Nani alijenga ukuta mkubwa wa China?
Ukuta wa China
Ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa China tangu mwaka 200 KK. Shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia China. Watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasi na ngamia, hivyo haikuwa rahisi kujua ni wapi watakapojaribu kuingia.
Meli
Wachina wanajulikana walijenga jahazi kuanzia 2000 KK.
Ndoto ya chumba chekundu
Ndoto ya Chumba Chekundu ni riwaya kutoka nchini China iliyotungwa katikati ya karne ya 18. Inahesabiwa kati ya riwaya 4 muhimu zaidi katika fasihi ya China. Mwandishi wake alikuwa Cao Xueqin (kwa Kichina: 曹雪芹).
Ieoh Ming Pei
Baada ya kumaliza chuo kikuu aliamua kukaa MArekani kwa sababuy a vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China ya miaka ya 1940 iliyoishia kwa ushindi wa Mao Tse Tung. Aliajiriwa na kampuni kubwa kama msanifu mkuu na 1960 aliunda kampni yake ya binafsi.
Mkimbizi
Ingawa haikukubalika na Muungano wa nchi rafiki zilizokutana mjini Potsdam, mamia ya maelfu ya raia wa kabila la Kijerumani waliokuwa wakiishi nchini Yugoslavia na Romania walifukuzwa nchini humo kufanya kazi ya utumwa katika nchi ya Umoja wa Kisovyeti na hatimaye kufukuzwa hadi Ujerumani iliyokuwa iliyotawaliwa, Ujerumani iliyokuwa chini ya nchi rafiki na hatimaye hadi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani, Austria na Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani. Huu ulikuwa uhamisho mkubwa zaidi katika historia. Wajerumani milioni 15 waliathirika, na zaidi ya milioni mbili walikufa kufukuzwa kwa raia wa Kijerumani. (Angalia Wajerumani kuhama kutoka Ulaya ya Mashariki.) Kati ya mwisho wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia na ujenzi wa Ukuta wa Berlin mnamo mwaka wa 1961, zaidi ya wakimbizi 563,700 kutoka Ujerumani ya Mashariki walisafiri hadi Ujerumani ya Magharibi wakitoroka uvamizi wa Kirusi.
Nasaba ya Chou
Nasaba ya Chou ilikuwa nasaba ya kifalme ya Uchina. Ilidumu kuanzia mwaka wa 1111 KK hadi 255 KK. Baadhi ya Makaisari wa Chou kulikuwa na Wen-wang, Wu-wang, Huan Kung na Wen Kung.
Ukuta wa Berlin
Wanajeshi walikuwa na amri kumzuia yeyote aliyejaribu kukaribia na kupanda ukuta au fensi ya mpakani. Waliambiwa kutumia silaha kama kizuizi cha mwisho.
Ukuta
Nje ya jengo ukuta hujengwa kwa kuonyesha mipaka ya eneo na kuzuia watu au wanyama kuingia ndani. Vivyo hivyo unaweza kulenga kuwazuia wasitoke. Katika matumizi haya ukuta unafanana na madhumuni ya fensi lakini ni imara zaidi.
Ming (nasaba)
Kuanzia 1405 baharia mkuu Zheng He alianzisha safari za upelelezi kwenye Bahari ya China ya Kusini na Bahari Hindi hadi pwani za Afrika ya Mashariki. Zheng He alipewa kundi kubwa la meli na manowari lenye mabaharia makumi alfu. Alitembelea Mombasa na kuna uwezekano kuwa meli kadhaa za kikosi chake ziliingia katika Atlantiki labda hata kufika Amerika. Safari hizi zilisimamishwa kwa sababu ya gharama kubwa na pia kwa sababu China haikuwa na mipango ya kuanzisha koloni katika nchi za mbali. Tofauti na mataifa ya Ulaya zilizopanua duniani karne moja baadaye Wachina hawakuona vitu wala utajiri wa kuvutia katika sehemu za mbali kwa sababu walikuwa na vitu vingi wao wenyewe.
Kujiua
Kufikia mwaka wa 2010, Daraja la Golden Gate limekuwa na zaidi ya visa 1300 vya kujiua kwa kuruka tangu daraja hilo kujengwa mnamo [[1937]]. Maeneo mengi ambapo visa vingi vya kujiua hutokea yana vizuizi vilivyojengwa ili kuzuia visa hivi. Maeneo haya ni pamoja na [[Luminous Veil]] jijini Toronto,na vizuizi katika [[mnara wa Eiffel]] jijini Paris na [[Jengo la Empire State]] jijini New York. Tangu mwaka wa 2001, kizuizi kinaendelea kujengwa katika daraja la Golden Gate 
Vizuizi vimeonekana kuwa mwafaka sana.
Mwandiko wa Kichina
Kichina huandikwa kwa alama zinazomaanisha neno moja si sillabi au herufi tu. Lakini maneno mengi ya Kichina yana silabi moja tu. Kamusi kubwa ya lugha ina alama zaidi ya 40,000- Wachina wasomi wenye elimu nzuri hujua takriban alama 6,000 hadi 7,000. Gazeti la kawaida hutumia alama 3,000. Serikali inasema mtu ajua kuandika na kusoma kama ameshika angalau alama 2,000.
Wingu Kubwa la Magellan
Maelezo ya kwanza yaliyoeleweka yalitolewa na Ferdinand Magellan aliyekuwa mtu wa kwanza wa kuzunguka Dunia yote katika safari ya miaka 1519 - 1522. Hapo alichora pia ramani za nyota na kufanya vipimo vya kwanza vya mawingu angavu vya anga yaliyopokea baadaye jina lake.
Dynamite Warrior
Shughuli haikuwa ndogo ya kuondoshwa tawala hii, kwani hata yule diwani naye alikuwa keshaanza kujua kutumia nguvu za giza. Mwishowe yule bwana Sing (mfanyabiashara wa ng'ombe) akampa nguvu zake za kichawi bwana mdogo Siang ili aweze kummaliza Chawi Jeusi. Kwa nguvu hizo, alifanikwa kuwangusha wote wawili. Picha inaishia katika jengo jipya la diwani.
Manowari
Kwa muda mrefu manowari makubwa yalijengwa kwa muundo wa jahazi. Mataifa yaliyofaulu hasa walikuwa kwanza Wachina baadaye Wareno.
Macau
Hali halisi eneo ni rasi ya Macau pamoja na visiwa viwili vidogo, jumla ni km² 30.3 na kuna wakazi 642,900 (mwaka 2015). Tarehe 23 Oktoba 2018 rais wa China Xi Jinping alizindua rasmi daraja la baharini refu kuliko yote duniani (kilometa 55) linalounganisha Hong Kong, Macau na China bara (mji wa Zhuhai).
Nehemia
Wayahudi walikuwa na kibali cha mfalme wa Uajemi kwa mradi wa kujenga kuta, kwa hiyo wapinzani wao ambao pia walikuwa chini ya mfalme huyo, waliogopa kuwashambulia hadharani. Hata hivyo waliwadhihaki na kufanya mzaha juu ya kazi yao, wakitumaini kwamba wataweza kuwachosha na kuwaachisha kazi ya ujenzi (4:1-5).
Majiji yasiyoonekana
Moja ya mazungumzo yanayojulikana sana ni lile kuhusu jiwe na daraja. Marco Polo alimpa Kublai Khan uchambuzi wa daraja ni nini akielezea jiwe hata jiwe. Kublai Khan akauliza, "Je ni jiwe lipi linaloshikilia daraja?" Marco Polo akajibu, "Hakuna jiwe moja linaloshikilia daraja, si jiwe hili wala lile bali mhimili ambao mawe hayo yameujenga kwa pamoja."
Mtama
Waakiolojia maalumu waitwao wapalaeoethnobotanisti, hutegemea takwimu kama wingi wa nafaka inayopatikana katika maeneo ya akiolojia, hudokeza kwamba kulima mtama kulikuwa kumeendelezwa kuliko mchele, hasa katika kaskazini mwa China na Korea. Ilikuwa mtama, kuliko mchele, uliochukua sehemu muhimu ya chakula katika historia ya Kichina na jamii za Mumun za Kikorea. Mtama aina ya Ufagio wa Mahindi "(Panicum miliaceum)" na mtama aina ya Mkia wa Mbwehailikuwa mazao muhimu mwanzo katika historia ya ki[[Neolithic]] ya [[Uchina.]] Kwa mfano, baadhi ya ushahidi wa mwanzo kabisa katika Uchina kulima mtama ulikutwa katika Cishan (kaskazini) na Hemudu (kusini). Tarehe za Cishan za maganda ya kawaida ya mtama phytoliths na vipengele vya mtama zimetambuliwa kuwa katika miaka 8300-6700 KK, huku ikihifadhiwa mashimoni pamoja na mabaki ya shimo za nyumba, vyungu, na mawe yaliyohusiana na kilimo wa mtama. Ushahidi katika "Cishan" kwa mtama aina ya mkia wa mbweha unaanza karibu 6500 KK. Bakuli iliyohifadhiwa vizuri kwa miaka 4.000 yenye mbegu zilizotengenezwa kutoka mtama wa aina ya mkia wa mbweha na uwele aina ya ufagio wa mahindi ilipatikana katika tovuti ya kiakiolojia ya Lajia katika Uchina.
Ukuta
Uwanja wa nyumba mara nyingi huzungushwa kwa ukuta kwa kuongeza usalama. Ukuta wa Berlin ulijengwa katikati ya jiji la Berlin wakati wa ugawaji wa Ujerumani ili wakazi wa sehemu chini ya utawala wa kidikteta upande wa mashariki wasikimbilie upande wa magharibi.
Sima Qian
Anatazamiwa kama "baba wa historia ya China" kwa sababu aliandika historia ya kwanza ya taifa lake alipojumlisha miaka 2000 kuanzia "Kaisari wa Manjano" hadi Kaisari Wu wa nasaba ya Han. Kitabu hiki kimekuwa msingi kwa wanahistoria wote wa China waliomfuata hadi leo.
Karatasi
Karatasi yenyewe ilibuniwa nchini China. Waziri Tsai-Lun alieleza mnamo mwaka 105 mbinu ya kutengeneza karatasi katika kitabu chake. Mabaki ya hariri yalichanganywa na nguo zilizochakaa na utembo wa miti. Yote yalipondwa na kusagwa halafu kupikwa katika maji na kusafishwa. Nyuzi tupu zilizobaki zilichotwa kwa chujio halafu zikasilibiwa ndani ya chujio na kukandamizwa na kukaushwa.
Ukuta wa Berlin
Usiku wa tarehe 12 kwenda 13 Agosti 1961 wanajeshi na polisi elfu kadhaa walitumwa kusimama mpakani mjini Berlin walipoangalia wafanyakazi walioanza kujenga ukuta na kufunga mpaka ndani ya jiji. Madirisha na milango ya nyumba zilizokaa mpakani moja kwa moja yalifungwa pia na wakazi walipaswa kutumia milango ya nyuma. Usafiri kwa mabasi na treni kati ya pande mbili za jiji ukasimamishwa vilevile.
Ieoh Ming Pei
Ieoh Ming Pei (*26 Aprili 1917) ni msanifu majengo kutoka China anayeishi Marekani. Anapenda kutumia maumbo ya kijiometria akipendelea saruji, feleji, kioo na mwamba.
Laurenti Bai Xiaoman
Laurenti Bai Xiaoman (1821 hivi - Xilin 25 Februari 1856) alikuwa mlei wa China aliyefia Ukristo.
Burj Khalifa
Kutokana na ukubwa na urefu wake Burji khalifa ,husafishwa kwa wiki nane(8).Kihistoria Burj khalifa, ilijengwa kwa ajili ya kuliingizia taifa kipato baada ya mfalme wa falme za kiarabu wa wakati ule kuona hakuna kivutio cha watalii nchini humo.Akaamua lijengwe jengo lefu kuliko yote yote ulimwenguni na wakalipa jina la, BURJ KHALIFA.
Nasaba ya Han
Watu wa China huhesabu nasaba ya Han iliyodumu kwa karne nne kuwa moja ya vipindi vikuu katika historia yote ya nchi. Hivyo, watu wa jamii kubwa ya China hujihesabu mpaka leo “watu wa Han”, kwa heshima ya familia ya Han na utawala waliouanzisha.
Jamhuri ya China
Nchi jinsi ilivyo sasa ni tokeo la vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China iliyokwisha mwaka 1949 na ushindi wa Wakomunisti chini ya Mao Zedong na kuundwa kwa Jamhuri ya Watu wa China huko Beijing.
Barabara ya hariri
Uenezaji wa Ubuddha kwenda Mongolia na China katika karne ya 4 BK, wa Ukristo kufika China katika karne ya 3 BK na wa Uislamu kuelekea mashariki katika karne ya 8 ulifuata barabara hii.
Nasaba ya Qing
Karne za utawala wa Qing zilileta maendeleo makubwa katika uchumi na idadi ya wakazi wa China iliongezeka kutoka watu milioni 143 mnamo 1740 hadi watu milioni 430 mnamo 1850. Serikali ilisimamia karahana za mafundi waliotenegeneza bidhaa nyingi zilizopelekwa hadi Ulaya na Marekani. China ilikuwa na mapatao makubwa ya dhahabu kutoka Ulaya kutokana na biashara hii. Kati ya bidhaa zilizotafutwa Ulaya zilikuwa hasa vyombo vya kauri, fanicha na kazi za sanaa.
Ukuta wa Berlin
Mwaka 1961 serikali ya Mashariki iliona ni lazima kuzuia wakimbizi wengi kwenda Berlin Magharibi. Hapo walikata shauri la kutenganisha sehemu mbili za jiji kwa njia ya ukuta na fensi. Walipata kibali cha uongozi wa Umoja wa Kisovyeti wakaandaa akiba za matofali, saruji na waya ya miiba.
Vita ya Japani na Urusi ya 1905
Urusi ilitafuta bandari mpya kwa jeshi la maji. Bandari ya pekee kwa manowari kubwa upande wa Pasifiki ilikuwa Vladivostok lakini mji huu ulikuwa kaskazini mno na wakati wa majira ya baridi bahari iliganda kuwa barafu ikazuia mwendo wa meli. Hivyo Warusi walitafuta bandari upande wa kusini pasipo na matatizo ya barafu. Walipatana na China juu ya mkataba wa kukodi rasi ya Liaodong pamoja na bandari ya Port Arthur iliyopo kwenye pwani la Bahari ya China upande wa magharibi wa Korea.
Kitabu cha Nehemia
Labda miaka 13 ilikuwa imepita tangu mfalme Artashasta (Artaxerxes I) alipomtuma Ezra Yerusalemu ili arekebishe hali ya Israeli (Ezra 7:7; Neh 2:1). Mwanzoni Ezra alikuwa na mafanikio, lakini Wayahudi walipojaribu kuimarisha Yerusalemu kwa kujenga kuta kandokando yake, maadui wao waliwashtaki kuwa wanaandaa maasi dhidi ya Uajemi. Walipopeleka habari hizo kwa Artashasta, yeye alitoa amri ya kusimamisha kazi hiyo mara moja (Ezra 4:7-23).
Sun Yat-sen
Tar. 10 Oktoba 1911 yalianza mapinduzi ya China kwa uasi wa jeshi la Wuchang. Aliposiki habari hizi Sun alirudi China katika Desemba 1911. Mkutano wa wawakilishi wa wanamapinduzi kutoka majimbo mengi ya China uliamua kumaliza utawala wa kifalme ukamteua Sun kama rais wa kwanza wa Jamhuri ya China iliyotangazwa tar. 1 Januari 1912.
Odoriko wa Pordenone
Kutoka bandari ya Fuzhou Odoriko alivuka milima na kuingia Zhejiang na kutembelea Hangzhou ("Cansay" 行在, "Xíngzài"), mmojawapo kati ya miji mikubwa duniani wakati huo. Marco Polo, Marignolli na Ibn Batuta walisimulia ustawi wake.
Nasaba ya Tang
Kipindi cha Tang inahesabiwa kati ya sehemu bora ya historia ya China. Mji mkuu wa Chang'an (leo hii Xi'an) ilikuwa mji mkubwa wa dunia wakati wake ukiwa na wakazi wapatao milioni 1. Milki ya Tang ilisimamia sehemu kubwa ya barabara ya hariri na kwa njia wageni wengi walifika China. Wakati wa Tang siasa na jamii ya Kichina ilikuwa tayari kupokea wageni na kuishi nao. Hali hii ilisaidia maendeleo ya kiutamaduni. Wakati ule Ubuddha ulienea China. Vilevile wamisionari Wakristo wa kwanza walifika kutoka Uajemi wakakaribishwa na watawala.
Panda Mkubwa
Panda mkubwa (kutoka Kiing.: giant panda, Kisayansi: "Ailuropoda melanoleuca") ni dubu mkubwa kiasi wa Uchina aliye mweusi na mweupe.
Jamhuri ya Watu wa China
Kikatiba chombo kikuu ni Bunge la umma la China linalomchagua rais, serikali, mahakama kuu, kamati kuu ya kijeshi na mwanasheria mkuu. Lakini hali halisi maazimio yote ya bunge ni utekelezaji tu wa maazimio ya uongozi wa chama cha Kikomunisti.
Jamhuri ya Watu wa China
Baada ya kipindi cha vurugu, jamhuri ya China ilitawaliwa na chama cha Kuomintang chini ya rais Chiang Kai-shek.
Meli
Jahazi ziliboreshwa hadi kuvuka bahari kuanzia karne ya 15 BK. Wachina na Wareno ni watu wa kwanza waliovuka bahari za mbali. Ila tu Wachina baada ya kutembelea mara kadhaa pwani za Afrika chini ya Zheng He mnamo mwaka 1400 waliamua kuacha upelelezi huu, lakini Wareno waliendelea kuzunguka Afrika na dunia yote na hatimaye kuanzisha kipindi cha ukoloni cha Ulaya.
Nasaba ya Qing
Mwisho wa karne ya 19 vikundi mbalimbali ndani ya nasaba ya Qing walianza kuvutana juu ya matengenezo ya utaratibu wa kijamii na kisiasa. Malkia Cixi alizuia mabadiliko haya. Hadi kifo chake mwaka 1908 alitawala China iliyoendelea kushuka katika hali ya nusukoloni ya nchi za Ulaya. Kabla kifo chake alimteua mtoto Pu Yi kama kaisari mpya lakini utawala wa Qing ilipinduliwa katika mapinduzi ya China ya 1911 iliyomaliza nasaba ya Qing pamoja na ufalme katika China. Pu Yi alilazimishwa kuachana na cheo cha Kaisari mwaka 1912.
Mao Zedong
Dhidi ya wapinzani wake ndani ya chama alianzisha tangu mwaka 1966 "mapinduzi ya utamaduni" iliyoharibu mapokeo mengi na sehemu kubwa ya urithi wa kihistoria ya China.
Zheng He
Makaisari wa baadaye walisimamisha safari. Mtindo wa Zheng He ulikuwa na gharama kubwa sana. Yote ililipiwa na sertikali kuu na gharma zilipita faida ya bidhaa zilizoletwa. Tofauti na safari za Wareno na Wahispania za baadaye Wachina hawakulenga faida ya kibiashara.
Jamhuri ya China
Jamhuri ya China ilikuwa kati ya nchi zilizoanzisha Umoja wa Mataifa mwaka 1945 na serikali ya Kuomintang iliendelea kushika kiti cha China hadi mwaka 1971.
Tu Fu
Tu Fu (mnamo 712-770) alikuwa mshairi nchini China wakati wa nasaba ya Tang.
Chingis Khan
Kwa watu wengi Chingis Khan ni sawa na ushindi katili na ya kinyama. Lakhi za watu waliuawa na wanajeshi wake. Aliposhinda taifa la Watartari aliamuru watu wote wenye urefu juu ya futi nne wauawe yaani watu wazima wote. Wamongolia siku hizi wanamwona kama Baba yao wa Taifa. Alitumia miaka mingi kuunganisha na kueneza makabila ya watu wahamiaji wa Mongolia.
Jet Li
Badala ya hapo akawa anaendelea zaidi na maswala ya filamu na hata kuweza kujulikana katika medani hiyo ya uigizaji wa filamu katika China. Akaja kujipatia umaarufu zaidi pale alipocheza katika mfululizo wa filamu za Once Upon a Time in China, ambamo humo alikuwa akicheza kama shujaa wa kiasili - Wong Fei Hung.
Li Bai
Li Bai (mnamo 701-762) alikuwa mshairi nchini China wakati wa nasaba ya Tang. Mara nyingi hutajwa kama mmoja wa washairi wakubwa wa China. Zaidi ya mashairi yake 1,000 yamehifadhiwa.
Kuomintang
Iliundwa mwaka 1919 na Sun Yat-sen kama chama cha Jamhuri ya China. Mfuasi wake kama kiongozi wa chama alikuwa Chiang Kai-shek. Kuomintang ilitawala China hadi 1949 iliposhindwa na Wakomunisti chini ya Mao Zedong katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China. Wafuasi wengi walihamia kisiwa cha Taiwan na kuendeleza chama chao huku.
Jamhuri ya Watu wa China
China (pia: Uchina, Sina; kirefu: Jamhuri ya Watu wa China) ni nchi kubwa ya Asia ya Mashariki ambayo ndiyo nchi yenye watu wengi kuliko zote duniani.
Utao
Wakati wa ukomunisti mkali chini ya Mao Zedong utao uligandamizwa pamoja na dini zote na mahekalu mengi yaliharibiwa. Wamonaki na makuhani walifungwa gerezani, wengine kuuawa na kulazimihswa kuacha kazi yao. Lakini imani iliendelea kwa siri. Leo hii kuna makadirio ya kwamba labda Wachina milioni 80 hufuata tena Utao pamoja na wengine nje ya Jamhuri ya Watu wa China kama huko Taiwan, Singapur na penginepo.
Sun Yat-sen
Anakumbukwa na kuheshimiwa China yote kama baba wa China ya kisasa.
Ming (nasaba)
Ming walijenga jeshi la kudumu la askari milioni moja wakatengeneza upya ukuta mkubwa wa China ulioleta usalama dhidi ya makabila wahamiaji wa kaskazini.
Vita baridi
Hapo nguvu za upinzani zilipata kipaumbele katika nchi kama Hungaria na Poland na viongozi wapya walielekea kuongeza haki za kidemokrasia wakakubali vyama vipya na magazeti huru. Mwaka 1989 wananchi wa Ujerumani ya Mashariki walianza kuandamana wakalazimisha uongozi wa chama cha Kikomunisti kujiuzulu na viongozi wapya walifungua ukuta wa Berlin uliowahi kutenganisha pande mbili za mji huu kwa miaka 38.
Hagia Sophia
Ujenzi wa kanisa ulianzishwa mwaka 532 na Kaisari Justiniani I mtawala wa Roma ya Mashariki au Ufalme wa Byzanti. Alitaka kuwa na kanisa kubwa kuliko yote duniani akafaulu kwa sababu Hagia Sofia ilikuwa ukumbi mkubwa duniani hadi mwaka 1520. Jengo lilikamilishwa baada ya miaka mitano na Justiniani alipoingia mara ya kwanza aliita "Suleimani nimekushinda", akimfikiria mfalme Suleimani wa Israeli ya Kale aliyejenga hekalu la Yerusalemu.
Piramidi za Giza
Katika karne ya 12 BK mtawala wa Misri al-Malek al-Aziz Othman ben Yusuf alijaribu kubomoa piramidi akizitazama kama ushahidi wa upagani wa kale. Wafanyakazi walianza kukata mawe kutoka piramidi ndogo ya Mykerinos lakini ikaonekana ya kwamba kazi ya kubomoa labda ingekuwa ghali sawa na kujenga. Baada ya miezi kadhaa shughuli hizo zilisimamishwa na hadi leo kuna pengo katika ukuta wa kaskazini.
Jamhuri ya China
Upande wa magharibi kuna mafunguvisiwa matatu, mbali ya visiwa mbalimbali katika Bahari ya China visivyo na wakazi: Wakazi wengi (zaidi ya 95%) ni Wachina waliotokana na waliohamia kisiwani hasa kuanzia karne ya 17. Wenyeji ni 2% tu.
Dira
Wachina walikuwa watu wa kwanza wanaojulikana kubuni dira wakati wa karne ya 11. Walitumia sindano ya maginetiti iliyoelea kwenye bakuli ya maji juu ya ubao au karatasi.
Jamhuri ya China
Wakomunisti walifukuza serikali ya chama cha Kuomintang iliyoongoza Jamhuri ya China.
Liu Xiaobo
Liu Xiaobo (28 Desemba 1955 - 13 Julai 2017) alikuwa mwandishi wa China, mwanaharakati wa haki za binadamu, mwanafalsafa na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani ambaye alitoa wito wa mageuzi ya kisiasa na alikuwa amehusika katika kampeni za kumaliza utawala wa chama cha kikomunisti nchini China.
Laozi
Laozi (kwa Kichina 老子, Lǎo zi, pia Laotse, Lao-Tse au Lao-tzu) ni mmoja wa wanafalsafa mashuhuri wa China aliyeishi katika karne ya 6 KK. Laozi si jina bali cheo kama "mwalimu".
Manchuria
Watu wa Manchuria walitawala China mara kadhaa. Nasaba ya Qing yenye asili ya Manchuria ilitawala China kuanzia 1644 hadi mwisho wa milki ya China mwaka 1911.
Ukuta wa Maombolezo
Ukuta huo ni mabaki pekee yanayoonekana ya hekalu la Yerusalemu la pili jinsi lilivyopanuliwa na mfalme Herode Mkuu kuanzia mwaka 20 KK.
Ibn Battuta
Baada ya miaka kadhaa akatumwa kama balozi wa sultani kwenda China. Akisafiri kwa jahazi alipita nchi na visiwa vya Asia ya Kusini-Mashariki hadi China.
Ukuta wa Berlin
Chanzo cha ukuta kilikuwa ugawanywaji wa jiji la Berlin baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia tangu 1945. Nchi washindi ziliamua kuigawa Ujerumani yote. Wakaanzisha kanda nne zilizotawaliwa na Umoja wa Kisovyeti, Marekani, Uingereza na Ufaransa. Jiji la Berlin lilikuwa ndani ya kanda ya Kisovyeti lakini likiwa mji mkuu wa Ujerumani, lilitangazwa kuwa mkoa wa pekee likigawanywa pia katika kanda nne za washindi. Mashariki ya Berlin ilikuwa sehemu ya nchi ya kikomunisti Jamhuri ya Kidemokrasia ya Ujerumani na magharibi ya jiji ilikuwa chini ya mamlaka ya Marekani, Uingereza na Ufaransa.
Chuma cha pua
Mnara wa Eifel ulikuwa jengo kubwa la kwanza lililoundwa na chumapua pekee. Meli za chumapua zilichukua nafasi ya jahazi za awali za ubao.
Chiang Kai-shek
Chiang Kai-shek alikuwa mwanajeshi na mwanasiasa nchini China. Aliongoza nchi kati ya 1927 na 1949 aliposhindwa katika vita ya wenyewe kwa wenyewe ya China.
Le Corbusier
1. Nguzo: Le Corbusier alitofautisha kati ya sehemu za jengo zinazoihitaji kubeba mzigo na kuta zisizobeba mzigo. Alitenga nguzo za saruji na chuma zinazobeba jengo kama mifupa. Nafasi kati ya hizi alifunga kwa kuta nyepesi. Kwa njia hiyo aliweza kupandisha jengo juu na kutumia nafasi chini yake; kuta zinaondoka katika uwiano wa ubichi wa udongo.
Wabondei
Baada ya vita kumalizika kila familia ilikuwa na umuhimu mkubwa wa kujihami katika maisha inayoishi, hivyo kila mzee wa familia alilazimika kujenga gwegwe na kuishi humo yeye na familia yake. Gwegwe ni uzio mkubwa wa magogo manene unaojengwa kwa kuzunguruka nyumba kadhaa za familia moja ambapo nyumba za familia zinakuwa ndani ya uzio huo, halafu mbele ya gwegwe hilo kunakuwa na lango kubwa la kuingilia. Huko wanafamilia yenye gwegwe hilo wanamuita mganga ambaye anakuja kuweka fingo na mazindiko ili kuzuia watu wenye nia mbaya kama wachawi, wezi, wanaotaka kuleta vita n.k., washindwe kuingia kwenye lile gwegwe. Kila gwegwe moja lilikuwa likiishi familia nzima, babu (baba), wanae wote, wajukuu na hata vitukuu.
Jamhuri ya China
Yenye wafuasi wengi ni Ubuddha (35.1%), Utao (33%), Ukristo (3.9%, wakiwemo Waprotestanti 2.6% na Wakatoliki 1.3%) na Yiguandao (3.5). Wenyeji wengi ni Wakristo.
Zhu Xi
Zhu Xi au Chu Hsi (Kichina 朱熹}}, 18 Oktoba 1130 – 23 Aprili 1200) alikuwa mwanafalsafa nchini China wakati wa Nasaba ya Song. Huhesabiwa kati ya wanafalsafa muhimi zaidi wa mwelekeo wa Ukonfusio. Alikuwa mwenyeji wa jimbo la Fujian nchini China.
Sun Yat-sen
Alipoona mwaka 1913 ya kwamba Yuan alianzisha udikteta Sun alijaribu kumpindua akashindwa akapaswa kukimbilia Japan tena alipoongoza matengenezo ya chama cha Kuomintang. China penyewe vikundi na viongozi mbalimbali vikaendelea kupasua nchi kwa hiyo Sun alirudi 1917 akaanzisha serikali ya kieneo mjini Kanton iliyokuwa na mamlaka katika sehemu kubwa ya China kusini.
Orodha ya nasaba za Kichina
Orodha hii inataja nasaba za kifalme za Kichina na vipindi vinginevyo katika historia ya Uchina.Baada ya hapo hakuna nasaba ya kifalme tena, kwa sababu China imekuwa jamhuri.
Mnara wa Eiffel
Kati ya miaka 1889–1930 ilikuwa jengo kubwa la dunia nzima.
Mwaka 1906 mnara uliwezesha mawasiliano ya kwanza kwa simu hewa kati ya Ulaya na Marekani kuvukia Atlantiki kwa sababu ya kimo chake kikubwa. Wanajeshi walikuwa na kituo cha mawasiliano ya simu mnarani.
Nasaba ya Qing
Kuanzia 1644 jeshi la Wamanchuria lilianza kuvamia sehemu kubwa za China ya kaskazini na kupindua nasaba ya Ming.
Uchapaji
Mwanzilishi wa teknolojia hii mpya alikuwa fundi dhahabu na mfanyabiashara Johannes Gutenberg kutoka mji wa Mainz katika Ujerumani. Alibuni njia sawa jinsi walivyowahi Wachina zamani lakini mwandiko wa Kilatini ulimpa mafanikio makubwa zaidi. Kinyume na mwandiko wa Kichina mwenye alama maelfu mwandiko wa Kilatini una alama chache kwa herufi zake, kama 26 pekee.
Ming (nasaba)
Nasaba ya Ming ilitawala China kati ya 1368 na 1644.
True Jesus Church
Kulikuwepo moja ya nyumba tatu za Kichina zilizotengenezwa kabla ya Chama cha Kikomunisti cha Uchina kuchukua mamlaka mwaka 1949.
Mao Zedong
Mao Zedong (* 26 Desemba 1893 / + 9 Septemba 1976) alikuwa kiongozi wa Chama cha Kikomunisti cha China tangu 1935 hadi kifo chake na pia kiongozi mkuu wa China tangu 1949.
Jamhuri ya Watu wa China
Uongozi huo ni kundi dogo la wakubwa wa chama na jeshi. Mwanasiasa muhimu ni Xi Jinping. Kwa sasa yeye anaunganisha vyeo vya Katibu Mkuu wa Chama cha Kikomunisti, Rais wa Jamhuri ya Watu wa China na mwenyekiti wa Kamati Kuu ya Kijeshi. Kwa jumla katika mapokeo ya Kikomunisti vyeo vya chama ni muhimu kuliko vyeo vya serikali ingawa katiba na sheria inasema tofauti.
Wanawake wa ukuta wa Kuomboleza
↑ (Kiingereza): Wanawake wa Wall, Sarah Szymkowicz, Wayahudi Virtual Maktaba.
↑ (Kiingereza) "kwenye Ukuta wa Kuomboleza" Phyllis Chesler; Masuala Magazine; automne 1997.
↑ (Kiingereza): Viti Kutupwa saa Wanawake wa Ukuta
↑ (Kiingereza) Video kurekodi ya Kuwa kutupwa viti katika Wanawake wa ukuta.
↑ (Kiingereza): Wanawake wa Wall, Sarah Szymkowicz, Wayahudi Virtual Maktaba.
↑ (Kiingereza): Israel Mahakama Kuu ya Anakanusha Wanawake Haki Ombeni kwenye Ukuta wa Magharibi, FindLaw, 23 avril 2003]
↑ (Kiingereza): ya maombi ya wanawake ukuta katika Mahakama ya Tawala Baada ya chaguzi uzito, Wayahudi Telegraph Agency, 6 avril 2003.
↑ (Kiingereza) "Wanawake wa Wail Ukuta Zaidi ya Sala ya Tovuti Mpya", le Yerusalemu Post, Oktoba 31, 2003]
↑ (Kiingereza) Polisi katika kukamatwa Wanawake wa kiongozi Ukuta kwa ajili ya kuomba na Torati kitabu]
↑ (Kiingereza): Wanawake ya Kiongozi Ukuta kuhojiwa na Polisi
↑ (Kiingereza) APolice kukamatwa Wanawake wa kiongozi Ukuta kwa ajili ya kuomba na Torati kitabu]
↑ (Kiingereza): Mission Statement, Site ya Wanawake wa Ukuta
↑ (Kiingereza): Trojan Horse kwenye Ukuta wa Magharibi
↑ (Kiingereza):. Trojan Horse kwenye Ukuta wa Magharibi;
↑ 15.0 15.1 (Kiingereza): Maombi ya Wanawake Huduma Nadharia na mazoezi, Mila, 1998.
Huang Xianfan
Huang Xianfan (kwa mira za Kichina huita:黃現璠; kwa Kichina kilichorahishwa huita: 黄现璠 ) (13 Novemba 1899 – 18 Januari 1982) alikuwa mwanahistoria aliyetoka kabila la zhuang(壮族). Kichina wa kisasa walimwona kama "Baba historia wa Zhuang". Kama kulia 1957 - 1978 alionewa na serikali ya Kichina.
Mapinduzi ya utamaduni
Mapinduzi ya utamaduni ni mageuzi ya haraka katika siasa na jamii nchini China yaliyotokea katika miaka 1966 - 1976 chini ya uongozi wa Mao Zedong, mwenyekiti wa Chama cha Kikomunisti cha China.
Mji Haramu
Mji Haramu ni mtaa ndani ya mji wa Beijing (China) ni eneo la nyumba za makaisari wa China. Familia za kifalme za Ming na Qing ziliishi humo hadi mapinduzi ya 1911.
Nehemia
Kuta zilimalizika siku ya 25 ya mwezi wa sita (yaani muda wa ujenzi ulikuwa siku 52, taz.6:15). Sikukuu ya Israeli ya katikati ya mwaka iliadhimishwa katika mwezi wa saba (Law 23:24,27,34), na hiyo ilikuwa nafasi nzuri ya kuwakutanisha watu wote ili kusherehekea pia kumalizika kwa ujenzi wa kuta (taz.7:73; 8:1). (Wakati uleule wa mwaka ulikuwa umechaguliwa kwa kuweka wakfu madhabahu iliyojengwa upya zaidi ya miaka 90 ya nyuma; taz.Ezra 3:1-6).
Kitabu cha Nehemia
Wayahudi walikuwa na kibali cha mfalme wa Uajemi kwa mradi wa kujenga kuta, kwa hiyo wapinzani wao ambao pia walikuwa chini ya mfalme huyo, waliogopa kuwashambulia hadharani. Hata hivyo waliwadhihaki na kufanya mzaha juu ya kazi yao, wakitumaini kwamba wataweza kuwachosha na kuwaachisha kazi ya ujenzi (4:1-5).
Jamhuri ya Watu wa China
Pwani ina urefu wa kilomita 14,400.
Falsafa
Wanafalsafa muhimu wa Asia walikuwa Konfutse na Lao Tze katika China na Buddha katika Uhindi.
Ndugu Wadogo
Mwaka 1241 Wamongolia, baada ya kujitwalia Asia karibu nzima, walivamia Ulaya na kufadhaisha Wakristo wote, kwa sababu hakuna aliyeamini uwezekano wa kuwashinda. Mapapa walijaribu kuwasimamisha kwa kutuma Wafransisko na Wadominiko (wa kwanza ni Yohane wa Pian del Carpine) waombe masharti ya amani. Ujumbe huo uliposhindikana, walianza kupenya kama wamisionari upande wa Ulaya Mashariki, wakasambaa kwa ruhusa ya watu hao wakatili sana katika utawala wao wote. Nikola IV alimtuma (1291) Yohane wa Montecorvino, mwanzilishi wa misheni za China na Askofu wa kwanza wa Beijing, mwenye majimbo sita chini yake katika ufalme mzima (hadi Urusi). Nyumba za kitawa katika eneo hilo lote likafikia kuzidi 50, baadhi zikiwa na ndugu wasiopungua 20. Papa Inosenti VI (1352-1362) aliomba mkutano mkuu wa mwaka 1353 uongeze wamisionari alivyotaka mfalme wa Mongolia, lakini itikio likawa hafifu, kwa kuwa tauni iliyoua wamisionari wengi, iliua pia watawa wengi Ulaya. Hivyo misheni zikaendelea kwa shida tu mpaka ikaja kufa China ilipojikomboa. Pia, Ndugu Wadogo waliongoa Walitwania, taifa la mwisho la Ulaya kuingia Ukristo (karne XIII na XIV).
Beijing
Kutokana na historia ndefu kuna majengo mengi mazuri yanayohifadhiwa hata kama mitaa mingine inabadilika haraka. Sehemu inayohifadhiwa ni pamoja na Uwanja wa Tianamen, Mji Haramu pamoja na nyumba za makaisari wa China na mahekalu mbalimbali.
Augustino Zhao Rong
Augustino Zhao Rong (Wuchuan, 1746 hivi - Chengdu 21 Machi 1815) alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo pamoja na wengine wengi.
Bahasha
Bahasha zilipatikana pia zamani lakini hazikuwa kawaida jinsi ilivyokuwa baadaye. Kuna mifano ya bahasha za udongo wa mfinayanzi kwa ajili ya barua zilizoandikwa kwenye vigae vya mwandiko wa kikabari zamani za Babeli. Wachina, waliokuwa watu wa kwanza kugundua karatasi, walitengeneza pia mifuko au bahasha za karatasi. Lakini mara nyingi karatasi au ngozi ambamo barua iliandikwa iliviringishwa tu na labda kufunikwa katika kitambaa kwa kuilinda.
Ukuta wa Berlin
Kwenye sehemu ya mashariki Wasovyeti waliweka serikali ya kikomunisti iliyoanzisha mfumo wa kiimla chini ya uongozi wa chama cha kikomunisti. Katika miaka ya 1950 hali ya uchumi na maisha ya wananchi ilianza kusogea mbele baada ya uharibifu wa vita lakini upande wa magharibi uchumi uliendelea haraka kuliko upande wa mashariki.
Wanawake wa ukuta wa Kuomboleza
Ukuta wa Magharibi ni moja ya maeneo takatifu Wayahudi. Ilikuwa ni sehemu ya ukuta wa kubakiza Hekalu la Mlimani, ambayo ilikuwa hekalu ya pili ya Yerusalemu kabla ya uharibifu wake na Warumi katika mwaka 70 ya karne ya kwanza. Sasa ni chini ya udhibiti wa Rabbinate Mkuu wa Israeli na usalama ni malipo ya Polisi ya Wall (Kotel).
Liu Xiaobo
Wakati mwingine hujulikana kama "Nelson Mandela wa China". Alifungwa kifungo cha kisiasa huko Jinzhou, Liaoning. Mnamo 26 Juni 2017, alipewa matibabu baada ya kugunduliwa ana saratani ya ini na alikufa tarehe 13 Julai 2017.
Bruce Lee
Baba wa Lee, Lee Hoi-chuen, alikuwa mmoja wa watendaji wa Canton na waigizaji wa filamu wakati huo, na alikuwa akianza safari ya muda mrefu ya opera na familia yake usiku wa uvamizi wa Kijapani wa Hong Kong. Lee Hoi-chuen alikuwa akitembelea Marekani kwa miaka mingi na kufanya kazi katika jamii nyingi za China wakati huo. 
Ingawa wenzake wengi waliamua kukaa Marekani, Lee Hoi-chuen alirudi Hong Kong baada ya kuzaliwa kwa Bruce. Miezi michache, Hong Kong ilivamiwa na Lees aliishi kwa miaka mitatu na miezi nane chini ya kazi ya Kijapani. Baada ya vita kumalizika, Lee Hoi-chuen alianza kazi yake na akawa mwigizaji maarufu zaidi wakati wa kujenga miaka ya Hong Kong.
Burj Khalifa
Burj Dubai (Kiarabu برج دبي‎ - Mnara wa Dubai) ni jengo kubwa la maghorofa linaloendelea kujengwa nchini Dubai (Falme za Kiarabu) tangu mwaka 2004. Litakapokamilika mwaka 2009 litakuwa jengo lenye kimo kikubwa duniani.
Jamhuri ya Watu wa China
Mji mkuu ni Beijing lakini Shanghai ndio mji mkubwa zaidi.
Ukuta wa Berlin
Tangu kuanzishwa mwaka 1961 hadi mwisho wake mwaka 1989 ukuta uliendelea kuboreshwa na kupanuliwa. Nyumba zilizosimama zikabomolewa polepole na wakazi wakahamishwa.
Nehemia
Kazi ilipangwa vizuri. Vikundi mbalimbali vya watu vilipangwa kila mahali bega kwa bega kuzunguka mji wote, hata kuta zote ziiweza kujengwa wakati mmoja. Orodha ya wafanyakazi inaonyesha kwamba Wayahudi kutoka mbali na karibu walikuja kusaidia. Si waashi tu, bali pia makuhani, mafundi wa dhahabu, mafundi wa manukato, maafisa wa serikali, wafanya biashara na hata wanawake walisaidia kazi hiyo (3:1-16). Walawi walijenga karibu na nyumba ya kuhani mkuu (17-21). Makuhani na watu wengine walioishi Yerusalemu, kwa kawaida walipangiwa sehemu za karibu na nyumba zao, na watu waliotoka mbali walijenga sehemu zilizobaki (22-32).
Kitabu cha Nehemia
Maadui wakafikiri maarifa mengine tena. Walijaribu kumsababisha Nehemia afanye mambo ambayo yataharibu sifa yake ya kuwa mtu asiyeogopa wapinzani naye avunje heshima ya hekalu. Mara nyingine tena wakashindwa (10-14). Hata wapelelezi na wasaliti ambao maadui walikuwa wamewaweka mjini Yerusalemu hawakuweza kumzuia Nehemia asimalize kazi yake ya kujenga ukuta (15-19).
Ukuta wa China
Jumla ya kuta zote ina urefu wa kilomita zaidi ya 21,000.