Je,jina la kisayansi ya chawa ni gani?
Chawa
Chawa ni wadudu wadogo wa oda Phthiraptera katika nusungeli Pterygota (wenye mabawa), lakini hata kama wahenga wao walikuwa na mabawa, chawa hawanayo. Wadudu hawa wote ni vidusia wa nje juu ya ndege na mamalia isipokuwa Monotremata (kinyamadege na mhanganungu), popo, nyangumi, pomboo na kakakuona. Kuna aina mbili za chawa: wanaokula nywele, manyoya na seli za ngozi zilizokufa, na wanaofyunza damu ya mwenyeji. Chawa wa aina ya kwanza wana vipande vya mdomo vya kutafuna, wale wengine wana mdomo wa kufyunza. Miguu inabeba aina za magando madogo ili kushika nywele au manyoya ya mwenyeji. Kwa kawaida mayai ya chawa yamegandia nywele au manyoya, au pengine yamewekwa ndani ya shina la unyoya.
Ngole
Ngole, gangawia, sukutu, nyoka-kima (Unguja) au peku (Unguja) (jina la kisayansi: "Dispholidus typus") ni spishi ya nyoka-miti wenye rangi ya majani au kahawia katika familia Colubridae. Anatokea katika Afrika kusini kwa Sahara.
Chad (ziwa)
Ziwa Chad ni ziwa kubwa lisilo na njia ya kutoka lenye kina kidogo katika kanda la Sahel, kando ya jangwa kubwa la Sahara, kule ambako nchi za Chad, Kamerun, Niger na Nigeria zinapopakana, hivi kwamba eneo lake limegawanywa kati ya nchi hizi. Ziwa Chad lina umuhimu mkubwa kwa uchumi wa watu milioni 68 katika nchi hizo nne.
Kapa (pwani)
Kapa au wangwa (wengi: nyangwa) ni msitu unaokua katika maji ya chumvi kwenye fuko za bahari za kanda za tropiki na nusutropiki (kati ya latitudo za 25º kaskazini na 25º kusini). Jumla ya maeneo ya kapa duniani kote ilikuwa km² 137,800 (maili za mradi 53,190) katika nchi na maeneo 118 mwaka 2000.
Chala
Chimbuko la jina Chala ilinatokana na asili ya neno Chala katika lugha ya kifipa , ambapo neno hili ilina maana ya mzoga yaani kiumbe kilichokufa (ichala). Kutokana na wageni waliokuwa wakitembelea eneo hili kushindwa kutamuka "ichala" basi wao walitamka "Chala" kutokana na hilo na kutamkwa muda mrefu ilifikia hata wenyeji kutamka "Chala". Sasa Chala ilinatokana na watu wengi kipindi cha miaka ya nyuma kufa sana (andiko hili bado mbegu).
Chawa
Chawa wanaopatikana kichwani hawana magonjwa yoyote wanayosababisha lakini waliye mwilini huwa wanasababisha magonjwa. Hata hivyo, katika jamii nyingi, chawa huonekana kana kwamba huwasumbua walio wachafu ama wanaoishi kwa uchafu. Pia hufanya mtu adhoofike kwa sababu ya kunyonywa na vidusia hawa.
Ziwa Chaya
Ziwa Chaya ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Halogeni
Chlorine ilitengwa kwa mara ya kwanza na Scheele mnamo mwaka 1774, lakini asili yake kama elementi ilianzishwa na Davy. Hatimaye mnamo mwaka 1810 alikuwa ni Davy ambaye aliipa jina lake la chlorine (hii ilitoholewa kutoka neno la kigiriki lililomaanisha "kijani kilichofifia"). Kabla ya kupewa jina hili, chlorine ilikuwa inafahamika kama asidi ya oxymuriatic. Mojawapo ya sababu kuhusu jina hili ilikuwa, mpaka majaribio ya Davy yalipokubalika, wanakemia wengi waliamini gasi hii kuwa ni kampaundi ya oksijeni na elementi nyingine.
Mchaichai
Mchaichai ("Cymbopogon" spp., pia mzumari) ni jina la manyasi katika nusufamilia Andropogoneae.
Carl Linnaeus
Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus inatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi, kwa mfano mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.
Kawawa
Kawawa ni jina la kata iliyopo Wilaya ya Kibaha Vijijini katika mkoa wa Pwani nchini Tanzania yenye postikodi namba 61214
Nyavu (kundinyota)
Nyavu (kwa Kilatini na Kiingereza "") ni jina la kundinyota ndogo kwenye nusutufe ya kusini ya Dunia yetu.
Nyavu iko jirani na kundinyota za Panji (Dorado) upande wa magharibi, Saa (Horologium) upande wa mashariki na Nyoka Maji (Hydrus) upande wa kusini.
Nzi
Nzi ni wadudu wadogo wa nusuoda Brachycera katika oda Diptera (yaani “wenye mabawa mawili”). Kwa asili jina hili limetumika kwa wadudu wa familia Muscidae, lakini kwa sababu spishi nyingi za Brachycera hazina majina ya Kiswahili, “nzi” linapendekezwa kama jina kwa Brachycera wote. Nusuoda nyingine ya Diptera, Nematocera, inashirikisha mbu na jamaa wao.
Chala
Chala ni jina la kata ya Wilaya ya Nkasi katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,499 waishio humo.
Muwati
Miwati ni miti ya jenasi "Acacia" katika familia Fabaceae iliyo na majani yenye sehemu nyingi, lakini vikonyo vya majani vya spishi nyingi vimekuwa vipana na vimebadili majani menyewe. Zamani jenasi hii ilikuwa na spishi takriban 1300 lakini wanasayansi wameigawanya kwenye jenasi tano sasa: "Acacia", "Vachellia", "Senegalia", "Acaciella" na "Mariosousa". Spishi za "Acacia" zinatofautiana na zile za jenasi "Vachellia", "Senegalia" na "Acaciella" kwa ukosa wa miiba (ghairi ya muwati kangaruu). Hazina mastipula (majani mawili madogo chini ya jani kuu) kama spishi za "Mariosousa". Kwa asili miti hii inatokea Australia lakini imewasilishwa katika mabara mengine.
Mbwa wawindaji (kundinyota)
Mbwa Wawindaji –Canes Venatici ina nyota hafifu tu. 
Nyota angavu zaidi ni Alfa Canum Venaticorum ambayo ni nyota pacha yenye mag 2.9 na nyota yake ya pili ina mag 5.6. Nyota kuu ina umbali wa miaka ya nuru 110 kutoka Dunia.. Ilipewa jina la Cor Caroli ("moyo wa Carolus = Charles") huko Uingereza kwa heshima ya mfalme Charles I wa Uingereza aliyeuawa katika mapinduzi ya Oliver Cromwell huko Uingereza mwaka 1649.
Shira (nyota)
Shira (ing. na lat. Sirius "si-ri-us", pia α Alpha Canis Majoris, kifupi Alpha CMa, α CMa) ni nyota angavu zadi katika kundinyota ya Mbwa Mkubwa (""). Ni pia nyota angavu kabisa kwenye anga ya usiku. Mwangaza unaoonekana ni -1.46 mag.
Pimbi
Pimbi, kwanga, perere au wibari ni wanyama wadogo wa familia Procaviidae. Jina la kwanga litumika kwa jenasi "Heterohyrax" na perere na wibari yatumika kwa jenasi "Dendrohyrax". Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara na Mashariki ya Kati, mara nyingi katika maeneo makavu na yenye miamba mingi. Spishi zote ni nene zenye mkia mfupi na manyoya mazito. Miguu yao ina vitakia vyenye ngozi nene na tezi nyingi za jasho ambavyo vinawasaidia kupanda miamba na miti. Rangi yao ni kijivu, kahawia au hudhurungi. Hula majani ya manyasi, ya mimea na ya miti.
Chai
Chai ni kinywaji kinachotengenezwa kwa kulowesha majani ya mchai ("Camellia sinensis") katika maji ya moto. Wakati mwingine hata vinywaji vinavyopatikana kwa kutumia majani ya mimea mingine vinaitwa "chai".
Mbawakawa
Mbawakawa (pia mbawakavu) ni jina la kawaida la wadudu wadogo hadi wakubwa ya oda Coleoptera. Majina mengine yanayotumika ni mende na kombamwiko, lakini kwa kuwa majina haya hutumika pia kwa wadudu wa oda Blattodea, ni bora kutumia mende-kibyongo na kombamwiko-kibyongo.
Ziwa Chada
Linapatikana katika mkoa wa Katavi.
Paa (Bovidae)
Paa (ing. "duiker"; huitwa pia: Nsya, "Sylvicapra grimmia"; Mindi, "Cephalophus spadix"; Funo, "Cephalophus natalensis"; na Chesi, "Philantomba monticola") ni jina la kawaida kwa wanyama wadogo wa Afrika wanaofanana na swala na walio na pembe fupi. Huainishwa katika nususfamilia Cephalophinae ya familia Bovidae. Paa-chonge ni wanyama wengine katika familia Tragulidae.
Ziwa Chala
Ziwa Chala (pia: Dschalla,) ni moja kati ya maziwa ya Tanzania na ya Kenya.
Chalangwa
Chalangwa ni jina la kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,013 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53804.
Shahawa
Shahawa ya kibinadamu huzalishwa katika korodani ya mwanaume. Kila seli ya shahawa ina kromosomu 23. Binadamu huwa na kromosomu 46 kwa hiyo shahawa inabeba nusu ya habari zinazohitajika kwa kuanzisha kiumbe kipya. Nusu nyingine inapatikana katika yai ya kike ambako shahawa inaelekea kuingia.
Uainishaji wa kisayansi
Katika mabano lipo jina la mtaalamu aliyeeleza spishi hii mara ya kwanza kwa namna ya kisayansi pamoja na mwaka alipoandika. Katika mfano wa paka ni Carolus Linnaeus anayefupishwa mara nyingi kama "L.". Aliandika kitabu chake mwaka 1728.
Chungwa
Tunda lenyewe ni kijani na rangi inabadilika kuelekea njano ikiiva. Pamoja na limau, danzi, balungi na ndimu ni mojawapo kati ya matunda chungwa. Siku hizi ni tunda linalovunwa zaidi kati ya matunda chungwa.
Jenasi
Katika jina la Kisayansi la kiumbehai ni lazima kutaja jenasi. Kwa mfano paka anaitwa ""Felis silvestris catus"". Felis ni jina la jenasi. Jenasi huandikwa kwa herufi kubwa.
Kiwavi
Kiwavi ni hali ya metamofosisi ya mdudu wa oda ya Lepidoptera (wadudu kama vipepeo na nondo). 
Kwa kawaida hula majani. Wakitokea kwa wingi, k.m. viwavijeshi, wanaweza kuharibu mimea na hasa mashamba.
Chainizi
Chainizi (yaani "ya China", kutoka Kiingereza "Chinese leaf" au "Chinese cabbage"; jina la kisayansi: "Brassica rapa") ni aina ya mboga ya majani jamii ya kabichi za Ulaya. Kutoka China, ilipoanza kulimwa zamani sana, imeenea duniani kote.
Chwaka
Chwaka ni kata ya Wilaya ya Kati katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,912 waishio humo.
Chui
Chui ni mnyama mwindaji anayewinda kimyakimya sana. Ingawa ni mdogo kuliko wanyama wote wa jenasi ya Panthera, chui bado anaweza kuwinda mnyama mkubwa kwasababu ya fuvu lake kubwa lenye taya zenye nguvu. Ukilinganisha na paka mwili wake ni mrefu zaidi na miguu yake ni mirefu. Urefu wa kichwa na mwili wake ni kati ya sm 125 na 165 na mkia wake unakaribia sm 60 mpaka 110. Urefu wa mabega ni sm 45 mpaka 80. Chui dume ni wakubwa 30% zaidi ukilinganisha na jike, kufikia uzito wa kg 37 mpaka 91 ukilinganisha na jike wenye kg 28 mpaka 60. Chui wenye miili mikubwa hupatikana kwenye maeneo yaliyojitenga na wanyama wengine wala nyama hasa toka kwa wale jamii ya paka wakubwa waliozoeleka kama vile simba na chui wakubwa wenye milia,"tigers".
Kimawa (Chad)
Kimawa ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wamawa. Isichanganywe na lugha ya Kimawa inayozungumzwa nchini Nigeria. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimawa imehesabiwa kuwa watu 6560. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimawa iko katika kundi la Kichadiki.
Ombwe
Ombwe (ing. "vacuum") kwa maana ya sayansi ni hali pasipo na kitu, nafasi pasipo na mata. Neno hutumiwa hasa kwa hali pasipo na gesi au angahewa. Katika lugha nyingi za dunia neno la kilatini "vacuum" hutumiwa.
Kitafunwa
Kitafunwa (au kitafunio, kutoka kitenzi "kutafuna") ni chakula ambacho hupendwa sana kuliwa pamoja na kinywaji fulani, kama vile chai, soda, kahawa, juisi na vinginevyo.
Taa (samaki)
Taa ni aina za samaki zilizo na mnasaba na papa. Papa upanga na papa charawanza ni aina za taa pia. Majina mengine ya samaki hawa ni shepwa, karwe , (ki)pungu na nyenga. Kama papa, taa wana kiunzi cha gegedu. Mwili wao ni bapa, isipokuwa ule wa papa upanga na papa charawanza, na mapefu yamekuwa mapana na kama mabawa. Hawana pezi la mkundu. Mdomo upo upande wa chini wa kichwa na hata matamvua yapo chini ya mwili kando ya mapefu. Takriban spishi zote zina jozi 5 za matamvua, lakini spishi kadhaa zinazo 6. Macho ya taa yapo juu ya kichwa na nyuma ya kila jicho kuna spirakuli moja. Taa wengi huvuta maji kupitia spirakuli na huyapitisha kwa matamvua ambayo hufyonza oksijeni kutoka maji haya. Mkia wa taa ni mrefu na mwembamba na hubeba msumari katika spishi nyingi.
Maji ya Chai
Sehemu hii ilipewa jina hili kutokana na maji ya mto unaopita humo. Rangi yake ni kama chai ambayo hupikwa kwa kuchemsha maji na majani kuleta rangi nyeusi-kahawia.
Jinaha la Ghurabu
Jinaha la Ghurabu ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema اليمن الغراب الجناح "janaha-l-ghurab-al-yaman" ambayo inamaanisha “ubawa wa kunguru wa kulia”. Hapa Waarabu wanatumia jina la utamaduni wao ingawa walitafsiri pia jina la Kigiriki Κύων "Ki-on" yaani mbwa waliokuta kwa Ptolemaio katika kitabu chake cha Almagesti. Hivyo kulikuwa zamani pia kwa Kiarabu jina la "nyota" ya mbwa" kwa ajili ya Jinaha la Ghurabu. Asili ya jina la Kiarabu الشعرى "ash-shi'ra" inaweza kutoka kwa Kigiriki Σείριος sei-ri-os inayomaanisha "ya kuchoma, moto sana". Wagiriki walitumia jina hili pamoja na "Nyota ya Mbwa" kwa sababu wakati ule nyota hii ilianza kuonekana vema kwenye anga la asubuhi katika siku za joto kuu. Hapo kulitokea pia jina la "siku za mbwa" (ing. ) kwa ajili ya kipindi cha siku za joto katika lugha mbalimbali.
Katika matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulichagua "Gienah".
Chura (nyota)
Chura - Diphda ni nyota jitu jekundu yenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.04. Iko kwa umbali na Dunia wa miaka ya nuru 96. 
Masi ya Chura ni M☉ 2.8 na nusukipenyo chake R☉ 15 (vizio vya kulinganisha na Jua letu) . Mwangaza halisi ni -0.13 ikiwa katika kundi la spektra "K0 III".
Mng’aro wa III katika "K0 III“ unamaanisha ya kwamba hii ni nyota jitu iliyoishiwa tayari hidrojeni katika kitovu chake ikapanuka kuwa jitu jekundu na sasa inapata nishati yake kwa myeyungano wa heliamu kwenye kitovu. Itaendelea kufanya hivyo kwa miaka milioni 100 inayofuata. * Sägesser, S. N.; Jordan, C. (March 2005). "Emission measures for the single giant β Ceti". In Favata, F.; Hussain, G. A. J.; Battrick, B. Proceedings of the 13th Cambridge Workshop on Cool Stars, Stellar Systems and the Sun, held 5–9 July 2004 in Hamburg, Germany. European Space Agency. p. 931. online hapa
Chura (nyota)
Chura hutajwa kwa jina la Bayer kama β Beta Ceti yaani kwenye nafasi ya pili ingawa ni nyota angavu zaidi katika kundinyota yake.
Mnyawa
Mnyawa ni jina la kata ya Wilaya ya Tandahimba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzaniayenye postikodi namba 63312. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,152 waishio humo.
Ziwa Chada
Ziwa Chada ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Chungwa
matunda yote jamii ya jenasi ya citrus, huzaliana na familia yao hujumuisha machungwa, ndimu na limao. Matunda ya jamii hii huonwa kama ni ya ain aya beri sababu ya kuwa na mbegu nyingi, kuwa laini na nyama nyingi huku yakikua kutoka kwenye ovary moja. 
Kama ilivyo kwa jamii ya matunda ya citrus, machungwa nayo huwa na hali ya aside, yenye kiwango cha pH karibu na 2.5 -3, kulingana na umri wake, ukubwa na aina ya chungwa. Japo si kama ilivyo kwa limao, bado machungwa huwa na kiwango cha asidi cha kutosha, sawa kabisa na hata siki ya nyumbani.
 
kiwango cha uzalishaji wa machungwa duniani.
Orange Democratic Movement
Asili ya jina "chungwa" ni kutoka kadi ya kura katika kura ya maoni, ambapo kura ya kukubaliana ('Yes') iliwakilishwa na ndizi na kura ya kutokubaliana ('No') ilikuwa chungwa. Kwa hivyo wenye kudai chama ni wale ambao hawakuunga mkono maoni wakati huo.
Ziwa Chew Bahir
Ziwa Chew Bahir (kwa Kiamhari: ጨው ባሕር "č̣ew bāhir", "Ziwa ya Chumvi") au Ziwa Istifanos, Stefanie, Basso Naebor na Chuwaha, ni ziwa la Ethiopia kusini, ambalo likijaa linaenea hadi kaskazini mwa Kenya.
Kaa (mnyama)
Kwa kawaida kaa huchemshwa wakiwa hai, wana sayansi wa Norwei walidhihirisha suala hili kwa kusema kuwa kaa hawaumii wala kuhisi maumivu pindi wanapopikwa hivyo. , hata hivyo hapo baadae wana sayansi walitambua na kusema kuwa kaa nao huhisi maumivu na kuyakumbuka, japo hili si suala kubwa wakati wa kupika.
Chungwa
Aina yenye ladha chungu iliwahi kusambaa duniani hivyo jina la Kiswahili limetunza ladha hii hata kama matunda mengi yanayopandwa siku hizi ni aina tamu.
Sanzawa
Sanzawa ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41811
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10613 waishio humo.
Mfiwi mafuta
Mfiwi mafuta au mnjahe ("Lablab purpureus") ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa fiwi mafuta au njahe (kutoka na Kikikuyu: ). Mfiwi mafuta ni mmea wa Afrika unaokuzwa mahali popote katika ukande wa tropiki siku hizi.
Neva
Neva (kutoka Kilatini "nervus" kupitia Kiingereza "nerve", asili kutoka Kigiriki "νεῦρον, nevron" inayomaanisha "uzi", "kamba"), pia mishipa ya fahamu, ni kundi la seli za pekee mwilini zenye kazi ya kuwasilisha habari kati ya ubongo na sehemu za mwili.
Njiwa (kundinyota)
Njiwa (kwa Kilatini na Kiingereza ) . ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. 
Iko jirani na kundinyota ya Mbwa Mkubwa na Mkuku (lat. ).
Shuja (kundinyota)
Shuja ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Jina la Shuja limepokelewa kutoka kwa Waarabu wanaosema الشجاع "al-Shuja" kwa maana „nyoka“ na hapo walitafsiri jina la Wagiriki wa Kale walioona ama nyoka au joka na kumwita Ύδρα „idra“, lililotafsiriwa kwa Kilatini kama "Hydra" ambalo ni sasa jina la kimataifa.
Wilaya za Tanzania 4 MTWARA
Chawi ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,644 waishio humo.
Chunusi
Chunusi (kutoka kitenzi "chunuka"; kwa Kilatini na Kiingereza: Acne vulgaris) ni hali ya muda mrefu ya ngozi inayodhihirika kupitia sehemu za madoa meusi, madoa meupe, chunisi, ngozi yenye mafuta na wakati mwingine kovu.
Uambukizo wa chawa kichwani
-Maambukizi ya kichwa ya chawa ni kawaida, haswa kwa watoto. Barani Ulaya, wanaambukiza kati ya asilimia 1 na 20 ya vikundi tofauti ya watu. Nchini Marekani, kati ya watoto milioni 6 hadi 12 wanaambukizwa kwa mwaka. Hutokea mara nyingi kwa wasichana kuliko wavulana. Imependekezwa kihistoria, kuwa maambukizi ya kichwa na chawa ilikuwa na manufaa, walipokuwa wanazuia dhidi ya chawa wa mwili walio hatari zaidi. Maambukizi inaweza kusababisha unyanyapaa kwa watu walioambukizwa.
Mana
Ufumbuzi mwingine ni kwamba mana ni mchozo wa wadudu kama vidukari na wadudu-gamba, k.m. mdudu-gamba wa mchamwino ("Trabutina mannipara"). Katika hali ya hewa moto na kavu ya Rasi ya Sinai mchozo huo hukauka haraka. Fuwele za mchozo huo ni tamu na zina rangi ya manjano au hudhurungi. Mara nyingi michozo kama huo huitwa mana pia.
Majina ya kisayansi
Hadi leo aina za mimea au wanyama zilizoainishwa na Linnaeus zinatajwa kwa herufi "L." baada ya jina la kisayansi. Kwa mfano, mpunga ni mmea wa jenasi inayotajwa kwa jina la kisayansi kama Oryza (L.) na "L." katika mabano inaonyesha kwamba jenasi hii ilielezwa mara ya kwanza na Linnaeus. Jina la kisayansi ya simba ni Panthera leo L. kwa sababu pia mnyama huyu aliwekwa na Linnaeus katika utaratibu wa uainishaji wa kisayansi.
Shabu
Shabu (kwa Kiingereza "") ni kampaundi ya kikemia inayounganisha alumini, kali, sulfuri na oksijeni na fomula yake ni KAl(SO). Inatokea kiasili kama madini ambayo yanachimbwa ardhini, yana rangi nyeupe kama chumvi au chokaa.
Guguchawi
Maguguchawi ni mimea ya jenasi "Striga" katika familia Orobanchaceae iliyo vimelea. Guguchawi ni jina la jumla la spishi za "Striga". Spishi kadhaa zina majina mengine, kama kakindu, kichaani, kichawi dume na kidivu cha mbuzi.
Chungwa
Asili yake ni katika Asia ya Kusini-Mashariki ambako lilioteshwa na wakulima. 
Kuna aina mbili yanayotofautiana kwa ladha ama chungu au tamu.
Mpwapwa
Mpwapwa ni jina la
Umeme
Mwaka 1733 Mfaransa Charles du Fay alitambua kuna aina mbili za chaji umeme na utambuzi huo ulikuwa msingi wa kutofautisha chaji chanya na chaji hasi.[3]
Mkiwi
Mikiwi ni mimea ya jenasi "Actinidia" katika familia Actinidiaceae. Mimea hii ni vichaka vyenye urefu wa hadi m 6 au mitambazi ya hadi m 30. Inazaa matunda yalikayo ambayo huitwa kiwi. Asili ya mimea hii ni Asia ya Mashariki lakini spishi kadhaa hukuzwa katika nchi nyingine, mkiwi wa kawaida ("Actinidia deliciosa") hasa katika Italia na Nyuzilandi.
Chandama
Chandama ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41802
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18705 waishio humo.
Nguva
Nguva (ing.: Sirenia) ni wanyama wakubwa wanaoishi baharini. Hata hivyo ni mamalia wanaozaa watoto walio hai na kuwalisha kwa maziwa. Nguva huwa na mikono ya mbele na mkia wenye umbo la pembetatu. Wanaishi kwenye pwani za Bahari ya Hindi, Bahari ya Karibi, Afrika ya Magharibi na mto wa Amazonas. Wanaweza kufikia urefu wa mita 2.5 hadi 4 na uzito wa kg 1,500.
Mjawa
Mjawa ni jina la kata ya Wilaya ya Kibiti katika Mkoa wa Pwani, Tanzania yenye postikodi namba 61809. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 12,045 waishio humo.
Chawi
Chawi ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63210. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,644 waishio humo.
Chungwa
Machungwa yanakuzwa katika hali mbalimbali za joto duniani kote, na ladha yake hubadilika kuanzia hali ya utamu mpaka uchungu kabisa. Tunda kwa kawaida humenywa na kuliwa au huminywa na sharubati yake kunywewa. Limezungukwa na ganda lenye ladha chungu lakini huweza kukamuliwa na kuondolewa maji yake na kutumika kwa chakula cha mifugo. Pia hutumika kuongeza ladha ya vyakula vingine na hata maganda yake hufaa kwa kazi hii. Sehemu nyeupe ya ndani, kati ya nyama na ganda la nje nayo huwa na vitamini sawa kabisa na nyama ya ndani.
Lava (volkeno)
Lava (kutoka jina la Kiingereza lenye asili ya Kilatini lava, wakati mwingine pia "zaha") ni mwamba ulio katika hali ya kiowevu kutokana na joto kali. Chini ya uso wa dunia mwamba joto wa kuyeyuka huitwa "magma" badala ya lava. Sawa na magma yenyewe lava inaweza kuwa nzito kama ujiuji au nyepesi kama majimaji. .
Chasi
Chasi (au Kialagwa au Algwaisa) ni mojawapo ya lugha za Kikushi zinazotumika nchini Tanzania. Inazungumzwa na Wasi: kabila hili sehemu zote wanazokaa wenyewe huongea lugha hii na ndiyo asili yao ya wazazi wao waliowakuta. Lugha hii si ya Kibantu, kwani huendana na Kifiomi, Kiiraqw na Kiburunge.
Chiwe
Chiwe ni jina la kata ya Wilaya ya Kongwa katika Mkoa wa Dodoma , Tanzania yenye postikodi namba 41521
. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19479 waishio humo.
Ngiri
Ngiri, gwasi au mbango (ing. "warthog") ni wanyama wa jenasi "Phacochoerus" katika familia Suidae. Hawa ni aina za nguruwe-mwitu wenye sugu kubwa kichwani, madume hasa (sababu ya jina kwa Kiingereza: warthog). Wana pamba ndefu, zile za dume ndefu kuliko zile za jike. Hula manyasi, mizizi, beri na matunda mengine, gamba la miti, nyoga na hata mayai, mizoga na pengine wadudu na wanyama wadogo. Wakila hupiga magoti ya mbele na wakitoroka kitisho huweka mkia juu wima.
Hamira
Ni hasa spishi moja yenye jina la kisayansi la saccharomyces cerevisiae inayotumiwa katika utengenezaji wa vyakula na vinywaji. Spishi hii imetumiwa na binadamu tangu miaka elfu kadhaa. Inakula kabohidrati katika wanga na sukari na kutoa gesi ya aboni dioksidi pamoja na ethanoli.
Mbwa Mkubwa (kundinyota)
Mbwa Mkubwa ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya kundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Canis Maior. Kifupi chake rasmi ni 'CMa'.
Nyota angavu zaidi ni Shira (α Alfa Canis Maioris) inayojulikana pia kwa jina la kimataifa ya . Hii pia ni nyota angavu zaidi kushinda nyota zote kwenye anga ikiwa na mwangaza unaoonekana wa -1.4 mag na umbali wake na dunia ni miaka ya nuru 8.6 (parseki 2.64)
Ketusi (kundinyota)
Ketusi ni kundinyota kubwa lakini haina nyota angavu sana. Nyota angavu zaidi ni β Beta Ceti iliyoitwa Chura (lat. Diphda) na mabaharia Waswahili. Ina uangavu unaoonekana wa 2.0 ikiwa umbali wa miaka ya nuru 96 kutoka Dunia.
Limau
Limau (pia: limao; kutoka Kar. ليمون "limun") ni tunda la mlimau. Pamoja na chungwa, danzi, balungi na ndimu ni mojawapo kati ya matunda chungwa.
Mpunga wa kiasia
Mpunga wa kiasia ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni. Mbegu au punje za mpunga zikisafishwa huitwa mchele na mchele ukipikwa ni chakula cha wali. Wali ni chakula muhimu cha watu katika sehemu nyingi za dunia hasa Asia lakini pia Afrika na penginepo.
Chawa
Kuna dawa kadhaa za kupuliza ili kuwaua wadudu hawa. Usafi pia ni muhimu kama wataka kuwakwepa.
Chumvi
Chumvi kwa maana ya kemia ni kampaundi inayofanywa na ioni yaani anioni yenye chaji hasi na kationi yenye chaji chanya baada ya bezi kuunganika na asidi au metali yoyote .
Mbwa Mkubwa (kundinyota)
Mbwa Mkubwa (kwa Kilatini na Kiingereza ) . ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kusini ya dunia yetu. Shira (Sirius) ambayo ni nyota angavu zaidi angani ni sehemu ya Mbwa Mkubwa.
Njiwa
Njiwa ni ndege wakubwa kadiri wa jenasi "Columba" na "Patagioenas" katika familia Columbidae. Spishi nyingine huitwa kunda pia. Wana rangi kijivu na nyupe na pengine kuna rangi ing'aayo ya buluu au zambarau. Wanatokea mazingira yote yenye miti. Njiwa hula mbegu, matunda na mimea. Hujenga tago lao la vijiti kwa miti au miwamba. Jike hutaga mayai mawili kwa kawaida na makinda wapewa dutu inayofanana na maziwa. Dutu hii itungwa katika gole la ndege.
Mchungwa
Mchungwa ("Citrus × sinensis") ni mti unaozaa machungwa.
Chungwa
Sharubati ya machungwa ndiyo bidhaa kuu kuliko zote ya machungwa. Huweza kuzalishwa kwa matumizi ya nyumbani lakini hasa hufanywa kwa minajili ya biashara. Sharubati ya kugandishwa ya machungwa hutengenezwa kutokana na majimaji ya machungwa pia. 
Mafuta ya machungwa ni bidhaa ndogo inayotengenezwa kwa kukamua maganda ya machungwa. Hutumika kwa kuongeza ladha ya chakula na zaidi kwenye utengenezaji wa manukato. 
Maua ya machungwa nayo hupendwa kwa harufu yake nzuri na hutumika mara nyingi nyakati za harusi na huhusishwa na bahati njema. 
Majani ya michungwa yanaweza kutumika kutengenezea chai. Maga
Chura (nyota)
Chura ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wakitafsiri jina lao الضفدع "al-difda" linalomaanisha "chura". Hakuna uhakika juu ya asili ya jina hili, maana kuna pia jina tofauti ذنب ألقيتوس ألجنوب "dhanab al-qaitus al-janubi" yaani „mkia wa kusini wa Ketusi“. Jina la Difda (chura) linatumiwa kwa Kiarabu pia kwa ajili ya nyota ya Kinywa cha Hutu ( ) kwa hiyo Chura inaitwa „Difda ya pili“ .
Kichaa cha mbwa
Jina la ugonjwa linatokana na hali ya mbwa wanaoambukizwa na kuwa hatari kwa binadamu kutokana na maisha ya karibu naye. Asilimia 99 za watu huambukizwa na mbwa. Lakini inatokea pia mara kwa mara kwa paka, mbweha, mbwa mwitu na wanyama wala nyama wengine, pia aina za popo, hasa huko Amerika . Habari za maambukizo kutoka mtu mgonjwa kwenda mtu mwingine ni chache sana.
Faka
Faka (ing. na lat. Alphecca pia α Alpha Coronae Borealis, kifupi Alpha CrB, α CrB) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota ya Kasi ya Masakini (""). Ni pia nyota angavu ya 14 kwenye anga ya usiku. Mwangaza unaoonekana unacheza kati ya mag 0.75 na 0.95.
Faka ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema hapa فكة "fakka" ambayo ni kifupi cha jina kamili الفكة نير "nayir al-fakka" . „Fakka“ inamaanisha „iliyovunjika" waliona hapa bakuli iliyokatika maana duara ya nyota za kundinyota yake si kamili, „nayir“ inamaanisha „inayong’aa“. Zamani „fakka“ ilitaja kundinyota yote ya Kasi ya Masakini lakini sasa jina hili hutumiwa kwa nyota angavu zaidi tu au.
Mvua
Asili ya mvua ni mvuke wa maji katika angahewa. Kiasi cha mvuke hewani kutajwa kama gramu za maji kwa kilogramu ya hewa. Kiasi cha unyevu (yaani maji) katika angahewa huitwa unyevuanga. Uwezo wa hewa kushika unyevuanga hutegemea halijoto ya hewa. Hewa baridi ina uwezo mdogo kutunza unyevu ndani yake, kiasi kinaongezeka kadiri halijoto iko juu zaidi. Pale ambapo hewa inafikia hali ya kushiba unyewu unaanza kutonesha yaani matone kutokea. Wakati matone yanafikia kiwango fulani cha uzito yanaanza kuanguka chini yaani mvua inaanza kunyesha.
Chokaa mawe
Chokaa ni aina ya mawe au mwamba mashapo utokanao kwa madini ya calcite (calcium carbonate: CaCO3). Kawaida ya mawe ya mashapo, chokaa hutokea mahali ambapo miamba ya awali ililivunjika na kujisiaga kwa mmomonyoko na kujigeuza kuwa unga au nafaka, isipokuwa nafaka za mawe hayo ni vidongedonge vya mimea au viumbe vya bahari kama vile coral au foraminifera. Nafaka zingine za carbonate zilizo na chokaa zinafahamika kama ooids, peloids, intraclasts, na extraclasts kwa sayansi za kibiologia.. Aina yingine za chokaa hazina nafaka zozote ila, hujiunda kwa njia ya joto na unyeshaji wa miamba za calcite au aragonite, yaani travertine. Mawe ya chokaa yana utuaji wa Strata mara kwa mara na hutokana kwa shughuli za biologia za geology. Kalisi (pamoja na nitrojeni, fosforasi, na potasiamu) ni madini muhimu kupanda lishe: rutuba overlying chokaa mawe bedrock zinaelekea kuwa kabla ya mbolea na kalsiamu. Chokaa mawe ni muhimu kwa jiwe masonry na usanifu, wanaogombea kwa granite tu na kuwa sandstone kawaida hutumiwa arkitektoniskt jiwe. Chokaa mawe ni ingredient muhimu ya quicklime, chokaa ya kujenga, saruji, na zege. Ya umumunyifu wa chokaa mawe katika maji na asidi dhaifu ufumbuzi unasababisha fenomen muhimu. Overlying mikoa chokaa mawe bedrock zinaelekea kuwa na vyanzo wachache grundvatten inayoonekana (vidimbwi na mito), kama uso wa maji machafu kushuka kwa urahisi kupitia nyufa katika chokaa mawe. Wakati draining, maji polepole (juu maelfu au mamilioni ya miaka) humkunjulia nyufa hizi, kumumunyisha ya kalsiamu-kabonati na kufanya hivyo mbali katika ufumbuzi. Wengi linajulikana mifumo ya pango asili ziko katika chokaa mawe bedrock.
Mkwawa
Jina la Mkwawa ni kifupisho cha "Mukwava" ambalo tena ni kifupisho cha "Mukwavinyika", lililokuwa jina lake la heshima likimaanisha "kiongozi aliyetwaa nchi nyingi".
Maziwa ya Afrika
Ziwa Chilwa
Fuwawe
Fuwawe (pia: fuwe; ing. "pumice") ni aina ya mwamba mwepesi inayoundwa na povu ya zaha (lava).
Twiga
Twiga ni jenasi ya wanyama ya Afrika katika familia Giraffidae. Spishi hizi ni mamalia wenye kwato shufwa na shingo ndefu kuliko ile ya wanyama wote wa nchi kavu. Mwili wao umepambwa kwa madoa yasiyo na umbo maalumu, yenye rangi ya njano mabaka meusi na kutenganishwa na rangi nyeupe, au rangi ya manjano-kahawia.
Kalisi
Kalisi ni elementi na metali ya udongo alikalini yenye namba atomia 20 kwenye mfumo radidia ina uzani atomia 40.078. Alama yake ni Ca. Jina lahusiana na neno la kilatini "calx" (mawe ya chokaa).
Kichaa cha mbwa
Kichaa cha mbwa husababisha vifo vya watu wapatao 26,000 hadi 55,000 duniani kote kwa mwaka. Zaidi ya 95% ya vifo hivi hutokea katika Asia na Afrika. Kichaa cha mbwa kipo sasa katika nchi zaidi ya 150 na katika mabara yote ila Antaktika. Zaidi ya watu bilioni 3 huishi katika nchi ambapo kichaa cha mbwa hutokea.
Uchawi
Uchawi (kwa Kiingereza "Witchcraft") ni nguvu zinazotumiwa na watu wenye maarifa maalumu yasiyo ya kisayansi katika jamii nyingi duniani (zikiwemo za Afrika, Asia, Ulaya n.k.), ingawa kuna tofauti nyingi kulingana na mahali au utamaduni.
Homa ya mafua
Homa ya mafua ni ugonjwa wa kuambukiza unaojulikana pia kwa jina lenye asili ya Kiitalia influenza (yaani "athari") na kwa kifupi chake "flu". Kwa Kiswahili unaitwa pia kaputula au Homa ya kaptura kwa sababu uliingia Afrika Mashariki pamoja na kaptura.
Chui
Chui mara nyingi huchanganywa na paka wengine wenye madoa, kama duma na jagwa. Hata hivyo wana mtindo tofauti wa madoa: duma wana madoa ya kawaida yaliyosambaa mwili wote; jaguar wana madoa madogo ndani ya vijimiraba; wakati chui ana madoa ndani ya miduara midogo kuliko ile ya jaguar. Chui ni mkubwa na mwenye misuli zaidi kuliko duma, lakini mdogo kidogo na mwenye misuli kidigo kuliko jaguar. Madoa ya chui ni ya mviringo kwa Afrika Mashiriki na huwa ya mraba kwa kusini mwa Afrika. 
Chui wameripotiwa kufikia mpaka umri wa miaka 21.
Rangi mbalimbali.
Kucha (Sylviidae)
Kucha ni ndege wadogo wa familia Sylviidae. Wanafanana na shoro, kuchanyika na kuchamsitu, na zamani wote waliainishwa pamoja katika Sylviidae. Zamani kucha wa Afrika kusini kwa Sahara waliainishwa katika jenasi "Parisoma" lakini sasa wamewekwa katika jenasi "Sylvia". Pengine jenasi "Conostoma", "Paradoxornis" na jenasi nyingine za madomo-kasuku ziainishwa katika familia Paradoxornithidae. Spishi nyingi za kucha huimba vizuri sana. Ndege hawa wana rangi ya kahawia au kijivu mgongoni na nyeupe chini. Spishi kadhaa zina rangi kali zaidi. Wanatokea kanda za halijoto ya wastani na za nusutropiki katika Afrika, Asia na Ulaya. Spishi nyingi za "Sylvia" za Ulaya na Asia huhamia Afrika kusini kwa Sahara wakati wa majira ya baridi. Kucha hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 3-7.
Kinyanja
Kinyanja (pia Chichewa) ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa nchini Malawi kama lugha rasmi na lugha ya taifa. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinyanja nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni saba. Pia kuna wasemaji 803,000 nchini Zambia (2001), 599,000 nchini Msumbiji (2006), na 252,000 nchini Zimbabwe (1969). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyanja iko katika kundi la N30.
Mchekwa
Michekwa inatokea misituni kwa kanda za tropiki za Afrika, Amerika na Asia lakini spishi kadhaa zinatokea katika savana au nusujangwa. Majani yao yana umbo la unyayo wa ngamia. Maua yao ya sm 7.5-12.5 yana petali tano zenye rangi ya nyeupe, njano, nyekundu, pinki au zambarau.
Wangwa
Wangwa ni eneo la maji lililotengwa na bahari lakini kuna njia kwa maji kuingia na kutoka. Kama wangwa uko kwenye pwani na mito inaishia humo maji yake ni mchanganyiko wa maji ya chumvi na maji matamu. Kama wangwa haupokei maji ya mto na pia kuna njia nyembamba upande wa bahari tu inawezekana maji yake huwa na kiwango cha juu cha chumvi kutokana na uvukizaji.