Je,mji mkuu wa Malawi ni upi?
Lilongwe
Mji huu ulianza kama kijiji kwa ufuo wa Mto Malawi na kuwa Kituo cha amri ya wakoloni Waingereza kwa mwanzo wa karne 1900. Yasemekana kwamba, Lilongwe ilisaidia sana kama kituo cha serikali ya wakoloni kwa sababu Lilongwe ilikuwa kwa ruti ya kusini na kaskazini ambayo iliwezesha utawala wa Rhodesia ya kaskazini inayojulikana sasa kama Zambia. Mji wa Lilongwe baadaye ukawa mji wa pili kwa ukubwa Malawi. Mwaka wa 1974, Mji mkuu wa nchi ulihamishwa kutoka Zomba (mji ambao sasa ni wa tatu kwa ukubwa nchini Malawi), hadi kwa mji namba mbili kwa ukubwa, Lilongwe.
Malabo
Mji ulianzishwa kwa jina la Port Clarence kuanzia 1827 na Waingereza waliokuwa wamekodi kisiwa cha Fernado Po kutoka kwa Hispania. Uingereza ulitumia kisiwa kama kituo cha jeshi la uanamaji lilizozunguka Atlantiki kwa shabaha ya kukomesha biashara ya watumwa. Waingereza walipeleka hapa watumwa waliopatikana kwenye meli za bishara ya watumwa. 1843 Waingereza walihamisha kituo chao ch kijeshi kwenda Sierre Leone na sehemu ya watumwa wa zamani waliopewa uhuru wao walibaki wengine wakafuatana na Waingereza kwenda Sierra Leone.
Hastings Banda
Mwaka 1964 aliongoza nchi kwenye uhuru kamili. Banda aliamua kubadilisha jina kutoka Nyasaland kuwa "Malawi".
Soka kwa ajili ya Urafiki
126. Jamhuri ya Malawi
Windhoek
Windhoek ni mji mkuu wa Namibia, na uko mahali pa 22.56 S 17.09 E. Idadi ya wakazi wake ni takriban 230,000. Mji huu ni kituo muhimu kwa biashara ya ngozi za kondoo. Zamani ulikuwa makao makuu ya mtemi wa kabila la Nama aliyewashinda kabila la Waherero wakati wa karne ya 19. Mwaka wa 1885, nchi ilivamiwa na wakoloni kutoka Ujerumani, na mji wa Windhoek ukawa makao makuu ya serikali ya ukoloni mwaka wa 1892. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia nchi ilivamiwa na majeshi ya Makaburu kutoka Afrika ya Kusini ambao wametawala nchi ya Namibia hadi mwaka wa 1990. Namibia ilipopata uhuru, mji wa Windhoek ukawa mji mkuu wa Jamhuri ya Namibia.
Malawi
Kutokana na katiba ya 1995 rais wa taifa anayechaguliwa na wananchi ndiye mkuu wa dola pia mkuu wa serikali. Makamu wa rais anachaguliwa pamoja naye lakini rais ana haki ya kumteua makamu wa pili asiyetoka katika chama chake.
Mlima Mulanje
Mlima Mulanje ni mlima wa Malawi (Afrika).
Daraja la Songwe
Daraja la Songwe ni daraja la kimataifa linalovuka Mto Songwe na kuunganisha nchi jirani za Malawi na Tanzania.
Kisena cha Malawi
Kisena cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wasena. Isichanganywe na Kisena kizungumzwacho nchini Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisena cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 270,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisena cha Malawi iko katika kundi la N40.
Hastings Banda
Mwaka 1966 Malawi ikawa jamhuri na Hastings Banda rais wake wa kwanza na chama cha MCP kilikuwa chama pekee cha kisiasa.
Historia ya Malawi
Mwaka 1891 serikali ya Uingereza iliweka nchi upande wa magharibi na kusini kwa ziwa chini ya ulinzi wake ikawa „Nyassaland Protectorate“, halafu tangu 1907 koloni la Unyasa.
Nouakchott
Nouakchott (Kiarabu: نواكشوط) ni mji mkuu wa Mauritania. Iko mwambaoni wa Atlantiki katika magharibi ya nchi. Idadi ya wakazi imekadiriwa kupita milioni moja.
Antananarivo
Antananarivo ilianza pengine mwaka wa 1625. Kwa muda mrefu machifu wa kijiji cha Hova pekee, waliweza kujipa Uhuru kutoka sehemu nyingine za Madagaska, na kwa hivyo Antananarivo kuwa mji wa maana, na baadaye kuwa mji asili kwa kuongezeka wa wakazi 80,000. Mwaka wa 1793 mji huu ulifanywa uwe mji mkuu wa Wafalme wa Merina. Kushindwa kwa Mfalme Radama (wa kwanza) iliifanya Antananarivo iwe mji mkuu wa Madagaska yote. Mwaka wa 1869 majengo yote kwa mji asili, yalikuwa ya mbao ama nyazi, na hata hivyo mji wenyewe ulikuwa na Jumba za kifalme kubwa, kubwa zaidi ikiwa 120 ft. kwenda juu. Hili jumba lilataji sehemu ya bonde la kati; na jumba hili kubwa zaidi, dari na minara yake imepaa juu, na kwahivyo kuonekana kutoka sehemu zote.
Msumbiji (kisiwa)
Kabla ya kuhamishwa kwa mji mkuu kisiwa kilikuwa makao ya Gavana Mkuu wa Msumbiji, wa askofu, wa balozi za nchi kadhaa na wanfanyabiashara kutoka India, Ujerumani, Usiwsi, Ufaransa na Uingereza. Mabaki yao ni majengo ya kihistoria ambayo ni mfano wa pekee wa mji wa kikoloni hasa kwa sababu ujenzi mpya haukutokea baada ya kuondoka kwa makao ya serikali. UNESCO iliandikisha mji wa mawe katika orodha ya Urithi wa Dunia
Siasa ya Malawi
Bakili Muluzi alikuwa rais wa Malawi kuanzia 21 Mei 2004, huku akiwa ameshinda tena baada ya kushinda uchaguzi wa 2000 na asilimia 51.4 ya kura, akimshinda mpinzani wake wa karibu zaidi Gwandaguluwe Chakuamba ambaye alikuwa na asilimia 44.3 kutoka chama cha MCP-AFORD. Mnamo 2004, Bingu wa Mutharika alimshinda tena Chakwamba kwa tofauti ya alama kumi.
Historia ya Malawi
Mwaka 1859 Mwingereza David Livingstone alifika ziwani.
Igawilo
Igawilo iko jirani na Uyole kando la barabara inayopanda Uporoto kuelekea Tukuyu na Malawi. Wakazi wengi wa sehemu hii ni wakulima wa mazao ya chakula pamoja na bustani. Kuna shule ya sekondari ijulikanayo kama Igawilo.
Bamako
Bamako ni mji mkuu wa Mali pamoja na kuwa mji mkubwa nchini ikiwa na wakazi milioni moja na nusu. Iko mwambaoni wa mto Niger katika kusini ya nchi.
Malawi
Malawi ilikuwa na siasa ya chama kimoja chini ya rais wa kwanza Hastings Kamuzu Banda tangu kupata uhuru mwaka 1964 na masahihisho ya katiba 1966.
Pyinmana
Pyinmana ni mji mdogo katika Myanmar karibu na Mandalay. Pia huitwa "Naypyidaw", maana yake "Makao ya Wafalme". Mwaka 2005 serikali ya kijeshi iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Yangon kuja Pyinmana.
Zambia
Mji mkuu ni Lusaka (wenye wakazi 1,460,500).
Malabo
Tangu uhuru wa Guinea ya Ikweta mwaka 1968 Santa Isabel ikawa mji mkuu. Wakati wa udikteta wa rais Francisco Macías Nguema jina lilibadilishwa kuwa Malabo. Idadi ya wakazi ilipungua sana kutokana na utawala wa kidikteta, wengi walikimbia kama wanachi kwa ujumla. Tangu mwisho wa Macias Nguema idadi imeongezeka tena lakini bado dalili ya uharibifu zinaonekana.
Nyasa (ziwa)
Kumbe, baada ya uhuru Malawi ilitaka kutumia historia hii kama haki yake ya kitaifa. Polisi yake ilijaribu kutawala wavuvi na feri za Tanzania ziwani. Mzozo huu ulisababisha risasi kufyatuliwa.
Malaga
Ulikuwa na idadi ya watu 569,130 mwaka 2015, hivyo ni jiji la pili lenye watu wengi Andalusia na la sita kwa ukubwa nchini Hispania. Pia ni Jiji kubwa kati ya majiji yaliyopo kusini kabisa mwa Ulaya, liko Costa del Sol (Pwani ya Sun) ya Mediteranea, kilomita 100(maili 62.14) mashariki kwa Mlangobahari wa Gibraltar na kilomita 130 (maili 80.78) kaskazini kwa Afrika.
Malawi
Katika Unyasa daktari Hastings Kamuzu Banda alijitokeza kuwa mwanasiasa aliyependelewa na wananchi wengi, akawa waziri mkuu wakati wa Unyasa kupata madaraka ya kujitawala katika mambo ya ndani na baadaye rais wa kwanza wa taifa.
Dakar
Mji ulianzishwa na Wafaransa mwaka 1857 walipoondoka kisiwa cha Goree kuhamia bara. Ukapata bandari ya biashara na pia bandari ya kijeshi halafu ukawa mwanzo wa reli katika Senegal. Mwaka 1902 Dakar ilikuwa mji mkuu wa Afrika ya Magharibi ya Kifaransa badala ya Saint-Louis. Kati 1959 hadi 1960 ilikuwa mji mkuu wa Shirikisho la Mali, baadaye mji mkuu wa Senegal.
Historia ya Malawi
Katika uchaguzi wa mwaka 2004 alishinda tena mgombea wa UDF, ndiye Bingu Mutharika aliyeapishwa kuwa rais wa Malawi tarehe 24 Mei 2004 huko Blantyre.
Malkia
Mfalme
Entebbe
Entebbe iko 00.04N, 320.280E. Ipo katika wilaya ya Wakiso, kusini magharibi ya Kampala, mji mkubwa na mji mkuu wa Uganda. Entebbe ipo kaskazini mwa fuo za Ziwa Victoria, ziwa lenye ukubwa zaidi Afrika.
Morondava
Morondava ni mji mkuu wa mkoa wa Menabe nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 39,895.
Nyasa (ziwa)
Baada ya mwaka 1919 Uingereza ilitawala Tanganyika pamoja na Malawi (Nyassaland), hivyo hakukuwa na shida.
Rungwe (wilaya)
Barabara kuu kutoka Daressalaam - Iringa - Mbeya kwenda Malawi inapita eneo la wilaya.
Kilomwe cha Malawi
Kilomwe cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Walomwe. Hakielewekani na Kilomwe cha Msumbiji. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kilomwe cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kilomwe haiainishwi kwa vile ni mchanganyiko wa lugha ya Kinyanja ambayo iko katika kundi la N30 na wa lugha ya Kimakua ambayo iko katika kundi la P30.
Historia ya Malawi
Mabadiliko ya kimataifa baada ya kuporomoka kwa Ukomunisti na ukuta wa Berlin miaka 1989/1990 yalileta shinikizo kote Afrika dhidi ya serikali zilizofuata mtindo wa chama kimoja. Shinikizo hilo lilimkuta Banda mzee na mgonjwa ilhali watu wa familia yake wakitawala kupitia yeye. Hali ya uchumi ilikuwa duni, rushwa na magendo juu.
Malawi
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Waingereza waliogopa kushambuliwa kutoka Afrika ya Mashariki ya Kijerumani wakachukua hatua za kudai huduma za nyongeza kutoka kwa wananchi. Hii ilisababisha ghasia ya John Chilembwe dhidi ya wakoloni.
Malawi
Wakati wa ukoloni iliitwa Unyasa.
Botswana
Mji mkuu wa Botswana ni Gaborone.
Malawi Congress Party
Malawi Congress Party (MCP) ni chama cha kisiasa nchini Malawi. MCP ilikuwa chama tawala nchini tangu uhuru hadi mwaka 1993.
Historia ya Malawi
Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza waliunganisha Unyasa na Rhodesia (leo Zambia na Zimbabwe) kuwa Shirikisho la Afrika ya Kati mwaka 1953. Shirikisho hilo halikudumu hadi mwisho wa ukoloni kutokana mielekeo tofautitofauti katika sehemu tatu za shirikisho.
Malawi
Serikali za mitaa zimeundwa na wilaya 28 katika maeneo matatu (Kaskazini, Kati na Kusini) yanayotawaliwa na Watawala wa Maeneo na Wakuu wa Wilaya ambao wanachaguliwa na serikali kuu.
Malawi
Banda aliendelea kutawala, akatangazwa kuwa rais kwa muda wote wa maisha yake mwaka 1971.
Tukuyu
Kwa miaka mingi Tukuyu ilikuwa na tatizo la mawasiliano mabaya kutokana na uharibifu wa barabara pamoja na matatizo ya kisiasa kati ya Malawi na Tanzania.
Orodha ya lugha za Malawi
Orodha hii inaorodhesha lugha za Malawi:
Historia ya Malawi
Wamisionari walimfuata, hasa Wapresbiteri kutoka Uskoti, waliotafuta wafuasi wa Ukristo na kumpambana na wafanyabiashara ya utumwa.
Mlima Jamimbi
Mlima Jamimbi (pia Chamembe) ni mrefu zaidi kati ya Milima ya Kipengere (kwa Kiingereza: "Kipengere Range" au "Livingstone Mountains") ambayo iko kusini magharibi mwa Tanzania kwenye ncha ya kaskazini ya Ziwa Malawi.
Jangwa la Namib
Mwingiliano kati ya hewa iliyo jawa na maji kuja kutokea baharini kutoka kwa upepeo wa kusini, baadhi ya upepo ulio na nguvu zaidi kando ya jangwa yoyote kwenye fuo za bahari, na ukame wa hewa ya jangwa husababisha ukungu upepo mkali na kusababisha wanamaji kupoteza njia yao. Pamoja na Pwani ya Skeleton kaskazini zaidi, ina sifa mbaya kama mahali meli hubondeka. Baadhi ya hizi meli zilizobondeka zinaweza kupatikana hata mita 50 barani, huku jangwa likisonga magharibi polepole ndani ya bahari, ardhi keboreshwa itachukua kipindi cha miaka mingi.
Jangwa la Namib ni eneo muhimu kwa ajili ya madini ya Tungsten, chumvi na almasi.
Usafiri ni wa anga kwa kutumia ndege kutoka Windhoek (mji mkuu wa Namibia, karibu kilomita 480 kaskazini-mashariki mwa kituvo cha jangwa), Swakopmund na Walvis Bay kaskazini mwa jangwa, kwa kutumia barabara. Barabara kubwa ya lami kutoka Windhoek kuelekea Swakopmund na nyingine kuelekea Lüderitz zinapita jangwani pamoja na barabara za udongo amabazo zinatunzwa vizuri sana.
Historia ya Malawi
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Malawi
Mwaka 1966 Banda alitangaza kura ya katiba mpya iliyopokewa na wananchi. Nchi ilipata jina la Malawi na chama cha Malawi Congress Party kikawa chama pekee.
Valletta
Valetta (pia: La Valetta, Kilugha: il-belt "mji") ni mji mkuu wa Malta mwenye wakazi 7,100. Mji ulijengwa kama mji-boma kwenye ncha ya rasi ndogo inayozungukwa na maji ya bahari pande tatu.
Madagaska
Wamerina walikuwa na makao makuu ya utawala wao Antananarivo; baada ya kugawiwa kwa ufalme wao mnamo 1710 kitovu cha malaka kati ya Wamerina ikahamia kwenye mlima wa Ambohimanga lakini tangu kuunganishwa kwa Wamerina mnamo 1794 mji mkuu ukulikuwa tena Atananarivo. Kutoka hapo waliweza kueneza mamlaka yao katika sehemu nyingine za kisiwa hicho.
Unyasa
Unyasa au "Nyasaland Protectorate" ilikuwa jina la Malawi wakati wa ukoloni wa Kiingereza. Nyasa ni neno la Kiyao linalomaanisha ziwa.
Historia ya Malawi
Katika Unyasa daktari Hastings Kamuzu Banda alijitokeza kuwa mwanasiasa aliyependelewa na wananchi wengi, akawa waziri mkuu wakati wa Unyasa kupata madaraka ya kujitawala katika mambo ya ndani na baadaye rais wa kwanza wa taifa.
Malawi
Sehemu kubwa ya eneo lake ni ziwa kubwa linaloitwa na majirani "Ziwa Nyasa" au "Niassa", lakini "Ziwa Malawi" hapa nchini. Kati ya Malawi na Tanzania kuna mzozo kuhusu eneo la ziwa ambao unazidi kufanyiwa kazi.
Historia ya Malawi
Uchaguzi huru wa mwaka 1994 ulimaliza utawala wa MCP ukamfanya Bakili Muluzi wa United Democratic Front (UDF) ndiye rais aliyechaguliwa mara ya pili 1999.
Lumbila
Langenburg ilikuwa na boma imara na kituo cha meli ndogo "Hermann von Wissmann" yenye tani 50 iliyokuwa chombo kikuu cha usafiri cha Wajerumani kwenye Ziwa Nyasa na kuzunguka baina ya Langenburg, Wiedhafen (Manda), Fort Johnston (Mangoche, Malawi), Monkey Bay na vituo vingine upande wa Kiingereza wa ziwa.
Madawa ya kulevya katika Mombasa
Akina mama mjini Mombasa wamefanya maandamano wakitaka serikali kukomesha matumizi ya madawa ya kulevya miongoni mwa vijana katika eneo hili. Huko Kilindini mjini Mombasa kuna maeneo arobaini ambayo walevi hutambua kama 'maskani' ambapo wao hukutana ili kutumia madawa haya.
Maputo
Maputo ni mji mkuu wa Msumbiji. Hadi 1976 ilijulikana kwa jina la Kireno la Lourenço-Marquès. Serikali mpya ya Msumbiji huru chini ya rais Samora Machel iliipa jina jipya la Maputo.
Uchaguzi Mkuu wa Malawi, 2004
Kufikia 22 Mei, hakuna matokeo yalikuwa yametangazwa, jambo lililoonekana kutishia amani. Mnamo 25 Mei, Tume ya Uchaguzi ya Malawi hatimaye ilitangaza matokeo. Bingu wa Mutharika, mgombezi wa urais kwa chama cha United Democratic Front, alitangazwa kuchaguliwa. Mutharika alikuwa akiungwamkono na rais anayeondoka Bakili Muluzi, ambaye alisaafu baada ya kuhudumu kwa vipindi viwili. Malawi haina Kura za maoni za kutegemewa lakini utafiti uliofanywa na vyombo vyya habari vya Malawi kabla ya uchaguzi ulikuwa umemweka Gwanda Chakuamba, mgombea wa mrengo wa vyama saba kuwa aliyepigiwa upato kuongoza.
Bunge la Malawi lina wabunge 192. Kulingana na BBC, Chama cha Malawi Congress kilishinda viti ‘’’60’’’, United Democratic Front kikashinda 49, Muungano wa Mgwirizano ukazoa viti 28 na wagombea wa kibinafsi wakanyakua viti 38. Katika Uchaguzi Mkuu wa Malawi wa 1999, United Democratic Front ilikuwa imeshinda viti 93, Malawi Congress Party kikashinda viti 66, huku Alliance for Democracykikishinda viti 29.
Msumbiji
Miji mikubwa zaidi ni Maputo (wakazi 1.191.613), Matola (wakazi 543.907) na Beira (wakazi 530.706).
Historia ya Malawi
Hakuna habari za kimaandishi kabla ya kufika kwa Wazungu. Tangu karne ya 16 ufalme wa Wamaravi ulikuwepo upande wa kusini wa ziwa.
Malabo
Malabo ni mji mkuu wa Guinea ya Ikweta mwenye wakazi 90,000 - 100,000. Iko mwambaoni wa Atlantiki kwenye pwani la kaskazini ya kisiwa cha Bioko (zamani: Fernando Po).
Uislamu nchini Malawi
Kwa mujibu wa Mradi wa Dini wa Malawi unaoendeshwa na Chuo Kikuu cha Pennsylvania, mnamo 2010 makadirio ya idadi ya Waislamu ilikuwa asilimia 25, imetazamiwa hasa katika maeneo ya Kanda ya Kusini.
Mekatilili Wa Menza
Alifariki mwaka wa 1914, na alizikwa Bungale, katika Wilaya ya Magarini.^ a b Central Bureau of Statistics — Population Projections by Province 2. ^ Pulse Africa. "Not to be Missed: Nairobi 'Green City in the Sun'". pulseafrica.com. http://www.pulseafrica.com/Highlights_1110000000_1_Nairobi+Green+City+In+The+Sun.htm. Ilitolewa 2007-06-14. 3. ^ City-Data.com. "Nairobi History". http://www.city-data.com/. http://www.city-data.com/world-cities/Nairobi-History.html. Ilitolewa 2008-08-25. 4. ^ http://www.city-data.com/world-cities/Nairobi-History.html 5. ^ AlNinga. "Attractions of Nairobi". alninga.com. http://alninga.com/articles-directory/relationships/dating/attractions-of-nairobi.html. Ilitolewa 2007-06-14. 6. ^ "Population distribution by province/district and sex: 1979-199 censuses". Kenya Central Bureau of Statistics. http://www.cbs.go.ke/sectoral/population/census1999.html. Ilitolewa 2009-03-20. 7. ^ Bauk. "Håvar Bauck's city guide to Nairobi". bauck.com. http://www.bauck.com/places/nairobi.asp#The_business_hub_of_Africa. Ilitolewa 2007-06-17. 8. ^ http://www.millenniumit.com/esp/news_7.php 9. ^ United Nations University. "Nairobi: National capital and regional hub". unu.edu. http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/uu26ue/uu26ue0o.htm. Ilitolewa 2007-06-17. 10. ^ RCBowen Kenya. "Attractions of Nairobi". kenya.rcbowen.com. http://kenya.rcbowen.com/cities/nairobi.html. Ilitolewa 2007-06-18. 11. ^ Merriam-Webster, Inc (1997). Merriam-Webster's Geographical Dictionary. Merriam-Webster. pp. 786. ISBN 0877795460. http://books.google.com/books?id=GN9UQMuNQNkC&amp;pg=PA786&amp;d. 12. ^ Dutton, E.A.T. (1929). "1". Kenya Mountain. Introduction by Hilaire Belloc (1 ed.). London: Jonathan Cape. pp. 1–2. 13. ^ United States Embassy. "Quiet Memorials Mark Fourth Anniversary of Embassy Bombing". usembassy.gov. http://www.usembassy.gov/nairobi/wwwhrann.html. Ilitolewa 2007-06-17. 14. ^ Perceptive Travel. "Nairobi by Degrees". perceptivetravel.com. http://www.perceptivetravel.com/issues/0506/hein.htm. Ilitolewa 2007-06-14. 15. ^ The East African (1998-11-02). "Karura: Are We Missing the Trees for the Forest?". nationmedia.com. http://www.nationaudio.com/News/EastAfrican/0211/Opinion/Opinion3.html. Ilitolewa 2007-06-14. 16. ^ World Travels. "Nairobi Climate and Weather". wordtravels.com. http://www.wordtravels.com/Cities/Kenya/Nairobi/Climate. Ilitolewa 2007-06-14. 17. ^ United Nations. "Travel and Visa Information". unhabitat.org. http://www.unhabitat.org/content.asp?typeid=19&amp;catid=546&amp;cid=4939. Ilitolewa 2007-06-20. 18. ^ Gaisma. "Nairobi, Kenya - Sunrise, sunset, dawn and dusk times, table". gaisma.com. http://www.gaisma.com/en/location/nairobi.html. Ilitolewa 2007-06-22. 19. ^ "Average Conditions Nairobi, Kenya". BBC Weather. http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT000300. Ilitolewa 18 Agosti 2009. 20. ^ Nairobi City Council. "Councillors, Wards &amp; Constituencies". nairobicity.org. http://www.nairobicity.org/departments/councillors.asp?search=%25&amp;page=1. Ilitolewa 2007-06-20. 21. ^ See: Nairobi Province 22. ^ Nairobi City Council. "Living in Nairobi". nairobicity.org. http://www.nairobicity.org/articles/default.asp?search=living. Ilitolewa 2007-06-20. 23. ^ Monsters and Critics. "Urban Somali refugees call Nairobi's "Little Mogadishu" home". news.monstersandcritics.com. http://news.monstersandcritics.com/africa/features/article_1233394.php/Urban_Somali_refugees_call_Nairobis_little_Mogadishu_home. Ilitolewa 2007-06-20. 24. ^ Travel Blackboard. "Nairobi". etravelblackboard.com. http://www.etravelblackboard.com/index.asp?nav=65&amp;id=58431. Ilitolewa 2007-06-25. 25. ^ The Standard. "Kenyans must have a sustained campaign against land grabbing". eastandard.net. http://www.eastandard.net/archives/cl/hm_news/news_s.php?articleid=4451&amp;date=30/10/2004. Ilitolewa 2007-06-25. 26. ^ See: Nobel Peace Prize 27. ^ Millennium IT. "Live Trading commences at Nairobi Stock Exchange". millenniumit.com. http://www.millenniumit.com/esp/news_7.php. Ilitolewa 2007-06-28. 28. ^ Business Daily. "General Electric moves Africa's hub to Nairobi". bdafrica.com. http://www.bdafrica.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1291&amp;Itemid=4744. Ilitolewa 2007-06-18. 29. ^ Press Media Wire. "Cisco Inaugurates East African Headquarters in Nairobi". pressmediawire.com. http://www.pressmediawire.com/article.cfm?articleID=4153. Ilitolewa 2008-07-20. 30. ^ "KenGen Heads Index of Africa's Top 40 Stocks". nationmedia.com. http://www.nationmedia.com/dailynation/nmgcontententry.asp?category_id=3&amp;newsid=82743. Ilitolewa 15 Oktoba 2006. 31. ^ Nairobi City Council. "The Beautification of Nairobi City Project". nairobicity.org. http://www.nairobicity.org/projects/projects_full_story.asp?search=beautif. Retrieved 2007-06-28. 32. ^ Kenya Broadcasting Corporation. "Vice president Moody Awori urges investors to market the country". kbc.co.ke. http://www.kbc.co.ke/story.asp?ID=43359. Ilitolewa 2007-06-28. 33. ^ Emporis Buildings. "Nairobi High Rise Buildings". emporis.com. http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/li/?id=100051&amp;bt=2&amp;ht=2&amp;sro=1. Ilitolewa 2007-06-25. 34. ^ United Nations Office at Nairobi. "The "Green City in the Sun"". unon.org. http://www.unon.org/karibukenya/chap2.php?page=1. Ilitolewa 2007-07-02. 35. ^ Serena Hotels. "About Nairobi, Green City in the Sun". serenahotels.com. http://www.serenahotels.com/kenya/nairobi/areamap.asp. Ilitolewa 2007-07-02. 36. ^ "Orchestra Super Mazembe". National Geographic. http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/artist/content.artist/orchestra_super_mazembe_28113. Ilitolewa 2007-11-04. 37. ^ "Moi International Sports Centre". Stadia. http://www.stadiumskenya.co.ke/default2.asp?active_page_id=835. Ilitolewa 2007-11-04. 38. ^ "Nyayo National Stadium renamed in $1.5M". variouse. http://www.kenyafootball.com/index.php?doc=story&amp;id=3426&amp;categ=1&amp;PHPSESSID=881b3f89f8675c3afa5aac040f1a08bd. Ilitolewa 2009-02-04. 39. ^ "Nyayo National Stadium Facilities". Stadia. http://www.stadiumskenya.co.ke/default2.asp?active_page_id=836. Ilitolewa 2007-11-04. 40. ^ "Golf in Kenya with Tobs Kenya Golf Safaris". kenya-golf-safaris.com. http://www.kenya-golf-safaris.com/html/golf_in_kenya.html. Ilitolewa 2007-11-04. 41. ^ "PGA Golf Tournament Begins in Nairobi". Kenya Tourist Board. http://www.magicalkenya.com/default.nsf/0/69906EA06BF9725243256B6F002E18AD?opendocument&amp;l=1&amp;p=y. Ilitolewa 2007-11-04. 42. ^ The Standard, 3 Aprili 2009: Kenya Derby is main Jockey Club of Kenya event 43. ^ "Kenya Wildlife Service - Nairobi NP". kws.org. http://www.kws.org/nairobi.html. Ilitolewa 18 Oktoba 2006. 44. ^ BBC NEWS | World | Africa | East Africa's ice skating first 45. ^ Kenya Airports Authority. "Welcome to Jomo Kenyatta Intl. Airport". kenyaairports.com. http://www.kenyaairports.com/jkia/IndexJkia.php. Ilitolewa 2007-06-25. 46. ^ Airport Technology. "Jomo Kenyatta Intl. Airport Expansion". airport-technology.com. http://www.airport-technology.com/projects/jomo-kenyatta/. Retrieved 2007-06-25. 47. ^ United Nations Offices Nairobi Interns. "How to get around Nairobi". interns.unon.org. http://interns.unon.org/index%206.1.html. Ilitolewa 2007-07-05. 48. ^ "Crackdown hits Kenyan commuters". BBC. 2004-02-02. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/3450777.stm. Ilitolewa 2006-07-03. 49. ^ http://www.globalurban.org/Issue1PIMag05/Sheehan%20article.htm 50. ^ BBC News. "Living amidst the rubbish of Kenya's slum". http://news.bbc.co.uk/. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4261846.stm. Ilitolewa 2008-08-25. 51. ^ http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=62409 52. ^ CSG Kibera. "What is Kibera?". http://www.csgkibera.org/. http://www.csgkibera.org/. Ilitolewa 2008-08-25. 53. ^ High Beam Encyclopedia. "The slums of Nairobi: explaining urban misery". encyclopedia.com. http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-150852093.html. Ilitolewa 2007-07-02. 54. ^ Kenya Engineer. "Housing estate being developed at Stoney Athi". kenyaengineer.com. http://www.kenyaengineer.com/newsdetails.php?NewsID=314&amp;AuthorID=45&amp;CountryID=7&amp;NewsTypeID=16&amp;IssueID=36. Ilitolewa 2007-07-02. 55. ^ Nairobi - Ethos International 56. ^ Build cities to contain population explosion 57. ^ http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/video-and-audio/video-women-kibera-kenya-20090306 58. ^ http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C05E5DE143DF93AA15752C1A9679C8B63 59. ^ Xinhua News. "U.N. Starts Crime Study in Kenya's Capital". http://www.xinhuanet.com/. http://news.xinhuanet.com/english/20010428/402881.htm. Ilitolewa 2008-08-25. 60. ^ Kenya Police. "Comparative Crime Figures for the Year 2005 and 2006" (PDF). http://www.kenyapolice.go.ke/. http://www.kenyapolice.go.ke/resources/com_2.pdf. Ilitolewa 2008-08-25. 61. ^ https://www.osac.gov/Reports/report.cfm?contentID=64215 62. ^ "University of Nairobi". www.uonbi.ac.ke. http://www.uonbi.ac.ke/governance/history.php. Ilitolewa 2007-01-13. ==
Historia ya Malawi
Mwaka 1966 Banda alitangaza kura ya katiba mpya iliyopokewa na wananchi. Nchi ilipata jina la Malawi na chama cha Malawi Congress Party kikawa chama pekee.
M'banza-Kongo
Mji ulikuwepo tayari wakati wa kufika kwa Wareno mnamo mwaka 1498. Ilikuwa mji mkuu wa Manikongo. Hadi leo mti wa Jalankuwo ambako Manikongo aliketi kama Hakimu mkuu umesimama katika eneo la jumba la kifalme la kale. Wakati ule mji uliitwa "Mji wa Kongo" na baadaye "San Salvador wa Kongo" kwa heshima ya Yesu Kristo.
Siasa ya Malawi
Bunge la Malawi lina wabunge 193 ambao huchaguliwa na raia wanaowawakilisha kwa kipindi cha miaka mitano. Katiba pia inaruhusu uundaji wa jumba la pili, Senate ambalo huwa na viti 80, lakini hadi leo hakuna harakati zilizotekelezwa kuliunda jumba hilo.
Historia ya Malawi
Wamaravi walipanua utawala wao. Lakini katika karne ya 19 walishambuliwa sana na Wayao walioendesha biashara ya watumwa wakiwakamata katika eneo la ziwa na kuwapeleka hadi pwani ya Bahari Hindi kama vile Kilwa.
Maziwa ya Afrika
Ziwa Nyasa (pia: Malawi)
Historia ya Kenya
Kwa karne nyingi, upwa wa Kenya umekuwa mwenyeji wa wafanyabiashara na wasafiri. Kati ya miji iliyopo kwenye upwa wa Kenya ni mji wa Malindi. Umebakia kuwa makazi muhimu ya Waswahili tangu karne ya 14 na wakati mmoja ulishindana na Mombasa kwa ukuu pande hizi za Afrika Mashariki. Kwa kawaida, Malindi umekuwa mji na bandari ya kirafiki kwa serikali zingine.
Malawi Congress Party
Katika uchaguzi kabla ya uhuru mwaka 1961 MCP ilipata kura nyingi kikawa chama cha kuongoza nchi kwenda uhuru. Tangu mwaka 1966 kilikuwa chama pekee kilichoruhusiwa.
Malaba
Malaba ni mji wa Kenya katika kaunti ya Busia.
Hastings Banda
Katika Machi 1992 maaskofu Wakatoliki wa Malawi walitunga waraka kwa Wakristo walipotamka ukosoaji wa Banda na serikali. Wanafunzi wa vyuo walichukua upande wa maaskofu na kuandamana. Vyuo vikafungwa.
Siasa ya Malawi
Senate inanuiwa kuunda uwakilishi wa viongozi wa kale na matabaka mbalimbali ya Wilaya, na pia makundi fulani yenye mahitaji ya pekee kama vile wanawake, watoto na walemavu.
Malawi
Malawi (zamani Unyasa au Nyasaland) ni nchi ya Afrika ya kusini-mashariki ikipakana na Tanzania, Msumbiji na Zambia.
Malawi
Wabunge 193 wanachaguliwa moja kwa moja na wananchi kwa muda wa miaka mitano.
Lubumbashi
Lubumbashi (zamani ulijulikana kwa Kifaransa kama Élisabethville na kwa Kiholanzi kama Elizabethstad) ni mji wa pili kwa ukubwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (zamani ilijulikana kama Zaire) ukifuata mji mkuu wa taifa wa Kinshasa na ni kitovu cha biashara cha sehemu ya kusini ya nchi.
Maldivi
Mji mkuu ni Malé.
Historia ya Malawi
Mwaka 1993 serikali yake ililazimishwa kukubali kura ya wananchi wote walioamua kumaliza mfumo wa chama kimoja na kuanzisha kipindi kipya.
Mbeya (mji)
Mbeya ni njiapanda ya njia mbalimbali muhimu: Barabara kuu ya lami kutoka Dar es Salaam (km 850) hugawanya hapa kwenda Malawi – Msumbiji kupitia Tukuyu/Rungwe, na kwenda Zambia – Afrika Kusini kupitia Tunduma/Mbozi.
Kinyika
Kinyika ni lugha ya Kibantu nchini Malawi na Zambia inayozungumzwa na Wanyika. Isichanganywe na Kinyiha (ambacho huitwa Kinyika pia) wala na Kinyiha cha Malawi ambacho kinafanana nacho. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinyika imehesabiwa kuwa watu 10,000, yaani 5000 nchini Malawi na 5000 nchini Zambia. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyika iko katika kundi la M20.
Malava
Una wakazi 60,831.
Kiyao
Kiyao (au "Ciyao") ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania, Malawi na Msumbiji inayozungumzwa na Wayao. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiyao nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu milioni moja. Mwaka wa 2006, idadi ya wasemaji wa Kiyao nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 420,000 na nchini Msumbiji kuwa 496,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyao iko katika kundi la P20.
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Malawi
Mwaka 1993 serikali yake ililazimishwa kukubali kura ya wananchi wote walioamua kumaliza mfumo wa chama kimoja na kuanzisha kipindi kipya.
Kikokola
Kikokola ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wakokola. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikokola nchini Malawi imehesabiwa kuwa watu 200,000. Pia kuna wasemaji 80,000 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikokola iko katika kundi la P30.
Malawi (maana)
Malawi ni neno linaloweza kumaanisha
Malaba, Kenya
Malaba ni mji wa Kenya katika Kaunti ya Busia, mpakani mwa Uganda.
Msumbiji
Ziwa la Nyassa ni sehemu ya mpaka na Malawi.
Malawi
Wamisionari walimfuata, hasa Wapresbiteri kutoka Uskoti, waliotafuta wafuasi wa Ukristo na kumpambana na wafanyabiashara ya utumwa.
Malawi
Upande wa dini, wakazi wengi ni Wakristo (68-82%), wakifuatwa na Waislamu (13-25%).
Kolombia
Visiwa vya Malpelo, Gorgona na Gorgonilla viko katika Pasifiki.
Miji mikubwa ni mji mkuu Santa Fé de Bogotá, Medellín, Cali, Cartagena de Indias, Barranquilla, Ibagué, Manizales, Pasto, Cúcuta na Bucaramanga.
Malawi
Hakuna habari za kimaandishi kabla ya kufika kwa Wazungu. Tangu karne ya 16 ufalme wa Wamaravi ulikuwepo upande wa kusini wa ziwa. Wamaravi walipanua utawala wao. Lakini katika karne ya 19 walishambuliwa sana na Wayao walioendesha biashara ya watumwa wakiwakamata katika eneo la ziwa na kuwapeleka hadi pwani ya Bahari Hindi kama vile Kilwa.
Siasa ya Malawi
Mfumo wa uchaguzi unaotumika ni ule wa vyama vingi. Mamlaka ya Utendaji (‘’Executive power’’) inatekelezwa na serikali. Mamlaka ya Uundaji wa sheria vimepewa serikali na Bunge.
Uchaguzi Mkuu wa Malawi, 2004
Tasisi ya Uchaguzi ya Afrika Kusini ilituma wakaguzi nchini Malawi kwa uchaguzi wa urais na bunge wa 2004.
Kitonga (Malawi)
Kitonga ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Watonga. Isichanganywe na Kitonga cha Zambia. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitonga imehesabiwa kuwa watu 170,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitonga iko katika kundi la N10.
Orodha ya Marais wa Malawi
Ukarasa huu una orodha ya marais wa Malawi:
Somalia
Mji mkuu na mji mkubwa zaidi ni Mogadishu (wakazi 2,120,000).
Mariental
Mariental ni mji mkuu wa Mkoa wa Hardap nchini Namibia. Idadi ya wakazi wake ni takriban 15,500.
Uislamu nchini Malawi
Karibia Waislamu wote wa Malawi ni wafuasi wa dhehebu la Sunni.Japokuwa ni vigumu kukadiria, kwa mujibu wa CIA Factbook, mnamo mwaka wa 2008 karibia asimilia 12.8 ya idadi ya wakazi nchini humo ni Waislamu; kiasi kidogo kama hicho kimekataliwa na jumuia za Kiislamu nchini humo, ambao wamelalamikia ya kwamba kiasi halisi ni asilimia 30-35 (ambacho kilielezewa kama "fikra za kujitakia").
Kinyiha ya Malawi
Kinyiha cha Malawi ni lugha ya Kibantu nchini Malawi inayozungumzwa na Wanyiha. Isichanganywe na Kinyiha cha Tanzania wala na Kinyika. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinyiha cha Malawi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinyiha cha Malawi iko katika kundi la M20.
Namibia
Mji mkuu ni Windhoek (wakazi 322.500).
Malawi Congress Party
Chama kitangulizi kilikuwa Nyasaland African Congress (NAC) kilichoundwa mwaka 1944 kwa shabaha ya kupanua haki za Waafrika wazalendo katika koloni la Nyasaland, jinsi Malawi ilivyoitwa kabla ya mwaka 1964.