Nchi ya Ujerumani ilitawala nchi ngapi barani Afrika kipindi cha ukoloni?
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (au: ya Kidachi; kwa Kijerumani "Deutsch-Ostafrika -DOA-"; kwa Kiingereza "German East Africa") ilikuwa jina la koloni la Ujerumani huko Afrika ya Mashariki kati ya miaka 1885 na 1918/1919.
Eneo lake lilijumlisha nchi za kisasa za Tanzania bara (yaani bila Zanzibar), Burundi na Rwanda. Ilikuwa koloni kubwa kabisa la Dola la Ujerumani.
Koloni ya Rasi
Wakati wa vita za Napoleoni eneo la Uholanzi lilitawaliwa na Ufaransa na Uingereza ilivamia koloni za Uholanzi pamoja na rasi. Waingereza waliogopa ya kwamba Wafaransa wangehatarisha mawasiliano na koloni yao huko Uhindini kama wangetwaa Afrika Kusini. Baada ya miake kadhaa Waingereza walinyang'anya eneo hili rasmi mwaka 1806. Hali hii ilitambuliwa na Uholanzi 1815 kwenye Mkutano wa Vienna.
Ujerumani ya Magharibi
Kati ya 1949 na 1990 ilikuwa jina la dola katika magharibi na kusini ya Ujerumani. Iliundwa katika maeneo ya kanda za utawala wa nchi washindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia Marekani, Uingereza na Ufaransa.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Hadi mnamo mwaka 1880 serikali ya Ujerumani chini ya chansella Otto von Bismarck ilikataa kuanzisha makoloni. Sehemu ya wafanyabiashara Wajerumani walidai koloni. Walisikitika kuona faida za wenzao Waingereza waliopata mara nyingi msaada kutoka kwa wanajeshi na serikali za koloni za Uingereza hasa Asia. Waliona pia faida ya viwanda vya Uingereza vilivyokuwa na soko la kulindwa katika nchi kama Uhindi kwa sababu serikali ya kikoloni ilidai kodi kali kwa bidhaa zisizotoka Uingereza.
Ukristo barani Afrika
Biashara ilikomeshwa tu baada ya kuundwa kwa utawala wa kikoloni. Lakini watu walishikwa kama watumwa mpaka mwanzo wa karne ya 20, serikali za kikoloni zilipofanya taratibu za kuwaweka huru.
Ukoloni
Ukoloni ni hasa ule wa kipindi tangu karne ya 15 ambako Ureno na Hispania zilianza kueneza himaya zao Afrika na Amerika ya Kusini na kudumu pengine hadi baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Mwaka 1887 kampuni ilikodisha maeneo ya bara ya Zanzibar kaskazini, eneo la Kijerumani kwa miaka 50. Tarehe 6 Septemba 1888 kampuni iliandikishwa London na kupewa barua ya ulinzi wa serikali ya Uingereza.
Shirikisho la Ujerumani
Nchi mbili kubwa kati ya wanachama zilikuwa Dola la Austria na Ufalme wa Prussia. Zote mbili zilikuwa na maeneo makubwa ambayo yalihesabiwa kuwa nje ya eneo la shirikisho kwa sababu hazikuwahi kuwa sehemu za Dola Takatifu kabla ya 1806.
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
Mwanzoni Peters alikataliwa na serikali ya chansella Bismarck ambaye hakuona faida ya kuunda koloni akaogopa hasara. Lakini Peters aliitisha serikali ya kwamba angeweza kuuza maeneo yale kwa mfalme Leopold II wa Ubelgiji aliyejenga wakati uleule koloni yake katika Kongo. Hapa Bismarck aliogopa wanasiasa katika bunge waliowahi kudai koloni za Ujerumani eti wangesema kwa nini mtu mwema anayetaka kutupatia koloni amedharauliwa na sasa wageni wa Ubelgiji wamepata faida. Hivyo Peters alipewa hati ya ulinzi kutoka serikali ya Berlin iliyosema ya kwamba maeneo yote yaliyotajwa katika mikataba yako chini ya ulinzi wa serikali ya Ujerumani.
Baada ya kupokea hati ya serikali Peters na wenzake waliunda Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki na kuhamisha haki za Shirika chini ya sheria ya Ujerumani kwa Kampuni.
Shirikisho la Mataifa
Halafu koloni za Ujerumani hazikukabidhiwa tu kwa Uingereza (Tanganyika, sehemu za Kamerun na Togo), Ufaransa (sehemu kubwa za Kamerun na Togo), Ubelgiji (Rwanda, Burundi) na Afrika Kusini (Namibia) hivi lakini kama maeneo ya kukabidhiwa chini ya uangalizi wa Shirikisho la Mataifa. Utaratibu huu ulikuwa muhimu baadaye wakati wa uhuru. Namibia ilikuwa sehemu ya Afrika Kusini chini ya sheria za nchi ile lakini jumuiya ya kimataifa haikukubali kwa sababu Namibia ilikuwa kati ya maeneo ya kukabidhiwa - mwishoni Afrika Kusini iliiacha Namibia iwe huru mwaka 1990 miaka 44 baada ya mwisho wa shirikisho lenyewe.
Togo ya Kijerumani
1884 Mwingereza aliyekuwa mkuu wa wilaya ya Kitta (Gold Coast - Ghana) alijaribu kutuma wanajeshi Aneho lakini alishindwa.
Baada ya tukio hili chifu Mlapa alikuwa tayari kufanya mapatano ya ulinzi na konsuli wa Ujerumani Gustav Nachtigal. Mkataba wa ulinzi ulitiwa sahihi tarehe 6 Julai 1884. Hii ilikuwa mwanzo wa ukoloni wa Ujerumani katika Togo.
Katika Septemba mtawala wa Porto Seguro alifanya mkataba wa ulinzi wa pili na mfanyabiashara Mjerumani Randad.
Dola la Tatu
Kwa kutumia neno hili wafuasi wa Hitler walitaka kupanga utawala wao katika ufuatano wa madola makubwa katika Ujerumani. Katika itikadi hii "Dola la Kwanza" ilikuwa Dola Takatifu la Kiroma lilioanzishwa katika Ujerumani pamoja na sehemu za Italia kati ya karne ya 10 hadi 1804. "Dola la Pili" waliita dola la Ujerumani (bila Austria) tangu 1871 hadi 1918 lililotawaliwa na mfalme wa Prussia kama kaisari wa Ujerumani.
Ufaransa
Makoloni yake mengi katika Afrika yalipata [[uhuru]] bila vita mnamo [[1960]]. Ila Aljeria, iliyowahi kutangazwa kuwa sehemu ya Ufaranya yenyewe, ilipata uhuru wake baada ya vita vikali vya kupigania uhuru vya miaka 1954 - [[1962]].
Ukoloni wa Ujerumani
Makoloni ya Ujerumani yalifutwa rasmi katika Mkataba wa Versailles baada ya kushindwa kwa Ujerumani katika vita. Maeneo yote yalikabidhiwa kama maeneo ya kudhaminiwa chini ya usimamizi wa Shirikisho la Mataifa kwa nchi washindi yaani Uingereza, Ufaransa, Ubelgiji, Afrika Kusini, Australia, Japani na Marekani.
Ufalme
Ukoloni wa karne ya 19 ulisababisha kupotea kwafalme nyingi dunani. Mwanzoni wakoloni walitumia mara nyingi wafalme na watemi waliokuwepo kama makala wa utawala wao ndani za koloni. Lakini kadri walivyounganisha falme mbalimali za kale ndani ya maeneo mapya makubwa yaliyoendelea kuwa mataifa mapya walidhoofisha pia nafasi ya ufalme wa kieneo. Nchi za Afrika zilipopata uhuru mara nyingi zilijitangaza kuwa jamhuri na kwa njia hii falme za kale za Afrika ama zilifutwa au kupoteza madaraka za kiutawala na kubaki kwa jina tu kama taasisi za kiutamaduni.
Kuna nchi 44 dunaini zilizoendela na mfumo wa ufalme hadi karne ya 21. (lnganisha jedwali). Ufalme wa kale ni Japani ambako kuna wafalme tangu zaidi ya miaka 2000. ni United Kingdom,where the present line of Kings and Queens has been around for nearly 1,000 years, Denmark where the royal line has remained unbroken for almost 1,200 years, and Japan, which has records showing a line of Emperors dating back even farther.
Nchi lindwa
Mifano ya kinyume ni makoloni ya Ujerumani yaliyochukuliwa baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na mataifa washindi kama Ufalme wa Maungano (Uingereza) au Ufaransa. Nchi hizo kama Tanganyika ziliendelea kutawaliwa kama makoloni mengine lakini kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa.
Vita ya Maji Maji
Vita ya Maji Maji ulikuwa upingaji mkali wa Waafrika dhidi ya utawala wa kikoloni wa Ujerumani katika koloni la Afrika Mashariki ya Kijerumani.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Eneo lote la koloni liligawiwa katika mikoa 21 na maeneo matatu yaliyokuwa bado chini ya watawala wenyeji kwa mfumo wa maeneo lindwa. Hadi 1913 mikoa 19 ilikuwa chini ya utawala wa kiraia, yaani chini ya maafisa wa serikali ya kikoloni. Mikoa miwili ya Iringa na Mahenge ilikuwa bado chini ya utawala wa kijeshi yaani hapo walikuwa maafisa wa Schutztruppe waliotekeleza majukumu yote ya serikali.
Mikoa chini ya usamimizi wa maafisa Wajerumani wa kiraia ilikuwa:
Dola Huru la Oranje
Dola Huru la Oranje (Ing.: Orange Free State; Afr.: Oranje-Vrystaat) lilikuwa jamhuri ya makaburu katika Afrika Kusini wakati wa nusu ya pili ya karne ya 19 iliyoundwa na mavoortrekker. Baadaye ilikuwa koloni ya Uingereza na jimbo la Afrika Kusini, tangu 1995 kwa jina "Free State Province" (jimbo la Dola Huru).
Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani
Baada ya kurudi Ujerumani mwaka 1885 Peters alitumia "mikataba" hii kwa kupata "hati ya ulinzi" ya serikali ya Ujerumani kwa ajili ya kazi ya shirika katika maeneo husika. Baada ya kupewa hati ya ulinzi Peters aliunda shirika mpya la Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki na kupeleka haki za shirika kuhusu maeneo ya Kiafrika kwake.
Dola la Tatu
Dola la Tatu (Kijer.: Drittes Reich) ilikuwa jina la kutaja Ujerumani wakati wa utawala wa Adolf Hitler na chama chake cha NSDAP (Chama cha Nazi) kati ya 1933 na 1945. Haikuwa jina rasmi lakini likatumiwa na Hitler mwenyewe na wenzake.
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Kamusi imepita kipindi cha hakimiliki ikawekwa mtandaoni kama programu huria. Ni rejeo muhimu la habari za kihistoria kuhusu nchi zilizokuwa chini ya Ujerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kama vile Tanzania, Rwanda, Burundi, Kenya (Witu), Namibia, Togo na Kamerun barani Afrika na maeneo ya Pasifiki kama Samoa, Guinea Mpya na visiwa vya Mariani halafu Tsingtao (Uchina).
Mkoa wa Pangani
Mkoa wa Pangani (kwa Kijerumani Bezirk Pangani) ulikuwa mkoa wa kihistoria katika koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani ukahesabiwa kama mkoa wa tatu kati ya mikoa 24 ya koloni hilo lililojumlisha Tanzania bara, Rwanda na Burundi za kisasa.
Afrika ya Kati
Mwisho wa ukoloni kati ya 1953-1963 palikuwa na Shirikisho la Afrika ya Kati la nchi za kisasa za Malawi, Zambia na Zimbabwe zinazohesabiwa siku hizi kuwa sehemu za Afrika ya Kusini au Afrika ya Magharibi.
Historia ya Afrika
Waingereza nao wakatawala Afrika Mashariki na Kusini, na kuwa sehemu ya Sudan na Somalia, Uganda, Kenya, Tanzania (chini ya jina la Tanganyika), Zanzibar, Nyasaland, Rhodesia, Bechuanaland, Basutoland na Swaziland chini ya utawala wao na baada ya kushinda katika vita huko Afrika ya Kusini walitawala Transvaal, Orange Free State, Cape Colony na Natal, na huko Afrika ya Magharibi walitawala Gambia, Sierra Leone, the Gold Coast na Nigeria.
Kaizari
Wakati wa ukoloni mtawala mkuu wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani alikuwa Kaizari Wilhelm II wa Ujerumani; kwenye sarafu ya rupia alionyeshwa pamoja cheo kwa lugha ya Kilatini "imperator".
Dola la Ujerumani
Ujerumani ilishindwa na tangu 8 Mei 1945 mataifa washindi walichukua mamlaka ya serikali katika Ujerumani. Marekani, Urusi, Uingereza na Ufaransa ziligawa nchi katika kanda za utawala. Maeneo yote yaliyotwaliwa na Hitler yalitengwa tena. Sehemu kubwa ya Ujerumani katika mashariki -takriban robo ya eneo lake hadi ya 1937- iliondolewa na kuwa sehemu ya Poland ilhali wakazi Wajerumani zaidi ya milioni 10 walifukuzwa.
Burundi
Mwaka 1894 Mjerumani wa kwanza alipita Burundi aliyekuwa Oskar Baumann. Wakati ule Ujerumani uliwahi tayari kuanzisha koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani lakini Wajerumani walichelewa kufika kaskazini-magharibi mwa maeneo waliyotazama kuwa sehemu yao.
Ujerumani
Imepakana na Denmark, Poland, Ucheki, Austria, Uswisi, Ufaransa, Luxemburg, Ubelgiji na Uholanzi.
Dola la Ujerumani
1949 Wajerumani walianza tena kujitawala katika nchi mbili. Kanda za Marekani, Uingereza na Ufaransa ziliungana kwa jina la Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Kanda la Kirusi lilikuwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani.
Ukoloni
Nchi za Afrika ziliwekwa rasmi chini ya ukoloni wa nchi za Ulaya mara baada ya Mkutano wa Berlin wa 1885 ulioitishwa na chansella wa Ujerumani Bismarck mwaka 1884-1885.
Ukoloni wa Ujerumani
Shirika za kwanza za kiraia za kudai makoloni zilianzishwa zilizojitahidi kuanzia miaka ya 1870. Shirika hizo ziliona mataifa mengine ya Ulaya yalikuwa na makoloni na kupata faida ilhali waliamini Ujerumani ilistahili kuyafuata. Pamoja na hao vyama vya kisiasa vyenye mwelekeo wa kizalendo vilidai pia kupata makoloni. Viliamini ya kwamba Ujerumani ilikuwa na hasara kutokana na uhamiaji wa mamilioni ya Wajerumani waliohamia Marekani, Amerika ya Kusini na Australia na kuwa wananchi wa pale. Iliaminika ya kwamba itawezekana kuwatuma wahamiaji kwenda makoloni ya Ujerumani kama yapo na hivyo kuwatunza kama raia wa taifa.
Washubi
Kabila la Washubi lilikuwa milki kamili wakati Ujerumani ikiitwaa na kuitawala Tanganyika, Rwanda na Burundi. Milki ya Washubi iliendelea kuwepo hata wakati wa utawala wa Mwingereza.
Walutheri
Barani Afrika Walutheri wako hasa katika nchi zilizokuwa makoloni ya Ujerumani, kama vile Tanzania, Namibia na Kamerun, lakini pia Ethiopia.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Kutokana na tabia yabisi ya nchi, maeneo makubwa yalikuwa na wakazi wachache tu. Hata hivyo Wajerumani walikuta upinzani mkali wa wenyeji, hasa Waherero na Wanama, walioshindwa katika vita vya miaka 1904-1908; takriban Waherero 80,000, Wanama 10,000 na Wajerumani 1,749 walikufa kutokana na mapigano hayo.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Tangu mwaka 1891 Windhuk ilikuwa mji mkuu wa koloni. Sawa na Namibia ya leo, koloni lilikuwa na eneo la kilomita za mraba 835,100. Eneo la hori ya Walfish Bay ilikuwa chini ya Uingereza, baadaye kama eneo la Afrika Kusini.
Dola la Ujerumani
Utawala wake ulilenga kwa vita kuu ya pili ya dunia iliyoanza 1 Septemba 1939. Katika miaka ya kwanza ya vita hii Ujerumani ilitawala sehemu kubwa ya Ulaya. 1942 jina lilibadilishwa kuwa "Dola la Ujerumani Kubwa" "(Kijer.: Grossdeutsches Reich)" na maeneo mengi ya Poland na Ulaya ya Mashariki yalitangazwa kuwa shemu za Dola.
Mkoa wa Bagamoyo (DOA)
Mkoa wa Bagamoyo ilikuwa mkoa mmojawapo kati ya mikoa 21 ya koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA = Deutsch Ostafrika) lililokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.
Historia ya Tanzania
Mwaka 1919 sehemu kubwa ya koloni la Kijerumani, ikiwa na wakazi 3,500,000 hivi, ilikabidhiwa rasmi mikononi mwa Uingereza kama eneo lindwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa kulingana na kifungo 22 cha mkataba wa Versailles.
Mfumo wa chama kimoja
Afrika ilikuwa na kipindi kirefu cha utawala wa chama kimoja baada ya mwisho wa ukoloni. Nchi nyingi zilizorithi katiba za vyama vingi vilibadilisha katiba na kuwa na mfumo wa chama kimoja.
Uario
Juhudi hizo hazikuzuia Uario kuendelea nje ya dola hilo, hasa kati ya makabila ya Kijerumani ambayo muda mfupi baadaye wakavamia Dola la Roma na kudhulumu Wakatoliki, hasa Hispania na Afrika Kaskazini.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani (JKK) ilikuwa jina la dola katika mashariki ya Ujerumani kati ya 1949 - 1990. Iliundwa 7 Oktoba 1949 katika eneo la ukanda wa utawala wa Kirusi kama nchi mshindi wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani (kwa Kijerumani "Deutsch-Südwestafrika") ilikuwa koloni la Ujerumani katika Afrika kuanzia mwaka 1884 hadi 1915. Leo hii ni nchi ya Namibia.
Historia ya Tanzania
Mkataba wa Versailles wa mwaka 1919 ulikuwa na kanuni za kuchukua makoloni yote ya Ujerumani na kuzikabidhi kwa mataifa washindi wa vita. Sehemu kubwa ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani iliwekwa chini ya utawala wa Uingereza, kasoro maeneo ya Rwanda na Burundi yaliyokabidhiwa mikononi mwa Ubelgiji.
Kampuni ya Kifalme ya Kiingereza kwa Afrika ya Mashariki
Mashindano juu ya Uganda kati ya Ujerumani na Uingereza uliharakisha uenezi wa kampuni. Mwaka 1890 Mjerumani Karl Peters alifanya mkataba na Kabaka Mwanga II wa Buganda ulioweka Buganda chini ya ulinzi wa Ujerumani lakini bila idhini ya serikali ya Berlin. Mapatano hayo yalisababisha kusainiwa kwa mkataba wa Helgoland-Zanzibar ulioweka Uganda chini ya Uingereza. Kampuni ya Mckinnon ilipewa kazi ya kutekeleza ulinzi juu ya Buganda kwa niaba ya London iliyosita bado kuanzisha koloni kamili.
Shirikisho la Mataifa
Katika Afrika shirikisho liliunda utaratibu mpya kwa ajili ya koloni za Ujerumani yaani Tanganyika, Rwanda, Burundi, Togo, Kamerun na Namibia.
Urundi
Urundi (kwa tahajia ya Kifaransa pia Ouroundi) ni jina la kihistoria kwa nchi ya Burundi. Wajerumani waliita nchi "Urundi" walipoanza kueneza utawala wao juu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani wakaitawala kwa njia ya . Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia eneo hili lilivamiwa na jeshi la Ubelgiji kutoka koloni ya Kongo ya Kibelgiji na kuwa eneo la kudhaminiwa chini Ubelgiji baadaye. Wabalgiji wakaitawala pamoja na Rwanda kwa jina la "Ruanda-Urundi" hadi uhuru kwenye mwaka 1962 na tangu wakati ule nchi inaitwa rasmi "Burundi".
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwaka 1886 Uingereza na Ujerumani walipatana juu ya ugawaji wa Afrika ya Mashariki na Sultani alipaswa kukubali tena. Katika mapatano hayo Sultani alibaki na visiwa vya Unguja, Pemba, Mafia na funguvisiwa ya Lamu pamoja na kanda la pwani barani lenye upana wa maili 10 kati ya mto Ruvuma upande wa Kusini na mto Tana upande wa Kaskazini, halafu miji ya Kismayu, Barawa, Merka na Mogadishu upande wa kaskazini zaidi. .
Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani
Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani (kwa Kijerumani "Gesellschaft für Deutsche Kolonisation", GfdK; kwa Kiingereza ""Society for German Colonization"") lilikuwa shirika la binafsi nchini Ujerumani lililoweka msingi kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani katika eneo la Tanzania ya leo.
Mkataba wa Helgoland-Zanzibar
Mkataba wa Helgoland-Zanzibar ulifanywa kati ya Ujerumani na Uingereza tarehe 1 Julai 1890. Pande zote mbili zilielewana juu ya mipaka ya makoloni yao au maeneo walimotaka kuwa na athira kuu katika Afrika.
Kamerun ya Kiingereza
Kamerun ya Kiingereza ilikuwa sehemu ya koloni la Kamerun ya Kijerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Mwaka 1914 koloni hili lilivamiwa na Uingereza kutoka Nigeria, Ufaransa kutoka maeneo yao ya Afrika ya Kifaransa na Ubelgiji kutoka Kongo. Mwaka 1916 jeshi la Kijerumani ilisalimu amri na koloni liligawiwa baina ya Uingereza na Ufaransa.
Koloni
Lakini kuna pia mifano ambapo mikataba asilia na wenyeji iliheshimiwa na mwisho wa ukoloni maeneo haya yamekuwa nchi huru. Kati ya mifano yake ni Falme za Kiarabu na Botswana iliyokaa nchi ya pekee nje ya Afrika Kusini ingawa serikali ya Afrika Kusini ilitaka iwe chini yake.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Tarehe 27 Aprili 1885 serikali ya Zanzibar ilituma barua Berlin kupinga kazi na madai ya kampuni na kutangaza maeneo ya Tanzania ya leo kama milki yake. Iliongeza pia wanajeshi wake barani zilizokuwa chini ya amri ya mwanajeshi mstaafu Mwingereza Matthews. Hapo serikali ya Berlin ilituma kikosi cha manowari kwenda Bahari Hindi.
Mkoa wa Kilwa (DOA)
Mkoa wa Kilwa ilikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Mwaka 1915 nchi ilivamiwa na jeshi la Uingereza na Muungano wa Afrika Kusini na utawala wa Kijerumani ukaisha.
Afrika ya Magharibi
Ukanda wa Afrika ya Kakazini ya UM una nchi 16 zifuatazo pamoja na visiwa vya Kiingereza vya Saint Helena:
Karl Peters
Aliporudi Ujerumani mwaka 1883 alijishughulisha na siasa ya kudai koloni kwa Ujerumani. Peters alikuwa amejifunza habari za Afrika ya Mashariki alipokaa Uingereza. Hadi wakati ule hakukuwa na koloni la Wazungu upande huo wa Afrika, isipokuwa pwani ya Msumbiji iliyotawaliwa na Ureno, lakini nchi za Ulaya zilikuwa zinaandaa mkutano wa Berlin wa 1885 ili kugawana Afrika. Aliamini ya kwamba watu weusi ni dhaifu, hivyo wanapaswa kutawaliwa na wale weupe wenye nguvu.
Tauni
Ni maarufu juhudi za Wajerumani kukomesha tauni katika koloni lao la Afrika Mashariki ya Kijerumani mwishoni mwa karne ya 19 kwa kulipa kiasi kadhaa kwa kila mzoga wa panya, mnyama anayesambaza bakteria hizo.
Ethiopia
Ethiopia ni moja ya nchi mbili za Afrika ambazo hazikutawaliwa na wakoloni wakati walipong’ang’ania Afrika. Nchi nyingine ni Liberia. Kabla ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Ethiopia ilivamiwa na Waitalia (1936) lakini ilipata uhuru wake tena baada ya miaka michache.
Mkutano wa Berlin wa 1885
Mengineyo ni kwamba mkutano ulisababisha kuongezeka kwa juhudi za mataifa ya Ulaya kugawa Afrika kati yao. Mnamo 1895 zilibaki nchi za kujitawala Ethiopia, Liberia pamoja na jamhuri za makaburu Dola Huru la Oranje na Transvaal pekee. Jamhuri mbili za makaburu zilitwaliwa na Uingereza kwa njia ya vita baina ya miaka 1899 na 1902. Miaka 15 baada ya mkutano Afrika yote iligawiwa tayari kati ya mataifa ya Ulaya isipokuwa nchi za Liberia na Ethiopia.
Kampeni za Kivita katika Afrika ya Mashariki (Vita ya Kwanza ya Dunia)
Wapiganaji katika vita hii walikuwa Schutztruppe (jeshi la kikoloni cha Kijerumani) lililofanywa hasa na askari Waafrika waliosimamiwa na maafisa Wajerumani pamoja na walowezi Wajerumani na wanamaji wa manowari ya Kijerumani waliokaa Afrika ya Mashariki wakati wa mwanzo wa vita 1914.
Helgoland
Mapatano kati ya Ujerumani na Uingereza ya tarehe 01. 07. 1890 yalisuluhisha maswali mbalimbali kuhusu mipaka ya maeneo yao katika Afrika ya Mashariki, ya Kusini-Magharibi na ya Magharibi. Maeneo mawili yaliyoangaliwa hasa na watu yalikuwa Zanzibar na Helgoland. Hivyo mapatano yamejulikana zaidi kwa jina la Mkataba wa Helgoland-Zanzibar ingawa jina rasmi lilikuwa "Mkataba kuhusu koloni na Helgoland" ikiwa visiwa viwili vilikuwa tu vipengele katika orodha ndefu ya maswali yaliyopata usulihisho.
Ukoloni wa Ujerumani
Ujerumani ulipoteza udhibiti wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia iliyoanza mwaka wa 1914 na makoloni yake yalikamatwa na maadui zake katika vita. Vitengo vingine vya kijeshi viliendelea kupigana kwa muda mrefu: Afrika Kusini-Magharibi (leo Namibia) vilijitoa mwaka wa 1915, Kamerun mwaka wa 1916 na jeshi la Afrika Mashariki ya Kijerumani tu mwaka wa 1918 mwisho wa vita.
Mkataba wa Helgoland-Zanzibar
Pande zote mbili zilipatana kuhusu utawala wa Kijerumani katika eneo ambalo likawa Namibia baadaye. Wajerumani walikubali kutovuka mstari wa mto Oranje upande wa kusini na kukubali utawala wa Waingerezea juu ya Botswana.
Ukoloni
1. Ubelgiji ilikuwa na maeneo ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Rwanda ya leo
Julius von Soden
Julius von Soden (5 Februari 1846 - 2 Februari 1921) alikuwa mwanasiasa wa Ujerumani aliyetawala makoloni mawili ya nchi hiyo barani Afrika: Kamerun na Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Emil von Zelewski
Mwaka 1891 serikali ya Ujerumani ilibadilisha hali ya eneo la kampuni kuwa koloni kamili la Dola la Ujerumani. Machi 1891 jeshi la Wissmann lilipewa cheo cha kuwa sehemu rasmi ya jeshi la Ujerumani kwa jina la "Schutztruppe" yaani jeshi la ulinzi la koloni. Wissmann alipoitwa kuwa gavana wa kwanza wa Ujerumani katika Afrika ya Mashariki Zelewski alikuwa kamanda wa jeshi la ulinzi.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Hapa alifaulu kushawishi watawala wa Usagara, Nguru, Useguha na Ukami kutia sahihi kwenye mikataba ya Kijerumani ambayo hawakuielewa. Mikataba hii ilisema ya kwamba mtawala alikabidhi kwa kampuni nchi yake pamoja na haki juu ya ardhi na mali yote.
Serikali ya Víchy
Tangu mwisho wa 1942 Ujerumani ulipeleka wanajeshi pia katika kusini ya nchi baada ya Wamarekani kufika Afrika ya Kaskazini na kutisha utawala wao katika kusini ya Ulaya.
Togo ya Kijerumani
Togo ya Kijerumani ilikuwa koloni ya Ujerumani kati ya 1884 na Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.
Ukoloni wa Ujerumani
Ukoloni wa Ujerumani ulijumuisha makoloni ya Dola la Ujerumani nje ya nchi katika kipindi cha kuanzia mwaka 1884 hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Mwaka 1922 eneo likawa eneo la kudhaminiwa kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa kwa jina la Afrika ya Kusini-Magharibi (South-West Africa). Hatua hiyo ilikuwa msingi kwa uhuru wa Namibia kama nchi ya pekee nje ya Afrika Kusini.
Historia ya Afrika
Wafaransa wakachukuwa Afrika Magharibi na Kaskazini na kwa hivyo nchi za Afrika Magharibi: Dahomey (sasa Benin), Guinea, Mali, Cote d'Ivoire, Mauritania, Niger, Senegal na Volta ya Juu (sasa Burkina Faso) zilikuwa chini ya utawala wake. Hali kadhalika, Algeria, Tunisia na Morocco zilitawaliwa na wao. Aidha, Wafaransa walitawala Togoland, Somaliland, Madagascar, Comoro, na Reunion.
Ukoloni
3. Ufaransa ilikuwa na Algeria, Benin, Cameroon, Chad, Cote d'Ivoire, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jibuti, Komoro, Gabon, Guinea, Madagaska, Mali, Mauritania, Moroko, Niger, Senegal, Togo, Tunisia na sehemu nyingine kwa muda.
Kampeni za Kivita katika Afrika ya Mashariki (Vita ya Kwanza ya Dunia)
Dhidi yao walisimama jeshi dogo la kikoloni la Kiingereza katika Kenya na Rhodesia, halafu vikosi vya jeshi la kikoloni la Uhindi ya Kiingereza na vikosi kutoka Afrika Kusini na Afrika ya Magharibi.Pia walishiriki vikosi vya Force Publique ya Kibelgiji kutoka Kongo. Tangu mwaka 1916 jeshi la kikoloni la Kireno katika Msumbiji liliingia upande wa Uingereza.
Mikakati ya jeshi la kikoloni la Kijerumani lililoongozwa na Luteni Koloneli (baadaye "Meja-jenerali") Paul Emil von Lettow-Vorbeck ililenga kuwalazimisha wapinzani hasa Waingereza kutumia wanajeshi wengi iwezekanavyo katika Afrika kwa shabaha ya kuwazuia wasipatikane kwenye vita ya Ulaya.
Mkwawa
Mwaka 1888/1889 utawala wao ulitikiswa na vita ya Abushiri lakini baada ya kushinda upinzani wa Waafrika wa pwani Wajerumani walilenga kuimarisha utawala wao juu ya sehemu za bara.
Mkimbizi
Ingawa haikukubalika na Muungano wa nchi rafiki zilizokutana mjini Potsdam, mamia ya maelfu ya raia wa kabila la Kijerumani waliokuwa wakiishi nchini Yugoslavia na Romania walifukuzwa nchini humo kufanya kazi ya utumwa katika nchi ya Umoja wa Kisovyeti na hatimaye kufukuzwa hadi Ujerumani iliyokuwa iliyotawaliwa, Ujerumani iliyokuwa chini ya nchi rafiki na hatimaye hadi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani, Austria na Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Huu ulikuwa uhamisho mkubwa zaidi katika historia. Wajerumani milioni 15 waliathirika, na zaidi ya milioni mbili walikufa kufukuzwa kwa raia wa Kijerumani. (Angalia Wajerumani kuhama kutoka Ulaya ya Mashariki.) Kati ya mwisho wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia na ujenzi wa Ukuta wa Berlin mnamo mwaka wa 1961, zaidi ya wakimbizi 563,700 kutoka Ujerumani ya Mashariki walisafiri hadi Ujerumani ya Magharibi wakitoroka uvamizi wa Kirusi.
Eneo la kudhaminiwa
Nchi hizi zilikuwa zote koloni za Ujerumani katika Afrika.
Ukoloni wa Ujerumani
Hivyo utawala wa Ujerumani juu ya maeneo katika Afrika, Pasifiki na Asia ulianzishwa ukaendelea haraka kuwa ukoloni kamili ambako Wajerumani walichukua mamlaka yote.
Shirikisho la Mikronesia
Mwisho wa karne ya 19 Hispania iliuza koloni kwa Ujerumani; utawala wa Kijerumani ulikwisha katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia ukachukuliwa na Japani hadi mwisho wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Ruanda-Urundi
Ubelgiji ilitawala nchi zote mbili kama eneo moja la "Ruanda - Urundi". Wakati wa mwisho wa utawala wa kikoloni sehemu zote mbili ziliachana tena na kuingia katika uhuru kama nchi mbili za Rwanda na Burundi.
Schutztruppe
Katika miaka iliyofuata vikosi vilivyoitwa "Schutztruppe" viliundwa pia katika koloni za Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani (Namibia) na Kamerun. Mwaka 1896 vikosi hivi katika koloni viliunganishwa kama mkono wa pekee wa jeshi la Ujerumani chini ya amri kuu ya Kaisari mweyewe; Schutztruppe ndani ya ya kila koloni ilikuwa chini ya mamlaka ya gavana wa koloni.
Ukoloni wa Ujerumani
Mwaka 1884 Bismarck alikubali maombi ya wafanyabiashara waliofanya mikataba na watawala wadogo wa Kiafrika na kwenye visiwa vya Bahari Pasifiki akawapa barua ya kutambua mikataba yao na kutangaza ulinzi wa serikali yake kwa maeneo husika kwenye pwani za Afrika Kusini-Magharibi (baadaye Namibia), Togo na Kamerun. Katika hatua hii Bismarck hakulenga kuanzisha makoloni aliyoona kuwa na gharama kubwa mno kwa serikali, aliwaza ya kwamba ingetosha kuwasaidia wafanyabiashara wenye mikataba na watawala wa kienyeji na hivyo kuhakikisha faida ya biashara huru kwa makampuni ya Kijerumani. Hii ni sababu ya kwamba Bismark hakukubali jina la "koloni" kwa maeneo alikotoa tangazo la ulinzi, bali aliyaita "Schutzgebiet" (eneo lindwa) lililokuwa jina la makoloni ya Ujerumani hadi mwisho.
Mikoa ya Tanzania
Wakati wa ukoloni wa Kijerumani eneo la Tanzania Bara (=Tanganyika) lilikuwa pamoja na Rwanda na Burundi kama Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Mwaka 1913 eneo lote liligawiwa kwa mikoa 21 na maeneo matatu ya wawakilishi wakazi. Mikoa 19 ilikuwa chini ya wakuu wa mkoa wa kawaida yaani maafisa waraia Wajerumani (jer. "Bezirksleiter" au "Bezirkamtsmann") waliyemwakilisha gavana na mikoa miwili ilikuwa chini ya mamlaka ya kijeshi yaani afisa wa jeshi la kikoloni la schutztruppe.
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
"
Kampuni hii ilichukua nafasi ya Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani lililotangulia mwaka 1884. Wawakilishi wake walisafiri mwaka uleule Zanzibar na kuingia Tanganyika barani. Walitembelea machifu kadhaa upande wa mashariki wa maeneo chini ya utawala wa Zanzibar kwenye pwani. Hapa waliongea vizuri na machifu wakawaambia ya kwamba mfalme mkubwa huko Ulaya anawapenda yu tayari kuwasaidia dhidi ya maadui na pia dhidi ya Wazanzibari. Waliombwa kukubali urafiki na mfalme mkubwa wa Berlin na kutia sahihi mikataba ya urafiki na ulinzi. Machifu kadhaa walitia sahihi kwenye mikataba yaliyoandikwa kwa Kijerumani bila kuelewa walichofanya wala yaliyomo ya mikataba ile. Maneno ya mle yalisema ya kwamba chifu anakabidhi nchi yake yote kwa shirika pamoja na haki za matumizi na haki za mali ya ardhi, biashara na kodi.
Historia ya Afrika
Wajerumani nao wakachukua Togoland, Cameroon na baadhi ya nchi katika Afrika ya Magharibi na Afrika ya Mashariki, lakini baada ya vita vya kwanza vya dunia wakanyang'anywa.
Ukoloni
Nchi zilizojenga ukoloni huo Afrika zilikuwa Uingereza, Ufaransa, Ureno, Ujerumani, Uhispania, Italia na Ubelgiji. Uholanzi karne za nyuma ilikuwa na Afrika Kusini.
Mkoa wa Rufiji (DOA)
Mkoa wa Rufiji ulikuwa mkoa mmoja kati ya mikoa 21 ya koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (DOA, Deutsch Ostafrika) iliyokuwa mtangulizi wa nchi za Tanzania, Rwanda na Burundi wa leo.
Afrika ya Kusini-Magharibi
Koloni la awali la Ujerumani lilivamiwa na Uingereza na Afrika Kusini wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na pamoja na makoloni mengine ya Ujerumani liliwekwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa.
Historia ya Tanzania
Koloni lile la Kijerumani lilikuwa kubwa kuliko Tanganyika ya baadaye, maana ilijumlisha pia maeneo ya Rwanda na Burundi pamoja na sehemu ndogo ya Msumbiji.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Lakini mwandamizi wake Sultani Seyyed Khalifa aliwapa Wajerumani walichotaka. Tarehe 15 Agosti 1888 wawakilishi wa kampuni ya Kijerumani walifika kwenye mabandari yote wakatangaza utawala wao kwa niaba ya sultani.
Kondoa-Irangi
Kondoa-Irangi ni jina la kihistoria kwa ajili ya mmojawapo kati ya mikoa ya kiutawala katika koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (leo hii: Tanzania, Rwanda na Burundi).
Visiwa vya Marshall
Mwisho wa karne ya 19 Ujerumani ulianzisha ukoloni juu ya visiwa ukaviunganisha kiutawala na Guinea Mpya ya Kijerumani.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Mwaka 1913 takwimu ya Wajerumani ilihesabu wakazi Waafrika 7,645,000, Waasia (Wahindi na Waarabu) 14,898 na Wazungu 5,336, kati yao Wajerumani 4,107. Nusu ya wakazi wote waliishi katika eneo la maziwa makubwa ambako serikali ya kikoloni iliacha maeneo ya Rwanda (wakazi 2,000,000), Burundi (1,500,000) na Bukoba (275,000) kama maeneo lindwa chini ya watawala wa kienyeji waliosimamiwa na afisa mkazi Mjerumani.
Ukoloni
4. Italia ilikuwa na Eritrea, Libya na Somalia ya Kiitalia; pia Ethiopia kwa miaka mitano tu (1936-1941).
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani
Dola nyingine ya Kijerumani ilianzishwa katika maeneo ya kanda za utawala ya Marekani, Uingereza na Ufaransa kwa jina la "Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani" (SJU): Ujerumani ya Magharibi.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Historia ya koloni ilikuwa na awamu tatu:
Ukoloni wa Ujerumani
Pamoja na wafanyabiashara walijitokeza wanasiasa wa mwelekeo wa kizalendo walioona ya kwamba nchi kubwa kama Ujerumani ingestahili kujipatia makoloni kama nchi nyingine za Ulaya. Walikazia uhamiaji wa karne ya 19 ambako Wajerumani milioni 5 waliondoka kwao wakihamia Marekani, Amerika ya Kusini au Australia wakadai makoloni ya Kijerumani kwa shabaha ya kuwatunza wahamiaji kama raia wa Ujerumani. Vyama vya kisiasa vya kizalendo viliingia pia katika bunge la Ujerumani na kutangaza madai hayo pale.
Mkataba wa Helgoland-Zanzibar
Uingereza ulikubali koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (Tanganyika, Rwanda, Burundi za leo). Waingereza waliahidi kumshawishi Sultani wa Zanzibar ili awaachie Wajerumani haki za Zanzibar huko Tanganyika.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Baada ya upinzani wa wenyeji wa pwani mwaka 1889/1890 wakiongozwa na Abushiri na Bwana Heri serikali ya Ujerumani iliamua kutwaa mamlaka kutoka kwa kampuni na kufanya eneo lote kuwa koloni la Dola la Ujerumani badala ya shirika.
Kampeni za Kivita katika Afrika ya Mashariki (Vita ya Kwanza ya Dunia)
Katika awamu ya kwanza ya vita vikosi vya Schutztruppe vilishambulia reli ya Uganda na vituo vya mpakani na Kenya. Waingereza walijibu kwa kukusanya walowezi wao katika Kenya bila kufaulu kuwazuia Wajerumani walioteka mji wa Taveta. Hiyvo Waingereza walichukua askari 12,000 Wahindi na 2 Novemba 1914 walishambulia Tanga. Lakini askari Waafrika wa jeshi la Kijerumani waliwashinda Tanga na baadaye pia Longido karibu na mlima Kilimanjaro, wengine huko Yasini.