Mwanamasumbwi ni nini?
Bondia
Bondia (pia: mpiga ngumi au mwanamasumbwi) ni mwanamichezo anayetekeleza mchezo wa ngumi.
Mpasuaji
Mpasuaji ni daktari wa tiba ambaye hufanya shughuli za upasuaji katika viungo mbalimbali vya binadamu.
Askofu msaidizi
Upande wa sakramenti askofu msaidizi ni askofu kamili aliyepewa daraja takatifu ya juu kama walivyo maaskofu wengine na huweza kutoa sakramenti zote zikiwa ni pamoja na daraja takatifu ila atahitaji ruhusa ya askofu wa jimbo ili kufanya hivyo (au ya Papa ili kutoa ile ya uaskofu).
Mtawa
Mtawa ni mtu anayejitenga na ulimwengu ili kuishi maisha maadilifu.
Mzee Masharubu
Mzee Masharubu ni jina la uhusika kutoka katika tamthilia ya Siri ya Mtungi kutoka nchini Tanzania. Uhusika umechezwa na MacDonald Haule. Huyu ni baba mzazi wa Nusura. Mtu mmoja dhulmati sana. Maisha yake karibia yote ya kunjunga na kuumiza wengine. Mtu asiyefaa katika jamii. Madili ya mjini, hayamwachi kando. Ana njia zake za kuingiza mizigo ya magendo. Amekuwa akipapurana sana na Duma katika biashara zake hadi kupelekea mauti yake. Vilevile alikuwa mwenye nyumba katika banda ambalo Duma alipanga. Jitu la kunyanyasa watu na asiye na huruma hata kwa mwanawe.
Mtumbwi
Mtumbwi ni chombo kilichotengenezwa kutokana na gogo la mti au magome ambacho kina shimo na hakina mkuku, lakini kina tezi na omo kama mashua.
Mfiadini
Mfiadini ni binadamu yeyote aliyeuawa kwa ajili ya imani au maadili ya dini aliyoiamini.
Utawa wa Tatu
Tangu mwanzo Kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu, bali linaathiri wengine pia. Ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa Mungu, na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya Watubu (Ordo Poenitentium). Kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo, wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama Watubu. Toba ni neno la msingi katika historia ya Kanisa. Maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa Mungu na kuishi kadiri ya Injili, lakini Wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu. Mtubu, akiwa peke yake au pamoja na wengine, alitarajiwa kuacha kazi zilizotazamwa ni kinyume cha Injili (k.mf. biashara na uaskari), kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na Mungu kwa maisha ya sala na tafakuri, kuhiji, kufunga, kujinyima, kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote. Wengi kati yao walikuwa wanawake, hasa wa koo bora, kama mama wa Klara wa Asizi.
Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Tangu mwanzo Kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu, bali linaathiri wengine pia. Ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa Mungu, na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya Watubu (Ordo Poenitentium). Kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo, wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama Watubu. Toba ni neno la msingi katika historia ya Kanisa. Maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa Mungu na kuishi kadiri ya Injili, lakini Wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu. Mtubu, akiwa peke yake au pamoja na wengine, alitarajiwa kuacha kazi zilizotazamwa ni kinyume cha Injili (k.mf. biashara na uaskari), kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na Mungu kwa maisha ya sala na tafakuri, kuhiji, kufunga, kujinyima, kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote. Wengi kati yao walikuwa wanawake, hasa wa koo bora, kama mama wa Klara wa Asizi.
Waidakho
"Abashimuli"
"Abashikulu"
"Abamasaba"
"Abashiangala"
"Abamusali"
"Abangolori"
"Abamahani"
Hon. Dr. Bonny Khalwale, MP Ikolomani
Ukomavu
1. Anapurukusha tu na kulipua kazi mpaka asimamiwe.
2. Hatimizi vizuri wajibu wake kwa jumla, ni mtegezi.
Mpwa
Mpwa ni jina ambalo mwanamume anamuita mtoto (wa kiume au wa kike) wa dada yake. Upande wa pili, mpwa anamuita mwanamume huyo "mjomba".
Alomofu
Mw-alimu - wa-alimu
Ukombozi
Ukombozi, katika dini nyingi, ni msamaha au ondoleo la dhambi zilizopita na kinga dhidi ya laana na mateso mbalimbali, ya milele au ya muda.
Hotuba ya mlimani
Ukisema, `Ndiyo`, basi iwe `Ndiyo`; ukisema `Siyo`, basi iwe kweli `Siyo`. Chochote kinachozidi hayo hutoka kwa yule Mwovu.
Wizi
Wizi (kutoka kitenzi "kuiba") ni wakati mtu mmoja au kikundi kinachukua kutoka kwa watu wengine kitu chochote, kwa mfano pesa au habari bila idhini. Mtu aliyehukumiwa kwa wizi anaweza kuitwa mwizi.
Mwanaume
Mwanaume (vizuri zaidi: mwanamume) ni binadamu wa jinsia ya kiume, kwa maana anafaa kuwa mume. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.
Sheria
Sheria ya ukiukaji wa wajibu, ambayo wakati mwingine huitwa kosa la jinai, ni makosa ya raia. Kuwa na kosa la ukiukaji wa wajibu, mtu lazima awe amekiuka wajibu aliukwa anafaa kumtendea mty mwingine, au kukiuka haki fulani ya awali ya kisheria. mfano unaweza kuwa kumgonga mtu kimakosa na mpira wa mchezo wa kriketi. Chini ya sheria ya uzembe, ambayo ndiyo aina ya ukiukaji wa wajibu maarufu zaidi, mtu aliyepatwa na madhara anaweza kuomba fidia kwa ya majeraha yake kutoka kwa mtu mwenye uwajibikaji. Kanuni za uzembe zinaonyeshwa na kesi ya "Donoghue dhidi ya Stevenson". Rafiki mmoja wa Bi. Donoghue aliagiza chupa isiyopenyeka nuru la pombe ya tangawizi (iliyokusudiwa kutumika na Bi. Donoghue) katika mkahawa katika eneo la Paisley. Baada ya kunya kunya nusu ya bia ile , Bi, Donoghue alimimina iliyosalia katika bilauri. Mabaki yaliyooza ya konokono yalielea juu ya pombe. Alidai kuwa alipigwa na bumbuwazi, na kupata ugonjwa wa kuchomeka ndani ya matumbo, na ilimbidi kumpeleka mtengenezaji pombe kwa kuruhusu kinywaji kuchafuka ovyo. Nyumba ya Mabwana iliamua kwamba mtengezaji pombe aliwajibika kwa ugonjwa wa Bi. Donoghue. Bwana Atkin alikuwa na mtazamo maalum wa kimaadili, na akasema,
Kitubio
Hata padri akiwa mkosefu, anaweza kutuondolea dhambi kwa niaba ya Mungu aliyempa mamlaka hiyo. Hatusamehewi na utakatifu wa padri, bali na huruma ya Baba kwa njia yake. Yeye anamtumia padri yeyote ili kuturahisishia kazi, tusihitaji kuchunguza kwanza ubora wa maisha yake, wala kwenda mbali tukampate mmoja asiye na dhambi. Tungefanyeje kuhakikisha ni mtakatifu, wakati hatuwezi kusoma moyo wake? Ingekuwa hivi, tusingepata kamwe hakika ya kusamehewa. Kumbe inatutosha kujua ni padri, kwamba Mungu amempa mamlaka ya kusamehe dhambi, kama Yesu alivyowapa Mitume siku tatu baada ya kumkimbia na hata kumkana. Kila padri anaweza kukiri, “Ni neno la kuaminiwa, tena lastahili kukubalika kabisa: ya kwamba Kristo Yesu alikuja ulimwenguni awaokoe wenye dhambi, ambao wa kwanza wao ni mimi” (1Tim 1:15). Amri ya kusamehe dhambi wamepewa watu, si malaika. “Tuna hazina hii katika vyombo vya udongo, ili adhama kuu ya uwezo iwe ya Mungu, wala si kutoka kwetu” (2Kor 4:7).
Ukombozi
Jina lenyewe "Yesu" maana yake ni “Mungu Mwokozi”: alichaguliwa jina hilo kabla hajazaliwa, akitabiriwa kuwa “yeye ndiye atakayewaokoa watu wake na dhambi zao” (Math 1:21). “Hakuna wokovu katika mwingine awaye yote, kwa maana hapana jina jingine chini ya mbingu walilopewa wanadamu litupasalo sisi kuokolewa kwalo” (Mdo 4:12).
Nabii wa uongo
Katika dini, nabii wa uongo ni mtu anayejidai kuwa na karama ya unabii lakini hakubaliwi na wale wanaomuita hivyo.
Muumba
Muumba ni sifa mojawapo ya Mwenyezi Mungu, kutokana na imani ya kwamba ndiye aliyesababisha vyote vianze na vidumu kuwepo.
Mkimbizi
Kuna mapatano ya kimataifa yanayoratibu hali hii. Chini ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Hadhi ya Wakimbizi kutoka mwaka 1951, mkimbizi ni mtu ambaye (kulingana na ufafanuzi rasmi katika makala 1A ya Mkataba huu), kutokana na hofu ya kweli ya kuteswa kwa sababu ya rangi, dini, utaifa, uanachama wa kikundi fulani cha kijamii, au maoni ya kisiasa, yumo nje ya nchi yake, na ameshindwa au, kutokana na hofu hiyo, hana nia ya kutegemea ulinzi wa nchi hiyo.
Mkimbizi
Wakimbizi ni kundi dogo la jamii pana ya watu wasiokuwa na makao. Wakimbizi wa kimazingira (watu waliokimbia makazi yao kwa sababu ya matatizo ya kimazingira kama vile ukame) hawajumuishwi katika ufafanuzi wa "wakimbizi" chini ya sheria ya kimataifa, kama vile watu waliokimbia makazi yao. Kulingana na sheria ya wakimbizi ya kimataifa, mkimbizi ni mtu ambaye anatafuta kimbilio katika nchi geni kwa sababu ya vita na uhasama, au kwa sababu ya hofu ya mateso "kwa sababu ya rangi, dini, utaifa, maoni ya kisiasa, au uanachama katika kundi fulani la kijamii" (kwa kutumia istilahi kutoka sheria ya Marekani).
Malaria
Mapema katika karne ya 20, kabla [[viuavijasumu]] kuvumbuliwa, [[Julius Wagner-Jauregg]] aligundua kwamba wagonjwa wa [[kaswende]] wangeweza kutibiwa kwa kuambukizwa kimakusudi kwa vimelea vya malaria; homa iliyosababishwa iliua [[spirochete]] za malaria, hatimaye [[kwinini]] ingetolewa kudhibiti malaria. Ingawa baadhi ya wagonjwa walikufa kutokana na malaria, hii ilidhaniwa kuwa afadhali kuliko kifo ambacho hakinge epukika kutokana na kaswende.
Mwanamichezo
Mwanamichezo ni mtu ambaye anajishughulisha na aina fulani ya michezo ili apate kuwa na afya njema au kwa kushindana na wanamichezo wengine.
Mukasa Kiriwawanvu
Ndio wafiadini wa kwanza wa kusini kwa Sahara kuheshimiwa na Kanisa Katoliki kama watakatifu.
Baharia
Baharia, pia mwanamaji ni mtu anayefanya kazi kwenye chombo cha usafiri majini, hasa baharini kama vile boti, mashua, jahazi au meli. "Mwanamaji" hutumiwa mara nyingi kwa kutaja mabaharia wa kijeshi.
Alomofu
Mu-uguzi - wa-uguzi
Mwigizaji
Mwigizaji ni mtu anayeigiza, au anapewa kijisehemu cha kuigiza katika filamu, tamthiliya, vipindi vya televisheni, mchezo, au mchezo wa redio.
Msukule
Mtu huyu aliyegeuzwa msukule hawezi kuonekana kwa macho ya kawaida ila na wachawi na watu maalumu tu (watumishi wa Mungu, waonaji na manabii) ndio wanaoweza kumuona.
Mpagazi
Mpagazi (pia: hamali) ni mtu anayembebea mtu mwingine mizigo yake.
Mbunge
Mbunge ni mwakilishi wa wananchi katika bunge.
Mofimu
Mofimu huru ni silabi moja au zaidi yenye maana kamili ya neno na inaweza kujisimamia bila msaada wa viambishi au silabi nyingine. Aghalabu mofimu huru huwa nomino, vivumishi au vielezi visivyochukua viambishi vya ngeli.
Kwa mfano:Mofimu tegemezi huhitaji viambishi au mofimu nyingine tegemezi ili kuleta maana iliyokusudiwa. Mofimu hizi hujumuisha hasa mzizi wa neno (au shina la kitenzi), vivumishi, nomino au vielezi ambavyo vinahitaji viambishi viwakilishi vya ngeli ili kutoa maana iliyokusudiwa.
Mkimbizi
Sio wahamiaji wote wanaotafuta hifadhi katika nchi nyingine ambao huambatana na ufafanuzi wa "mkimbizi" kulingana na makala ya 1A ya Mkataba wa Geneva. Mnamo mwaka wa 1951, wakati Nakala ya Mkataba ilipojadiliwa, vyama vya mkataba huo vilikuwa na wazo kuwa utumwa ulikuwa ni kitu cha zamani: kwa hivyo watumwa waliokuwa wakikimbia na kutoroka walikuwa kundi ambalo halikutajwa katika ufafanuzi huo, na pia aina nyingine iliyojitokeza: k.m. mkimbizi wa hali ya anga (tazama hapa chini).
Mkimbizi
Wakimbizi huwa watu wenye woga na wanaoishi mbali na mazingira waliyoyazoea. Kuna uwezekano wa kuwa na matukio ya unyonyaji mikononi mwa maafisa wa kutekeleza sheria, raia wa nchi waliyohamia, na hata walinda amani wa Umoja wa Mataifa. Matukio ya
ukiukaji wa haki za binadamu, watoto kulazimishwa kufanya kazi, mateso/majeraha ya kiakili na kimwili, majeraha yanayotokana na unyanyasaji, na unyonyaji kingono, hasa wa watoto, hutokea mara kwa mara.
Mwanamuziki
Mwanamuziki ni mtu anayetunga muziki, hata kama anaandika nyimbo kwa ajili ya kupigwa na watu wengine. Mtu anayetunga nyimbo anaitwa mtunzi. Kawaida mtunzi huwa haimbi, lakini kuna kipindi mtunzi naye huwa anaimba japokuwa yeye ni mtunzi.
Upofu
Neno "kipofu" (kivumishi na kitenzi) ni mara nyingi hutumika kwa tumeni ukosefu wa ujuzi wa kitu fulani. Kwa mfano, kuna kukutanisha kwa mara ya kwanza watu wawili, msichana na mvulana, ambao hawajawahi kukutana tena na hawakuwa wamepanga; majaribio ya kipofu huwa ni majaribio ambayo maelezo hufichwa kutoka kwa ama anayefanya majaribio au mshiriki ili kupunguza athari ya kipozauongo au mapendeleo ya mwangalizi. Kauli ya "kipofu kuongoza kipofu" inarejelea mtu ambaye hajiwezi kumwongoza mtu mwingine ambaye pia hajiwezi. Kuwa kipofu kwa jambo inamaanisha kutoelewa au kutolifahamu jambo hilo. "sehemu isiyoonekana vizuri" inarejelea eneo ambapo mtu hawezi kuona, kwa mfano, mahali ambapo dereva wa gari hawezi kuona kwa sababu sehemu za gari lake zinamkinga.
Sumbawanga
Sumbawanga ni jina la
Mtawa
Mtawa anaweza kuwa mwanamume au mwanamke, mwenye daraja takatifu au la.
Ndoto ya chumba chekundu
Kenye kitovu cha masimulizi iko hadithi ya Jia Baoyu anayelelewa katika nyumba ya wazazi matajiri. Ana maisha mema bila mahangaiko kuhusu riziki zake; hahitaji kufanya kazi. Lakini haridhiki na maisha na hatimaye anaachana na dunia na kuwa mtawa.
Mkimbizi
Mnamo mwaka wa 2008 na 2009, hali ya kibinadamu ya kuhama kwa idadi kubwa ya Wazimbabwe, wakiingia nchi jirani ya Afrika Kusini, kulifanya tofauti kati ya "wakimbizi" na wa "wahamiaji wa kiuchumi" kufifia. Watu kama hao hawaambatani na jamii yoyote kikamilifu na wana mahitaji ya kijumla, haki na majukumu, yanayopatikana nje ya majukumu ya Ubalozi wa Umoja wa Mataifa wa Wakimbizi. Wao huanguka kati ya nyufa, kulingana na ripoti iitwayo Uhamiaji wa Kizimbabwe Kuingia Afrika Kusini: Mielekeo Mipya na Majibu, iliyozinduliwa mnamo Novemba 2009 na Mpango wa Masomo ya Uhamiaji wa Lazima (FMSP kwa Kiingereza) katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand, Afrika Kusini. Kulingana na watafiti, ukosefu wa ulinzi wa wahamiaji katika kanda kulisababishwa na ""tofauti isiyo ya kweli"" kati ya kuwa mhamiaji wa kulazimishwa na mhamiaji wa kiuchumi. Ripoti hiyo ilipendekeza kuwa maneno bora zaidi yangekuwa "wahamiaji wa kulazimishwa wa kibinadamu", ambao wanahama kwa kusudi la kuishi kwao na kuishi kwa wanaowategemea.
Wahehe
Wakati huo Mtwa Mkwawa alikuwa bado mdogo sana kupewa madaraka na kwa vile tayari Mwamubambe alikuwa ameupindua utawala, wakahisi Mtwa Mkwawa angeweza kuuawa kwa sababu ndiye mtoto mkubwa wa Munyigumba na ndiye hasa aliyetarajiwa kutawala. Hivyo ikabidi wamkimbize kwenda kumficha Dodoma kwa Mtemi Mazengo wa Wagogo. Hii ndiyo sababu Wagogo wanawaita Wahehe wajomba zao na wanaheshimiana mno.
Mwislamu
Kiarabu "muslimun" ni shina IV kushiriki kwa triliteral "slm" "kuwa kitu kimoja". Ikitafsiriwa kwa kawaida itakuwa "Ambaye anataka au anatafuta uzima", ambako "uzima" umetafsiriwa kutoka "islāmun." Katika hisia za kidini, "Al-Islam" inatafsiriwa kuwa "imani, uchaji", na "Mwislamu" ni " ambaye ana (kidini) imani au uchaji".
Kanuni ya kitawa
Mwandishi wa kanuni kwa kawaida ni mtakatifu aliyeitunga ili kushirikisha karama yake kama mwanzilishi.
Uchawi
Lengo lake ni kujaribu bahati ya mtu na kujilinda na maadui wengine kimazingara, au kwa ajili ya kujifurahisha, japo wenye imani potofu hulichukulia maanani na kupandikiza chuki kwa ndugu jamaa hata jirani kuwa ni mchawi.
Mchezaji
Mchezaji ni mwanamume au mwanamke anayeshiriki katika mchezo fulani kwa maslahi yake maalumu.
Mkimbizi
Mkimbizi ni mtu aliyeondoka kwake nyumbani mahali anapoishi kwa sababu ya kulazimishwa, kufukuzwa au kwa hofu ya kuteswa.
Toba
Toba (kutoka neno la Kiarabu) ni msimamo wa mtu kujuta dhambi na kwa hiyo kutaka kurekebisha alichoharibu kwa njia hiyo.
Ulaghai
Mlaghai au mwongo ni mtu anayetenda udanganyifu. Ulaghai ni nomino dhahania.
Ufugaji
Mchungajimbuzi ni yule anayelinda mbuzi.
Mwanafalsafa
Mwanafalsafa ni mtaalamu wa fani ya falsafa, iliyoanzishwa katika Ugiriki ya Kale na ikaenea duniani kote hadi leo.
Upasuaji
Mgonjwa ambaye anapasuliwa anaweza kuwa mtu au mnyama. Mpasuaji ni mtu ambaye hufanya upasuaji na mpasuaji msaidizi ni mtu ambaye husaidia katika operesheni.
Muuguzi
Muuguzi (pia: mualisaji au nesi kutoka Kiingereza "nurse") ni mtu anayehudumia wagonjwa hospitalini au hata nyumbani.
Mlemavu
Mlemavu ni mtu mwenye upungufu wa kiungo au viungo fulani vya mwili. Pia kuna ulemavu wa ngozi (taz. albino). Si ugonjwa wa muda tu, bali hali ya kudumu.
Fransisko wa Asizi
Katika maandishi yake Fransisko anatukumbusha kuwa yaliyotupata ni matokeo ya dhambi zetu, na kuwa tunapaswa kutubu kwa kushiriki kazi ya Mkombozi. Mwenyewe alizingatia sana fumbo la msalaba: toka mwanzo wa uongofu wake alimzingatia Yesu katika ukweli wa mateso yake ambayo yalianza pangoni yakaendelea maisha yake yote kabla hayajafikia kilele chake huko Kalivari. Kwa njia yake ukweli huo pia ukaja kuenea ukifuta uzushi uliomuona Yesu kama malaika tu. Ukweli huo unadai si imani tu, bali upendo na mshikamano naye. Kwa misingi hiyo Fransisko hakuweza kushindwa na uchungu wote wa miaka ya mwisho ya maisha yake, bali aliugeuza kuwa furaha kamili. Ndio ushindi wake pamoja na Kristo, uliothibitisha mafundisho yake. Ndivyo alivyoweza kuongeza baadaye mistari mingine katika utenzi huo ili kumsifu Mungu hata kwa ndugu kifo.
Mlinzi
Mlinzi anaweza kuwa:
Dhambi
Dhambi ni kosa la kiumbe mwenye hiari dhidi ya uadilifu unaompasa.
Wanamazingaombwe
Wanamazingaombwe ni watu wanaoendesha michezo ya kumfanya mtu aone kitu tofauti na kile kinachofanyika au kwa jina lingine kiinimacho.
Askofu wa jimbo
Askofu wa jimbo ni askofu ambayo anachunga kwa mamlaka kamili jimbo fulani. Kwa msingi huo anatofautiana na askofu mwandamizi, askofu msaidizi n.k.
Utumwa
Kule Ulaya kuna kundi la mataifa linaloitwa tangu zamani "Waslavi" (kama vile Warusi, Wapolandi, Waserbia n.k.). Kumbe neno "slavi" kiasili linamaanisha "watumwa": watu wa mataifa yale walikamatwa zamani na kuuzwa kama watumwa katika sehemu nyingine za Ulaya, Asia na pia Afrika Kaskazini. 
Hali hiyo ni mbaya sana, hailingani kabisa na utu na heshima ya kibinadamu, wala haipatani na Ukristo unaokiri na kulenga udugu wa watu wote. Lakini watu walioishi zamani katika mazingira yenye utumwa walikuwa wamezoea hali hiyo.
Habari za watumwa tunaweza kuzisoma hata katika Biblia. Ilikuwa jambo la kawaida katika mazingira ya Israeli ya Kale. Mtu aliweza kukamatwa na kuuzwa utumwani ili kulipia madeni yake. Mara nyingi watumwa walikuwa watu waliokamatwa vitani. Kwa mfano wakazi wote wa Yerusalemu walifanywa watumwa baada ya mji huo kutekwa na wanajeshi Waroma mwaka 70 B.K. Wakati wa Biblia asilimia 20 hivi za wakazi wa Dola la Roma walikuwa watumwa. Lakini katika nchi ya Israeli hali ilikuwa tofauti. Sheria ya Musa ilimwacha mtumwa awe huru baada ya miaka 7 (Kut 21:2). Kwa sababu hiyo hawakuwapo watumwa wengi katika Israeli. Labda ndiyo sababu Yesu hakufundisha juu ya utumwa kwani walikuwa wachache sana katika mazingira yake.
Mtume Paulo aliishi zaidi nje ya eneo la Israeli. Katika miji mikubwa kama Antiokia, Korintho, Efeso au Roma watumwa walikuwa wengi. Paulo alifundisha ni wajibu wa mabwana Wakristo kuwatendea watumwa wao vizuri. Kwa nini hakupinga utumwa?
Christus Dominus
Kwanza kila askofu atazamiwa kuwa kiungo cha kundi la maaskofu ambalo linaongozwa na askofu wa Roma na kuwajibika kulichunga Kanisa zima. Wajibu huo unatimizwa kwa kushiriki katika mtaguso mkuu, ambako ni haki ya maaskofu wote, kuchangia muundo mpya wa sinodi ya maaskofu, kushughulikia kwa hali na mali misheni na majimbo yasiyo na mapadri au mali za kutosha, kuwaombea maaskofu wafungwa na wanaodhulumiwa, kuchangia katika ofisi za papa.
Makamu wa askofu
Makamu wa askofu ni cheo cha Kanisa Katoliki anachopewa askofu au padri ili kutimiza baadhi ya majukumu ya askofu wa jimbo na kwa niaba yake.
Mamluki
Mamluki ni askari aliyekodiwa ambaye hayuko katika kikosi cha jeshi la nchi. Mamluki hushiriki katika vita kwa ajili ya pesa au malipo mengine badala ya siasa au uzalendo.
Dhamiri
Dhamiri ni kipawa cha binadamu kinachomwezesha kuamua kuhusu uadilifu au uovu wa tendo fulani analolikabili au alilolitenda.
Mkimbizi
Uamuzi bayana ikiwa mtu ni mkimbizi au la kwa kawaida ni jukumu la vyombo fulani vya serikali ndani ya nchi inayomtunza mkimbizi. Hili linaweza kusababisha hali ambapo nchi haitatambua hadhi ya ukimbizi ya watafuta hifadhi wala kuwaona kama wahamiaji halali na kuwafanya kama wahamiaji haramu.
Mtakatifu
Mtakatifu ni binadamu aliye hai au aliyekufa ambaye dini fulani au watu mbalimbali wanamheshimu kwa namna ya pekee kwa jinsi alivyoonekana kuwa karibu zaidi na Mungu hata akashirikishwa utakatifu wake. Kwa hiyo hutazamwa kama kielelezo cha uadilifu na pengine kama mwombezi pia.
Mwanaanga
Mwanaanga ni mtu anayerushwa katika anga ya nje lililo nje ya angahewa ya dunia. Majina mengine yaliyokuwa kawaida ni "kosmonavti" (Kirusi космонавт) kwa wanaanga Warusi na "astronauti" (Kiing. astronaut) wa wanaanga kutoka Marekani. Wachina wametumia neno "taikonauti".
Mtumishi wa Mungu
Mtumishi wa Mungu ni jina la heshima linalotumika katika Biblia na katika Ukristo kwa mtu anayesadikiwa kumtumikia Mungu kwa namna ya pekee.
Mwanasheria Mkuu
Mwanasheria Mkuu ni mtaalamu wa sheria mwenye kazi ya kushauri serikali au mahakama katika utekelezaji wa majukumu yake.
Alomofu
M-tu - wa-tu
Mgonjwa
Mgonjwa ni mtu aliyeingiliwa na maradhi.
Msukule
Jambo lingine: kwa kuwa hakuna mwanadamu mwenye mamlaka ya kutoa uhai wa mtu hadi Mungu mwenyewe afanye hivyo au kuruhusu mtu afanye hivyo, ambaye naye huwa matatani kwa sababu ya kutoa roho ya mtu, kwa hiyo wachawi huwa hawamuui mtu ili awe msukule, ila humchukua mzimamzima na kumhamishia aishi kwenye ulimwengu wa roho.
Mfalme
Mfalme ni mtawala wa kiume juu ya nchi katika utaratibu wa ufalme. Kwa kawaida amerithi cheo chake kutoka mzazi wake aliyekuwa mfalme pia. Lakini kuna pia wafalme waliochaguliwa au kuteuliwa kwa namna nyingine hasa kama mfalme aliyetangulia alikufa bila mrithi.
Agostino wa Hippo
Miji yote miwili iko pamoja ingawa zina taratibu tofauti. Mkristo ni raia wa miji yote miwili. Huitwa kuwa mwaminifu pande zote mbili. Lakini ajue kwamba mji wa dunia hii hauna shabaha ya kudumu. Umeingiliwa na dhambi. Kumbe mji wa Mungu utadumu. Umepewa lengo la kudumu, unashiriki enzi ya Mungu.
Hakimu
Hakimu ni mtu anayeendesha kesi mahakamani akiwa peke yake au akiwa kama sehemu ya jopo la mahakimu.
Haramia
Haramia ni jambazi anayefanya mambo yake kwenye gimba la maji, hasa baharini.
Uzembe
Uzembe ni kukosa uwajibikaji na umakinifu katika kutenda.
Mwanzilishi
Mwanzilishi ni jina linalotumika kwa mtu aliyeanzisha muundo au jambo fulani.
Msela
Msela ni mtu ambaye haoni matatizo. Hufanya anachotaka na hajali watu watafikiri nini. Hata kama msela hafuati serikali na hafanyi anachotakiwa, huyu mtu anapendwa kwa watu wa kawaida kwa sababu si jambazi wala mhuni. Ni mtu poa tu, na ubaya wake unapendwa kwa sababu si kweli ubaya hata kama anaishi "kibadboy". Kwa kweli hata mtu huyu anakuwa na heshima kwa watu wengine ila pengine anaweza kuamua kwamba hana heshima tena.
Yohane wa Msalaba
Safari ndefu na ngumu ya utakaso inadai juhudi za mtu, lakini mtendaji mkuu ni Mungu: mtu anapaswa hasa kujiandaa afanyiwe kazi bila kuizuia. Hasa atekeleze maadili ya Kimungu ambayo yanakua pamoja na maendeleo ya utakaso na muungano na Mungu, hadi mtu ageuzwe ndani ya Mungu.
Kasumba
Kasumba ni wazo au fikra/imani ya watu wengie kuhusu kitu au kundi la watu fulani ya kwamba wanatabia fulani hasa kwa kumwonekano wao wa nje, ambapo kiasi fulani inaweza kuwa kweli au sio kweli. Watu wenye kasumba ni aina fulani ya wale wanaopenda kuhukumu au kuchukia wenzao kwa sehemu fulani ya utu wao. Kasumba inaweza kutumiwa kwa sababu za kibaguzi dhidi ya mtu mwingine, au wakati mwingine hata uchale wa katika vipindi mbalimbali vya televisheni. Huko Tanzania kuna kasumba ya watu wengi kuamini Wazaramo wanapenda ngoma kuliko kitu chochote, ilhali kila kabila nchini humo lina ngoma zao za asili, ila tu, ikiwa zamu ya Mzaramo maneno tena mji mzima utajua. Kuna kasumba ya kuamini simu za Kichana mbovu, kasumba ya kuamini Wachagga wezi, Wahaya kujidai na kadhalika.
Maumivu
Maumivu ni jina la kutaja wimbo uliotungwa na Bob Junior akiwa na mwimbaji wa muziki wa hip hop ROMA. Wimbo unazungumzia mtu anayejitia mwema ilhali si mwema. Wimbo umerekodiwa baada ya ahadi aliyoifanya ROMA mapema 2014 ya kwamba iwapo Brazili watafungwa katika michuano ya Kombe la Dunia, basi atatoka Tongwe Records na kuhamia Sharobaro Records kwa Bob Junior. Ahadi ameitimiza.
Muhammad
Muhammad ("kwa Kiarabu "Mwenye kusifika sana"; jina kamili kwa kirefu ni "محمد بن عبد الله بن عبد ﺍﻟﻤﻄﻠﺐ ﺍﻟﻬﺎﺷﻤﻲ " Muhammad bin 'Abd Allāh bin 'Abd al-Muţţalib al-Hāshimī") anaaminika katika dini ya Uislamu kuwa ni mtume wa mwisho wa Mungu (Allah) kwa binadamu.
Julius Nyerere
Kwa ruhusa ya makao makuu ya Kanisa Katoliki duniani, Jimbo Katoliki la Musoma linashughulikia kesi ya kumtangaza mwenye heri na hatimaye mtakatifu. Kwa sababu hiyo anaitwa pia "mtumishi wa Mungu".
Maradhi ya zinaa
UKIMWI, Ukosefu wa Kinga Mwilini, ni matokea ya maambukizi ya virusi vya Ukimwi (VVU) - "Human immunodeficiency virus" (HIV). UKIMWI ni ugonjwa wa zinaa hatari na usitibika ambao hushambulia mfumo wa kinga ya mwili na kumwacha mgonjwa akiwa hana hata uwezo wa kujikinga dhidi ya maambukizi madogo. Maambukizi ya VVU haimaanishi kuwa mtu ana UKIMWI. Baadhi ya watu na maambukizi ya VVU na wasionyeshe hali ya kuumwa ile inayotambulika kama UKIMWI kwa miaka kumi au zaidi. Watabibu hutumia neno UKIMWI pale mtu anapokuwa katika hatua za mwisho, zinazotishia uhai za maambukizi ya VVU.
Mtunzi wa nyimbo
Mtunzi wa nyimbo ni mtu anayebuni nyimbo. Mtunzi wa nyimbo kwa ujumla hutunga nyimbo za pop, kuliko nyimbo za kawaida au muziki wa classic. Watunzi waliowengi pia ni waimbaji, na wanazifanyia kazi nyimbo zao na kutunga pia. Kuna watunzi wengine nyimbo huimbwa na waimbaji wengine na sio wao wenyewe.
Vivumishi
Kivumishi ni neno/maneno yanayotoa taarifa ya ziada katika nomino. Kivumishi hufanya kazi ya kufafanua/kuelezea zaidi kuhusu nomino ili kupambanua/kuitofautisha nomino husika miongoni mwa nomino nyingine.
Kiwakilishi ni aina ya maneno ambayo husimama kuwakilisha nomino. Kivumishi hutoa taarifa ya ziada kuhusu nomino, kiwakilishi (endapo nomino haipo) au kivumishi chenzake (endapo kuna vivumishi zaidi ya kimoja katika tungo husika).
Mizizi ya dhambi
Mizizi ya dhambi, au vilema vikuu au vichwa vya dhambi ni orodha ya maovu ambayo tangu zamani za mababu wa Kanisa katika maadili ya Ukristo yanahesabiwa kuelekeza binadamu kutenda dhambi nyingine, hata kubwa zaidi.
Kwa kawaida inatajwa kuwa saba, zote zikitokana na umimi usiozingatia ukweli.
Mwokozi
Mwokozi katika teolojia ya Ukristo, ni sifa mojawapo ya Yesu kutokana na imani ya kwamba ndiye aliyetekeleza wokovu wa binadamu wote.
Wavuvi
Wavuvi (kutoka kitenzi "kuvua"; kwa Kiingereza "fishermen") ni watu wanaofanya kazi ya kuvua samaki na wanyama wengine kutoka kwenye maji ya baharini, mitoni, ziwani au bwawani na hujipatia kipato kupitia kazi hii.
Mtume
Mtume, katika maana halisi kama ilivyotolewa kutoka Kigiriki apóstolos, ni "mmoja ambaye ametumwa". Lengo la kutumwa huweza kuwa ni kufikisha ujumbe na hivyo mjumbe ni tafsiri mbadala. Tafsiri nyingine ya kawaida ni pamoja na balozi.
Majivuno
Katika maadili ni kimojawapo kati ya vilema vikuu (au vichwa vya dhambi) vinavyozaa dhambi nyingine nyingi.
Mtumishi wa Mungu
Jina "Mtumishi wa Mungu" halimaanishi kuwa kweli mhusika alimtumikia Mungu kiaminifu hadi kifo chake, bali kwamba watu wengiwengi wanaona hivyo, hata askofu wa jimbo alifungua kesi ya kumtangaza mtakatifu.
Mwanamke
Mwanamke ni mwanadamu wa jinsia ya kike, kwa maana anafaa kuwa mke. Ndiyo sababu kwa kawaida anaitwa hivyo aliyefikia utu uzima au walau amebalehe.
Dhambi
Kwa kawaida dini zinahusianisha kosa hilo na Mungu aliye asili ya uadilifu, kwa kuwa ndiye aliyeumba viumbe vyote na kuvielekeza maishani.
Mkulima
Mkulima ni mtu anayejihusisha na sekta za kilimo na ufugaji na pengine uvuvi.
Wasangu (Tanzania)
Iwapo jamaa mmoja alitokea kutokuwa na chochote, yaani hana pombe wala chakula cha kuwapa watu watakaolima shamba lake, aliweza pia kuwaalika wenziwe hapo kijijini ili wamsaidie kulima na kumaliza shamba lake. Wanakijiji waliweza kulima shamba la mwenzao bure. Baada ya mavuno kupatikana basi huyo jamaa aliyelimiwa shamba lake bure aliweza sasa kupika pombe na chakula na kuwakaribisha wale wale jamaa waliomlimia shamba lake hapo awali ili kuonyesha shukrani zake kwa msaada aliopewa alipokuwa yeye hana kitu cha kuwapa. Ilikuwa desturi kwa kila mwanakijiji kukubali kualikwa na mwanakijiji yeyote, na kukataa kumsaidia mwanakijiji katika kulima ilikuwa ni mwiko. kitendo hiki cha kulimiwa shamba bure mtu anapokuwa hana pombe wala chakula kiliitwa "Alimishumiwa", maana yake wanalima bure bila kuwapa chochote cha kula wanaolima shamba la mtu siku hiyo. Siku hizi Wasafwa wanaalikana katika shughuli za kilimo lakini si sana kama ilivyokuwa hapo zamani.
Mtemi
Mtemi ni cheo cha mtawala wa kijadi hasa upande wa bara wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ambaye hapo zamani alitawala dola lenye mamlaka kamili katika nchi yenye watu hasa wa jamii moja. Mfano mmojawapo ni Mtemi Mirambo.
Mkimbizi
Chini ya sheria ya kimataifa, wakimbizi ni watu ambao:
Utumwa
Utumwa ni mfumo unaotoa fursa kwa binadamu kummiliki binadamu mwenzake kama mali yake. Binadamu anayemilikiwa anakuwa na hadhi sawa na chombo au kifaa chochote kinachoweza kuuzwa.