Je,mto mkubwa zaidi nchini Uganda ni ipi?
Uganda
Mto mkubwa ni Nile inayopita nchi yote kati ya Ziwa Viktoria hadi Ziwa Albert na kuendelea hadi mpaka wa Sudani ikiitwa mwanzoni Nile ya Viktoria na baadaye Nile ya Albert.
Mto Kokolopit
Mto Kokolopit unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Ekuku
Mto Ekuku unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Mto Kayekongai
Mto Kayekongai ni korongo linalopatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Victoria Falls
Mto wa Zambezi mwenye upana wa mita 1170 unafika penye ngazi ya mwamba na maji yote yaanguka kimo cha takriban mita 110 yanapoendelea katika kanali ya mwamba mwenye upana wa 120 m pekee. Maporomoko haya ni makubwa katika Afrika.
Mito mirefu ya Afrika
Mito mirefu ya Afrika inaonyeshwa katika orodha ifuatayo.
Mara nyingi mto wa Nile unahesabiwa kuwa mtu mrefu kuliko yote ya Afrika pia duniani. Kadirio la urefu wa mto hutegemea jinsi ya kuhesabu tawimito yake. Orodha inayofuata ina tofauti na orodha inayokadiria kwa namna nyingine.
Zambezi (mto)
Zambezi ni kati ya mito mirefu ya Afrika ikiwa na nafasi ya nne baada ya Nile, Kongo na Niger. Ni mto mrefu wa Afrika wa kuingia Bahari Hindi. Beseni lake lina km² 1,570,000 au nusu ya mto Nile. Chanzo chake iko Zambia inapita Angola mpakani na Namibia, Botswana, Zambia na Zimbabwe kwenda Msumbiji inapofikia Bahari Hindi katika delta ya 880 km².
Ubangi
Ubangi ni tawimto mkubwa wa mto Kongo na kati ya mito mirefu ya Afrika.
Mto Ruvyironza
Jina linatokana na "Mlima Luvironza", mkubwa kuliko yote ya Burundi ambapo mto una chanzo chake. Mlima Luvironza una kimo cha m 2,700 juu ya UB uko kilomita 45 upande wa mashariki wa Ziwa Tanganyika.
Uganda
Jina Uganda lina asili yake katika ufalme wa Buganda ulioko kusini mwa nchi pamoja na mji mkuu, Kampala.
Mto Ruguti
Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Mto Mutonye
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Mumwe Kaskazini
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Missouri (mto)
Mto Missouri ni mto mkubwa wa Marekani na tawimto muhimu zaidi la Mississippi. Ni mto mrefu kushinda ule wa Missisippi na ni mto mrefu katika Amerika ya Kaskazini.
Mto Thuta (Nyeri)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Kiama
Mto Kiama unapatikana Kenya. Ni tawimto la mto Thika, ambao tena ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Nigeria
Mito mikubwa ni mto Niger na mto Benue; yote miwili inakutana na kuishia katika delta ya Niger ambayo ni kati ya delta kubwa zaidi duniani.
Mto Pesik
Mto Pesik unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Nabunei
Mto Nabunei unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Kanyangareng
Mto Kanyangareng unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Ziwa Kyoga
Ziwa Kyoga (pia huandikwa Kioga) ni ziwa kubwa na kina kifupi katika Uganda, karibu 1,720 km ² katika eneo na mwinuko wa 914 m Viktoria Nile hupitia katika ziwa hili katika njia yake kutoka Ziwa Victoria na kuelekea Ziwa Albert. Chanzo kuu kutoka Ziwa Victoria hudhibitiwa na Kituo cha stima cha Nalubaale katika Jinja. Chanzo kingine cha maji ni kanda ya Mlima Elgon kwenye mpaka kati ya Uganda na Kenya. Hata kama Ziwa Kyoga ni sehemu ya mfumo wa Maziwa Makuu, haichukuliwi kama Ziwa kuu. Ziwa Kwania iko karibu.
Niger (mto)
Niger ni mto mkubwa kabisa wa Afrika ya Magharibi na mto mrefu wa tatu barani Afrika ukiwa na mwendo wa km 4.374. Njia yake ni kama upinde ikianza Guinea katika nyanda za juu za Futa Djallon kuelekea kaskazini-mashariki kupitia Mali hadi Niger. Karibu na mji wa Timbuktu inageukia kuelekea mashariki, halafu mashariki-kusini kupitia Benin na Nigeria hadi kufika mdomo wa delta yake kwenye Ghuba ya Guinea ya bahari ya Atlantiki.
Mto Malagarasi
Mto Malagarasi ni mmojawapo kati ya mito mikubwa zaidi ya Tanzania (upande wa magharibi), ukishika nafasi ya pili kwa urefu (km 475), na ya Burundi.
Kenya
Kuna makabila mengine ya Waniloti yanayoishi nchini Uganda na Tanzania. Hii hasa ni kwa sababu ya Wajaluo kuvutiwa na Ziwa Victoria, ambako wanapatikana katika nchi hizi tatu (Uganda, Tanzania na Kenya). Nchini Uganda, wanajulikana kwa kuanzisha himaya ya Waganda na ya himaya ya Watoro. Wajaluo nchini Kenya walipigana vita na majirani wao, hasa Wakalenjin, ili kulidhibiti ziwa hilo.
Nile ya buluu
Nile ya buluu ni tawimto mkubwa wa mto Nile. Inaanza katika Ziwa Tana kwenye nyanda za juu za Ethiopia na kutelemka hadi Sudan. Mdomo wake uko Sudan mjini Khartum inapounganika na Nile nyeupe na kuunda mto wa Nile wenyewe.
Ziwa Viktoria
Ziwa hili linapata maji yake mengi kutokana na mvua (80%) na kutoka vijito vingi vidogo. Mto mkubwa unaoingia Viktoria ni Mto Kagera unaotiririka kutoka magharibi.
Uganda
Uganda inamiliki sehemu ya ziwa la Viktoria Nyanza ikipakana huko na Kenya na Tanzania.
Uganda ni nchi mwanachama wa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki na wa miundo mingine mbalimbali ya kimataifa.
Mto Muthanga
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Mukou
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Kagera
Mto Kagera (kwa Kinyarwanda: Akagera) ni kati ya mito inayounda mto Nile, pia ni mto mkubwa kabisa wa kuingia ziwa la Viktoria Nyanza.
Mto Kunyao
Mto Kunyao unapatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Kagera
Mto Kagera ukielekea kaskazini ni mpaka kati ya Tanzania na Rwanda; pale unapogeuka kuelekea mashariki karibu na mji wa Kikagati ni mpaka kati ya Tanzania na Uganda. Sehemu ya mwisho ya njia yake inaingia kabisa ndani ya eneo la Tanzania hadi kufika Viktoria Nyanza km kama 40 kaskazini kwa Bukoba.
Mto Mutoho
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Kongo (mto)
Vyanzo vya Kongo viko katika nyanda za juu na kwenye milima inayopakana Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, pamoja na Ziwa Tanganyika na Ziwa Mweru ambayo yanamwaga maji yao kwenda mto Lualaba ulio tawimto mkubwa wa Kongo. Kwa kawaida chanzo cha mto Chambeshi huko Zambia ambao unaishia katika Lualaba hutazamiwa kama chanzo cha Kongo.
Mto Kaihungu
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Chuo Kikuu cha Kyambogo
Kampasi ya chuo hiki kikuu iko katika kilima cha Kyambogo , takriban [1] kwa barabara, mashariki mwa eneo la kati la biashara la Kampala, mji mkuu na mji mkubwa zaidi Uganda, pamoja wa Barabara kuu ya Kampala-Jinja Uratibu wa kampasi ya chuo hiki kikuu ni: 00 21 00N, 32 37 48E (Latitude: 0.3500; Longitude: 32,6300).
Mto Munyune
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Kapelikori
Mto Kapelikori unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Ithanga
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Ruvuvu
Mto Ruvuvu (pia Ruvubu au Rurubu) ni mto ambao unaanzia nchini Burundi na kuishia Tanzania ambapo unaungana na mto Nyabarongo kutoka Rwanda kuunda mto Kagera ambao unaishia katika Ziwa Viktoria.
Mto Ugogo
Mto Ugogo ni mto wa Mkoa wa Singida (Tanzania ya kati)
Afrika ya Mashariki ya Kijerumani
Upande wa Kenya mstari ulichorwa kuanzia Bahari Hindi kwa mdomo wa mto Umba hadi Ziwa Jipe, halafu kufuata mitelemko ya kaskazini ya mlima Kilimanjaro na kutoka hapa hadi Ziwa Viktoria. Mipaka na Uganda ilifuata latitudo ya kwanza ya kusini ya ikweta hadi mpaka na Kongo. Upande wa Kongo mpaka ulifuata sehemu za chini za bonde la Ufa na katikati ya maziwa kama Kivu na Tanganyika.
Mto Muhoite
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mapatano juu ya matumizi ya maji ya mto Nile ya 1929
Hadi mwaka 2011 majadiliano juu ya mapatano mapya yaaendelea kati ya nchi zote jirani wa Nile. 1910 Ethiopia, Uganda, Tanzania na Rwanda zilitia saini mapatano mapya kati yao juu ya matumizi ya maji ya Nile lakini Misri ilikataa kukubali hatua hii.
Mto Nyawarongo
Mto Nyawarongo ni mto uliopo nchini Burundi unaounganika na mto Ruvuvu kuendelea kutiririsha maji yake kwa kilomita 400 kuingia katika ziwa Viktoria.
Mto Gathanji (Nyeri)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Loitan
Mto Loitan ni korongo linalopatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Kamweti
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Kalokodo
Mto Kalokodo unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Mwathe wa Gaturumo
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Chinga (Nyeri)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Kinshasa
Mto Kongo ni mto mrefu wa pili katika Afrika baada ya Nile, na ni mkubwa zaidi katika suala la kutoa maji. Kama njia ya maji, hutumiwa kusafiri kwa kiasi katika bonde la Kongo, na unaweza kusafiri kati ya mito ya Kinshasa na Kisangani, na matawi yake mengi yanaweza kusafiriwa. Mto ni chanzo muhimu cha umememaji, na kusini mwa Kinshasa unaweza kuzalisha nguvu za kutosheleza matumizi kwa bara zima.
Mto Loochuk
Mto Loochuk unapatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Kakore
Mto Kakore unapatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Entebbe
Entebbe iko 00.04N, 320.280E. Ipo katika wilaya ya Wakiso, kusini magharibi ya Kampala, mji mkubwa na mji mkuu wa Uganda. Entebbe ipo kaskazini mwa fuo za Ziwa Victoria, ziwa lenye ukubwa zaidi Afrika.
Mto Unyalene
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Kambogo (Embu)
Maji yake yanaishia katika mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Mto Kamogoro
Mto Kamogoro unapatikana katika kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Ganga (mto)
Ganga (Kisanskrit गङ्गा, gaṅga) ni mto mkubwa katika Uhindi wa Kaskazini. 
Mto una uefu wa 2,511 km unapita nchi za Uhindi na Bangla Desh (Asien).
Mto Thingithu
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Cheptenden
Mto Cheptenden unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Kiambogo
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Naukot
Mto Naukot unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Kalodurr
Mto Kalodurr ni korongo linalopatikana mashariki mwa Uganda na magharibi mwa Kenya upande wa kaskazini wa nchi hizo mbili.
Mto Ulenye
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Mugwi
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Habokok
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.
Mto Muhuhi
Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Tsavo (mto)
Mto Tsavo ulijengewa daraja mara ya kwanza wakati wa reli ya Uganda na daraja lile lilikuwa mahali ambako simba waliua wafanyakazi 135.
Mto Ushekwa
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Mumwe (Nyeri)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Namaniko
Mto Namaniko unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Kochokio
Mto Kochokio ni korongo linalopatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Ogowe
Chanzo chake ni katika Jamhuri ya Kongo na delta yake kubwa ni kwenye ghuba ya Guinea (bahari ya Atlantiki).
Mto Nauyagum
Mto Nauyagum unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Lokucho
Mto Lokucho unapatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Kongo (mto)
Beseni ya Kongo pamoja na tawimito yake ni eneo kubwa la pili duniani la msitu wa mvua. Kwa kiasi cha mshuko wa maji mdomoni ni mto mkubwa wa pili duniani baada ya Amazonas Amerika ya Kusini. Pia ni mto wenye kina kirefu zaidi duniani.
Mto Kambogo (Tharaka-Nithi)
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Ziwa Albert (Afrika)
Ziwa Albert ni sehemu ya mfumo mgumu wa mto Nile wa juu. Vyanzo vyake vikuu ni Victoria Nile hatimaye kutoka Ziwa Victoria hadi kusini mashariki, na mto Semliki, ambao hutoka Ziwa Edward hadi kusini magharibi. Maji ya Nile Victoria yana chumvi kiasi kuliko yale ya Ziwa Albert. Mlango wake, katika ncha ya kaskazini ya ziwa, ni Albert Nile (ambayo huwa inajulikana kama Mlima Nile wakati inaingia Sudan).
Katika mwisho wa kusini wa ziwa, ambapo Semliki huingilia, kuna Vinamasi. Katika kusini kuna mlima wa Ruwenzori wakati anuwai ya milima iitwayo Blue Mountains iko katika pwani ya kaskazini magharibi. Makazi machache yaliyo kando ni Butiaba na Pakwach.
Mto
Sehemu kubwa zaidi ya Afrika ya Mashariki inapeleka maji kwenda mabeseni ya Rufiji, Ruvuma, Ruaha Mkuu au mto Tana ambayo yote inaishia katika Bahari Hindi.
Mto Naiyenai Atulela
Mto Naiyenai Atulela unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto
Wakati mwingine ni swali la uzoefu tu jinsi ya kutaja mto; Kongo inaitwa Lualaba hadi mji wa Kisangani. Wataalamu wengine wanasema ya kwamba mto Kagera ingestahili kuitwa "Nile" kwa sababu ni mto uleule unaopita tu kwenye ziwa Viktoria Nyanza.
Kongo (mto)
Kongo na tawimito yake inapita katika eno kubwa la misitu ya mvua duniani (Amazonas pekee inapita katika msitu wa mvua mskubwa zaidi). Ikipita pande zote za ikweta, upande wa kaskazini na pia kusini, sehemu fulani ya beseni yake huwa na majira ya mvua muda wowote.
Mto Yamumu
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Malagarasi
Beseni la Malagarasi lina eneo la kilomita za mraba 130,000 (sq mita 50,000). Chanzo cha mto ni karibu na mpaka wa Burundi na Tanzania. Kilomita 80 za kwanza za mto hufanya mipaka ya kimataifa kati ya Tanzania na Burundi. Matawimto kadhaa kutoka kwenye misitu ya Burundi hujiunga nao upande wa kulia. Baada ya kuungana na Mto Lumpungu, Malagarasi huingia Tanzania upande wa mashariki wa Ziwa Tanganyika kilomita 40 kusini mwa Kigoma, karibu na Ilagala. Mto Moyowosi ndio tawimto kuu, pamoja na mto Nikonga. Vyanzo vingine ni Mto Ugalla, Mto Gombe, Mto Ruchugi, Mto Lumpungu na Mto Nguya.
Mto Nzuli
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Nakayot
Mto Nakayot ni korongo linalopatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Rufiji (mto)
Rufiji ni mto mkubwa wa Tanzania. Chanzo kiko Tanzania ya kusini-magharibi katika maungano ya tawimito ya mto Kilombero na mto Luwegu.
Mto Lotirai
Mto Lotirai unapatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Mto Chikuu
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Ndoo
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Ziwa Albert (Afrika)
Ziwa Albert liko katikati ya bara, juu ya mpaka kati ya Uganda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (zamani Zaire). Liko kaskazini katika mlolongo wa maziwa wa Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Luangwa (mto)
Mto Luangwa ni mto mkubwa wa Zambia ya mashariki.
Gambia (mto)
Mto una visiwa mbalimbali ndani yake, vikubwa zaidi ni kisiwa cha Tembo na kisiwa cha MacCarthy. Kisiwa cha James Island mdomoni kabisa kilikuwa kituo muhimu cha biashara ya watumwa na kimeandikishwa katika orodha ya UNESCO ya Urithi wa Dunia.
Mto Kathondo
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika Bahari Hindi.
Mto Ukongo
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Niger (mto)
Mto Niger una chanzo chake katika milima ya Futa Djalon nchini Guinea, umbali wa kilomita 240 kutoka bahari Atlantiki. Lakini haufiki baharini moja kwa moja, bali unaelekea kaskazini mashariki kwa Sahara kupitia Bamako na kuunda delta ya barani inayoitwa "Massina" ambako mji mkubwa ni Mopti. Unaendelea hadi Timbuktu unapopita kwenye Sahara ya kusini na kubadilisha mweleko kwenda kusini mashariki. Karibu na mji wa Gao unapita kwa matuta ya mchanga ya Koyma na kuingia tena katika kanda la Sahel. Halafu unapita nchi ya Niger na mji mkuu wake, Niamey. Kutoka hapa njia yake ni mpaka wa Benin hadi "hifadhi ya W" mpakani mwa Niger, Burkina Faso na Benin. Kutoka hapa mto Niger unaendelea hadi Nigeria. Karibu na Lokoja unapokea tawimto wa Benue na kuingia katika kanda la msitu wa mvua wa Nigeria. Karibu na mji wa Onitsha mto unaanza kujigawa na kuwa delta ya Niger. Mikono yake mikubwa inaitwa Forcados, Nun na Escravos.
Idaho
Snake River (Mto Nyoka) ni mto mkubwa wa Idaho wenye urefu wa km 1,674.
Mto Sango (Kenya)
Mto Sango (Kenya) unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Mto Kingothotho
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Ugalla
Ni tawimto muhimu wa mto Malagarasi, mto wa pili nchini kwa urefu ambao unaishia katika ziwa Tanganyika.