Je,mji mkuu wa Palestina ni upi?
Yerusalemu
Yerusalemu (mara kwa mara pia Kudisi) (kwa Kiebrania ירושלים, "Yerushalayim", kwa Kiarabu: القدس, "al-Quds") ni mji wa Mashariki ya Kati wenye pande mbili. Kwa upande mmoja ni mji mkuu wa Israel. Kwa upande mwingine Yerusalemu ya mashariki inatazamiwa kuwa mji mkuu wa Palestina, ingawa imetawaliwa na Israel pia tangu 1967. Israel imetangaza tangu mwaka 1980 Yerusalemu yote kuwa mji wake mkuu wa milele, lakini nchi nyingi za dunia hazikubali azimio hilo, hivyo balozi za nchi za kigeni katika Israel ziko nje ya Yerusalemu.
Ukanda wa Gaza
Ukanda wa Gaza ni eneo dogo kwenye mwabao wa Mediteranea ya Mashariki lililopo sehemu ya mamlaka ya Palestina. Lina urefu wa kilomita 40 na upana kati ya 6 km na 14 km. Eneo lote halizidi 360 km². Gaza imepakana na bahari halafu nchi za Israel na Misri. Israel inatenganisha Gaza na maeneo upande wa magharibi ya Yordan yaliyo pia sehemu ya mamlaka ya Palestina.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Baada ya vita kuu ya pili kulikuwa na laki za Wayahudi waliowekwa huru kutoka makambi ya KZ na wengi wao walielekea Palestina. Hapo Serikali ya Uingereza, iliyosita kuamua kama ilitaka kutekeleza ahadi zake kwa Waarabu au kwa Wayahudi, iliomba Umoja wa Mataifa kuamua juu ya hatua zijazo kwa ajili ya Palestina, maana ilikuwa eneo la kudhaminiwa na asili ya mamlaka hii ilikuwa imepita kutoka Shirikisho la Mataifa kwenda Umoja wa Mataifa..
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Kwenye mkutano wa amani wa Paris wa mwaka 1919, ulioandaa Mkataba wa Versailles, mwakilishi wa Waarabu, Faisal bin Hussein bin Ali al-Hashimi, alipatana na mwakilishi wa Wazayuni, Chaim Weizmann, kuwa anakubali uhamisho wa Wayahudi kuja Palestina, na Palestina kuwa eneo la pekee tofauti na Dola la Waarabu ambayo Faisal alilenga kujenga Uarabuni pamoja na Syria na Irak. Haki za wakazi Waarabu zilitakiwa kulindwa na maendeleo ya pamoja kati ya wakazi Waarabu na Wayahudi kujengwa. Lakini Uingereza na Ufaransa waliendelea kugawa Mashariki ya Kati, hivyo Waarabu wengi hawakusikia ya kwamba mapatano ya Faisal yalikuwa na umuhimu tena.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Katika miaka iliyofuata Wapalestina katika Ukanda wa Gaza na Ukingo wa Magharibi wa Yordani walisikia maisha kuwa vigumu zaidi. Wengi wao walikuwa [[vijana]] waliozaliwa chini ya utawala wa Israeli. Vijana wengi walikosa [[kazi]]. Hawakuwa na matumaini katika jitihada za PLO iliyokuwa mbali nao.
Ukanda wa Gaza
Kanda hili ni kati ya mabaki ya Palestina ya Kiingereza yasiyotwaliwa na Israel wakati wa vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948 na kuwa kimbilio kwa wakimbizi wengi Wapalestina waliowahi kukaa katika sehemu zilizokuwa Israel. Kati ya 1948 hadi 1967 lilitawaliwa na Misri. Tangu vita ya siku sita ya 1967 kanda lilikuwa chini ya Israel. Tangu 1994 ilikabidhiwa kwa mamlaka ya Palestina lakini Israel iliendelea kuwa na vijiji vya Waisraeli na vituo vya kijeshi ndani yake. Mapigano ya intifada yaliongezeka kuwa makali na kusababisha vifo vingi. Tangu 2005 Israel iliondoa wakazi na wanajeshi wake wote.
Jiografia ya Palestina
Mipaka ya Palestina imebadilikabadilika katika historia.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Katika karne ya 19 idadi kubwa ya Wayahudi waliishi katika maeneo kadhaa ya Milki ya Urusi yaliyotwaliwa na milki hiyo mnamo 1800.
Ukingo wa Magharibi wa Yordani
Hali ya Yerusalemu ya Mashariki inayokaliwa na Waarabu hasa si wazi; Wapalestina wanaona mji huo kama sehemu ya eneo lao lakini Israeli imeingiza Yerusalemu yote chini ya mamlaka yake kama sehemu kamili ya taifa lao.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mateso ya Wayahudi katika Ulaya tangu kufika serikali ya Adolf Hitler katika Ujerumani yaliongeza idadi ya wahamiaji. Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili kulikuwa na Wayahudi kutoka pande zote za Ulaya waliokombolewa katika kambi za mauti na maelfu kati ya hao walitafuta pia njia za kufika Palestina. Wakati ule idadi ya Wayahudi ilifikia tayari takriban theluthi mja ya wakazi wote wa PAlestina waliokuwa mnmao milioni 2.
Yerusalemu
Elimu
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Misri na Israeli zikaendelea kuwa na majadiliano na kupatana kufanya [[amani]] mwaka 1973. Israeli iliondoka katika Sinai na nchi zote mbili zikafungua [[ubalozi]] katika nchi ya pili. Ukanda wa Gaza ulibaki chini ya Israeli.
Vita za Misalaba
Hali hiyo ilibadilika vibaya mara ya kwanza wakati ya khalifa Al Hakim wa Misri aliyewatesa Wakristo kuanzia mwaka 1001; Kanisa la Kaburi na Ufufuo lilibomolewa pamoja na makanisa mengi nchini Palestina. Dhuluma ya Al Hakim ililegezwa na waandamizi wake, na kanisa hilo la Yerusalemu likajengwa upya kwa msaada wa Kaisari wa Bizanti.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Uhamiaji huu uliongeza fitina kati ya wakazi Waarabu wa Palestina na wakazi Wayahudi na hapo Uingereza uliamua kujiondoa nchini na kuandaa uhuru wake.
Israeli ya Kale
Wakati wa Agano Jipya, mji wa Yerusalemu, pamoja na nchi ya Israeli/Palestina, vilikuwa chini ya Dola la Roma, ambalo lilitawala maeneo yote yanayozunguka bahari ya Mediteranea. Mkuu wa Dola alikuwa na cheo cha "Kaisari" akikaa mjini Roma (Italia).
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Kati ya 1936 na 1939 kulitokea ghasia kubwa ya Waarabu dhidi ya polisi na jeshi la Kiingereza na dhidi ya makazi ya Wayahudi. Uingereza ulifaulu kukandamiza ghasia hii kwa jeshi lake. Kati ya Wayahudi vikundi vyenye silaha vilianzishwa vilivyolenga kutetea vijiji vya Kiyahudi na kulipiza kisasi kwa mashambulio. Vikundi hivyo viliendelea baadaye kuwa chanzo cha jeshi la Israeli.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Kwa upande mwingine harakati ya Wayahudi kurudi Palestina na mipango wa kugawa nchi ilichukiwa na wanasiasa wengi Waarabu pamoja na viongozi wa dini ya Uislamu kati ya Waarabu. Hii ilisababisha mashambulio dhidi ya Wayahudi wenyeji katika nchi kama Misri, Iraki, Syria au Yemen. Hapo Wayahudi wengi wa nchi hizi waliowahi kukaa huko tangu karne nyingi walikimbia katika miaka 1948 - mnamo 1960, wengi wakielekea Israeli. Idadi ya wakimbizi hao Wayahudi ikadiriwa kuwa takriban 400,000 hadi 1960. Chuki dhidi ya Wayahudi kati ya Waarabu iliendelea hivyo karibu Wayahudi wote wameondoka katika nchi hizi; isipokuwa Morokko na Tunisia ni nchi za pekee za Waarabu ambako bado Wayahudi maelfu kadhaa wamebaki. Katika nchi kama Misri na Iraki zilizokuwa na jumuiya kubwa za Wayahudi tangu siku za Biblia idadi iliyobaki ni chini ya 100.
Vita za Misalaba
Amani katika mashariki ya kati ilivurugika tena kutokana na uenezi wa Waseljuki waliokuwa kabila kubwa la Waturuki kutoka Asia ya kati waliokuwa wamehamia magharibi, kupokea Uislamu na kutawala Uajemi pamoja na maeneo ya jirani. Mwaka 1071 jeshi la Waseljuki lilishinda Wabizanti kwenye mapigano ya Manzikert na kutwaa sehemu kubwa ya Anatolia (leo Uturuki) pamoja na Siria na Palestina. Vikosi vya Seljuki walishambulia pia mara kwa mara wahiji Wakristo kutoka Ulaya walioelekea kaburi takatifu mjini Yerusalemu na hija ya Kikristo ya Yerusalemu ikaona kipindi kigumu. Wakristo waliohiji huko kutoka Ulaya walishambuliwa njiani mara kwa mara.
Yordani
Wakazi walio wengi (95-97%) ni Waarabu wenye undugu mkubwa kijenetikia na Waashuru Wakristo ambao ni 0.8%. Kuna umati wa wakimbizi kutoka Palestina (ingawa wengi wamepata uraia) na miaka ya mwisho kutoka Iraki na Siria.
Tel Aviv
Mji ulitokana na maungano ya miji ya Yafa na Tel Aviv mwaka 1949 baada ya vita ya Kiarabu-Kisraeli ya 1948. Wakati ule Tel Aviv ilikuwa mji mkubwa na Yafa ilibaki na watu wachache tu baada ya kukimbia kwa wakazi Waarabu wengi vitani.
Ukingo wa Magharibi wa Yordani
Tangu vita ya 1967 kati ya Waisraeli na Waarabu iko chini ya usimamizi wa Israeli kwa jumla lakini utawala wa ndani wa sehemu kubwa iko mkononi wa Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina. Eneo lingine la MamlakA hiyo ni Ukanda wa Gaza. Israeli imeanzisha vijiji vingi kwa walowezi Waisraeli ndani ya Ukingo wa Magharibi.
Ukristo katika karne za kwanza
Tena Yerusalemu uliokuwa mji mkuu wa Wayahudi na wa Wakristo wa kwanza, ulizidi kukosa umuhimu, hasa baada ya Mtume Petro na wenzake kuuhama au kuuawa. Wakati wa vita vya kwanza vya Kiyahudi hata waumini wa kawaida walihama, na waliporudi hakukuwa tena na hekalu, kwa kuwa lilibomolewa mwaka 70. Mbali ya hayo, uhusiano na Wayahudi ulizidi kuharibika, na hatimaye Wakristo walikatazwa wasishiriki tena ibada sinagogini.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Waarabu walipinga ugawaji kwa kudokeza ya kwamba mpango wa ugawaji haukuwa adili kwa sababu zifuatazo. Mwaka 1947 Palestina ilikuwa na wakazi 1,845,000. Watu 1,237,000 au theluthi mbili walikuwa Waarabu, wakati watu 608,000 tu au theluthi moja walikuwa Wayahudi. Kumbe Dola la Kiyahudi lilitakiwa kupokea asilimia 56 cha ardhi, pamoja na maeneo yaliyofaa zaidi kwa kilimo ingawa mali ya Kiyahudi wakati ule ilikuwa asilimia 7 tu ya ardhi yote ya Palestina. Katika eneo la Dola la Kiyahudi takriban 40% ya wakazi wangekuwa Waarabu. Sehemu kubwa ya ardhi katika sehemu ya Dola la Kiarabu ilikuwa mlimani na haikufaa vema kwa ajili ya kilimo.
Historia ya Kanisa
Mwanzo wa Kanisa ni kule Yerusalemu, mji mkuu wa nchi inayoitwa kwa majina mbalimbali katika historia yake ndefu, kama Kanaani, Israeli, Palestina au Uyahudi.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mapambano kati ya Israeli na Palestina ni ugomvi baina ya nchi ya Israeli na wakazi wa Palestina unaoathiri pia uhusiano na nchi jirani. Ugomvi huu ulianza katika karne ya 20 baina ya wakazi Wayahudi na Waarabu wa maeneo ambayo leo hii yako chini ya Israeli na Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina. Ulisababisha tayari vita sita kati ya nchi ya Israeli tangu kuundwa kwake mwaka 1948 na jirani zake za Kiarabu. Mapambano yanaendelea, hayajapata suluhisho hadi sasa.
Addai
Alipokwenda kuhiji Yerusalemu, alimsikiliza Yohane Mbatizaji na kubatizwa naye katika mto Yordani, akabaki Palestina.
Ramallah
Ramallah (kwa Kiarabu رام الله اﷲ, yaani "mlima wa Mungu") ni mji wa Palestina katika eneo la magharibi ya Yordani.
Yerusalemu
Ni mji muhimu katika dini tatu zinazofuata imani ya Abrahamu, yaani Uyahudi, Ukristo na Uislamu.
Aleppo
Aleppo (kwa Kiarabu: ﺣﻠﺐ, Ḥalab) ni jiji la Syria ambalo kabla ya vita vya wenyewe kwa wenyewe lilikuwa na wakazi milioni 4.6 (2010). Kwa sasa si tena mji mkubwa na nchi, bali wa pili baada ya mji mkuu, Damascus.
Palestina
Maeneo haya yako kati ya mto Yordani na pwani ya Mediteranea: ni hasa Ukingo wa Magharibi wa Yordani na Ukanda wa Gaza.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Israeli inaendelea kujenga makazi na vijiji kwa walowezi wa Kiyahudi ndani ya eneo la Kipalestina. Jeshi lake linashika vituo vingi katika ufuko wa magharibi na kutawala mwendo wa watu huko na kuzuia usafiri mara kwa mara kwa kulinda usalama wake. 
Farakano kati ya Hamas upande wa Gaza na Mamlaka ya Kipalestina mkononi mwa PLO-Fatah upande wa Ramallah haijapata suluhisho.
[[jamii:Historia ya Israeli]]
[[jamii:Historia ya Palestina]]
Yeroboamu II
Hata hivyo Biblia haisisitizi mafanikio hayo, bali inamhukumu kwa kufuata sera ya kidini ya Yeroboamu I iliyowataka Waisraeli wamuabudu YHWH kwa sura ya fahali ya dhahabu katika mahekalu ya Dani na Beteli ili wasiende Yerusalemu, mji mkuu wa ufalme wa ukoo wa Daudi
Palestina
Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina ina kiwango fulani cha madaraka ya kiserikali katika baadhi ya maeneo haya.
Yerusalemu
Ramani
Falme za Kiarabu
Mji mkuu ni Abu Dhabi na mji mkubwa ni Dubai.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Vita ya Kwanza ya Dunia ilikwamisha mipango yote kwa sababu Palestina ilikuwa sehemu ya Milki ya Osmani iliyoshiriki katika vita pamoja na Ujerumani na Austria dhidi ya Urusi, Ufaransa na Uingereza.
Ukingo wa Magharibi wa Yordani
Miji muhimu nje ya Yerusalemu ni pamoja na Hebron, Nablus, Rafah, Tulkarm, Jenin, Bethlehemu na Ramallah.
Beirut
Beirut ("pia: Beyrouth;" kwa Kiarabu: بيروت) ni mji mkuu wa Lebanon, pia mji mkubwa na bandari kuu ya nchi hiyo. Iko mwambaoni pa Bahari ya Kati.
Ukingo wa Magharibi wa Yordani
Ukingo wa Magharibi wa Yordani ni sehemu ya Palestina ya kihistoria kati ya dola la Israeli upande wa magharibi na mto Yordani upande wa mashariki. Eneo lake ni 5,800 km.
Ismaïlia
Ismaïlia () ni mji mkuu wa nchi ya Misri. Una idadi ya watu wapatao 750,000 hii ikijumuisha na maeneo ya jirani. Ipo katika upande wa kiasi cha nusu ukitoka katika bandari ya Said au Port Said kwa upande wa kaskazini na Suez Kwa upande wa Kusini. Mrefeji huu hupanuka unapofikia katika sehemu ya Timsah moja kati ya maziwa yaliyoungana na mfareji wa Suez. Ziwa hili liligunduliwa mwaka 1863 wakati wa ujengwaji wa mfereji wa Suez na Ismail the Magnificent, na pia jina la mtu huyu ndilo jina na eneo mfereji huu ulipo. Makao makuu ya Mamalaka ya mreji wa Suez yapo katika mwisho mwa ziwa Timsah, bado mji huu una majengo kadhaa ya zamani tangu enzi za Waingereza na Wafaransa kuwa na mahitaji katika mfeji huo. Bado baadhi ya majengo ya wakoloni yanaendelea kutumika na wafanyakazi wa mfereji huo hadi sasa.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Siasa ya chuki dhidi ya Wayahudi iliyoendeshwa na Chama cha Nazi chini ya dikteta Adolf Hitler katika Ujerumani na nchi nyingine za Ulaya iliongeza namba ya Wayahudi waliopaswa kuondoka kwao Ulaya. Miaka baada ya 1933 takriban wakimbizi Wayahudi 250,000 walifika Palestina - hii ilikuwa sababu moja ya ghasia ya Waarabu miaka 1936-1939. Hadi mwaka 1945 Wayahudi walikuwa asilimia 33 ya wakazi wote wa Palestina.
Ukanda wa Gaza
Baada ya uchaguzi wa 2006 chama cha Hamas chini ya Ismael Haniya kilipata kura nyingi na kushika serikali ya Palestina. Farakano kati ya Hamas na Fatah wa rais Mahmud Abas liliongezeka hadi Hamas kuchukua mamlaka yote katika Gaza kwa nguvu ya silaha mwezi wa Juni 2007. Tangu mwezi ule Gaza iko chini ya serikali ya Hamas lakini maeneo mengine yako chini ya mamlaka ya rais Abas.
Yeroboamu I
Biblia inamhukumu hasa kwa kuanzisha sera ya kidini iliyowataka Waisraeli wamuabudu YHWH kwa sura ya fahali ya dhahabu katika mahekalu ya Dani na Beteli ili wasiende Yerusalemu, mji mkuu wa ufalme wa ukoo wa Daudi
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mwaka 1947 Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa ulipigia kura mpango wa ugawaji wa Palestina. Mataifa 33 yalipiga kura ya ndiyo, 13 hapana, 10 hayakusimama upande wowote. Hivyo eneo la Palestina lilitakiwa kugawiwa kwa dola la Kiyahudi, dola la Kiarabu na mji wa Yerusalemu. Mamlaka ya Uingereza yalitakiwa kwisha tarehe 14 Mei 1948.
Ramallah
Mjini kuna ofisi za serikali ya Mamlaka ya Palestina pamoja na moja kati ya ikulu mbili za Rais, Mahammod Abbas.
Yerusalemu ya Mashariki
Mji ulikua sana upande wa Israel ukawa mji mkuu wa nchi. Sehemu ya mashariki haikuona maendeleo makubwa kama mji mmojawapo wa Yordani.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mwaka [[2005]] jeshi la Israeli lilitoka kabisa katika Ukanda wa Gaza na kubomoa vijiji vya walowezi Wayahudi kule.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
[[Vita ya Yom Kippur]] iliyofuata ilikuwa mashambulio ya Misri na Syria dhidi ya Israeli katika mwezi wa Oktoba [[1973]]. Mashambulio yalianza kwenye [[sikukuu]] ya Kiyahudi ya [[Yom Kippur]]. Jeshi la Misri lilifaulu kuingia kwenye rasi ya Sinai na Syria kwenye milima ya Golan. Lakini Syria ilirudishwa nyuma haraka na Waisraeli walifikia [[kilomita]] 40 tu kutoka [[Dameski]]. Jeshi la Misri lilifeli zaidi hadi Israeli iliweza kuvuka mfereji wa Suez na kufunga [[kikosi]] kikubwa cha Wamisri nyuma ya mstari wa mapigano na kuingia katika mji wa Suez na hata kukaribia [[Kairo]]. Mnamo [[23 Oktoba]] pande zote zilikubali kusimamisha mapigano kwa ombi la UM. Baada ya majadiliano marefu, kila upande ulirudisha wanajeshi wake kilomita kadhaa kwa kusudi la kuwa na [[umbali]] kati ya majeshi.
Kayafa
Yosefu bin Kayafa (kwa Kiaramu: יוסף בַּר קַיָּפָא, "Yosef Bar Kayafa"), maarufu kama Kayafa tu (kwa Kigiriki: Καῖάφα) alikuwa kuhani mkuu wa Israeli miaka 18-36). Wakati huo aliendesha kesi ya Yesu akiwa mwenyekiti wa baraza kuu la taifa mjini Yerusalemu.
Jiografia ya Palestina
Palestina ni nchi ya pekee upande wa jiografia, hasa upande wa mashariki, katika Bonde la Ufa unapotiririka mto Yordani hadi Bahari ya Chumvi.
Israel
Imepakana na Lebanon, Syria, Yordani, Misri na maeneo yaliyo chini ya mamlaka ya serikali ya Palestina.
Xai-Xai
Xai-Xai ni mji mkuu wa mkoa wa Gaza nchini Msumbiji. Idadi ya wakazi wake ni takriban 127.366.
Piramidi za Giza
Ziko kando ya bonde la mto Nile, karibu na mji wa Giza takriban kilometa 15 kutoka Kairo, mji mkuu wa Misri.
Jiografia ya Palestina
Katika karne ya 5 KK Herodotus alipotaja "Palaestina" alifanya hivyo kwa maana tofauti kadiri ya mukhtada.
Kiev
Kiev (pia:Kyiv - Kiukraine: Київ) ni mji mkuu wa Ukraine na pia mji mkubwa wa nchi hii wenye wakazi milioni mbili. Iko kando la mto Dnepr kwa 50°27′00″N, 30°31′24″E.
Talmud
Kuna matoleo makubwa mawili ya Talmud: 1 ni Talmudi ya Babeli na nyingine Talmudi ya Yerusalemu (au: ya Palestina). Talmudi ya Babeli ilikusanywa huko Irak ambako Wayahudi wengi waliishi katika Milki ya Uajemi; Talmudi ya Palestina ilikusanywa katika nchi ya Israeli-Palestina. Zote mbili ni sawa kuhusu Mishna lakini kuna tofauti katika Gemara. Kwa jumla Talmudi ya Babeli huheshimiwa zaidi.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ilianzisha taasisi iliyoitwa "Serikali kwa Palestina yote" (ing. All-Palestine Government, ar. حكومة عموم فلسطين "hukumat 'umum Filastin") wakati wa vita (1948) iliyotambuliwa na nchi za Kiarabu isipokuwa milki ya Yordani. Ilikuwa na mamlaka fulani katika Ukanda wa Gaza pekee, ikafanya kazi chini ya usimamizi wa Misri na mwisho wa 1948 ilipelekwa Kairo ikafutwa na serikali ya Misri mwaka 1959.
Palestina
Maeneo ya Palestina ya sasa yamepakana na Israel, Yordani na Misri. Kanda la Gaza lina pwani kwenye Mediteranea.
Serikali
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Ilhali wakimbizi Wayahudi waliofika Israel walipokelewa katika jamii (ingawa utamaduni wao ulikuwa na tofauti nyingi na utamaduni wa Wayahudi waliotoka Ulaya) malakhi ya wakimbizi Waarabu waliendelea kuishi bila uraia. Hii ilikuwa msingi wa harakati za ukombozi wa Palestina iliyounda uadui na Israeli kwa miongo kadhaa.
Palestina
Kwenye sehemu ya magharibi iliyokuwa Palestina yenyewe kulikuwa na uhamiaji wa Wayahudi kutoka nchi za Ulaya ulioweka msingi kwa mapambano kati ya Israeli na Palestina ya baadaye.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mwaka [[1995]] uongozi wa PLO ulihamia Palestina na kuanzisha [[ofisi]] kuu ya Mamlaka ya Palestina huko [[Ramallah]].
Historia ya Wokovu
Baada ya kufanywa mfalme wa kabila lake (Yuda, yaani Kusini) na ya kupigana vita na mwana wa marehemu Sauli, Daudi akakubaliwa kuwa mfalme wa Israeli yote (yaani Kaskazini pia): pamoja na taarifa hiyo, 2Sam 5:1-12 inatuambia alivyoteka Yerusalemu uliokuwa bado mikononi mwa Wapagani akaifanya makao makuu ya kisiasa na ya kidini ya taifa lote la Mungu ili aunganishe Kaskazini na Kusini katika mji huo uliopo katikati. Kuanzia hapo Yerusalemu ukawa mji mtakatifu wa dini tatu zinazomuabudu Mungu wa Abrahamu.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
[[Picha:Baada ya Vita ya Siku Sita 1967.png|thumbnail|300px|Maeneo yaliyotwaliwa na Israeli baada ya vita ya siku 6 mwaka 1967 hadi mapatano ya Misri 1973]]
Bada ya vita ya 1948-1949 nchi jirani zilikataa kutambua dola la Israeli. Hali ya vita ikaendelea ingawa bila mapigano kati ya majeshi makubwa. Wanamgambo wa Wafedayin Wapalestina waliendelea kuvuka [[mpaka]] kutoka makambi ya wakimbizi na kushambulia vijiji vya Kiyahudi. Wanamgambo hao walipata mara nyingi silaha na mafunzo kutoka kwa majeshi ya Misri na Syria.
Vita ya 1948-1949 ilisababisha ghasia na mashambulio dhidi ya Wayahudi walioishi katika nchi za Kiarabu. Nchi kadhaa za Kiarabu ziliweka sheria za ubaguzi dhidi ya Wayahudi. Hivyo katika miaka baada ya kuundwa kwa Israeli karibu Wayahudi wote waliondoka au walifukuzwa katika nchi za Kiarabu na kufika kama wakimbizi katika Israel, Marekani au Ulaya. Jumla ya wakimbizi hao Wayahudi karibu ililingana na idadi ya Waarabu waliofukuzwa kutoka Palestina. Hivyo idadi ya wananchi Wayahudi wa Israeli iliongezeka sana.
Bara Arabu
Ama mji mkuu wa Oman ni Maskat, lakini kuna miji mengine mashuhuri yenye tarehe kubwa kama Salala, Sohari, Nizwa na Rustaq.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Harakati ya Wapalestina Waarabu iliendelea kupigania uhuru. Lakini waliona ya kwamba nchi za Waarabu hawakuwa tayari kuwasaidia hali halisi kwa hiyo walianza kutafuta njia za kuelewana na Israeli. Katika mapatano ya Oslo ya mwaka 1993 baina ya Israeli na Palestine Liberation Organization (PLO) yalianzishwa Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina yaliyotangaza "Dola la Palestina". Mamlaka yake yanahusu maeneo katika Ukingo wa Magharibi ya Yordani unaoendelea kusimamiwa na Israeli na kuwa na vijiji na miji ya walowezi Waisraeli kwa hiyo hakuna eneo kamili pamoja na Ukanda wa Gaza. Lakini mamlaka hii ina matata mengi kutokana na mafarakano baina ya vyama mbalimbali. Uongozi rasmi wa mamlaka uko upande wa PLO kwenye Ukingo wa Magharibi wa Yordani lakini Ukanda wa Gaza uko chini ya serikali ya harakati kali ya HAMAS.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Tangu Januari [[1993]] wawakilishi wa PLO na Israeli walikutana kwa [[siri]] mjini [[Oslo]], [[Norwei]]. Arafat alitamka kutambua Israeli na kuachana na mbinu za kigaidi katika barua kwa kiongozi wa Israeli [[Yitzhak Rabin]]. Rabin na Arafat walikutana [[Washington, D.C.]] na kutia [[sahihi]] mapatano ya kwanza yaliyokuwa mwanzo wa mfuatano wa majadiliano marefu yaliyolenga kuleta amani kati ya Wapalestina na Israeli katika muda wa miaka 5.
Mkimbizi
Yordani ina mojawapo ya idadi ukubwa zaidi duniani ya wahamiaji huku baadhi ya vyanzo vikidadisi asilimia ya wahamiaji kuwa 60%. Kuelewana kwa dini mbalimbali nchini Yordani, utulivu wa kisiasa, na mafanikio ya kiuchumi umefanya Yordani kuwavutia wale wanaokimbia vurugu na mateso. Yordani pia ina ubora wa maisha wa juu ikilinganishwa na nchi nyingine katika kanda na ikiwa na kiwango kikubwa cha watu wanaoweza kusoma, miundombinu bora ya afya, na mazingira huru ya kijamii na kiuchumi.
Yordani ina idadi kubwa ya wahamiaji. Wakimbizi wa Kipalestina hujumuisha karibu nusu ya idadi ya wakazi wa Yordani, hata hivyo wametangamana na jamii ya Kiyordani. Idadi ya wakimbizi kutoka Irak ni kati ya 750,000 na milioni 1 wengi wao wakiishi mjini Amman. Yordani pia ina watu wachache wa Kiarmeni, Kichechen, na Kikirikassa.
Israeli ya Kale
Baada ya kifo cha Suleimani likatokea farakano na jina la "Israeli" likatumiwa na ufalme wa kaskazini, wakati mji mkuu wa kale Yerusalemu ukaendelea kama mji mkuu wa ufalme wa Yuda.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mwaka [[1967]] jeshi la Misri lilikusanya vikosi vingi vya jeshi lake katika [[rasi ya Sinai]] ikafukuza [[walinzi wa amani wa UM]] na kufunga [[mlango wa Tiran]] hivyo kuzuia [[usafiri]] wa [[meli]] baina ya Israeli na [[Bahari Hindi]]. Israeli ikajibu kwa kushambulia Misri tarehe [[5 Juni]] 1967 katika [[Sinai]] ikaharibu jeshi la Misri katika [[vita ya siku 6|muda wa siku 6]]. Wakati huohuo milki za Yordani na Syria ziliamua kushikamana na Misri zikashambulia eneo la Israeli. Tokeo lake lilikuwa ya kwamba jeshi la Israeli likatwaa [[Ukingo wa Magharibi wa Yordani]] na pia [[milima ya Golan]] hadi maadui walisalimisha amri tarehe [[10 Juni]]. Pia eneo lote la Sinai likatwaliwa na Israel na [[Mfereji wa Suez]] ulifungwa.
Palestina
Palestina (kwa Kiarabu: فلسطين‎ filasṭīn, falasṭīn; kutoka Kilatini: Palaestina; kwa Kiebrania: פלשתינה Palestina) ni jina la eneo lililoko upande wa Mashariki wa Bahari ya Mediteranea kati ya mkingo wa bahari hiyo na mto Yordani.
Zagreb
Zagreb ni mji mkuu wa Kroatia. Ina wakazi 973,667 2005. Iko katika kaskazini ya nchi kando la mto Sava kwenye kimo cha 120 m juu ya UB na anwani ya kijiografia ni 45°48′N 15°58′E.
Daudi (Biblia)
Baada ya kufanywa mfalme wa kabila lake (Yuda, yaani Kusini) na ya kupigana vita na mwana wa marehemu Sauli, Daudi akakubaliwa kuwa mfalme wa Israeli yote (yaani Kaskazini pia): pamoja na taarifa hiyo, 2Sam 5:1-12 inatuambia alivyoteka Yerusalemu uliokuwa bado mikononi mwa Wapagani akaifanya makao makuu ya kisiasa na ya kidini ya taifa lote la Mungu ili aunganishe Kaskazini na Kusini katika mji huo uliopo katikati. Kuanzia hapo Yerusalemu ukawa mji mtakatifu wa dini tatu zinazomuabudu Mungu wa Abrahamu.
Waleed Al-Husseini
Mnamo Oktoba 2010, Mamlaka ya Palestina ilimkamata kwa sababu ya kudai alitukana Uislamu kwenye Facebook na katika machapisho ya blogu; kukamatwa kwake kulisababisha tahadhari ya kimataifa kuhusu uhuru wa dini nchini Palestina.
Manama
Manama ni mji mkuu wa Bahrain pia mji mkubwa wa nchi mwenye wakazi 150.000. Iko katika kaskazini ya nchi ambako kuna ardhi yenye rutba kiasi tofauti na jangwa tupu katika kusini.
Hamas
Baada ya uchaguzi migogoro iliendelea kati ya Hamas na serikali ya Palestina, baada ya vita vya Gaza vya 2007 Hamas iliendelea kutawala Gaza na serikali ya Palestina iliwafukuza wabunge wa Hamas kutoka sehemu ya West Bank. Misri na Israeli zilifunga mipaka yake na Gaza na kuzuia kuingia na kutoka kwa watu na bidhaa. JUni 2008, Hamas ilisitisha mashambulizi yake ya roketi dhidi ya Israel baada ya makubaliano na Misri ya kusitisha mapigano.Licha ya makubaliano hayo mashirika mengine yaliendelea na mashambulizi dhidi ya Israeli. Miezi miwili kabla ya mwisho wa kusitisha mapigano ya miezi sita vita ilienea, baada ya wanajeshi wa Israeli kuwaua wapiganaji 7 wa Hamas katika mwezi wa 4 Novemba.Mauaji haya yalianzisha upya mashambulizi ya roketi toka kwa Hamas. Israeli ilishambulia Gaza mwisho wa mwezi wa Desemba 2008. mashambulizi ya Israeli yaliendelea mpaka Januari 2009. Baada ya mashmabulizi hayo Israeli walifunga mipaka ya Gaza.
Palestina
Asili ya jina ilikuwa nchi ya Wafilisti iliyokuwa kanda nyembamba ya ardhi karibu na pwani ya bahari. Waroma wa kale walitumia jina hilo kwa jumla ya jimbo lao katika sehemu hizi.
Ukuta wa Maombolezo
Ukuta wa Maombolezo (KWA Kiebrania: הכותל המערבי - hakotel hama'ariv ""ukuta wa magharibi"") katika mji wa kale wa Yerusalemu ni patakatifu pa dini ya Uyahudi.
Yerusalemu ya Mashariki
Yerusalemu ya Mashariki ni ile sehemu ya mji wa Yerusalemu iliyotawaliwa na Yordani kati ya 1948 na 1967 halafu kutwaliwa na Israel wakati wa vita ya siku sita ya 1967. Sehemu hii ni pamoja na "mji wa kale" na mahali patakatifu pa dini tatu za Uyahudi, Ukristo na Uislamu.
Papa Yohane Paulo II
Tarehe [[13 Aprili]] [[1986]] alikuwa Papa wa kwanza kutembelea [[sinagogi]] (mjini Roma)
[[Picha:Israel-Western Wall.jpg|thumb|[[Ukuta wa Maombolezo]] huko [[Yerusalemu]].]]
Mnamo Machi [[2000]], alipotembelea [[Yerusalemu]], akawa Papa wa kwanza kuhiji kwenye [[Ukuta wa Maombolezo]] alipoingiza ujumbe wake ndani ya ufa na kuomba msamaha kwa makosa dhidi ya Wayahudi.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mara baada ya azimio la UM, mapigano yalianza katika Palestina na kuwa vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini. Vikundi vya wanamgambo wa Kiarabu vilishambulia makazi ya Kiyahudi kote nchini. Wayahudi pia walikuwa na vikundi vya wanamgambo.
Amman
Lakini mji ulikua haraka baada ya kuundwa kwa Israel kwa sababu wakimbizi wengi kutoka sehemu za Palestina zilizokuwa Israel walikaa Amman.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Zaidi ya wakazi Waarabu 700.000 walilazimika kuondoka au walimkimbia kutoka miji na vijiji vyao, wakikaa nje ya maeneo yaliyotawaliwa sasa na Israeli. Waarabu 150,000 hivi walibaki ndani ya maeneo haya sasa kama raia Waarabu wa Israeli. Baada ya vita Israeli ilikataa kurudi kwa waliokuwa nje. Ndiyo asili ya Wakimbizi Wapalestina wanaoishi Syria, Lebanoni, Yordani na Misri, pamoja na hao wanaoendelea kukaa katika makambi katika maeneo ya Gaza na Ukingo wa Magharibi.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Kati ya wakazi Waarabu 810,000 waliokaa Palestina mnamo 1948 wengi walikimbia au walifukuzwa kutoka maeneo yaliyobaki chini ya Israel. Lakini katika maeneo ambako amani iliweza kutunzwa Waarabu 168,000 walibaki waliokuwa baadaye raia Waarabu wa Israeli, takriban asilimia 15-20 za raia wote wa nchi hii.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Ubaguzi na mateso dhidi ya Wayahudi vilianza kuzidi hasa katika nchi za Milki ya Urusi na kusababisha idadi kubwa ya Wayahudi kuhama. Ilhali wengi walihamia Ulaya ya Kati na Marekani kulitokea pia na harakati ya Uzayuni iliyoona Wayahudi kuhamia nchi ya mababu wao. Wafuasi wa Uzayuni walifika Palestina wakanunua ardhi na kuunda vijiji vya Kiyahudi pekee pamoja na Wayahudi waliowahi kuishi kule.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Milki ya Osmani ilipigana upande wa Ujerumani dhidi ya Urusi, Ufaransa na Uingereza. Mwaka 1917 serikali ya Urusi ilipinduliwa na sasa Uingereza ilitafuta kushawishi Urusi na Marekani kujiunga pamoja na vita upande wa Uingereza. Hapo serikali iliona vema kutafuta usaidizi wa jumuiya za Kiyahudi zilizokuwa kubwa hasa Urusi na Marekani. Hapo waziri Balfour aliandika barua kwa msemaji ya Wayahudi wa Uingereza ambamo aliahidi usaidizi wa Uingereza kwa kukubali kuanzishwa kwa "maskani ya kitaifa kwa Wayahudi" ("a national home for the Jewish people").
Mkoa wa Gaza
Gaza au Gazankulu, ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Msumbiji. Mji mkuu wake ni Xai Xai.na miji ya:
Yerusalemu
Historia
Lalibela, Ethiopia
Majina ya sehemu mbalimbali katika mji wa Lalibela yanatokana na majina mbalimbali ambayo Mfalme huyo aliyapata alipokwenda katika mji wa Yerusalemu ambao ni mji mtakatifu (Holly Land) alipokuwa kijana. Lalibela anaonekana kuuona mji wa Yerusalame na kujaribu kujenga Yerusalemu Mpya kutokana na mji mkongwe wa Yerusalemu kuchukuliwa na Waislamu mwaka 1187.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mwaka 1896 Theodor Herzl (1860-1904) aliandika kitabu "Dola la Wayahudi" alimodai kuundwa dola la pekee kwa ajili ya Wayahudi. Mkutano wa kwanza wa wafuasi wake ulichagua jina la "Zayuni" ambalo lilikuwa jina asilia la mlima wa hekalu mjini Yerusalemu; wakachagua jina hilo kwa sababu linataja mahali patakatifu zaidi pa Uyahudi. Mkutano huo uliazimia kuwa "Uzayuni unalenga kuunda makazi salama yaliyokubaliwa rasmi kwa ajili ya taifa la Kiyahudi katika nchi ya Palestina".
Samaria
Samaria (kwa Kiebrania שומרון, Shomron; kwa Kiarabu السامرة, as-Sāmirah), ni jina la eneo la milimamilima katikati la nchi inayoitwa Israeli au Palestina. Jina "Samaria" linatokana na lile la mji mkuu wa Ufalme wa Israeli.
Ramallah
Mji uko kilometa 10 kaskazini kwa Yerusalemu.
Misri
Ni nchi yenye wakazi milioni 90 na mji mkuu Kairo ni kati ya miji mikubwa zaidi duniani.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Hapo Arafat na sehemu ya askari wake walihamia Lebanoni. Wakati wa [[vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Lebanoni]] PLO ilichukua upande na kushiriki lakini sehemu nyingine za vikundi vya Kipalestina vilishikamana na serikali za nchi za Waarabu zilizoshiriki pia katika vita hiyo ndani ya Lebanoni. Baada ya mashambulio ya Israeli PLO ilifukuzwa kutoka Lebanoni na kuhamia [[Tunisia]] mwaka [[1982]].
Vita za Misalaba
Lakini miaka 100 baadaye Sultani Salah-ed-Din wa Misri aliwafukuza tena wanamsalaba kutoka Yerusalemu. Miaka 40 baadaye alirudisha mji kwa hiari baada ya kupatana na Mfalme Mjerumani. Lakini muda wote huo Wazungu walitawala sehemu ya Palestina na Siria tu. Waislamu waliwaona kama maadui. Hata Wakristo wenyeji (Waorthodoksi) hawakuwakubali kuwa wakombozi kwani walijaribu kuwaunganisha Wakristo wote chini ya Kanisa Katoliki. Safari moja iliyoondoka Ulaya mwaka 1204 ili kuikomboa Yerusalemu, kumbe ilifika mpaka Bizanti tu ambako wanajeshi wa msalaba waliteka mji, kupora utajiri na kumfukuza Kaisari wa Bizanti. Miaka 100 baadaye Kaisari alirudi na kuunda upya Ufalme wa Roma ya Mashariki.
Wanawake wa ukuta wa Kuomboleza
Ukuta wa Magharibi ni moja ya maeneo takatifu Wayahudi. Ilikuwa ni sehemu ya ukuta wa kubakiza Hekalu la Mlimani, ambayo ilikuwa hekalu ya pili ya Yerusalemu kabla ya uharibifu wake na Warumi katika mwaka 70 ya karne ya kwanza. Sasa ni chini ya udhibiti wa Rabbinate Mkuu wa Israeli na usalama ni malipo ya Polisi ya Wall (Kotel).
Vita za Misalaba
Tangu mwaka 637 BK mji wa Yerusalemu pamoja na nchi nzima ya Palestina ilikuwa mikononi mwa Waarabu Waislamu waliofaulu kushinda jeshi la Bizanti. Wakazi wengi wa nchi hiyo waliendelea kufuata dini zao, hasa Ukristo na Uyahudi, lakini sehemu ya wananchi polepole waligeukia pia Uislamu.
Ayman Mohyeldin
Ayman amewahi kutoa habari za matukio makubwa katika nchi za Kiarabu kama vita vya Iraq, Uchaguzi wa kwanza uliohusisha wapigianaji urais walikuwa wengi nchini Misri 2005, Israeli kutoka Gaza na uchaguzi wa Palestina mwaka wa 2005 katika Ukanda wa Gaza. Amesafiri sana katika nchi za Kiarabu akiripotia kuhusu bomu la Sharm al-Sheikh (Julai 2005) na kuripuliwa kwa Hoteli ya Jordan (Novemba 2005).
Kitabu cha Ezra
Kufuatana na amri ya Koreshi ya mwaka wa 538 KK, Wayahudi walirudi Yerusalemu kwa maelfu. Walikuwa na viongozi wao wa Kiyahudi, yaani Zerubabeli aliyekuwa kiongozi tangu wakati wa kifungoni, na kuhani mkuu Yoshua, lakini wote waliendelea kuwa chini ya himaya ya Uajemi, hivyo walikuwa chini ya wafalme wake. Mji wa Yerusalemu ulikuwa katika mkoa uliojulikana kuwa "Ng'ambo ya Mto" (au "Magharibi ya Frati"), ulioanza katika Mto Frati na kuendelea mpaka Bahari ya Kati (Ezra 4:10, 16; 7:21, 25).
Hamas
Hamas ilianzishwa na Sheikh Ahmed Yassin, Abdel Aziz al-Rantisi na Mohammed Taha wa bawa la Misri la Undugu wa Kipalestina mwaka 1987 katika Intifada ya kwanza ya uasi dhidi ya utawala wa Israel katika nchi ya Palestina. Kupitia ufadhili wake na usimamizi wa shule, kliniki za afya ya huduma, misikiti, vikundi vya vijana, klabu za michezo, na vituo vya huduma ya siku, katikati ya miaka ya 1990 Hamas ilipata wafwasi wengi katika nchi ya Palestina. Inakadiriwa kuwa 80-90% ya mapato ya Hamas yanatumiwa katika kuendeleza afya, ustawi wa jamii, dini, utamaduni, na huduma za elimu. Katika pande za kijeshi Hamas ilihusika na washambuliaji wa kujiua dhidi ya Israel wa kwanza ukiwa 1993. Katika mwaka wa 2005 mashambuliaji ya kujiua yalisitishwa lakini yakaanza upya tena mwaka wa 2006. Katika miaka ya hivi karibuni Hamas ina hasa kushambulia Israel kwa roketi na moto chokaa.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Tarehe 14 Mei mkutano wa wawakilishi Wayahudi ulitangaza Dola la Israeli kama nchi mpya. Waingereza waliondoa jeshi lao.
Ukristo
Wakati wa Yesu Waisraeli hao waliitwa "Wayahudi". Walio wengi waliishi nje ya nchi ya Israeli/Palestina, kutokana na vita vingi vya zamani vilivyosababisha wakimbizi kuhamia nchi zenye usalama zaidi. Jumuiya za Wayahudi zilipatikana katika miji yote mikubwa ya Afrika Kaskazini (hasa Misri na Libia), Ulaya Kusini na Asia Magharibi mpaka Uajemi.
Baku
Baku (Kiazeri: Bakı) ni mji mkuu pia mji mkubwa wa Azerbaijan. Iko kando la Bahari Kaspi kwenye rasi ya Apsheron kwa 40°23′N 49°52′E. Rundiko la mji lina wakazi milioni tatu pamoja na wakimbizi wengi kutokana na vita katika Kaukazi.