Lugha rasmi ya nchi ya Rwanda ni ipi?
Kinyarwanda
Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.
Kikete
Kikete ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wakete. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kikete imehesabiwa kuwa watu 8400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikete iko katika kundi la L20.
Togo
Lugha rasmi ni Kifaransa, ingawa kwa kawaida wakazi wanazungumza lugha za kikabila.
Uswidi
Lugha rasmi ni Kiswidi, ambacho kinafanana sana na Kidani na Kinorwe. Lugha ya pili kati ya tano zilizokubalika kwa makundi madogo ya asili ni Kifini (5%), lakini siku hizi uhamiaji umefanya Kiarabu kiwe na watumiaji wengi zaidi.
Chad
Lugha rasmi ni Kiarabu na Kifaransa.
Kiomi
Kiomi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waomi. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiomi imehesabiwa kuwa watu 91,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiomi iko katika kundi la Kimoru-Madi.
Kamembe
Hali ya kipekee kubwa ya mji wa Kamembe ni matumizi ya lugha ya Kiswahili. Tofauti na kwengineko kote Rwanda ambako lugha inayotumiwa ni lugha ya taifa ya Rwanda ya Kinyarwanda, Kamembe ndiko utumiaji wa lugha ya kiswahili ulizagaa kukubwa.
Rwanda
Lugha rasmi tangu enzi za ukoloni ni Kifaransa. Tangu mwaka 1994 serikali mpya, iliyoongozwa na Watutsi walioishi miaka mingi Uganda, imetumia pia Kiingereza kama lugha rasmi ya tatu.
Rwanda
Utalii
Kibudu
Kibudu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabudu. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibudu imehesabiwa kuwa watu 180,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibudu iko katika kundi la D30.
Rwanda
Rais na mkuu wa dola ndiye jenerali Paul Kagame (RPF).
Waziri Mkuu ni Anastase Murekezi.
Pasteur Bizimungu
Mwaka 1990 alijiunga na Rwandese Patriotic Front (RPF) kikundi cha kitutsi kwa pakubwa, ambapo nduguyake, kanali katika jeshi la Rwanda, aliuawa, pengine kwa agizo la serikali.[3] Wakati huo, RPF ilikuwa imechoshwa na uongozi wake Habyarimana na ilikuwa tu ndio imeanza uvamizi wake nchini Rwanda kutoka Uganda. Bizimungu alihamia uhamishoni Ubelgiji (Belgium), ambako alitumikia RPF kama afisa wa habari (Information Officer). Mwaka 1993, Bizamungu alihusika katia majadiliano ya Arusha Accords, ambayo yalisimamisha miaka tatu ya vita ya wananchi kwa wenyewe (Civil War) nchini Rwanda.
Kirundi
Kirundi ni lugha ya Kibantu inayotumika na watu milioni kumi au zaidi hasa nchini Burundi lakini pia katika maeneo ya jirani ya Tanzania, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Uganda. Ndiyo lugha ya taifa na mojawapo ya lugha rasmi za Burundi.
Kimvuba
Kimvuba ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wamvuba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimvuba nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 5100. Pia kuna wasemaji 870 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimvuba iko katika kundi la Kisudani cha Kati.
Ghana
Lugha rasmi ni Kiingereza; hutumika sana katika masuala ya serikali na biashara. Lugha hiyo vilevile ndiyo inayotumika katika mafundisho ya elimu. Hata hivyo, Waghana wengi pia huzungumza kwa kiasi lugha moja ya kikabila.
Soka kwa ajili ya Urafiki
141. Jamhuri ya Rwanda
Historia ya Rwanda
Tarehe 1 Julai 1962 Rwanda ilipata uhuru wake wa kisiasa. Wakati huu zaidi ya Watutsi 350,000 wameshakuwa wakikimbilia nchi jirani. Mwaka uliofuata vikundi vya Watutsi kutoka nchi hizi za jirani walijaribu kushambulia utaratibu mpya. Iliyofuata ilikuwa uangamizaji wa kwanza wa Watutsi; zaidi ya 100,000 waliuawa na Wahutu. Hata katika miaka iliyofuata mauaji dhidi ya Watutsi iliendelea. Wanasiasa Wahutu walizoea kuita Watusi ndio "Wadudu". Kila kitu kilichokuwa si sawa kilielezwa ni kosa la Watutsi waliokuwa raia bila haki. Idadi kubwa ya Watutsi walikimbia Burundi, Uganda na Tanzania.
Lugha ya kufundishia
Nchi ya Rwanda ilibadili lugha yake ya kufundishia kutoka Kifaransa hadi Kiingereza.
Historia ya Rwanda
Mwami Mutara Rudahigwa aliyejiita pia Charles alijaribu kuleta upatanishi kati ya vikundi katika nchi. Mwaka 1954 aligawa nchi ya kifalme kati ya Wahutu na Watutsi. Lakini alikuwa na wapinzani Watutsi waliomwua mwaka 1959.
Kipambia
Kipambia ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wapambia. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kipambia imehesabiwa kuwa watu 21,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipambia iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Guinea ya Ikweta
Ni nchi pekee ya Afrika ambapo lugha ya Kihispania ndiyo lugha rasmi na ya taifa, hasa ukiacha Ceuta na Melilla (maeneo ya Hispania yaliyozungukwa na Moroko) na Jamhuri ya Sahara ya Kidemokrasia ya Kiarabu (nchi-isiyotambulika-kimataifa). Pamoja nacho, Kifaransa na Kireno pia ni lugha rasmi.
Benin
Lugha rasmi ni Kifaransa.
Kifuru
Kifuru ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wafuru. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kifuru imehesabiwa kuwa watu 12,000. Pia kuna wasemaji 4000 nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kifuru iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Kikire
Kikire ni lugha ya Kiramu na Kisepik ya Chini nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakire. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikire imehesabiwa kuwa watu 2420. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikire iko katika kundi la Kimikarew.
Mkoa wa Kigali
Wilaya ya Kigali (kwa Kinyarwanda "ciɡɑlí") ni wilaya ya mji mkuu wa Rwanda
Kindaka (lugha)
Kindaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wandaka. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kindaka imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindaka iko katika kundi la D30.
Kinyanga-li
Kinyanga-li ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanyanga-li. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kinyanga-li imehesabiwa kuwa watu 48,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyanga-li iko katika kundi la D30.
Lugha ya taifa
Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya Taifa au katika sheria mahususi lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo, kwa mfano, nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha nyingine pamoja na Kiafrikana na Kijerumani zimetajwa kama lugha za kitaifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya mafundisho shuleni.
Kingwana
Kingwana ni lahaja ya Kiswahili inayozungumzwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, hasa upande wa mashariki.
Lugha za Kirumi
Kiromania ni lugha rasmi ya Moldova pia, ingawa kwa jina la lahaja yake ya Kimoldova.Mabadiliko
Rwanda
Kadiri ya sensa ya mwaka 2012 wakazi wengi ni Wakristo, hasa Waprotestanti (49.5%) na Wakatoliki (43.7%). Waislamu ni 2%.
Kibwa
Kibwa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabwa. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibwa imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwa iko katika kundi la C50.
Kihunde
Kihunde ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahunde. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kihunde imehesabiwa kuwa watu 200,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihunde iko katika kundi la J50.
Lugha rasmi
Kwa mfano nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha kumi na moja nyingine (pamoja na Kiafrikaans na Kijerumani) zimetajwa kama lugha za taifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya kufundishia shuleni.
Kidendi (Afrika ya Kati)
Kidendi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wadendi. Isichanganywe na Kidendi cha Benin. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kidendi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidendi iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Luanda
Lugha rasmi ni Kireno lakini lugha nyingi za Kibantu zinatumika pia.
Historia ya Rwanda
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Kibwisi (Gabon)
Kibwisi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wabwisi. Isichanganywe na Kitalinga-Bwisi cha Uganda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibwisi imehesabiwa kuwa watu 3020 nchini Kongo na watu 1230 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwisi iko katika kundi la B40.
Kirgizia
Lugha ya kawaida ni Kikirgizi, ambacho ni lugha rasmi pamoja na Kirusi. Angalia pia orodha ya lugha za Kirgizia.
Historia ya Rwanda
RPF chini ya uongozi wa Paul Kagame iliamua kutumia nguvu zote kwa kulipiza kisasi kwa kuwaua Wahutu wenye msimamo mkali na wengine wengi kufungwa maisha katika jela zenye hali mbaya sana,akilenga kulipiza kisasi cha mauaji. Kwa miezi miwili mauaji na vita zilienda sambamba hadi RPF ilishinda Julai 1994 na kuchukua madaraka ya serikali.
Kiromania
Kiromania (Kiromania: român "tamka "romin"") ni kati ya lugha za Kirumi na lugha rasmi ya Romania na Moldova.
Kimbo (lugha ya Kongo)
Kimbo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wambo. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kimbo imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbo iko katika kundi la D30.
Rwanda
Rwanda (kwa Kifaransa: "Le Rwanda"; zamani pia "Ruanda") ni nchi ya Afrika ya Mashariki isiyo na pwani kwenye bahari yoyote.
Kinshasa
Wakati Kongo ilipopata uhuru mwaka 1960, Kiholanzi Kiholanzi kilikoma kuwa lugha rasmi.
Kiswahili
Kuanzia karne ya 20 hadi sasa maneno mengi yamepokewa kutoka Kiingereza, na katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Kifaransa, lakini pia kutoka lugha nyingine, Kiarabu kikiwa mojawapo.
Kisamba (lugha)
Kisamba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wasamba. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kisamba imehesabiwa kuwa watu 4200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisamba iko katika kundi la K10.
Kibendi
Kibendi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabendi. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibendi imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibendi iko katika kundi la Kilendu.
Kigobu
Kigobu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wagobu. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kibanda ya Kati. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kigobu nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 12,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigobu iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Rwanda
Wakati wa ukoloni Wabelgiji walihesabu mwaka 1931 wakazi wa nchi kama ifuatavyo: 84 % Wahutu, 15 % Watutsi na 1 % Watwa.
Romania
Lugha rasmi ya nchi nzima ni Kiromania ambayo ni lugha ya Kirumi kama Kiitalia, Kifaransa na Kihispania, lakini lugha nyingine kadhaa zinatambuliwa na sheria, kuanzia Kihungaria.
Kinyali (lugha)
Kinyali ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanyali. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kinyali imehesabiwa kuwa watu 43,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyali iko katika kundi la D30.
Rwanda
Tangu ushindi wake wa kijeshi mwaka 1994 RPF ilianzisha serikali ya umoja wa kitaifa.
Durango (jimbo)
Lugha rasmi ni Kihispania.
Latvia
Lugha rasmi ni Kilatvia, ambayo ni mojawapo ya lugha za Kibalti. Wananchi walipiga kura ya kukataa Kirusi kama lugha rasmi ya pili.
Jibuti
Lugha rasmi ni Kifaransa na Kiarabu. Kisomali ni Kiafar ni lugha za taifa.
Kipagibete (lugha)
Kipagibete ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wapagibete. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipagibete imehesabiwa kuwa watu 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kipagibete iko katika kundi la C50.
Kilendu
Kilendu ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Walendu. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kilendu nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 750,000. Pia kuna wasemaji 11,100 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilendu iko katika kundi la Kisudani cha Kati.
Lugha ya taifa
Kwa kuhitimisha, pamoja na kuwa na tofauti kati ya lugha ya Taifa na lugha rasmi pia zinafanana kwa upande mwingine. Lugha hizi zote hutumika katika shughuli maalumu kama vile mahakamani, bungeni na shughuli nyingine za kiutawala katika nchi. Lugha hizi zote huandaliwa, huratibiwa na kukubaliwa kutokana na mpango wa lugha na sera ya lugha katika nchi husika, pia lugha hizi zote hutumika kukidhi haja ya mawasiliano kutegemeana na uga husika na sehemu husika.
 Foundation- Kenya
makala ya pdf
Historia ya Gambia
Mwaka 2015 Jammeh alitangaza Gambia kuwa nchi ya Kiislamu na mwaka uliofuata alitangaza Kiarabu kuwa lugha rasmi badala ya Kiingereza.
Kidzando
Kidzando ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wadzando. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kidzando imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidzando iko katika kundi la C40.
Rwanda
Taarifa za jumla
Kivanuma (lugha)
Kivanuma ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wavanuma. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kivanuma imehesabiwa kuwa watu 6700. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivanuma iko katika kundi la D30.
Kinyanja
Kinyanja (pia Chichewa) ni lugha ya Kibantu inayozungumzwa nchini Malawi kama lugha rasmi na lugha ya taifa. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kinyanja nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni saba. Pia kuna wasemaji 803,000 nchini Zambia (2001), 599,000 nchini Msumbiji (2006), na 252,000 nchini Zimbabwe (1969). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyanja iko katika kundi la N30.
Kihavu
Kihavu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wahavu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kihavu imehesabiwa kuwa watu 506,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihavu iko katika kundi la J50.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kwa jumla kuna takriban lugha 242, hasa lugha za Kibantu, zinazozungumzwa nchini (angalia orodha ya lugha). Kati yake, lugha 4 zinatambuliwa kama lugha za kitaifa, nazo ni: Kikongo (Kituba), Kingala (Kongo), Kiluba ("Tshiluba") na Kiswahili. Wakati wa ukoloni lugha hizo nne za kitaifa ziliwahi kutumiwa kieneo katika shule za msingi.
Kimbesa (lugha)
Kimbesa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wambesa. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimbesa imehesabiwa kuwa watu 8400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbesa iko katika kundi la C60.
Historia ya Rwanda
Mtoto wake Mwami Kigeri V aliwekwa kwenye kiti chake. Tendo hili lilisababisha ghasia na vurugu nchini kwa sababu Wahutu walidai kuwa na neno katika mabadiliko ya serikali. Mwezi wa Novemba 1959 Mwami Kigeri V. alilazimishwa kuondoka nchini akikimbilia Uganda. Watutsi wenye siasa kali walijaribu kumwua kiongozi wa Mouvement Democratique Republicain (MDR) chama kikubwa cha Wahutu. Wahutu walijibu kwa kuwashambulia na kuua Watutsi. Wabelgiji walitumia wanajeshi wao kupoza hali nchini. Katika uchaguzi wa kwanza wa halmashauri ya tarafa na miji kabla ya uhuru ndicho chama cha Parmehutu kilichopata kura nyingi. Viongozi wa Parmehutu walitangaza serikali mpya mwaka 1961. Uchaguzi wa Bunge ulileta kura ya 77% kwa ajili ya chama cha Parmehutu kilichomchagua kiongozi wake Grégoire Kayibanda kuwa Rais.
Kilugbara
Kilugbara ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Uganda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Walugbara. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilugbara nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 840,000, na mwaka wa 2004, idadi ya wasemaji nchini Uganda ilihesabiwa kuwa 797,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilugbara iko katika kundi la Kimoru-Madi.
Kikanu
Kikanu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wakanu. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kikanu imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikanu iko katika kundi la D20.
Ghana
Mafunzo yote hufanywa kwa lugha ya Kingereza ambayo ndiyo lugha rasmi ya Ghana, na hufanywa na walimu Waghana waliohitimu.
Masomo yanayofunzwa katika Shule ya Msingi au ya Mwanzo ni pamoja na Kingereza, Lugha na Utamaduni wa Ghana, Hisabati, masomo ya masuala ya Mazingira, Masomo ya Kijamii na Kifaransa kama lugha ya tatu, yakiongezwa masomo ya Sayansi Jumuishi au ya Ujumla, masomo ya mwanzo ya Ustadi wa Ufundi (Pre-vocational Skills and Pre-technical skills) Elimu ya Dini na Maadili na shughuli za utendaji kama vile Muziki, Ngoma na Elimu ya Mazoezi ya Viungo.
Rwanda
Rwanda ni mwanachama wa Umoja wa Mataifa na wa Umoja wa Afrika.
Kingbandi-Kaskazini
Kingbandi-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangbandi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingbandi-Kaskazini nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 250,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingbandi-Kaskazini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Rwanda
Mpaka na Kongo ni hasa Ziwa Kivu ambalo ni mojawapo kati ya maziwa ya bonde la ufa la Afrika ya Mashariki.
Jamhuri ya Watu wa China
Lugha rasmi ni Kichina cha Mandarin kinachotumiwa na asilimia 70 za wananchi.
Kiswahili
Kiswahili kimekuwa lugha rasmi katika nchi zifuatazo:
Kiasili Kiswahili kilikuwa lugha ya kwanza tu ya wakazi wa miji ya Waswahili kwenye pwani, katika sehemu za pwani pia kijijini. Baada ya kuenea kimekuwa lugha ya watu wengi mjini hasa Tanzania lakini pia Kenya.
Lugha ya kufundishia
Baadhi ya nchi huwa na lugha zaidi ya moja za kufundishia. Kwa mfano, nchini Tanzania, elimu ya msingi na elimu ya watu wazima hutolewa kwa lugha ya Kiswahili, lakini elimu ya sekondari na ya chuo kikuu hutolewa bado kwa Kiingereza. Hata hivyo serikali ya Tanzania iko mbioni kuelekea zaidi kutumia lugha ya Kiswahili kama lugha rasmi ya kufundishia kati ngazi zote.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kingala kilikuwa lugha rasmi ya jeshi la kikoloni liloitwa "Force Publique" chini ya utawala wa Ubelgiji likaendelea kuwa lugha ya jeshi la jamhuri baada ya uhuru.
Historia ya Rwanda
Tangu ushindi wa kijeshi mwaka 1994 RPF walianzisha serikali ya umoja wa kitaifa. Rais alikuwa Pasteur Bizimungu mwanasiasa Mhutu aliyeshikamana na RPF, Kagame akiwa makamu wake. Baada ya kupinduliwa kwa Bizimungu mwaka 2000 Kagame akawa Rais.
Kirundi
Wanaosema Kirundi na Kinyarwanda, lugha rasmi ya Rwanda, wanasikilizana bila shida.
Lugha ya taifa
Zifuatazo ni baadhi ya sifa za jumla za lugha ya Taifa na lugha rasmi:-
Kingbinda
Kingbinda ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangbinda. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kingbinda imehesabiwa kuwa watu 4200. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingbinda iko katika kundi la D30.
Kindasa
Kindasa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wandasa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kindasa nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 4530, na nchini Gabon 2460. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindasa iko katika kundi la B20.
Kinyanga (lugha)
Kinyanga ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanyanga. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kinyanga imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyanga iko katika kundi la D40.
Historia ya Kiswahili
Katika Tanzania Kiswahili kimekuwa lugha rasmi ya serikali na taifa. Shule za msingi hutumia Kiswahili lakini shule za sekondari na vyuo bado zinaendelea kufundisha kwa Kiingereza. Tarehe 15 Februari 2015 rais Jakaya Kikwete alitangaza mpango wa kubadilisha lugha ya elimu nchini kwa kutumia Kiswahili kwenye ngazi zote hadi shule za sekondari na chuo kikuu.
Kitalinga-Bwisi (lugha)
Kitalinga-Bwisi (pia Lubwisi) ni lugha ya Kibantu nchini Uganda inayozungumzwa na Wabwisi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitalinga-Bwisi nchini Uganda imehesabiwa kuwa watu 68,500. Pia kuna wasemaji kama 30,000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitalinga-Bwisi iko katika kundi la J20.
Réunion
Kuna lugha tatu tu ambazo huzungumzwa na wakazi wa Réunion, yaani Kifaransa (lugha rasmi), Kitamil na krioli inayotokana na Kifaransa. Pia kuna wahamiaji kutoka visiwa vya jirani ambao huzungumza lugha za Kichina na za Komori, kama vile Kimaore, Kimwali, Kindzwani na Kingazidja.
Kamerun
Lugha rasmi ni Kifaransa pamoja na Kiingereza. Hata hivyo wakazi wanaongea pia lugha za makabila yao mengi.
Historia ya Rwanda
Mwaka 2003 palitokea uchaguzi wa kwanza.
Lugha ya taifa
Lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika nchi fulani, kwa kawaida lugha rasmi ni lugha inayotumiwa haswa na serikali kwa mawasiliano kati ya ofisi zake pia katika matangazo rasmi. Vile vile lugha rasmi ni lugha iliyopewa hadhi maalumu katika eneo fulani au nchi fulani ili itumike katika mazingira maalumu.
Mara nyingi lugha rasmi katika Taifa huteuliwa ili itumike kwenye mahakama, bungeni na kwenye shughuli nyinginezo za kiutawala. Lugha inaweza kupewa hadhi maalumu na kuwa lugha rasmi ijapokuwa lugha hiyo haijasambaa eneo kubwa, pia inaweza isiwe na wazungumzaji wengi, kwa mfano, nchini New Zealand Kimaori kiliteuliwa kuwa lugha rasmi mwaka 1987 ijapokuwa lugha hii inazungmzwa na watu wachache.
Katanga
Kiswahili kilitumiwa kama lugha rasmi.
Cote d'Ivoire
Lugha zinazotumika kawaida ni 65, lakini lugha rasmi ni Kifaransa.
Rwanda
Lugha ya taifa, lugha rasmi na lugha ya mama kwa Wanyarwanda wote ni Kinyarwanda ambayo ni lugha ya Kibantu, mojawapo ya Niger-Kongo.
Vietnam
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kiviet.
Uganda
Nchini kuna lugha asilia 40 hivi, ambazo zinagawanyika katika makundi makubwa mawili: lugha za Kibantu upande wa kusini na lugha za Kinilo-Sahara upande wa kaskazini. Hata hivyo lugha rasmi ni Kiingereza na Kiswahili.
Kima (lugha)
Kima ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wama. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kima imehesabiwa kuwa watu 4700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kindolo (lugha)
Kindolo ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wandolo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kindolo imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindolo iko katika kundi la C40.
Orodha ya lugha za Kenya
Kenya ni nchi ya lugha nyingi. Lugha zake za taifa ni Kiswahili na Kiingereza. Kuna jumla ya lugha 62 zinazozungumzwa nchini Kenya (kulingana na "Ethnologue"), nyingi zikiwa za asili ya Kiafrika na baadhi za asili ya Kiasia na Mashariki ya Kati.
Mauaji ya kimbari ya Rwanda
Mauaji ya kimbari nchini Rwanda yaliendelea kwa muda wa siku 100 hadi hali ya mambo ilipodhibitiwa na vikosi vya waasi wa wakati huo wa RPF, wapiganaji wake wengi wakiwa ni Watutsi.
Kingbee
Kingbee ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyozungumzwa na Wangbee. Hakuna wasemaji wa Kingbee tena kwa hiyo lugha hiyo imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingbee iko katika kundi la D30.
Rwanda
Kwa kawaida vikundi vitatu hutajwa kuwa wakazi wa Rwanda ndio Wahutu, Watutsi, Watwa. Lakini kuna tofauti kali kati ya mawazo kama vikundi hivyo ni makabila, mataifa ya pekee au matabaka ya kijamii. Hali halisi wanatumia lugha ileile ya Kinyarwanda na wanafuata utamaduni uleule.
Kinyindu (lugha)
Kinyindu ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanyindu. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kinyindu imehesabiwa kuwa watu 8400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyindu iko katika kundi la J50.