1913 katika chuo kikuu cha Manchester, Moselay aligongesha elementi kadhaa na mionzi ya cathode (elektroni). Nishati iliyotolewa na mionzi ilisababisha elementi kutoa mionzi X. Moselay alichunguza uhusiano kati ya mizunguko (frequency) ya mionzi X na asili ya elementi iliyokuwa inaitoa. Kwa njia hiyo Moselay aliweza kuonyesha kuwa namba ya atomu, ambayo ilikuwa inafahamika kama idadi ya protoni katika nyukliasi, ilipelekea mpangilio wa elementi katika Jedwali la Elementi (Mfumo radidia).
Iridi
Iridi ilitambuliwa mwaka 1803 na Smithson Trennant pamoja na metali ya Osmi. Alijaribu kuyeyusha madini ya platini katika asidi akakuta metali hizi mbili. Alichagua jina la "iridium" kutokana na neno la Kigiriki "iridios" kwa sababu ya rangi nyingi za chumvi zake. Tabia ya kutomeyuka kulisababisha uteuzi wa iridi kwa aloi ya mita asilia.
Takaaki Kajita
Takaaki Kajita (amezaliwa 9 Machi, 1959) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza mbembeo wa nyutrino unaoonyesha kwamba nyutrino ina masi. Mwaka wa 2015, pamoja na Arthur B. McDonald, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Kiwango cha metaboli msingi
kiwango cha metaboli msingi na lile la kiwango pumziko cha metaboli. Kazi ya awali ya wanasayansi J. Arthur Harrisna Francis G. Benedict ilionyesha kuwa takriban maadili inaweza zalisha ukutumia eneo la mwili (computed kutoka urefu na uzito), umri,{2} na jinsia, pamoja na oksijeni dioksidi ya kaboni kipimo chaupimaji joto. Utafiti unaoyesha kuwa uondoaji wa utafiti wa {2}ambazo kutokea kwa mkusanyiko wa tishu adipose na kuonyesha kiwango cha metaboliki kwa kitengo {2}cha mafuta ya wanyama"au kitengo cha mafuta usio na kipimo au unyororo na uzito wa mwili wa thamani katikati ya m ya maumbile ya kiwangi shikizi cha metaboli ziko sawa Zoezi: fiziolojia, mwongozo wa vitabu vya kiada kadha wa kadha ziko na meza {2)inayonyesha ubadilishanaji{2}urefu na sehemu ya juu ya mwili[1], kama vile zinahusaina na uzito na kiwango metaboli cha thamani[2]
Kipimajoto
Ukinzani wa umeme wa kondakta na semikondakta huongezeka kadiri jotoridi linavyoongezeka. Jambo hilo ndilo msingi wa kipimajoto cha ukinzani ambacho volteji au potenshali ya umeme, huwekwa katika ncha za "thermistor" (kifaa kinachobadili ukinzani kulingana na mabadiliko ya joto). Kwa thermistor yenye utungo ("composition") fulani, vipimo cha jotoridi fulani vitachochea ukinzani fulani katika "thermistor". Ukinzani huu huweza kupimwa kwa kutumia galvanomita ("galvanometer") na hivyo kuwa kama kipimo cha jotoridi.
Umeme
Katika mazingira ya mji wa Baghdad ya baadaye kuna vyombo vilivyogunduliwa na wanaakiolojia kufaa kama aina ya beteri. Vilitengenezwa kwa udongo wa mfinyanzi mnamo karne ya 1 KK katika milki ya Parthia na ndani yake mlikuwa na nondo ya chuma katika silinda ya shaba. Majaribio katika makumbusho yalionyesha ya kuwa inawezekana kupata volteji ya 0.5 volti katika vyombo hivi kwa kuvijaza na maji ya zabibu. Lakini haijulikani kwa uhakika vyombo hivyo vilikuwa na kazi gani hali halisi.
Kilogramu
Kilogramu ilikuwa kati ya vipimo vipya vilivyoanzishwa baada ya mapinduzi ya kifaransa pamoja na kipimo cha mita. Kiasili kilielezwa kuwa sawa na lita moja ya maji kwenye halijoto ya sentigredi 4 (kamili 3,98 °C). Lakini elezo hili halikuridhika wataalamu wa kimataifa wa vipimo wakaendelea kutengeneza mfano wake wa metali ya platini-iridi.
Bernhard Heine
Bernhard Heine (Agosti 20, 1800 – Julai 31, 1846) alikuwa ni mtabibu na mtaalamu wa mifupa wa Kijerumani. Yeye ndiye mgunduzi wa osteotomi, chombo kinachotumika kukata mifupa.
Hiroshi Amano
Hiroshi Amano (amezaliwa 11 Septemba, 1960) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Japani. Hasa amechunguza dutu za nusu kipitishi na kubuni diodi ya kutoa nuru. Mwaka wa 2014, pamoja na Isamu Akasaki na Shuji Nakamura, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Anthony Leggett
Anthony James Leggett (amezaliwa 26 Machi, 1938) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza halijoto chini. Mwaka wa 2003, pamoja na Alexei Abrikosov na Vitali Ginzburg, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Umeme
Mnamo 1820 Mdenmark Hans Christian Ørsted alitazama jinsi gani sindano ya sumaku iliathiriwa na mkondo wa umeme. Kutokana na kazi ya Ørstedt, Mfaransa Andre-Marie Ampere alitengeneza "ampeamita" ambayo ni chombo cha kupimia kani ya umeme yaani kiwango cha chaji ya umeme kinachopita kwenye kipitishi chenye unene fulani katika muda fulani. Alitambua usumaku na umeme kuwa nyuso mbili za jambo lilelile. Kwa kazi yake Ampere alijenga msingi wa nadharia ya sumakuumeme.
Kipimajoto
Upimaji sahihi wa jotoridi hutegemea uanzishwaji wa uwianosawa wa joto ("thermal equilibrium") kati ya kifaa cha kupimia jotoridi na mazingira yake yayokizunguka. Hii ina maana, katika uwianosawa, hakuna mbadilishano wa joto kati ya kipimajoto na vitu inavyogusa au vitu vilivyo jirani. Hivyo kwa kipimajoto cha hospitali, kifaa inabidi kiweke kwa muda wa kutosha (zaidi ya dakika moja) ili kufikia uwianosawa na mwili ili kupata matokeo sahihi. Pia ni lazima iingizwe ndani zaidi na iwe na mgusano mzuri na mwili ili kupata jibu nzuri. Hali zote hizi huwa haziwezekani kufikiwa na kipimajoto kinachoingizwa mdomoni, ambacho huwa kinaonyesha jotoridi dogo ulinganisha na lile linaoonyeshwa na kipimajoto cha puru ("rectal thermometer").
Kondomu ya kike
Kondomu hii ilivumbuliwa na daktari wa Kideni Lasse Hessel, na huvaliwa kwa ndani na mwanamke ilo kuzuia manii isiingie katika mwili wake.
Saa ya mkononi
Dhana ya saa ya mkono ina historia ndefu toka wakati wa uzalishaji wa saa za mwanzo kabisa katika karne ya 16. Malkia Elizabeth I wa Uingereza alipokea saa ya mkono kutoka kwa Robert Dudley mnamo mwaka wa 1571.
Upimaji
Nchi kadhaa zilisanifisha vipimo hivi na mfano wake ni muundo wa vipimo vya Uingereza vilivyoenea katika nchi nyingi wakati wa ukoloni na vingine kama futi au maili vinatumiwa mahali pengi hadi leo.
Baada ya mapinduzi ya Ufaransa ya 1789 utaratibu mpya ulianzishwa uliolenga kutumia vizio vya kisayansi vilivyolingana na muundo wa dunia yote. Mwanzo wake ulikuwa mita iliyoamuliwa ni sehemu moja kati ya sehemu milioni 40 za meridiani ya Paris (mstari kutoka ikweta hadi ncha ya kaskazini unaopita mji wa Paris). Vipimo vingine vilikuwa sehemu ya 10 (desimita), ya 100 (sentimita), ya 1000 (milimita) na kadhalika ya mita hii au kizidisho yake mara 10, 100 na 1,000 (kilomita).
Ampea
Jina limetokana na mtaalamu Mfaransa André-Marie Ampère aliyegundua sumakumeme
Rodney Porter
Rodney Robert Porter (8 Oktoba 1917 – 6 Septemba 1985) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza mifumo ya kingamwili mbalimbali. Mwaka wa 1972, pamoja na Gerald Edelman alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Japo awali akina Billings walifundisha pamoja mbinu za dalili ya joto na ya ute wa uke, walipata shida katika kufundisha ishara ya joto kwa idadi kubwa ya watu wasiojua kusoma na kuandika katika nchi zinazoendelea. Hivyo katika miaka ya 1970 walibadilisha mbinu ili kutegemea ute tu. Taasisi ya kimataifa iliyoanzishwa na Billings sasa inajulikana kama "Shirika la Kimataifa la Mbinu ya Kudondosha Kijiyai ya Billings" (kwa Kiingereza World Organization Ovulation Method Billings = WOOMB).
Noah Bennet
Noah Bennet, pia anajulikana kama mtu mwenye miwani ya rimu ya pembe (aka HRG) au kwa kifupi Mr. Bennet, ni jina la kutaja muhusika wa kipindi cha maigizo ya ubunifu wa kisayansi wa katika kituo cha televisheni cha NBC, "Heroes". Uhusika umechezwa na Jack Coleman. Hapo awali uhusika huu ulikuwa wa kuonekana kwa mara moja-moja, lakini umekuwa uhusika wa kawaida kuanzia katika sehemu ya 11t. Jina lake la kwanza halikutambulika hadi ilipofika katika kipengele cha "How to Stop an Exploding Man", sehemu ya mwisho ya msimu wa kwanza.
Choo
Choo hiki kilibuniwa huko Uswidi na siku hizi hutengenezwa nchini Finland. Kinatumia umeme kikifanya kazi kama friji. Kinyesi kinagandishwa na hivyo bakteria haziwezi kuendlea hakuna harufu mbaya. Hakuna haja ya maji au kemikali.
Nimonia
Nimonia imekuwa ungonjwa wa kawaida katika historia ya binadamu. Dalili zilielezwa na [[Hippocrates]] (c. 460 BC – 370 BC):"Kwa hivyo athari za perinimonia na kuvimba kwa plura zinapaswa kuchunguzwa: Ikiwa kiwango cha juu cha joto ni kikali, na ikiwa kuna maumivu kwa mojawapo ya pande au pande zote, na ikiwa kuna kikohozi akipumua nje, na sputa ya inayotolewa ni ya rangi ya kimanjano au samawati au vile vile iwe nyepesi, yenye povu na yenye rangi nyingi, au kuwa na sifa nyingine yoyote tofauti na za kawaida... Nimonia inapofikia upeo wake, hali hiyo huwa imezidi utatuzi asipotibiwa na ni mbaya akiwa na disnia na mkojo mwepesi na wenye harufu kali, na jasho likitoka shingoni na kichwani, kwani jasho kama hili ni baya, inavyotokana na ukosefu wa hewa, miparuzo na ukali wa ugonjwa unaokithiri". Hata hivyo, Hippocrates aliita nimonia ugonjwa "uliopewa jina na watu wa kale". Pia aliripoti matokeo ya efusheni ya ufyonzaji wa empiema. [[Maimonides]] (1135–1204 AD) alitoa wazo: "Dalili za kimsingi zinazotokea katika nimonia na zisizo na upungufu ni kama zifuatazo: kiwango cha juu cha joto kisicho kikali, maumivu ya mchomo [[ya plura]] kwenye upande, pumzi fupi za haraka, [[mpwito wa ateri]] usio wa kawaida na kikohozi". Maelezo haya ya kiafya yanafanana na yale yaliyo katika vitabu vya kiada vya kisasa na yaliangazia ukubwa wa maarifa ya kitabibu kupitia[[Enzi za kati]] hadi katika karne 19.
Kismet
Kismet ni kichwa cha roboti kilichotengenezwa na dokta Cynthia Breazeal mwishoni mwa miaka ya 1990 katika Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology, kwa kifupi MIT) kama jaribio la kompyuta yenye ufanisi; mashine ambayo inaweza kutambua na kuiga hisia.
Upepo jua
Umbo la mkia wa nyotamkia ulitazamwa mapema baada ya kupatikana kwa hadubini katika astronomia yaani kuanzia mnamo mwaka 1600 BK. Hapo ni Kepler aliyehisi mara ya kwanza kuwepo kwa jambo kama upepo kati ya nyota.
Kipimajoto
"Thermistor" mbalimbali zilitengenezwa kwa oksaidi za nickel, manganese, au cobalt zinatumika kupima jotoridi kati ya 46 na 150C (kati ya-50 na 300F). vilevile, thermistor zinatumia metali au mchanganyiko wa metali ("alloy") hutumika katika kupima jotoridi la juu. Kwa mfano platinum hutumika kupima mpaka 930 C (1700 F). Kwa kutumia sakiti iliyobuniwa vizuri, mkondo wa umeme unaosomwa na galvanomita unaweza moja kwa moja kutumika kuonyesha namba katika kiambaza cha kipimajoto, hivyo kurahisisha usomaji wa jotoridi.
Historia ya tarakilishi
Mwezi wa kumi na moja mwaka 1937 George Stibitz alivumbua kikokotoo kilichotumia rilei kilichoitwa Model K. Hiki ndicho kikokotoo cha kwanza kufanya kazi kwa mfumo wa namba jozi. K inasimama kama Meza ya Jikoni ambapo ndipo alipokiungia kikokotoo hiki.
Homa ya ndengi
Neno" homa ya kuvunja mifupa" lilitumika kwa mara ya kwanza na Benjamin Rush aliyekuwa daktari (fizishiani) na "Mwanzilishi". Katika mwaka wa 1789, Rush alitumia jina "homa ya kuvunja mifupa” katika ripoti inayohusu kuzuka kwa dengi mwaka wa 1780 nchini Philadelphia. Katika ripoti hiyo, Rush alitumia sana neno rasmi "homa ya kuondoa nyongo". Neno "homa ya dengi halikutumika sana hadi baada ya mwaka wa 1828. Kabla ya hapo, watu tofauti walitumia majina tofauti kwa ugonjwa huo. Kwa mfano, homa ya dengi pia iliitwa "homa ya kuvunja moyo" na "la dengue" Majina mengine pia yalitumika kwa dengi kali: kwa mfano, "thrombocytopenic purpura ya kuambukiza", "Philippine," "Thai," na "homa ya kihemorajiki ya Singapore".
Kilotani
Mara nyingi hutumiwa kwa kutaja nguvu ya mlipuko wa bomu la nyuklia. Bomu la kwanza la aina hii lililipuka tarehe 16 Julai 1945 karibu na Los Alamos (Marekani likawa jaribio kwa matumizi ya kwanza ya nishati ya nyuklia ya kijeshi yaliyofuata kwenye mashambuluio ya Marekani dhidi ya Japani mjini Hiroshima tarehe 6 Agosti 1945. Bomu la Los Alamos ilikuwa na nguvu ya mlipuko wa tani 20,000 za kilipukaji cha TNT (=kilotani 20), na nguvu ya bomu la Hiroshima lililingana na tani 13,000 za TNT (kilotani 13).
Mpira wa kikapu
Kila goli katika kikapu cha upande mwingine linahesabiwa kama pointi 2 au 3, kutegemeana na umbali wa kurusha. Goli la penati huleta pointi 1 tu.
Mchezo huu ulianzishwa na mwalimu James Naismith kwenye chuo cha Springfield College huko Massachusetts mwaka 1891. Alibuni mchezo huo kwa ajili ya wanafunzi wake ili wapate mazoezi wakati wa kipupwe waliposhindwa kucheza nje.
Umeme
Mwaka 1745 Mholanzi Pieter van Musschenbroek mjini Leiden na mwaka uliofuata Mjerumani Ewald Jürgen Georg von Kleist walibuni chupa cha kuhifadhi volteji. Vyombo hivyo ambavyo vilikuwa kondesa za kwanza vilijulikana kwa majina "Chupa cha Leiden" na "Chupa cha Kleist".
Kanieneo angahewa
Chombo cha kuipimia kinaitwa barometa.
Kipimo cha Beaufort
Kipimo cha Beaufort (ing. Beaufort scale) ni mfumo wa kupima kasi ya upepo. Msingi wake si kipimo kamili cha mwendo wa upepo bali kutazama matokeo ya upepo katika mazingira. Mfumo huu hutumiwa zaidi duniani ulianzshwa mnamo 1805 na MWingereza Francis Beaufort.
August Krogh
August Krogh (15 Novemba 1874 – 13 Septemba 1949) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza maswali ya uvutaji pumzi. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Tenno
Historia ya Japani inamkumbuka tenno wa kwanza kabisa aliyekuwa Jimmu mnamo 660 KK. Wataalamu wengine huwa na mashaka lakini wanakubali ya kwamba watawala hawa walikuwepo angalau tangu karne ya 5 BK. Hadi karne ya 19 ikulu yao ilikuwa mjini Kyoto, tangu Meiji iko Tokyo.
Olduvai Gorge
Pamoja na mabaki ya mifupa ya tembo, kongoo wenye pembe kubwa na mbuni, tarehe 17 Julai 1959 aligundua mabaki ya fuvu la kichwa la "Paranthropus boisei" (pamoja na mumewe alimuita kwanza "Zinjanthropus") ambalo lipo katika makumbusho ya Dar es Salaam. Huyo anadhaniwa kuwa mtangulizi wa binadamu wa sasa.
Radi (elementi)
Radi ilitambuliwa mara ya kwanza 1898 na mwanakemia Mpoland Marie Curie na mume wake Mfaransa Pierre. Baadaye ilitumiwa kwa ajili ya saa ziliyotakiwa kuonekana usiku kwa sababu radi inang'aa gizani kutokana unururifu wake. Ilitumiwa pia kama dawa hadi ilipoonekana mnamo 1930 ya kwamba inasababisha magonjwa ya kansa.
Bakteria
Ingawa katika karne ya 19 ilijulikana kwamba bakteria ndizo chanzo cha magonjwa mengi, hakuna matibabu yoyote ya viua-bakteria yaliyopatikana. Katika mwaka wa 1910, Paul Ehrlich alitengeneza kiua vijasumu cha kwanza, kwa kubadilisha rangi ambazo kwa kuchagua zilitia mawaa "Treponema pallidum", spirokaeti ambayo husababisha kaswende katika mchanganyiko wa ambao uliua kisababishi magonjwa. Ehrlich alikuwa ametuzwa Tuzo la Nobel mwaka 1908 kwa kazi yake kuhusu elimu ya kingamaradhi, na alianzisha matumizi ya madoa ili kuchunguza na kubaini bakteria, na kazi yake ilijikita kwenye misingi ya doa la Gram na doa la Ziehl-Neelsen.
Kipimajoto
"Optical pyrometer" imekuwa inatumika kupima jotoridi la vitu vya yabisi vilivyo katika jotoridi zaidi ya 700 C (kama 1300 F), jotoridi ambalo vipimajoto vingine vingeweza kuyeyuka. Katika jotoridi kubwa kama hilo, vitu yabisi hutoa nishati ambaye inaweza kuchunguzwa katika eneo la spektra linaoonekana ("visible spectrum") na hivyo kutumia uchunguzi wa spektra katika kutafuta jotoridi. Rangi ya vitu kung’aa hubadilika kutoka nyekundu iliyofifia kuelekea njano mpaka weupe katika jotoridi 1300 C (kama 2400 F). "Pyrometer" huwa na filamenti inayoongozwa na kidhibitiumeme ("rheostat") iliyowekewa alama za vipimio ili kwamba rangi zinazong’aa ziendane na jotoridi linalopimwa. Jotoridi la kitu kinachong’aa hupimwa kwa kukiangalia kitu kupitia "pyrometer" na kurekebisha kidhibitiumeme mpaka filamenti itakapochanganyana na taswira ya kitu. Katika hatua hii jotoridi la filamenti na lile la kitu ni sawa na linaweza kusomwa katika kidhitiumeme chenye vipimo.
Halijoto
Halijoto (pia: Jotoridi) ni neno la kutaja hali ya kitu kama ni baridi au moto. 
Wanadamu wana mishipa inayoonyesha tofauti kati ya baridi na joto. Kwa kuwa na uhakika tunatumia thermomita inayoonyesha halijoto kwa kipimo kama selsiasi, kelvini au fahrenheit.
Jules Bernard Luys
Kwa kutambua ugunduzi wa Luys Auguste Forel (1848-1931) alitoa kiini hiki kiitwacho corpus Luysii (mwili wa Luys), jina bado linatumika leo.
Nikolaus Otto
Nikolaus Agosti Otto (Holzhausen an der Haide, Nassau, 14 Juni 1832 - Cologne, 26 Januari 1891) alikuwa mhandisi wa Ujerumani aliyefanikiwa kuimarisha injini ya mwako ndani ya injini inayowaka gesi na kusababisha injini ya kisasa ya mwako.
Upimaji
Kila utamaduni ulianzisha utaratibu wake wa vizio vya upimaji ukawa na vipimo vyake. Mara nyingi vizio vya kulingana na mwili wa kibinadamu vilitumiwa kama vile kidole, mkono, mguu au hatua. Isipokuwa kutokana na tofauti katika maumbile ya watu ilionekana ya kwamba vipimo asilia hivi vilikuwa tofauti kati ya eneo na eneo au nchi na nchi. Kwa mfano katika Ujerumani ya karne ya 19 palikuwa na vizio vya futi makumi kati ya urefu wa sentimita 25 hadi sentimita 33.5.
Shughuli za binadamu
4. ongezeko la joto duniani
Buti
Buti za kwanza hazikuwa zimeundwa kama zile za leo. Ilikuwa tu ni mahala pa kukanyagia pamoja na kitambaa kirefu cha kufunika mguu hadi juu ya goti. Miaka ya 1000 KK, buti zilipata sura mpya huku waundaji wakileta ngozi kutoka Asia na kuzitumia kutengeneza buti za ngozi.
Mmenyuko wa mzio
Neno "aphylaxis" liliunganishwa na Charles Richet mwaka wa 1902 na baadaye kubadilika na kuwa "anaphylaxis" kwa sababu lilionekana kutamkika vyema. Baadaye alitunukiwa Tuzo ya Nobel ya Udaktari na Uchunguzi wa Kimatibabu kwa kazi yake murua kuhusu anaphylaxis mwaka 1913. Hata hivyo mmenyuo wenyewe umekuwa ukiripotiwa tangu jadi. Neno hili limetokana na lugha ya Kigiriki|Maneno ya Kigiriki ἀνά ana, "dhidi", na φύλαξις phylaxis, "kinga".
Malaria
Tafiti za kisayansi kuhusu malaria zilipata mafanikio muhimu ya kwanza mwaka 1880, wakati daktari wa jeshi la Ufaransa [[Constantine Alphonse Laveran]] aliyekuwa akifanya kazi katika hospitali ya kijeshi nchini [[Algeria]] alipotambua kwa mara ya kwanza vimelea ndani ya [[chembechembe nyekundu za damu]] ya watu waliokuwa wakiugua malaria. Kwa hiyo, alipendekeza kwamba ugonjwa wa malaria unasababishwa na kiumbe huyo, mara ya kwanza kabisa ambapo kijiumbe mwenye seli moja (Protista) alitambuliwa kusababisha ugonjwa. Kwa sababu hii na vumbuzi nyingine za baadaye , alipokea [[Tuzo ya Nobel ya Tiba]] mwaka 1907. Kimelea cha malaria kiliitwa "Plasmodium" na wanasayansi wa Kiitalia [[Ettore]] [[Marchiafava]] na [[Angelo Celli]]. Mwaka mmoja baadaye, [[Carlos Finlay]], daktari wa [[Kuba]] aliyekuwa akitibu wagonjwa wa [[homa ya manjano]] huko [[Havana,]] alitoa ushahidi madhubuti kuwa mbu walihusika katika kusambaza ugonjwa huo miongoni mwa binadamu. Kazi hii ilifuata mapendekezo ya awali ya [[Yosia C. Nott,]] na [[Patrick Manson]] kuhusu maambukizi ya [[homa ya mitoki.]]
Kiini cha atomu
Njia iliyotumika katika kuthibitisha uwepo wa protoni ni kifaa kilichoitwa mass spectrograph. Muundaji wa kifaa hiki alikuwa F. W. Aston. Katika kifaa chake, atomu zilizochajiwa chanya zilipitishwa katika eneo la usumaku. Eneo hili liliundwa ili kuleta atomu zenye tungamo tofautitofauti kwenye filamu. Wakati filamu ilipoboreshwa, mistari ingeweza kuonekana kulingana na ayoni zilivyoifikia. Kwa jinsi Aston alivyounda kifaa chake ilimaanisha mistari ingekuwa katika umbo la parabola.