Kamusi ya kikoloni ya Kijerumani iliandikwa na nani?
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Kamusi iliandikwa kwa lugha ya Kijerumani na wataalamu wa jiografia, biolojia, uchumi, lugha na masomo mengi mengine wenye ujuzi kuhusu nchi walioeleza katika kamusi. Kuna takwimu nyingi katika makala za kamusi hii.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani (au: ya Kidachi; kwa Kijerumani "Deutsch-Ostafrika -DOA-"; kwa Kiingereza "German East Africa") ilikuwa jina la koloni la Ujerumani huko Afrika ya Mashariki kati ya miaka 1885 na 1918/1919.
Eneo lake lilijumlisha nchi za kisasa za Tanzania bara (yaani bila Zanzibar), Burundi na Rwanda. Ilikuwa koloni kubwa kabisa la Dola la Ujerumani.
Uenezi wa Kiswahili
Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI); taasisi hii ilianzishwa tangu wakati wa mkoloni mnamo mwaka 1954. Kamati hii ikabadilishwa jina ikawa inajulikana kama Kamati ya Kiswahili ya Afrika Mashariki. Ulipofika mwaka 1964 kamati ikaingizwa katika chuo kikuu kishiriki cha Dar es Salaam chini ya chuo kikuu cha Afrika Mashariki ikawa inajulikana kama chuo cha uchunguzi wa lugha ya Kiswahili.
Aristoteli
Aristoteli alitunga kamusi ya falsafa na kitabu juu ya Pythagoras na kuna sehemu tu ya maandishi yale yaliyohifadhiwa. Lakini mihtasari aliyotumia kwa masomo ilihifadhiwa ikakusanywa na wahariri wa baadaye na kutolewa kama maandishi yake.
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
Mwanzoni Peters alikataliwa na serikali ya chansella Bismarck ambaye hakuona faida ya kuunda koloni akaogopa hasara. Lakini Peters aliitisha serikali ya kwamba angeweza kuuza maeneo yale kwa mfalme Leopold II wa Ubelgiji aliyejenga wakati uleule koloni yake katika Kongo. Hapa Bismarck aliogopa wanasiasa katika bunge waliowahi kudai koloni za Ujerumani eti wangesema kwa nini mtu mwema anayetaka kutupatia koloni amedharauliwa na sasa wageni wa Ubelgiji wamepata faida. Hivyo Peters alipewa hati ya ulinzi kutoka serikali ya Berlin iliyosema ya kwamba maeneo yote yaliyotajwa katika mikataba yako chini ya ulinzi wa serikali ya Ujerumani.
Baada ya kupokea hati ya serikali Peters na wenzake waliunda Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki na kuhamisha haki za Shirika chini ya sheria ya Ujerumani kwa Kampuni.
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg, anayejulikana kifupi kama Johannes Gutenberg, (mnamo 1398 - 3 Februari 1468) alikuwa fundi dhahabu na mvumbuzi kutoka Ujerumani anayekumbukwa hasa kama mbuni wa uchapaji vitabu kwa herufi za kusogezeka.
Standard Swahili-English Dictionary
Madan-Johnson's Standard Swahili-English Dictionary (kifupi: M-J SSE) iliandaliwa na wataalamu wa "Inter-territorial Language (Swahili) committee to the East African Dependencies" baada ya Vita Kuu ya Kwanza kwa ajili ya maeneo chini ya utawala wa Uingereza katika Afrika ya Mashariki. Kamati iliandaa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili (M-J SES) na pia Kiswahili-Kiingereza.
Lumbila
Wakati wa kuanzishwa kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kituo cha Langenburg kilianzishwa hapa mwaka 1893 kando ya mdomo wa mto Luyangala (Wajerumani waliandika "Rumbira"). Langenburg ilikuwa makao makuu ya serikali kwa sehemu za kusini za koloni kwa sababu usafiri ulipatikana kwa njia ya maji tu, ilhali Wajerumani hawakusimamia bado njia za ndani hadi kukandamizwa kwa upinzani wa Wahehe mnamo mwaka 1898 (kifo cha Mkwawa).
Wikipedia ya Kiswidi
Wikipedia ya Kiswidi (Kiswidi: "Svenskspråkiga Wikipedia" au "Svenska Wikipedia") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiswidi. Hili lilikuwa toleo la tatu la Wikipedia, ilianzishwa mnamo mwezi Mei, 2001, likiwa sambamba kabisa na toleo la Wikipedia ya Kijerumani, baada ya Wikipedia ya Kiingereza na Kikanada.
Uchapaji
Mwanzilishi wa teknolojia hii mpya alikuwa fundi dhahabu na mfanyabiashara Johannes Gutenberg kutoka mji wa Mainz katika Ujerumani. Alibuni njia sawa jinsi walivyowahi Wachina zamani lakini mwandiko wa Kilatini ulimpa mafanikio makubwa zaidi. Kinyume na mwandiko wa Kichina mwenye alama maelfu mwandiko wa Kilatini una alama chache kwa herufi zake, kama 26 pekee.
Fasihi ya Kiafrika
Katika kipindi cha ukoloni, Waafrika walioathiriwa na lugha za Ulaya walianza kuandika katika lugha hizo. Mwaka 1911, Yusufu Efraimu Casely-Hayford (ajulikanaye pia kama Ekra-Agiman) kutoka Pwani ya Dhahabu (sasa Ghana) alichapisha ile ambayo pengine ni riwaya ya kwanza ya Kiafrika kuandikwa kwa Kimombo, "" Ingawa kazi hii iligusia hadithi na utetezi wa kisiasa, uchapishaji na kupitiwa upya na wanahabari wa Ulaya kulimaanisha wakati muhimu katika fasihi ya Kiafrika.
Kamusi za Kiswahili
Kamusi hizo ni vyombo muhimu kwa kukuza na kuimarisha Kiswahili, ambacho kwa sasa ni lugha rasmi ya Jumuia ya Afrika Mashariki na mojawapo kati ya lugha za mawasiliano za Umoja wa Afrika.
Encyclopedia Britannica
Makala za kwenye Britannica ni kwa ajili ya watu wazima walio-elimika, si kwa ajili ya watoto, na imeandikwa na wahariri takriban 100 na wachangiaji wataalamu zaidi ya 4,000. Watu wengi hudhania ni kamusi elezo bora, lakini Wikipedia bado inabaki kuwa maarufu kwa kuwa matumizi yake ni bure. Britannica ni kamusi elezo ya kale kwa lugha ya Kiingereza mpaka sasa. Ilianza kuchapishwa kwa mara ya kwanza kunako mwaka kati ya 1768 na 1771 huko mjini Edinburgh, Uskoti na kukua kwa umaarufu mkubwa, ikiwa na toleo lake la tatu mnamo 1801 ikiwa imeongeza vitabu 21.
Kamusi Hai ya Kiswahili Mtandaoni
Kamusi hiyo inapatikana kwa njia ya tovuti yake. Mtumiaji anaweza kuingiza neno lolote la Kiswahili au Kiingereza katika dirisha lake. Kama neno lipo tayari kwenye kamusi atapata tafsiri yake katika maana mbalimbali.
Mbwa Mchungaji wa Kijerumani wa Zamani
Nchini Ujerumani, kabla ya miaka ya 1890, mbwa yeyote alichunga kondoo alijulikana kama "Mbwa Mchungai wa Kijerumani", kabla ya uumbaji wa mbwa anejulikana sasa. Mbwa walizalishwa kwa ajili ya uwezo wao wa kazi kwani mbwa wenye uwezo maalumu walizalishwa pamoja, bila jitihada ya kuwa na sura moja, kuondoa kasoro za maumbile au kuunda aina ya mbwa thabiti; tu kuboresha ulindaji wa mifugo. Katika mwaka wa 1899 Horand von Grafrath ilitangazwa kuwa mbwa wa kwanza Mchungaji rasmi wa Kijerumani, na kusajiliwa na Jamii ya Mbwa Mchungaji wa Kijerumani . Horand alizaa na mbwa wengine wa kawaida ambao walionyesha sifa nzuri, lakini pia kwamba walikuwa huru ya kasoro za maumbile na walikuwa na sura sawa. Mbwa waliokuwa wa mbegu hii walijulikana kama "Mbwa Wachungaji wa Kijerumani " jina "Altdeutscher Schäferhund" Mbwa Wachungaji wa Kijerumani wa Zamani lilipewa mbwa hawa wa kazi kwa muda ambnao hakukuwa na mbegu dhabiti. Horand mwenyewe alikuwa Mchungaji wa Zamani (kwani mbegu ya Mchungaji wa Kijermani haikuwepo kabla yake) na kuzaa pamoja na mbwa waliojulikana kama Wachungaji wa zamani .Ni kutoka mbwa hawa kwamba mbwa wa kisasa wa hawa mbwa wa Mchungaji wa Kijerumani alitoka Licha ya jitihada kuja na mbegu moja, wengi wafugaji wajerumani waliendelea kuzalisha mbwa wao kwa uwezo huo, kama iliviyofanyika hapo awali, na hivyo kuendeleza mfumo usio dhabiti wa Mbwa Mchungaji wa Kijerumani, ambao ulitofautiana na mfumo uliokubalika na jamii ya Mbwa Mchungaji wa Kijerumani.
Alumniportal Deutschland
Kitu chenye umuhimu zaidi kwa ukurasa huu ni ‘online community’. Ili uweze kutumia ukurasa huu unahitaji kujiandikisha. Unajiandikisha bila malipo.
Alumni wanaweza kuwasiliana wao kwa wao ama kuwasiliana na makampuni. Pia kuna uwezekano wa kuanzisha na kutumia Blogs.
Ukurasa huu una maktaba ya habari ambayo inawapasha Alumni habari kuhusu nafasi mbalimbali za mada na inaleta hamu kwa jamii.
Hizi ni nafasi kama vile soko la kazi za kimataifa na soko la mikataba ya kazi, kalenda ya matukio, nafasi za kusoma Kijerumani, nafasi za kusomea utaalamu wa nyanja mbalimbali, huduma za uhariri na mengineo kutokana na uwanja wa uchumi, utafiti, sayansi, na utamaduni.
Mashirika ama makampuni yanaweza kutuma kazi ambazo wanazo kwa soko la kazi. Wanaweza pia kutafuta wafanyakazi katika benki ya data, kutoa habari kuhusu matukio ama kutafuta wataalamu wanaowahitaji.
Ukurasa huu wa Alumni Ujerumani umeandikwa kwa lugha ya Kijerumani na Kiingereza.
Wagermanik
Katika Kiswahili cha leo maneno "Ujerumani" na "Wajerumani" humaanisha nchi kubwa ya kisasa katika Ulaya ya Kati na wakazi wake. Majina haya yametokana na kawaida ya lugha ya Kiingereza kuita nchi hiyo "Germany" na wenyeji wake "Germans". Katika hilo lugha ya Kiingereza inafuata kawaida ya Kilatini kilichoita nchi iliyopo upande wa mashariki wa Gallia kwa jina la "Germania" na wakazi wake "Germani". Lakini wenyeji wenyewe leo hii wanajiita "Deutsch" "(tamka: doitsh)" na nchi yao "Deutschland" "(tamka: doitshland)". Hii inalingana na neno jingine la Kiswahili "Udachi / Wadachi" lililokuwa kawaida kabla ya ukoloni wa Kiingereza.
Togo ya Kijerumani
1884 Mwingereza aliyekuwa mkuu wa wilaya ya Kitta (Gold Coast - Ghana) alijaribu kutuma wanajeshi Aneho lakini alishindwa.
Baada ya tukio hili chifu Mlapa alikuwa tayari kufanya mapatano ya ulinzi na konsuli wa Ujerumani Gustav Nachtigal. Mkataba wa ulinzi ulitiwa sahihi tarehe 6 Julai 1884. Hii ilikuwa mwanzo wa ukoloni wa Ujerumani katika Togo.
Katika Septemba mtawala wa Porto Seguro alifanya mkataba wa ulinzi wa pili na mfanyabiashara Mjerumani Randad.
Kamusi ya manaa na matumizi
KMM ni kifupi cha "Kamusi ya manaa na matumizi" iliyotungwa na professa Salim K. Bakhressa wa chuo kikuu cha Nairobi mwaka 1992.
Kidachi
Tangu mwisho wa ukoloni wa Wajerumani mwaka 1918 na kuja kwa Waingereza wasemaji wa Kiswahili wamezoea zaidi kuwataja "Wadachi" kwa kutumia jina lenye asili ya Kiingereza, yaani Kijerumani, Mjerumani/Wajerumani na Ujerumani.
Kamusi Kuu ya Kiswahili
Kamusi Kuu ya Kiswahili (KKK) ni kamusi ya lugha ya Kiswahili iliyotolewa na Baraza la Kiswahili la Taifa la Tanzania mwaka 2015 baada ya maandalizi ya miaka minne.
Tahajia
Nchi nyingi huwa na taasisi ambako wataalamu hushughulika kazi hii na kutunga kamusi ambazo ni mwongozo kwa watumiaji wa lugha husika, hasa walimu, wanahabari na waandishi wa vitabu.
Zamani Kiswahili kiliandikwa kwa herufi za Kiarabu ambako hapakuwa na utaratibu wowote: kila mwandishi aliandika jinsi alivyoona sawa; kwa hiyo matini za Kiswahili cha kale zinaonyesha tofauti kubwa katika tahajia.
Historia ya Afrika Kusini
Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni Koloni la Rasi iliyoundwa na Waholanzi katika eneo la Cape Town. Huko kabila jipya la Makaburu lilijitokeza kati ya walowezi Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani. Lugha yao ilikuwa Kiholanzi iliyoanza kuchukua maneno ya Kifaransa, Kiafrika na Kiingereza na kuendelea kuwa lugha ya pekee Kiafrikaans.
Lugha ya kidini
Kwa lugha za Ulaya kama Kiingereza na Kijerumani kuna tafsiri za Biblia zilizoandikwa takriban miaka 400 - 500 iliyopita. Makanisa mengine yanatunza hali hii ya lugha kwa masomo ya Biblia au pia sala kanisani. Hapa maneno ya karne zilizopita yasiyo ya kawaida tena katika maisha ya kila siku bado yanatunzwa. Kwa Kiingereza ni hasa tafsiri ya Mfalme Yakobo (King James) na kwa Kijerumani ni tafsiri ya Martin Luther.
Koloni nyakati za kale
Hata kama neno "koloni" lilitokana na lugha ya Kilatini Waroma wa Kale hawakuwa watu wa kwanza waliounda koloni walifuata nyayo za mataifa yaliyotangulia kama Wagiriki wa Kale au Wafinisia.
Kaizari
Neno la Kaizari liliingia katika lugha ya Kiswahili wakati wa ukoloni wa Kijerumani huko Tanzania, kwa kuwa Austria na Ujerumani zilitawaliwa hadi mwisho wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia 1918 na wafalme wenye cheo cha "Kaizari".
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
"
Kampuni hii ilichukua nafasi ya Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani lililotangulia mwaka 1884. Wawakilishi wake walisafiri mwaka uleule Zanzibar na kuingia Tanganyika barani. Walitembelea machifu kadhaa upande wa mashariki wa maeneo chini ya utawala wa Zanzibar kwenye pwani. Hapa waliongea vizuri na machifu wakawaambia ya kwamba mfalme mkubwa huko Ulaya anawapenda yu tayari kuwasaidia dhidi ya maadui na pia dhidi ya Wazanzibari. Waliombwa kukubali urafiki na mfalme mkubwa wa Berlin na kutia sahihi mikataba ya urafiki na ulinzi. Machifu kadhaa walitia sahihi kwenye mikataba yaliyoandikwa kwa Kijerumani bila kuelewa walichofanya wala yaliyomo ya mikataba ile. Maneno ya mle yalisema ya kwamba chifu anakabidhi nchi yake yote kwa shirika pamoja na haki za matumizi na haki za mali ya ardhi, biashara na kodi.
Wikipedia ya Kikatala
Wikipedia ya Kikatala (Kikatala: Viquipèdia) ni toleo la kamusi elezo huru ya Wikipedia kwa lugha ya Kikatala. Wikipedia hii ilianzishwa mnamo tar. 16 Machi katika mwaka 2001 na imefikisha makala 150,000 kunako mwezi wa Desemba 2008. Wikipedia hii iliiumbwa mda mchache baada ya kutoka kwa toleo la Wikipedia isiyo ya Kiingereza (Wikipedia ya Kijerumani).
Kidenya
Kidenya ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wadenya. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kidenya imehesabiwa kuwa watu 11,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidenya iko katika kundi la Kimamfe ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Wolfgang Amadeus Mozart
Alikuwa akifanya kazi kwenye opera "The Magic Flute" ambayo ni moja kati ya kazi zake kubwa na ni maarufu sana hadi leo hii. Opera hiyo iliandikwa kwa Kijerumani, na si kwa Kiitalia, kama ilivyo kwa opera zake nyingine nyingi. Katika hali nyingine ipo kama Kiingereza hivi pantomime.
Lugha za Kirumi
Kifaransa
Wikipedia ya Kidenmark
Wikipedia ya Kidenmark ni toleo la kamusi elezo huru ya Wikipedia kwa lugha ya Kidenmark. Wikipedia hii, iliazishwa mnamo tar. 1 Februari katika mwaka wa 2002. Na kwa tar. 28 Desemba 2008, Wikipedia hii imefikisha zaidi ya makala 100,000. Kutokana na Kidenmark kuwa lugha inayoingiliana na Kiswidi na Kinorwei, wasimamizi wa mitandao hushirikiana kwa heshima ya mitandao yao ya Wikipedia kwa kupitia "Skanwiki" sehemu ya mtando wa Wikimedia mashuhuri kama Meta-Wiki.
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Kamusi imepita kipindi cha hakimiliki ikawekwa mtandaoni kama programu huria. Ni rejeo muhimu la habari za kihistoria kuhusu nchi zilizokuwa chini ya Ujerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia kama vile Tanzania, Rwanda, Burundi, Kenya (Witu), Namibia, Togo na Kamerun barani Afrika na maeneo ya Pasifiki kama Samoa, Guinea Mpya na visiwa vya Mariani halafu Tsingtao (Uchina).
Ukoloni wa Ujerumani
Makoloni ya Ujerumani yalifutwa rasmi katika Mkataba wa Versailles baada ya kushindwa kwa Ujerumani katika vita. Maeneo yote yalikabidhiwa kama maeneo ya kudhaminiwa chini ya usimamizi wa Shirikisho la Mataifa kwa nchi washindi yaani Uingereza, Ufaransa, Ubelgiji, Afrika Kusini, Australia, Japani na Marekani.
Kamusi za Kiswahili
Hadi mwanzo wa karne ya 20 Kiswahili kilipatikana katika lahaja zake tu. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza kamati iliundwa na serikali ya kikoloni kwa kusudi la kuunda Kiswahili sanifu kitakachotumiwa kote Afrika ya Mashariki. Kamusi mbili za "Inter-territorial Language (Swahili) committee to the East African Dependencies" zilitolewa mwaka 1939 na zimechapishwa upya mara nyingi. Mhariri mkuu wa kamati alikuwa katibu wake Frederick Johnson. Msingi wa kamusi hizi ulikuwa kazi ya Madan (taz. juu). Hivyo kamusi hizi hutajwa kama "Madan-Johnson".
Seasons in the Sun
Pia kuna toleo kwa lugha ya Kijerumani linaloitwa "Adieu Emile" lililoimbwa na by [[Klaus Hoffmann]] na kutolewa mwaka 1975. Mashairi ya toleo hili, yanaonekana kukaribia kufanana na yale katika toleo la Kifaransa, lakini midundo katika toleo hili inaonekana kutofautiana kidogo..
Mikael Agricola
Mikael Agricola (takriban 1509 – 9 Aprili 1557) alikuwa mwanateolojia katika nchi ya Ufini. Alikuwa mwanafunzi wa Martin Luther na Philipp Melanchthon na baadaye alileta mabadiliko ya kanisa kule Finland. Pia alianzisha fasihi katika lugha ya Kifini na kutafsiri Agano Jipya.
Wagermanik
Jina la Wagermanik lilitokea mara ya kwanza kutoka kwa waandishi wa Roma ya Kale.
Hendrick Witbooi
Hendrick Witbooi, kwa jina asilia ǃNanseb ǀGabemab (1840 - 1905) alikuwa chifu wa kabila la Nama katika Namibia ya leo, kiongozi wa mapambano dhidi ya ukoloni wa Kijerumani na mwandishi.
Mecklenburg
Tangu mwaka 1200 walowezi Wajerumani kutoka sehemu za magharibi walianza kufika kwa wengi wakaunda miji na vijiji. Katika karne zilizofuata wenyeji na walowezi waliunganika kiutamaduni. Kijerumani kilichukua nafasi ya lugha za Kislavoni za wazalendo asilia. Tofauti na maeneo mengine ya Ujerumani ya Mashariki yaliyowahi kukaliwa na Waslavoni nasaba ya watawala wa kienyeji iliendelea kutawala hadi mwaka 1918 ambako ufalme ulikwisha kote Ujerumani..
Historia ya Kiswahili
Utawala wa kikoloni ulirahisisha mawasiliano kati ya wenyeji. Reli zilijengwa na wafanyakazi kutoka makabila mbalimbali walishirikiana. Waafrika walilazimishwa kulipa kodi kwa wakoloni, hivyo walitafuta kazi ya ajira. Hasa katika mashamba makubwa yaliyolima mazao ya biashara pia katika migodi ya Kongo watu wa makabila mengi walichanganyikana wakitumia hasa Kiswahili kati yao. Kwa namna hiyo lugha ilienea zaidi.
Raimundo Lull
Anaheshimika kama mtu wa kwanza kuandika kitabu muhimu kwa lugha ya Kikatalunya.
Charles Sacleux
Alitunga pia kamusi ya Kiswahili cha Komori "Le dictionnaire Comorien-Francais et Francais-Comorien".
Mwezi (wakati)
Pamoja na njia hiyo, kuna majina ya Kilatini iliyofika kwenye Kiswahili kupitia lugha za wakoloni, yaani Kijerumani na Kiingereza. Na ndiyo yanayotumika zaidi nchini Kenya.
Ludwig Wittgenstein
Kazi yake ilikuwa hasa kuhusu mantiki ya lugha na hisabati. Huhesabiwa kati ya wanafalsafa muhimu zaidi wa karne ya 20. Hadi kifo chake alitoa vitabu viwili tu, kimoja juu kilichoitwa "Tractatus Logico-Philosophicus" na kingine kamusi kwa shule za msingi. Kabla ya kifo chake aliandaa kitabu cha "Uchunguzi wa Falsafa" (Philosophische Untersuchungen) kilichotolewa baada ya kuaga kwake dunia.
Carl Velten
Carl Velten (1862–1935) alikuwa mtaalamu wa lugha katika Ujerumani aliyekusanya hadithi na desturi nyingi za Waswahili na kutunga Kamusi ya Kiswahili-Kijerumani kabla ya vita kuu ya kwanza ya dunia wakati wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Kamusi ya Kiswahili sanifu
Kamusi ya Kiswahili Sanifu (kifupi KKS) ni kamusi iliyotungwa na wataalamu wa TUKI (leo: TATAKI) kwenye chuo kikuu cha Dar es Salaam, Tanzania, mwaka 1981.
Inter-territorial Language (Swahili) committee
Kamati ilitoa hasa kamusi mbili za Kiingereza-Kiswahili (M-J SES) na Kiswahili-Kiingereza (M-J SSE) zinazotajwa mara nyingi kwa kifupi "Madan-Johnson" kwa sababu kamusi ya Madan ilikuwa msingi wa kazi ya kamati na Johnson alikuwa mhariri mkuu. Kamusi hizi zatolewa hadi leo hata kama maneno kadhaa ndani yao hayatumiwi tena na maneno mapya yakosekana lakini kwa jumla ni kamusi bora zinazosaidia kuelewa hata Kiswahili cha zamani kidogo.
Akina Grimm
Katika Ujerumani na kwa wataalamu wa lugha za Kigermanik wanajulikana pia kwa kuanzisha kazi ya kamusi kubwa ya lugha ya Kijerumani inayoendelea kuhaririwa hadi leo na kufikia vitabu 32.
Utamaduni
Mnamo mwaka 1795, mwanaisimu na mwanafalsafa Wilhelm Von Humboldt (1767-1835) alitoa wito kuanzisha anthropolojia ambayo iunganishe mawazo ya Kant na Herder. Katika enzi ya Kilimbwende, wasomi wa Kijerumani, hasa wale walioshughulikia muungano wa kitaifa - kama vile mapambano ya kitaifa ya kuanzisha dola la Ujerumani kutoka kwa vidola vidogovidogo na mapambano ya kitaifa ya makabila madogo dhidi ya himaya ya Austria-Hungaria - walikuza dhana ya utamaduni ya "mwonoulimwengu". Kulingana na shule hii ya mawazo, kila kabila lina mwonoulimwengu wake ambao hauwezi kulinganishwa na mionoulimwengu ya makundi mengine ya watu. Ingawa maoni hayo yalikuwa husishi kuliko maoni ya hapo awali, mwelekeo huu kuhusu utamaduni bado ulikuwa na milinganisho ya "ustaarabu" na "ushenzi" au tamaduni za "kikabila".
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya Kiswahili - Kifaransa ilitolewa na Charles Sacleux (Sacleux, Charles. 1939. Dictionnaire Swahili - Français. (Travaux et Mémoires de l'Institut d'Ethnologie, Vols. 36/37). Paris: Institut d'Ethnologie, Université de Paris. (Reprint 1959)). Kamusi hii imesifiwa kuwa ya pekee iliyokusanya pia maneno ya lahaja za Kiswahili nje ya Kiunguja (Zanzibar) na Kimvita (Mombasa). Inasifiwa pia kwa upana wa maelezo yake kuhusu historia ya maneno.
Taasisi ya Goethe
Jina la Goethe linamkumbuka mtaalamu na mshairi maarufu Mjerumani Johann Wolfgang von Goethe. Kazi kuu ya tasisi ni kufundisha lugha na kueleza utamaduni wa Kijerumani kote duniani. Hii ni pamoja na kuonyesha filamu, muziki na tamthiliya kutoka Ujerumani, kuwa na maktaba ya vitabu vya Kijeruami, kuwakaribisha wanafunzi wasome Ujerumani, na kufanya warsha za kueleza mawazo yaliyo muhimu katika jamii ya Ujerumani pamoja na mafundisho kuhusu haki za binadamu na demokrasia.
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
Katika mambo ya utamaduni na historia inapaswa kusoma makala yake kiangilifu. Mara nyingi itikadi ya ubaguzi wa rangi iko wazi kabisa pia udharau kwa wenyeji katika koloni hizi. Lakini hata hivyo mwanahistoria ataitumia kama kumbukumbu muhimu.
Kamusi ya Koloni za Kijerumani (1920)
"Deutsches Kolonial-Lexikon" ni jina la Kijerumani la "Kamusi ya Kikoloni ya Kijerumani" iliyotolewa mwaka 1920. Kamusi hii ilikusanya habari juu ya koloni zote za Ujerumani kabla ya 1914.
Handwörterbuch Deutsch-Swahili
Handwörterbuch Deutsch-Swahili (K. Legere) ni kamusi sanifu ya Kiswahili kwa lugha ya Kijerumani. Maneno ya Kijerumani yamepangwa pamoja na maaan kwa Kiswahili.
Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani
Shirika kwa Ukoloni wa Kijerumani (kwa Kijerumani "Gesellschaft für Deutsche Kolonisation", GfdK; kwa Kiingereza ""Society for German Colonization"") lilikuwa shirika la binafsi nchini Ujerumani lililoweka msingi kwa koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani katika eneo la Tanzania ya leo.
Wiktionary
Wiktionary (kutoka maneno ya Kiingereza "Wiki" na "dictionary", kamusi) ni multi-lugha, mtandao msingi mradi wa kuunda maudhui bure kamusi. Ina zaidi ya lugha 170. Imeandikwa kwa kushirikiana na wafanyakazi wa kujitolea, kuitwa "Wiktionarians", kwa kutumia programu ya wiki, kuruhusu makala kubadilishwa na mtu yeyote karibu na upatikanaji wa tovuti.
Horst Matthai Quelle
Horst Matthai Quelle (30 Januari 1912 – 27 Desemba 1999) alikuwa mwanafalsafa na mwandishi kutoka nchi ya Ujerumani. Alitafsiri vitabu vya Hegel.
Sachsen-Weimar
Washairi wakubwa wa lugha ya Kijerumani kama Goethe na Schiller waliishi Weimar.
Kamusi za Kiswahili
Waswahili wenyewe, watu wa pwani ya Afrika Mashariki na visiwa vya jirani (kama Unguja na Pemba), hawajulikani kuwa wametunga kamusi kabla ya wakati huo.
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani
Afrika ya Kusini-Magharibi ya Kijerumani (kwa Kijerumani "Deutsch-Südwestafrika") ilikuwa koloni la Ujerumani katika Afrika kuanzia mwaka 1884 hadi 1915. Leo hii ni nchi ya Namibia.
Etimolojia
Kiswahili ni lugha ya Kibantu na hapo asili ya maneno mengi inaweza kutambuliwa kwa kulinganisha lugha mbalimbali ya Kibantu. Lakini Kiswahili ni pia lugha iliyopokea maneno mengi kutoka nje, hasa kutoka Kiarabu, baadaye kutoka Kireno na lugha za Kihindi na siku hizi kutoka Kiingereza. Ilhali lugha hizi zimepokea pia maneno kutoka asili nyingine wakati mwingine historia ya neno ni kama safari katika historia ya kibinadamu.
Kwa lugha nyingi kuna kamusi za pekee zinazoonyesha etimolojia ya maneno. Kati ya Kamusi za Kiswahili hadi sasa hakuna kamusi ya etimolojia hasa.
Wagermanik
Hadi leo haijulikani kama kiasili walijiita hivyo wenyewe au kama ni zaidi majirani waliowaita "Germani". Nadharia ya zamani ilisema hao "Germani" walijiita wanaume au watu (="man, mani") wenye mikuki ("ger"). Lakini siku hizi wataalamu wengi zaidi wanaona ya kwamba ni Wakelti waliowaita ama "majirani" au "watu wa msituni" kwa neno fulani la Kikelti.
Mzungu
Neno "Kizungu" latumiwa mara nyingi kwa maana ya lugha ya Kiingereza, lakini wakati wa ukoloni wa Ujerumani katika Tanzania bara ("Afrika ya Mashariki ya Kijerumani") lilitaja pia Kijerumani.
Kijerumani
Kijerumani ni kati ya lugha rasmi za Umoja wa Ulaya pamoja na Kiingereza na Kifaransa. Kati ya lugha ndani ya Umoja ni lugha yenye wasemaji wengi kushinda nyingine zote.
Mbwa Mchungaji wa Kijerumani wa Zamani
Mbwa Mchungaji wa Kijerumani wa Zamani ni jina lililotumiwa kuashiria mbwa wasiozaa wachungaji wanaotumika nchini Ujerumani baada ya uzunduzi wa Mbwa wa Mchungaji wa Kijerumani na Max von Stephanitz mwaka wa 1899. Tamko hili sasa linatumika kuashiria mbwa ambao wana uhusiano wa damu na mbwa hawa lakini huzalishwa kwa ajili ya kiwango cha kazi na si kiwango rasmi;Mbwa huyu hatambuliki hii haitambuliki na FCI lakini ana kiwango chake mwenyewe.
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki
Kampuni ya Kijerumani kwa Afrika ya Mashariki (Kijerumani: Deutsch-Ostafrikanische Gesellschaft (DOAG)) ilikuwa shirika ya binafsi iliyoundwa na Karl Peters ikaanzisha koloni ya Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Kialemani
Kialemani ni lahaja ya lugha ya Kijerumani. Hakuna tahajia inayokubaliwa jinsi gani kuiandika.
Wikipedia ya Kifaransa
Wikipedia ya Kifaransa ("Kifaransa:Wikipédia francophone, Wikipédia en français") ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kifaransa, inaandikwa "Wikipédia". Wikipedia ya Kifaransa ilianzishwa mnamo mwezi Machi, 2001. Toleo hili lina makala zaidi ya lakhi 750,000 kwa mwezi wa Januari, 2009, na kuifanya iwe toleo la Wikipedia ya tatu kwa ukubwa baada ya Wikipedia ya Kiingereza na Wikipedia ya Kijerumani. Hata hivyo, ni Wikipedia ya kwanza kwa ukubwa katika orodha ya Lugha za Kirumi.
Kibengali
Ni lugha yenye fasihi tangu miaka 1,000. Mwandishi Rabindranath Tagore aliyeandika kwa Kibengali alipokea Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Kiingereza
Wavamizi walileta lugha zao za Kisaksoni na Kianglia (Ujerumani wa Kaskazini) zilizounganika kuwa lugha ya Kiingereza cha Kale. Inaonekana ya kwamba wenyeji walio wengi walianza kutumia lugha ya watawala wapya, wengine waliuawa au walihamia sehemu zisizo chini ya Waanglia-Saksoni.
English-Swahili Dictionary (TUKI)
KKK/ESD ni kifupi cha "Kamusi ya Kiingereza - Kiswahili" "(English-Swahili Dictionary)" iliyoandaliwa na wataalamu wa TUKI kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kutolewa mara ya kwanza 1996. Toleo la pili lililoongezeka na kuwa na masahihisho likatolewa mwaka 2000. Toleo la tatu likafuata mwaka 2006.
Kamusi
Kamusi (kutoka neno la Kiarabu قاموس "qamus") ni kitabu ambacho kinaorodhesha maneno ya lugha yaliyokusanywa kutoka kwa watumiaji wa lugha fulani, kwa mfano lugha ya Kiswahili.
Encyclopedia Britannica
Encyclopædia Britannica ni kamusi elezo kubwa na moja kati ya kamusi elezo iliyo-maarufu zaidi. Inaandikwa kwa lugha ya Kiingereza. Kamusi elezo hii huchapishwa na kampuni binafsi ya Encyclopaedia Britannica, Inc. Awali ilikuwa ikichapishwa kwenye karatasi tu, lakini hivi karibuni imepanuka na kuwa na dijiti, au matoleo ya kompyuta vilevile. Kamusi elezo hii imegawanyika katika vitabu vingi sana. Makala za kwenye vitabu zimepangwa kwa mtindo wa kialfabeti. Kumekuwa na matoleo yake ambayo ni kwa ajili ya watoto vilevile. Hii ni kamusi elezo kubwa sana ya kuchapishwa. Kamusi elezo iliyo-kubwa ziadi ni Wikipedia. Watu wengi huhesabia kwamba ni kamusi elezo bora, kwa sababu ipo sahihi na ina mambo mengi.
Kamusi elezo hii awali ilikuwa ndogo sana, toleo la kwanza lilikuwa na vitabu vitatu na ilitolewa mnamo mwaka wa 1768. Polepole likawa kubwa zaidi. Toleo jipya, toleo la 15, sasa lina vitabu takriban 29, jumlisha vitabu viwili ambavyo ni faharasa. Pia imemjulisha kitabu cha ziada kiitwacho Propaedia, kwa ajili ya kuainisha ufahamu. Vitabu 29 vimeumba Macropaedia na Micropaedia. Macropædia ni kikubwa kuliko vingine, chenye makala yenye maelezo zaidi ambazo pia zaweza kuwa na kurasa 300, -metengenezwa kwa vitabu 17, wakati Micropædia ni kidogo ambacho kawaida huwa na makala fupi na maneno machache chini ya 750. Micropædia hutumika kwa ajili ya kutazama kwa haraka zaidi, lakini iwapo utahitaji habari zaidi basi inakubidi utumie Macropædia. Kila kitabu kimoja ni kikubwa sana, zaidi ya kurasa 1,000 kwa kitabu. Kuna vitabu vya mwaka. Kila mwaka, kitabu kimechapishwa kuhusu matukio ya mwaka huo.
Ukoloni
Nchi za Afrika ziliwekwa rasmi chini ya ukoloni wa nchi za Ulaya mara baada ya Mkutano wa Berlin wa 1885 ulioitishwa na chansella wa Ujerumani Bismarck mwaka 1884-1885.
Carl Velten
1893 hadi 1896 alikuwa dragoman au mfasiri wa serikali ya kijerumani ya Afrika ya Mashariki. Katika miaka ile alikusanya fasihi simulizi ya wenyeji kama vile masimulizi, hadithi, mila na desturi nyingi. Aliandika maneno ya wasimulizi wake kwa shorthand. 1896 akarudi Ujerumani kuwa profesa wa Kiswahili kwenye chuo cha lugha za mashariki cha chuo kikuu cha Berlin.
Afrika Kusini
Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni Koloni la Rasi iliyoundwa na Waholanzi katika eneo la Cape Town. Huko kabila jipya la Makaburu lilijitokeza kati ya walowezi Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani. Lugha yao ilikuwa Kiholanzi iliyoanza kuchukua maneno ya Kifaransa, Kiafrika na Kiingereza na kuendelea kuwa lugha ya pekee Kiafrikaans.
Kamerun ya Kiingereza
Kamerun ya Kiingereza ilikuwa sehemu ya koloni la Kamerun ya Kijerumani hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Mwaka 1914 koloni hili lilivamiwa na Uingereza kutoka Nigeria, Ufaransa kutoka maeneo yao ya Afrika ya Kifaransa na Ubelgiji kutoka Kongo. Mwaka 1916 jeshi la Kijerumani ilisalimu amri na koloni liligawiwa baina ya Uingereza na Ufaransa.
Ukoloni wa Ujerumani
Mwaka 1885 Bismarck aliitisha Mkutano wa Berlin alipolenga kufanya Ujerumani kuwa mpatanishi kati ya nchi za Ulaya zilizoshindana kuhusu Kongo. Wakati wa mkutano alipokea pia ombi la Shirika la Ukoloni wa Kijerumani kukubali madai yao katika maeneo ya Tanganyika; Bismarck alikubali sasa ingawa aliwahi kukataa awali. Kwenye mwisho wa kipindi chake cha kuongoza serikali ya Ujerumani Bismarck alipaswa kutuma wanajeshi waliopigana na wenyeji waliopinga majaribio ya Wajerumani kuchukua utawala juu yao.
Kamusi za Kiswahili
Kamusi ya kwanza inayojulikana ilitungwa mnamo 1848 na Ludwig Krapf huko Rabai Mpya / Mombasa (Kenya); ilikamilishwa na kutolewa kama "A Dictionary of the Suahili language, London 1882". Kamusi inapatikana pia mtandaoni.
Franz Kafka
Franz Kafka (* 3 Julai 1883 - † 3 Juni 1924) alikuwa mwandishi kutoka milki ya Austria-Hungaria aliyetumia lugha ya Kijerumani.
Karl Peters
Karl Peters au Carl Peters (27 Septemba 1856 – 10 Septemba 1918) alikuwa mpelelezi na mwanasiasa Mjerumani aliyeanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani.
Kamusi Kuu ya Kiswahili
Toleo hilo limechapishwa na kusambazwa na Longhorn. Mwaka 2017 ilipatikana pia kama app ya android kwa ajili ya mitambo ya smartphone.
Mein Kampf
Hitler aliandika kitabu cha kwanza cha Mein Kampf gerezani alipofungwa baada ya jaribio la kupindua serikali mwaka 1923. Alipoondoka aliongeza kitabu cha pili. Tangu mwaka 1930 sehemu zote mbili zilichapishwa pamoja kama kitabu kimoja.
Wikipedia ya Kiebrania
Wikipedia ya Kiebrania (Kiebrania: ויקיפדיה: האנציקלופדיה החופשית; inamtamkwa "Wikipedia: HaEntziklopedia HaHofshit", wakati "Wikipedia" inatamkwa na baadhi yao "Vikipedia"; wikiˈpedia haʔentsikloˈpedia haχofˈʃit) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiebrania. Toleo hili lilianzishwa mnamo mwezi wa Julai katika mwaka wa 2003 na kwa tar. 11 Aprili ya mwaka wa 2009, imefikisha zaidi ya makala 90,000.
Wangulu
Eeno la Wangulu lilijulikana kwa jina ya "Nguru / Ngulu au kama inavyojulikana kwa siku hizi Nguu" kwa Wajerumani wakati wa ukoloni.
Pesa
Wajerumani walipoanzisha koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani waliendelea kutoa sarafu kwa jina la rupia na pesa hadi 1904. Pesa 64 zilifanya rupie 1. Mwaka 1904 walibadilisha muundo na sarafu ya pesa ilipotea, badala yake heller ilianzishwa. Lakini neno lilibaki katika lugha.
Mkwawa
Tangu mwaka 1885 hivi Wajerumani walianza kuunda koloni lao katika afrika ya Mashariki ya Kijerumani (Tanganyika pamoja na Rwanda na Burundi) za leo).
Wikipedia ya Kijerumani
Wikipedia kwa Kijerumani, ndilo toleo la kwanza la Wikipedia kwa lugha nyingine tofauti na Kiingereza. Ilianzishwa mnamo tar. 16 Machi katika mwaka wa 2001. 
Na kwa mwezi wa Januari ya mwaka wa 2009, Wikipedia kwa Kijerumani imefikisha zaidi ya makala 859,000 na kuifanya kuwa ya pili kwa wingi wa makala ilizonazo Wiki hiyo.
Kamusi Hai ya Kiswahili Mtandaoni
Hadi 2014 bado ilikuwa kimsingi kamusi ya Kiswahili yenye maneno zaidi ya 60,000 pamoja na tafsiri yake kwa Kiingereza au kinyume. Kando yake kulikuwa pia na vyanzo vya kamusi za lugha za Kiafrika (kama vile Gusii, Kinyarwanda, Luganda, Songhai), za Kiulaya (kama vile Kifaransa, Kiitalia, Kijerumani) na za Kiasia (Kichina) zenye maneno kati ya makumi na mamia machache.
Martin Benjamin
Wazo la kuwa na kamusi mpya ya Kiswahili lilimjia mwaka 1993. Akishirikiana na Ann Biersteker walianzisha The Kamusi Project mwanzoni mwa mwaka 1995. Hivi sasa yeye ni mhariri wa mradi huo ambao uko katika Chuo Kikuu cha Yale, nchini Marekani.
Historia ya Kiswahili
Waingereza baada ya kuchukua Tanganyika kutoka kwa Wajerumani waliendela kutumia Kiswahili kama lugha ya utawala. Kuanzia mwaka 1930 waliunda kamati yenye shabaha ya kuunganisha lahaja mbalimbali na kuunda Kiswahili cha pamoja kwa ajili ya Afrika ya Mashariki (Inter-territorial Language (Swahili) committee for the East African Dependencies). Mwenyekiti alikuwa Frederick Johnson, makatibu R. K. Watts, P. Mzaba na Seyyid Majid Khalid Barghash. Kamati hiyo iliamua kutumia lahaja ya Kiunguja kuwa msingi wa Kiswahili cha pamoja kilichoendela kufundishwa shuleni. Leo hii ni Kiswahili rasmi kinachofunzwa na wanafunzi na kuandikwa magazetini na vitabuni.
Brandenburg
Watawala wapya walichukua walowezi Wajerumani na Waholanzi waliojenga vijiji na miji na wakazi kwa jumla walikuwa mchanganyiko wa Waslavoni na Wajerumani. Hadi leo kuna vijiji kadhaa vya Wasorbia wanaotumia lugha ya Kislavoni hata wakiwa Wajerumani kisiasa.
Charles Sacleux
Sacleux alikuwa misionari mkatoliki wa kwanza aliyeandika juu ya Kiswahili. Alitunga sarufi na kamusi ya Kiswahili. Mwaka 1891 alitunga kamusi ya "Dictionnaire Swahili - Français" iliyochapishwa 1939. Mwaka 1909 alitoa "Grammaire des dialectes Swahilis" (sarufi ya lahaja za Kiswahili). Vitabu vyote viwili vilisifiwa na wataalamu.
Franz Kafka
Alizaliwa katika familia ya Kiyahudi mjini Praha (leo: nchini Ucheki) wakati ilipokuwa sehemu ya Austria-Hungaria. Lugha ya nyumbani ilikuwa Kijerumani lakini alijifunza pia Kicheki iliyokuwa lugha ya wakazi wengi wa Praha pamoja na Kifaransa alichofundishwa shuleni. Franz alikuwa na dada watatu waliouawa baada ya kifo chake wakati wa utawala wa Nazi kwenye makambi ya KZ.
Kaizari
Wakati wa ukoloni mtawala mkuu wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani alikuwa Kaizari Wilhelm II wa Ujerumani; kwenye sarafu ya rupia alionyeshwa pamoja cheo kwa lugha ya Kilatini "imperator".
Ukoloni wa Ujerumani
Ukoloni wa Ujerumani ulijumuisha makoloni ya Dola la Ujerumani nje ya nchi katika kipindi cha kuanzia mwaka 1884 hadi Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia.
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Hadi mnamo mwaka 1880 serikali ya Ujerumani chini ya chansella Otto von Bismarck ilikataa kuanzisha makoloni. Sehemu ya wafanyabiashara Wajerumani walidai koloni. Walisikitika kuona faida za wenzao Waingereza waliopata mara nyingi msaada kutoka kwa wanajeshi na serikali za koloni za Uingereza hasa Asia. Waliona pia faida ya viwanda vya Uingereza vilivyokuwa na soko la kulindwa katika nchi kama Uhindi kwa sababu serikali ya kikoloni ilidai kodi kali kwa bidhaa zisizotoka Uingereza.
Kamusi ya Tiba
Kamusi hii iliandaliwa na wanaistilahi wawili wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambao ni A.M.A. Mwita pamoja na H.J.M. Mwansoko na kuchapishwa mara ya kwanza mwaka 2003 kwa kutumia ISBN 9976-911-65-3.
Babati Mjini
Kuna hadithi inayosimuliwa kuhusu asili ya jina. Zamani za ukoloni wa Kijerumani barabara ilijengwa karibu na mahali pa Babati ya leo. Msimamizi Mjerumani akamwauliza kijana mwenyeji je jina la mahali ni nini? Lakini kijana hakumwelewa akafikiri huyu mgeni aliuliza eti babake ni nani. Hivyo akamjibu kwa lugha ya Kigorowa "baba ti" inayomaannisha "baba ni huyu" akimdokezea mzee aliyekaa karibu. Mjerumani alifikii hii ni jina akaiandika ikabaki hadi leo.
Friedrich Nietzsche
Alikuwa mtoto wa mchungaji wa Kiluteri akaendelea kusoma lugha za kale za Kilatini na Kigiriki akawa profesa wa lugha za kale kenye chuo kikuu cha Basel. 1879 alipaswa kujiuzulu kutokana na matataizo ya kiafya na tangu 1889 alionyesha dalili za ugonjwa wa akili akaendelea kutunzwa na mama na dadake hadi kifo chake 1900.