Kuna makabila mangapi nchini Rwanda?
Rwanda
Kwa kawaida vikundi vitatu hutajwa kuwa wakazi wa Rwanda ndio Wahutu, Watutsi, Watwa. Lakini kuna tofauti kali kati ya mawazo kama vikundi hivyo ni makabila, mataifa ya pekee au matabaka ya kijamii. Hali halisi wanatumia lugha ileile ya Kinyarwanda na wanafuata utamaduni uleule.
Tanzania
Kuna makabila 125 hivi. Makabila yenye watu zaidi ya milioni moja ni Wasukuma, Wanyamwezi, Wachaga, Waha, Wagogo, Wahaya, Wajaluo na Wamakonde.
Rwanda
Utalii
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Ujumbe wa majaji wa Ufaransa Jumamosi waliwasili mjini Kigali kwa lengo la kuchunguza chanzo cha mauaji ya kimbari ya Rwanda na kuanguka kwa ndege iliyokuwa imembeba Juvenail Habyarimana rais wa wakati huo wa Rwanda.
Pasteur Bizimungu
Bizimungu alikuwa wa kabila ya Hutu na alizaliwa mkoa wa Gisenyi, nchini Rwanda. Kulingana na mwandishi Philip Reyntjens, Bizimungu alikuwa na uhusiano na vikundi vyenye misimamo mikali dhidi ya watutsi huku akuiwa mwanafunzi miaka ya sabini (70s).
Historia ya Rwanda
Sehemu ya viongozi Warwanda walijiandaa kutafuta utaratibu mpya lakini wengine walifanya mipango ya kumaliza swali la Watutsi kabisa wakipanga kuua Watutsi wote nchini.
Mkoa wa Morogoro
Makabila mengine makubwa zaidi ni Wangulu, Wakagulu, Wasagala, Wapogolo, Wandamba, Wabena, Wambungu, Wakutu na Wavidunda.
Historia ya Liberia
Liberia ni nchi iliyoundwa na makabila 16 ya asili nchini humo na wahamiaji Weusi toka Marekani na Karibi (5%), mbali na machotara wa aina mbalimbali.
Uganda
Makabila makubwa ni Waganda (17.4%), Wanyankole (9.8%), Wasoga (8.4%), Wakiga (7.0%), Waiteso (6.1%), Waacholi (4.8%), Wagisu (4.1%), Walugbara (4.1%), Walangi (3.2%), Wabunyoro (2.7%). Wengineo ni 30.6%.
Historia ya Rwanda
Tarehe 6 Aprili 1994 rais Habariyama alirudi nchini kutoka safari ya Tanzania. Ndege yake ilipigwa risasi kabla ya kutelemka ikaanguka chini akafa. Haipingiki kwamba Watutsi wakali waliomwua (RPF).
Mkoa wa Magharibi (Rwanda)
Mkoa wa Magharibi (kwa Kinyarwanda: Intara y'Iburengerazuba) ni kati ya mikoa mitano ya Rwanda tangu mwaka 2006, ambapo ulianzishwa kwa kuunganisha mikoa ya Cyangugu, Kibuye na Gisenyi. Kwa sasa linaundwa na wilaya 7:
Wasuba (Kenya)
Ijapokuwa Ekirienyi na Olukunta ni lugha mbili tofauti na wazungumzaji wa lugha hizo hawaelewani kwa urahisi, wakati wa mwamko wa demokrasia nchini Kenya mwaka wa 1991, serikali ya Kenya ilichukua makabila mawili ya Wairienyi na Wakunta na kuwaweka chini ya kabila moja la Wasuba. Kitendo ambacho kiliibua hisia kali ya kisiasa hususan kwa upinzani uliokichukua kama njama ya kueneza ukabila nchini.
Mkoa wa Mara
Makabila ya Mara ni mengi kuliko mikoa yote ya Tanzania, kama vile Wajaluo, Wajita, Waruri, Wazanaki, Wakuria, Wakabwa, Wakiroba, Wasimbiti, Wangoreme, Wakwaya, Waikoma, Wanata, Waisenye, Waikizu, Wasizaki, Wasukuma, Wataturu na makabila madogo kama Wanandi, Wakisii au Wamaragori.
Rwanda
Taarifa za jumla
Rwanda
Uhuru katika mwaka 1961 ulifika pamoja na vita vya wenyewe kwa wenyewe kati ya Wahutu na Watutsi. Uhusiano kati ya vikundi hivi viwili uliendelea kuwa vigumu.
Wajita
Inawezekana badhi ya Wajita wana asili toka Rwanda, Burundi, Uganda, Sudan kaskazini kama Wanubi na pia Niger kama Wahausa na Nigeria kama Waigbo.
Wakaguru
Ukifuatilia masimulizi ya wazee, hususan wakati wa sherehe za kumaliza msiba (mwidiki) yanaonesha kuwa Wakagulu walitokea maeneo ya Rwanda na Burundi (ya sasa).
Historia ya Rwanda
Ndani ya Rwanda mahakama za vijijini zinazoitwa "gachacha" zimejaribu kutoa hukumu juu ya wauaji wa mwaka 1994.
Kirundi
Wanaosema Kirundi na Kinyarwanda, lugha rasmi ya Rwanda, wanasikilizana bila shida.
Historia ya Rwanda
Tendo hili lilikuwa mwanzo wa mauaji ambayo hayakuwahi kutokea Afrika. Viongozi wa Interahamwe, wa jeshi la kitaifa na vikundi vikali vya Kihutu walitekeleza mipango ya kukusanya Watutsi kila mahali na kuwaua. Haiwezekani kuwa na idadi kamili lakini makadirio ya chini yanataja Watutsi 750.000 na Wahutu wasio wakali zaidi ya 600000 waliuawa na Interahamwe na wanajeshi wa serikali ya Kihutu. Watu walikimbilia na kutafuta hifadhi makanisani lakini hata huko walichinjwa bila neema. Wahutu waliokataa kushiriki katika mauaji waliuawa pia.
Historia ya Rwanda
Mnamo Oktoba 1990 Watutsi waliokaa Uganda walianzisha chama cha RPF (Rwanda Patriotic Front) wakiwa na wafuasi wahutu wachache wakavamia Rwanda kwa silaha. Kiongozi wao alikuwa Paul Kagame aliyeondoka Rwanda akiwa mtoto wa miaka minne. Alikuwa amejiunga na jeshi la Yoweri Museveni na kupanda ngazi katika jeshi la Uganda hadi kuwa mkuu wa huduma ya usalama ya kijeshi ya Uganda. Walitaka kulazimisha serikali ibadilishe hali ya Watutsi kuwa raia bila haki. Lakini uvamizi huu ulisababisha kuongezeka kwa ukali dhidi ya Watutsi ndani ya Rwanda na siasa kali kwa upande wa viongozi Wahutu. Kikundi cha kihutu cha Interahamwe na kupewa silaha. Maelfu ya Watutsi Warwanda waliuawa.
Historia ya Rwanda
Mwaka 1973 Generali Habariyama alimpindua rais Kayibanda na kuanzisha serikali ya kijeshi akijaribu kupatanisha vikundi ndani ya taifa. Lakini hata mwaka uliofuata 1974 mauaji ya Watutsi yalitokea tena.
Rwanda
Kadiri ya sensa ya mwaka 2012 wakazi wengi ni Wakristo, hasa Waprotestanti (49.5%) na Wakatoliki (43.7%). Waislamu ni 2%.
Wabembe
Katika mwaka wa 1991 idadi ya Wabembe ilikuwa 252.000 (Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia). Ila kwa sasa idadi ya Wabembe haijulikani kikamilifu, kufuatana na kusambaratika kwa kabila hiyo kwenye sehemu zote duniani.
Rwanda
Mijini na sokoni Kiswahili kinatumika pia lakini si lugha asilia ya Rwanda.
Liberia
Liberia ni nchi iliyoundwa na makabila 16 ya asili nchini humo na wahamiaji Weusi toka Marekani na Karibi (5%), mbali na machotara wa aina mbalimbali.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kwa jumla kuna takriban lugha 242, hasa lugha za Kibantu, zinazozungumzwa nchini (angalia orodha ya lugha). Kati yake, lugha 4 zinatambuliwa kama lugha za kitaifa, nazo ni: Kikongo (Kituba), Kingala (Kongo), Kiluba ("Tshiluba") na Kiswahili. Wakati wa ukoloni lugha hizo nne za kitaifa ziliwahi kutumiwa kieneo katika shule za msingi.
Rwanda
Mwanzo wa karne ya 20 ilikuwa sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na sababu ya mzozo kati ya Ujerumani na Ubelgiji.
Mauaji ya kimbari
[[Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda]] (ICTR kwa lugha ya Kiingereza) ni mahakama chini ya mwavuli wa [[Umoja wa Mataifa]] kwa ajili ya kushitaki makosa yaliyotokea nchini [[Rwanda]] wakati wa mauaji ya kimbari yaliyotokea pale katika kipindi cha Aprili 1994, kilichoanza tarehe 6 Aprili. ICTR iliundwa tarehe 8 Novemba 1994 na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili kuhukumu wale watu waliofanya vitendo vya mauaji ya kimbari na ukiukaji mwingine mbaya wa sheria za kimataifa nchini Rwanda, au kwa raia wa Rwanda katika majimbo jirani , kati ya tarehe 1 Januari na tarehe 31 Desemba 1994.
Kibila
Kibila ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibila imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibhele iko katika kundi la D30.
Guinea
Makabila yaliyopo nchini ni 24. Kubwa zaidi ni lile la Wafulani (40%).
Historia ya Rwanda
Mnamo 1990 ilikuwa wazi ya kwamba Rwanda ilikuwa na hali ngumu. Kwa upande moja nchi za nje zilisukuma serikali za Afrika kuruhusu kura huru za kisiasa; katika Rwanda ongezeko la wakazi lilileta msongamano mkubwa na uhaba wa ardhi ya kilimo. Uchumi ilikuwa duni. Wakati huohuo wapinzani Wahutu walikusanyika nje ya nchi ny kudai demokrasia. Na kati ya watoto wa Watutsi waliokuwa walitoka nchini sauti zikasikika zilizodai warudi tena.
Utamaduni wa Kiafrika
Afrika ina makabila mengi ambayo hayawezi kuhesabika, na vikundi vya kikabila na vya kijamii. Baadhi ya vikundi hivi vinaashiria wakazi wengi ambao ni mamilioni ya watu. Vingine ni vikundi vidogo vya watu elfu kadhaa. Baadhi ya nchi zina zaidi ya makabila 20 tofauti, na ni tofauti sana katika imani.
Rwanda
Rwanda ni mwanachama wa Umoja wa Mataifa na wa Umoja wa Afrika.
Rwanda
Kwa sasa serikali inazidi kufungia maabadi. Miezi saba ya kwanza ya mwaka 2018, imefungia tayari makanisa 8,000.
Paul Kagame
Ijapokuwa ni mmoja kati ya mwanajumuiya ya Watusi, ameonekana kuuanganisha Utusi wake. Huyu ndiye mhusika mkuu wa kuondosha Uhutu na Utusi na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo (Mauaji ya kimbari ya Rwanda).
Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.
Wataita
Kuna makabila madogo ya Wataita. Yanaweza kugawanywa katika Wadawida ambao walifanya makazi katika eneo la Dawida, Wasagalla waliotulia katika eneo la Sagalla na Wakasigau waliotulia katika eneo la Kasigau ambalo ni karibu na Milima ya Taita. Wasaghalla huongea Kisagalla, lugha inayokaribiana na Kigiriama au Mijikenda (makabila tisa ambayo huongea lugha zinazokaribiana). Wakasighau hukaribiana na Wapare na Wachagga wa Tanzania lakini ni Wataita.
Rwanda
Lugha ya taifa, lugha rasmi na lugha ya mama kwa Wanyarwanda wote ni Kinyarwanda ambayo ni lugha ya Kibantu, mojawapo ya Niger-Kongo.
Historia ya Rwanda
Jeshi la Rwanda limeendelea kuwa na vita ndani ya Kongo ikipigana na mabaki ya Interahamwe walioshambulia Rwanda mara kwa mara kutoka Kongo.
Washubi
Kabila hili linaongea lugha ya Kishubi ambacho ni Kibantu ingawa Washubi wote si Wabantu. Washubi wanaweza kuelewana lugha na majirani zao Wahangaza, Waha, Warundi na Wanyarwanda na kwa kiasi fulani makabila mengine ya maziwa makuu, ukiacha baadhi ya makabila, kama vile Wasukuma na Wanyamwezi. Mwaka 1987 idadi ya Washubi ilikadiriwa kuwa 153,000 .
Rwanda
Rwanda pamoja na Burundi zilijiunga na Kenya, Uganda na Tanzania kama wanashirika wa Jumuia ya Afrika Mashariki kwa maendeleo muhimu katika elimu, afya, uchumi na mambo mbalimbali. Mwaka 2017 bunge la Rwanda liliamua kufanya Kiswahili kuwa moja ya lugha rasmi nchini.
Rwanda
Kibuye ni mji mdogo ufukoni mwa Ziwa la Kivu. Una wavuvi wengi, kituo cha watalii na nyumba za kihistoria za wamisionari. Hadi mwaka 1994 Watutsi 250,000 waliishi katika wilaya ya Kibuye, lakini tangu uangamizaji wa Watutsi katika vita vya wenyewe kwa wenyewe wamebaki 8000 pekee.
Luanda
Kati ya wakazi, walio wengi kabisa ni Waafrika wa makabila kama vile Waovimbundu, Wakimbundu na Wakongo.
Mkoa wa Kaskazini (Rwanda)
Mkoa wa Kaskazini (kwa Kinyarwanda: Intara y'Amajyaruguru) ni kati ya mikoa mitano ya Rwanda tangu mwaka 2006, ambapo ulianzishwa kwa kuunganisha mikoa ya Ruhengeri, Byumba na sehemu ya Kigali Vijijini. Kwa sasa linaundwa na wilaya 5:
Wabilikimo
Makabila ya Wabilikimo yanapatikana Rwanda, Burundi, Uganda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), Jamhuri ya Kongo (ROC), Jamhuri ya Afrika ya Kati, Kamerun, Guinea ya Ikweta, Gabon, Angola, Botswana, Namibia, Madagaska na Zambia.
Wilaya ya Rorya
Walio wengi ni Waluo. Makabila mengine ni Wakine, Wakurya, Wasimbiti, Wahacha, Wasweta na mengineyo. Hii ndiyo wilaya yenye makabila mengi zaidi nchini Tanzania.
Utamaduni wa Kitanzania
Kuna makabila yasiyopungua 120 ambayo yote hutunza mila na desturi zao kwa kiasi tofautitofauti.
Mbarali
Katika sensa ya mwaka 2002, idadi ya wakazi wa wilaya hiyo ilihesabiwa kuwa 234,908 . Makabila makuu yaliyopo Wilayani Mbarali ni Wasangu, Wahehe, Wakinga, Wabena na Wanyakyusa. Vile vile yapo makundi madogo ya makabila wakiwemo Wasukuma, Wanji, Wabarbeig na Wagogo.
Historia ya Rwanda
Tarehe 1 Julai 1962 Rwanda ilipata uhuru wake wa kisiasa. Wakati huu zaidi ya Watutsi 350,000 wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani. Mwaka uliofuata vikundi vya Watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya. Iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa Watutsi; zaidi ya 100,000 waliuawa na Wahutu. Hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya Watutsi iliendelea. Wanasiasa Wahutu walizoea kuita Watusi ndio "Wadudu". Kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la Watutsi waliokuwa raia bila haki. Idadi kubwa ya Watutsi walikimbia Burundi, Uganda na Tanzania.
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Mauaji ya kimbari nchini Rwanda yaliendelea kwa muda wa siku 100 hadi hali ya mambo ilipodhibitiwa na vikosi vya waasi wa wakati huo wa RPF, wapiganaji wake wengi wakiwa ni Watutsi.
Rwanda
Rwanda (kwa Kifaransa: "Le Rwanda"; zamani pia "Ruanda") ni nchi ya Afrika ya Mashariki isiyo na pwani kwenye bahari yoyote.
Waha
Ifahamike kuwa asilimia kubwa ya makabila mengi yaliyopo hapa Afrika yalipata majina kulingana na wageni walivyoelewa au walivyoona. Kuna makabila yaliyopata majina kutokana na namna wanavyopigana, yapo makabila yaliyopata majina namna wanavyopiga makelele na wengine walipewa majina kulingana na lugha yao au matamshi yao. Kwa upande wa kabila la Waha, ambao wanapatikana katika mkoa wa Kigoma, ukweli ni kwamba kabila hili ni miongoni mwa makabila ambayo yana historia kubwa sana tangu walipofika katika ardhi hiyo na pia ni kabila lenye umaarufu mkubwa nchini.
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Mauaji ya Kimbari ya Rwanda yalikuwa mauaji ya halaiki nchini Rwanda mnamo mwaka wa 1994 ambapo Watutsi, Watwa na baadhi ya watu wa kabila la Kihutu waliuliwa na serikali iliyosimamiwa na viongozi wa Kihutu.
Burundi
Pamoja na hayo, kuna Warundi wachache wanaojinasibu kuwa wao sio Watutsi wala Wahutu bali ni Waswahili (~5%). Hilo kabila lilikuwepo toka enzi za tawala za kifalme nchini humo, na ndio wenyeji wa jiji la Bujumbura, waliomsaidia Mwanamfalme Louis Rwagasore katika harakati za kutafuta uhuru wa Burundi.
Kigali
Baada ya kugawa kwa Ruanda-Urundi kuwa nchi mbili za Rwanda na Burundi Kgali ikawa mji mkuu wa Rwanda mwaka 1962.
Rwanda
Wakati wa ukoloni Wabelgiji walihesabu mwaka 1931 wakazi wa nchi kama ifuatavyo: 84 % Wahutu, 15 % Watutsi na 1 % Watwa.
Rwanda
Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya miaka ya 1990 vilileta uangamizaji mkubwa wa Watutsi. Kati ya asilimia 75 hadi 90 za wakazi Watutsi waliuawa katika wiki chache za mwaka 1994. Baada ya mwisho wa vita Watutsi wengi ambao wenyewe au wazazi wao walikuwa wamekimbilia Uganda na Tanzania walirudi tena Rwanda.
Mkoa wa Mara
Kwa hiyo, dhana ambayo imejengeka sana vichwani mwa watu kwamba Mara kuna makabila mengi, kwa kiasi kikubwa ni potofu. Ukiangalia kwa undani hata lugha na mila zilizopo, utaona kwamba hata hao kina yego/mbani (Wajita, Wakwaya, Wakara, Waruri, Wakerewe, n.k.) ni 'vikabila' tu vya kabila kubwa la Wajita.
Orodha ya miji ya Rwanda
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Rwanda yenye angalau idadi ya wakazi 10,000 (2005).
Wasuba (Kenya)
Kabila la Wairienyi wanakadiriwa kuwa watu 80,000 hivi, na wanajulikana katika eneo la ziwa kwa wasichana warembo. Kabila hili la Wairienyi wamegawanyika katika makabila madogo manne, nayo ni Wakaksingri, Waregi (Uregi), Wangoe (Ungoe) na Wagassi.
Wavimbuti
Wavimbuti ni kabila la watu wafupi linalopatikana katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Rwanda
Kigali ni mji mkuu wenye kiwanja cha ndege cha kimataifa na mahoteli makubwa.
Rwanda
Imepakana na Uganda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Burundi na Tanzania.
Wahutu
Wahutu ni kabila kubwa la watu wanaoishi katika eneo la Maziwa makubwa ya Afrika, hasa Rwanda na Burundi, lakini pia Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Tanzania, hasa baada ya vita vya wenyewe kwa wenyewe. Jumla yao ni zaidi ya milioni 11.5.
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda
Mahakama ya Kimataifa ya Jinai ya Rwanda (ing. International Criminal Tribunal for Rwanda, ICTR), au Tribunal pénal international pour le Rwanda (TPIR) kwa Kifaransa, ni mahakama ya kimataifa yaliyoanzishwa mnamo mwezi Novemba mwaka wa 1994 na Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili kuwahukumu watu walisababisha mauaji ya kimbari ya Rwanda na hatia zingine kuu za sheria ya kimataifa nchini Rwanda, au raia wa Kirwanda katika nchi jirani, kati ya tarehe mosi Januari na tarehe Desemba mwaka wa 1994
Rwanda
Watutsi walikuwa tabaka la kikabaila, pia mfalme alikuwa Mtutsi. Lakini wengine wanaamini ya kwamba vikundi vyote vitatu vilijitokeza nchini si kama tokeo la uhamiaji mbalimbali lakini zaidi kama matabaka yaliyotofautiana kikazi: wakulima, wavindaji na wafugaji waliokuwa pia askari wa mfalme.
Wabilikimo
Watu wa aina hiyo wa kwanza kufikiriwa ni wale wa Afrika ya Kati, kama vile Waaka, Waefé na Wambuti, pamoja na Watwa wa Rwanda na Burundi. Kumbe kama kipimo kinachotumika ni sm. 155, kuna makabila ya namna hiyo hata Australia, Thailand, Malaysia, funguvisiwa vya Andamani (India), Indonesia, Ufilipino, Papua Guinea Mpya, Bolivia, Brazil na Asia Kusini-mashariki.
Nigeria
Vikundi vikubwa katika jumla la makabila 300 ni Wahausa na Wafula kaskazini (jumla 20-30%), Waigbo (Waibo) kusini (14-18%), Wayoruba katika sehemu za magharibi (20-27%).
Orodha ya makabila ya Kenya
Kuna karibu makabila asilia arubaini nchini Kenya, yakiwemo:
Kamembe
Mji wa Kamembe una uwanja wa ndege wa pili kwa ukubwa nchini Rwanda. Kupeana kwake mpaka na Bukavu, DRC na kukaa kwake karibu na Burundi kuliwavutiya wahamiaji wengi kutoka nchi zote hizi mbili ambao walifanya Kamembe kuwa makazi yao ya kudumu. Wengine wahamiaji waliokuwa Kamembe walikuwa waarabu ambao waliokuja na kukaa Kamembe aidha kama vile wakimbizi wa vita vilivyo wahi kuwa huko visiwa vya unguja ao wafanya biashara waliojihusisha na biashara ya bidhaa kama vile kahawa na ngozi wa n'gombe. Biasha ya bidhaa hizi ilinawiri sana katika myaka ya 1930 hadi mwishoni ya myaka ya 1970. Mchanganyiko huu wa raiya kutoka nchi jirani, uhamiaji wa waarabu na kunawiri kwa biashara ya bidhaa hizo zilizotajwa hapo kabla, kulifanya Kamembe kuwa na hali ya kipekee ukilinganisha na miji mingine ya nchini Rwanda.
Waxhosa
Waxhosa ni moja miongoni mwa makabila ya Afrika Kusini. Wako mnamo milioni 8 na lugha yao ni Kixhosa.
Watu maarufu wengi kutoka Afrika Kusini walikuwa wa kabila hilo wakiwemo Nelson Mandela na Thabo Mbeki
Utamaduni wa Nigeria
Utamaduni wa Nigeria umeumbwa na kabila nyingi za Nigeria. Nchi hii ina zaidi ya lugha 250 na tamaduni mbalimbali. Hata hivyo, kabila kubwa ni Hausa - Fulani ambao ndio wengi kaskazini, Igbo ambao ndio wengi kusini-mashariki na Yoruba ambao ndio wengi kusini.
Makabila ya Benin yamejaa katika kanda kati Yorubaland na Niger Delta. Asilimia 80 ya Benin huwa Wakristo wakati asilimia 20 iliyobaki huwabudu Ogu. Wanafuatwa na Ibibio / Annang / Efik watu wa pwani ya kusini mashariki mwa Nigeria na Ijaw wa Niger Delta.
Makabila mengine ya Nigeria (wakati mwingine huitwa "mini-minorities") hupatikana nchini kote lakini hasa katika limekaliwa na watu wengi wa kusini. Hausa huwa Waislamu na Igbo, Wakristo. Wengi wa Efik, Ibibio, Annang watu ni Wakristo kwani Ukristo na mfumo wa Magharibi uliingia Nigeria kupitia mji mkuu wa Calabar. Wafuasi wote wa Ukristo na Uislamu wanapatikana miongoni mwa Yoruba. Dini za awali zimebakia muhimu, hasa katika kusini, na mara nyingi ni hurembeshwa na imani ya Kikristo.
Nigeria ni maarufu kwa Maandiko lugha ya Kiingereza muziki wake maarufu. Tangu mwaka wa 1990 Kiwanda cha Filamu cha Nigeria, wakati mwingine kilijulikana kama "Nollywood" kimeibuka kama kikosi cha kitamaduni kinachonea kwa haraka kote bara. Kote nchini, na hata katika kaskazini,muziki wa magharibi , nguo na sinema ni maarufu.
Historia ya Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.
Rwanda
Huko kuna mazingira ya pekee duniani yenye sokwe wa milimani. Wako hatarini kuangamizwa kutokana na uwindaji na upanuzi wa mashamba unaopunguza mazingira wanamoishi.
Ghana
Ingawa Ghana ni kiambo cha zaidi ya makabila 100 tofauti, haijashuhudia migogoro ya kikabila ambayo imesababisha vita vya wenyewe kwa wenyewe katika nchi nyingi za Kiafrika.
Makabila nchini Ghana ni Akan (ambalo linajumuisha Fante, Akyem, Ashanti, Kwahu, Akuapem, Nzema, Bono, Akwamu, Ahanta na makabila mengine) 49.3%, Mole-Dagbon 15.2%, Ewe 11.7%, Ga-Dangme (likijumuisha Ga, Adangbe, Ada, Krobo na makabila mengine) 7.3%, Guan 4%, Gurma 3.6%, Gurunsi 2.6%, Mande-Busanga 1%, makabila mengine 1.4%, mengine (Wahausa, Zabarema, Wafula) 1.8% (sensa ya 2000).
Chad
Jinsi ilivyo katika nchi mbalimbali za kanda la Sahel kuna aina mbili za wakazi ndani yake: Kwa jumla leo kuna makabila zaidi ya 200 nchini, kila moja na lugha yake (angalia orodha ya lugha hizo).
Jamhuri ya Kongo
Sehemu kubwa ya nchi ni misitu, hivyo wakazi wengi (70%) wanaishi mijini upande wa kusini-magharibi wa nchi. Kati yao, 48% ni wa kabila la Wakongo, 20% Wasangha, 17% Wateke, 12% Wam'Bochi. 2% ni Wabilikimo.
Historia ya Rwanda
Tangu ushindi wa kijeshi mwaka 1994 RPF walianzisha serikali ya umoja wa kitaifa. Rais alikuwa Pasteur Bizimungu mwanasiasa Mhutu aliyeshikamana na RPF, Kagame akiwa makamu wake. Baada ya kupinduliwa kwa Bizimungu mwaka 2000 Kagame akawa Rais.
Mikumi
Kabila ambalo linaishi humo ni Wavidunda.
Abakuria
Abakuria wamegawanyika katika "makabila madogo" au koo kumi na sita, nazo ni: Nyabasi, Bakira, Bairege, Bagumbe (wanaoishi katika wilaya za nchini Kenya na Tanzania), Batimbaru, Banyamongo, Bakenye,Basimbiti, Basweta,Barenchoka, Baikoma, Bamerani na mengineyo. Makabila haya madogo yote yapo pia katika kabila la Wakisii nchini Kenya.
Mkoa wa Rukwa
Kabila kubwa zaidi mkoani ndio Wafipa walioko hasa katika wilaya za Sumbawanga na Nkansi. Kati ya makabila mengine kuna Wamambwe-Lungu, Wawanda na Wanyamwanga katika wilaya ya Sumbawanga; kuna pia Wasukuma, Wanyamwezi na Wamasai.
Jamhuri ya Watu wa China
China kuna makabila 56 tofauti. Wahan ndio kabila kubwa zaidi nchini China kwa idadi ya watu ikiwa na asilimia 92.
Msumbiji
Nchini Msumbiji kuna makabila mengi sana, kama vile Wamakua, Wanyungwe, Wayao, Wamakonde na Watsonga.
Vietnam
Wengi (85.7%) ni Waviet. Wengine ni wa makabila madogomadogo 54 ambayo hakuna linalofikia 2%.
Historia ya Rwanda
RPF chini ya uongozi wa Paul Kagame iliamua kutumia nguvu zote kwa kulipiza kisasi kwa kuwaua Wahutu wenye msimamo mkali na wengine wengi kufungwa maisha katika jela zenye hali mbaya sana,akilenga kulipiza kisasi cha mauaji. Kwa miezi miwili mauaji na vita zilienda sambamba hadi RPF ilishinda Julai 1994 na kuchukua madaraka ya serikali.
Mkoa wa Mashariki (Rwanda)
Mkoa wa Mashariki (kwa Kinyarwanda: Intara y'Iburasirazuba) ni kati ya mikoa mitano ya Rwanda tangu mwaka 2006, ambapo ulianzishwa kwa kuunganisha mikoa ya Umutara, Kibungo na sehemu ya Kigali Vijijini na Byumba. Kwa sasa linaundwa na wilaya 7:
Zimbabwe
Wakazi wengi (82%) ni wa kabila la Washona, 14% ni Wandebele, 2% ni wa makabila mengine ya Kiafrika, 1% ni machotara, Wahindi, Wazungu n.k.
Historia ya Rwanda
Ukoloni ulichelewa kufika Rwanda; mwaka 1890 Ujerumani na Uingereza walipatana ya kuwa Rwanda na Burundi ni sehemu ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Lakini ilikuwa mwaka 1908 tu ya kwamba Wajerumani walimtuma afisa wa kudumu aliyekaa Rwanda kama mwakilishi wa serikali ya Ujerumani. Mwaka 1916 Ubelgiji na Uingereza walivamia Rwanda katika Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baadaye ikawa chini ya Ubelgiji pamoja na Burundi kama "Rwanda-Urundi" katika hali ya eneo la kudhaminiwa kutokana na azimio la Shirikisho la Mataifa.
Kigali
Kigali ni mji mkuu wa Rwanda na pia mji mkubwa kuliko mingine yote nchini.
Kabila la Reubeni
Kabila la Reubeni ni mojawapo kati ya makabila ya Israeli ambayo kwa jumla ni 12, kutokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.
Historia ya Rwanda
Vita kati ya wapinzani kutoka Uganda na jeshi la serikali iliendelea mpakani hadi pande zote mbili zilikutana huko Arusha na kupatana koma kwa vita 1992 chini ya uangalizi wa Umoja wa Mataifa na Umoja wa Afrika.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Nchi imegawiwa katika mikoa 26 kadiri ya Katiba mpya (2006) na utekelezaji wake wa mwaka 2015.
Wakazi asilia ni Wabilikimo, ambao kwa sasa ni 600,000. Kumbe walio wengi ni Wabantu.
Jimbo Katoliki la Byumba
Jimbo katoliki la Byumba (kwa Kilatini "Dioecesis Byumbana") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Burundi
Vikundi kati ya wakazi ni hasa Wahutu (~80%), Watutsi (~14%) na Watwaa (mbilikimo) (chini ya 1%). Wote wanatumia lugha ya Kirundi.
Mkoa wa Kilimanjaro
Makabila makubwa mkoani humo ni Wachagga, Wagweno na Wapare, ambapo pia kuna makabila mengine madogomadogo kama Wamasai na Wakamba.
Robert Mugabe
Mara baada ya uchaguzi tu mwezi Novemba 1980 Mugabe alianza kampeni ya kuua kwa wingi watu wa kabila la wa-Ndebele ambao mjia wao mkubwa unaitwa Bulawayo. Ingawa mauaji hayo hayakufikia kiwango cha yale ya Rwanda na Burundi, waliuawa wanawake, wanaume, watoto na hata vichanga vilivyokuwa matumboni. Mwaka 1981 pia Mugabe aliendelea kuua wandebele tukio ambalo halikutangazwa sana na vyombo vya habari. Kuanzia enzi hizo hadi leo raisi Mugabe amejaribu kushinda kila uchaguzi unaokuja nchini huko kwa kutumia nguvu za kikabila na mabavu.
Togo
Nchini kuna makabila 37; kubwa zaidi ni Waewe (32%). Wazungu hawafikii 1%.
Kibudu
Kibudu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabudu. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibudu imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibudu iko katika kundi la D30.
Orodha ya makabila ya Tanzania
Hii ni orodha ya makabila ya watu ambao wamekuwa wanaishi tangu zamani katika eneo ambalo sasa linaitwa Tanzania, pamoja na makabila yaliyogawiwa na mipaka baina ya Tanzania na nchi za jirani.
Jimbo Katoliki la Nyundo
Jimbo Katoliki la Nyundo (kwa Kilatini "Dioecesis Nyundoënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.