Je,Dk. John Robert Ouko alikuwa katika chama gani cha kisiasa?
Robert Ouko
Muda mfupi kabla ya uhuru wa Kenya mnamo 1963 alifanya kazi kama Katibu msaidizi katika ofisi ya Gavana. Punde alipandishw kuwa Katibu mkuu katika Wizara ya Kazi. Baadaya kuporomoka kwa Muungani wa Afrika Mashariki, Ouko aliteukiwa kuwa mbunge na akachaguliwa kuwa Waziri wa Mipango ya Kiuchumi na Maswala ya Kijamii.
Alichaguliwa kama mbunge katika Uchaguzi Mkuu wa 1979 kuwakilisha Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Rural na akakihifadhi kiti hicho mnamo katika Uchagizi Mkuu wa 1983. Katika uchaguzi wa 1988 alihamia Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Town (Baadaye lilitawanyawa kuwa Kisumu Town Mashariki na Kisumu Town Magharibi) na hapo alichaguliwa tena kama mbunge. Ouko alikuwa akiwakilisha Chama cha KANU, ambacho kilikuwa chama cha pekee kilichokubaliwa na Sheria.
Charity Ngilu
Baadaye akajiunga na National Party of Kenya akashiriki katika maungano ya upinzani ya NAK kwa uchaguzi wa 2002. NAK iliunga mkono na LDP ya Raila Odinga kuwa NARC.
Orange Democratic Movement
Makundi mawili yalifanya uchaguzi wamgombea urais siku mfululizo katika jumba la michezo Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alishinda Julia Ojiambo ili kuwaania urais na tiketi ya ODM-Kenya,na tarehe 1 Septemba Raila Odinga alishinda Ruto, Mudavadi, Balala na Nyagah. Kulikuwa na madai kuwa baadhi ya wajumbe walihudhuria na kupiga kura katika uteuzi wa pande zote na kusababisha tatizo la uanachama wa vyama nchini Kenya. Raila na Kalonzo kisha walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kibaki alitangazwa kama mshindi wa uchaguzi katika mazingira ambayo yalikuwa yalifafanuliwa kama "questionable" kwa waangalizi mbalimbali. Raila Odinga na wafuasi wake hawakukubali matokeo gombana, na hii yalisababisha mgogoro vurugu kuenea nchini kote, kwa ujumla aidha kati ya wafuasi wa chama.
Daniel Arap Moi
Mwaka wa 1960, Moi na Ronald Ngala waliunda chama cha Kadu ambayo kwa Kiswahili ni Muungano wa Demokrasia ya Waafrika wa Kenya kilichoshindana na KANU iliyoongozwa na mzee Jomo Kenyatta. Lengo la KADU, lilikuwa kuhifadhi maslahi ya makabila madogo kama Wakalenjin kwa utamalaki wa kabila kubwa kama waLuo na waKĩkũyũ, makabila ambayo yalikuwa na wingi kwa Muungano wa taifa wa Waafrika wa Kenya Kenyatta mwenyewe akiwa Mkĩkũyũ).
James Orengo
James Orengo anajulikana sana kwa mapambano yake dhidi ya utawala wa kudhulumu. Amekuwa kizuizini kwa idadi nzuri ya miaka yake na anatazamwa na vijana wengi ambao ni wanasiasa wajao kama mfano wa kuigwa. Orengo alikuwa miongoni mwa vijana mashuhuri ambao walileta yale ambayo yanaweza kufikiriwa kama ukombozi wa pili, wakati yeye, Michael Wamalwa Kijana, Kiraitu Murungi, Paul Muite na wanasiasa wakongwe kama vile Jaramogi Oginga Odinga, Masinde Muliro na Martin Shikuku walianzisha chama cha nguvu cha Forum for the Restoration of Democracy(FORD), motokaa ambalo karibu (shukrani kwa upande wa KANU ambao wanachama wao walikuwa na umoja,na kutokuwepo kwa umoja miongoni mwa wanachama wa FORD) lilisukume chama tukufu cha KANU nje ya madaraka.
Afro-Shirazi Party
Katika Januari wa 1964 kikundi cha wana ASP wenye silaha kilichoongozwa na John Okello ilipindua serikali ya Sultani wa Zanzibar pamoja na kuua wakazi wengi Waarabu na Wahindi na kuunda serikali ya kimapinduzi chini ya urais wa Abeid Karume.
Modibo Keïta
Mnamo Oktoba 1946, Africa Democratic Rally (RDA) iliundwa katika mkutano uliofanyika Bamako uliokuwa na wajumbe kutoka Afrikaya Kifaransa. Wakati umoja uliongozwa na Félix Houphouët-Boigny, Keita alishika nafasi ya Katibu Mkuu wa RDA katika Sudan ya Kifaransa, na mkuu wa washirika wake wa US-RDA. Mwaka wa 1948, alichaguliwa mkuu wa baraza wa Sudan ya Kifaransa. Mnamo 1956, alichaguliwa Meya wa Bamako na akawa mbunge wa Bunge la Ufaransa. Mara mbili aliwahi kuwa katibu wa serikali katika serikali za Maurice Bourgès-Maunoury na Félix Gaillard. Modibo Keïta alichaguliwa rais bunge la katiba la Mali Julai 20, 1960, ambalo lilijumuisha Sudani ya Kifaransa na Senegal. Senegal baadaye iliondoka katika shirikisho.
Robert Ouko
Dk. John Robert Ouko (31 Machi 1931 hadi 13 Februari 1990) ambaye anajulikana maarufu kama ‘’’Robert Ouko’’’ alikuwa mwanasiasa wa Kenya ambaye alihudumu kama Waziri wa Maswala ya Nchi za Nje wa Kenya . Ouko alihudumu katika serikali ya Kenya tangu wakati wa Ukoloni chini ya Urais wa Jomo Kenyatta na Daniel arap Moi. Alikuwa mbunge wa Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Rural na pia alikuwa waziri wa maswala ya kigeni mnamo 1990. Aliuawa nchini Kenya mnamo 13 Februari 1990. Kesi ya mauaji hayo hakijawahi kusuluhishwa hadi sasa.
Party of National Unity (Kenya)
Rais Mwai Kibaki wa Kenya alitangaza muungano huo mpya na akasema kuwa angeweza kugombea kiti cha urais na chama hicho katika uchaguzi wa Kenya wa Desemba 2007 lakini tangu kimekuwa chama cha kisiasa katika haki yake yenyewe, kufuatia masharti yaliyowekwa na kielezo cha Vyama vya Siasa kilichopitishwa Kenya mwaka 2008.
Kenya African National Union
Chama kilianzishwa 1960 na wanasiasa waliyekuwa wanachama wa Kenya African Union ilichoanzishwa mwaka 1944 kwa jina la Kenya African Study Union. Jina likabadilishwa haraka kuwa "Kenya African Union" likabaki hivyo hadi 1952 KAU iliposimamishwa na serikali ya ukoloni. Mwenyekiti wa KAU ilipos ajiliwa alikuwa James Gichuru. Gichuru alipatiya kiti chake cha uongozi Jomo Kenyatta wakati Kenyatta aliporudi Kenya baada ya miaka 20 ngambo. Gichuru angerudia tendo hili wakati alipochaguliwa kuongoza KANU ilipofufuliwa kupigania uchaguzi ambayo ingekuwa 1963. Kenyatta angeendelea kuongoza hiki chama tangu mwaka 1960 hadi kifo chake 1978. Tangu Oktoba 1978 Daniel Arap Moi akawa kiongozi wa chama.
Lucas Onyango
Nchini Kenya, yeye aliichezea Mean Machine RFC, timu ya Kombe la Kenya ambayo iko chini ya Chuo Kikuu cha Nairobi. Aliichezea timu ya raga ya wachezaji saba kila upande ya Kenya katika Michezo ya Jumuiya ya Madola mwaka wa 2002 na baadaye yeye alijiunga na Manchester RFC. Alihamia klabu ya ligi raga ya Widnes Waviking mwaka wa 2005.
Masinde Muliro
Mwaka wa 1989, Muliro aliungana na Kenneth Matiba, Charles Rubia, Martin Shikuku, Phillip Gachoka na Oginga Odinga kuunda FORD (Forum for Restoration of Democracy), ni kundi shinikizo lililotaka kurejeshwa kwa siasa ya vyama vingi. Baada ya mapigano ya vurugu kati ya wafuasi wa FORD polisi na wafuasi wa serikali na polisi, serikali ya KANU lilikubali siasa ya vyama vingi mwaka wa 1991. FORD ikawa chama huku Muliro akiwa Makamu wa Mwenyekiti.
Simeon Nyachae
Katika uchaguzi wa 2002 Nyachae alikataa kujiunga na muungano wa "National Rainbow Coalition"NARC ambao ulihusisha chama cha LDP kilichoongozwa na Raila Odinga, DP kilichoongozwa na Mwai Kibaki kama vyama vikuu. Katika uchaguzi huo chama cha Ford-People kilishinda viti 14 vingi vikiwa ni vya kutoka sehemu za Kisii. Kando na Ford-P chama kingine kilichokuwa na ushawishi bungeni upande wa upinzani kilikuwa chama cha KANU.
Orange Democratic Movement
Kufuatia umoja wao katika kura ya maoni na mjadala wa kukabiliana na tisho kutoka kwa chama kipya cha NARC-Kenya, viongozi wa KANU, LDP na baadhi ya vyama vidogo waliamua kuungana hadi kwa uchaguzi mkuu ujao wa 2007 ,na kutengeneza chama cha Orange Democratic Movement, ambalo jina lake lilitokana na alama ya chungwa iliyowakilisha kutokubaliana "No" katika kura ya maoni ya katiba. Hata hivyo, wakili Mugambi Imanyara aliweza kusajili ODM kama chama kabla ya muungano , na kulazimisha wao kutumia bendera ODM-Kenya.
Jomo Kenyatta
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.
Raila Odinga
Raila pamoja na sehemu ya viongozi wa KANU hasa Kalonzo Musyoka, George Saitoti, Joseph Kamotho waliopinga upendeleo wa Moi kwa Uhuru Kenyatta waliondoka katika chama wakatangaza kuundwa kwa harakati ya upinde wa mvua (Rainbow Movement). Walitumia chama kidogo cha Liberal Democratic Party (LDP) kama chombo cha kisheria kwa umoja wao mpya. Rainbow waliingia mara moja katika majadiliano na NAK iliyokuwa muungano wa vyama vya upinzani wakaunda umoja mpya wa NARC (National Rainbow Coalition).
George Moseti Anyona
Kuachiliwa kwa Anyona kulikuja wakati wa uchaguzi wa Desemba 1992 chini ya Mfumo wa Vyama vingi. Macho ya vyama vyote vya upinzani yalimwelekea kuviunga mkono. Hata hivyo Anyona aliamua kuunda chama chake cha Kenya Social Congress licha ya kutarajiwa kujiunga na chama cha mwendani wake Jaramogi Oginga Odinga cha FORD-Kenya ambapo hata alikuwa amechaguliwa mwenyekti wa tawi la Nyamira. Ni kutoka chama hiki chake ambapo alisimama kwa kiti cha urais lakini akashindwa. Licha ya kushinda kiti cha ubunge katika eneo la Kitutu Masaba, watu hawakuwa wanamtaka kama rais.
Rhodesia ya Kusini
Baada ya vita kuu ya pili wazungu wa Rhodesia waliona maendeleo mengi lakini Waafrika walianza kusikitika zaidi. ANC ya Afrika Kusini ilienea hadi Rhodesia. Mwenyekiti wake nchini tangu 1957 alikuwa kijana Joshua Nkomo. ANC ilipopigwa marufuku 1959 Nkomo akaenda Uingereza akarudi 1960 na kuunda National Democratic Party of Zimbabwe (NDP) iliyopigwa marufuku 1961 akaunda ZAPU.
Japhet Ngailonga Hasunga
Japhet Ngailonga Hasunga alianza harakati za kisiasa mnamo mwaka aipojunga na chma cha NCCR–Mageuzi na kuajiliwa kama mtendaji wa shughuli za chama, wakati huo chama kilikuwa katika hatua za kujiimalisha na hivyo kubahatika kuwa miongoni mwa wanachama waanzilishi wa NCCR–Mageuzi, hiyo ikiwa ni mwaka 1992 hapo bado chamaa kilikuwa hakijasajiliwa na hakika unapotaja mafanikio ya NCCR–Mageuzi ni lazima pia uzungumzie utumishi wa Japhet Ngailonga Hasunga kama mwanamageuzi harisi. Katika kipindi hicho yeye alikuwa ni Afisa Utawala wa chama, mwaka huohuo (1992) akawa miongoni mwa wanachama waanzilishi. Kwa hiyo wakati NCCR–Mageuzi ikipata usaji wake Tarehe 21 March 1993 yeye alikuwa ni mtu muhimu katka ukuzi wa chama. Mwaka 1994 alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza Kuu, Mwaka 1995 alichaguwa kuwa Naibu Mkurugenzi idara ya sera na nyaraka, pia katika mwaka huohuo wa 1995 alibahatika kuwa Kaimu Naibu Katibu wa Cham. kiu yake yakuwa katika Chama kikubwa cha siasa ilitimia mwaka 2001 alipojiunga na Chama cha Mapinduzi ambacho ni chama tawala na utaona mara baada ya kujiunga na CCM aliendelea na harakati zake za kujiongezea elimu. Na viongozi wa chama katika kumuona kwamba anatosha kuwa miongoni mwa wawakilishi wa wananchi kupitia Chama cha Mapinduzi akapewa dhamana ya kupeperusha bendera ya Chama katika uchaguzi mkuu wa 2015 kwa nafasi ya ubunge akiwakilisha Jimbo la Uchaguzi a Vwawa katika Wilaya ya Mbozi, Mkoa wa Mbeya kwa wakati huo, sasa hivi Wilaya ya Mbozi ipo katika Mkoa wa Songwe katika mgawanyo wa kawaida wa maeneo ya kiutawala. Hasunga katika uchaguzi huo aliibuka kidedea kwa kumshinda mpinzani wake kwa zaidi ya kura 36,705 dhidi ya kura 35,400 za mpinzani wake kwa hiyo ilikuwa ni tofauti ya kura 1305 hii ni kwa mujibu wa mkurugenzi wa uchaguzi jimbo la Mbozi.Japhet Ngailonga Hasunga anabainisha kwamba wananchi kwa sasa wamebaini kwamba kumbe hawakufanya makosa kwa kumpa kura kwani mnamo tarehe 9 october 2017 Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania alimwamini na kumpa dhamana ya kuwa Naibu Waziri katika Wizara ya Maliasili na Utalii ambayo anaitumikia hadi leo. Lakini jingine ambalo limpa nafasi ya kurudi kwa wananchi ni namna ambavyo serikali ya awamu ya tano inatekeleza ahadi ilizotoa kwa wananchi wakati wakijinadi kuomba kura mwaka 2015 na kwamba wananchi leo hii wanazungumza lugha moja ya kuiletea maendelo nchi yao. Aidha jambo linguine linalo wafurahisha wananchi wa Tanzania wakiwemo wa jimbo la Vwawa ni mapambano dhidi ya rushwa, ubadhilifu wa mali za umma, mapambano ya ufisadi na uinzi wa mali asili za Tanzania ni kigezo tosha wananchi wa jimbo la Vwawa kuendelea kuipa dhamana CCM ili kuharakisha maendeleo yao.Mwaka 2015 aliteuliwa na bunge kuwa mjumbe kwenye kamati ya hesabu za umma. Lakini pia ni mjumbe wa kamati ya siasa ya Wilaya kwa nafasi yake ya uwakilishi wa jimbo lake hadi sasa.
Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika
Katika miaka ya 1980 na 1990, mataifa mengi yaliyo kwenye Afrika chini ya Sahara yalikuwa yakifanya uchaguzi wa vyama vingi. Vita Baridi, vita vya kushirikiana kati ya Marekani na Umoja wa Kisovyeti na vilevile Ubaguzi wa rangi katika Afrika ya Kusini ulikuwa umefika mwisho. Kizazi kipya cha viongozi wa Afrika walikuwa wamechaguliwa na waliahidi kubadili bara lao. Ndoto hii ilijulikana kama African Renaissance. (kuzaliwa tena kwa Afrika) Dhana hii mara nyingi hufafanuliwa tofauti na big man syndrome - uongozi katika miongo miwili ya kwanza baada ya uhuru ambao mtu mmoja alimiliki mamlaka yote na hivyo kuitwa "big men" wa siasa za Afrika .
Wakati rais wa zamani wa Marekani Bill Clinton alipofanya ziara yake ya Afrika mnamo Machi 1998, alisaidia kueneza wazo hili wakati aliposema kuwa aliweka tumaini katika kizazi kipya cha viongozi wa Afrika waliojitolea kuleta demokrasia na mageuzi ya kiuchumi. Ingawa Bill Clinton hakubainisha viongozi hao wa Afrika kwa majina, kwa ujumla inadhaniwa kwamba alikuwa akimaanisha, miongoni mwa wengine, Yoweri Museveni wa Uganda, Paul Kagame wa Rwanda, Meles Zenawi ya Ethiopia na Isaias Afewerki wa Eritrea. Tangu wakati huo, viongozi wengine wameongezwa kwenye orodha hii, nao ni pamoja na Jerry Rawlings wa Ghana, Joaquim Chissano wa Msumbiji na Thabo Mbeki wa Afrika ya Kusini.
Kwa upande mwingine, mabingwa wa uhuru wa Afrika katika miaka ya 1960, km. Kwame Nkrumah, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, Jomo Kenyatta, Kenneth Kaunda, Robert Mugabe, na mara kwa mara Pan-Africanists W.E.B Du Bois na Marcus Garvey - wakati mwingine huitwa "kizazi cha zamani cha viongozi wa Afrika" (katika miaka ya 1960 pia walikuwa wakiitwa "kizazi kipya cha viongozi Watukufu" na "kizazi kipya cha Pan-Africanists", na kinyume cha mambo - "kizazi kipya cha viongozi wa Afrika").
National Development Party of Kenya
National Development Party (NDP) ilikuwa chama cha kisiasa nchini Kenya. Ilikuwa maarufu kama chama cha Waluo hasa tangu 1994 hadi kuungana na KANU mwaka 2001.
Michael Wamalwa Kijana
Katika pilikapilika za uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi katika Kenya huru wa mwaka wa 1992, Wamalwa alijitambulisha na FORD-Kenya, chama ambacho kilijiondoa kwenye muungano wa upinzani wa FORD. Alichaguliwa kuwa mbunge wa eneo bunge la Saboti na vilevile Makamu Mwenyekiti kwanza wa chama chake. Mnamo Januari 1994, akawa mwenyekiti wa FORD-Kenya kufuatia kifo cha Oginga Odinga. Aligombea uchaguzi wa Kenya wa mwaka wa 1997 kama kiongozi wa upinzani lakini hakufanya vyema na alikuja wa nne katika idadi ya kura za kitaifa.
Joshua Nkomo
Joshua Mqubuko Nyongolo Nkomo (19 Juni 1917–1 Julai 1999) alikuwa mwananisiasa, kiongozi na mwanzilishi wa chama cha Zimbabwe African People’s Union na pia ni mtu wa kabila la Kalanga kutoka nchini Zimbabwe. Huyu alikuwa anajulikana kama baba wa Zimbabwe au katika Lugha ya Zimbabwe ‘’umdala Wethu, Umafukufuku au chibwechitedza’’ jiwe linaloteleza au (the slipery rork)
Uchaguzi wa bunge nchini Kenya, 2007
Mnamo Mei 2009, Bunge lilihidhinisha kuundwa kwa Tume huru ya Uchaguzi ya mpito (IIEC), iliyosimamia uchaguzi mdogo katika majimbo ya Shinyalu na Bomachoge, ambao ulifanyika tarehe 27 Agosti 2009. Kiti cha Shinyalu kilibaki wazi wakati aliyekuwa mbunge wake Charles Lugano wa ODM aliaga dunia. ODM ilihifadhiwe kiti hicho, kufuatia ushindi wa Justus Kizito katika uchaguzi huo mdogo. Kiti cha Bomachoge pia kiliachwa wazi mara baada ya Uchaguzi wa 2007 katika jimbo kuvutiliwa mbali kufuatia udanganyifu. Kiti hiki kilikuwa kimeshindwa Joel Onyancha wa chama cha Ford-People katika uchaguzi mkuu wa 2007. Katika uchaguzi huu mdogo wa 2007 Simon Ogari wa ODM aliipuka mshindi huku akifuatwa kwa karibu na Joel Onyancha, ambaye wakati huu alikuwa akiwakilisha PNU Kwa mara ya kwanza nchini Kenya, vijisanduku vya uchaguzi vilivyotumikavilikuwa vimeundwa kwa kutumia vifaa vya uwazi (mtu angeweza kuona ndani ya vijisanduku)
Wiper Democratic Movement
Makundi hayo mawili yalifanya uchaguzi wa kumchagua mgombea wao wa urais siku kadhaa mfululizo katika jumba la michezo la Kasarani mjini Nairobi. Tarehe 31 Agosti 2007, Kalonzo Musyoka alimshinda Julia Ojiambo kwa tiketi ya ODM-Kenya. Tarehe 1 Septemba, Raila Odinga alichaguliwa mgombea urais wa ODM. Raila na Kalonzo walikabiliana na rais Kibaki katika uchaguzi mkuu. Kalonzo aliibuka wa tatu, lakini mnamo Januari 2008, akawa makamu wa rais wa Kenya chini ya Kibaki, ambaye ushindi wake ulikataliwa na Raila Odinga na ODM.
Zimbabwe African National Union
Chama kilianzishwa mwaka 1983 kama farakano kutoka chama cha ZAPU na mchungaji Ndabaningi Sithole (1920-2000) pamoja na wakili Herbert Chitepo wasiopendezwa na mwelekeo mkali wa Joshua Nkomo kiongozi wa ZAPU na mweleko wake upane wa Umoja wa Kisovyeti.
Martha Karua
Martha Karua alijiunga na chama cha Kenneth Matiba cha Ford-Asili lakini alipoteza tiketi ya uteuzi kwa tajiri na mshawishi Mkuu wa zamani wa Utumishi wa Umma Geoffrey Kareithi. Kisha alipewa tiketi na aliungwa mkono na wazee wa Democratic Party of Kenya (DP) ambao walitaka kuvunjwa kwa upinzani wa Kareithi - Nahashon Njuno. Karua alishinda uchaguzi mkuu wa mwaka wa 1992 na akawa Mbunge wa Gichugu na mwanamke wa kwanza mwanasheria kuchaguliwa kimaarufu kwa Bunge. Pia aliteuliwa kama katibu wa chama wa masuala ya kisheria kati ya mwaka wa 1992 na 1997.
Orange Democratic Movement
Orange Democratic Movement (ODM) (jina kamili: Orange Democratic Movement Party of Kenya ni chama cha kisiasa nchini Kenya. Kilianzishwa mwaka 2006 katika maandalizi ya uchaguzi wa bunge la Kenya wa mwaka 2007, lakini asili yake ni harakati za kura juu ya katiba mpya nchini Kenya ambayo ilianzishwa mwaka 2005 kwa ajili ya kura ya maoni ya katiba ya Kenya.
Mungu ibariki Afrika
Kenya kulikuwa na Kenya African Union (KAU) kabla ya Tanganyika African National Union. Baadaye KAU ikabadili jina kidogo na kuitwa KANU. Na ndugu zetu Zimbabwe waliunda chama kinachoitwa ZANU baada ya baadhi yao, pamoja na Robert Mugabe, kuondoka na kuachana na ZAPU.
Wiper Democratic Movement
Kalonzo Musyoka alipata asilimia 9.5 za kura katika uchaguzi wa rais akamaliza nafasi ya tatu. Alitangaza atakuwa tayari kuingia katika ushirikiano na rais atakayechaguliwa.
Baada ya uchaguzi ODM-K iliingia katika serikali ya mseto na PNU ya Mwai Kibaki. Kiongozi wake Musyoka alipewa nafasi ya makamu wa rais na mwenyekiti wa chama Samuel Poghisio akawa waziri wa mawasiliano na habari kati ya mawaziri 15 wa kwanza walioteuliwa na Kibaki baada ya uchaguzi wake uliopingwa na ODM.
Pius Msekwa
Amewahi kuwa Mwenyekiti wa Chama cha Mabunge ya Nchi za Jumuiya ya Madola (CPA) kati ya mwaka 1999-2002, pia Mjumbe wa Kamati ya Kurekebisha Sekta ya Sheria kati ya mwaka 1993-1994 na Mjumbe wa Tume ya Rais ya Kuangalia Mfumo wa Vyama vya Siasa nchini kati ya mwaka 1991-1992.
James Omingo Magara
James Omingo Magara ni mwanasiasa wa Kenya. Kwa sasa yeye ni Mwanachama wa Orange Democratic Movement na alichaguliwa kuwa mbunge wa Mugirango Kusini katika uchaguzi wa 2007.
Alishinda kiti hiki mara ya kwanza kwa tiketi ya FORD-Kenya katika uchaguzi mdogo mnamo 2001, akichukua nafasi ya nduguye marehemu Enock Nyakieya Magara aliyefariki katika ajali ya gari
John Peter Kadutu
John Peter Kadutu ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Ulyankulu kwa miaka 2015 – 2020.
Joshua Nkomo
Serikali ambayo haikwa maarufu ilioyitwa Zimbabwe-Rhodesia ilioyokuwa inaongozwa na Abel Muzorewa iliundwa mwaka 1979kati ya Ian Smith na Ndabaningi Sithole’s . ZANU ambayo kwa wakati huo, ilikuwa tayari imeshagawanyika kutokana na Mambo ya kijeshi ya Mugabe. Lakini vita ilioyanzishwa na Nkomo na Mugabe viliendelea bila kupiganwa. Na Uingereza pamoja na Marekani havikuweka vikwazo katika nchi hiyo
Uingereza ulivishawishi vyama hivyo kwenda katika Lancaster House mwezi wa tisa mwaka 1979, kwa ajili ya kuanzisha katiba na kuitisha uchaguzi upya. Mugabe na Nkomo walifanya makubaliano yaliyoitwa Patriotic Front (PF) katika makubaliano yaliyoendeshwa na Lord Carrington. Uchaguzi ulifanyika mwaka 1980, na katika macho ya wengi chama cha ZAPU kilichokuwa kinaongozwa na Nkomo kilishindwa katika uchaguzi huo na chama cha ZANU kilichoongozwa na Mugabe
Matokeo ya uchaguzi huo. Yaliweka vyama vyote viwili ZAPU na ZANU katika vyama vinavyoegamia mfumo wa kikabila , yaani chama cha ZANU kikiwa na iadi kubwa ya ya kabila la Shona na chama cha ZAPU kikiwa na idadi kubwa ya kabila la Ndebele Nkomo alikaribishwa katika sherehe ya uraisi lakini alikataa.
Orange Democratic Movement
LDP na KANU zilishirikiana pamoja na vyama vingine kama NPK ya Charity Ngilu katika kambi ya chungwa. Baada ya katiba kukataliwa na wananchi katika kura maalumu Kibaki aliondoa wafuasi wote wa kambi la chungwa katika serikali yake.
National Rainbow Coalition
National Rainbow Coalition (NARC) ni chama cha kisiasa nchini Kenya kilichoanzishwa kabla ya uchaguzi wa mwaka 2002.
Ilikuwa muungano wa vyama mbalimbali vya upinzani dhidi ya KANU na rais Daniel arap Moi. Ilikuwa hasa na pande mbili:
Msingi wa ushirikiano ulikuwa mapatano kati ya pande za NARC yaliyoitwa "Memorandum of Understanding" (MoU). Hapo walipatana ya kuwa:
NARC ikashinda uchaguzi wa 2002 na Kibaki akawa rais mpya. LDP ilikuwa na wabunge wengi kati ya vyama vya NARC. Lakini Kibaki hakutekeleza azimio la pamoja katika "Memorandum of Understanding" kupatia LDP nusu ya mawaziri wala kuwezesha mabadiliko ya katiba ya kumpa Odinga nafasi ya waziri mkuu.
LDP iliendelea kudai mapatano yafuatwe, ikakataliwa na polepole kuelekea upande wa upinzani hata kama bado ilikuwa sehemu ya serikali.
Katika miaka iliyofuata farakano ilikua. Mwaka 2005 Kibaki alijaribu kupitisha katiba mpya isiyopunguza sana mamlaka za afisi ya rais. Hapa sehemu kubwa ya LDP pamoja na KANU wakiungana kwa harakati ya machungwa (ODM) walipinga pendekezo la katiba katika kura maalumu ya wananchi, na pendekezo likakataliwa na wananchi.
Kibaki alijibu kwa kufuta serikali akiwaachisha mawaziri wote. Serikali mpya ilikuwa bila wawakilishi wa LDP tena.
Sasa Raila pamoja na Uhuru wa KANU waliunda harakati mpya ya ODM (Orange Democratic Movement) kwa kusudi la kugombea uchaguzi wa 2007.
Hii ilikuwa mwisho wa NARC kama chama tawala.
Kiongozi wa kisheria alikuwa Charity Ngilu asiyekubaliwa na sehemu ya viongozi waliokuwa karibu na rais. Hivyo walianzisha 2006 kitengo kipya kwa jina la NARC-Kenya iliyoingia 2007 katika maungano ya PNU ya Kibaki. 
Ngilu aliamua Septemba 2007 kusimama upande wa Raila Odinga. Katika uchaguzi wa 2007 NARC iliweza kusimamisha wagombea wachache nje ya maungano ya Orange Democratic Movement na watatu walichaguliwa.
Kenya People's Union
Mnamo Machi 1966, mzozo ulitokea katika mkutano wa chama tawala KANU uliyofanya mlengo wa kushoto wa chama ukiacha chama hicho na kuanzisha KPU. KANU ilibadilisha sheria za uchaguzi kulazimisha wabunge waliyejiunga na KPU kutetea viti vyao katika uchaguzi mdogo. KPU iliweza kushinda hasa kwa Waluo Mkoani Nyanza pekee, huku waliyesimama kwingine wakishindwa na wanasiasa kutoka chama cha KANU ambacho wakati huo kilikuwa kikitawalwa na wanasiasa Wakikuyu .
Mwisho wa Chama hiki uliwadia wakati wa Ufunguzi wa Hospitali ya New Nyanza mnamo 25 Oktoba 1969. Wakati huo rais Jomo Kenyatta hakupendezwa na ufunguzi wa hospitali hiyo kwa vile ilijengwa na fedha za Soviet na ilionekana kama mradi wa Odinga. Hata hivyo Kenyatta aliongoza sherehe za ufunguzi wake ili kuimarisha umaarufu wake Mkoani Nyanza. Wajaluo walijulikana kuwa wenye hasira mno kwa kawaida, hasa kwa serikali tangu mauaji ya Tom Mboya miezi michache iliyotangulia, huku vidole vingi vikimwelekea Kenyatta. Maandamano yalianzishwa wakati wa sherehe hizo za ufunguzi wakati wafuazi wa KPU waliushanbulia msafara wa rais. Zaidi ya watu kumi waliuawa wakati walinzi wa Kenyatta walifunguaufyatuaji wa risasi dhidi ya waandamanaji hao. Odinga na maafisa wengine wa chama cha KPU walititiwa nguvuni siku mbili baada ya tukio hilo. KPU kilifutiliwa mbali mnamo 30 Oktoba 1969, huku Kenya ikibakia na Chama Kimoja.
Bunge la 10 la Kenya
Bunge la 10 la Jamhuri ya Kenya lilifunguliwa 15 Januari 2008, likiwa na kundi la Orange Democratic Movement likiongozwa na Raila Odinga, likiwa na wajumbe wengi zaidi. Raila alikuwa mgombea urais katika uchaguzi wa 2007, ambao ulisababisha utata wa ushindi kwa Mwai Kibaki wa PNU. Mwanachama wa ODM, Kenneth Marende alichaguliwa kama spika wa bunge la 10, akamshinda mwanachama wa PNU Francis ole Kaparo 105-101 katika raundi ya tatu ya kura.
Forum for the Restauration of Democracy
Mwaka 1992 KANU ilikuwa tayari kubadilisha katiba ya kuruhusu vyama vingi. Walioanzisha vyama mara moja walikuwa Odinga aliyeandikisha FORD kama chama na Mwai Kibai aliyeandikisha Democratic Party (DP). FORD ilikuwa mwanzoni chama cha upinzani wa kitaifa wakati DP ilikuwa na nguvu katika maeneo ya Wakikuyu hasa.
Raila Odinga
1991 Raila aliondoka Kenya kukimbilia Norwei akihofia maisha yake. Baada ya serikali ya Moi kubadilisha katiba na kuruhusu vyama vya upinzani akarudi na kujiunga na chama cha FORD (Forum for the Restauration of Democracy) kilichoongozwa na babake. Katika uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi akachaguliwa kama mbunge wa jimbo la Lagata mjini Nairobi.
John Michuki
Katika uchaguzi wa Desemba 2002 alijiunga na National Rainbow Coalition na kubakia na kiti cha Kangema. Aliteuliwa kuwa Waziri wa Usafiri na Mawasiliano chini ya Rais Mwai Kibaki, ambaye alikuwa ameshinda uchaguzi wa Rais. Umiliki wake kama Waziri wa Usafiri na Mawasiliano hukumbukwa vyema kwa kanuni zake kali; "Michuki Rules" ambayo ilisema kwamba matatu na mabasi yote nchini Kenya yawe na vifaa vya kuzuia mwendo wa kasi na kila abiria ajifunge mishipi ya usalama. Wakati sheria hizi zilitekelezwa mwezi Februari 2004, Kenya ilikuwa inakabiliwa na matatizo ya usafiri kwa muda mfupi kutokana na kukosekana kwa magari iliyoridhi.
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwaka 1958 vyama vya kisiasa vilikubaliwa. Harakati mbili muhimu kati ya hivi zilikuwa Abako (Alliance de Bakongo) chini ya Joseph Kasavubu na MNC (Mouvement National Congolais) chini ya Patrice Lumumba.
Jaramogi Oginga Odinga
Katika miaka ya 1970 Odinga alibaki upande wa upinzani. Baada ya kifo cha Kenyatta, rais mpya Daniel arap Moi alijaribu kumrudisha Odinga katika KANU na kumpa cheo kama mwenyekiti wa bodi ya kilimo. Lakini Odinga alipopinga siasa ya serikali uhusiano ulizorota. Odinga alijaribu kuunda chama kipya na wakati ule Kenya ikatangazwa kuwa nchi ya chama kimoja tu.
Robert Ouko
Mnamo 27 Januari 1990, Ouko ambaye wakati huu alikuwa Waziri wa Nchi za Kigeni wa Kenya aliondoka Nairobi kama mmoja wa kundi la mawaziri 83 na maafisa, miongoni mwao akiwemo Rais Daniel arap Moi kuhudhuria mkutano wa ‘Kiamsha Kinywa cha Maombi’ ambao ulifanyika jijini Washington DC. Kikosi hicho kilirejea jijini Nairobi mnamo 4 Februari. Mnamo tarehe 5 Febuari, Ouko alikutana na rais Moi, balozi wa Japan, Kamishna mkuu wa Canada, Bethuel Kiplagat (Katibu Mkuu wa wizara ya Mambo ya Kigeni) na Hezekiah Oyugi (Katibu Mkuu wa Wizara ya Usalama wa Nchi). Baadaye siku hiyo Ouko alizuru nyumbani kwake mashinani katika shambalake lililoko Koru (Umbali wa takribani 300 km kutoka Nairobi) akiandamana na dereva wake na mlinzi.
Aliko Dangote
Aliko Dangote (aliyezaliwa 10 Aprili 1957) ni mfanyabiashara nchini Nigeria. Yeye ni mmiliki wa Dangote Group, ambayo ina shughuli katika Nigeria na nchi nyingine kadhaa za Afrika Magharibi. Msaidizi tajiri wa Rais wa kitambo, Olusegun Obasanjo na chama tawala cha People's Democratic Party (PDP), Dangote huendesha biashara ya bidhaa ya Nigeria kupitia kampuni yake na kujuana na wanasiasa. Akiwa na wastani wa thamani wa karibu dola bilioni 2.5, alihesabiwa na Forbes kama mmoja wa watu wenye asili ya kiafrica tajiri kabisa, nyuma ya Mohammed Al Amoudi (bilioni $ 9,0 ) na Oprah Winfrey (bilioni $ 2,7).
Kenya
Katika uchaguzi mkuu uliofanyika tarehe 27 Desemba 2007, Rais Kibaki wa chama cha Party of National Unity (PNU) aliwania uchaguzi dhidi ya chama kikuu cha upinzani Orange Democratic Movement (ODM). Kulingana na wachunguzi wa kimataifa, uchaguzi huo ulikumbwa na udanganyifu na hivyo kutofikia kiwango kinachokubalika kimataifa. Chama cha ODM kilisambaratika na kupoteza 8 % ya kura zake kwa chama kipya cha Orange Democratic Movement-Kenya (ODM) - kikiongozwa na Kalonzo Musyoka. Kinyang’anyiro kilikuwa kikali kati ya mgombea wa ODM, Raila Odinga na Kibaki wa PNU. Kuhesabiwa kwa kura na Tume ya Uchaguzi ya Kenya kulionyesha Raila akiongoza kwa kura chache na baadaye kwa kura nyingi. Hata hivyo, kura zilipoendelea kuhesabiwa na Tume ya Uchaguzi, Kibaki alimkaribia mpinzani wake kwa kura, kisha akamshinda. Matokeo hayo yalisababisha maandamano na kulaumiwa kwa Tume ya Uchaguzi ya Kenya kwa kumpendelea Kibaki,hivyo Oginga akajitangaza “rais wa watu” na kutaka kura zihesabiwe tena.
Historia ya Kenya
Chama kidogo cha upinzani, Kenya People's Union (KPU), kilianzishwa mwaka 1966, kiongozi wake akiwa Jaramogi Oginga Odinga aliyewahi kuwa makamu wa rais Kenyatta. KPU ilipigwa marufuku, na kiongozi kuwekwa kizuizini baada ya chachari za kisiasa zilizohusishwa na ziara za Kenyatta katika Mkoa wa Nyanza. Hakuna vyama vingine vya upinzani vilivyoanzishwa baada ya 1969, kupelekea Kenya kuwa mfumo wa chama kimoja chini ya KANU.
Kipkalya Kones
Kabla ya uchaguzi wa mwaka wa 2002, alikosana na rais Moi na akapiga moyo konde kujiunga na harakati ya Muungano wa Mageuzi wakiongozwa na James Orengo. Katika uchaguzi wa mwaka wa 2002, Kones alibadilisha chama na kujiunga na chama cha Ford-People lakini alipoteza kiti hicho cha ubunge kwa Nick Salat, mwana wa aliyekuwa mbunge wa eneo bunge hilo,Isaka Kipkorir Salat ambaye alikuwa anaiwakilisha KANU, chama ambacho Kones alikuwa amekiondoka hivi karibuni. Hata hivyo, aliteuliwa na chama cha Forum for the Restauration of Democracy na hivyo basi akakihifadhi kiti hicho cha Mbunge. Pia aliteuliwa kama waziri msaidizi wa kazi za umma.
National Development Party of Kenya
Katika uchaguzi wa 1997 NDP ilipata wabunge NDP 21 hasa katika Nyanza kati ya Waluo lakini Raila alifaulu kama mbunge wa Langata mjini Nairobi. NDP ilikuwa chama cha pili cha upinzani baada ya DP.
Wiper Democratic Movement
Chanzo cha ODM kilikuwa kura maalumu ya wananchi ya 2005 kuhusu katiba mpya. Katiba ilipendekezwa na rais Mwai Kibaki na wafuasi wake. Wabunge wa LDP walipinga pendekezo la katiba pamoja na chama cha upinzani cha KANU chini ya Uhuru Kenyatta. Pande mbili katika kura hii zilipewa alama za ndizi (kambi ya "ndiyo") na chungwa (kambi ya "hapana").
Robert Ouko
Mnamo 1955 aliangukia ajira kama ofisa wa ushuru katika Wilaya ya Kisii. Mnamo 1958 alijiunga na Chuo Kikuu cha Haile Selassie]] Jijini Addis Ababa, Ethiopia, hukuu akifuzu kutoka huko mnamo 1963 na shahada katika kitengo cha ‘’Publlic Administration’’, Uchumi na Sayansi ya Siasa. Hatimaye alijiunga na Chuo Kikuu cha Makerere nvhini Uganda ambapo alisomea Diploma katika Kitengo cha in International Relations and Diplomacy 
Kufikia wakati wa kifo chake alikuwa karibu kumaliza Thesis ya shahada ya tatu ambayo alikuwa akisomea katika Chuo Kikuu cha Nairobi. Licha ya kujulikana kuwa Dk. Ouko, alikuwa tu na shahada ya honorary ambayo aliipokea mnamo 1971 kutoka Chuo Kikuu cha Kilutheri cha Pacific
Oliver Tambo
Oliver Reginald Tambo (27 Oktoba 1917 - 24 Aprili 1993) alikuwa kiongozi wa kisiasa aliyepiga vita dhidi ya ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini. Tambo pia alikuwa mwanakamati wa chama cha African National Congress (kifupisho: ANC).
John Njoroge Michuki
2005 akawa waziri wa usalama wa ndani. Katika kipindi hiki alipata sifa baya kwa kuamuru uvamizi wa ofisi za gazeti la East African Standard pamoja na kituo cha televisheni cha KTN. Vilevile mauaji wa watu wengi walioangaliwa kuwa wafuasi wa kundi la Mungiki yalihesabiwa kuwa yalitokea chini ya mamlaka yake Michuki.
Miaka ya 1960 Nchini Zimbabwe
Chama cha Zimbabwe African National Union (ZANU) kiliundwa mnamo 1963 huku Robert Mugabe akiwa Katibu wake Mkuu. Shirikisho la Rhodesia na Nyasaland lilivunjwa mnamo Dsemba 31, 1963 wakati Zambia na Malawi zikikaribia kupata uhuru. Serikali ilimweka Joshua Nkomo, kiongozi na mwanzilishi wa Zimbabwe African Peoples Union katika kizuilio mnamo 16 Aprili 1964 Northern Rhodesia ilipata uhuru na Southern Rhidesia ikawa eneo la ukoloni la Rhodesia mnamo Oktoba 1964.
FORD-Kenya
Chama kiliona farakano tena 1994 Odinga alipoaga dunia. Katika mkutano wa chama Michael Wamalwa kutoka Kenya ya MAgharibi alichaguliwa kuwa mwenyekiti mpya akimshinda Raila Odinga mwana wa Jaramogi. Raila aliondoka katika FORD-K na kujiunga na chama kidogo cha National Development Party NDP. Wabunge wengi wa Ford-K kutoka Nyanza walimfuata Raila hivyo chama kilipungukiwa kikawa na nguvu hasa katika Mkoa wa Magharibi kati ya Waluhya.
Chris Okotie
Okotie aligombea kiti cha Urais mara ya kwanza akitumia tikiti ya chama cha Justice; lakini alishindwa na Olusegun Obasanjo katika uchaguzi mkuu wa Mei 2003. Alijaribu tena mwaka 2007 kama mwanachama wa 'Fresh Democratic' lakini alishindwa na Umaru Yar'Adua katika uchaguzi mkuu wa Mei 2007.
Jaramogi Oginga Odinga
1947 akaanzisha kampuni yake ya "Luo Thrift and Trading Corporation". Mwaka uleule akaingia katika siasa akaitwa kuwa mjumbe kwenye baraza la ushauri wa koloni. Akajiunga na chama cha Kenya African Union.
William Ruto
Ingawa uchaguzi wa rais wa Desemba mwaka wa 2007 iliahindwa rasmi Mwai Kibaki, ODM ilipinga matokeo hayo, wakidai ushindi kwa Odinga. Baada ya vurugu na mgogoro wa kisiasa juu ya matokeo, Kibaki na Odinga walikubali kuunda serikali ya kugawana madaraka. Katika wizara ya serikali ya muungano ilioundwa tarehe kumi na tatu Aprili 2008 na kula kiapo tarehe kumi na tisa Aprili, Ruto aliteuliwa kuwa Waziri wa Kilimo.
Beth Mugo
Mugo alisoma Marekani akawa mwalimu mkuu wa Shule ya Msingi wa Kiganjo akaendelea kufanya kazi na Voice of Kenya akashughulika biashara mbalimbali. 1992 alikuwa kati ya waanzilishaji wa chama cha DP.
Charles Njonjo
Njonjo ni mwana wa Yosia Njonjo aliyekuwa mkuu wa kikoloni na kupokea shahada ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Fort Hare katika Afrika ya Kusini. Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Njonjo aliteuliwa Mwanasheria Mkuu. Njonjo aliandikisha Chama cha G.E.M.A, lakini hapo baadaye angekuwa mpinzani wa kikundi mnamo mwaka wa 1976 akawastaki baadhi ya wanachama wake pamoja na Kihika Kimani, Njenga Karume na uhaini - amri mara Rais nchini aligeuka na kutupilia hio kesi. Naye Mwanasheria Mkuu aliushikilia kazi yake hadi mwaka wa 1979. Mwaka huo huo alichaguliwa kuwa Mbunge wa jimbo la Kikuyu na mwaka wa 1980 aliteuliwa kuwa Waziri wa Katiba katika Serikali ya Daniel arap Moi. Mwaka wa 1983 alilazimishwa kujiuzulu, na akaacha maisha ya umma baada ya uchunguzi wa mahakama alihitimiza alikuwa ananyanyasa watu ofisini mwake huku ikiwa na madai kwamba alikuwa anajaribu kuchukua urais kutoka Moi.. Hapo mapema mwaka wa 1980 alikuwa mwenyekiti wa Idara ya Shirika la Afrika Mashariki ya Wanyama.
Nana Akufo-Addo
Mwishoni mwa utawala wa kijeshi wa Jerry Rawlings alianza tena kuandaa chama kipya cha NPP kuanzia mwaka 1992. 
Kuanzia mwaka 1996 hadi 2008 alichaguliwa mara tatu kuwa mbunge. Mwaka 1998 alijaribu kuwa mgombea wa urais kwa niaba ya chama cha NPP lakini hakufaulu. Aliendelea kumfanyia kampeni mgombea mshindi John Kufuor. Baina ya 2001 na 2007 alikuwa waziri katika serikali ya rais huyo, kwanza kama waziri wa Sheria na Mwanasheria Mkuu, halafu kama Waziri wa Mambo ya Nje ya Ghana.
Tom Mboya
Thomas Joseph Odhiambo Mboya (15 Agosti, 1930 - 5 Julai, 1969) alikuwa mwanasiasa maarufu Kenya wakati wa serikali ya Mzee Jomo Kenyatta. Yeye pia alianzisha chama cha Nairobi People's Congress Party, chama ambacho kilichangia kukua kwa chama maarufu Kenya African National Union (KANU), alikuwa pia Waziri wa Mipango na Maendeleo ya Uchumi wakati wa kifo chake. Mboya  aliuawa tarehe 5 Julai, 1969 katika  mji mkuu wa Nairobi.
Joshua Nkomo
Hata baada ya kufikia lengo la kumwondoa Ian Smith na idadi kubwa ya wazungu.. bado Nkomo na Mugabe hawakuelewana. Nkomo alikuwa akijitahidi kuweka mahusiano mazuri katika vyama vyao viwili lakini Mugabe hakuwahi kuonesha ushirikiano kwani aliamini kuwa ZAPU kilikuwa na malengo ya kufanya mapinduzi na kukitoa madarakani chama cha ZANU.
Wakati Julius Nyerere alipoviita vyama hivyo viwili katika mkutano uliokusudia kurejesha mahusiano mazuri, vyama hivyo viliingia katika ofisi ya Nyerere tafauti tofauti. Kwanza alianza Nkomo na kufuatiwa na Mugabe.
Wakati Mugabe alipopewa kiti kwa ajili ya kukaa alimwambia Nyerere. "If you think I'm going to sit right where that fat bastard just sat, you'll have to think again" yaani “ kama unadhani naweza kukaa hapa na huyo mpumbavu alieakaa hapo, inabidi ufikirie tena”
Kutoka na hali hiyo, mkazo uliongezwa kati ya mahusiano yao, mapigano kati ya chama cha ZANLA na ZIPRA yaliongezeka na kuongeza kutoelewana kati ya hawa watu wawili
Hatimaye, baada ya majadiliano ya muda mrefu na kukataliwa mara kadhaa, Nkomo hatimaye alichaguliwa katika baraza la mawaziri, lakini mwaka 1982, alishtakiwa kwa kosa la kupanga mapinduzi ya kijeshi, baada ya mawakili kutoka Afrika ya Kusini kwenda Zimbabwe central Intelligence Organisation, kujaribu kutengeneza kutokuaminiana kati ya vyama vya ZAPU na chama cha ZANU, waliweka kwa kukusudia silaha katika mashamba yanayomilikwa na chama cha ZAPU na kwenda kutoa taarifa kwa Mugabe juu ya kukutwa kwa silaha katika katika mashamba hayo
Katika hotuba yake, Mugabe alisema “ZAPU and its leader Dr. Joshua Nkomo, are like a cobra in a house the only way to deal with effectively with a snake is to strike and destroy its head ” yaani “ZAPU na kiongozi wake, Dr Joshua Nkomo ni kama nyoka ndani ya nyumba, njia pekee ya kufanya kwa nyoka na kumshambulia na kuharibu kichwa chake”
Aliagiza kikosi cha jeshi kwa eneo analokaa Nkomo, yaani katika ardhi ya Matebele katika oparesheni ya Gukurahundi na kuua wandebele 3,000 katika jaribio la kutokomeza chama cha ZAPU na kutengeneza serikali chini ya chama kimoja.
Nkomo alitoroka Nchini Zimbabwe, na Serkali ya Mugabe ikadai kuwa ametoroka akiwa amevaa kama mwanamke.
Milton Obote
Obote alipinduliwa na Idi Amin mwaka 1971 lakini alirudishwa baada ya Amin kufukuzwa na jeshi la Tanzania mwaka 1979. Uchaguzi wa kirais wa 1980 haukukubaliwa na vyama vya upinzani na hapo Yoweri Museveni alianza harakati za National Resistance Army (NRA) na vita ya msituni dhidi ya Obote. Katika vita hii serikali na jeshi la Obote vilishtakiwa kwa makosa ya jinai dhidi ya haki za kibinadamu zilizogharamu uhai wa watu elfu kadhaa. Vita ya msituni wa Uganda ilisababisha vifo vya watu 100,000 hadi 500,000.
Robert Ouko
Ouko alikuwa ameoa bibi aitwaye Christabel Ouko . Kifungua mamba wake anaitwa Ken . Pia alikuwa na binti aliyezaliwa mnamo Mei 1983. Alimzaa binti huyu na hawala wake Miss Herine Violas Ogembo, ambaye alikuwa na uhusiano wa kimapenzi naye hadi kifo chake (Ouko) .
Mnamo 2009, mchango ulifanywa kujenga maktaba ya Robert Ouko Memorial Community mjini Koru
Umaru Yar'Adua
Mwezi wa Desemba 2006 Umaru Yar'Adua aliteuliwa kuwa mgombea wa chama cha PDP kwa uchaguzi wa Aprili 2007. Rais Olusegun Obasanjo alimfanyia kempeni akapata kura nyingi na kumchagua kama makamu wake Goodluck Jonathan (gavana wa Bayelsa katika kusini ya Nigeria).
Joshua Nkomo
Nkomo alimuoa Mke wake anaitwa Johanna Mafuyana tarehe 01/10/1949.
Baada ya kurudi kutoka Bulawayo mwaka 1947, alikuwa moja kati ya wapigania haki wafanyakazi wa shirika la Reli na Baadae kuwa kiongozi wa Umoja wa wafanyakazi wa Reli na baadae kuwa kiogozi wa African National Congress mwaka 1952. Mwaka 1960, alikuwa raisi wa chama cha National Democratic Part ambacho baadae kilifungiwa na serikali ya Rhodesia. Pia Nkomo amekuwa ni moja kati ya wajasiriamali matajiri zaidi katika eneo la Rhodesia.
David Mathayo David
Mwanzo wa siasa
Siasa alizianza rasmi mwaka 1995 alitumia TV yake kwenda kuonyesha vijijini madhara ya vyama vingi, alitumia mapigano ya Rwanda na Burundi kama kutishia wananchi wasikubali upinzani na kipindi kile wananchi walikuwa wepesi kuelewa kumbuka TV hazikuwa nyingi Tanzania kipindi kile. Alijijengea umaarufu sana ndani ya chama mkoani Morogoro na kitaifa. Aligombea ujumbe wa NEC mkoa wa Morogoro kundi la vijana alishinda. Mathayo alimaliza SUA 1997 na kupata kazi ya kufundisha chuo kimoja huko Serowe Botswana. Kwa kuwa mjumbe wa NEC alikuwa karibu na akina Lowasa, JK na vingunge wengine aliweza kuwa anaonana na akina Makamba na akawa ni mwanamtandao. Wakati huo Matayo alikuwa akirudi Tanzania kufanya shughuli zake za kisiasa wakati bado ni mwajiriwa wa serikali ya Botswana. Kwa mfano wakati mmoja alirudi Tanzania na kuwahamasisha wanafunzi wa SUA (kama 200 hivi) na kuwapeleka Dodoma kupokea kadi za CCM chini ya mwenyekiti wa CCM Mkapa. Wanafunzi walahidiwa wangepatiwa ajira kwa kufanya hivyo. Hii ilimjenga sana Matayo ambaye aliisha kuwa maarufu kwenye ofisi za chama Dodoma, kama mjumbe wa NEC na mkutano mkuu. Mwaka 2000 aligombea Ubunge Same Magharibi na kushinda na kuteuliwa kuwa waziri mdogo. Wakti huu aliisha tamka kwamba amesomea Afrika Kusini digrii ya falsafa (PhD). Prof Msolla wakati aliyekuwa waziri wa elimu ya juu na sayansi ambaye aliwahi kufundisha SUA alimjua sana Matayo na alimwita Matayo na kumuuliza kuwa PhD alifanya lini na wapi na pia aletee PhD thesis yake. Prof Msolla alisema "Matayo aliogopa sana na alikili mbele yangu, kuwa Prof mimi nimetumia hii title kisiasa zaidi, sina MSc wala PhD”.
Orange Democratic Movement
KANU ilijiondoa kabla ya uchaguzi na kuhamia upande wa rais Kibaki lakini viongozi kadhaa kama vile Musalia Mudavadi na William Ruto walibaki upande wa machungwa.
John Njoroge Michuki
1983 alijiunga na siasa akiwa mbunge wa KANU kwa Kangema na kupewa vyeo mbalimbali serikalini.
Kongo ya Kibelgiji
Mwaka 1958 vyama vya kisiasa vilikubaliwa. Harakati mbili muhimu kati ya hivi zilikuwa Abako (Alliance de Bakongo) chini ya Joseph Kasavubu na MNC (Mouvement National Congolais) chini ya Patrice Lumumba.
Kenya
Waafrika walichaguliwa moja kwa moja katika bunge la uwakilishi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1957. Licha ya Waingereza kutamani kuwakabidhi mamlaka wapinzani wasio na siasa kali ya Kiafrika, ni chama cha Kenya African National Union (KANU) kilichoongozwa na Jomo Kenyatta kilichounda serikali punde tu kabla ya Kenya kupata uhuru tarehe 12 Desemba 1963. Tarehe 12 Desemba 1964, Kenya ilipotangazwa kuwa jamhuri, Kenyatta akawa rais wa kwanza.
Orange Democratic Movement
ODM ilianzishwa na chama cha Uhuru Kenyatta, KANU na chama cha Raila Odinga, LDP, lakini chama cha KANU kiliweza kujiondoa, na waliobaki waligawanyika katika makundi haya mawili yanayoongozwa na Raila Odinga (ODM; ndio wengi zaidi) na Kalonzo Musyoka (ODM-Kenya). Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.
Jaku Hashim Ayoub
Jaku Hashim Ayoub ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Mapinduzi (CCM). Ameingia katika bunge la Tanzania kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi wa Zanzibar kwa miaka 2015 – 2020.
Kenneth Marende
Katika duru ya kwanza ya kupiga kura, Marende, ambaye alikuwa mgombeaji wa chama cha "Orange Democratic Movement" (ODM) kwa nafasi ya Spika, alipata kura mia moja na nne, wakati mgombeaji wa serikali, Francis ole Kaparo, alipata kura tisini na tisa; katika duru la pili Marende alipata kura mia moja na nne na Kaparo alipata mia moja na mbili. Ingawa wengi wao mara ya kwanza walitaka duru mbili, hatimaye kidogo tu ndio ilikuwa inahitajika, na Marende alichaguliwa katika raundi ya tatu kwa kura mia moja na tano dhidi ya mia moja na moja kwa Kaparo. [0]
Jimbo la Uchaguzi la Kisumu Rural
Awali jimbo hili lilikuwa likiwakilishwa na Robert Ouko, mwanasiasa anayeongoza ambaye baadaye aliuawa.
Wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988,
Ouko alihamia kisumu Town (Kisumu Mjini) (baadaye lilitawanyika kuwa majimbo ya Kisumu Mjini Mashariki na Kisumu Mjini Magharibi).
Masinde Muliro
Mwaka wa 1948, Muliro alijiunga na chama cha Kenya African Union (KAU), chama kilichoanzishwa kutetea maslahi ya Waafrika nchini Kenya ambayo wakati huo ilikuwa chini ya ukoloni.
Alipoacha kufunza mwaka wa 1957, aligombea kiti cha ubunge cha eneo bunge la Nyanza Kaskazini ambacho wakati huo kilikuwa kinashikiliwa na W.W.W. Awori (kakake mkongwe wa makamu wa rais wa zamani wa Kenya, Moody Awori). Muliro alishinda uchaguzi.
Miongoni mwa wabunge wenzake walikuwa Daniel Arap Moi ambaye aliyekuwa anawakilisha Bonde la Ufa, Tom Mboya ambaye aliyekuwa anawakilisha eneo la Nairobi, Bernard Mate ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Kati, Ronald Ngala ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Pwani, James Nzau Muimi ambaye aliyekuwa anawakilisha Mkoa wa Mashariki, Lawrence Oguda ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza Kusini na Oginga Odinga ambaye aliyekuwa anawakilisha Nyanza ya Kati. Mwaka wa 1958 Muliro alianzisha chama cha Kenya National Party huku akiungwa mkono na wanachama 9 wa Legco(Legislative Council). Kisha alikibomia chama hicho na kujiunga na chama cha Kenya African Democratic Union (KADU). Hatimaye aliteuliwa kama Waziri wa Biashara kabla tu ya Kenya kupata uhuru mwaka wa 1963.
Muliro alihudumu katika nyadhifa mbalimbali katika serikali za baadaye, lakini mara kwa mara alikuwa katika upande mbaya wa Rais Jomo Kenyatta. Baada ya kifo chake Kenyatta, Muliro alirejea Bungeni baada ya kushinda ombi mahakamani. Alihudumu kama mbunge wa eneo bunge la Kitale Mashariki hadi mwaka wa 1988, wakati eneo bunge hili liligawanywa. Alishinda kiti kipya cha ubunge cha eneo bunge la Cherangany mwaka wa 1988, lakini alishikilia nyadhifa hiyo kwa muda wa miaka miwili tu. Katika uchaguzi wa wabunge wa mwaka wa 1990, kiti hicho cha Cherangany kilishindwa na Kipruto Arap Kirwa.
Solomon kaDinuzulu
Kuunganika kwake na ANC akawa ndio mwanzilishi halisi wa chama cha Inkatha (au Inkatha kaZulu kama ilivyokuwa inajulikana) mnamo mwaka wa 1920. Chama kilianzishwa kuwa kama kinapinga sera zilizopo dhidi ya waziri mkuu wa wakati huo, bwana Jan Smuts, na sera zake za kutaka kutoa msaada katika taifa lao mnamo mwaka 1920.
John Sibi-Okumu
John Sibi-Okumu
Historia ya Kenya
Afu zaidi mnamo Novemba 1997 uliruhusu upanuzi wa vyama vya kisiasa kuanzia 11 hadi 26. Rais Moi alishinda upya kama Rais katika uchaguzi wa Desemba 1997, na chama chake cha KANU kilihifadhi viti vingi vya bunge.
Kenya People's Union
Kenya People's Union ni Chama cha Kisiasa nchini Kenya kilichoongozwa na Oginga Odinga ambacho baadaye kilipigwa marufuku mnamo 1969.
Orange Democratic Movement
Hapa waliamua kuandaa chama kipya pamoja na KANU kwa ajili ya uchaguzi wa 2007. Chama kiliundwa kwa jina la ODM-Kenya kwa sababu wakili Mugambi Imanyara asiyekuwa na uhusiano wowote na harakati aliwahi mwaka 2005 kuandikisha kisiri chama kwa jina la ODM pamoja na nembo la chungwa. Hatua hii ilitazamiwa kama jaribio la kuzuia kwa kuandikisha chama kipya chenyewe.
Robert Ouko
Ouko alizaliwa katilka kijiji cha Nyahera karibu na Kisumu, Mkoa wa Nyanza . Alihudhuria masomo katika Shule ya Msingi ya Ogada na Shule ya Upili ya Nyang’ori. Baada ya shule alisomea ualimu katika chuo cha Mafunzo ya Walimu cha Siriba. Alifanyakazi kama mwalimu wa Shule ya Upili.
Lameck Okambo Airo
Lameck Okambo Airo ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Rorya kwa miaka 2015 – 2020.
John Aidan Mwaluko Kabudi
John Aidan Mwaluko Kabudi ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Uteuzi wa rais kwa miaka 2015 – 2020.
Wiper Democratic Movement
Katika Agosti 2007 chama hicho kilifarakana kati ya wafuasi wa Kalonzo Musyoka aliyeendelea kwa ODM-Kenya na maungano ya viongozi wengi zaidi pamoja na Raila Odinga walioendelea kama Orange Democratic Movement. Sababu ya farakano ilikuwa suala la nani atakuwa mgombea wa urais upande wa ODM.
Njenga Karume
Karume alisita kujiunga na kikosi kilichokuwa kinaongoza cha upinzani Forum for the Restauration of Democracy (FORD), kwani alikuwa amekiona chama hiki kikivunjika. Badala yake, alianzisha chama cha Democratic Party (DP) pamoja na Mwai Kibaki na John Keen mnamo 31 Desemba 1991. Katika uchaguzi mkuu wa mwaka wa 1992 Karume alisimama kwa tiketi ya DP, lakini alipoteza kiti chake kwa Kamau Icharia wa FORD-Asili, ambaye mgombea wake wa urais Kenneth Matiba alikuwa na umaarufu mkuu katika eneo bunge lake.
John Mnyika
John Mnyika ni mwanasiasa wa chama cha CHADEMA nchini Tanzania aliyechaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Ubungo tangu mwaka 2010.
FORD-Asili
FORD (Forum for the Restauration of Democracy) ilikuwa harakati ya kisiasa tangu 1991 iliyopigania kuruhusiwa kwa vyama vingi na demokrasia wakati wa mfumo wa chama kimoja na utawala wa KANU nchini Kenya. Rais Daniel arap Moi alilazimishwa na nchi za nje kukubali uchaguzi wa vyama vingi.
Joshua Nkomo
Nkomo alitiwa Kizuizini katika kambi ya Gonakudzingwa na serikali ya Ian Smith mwaka 1964, wanamapinduzi wenzake kamam vile Ndabaningi Sithole, Edger Tekere Maurice Nyagubo na Robert Mugabe hadi mwaka 1974, lakini baadae waliachiwa baada ya shinikizo kutoka na Raisi wa Afrika ya Kusini.during the apartheid eraSouth African B.J.Vorster.
Baada ya Kuachiwa, Nkomo alienda nchini Zambia kuendelea na mapambano ya chini chini na pia majadiliano. Tofauti na ZANU yaani (Zimbabwe African National Liberation Army) na mapambano ya silaha , chama cha ZAPU (Zimbabwe people’s Revolution Army) kilikuwa kimeamua kufanya mapambano ya msituni na mazungumzo. Katika kipindi cha uhuru, ZIPRA ilikuwa na silaha za kijeshi za kisasa na zilizokuwa zimehifadhiwa katika nchi za Zambia na Angola iliyokuwa pamoja na silaha nyingine za kivita kulikuwa na mizinga ya vita na wafanyakazi wa kisasa katika matumizi ya vifaa ivyo.
John Agyekum Kufuor
1996 aligombea urais mara ya kwanza akashindwa na Rawlings. 1998 akatangazwa tena kama mgombea wa chama cha New Patriotic Party akateuliwa pia kuwa kiongozi wa chama. Mwaka 2000 alimshinda makamu wa Rawlings katika kura ya urais.
John Michuki
Michuki alizaliwa 1932 katika kitongoji cha Iyego jimbo la Kangema, katika Wilaya ya Muranga. Aliwacha shule ya msingi mwaka 1943 na akahamia Nairobi ambapo alifanya kazi ya mikono katika duka la kushona, akishonelea vifungo na, pengine, kupiga pasi. Ilikuwa ni hapa kwamba kijana huyu mwenye miaka 12 alichanga fedha kurudi shule mwaka wa 1944 lakini zikaisha tena mwaka 1945 na ilimbidi kubadili shule kwend a kwa Kiangunyi Primary School, ambapo alijitahidi kupita Kenya African Primary Education ( KAPE). Hatimaye alimaliza 'A' Levels katika Mang'u High School, ambako pia alikutana na rais, Mwai Kibaki. Baadaye Michuki alisoma utawala na fedha katika Chuo cha Worcester, mmoja wa vyuo patanishi vya Chuo Kikuu cha Oxford, Uingereza.
Orange Democratic Movement
Kufuatia kupitishwa kwa sheria ya vyama vya siasa. Chama cha ODM, kilifanya uchaguzi wa ndani yake mwishoni mwa Desemba 2008 pamoja na Waziri Mkuu Raila Odinga anayeibukia kama kiongozi wa chama, na Waziri wa viwanda Henry Kosgey kama mwenyekiti wa chama. Hata hivyo kutokana na fadhaa juu ya kikanda na uwakilishi wa jinsia, baadhi ya vyeo vya chama viliundwa si kuhiyo.
Party of National Unity (Kenya)
Tangu uchaguzi wa 2007, PNU imejiandikisha kama chama halisi cha kisiasa ikiwa na George Saitoti kama mwenyekiti na Mwai Kibaki kama kiongozi wa chama, kitu kilichowafadhaisha wanachama wengi.
Uhuru Kenyatta
Katika kura maalumu ya wananchi kuhusu katiba Uhuru alishikamana na viongozi wa LDP katika kambi ya Chungwa. Mipango yake ya kushiriki katika Orange Democratic Movement (ODM) yalipingwa vikali ndani ya chama kwa sababu wanaKANU pamoja na rais mstaafu Moi waliogopa kupotea kwa chama cha kwanza katika historia ya Kenya.
Robert Ouko
Umeundwa kamati nyingi kuchunguza mauaji haya lakini suluhisho halijawahi kufikiwa.
Alliance for Change and Transparency
Kimenuia kurudisha sera za "Ujamaa". Mbunge wa zamani wa upinzani Ndugu Zitto Kabwe amejiunga na chama hiki mnamo mwezi Machi 2015 baada kufuatia kufukuzwa kwake katika chama cha Chadema.
William Ruto
Yeye alikuwa Katibu Mkuu wa Kenya African National Union, chama cha siasa kilichotawala zamani, na alikuwa mbunge wa Eldoret Kaskazini tangu mwaka wa 1997.
Tom Mboya
Mboya iliyoandaliwa mwaka 1959 Afrika ya Airlift mradi, pamoja na African-American Wanafunzi Foundation katika Marekani, kupitia ambayo wanafunzi 81 wa Kenya walikuwa flown Marekani kusoma katika vyuo vikuu Marekani. Barack Obama babaye, barack Obama, Sr alikuwa rafiki wa Mboya's na Waluo wenzake; ingawa hakuwa airlift ya kwanza ndege mwaka 1959, tangu alikuwa zinazoongozwa kwa Hawaii, si bara US, yeye alipata udhamini kupitia AASF na mara ya ruzuku kwa ajili ya vitabu na gharama.Mwaka 1960 Foundation ya Kennedy ilikubali underwrite ya airlift, baada Mboya alitembelea Seneta Jack Kennedy kwa kuomba msaada, na Afrika Airlift ilipanuliwa na Uganda, Tanganyika na Zanzibar (sasa Tanzania), Northern Rhodesia (sasa Zambia), Southern Rhodesia (sasa Zimbabwe ), na Nyasaland (sasa Malawi). Baadhi ya wanafunzi 230 wa Afrika walipata scholarships kujifunza saa Hatari mimi ackrediterade vyuo katika Marekani mwaka 1960, na mamia zaidi katika 1961-63. [3]
Mwaka 1960, Mboya's People's Congress Party alijiunga na Umoja wa Afrika Kenya na Kenya Independent Movement na kuunda Kenya African National Union (KANU) katika jaribio la kuunda chama ambayo wote transcend tribal siasa na kujiandaa kwa ajili ya kushiriki katika Lancaster House Conference (uliofanyika at Lancaster House inLondon) ambapo Kenya's kikatiba ram na uhuru walikuwa kuwa mazungumzo. Kama Katibu Mkuu wa KANU, Mboya aliongoza ujumbe wa Kenya.
Baada ya uhuru wa Kenya mwaka 1963, Mboya alichaguliwa kuwa mbunge kwa ajili ya Nairobi, Kati Constituency (leo: Kamukunji Constituency) [4] na akawa Waziri wa Katiba na Sheria, na baadaye Waziri wa Uchumi, Mipango na Maendeleo. Katika jukumu hili, yeye aliandika muhimu "kikao Paper 10" on Harambee na Kanuni ya African Socialism (antog na Bunge mwaka 1964), ambayo ilitoa mfano wa makao ya serikali ya Afrika maadili.
Martha Karua
Karua alikuwa mwanachama wa harakati za kisiasa za upinzani zilizofanikiwa kuanzisha tena demokrasia ya vyama vingi nchini Kenya mapema miaka ya 1990. Kenya wakati huo ilikuwa chini ya utawala wa kimabavu wa Kenya African National Union (KANU), chama cha kipekee kilichotambuliwa kisheria nchini Kenya na ambacho kilikuwa kinaongozwa na rais Daniel arap Moi.
James Omingo Magara
Alihifadhi kiti chake katika Uchaguzi mkuu wa Kenya wa 2002, wakati huu akiwakilisha chama cha Ford People na pia katika Uchaguzi wa 2007, akiwakilisha Chama cha ODM