Siku ya kusherehekea kufufuka kwa Yesu inaitwaje?
Kupaa Bwana
Kwa kawaida sikukuu hiyo inafanyika siku arubaini baada ya Jumapili ya Pasaka kufuatana na hesabu ya Matendo ya Mitume 1:3, ingawa pengine inasogezwa kutoka Alhamisi hadi Jumapili ijayo ili kuwawezesha waamini wote kushiriki pale ambapo siku yenyewe ni ya kazi, si sikukuu ya taifa.
27 Machi
Tarehe 27 Machi ni siku ya 86 ya mwaka (ya 87 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 279.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Yohane wa Misri, mkaapweke, na ya mwenye heri Pelegrino wa Falerone, mtawa
Moto wa Pasaka
Moto wa Pasaka au Moto mpya unawashwa hasa wakati wa kesha la Pasaka ukimaanisha mwanzo mpya wa uhai uliosababishwa na ufufuko wa Yesu.
Pasaka ya Kikristo
Wakristo wa kwanza, ambao wote walikuwa Wayahudi, walisheherekea sikukuu ya Kiyahudi pamoja na kumbukumbu ya ufufuko wa Yesu. Baadaye sherehe na pia tarehe zikawa tofauti.
Msalaba wa Yesu
Kwa Wakristo fumbo hilo la Pasaka ndilo kilele cha historia ya wokovu inayotangazwa na Biblia ya Kikristo.
Kipindi cha Pasaka
Wayahudi wanaadhimisha Pasaka ya kale, ukumbusho wa kuvuka pakavu kati ya bahari, kutoka utumwani kuelekea uhuru. Wakristo wanaadhimisha Pasaka mpya, ukumbusho wa sadaka ya Agano Jipya la milele ambayo pamoja na Yesu wanavuka toka dunia hii kwenda kwa Baba: Kristo asingefufuka imani hii ingekuwa bure.
Mitazamo juu ya Yesu
Uenezi wa habari hizo na wa mafundisho ya Yesu, hasa kwa njia ya vitabu 27 vya Agano Jipya, umeathiri sana historia ya binadamu, hasa ya mabilioni waliomsadiki kuwa Kristo na Mwana wa Mungu (ambao kwa sababu hiyo wanaitwa Wakristo).
Hao wanaamini kwamba katika Pasaka yake (labda mwaka 30 BK) yeye alikufa kwa kulipia dhambi za wote akafufuka mtukufu kama Bwana wa vyote ili avikamilishe ndani mwake milele.
Pasaka ya Kikristo
Inahesabiwa kuwa sikukuu muhimu kabisa katika madhehebu mengi ya Ukristo, kwa sababu ufufuko huo ndio msingi wa imani ya Kikristo. Mtume Paulo aliandika kwamba Kristo asingefufuka, imani hiyo ingekuwa haina maana, kwa kuwa asingeondolea dhambi za watu.
Kwaresima
Kwaresima yote inaeleweka tu kama maandalizi ya Pasaka. Kwa imani ya Wakristo, fumbo hilo la kifo na ufufuko wa Bwana ndilo lengo la maisha yetu yote. Tunapaswa kuishi kwa ajili yake ambaye alikufa akafufuka kwa ajili yetu. Tunapaswa kuishi pamoja naye na ndani yake kwa kuchukua kila siku mwilini mwetu kifo chake ili kushiriki ufufuko wake. Tunapaswa kufia dhambi ili kuishi maisha mapya yaliyojaa upendo. Kwa ajili hiyo tunapaswa kujikana na kupoteza maisha yetu nyuma yake ili tuyaokoe kweli. Hayo yote yanafanyika kwa njia ya imani, sakramenti na matendo mema kabla hayajatimia kwa kifo chetu (hasa kifodini) halafu kwa ufufuko wetu.
Jumapili ya Utatu
Kwa kawaida Wakristo wa magharibi huwa wanaadhimisha fumbo hilo Jumapili inayofuata Pentekoste, wakati wale wa mashariki wanaliadhimisha siku hiyohiyo ya Pentekoste, Roho Mtakatifu kulishukia Kanisa huko Yerusalemu ili kulihuisha na kuliongoza hadi ujio wa pili wa Yesu Kristo kutoka utukufu wa Mungu Baba.
Yesu kutolewa hekaluni
Katika Ukristo wa magharibi sikukuu hiyo iliwahi kuitwa pia "Mweuo wa Bikira Maria"; siku yake ni tarehe 2 Februari.
Yohane Mbatizaji wa Rossi
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.
Kukingiwa dhambi ya asili
Kanisa la Kilatini linaadhimisha fumbo hilo kama sherehe tarehe 8 Desemba. Siku hiyo katika nchi mbalimbali ni sikukuu ya amri kwa Wakatoliki, na pengine sikukuu ya kitaifa.
2 Februari
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya mtoto Yesu kutolewa hekaluni siku arubaini baada ya kuzaliwa; pia huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Akida Korneli
Msalaba wa Yesu
Tukio hilo, pamoja na ufufuko wa Yesu unaosadikiwa na Ukristo kutokea siku ya tatu (Jumapili ya Pasaka), ndiyo kiini cha imani ya dini hiyo mpya iliyotokana na ile ya Uyahudi.
24 Julai
Tarehe 24 Julai ni siku ya 205 ya mwaka (ya 206 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 160.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya watakatifu mamajusi, , ya mtakatifu Kinga wa Hungaria, bikira, na ya mtakatifu Charbel Makhlouf, padri
Pentekoste
Kwa wafuasi wa Yesu Kristo ni ukumbusho wa umwagaji wa Roho Mtakatifu juu ya mitume na wanafunzi wengine wa Yesu na kuanzishwa kwa Kanisa siku ya 50 baada ya Pasaka ya Kikristo au ufufuko wa Yesu.
Kupashwa habari
Waorthodoksi hawasogezi sikukuu hiyo, hata kama inagongana na Ijumaa Kuu. Kama ni Pasaka wanasherehekea pamoja huo Umwilisho na Ufufuko wa Yesu. Kwao ni mojawapo ya Sherehe kuu. Kumbe Kanisa la Roma linaruhusu kuisogeza ikiangukia Jumapili ya Kwaresima, Juma Kuu au Oktava ya Pasaka, mradi isiachwe.
Sabato
Sababu ya kiteolojia inayotajwa tangu mwanzo wa karne ya 2 (baada ya kipindi cha Biblia kutungwa) ni kwamba ufufuko wa Yesu ilikuwa mwanzo wa uumbaji mpya na hivyo katika kipindi cha Agano Jipya ile sikukuu ya agano la kwanza haisimami tena. Kwa sababu hiyo Dominika kama Siku ya Bwana inaitwa siku ya nane, ambapo kwa kumfufua Yesu, Mungu alianza juma jipya la uumbaji mtukufu zaidi.
Ufufuko wa Yesu
Tangu Jumapili hiyo na kwa muda wa siku arubaini (kadiri ya Matendo ya Mitume 1:3), yeye aliendelea kuwatokea mara kadhaa wanafunzi wake, hadi alipoonekana nao akipaa mbinguni huku akiwabariki.
Jina takatifu la Yesu
Ndiyo sababu ibada ya namna hiyo ipo katika Ukristo wa mashariki pia (k.mf. Sala ya Yesu). Vilevile madhehebu mbalimbali yanaadhimisha sikukuu hiyo kwa jina lilelile la Wakatoliki au kama Tohara ya Yesu, kwa kuwa ndipo alipopatiwa jina, siku ya nane baada ya kuzaliwa.
Ijumaa Kuu
Ijumaa Kuu ni siku ya Ijumaa kabla ya Pasaka ambapo Wakristo wengi duniani wanaadhimisha kifo cha Yesu Kristo msalabani.
Juma kuu
Katika madhehebu mengi ya Ukristo, juma hilo linaanza na Jumapili ya matawi ambapo linaadhimishwa kwa shangwe tukio la Yesu Kristo kuingia huo mji mtakatifu kama mfalme wa Wayahudi huku akipanda punda na kushangiliwa na umati wa wafuasi wake, waliofurahia hasa alivyomfufua Lazaro wa Betania.
Sabato
Chanzo cha badiliko hilo kinaonekana katika taarifa ya Matendo ya Mitume 20:7 inayoonyesha ya kwamba wakati wa Mtume Paulo Wakristo walikutana siku ya kwanza ya juma. Sababu yake ilikuwa kukumbuka ufufuko wa Yesu aliyetoka kaburini siku hii ya kwanza yaani Jumapili.
Pasaka ya Kikristo
Mtaguso wa kwanza wa Nisea mwaka 325 uliamua ya kwamba Pasaka itasheherekewa Jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu wa kwanza baada ya 21 Machi (tarehe ya sikusare machipuo ambayo ni siku ya usawa wa mchana na usiku, hivyo mwanzo wa majira ya kuchipua kaskazini mwa dunia). Kwa kuwa mwezi mpevu baada ya 21 Machi inaweza kutokea kati ya 22 Machi na 19 Aprili, tarehe ya Pasaka, ambayo ni Jumapili inayofuata, hutokea kati ya 22 Machi na 25 Aprili.
10 Aprili
Tarehe 10 Aprili ni siku ya 100 ya mwaka (ya 101 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 265.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Fulbert wa Chartres, askofu, na ya mtakatifu Magdalena wa Canossa, bikira
Ufufuko wa Yesu
Ufufuko wa Yesu ni muhimu kwetu pia, kwa sababu kwa njia yake tu tunatiwa uzima: sasa rohoni kwa kuondolewa dhambi, na siku ya mwisho mwilini pia kwa kufufuliwa. Mwenyewe alisema, “Mimi ndimi huo ufufuo, na uzima. Yeye aniaminiye mimi ajapokufa, atakuwa anaishi; naye kila aishiye na kuniamini hatakufa kabisa hata milele” (Yoh 11:25-26). “Kristo amefufuka katika wafu, limbuko lao waliolala. Maana kwa kuwa mauti ililetwa na mtu, kadhalika na kiyama ya wafu ililetwa na mtu” (1Kor 15:20-21). “Alitolewa kwa ajili ya makosa yetu, na kufufuka ili tupate kuhesabiwa haki” (Rom 4:25).
Sherehe kuu
Sherehe kuu 12 (kwa Kigiriki: Δωδεκάορτον, Dodekaorton) za Makanisa ya Kiorthodoksi, tukiacha Pasaka iliyo "sikukuu ya sikukuu zote", zinawaadhimisha Yesu Kristo (8) pamoja na Bikira Maria (4).
Kipindi cha kawaida
Pia sikukuu nyingi za watakatifu zinapatikana wakati huo, bila ya kuzuiwa na vipindi vya pekee: k.mf. Yohane Mbatizaji, Petro na Paulo, Malaika Wakuu, na hasa Mama Maria. Hata ndani mwao tunazidi kumuadhimisha Kristo, kwa kuwa ni mashahidi wa ushindi wake dhidi ya dhambi na ni ufafanuzi hai wa utakatifu wake unaoendelea kudhihirika ndani ya Kanisa linalohuishwa na Roho Mtakatifu.
Historia ya Wokovu
Dionisi Mdogo, mmonaki aliyeanzisha (mwaka 533 hivi) mtindo wa kuhesabu miaka kuanzia kuzaliwa Yesu kurudi nyuma (K.K.) au kwenda mbele (B.K.), alikosea hesabu zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa Bethlehemu chini ya Herode Mkuu aliyefariki mwaka 4 K.K. Huyo alipojaribu kumuua mtoto Yesu, familia takatifu ilikimbilia Misri mpaka baada ya kufa kwake. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la kijiji cha Nazareti kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya kazi ya ufundi.
Jumapili
Sababu ya badiliko hilo lilitokea tangu karne ya 1 ni umuhimu wa ufufuko wa Yesu uliotokea kwenye siku ya kwanza ya juma kufuatana na habari za Agano Jipya.
25 Januari
Tarehe 25 Januari ni siku ya ishirini na tano ya mwaka. Mpaka uishe zinabaki siku 340 (341 katika miaka mirefu).
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya wongofu wa Mtume Paulo, pia kumbukumbu ya mtakatifu Anania wa Damasko, mfuasi wa Yesu, na ya mwenye heri Henri Suso, padri
3 Machi
Tarehe 3 Machi ni siku ya 62 ya mwaka (ya 63 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 303.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Kunegunda, bikira, na ya mtakatifu Katharine Drexel, mwanzilishi
Historia ya Kanisa
Siku ile inaitwa "Pentekoste": neno hilo la Kigiriki, maana yake ni "hamsini", yaani siku 50 baada ya Pasaka. Pentekoste ni sikukuu ya kuzaliwa kwa Kanisa.
Teresa wa Yesu
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 15 Oktoba.
Yesu kutolewa hekaluni
Tukio hilo linaadhimishwa na Wakristo wengi siku 40 baada ya Noeli.
Sikukuu ya msalaba
Sikukuu inaitwa kwa Kigiriki "Ὕψωσις τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ" ("Kuinuliwa kwa Msalaba wenye kuheshimiwa na kuleta uzima"), kwa Kirusi "Воздвижение Креста Господня" na kwa Kilatini "Exaltatio Sanctae Crucis" ("Kutukuka kwa Msalaba Mtakatifu"). Walutheri na baadhi ya Waanglikana wanaiita "Holy Cross Day" ("Siku ya Msalaba Mtakatifu"), pengine "Feast of the Glorious Cross" ("Sikukuu ya Msalaba Mtukufu").
Wasabato
Wasabato ni Wakristo wanaomuabudu Mungu hasa siku ya Sabato, tofauti na walio wengi (99%) wanaoadhimisha Jumapili kama siku ya ufufuko wa Yesu.
24 Novemba
Tarehe 24 Novemba ni siku ya 328 ya mwaka (ya 329 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 37.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya watakatifu Andrea Dung-Lac na wenzake, wafiadini
Sherehe
Baadhi ya sherehe hazina tarehe maalumu, bali zinategemea adhimisho la Pasaka, ambalo katika Ukristo wa magharibi linaweza kuangukia siku yoyote kati ya 22 Machi na 25 Aprili, kadiri ya mwandamo wa mwezi wa kwanza wa majira ya kuchipua.
Kupaa Bwana
Ni kwamba imani hiyo inafundisha kuwa siku arubaini baada ya kufufuka, Yesu alipaa mbinguni mbele ya wanafunzi wake. Hataonekana tena rasmi mpaka arudi siku ya mwisho. “Huyu Yesu aliyechukuliwa kutoka kwenu kwenda juu mbinguni, atakuja jinsi iyo hiyo mlivyomwona akienda zake mbinguni” (Mdo 1:11). “Mkiwa mmefufuliwa pamoja na Kristo, yatafuteni yaliyo juu, Kristo aliko, ameketi mkono wa kuume wa Mungu” (Kol 3:1).
Krismasi
Inaonekana tarehe 25 Desemba ilijitokeza wakati huo. Kuna taarifa ya mwaka 204 kutoka Ipolito wa Roma kwamba tarehe 25 Desemba ilikuwa sikukuu ya kuzaliwa kwake Yesu Kristo.
Sherehe
Katika madhehebu ya Kanisa la Roma, jina hilo linatumika katika kalenda ya liturujia kutambulisha sikukuu za ngazi ya juu kabisa zinazoadhimisha mafumbo ya imani na ya maisha ya Yesu Kristo au hata ya watakatifu wake, hasa Bikira Maria.
Pasaka ya Kiyahudi
Pasaka ina tarehe kamili katika kalenda ya Kiyahudi: inaanza 15 Nisan na kusheherekewa kwa siku saba hadi 22 Nisan. Siku ya kwanza na ya mwisho ni sikukuu hasa. Katika nchi ya Israel siku hizi mbili ni siku za kupumzika kazi. Wayahudi wengine, hasa nje ya Israel, husheherekea siku 8.
15 Julai
Tarehe 15 Julai ni siku ya 196 ya mwaka (ya 197 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 169.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Bonaventura wa Bagnoregio, askofu na mwalimu wa Kanisa
Maria kupalizwa mbinguni
Maria kupalizwa mbinguni ni sherehe ya Kanisa Katoliki inayoadhimishwa kila mwaka tarehe 15 Agosti. Kadiri ya sheria za Kanisa, kimataifa ni sikukuu ya amri, ingawa katika nchi nyingine si hivyo, kutokana na serikali kutokubali tarehe hiyo kama siku ya pumziko.
Sikukuu ya msalaba
Hadithi zilizoenea sana zinadai mwaka 326 msalaba halisi wa Yesu uligunduliwa na mtakatifu Helena wa Konstantinopoli, mama wa Kaisari Konstantino I, alipohiji Yerusalemu. Hapo kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu lilijengwa mahali penyewe, kwa amri ya Helena na Konstantino, na sehemu ya msalaba iliachwa huko, ila sehemu nyingine zilipelekwa Roma na Konstantinopoli.
Kipindi cha Noeli
Siku ya nane ni pia mwanzo wa mwaka mpya ambao tunaomba uwe na amani. Ndiyo siku ya Yesu kutahiriwa na kupewa jina hilo linaloeleza maana ya yeye kujifanya mtu (ישוח = Mungu anaokoa). Lakini hasa tunamshangilia Bikira Maria mzazi wa Mungu, sifa yake bora iliyompatia fadhili nyingine zote.
Tohara
Yesu mwenyewe alitahiriwa siku ya nane kama Wayahudi wote wa kiume. Tohara ya Yesu inakumbukwa kwa sikukuu maalumu katika makanisa mengi duniani hasa Waorthodoksi, pia kwa sababu ilikuwa ndiyo siku ya kupewa rasmi jina lake hilo.
Agano Jipya linaonyesha jinsi gani suala la tohara lilikuwa motomoto mwanzoni mwa Kanisa, wakati Wakristo wengi walitoka katika Uyahudi.
Isa
Waislamu wanasema kuwa Isa alichukuliwa na Mola wake na kupandishwa kwake mbinguni baada ya Wayahudi kutaka kumuua, na kwa hivyo hawakuweza kumuua wala kumsulubu. Wakristo kwa upande mwingine, wanaamini kuwa aliwahi kusulubiwa na kuzikwa kisha akafufuka siku ya tatu. Muhimu hapa ni kujua kuwa atarudi tena duniani kukamilisha kazi aliyopewa na Mwenyezi Mungu.
Yosefu wa Leonesa
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Kipaimara
Sakramenti inayohusiana zaidi na ubatizo ni kipaimara, kinachoendeleza kazi yake. “Waliposikia haya wakabatizwa kwa jina la Bwana Yesu. Na Paulo, alipokwisha kuweka mikono yake juu yao, Roho Mtakatifu akaja juu yao” (Mdo 19:5-6). Sakramenti hizo ni kama pande mbili za pesa moja. Zinahusiana kama Pasaka na Pentekoste, ambayo ni utimilifu wake, kwa kuwa siku alipofufuka Yesu aliwapulizia Mitume Roho Mtakatifu, ambaye siku hamsini baadaye akawajia kama “upepo wa nguvu ukienda kasi, ukaijaza nyumba yote” (Mdo 2:2).
Mwaka wa Kanisa
Kipindi cha Pasaka kinabadilika tarehe kila mwaka kwa sababu Pasaka yenyewe inategemea hesabu ya Jumapili pamoja na kutazama jua na mwezi, yaani aina mbili tofauti za kalenda: ni Jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu wa kwanza unaotokea baada ya sikusare ya 21 Machi. Ijumaa Kuu ambayo inaadhimisha ukumbusho wa kifo cha Yesu ni Ijumaa kabla ya Pasaka.
Pasaka
Pasaka ni sikukuu muhimu katika dini za Uyahudi na Ukristo. Jina la Pasaka limetokana na neno la Kiebrania "פסח" (tamka: pasakh).
Taarifa za Agano Jipya zinatoa habari ya kuwa kufa na kufufuka kwa Yesu yametokea wakati wa sikukuu ya Pasaka ya Kiyahudi. Kwa hiyo jina la sikukuu hiyo limeendelea kutumika kwa ajili ya sherehe ya Kikristo.
Alhamisi kuu
Alhamisi kuu ni sikukuu ya Ukristo inayoadhimisha saa za jioni ile karamu ya mwisho ya Yesu Kristo na mitume wake kabla hajakamatwa na kuhani mkuu wa Israeli, Yosefu Kayafa na hatimaye kukabidhiwa kwa liwali Ponsio Pilato ili asulubiwe.
Kupaa Bwana
Kupaa Bwana ni ukumbusho wa fumbo la Yesu Kristo kupaa katika utukufu wa mbinguni akiwa na mwili wake mzima ambao Ijumaa kuu ulisulubiwa hata akafa akazikwa kabla hajafufuka siku ya tatu (Jumapili) kadiri ya imani ya Ukristo.
Pentekoste
Kufuatana na taarifa yake siku hiyo watu takriban 3,000 walibatizwa kwa jina la Yesu na kuongezeka katika kile kikundi. Ndiyo maana Pentekoste inahesabiwa kuwa kuzaliwa kwa Kanisa.
Maria Magdalena
Maria Magdalena anahesabiwa mtakatifu katika madhehebu mengi ya Ukristo, akiadhimishwa tarehe 22 Julai. Katika Kanisa la Kilatini Papa Fransisko ameipa hadhi ya sikukuu.
Kwaresima
Hata hivyo, Wakristo huendelea na mfungo hadi Ijumaa Kuu wanapoadhimisha mateso na kifo cha Yesu Kristo msalabani. Juma linaoanza katika Dominika ya Matawi huitwa Juma Kuu na siku tatu za mwisho kabla ya Dominika ya Pasaka hupewa hadhi hiyohiyo kwa kutajwa kama "Alhamisi Kuu", "Ijumaa Kuu" na "Jumamosi Kuu"). Siku ya Alhamisi Kuu inafanyika ibada ya kumbukumbu ya Yesu kufanya karamu ya mwisho na kuwaosha mitume wake miguu.
Siku ya Bwana
Chanzo chake ni kwamba ndiyo siku ya juma ambayo wanasadiki Yesu alifufuka kutoka wafu. Hivyo ndiyo mwanzo wa uumbaji mpya wa vyote katika utukufu wake.
Epifania
Kwa kawaida Epifania inaeleweka kama sikukuu muhimu mojawapo ya Ukristo ambayo inahusiana na Noeli na inaadhimishwa kimapokeo tarehe 6 Januari. Lakini, kuanzia mwaka 1970, Kanisa la Kilatini limeruhusu Wakatoliki wa nchi ambapo tarehe hiyo si sikukuu ya taifa pia, waiadhimishe katika Jumapili ya kwanza baada ya Januari mosi, isije ikasahaulika. Upande wao, Makanisa ya Kiorthodoksi yanayofuata bado Kalenda ya Juliasi wanaiadhimisha siku ambayo katika nchi nyingi ni tarehe 19 Januari, kutokana na tofauti ya siku 13 kati ya kalenda hiyo na ile ya Gregori.
Frumensyo
Anaheshimiwa kama mtakatifu na Wakristo Waorthodoksi wa Mashariki, Waorthodoksi na Wakatoliki. Sikukuu yake inaadhimishwa nao katika tarehe tofauti: 18 Desemba, 30 Novemba na 27 Oktoba, lakini huko Ethiopia tarehe 1 Agosti.
Alhamisi kuu
Tangu hapo Wakristo hawajaacha kufanya mara kwa mara, na hata kila siku, ibada hiyo ambayo imeitwa "Liturujia ya Kimungu", "Misa", "Karamu ya Bwana" na kwa majina mengine. Hata hivyo kuna uzito wa pekee kuifanya katika Juma Kuu, wakati uleule wa Yesu kuianzisha, yaani Alhamisi kabla ya Pasaka, saa za jioni.
Msalaba wa Yesu
Msalaba wa Yesu ni msalaba ule ambao Yesu Kristo alisulubiwa juu yake huko Yerusalemu kwa amri ya Ponsio Pilato siku ya Ijumaa, labda tarehe 7 Aprili 30 BK.
Kristo Mfalme
Katika Kanisa Katoliki sikukuu hiyo ilianzishwa na Papa Pius XI mwaka 1925, na inaadhimishwa Jumapili ya mwisho ya Mwaka wa Kanisa, kama kilele chake.
Sikukuu ya msalaba
Kabla yake, Yesu mwenyewe alizungumzia "kuinuliwa" kwake (Yoh 3:14-15), akimaanisha kuinuliwa msalabani na mbinguni vilevile. Hivyo alidokeza kwamba msalaba wake haukuwa aibu, bali hasa utukufu.
Pentekoste
Inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa Yesu wanafunzi wake - ambao walikuwa wote Wayahudi - walikutana kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Shavuot wakati ambapo Wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea Yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile.
Papa Antero
Sikukuu yake huadhimishwa kwenye tarehe ya kifo chake.
25 Machi
Tarehe 25 Machi ni siku ya 84 ya mwaka (ya 85 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 281.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya Bikira Maria Kupashwa habari, na kumbukumbu ya mtakatifu Isaka na ya Dismas Mtakatifu
Historia ya Wokovu
Baada ya idadi hiyo kukamilika tena, Roho Mtakatifu akawashukia wote katika nafasi maalumu, yaani sikukuu ya Pentekoste, iliyotimiza Pasaka siku 50 baada yake (Mdo 2:1-41). Safari hiyo alijitokeza kama upepo wa nguvu kubwa ajabu uliojaza nyumba nzima (yaani Kanisa lote) na kama ndimi za moto zilizowashukia mojamoja kila mwamini aliyekuwemo (kwa kuwa karama zake ni mbalimbali). Hapo hao waoga, waliojifungia ndani kwa usalama, wakatoka nje na kuhubiria umati wa watu waliokusanyika kwa kufuata upepo. Kwa kuwa siku hiyo ni ya hija walikuwepo Wayahudi na waongofu kutoka sehemu nyingi za ulimwengu, lakini kila mmoja aliwaelewa mitume kwa lugha yake mwenyewe. Hivyo umoja wa binadamu uliovunjika Babeli katika kujenga mnara wa kiburi ukapatikana tena Yerusalemu kwa nguvu ya Yule aliye upendo wa Mungu. Toka mwanzo Kanisa si la kabila la Yuda tu au la lugha ya Kiaramu tu, bali ni Kanisa Katoliki, yaani la mataifa yote na la lugha zote. Bila ya shaka aliyesimama kwa niaba yake lote atoe hotuba ya kwanza na kufafanua matukio hayo pamoja na kumshuhudia Kristo mfufuka ni Petro. Maneno yake yaliwachoma moyo wasikilizaji hata wakamuuliza wafanye nini. Jibu likawa watubu na kubatizwa ili wapate msamaha na Roho Mtakatifu. Siku hiyo ya kwanza waamini wakawa hawapungui elfu tatu.
Juma
Katika mwaka juma moja la Machi mwishoni au la Aprili linaadhimishwa na Wakristo wengi kama Juma kuu, ambapo wanaadhimisha matukio makuu ya imani yao kadiri ya historia ya wokovu, yaani mateso, kifo na ufufuko wa Yesu Kristo.
Familia takatifu
Baada ya Yesu Kristo kuzaliwa Bethlehemu, Injili hizo zinasimulia matukio ya kutahiriwa kwake siku nane baadaye, kutolewa hekaluni siku arubaini baadaye, kukimbilia Misri, kurudi Nazareti na hija ya pamoja kwenda Yerusalemu. Katika hayo yote Yosefu, Maria na Yesu wako pamoja.
Kesha
Katika Ukristo, kesha muhimu kuliko yote ("mama wa makesha yote") ni lile la usiku wa Pasaka, unapoadhimishwa ufufuko wa Yesu ambao kadiri ya Injili zote ulitokea usiku kati ya Jumamosi na Jumapili.
Ekaristi
Ekaristi ni sakramenti iliyowekwa na Yesu Kristo wakati wa karamu ya mwisho, usiku wa kuamkia Ijumaa Kuu, siku ya mateso na kifo chake msalabani.
Historia ya Kanisa
Biblia ya Kikristo inatuambia jinsi wafuasi wa Yesu walivyoanza kukata tamaa lakini baadaye wakakutana na Yesu aliyefufuka. Akaonana nao na kuwafundisha katika kipindi cha siku arobaini baada ya Pasaka na hatimaye akapaa mbinguni.
Kutabaruku
Sikukuu ya kukumbuka tarehe ya kutabaruku hekalu au kanisa fulani inafanyika tangu zamani.
Alhamisi kuu
Tarehe ya adhimisho hilo inabadilikabadilika kila mwaka pamoja na ile ya Pasaka, lakini inaangukia daima kati ya tarehe 19 Machi na 22 Aprili. Kwa Waorthodoksi wanaofuata kalenda ya Juliasi tarehe hizo ni sawa na tarehe 1 Aprili na 5 Mei ya kalenda ya kawaida.
Siku ya Bwana
Siku ya Bwana (kwa Kigiriki, κυρακή ἡμέρα, "kyurakee eemera"; kwa Kilatini, Dominica dies) ni jina ambalo Wakristo wa lugha mbalimbali wanalitumia kutaja Jumapili.
Filipo wa Yesu
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
Sikukuu ya msalaba
Lengo ni kutukuza chombo cha wokovu wa binadamu wote kilichotumiwa na Mungu kadiri ya imani ya dini hiyo, yaani Yesu Kristo aliyeuawa juu ya msalaba huko Yerusalemu mwaka 30 hivi.
Blasi
Sikukuu yake huadhimishwa na Ukristo wa magharibi tarehe 3 Februari, kumbe mashariki tarehe 11 Februari.
14 Septemba
Tarehe 14 Septemba ni siku ya 257 ya mwaka (ya 258 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 108.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya Kutukuka kwa Msalaba
Krismasi
“Leo amezaliwa kwa ajili yenu Mwokozi, ndiye Kristo Bwana”. Tunapoadhimisha Noeli tangazo hilo la malaika kwa wachungaji linatufikia sisi. Si kujidanganya, kana kwamba Yesu angezaliwa leo, wala hatukumbuki tu tukio la zamani, bali fumbo la kuzaliwa Bwana linatufikia leo katika liturujia na kutuletea neema zake. Hivyo tunaweza tukazaliwa upya kwa kushiriki kuzaliwa kwa kichwa chetu.
Krismasi
Kwa kawaida husheherekewa tarehe 25 Desemba katika Ukristo wa magharibi na tarehe 6 Januari katika ule wa mashariki.
Kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu
Kanisa la Kaburi na Ufufuo wa Yesu liko mjini Yerusalemu mahali ambako kufuatana na mapokeo ya Ukristo Yesu alisulubiwa, akawekwa kaburini na kufufuka siku ya tatu.
Alhamisi kuu
Umuhimu wa tukio hilo unasisitizwa hasa na madhehebu yanayoamini kuwa ndipo Yesu Kristo alipoweka sakramenti ya ekaristi (na ya upadri), inavyosimuliwa katika Injili nyingine tatu. Humo ni wazi kwamba karamu hiyo ilikuwa ya Pasaka ya Kiyahudi, lakini Yesu aliitia maana mpya kuhusiana na kifo na ufufuko wake, akisema, "Fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu" (badala ya kuendelea kuwa ukumbusho wa Musa na jinsi alivyowakomboa Waisraeli kutoka Misri).
13 Novemba
Tarehe 13 Novemba ni siku ya 317 ya mwaka (ya 318 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 48.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Nikolasi I
15 Agosti
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sherehe ya Bikira Maria Kupalizwa mbinguni. Waorthodoksi wanaiita Kulala kwa Mama wa Mungu
Ufufuko wa Yesu
Injili hazitaji tarehe wala mwaka wa tukio hilo. Wataalamu wengi, kwa kulinganisha habari zake na za vyanzo vingine vya historia ya Dola la Roma na vya dini ya Uyahudi, wanakadiria siku hiyo kuwa tarehe 9 Aprili mwaka 30.
Pasaka ya Kiyahudi
Maandalizi ya sikukuu ni pamoja na kufanya usafi mkubwa kabisa katika nyumba. Hakuna kitu kilichochachuka kinachobaki katika nyumba kufuatana na Kutoka 12:20, yaani kitu chochote chenye nafaka au unga wake ulioguswa na maji, hata punje yake kama vile mkate, keki au spagetti. Tendo hili ni la kukumbuka jinsi Wanaisraeli walipaswa kukimbia Misri haraka bila muda wa kutengeneza mikate ya kawaida yaliyochachuka. Kwa hiyo wanawake wao walioka mikate yasiyochachuka ambayo yamekuwa chakula cha Pasaka hadi leo. Mikate hii huitwa "matze".
Mwaka wa Kanisa
Kipindi cha Pasaka kinakwisha kwenye Jumapili ya Pentekoste; Pentekoste (maana ya neno ni "hamsini", kwa kuwa inatokea takriban siku 50 baada ya Jumapili ya Pasaka).
31 Agosti
Tarehe 31 Agosti ni siku ya 243 ya mwaka (ya 244 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 122.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Yosefu wa Arimataya, mfuasi wa Yesu, ya mtakatifu Nikodemo, mfuasi wa Yesu, na ya mtakatifu Aidani, askofu
Kushukia kuzimu
Kushukia kuzimu ni fundisho la imani ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo la kwamba Yesu Kristo, baada ya kufa msalabani siku ya Ijumaa kuu na kabla ya kufufuka kwa utukufu usiku wa Pasaka, alishukia kuzimu kwa nguvu ili kutoa roho za waadilifu zilizokuwa zikisubiri ukombozi kutoka kwake.
8 Septemba
Tarehe 8 Septemba ni siku ya 251 ya mwaka (ya 252 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 114.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha sikukuu ya Kuzaliwa Bikira Maria, na kumbukumbu ya mtakatifu Papa Sergio I, na ya mtakatifu Tomaso wa Villanova, askofu
Kwaresima
Baada ya Kwaresima kwisha, tutapitia tena historia ya wokovu katika kesha la Pasaka ambapo hatua zote zinaangazwa na ushindi wa Kristo mfufuka.
Sikukuu ya msalaba
Wakati Ijumaa Kuu inalenga zaidi mateso ya Yesu, Mwanakondoo wa Mungu aliyeondoa dhambi ya ulimwengu, sikukuu hiyo inashangilia utukufu wa fumbo hilo, ambalo Mtume Paulo alilitangaza kuwa fahari yake pekee (Gal 6:14).
Pasaka
Pasaka ya Kiyahudi inafuata kalenda ya Kiyahudi: ni tarehe 15 Nisan ambayo ni siku baada ya mwezi mpevu wa kwanza baada ya sikusare ya machipuko (mnamo 21 Machi).
Baada ya Kristo
Kila mwaka huhesabiwa kuanzia ule uliodhaniwa kuwa mwaka wa kuzaliwa kwake Yesu Kristo. Miaka iliyotangulia kuzaliwa kwake Yesu huitwa Kabla ya Kuzaliwa kwake Yesu Kristo au kifupi: KK.
26 Mei
Tarehe 26 Mei ni siku ya 146 ya mwaka (ya 147 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 219.
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu ya mtakatifu Papa Eleuteri, mfiadini, ya mtakatifu Filipo Neri, padri, ya mtakatifu Mariana wa Yesu, bikira, na ya watakatifu Andrea Kaggwa na Ponsyano Ngondwe. wafiadini.
Kipindi cha kawaida
Kwa Kiingereza, kipindi hicho kinaitwa “Ordinary Time”, yaani “muda ambao unafuata utaratibu”, hivyo unalingana kabisa na mpango wa upendo wa Mungu na unaleta amani, ambao ni “utulivu wa utaratibu” (Thoma wa Akwino). Muda huo una pande mbili: kuanzia siku inayofuata Ubatizo wa Bwana hadi siku inayotangulia Jumatano ya Majivu, halafu kuanzia Jumatatu baada ya Pentekoste hadi mchana wa Jumamosi ya tarehe yanapoanza kuadhimishwa Majilio. Katikati ya hizo sehemu mbili za kipindi cha kawaida, mfululizo wa Pasaka unaadhimisha yale Yesu aliyoyafanya katika maisha yake ya hadhara (Kwaresima: kuanzia vishawishi jangwani hadi kifo msalabani) na ushindi wake kamili (Pasaka: kufufuka, kupaa na kumtuma Roho Mtakatifu).
Masifu ya asubuhi
Ni sala rasmi inayofanyika wakati wa jua kupambazuka ili kumtolea Mungu sifa kwa siku mpya inayoanza, ambayo inadokeza pia ufufuko wa Yesu.