Nyoka iko katika spishi gani ya wanyama?
Ukukwi-miti
Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa wastani sm 70-100 na kipeo cha m 1.1-1.3 kulingana na spishi. Wanafanana na kukwi lakini magamba ya mgongo ya spishi za "Hapsidophrys" yana miinuko na macho ya spishi za "Rhamnophis" ni makubwa zaidi. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijani mara nyingi pamoja na madoa au mistari myeusi.
Mamba (mnyama)
Mamba au ngwena ni spishi kubwa za reptilia za oda Crocodilia. Mamba wanaishi majini na hupatikana maeneo mengi ya kitropiki katika Afrika, Asia, Australia na Amerika. Mamba hupenda kuishi katika maji baridi kama vile maziwa, mito, ardhi tepe-tepe. Mamba hula hasa wanyama wenye uti wa mgongo kama vile samaki, reptilia na mamalia na wakati mwingine hata wale wasio na uti wa mgongo kama vile jamii ya konokono , moluski na kaasi kutegemeana na aina yao hasa. Mamba bado ni mlolongo wa viumbe wa kale na husemekana kuwa wamekadiriwa kidogo mno, tangu enzi zile za mirosana.
Nyoka-maji (Grayia)
Nyoka hawa ni warefu kiasi. Spishi kubwa inaweza kufika m 2.5 lakini urefu wa wastani ni sm 70-150. Wana mkia mrefu (hadi 40% ya urefu wa jumla). Rangi yao ni hudhurungi hadi nyeusi na kuna mabaka meupe au kijivu mbavuni.
Nyoka-kijiti
Nyoka hawa ni wembamba sana na warefu kiasi: kwa wastani sm 90-130 na kipeo cha m 1.4-1.6 kulingana na spishi. Kichwa kina umbo wa mshale na mboni zina umbo wa tundu la ufunguo. Rangi yao ni kijivu au kahawia lakini kichwa ni kijani kabisa au juu yake tu.
Mhanga
Mhanga (pia muhanga), fundi-mchanga, kiharara, kukukifuku au loma ("Orycteropus afer") ni mnyama wa Afrika aliye spishi ya pekee ya oda Tubulidentata ambayo inaishi hadi sasa. Wahanga hula chungu na mchwa. Wanatokea pande nyingi za Afrika chini kwa Sahara.
Nyoka
Mijusi wasio na miguu wanafanana sana na nyoka lakini nyoka hawana makope machoni wala masikio ya nje.
Ziwa Nakuru
Hifadhi hii ya wanyama sasa (2009) ina zaidi ya vifaru weusi 25, moja ya viwango vya ukubwa nchini, pamoja na takriban vifaru weupe 70. Pia kuna idadi fulani ya twiga aina ya Rothschild, ambazo ziliamishwa kwa usalama kutoka magharibi mwa Kenya mwanzo wa mwaka 1977. Waterbuck ni ya k Kati ya wanyama wanaokula wenzao ni simba na chui, lakini ni chui ambayo imekuwa ikionekana sana hivi karibuni. Hifadhi hii pia ina nyoka wakubwa ambao wanaishi ndani ya msitu na uonekana ya kivuka barabara ama kurukaruka mitini.
Nyoka-miti
Nyoka-miti ni nyoka wa jenasi "Dipsadoboa" katika familia Colubridae. Amepewa jina hili kwa sababu hukaa mitini takriban masaa yote.
Lama (mnyama)
Lama ni mnyama wa kufugwa wa spishi "Lama glama" katika familia Camelidae, anayeishi Amerika Kusini. Lama ametumiwa kwa upana na watu wa milima ya Andes tangu kabla ya historia, kwa nyama yake na kubeba mizigo.
Paka-kaya
Asili ya paka ni paka za porini (kwa hakika paka-jangwa, "F. s. lybica") walioanza kutafuta chakula karibu na makazi ya watu wa kale na kuwazoea. Watu walipenda paka kwa sababu paka hushika panya na wanyama wengine wadogo wanaoonekana ni waharibifu katika makazi ya watu. Kwa hiyo paka waliendelea kwa muda mrefu katika mazingira ya kibinadamu kama wawindaji wa panya waliolishwa na watu wakipewa mabaki ya chakula pia. Katika mazingira ya mjini paka hufugwa mara nyingi kama mnyama kipenzi hapati tena nafasi ya kuwinda.
Wanyama wa nyumbani
Tangu milenia kadhaa wanyama hao wamepatana na wanadamu, nao ni kama vile mbwa, mbuzi, nguruwe, kondoo, ng'ombe, paka, kuku, punda, bata, nyuki, ngamia, farasi, njiwa, kware na wengine wengi.
Utungisho katika wanyama
Utungisho wa ndani hutokea ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Kawaida kiumbe wa kiume huwa na uume au ogani nyingine inayoingiza manii ndani ya njia ya uzazi. Mamalia wote, reptilia na ndege na hata baadhi ya wanyama wasio na uti wa mgongo ("invertebrates"), ikijumuisha konokono, minyoo, na wadudu, hutumia utungisho wa ndani. Utungisho wa ndani siyo muhimu kuwa kiinitete kinachotengenezwa kuendelea kubakia ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Katika nyuki wa asali, kwa mfano, malkia huweka mayai yaliyorutubishwa katika vyumba maalum ndani ya sega. Vyumba hivi huwekewa chakula ili nyuki wadogo waweze kuvitumia kadiri wanavyokua.
Fuko (Bathyergidae)
Mafuko hawa ni wanyama wa familia Bathyergidae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Chrysochloridae (oda Afrosoricida), Spalacidae (Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za Bathyergidae zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula mizizi, matunguu na viazi. Kwa hivyo wanyama hawa wana meno manne makubwa mbele mdomoni. Huyatumia meno haya pia kwa kuchimba mahandaki yao. Macho na masikio yao ni madogo na mkia vilevile. Wamepoteza nusra uwezo wa kuona, lakini angalau spishi mbili wanaweza kuhisi nuru. Manyoya yao ni kama bahameli na yana rangi ya kahawia au hudhurungi, lakini fuko uchi hana manyoya. Takriban spishi zote huishi peke yao lakini fuko uchi na fuko wa Damaraland ni mamalia wa pekee ambao huishi kwa jamii za aina ya eusocial kama nyuki au mchwa. Jike mmoja na dume mmoja tu huzaa; wanyama wengine wa jamii ni gumba na husaidia kwa kutafuta chakula na kutunza makinda.
Tuwanyika
Tuwanyika huingia mashimo ndani ya ardhi mara nyingi ili kupumzika au kutafuta mawindo yao: wagugunaji, mijusi, vyura na hata nyoka wengine. Wanaweza kuwinda katika vichaka pia.
Panya
Panya ni wanyama wadogo wa familia ya juu ya Muroidea katika oda ya Rodentia (wanyama wagugunaji).
Nyoka
Kama reptilia wote wana damu baridi na ngozi ya magamba. Wote ni wala nyama na spishi mbalimbali hutumia sumu kwa kuvionda lakini nyoka walio wengi hawana sumu wanashika windo kwa miili yao au kwa mdomo tu.
Nyakatu
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 46 kwa kipeo lakini sm 10-30 kwa kawaida. Wana mkia mrefu kiasi. Macho yao yamepunguka mpaka madoa meusi chini ya gamba yanayoweza kulinganua nuru na giza tu. Rangi yao ni nyeusi, kijivu, kahawia au pinki. Rangi hiyo ya mwisho inaonekana wakati ngozi ni kavu.
Nyati wa Afrika
Nyati au mbogo (jina la kisayansi: "Syncerus caffer") ni mnyama wa Afrika. Hana uhusiano wa karibu na nyati-maji wa Asia aliye mkubwa zaidi kidogo, lakini asili yake haieleweki. Kutokana na tabia yake isiyotabirika na inayomsabibisha kuwa hatari sana kwa binadamu, nyati wa Afrika hafugwi, kinyume na mwenzake wa Asia.
Nyangumi
Nyangumi ni jina la jumla la mamalia wa majini wa oda ya Cetacea. Neno nyangumi wakati fulani humaanisha wanyama wote wa oda ya Cetacea, lakini katika lugha ya kawaida huwaacha wanyama wa familia ya Delphinoidea, kama vile pomboo.
Kaa (mnyama)
Kaa ni wanyama wa faila Arithropodi, oda Decapoda na oda ya chini Brachyura (brakhys = fupi, oura = mkia) ambao kwa kawaida wana mkia mfupi mno au fumbatio lao limejificha ndani ya kifua. Wanyama wengine wafananao na kaa, kama wanamezi (hermit crabs), kaa-mfalme (king crabs) na kaangao (horseshoe crabs), sio kaa wa kweli. Kaa wamefunikwa na kiunzi cha nje na wana miguu kumi (jozi tano) kama Decapoda wote. Jozi ya kwanza inabeba magando (kucha za kaa).
Nyumbu
Nyumbu ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Connochaetes" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "C. taurinus mearnsi" na "C. t. albojubatus", lakini siku hizi spishi na nususpishi zote za "Connochaetes" huitwa nyumbu.
Mkubayoka
Wakubayoka ni spishi za nyoka wasio na sumu za jenasi "Natriciteres" katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu hufikiriwa kuwa feli mbaya (ukuba).
Nyoka mabaka
Nyoka hawa ni wafupi, hadi sm 37 lakini sm 20-34 kwa kawaida. Rangi ni kijivu au kahawia na wana mabaka meusi mgongoni.
Nyoka-mbio
Nyoka hawa ni wafupi warefu kiasi, m 1.5 kwa kipeo lakini sm 40-90 kwa kawaida. Rangi yao ni kijivu au kahawia mara nyingi pamoja na vidoa au mabaka meusi.
Nyani
Nyani ni wanyama wa jenasi "Papio", "Theropithecus" na "Mandrillus" katika familia Cercopithecidae. Jina la “nyani” hutumika pia kumaanisha spishi kubwa zote za Catarrhini (kima wa Dunia ya Kale) pamoja na masokwe. Nyani wa kabila Papionini wanatokea Afrika lakini nyani koti anatokea Uarabuni pia.
Nyoka-kijiti
Chonge zao ni meno ya nyuma kabisa lakini wanaweza kuingiza sumu waking'ata mtu. Kwa bahati nzuri nyoka hawa ni waraufu na hawang'ati kwa kawaidi. Hata hivyo sumu hii ni toksinidamu kali na hakuna makata na mara nyingine watu hufa baada ya kuumwa. Nyoka hawa wakitishwa shingo yao inafura na kuonyesha mabaka meusi au kahawia.
Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Mashariki
Mbuga ya Kitaifa ya Tsavo Mashariki ni mojawapo wa hifadhi za wanyama kubwa zaidi duniani, kwani hutoa makazi ya jangwani ambayo hayajaendelea kwa idadi kubwa ya wanyama. Orodha pana ya aina za wanyama ambao hupatikana katika Mguga hii ya Tsavo Mashariki inajumuisha fisi mdogo, nyani mashariki, popo, mbogo, komba, pongo, simbamangu, kimburu, duma, ngawa, digidigi, mbwa-mwitu wa Afrika, panya-miti, chesi, nsya, funo, pofu, tembo wa Afrika, mbweha, komba mkubwa, kinokera au swala, kanu madoa-makubwa kusi, kanu madoa-madogo, swala twiga, twiga, sungura wa Afrika, kamendegere, kongoni, hirola, kalunguyeye tumbo-jeupe, fisi madoa, fisi milia, perere kusi, pimbi mkubwa, swala pala, mbweha mweusi, mbweha milia, ngurunguru, tandala mdogo, chui, simba, nguchiro miraba, nguchiro mdogo, karasa, nguchiro-bwawa, nguchiro mkia-mweupe, tumbili, fisi-maji, kakakuona, nyegere, nungu wa Afrika, ndezi, buku, kifaru mweusi, kidiri, suni, gwasi, ndogoro na punda milia.
Nyoka mabaka
Nyoka hawa hawana sumu na kwa kisa chochote wako wadogo sana na hawawezi kung'ata watu.
Tandala
Tandala ni wanyama wa jenasi "Tragelaphus" katika familia Bovidae. Spishi nyingine huitwa bongo, kulungu, malu, nyala au nzohe. Wanatokea Afrika katika maeneo yenye miti kutoka nyika hadi msitu. Wana milia na madoa nyeupe juu ya rangi ya kahawa au kijivu. Dume ni kubwa kuliko jike na ana pembe ndefu zilizopotolewa. Jike hana pembe. Wanyama hawa hula majani, manyasi, matunda na viazi vya gugu.
Nyoka-chale
Nyoka-chale hupumzika katika vichuguu na kuwinda kati ya manyasi na katika takataka za majani ambapo hukamata mijusi (mijusi bila miguu hasa) na nyoka wengine wadogo kama birisi.
Mlanyoka
Walanyoka ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Polemon" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula nyoka wengine wadogo kuliko wao wenyewe.
Familia (biolojia)
Ndani ya familia kuna jenasi mbalimbali (zinazojumlisha spishi za karibu zaidi); kila familia ni sehemu ya ngazi ya juu zaidi inayoitwa oda. Familia ya Felidae (wanyama wanaofana na paka) ni sehemu ya oda ya Carnivora au wanyama wala nyama.
Nyati wa Afrika
Ndama wa aina zote mbili wana ngozi nyekundu.Nyati wa Afrika ni mmoja wa wanyama maarufu walao nyasi katika Afrika. Wanaishi katika maeneo ya vinamasi, mbuga, na misitu ya milima mikuu ya Afrika. Nyati hupendelea makazi ya vichaka au matete manene, lakini wanapatikana pia katika mapori wazi.
Kamba (gegereka)
Kamba ni wanyama wa faila Arthropoda na oda Decapoda (kutoka Kiyanuni : δέκα = kumi, πούς, ποδός = mguu), lakini spishi za oda ya chini Brachyura huitwa kaa. Spishi ndogo huwa na majina kama uduvi, duvi, kijino na ushimbu.
Nyoka-maji (Colubridae)
Nyoka hawa sio warefu sana, hadi sm 90 lakini sm 30-60 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia lakini tumbo ni kijivunyeupe, njano au machungwa. Spishi moja ina midomo myeupe au njano.
Nyoka-mchanga
Nyoka-mchanga ni spishi za nyoka wa jenasi "Psammophis" katika familia Lamprophiidae. Nyoka-mchanga mdogo huitwa kidurango pia.
Kondoo-kaya
Kondoo wako katika familia Bovidae pamoja na spishi za ng'ombe na kama hawa wanacheua chakula chao na huwa na tumbo lenye vyumba vinne. Baada ya kula nyasi mara ya kwanza wanairudisha kutoka chumba cha kwanza cha tumbo na kuitafuna tena. Kwa njia hii wanapata lishe nyingi kutoka nyasi.
Mnyama
Aina za wanyama ni nyingi sana. Mara nyingi aina zao zinatofautishwa kama ni wanyama wenye seli nyingi (metazoa) au seli moja (protozoa) tu.
Choroa
Choroa ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Addax" na "Oryx" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "O. beisa callotis", nususpishi "O. b. beisa" ilikuwa ikiitwa bara bara. Siku hizi spishi zote za "Oryx" huitwa choroa. Wanatokea maeneo makavu (jangwa na nyika) katika Afrika na Bara Arabu. Wana pembe ndefu nyembamba na nyofu au zilizopindika kidogo. Rangi yao ni ya mchanga au takriban nyeupe na wana mabaka meusi kichwani na miguuni, lakini choroa wa Sahara hana mabaka meusi. Wanyama hawa wanaweza kuendelea bila maji kwa wiki nyingi, kwa sababu huzidi halijoto ya mwili wao kuzuia kutoa jasho, na mkojo wao ni mzito sana. Hula manyasi, majani na matunda.
Muumakondoo
Waumakondoo ni nyoka wa jenasi "Psammophylax" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu watu walifikiri kwamba nyoka hawa wanaweza kuuma kondoo. Lakini hiyo si kweli. Meno yao ni madogo na yapo nyuma katika taya. Isitoshe sumu yao siyo kali sana na haiwezi kuua mnyama mkubwa.
Nyoka Laini
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 80 kwa kipeo lakini sm 30-60 kwa kawaida. Rangi ya wapevu ni kijivu au kahawia lakini nyoka laini kichwa-cheusi ni mwekundu au pinki wenye kichwa cheusi na shingo yenye mkufu mweusi. Wachanga ni kijivu au hudhurungi na kwa kawaida wana mabaka meusi angalau kichwani au kwa nusu ya mbele ya mwili pia.
Nyoka-miviringo
Nyoka-miviringo ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Elapsoidea" katika familia Elapidae. Wamepewa jina hili kwa sababu mwili wao una miviringo mingi, ule wa wachanga hasa.
Nguchiro-bukini
Nguchiro-bukini ni wanyama wadogo wa Madagaska wanaoainishwa katika nusufamilia Galidiinae wa familia Eupleridae na ambao wanafanana na nguchiro wa bara la Afrika. Pamoja na fungo-bukini au fosa (nusufamilia Euplerinae) wana mhenga mmoja aliyekuwa aina ya nguchiro na aliyevuka Mlango wa Msumbiji miaka milioni 20 iliyopita.
Tupa (nyoka)
Tupa huenda polepole na kuwinda usiku. Hula amfibia na watambaachi, ikijumuisha hata nyoka wengine.
Tandaraka
Tandaraka (kutoka Kimalagasi: ) ni wanyama wadogo wa familia Tenrecidae. Takriban spishi zote zinatokea Madagaska tu. Tandaraka mkubwa anatokea Komori, Morisi, Reunion na Shelisheli pia. Spishi za Potamogalinae (wamepulu) zinatokea bara la Afrika. Tandaraka wana maumbo mbalimbali; wengine wanafanana na kalunguyeye, wengine na virukanjia, vipanya, oposumu na hata na fisi-maji. Hii ni kwa sababu ya convergent evolution. Spishi ndogo kabisa ina urefu wa sm 4.5 na uzito wa g 5, ile kubwa kabisa urefu wa sm 25–39 na uzito wa zaidi ya kg 1. Ingawa mfanano, tandaraka hawana mnasaba na kalunguyeye, vipanya na wanyama wengine ambao wanafanana nao. Wana mnasaba na fuko-dhahabu na sengi na wamo katika jamii ya Afrotheria pamoja na pimbi, wahanga, tembo na nguva. Kinyume na mamalia wengine tandaraka wana funuo moja tu (kloaka) ili kupisha mavi, mikojo na watoto. Hukiakia usiku na hawawezi kuona vizuri, lakini wasikia sauti na harufu vizuri sana. Wanaweza kusikia sana kwa manyoya ya masharubu pia. Hula vitu vyingi lakini invertebrata hasa.
Salamanda
Salamanda ni wanyama wa oda Caudata katika ngeli Amfibia wafananao na mijusi. Wanatofautiana na vyura kwa kuwa na mkia hata katika hatua ya mnyama mzima. Ngozi yao haina magamba na ni laini na nyevu, lakini ngozi ya spishi nyingi za familia Salamandridae ni kama mahameli au ina sugu. Rangi ya salamanda ni nyeusi, kijivu au kahawia kwa kawaida, lakini madume ya spishi nyingi hupata rangi kali wakati wa kuzaa. Spishi kadhaa zina sumu katika ngozi yao na hizi zina daima madoa au milia ya rangi kali ili kuonya wanyama mbuai. Takriban salamanda wote wanatokea nusudunia ya kaskazini, lakini spishi kadhaa zinatokea Amerika ya Kusini. Spishi nne zinatokea Afrika tu, huko kaskazini (Maroko, Aljeria na Tunisia).
Nyoka-maji (Colubridae)
Nyoka hawa wana sumu lakini chonge ni nyuma kwa utaya na sumu si hatari kwa watu. Wakitishwa spishi kadhaa hunyoosha kichwa katika pembetatu, kufungua midomo na kufyoa. Hata wanaweza kushambulia.
Oyani
Oyani (kutoka Kiing.: oyan) ni wanyama mbua wadogo wa jenasi "Poiana" katika familia Viverridae. Wanafanana sana na linisang'i wa Asia (jenasi "Prionodon") lakini wanyama hawa wana mnasaba zaidi na paka (Felidae) na wamo katika familia yao binafsi Prionodontidae. Oyani wana mnasaba na kanu. Mfanano na linisang'i ni mfano wa mageuko ya ukaribiano.
Nyoka-chale
Nyoka-chale ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Homoroselaps" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu ya milia yao ya rangi nzuri. Wanatokea Afrika ya Kusini.
Bweha
Bweha au mbweha ni mojawapo wa wanyama wadogo kiasi wa familia Canidae wanaopatikana Afrika, Amerika, Asia na Ulaya na walioainishwa katika jenasi "Canis", "Cerdocyon", "Lycalopex", "Otocyon", "Urocyon" na "Vulpes".
Nyoka Laini
Nyoka laini ni nyoka wa jenasi "Meizodon" katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu ya ngozi yao laini.
Nyokachungwa
Nyokachungwa ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi "Telescopus" katika familia Colubridae. Spishi 9 zinapatikana katika Afrika na spishi 5 katika Eurasia tu.
Paa (Bovidae)
Paa (ing. "duiker"; huitwa pia: Nsya, "Sylvicapra grimmia"; Mindi, "Cephalophus spadix"; Funo, "Cephalophus natalensis"; na Chesi, "Philantomba monticola") ni jina la kawaida kwa wanyama wadogo wa Afrika wanaofanana na swala na walio na pembe fupi. Huainishwa katika nususfamilia Cephalophinae ya familia Bovidae. Paa-chonge ni wanyama wengine katika familia Tragulidae.
Tohe
Tohe ni wanyamapori wa jenasi "Pelea" na "Redunca" katika familia Bovidae. Wana rangi ya mchanga au ya kijivu lakini tumbo ni jeupe. Madume ya "Redunca" wana pembe zilizopindika kuelekea mbele, wale wa "Pelea" wana pembe nyofu. Wanatokea mahali pa manyasi mazito karibu na maji au misitu milimani (tohe-milima na tohe pembe-nyofu). Wanyama hawa hula manyasi na matete.
Simba
Simba ni miongoni mwa wale paka wakubwa wane wa jenasi Panthera, na mmoja wa familia ya Felidae. Kwa kuwa baadhi ya simba dume wanazidi kg 250 kwa uzito, wanakuwa ndio paka wa pili kwa ukubwa baada ya tiger. . Simba wa porini wanapatikana huko nchi za Nusu-Jangwa Sahara katika Afrika na Asia na kwa kiasi kidogo sana huko India, kisha kupotea katika Afrika ya Kaskazini, Mashariki ya kati na Magharibi mwa Asia nyakati za historia. Karibu miaka 10,000 iliyopita, simba walikuwa ndio wanyama wa nchi kavu waliotawanyika zaidi baada ya binadamu. Walipatikana hasa Afrika, Mashariki mwa Ulaya mpaka Asia, na Amerika kuanzia Yukon mpaka Peru.
Saola
Saola huishi misitu ya Vietnam na Laos. Saola ana mnasaba na ng'ombe, nyati na baisani, na spishi hiyo iliainishwa baada ya mzoga wake umegunduliwa na kikosi cha pamoja cha Wizara ya Misitu na "WWF", mnamo 1992 katika Hifadhi ya Vũ Quang, Vietnam. Kikosi hicho kiliona fuvu tatu za kichwa zenye pembe nyofu ndefu zisizo za kawaida, zilizowekwa nyumbani mwa wawindaji. Katika makala yao, kikosi kilipendekeza kufanywa "uchunguzi wa miezi mitatu kuangalia mnyama hai", lakini tupo miaka 20 baadaye, na bado hakuna mwanasayansi yeyote ambaye amemwona saola porini. Lakini saola hai alipigwa picha porini, mnamo Septemba ya 2013, na mtego wa kamera. Van Ngoc Thinh, mkurugenzi wa taifa wa WWF Vietnam, alisema "Huu ni ugunduzi muhimu na umetoa tena matumaini kwa ajili ya kufufua kwa spishi hiyo." Idadi ya Saola wanaoishi haijuliwi, kama wanyama 11 tu wamerekodiwa wakiwa hai.
Ngogo
Ngogo ni samaki ya maji baridi ambao hupatikana katika Afrika nzima na kutokea hasa katika Afrika ya Kati na ya Magharibi. Ngogo ni jenasi ya Mochokidae iliyosambazwa zaidi na kutokea maji baridi mengi ya Afrika Kusini kwa Sahara na mfumo wa Mto Naili. Wanaweza kuishi katika maji baridi yanayoweza kuwa hori, mabwawa, maziwa, vijito na mito. Msambazo wao ni sawa na ule wa chambo, lakini tofauti na chambo takriban bioanuwai yao yote hutokea katika mito badala ya maziwa.
Manikwe
Manikwe au nyika ni samaki wa maji baridi wa familia Malapteruridae katika oda Siluriformes ambao wanatokea Afrika tu. Familia hii ina jenasi 2 na spishi 21. Spishi kadhaa za familia hii zina uwezo wa kutoa mrusho wa umeme hadi volti 350 wakitumia mabamba ya umeme ya ogani maalumu. Manikwe hupatikana katika Afrika ya kitropiki na Mto Naili. Hukiakia usiku na hula nyama. Spishi fulani hujilisha hasa samaki wengine wakiwaondelea mawindo yao nguvu kwa mirusho ya umeme, lakini wengine hula kitu chochote kwa sakafu ya maji k.m. invertebrata, mayai ya samaki na takataka.
Moluska
Siku hizi kuna spishi 85,000 za wanyama hao, nazo ni tofauti sana. Spishi nyingine zimekoma.
Fungo-miti wa Afrika
Fungo-miti (wa Afrika) ("Nandinia binotata") ni mnyama mbua mdogo, spishi pekee ya jenasi yake na ya familia yake Nandiniidae. Ana mwili ufananao na ule wa paka mdogo wenye miguu mifupi, masikio madogo na mkia wa urefu wa mwili. Wanyama wazima huwa na uzito wa kg 1.7 hadi 2.1. Hii ni spishi ya misitu mizito ya Afrika ambapo huishi mitini. Hula vitu vyingi kama wagugunaji, wadudu, mayai, mizoga, matunda, ndege na popo-matunda. Mnyama huyu ni mpweke na hukiakia usiku.
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Gargulya (Ufaransa) Joka wa maji 
Gorgona (Ugiriki) Wanawake wenye nyoka kama nywele 
Grifoni (Ugiriki) Mvyauso wa simba na tai
Komba
Komba ni wanyama wadogo wa familia Galagidae. Wamo miongoni mwa wanyama wa asili wa jamaa ya binadamu. Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara.
Mkunga (samaki)
Mikunga ni samaki wa baharini na/au maji baridi katika oda Anguilliformes walio na umbo la nyoka.
Tuwanyika
Tuwanyika, domotai au nondo ni spishi za nyoka wa jenasi "Rhamphiophis" katika familia Lamprophiidae. Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa kipeo m 1.5-2.5 kulingana na spishi. Rangi yao ni kijivu, kahawia, pinki, machungwa au nyeupe. Kichwa ni kifupi, pua ndefu na macho makubwa.
Nyangumi
Oda yao ina spishi 80 hivi. Spishi ndogo huitwa pomboo kwa kawaida na spishi kadhaa za pomboo huishi kwenye maji matamu ya mito mikubwa kama Ganges au Amazonas.
Nzi
Nzi ni wadudu wadogo wa nusuoda Brachycera katika oda Diptera (yaani “wenye mabawa mawili”). Kwa asili jina hili limetumika kwa wadudu wa familia Muscidae, lakini kwa sababu spishi nyingi za Brachycera hazina majina ya Kiswahili, “nzi” linapendekezwa kama jina kwa Brachycera wote. Nusuoda nyingine ya Diptera, Nematocera, inashirikisha mbu na jamaa wao.
Chatu
Chatu ni spishi za nyoka katika jenasi "Python" wa familia Pythonidae. Kwa sababu hawana sumu lazima waue mawindo yao kwa njia nyingine. Kwa hivyo huzongamea mwili wao kuzunguka kidari cha mawindo kisha kubana kwa nguvu ili kuzuia mawindo asipumue mpaka akufe. Halafu humwakia mzima.
Malkoha
Malkoha (kutoka Kisinhala: "mal-koha" au kekeo-maua) ni ndege wakubwa kiasi wa nusufamilia Phaenicophaeinae katika familia Cuculidae. Spishi za malkoha zinazotokea Afrika zinaitwa ukiki ("Ceuthmochares") na kua ("Coua") kwa Kiswahili. Lakini hivi karibuni wataalamu wengine wameainisha kua katika nusufamilia yao, Couinae, pamoja na kekeo-ardhi ("Carpococcyx"). Nje ya Afrika spishi zote zinatokea misitu ya Asia ya Kusini na ya Mashariki. Rangi za ndege hawa ni kijivu, kahawia au buluu, pengine nyeupe chini, na spishi nyingi zina nyekundu kwa tumbo, koo, uso, kishungi na/au domo. Spishi zinazotafuta chakula ardhini zina miguu yenye nguvu na zinaweza kukimbia. Zile zinazokaa mitini huenda kutoka tawi hadi tawi na kuruka kama dudumizi. Hula wadudu na vertebrata wadogo kama mijusi hasa lakini mbegu na beri pia. Kinyume na kekeo (Cuculinae) malkoha hutengeneza tago lao lenyewe katika mti kwa kawaida. Jike hutaga mayai 1-5 kufuatana na spishi.
Moma
Nyoka hawa ni wanene na wazito kwa kulinganisha na urefu wao. Wana kichwa kipana kwa umbo wa pembetatu na mkia mfupi. Magamba yao yana miinuko na yale ya pua yanaweza kuwa marefu na kufanana na pembe.
Poto
Poto au koni ni wanyama wadogo wa nusufamilia Perodicticinae katika familia Lorisidae. Wamo miongoni mwa wanyama wa asili wa jamaa ya binadamu. Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara. Wanaishi mitini kwa misitu ya mvua ya Afrika ya Magharibi na ya Kati, na wanateremka chini kwa nadra. Hukiakia usiku na hulala mchana katikati ya majani. Kwa hivyo wana macho makubwa ili kuona vizuri kwa giza. Mkia ni mfupi na haupo takriban kwa spishi za "Arctocebus". Manyoya yao ni mazito kama sufu yenye rangi ya kijivu, ya kahawa au ya dhahabu. Huenda polepole sana. Wana kucha kama zile za watu, isipokuwa ule wa kidole cha pili cha miguu ambao ni mrefu wenye ncha kali na hutumika kwa kusafisha manyoya. Kidole cha pili cha mikono ni karibu ya kutoweka. Hula matunda, sandarusi, wadudu na wanyama wadodo.
Nyoka Mchimbaji
Nyoka wachimbaji huishi katika vishimo au katika udongo au mchanga tebwere. Hula mijusi wenye ngozi nyororo, amfibia na nyoka wadogo, na hukamata wagugunaji katika vishimo vyao.
Nyoka-miviringo
Nyoka-miviringo hujificha mchana katika vishimo au chini ya majani makavu. Usiku huwinda wakichimba au kuingia vishimo vya wanyama. Hula nyoka wengine, mijusi, nyoka wanafiki, vyura na mayai ya hawa wote.
Nyokachungwa
Nyoka hawa ni warefu kiasi, kwa wastani sm 80-180 lakini. Rangi ya spishi kadhaa za Afrika ni machungwa na zote zina mabaka meusi. Spishi nyingine ni kijivu au kahawia pamoja na mabaka.
Nyigu
Nyigu ni wadudu wa nusuoda Apocrita katika oda Hymenoptera wasio nyuki au sisimizi. Wadudu hawa wote ni mbuai au vidusia lakini ni lava tu ambao hula mawindo au mwathirika. Wadudu wapevu hula mbochi, mbelewele au vitu vyingine vyenye sukari. Nyigu mbuai hukamata wadudu (viwavi mara nyingi) au arithropodi wengine. Huwaweka katika tundu ardhini au katika tundu lililoundwa kwa matope au kwa aina ya “karatasi” baada ya kuwapooza kwa sumu katika ganglioni kuu. Halafu nyigu hulitaga yai juu ya mdudu aliyekamatwa. Huyu aendelea kuwa hai na kwa hivyo lava wa nyigu akitoka kwenye yai anapata chakula kisichooza. Hata mdudu bila bahati afa tu akiwa ameliwa takriban kabisa. Jambo la nyigu vidusia linafanana lakini nyigu hawa huacha mwathirika ambapo alimpata. Hutaga yai au mayai juu au ndani yake na lava wakitoka kwenye mayai wanaanza kula mwathirika. Kwa sababu ya mwenendo huu nyigu vidusia hutumika sana kwa kufanya udhibiti wa kibiolojia dhidi ya visumbufu.
Nyoka-misitu Njano
Nyoka-misitu njano ("Hormonotus modestus") ni nyoka wa familia Lamprophiidae ambao wanatokea misituni kwa Afrika ya Magharibi na ya Mashariki. Kuna spishi nyingine za nyoka-misitu katika jenasi "Buhoma".
Kanga (ndege)
Kanga ni ndege wa familia Numididae. Jina hili ni jina la kawaida la ndege hawa, lakini spishi za Afrika ya Mashariki wana majina mengine kama chelele, chepeo, kololo, kororo na kicheleko (tazama orodha ya spishi). Kanga ni wakubwa kuliko kwale na wana rangi nyeusi na madoa meupe. Kichwa chao hakina manyoya lakini spishi tatu zina manyoya juu ya utosi. Kanga mweusi na kanga kidari-cheupe hawajulikani sana, lakini mwenendo wao unasadikiwa kufanana na ule wa spishi nyingine. Hula mbegu, wadudu, makoa na nyungunyungu, na hutaga mayai ardhini. Kanga huwa mwenzi mmoja tu maisha yao yote.
Nyoka-chale
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 65 kwa kipeo lakini sm 20-40 kwa kawaida. Wana mlia njano au mwekundu kwa urefu mzima wa mgongo na milia myeusi au mabaka meusi mbavuni.
Kodata
Katika uainishaji wa kisayansi Kodata ni faila ya wanyama (Animalia). Nusufaila yenye spishi nyingi ni Vertebrata. Hapa mhimili wa kati unaendelea kuwa uti wa mgongo.
Nyoka Mnafiki
Nyoka wanafiki hawana ndubwi kama salamanda au vyura. Spishi chache tu (±25%) hutaga mayai, nyingine huzaa wana wanaofanana na wazazi wao. Hata watagamayai takriban wote hutoka mayai kama nyoka wadogo. Spishi chache tu zina wana wanaofanana na ndubwi wenye matamvua na hata hawa hawaishi majini lakini katika udongo chepechepe karibu na maji, isipokuwa wale wa Typhlonectidae.
Amfibia
Amfibia ni kundi la wanyama wenye uti wa mgongo na damu baridi ambao wanaanza maisha kwenye maji na baada ya kupita metamofosi wanaweza kuendelea kwenye nchi kavu katika kipindi cha pili cha maisha yao. Vyura, salamanda na nyoka wanafiki wamo katika ngeli hii.
Nungunungu
Nungu hupatikana sana katika maeneo ya kawaida na tropiki ya Asia, Italia, Afrika na Amerika ya Kusini na Kaskazini. Nungu huishi kwenye misitu, jangwani sehemu zenye miamba, vilima na nyikani. Baadhi ya nungu wa Dunia Mpya huishi kwenye miti, lakini nungu wa Dunia wa Kale wanakaa ardhini. Nungu huweza kupatikana hata kwenye miamba kwenye ardhi yenye hata urefu wa mita 3700. Nungu ni wanyama wa usiku.
Nyoka-misitu
Nyoka laini hukiakia mchana misituni na hupumzika chini ya magogo, matawi au majani makavu au katika vishimo. Hula vyura hasa.
Ngole
Ngole, gangawia, sukutu, nyoka-kima (Unguja) au peku (Unguja) (jina la kisayansi: "Dispholidus typus") ni spishi ya nyoka-miti wenye rangi ya majani au kahawia katika familia Colubridae. Anatokea katika Afrika kusini kwa Sahara.
Tupa (nyoka)
Nyoka hawa ni wafupi hadi warefu kiasi, kati ya sm 30 na 160. Kichwa cha spishi ndefu kinafanana na kile cha kambare. Kwa kawaida rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Tupa kusi anaweza kuwa na mlia mweupe mgongoni.
Kaa (mnyama)
Kiasi cha spishi 850  za kaa wanaishi kwe maji baridi, au nchi kavu na majini na wanapatikana maeneo mbalimbali hasa maeneo ya kitropiki na nusu tropiki, walionekana kuwa wanauhusiano na wanaunda familia iliyokubwa na karibu sana, lakini sasa inaaminika wanaunda makundi makubwa tofauti mawili, wale wa Dunia Mpya na Dunia ya Kale.
Masokwe
Masokwe (wingi wa sokwe) ni wanyama wa familia ya juu Hominoidea.
Makazi (ekolojia)
Makazi madogo ni eneo ambalo ni nyumbani mwa viumbe wadogo sana, kama vile chaa wa mbao. Makazi madogo ni makazi ndani ya makazi makubwa, kwa mfano, kuni katika mti ulioanguka. Wadudu huishi katika / kwenye makazi madogo, lakini kipande cha mti kinaweza kuwa makazi madogo kwani nyoka wanaweza kuishi ndani yake. Mazingira madogo ni eneo linalozunguka na masuala ya mmea binafsi au mnyama ndani ya makazi yake.
Kobe
Makobe ni wanyama wadogo hadi wakubwa wa oda Testudines katika ngeli Reptilia. Spishi zinazoishi baharini huitwa kasa.
Fuko-dhahabu
Mafuko-dhahabu au mafuko butu ni wanyama wa familia Chrysochloridae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Bathyergidae na Spalacidae (oda Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za fuko-dhahabu zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Mafuko hawa huchimba mahandaki yao na miguu ya mbele iliyo na ukucha wa tatu ambao umevuvumulika. Vidole vya kwanza na vya nne vimebaki kama masalio na kile cha tano kimepotea. Miguu ya nyuma ina vidole vitano vyenye ngozi katikati. Macho yao hayafanyi kazi na yamefunika kwa ngozi. Masikio ni vipenyo vidogo tu.
Wapare
Wanyama
Itara nm - chatu
Njoka nm – nyoka
Mlula nm – chui 
Kite nm – mbwa
Ngubve nm – Nguruwe
Mbebva nm – Panya
Kinyau nm – Paka
Kisheghe/mrondwe nm – Kicheche
Kibiba nm – Panyabuku
Iobo nm – Nyani 
Kichakoro nm –
Njefu nm – Tembo 
N`gumbe nm – N`gombe 
Mburi nm –Mbuzi 
Ngache nm – Ndama
Igonji nm – Kondoo
Maeneo
Barebarenyi – Barabarani
Mbai – Chini
Ughu – Juu 
Botonyi – Bondeni
Mfonyi – Mtoni 
Mtiru – Msitu 
Fumbu – Jangwa/eneo wazi
Ubvanja – Uwanja 
Bwan`ga – Nje 
Bvoshi – Ndani
Kanu (mnyama)
Kanu, kala au karasa ni wanyama mbua wadogo wa jenasi "Genetta" katika familia Viverridae. Kanu mlasamaki aliainishwa katika jenasi "Osbornictis" lakini wataalamu wameonyesha kama spishi hii ina mnasaba wa karibu na kanu wa jenasi "Genetta". Wanyama hawa ni warefu na wembamba wenye mkia mrefu, kichwa kidogo na masikio makubwa. Rangi yao ni nyeupe hadi njano na wana madoa meusi na mkia wenye miviringo. Mkia wao ni mrefu sana: 1-1.5 mara urefu wa mwili. Hiyo inawapa taraju wakisombea miti na kuchupa matawi. Wanatokea Afrika tu isipokuwa kanu madoa-madogo ambaye anatokea Rasi ya Iberia na Mashariki ya Kati pia. Kanu wana tezi kando ya mkundu zinazotoa aina ya zabadi ambayo inanuka sana. Hula wanyama wadogo, mijusi, ndege wadogo, amfibia, wadudu na hata matunda.
Nyuki
Spishi inayojulikana hasa ni nyuki-asali ("Apis mellifera") ambaye hufugwa kila mahali duniani. Kuna spishi zaidi ya 20,000 zinazojumlishwa na biolojia kati ya nyuki lakini ni wale wa jenasi "Apis" wanaotengeneza asali inayovunwa kwa matumizi ya binadamu. 
Mwili una pande tatu jinsi ilivyo kwa wadudu wote: kichwa mbele, kidari katikati na tumbo nyuma, halafu jozi tatu za miguu na jozi mbili za mabawa.
Nyoka-maji (Grayia)
Nyoka-maji wa jenasi "Grayia" ni nyoka wasio na sumu katika familia Lamprophiidae. Kuna nyoka-maji katika jenasi "Lycodonomorphus" wa familia hiyo hiyo pia, lakini nyoka hawa ni wafupi zaidi kwa kima cha 50%.
Nyoka-misitu
Nyoka hawa sio warefu sana, sm 52 kwa kipeo lakini sm 20-35 kwa kawaida. Rangi yao ni kahawia au kijivu na mara nyingi wana mlia au milia myeusi myembamba mgongoni. Tumbo ni kijivu, hudhurungi au maziwa.
Popo-matunda
Popo-matunda ni aina za popo wanaokula matunda hasa. Kibiolojia ni mamalia wa familia Pteropodidae, familia pekee ya nusuoda Megachiroptera katika oda Chiroptera, wanaofanana na panya au mbwa mdogo mwenye mabawa. Kwa kawaida spishi hizi ni kubwa kuliko zile za nusuoda Microchiroptera (popo-wadudu) lakini kuna spishi zilizo ndogo kulika spishi fulani za popo-wadudu. Yumkini spishi kubwa kabisa ni popo-bweha wa Uhindi aliye na uzito wa kg 1.6, urefu wa mwili wa sm 40 na urefu wa mabawa wa hadi m 1.5. Mabawa ya popo-bweha mkubwa yana urefu wa hadi m 1.6. Spishi ndogo kabisa ni popo-matunda mabawa-madoa aliye na uzito wa g 15 na urefu wa mwili wa sm 5-6. Popo-matunda hula matunda au mbochi. Wale wanaokula matunda husambaza spishi za miti na wale wanaokula mbochi huchavusha maua. Kama popo wote hata popo-matunda hukiakia usiko na hulala mchana. Wakilala wananing'inia juu chini na kujifunika kwa mabawa. Takriban spishi zote hulala mitini, lakini spishi kadhaa hulala ndani ya mapango.
Nyoka-miviringo
Nyoka hawa sio warefu sana, sm 80 kwa kipeo. Kichwa ni kifupi na mkia ni mfupi. Wachanga wana miviringo myeupe, kijivu, njano, machungwa au myekundu juu ya rangi msingi ya nyeusi au kahawia. Wakikomaa miviringo inakuwa myeusi zaidi mpaka inapotea kabisa au miviringo myembamba inabaki. Nyoka-miviringo mashariki tu anabakiza miviringo yake.
Mkunga-ute
Mikunga-ute ni wanyama wa baharini wa oda Myxiniformes katika ngeli Myxini wanaofanana na mikunga wa kawaida lakini ni wanyama tofauti sana. Wao ni ukoo wa kale wa samaki bila mataya. Ndio wanyama pekee wanaojulikana walio na fuvu lakini wasio na uti wa mgongo, ingawa wana vetebra zilizonywea. Pamoja na mikunga wafyonzaji (ngeli Hyperoartia) wanaunda ngeli ya juu Cyclostomata (maana: wenye kinywa cha mviringo).
Kima (kabila)
Kima ni wanyama wa kabila Cercopithecini katika familia Cercopithecidae. Spishi za jenasi "Chlorocebus" huitwa ngedere au tumbili kwa kawaida. Wanatokea Afrika chini ya Sahara, lakini spishi kadhaa zimewasilishwa katika sehemu nyingine za dunia.
Nyokachungwa
Nyokachungwa huwinda usiku na kwa hivyo macho ni makubwa kiasi. Nyinging huishi mitini, nyingine ardhini. Hula mijusi hasa lakini spishi nyingine hukamata ndege wadogo, panya na amfibia pia.
Kizambarau
Nyoka hawa ni warefu kiasi, zaidi m moja kwa kipeo lakini chini ya sm 60 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia yenye mng'ao zambarau, hasa wakiwa wameambua ngozi hivi karibuni. Pengine rangi ya tumbo ni pinki au hudhurungi na spishi kadhaa zina milia njano.
Koypu
Koypu (kutoka Kimapuche: koypu) au panya-mito (kutoka Kiingereza: river rat) ni mnyama mgugunaji mkubwa kiasi na spishi pekee ya familia Myocastoridae. Kinyume na jina lake “panya-mito” mnyama huyu si panya wa kweli, kwa sababu panya ni wana wa familia Muridae. Koypu wanatokea Amerika ya Kusini kwa asili lakini wamewasilishwa sasa katika Amerika ya Kaskazini, Ulaya, Asia na Afrika, na wafugaji wa wanyama-sufu hasa. Sikuhizi Kenya ni nchi pekee katika Afrika ambapo wanaendelea kuishi porini. Hata kama wanaendelea kutathminiwa kwa ajili ya sufu yao, katika nchi nyingi wanafikiriwa kama spishi mvamizi kwa sababu ya mwenendo wake mharibifu wa kula na kuchimba.