Je,ugonjwa wa kiakili husababishwa na nini haswa?
Bipolar Disorder
Tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia, awali lilikuwa likijulikana kama kufurahi na kuhuzunika kupita kiasi, ni tatizo la kiakiliambalo husababisha misimu ya huzuni na misimu ya furaha kuuzisizo za kawaida. Hisia zilizoongezeka ni muhimu na zinajulikana kama wazimu au wazimu kali, kwa kutegemea ukali wake, au iwapo dalili za wendawazimu zinaonekana. Wakati wa wazimu, tabia ya mtu hufanya au huhisi yenye nguvu, furaha au hasira isiyo ya kawaida. watu binafsi mara nyingi hufanya maamuzi bila kufikiria vizuri na bila kujali sana matokeo Haja ya kulala huwa imepungua wakati wa hatua za wazimu. Wakati wa vipindi vya huzuni, kunaweza kuwa na kulia, mtazamo hasi kuhusu maisha, na kutoangalia wengine kwa macho. Hatari ya kujitia kitanzi miongoni mwa walio na ugonjwa huu ipo juu zaidi ya asilimia 6 kwa zaidi ya miaka 20, huku kujiumiza hutokea kwa asilimia 30 na 40. Masuala mengine ya afya ya kiakili kama vile matatizo ya kuwa na wasiwasi na tatizo la kiakili lenye kuleta matumizi mabaya ya vifaa au dawa ili kuathiri hisia za mtu mara nyingi huhusishwa na tatizo la kubadilika kwa hisia.
Vyanzo havifahamiki vyema, lakini vipengele vya kimazingira najenetiki huchangia. Jeni nyingi za athari kidogo huchangia hatari. Vipengele vya hatari ya kimazingira inajumuisha historia ya unyanyasaji wakati wa utotoni na mawazo ya mawazo ya (kisaokolojia). Karibu 85% ya hatari ni inahusishwa na jenetiki. Hali hiyo inaainishwa kama tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia I iwapo kumekuwa na angalau kisa kimoja cha wazimu, na au bila visa vya huzuni, na kama tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia II iwapo kumekuwa na angalau kisa kimoja cha wazimu kali (lakini bila visa vya wazimu) na kisa kimoja kikuu cha huzuni. Kwa wale walio na dalili zisizokali sana kwa muda mrefu, hali hiyotatizo la huzuni na furaha kupita kiasi linaweza kupatikana. Iwapo dalili ni kwa sababu ya dawa au shida za matibabu, inaoanishwa tofauti. Hali nyingine ambazo zinaweza kujitokeza sawa ni pamoja na tatizo la upungufu na uharibifu wa umakini, matatizo ya kiakili yaletayo mawazo na matendo imara, matatizo ya kiakili yenye kuleta mtazamo, fikra, tabia na mhemko usio wa kawaida (skizofrenia) na tatizo la kiakili lenye kuleta matumizi mabaya ya vifaa au dawa ili kuathiri hisia za mtu sawa na idadi kubwa ya hali ya matibabu. Kupimwa kwa ajili ya matibabuhaihitajiki kwa utambuzi, ingawa vipimo vya damuau picha za matibabu zinaweza kufanywa ili kuondoa matatizo mengine.
Matibabu kikawaida hujumuisha matibabu ya kisaikolojia sawa na dawa kama vile vidhibiti hisia na dawa ya kuzuia magonjwa ya kiakili. Mifano ya vidhibiti hisia ambazo hutumika kikawaida inajumuisha lithiamu na dawa ya kuzuia ugonjwa wa msukomsuko mbalimbali. Kutibiwa bila kujua katika hospitali kunaweza kutakikana ikiwa mtu ni hatari kwao wenyewe au kwa watu wengine japo anakataa matibabu. Shida hatari za kitabia, kama vile uchochezi na ugomvi, zinaweza kudhibitiwa kwa dawa za kuzuia magonjwa ya kiakili kwa muda mfupi au dawa za kutibu wasiwasi (benzodiazepini). Wakati wa vipindi vya wazimu, inapendekezwa kuwa dawa za kumaliza huzuni zisitishwe. Ikiwa dawa za kumaliza huzuni zitatumika kwa vipindi vya huzuni, zinafaa kutumika pamoja na dawa za kudhibiti hisia. Tiba ya msukomsuko kielektroniki (ECT), japo haijasomwa sana, inaweza kujaribiwa kwa wale ambao hawaathiriki na matibabu mengine. Ikiwa matibabu yatasitishwa, inapendekezwa kuwa hii ifanywe pole pole. Watu wengi wana shida za kifedha, kijamii au za kikazi kwa sababu ya ugonjwa huu. Matatizo haya hutokea kwa robo au thuluthi moja ya wakati, kwa wastani. Kwa sababu ya chaguo mbaya ya maisha na athari mbaya za dawa, hatari ya kifo kutoka kwa vyanzo vya kiasili kama vile ugonjwa wa moyo ni mara mbili ya hatari ya idadi ya kawaida ya watu.
Tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia huathiri takriban 1% ya idadi ya watu ulimwenguni. Katika Marekani, karibu 3% wanakadiriwa kuathiriwa kwa wakati fulani maishani mwao; viwango vinaonekana kuwa sawa kwa jinsia ya kike na ya kiume. Umri wa kawaida zaidi ambao dalili huanza ni umri wa miaka 25. Gharama ya kiuchumi ya tatizo hili inakadiriwa kuwa bilioni $45 kwa Marekani mwaka wa 1991. Sehemu kubwa ya hii ilihusiana na idadi ya juu ya siku ambazo watu walikosa kwenda kazini, inakadiriwa kuwa 50 kwa kila mwaka. Watu walio na tatizo linalosababisha kubadilika kwa hisia mara nyingi hukumbana na shida za unyanyapaa wa kijamii.
Ukimwi
Ukimwi unasababishwa na VVU. Kama virusi vyote, VVU vinaingia katika mwili kwa kusudi la kuzaa. Virusi haviwezi kuzaa peke yake: vinahitaji seli vinapoweza kuingia ndani yake na kutumia mfumo wa seli kwa kunakili DNA yake.
Dawa za mfadhaiko
Dawamfadhaiko nyingi huhusishwa na kuongeza uzito kwa kawaida katika kiwango cha lakini mara chache kwenda juu hadi . Chanzo maalum haijulikani, lakini dawamfadhaiko huhusishwa na kuongezeka kwa kutamani vitu, na kutokuwa na uwezo wa kuhisi kama umeshiba licha ya kuingiza kalori za kutosha, viwango vya chini vya nguvu na kuongezeka kwa usingizi wa mchana, ambao unaweza kusababisha kukula kupindukia na ukosefu wa hamu ya kufanya mazoezi, na kinywa kikavu, ambayo inaweza kusababisha unywaji wa vinywaji vyenye kalori nyingi.
Sifa za kumaliza kemikali za mzio za dawamfadhaiko kadhaa za kategoria ya TCA na TeCA zimetambulika kuwa zinachangia na upande wa athari wa kuongezeka kwa hamu ya chakula na kuongeza uzito unaohusiana na kategoria hizi za madawa. Ulaji wa asusa za kabohaidreti zenye kiwango cha chini cha mafuta na protini na dhifa zenye kabohaidreti nyingi unaruhusu ubongo kuzalisha serotonini inayodhibiti hamu ya chakula na kusawazisha halihisi ya moyo. Kwa hivyo, kabohaidreti ikiliwa kama sehemu ya chakula bora, kwa mujibu wa athari zao kwa kiwango cha serotonini kwenye ubongo, zinaweza kusaidia kupoteza uzito katika muktadha wa kuongezeka uzito kutokana na dawamfadhaiko.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
tishu za ubongo zinaweza kuvimba, shinikizo la ndani ya fuvu linaweza kuongezeka na ubongo uliovimba kusababisha kupata henia kupitia shina la fuvu la kichwa. Hali hii inaweza kutambulika kwa kupunguka kwakiwango cha ufahamu, kupoteza tendohiari la mboni la jicho kutokana na mwanga, na mkao usio wa kawaida.Inflamesheni ya tishu ya ubongo inaweza kuzuia mtiririko wa kawaida wa KMN katika ubongo(hidrosifalasi). Mitukutiko inaweza kutokea kufuatia visababishi vingi; kwa watoto, mitukutiko ni kawaida katika awamu za kwanza za meninjitisi (katika asilimia 30 ya matukio) na si sharti yaashirie kisababishi fiche. Mitukutiko inaweza kutokea kufuatia ongezeko la shinikizo kutoka maeneo yaliyo na inflamesheni katika tishu za ubongo. Mitukutiko mikuu (mitukutiko inayohusisha mguu au mkono mmoja au sehemu moja ya mwili), mitukutiko ya muda mrefu, mitukutiko inyotokea katika awamu za mwishoni na mitukutiko iliyo ngumu kudhibiti kwa matibabu ni ishara ya matokeo mabaya ya muda mrefu.
Shinikizo la ndani ya fuvu
Kiwewe kutokana na ubongo kujeruhiwa ni tatizo kubwa inayosababisha maradhi na vifo vingi. Jeraha la ubongo hutokea wakati wa dhiki awali (jeraha msingi) na hatimaye kutokana na upungufu wa damu kwa ubongo unaoendelea (jeraha fuatilizi). Uvimbe wa ubongo, shinikizo la damu kupanda na kushuka, na hali ya upungufu wa oksijeni kwa ubongo vinatambuliwa vyema kuwa matokeo ya jeraha fuatalizi. Katika chumba cha wagonjwa mahututi, ongezeko la shinikizo la fuvu (shinikizo ndani ya fuvu) huonekana mara kwa mara baada ya kuumia ubongo pakubwa (inayotokea kwenye eneo pana) na husababisha upungufu wa damu kwa ubongo inayohatarisha ubongo kuvimba.
Ubaridi wa ashiki
Makadirio ya asilimia ya shida ya kingono ya wanawake inayotokana na sababu za kimwili ni kati ya 30% hadi 80%. Matatizo yenye uwezekano mkubwa wa kusababisha shida za mapenzi ni yale yanayosababisha matatizo katika kazi ya mzunguko au ya nyurolojia. Sababu hizi zimechunguzwa zaidi kwa wanaume kuliko kwa wanawake. Etiolojia za kimwili kama vile magonjwa ya neva na ya moyo zimehusishwa moja kwa moja katika kumwaga manii mapema au kuchelewa kumwaga manii na pia katika tatizo la kusimika (Hawton 1993), lakini mchango wa sababu za fiziolojia kwa tatizo la kingono la wanawake si dhahiri. Hata hivyo, maandishi ya hivi karibuni yanapendekeza kwamba kunaweza kuwa na uharibifu katika awamu ya ashiki katika wanawake wenye ugonjwa wa kisukari. Kwa kuwa wanawake wenye ugonjwa wa kisukari huonyesha tofauti muhimu katika majibu yao kwa tatizo hili la kiafya, si ajabu kwamba athari za ugonjwa kwa ahiki pia hutofautiana sana. Kwa hakika, ukosefu wa ushirikiano wazi kati ya matatizo ya kiafya na utenda kazi wa kingono unaonyesha kuwa sababu za kisaikolojia zina sehemu kubwa katika matokeo ya matatizo hayo kwa utendakazi wa kingono (Melman et al. 1988).
Ugonjwa wa Alzheimer
Nadharia tete nyingine inasisitiza kwamba ugonjwa huu unaweza kuwa unasababishwa na kuvunjika kwa mayelinindani ya ubongo kunakotokana na umri. Kuvunjika huku kwa mayelini husababisha kusitishwa kwa usafiri wa kimkongo, na hivyo husababisha kupotezwa kwa nyuro ambazo huganda. Madini ya chuma yanayotolewa wakati wa kuvunjwa kwa mayelina hudaiwa kuwa husababisha uharibifu zaidi. Mifumo karabati wa uthabitishaji wa mayelini huchangia katika kukua kwa amana za protini kama vile-beta Amiloidi na tau.
Utegemezi wa dawa za kulevya
Kamati hiyo haikufafanua kikamilifu utegemezi, bali aliendelea mbele na kubainisha kuwa palikuwa na tofauti kati ya utegemezi wa kimwili na kisaikolojia ("kiakili"). Ilieleza kuwa matumizi mabaya ya dawa za kulevya ilikuwa""hali ya utegemezi wa kiakili au utegemezi wa kimwili, au yote mawili, kwa dawa za kulevya, ambayo hudhihirika kwa mtu kufuatana na matumizi ya dawa hiyo kwa vipindi vifupi au vinavyodumu kwa muda."" Utegemezi wa kiakili ulifafanuliwa kama hali ambapo ""pana hisia za kuridhika na msisimko wa kiakili ambao huhitaji matumizi ya dawa ili kuibusha raha au kuepusha usumbufu" kwa muda mfupi au muda mrefu "" na dawa zote za kulevya zilisemekana kuwa na uwezo wa kuibusha hali hii:
"Ni nadra sana kupata hali ambapo kitu chochote kinachoingizwa mwilini kitashindwa kuwasababisha baadhi ya watu kuathirika kwa msisimko wa kuridhika au kufurahia, kwa namna inayowashawishi kuendeleza matumizi yake hadi kufikia kiwango cha matumizi mabaya - yaani, kutumia kupita kiasi au kutumia zaidi ya invyohitajika kimatibabu."
Akili
Akili (kwa Kiingereza "intelligence") ni kipawa kinachowezesha kufikiri, kuelewa, kuwasiliana, kujifunza, kupanga na kutatua matatizo. Ni ufahamu uliomo katika ubongo wa binadamu, unaoweza hata kutofautisha jambo kwa wema na ubaya wake na hatimaye kumuongoza katika kufanya maamuzi.
Kipandauso
Hali zingine zinazoweza kuleta dalili sawa na maumivu ya kichwa ya kipandauso ni pamoja na: [[maambukizi ya ateri ya panja]], [[maumivu ya kichwa upande mmoja]], [[klaukoma kali]], [[meningitisi]] na [[kuvuja damu kwenye sehemu ya chini ya araknoidi ya ubongo]]. Kwa kawaida maambukizi ya ateri ya panja hutokea kwa watu wenye umri zaidi ya miaka 50 na huandamana na uchungu kwa [[Panja (anatomia)|panja]], maumivu ya kichwa ya upande mmoja hutambulika kwa kufungana kwa pua moja, machozi na maumivu makali kwa obiti [[obiti]], klaukoma kali huhusika na matatizo ya kuona, meningitisi na [[homa ]]na kuvuja damu kwenye sehemu ya chini ya araknoidi ya ubongo. [[Maumivu ya kichwa kutokana na wasiwasi]] kwa kawaida hutokea kwa pande zote mbili, hayadhoofishi wala kulemaza sana.
Ugonjwa wa Alzheimer
Uchunguzi wa kinyrosaikolojia kama vile uchunguzi wa kiasi wa hali ya akili(MMSE), hutumika sana kutathmini upungufu wa utambuzi unaohitajika kwa uchunguzi. Uchunguzi pana zaidi unahitajika kwa matokeo ya kuaminika zaidi, hasa katika hatua za mwanzo za ugonjwa huo. Uchunguzi wa neva mwanzoni mwa Alzeima hutoa matokeo ya kawaida, ila kwa uharibifu dhahiri katika utambuzi, ambayo inaweza kosa kuwa tofauti na ile itokanayo na michakato mingine ya magonjwa, ikiwa ni pamoja na sababu nyingine ya shida ya akili.
Homa ya rumatizimu
Homa ya rumatizimu, ambayo pia hujulikana kama homa kali ya rumatizimu (ARF), ni ugonjwa wa kuvimba unaoweza kuhusisha moyo, jointi, ngozi, na ubongo. Ugonjwa huu hujijenga majuma mawili hadi manne baada ya maambukizi ya koo. Ishara na dalili ni joto jingi, maumivu mengi ya jointi, kwenenda kusikohiari kwa misuli, na vipele visivyo vya kawaida visivyowasha vijulikanavyo kama erythema marginatum. Moyo huhusika katika takribani nusu ya visa. Uharibifu wa kudumu wa vali za moyo, ujulikanao kama ugonjwa wa rumatizimu wa moyo (RHD), hutokea baada ya mashambulio mengi lakini huenda ukatokea mara kwa mara baada ya kisa kimoja cha ARF. Vali zilizoharibiwa zinaweza kusababisha mshtuko wa moyo. Vali hizo zisizo za kawaida pia huongeza hatari ya mtu huyo kupata fibrilesheni ya atriamu na maambukizi ya vali.
Utumizi Mzuri wa Dawa
M
akadirio ya utafiti wa 
Shirika la 
Afya Ulimwengu yaony
esha kuwa ni 50% tu ya wagonjwa wanaosumbuliwa na magonjwa sugu katika nchi zilizoendelea hufuata mapendekezo ya matibabu. 
eza kuathiri afya ya mgonjwa, na kuathiri jamii pana wakati inasababisha matatizo kutokana na magonjwa sugu, kusababisha maambukizi sugu, au bila kutibiwa, ugonjwa wa akili. Viwango vya utumiaji mzuri wa dawa waka
ti wa
Kikohozi
Kikohozi cha mara kwa mara kinaashiria kuwa kuna ugonjwa. Virusi na bakteria wengi humsababishia mtu kikohozi. Mtu huyo mwenye maambukizi akikohoa huwasambazia wengine ugonjwa. Mara nyingi, kikohozi kisicho cha kawaida kinasababishwa na maambukizi katika njia ya hewa, lakini kinaweza kusababishwa na kitu chochote kinachoweza kuziba njia ya hewa, uvutaji sigara, uchafuzi wa hewa, pumu, magonjwa ya kiungulia, makamasi yanayotiririka kwa ndani ya pua, bronkaitisi sugu, uvimbe wa mapafu, moyo kushindwa kufanya kazi na matumizi ya dawa kama ACE inhibitors.
Homa ya ini
Ethano, hasa kwenye pombe, ni sababu kubwa ya Homa ya manjano. Kawaida homa ya manjano inayosababishwa na pombe hutokea baada ya muda wa matumizi ya pombeyanapozidi Homa ya manjano iletwayo na pombe huwa na dalili kadha wa kadha, ambazo ni pamoja na; kuhisi vibaya, uvimbe wa ini,maji katika tumbo, na kuongezeka kwa kimo kwa vipimo vya damu vya ini. homa ya manjano iletwayo na pombe hutofautiana kutoka ya kadili yenye vipimo vya ini vilivyooengezeka hadi ini kuvimba sana kuzidi kwa homa manjano kuongezeka kwa muda wa damu kuganda na kushindwa kwa ini. Kuugua kesi ya kuendelea na aidha obtundation (dulled fahamu) au mchanganyiko wa bilirubin ngazi nyanyuliwa na prothrombin wakati wa muda mrefu, kiwango cha vifo vya katika makundi yote ni 50% ndani ya siku 30 za mwanzo.
Tawahudi
Tawahudi ni ugonjwa wa ukuaji wa neva unaojumuisha kudhoofishwa kwa uwezo wa mwingiliano wa kijamii na mawasiliano, na kwa tabia finyu na ya kujirudiarudia. Dalili hizo huanza kabla ya mtoto kutimiza miaka mitatu. Ugonjwa wa akili kwa watoto huathiri uchakataji wa habari katika ubongo kwa kubadili jinsi seli za neva na sinepsi zake zinavyounganika na kujipanga; jinsi hili hutokea haileleweki vizuri.
Tawahudi
Walio na ugonjwa wa akili wanaweza kuwa na dalili zisizoonekana kwa uaguzi, lakini zinaweza kumwathiri mtu binafsi au familia.
Inakadiriwa kuwa 0.5% hadi 10% za watu walio na ASD hudhihirisha vipaji visivyo vya kawaida, kwa mfano ujuzi wa kukumbuka maswali madogomadogo pamoja na vipaji vya nadra sana na kuwa watumishi wa ajabu. Watu wengi walio na ASD hudhihirisha ujuzi mkuu katika mtazamo na makini, wakilinganishwa na watu wa kawaida.
Ulemavu katika hisia hupatikana miongoni mwa zaidi ya 90% ya watu walio na tawahudi, na hudhaniwa na baadhi ya watu kuwa sifa msingi, ingawa hakuna ushahidi mzuri kwamba dalili za kihisia hutofautisha tawahudi na maradhi mengine ya ukuaji. Tofauti ni kubwa katika mwitikio-chini (kwa mfano, kutembea kuelekea jambo) kuliko mwitikio-juu (kwa mfano, kuitikia sauti kubwa kutokana na taharuki) au kwa kutafuta mhemko (kwa mfano, misogezo yenye urari).
Takribani 60-80% za watu walio na ugonjwa wa akili huwa na matatizo katika mwendo ikiwa ni pamoja na misuli iliyodhoofika, mpangilio hafifu wa kusogeza viungo, na kutembea kwa viganja vya miguu, upungufu katika taratibu za kusogeza viungo ni chache kwa walio na ASD na ni kubwa miongoni mwa walio na tawahudi uliokithiri.
Kiharusi
Kipengele cha hatari kikuu cha kiharusi ni shinikizo la juu la damu. Vipengele vingine vya hatari ni pamoja na kvuta tumbako, unene, wingi wa kolesteroli ya damu, kisukari, TIA ya awali, na mipigo ya moyo isiyo ya kawaida na kadhalika. Kiharusi cha iskemia kwa kawaida husababishwa na kuzibwa kwa mshipa wa damu. Kiharusi cha kuvuja damu husababishwa na kuvuja damu moja kwa moja kwenye ubongo au kwenye mwanya unaozunguka ubongo. Damu inaweza kuvuja kufuatia kuvimba kwa msihipa ya ubongo. Kwa kawaida utambuzi hufanywa kwa upigaji picha wa kimatibabu kama vile mchanganuo wa CT or mchanganuo wa MRI pamoja na uchunguzi wa kimwili. Vipimo vingine kama vile elektrokadiogramu (ECG) na vipimo vya damu hufanywa ili kubaini vipengele vya hatari na kuondoa visababishi tarajiwa. Viwango vya chini vya damu vinaweza kusababisha dalili sawa.
Kupooza kwa ubongo
Kupooza kwa ubongo (KU) ki kikundi cha kudumu mwenendo wa ugonjwa inayotokea mapema katika maisha ya utotoni. Dalili na ishara zinatofautiana kwa watu. Kwa kawaida matatizo hujumuisha: uratibu duni, misuli ngumu, misuli dhaifu, tatizo la kumeza au kuzungumza, na mitetemekona mengine. Kunaweza pia kuwa na matatizo ya hisia, kuona, na kusikia. Kwa kawaida watoto wachanga walio na KU hawapinduki, hawaketi, hawatambai, au kutembea mapema kama ilivyo kwa watoto wengine wa umri wao. Ugumu wa uwezo wa kufikiria au kuwaza na kifafa kila moja hutokea kwa thuluti moja ya hali hiyo. Ilhali dalili zinaweza kuonekana kwa miaka michache ya kwanza ya maisha, matatizo yaliyoopo hayatazidi.
Ulemavu
Kwa mfano, mtoto aliyeambukizwa ugonjwa wa kupooza "(ing. cerebral palsy)" anabaki na hitilafu ya viungo vya miguu: hawezi kuvikunja wala haiwezi kustahimili uzito wa mwili wake. Hitilafu hiyo inamzuia kutembea kwa njia ya kawaida. Kama hatibiwi, hitilafu inaweza kuongezeka kwa sababu misuli ya miguu inajikaza zaidi na zaidi.
Tawahudi
Mapungufu ya kijamii hutofautisha tawahudi na maradhi mengine yaliyo katika wigo unaofanana (ASD) kutoka matatizo mengine ya ukuaji. Watu walio na tawahudi huwa na mapungufu ya kijamii na mara nyingi hukosa uwezo wa kufikiri haraka kuhusu wengine, jambo ambalo watu wengi huchukulia kwa mzaha. Temple Grandin, mgonjwa wa akili mtambulika, alieleza hali yake ya kutoweza kuelewa mawasiliano ya kijamii ya watu wasio na matatizo ya neva, au watu wenye ukuaji wa kawaida wa mfumo wa neva, kama unaomwacha kujihisi "kama mwanaanthropolojia juu ya Mirihi".
Ugonjwa wa malale
Zaidi ya asilimia 98 ya malale ya binadamu husababishwa na T.b.g. ) Kawaida binadamu anaambukizwa kutokana na kuumwa na mbung’o anayechukua ugonjwa huo, naye binadamu akiwa kwenye sehemu za vijijini.
Kuanzia katika kiwango cha kwanza la ugonjwa huu kuna homa, kuumwa kwa kichwa, hali ya mwasho, na kuumwa kwa viungo. Hali hizo huanza katika muda wa juma moja hadi majuma matatu baada ya kuumwa na mbung’o. Muda wa majuma hadi miezi kadhaa baadaye kiwango cha pili huanzia na mchafuko, hali mbaya ya kupatana kiwiliwili, kutosikia, na usingizi wa mang’ amung’amu. Mkakati wa utambuzi ni pamoja na utafutaji wa kimelea unaobainika katika damu iliyoganda ama katika majimaji ya kivimbe cha kiowevu kilicho katika mishipa na mianya ya limfu. Mara nyingi sindano ya mgongo inahitajika ili kuainisha kiwango cha kwanza na cha pili cha ugonjwa. 
Ili kukinga ugonjwa mahututi lazima ufanywe uchujaji umma unaoonyesha dalili zake kwa kufanya upimaji wa damu kugundua kuwepo kwa T.b.g. Kugundua mapema ugonjwa huu kunarahisisha utabibu hasa kabla ya dalili za nurolojia hazijagundulika. Utabibu wa kiwango cha kwanza unatumia dawa za pentamidine au suramin. Utabibu wa kiwango cha pili unahusika na matumizi ya dawa ya eflornithine ama mchanganyiko wa nifurtimox na eflornithine kwa kutibu T.b.g. 
Angalau melarsoprol inatibu ugonjwa hizo zote mbili, inatumika kawaida kwa T.b.r. pekee kutokana na athari zinazokuja nazo dawa yenyewe. 
Ugonjwa huu hutokea katika sehemu nyingine za Afrika, kusini mwa Jangwa la Sahara ukihatarisha wananchi wapata milioni 70 wa nchi 36.
Hadi mwaka wa 2010 idadi ya watu waliokufa kutokana na ugonjwa huo ilikuwa 9,000 idadi iliyopungua kutoka 34,000 ya waliokufa mnamo mwaka wa 1990.
Hadi leo hii idadi ya wale wanaoambukizwa ni 30,000 miongoni mwao ni 7,000 katika mwaka wa 2012 ni watu ambao wanaishi katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Katika muda wa mwaka 1896 hadi wa 1970 milipuko mitatu mikubwa ilitokea kwanza katika Uganda pamoja na Bonde la Kongo (1896 hadi 1906). Halafu miwili katika 1920 pamoja na 1970 iliyotokea katika nchi kadhaa za Afrika.
Wanyama kwa mfano ng’ombe huenda wanachukua ugonjwa na wakaambukizwa.
Mkimbizi
Mbali na majeraha ya kimwili au njaa, asilimia kubwa ya wakimbizi huonyesha dalili za ugonjwa unaotokana na kukabiliana na shida nyingi (PTSD kwa Kiingreza) au unyogovu. Matatizo haya ya muda mrefu ya kiakili yanaweza kuzuia kutenda kazi kwa mtu katika hali za kila siku; yanafanya mambo kuwa hata mabaya zaidi kwa watu waliotimuliwa ambao wanakabiliwa na mazingira mapya na changamoto mpya. Wao pia wamo katika hatari kubwa ya kujiua.
Skizofrenia
Mara nyingi skizofrenia huelezewa kwa kurejelea dalili chanya au hasi (punguzi). Dalili chanya ni zile zisizopatikana katika watu wengi, lakini zipo katika watu walio na skizofrenia. Dalili chanya ni pamoja na fikira zisizo za kawaida ambazo hazieleweki (delusheni). Fikira hizi pamoja na fikira au maneno yasiyo na mpangilio, na pia zinahusisha kuhisi, kusikia, kuona, kunusia au kuonja vitu visivyokuwemo (kuota njozi). Kuota njozi huku huchukuliwa kama dalili za ugonjwa wa akili ambao humzuia mtu kufahamu iwapo hali fulani ni halisi au ni dhana tu na kwa kawaida huhusiana na delusheni za mtu. Positive symptoms usually respond well to medication.
Tawahudi
Watoto walio na kiwango kikubwa cha athari ya tawahudi hukabiliwa na upweke wa kiwango kikubwa na cha mara kwa mara wakilinganishwa na rika lao wasio na ugonjwa wa akili, licha ya imani ya kawaida kwamba watoto walio na tawahudi hupendelea kuwa pekee yao. Kuanzisha na kudumisha urafiki mara nyingi huwa vigumu kwa walio na tawahudi. Kwao, ubora wa urafiki, wala si idadi ya marafiki, huchangia kiwango cha upweke wanachohisi. Urafiki amilifu, kama vile unaojumuisha mwaliko kwa karamu, huweza kuathiri ubora wa maisha kwa undani zaidi.
Utegemezi wa dawa za kulevya
Inavyoelezwa na watathmini wa kisaikoloji na watafiti wa kibayolojia,wote wanakisia kwamba baadhi ya watu hutumia vibaya dawa za kulevya katika jaribio la kufidia hali zao za pekee na zisizoeleweka za akili.Nadharia wa tiba-ya-kibinafsi ina historia ya muda mrefu. Freud kwa mara ya kwanza aliibua dhana hii katika mwaka wa 1884, alipobainisha uwezo wa kokeni wa kukinzana na hisia za huzuni. Msongo umetambulika kwa muda mrefu kama sababu kubwa inayochangia utashi wa kutumia dawa za kulevya na kurejelea matumizi na hivyo basi huchangia nadharia ya tiba-ya-kibinafsi. Kulingana na nadharia hii, jinsi mtu atumiavyo dawa fulani huwa si kiajali, bali ni kwa uteuzi kulingana na athari zake za kimatibabu katika kupunguza dalili za mfaidhaiko au hisia zisizohitajika. Utafiti umeonyesha kwamba watu ambao huponea majanga hukabiliwa na matatizo yanayohusiana na msongo kama vile kiwewe cha baada ya tukio (PTSD) na hali ya unyongovu. Watu ambao hupatwa na kiwewe kikubwa katika maisha wanaweza kingilia hali ya kujitibu kibinafsi kwa dawa na madawa ya kulevya au pombe ya kukabiliana na dalili za kiwewe baada ya tukio (PTSD) na unyogovu.
Nimonia
Nimonia (kutoka Kiingereza "Pneumonia") ni hali ya kuvimba ya pafu—inayoathiri hasa vifuko vya hewa viitwavyo alveoli. Husababishwa na maambukizi ya virusi au bakteria na kwa nadra kwa vimelea, baadhi ya dawa na magonjwa mengine kama ugonjwa wa kinga nafsia.
Dalili hasa ni kikohozi, maumivu ya kifua, joto jingi mwilini na upumuaji mgumu. vifaa vya utambuzi ni eksirei na ukuzaji wa vimelea vya makohozi.
Unyogovu
Kuna baadhi ya maradhi ya akili yenye unyogovu kama dalili kuu.
Kidonda cha duodenamu
Visababishi vya kawaida hujumuisha bakteria, "Filori helikobakta" na dawa ya kumaliza inflamesheni isiyo na steroidi (NSAIDs). Visababishi vingine visivyo vya kawaida hujumuisha uvutaji tobako, mfadhaiko unaotokana na ugonjwa kali, Ugonjwa wa beseti, Sindromu ya ollinger-Ellison, Ugonjwa wa kroni na sirosisi ya maini, kati ya zingine. Watu waliozeeka zaidi huathirika zaidi na athari za NSAIDs. zinazosababisha kidonda Kwa kawaida utambuzi ukadiriwa kwa sababu ya dalili zinazodhihirika zinazodhibitishwa kwa endoskopi au barium swallow. "Filori H." inaweza kutambuliwa kwa kufanya uchunguzi wa damu kutambua iwapo inakingamwili, uchunguzi wa pumzi wa urea, kuchunguza kinyesi ili kutambua dalili za bakteria au biopsi ya tumbo. Hali zingine zinazosababisha dalili sawa hujumuisha saratani ya tumbo, ugonjwa wa moyo wa koronari, na inflamesheni ya sehemu ya juu ya tumbo au kibofu cha nyongo.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Kuna maswala kadhaa hatari yanayosababisha meninjitisi ya kuvu, ikiwa ni pamoja na kutumia kitu kinachozuia mwitikio wa kingamwili (kama vile baada ya kupandikiza kiungo), UKIMWI, na ukosefu wa kinga kufuatia uzee. Hali hii ni nadra katika watu walio na mfumo wa kawaida wa kingamwili lakini imetokea katika uchafuzi wa dawa. Kwa kawaida, mwanzo wa dalili huwa taratibu zaidi, huku zikiambatana na maumivu ya kichwa na homa angalau kwa wiki kadhaa kabla ya utambuzi. Meninjitisi ya kuvu inayotokea mara nyingi zaidi ni meninjitisi ya kiripitokokasi  inayosababishwa "Cryptococcus neoformans". Barani Afrika, meninjitisi ya kiripitokokasi hukadiriwa kuwa kisababishi kikuu cha meninjitisi. and it accounts for 20–25% of AIDS-related deaths in Africa. Vikolezo vingine vya kuvu ni pamoja na "Histoplasma capsulatum", "Coccidioides immitis", "Blastomyces dermatitidis", na"Candida" species.
Homa ya ndengi
Magonjwa mengine ya nurolojia (magonjwa yanayoathiri ubongo na neva) yameripotiwa kwa watu walio na homa ya dengi. Kwa mfano dengi inaweza kusababisha sindromu ya kukingama ya mieliti na ya Guillain-Barré. Ingawa hii huenda isitokee, dengi inaweza kusababisha maambukizi kwa moyo na ini kutofanya kazi.
Skizofrenia
Watu walio na skizofrenia wanaweza kusikia au kuona yasiyokuwemo; kusikia sauti ni jambo linalotokea mara nyingi. Watu hawa wanaweza kuwa na fikira za kiajabu na kuwa na wasiwasi wakihofia kuwa kuna mtu anayetaka kuwaumiza. Maneno na fikira zao zinaweza kukosa mpangilio: wanaweza kupoteza msururu wao wa fikra, huku wakitunga sentensi zilizo na maana duni au sentensi zisizo na maana yoyote ile. Mambo yanayofuatia ugonjwa wa skizofrenia ni pamoja na kujitenga na mahusiano ya kijamii, kuvaa ovyo na kutozingatia usafi, na kukosa motisha na uamuzi.
Mtindo unaoweza kuonekana wa matatizo ya kihisia, kama vile kukosa mwitikio, pia hutokea mara nyingi. Ufahamu duni wa mahusiano ya kijamii huhusishwa na skizofrenia na mara nyingi watu walio na skizofrenia hudhania kuwa watu wengine wanapangia kuwadhuru. Kwa sababu hiyo, watu walio na hali hii mara nyingi hukaa mbali na watu wengine. Katika mojawapo ya aina dogo za hali hii zisizotokea mara nyingi, mtu anaweza kukosa kuzungumza, anaweza kutunduaa katika hali za kiajabu, au kukasirika bila sababu.
Ulevi
Hapana uhakika wa Sababu za kibayolojia zinzochangia ulevi, hata hivyo, hali hii yaweza kutokana na mazingira ya kijamii, mfadhaiko wa ubongo, afya ya akili, maumbile, umri, kabila, na jinsia. Matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu huleta mabadiliko ya kimwili katika ubongo kama vile uhimili na utegemezi. Mabadiliko ya kemia katika ubongo hudumisha hali ya mlevi kutoweza kuacha kunywa pombe na huweza kusababisha dalili za mtegemea-pombe pale aachapo kunywa. Pombe huharibifu takribani kila kiungo katika mwili,kwa sababu ya athari jumulishi ya sumu dhurifu ya utegemezi pombe , mlevi hukumbwa na hatari nyingi za matatizo ya kimagonjwa na kiakili. ulevi una madhara makubwa ya kijamii kwa walevi na watu wanaohusika na maisha yao.
Kipandauso
Kisababishi halisi cha kipandauso hakijulikani Hata hivyo, kipandauso hukisiwa kuhusiana na mchanganyiko wa vipengele vya kimazingira na kijeni. Hali hii hurithiwa kifamilia - kwa thuluthi mbili ya visa na hutokea nadra kufuatia hitilafu moja ya kijeni.Baadhi ya hali za kisaikolojia yanayohusishwa ni pamoja na: mfadhaiko, wasiwasi]] na [[maradhi ya hisia mseto]] as are many biological events or [[wikt:trigger|trigger]]s.
Tawahudi
Takribani thuluthi au nusu ya watu walio na tawahudi hukosa kuwa na umilisi wa mazungumzo wa kutosha kukidhi mahitaji yao ya mawasiliano ya kila siku. Tofauti katika mawasiliano inaweza kuwepo katika mwaka wa kwanza wa uhai, na inaweza kujumuisha kuchelewa kuanza kubwabwaja, ishara zisizo za kawaida, mwitikio mpungufu, na mifumo ya matamshi isiyooana na ya mlezi. Katika mwaka wa pili na wa tatu, watoto walio na ugonjwa wa akili hubwabwaja mara kidogo na maneno yao huwa machache iliyo uchache wa konsonanti, maneno, na mchanganyiko wa maneno, ishara zao mara nyingi haziambatani na maneno. Watoto walio na tawahudi ni nadra kuomba kitu au kujieleza, kuna uwezekano wa wao kurudia tu maneno ya watu wengine (ekolalia) au kugeuza kinyume viwakilishi. Mwongozo shirikishi wa makini unaonekana kuwa muhimu katika mazungumzo amilifu, na upungufu katika mwongozo shirikishi wa makini unaonekana kuwatofautisha watoto wachanga walio na ASD: kwa mfano, wanaweza kuangalia mkono unaoashiria badala ya kifaa kinachoashiriwa, na pia hushindwa mara nyingi kuashiria vitu ili kutoa maoni au kujieleza. Watoto walio na ugonjwa wa akili wanaweza kuwa na ugumu katika michezo ya ubunifu na kufanya ishara kuwa lugha.
Ulevi
AA inaeleza ulevi kama kuugua kunakohusu mzio wa kimwili na uzoefu wa kiakili. Zingatia kuwa ufafanuzi wa "mzio" utumikao katika muktadha huu si sawa na unavyotumika katika utabibu za kisasa. Daktari na mtalamu wa uzoefu wa dawa za kulevya Dkt William D. Silkworth MD anaandika kwa niaba ya AA kwamba "Walevi hukumbwa na tamaa ya " (kimwili) inayoshinda udhibiti wa akili ".
Wodi
Mara nyingi inapokea wenye tatizo lilelile moja la afya: ugonjwa wa akili, maradhi ya kuambukiza n.k.
Mapenzi
Uchunguzi umeonyesha kuwa ubongo wa waliopumbazwa na mapenzi unafanana na ule wa wenye ugonjwa wa akili. Mapenzi huanzisha shughuli katika eneo la ubongo sawa na njaa, kiu, na hamu ya madawa. Mapenzi mapya, kwa hiyo, yanaweza kuegemea upande wa mwili kuliko wa hisia. Kadiri wakati unavyopita, athari hizi zinazotokana na mapenzi hukomaa, na maeneo mbalimbali ya ubongo yanaamshwa, hasa yale yanayohusiana na ahadi za muda mrefu.
Gifted Hands, The Ben Carson Story
Katika sehemu hii, Sonya Carson ambaye ni mama yeke Ben na kaka yake Curtis, anakasirika kutokana na Curtis kuhgamishiwa katika shule ya ufundi. Mama yake Ben anazidiwa na kupata ugonjwa wa akili na hivyo anawaaga watoto wake kuwa anakwenda mbali kwa muda wa siku chache na anatumia nafasi hiyo kuhudhuria matibabu ya ugonjwa wa akili.
Upofu
Upofu unaweza kutokea kwa pamoja na hali kama vile ulemavu wa akili, Autism, kupooza cerebral, kusikia kuharibika s, na epilepsy. Katika utafiti uliohusisha watoto 228 walioharibika macho katika mji mkuu Atlanta kati ya 1991 na 1993, 154 (68%) alikuwa na ulemavu ziada badala ya kuharibika macho. Upofu ulioungana na kupoteza kusikia unajulikana kama uziwi-upofu.
Kujiua
Kubahatishia matatizo huhusishwa na ongezeko la mawazo ya kujiua na majaribio ikilinganishwa na watu wa kawaida. Kati ya 12% na 14% ya wabahatishi wa kipatholojia hujaribu kujiua. Kiwango cha kujiua cha wake zao huwa mara tatu zaidi ya kile cha umma. Vipengele vingine vinavyoongeza hatari kwa wanaobahatishia matatizo hujumuisha ugonjwa wa akili, ulevi wa pombe na dawa.
Tawahudi
Tawahudi una msingi kamili katika jeni, ingawa mpangilio wa jeni za ugonjwa wa akili kwa watoto ni changamano na si bayana kama ASD inaelezeka zaidi kwa mabadiliko makuu ya jeni yasiyo ya kawaida, au kwa mchanganyiko usio wa kawaida wa aina tofauti za jeni ya kawaida. Katika matukio ya nadra, tawahudi unahusishwa sana na visababishi vya kasoro za kuzaliwa. Ubishi unakumba mapendekezo mengine ya visababishi vya kimazingira, kama vile metali nzito, viuadudu au chanjo za utotoni; nadharia tete ya chanjo haiwezekani kibiolojia na inakosa ushahidi yakinifu wa kisayansi.
Magonjwa ya macho
Magonjwa ya macho yapo ya aina mbalimbali: mengine yanasababishwa na nzi, kama vile trakoma, na mengine yanasababishwa na mionzi ambayo inaweza kuwa ya jua, runinga na hata tarakilishi ambavyo vinasababisha macho kutofanya kazi vizuri kama kuona mbali na kuona karibu na pia kichwa kuuma.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Dalili kuu za ugonjwa huu zinazotokea mara nyingi ni maumivu ya kichwa na kukazika kwa shingo, pamoja na homa na kuchanganyikiwa kwa akili, kutapika na kutoweza kustahimili mwangaza (fotofobia) au kelele kali (fonofobia).
Skizofrenia
Dawa za kawaida za kuzuia magonjwa ya akili huhusishwa na viwango vya juu vya miendo au matendohiari yasiyoweza kudhitiwa. Dawa za kawaida za kuzuia magonjwa ya akili huhusishwa na viwango vya juu vya kuongezeka kwa uzito wa mwili, kisukari na hatari ya kupata usumbufu wa umetaboli, ambalo ni tatizo linaloweza kuongeza hatari ya matatizo ya moyo na maradhi mengine makali.Dawa za kawaida za kuzuia magonjwa ya akili huwa na athari chache mbadala za aina ya kwanza. Hata hivyo, tofauti hizi ni chache. Baadhi ya dawa za kawaida za kuzuia magonjwa ya akili huhusishwa na hatari zaidi ya kifo kuliko dawa zingine; clozapine huhusishwa na viwango vya chini zaidi vya kifo.Haijulikani bayana iwapo dawa za kisasa hupunguza uwezekano wa kupata matatizo nadra lakini matatizo makali ya neva si bayana.
Skizofrenia
Eugen Bleuler aliunda jina "skizofrenia", ambalo linalotafsiriwa kama "akili iliyogawanyika", mnamo mwaka wa 1908. Neno hili lilikusudiwa kueleza mgawanyiko wa utendakazi kati ya nafsi, kuwaza, kumbukumbu, na utambuzi. Dalili zake kuu zilielezwa kama "A nne": athari bapa (au mwitikio wa kihisia), otizimu (hali ya kiakili inayotatiza uwezo wa mtu kujibiza na kuwasiliana na wengine, na hisia kinzani (kuchanganyikiwa kiakili).Bleuler alitambua kuwa ugonjwa huu haukuwa dimenshia kwa sababu baadhi ya wagonjwa hawa waliboreka kiafya wala sio kudhoofika, hivyo akapendekeza neno skizofrenia badala yake. Matibabu yalibadilika yamkini kikamilifu katika miaka ya katikati mwa 1950 kufuatia kutengenezwa na kutolewa kwa dawa iitwayo chlorpromazine.
Tawahudi
Kuna taarifa nyingi za matukio ya kweli, lakini chunguzi chache za kijarabati, kuhusu uchokozi na vurugu unaotekelezwa na watu walio na ADS. Data chache zilizopo zinaonyesha kwamba, kwa watoto wenye akili taahira, tawahudi unahusishwa na uchokozi, uharibifu wa mali, na hamaki. Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliowahoji wazazi wa watoto 67 walio na ASD uliarifu kuwa thuluthi mbili za watoto hao waliwahi kuwa na hamaki kali, takriban thuluthi moja wakiwa na historia ya uchokozi, huku wakiwa na uwezekano mkubwa wa hamaki kuliko watoto wasio na ugonjwa wa akili mbali na matatizo ya lugha. Utafiti uliofanyika Uswidi mwaka 2008 uligundua kwamba, kwa watu wenye umri wa miaka 15 au zaidi walioachiliwa kutoka hospitalini baada ya kutambuliwa kuwa na ASD, waliotekeleza uhalifu kwa nguvu pia walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo mengine ya kisaikolojia kama vile wendawazimu.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Meninjitisi kwa kawaida husababishwa na maambukizi na vimelea. Maambukizi mengi husababishwa na virusi huku bakteria, kuvu, na protosoa zikifuatia. Maambukizi pia yanaweza kuletwa na visababishi vinginge visivyo vya kiambukizi. Neno "meninjitisi isiyo ya kibakteria" hurejelea visa vya meninjitisi ambapo hakuna maambukizi ya kibakteria yanayotambuliwa. Aina hii ya meninjitisi kwa kawaida husababishwa na virusi, lakini inaweza kuwa imetokea kufuatia maambukizi ya kibakteria ambayo hayakutibiwa kabisa, bakteria zinapotoweka kutoka katika meninjesi, au viini vinapoambukiza nafasi iliyo karibu na meninjesi (kama vile sinasitisi). Endokaditisi (maambukizi ya vali ya moyo ambayo husambaza vidonge vidogo vya bakteria kupitia katika mkondo wa damu) inaweza kusababisha meninjitisi isiyo ya kibakteria. Meninjitisi isiyo ya kibakteria pia inaweza kusababishwa na maambukizi ya spirosheti, aina ya bakteria inayohusisha "Treponema pallidum" (kisababishi chakaswende) na "Borrelia burgdorferi" (maarufu kwa kusababisha ugonjwa wa Lyme). Meninjitisi inaweza kuwepo katika malaria ya ubongo (malaria inayoathiri ubongo) au meninjitisi ya kiamiba, yaani meninjitisi inayosababishwa na maambukizi ya amiba kama vile "Naegleria fowleri", inayotakana na vitovu vya maji safi.
Ukili
Ukili ni mshipi uliosukwa kwa majani ya mkindu au myaa.
Kupooza kwa ubongo
KU ni ugonjwa wa mwenendo ulio kawaida kwa watoto. Hutokea kwa takriban 2.1 kwa uzazi 1000. Kupooza kwa ubongo umeathiriwa binadamu tangu miaka ya kitambo. Maelezo ya kwanza ya hali hii imelezwa kwa kazi ya Hippocrates katika karne ya 5. Uchunguzi wa kina wa hali hii ulianza mnamo karne ya 19 na William John Little. Baadhi ya uwezo wa matibabu zinachunguzwa, ikiwemo matibabu ya seli ya shina. Hata hivyo, uchunguzi zaidi unahitajika ili kubaini ikiwa ni salama na bora.
Kujiua
Kuna uhusiano kati ya uwezekano wa kujiua na matatizo ya afya, ikijumuisha:maumivu ya muda mrefu, jeraha la ubongo lenye kiwewe, saratani, watu wanaofanyiwa hemodialisi, wenye VVU, erithematosasi ya kitaratibu ya lupusi miongini mwa hali zingine. Utambuzi wa saratani huongeza hatari ya kujiua baadaye kwa takriban mara mbili. Ukithiri wa ongezeko la uwezekano wa kujiua ulijikita hata baada ya kurekebishwa kutokana na maradhi ya mfadhaiko na ulevi. Hatari katika watu wenye hali nyingi za kimatibabu huwa juu zaidi. Matatizo ya afya nchini Japan yanaorodheshwa kama sababu kuu ya kujiua.
Ugonjwa wa akili
Aina nyingi za ugonjwa wa akili zimefafanuliwa na kuorodheshwa, kila moja ikiwa na dalili zake za pekee. 
Sababu za ugonjwa mara nyingi hazieleweki. Nadharia zinaweza kutegemea utafiti wa aina tofautitofauti. Kwa kawaida ugonjwa wa akili unaelezwa kuchangiwa na jinsi mtu anavyohemka, anavyotenda, anavyowaza na anavyohisi watu, vitu na matukio. Hiyo inaweza kuwa na chanzo katika sehemu fulani ya ubongo, na katika maisha ya kijamii. Fani inayochunguza maradhi hayo inaitwa saikopatolojia.
Huduma kwa wenye ugonjwa wa akili zinatolewa katika hospitali maalumu au katika jumuia chini ya madaktari wa akili, wanasaikolojia na wanasosholojia, wanaotumia mbinu mbalimbali, hasa kutazama na kuuliza maswali. Dawa zinatolewa kadiri ya maagizo ya madaktari hao.
Ugonjwa wa Alzheimer
Dalili za kwanza mara nyingi uhusishwa kimakosa kama zinazotokana na kuzeeka au fadhaa. Upimwaji wa kina wa kinyurosaikolojia unaweza kufichua matatizo madogo madogo ya utambuzi wa mambo hadi miaka minane kabla ya mtu kutimiza vigezo vya kliniki kwa ajili ya utambuzi wa Alzeima. Dalili hizi za mapema zinaweza kuathiri shughuli tata zaidi za maisha ya kila siku. Upungufu unaoonekana kwa urahisi sana ni kupoteza kwa kumbukumbu ya mambo, ambayo hujitokeza kama ugumu wa kukumbuka mambo msingi yaliyosomwa hivi karibuni na kukosa uwezo wa kupata habari mpya.
Kujiua
Hata hivyo, inaaminiwa kuwa ugonjwa wa akili au woga mkuu wa kuteseka hupunguza jukumu la mtu anayejiua.
Ugonjwa wa Kuhara
Ugonjwa wa kuhara (uliojulikana kama umwagaji wa damu au umwagaji hatari wa damu ) ni maradhi yanayotokana na machafuko ya maini, hasa matumbo ambayo inasababisha kuhara ambapo kuna kamasi na / au damu katika kinyesi. [2] Bila kutibiwa ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo.
Ugonjwa wa Alzheimer
Ugonjwa wa Alzeima (pia hujulikana kama Udhaifu wa Kiakili utokanao na uzee wa aina ya Alzeima, Kusawijika wa Kimsingi wa Kudhoofika wa Kiakili, au Alzeima tu) ni aina ya kawaida sana ya shida ya akili. Huu ugonjwa usiotibika, wa kusawijika na unaoua, ulielezewa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa magonjwa ya kiakili na ya mfumo wa neva Alois Alzheimer katika mwaka wa 1906 na ukapewa jina la mtaalamu huyo. Kwa jumla, huwa unatambuliwa kwa watu walio na zaidi ya umri wa miaka 65, ingawa kuna Alzeima ya nadra inayoanza mapema. Katika mwaka wa 2006, kulikuwa na wagonjwa kote duniani. Alzeima inakadiriwa kuwa itakuwa inaathiri mtu 1 kati ya watu 85 kote duniani kufikia mwaka wa 2050.
Dawa za mfadhaiko
Athari za SSRIs ni pamoja na:
kichefuchefu, kuendesha, fadhaa, kuumwa na kichwa. Athari kwa ngono pia ni kawaida kwa SSRI, kama vile kupotea kwa hamu ya kufanya mapenzi, kushindwa kufikia mshindo na shida ya kusimika. Dalili za ugonjwa wa serotonini pia ni hali inayoleta wasiwasi inayohusishwa na matumizi ya SSRI. Usimamizi wa Vyakula na Dawa unahitaji SSRI zote ziweke onyo la Pakiti Nyeusi (Black Box), inayosema kuwa zinaongeza mara dufu kiwango cha kujiua (kutoka 2 kati ya 1000 hadi 4 kati ya 1000) kwa watoto na vijana. Hatari iliyoongezeka kwa kutaka kujiua na tabia ya kujiua kati ya watu wazima chini ya umri wa miaka 25 ambayo yanaonekana kwa kuonekana kwa watoto na vijana.
Homa ya ini
Ugonjwa huu unasababishwa mara nyingi na virusi. Lakini inatokea pia baada ya ini kupata madhara kutokana na sumu mbalimbali, hasa pombe, madawa fulani na mimea), maambukizi mengine na magonjwa ya kingamwili.
Skizofrenia
Mtaalamu wa magonjwa ya akili, Kurt Schneider, (aliyezaliwa mwaka wa 1887 na kufariki mwaka wa 1967) aliorodhesha dalili mbalimbali ambazo aliamini ziliwezesha kutofautisha skizofrenia na magonjwa mengine makubwa ya kiakili. Dalili hizi hujulikana kama dalili za kiwango cha kwanza, nazo ni pamoja na imani kuwa kuna nguvu za nje zinazoongoza mtu, kutia au kutoa mawazo katika akili ya mtu au kuwasambazia watu wenginefikira za mtu. Dalili hizi pia huhusisha kusikia sauti zisizokuwepo zinazosema kuhusu fikira au matendo ya mtu au pia kuzungumza na sauti zisizokuwepo. Dalili hizi za kiwango cha kwanza zimechangia kigezo cha hivi sasa cha kutambua iwapo mtu ana skizofrenia. Hata hivyo, kuna swali, iwapo uwepo au ukosefu wa dalili hizi kwa kweli unaweza kutabiri iwapo mtu ana au hana hali hii. Uhakiki wa utafiti uliofanyika kati ya mwaka wa 1970 na 2005 ulionyesha kuwa utafiti huu haukuthibitisha wala kukanusha madai ya Schneider. Uhakiki huu ulieleza kuwa dalili za kiwango cha kwanza hazifai kutiliwa mkazo sana katika kutambua iwapo mtu ana skizofrenia.
Skizofrenia
Skizofrenia ni kisababishi kikuu cha ulemavu huku ugonjwa mkali wa akili ukiorodheshwa kama ugonjwa wa tatu mkuu unaolemaza.Takriban 3/4 ya watu walio na skizofrenia wana ulemavu endelevu huku wakiwa na dalili zinazorejea kila mara. Baadhi ya wagonjwa hupona kabisa hivyo kuwajibika kikamilifu katika jamii.Watu wengi walio na skizofrenia huishi bila kutegemea wengine ingawa husaidiwa na jamii.Katika watu walio na dalili za maradhi ya kwanza ya magonjwa ya akili, asilimia 42 yao huwa na matokeo bora ya muda mrefu. Asilia 35 ya watu huwa na matokeo ya kisaidizi. Asilimia 35 ya watu hawa huwa na matokeo yasiyo bora.Matokeo ya skizofrenia huonekana bora katika nchi zilizoendelea kuliko nchi zinazoendelea,ingawa dhana hii imekosolewa.
Unyogovu
Dalili ya kutoelewa na kutotambua mambo huonekana katika wazee wenye unyogofu lakini inaweza pia kuwa dalili ya mwanzo ya maradhi ya akili yanayoletwa na umri mkubwa (dementing disorder), kama vile ugonjwa wa Alzheimers.
Ulevi
Kutokea-kuwili kwa mvurugiko wa mfadhaiko na ulevi umeshugulikiiwa kwa mapana. Miongoni mwa walio na hali ya komobidi; tofauti hubainishwa kwa kawaida kati ya mfadhaiko wa akili unaotokana na kuacha pombe ("Kutokana na vileweshaji"), na matukio ya msongangamano wa akili ya kimsingi na yasiyoondoshwa na kuacha ulevi(matukio "huru"). Matumizi ya ziada ya dawa nyinginezo huweza kuzidisha hatari ya unyogovu.
Kizunguzungu
Hii ni orodha ndogo kwa sababu kizunguzungu ni dalili ya kawaida kwa dalili za magonjwa mengi Hata hivyo, vipengele vya kawaida vinaweza kuhahinishw kama ifuatavyo: 40% vestiburi ya pembeni inayofanya kazi vibaya, 10%jeraha kwenye mfumo mkuu wa fahamu, 15% ugonjwa wa akili, 25% kuzirai / kukosa msawazo, na 10%kizunguzungu kisicho lasimi. Hali ya matibabu ambayo mara nyingi ina'kizunguzungu' kama dalili ni pamoja na:
Unene wa kupindukia
Katikia kiwango cha mtu binafsi, ujumlisho wa kula chakula kinachotoa nguvu na kutofanya mazoezi ya kimwili hudhaniwa kusababisha visa vingi zaidi vya unene wa kupindukia.Matukio machache sana husababishwa hasa na jeni, sababu za kimatibabu au ugonjwa wa akili. Kinyume na matarajio, inakisiwa kuwa viwango vya unene wa kupindukia vinavyoongezeka katika jamii vinasababishwa na urahisi wa kupata chakula kinachovutia,ongezeko la kutegemea gari na uzalishaji wa bidhaa kwa kutumia mitambo.
Unyogovu
Ugonjwa wa kurekebishwa akili (kwa Kiingereza: Adjustment disorder) ukiambatana na hisia ya kukata tamaa au unyogovu hutokea kama usumbufu wa kisaikolojia unaotokana na tukio linalotambulika au jambo linaloleta dhiki, ambapo husababisha dalili za mhemko au tabia ambazo ni muhimu lakini hazifikii vigezo vinavyohitajika ili kutambulika kama unyogovu mkubwa wa mhemko.
Tawahudi
Watu walio na ugonjwa wa akili hudhihirisha aina mbalimbali ya tabia radidi au tabia finyu, ambayo Mizani ya Tabia Radidi-Iliyorekebishwa (RBS-R) inainisha kama ifuatavyo.
Hakuna tabia moja radidi au maumivu ya kujisabishia yanayoonekana kuwa mahsusi kwa walio na ugonjwa wa akili, lakini ni ugonjwa wa akili unaoonekana kuwa na mfumo wa ongezeko na ushadidi wa matukio ya tabia hizi.
Dawa za mfadhaiko
"Vizuia magonjwa ya akili" kama vile risperidoni (Risperdal), olanzapini (Zyprexa), na kwetiapini (Seroqueli) yanaagizwa kama vidhibiti halihisi ya moyo na kwa kutibu wasiwasi. Matumizi yao kama vidhibiti halihisi ya moyo ni jambo la hivi karibuni, na limeibua utata kati ya wagonjwa wengine. Vizuia magonjwa ya akili, viwe ni vya kawaida au visokawaida vinaweza pia kuagizwa ili kukuza dawamfadhaiko, kuongeza ukolezi kwenye damu wa dawa nyingine, au kupunguza dalili za kichaa au za wazimu ambazo mara nyingi huandamana na mfadhaiko wa kimawazo. Hata hivyo, vinaweza kusababisha madhara makubwa, hasa vikichukuliwa kwa vipimo vya juu. Madhara ni pamoja na Kiwaa,mkazoghafla wa misuli, kutotulia, kutoweza kusongeza viungo kwenye dalili zinazoonekana polepole, na kuongezeka kwa uzito.
Pumu
Ugonjwa huu husababishwa na mchanganyiko wa mwingiliano mgumu na usioeleweka kikamilifu wa kimazingira na kijenetiki. Masuala haya huathiri ukali wake na matokeo yake baada ya matibabu. Inaaminika kuwa ongezeko la hivi karibuni la ugonjwa huu unasababishwa na kubadilika kwa masuala ya kiepijenetiki (kuridhika kando na yanayohusiana na Mfuatano wa DNA) na kubadilika kwa mazingira ya kuishi.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Watoto wengi wanaweza kulemaa, hali inayoweza kusababishwa na kuhadhiriwa kwa mfumo wa neva, ikiwa ni pamoja na [[uziwi unaotokana na kuhadhiriwa kwa neva]], [[kifafa]], [[kutoweza kujifunza kutokana na ulemavu|kujifunza]] na matatizo ya kimwenendo, na pia upungufu wa kiutambuzi. Mambo haya hutokea katika asilimia 15 ya watu wanaoendelea kuishi. Baadhi ya visa vya uziwi yanaweza kutibika..Katika watu wazima, asilimia 66 ya matukio yote huisha bila ya kuwa na ulemavu. Matatizo makuu ni [[uziwi]] (katika asilimia 14) na [[ulemavu wa kukua|ulemavu wa kiutambuzi]] (katika asilimia 10).
Ulemavu
Ulemavu wa kiakili unatokea kwa viwango tofauti sana. Mara nyingi hautambuliki hadi mtoto anapoingia shule na huko anachelewa kujifunza. Hata hapo ni lazima kutofautisha kama tatizo ni ulemavu wa akili au ulemavu wa kujifunza tu. Wengine wanaishia kiwango cha elimu kinacholingana na uwezo wa mtoto wa wastani mwenye miaka 9-12 na wanaweza kujifunza kazi inayowawezesha kudumisha maisha yao wakiwa watu wazima.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Inflamesheni ya kiwango cha juu inayotokea katika nafasi ya araknoidi na pia wakati wa meninjitisi haisababishwi moja kwa moja na maambukizi ya kibakteria ila inaweza kusababishwa na mwitikio wa mfumo wa kingamwilikwenye kiingilizi cha bakteria katikamfumo mkuu wa neva . Kipengele cha utando wa seliza bakteria kinapotambuliwa na seli za ubongo zenye kinga ([[astrosaiti[[na [[mikrojilia[[, seli hizi hujibiza kwa kuzalisha viwango vikubwa vya [[saitokini[[, vipatanishi vinavyofanana na homoni ambazo hubadilisha seli zingine zenye kinga na kuchochea tishu zingine ili kuhusika katika mwitikio wa kinga. Kidhibiti damu ubongoni huwa chenye kupenyeka zaidi, hivyo kupelekea [[edema ya ubongo#Edema ya Ubongo ya kivasojeni|Edema ya Ubongo ya "kivasojeni"]] (kuvimba kwa ubongo kufuatia kuvuja kwa kiowevu kutoka katika mishipa ya damu). Idadi kubwa ya [[seli nyeupe za damu]] huingia katika KMN, hivyo kusababisha inflamesheni ya meninjesi na kisha kupelekea [[Edema ya ubongo#Edema ya ubongo ya kati ya tishu|edema ya "kati ya tishu"]] (kufura kufuatia kiowevu kuwa kati ya seli). Isitoshe, pembezo za mishipa ya damu zenyewe hufura (vasuliti ya ubongo), hali inayopelekea upungufu wa mtiririko wa damu na aina ya tatu ya edema, [[Edema ya ubongo#Edema sititoksiki ya ubongo|edema "sitotoksiki]]. Aina hizi tatu za edema ya ubongo hupelekea ongezeko la [[shinikizo la ndani ya fuvu]]; pamoja na shinikizo lililoshuka la damu, ambalo mara nyingi hupatikana katika [[Makali (ya kimatibabu) |maambukizi makali]], kumaanisha kuwa ni vigumu zaidi kwa damu kuingia katika ubongo, hivyo[[seli za ubongo]] hukoseshwa oksijeni hivyo kupata [[apoptosi]] ([[kufa kwa seli kimpangilio|kufa kwa seli]]).
Mkimbizi
Utafiti mwingi wa aina hii unaashiria matatizo sawa. Utafiti mmoja wa kimeta ulifanywa na idara ya Elimunafsia ya magonjwa ya akili yasiyokuwa ya kawaida ya Chuo Kikuu cha Oxford katika Hospitali ya Warneford nchini Uingereza. Utafiti ishirini tofauti ulichunguzwa, na kutoa matokeo ya wakimbizi wazima 6,743 kutoka nchi saba. Katika utafiti mkubwa zaidi, 9% walipatikana kuwa na ugonjwa unaotokana na kukabiliana na shida nyingi na 5% na unyogovu mkuu, pamoja na ushahidi wa kinafsia wa kuwa na maradhi zaidi ya moja. Utafiti tano mbalimbali wa watoto wakimbizi 260 kutoka nchi tatu kulionyesha kuwepo kwa ugonjwa unaotokana na kukabiliana na shida nyingi kwa kiwango cha 11%.
Skizofrenia
Matibabu hasa ni kwa kutumia dawa ili kupunguza dalili kuu. Dawa hizi husitisha nyendo katika sehemu za ubongo zinazochakata kemikali inayoitwa dopamine. (Baadhi ya dawa hizi pia husitisha shughuli katika sehemu ambazo huchakata kemikali inayoitwa serotonin.) Matibabu ambayo pia ni muhimu ni pamoja na therapi ya kiakili, usaidizi katika kutafuta na kudumisha kazi na pia marekebisho ya kimahusiano. Katika matukio makubwa ambapo kuna hatari kwa mtu binafsi na watu wengine, mtu anaweza kuhitaji kulazwa hospitalini. Hatua hii inaweza kuchukuliwa kwa idhini au bila idhini ya mtu huyu. Hata hivyo, matukio ya kulazwa hospitalini siku hizi yamepunguka na kuwa nadra ikilinganishwa na hapo awali.
Tawahudi
Tawahudi ni maradhi ya ukuaji wa neva yaliyo na ugeugeu mwingi sanaambayo huonekana kwanza wakati wa ukembe au utoto, na kijumla hufuatavyo mkondo fulani bila kupungua. Dalili za kuonekana huanza polepole baada ya umri wa miezi sita, huwa dhahiri katika umri wa miaka miwili au mitatu, na aghalabu huendelea hadi utu uzima, ingawa mara nyingi katika kiwango kilichopungua zaidi. Haitambuliki kwa dalili moja tu, bali kwa sifa bainifu tatu za dalili: udhaifu katika mahusiano ya kijamii; udhaifu katika mawasiliano, hamu finyu ya mambo na tabia ya kujirudiarudia. Vipengele vingine, kama vile ulaji usio wa kawaida, vinatokea pia mara nyingi lakini si muhimu kwa ajili ya uaguzi. Dalili za mtu mwenye tawahudi hutokea katika jamii kijumla na huonekana hajihusishi sana, bila utenganisho wa sifa za kawaida na za kiambukizi.
Ubongo
Kuelewa uhusiano kati ya ubongo na akili ni changamoto inayotatiza kifalsafa na kisayansi. Ushahidi wa kisayansi wa moja kwa moja kwamba kuna uhusiano kati ya kiungo ubongo na akili ni kiwango cha athari kinachojidhihirisha baada ya ubongo kubadilishwa, kama vile maumivi ya ubongo yanayosababisha kiwewe na matumizi ya madawa yanayoathiri ubongo.
Unene wa kupindukia
Maradhi mengine ya mwili na akili na dawa za kifamasia zinazotumiwa kuyatibu zinaweza kuongeza hatari ya unene wa kupindukia. Maradhi yanayoongeza hatari ya unene huo ni sindromu kadhaa za kijenetikia zisizo za kawaida (zilizoorodheshwa hapo juu) na aidha magonjwa mengine ya kuzaliwa nayo au ya kujitokeza baada ya kuzaliwa: uhipothiroidi, Sindromu ya Cushing, kukosa homoni ya kukua, na matatizo ya kula: matatizo ya kula yatokanayo na ulevi na sindromu ya kula usiku..Hata hivyo, unene wa kupindukia hauchukuliwi kuwa tatizo la kiakili na kwa hiyo haujaorodheshwa katika Mwongozo wa Utambuzi na Takwimu za Maradhi ya Akili (DSM-IVR) kama maradhi ya akili. Hatari ya uzito wa kupita kiasi na unene wa kupindukia iko juu kwa wagonjwa walio na maradhi ya akili kuliko kwa watu ambao hawana maradhi ya akili.
Ulevi
Madaktari wa akili John I. Nurnberger, Jr, na Laura Jean Bierut wanadai kwamba ulevi hauna sababu moja mahususi-ikiwa ni pamoja na maumbile-lakini jeni huwa na jukumu muhimu "kwa kuathiri michakato ya ndani ya mwili na ubongo ambayo huingiliana na na tajriba ya mtu binafsi ya maisha na kusababisha kinga au kuugua ". Pia waliripoti kuwa chini ya dazeni-ya jeni zinazohusishwa na ulevi zimetambuliwa, lakini nyinginezo zaidi zangojea kugunduliwa.
Dawa za mfadhaiko
Dawamfadhaiko ni dawa za ugonjwa wa akili zinazotumika kupunguza mivurugo ya halihisi ya moyo, kama vile mfadhaiko mkubwa na ukataji tamaa na hali ya wasiwasi kama vile woga wa kuingiliana na watu. Dawa kama vile vizuia oksidesi vya monoamini(MAOIs), dawa dhidi ya mfadhaiko aina ya trisaikliki (TCAs), dawa dhidi ya mfadhaiko aina ya tetrasaikliki (TeCAs), vizuizi vya uchukuzi wa serotonini kinachochagua (SSRIs), na vizuizi vya uchukuzi wa serotonini-norepinefrini(SNRIs) ndizo zinazohusishwa kwa kawaida na neno hilo. Dawa hizi ni mojawapo kati ya zile ambazo kwa kawaida huagizwa na wataalamu wa magonjwa ya akili na madaktari wengine, na ufanifu pamoja na athari zao ni mada ya tafiti nyingi na madai mengi yanayoshindana. Dawa nyingi husababisha athari za dawamfadhaiko, lakini vikwazo kuhusu matumizi yao yameleta utata unaosababishwa na matumizi yao kwa kutibu maradhi mengine mbali na yale yaliyokusudiwa hatari, licha ya madai kuwa yana ufanisi wa kiwango cha juu.
Ugonjwa wa Parkinson
Haijulikani haswa kiini cha ugonjwa huu kutokea lakini yakisiwa kwamba hurithiwa kutoka kwa kizazi hadi kingine. Sababu za kimazingira huweza pia kuchangia ugonjwa huu; kwa mfano yasemekana kwamba wanaofanya kazi za kupuliza kemikali kwa mimea huenda wakaupata kwa urahisi. Wanaume huwa kwa hatari kubwa kuupata ugonjwa huu kuliko wanawake.
Stephen Hawking
Ana ugonjwa wa chembe za neva unaohusiana na ulemavu wa akili unaosababisha mtu kuwa na shida ya kusoma na kuandika ("Dyslexia" kwa Kiingereza), na kwa sababu hiyo hawezi kutembea au kuzungumza vizuri. Ugonjwa huo ulizidi hata kuwa karibu kabisa na kupooza. Alitumia gurudumu kusonga, na kompyuta ya Intel ili kuzungumza.
Uvimbe wa sikio
Kisababishi cha AOM kinahusiana na anatomia ya utotoni na utendakazi wa kingamwili. Bakteria au virusivinaweza kuhusishwa. Vipengele vya hatari vinahusisha: kuhatarishwa kwa moshi, utumiaji vitulizaji, na kutembelea vituo vya utunzaji. Hali hutokea mara nyingi katika watu ambao ni Wamarekani Asilia au walio na Dalili za Down. OME mara nyingi hutokea kufuatia AOM lakini pia inaweza kuhusishwa na maambukizi ya sehemu ya juu ya njia ya pumzi yanayosababishwa na virusi, vitu vinavyowasha kama vile moshi, au mzio. Kuchunguza kiwambo cha sikio ni hatua muhimu katika utambuzi sahihi. Dalili za AOM ni pamoja nakuvimba au ukosefu wa mwendo wa utando wa kiwambo kutokana na kipenga cha hewa. Mchozo mpya usiohusiana na uvimbe wa sehemu ya nje ya sikio pia ni dalili ya uwepo wa ugonjwa huu.
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Dalili za mfumo wa viungo vya mkojo zinakosekana mara nyingi katika uzee.Wakati mwingine, dalili pekee ufukunyungu (kutoweza kujizuia kukojoa) mabadiliko katika hali ya kiakili, au uchovu. Dalili ya kwanza katika watu wazee ni sepsisi, ambayo ni maambukizi ya damu Utambuzi unaweza kutatizika kwa sababu watu wengi wazee wana ufukunyungu au wana dimenshia wana (hali lemavu ya kiakili).
Homa ya ndengi
Homa ya dengi husababishwa na virusi vya dengi. Katika mfumo wa sayansi unaotoa majina na kuainisha virusi, virusi vya dengi viko katika familia ya "Flaviviridae" na jenasi "Flavivirus". Virusi vingine pia viko katika familia hii na husababisha ugonjwa kwa wanadamu. Kwa mfano virusi vya, homa ya majano West Nile virus, virusi vya ensefalitisi vya St. Louis, virusi vya ensefalitisi vya Japanese, kupe-virusi vya mifupa vya ensefalitisi, virusi vya ugonjwa wa Kyasanur forest, na virusi vya Omsk visababishavyo joto jingi mwilini na kuvuja kwa damu vyote ni vya familia"Flaviviridae".. Vingi vya virusi hivi huenezwa na mbu au kupe.
Sklerosisi ya sehemu nyingi
Ushahidi wa virusi kama kisababishi ni kuwepo kwa kanda za oligokloni kwenye ubongo na kiowevu cha ubongo na uti wa mgongo kwa watu wengi walio na sklerosisi ya sehemu nyingi, uhusiano wa virusi kadhaa na uondolewaji wa mielini uvimbe wa ubongo na uti wa mgongo kwa binadamu, na uondolewaji wa mielini kwa wanyama unaotokana na maambukizi fulani ya virusi. Virusi vya hepesi ya binadamu ni kikundi cha virusi kinachoweza kusababisha. Watu ambao hawajawahi kuambukizwa na virusi vya Epstein-Barr wamo katika hatari ndogo ya kupata sklerosisi ya sehemu nyingi ilhali walioambukizwa wakiwa vijana wamo katika hatari kubwa kuliko waliopata wakiwa wadogo. Ingawa wengine huchukulia kuwa hii huenda kinyume na nadharia tete ya usafi , hasa kwa kuwa pengine wasioambukizwa wamekuzwa katika mazingira safi, wengine wanaamini kuwa hakuna utata kwa sababu ni kutangamana kwa kwanza na virusi visababishi baadaye maishani kunakosababisha ugonjwa huu. Magonjwa mengine ambayo yanaweza kuhusishwa ni ukambi, matumbwitumbwi na rubela.
Kidingapopo
Kidingapopo kwa Kiingereza (Dengue) ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi vya kidingapopo. Watu hupata virusi vya kidingapopo kutoka kwa mbu. Homa ya kidingapopo pia inaitwa homa ya kukatika mifupa, kwa sababu inaweza kusababisha maumivu mengi ambayo watu huhisi kama mifupa inataka kuvunjika.
Ugonjwa wa akili
Ugonjwa wa akili ni tabia ya kuwaza na kutenda namna ambayo ama inasababisha mateso ama walau haifai kukabili maisha halisi. Namna hiyo inaweza kuwa ya kudumu, au kujitokeza mara moja tu au kwa kwikwi au kurudi tena baada ya kuonekana imekwisha.
Tatizo la Kupepesuka lenye Ukosefu wa Umakinifu
Asilimia 2 - 5 ya watu wazima wana TKUU. Karibu 2/3 ya watoto wenye TKUU huendelea kupata hali hii katika utu uzima. Katika watu wote wanaoendelea kudhihirisha dalili, takriban asilimia 25 hupata tatizo kamili na asilimia 75 hupona 'kwa kiwano fulani. Watu wengi wazima hawatibiwi. Wengi wao huwa na maisha yasiyo na mpangilio na hutumia pombe na dawa zisizoagizwa na wahudumu kama mbinu za kujikimu. Matatizo mengine hujumuisha matatizo ya mahusiano, kazi na viwango vya juu vya shughuli za kigaidi. Matatizo ya afya ya kiakili yanayohusishwa hujumuisha: mfadhaiko, tatizo la wasiwasi naulemavu wa kujifunza.Baadhi ya dalili za TKUU katika watu wazima hutofautiana na dalili zinazodhihirika katika watoto. Huku watoto wenye TKUU wakiweza kupanda na kukimbia kwingi, watu wazima wanaweza kuhisi ugumu wa kutulia, au kuzungumza sana wanapohusiana na wengine. Watu wazima wanaweza kuanzisha mahusiano kwa ghafla, kuonyesha tabia ya kutafuta uchangamfu na kukasirika haraka. Tabia ya kutawaliwa kama vile matumizi ya dawa za kulevya na kucheza kamari hufanyika mara nyingi. Vigezo vya DSM-IV vimekosolewa kwa kutokuwa mwafaka kwa watu wazima; kwani watu wanaoonyesha dalili tofauti wanaweza kudai kuwa walipita kiwango cha utambuzi.
Amfetamini
Matumizi mabaya ya amfetamini yanaweza kusababisha kichaa kinachosababishwa na kichangamsha ambacho kinaweza kudhihirika kupitia matatizo kadhaa ya kichaa (yaani, wazimu, ndoto, majinuni). Ukali na muda wa dalili hizi zinaweza kutofautiana, lakini tofauti na matatizo ya kweli ya kichaa (yaani dhiki), kichaa kinachosababishwa na vichangamsha hakichukuliwi kuwa cha kudumu na hatimaye kitatatuka baada ya kuwacha matumizi ya dawa.
Jongo
Asilimia 12 ya visababishi vyote vya jongo hutokana na lishe. Unywaji pombe, vinywaji vyenye sukari nyingi ya kifraktosi, nyama na chakula cha baharini kinaweza kuchangia kuwepo kwa ugonjwa huu. Visababisha vingine ni pamoja na majeraha ya mwili na upasuaji. Utafiti wa hivi karibuni umefutilia mbali imani kuhusu vipengele vya lishe ambavyo kwa wakati mmoja viliaminiwa kusababisha ugonjwa huu. Utumiaji wa mboga iliyo napurini(k.v., maharagwe, mbaazi, dengu, na mchicha), na protini kwa jumla haiwezi kuchangia kuwepo kwa jongo. Utumiaji wa kahawa, vitamini C, na vyakula vya asili ya maziwa pamoja na kufanya mazoezi ya mwili yameonekana kupunguza hatari kupata ugonjwa huu. Hii inaminiwa kuwa ni kwa sababu ya uwezo wake wa kupunguza kupinga insulini.
Skizofrenia
Bangi inahusishwa na ongezeko la hatari ya kuwa na ugonjwa mkuu wa akili kulingana na jinsi mtu alivyoitumia dawa hii mara nyingi. Kutumia bangi kila mara kumehusishwa na hatari ya mara mbili ya kupata ugonjwa mkuu wa akili na skizofrenia. Hata hivyo, kisababishi cha uhusiano huu kimetiliwa shaka na hivyo kukumbwa na utata.Madawa ya kulevya, na kwa kiwango kidogo pombe, yanaweza kupelekea dalili zinazojitokeza kama skizofrenia.Utumizi wa tumbako hauonekani kusababisha skizofrenia. Hata hivyo, watu walio na skizofrenia, kama kikundi, hutumia tumbako kwa kiwango cha juu sana kuliko idadi ya kijumla ya watu.
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Kuna ushahidi wa kutosha wa kisayansi kwamba moshi usiokuwa moja kwa moja husababisha magonjwa sawa kama sigara inayovutwa moja kwa moja, ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa moyo na mishipa, mapafu, na ugonjwa wa upumuaji [12] [13] [14] Magonjwa haya ni kama:Utafiti wa 2004 na Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Saratani ya Shirika la Afya Duniani lilitamatisha kuwa wasiovuta sigara wamehatarishwa na kasinojeni sawa za kusababisha kansa kama wale wanaovuta. Moshi wa kando una zaidi ya kemikali 4,000, ikiwa ni pamoja na kasinojeni 69 zinazojulikana. Wasiwasi maalum ni polinyukilia hidrokaboni zenye kunukia, N-naitrosamini maalum za tumbaku na amaini zenye kunukia , kama vile 4-Aminobiphenyl, ambayo imejulikana kuwa yenye kusababisha kansa. Moshi wa moja kwa moja, moshi wa kando, na moshi wa sigara unaopumuliwa bila hiari na mtu asiyevuta sigara una vipengele sawa, hata hivyo ukolezi wake unatofautiana kulingana na aina ya moshi. [105] Kasinojeni kadhaa zenye nguvu zimeonyeshwa na 'makampuni ya tumbaku yenyewe kupitia utafiti kuwa sasa wa viwango vya juu katika moshi wa kando kuliko katika moshi tawala. [107]
Libido
Unapokuwa na shida za kisaikolojia kama vile huzuni, wasiwasi au jambo linalokusumbua kiakili, basi uchu wako wa ngono pia utakwenda chini.
Skizofrenia
Matibabu ya kimsingi ya skizofrenia ni yale ya kukabiliana na dalili kali za kiakili. Matibabu haya mara nyingi hufanyika sambamba na usaidizi wa kiakili na kijamii.Iwapo mgonjwa ana maradhi makali ya ugonjwa huu, anaweza kulazwa hospitalini, aidha kwa idhini yake (au, iwapo ni halali, bila idhini yake). Wagonjwa hawajakuwa wakilazwa hospitalini tangu miaka ya 1950, ingawa wangali wanalazwa.Huduma saidizi za kijamii, ikiwemo huduma ya vituo vidogo, ziara za washiriki wa kikundi cha kijamii cha afya ya kiakili, ajira saidizi, na vikundi saidizi hutumika mara nyingi. Sehemu fulani ya ushahidi inaonyesha kuwa mazoezi ya mwili ya kila mara huboresha afya ya kimwili na kiakili ya wagonjwa wa skizofrenia.
Ugonjwa wa malale
Ugonjwa wa malale (au malale kwa kifupi) ni maradhi yanayosababishwa na vidusia vinavyoambukiza binadamu na mamalia wengine. Vidusia hivi ni wana wa jenasi "Trypanosoma" kwa Kilatini. Spishi inayoambukiza binadamu ni "Trypanosoma brucei" ambaye ana nsususpishi mbili: "T. b. gambiense" (T.b.g.) na "T. b. rhodesiense" (T.b.r.). Malale ya ng'ombe au nagana yasababishwa na "T. brucei" na "T. vivax".
Tawahudi
Wazazi kawaida hugundua ishara katika miaka miwili ya kwanza ya maisha ya mtoto wao. Dalili hizo kwa kawaida huendelea hatua kwa hatua, lakini baadhi ya watoto wenye ugonjwa wa akili hukua kwa kawaida kijumla kabla ya ukuaji kubadilika. Ingawa mwingilio wa mapema wa kitabia au wa kitambuzi unaweza kuwasaidia watoto wenye ugonjwa wa akili kuweza kujuhimili, kupata ujuzi wa kijamii, na mawasiliano, hakuna tiba inayojulikana. Si watoto wengi wenye tawahudi huishi kwa kujitegemea wanapofikia utu uzima, ingawa baadhi huwa wafanisi. Kumeibuka desturi ya tawahudi, huku watu wengine wakitafuta matibabu na wengine wakiamini tawahudi lazima ukubalike kuwa utofauti, si ugonjwa.
Saikolojia ya Kimatibabu
Mbinu zinazotumika pia ni tofauti kulingana na idadi ya watu watakaokuwa wakitumukiwa pamoja na mazingira na hali ya tatizo. Tiba itakuwa tofauti sana kati, tuseme, mtoto aliyeteseka, mtu mzima mwenye kufadhaika lakini mwenye utendajikazi mzuri, kundi la watu wanaopata nafuu kutokana na utegemezi wa dutu, na mfungwa anayeugua wazimu. Mambo mengine yanayokuwa na majukumu muhimu katika mchakato wa tiba kwa shida ya akili ni pamoja na mazingira, utamaduni, umri, utendajikazi wa utambuzi, motisha, na Muda (yaani mfupi au mrefu matibabu).
Athari za muda mrefu za pombe
Tafiti zimeonyesha kwamba utegemezi wa pombe unahusiana moja kwa moja na tamaa na mwasho. Utafiti mwingine umeonyesha kuwa matumizi ya pombe ni kigezo muhimu cha kumwelekeza mtu katika tabia zisizoambatana na maadili ya jamii kwa watoto. Unyogovu, wasiwasi na hofu ni matatizo ya kawaida yaliyoripotiwa na watu wanaotegemea pombe . Ulevi huhusishwa na upungukaji wa kutenda katika mifanyiko ya ubongo ambayo huwajibikia mchakato wa kihisia (kwa "mfano" amigdala na hipokampusi). Ushahidi kwamba matatizo ya afya ya akili mara nyingi hutokana na matumizi mabaya ya pombe kuvuruga kemikali za neva za ubongo hudihirika kupitia kuimarika au upotevu wa dalili ambako hutokea baada ya muda mrefu bila kutumia pombe, ingawa matatizo yanaweza kuwa kuzidi katika kipindi cha awali baada ya kujionda katika pombe na kupona. Tatizo la akili (saikosi) ni matokeo ya kiwango cha pili ya hali nyingi zinazohusiana na pombe ikiwa ni pamoja na madhara makali ya sumu na kujitoa baada ya matumizi ya muda mrefu. Matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kusababisha dalili za namna ya tatizo la akili kuibuka, zaidi ya ilivyo na dawa nyingine za matumizi mabaya. Matumizi mabaya ya pombe yameonyeshwa kusababisha ongezeko la 800% ya hatari ya tatizo la akili(saikosi) kwa wanaume, na ongezeko la 300% la hatari ya tatizo la sikosi kwa wanawake,ambazo hazihusiani na matatizo ya akili kabla ya yaliyopo kwa sasa. Hii ni kubwa zaidi kuliko ongezeko la hatari ya ugonjwa wa akili unaonekana kutokana na bangi ambayo hufanya matumizi mabaya ya pombe kuwa chanzo kikubwa sana cha matatizo ya akili. Maono-njozi kwa wingina / au ya udanganyifu wa akili ni kawaida sasa wakati mgonjwa amelewa au kujiondoa kutoka ulevi kwa siku za karibuni.
Saikolojia ya Kimatibabu
Kufikia miaka ya 1960, matibabu ya shida ya akili yalikuwa yamejumuishwa ndani ya saikolojia ya kimatibabu, lakini kwa wengi mfumo wa elimu ya Ph.D. haukutoa mafunzo muhimu kwa wale waliopende katika utendaji badala ya utafiti. Kulikuwa na hoja iliyokuwa ikienea ikisema fani ya saikolojia nchini Marekani ilikuwa imekua kwa kiwango kilichoruhudu mafunzo rasmi katika huduma ya kimatibabu. Dhana ya shahada ya utekelezaji ilijadiliwa katika 1965 na kupata kibali cha kiasi kwa ajili ya mpango wa majaribio katika Chuo Kikuu cha Illinois iliyokuwa ianze mwaka wa 1968. Programu nyingine kadhaa sawia na hiyo zilianzishwa baada kidogo, na mnamo 1973, katika Mkutano wa pazia katika Mafunzo ya Kitaalamu katika Saikolojia, Mfumo wa Madaktari Watekelezi wa Saikolojia ya Kimatibabu "Mfumo wa Pazia-Iliyosababisha" Daktari wa Saikolojia (Psy.D.) shahada ilitambuliwa. Ingawa mafunzo yangeendelea kuhusisha ujuzi wa utafiti na ufahamu wa kisayansi wa saikolojia, dhamira ilikuwa kuzalisha wataalamu sawa kimafunzo, sawa na mipango katika dawa, udaktari wa meno, na sheria. Programu ya kwanza iliyopangwa kulingana na kielelezo cha Psy.D. ulioanzishwa katika Chuo Kikuu cha Rutgers. Leo, karibu nusu ya wanafunzi wote wa Marekani wa mafunzo ya uzamili wamejisajili katika saikolojia ya kimatibabu ya programu za Psy.D.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Meninjitisi ya kibakteria inayorejea inaweza kusababishwa na ulemavu wa muda mrefu wa kimaumbile, ama ya kuzaliwa au ya kupatikana, au kwa matatizo ya mfumo wa kingamwili. Ulemavu wa kimaumbile huwezesha uendeleshaji kati ya mazingira ya nje na mfumo wa neva. Kisababishi cha mara nyingi cha meninjitisi inayorejea ni kuvunjika kwa fuvu, hasa kuvunjika kunakoathiri shina la fuvu au kunakotandaza kuelekea sinasi na piramidi ngumu.Takriban asilimia 59 ya visa vya meninjitisi inayorejea husababishwa na matatizo ya kimaumbile kama hayo, huku asilimia 36 ya matukio haya yakisababishwa na udhaifu wa kingamwili (kama vile ukosefu saidizi, ambao huhatarisha hasa kufuatia meninjitisi ya kimeningokokasi inayorejea), na asilimia 5 ya matukio husababishwa na maambukizi yanayoendelea katika sehemu zinazokaribiana na meninjesi.
Upara
Matatizo ya kisaikolojia kutokana na upara, yakiwepo, kwa kawaida hushamiri zaidi mwanzoni mwa dalili.
Posttraumatic Stress Disorder
Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe (PTSD) ni tatizo la kiakili linaloweza kukua baada ya mtu kuwekwa wazi kwa tukio la kiwewe, kama vile unyanyasaji kijinsia, vita, ajali barabarani, au tishio jingine kwa maisha ya mtu. Dalili zinaweza kuwa mawazo ya wasiwasi, hisia, au ndoto zinazohusiana na matukio hayo, huzuni (dawa) wa huzuni waishara zinazohusiana nakiwewe, jaribio la kuhepa ishara zinazohusiana na kiwewe, mabadiliko ya jinsi mtu hufikiria na huhisi, na kuongezeka kwa kupamba na-au-kutoroka majibu. Dalili hizi hukaa kwa zaidi ya mwezi baada ya tukio. Watoto wadogo wana uwezekano wa chini wa kuonyesha huzuni, lakini badala yake wanaweza kuonyesha kumbukumbu zao kupitia kwa mchezo. Mtu aliye na tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe yupo kwenye hatari ya juu ya kujiia kitanzi kujiumiza kwa makusudi.
Watu wengi ambao wamepitia tukio la kiwewe hawatakuwa na tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe. Watu ambao hupitia kiwewe cha kibinafsi (kwa mfano ubakaji au unyanyasaji wa mtoto) wana uwezekano mkubwa wa kuwa na Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe, ikilinganishwa na watu ambao hupitia kiwewe kisicho chaunyanyasaji, kama vile ajali na majanga ya kiasili. Karibu nusu ya watu huwa na Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe baada ya ubakaji. Watoto wana uwezekano wa chini wa kuwa na Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe baada ya kiwewe, hasa wakiwa na umri wa chini ya miaka 10. Utambuzi unategemea uwepo wa dalili mahususi baada ya tukio la kiwewe.
Kinga inawezekana iwapo tiba inawalenga walio na dalili za mapema lakini si faafu ikitolewa kwa watu wote iwapo dalili zipo au hazipo. Matibabu makuu ya watu walio na Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe ni ushauri na dawa. Baadhi ya aina tofauti za tiba zinaweza kusaidia. Hii inaweza kutokeamoja-kwa-moja au kaika kikundi. Dawa za kumaliza huzuni za aina ya Kuchagua kizuizi cha ufyonyaji upya wa serotonini ndizo dawa za kwanza kwa Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe na huwa na manufaa kwa karibu nusu ya watu. Manufaa haya ni chini kwa walioonekana na tiba. Si wazi iwapo kutumia dawa na tiba pamoja kuna manufaa makubwa. Dawa nyingine hazina ushahidi wa kutosha ili kuunga matumizi yao, na kwa upande wa benzodiazepini, inaweza kuleta matokeo mabaya zaidi.
Karibu 3.5% ya watu wazima Marekani wana Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe kwa mwaka fulani, na 9% ya watu huwa na tatizo hilo kwa wakati fulani maishani mwao. Katika sehemu kubwa ya dunia, viwango kwa wakati fulani kwa mwaka ni kati ya 0.5% na 1%. Viwango vya juu vinaweza kutokea kwa sehemu za vita vya silaha. Hutokea sana kwa wanawake ikilinganishwa na kwa wanaume. Dalili za matatizo ya kiakili yanayohusiana na kiwewe zimewekwa kwenye kumbukumbu kuanzia angalau enzi za Wayunani. Wakati wa Vita vya Dunia hali hii ilikuwa inajulikana kwa istilahi mbalimbali zikiwemo "usumbufu wa kisaikolojia kwa sababu ya vita (shell shock)" na "usumbufu wa kiakili kwa sababu ya kupigana (combat neurosis)". Istilahi "posttraumatic stress disorder (Tatizo la kiakili linalosababisha mawazo baada ya kiwewe)" ilianza kutumika katika miaka ya sabini katika sehemu kubwa kwa sababu ya utambuzi wa wanajeshi wakongwe wa Marekani wa Vita vya Vietnam. Ilitambuliwa rasmi na Muungano wa Madaktari wa Ugonjwa wa kiakili Marekan mwaka wa 1980 katika toleo la tatu la "Mwongozo wa Utambuzi na Takwimu za Matatizo ya Kiakili" (DSM-III).