Ndumili ni nini?
Kipepeo
Vipepeo ni ndumili (hali ya mwisho ya metamofosisi) za wadudu wa oda ya Lepidoptera. 
Jinsi ilivyo kwa wadudu wengi maisha ya kipepeo huanza kama yai. Anatoka kwenye yai kwa umbo la kiwavi. Baada ya miambuo minne kiwavi huwa bundo. Ndani ya bundo hugeuka kuwa kipepeo anayetoka na kutaga mayai tena. Mzunguko huu kwa jumla unaitwa metamofosisi.
Cadimi
Cadimi (pia: Kadimi - kupitia Kilatini "Cadmium" kutoka Kigiriki καδμεία "kadmeia" iliyotaja mitapo yenye cadimi kwa heshima ya mungu wa Kigiriki Κάδμος "Kadmos") ni elementi na metali haba duniani. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Cd na namba atomia 48 katika mfumo radidia.
Cadimi ni metali laini yenye rangi nyeupe-buluu. Hufanana mara nyingi na tabia za zinki lakini humenyuka kirahisi zaidi. Cadimi yenyewe na kampaundi zake huwa ni sumu ikisababisha kansa.
Elektroniki
Uhandisi wa vifaa vya umeme, au uhandisi wa umeme, ni nidhamu ya uhandisi wa Umeme ambayohuzingatia vipengele vya umeme vya non linear na vyenye nguvu (kama vifaa vya semiconductor, hasa transistors, diodes na mizunguko jumuishi) kuunda nyaya za umeme, vifaa, microprocessors, microcontrollers na mifumo mingine. Nidhamu pia inaunda vipengele vya umeme vya kawaida, kwa kawaida kulingana na bodi za mzunguko zilizochapishwa.
Dumila
Dumila ni jina la kata ya Wilaya ya Kilosa katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67413. Asili ya watu wa mji huu ni Kabila la Wakaguru Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,288 waishio humo.
Mdumu mwitu
Midumu-mwitu ni mimea inayokula nyama kwa kutumia mtego kwa umbo wa kikombe kirefu au mdumu wenye maji ndani. Mimea hii ni wana wa familia mbili: Nepenthaceae au midumu-mwitu ya Dunia ya Kale na Sarraceniaceae au midumu-mwitu ya Dunia Mpya (familia Cephalotaceae ina spishi moja tu). Imedhaniwa kuwa mitego ya midumu-mwitu yenye maji ndani iliibuka kutoka matawi yaliyojikunja, huku mabadiliko ya viumbe yakipendelea matawi yenye michimbuko mikubwa zaidi katika kipindi cha miaka mingi.
Ndovu
Kibiolojia ni mamalia. Sehemu ya pekee mwilini ni mwiro ambao hali halisi ni pua la tembo lililorefuka na kufanya kazi pia kama mkono, yaani kwa kutumia mwiro ndovu hushika vitu na kufanya utafiti kwa kugusagusa.
Uzamili
Uzamili (pia "masters" au "lisensiati") ni shahada ya pili inayotolewa na vyuo vikuu baada ya digrii ya bachelor na kabla ya shahada ya uzamifu.
Ndubwi
Baada ya muda ndubwi anakuza miguu minne na mapafu. Utumbo unabadilika na kujiandaa kwa chakula kipya kinachopatikana kwenye nchi kavu. Umbo linaelekea kufanana zaidi na zaidi na chura mzima.
Punda milia
Michirizi ya wima huwa kichwani, shingoni na sehemu kubwa ya mwili wake, huku michirizi ya ulalo ikiwa hasa maeneo ya nyuma na miguuni. Alama za punda milia za barabarani ziliitwa hivyo kutokana na michirizi hii ya punda milia. Hufikiriwa kuwa michirizi hii hutumiwa kwa utambulisho baina yao. Kwa kuwa na mtindo tofauti wa michirizi kwa kila punda milia basi wao huweza kutambuana kwa michirizi hiyo.
Punda milia
Punda milia ni wanyama wala nyasi wanaozoea mazingira mbalimbali. Hula hasa kwenye nyasi lakini pia hula majani ya miti, mashina mizizi na magamba ya miti. Mfumo wao wa mmeng'enyo wa chakula huwawezesha kula chakula imara hata chenye virutubisho kidogo na kuishi.
Mpilipili
Mpilipili au mpiripiri ni jina la miti au mimea mbalimbali ambayo ladha ya majani na/au matunda yao ni kali kama pilipili. Miti na mimea hiyo ni:
Kuvu
Kuvu (kisayansi: Fungi) ni kiumbehai ambacho si mmea wala mnyama. Uainishaji wa kisayansi unavipanga katika himaya ya pekee ndani ya Eukaryota. Kati ya kuvu kuna viumbe vikubwa kama uyoga na pia vidubini yaani vidogo vyenye seli moja tu kama hamira au maungano ya seli kama koga. Utaalamu wa kuvu ni mikolojia.
Ndembezi
Wakazi wengi wa kata hii ni Wanyamwezi, na Wasukuma, pia kuna makabila ya Wanyiramba, Wanyaturu na Waarabu wachache. Wenyeji wa kata hii ni Waumini wa Dini ya Kikristo, Kiislaamu na dini za kienyeji. Kuna misikiti mitatu, makanisa tisa ya madhehebu tofauti ya kikristo na maeneo matatu ya matambiko ya dini za kienyeji yajulikanayo kama Mazimbo. Wenyeji wa Ndembezi ni wakarimu sana ambapo katika kipindi cha mavuno hupenda kubadilishana zawadi za mavuno hasa maboga, karanga, kunde na mboga za majani aina ya mlenda, mswalu, na mgagani. Chakula kikuu cha wakazi wa kata hii ni Ugali ukiambatana na mboga tofauti tofauti kama vile dagaa, nyama, kisamvu, mlenda, na mboga nyinginezo zinazopendelewa mkoani Tabora. Mara baada ya msimu wa mavuno kwisha, wakazi wa kata hii huingia katika msimu wa burudani kuanzia mwezi juni hadi septemba ambapo burudani kuu huwa ngoma za jadi maarufu kwa jina la Pubha(BENI) na HIYALI. Ngoma hizi hushirikisha pande mbili pinzani ambapo kila upande huimba na kucheza huku Manju wao akifanya michezo mbalimbali juu ya uchanja ili kuvutia watazamaji upande wake. Pande hizi pinzani huitwa Wazubha na Wagika wakati mwengine pia hushirikisha ngoma ya tatu ijulikanayo kama Wayeye. Upande utakaovutia watu wengi ndio huwa washindi.
Mali (Kipindi cha Runinga)
MALI ni hadithi ya tamaa ya kufanya kinachofaa na mambo yote yanayohusu mwendo huo. MALI inapeleka mtazamaji katika mwendo wa kuonyesha dubwana za jamii hiyo, jamaa na umbali mtu anaweza kuenda katika kutafuta mapenzi, pesa na furaha iliyoje.
Fasihi simulizi
Ni semi za muda na mahali maalum ambazo huzuka na kutoweka kutegemea mazingira maalum. Msimu ukipata mashiko ya kutosha katika jamii huweza hatimaye kuingia katika kundi la methali za jamii hiyo.
Ni semi za maonyo au mawaidha ambazo maana zake za ndani zimefichika. Fumbo hubuniwa na msemaji kwa shabaha na hadhira maalum, hivyo ni tofauti na methali au vitendawili ambavyo ni semi za kimapokeo.
Haya ni majina ya kupanga ambayo baadhi ya watu hupewa au hujipatia kutokana na sifa zao za kimwili, kinasaba, kitabia au kimatendo. Majina haya huwa ni maneno au mafungu ya maneno yenye maana iliyofumbwa. Mara nyingi majina haya huwa ni sitiari. Baadhi ya majina haya humsifia mhusika, lakini mengine humkosoa au hata kumdhalilisha; Mifano: simba wa yuda- Hali Selassie, Baba wa taifa – Mwl Nyerere.
Mbu
Lava wa spishi nyingi zaidi huishi katika maji ambapo hula viani, bakteria na vijidudu wengine. Lava waambua ngozi mara nne kabla ya kuwa bundo. Akikomaa bundo aelea juu ya maji au apanda juu ya mmea wa maji na mdumili atoka.
Nusukipenyo
Nusukipenyo au rediasi ni mstari unaonyoka kati ya kitovu cha duara na mzingo wake. Ni nusu ya urefu wa kipenyo.
Kizima moto
Kizima moto ni chombo kinachotoa kiowevu, gesi au dawa la unga vinavyozuia mwako na kuzima moto. Giligili ndani yake huntunzwa kwa shindikizo inatoka kwa mbio kama vali yake inafunguliwa.
Duaradufu
Kwa maana duaradufu ("ing.: oval") ya jiometria ni mchirizo uliofungwa kwenye bapa moja. Kuna angalau mhimili 1 inayogawa umbo kwa nusu 2 sawa. Hapo duara ni mfano mmoja wa maumbo yanayoweza kuitwa duaradufu
Kidameli
Kidameli ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Wadameli. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kidameli imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidameli iko katika kundi la Kiaryan.
Tredimili
Vile vile, tredimili au trediwhili kama inavyojulikana ilitumika kwa kuwatesa wafungwa waliokosa nidhamu. Kwa kutembezwa katika ule uzio unaozungukazunguka, wafungwa walihisi maonevu na kuchoka na kwa hiyo hawangekosa nidhamu tena.
Protini
Protini ni molekuli ndefu na sehemu za lazima katika muundo wa seli za mwili wa viumbehai. Zinajengwa na amino asidi. Protini huwajibika kwa maumbile ya seli na kushughulika usafirishaji wa dutu ndani ya seli na kati ya seli za mwili. Musuli zinaundwa pamoja na protini za pekee zenye uwezo wa kupanua na kujikaza hivyo kuweka msingi wa mwendo.
Ludilo
Ludilo ni jina la kijiji kilichopo kata ya Mdabulo,Wilaya ya Mufindi,Mkoa wa Iringa,Tanzania. Kijiji cha Ludilo kimejumuisha mitaa kama Ludilo ya kati, Mtanga, Mjimwema, Lulindi, Ndyuka,Makinda na Ilongiyena.
Ngumi
Ngumi ni hali ya mkono ukifumbatwa, yaani kwa kukunja vidole pamoja na kiganja.
Bweni
Bweni (kwa Kiingereza "dormitory") ni nyumba ya kulala hasa kwa ajili ya wanafunzi wa chuo au shule.
Mkuki
Mkuki ni kitu kirefu chenye ncha kali kwa uwindo au vita.
Kitamil
Kitamili ni lugha ya Uhindi inayojadiliwa hasa kwenye jimbo la Tamil Nadu pamoja na kaskazini ya Sri Lanka. Ni kati ya lugha kubwa za dunia yenye wasemaji zaidi ya milioni 70.
Metaboli
Kuna hasa aina tatu za molekuli zinazojenga miili ya wanyama, mimea na bakteria: amino asidi, kabohidrati na mafuta. Molekuli hizi ni za kimsingi kwa uhai. Kwa hiyo ama zinatengenezwa katika metaboli kwa kujenga seli na tishu ya mwili ama zinavunjwa katika mtaboli kwa kuzitumia na chanzo cha nishati kwenye mmeng'enyo wa chakula. Vipashio vya kemikali hizi zatumiwa katika metaboli kujenga DNA au protini.
Kitongoji duni
Kitongoji duni (pia: mtaa wa vibanda; kwa Kiingereza "") ni mtaa jijini ambao mara nyingi huwa na nyumba duni zilizosimikwa karibu, miundomsingi duni na wakazi maskini. Huduma za usambazaji wa maji safi, umeme na usalama huwa adimu. Vitongoji duni mara nyingi hupatikana mijini katika nchi zinazokua kimaendeleo kwa sababu ya kiwango kikuu cha ukuaji na uhamiaji.
Duteri
Duteri (pia duteriumu, ing. ni isotopi ya hidrojeni. Duteri ina protoni moja na nyutroni moja. Kiini cha hydrojeni ya kawaida haina nyutroni bali protoni moja tu. Alama ya Duteri ni H bali D hutumiwa pia.
Wasukuma
Jina "Wasukuma" lina maana ya watu wa Upande wa "Kaskazini", lakini maana hii haiwakilishi maana halisi ambayo watu wengi huitafsiri kwa mfano Wasukuma hutumia alama ya utambulisho (dira) kwa eneo fulani kwa viashirio vya makabila, kwa mfano wa jina kama hili: "Kiya". Hili lina maana ya mashariki ambako ni maawio ya jua. Huu ni utambulisho ambao haukufananishwa ama kuitwa kwa jina la kabila fulani. Mfano mwingine ni upande wa "Dakama" ambapo yatambulisha kama eneo la Unyamwezi lakini zaidi ya mpanuko wake ni upande wa "kusini". Zaidi ya hapo neno hili hutumiwa sana na kabila la Wanyamwezi ili kutambulisha eneo la Wasukuma ambapo Wasukuma nao husema "dakama". Upande mwingine ambao unapewa alama ya utambulisho ni "Ushashi" maana yake ni upande wa kabila la Washashi na neno hili Washashi ni mkusanyiko wa makabila ya mkoa wa mara, japo pia neno hili "shahi" linamaanisha kabila la Wakurya ambalo pia mpanuko wake unakomea hapo, ambapo zaidi ya hapo eneo zima la upande huo unamaanisha upande wa kaskazini. Upande wa mwisho kutambulishwa ni "Ngw’eli", neno hili halikupewa kabila na badala yake linawakilisha upande wa magharibi (dira), ambako ni machweo ya jua. "Wasukuma wenyewe hulirejea jina hili kama "Basuguma" kwa wingi na "Nsuguma" kwa umoja.
Amiri
Amiri au Emir (ar. ‏امير‎ amīr au tur. emir) ni cheo cha mtawala mwislamu anayesimamia emirati. Kiasili maana yake ni "mwenye amri" kama cheo cha kijeshi au kiserikali.
Katika miaka ya kwanza ya Uislamu amiri alikuwa mkuu wa jeshi au sehemu ya jeshi. Baada ya kutwaa nchi alikuwa na nafasi kama gavana ya khalifa. Kutokana na upanuzi wa himaya ya kiislamu na ushaifu wa serikali kuu amiri aliweza kutawala mara nyingi kama mfalme mdogo lakini kwa kawaida alitafuta kibali cha khalifa.
Madini
Madini (Kiarabu معدن "ma'adan") ni dutu mango inayopatikana duniani kiasili. Madini huwa na tabia maalumu wa kikemia, si mata ogania na mara nyingi huwa na muundo wa fuwele (kristali). Kwa lugha nyingine: Madini ni elementi au kampaundi ya kikemia inayoonyesha umbo la fuwele na ambayo imejitokeza kutokana na mchakato wa kijiolojia.
Kidubini
Vidubini ni kundi lenye tbia tofauti sana kati yao. Vingi vyao vina seli moja pekee lakini kuna pia vidubini vyenye seli kadhaa kama vile kuvu na algae. Tabia ya pamoja ni udogo pekee.
Bangili
Bangili ni pambo la mviringo linalovaliwa mkononi.
Ndimu
Ndimu ni matunda madogo, ambayo ngozi na nyama yake ni kati ya inchi moja au mbili hivi. Ndimu huweza kuwa chungu au tamu. Ndimu chungu huwa kiasi kikubwa cha sukari na asili ya asidi citric kuliko malimao na kuwa na ladha ya asili huku ndimu tamu hukosa asidi ndani yake hivyo kuwa na ladha tamu kweli kweli.
Mdudu Mikia-miwili
Wadudu mikia-miwili ni wadudu wadogo bila mabawa wa nusungeli Diplura (ngeli kufuatana na wataalamu wengi) katika nusufaila Hexapoda walio na mikia miwili ambayo siyo mikia kweli lakini serki (cerci) ndefu. Wana kiwiliwili kilichorefuka chenye urefu wa mm 2-5 (spishi kadhaa za jenasi Japyx zinaweza kufika mm 50). Hawana macho lakini wana vipapasio vyenye pingili 10 au zaidi kama shanga. Kiwiliwili hakina pigmenti isipokuwa serki nyeusi katika spishi kadhaa. Fumbatio inabeba vilengelenge vinavyofyonza unyevu kutoko mazingira (kama collophore kwa wadudu mkia-fyatuo). Wadudu hawa wanatokea katika udongo mnyevu, majani yaliyoanguka ardhini na mboji, na hula arithropodi wadogo sana, kuvu na maada ya viumbehai.
Kandambili
Jina linatokana na kanda mbili zinazokutana karibu na kidole gumba na zinazowezesha kiatu kufuata mguu katika mwendo.
Kidonda cha duodenamu
Ugonjwa wa kidonda cha duodenamu (UKD), huitwao kwa kawaida kidonda cha tumbo, ni mpasuko katika sehemu ya juu ya tumbo, sehemu ya kwanza ya utumbo mdogo, au mara chache umio. Kidonda tumboni huitwa kidonda cha tumbo huku kile kilicho kwenye sehemu ya kwanza ya matumbo kikiitwa kidonda cha duodenamu. Dalili ya kawaida sana ni kuamka usiku ukiwa na maumivu ya fumbatio la juu au maumivu ya fumbatio la juu ambayo hupungua unapokula. Maumivu haya mara nyingi huelezwa kuwa maumivu yayanayochoma au yasiyo kali. Dalili zingine hujumuisha kupiga mbweu., kutapika, kupungukiwa na uzani, au kutokuwa na hamu ya kula. Takribani thuluthi ya watu walio wazee zaidi hawawi na dalili. Matatizo yanaweza kujumuisha kuvuja damu, kutoboka, na kuzibika kwa tumbo. Uvujaji damu hutokea kwa asilimia 15 ya watu.
Kinili
Vinili ni ndege wadogo wa jenasi "Vidua" katika familia Viduidae ambao wanatokea Afrika tu. Wanaitwa fumbwe pia pamoja na spishi nyingine za "Vidua". Wakati wa kuzaa madume wana rangi ya nili, lakini wakati wengine wana rangi za majike, kahawia na nyeupe, wenye michirizi miwili kwa utosi. Hula mbegu za manyasi hasa lakini wadudu pia, kumbikumbi aghalabu.
Ndegesukari
Ndegesukari (kutoka Kiing.: sugarbird) ni ndege wa familia Promeropidae. Wanatokea Afrika Kusini tu. Domo lao limepindika na mkia ni mrefu sana, kwa dume hasa. Ulimi wao ni mrefu wenye ncha kama brashi na unaweza kuchomozwa nje ili kula mbochi. Hupata nguvu yao takriban yote kutoka mbochi wa maua ya jenasi "Protea" na ndege hawa ni wachavushaji muhimu wa maua haya. Hula pia wadudu ambao wanavutika na maua ya "Protea", kama nyuki na nzi. Hulijenga tago lao katika panda ya mti na jike huyataga mayai mawili.
Dutu
Dutu (kwa Kiingereza substance) ni kitu chochote katika dhati yake.
Mto Ngemambili
Mto Ngemambili ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.
Lemuri
Lemuri (kutoka Kiingereza: lemur) ni aina za kima awali wa familia ya juu Lemuroidea katika nusuoda Strepsirrhini (kima wa kweli ni wana wa Haplorrhini). Wanatokea Madagaska tu. Kama kima wana mkia mrefu, kucha fupi na pana na kidole kwa kila mkono na mguu kilicho na uwezo wa kupinga vidole vingine. Lakini tofauti na kima wana pua nyevu na bongo dogo kwa ulinganisho wa ukubwa wa mwili.
Nondo (mdudu)
Nondo ni wadudu wa oda ya Lepidoptera (lepidos = gamba, ptera = mabawa) ambao wanabeba vigamba juu ya mabawa yao. Nondo wanafanana na vipepeo lakini wanatofautiana kwa umbo la vipapasio. Vile vya vipepeo ni kama nyuzi zenye kinundu mwishoni kwao lakini vile vya nondo vina maumbo mbalimbali bila kinundu. Juu ya hiyo takriban nondo wote hukiakia wakati wa usiku na vipepeo hukiakia wakati wa mchana. Kuna zaidi ya spishi 160,000 za nondo.
Domobuluu
Madomobuluu (kutoka Kiing.: bluebill) ni ndege wadogo wa jenasi "Spermophaga" katika familia Estrildidae ambao wanatokea Afrika tu. Ndege hawa ni baina ya wakubwa kabisa wa familia hii na wana domo fupi na nene sana. Wanafanana na wabanjambegu lakini domo lao ni buluu lenye ncha nyekundu. Kidari ni chekundu, mabawa na mkia ni nyeusi au kahawia na tumbo ni jeusi au kahawia lenye madoa meupe. Hula mbegu hasa na wadudu pia, hususa makinda. Tago lao ni tufe la manyasi, nyuzinyuzi na vigoga lenye mwingilio kwa kando. Jike huyataga mayai 3-4.
Punda milia
Punda milia au pundamilia ni wanyama wa familia Equidae wa Afrika wanaofahamika sana kwa rangi yao ya pekee ya michirizi myeupe na myeusi. Michirizi yao huwa na mpangilio tofauti kwa kila punda milia mmoja.
DU
DU au du ni kifupi cha:
Tredimili
Tredimili zina uzani tofauti. Kuna zile ambazo hufai kuzitumia kama wewe umefikisha uzani wa paundi mia nne kwenda juu. Kuna nyingine za uzani wa paundi mia tatu hamsini kwenda juu. Hivyo kuna tredimili tofauti kulingana na watumiaji. Walio na uzani wa wastani, watatumia tredimili ya wastani huku walio na uzito mwingi watatumia tredimili za watu wakubwa .
Mfumo wa mzunguko wa damu
Damu ni chombo cha kusafirisha mahitaji ya seli kama vile virutubishi na oksijeni pale panapohitajika, halafu inapokea dutu zisizohitajika tena kutoka seli na kuzipeleka kwa viungo zinapoondolewa mwilini.
Kinu
Kinu ni chombo cha kusaga au kuponda vitu kwa msaada wa mchi vinavyohitaji kusagwa kwa mfano vyakula au madawa.
Fasihi simulizi
Ni semi zilizofumbwa ambazo hutolewa kwa hadhira ili izifumbue. Fumbo hilo kwa kawaida huwa linafahamika katika jamii hiyo, na mara nyingi lina mafunzo muhimu kwa washiriki, mbali na kuwachemsha bongo zao. Vitendawili ni sanaa inayotegemea uwezo wa mtu kutambua, kuhusisha na kulinganisha vitu vya aina mbalimbali vilivyomo katika maumbile.
Ukimwi
Upungufu wa Kinga Mwilini (kwa kifupi UKIMWI; kifupisho cha Kiingereza AIDS) ni ugonjwa unaotokana na virusi ambavyo kwa Kiswahili vinaitwa kifupi VVU ("Virusi vya UKIMWI"; kwa Kiingereza: HIV, yaani "Human Immunodeficiency Virus") na vinashambulia mwili kwa kuondoa nguvu zake za kupambana na maradhi. 
Ukimwi ni ugonjwa hatari sana katika maisha ya binadamu kwa kuwa husababisha vifo (yaani kupotea kwa uhai wa watu hao). Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani, kufikia mwaka 2014 ugonjwa huu umeua watu milioni 39, hasa kati ya wanaoishi barani Afrika upande wa kusini kwa Sahara. Kwa mwaka 2015 pekee wamefariki watu milioni 1.2 na kati yao watoto wengi.
Mbulu
Mbulu ni jina la
Kitamil
Kitamili huhesabiwa kati ya lugha za Kidravidi ambazo ni lugha asilia za Uhindi.
Kidubini
Kati ya vidubini kuna
Utumbo
Utumbo (pia matumbo) ni ogani ya mwili inayounganisha tumbo na mkundu. Ni sehemu ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula.
Mahari
Mahari (inayojulikana kama trousseau au tocher au, katika Kilatini, "dos)" ni pesa, mali, au mali isiyohamishika ambayo mwanamke huleta mumewe katika ndoa. Hii inatofautishiana na ada ya mwali, ambayo hulipwa kwa wazazi wa bibi, na dowa, ambayo ni mali yanayowekwa kwa bibi mwenyewe kwa bwanaharusi wakati wa ndoa. Utamaduni huo huweza kkuzingatia mahari na ada ya mwali. Mahari ni desturi ya zamani, na uwepo wake huweza vizuri umetangulia kurekodiwa kwake.
Ndutu
Ndutu ni eneo zuri la kutembelea hasa kati ya mwezi Desemba na mwanzoni mwa mwezi Aprili ambapo makundi mengi ya wanyama wanaokula nyasi pamoja na pundamilia wanajazana katika eneo hili kwa ajili ya kuzaliana (kuzaa). Maficho ya wanyama hawa katika eneo hili imerekodiwa kuanza Januari hadi katikati ya mwezi Machi ambapo zaidi ya asilimia 80 ya wanyama wanaanza kuzaa wiki chache baadaye.
Ndumeti
Ndumeti ni kata ya Wilaya ya Siha katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye msimbo wa posta 25412. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,344 walioishi humo.
Metaboli
Metaboli (gir. μεταβολή "metabolē," "badiliko"; pia: umetaboli) inamaanisha jumla la michakato ya kikemia mwilini mwa viumbehai. 
Viumbehai vinahitaji nguvu, yaani nishati kwa kukua, kudumisha maisha yao na kufanya kazi. Nguvu hii inapatikana kwa njia ya chakula pamoja na pumzi. Ndani ya mwili mfumo wa mmeng'enyo wa chakula (tumbo, utumbo) inavunja chakula kwa vipashio vyake vya kikemia ambavyo vinatumiwa na mwili kama lishe. Vivyo hivyo oksijeni inayofika kwa njia ya pumzi inapitishwa mwilini kwa njia ya damu hasa. Kutokana na mmenyuko wa hivi vyote mwili unapata nishati ya kujidumisha na pia maada ya kujenga seli au sehemu nyingine za mwili. Vipashio visivyotumiwa tena vinaondolewa mwilini.
Shughuli
Shughuli ni kazi yoyote anayoifanya mwanadamu, hasa inayompatia kipato cha kukidhi mahitaji yake ya kila siku.
Desimita
Kifupi chake ni dm.
Sumu
Sumu ni dutu yoyote inayoweza kuharibu kiasi kidogo shughuli za seli au inayoweza kudhuru muundo wa seli au kiumbehai.
Ndwindwi
Ndwindwi au dwidwi ni ndege wadogo wa jenasi "Erythrocercus" katika familia Cettiidae. Spishi nyingine za familia hii zinaitwa kuchanyika. Ndwindwi wanafanana na chechele, lakini bila mkia mrefu sana, na kwa hivyo zamani waliainishwa katika familia Monarchidae. Jina la jenasi linatoka lugha ya Kiyunani: ερυθρος = nyekundu na κερκος = mkia. Mbili baina ya spishi tatu zina mkia mwekundu kwa kweli lakini ile ya tatu ina mkia njano. Ndwindwi wanatokea misitu ya Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe au kikapu kwa majani na malaika. Jike huyataga mayai 2-4.
Nzi-gome
Wadudu hawa wana mwili kwa muundo wa msingi. Paji ya kichwa imefura, macho ni makubwa kwa kulinganisha na wana oseli tatu. Mandibuli ni kwa kutafuna na ndewe ya kati ya maxila imegeuka katika kifito ambacho kinakaza mdudu akiparua mboji. Wakiwa na mabawa, haya huwekwa kama hema. Pengine urefu wa yale ya mbele ni 50% zaidi ya yale ya nyuyma.
Ekseli
Ekseli ni nondo au mhimili unaotumiwa kushika gurudumu linalozunguka.
Kidukari
Jinsia ya vidukari ni ya kike kwa kawaida. Kwa hivyo mayai ya majike hukua bila kurutubishwa. Vidukari wengi zaidi huzaa lava waliotoka kwa mayai ndani ya ovarioli za mama. Lava wanafanana na mamao isipokuwa ukubwa wake. Kwa kawaida lava huambua mara nne kabla ya kuwa wapevu. Spishi nyingi huzaa madume wakati majira yanakuwa mabaya. Baada ya kupandana majike huyataga mayai ambayo yanapumzika mpaka majira mazuri.
Ndumberi
Ndumberi ni mji wa Kenya katika Mkoa wa Kati.
Reli
Reli (kutoka Kiing. "rail / railroad") ni mfumo wa usafiri wa abiria na mizigo kwa treni zinazotembea juu ya vyuma au pau za feleji. Reli ni sehemu muhimu za miundombinu wa nchi. Kwa maana asilia "reli" ni zile "reli za chuma" au reli za garimoshi ambazo kwa kawaida hutumiwa mbili-mbili kijozi kufanya njia ya reli yenyewe.
Dutwa
Dutwa ni kata na tarafa Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39117 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,792 waishio humo.eneo hili la tarafa ya dutwa ulikuwa utemi katika tawala za jadi za zamani za jamii ya wasukuma.utemi huu ulianzishwa na ukoo wa WAHUNDA waliotokea sikonge katika mkoa wa Tabora,katika kitongoji cha BUGUNDA,mtemi wa kwanza aliitwa GAMALEKA mpaka sasa jumla ya watemi 27 wameshatawala Dutw mtemi wa mwisho ni JOHN KASILI orodha ya watemi ni kama ifuatavyo,GAMALEKA,SANGULILU,GAMBIMEDA,MABERA,ITOBYA,NYASILU,SAGAYIKA GILYA BALINA LUSHA LISWA GALIDI MUSHUDA,ILEME,BUYUNGE MLOLA KASILI JOHN.
Mbuni
Mbuni jike hutaga mayai yaliyorutubishwa kwenye kiota cha jumuiya, ambacho huwa ni shimo lenye upana wa mita tatu na kina cha sentimeta 30-60. Mbuni dume ndiyo huchimba kiota hiki mayai ya mbuni ndiyo mayai makubwa kuliko yote na huwa na uzito wa kg 1.4, zaidi ya mara 20 ya yai la kuku. Huwa na rangi ya maziwa na wakati mwingine pamoja na madoa madogo. Mayai hutumiwa na mbuni jike wakati wa mchana na kutamiwa na mbuni dume wakati wa usiku .
Mayai huanguliwa baada ya siku 35-45, na kisha hapo mbuni jike na dume wote hushirikiana kuwakuza watoto wao. Mbuni weusi huwindwa wakati huu, na mara nyingi mbuni mtoto mmoja tu ndiyo hufanikiwa kukua, huku wengine wakigeuzwa kitoweo na wanyama wengine wala nyama. 
Mbuni wanaokuzwa na binadamu, huhamisha sana upendo wao, na kuanza kuwapenda sana binadamu wanaowatunza.
Umbile
Umbile (kwa wingi: Maumbile) ni neno linaloendana na neno "umbo" na kutokana na kitenzi "kuumba". Umbile ni hali inayoelezea kitu fulani kilivyo.
Molekuli
Molekuli ni maungano ya kudumu ya angalau atomi mbili au zaidi. Ni pia kitengo kidogo cha kila dutu. Kama molekuli inapasuliwa ni dutu tofauti zinazojitokeza.
Kufuli
Kufuli ni kifaa cha madini kinachotumika kufungia vitu mbalimbali kama vile mlango, sanduku au hata sefu ya kuhifadhia pesa au vitu vya maana.
Ukiki
Ukiki au pundamakaa ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi "Ceuthmochares" katika nusufamilia Phaenicophaeinae ya familia Cuculidae wanaofanana na kekeo. Wana mnasaba na malkoha wa Asia. Wanatokea misitu wa Afrika kusini kwa Sahara. Rangi yao ni buluu au kijani na wana domo njano (kwa sababu ya hii huitwa yellowbill kwa Kiingereza). Hula wadudu wakubwa hasa lakini konokono, vertebrata wadogo, matunda na mbegu pia. Kinyume na kekeo hutengeneza tago lao lenyewe katika mti. Jike hutaga mayai meupe mawili.
Sukari
Kikemia sukari ni aina ya kabohidrati yaani wanga. Tukila wanga (kwa mfano ugali, viazi, mkate) mwili wetu huvunja molekyuli za wanga kuwa molekyuli ndogo zaidi za sukari. Hii ni sababu ya kwamba tunapenda sukari sana kwa sababu sukari ni yale mwili wetu unayotafuta na kula sukari inapunguza kazi ya mwili ya kuvunja kabohidrati kuwa sukari mwilini.
Kidukari
Vidukari ni wadudu wadogo. Wapevu wa takriban spishi zote wana urefu wa mm 1-5, lakini spishi nyingine zinaweza kufika mm 10. Kiwiliwili cha vidukari kina umbo wa pea mara nyingi au kimerefuka kidogo. Kiunzi-nje ni chororo lakini kimepakiwa nta ya kuhifadhi mara nyingi. Nta hii hutolewa kutoka mirija miwili nyuma kwenye fumbatio. Vipande vya mdomo vimeungana katika mrija pia na mrija huu hutumika ili kufyunza utomvu. Wakati wa majira mazuri vidukari hawana mabawa lakini wakati majira yanakuwa mabaya au ubora wa chakula unaanza kuwa mbaya, vidukari wenye mabawa huzaliwa ambao huhamia mimea ingine.
Fumbwe
Fumbwe ni ndege wadogo wa jenasi "Vidua" katika familia Viduidae ambao wanatokea Afrika tu. Spishi bila mkia mrefu na yenye rangi ya nili wanaitwa kinili pia. Wakati wa kuzaa madume wana rangi ya nyeusi na nyeupe na pengine rangi nyingine au rangi ya nili tu, na spishi kadhaa zina mkia mrefu. Lakini wakati wengine wana rangi za majike, kahawia na nyeupe, wenye michirizi miwili kwa utosi, na mkia wao una urefu wa kawaida. Hula mbegu za manyasi hasa lakini wadudu pia, kumbikumbi aghalabu.
Kikudmali
Kikudmali ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wakudmali. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikudmali imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikudmali iko katika kundi la Kiaryan.
Musuli
Misuli ni sehemu ya mwili wa wanyama na binadamu inayowezesha mwendo wa viungo vyake. misuli inaundwa na tishu ya pekee yenye uwezo wa kujinywea na kulegea. Wakati wa kujinywea huwa mifupi zaidi. Kwa njia hii misuli inayounganishwa na mifupa ya mkono au mguu huleta mwendo wa viungo hivi.
Bamia
Mabamia (kutoka jina la Kiarabu) au mabinda (kutoka jina la Kihindi) ni matunda ya mbamia au mbinda unaokuzwa sana katika nchi za joto.
Adili
Adili, (kwa Kilatini "virtus", yaani nuguvu) ni uzoefu wa kutenda kiutu.
Kidubini
Vingine vinaishi kwa kuozesha mata hai iliyokufa kama majani yaliyoanguka na maiti za wanyama. Katika mazingira asilia mata iliyooza inachanganywa tena kwa na udongo na hivyo kurudisha Kwa njia hii vinarudisha virutubishi katika ardhi ambavyo vingepungua mno bila mchakato wa kuoza na kurudisha virutubisho.
Vidubini kama hamira ni muhimu kwa kutengeneza vyakula kama mkate, jibini, divai na bia. Vinakula sukari iliyopo katika nafaka, matunda au maziwa na kuvipa vyakula hivi tabia na ladha za pekee.
Ndutu
Ndutu ni eneo lililo katikati kusini mwa Serengeti na eneo la Hifadhi ya Ngorongoro katika mkoa wa Arusha nchini Tanzania.
Bumunda
Bumunda ni chakula ambacho ni kama andazi ila inatengenezwa kwa ndizi zilizoiva, unga wa ngano na sukari.
Katapila
Magurudumu ni ya chuma au ya mpira na yanakiwezesha kupita sehemu mbaya nje ya barabara.
Mana
Ufumbuzi mwingine ni kwamba mana ni mchozo wa wadudu kama vidukari na wadudu-gamba, k.m. mdudu-gamba wa mchamwino ("Trabutina mannipara"). Katika hali ya hewa moto na kavu ya Rasi ya Sinai mchozo huo hukauka haraka. Fuwele za mchozo huo ni tamu na zina rangi ya manjano au hudhurungi. Mara nyingi michozo kama huo huitwa mana pia.
Duma
Ngozi yake ina rangi ya manjano inayoelekea kwenye rangi ya udongo iliyopambwa na madoa meusi. Rangi ya duma inashabihiana na mazingira yake ya mawindo hutegemea zaidi mbio na kuona ukilinganisha na wanyama wengine wawindaji ambao hutegemea kunusa na kuvizia katika mawindo yao. Ndiye mnyama anayeaminika kuwa na mwendo kasi zaidi kuliko wanyama wengine watembeao kwa miguu: hukimbia kilometa 113 kwa saa.
Musuli
Misuli inaundwa na seli za pekee zenye uwezo wa unyweo. inatekeleza unyweo baada ya kupokea kiamshi kupitia neva. Kiamshi ni mshtuko wa umeme unaopitishwa kutoka seli kwenda seli nyingine. 
Seli za misuli huwa na protini za kiaktini na kimiosini.
Djemila
Djemila (kar.: جميلة "mzuri, unaopendeza") ni kijiji katika Algeria ya kaskazini penye maghofu ya Curculum (pia: Cuicul) uliokuwa mji wa Roma ya Kale katika jimbo la Numidia. Maghofu yamepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia tangu 1982.
Kuvu
Kuvu ni jumla ya kungunyanzi zote na jumla hii huitwa miseli. Miseli ya aina hii inaweza kuenea mbali sana ikikua ndani ya ardhi kwa mfano msituni inayopata lishe kutoka kwa majani, matawi na mashina yaliyoanguka chini. Kama kiumbehai miseli haina umbo maalumu lakini kuna mifano ya miseli moja iliyoenea hektari zaidi ya 30 na kushi miaka 1,000 angalau.
Duma
Duma ni mnyama mbuai aliyemo katika jamii ya paka (Felinae). Chakula chake ni wanyama jamii ya swala hupatikana Afrika na kidogo sehemu za Asia.
Utumwa
Utumwa ni mfumo unaotoa fursa kwa binadamu kummiliki binadamu mwenzake kama mali yake. Binadamu anayemilikiwa anakuwa na hadhi sawa na chombo au kifaa chochote kinachoweza kuuzwa.
Hidrokaboni
Hidrokaboni ni chanzo muhimu cha nishati kwa binadamu duniani; petroli na diseli ni mchanganyiko wa aina za hidrokaboni.
Bondia
Bondia (pia: mpiga ngumi au mwanamasumbwi) ni mwanamichezo anayetekeleza mchezo wa ngumi.
Bumbuli
Wenyeji wa Bumbuli ni wakulima. Shughuli yao kubwa ni kilimo: mazao makuu ya chakula ni mahindi, muhogo, maharage na viyuga. Mazao ya biashara ni chai, kahawa na iliki.
Nduli
Nduli ni jina la kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,045 waishio humo. 
Siku hizi barabara inayounganisha Iringa na Dodoma, hivyo pia Cape Town na Kairo, na ambayo ilikuwa imetiwa lami mpaka kijijini Nduli kwa ajili ya kiwanja cha ndege, sana inaendelea na lami kuelekea kaskazini.
Dudley
Dudley ni mji wa Uingereza.
Duka
Duka ni mahali ambapo watu wanaweza kwenda kununua vitu wanavyovihitaji au wanavyotaka. Kuna vitu vingi ambavyo watu duniani wanaweza kununua dukani. Wanaweza kwenda dukani kununua chakula, nguo, samani, vitabu na vitu vingine vingi.
Inchi
Asili yake ni upana wa kidole gumba cha mtu. Kwa hiyo inchi inalingana takriban na wanda kati ya vipimo asilia vya Kiswahili ambayo ni pia kipimo cha upana wa kidole ingawa haikusanifishwa.Kifupi chake inchi ni: "futi 5 inchi 11 = 5' 11".