Lugha ni nini?
Lugha
Lugha (kutoka neno la Kiarabu: لغة) ni utaratibu wa kuwasiliana kati ya binadamu (wengine wanadai hata kati ya viumbe wenye akili).
NG
Lugha: 20
Kiswahili
Lugha ina maendeleo: inaweza kukua, kukwama au kufa. Athira nyingi hutokea bila mpangilio pale ambako wasemaji wanapokea maneno mapya, wanaacha kutumia maneno mengine au hubadilisha kawaida ya matamshi au sarufi. Haya yote hutokea pia katika uwanja wa Kiswahili.
Lugha ya taifa
Sifa za lugha rasmi
- Lugha hiyo lazima iwe sanifu.
- Inaweza kuwa lugha ya Taifa au la.
- Haifuati kabila au mchanganyiko wa makabila yaliyopo nchini
- Yaweza kuwa lugha ya kigeni kama vile Kiingereza, Kijerumani au Kifaransa, kuchaguliwa au kuteuliwa kwa lugha hiyo hutegemea utawala uliopo.
Ethiopia
Lugha
Kiswahili
Lugha hii leo imekuwa na umuhimu mkubwa duniani kwa jumla, na hasa Afrika, kwa sababu ya kuenea kwake nchi mbali mbali, na kukusanya kwake watu wa makabila na nchi kadha wa kadha wakaweza kufahamiana kwa lugha moja, hasa ilivyokuwa ni lugha mojawapo katika lugha kubwa za Africa ambazo zinachukuwa mahala pa lugha za kigeni na Wakoloni, kama Kiarabu, Kiurdu, Kiebrania, Kireno na kadhalika.
Lugha
Hii ni lugha ambayo huwasilishwa kwa njia ya maandishi. Hii ni kiwakilishi cha lugha ya mazungumzo katika mfumo wa maandishi. Lugha ya maandishi ni changa kwani imeanza milenia za hivi karibuni baada ya kuvumbuliwa kwa maandishi.
Lugha ya kufundishia
Lugha ya kufundishia ni lugha maalumu inayoteuliwa kutumika kutoa elimu rasmi katika taifa husika.
Wanyiha
Lugha yao ni Kinyiha.
Lugha
Leo ulimwenguni mathalan, kuna lugha karibu 6,700, zikiwa 1,000 katika bara la kaskazini na la kusini la Amerika, 2,000 zikiwa kwenye bara la Afrika, 230 katika bara la Ulaya, 2,200 katika bara la Asia, na 1,300 katika bara la Oshania (Australia na nchi jirani nayo).
Lama
Lama (kitibeti: བླ་མ་; Wylie: bla-ma) ni cheo cha heshima kwa mwalimu wa kidini wa Tibet. Jina hili linafanana na lile la kisanskriti 'guru' ("taz." Ubuddha wa kitibeti na Bön).
Kilatini
Kilatini ni lugha ya kihistoria ambayo siku hizi haina tena wasemaji kama lugha ya kwanza, lakini bado hufundishwa katika shule na vyuo na hata kutumiwa kama lugha ya pili. Kilatini ilikuwa lugha hai takriban kati ya 500 KK na 600 BK na baadaye lahaja zake ziliendelea kuwa lugha za pekee zinazojulikana kama lugha za Kirumi.
Wavinza
Lugha yao ni Kivinza.
Kiha
Kiha ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Waha.
Tovuti
Tovuti ni mkusanyiko wa kurasa zilizoandikwa kwa lugha mbalimbali za tarakilishi kama vile HTML, PHP, XHTML na kadhalika na ambazo kwa pamoja hujumuika katika kutoa habari au maelezo kuhusu jambo fulani. Lugha hizi, yaani HTML, PHP, XHTML na kadhalika zinaweza tu kusomwa na kutafsiriwa na programu kama vile Internet Explorer Google Chrome na Mozilla Firefox kwa lugha ambayo inaweza kueleweka na binadamu. Wingi wake ni "tovuti" vile vile. Tovuti zote pamoja zinaitwa "mtandao" au "Intaneti" au "wavuti".
Silaha
Silaha ni kifaa cha upiganaji dhidi ya wanadamu au wanyama.
Kiebrania
Lugha ya Kiebrania (עברית "‘Ivrit", ) ni moja ya lugha za kisemiti na moja kati ya lugha mbili za kitaifa nchini Israel (pamoja na Kiarabu). Ni kati ya lugha za kale zaidi duniani.
Falsafa
Falsafa (kutoka Kigiriki "φιλοσοφία" "filosofia = pendo la hekima") ni jaribio la kuelewa na kueleza ulimwengu kwa kutumia akili inayofuata hoja za mantiki.
Tungo
Tungo ni neno au nomino inayotokana na kitenzi "tunga". Kutunga ni kuweka/kushikamanisha vitu pamoja kwa kutumia kitu kama kamba au uzi kwa kupitishia ndani yake. Kwa mfano, unaweza kutunga vitu kama samaki, shanga, simbi na kadhalika.
Lugha
Hii ni lugha ambayo huwasilishwa na watu kwa njia ya mazungumzo ya mdomo - na hurithishwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine kwa njia ya mazungumzo. Lugha ya mazungumzo ni kongwe, hai na halisi zaidi ya mzungumzaji na ina maana nyingi, kwani mzungumzaji na msikilizaji huwa ana kwa ana katika mazingira mamoja.
Utani
Utani ni maneno ya mzaha yenye ukweli ndani yake. Utani kama kipengele kimojawapo cha sanaa na maigizo huonesha uhusiano mwema wa jamii unaowawezesha wanajamii hao kufanyiana maneno ya mzaha na hata kuchukuliana vitu bila kukasirikiana.
Lugha
Kwa kawaida, lugha ni sehemu ya utamaduni wa umma fulani. Lugha ya aina hii inaitwa lugha asilia. Lakini pia kuna lugha za kuundwa.
Lugha
Hakuna lugha bora zaidi duniani, kwa kuwa lugha zote zina ubora, mradi zikidhi matakwa ya jamii husika.
Pijini na krioli
Lugha ya Pijini hutokana na maingiliano ya watu. Hivi ni kusema kuwa Pijini ni zao la hali ya wingilugha katika jamii. Huzuka tu baina ya wazungumzaji wa lugha tofauti wanaohitaji lugha moja ya dharura ya mawasiliano. Krioli ni lugha ambayo wazungumzaji wake hujifunza kama lugha yao ya kwanza wanapozaliwa.
Nadharia ya Kiswahili
Lugha ni sauti za nasibu zenye mpangilio maalumu zilizokubaliwa na watu ili zitumike kwa mawasiliano.
Msimu (lugha)
Ya tatu ni utani, utamaduni wa kutaniana. Jambo lingine linalosababisha kuzuka kwa misimu, msimu huu hubeba kejeli na dhihaka.
Wanyamwezi
Lugha yao ni Kinyamwezi.
Lugha fasaha
Lugha fasaha (kutoka maneno ya Kiarabu) ni lugha inayozingatia kanuni za matamshi, muundo na mantiki katika lugha hiyo.
Kihungaria
Kihungaria (pia: KiMadyar, Kihungaria: "magyar" au "magyar nyelv") ni lugha ya Kiugori ya magharibi katika jamii ya lugha za Kifini-Kiugori.
Lugha ya kupangwa
Lugha ya kupangwa ni aina ya lugha ya kuundwa. Kwa kawaida, msemo "lugha ya kupangwa" unatumika kwa lugha zile ambazo ziliundwa kwa ajili ya utumiaji wa kawaida baina ya watu.
Diglosia
Diglosia (kutoka neno la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki linalomaanisha "lugha mbili") ni hali inayotokea mahali ambapo kuna aina mbili za lugha moja, kila lahaja ikitumika kwa mahitaji maalumu. Kwa mfano lugha ya Kiarabu: kuna aina mbili za lugha hiyo moja:
Kibulgaria
Kibulgaria (kwa Kibulgaria: български език, bălgarski ezik [ˈbɤ̞lgɐrski ɛˈzik]) ni moja kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya kinachozungumzwa zaidi katika nchi ya Bulgaria.
Kialbania
Kialbania (kwa Kialbania "shqip" au kirefu "gjuha shqipe") ni lugha ya pekee kati ya lugha za Kihindi-Kiulaya.
Lahaja sanifu
Lahaja sanifu (au lugha sanifu) ni lahaja ambayo imeteuliwa kutoka lahaja nyingine kutumika kwa upana zaidi kuliko lahaja za kawaida. Lahaja sanifu hutumika hasa kwa mawasiliano baina ya wasemaji wa lahaja tofauti za lugha moja; tena, hutumika katika shughuli zilizo rasmi. Ili kuwa sanifu, lahaja teule hufanyiwa marekebisho madogomadogo upande wa matamshi, sarufi na semantiki. Marekebisho hayo yanawezekana kutokea bila watu kujua.
Pijini na krioli
Lugha zote mbili, Pijini na Krioli, ni lingua franka. Lugha za Pijini na Krioli huzuka ili kuwaunganisha watu wanaozungumza lugha mbalimbali ili waweze kuelewana. Lugha kama hizo, ambazo huwaunganisha watu wa makabila au mataifa mbalimbali, huitwa lingua franka, lugha sambazi, lugha za mawasiliano mapana, lugha za mahusiano na maingiliano, lugha unganishi na hata lugha za biashara. Kwa misingi hii basi, lugha za Pijini na Kirioli ni lingua franka ambazo hutokana na watu wa lugha mbalimbali kukutana na kuwepo kwa hitaji la mawasiliano baina yao.
Nyanja za lugha
Ni utanzu wa sauti unaojishughulisha na matamshi au vitamkwa katika lugha, KWA mfano a, b, c n.k.
Dawa
Dawa (kwa Kiingereza "drug") ni dutu lolote -kama si chakula- ambalo linabadilisha hali ya mwili au ya roho ya mtu baada ya kuingizwa mwilini mwake.
Twiga
Twiga hula majani ya miti, na pia hula nyasi nyingi na matunda. Ulimi wake ni mgumu sababu mlo wa twiga huhusisha miiba pia. Twiga anaweza kula mpaka kilo 29 za majani kwa siku, lakini anaweza hata kustahimili kwa kilo 6.8 tu za nyasi. Twiga hula kidogo sana kwa sababu hupata chakula chenye virutubisho vingi sana na pia mfumo wake wa mmeng’enyo wa chakula ni wa uhakika sana. Twiga pia huweza kukaa kwa vipindi virefu bila kunywa maji. Ulimi wa twiga una urefu wa takribani sentimeta 45.
Kimulaha
Kimulaha ilikuwa lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya iliyozungumzwa na Wamulaha. Imekadiriwa kuwa hakuna wasemaji wa Kimulaha tangu miaka ya 1950, yaani lugh imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimulaha iko katika kundi la Kikwalean.
Lugha ya taifa
Tofauti katika maana, Lugha ya Taifa ni lugha iliyokubaliwa kitaifa itumike katika mawasiliano yake, kwa mfano, lugha ya Kiswahili iliteuliwa kuwa lugha ya Taifa mwaka 1964 lakini lugha rasmi ni lugha iliyoteuliwa na kuchaguliwa na serikali itumike katika shughuli za kiserikali, kwa mfano, kiingereza.
Pua
Pua ni kiungo cha mwili wa watu na wanyama vertebrata chenye tundu kilicho juu ya mdomo. Kazi yake ni kunusa harufu ya vitu.
Isimu
Isimu (au "maarifa ya lugha") ni sayansi inayochunguza lugha. Imegawiwa katika matawi mbalimbali:
Wakwavi
Lugha yao inaitwa Kikwavi.
Faila
Faila (kutoka Kilatini "phylum", yaani: kabila, ukoo), pia "kabila" katika biolojia ni ngazi ya uainishaji wa kisayansi iliyopo baina ya himaya na ngeli. Kwa Kiingereza faila huitwa "phylum" kama inahusu wanyama na "division" kama inataja mimea.
Lugha ya kidini
Lugha ya kidini ni lugha inayotumiwa pekee katika maisha ya kidini kama vile kwa shughuli za liturujia, sala au maandiko matakatifu, wakati wasemaji au wasomaji wa lugha hii ya kidini hutumia lugha nyingine katika maisha ya kawaida.
Shairi
Shairi ni sehemu ya fasihi. Mashairi ni tungo zenye kutumia mapigo ya silabi kwa utaratibu maalumu wa kimuziki kwa kutumia lugha ya mkato, lugha ya picha na tamathali za semi.
Maghani
Maghani ya Kawaida ni maghani yanayosifia mtu, kitu au hali katika jamii
a) Majigambo au Kivugo
Haya ni maghani ambayo mtunzi hujisifia (kujigamba) namna alivyo hodari katika nyanja fulani. Tungo hizi hutumia chuku na maneno ya kejeli kuwadunisha wapinzani wa mtunzi.
Sifa za Majigambo
• Hutumia nafsi ya kwanza
• Msimulizi hutumia maneno ya kujigamba
• Msimulizi hutumia chuku kwa wingi ili kujisifu
• Hutungwa kwa ubunifu mkubwa na hutumia mbinu kama sitiari, vidokezi, ishara n.k
• Majigambo mengi huwa mafupi, lakini baadhi yake huwa marefu.
• Huwa na matendo matukufu ya msimulizi
• Huwa na ahadi za matendo kutoka kwa msimulizi
Ulimi
Ulimi ni msuli ambao hupatikana ndani ya kinywa ambao husaidia umeng'enyaji wa chakula katika mfumo wa chakula wa wanyama.
Kinama
Kinama ni jina la lugha tofauti, k.m.
Kihindi
Lugha imetoka katika Sanskrit ya kale iliyokuwa lugha ya chanzo cha utamaduni wa Uhindi.
Lugha ya maandishi
2.Lugha ya maandishi haina hadhira ila lugha ya mazungumzo ina hadhira.
Nyanja za lugha
Ni mfumo wa kanuni na taratibu za lugha zinazomwezesha mzawa au mtumiaji wa lugha kuweza kuitumia lugha hiyo kwa ufasaha.Ni utanzu wa sarufi unaojishughulisha na muundo wa maneno katika tungo.
Pijini
Kwa maneno mengine, pijini ni lugha ambayo huzuka pale ambapo makundi mawili ya watu wenye lugha mbalimbali yanapokutana na haja ya mazungumzo hutokea. Mara nyingi ni lugha za biashara hasa.
Kilituanya
Kilituanya ("lietuvių kalba") ni lugha ya Lituanya
Ulimi
Ulimi husaidia katika umezaji wa chakula katika mfumo wa mnyama. Pia ulimi husaidia katika ulainishaji wa chakula ili kiweze kulainika na kusagwa na meno na kisha kumezwa kwenda katika mifumo mingine ya chakula katika mwili wa mnyama au binadamu .
Lugha ya kigeni
Lugha ya kigeni ni lugha yoyote ambayo haipatikani katika mazingira ya mtoto, hivi kwamba hawezi kujifunza bila kufundishwa. Au ni lugha tofauti na ile ya nchi yake asili.
Lava
Lava (kutoka neno la Kiingereza larva ambalo lina asili ya Kilatini) ni mtoto wa mdudu au wa mmojawapo wa invertebrata au samaki katika hatua za awali za ukuaji wake.
Siku ya Kimataifa ya Lugha ya Mama
Tarehe 21 Februari imetangazwa kuwa Siku ya Kimataifa ya Lugha ya Mama na UNESCO tarehe 17 Novemba 1999. Tangu tarehe ile imetambuliwa pia na Umoja wa Mataifa katika azimio lake la 16 Mei 2007, lililotangaza mwaka wa 2008 kuwa Mwaka wa Lugha wa Kimataifa.
Dunia Uwanja wa Fujo
Lugha sanifu ni mojawapo ya lugha ambayo mwandishi ametumia toka mwanzo hadi mwisho. Lugha iliyotumika ni Kiswahili sanifu.
Wiki
Wiki (kutoka neno la Kihawaii linanomaanisha 'kasi'". "Wiki" imetafsiriwa na watu kimzaha "What I Know Is", yaani, "ninachojua ni") ni tovuti ambayo inaruhusu kwa urahisi uundaji na uhariri wa idadi yoyote ya kurasa za mtandao zilizoshikamana kwa kutumia lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari.|lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari. Wiki kwa kawaida zinaendeshwa na programu ya Wiki. Mara nyingi Wiki hutumika kuunda tovuti zinazoshirikiana kuziendesha tovuti za kijamii, kwa kuandika {habari za kibinafsi{/0}, katika kushirikisha mitandao na usimamizi wa mifumo ya maarifa.
Lugha ya kikabila
Lugha ya kikabila (kwa Kiingereza: "vernacular language") ni lugha inayotumiwa hasa na watu wa kabila fulani, isifikie kiwango che kutumika katika nchi nzima.
Mpwa
Ukilinganisha na lugha za Ulaya, zile za Kibantu zinazingatia zaidi umri na hasa jinsia za wazazi na ndugu zao. Hivyo, kwa Kiingereza "nephew" linaweza kumaanisha "mpwa" lakini pia "mtoto" (ikiwa anayesema ni wa jinsia ileile ya mzazi).
Mawasiliano
Kujifunza Lugha ni jambo la kawaida katika utoto wa binadamu. Lugha nyingi hutumia mifumo ya sauti au ishara ambazo huwezesha mawasiliano baina ya mtu na wenzake. Kuna maelfu ya lugha, nazo huwa na sifa bainifu, ingawa nyingi ya sifa hizi huwa na upekee.
Msimu (lugha)
Ya nne ni maendeleo ya sayansi na teknolojia: hayo pia huwa chanzo cha misimu; vitu vipya vinavyojitokeza katika jamii vinadai uwepo wa maneno yanayozuka, kwa mfano, bajaji na digitali.Katika misimu kuna aina tatu ambazo ni:
Meza (samani)
Meza (kutoka Kireno na kwa asili zaidi kutoka Kilatini "mensa") ni kipande cha samani. Tunaweka vitu juu ya meza, mara kwa mara na kwa muda mfupi, kwa mfano chakula, visu, vikombe vya vinywaji, kitabu, ramani, karatasi wakati wa kuandika, na vitu kwa ajili ya kujifurahisha n.k.
Nyanja za lugha
Ni utanzu wa sarufi unaojishughulisha na maumbo ya maneno katika tungo.
Sanaa
Sanaa (kutoka neno la Kiarabu) ni ufundi anaoutumia mwanadamu ili kuwasilisha fikra au mawazo yaliyo ndani ya akili yake.
Anthropolojia ya Kimarekani
Namna mbalimbali za jumuia kuzungumza au kutumia ishara ni sehemu ya utamaduni wa jumuia kama ilivyo mienendo mingine katika jamii. Matumizi ya lugha ni njia ya kuweka na kuonyesha utambulisho wa kikundi fulani. Namna za kuzungumza zina uamilifu siyo tu wa kufanikisha mawasiliano bali wa kutambua hadhi au tabaka la msemaji. Wanaisimu huita namna mbalimbali za kuzungumza “vilugha”, dhana inayohusisha lahaja za kijiografia na kijamii, sajili au mitindo mbalimbali ya utamaduni mdogo. Wanaisimuanthropolojia na wanasosholojia wa lugha hufafanua mtindo wa mawasiliano kama namna ambavyo lugha hutumiwa na kueleweka katika utamaduni fulani.
Fasihi
Fasihi (kutoka neno la Kiarabu فصاحة "fasaha" kwa maana ulumbi) ni utanzu (tawi) wa sanaa ambao hutumia lugha ya mazungumzo au maandishi ili kufikisha (kuwasilisha) ujumbe kwa hadhira husika. Ni ufundi wa kuwasilisha mawazo au ujumbe ulio katika fikra za binadamu.
Wagogo
Lugha yao ni Cigogo (kwa Kiswahili hutamkika Kigogo).
Lugha
Somo la lugha linaitwa maarifa ya lugha au isimu.
Neno
Neno ni sehemu fupi ya lugha yenye maana. Ni sauti inayotamkwa au kuandikwa pamoja na kutaja jambo fulani.
Lugha ya kwanza
Pia lugha hiyo huitwa lugha mama (kwa Kiingereza "mother tongue") kwa vile watu wengi hujifunza lugha yao ya kwanza kutoka kwa mama mzazi. Lakini hiyo si lazima: mara nyingine mtoto halelewi na mama, au kama analelewa, anatumia muda mrefu zaidi na watoto wenzake (hasa shuleni), hivyo anazoea lugha yao kuliko ile ya nyumbani, hata kama ni tofauti kabisa.
Lenzi
Lenzi ni kitu kilicho angavu (kama vile kioo, plastiki au hata tone la maji) ambacho kina uwezo wa kubadili taswira ya kitu kwa kupindisha mwanga ambao unapita kwenye kitu hicho. Lenzi inaweza kufanya kitu kuonekana kikubwa, kidogo, au juu-chini-chini-juu.
Lugha ya kwanza
Lugha ya kwanza ni lugha ambayo mtu anaiongea kama lugha yake ya kwanza tangu utotoni, umri ambamo ni rahisi zaidi kuathiriwa na mazingira na hivyo pia kujifunza kusema kama watu wa kandokando.
Lugha ya pili
Lugha ya pili ni lugha yoyote ambayo inatumika katika mazingira ya mtoto fulani na yeye anajifunza, isipokuwa lugha mama.
Waluguru
Lugha yao ni Kiluguru.
Lugha
Mbali na maana ya kawaida kuna pia lugha ya ishara inayotumiwa na watu bubu. Katika fani ya programu za kompyuta ni kawaida kuongea juu ya "lugha ya kompyuta".Lugha huwa na tabia zifuatazo:
Kimsingi lugha ni moja. Uwasilishwaji wake ndio huigawa katika tanzu/aina kuu mbili:
Kisanga (lugha)
Kisanga ni jina la lugha mbalimbali tofauti, yaani:
Kimbunga
"Kwa lugha ya Kimbunga tazama Kimbunga (lugha)"
Kimbunga ni dhoruba kali inayoanza juu ya bahari katika maeneo ya tropiki yenye upepo mwenye kasi ya zaidi ya km/saa 117. Kimbunga ni dhoruba aina ya tufani.
Kisangu (lugha)
Kisangu ni jina la lugha mbili tofauti:
Kisinga (lugha)
Kisinga ilikuwa lugha ya Kibantu nchini Uganda iliyozungumzwa na Wasinga kwenye kisiwa cha Lusinga. Lugha ya Kisinga imekufa lakini. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisinga iko katika kundi la J10.
Nyama
Nyama ni sehemu za mwili wa wanyama zinazoliwa kama chakula au kitoweo.
Karanga
Karanga au njugu (kwa Kiingereza: au groundnut) ni mbegu ya mnjugu na moja kati ya mazao muhimu duniani. Jina la Kibiolojia la njugu ni Arachis hypogaea. Vikonyo vya karanga vinaingia katika ardhi na makaka yanaiva hapa chine. Baada ya kukauka makaka haya na matunda ndani yao hufanana na jozi kwa hiyo kuna majina kama "jozi ya ardhini" katika lugha mbalimbali .
Kibusa
Kibusa ni jina la lugha mbalimbali, k.m.
Warungwa
Lugha yao ni Kirungwa .
Balagha
Balagha (kutoka neno la Kiarabu) ni usemi ambao kwa makusudi mazima hutia chumvi katika simulizi au mazungumzo ili msomaji au msikilizaji avutiwe kufuata kilichoandikwa au kinachosemwa.
Kisangu (lugha ya Tanzania)
Baadhi ya tamaduni zinazoendeshwa katika maeneo ya Rujewa na Ubaruku si tamaduni asilia za kisangu mfano neno la kiswahili, Unasemaje? Kwa Kisangu ni, wijashi? na rugha yakijewa witigira ndauli? Pia lugha ya Kisangu mara nyingi maneno yake huanza na kh. mfano khakhija shi? khakhayinsile, khakhene n.k.
Kibena (Tanzania)
Lugha ni moja tu; tofauti ni ndogondogo, zikitokana na matamshi, mfano kukaza "dz", kwa lahaja zote isipokuwa Kikilavwugi ambacho ingawa inaandikwa "dzi" inatamkwa kama "dji" umuhudji; na Kilupembe inaandikwa "dzi" lakini watumiaji wanatamka kama "chi" umuhuchi, achile - amekuja, wakati "adjile" (Kikilawugi)... Wengine wote wanakaza adzile, umuhudzi. Tofauti nyingine ni ya kutumia k na h. Mfano: Kamwene/ Hamwene, Kangi/hangi, ukukulima/uhulima n.k.
Kisardinia
Kisardinia (kwa lugha yenyewe: Sardu au Limba sarda; kwa Kiitalia: Lingua sarda) ni mojawapo ya lugha za Kirumi, jamii ya lugha za Kihindi-Kiulaya.
Lubega
Lubega ni mvao wa nguo kama vile shuka, ambapo upande mmoja hupitishwa chini ya kwapa la mkono mmoja, kupitia mbele ya kifua, na upande mwingine juu ya bega la mkono mwingine, kupitia mgongoni.
Wamwera
Lugha yao ni Kimwera.
Lugha za Afrika
Baadhi ya lugha hizi zina wasemaji mamilioni kama vile Kiswahili, Kihausa, Kiigbo, au Kiyoruba.
Lugha nyingine zina wasemaji wachache sana hata zinaelekea kupotea.
Pijini
Pijini ni lugha ambayo hutokea pale ambapo wazungumzaji wa lugha mbili tofauti hukutana; hapo, ili kukidhi haja yao ya kuwasiliana, inawalazimu kuibua au kutumia lugha moja ambayo itawawezesha kuelewana katika nyanja za mawasiliano.
Fani
Lugha ndio wenzo mkubwa wa msanii katika kazi za fasihi, miongoni mwa vipengele vya lugha ni tamathali za semi pamoja na semi.
Lugha ya taifa
Lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika nchi fulani, kwa kawaida lugha rasmi ni lugha inayotumiwa haswa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake pia katika matangazo rasmi. Vile vile lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika eneo fulani au nchi fulani ili itumike katika mazingira maalumu.
Mara nyingi lugha rasmi katika Taifa huteuliwa ili itumike kwenye mahakama, bungeni na kwenye shughuli nyinginezo za kiutawala. Lugha inaweza kupewa hadhi maalumu na kuwa lugha rasmi ijapokuwa lugha hiyo haijasambaa eneo kubwa, pia inaweza isiwe na wazungumzaji wengi, kwa mfano, nchini New Zealand Kimaori kiliteuliwa kuwa lugha rasmi mwaka 1987 ijapokuwa lugha hii inazungmzwa na watu wachache.
Kibati (lugha)
Kibati ni jina la lugha tofauti, k.m.
Nguta
Nguta (pia:mbata) ni nyama ya nazi ambayo ni mbegu wa mnazi. Kwa lugha nyingi huitwa "copra" kutokana na neno la Kimalayalam "kopra" (കൊപ്ര) kwa ajili ya nguta.
2008
Mwaka wa 2008 umetangazwa kuwa Mwaka wa Lugha wa Kimataifa.
Lugha ya taifa
Kigezo cha ugumu katika matumizi, Lugha ya Taifa sio ngumu sana katika matumizi yake kwa sababu kwanza inatumika katika shughuli za kila siku katika jamii. Pia imewekwa katika mpango wa lugha na inatumika katika shughuli zote maalumu na zisizo maalumu, hivyo mambo haya yanaifanya lugha ya Taifa kuwa rahisi katika matumizi yake, wakati Lugha rasmi inakuwa ngumu kimatumizi kwa watu wengi kwa sababu haitumiki katika shughuli za kila siku na inaweza isitsumike katika elimu na inatumika kwa shughuli maalumu tu.
Warungu
Kilungu, lugha ya Warungu, na Kimambwe ni lahaja za lugha moja.