Wayahudi walitokea nchi gani?
Israeli ya Kale
Israeli ya Kale ni jina la watu au taifa walioitwa taifa teule katika Tanakh au Biblia ya Kiebrania (kwa hiyo pia katika Agano la Kale lililo sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo.
Yuda Iskarioti
Ndiyo sababu ilibidi kuwatofautisha kwa jina la pili, ambalo kwake ni "Iskarioti", maana yake "mtu wa Kariot" ("Ish Kariot") kutokana na kijiji cha asili (Keriot-Chezron kinachotajwa tu katika Kitabu cha Yoshua 15:25, kikiwa Kusini kwa Yudea, mipakani kwa Edomu, kwenye Neghev.
Palestina
Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa uliamua kugawa Palestina katika sehemu tatu zilizopangwa kama Dola la Kiyahudi, Dola la Kiarabu na Yerusalemu kama mji wa kimataifa. Lakini Wayahudi walitangaza uhuru wa Dola la Israeli. Wenyeji Waarabu walipinga azimio hili na vita ilitokea. Baada ya mkataba wa kusalimisha amri Israeli mpya ilikuwa na sehemu ya Palestina kubwa kuliko awali. Asilimia kubwa ya wakazi Waarabu wa sehemu zilizokuwa chini ya Israeli mpya walikimbia au walifukuzwa nje. Ukanda wa Gaza ulishikwa na Misri na Ukingo wa Magharibi wa Yordani ulitawaliwa na milki ya Yordani.
Waarabu
Waarabu, kama tulivyoeleza hapo nyuma, mwanzo walikuwa wakiishi Yemen lakini baadaye wakaanza kutawanyika kwenye sehemu nyenginezo za Bara Arabu, na kwa kuwa wengi wao walikuwa wakiishi maisha ya kibedui ya kusafiri kutoka mahali pamoja kwenda kwengine kutafuta chakula na maji kwa nafsi zao na wanyama wao, waliweza kuenea sehemu zote za Bara Arabu na kufika Shamu na Iraqi na Misri na Afrika ya Mashariki na Afrika ya Kaskazini.
Franz Kafka
Alizaliwa katika familia ya Kiyahudi mjini Praha (leo: nchini Ucheki) wakati ilipokuwa sehemu ya Austria-Hungaria. Lugha ya nyumbani ilikuwa Kijerumani lakini alijifunza pia Kicheki iliyokuwa lugha ya wakazi wengi wa Praha pamoja na Kifaransa alichofundishwa shuleni. Franz alikuwa na dada watatu waliouawa baada ya kifo chake wakati wa utawala wa Nazi kwenye makambi ya KZ.
Jerry Sadowitz
Sadowitz alizaliwa New Jersey na baba Myahudi wa Marekani aliyefanya kazi kama mfanyabiashara wa vyuma chakavu na mama yake Mskoti, Roslyn.
Kitabu cha Hosea
Nabii Hosea alitokea Ufalme wa Israeli (Kaskazini) ambapo alifanya kazi ya unabii kuanzia miaka ya mwisho ya utawala wa Yeroboamu II (786 - 746 KK) hadi karibu na maangamizi ya mwaka 722 KK ambayo aliyatabiri kutokana na uasi wa kidini wa Waisraeli wenzake.
Jamaika
Miji muhimu iko mwambaoni kwa sababu ya milima ya ndani. 
Wakazi wa kwanza wa Jamaika walikuwa Wataino ambao ni kabila mojawapo la Waarawak kutoka Amerika Kusini. Walikuwa wakulima na wavuvi. Wamepotea kama utamaduni wa pekee baada ya kufika kwa Wazungu kutokana na magonjwa mageni yaliyofika na Wahispania na mauaji wakati wa vita. Waliobaki waliingia katika ndoa na Wazungu au Waafrika waliofika baadaye na kuwa sehemu ya wakazi chotara kisiwani.
Kristoforo Kolumbus alifika mwaka 1494 na kuweka kisiwa chini ya utawala wa Hispania. Aliamini ya kwamba alifika Uhindi akaita visiwa hivi "Uhindi wa Magharibi" na wenyeji wakaitwa "Indios" (kwa Kihispania "Wahindi") na baadaye mara nyingi "Wahindi wekundu".
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mizizi ya mgongano ilikuwa katika harakati za Uzayuni na uhamiaji wa Wayahudi kutoka Ulaya kuelekea Palestina zilizoanza mnamo mwaka 1880. Wakati ule idadi kubwa ya Wayahudi walikaa katika nchi za Ulaya, hasa Ulaya ya Mashariki na ya Kati. Kama jumuiya ya kidini walikuwa na uhusiano wa kiroho na nchi ya mababu wao iliyowahi kuitwa kwa majina kama Israeli au Yuda lakini iliyoitwa wakati ule "Palestina" ikiwa ni sehemu ya Milki ya Osmani na kukaliwa na wasemaji wa lugha ya Kiarabu waliokuwa Waislamu, Wakristo na Wayahudi. Mnamo 1880 Palestina ilikuwa na wakazi wapatao 450,000. Asilimia 80 walikuwa Waislamu, asilimia 10-12 Wakristo na takriban 5-8 Wayahudi wenyeji.
Simba wa Yuda
Simba wa Yuda ilikuwa ishara ya Israeli kabila la Yuda katika Kitabu cha kwanza cha Biblia ya Kiyahudi (Agano la Kale).
Yudea
Asili ya jina ni kabila la Yuda, ambalo kuanzia karne ya 8 KK lilibaki karibu peke yake kati ya makabila 12 ya Israeli.
Simba wa Yuda
Mila ya Ethiopia , iliandikwa na kufafanua katika mkataba karne ya 13, "Kebre Negest", inadai kuwa Waisraeli walirejea na Malkia wa Sheba kutoka kumzuru Mfalme Sulemani katika Yerusalemu, na ambaye alikuwa na mimba ya Solomoni mwanzilishi nasaba , Menelik 1. Wote Wakristo na Wayahudi kutoka Ethiopia wanakubaliana kuwa wahamiaji hawa walikuwa hasa katika makabila ya Dani na Yuda; hivyo Ge'ez Motto "Mo `a 'Anbessa Ze'imnegede Yihuda" (" Simba wa kabila la Yuda ameshinda "), pamoja na majina ya Kaisari (Mfalme wa Wafalme) katika Nasaba ya Solomoni. Haijulikani kama Yohane wa Patmos alifahamu kuhusu uniliki wa jina hile alipoandika katiaka maandiko ya unabii.
Alama ya Simba wa Yuda ni maarufu katika bendera , sarafu, nk na bado inaonekana kote mjini mkuu kama ishara ya kitaifa. Baada ya kuanguka kwa Kikomunisti Derg mwaka wa 1990 na ongezeko la Sera za Magharibi katika vikundi huru vya kisiasa , Kikundi cha kisiasa kwa jina "Mo'a Anbessa" kiliweza kujitokeza.
Ukristo
Paulo hakuwa mfuasi wa Yesu alipokuwa duniani. Alikuwa Myahudi Farisayo mzaliwa wa Tarso (mji wa Kilikia, leo nchini Uturuki). Alikwenda Palestina kwa masomo ya kidini. Tunasikia habari zake alivyohusika na kifodini cha Stefano (Mdo 6).
Yoshua
Kitabu cha Yoshua kinahusika zaidi na Waisraeli walipoteka nchi ya Kanaani na nchi hiyo ilivyogawiwa kati ya makabila yake. Tangu wakati wa Ibrahimu Mungu alikuwa ameahidi kwamba Kanaani ingekuwa mali ya Waisraeli (Mwa 13:14-17), lakini karne kadhaa zilipita mpaka Waisraeli walipokuwa taifa kubwa la kutosha kwa kuteka na kumiliki nchi hiyo.
Ukristo
Mitume wa Yesu walizunguka awali hasa katika jumuiya za Wayahudi kila mahali walipokwenda. Mwanzoni Kanisa lilionekana kama dhehebu la Kiyahudi tu. Baada ya kupokea watu kutoka mataifa bila kuwatahiri hali ilibadilika: Kanisa likawa taifa la Mungu kutoka kwa Wayahudi na kwa Mataifa.
Jamaika
Takriban 91.4 % ya wakazi ni wa asili ya Afrika. Mababu walikuwa watumwa kutoka Afrika waliofikishwa kisiwani katika karne ya 17 na karne ya 18 au ni machotara au wa asili ya Ulaya na Uchina.
Kanada
Wahamiaji kutoka Ùfaransa walitangulia, wakifuatwa na Waingereza, Waskoti na Waeire. Wengine walifuata kutoka Ujerumani, Italia, Urusi, Ukraine, Poland na penginepo. Kwa jumla wenye asili ya Ulaya ni 76.7%.
Historia ya Denmark
Kati ya jumla ya Wayahudi 8000 za Denmark, 481 pekee walikamatwa. Wajerumani waliogopa kuwapeleka katika makambi ya mauti moja kwa moja kwa sababu ya hasira ya Wadenmark waliohitajika katika mipango ya uchumi wa vita. Tena siasa ya kuua Wayahudi haukutangazwa mbele ya watu - kufuatana na matangazo rasmi Wayahudi walipelekwa katika maeneo ya Mashariki ya Ulaya ili wafanye kazi. Kwa hiyo Wajerumani walipeleka Wayahudi wachache wa Denmark katika kambi la Theresienstadt huko Ucheki lililokuwa kambi la maonyesho walipopelekwa wageni kutoka nchi za nje waliowahi kusikia habari za matendo maovu dhidi ya Wayahudi.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Ubaguzi na mateso dhidi ya Wayahudi vilianza kuzidi hasa katika nchi za Milki ya Urusi na kusababisha idadi kubwa ya Wayahudi kuhama. Ilhali wengi walihamia Ulaya ya Kati na Marekani kulitokea pia na harakati ya Uzayuni iliyoona Wayahudi kuhamia nchi ya mababu wao. Wafuasi wa Uzayuni walifika Palestina wakanunua ardhi na kuunda vijiji vya Kiyahudi pekee pamoja na Wayahudi waliowahi kuishi kule.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Milki ya Osmani ilipigana upande wa Ujerumani dhidi ya Urusi, Ufaransa na Uingereza. Mwaka 1917 serikali ya Urusi ilipinduliwa na sasa Uingereza ilitafuta kushawishi Urusi na Marekani kujiunga pamoja na vita upande wa Uingereza. Hapo serikali iliona vema kutafuta usaidizi wa jumuiya za Kiyahudi zilizokuwa kubwa hasa Urusi na Marekani. Hapo waziri Balfour aliandika barua kwa msemaji ya Wayahudi wa Uingereza ambamo aliahidi usaidizi wa Uingereza kwa kukubali kuanzishwa kwa "maskani ya kitaifa kwa Wayahudi" ("a national home for the Jewish people").
Uyahudi
Uyahudi (Yuda) ni pia jina la kihistoria la sehemu ya kusini ya nchi ya Palestina au Israel.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Mapambano kati ya Israeli na Palestina ni ugomvi baina ya nchi ya Israeli na wakazi wa Palestina unaoathiri pia uhusiano na nchi jirani. Ugomvi huu ulianza katika karne ya 20 baina ya wakazi Wayahudi na Waarabu wa maeneo ambayo leo hii yako chini ya Israeli na Mamlaka ya Kitaifa ya Palestina. Ulisababisha tayari vita sita kati ya nchi ya Israeli tangu kuundwa kwake mwaka 1948 na jirani zake za Kiarabu. Mapambano yanaendelea, hayajapata suluhisho hadi sasa.
Waamuzi (Biblia)
Kitabu cha Waamuzi kinasimulia matukio ya Israeli katika miaka 200 hivi baada ya Yoshua kuiteka nchi ya Kanaani, lakini kinaleta picha tofauti na kile cha Yoshua kuhusu hali ya nchi ya Kanaani baada ya uvamizi. Kinaonyesha kuwa Waisraeli hawakufukuza wenyeji wote, bali waliteka baadhi tu ya maeneo yao wakaishi jirani nao. Chini ya Yoshua Waisraeli walishinda vita vile vikubwa, lakini hawakutii amri ya Mungu ya kuangamiza au kufukuza Wakanaani wote. Matokeo yake, Wakanaani waliobaki nchini kila wakati walisababisha matatizo kwa Waisraeli, upande wa dini na upande wa siasa pia.
Kitabu cha Yoshua
Wakati huo, miaka 40 baada ya wazazi wao kuondoka Misri, watu wa kizazi kile kipya walikuwa tayari kuingia Kanaani. Kambi yao kubwa ilikuwa mashariki mwa Mto Yordani kukabili Yeriko (Hes 22:1). Musa alikuwa amekufa tangu muda mfupi (Kumb 34:1-5), na Yoshua alipewa jukumu la kuwaongoza Waisraeli baada ya kifo cha Musa kwenye miaka 1210-1200 hivi KK (Kum 34:9; Yos 1:1-2).
Schutzstaffel
Tangu 1933 chama cha Kinazi kilianza kuwabagua Wayahudi wa Ujerumani. 1933 walifukuzwa katika ajira ya serikali na tangu 1935 waliondolewa uraia wa Ujerumani. 1939 baada kuanzisha vita viongozi waliamua kuwaondoa Wayahudi wote waliobaki katika Ujerumani. Mwanzoni walikuwa na mpango wa kuwahamisha mahali popote nje ya Ujerumani. Mipango hii pamoja na yale yaliyofuata ikakabidhiwa mkononi mwa SS iliweza kudai usaidizi wa idara mbalimbali za serikali ya Ujerumani, polisi, huduma za reli na vitengo vingine.
Mkimbizi
Kati ya Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia na vya Pili, uhamiaji wa Wayahudi kuelekea Palestina ulihimizwa na harakati ya Kizayuni iliyokuwa inazidi kukuwa lakini ulikatazwa na mamlaka ya Uingereza katika eneo la Palestina. Nchini Ulaya, mateso dhidi ya Wanaksi yalifikia kilele Mauaji ya Kimbari ya Wayahudi yalipotendeka na pia mauaji ya halaiki ya Wayahudi wengi wa barani Ulaya yalipofanyika.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Kwa upande mwingine harakati ya Wayahudi kurudi Palestina na mipango wa kugawa nchi ilichukiwa na wanasiasa wengi Waarabu pamoja na viongozi wa dini ya Uislamu kati ya Waarabu. Hii ilisababisha mashambulio dhidi ya Wayahudi wenyeji katika nchi kama Misri, Iraki, Syria au Yemen. Hapo Wayahudi wengi wa nchi hizi waliowahi kukaa huko tangu karne nyingi walikimbia katika miaka 1948 - mnamo 1960, wengi wakielekea Israeli. Idadi ya wakimbizi hao Wayahudi ikadiriwa kuwa takriban 400,000 hadi 1960. Chuki dhidi ya Wayahudi kati ya Waarabu iliendelea hivyo karibu Wayahudi wote wameondoka katika nchi hizi; isipokuwa Morokko na Tunisia ni nchi za pekee za Waarabu ambako bado Wayahudi maelfu kadhaa wamebaki. Katika nchi kama Misri na Iraki zilizokuwa na jumuiya kubwa za Wayahudi tangu siku za Biblia idadi iliyobaki ni chini ya 100.
Kitabu cha Yoshua
Kitabu cha Yoshua kinahusika zaidi na Waisraeli walipoteka nchi ya Kanaani na nchi hiyo ilivyogawiwa kati ya makabila yake 12.
Scott Storch
Scott alizaliwa mnamo 1973 mjini Nova Scotia, Kanada. Storch ni mtoto wa Mzee Fahad, ambaye ni mwendesha mashtaka na mwimbaji, ambao wote wanaasili ya Kiyahudi. Kwa bahati baadaye alihamia mjini Cherry Hill Township, New Jersey halafu Coral Springs, Florida.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Baada ya vita na kuporomoka kwa Milki ya Osmani Palestina ilikuwa eneo la kudhaminiwa lililotawaliwa na Uingereza kwa niaba ya Shirikisho la Mataifa. Uhamiaji wa Wayahudi wa harakati ya Kizayuni uliongezeka kiasi pamoja na kuundwa kwa vijiji vya ujamaa aina ya "kibbuz". Uhamiaji wa Wayahudi kufika Palestina ulisababisha kukua kwa uchumi. Wakazi waliongezeka kutokana an Wayhudi waliofika na pia Waarabu kutoka nchi jirani waliotafuta kazi.
Edomu
Edomu (kwa Kiebrania אֱדוֹם, Edom, ʼĔḏôm, yaani "nyekundu") au Idumea (kwa Kigiriki Ἰδουμαία, "Idoumaía"; kwa Kilatini "Idūmaea") walikuwa taifa la Kisemiti lililoshi kusini kwa Bahari ya Chumvi katika eneo ambao leo limegawanyika kati ya Israeli na Yordan.
Mzungu
Si neno kamili sana kwa sababu watu wanaoitwa Wazungu wanaweza kutokea kila sehemu ya dunia; Wamarekani weupe huitwa Wazungu na pia makaburu kutoka Afrika Kusini, Wakenya weupe na pia Waaustralia. Vilevile mtu kutoka nchi za Ulaya ya Kusini kama Hispania au Ugiriki anaweza kusababisha wasiwasi kama yeye ni Mzungu au Mwarabu kwa sababu wengi wao hufanana na watu wa Afrika ya Kaskazini.
Israel
Israel (kwa Kiebrania: מדינת ישראל - "Medinat Yisra'el"; kwa Kiarabu: دَوْلَةْ إِسْرَائِيل - "dawlat Isrā'īl") ni nchi ya Mashariki ya Kati kwenye mwambao wa mashariki wa Mediteranea.
Injili ya Marko
Kwa upande mwingine kuna pia mapokeo kuwa Marko huyu hakuwa mwenyeji wa Yerusalemu bali mtu mwenye asili ya Afrika ya Kaskazini aliyehamia Palestina baadaye.
Yesu
Hao wote walitokea mkoa wa Galilaya, uliokuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa Kusini (Yerusalemu na mkoa wa Yudea).
Kumbukumbu la Sheria
Vitabu vinavyofuata katika Biblia ya Kiebrania (Yoshua, Waamuzi, Samweli na Wafalme) vinataka kuthibitisha kwamba kweli ikawa kama hiki kinavyosema: Waisraeli walipofuata agano (wakati wa Yoshua) waliteka nchi ya ahadi na kuifurahia, lakini walipozidi kuasi (wakati wa Waamuzi, Samweli na Wafalme) walikuja kunyang’anywa nchi ile yote, kwanza sehemu nzuri zaidi (kaskazini), halafu ile hafifu zaidi (kusini). Hapo Waisraeli wote wakajikuta tena utumwani katika nchi ya kigeni kama kabla ya Musa, wakikosa hata sanduku la agano, lililopotea wakati wa maangamizi ya Yerusalemu na hekalu lake, baada ya wao kufikia hatua ya kula watoto wao kutokana na njaa.
Rosa Luxemburg
Alizaliwa katika familia ya Wayahudi katika sehemu ya Poland iliyokuwa sehemu ya milki ya Urusi. Tangu utoto alijiunga na vikundi vya kisoshalisti waliopinga utawala wa Kirusi. Alilazimishwa kukimbia akakaa Uswisi aliposoma falsafa, historia na uchumi. 1897 alimwoa Mjerumani akahamia Berlin aliposhiriki katika chama cha kisoshalisti SPD akawa mwalimu kwenye chuo cha chama.
Majusi
Leo kwa kawaida jina hilo linatumika kuwataja watu wa namna hiyo ambao kadiri ya Injili ya Mathayo (2:1-12) walitokea mashariki kwa Israeli wakifuata nyota ya pekee ili kumfikia Mfalme wa Wayahudi aliyezaliwa, yaani Yesu.
Myahudi
Katika utamaduni wa Kiyahudi, ukoo wa Kiyahudi unarudi nyuma hadi kwa mababa wa Biblia kama vile Abrahamu, Isaka na Yakobo katika milenia ya pili KK. Wayahudi wamefurahia enzi tatu za uruhu wa kisiasa katika nchi yao ya nyumbani, Nchi ya Israel, mara mbili wakati wa historia ya kale, na mara nyingine tena, kuanzia mwaka wa 1948, wakati ambapo taifa la kisasa la Israeli lilipoanzishwa. Enzi ya kwanza ilianza mnamo mwaka wa 1350 hadi 586 KK, na ilijumuisha vipindi vya Mahakimu, Milki iliyoungana na Miliki zilizogawanywa za Israeli na Yudea, na ilisha wakati wa kuharibiwa kwa thehebu la kwanza la Solomoni.
Kuhani mkuu
Katika Israeli ya Kale Kuhani Mkuu (kwa Kiebrania כהן גדול "kohen gadol") alikuwa kiongozi mkuu pekee wa ibada za dini ya Uyahudi tangu mwanzo wa taifa la Israeli hadi mwaka 70 B.K., hekalu la Yerusalemu lilipobomolewa moja kwa moja.
Mkimbizi
Kulingana na takwimu rasmi za Kiarabu, Wayahudi 856,000 walihama kutoka makazi yao katika nchi za Kiarabu tangu mwaka wa 1948 hadi miaka ya mapema ya 1970. Takriban 600,000 kati yao walipata makazi mapya nchini Israeli. Wazao wao, na wale wa Wayahudi wa kutoka nchi ya Iran na Uturuki, sasa hujumuisha idadi ya milioni 3.06 kati ya raia wa Israeli wa Kiyahudi walio kati ya milioni 5.4 na 5.8. Taabu za Wayahudi katika nchi za Kiarabu ilizidi kuwa mbaya zaidi kufuatia Vita vya Siku Sita vya mwaka wa 1967, vilivyosababisha kutoka kwa idadi kubwa ya Wayahudi waliobaki. Wayahudi wachache sana wanaishi katika nchi za Kiarabu kwa sasa.
Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Zote zilijengwa nje ya eneo la Ujerumani penyewe, sita katika Poland na moja katika Belarusi. Viongozi wa Nazi waliona Wajerumani wenyewe wasijue kwa undani habari za mauaji kwa sababu waliogopa upingamizi. Lakini watu wa Poland walitazamiwa kama watumwa kwa hiyo waliona nchi hii inafaa. Mahali palichaguliwa karibu na reli. Kwa njia hiyo iliwezekana kuwasafirisha Wayahudi wa Poland na Urusi lakini pia kutoka Ufaransa, Italia, Uholanzi na Ulaya ya Kusini.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Siasa ya chuki dhidi ya Wayahudi iliyoendeshwa na Chama cha Nazi chini ya dikteta Adolf Hitler katika Ujerumani na nchi nyingine za Ulaya iliongeza namba ya Wayahudi waliopaswa kuondoka kwao Ulaya. Miaka baada ya 1933 takriban wakimbizi Wayahudi 250,000 walifika Palestina - hii ilikuwa sababu moja ya ghasia ya Waarabu miaka 1936-1939. Hadi mwaka 1945 Wayahudi walikuwa asilimia 33 ya wakazi wote wa Palestina.
Kitabu cha Wamakabayo I
Mwandishi wake hajulikani, lakini kitabu kinaonyesha alikuwa Myahudi wa Palestina, alipenda taifa na dini yake ya Uyahudi, na alijua kwa dhati masuala ya teolojia.
Uajemi
Wafuasi wa dini nyingine kwa jumla ni kama 1% ya wakazi wote. Kundi kubwa ni Bahai lakini dini yao ilipigwa marufuku baada ya mapinduzi ya Kiislamu. Kundi linalofuata ni Wakristoː kati hao kundi kubwa ni Waarmenia, halafu Wakaldayo. Wayahudi wa Uajemi ni kundi kubwa kati ya nchi zote za Kiislamu wa mashariki ya kati (0.01%). Wazoroasta wamebaki pia (0.03%). Kundi dogo sana ni Wamandayo wanaoitwa pia wafuasi wa Yohane Mbatizaji.
Kitabu cha Ezra
Kufuatana na amri ya Koreshi ya mwaka wa 538 KK, Wayahudi walirudi Yerusalemu kwa maelfu. Walikuwa na viongozi wao wa Kiyahudi, yaani Zerubabeli aliyekuwa kiongozi tangu wakati wa kifungoni, na kuhani mkuu Yoshua, lakini wote waliendelea kuwa chini ya himaya ya Uajemi, hivyo walikuwa chini ya wafalme wake. Mji wa Yerusalemu ulikuwa katika mkoa uliojulikana kuwa "Ng'ambo ya Mto" (au "Magharibi ya Frati"), ulioanza katika Mto Frati na kuendelea mpaka Bahari ya Kati (Ezra 4:10, 16; 7:21, 25).
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Nchi jirani za Waarabu hawakutambua kuundwa kwa Israeli na kwa miaka ya kwanza walifuata lengo la "kuwarudisha Wayahudi baharini" siku mmoja. Wakimbizi kutoka Palestina walipangwa katika kambi zilizokusudiwa kuwa za muda lakini zipo hadi leo ilhali ziliendelea kutoka kambi za hema kuwa vijiji na mitaa ya miji penye nyumba. Lakini Yordani ilikuwa nchi ya pekee iliyoamua kuwapa Wapalestina uraia, wengine waliokaa Syria, Lebanoni, Misri na Iraki waliendelea na hali ya kukosa uraia na kuishi na vitamulisho vya Umoja wa Mataifa hadi kizazi cha tatu au nne.
Pentekoste
Inawezekana kusema ya kuwa baada ya kifo na ufufuko wa Yesu wanafunzi wake - ambao walikuwa wote Wayahudi - walikutana kwenye sikukuu ya Kiyahudi ya Shavuot wakati ambapo Wayahudi kutoka nchi mbalimbali walipotembelea Yerusalemu kwa hija kwenye nafasi ya sikukuu ile.
Yuda (ufalme)
Ufalme wa Yuda (kwa Kiebrania מַמְלֶכֶת יְהוּדָה, "Mamlekhet Yehuda") ulikuwa nchi ya Mashariki ya Kati katika karne ya 10 KK hadi karne ya 6 KK.Mara nyingi unaitwa ufalme wa Kusini kwa sababu ulitokana na mgawanyiko wa Ufalme wa Israeli ulioendelea upande wa kaskazini.
Myahudi
Wayahudi (, "Yehudim"), ambao pia wanajulikana kama Watu wa Kiyahudi, ni kundi la are kikabila na kidini lenye asili yake katika eneo la Uisraeli ya Kale ya Mashariki ya Karibu. Kabila ya Kiyahudi, utaifa wa Kiyahudi na dini ya Kiyahudi yote yana uhusiano wa karibu sana, kwa sababu Uyahudi ndio dini ya jadi ya watu wa taifa la Kiyahudi
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Kumbe wakazi Waarabu wa Palestina waliona uhamiaji wa wageni kutoka Ulaya kama harakati ya kikoloni iliyolenga kutwaa ardhi yao. Tena Waislamu kadhaa wanaona ya kwamba, tangu itwaliwe na jeshi la Uislamu katika karne ya 7 ardhi ya Palestina - Israeli imekuwa nchi ya Kiislamu inayopaswa kutawaliwa na serikali ya Waislamu daima. Wakristo hawakuwa wengi, tena wamezidi kupungua kwa kuhama kutokana na ugumu wa hali yao wanaojisikia kubaguliwa kama kundi dogo hata kati ya Wapalestina.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mateso ya Wayahudi katika Ulaya tangu kufika serikali ya Adolf Hitler katika Ujerumani yaliongeza idadi ya wahamiaji. Kwenye mwisho wa Vita Kuu ya Pili kulikuwa na Wayahudi kutoka pande zote za Ulaya waliokombolewa katika kambi za mauti na maelfu kati ya hao walitafuta pia njia za kufika Palestina. Wakati ule idadi ya Wayahudi ilifikia tayari takriban theluthi mja ya wakazi wote wa PAlestina waliokuwa mnmao milioni 2.
Kitabu cha Ezra
Mwaka 587 KK mfalme wa Babeli alikuwa amevamia mji wa Yerusalemu, kubomoa hekalu la Sulemani na kumaliza ufalme wa Yuda. Wakazi walipelekwa Mesopotamia kwa uhamisho wa Babeli. Tangu wakati huo Waisraeli kwa kawaida walijulikana kuwa Wayahudi. Lakini, kwa kuwa utengano wa Israeli haukuendelea, majina hayo mawili, pamoja na jina la Waebrania, yaliweza kutumiwa kwa watu walewale (Yer 34:9; Yn 1:19, 47; 2 Kor 11:22; Gal 2:14).
Palestina
Asili ya jina ilikuwa nchi ya Wafilisti iliyokuwa kanda nyembamba ya ardhi karibu na pwani ya bahari. Waroma wa kale walitumia jina hilo kwa jumla ya jimbo lao katika sehemu hizi.
Jack the Ripper
Wakati ule London ilikuwa mji uliokua haraka sana. Sehemu ya Whitechapel ilikuwa n]]a wahamiaji wengi kutoka Ulaya bara hasa Ulaya ya Mashariki na kati yao Wayahudi wengi waliokimbia mashambulio ya pogromu dhidi ya Wayahudi katika Urusi. Wengi walikuwa maskini waliokosa makaazi na kulala katika mabweni ya kukodi. Uhalifu na wizi zilitokea kwa wingi katika mazingira haya. Wanawake wengine kati ya wahamiaji walitafuta riziki kwa njia ya umalaya. Taarifa za mashambulio dhidi ya wanawake zilizidi. Wakati wa Oktoba 188 polisi ilikadiria kuwepo kwa nyumba 62 za danguro na takriban wanawake 1,200 waliofanya kazi ya umalaya katika mtaa wa Whitechapel.
Anania wa Damasko
3 "Mimi ni Myahudi, mzaliwa wa Tarso katika Kilikia. Lakini nililelewa papa hapa mjini Yerusalemu chini ya mkufunzi Gamalieli. Nilifundishwa kufuata kwa uthabiti Sheria ya wazee wetu. Nilijitolea kwa moyo wote kwa Mungu kama ninyi wenyewe mlivyo hivi leo.
Kitabu cha Nehemia
Labda wakati huo huko Uajemi Nehemia, aliyekuwa afisa wa Kiyahudi katika ikulu ya mfalme, alipandishwa cheo kuwa mnyweshaji mkuu wa mfalme (yaani mkuu wa vinywaji; Neh 1:11). Wayahudi waliposikia kwamba mmojawao anaweza kusema na mfalme, walifika Uajemi ili wamwone. Walimweleza habari za shida kubwa ambazo maadui wa Wayahudi walisababisha huko Yerusalemu kwa kutekeleza amri ya mfalme (1:1-3; Ezra 4:23). Amri ile ilimruhusu mfalme kubadilisha uamuzi wake baada ya muda akipenda kufanya hivyo (Ezra 4:21), na bila ya shaka wajumbe wa Kiyahudi kutoka Yerusalemu walitegemea kwamba Nehemia ataweza kumshawishi mfalme awasaidie tena.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Wayahudi wa Ulaya waliokuwa wahamiaji wa kwanza kuja Palestina waliona uhamiaji wao kama kurudi kwenye nchi ya mababu wao kwenye mahali ambako taifa lao litazaliwa upya. Sehemu ya Wayahudi waliona mwendo wao si kurudi tu kwenye ardhi ya mababu kama taifa lakini pia utimiaji wa sala ya Kiyahudi yenye ombi la "kuonana katika Yerusalemu mwaka ujao". Mpaka leo wengine wanaona jambo hilo kutokana na ahadi za Mungu kwa taifa lao kadiri ya Tanakh (yaani Biblia ya Kiebrania).
Ukristo
Yesu na wanafunzi wake wa kwanza walikuwa Wayahudi. Yaani walizaliwa katika uzazi wa Abrahamu wakiwa watoto wa Agano lililofanywa kati ya Mungu na taifa lake la Israeli zamani za Musa.
Mtakatifu Paulo
3 "Mimi ni Myahudi, mzaliwa wa Tarso katika Kilikia. Lakini nililelewa papa hapa mjini Yerusalemu chini ya mkufunzi Gamalieli. Nilifundishwa kufuata kwa uthabiti Sheria ya wazee wetu. Nilijitolea kwa moyo wote kwa Mungu kama ninyi wenyewe mlivyo hivi leo.
Juma
Asili ya juma ni katika utamaduni wa kale wa Mashariki ya Kati tangu Babiloni. Imeenea duniani kote kupitia Biblia na desturi za Uyahudi na Ukristo.
Yuda Iskarioti
Kwa kuwa Yuda ni jina la babu wa kabila kubwa la Israeli lililobaki baada ya yale ya Kaskazini kupotea uhamishoni (722 KK), lilitumiwa sana na Wayahudi, hata wawili kati ya mitume hao wanaitwa hivyo.
Vita za Misalaba
Mwaka 1096 vilikusanyika vikundi vya watu wa kawaida walioongozwa na wahubiri waliotaka kwenda mashariki kwa hiari yao, ingawa si wanajeshi. Umati huo waliomba na kutisha miji walipopita wapewe chakula na misaada kwa sababu wengi hawakuwa na kitu wenyewe. Katika miji ya Ujerumani ya magharibi na kusini walianza kushambulia Wayahudi walioishi huko na kuwaua wengi.
Historia ya Kenya
Karne kadhaa kabla ya ukoloni, upwa wa Kenya wanakoishi Waswahili ulikuwa sehemu ya eneo la mashariki mwa Afrika lililofanya biashara, hasa ya watumwa na pembe za ndovu na Waarabu na Wahindi. Inasemekana kwamba kabila la Wameru lilitokana na watumwa waliotoroka utumwa Uarabuni miaka ya 1700. Mwanzoni wafanyabiashara wengi walitoka milki za Uarabuni lakini baadaye wengine wakatoka Unguja (kama Tippu Tip).
Palestina
Kwenye sehemu ya magharibi iliyokuwa Palestina yenyewe kulikuwa na uhamiaji wa Wayahudi kutoka nchi za Ulaya ulioweka msingi kwa mapambano kati ya Israeli na Palestina ya baadaye.
Ladino
Ladino (pia: Kihispania ya Kiyahudi) ni lugha inayozungumzwa na Wayahudi katika nchi mbalimbali. Ni lugha ya karibu na [Kihispania] ikiwa na maneno ya Kiebrania ndani yake. Wasemaji wengi wako Israel, halafu Uturuki, Bulgaria na Marekani. Idadi ya wasemaji inaendelea kupungua; mnamo 1990 walikuwa 150,000 duniani.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Kati ya 1936 na 1939 kulitokea ghasia kubwa ya Waarabu dhidi ya polisi na jeshi la Kiingereza na dhidi ya makazi ya Wayahudi. Uingereza ulifaulu kukandamiza ghasia hii kwa jeshi lake. Kati ya Wayahudi vikundi vyenye silaha vilianzishwa vilivyolenga kutetea vijiji vya Kiyahudi na kulipiza kisasi kwa mashambulio. Vikundi hivyo viliendelea baadaye kuwa chanzo cha jeshi la Israeli.
Waindio
Waindio au Wahindi wekundu ni watu wanaotokana moja kwa moja na waliokuwa wenyeji wa Amerika kabla ya bara hilo kufikiwa na Christopher Columbus kutoka Ulaya (1492).
Kiebrania
Katika karne ya 20 Wayahudi wa Ulaya waliamua kukifufua kama lugha hai. Kimekuwa lugha ya nchi mpya ya Israel tangu 1948. Watu waliohamia Israel kutoka mahali pengi duniani walijifunza Kiebrania na watoto wao wameishika kama lugha yao ya kawaida.
Kenya
Karne kadhaa kabla ya ukoloni, upwa wa Kenya wanakoishi Waswahili ulikuwa sehemu ya eneo la mashariki mwa Afrika lililofanya biashara, hasa ya watumwa na pembe za ndovu na Waarabu na Wahindi. Inasemekana kwamba kabila la Wameru lilitokana na watumwa waliotoroka utumwa Uarabuni miaka ya 1700. Mwanzoni wafanyabiashara wengi walitoka milki za Uarabuni lakini baadaye wengine wakatoka Unguja (kama Tippu Tip).
Ukristo
Wakati wa Yesu Waisraeli hao waliitwa "Wayahudi". Walio wengi waliishi nje ya nchi ya Israeli/Palestina, kutokana na vita vingi vya zamani vilivyosababisha wakimbizi kuhamia nchi zenye usalama zaidi. Jumuiya za Wayahudi zilipatikana katika miji yote mikubwa ya Afrika Kaskazini (hasa Misri na Libia), Ulaya Kusini na Asia Magharibi mpaka Uajemi.
Wahunni
Wahuni walikuwa watu wa makabila mbalimbali kutoka Asia ya Kati walioanza kuelekea magharibi wakati wa karne ya 4 na ya 5 BK na kuvamia Ulaya, Uajemi na Uhindi.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Wawakilishi wa Kiyahudi walisema idadi ya Wayahudi itaongezeka haraka kutokana na uhamiaji wa Wayahudi wengine - wakati ule walikuwa bado laki za Wayahudi katika makambi katika nchi za Ulaya, ni hao ambao hawakuuawa na Wajerumani katika Holocaust.
Waamuzi (Biblia)
Sababu kuu ya ukosefu huo wa umoja ilikuwa kwamba, watu walikuwa wamemwacha Mungu, kwa sababu kama wangalimfanya Yeye kuwa mkuu na kiini cha maisha yao ya kitaifa, uaminifu wao kwa Mungu ungaliwaunganisha. Pia ngome za Wakanaani (pamoja na askari zao waliobaki sehemu mbalimbali za maana) zilizuia umoja wa makabila ya Israeli. Katika nchi yenyewe ya Kanaani (yaani eneo la kati ya Mto Yordani na Bahari ya Kati), makabila ya Israeli yalikuwa katika makundi makubwa matatu, yaani ya kaskazini, ya katikati na ya kusini, ambapo Mto Yordani ulitenga makabila ya mashariki na mengine.
Wahunni
Kiasili walitokea katika maeneo kati ya Kirgizia na Mongolia ya leo. Hakuna uhakika kuhusu utamaduni na lugha yao. Wataalamu wengi walifikiri kuwa walikuwa mchanganyiko wa makabila mbalimbali kati yao Waturuki na pia Wamongolia. Siku hizi inaonekana sehemu kubwa walikuwa makabila ya Kiirani. Kwa jumla walikuwa wahamiaji waliofuga farasi na wanyama wengine na kuishi katika hema kwa muda mwingi.
Wamakabayo
Hapo Wayahudi wakaanza kupigania uhuru wao wa kidini na wa kisiasa chini ya ukoo wa Wamakabayo, ambao kwa imani na ushujaa mkubwa wakafaulu kushinda majeshi ya kutisha (1Mak 3:18-22), kutakasa hekalu (1Mak 4:36-61) na kurudisha ufalme wa Israeli mpaka baada ya Warumi kuweka Uyahudi chini ya himaya yao (63 K.K.).
Kabila la Manase
Kabila la Manase ni nusu ya kabila la Yosefu; nusu ya pili inaitwa kabila la Efraimu. Jumla ya makabila ya Israeli ni 12, yanayotokana na watoto wa kiume 12 wa Yakobo Israeli.
Waarabu
Nao ni Waarabu waliotokana na Nabii Ismail (AS) ambaye aliletwa na babake Nabii Ibrahim (AS) na kuwekwa katika bonde la Makka pamoja na mamake Hajar na kuachwa hapo kwa amri ya Mwenyezi Mungu. Nabii Ismail hakuwa Mwarabu lakini baada ya kukaa hapo Makka na kutifuka chemchemu ya Zamzamu, walikuja Waarabu wa Kiyemeni wa kabila la Jurhum na walipoona maji hapo waliomba kubakia hapo na ndipo Nabii Ismail akakulia kwenye kabila hilo na kujifunza Kiarabu na kuoa katika kabila hilo. Kwa hivyo, kizazi chake kiliinukia kuwa Waarabu kwa kuchanganyika na kabila la Waarabu na wakawa wanajulikana kama Waarabu Al-Mustaariba.
Mazingira ya Yesu
Hao wote walitokea mkoa wa Galilaya, uliokuwa chini ya Herode Antipa kuanzia mwaka 4 KK. Huko kulikuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi desturi za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa Kusini (Yerusalemu na mkoa wa Yudea).
Yesu
Nchi ambayo Yesu alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo Mungu aliwaahidia Waisraeli tangu zamani za Abrahamu, ni nchi ileile waliyoiteka chini ya Yoshua, ni nchi ileile waliyoirudia kutoka utumwani Babeli.
Historia ya Cabo Verde
Wahamiaji kutoka Ulaya walikuwa pia Wahispania, Waitalia pamoja na Wayahudi na Waislamu waliokataliwa kukaa kwao Ureno.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
[[Picha:Baada ya Vita ya Siku Sita 1967.png|thumbnail|300px|Maeneo yaliyotwaliwa na Israeli baada ya vita ya siku 6 mwaka 1967 hadi mapatano ya Misri 1973]]
Bada ya vita ya 1948-1949 nchi jirani zilikataa kutambua dola la Israeli. Hali ya vita ikaendelea ingawa bila mapigano kati ya majeshi makubwa. Wanamgambo wa Wafedayin Wapalestina waliendelea kuvuka [[mpaka]] kutoka makambi ya wakimbizi na kushambulia vijiji vya Kiyahudi. Wanamgambo hao walipata mara nyingi silaha na mafunzo kutoka kwa majeshi ya Misri na Syria.
Vita ya 1948-1949 ilisababisha ghasia na mashambulio dhidi ya Wayahudi walioishi katika nchi za Kiarabu. Nchi kadhaa za Kiarabu ziliweka sheria za ubaguzi dhidi ya Wayahudi. Hivyo katika miaka baada ya kuundwa kwa Israeli karibu Wayahudi wote waliondoka au walifukuzwa katika nchi za Kiarabu na kufika kama wakimbizi katika Israel, Marekani au Ulaya. Jumla ya wakimbizi hao Wayahudi karibu ililingana na idadi ya Waarabu waliofukuzwa kutoka Palestina. Hivyo idadi ya wananchi Wayahudi wa Israeli iliongezeka sana.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa uliamua mpango wa kugawa Palestina ambako madola mawili yangeanzishwa, moja ya Kiarabu na moja ya Kiyahudi pamoja na Yerusalemu kama eneo la pamoja. Nchi za Waarabu na za Waislamu zilipinga azimio lililopita kwa kura 33 ndiyo dhidi 13 hapana ilhali 10 hazikupiga kura. Nadani ya Palestina ilianza mara moja vita ya wenyewe kwa wenyewe kati ya kundi ta Wayahudi na Waarabu wenye silaha ilhali Wingereza waliingilia mara kadhaa tu kwa sababu waliandaa kujiondoa nchini.
Myahudi
Wanaobadilika kuwa Wayahudi, ambao hadhi yao kama Wayahudi katika kabila la Kiyahudi ni sawa na wale ambao wamezaliwa kuingia kabila hilo, wameingizwa ndani ya kundi la watu wa Kiyahudi tangu jadi.
Adolf Hitler
Chuki dhidi ya Wajerumani waliokuwa Wayahudi aliionyesha kwa sheria mbalimbali zilizokuwa kali zaidi na zaidi. Idadi ya Wayahudi katika Ujerumani ilikuwa ndogo, takriban nusu milioni kati ya wakazi milioni 62. Kila Mjerumani akitaka kuajiriwa na serikali au kupata nafasi ya masomo alitakiwa kuorodhesha wazazi na mababu hadi kizazi cha pili. Kwa njia hiyo Hitler alipanga Wajerumani wote katika vikundi vya "Waaria" (ambao hawana Wayahudi katika familia), "Wayahudi" (watu wenye asili ya Kiyahudi, hata kama wameshakuwa Wakristo tangu vizazi kadhaa au hawakufuata dini), "Wayahudi nusu" kama mzazi mmoja alikuwa Myahudi, "Wayahudi robo" kama mmoja kati ya mababu na mabibi wanne alikuwa Myahudi. Wayahudi na Wayahudi nusu walifukuzwa katika ajira ya serikali na walikataliwa kufanya kazi mbalimbali.
Mkimbizi
Mkutano wa Evian, Mkutano wa Bermuda, na mikutano mingine ilishindwa kutatua tatizo la kuwapa makao idadi kubwa ya wakimbizi wa Kiyahudi kutoka Ulaya iliyovamiwa na Wanaksi. Kufuatia kuundwa kwake mnamo mwaka wa 1948, kulingana na Mpango wa Ugawaji wa Umoja wa Mataifa wa 1947, Israeli ilitumia Sheria ya Kurejea, ikiwapa uraia wa Kiisraeli wahamiaji wowote wa Kiyahudi. Takriban wakimbizi 700,000 walifurika kuingia nchini humo, na walipewa makazi katika miji ya mahema iliyoitwa ma'abarot. Baada ya Kufutiliwa mbali kwa Umoja wa Kisovyeti, uhamiaji wa pili mkubwa wa Wayahudi wa Kirusi 700,000 ulikimbilia Israeli kati ya 1990 na 1995.
Ukristo
Kwa upande mmoja Wayahudi walitoka katika ukoo wa Ibrahimu, hasa waliokaa Israeli/Palestina. Lakini watu wengine wenye asili ya mataifa tofauti waliwahi kujiunga na imani ya Wayahudi na kuchukua hatua ya kuongoka na kutahiriwa.
Kitabu cha Esta
Kitabu cha Esta kinahusika na wakati wa taifa la Israeli unaojulikana kama wakati wa baada ya Uhamisho wa Babeli. Kinasimulia Wayahudi walivyoishi katika dola la Waajemi. Wayahudi hao walibaki uhamishoni badala ya kurudi kwao hata baada ya Waajemi kuangamiza utawala wa Babuloni mwaka 539 KK, ambapo Mfalme Koreshi alishinda na kuteka Babeli.
Michael Dell
Dell alizaliwa kwenye familia ya Wayahudi. Dell aliondolewa kwenye Chuo Kikuu cha Texas huko Austin.
Mgongano kati ya Israeli na nchi za Waarabu
Kwenye Mei 1948 ilifuata mwisho wa utawala wa Uingereza juu ya Palestina. Wayahudi walitangaza mara moja nchi yao kuwa "Dola la Israel" (Eretz Yisrael, State of Israel). Siku ileile jeshi za nchi jirani Misri, Yordani, Lebanoni, Syria na Iraki zilivamia Palestina na kushambulia maeneo ya Wayahudi waliowahi kujitetea. Katika Vita ya Palestina ya 1948-49 Waarabu walishindwa. Palestina iligawiwa kwa sehemu tatu:
William Herschel
Herschel alizaliwa katika familia ya Walutheri katika utemi wa Hannover kwenye kaskazini ya Ujerumani. Familia ilikuwa ya asili ya Kiyahudi kutoka Moravia. Babake alikuwa mwanamuziki katika bendi la jeshi la mtemi. Wakati ule watemi wa Hannover walikuwa pia wafalme wa Uingereza. Wilhelm alimfuata baba kama mpiga filimbi wa oboe na fidla katika bendi ya kijeshi. Kwa njia hii kijana Wilhelm alifika Uingereza kwa umri wa miaka 19 alipobaki na kuendelea kuishi.
Mkimbizi
Tangu mwaka wa 2003, takriban wahamiaji 10,000 wasiokuwa Wayahudi kutoka nchi mbalimbali za Kiafrika wameingia nchini Israeli kinyume cha sheria. Takriban wakimbizi 600 kutoka kanda ya Darfur ya Sudan wamepewa hadhi ya ukimbizi. Wakimbizi wengine 2,000 kutokana na vita kati ya Eritrea na Ethiopia wamepewa ruhusa ya kuwa wakazi kwa muda kwa misingi ya kibinadamu. Nchi ya Israeli haipendi kuwatambua kama wakimbizi kwa hofu ya kuziaibisha nchi za Eritrea na Ethiopia. Wahamiaji waliosalia wanaishi nchini Israeli kinyume cha sheria. Mnamo mwaka wa 2007, Israeli iliwafukuza wakimbizi 48 hadi Misri baada ya wao kufanikiwa kuuvuka mpaka, ishirini kati yao walifukuzwa hadi nchi ya Sudan na serikali ya Misri, kwa mujibu wa Shirika la Kimataifa la Msamaha. Mnamo mwezi Agosti mwaka wa 2008 Wanajeshi wa Ulinzi wa Israeli waliwafukuza nchini watafuta hifadhi wengine 91 wa Kiafrika mpakani. Katika kipindi chote cha mwaka huu, polisi wa Kimisri wamewapiga risasi na kuwauwa angalau watafuta hifadhi 20 wa Kiafrika waliokuwa wakijaribu kuingia Israel.
Ladino
Kwa njia hii Wayahudi wenye lugha ya Kihispania walifika katika nchi za Ulaya ya Magharibi na Milki ya Osmani kuanzia Afrika ya Kaskazini hadi Uturuki. Walijenga sinagogi zao wakaendelea kutumia Kihispania chao.
Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya
Utangulizi wa maangamizi makuu ulitokea nchini Ujerumani tangu chama cha NSDAP cha Hitler kushika serikali mwaka 1933. Sheria zilitangazwa zilizitenga Wayahudi katika jamii. Kabla ya vita shabaha ya hatua hizi ilikuwa kuwatesa na kuwalazimisha waondoke katika Ujerumani.1933 waliishi Wayahudi 510,000 katika Ujerumani. Hadi 1939 takriban 315,000 waliondoka nyumbani. Kati ya 200,000 waliobaki takriban 15,000 waliweza kukimbia 1939. Wengine 10,000 walifaulu kubaki katika Ujerumani mara nyingi mafichoni. Wote wengine walikufa katika maanggamizi makuu kuanzia 1941.
David Ben Gurion
Alizaliwa kwa jina la David Grün kwenye sehemu ya Poland iliyokuwa chini ya Milki ya Urusi katika familia ya Wayahudi waliojiunga na harakati ya Usioni. Mwenyewe alikuwa mfuasi wa Usioni na Usoshalisti.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Kwenye mkutano wa amani wa Paris wa mwaka 1919, ulioandaa Mkataba wa Versailles, mwakilishi wa Waarabu, Faisal bin Hussein bin Ali al-Hashimi, alipatana na mwakilishi wa Wazayuni, Chaim Weizmann, kuwa anakubali uhamisho wa Wayahudi kuja Palestina, na Palestina kuwa eneo la pekee tofauti na Dola la Waarabu ambayo Faisal alilenga kujenga Uarabuni pamoja na Syria na Irak. Haki za wakazi Waarabu zilitakiwa kulindwa na maendeleo ya pamoja kati ya wakazi Waarabu na Wayahudi kujengwa. Lakini Uingereza na Ufaransa waliendelea kugawa Mashariki ya Kati, hivyo Waarabu wengi hawakusikia ya kwamba mapatano ya Faisal yalikuwa na umuhimu tena.
Lidia wa Thiatira
Lidia wa Thiatira (au Ludia wa Thuatira; kwa Kiingereza Lydia of Thyatira; kutoka Kigiriki Λυδία, jina la mkoa wa Dola la Roma ulikokuweko mji wa Thiatira, katika Uturuki wa leo) alikuwa mwanamke mfanyabiashara wa karne ya 1 ambaye kwanza aliongokea dini ya Uyahudi.
Wanaisraeli
"Kwa maana mbalimbali ya jina Israeli tazama Israeli (maana)"
Wanaisraeli ni namna ya kutaja watu wa Agano la Kale waliokuwa wazawa wa Yakobo aliyeitwa pia Israeli, mmoja wa mababu wa taifa la Israeli ya Kale pamoja na babu yake Abrahamu na baba yake Isaka.
Mapambano kati ya Israeli na Palestina
Uadui dhidi ya Wayahudi ulitokea dhidi ya utawala wa Kirusi Kuanzia mwaka 1880 kulitokea ghasia mbalimbali ambako Wayahudi walishambuliwa katika miji ya Urusi. Wimbi la pili la ghasia hizo zilizoitwa pogromu likatokea mwaka 1905, ambapo Wayahudi zaidi ya 2000 waliuawa mjini Odessa . Wakati ule Wayahudi wa Urusi walianza kuhamia nje: wengi wao walikwenda Marekani, lakini wachache walielekea Palestina. 
Mapogromu yalikuwa pia chanzo cha harakati mpya ya Uzayuni ("Zionism") kati ya Wayahudi wa Ulaya. Uzayuni ulilenga kuwapa Wayahudi eneo maalum ili wapate kujenga upya taifa katika dola lao wenyewe, ambako wangekuwa wenyeji, si kundi la pekee katikati ya watu waliowadharau.
Mzeituni
Inaonekana asili yake ni Uajemi na Mesopotamia miaka 6,000-7,000 iliyopita. Kutoka huko ulienezwa sehemu nyingine.
Syria
Wayahudi wamekuwa wachache sana kutokana na ugomvi kati ya Waarabu na Israel.
Mkimbizi
Wayahudi wameishi katika kile ambacho sasa ni majimbo ya Kiarabu angalau tangu kifungoni nchini Babeli (597 KK). Kukataa kwa dunia ya Kiarabu kukubali kuwepo kwa nchi ya Wayahudi kulisababisha kuongezeka kwa ubaguzi na ukatili dhidi ya Wayahudi. Mnamo mwaka wa 1948, shirikisho la Uarabu lilitangaza Wayahudi kuwa raia adui. Akaunti za benki za Kiyahudi na mali ya Kiyahudi yalinyakuliwa, Wayahudi walikamatwa na kufutwa kazi, na masinagogi yalishambuliwa. Katika miaka ya mwanzo baada ya uhuru wa Israel idadi ya Wayahudi katika nchi za Kiarabu ilipungua kwa kiwango kubwa: nchini Yemen, kutoka 55,000 hadi 4,000; Iraq kutoka 135,000 hadi 6000; Aden kutoka 8,000 hadi 800; Misri kutoka 80,000 hadi 50,000, Libya kutoka 38,000 hadi 4,000; na Syria kutoka 30,000 hadi 5000.