Je, dunia ni mviringo?
Dunia
Umbo la dunia linafanana na tufe au mpira unaozunguka kwenye mhimili wake. "Mhimili wa dunia" ni mstari kati ya ncha zake.
Madhara ya ongezeko la joto duniani
Katika kipindi cha karne ya 20th, viwango vywa uvukizi vimepungua duniani kote ; hili linadhaniwa na wengi kuweza kuelezewa kupitia kufifia Duniani. Kadiri hali ya anga inavyozidi kuwa moto na sababu za kufifia Duniani kunapunguzwa, uvukizi utazidi kwa sababu ya bahari yenye joto zaidi. Kwa sababu Dunia ni mfumo uliofungwa hili litasababisha viwangi vingi zaidi vya mvua, pamoja na mmomonyoko. Mmomonyoko huu, kwa upande mwingine, unaweza katika maeneo ya kitropiki ambao yamo hatarini (hasa Barani Afrika) kusababisha kuenea kwa majangwa. Kwa upande mwingine, katika maeneo mengine, ongezeko la mvua litasababisha kukuwa kwa misitu katika maeneo kavu yenye majangwa.
Mzungu
Inaonekana kuna uhusiano na neno mzungu / mizungu lisilo kawaida tena katika Kiswahili cha kisasa lakini limetunzwa katika kamusi za Kiswahili zilizokusanya maneno yake mnamo mwaka 1900. Lilimaanisha mambo mbalimbali kama vile: 1) kitu cha ajabu au cha kushangaza, 2) mbinu ya kujiondoa katika tatizo, 3) aina ya muhogo, 4) silika au akili ya wanyama.
Kunguru
Kunguru hutoa milio mbalimbali. Suala kwamba kuna mawasiliano ya kunguru ni aina ya lugha ni mjadala mkubwa mpaka leo. Kunguru pia wamejifunza kuitika milio ya wanyama wengine na tabia hii hubadilika kwa misimu kadhaa. Milio ya kunguru ni tata na migumu kuelewa, na milio yao hutofautiana kwa spishi tofauti na hasa ugumu wa kujifunza milio huja pale ambapo inafahamika kuwa kunguru wanauwezo wa kusikia sauti ndogo sana ambazo binadamu hawezi kuzisikia.
Ukanda wa Van Allen
Vyembe hivi huwa na chaji ya umeme hasi au chanya ya umeme. Hivyo vinavutwa na nguvu ya usumaku wa Dunia baina ya ncha mbili za uga wake. Kwa njia hii ugasumaku wa Dunia unazuia sehemu kubwa ya vyembe hivi kufika kwenye uso wa ardhi na hii ni kinga dhidi ya mnururisho unaoweza kuhatarisha viumbehai duniani kutokana na nishati kubwa inayoshikwa nazo.
Asili ya vyembe hivi ni kwa upande mmoja upepo wa Jua (mkondo wa vyembe kutoka Jua) na kwa upande mwingine atomi zinazopigwa na miale ya mnunurisho wa mialimwengu (ing. ) na kupasuliwa.
Mhimili wa mzunguko
Kwa magimba ya angani kama Dunia yetu mhimili wa mzunguko ni mstari wa kudhaniwa unaopita kwenye ncha mbili za kaskazini na kusini ukipita kitovu cha masi yake.
Dunia
Hewa iliyoko juu ya ardhi vile vile ina matabaka mbalimbali, na kila tabaka lina kazi yake. Hewa kwa jumla ina masafa ya kiasi cha kilomita 560 au maili 348 kuendea juu, na baada ya hapo unaingia kwenye anga la nje. Hewa hiyo ndiyo inayotukinga sisi viumbe na madhara ya jua na mnururisho wa angani ambao unaingia anga ya dunia na kuteremka chini.
Maana ya maisha
Kama viumbe vinavyotafuta matumaini katika dunia isiyokuwa na maana, Camus anasema kuwa binadamu wana njia tatu za kuutatua mtanziko.
Kulingana na Utu wa Kidunia, wanadamu walitokana na kuzaana katika maendeleo ya mabadiliko ambayo hayakuongozwa kama sehemu muhimu ya maumbile, ambayo huishi yenyewe. Maarifa hayatoki katika vyanzo vyenye nguvu visivyo vya kawaida, lakini kutoka uchunguzi wa binadamu, majaribio, na uchambuzi wa kimantiki (mbinu ya kisayansi): asili ya ulimwengu ni kile ambacho watu huitambua kuwa hivyo. Aidha, maadili na ukweli vinalengwa kwa njia ya uchunguzi wa kiakili na yanatokana na mahitaji ya binadamu na hamu kama ilivyopimwa na uzoefu, yaani kupitia akili yenye uchambuzi. "Kulingana na yale tunayojua, tabia za mtu kiujumla ni [chanzo] cha kiumbe cha kibiolojia kinachoendesha shughuli zake katika muktadha wa kijamii na wa kiutamaduni."
Kimondo
Kimondo (pia: Kimondoanga, Kimondo, Kimondonchi) ni kimoja kati ya violwa vidogo vya angani vinavyozunguka jua katika anga ya nje. Vikiingia katika angahewa ya Dunia vinaonekana kama miale ya moto angani.
Dunia Uwanja wa Fujo
Fani za kijadi ndizo zilizosababisha riwaya izalike. "Dunia ni Uwanja wa Fujo” ni mojawapo ya riwaya zilizotokana na fani ya kijadi ambayo ni sira. Sira ni fani ya kijadi ambayo hujumuisha wasifu na tawasifu, yaani habari za maisha ya watu; kwa mfano mwandishi E. Kezilahabi katika riwaya yake hii amejaribu kumuonyesha mhusika Tumaini maisha aliyokuwa akiishi.
Mkondo wa Ghuba
Mkondo wa Ghuba ni sehemu ya utaratibu wa mikondo ya bahari inayozunguka dunia yote.
Historia ya Kanisa
Yakaanza kusambaa tena mafundisho ya kale kuwa dunia si tambarare lakini mviringo kama chungwa. Alijitokeza nahodha Mwitalia kwa jina Kristoforo Kolombo aliyetaka kujaribisha mafundisho hayo. Ikiwa dunia kweli ina umbo la chungwa inawezekana kuelekea magharibi kutoka Hispania na kufika mashariki katika Bara Hindi. Kwa njia hiyo inawezekana kufanya biashara moja kwa moja na nchi tajiri za mashariki bila kuwapa faida wafanyabiashara Waarabu. Mfalme wa Hispania akampa Kolombo fedha za kuandaa meli tatu.
Maana ya maisha
Ushinto ni dini iliyoanzia Ujapani. Neno Shinto linamaananisha "njia ya kami", lakini kwa ufasaha zaidi, linaweza kumaanisha "sehemu yenye njia nyingi ambapo kami anachagua njia yake". Njia yenye sehemu nyingi ya 'kimungu' inaashiria kwamba ulimwengu wote ni roho ya kimungu. Msingi wa nia huru kuichagua njia ya mmoja, inamaanisha kwamba maisha ni mchakato wa ubunifu.
Zodiaki
Kumetokea pia badiliko la kwamba makundinyota ya Zodiaki hayalingani tena na vipindi vya mwaka ambapo yanatangazwa na wanajimu wa leo. Sababu yake ni kusogea kwa mhimili wa Dunia na hii inasababisha ya kwamba sisi tunatazama anga kwa pembe tofauti kuliko wazee miaka 2000 iliyopita. Ila tu wanajimu wanaendelea kutumia vipindi vilivyopimwa zamani zile.
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Kambioni (Ulaya) Mvyauso wa binadamu na inkubi au sukubi 
Khimaira (Ugiriki) Mvyauso wa simba, mbuzi na nyoka 
Kibeti (Ujerumani) Pepo mdogo 
Kibwengo (Uswahili) Pepo wa bahari au miti 
Kinyamkela (Uswahili) Zimwi wa upepo 
Kitu nusi (Uswahili) Pepo wa bahari watufatao damu 
Kizimwi (Duniani kote) Zimwi wadogo wenye mabawa 
Kokatriksi (Ulaya) Mvyauso wa kuku na mjusi 
Koma (Uswahili) Roho wa marehemu 
Kulungu wa Kerineya (Ugiriki) Kulungu wa jike wenye pembe za dhahabu na makwato ya shaba
Nyoka-miviringo
Nyoka-miviringo hujificha mchana katika vishimo au chini ya majani makavu. Usiku huwinda wakichimba au kuingia vishimo vya wanyama. Hula nyoka wengine, mijusi, nyoka wanafiki, vyura na mayai ya hawa wote.
Shimo jeusi
Shimo jeusi (Kiingereza: "black hole") ni jina kwa eneo kwenye anga ya ulimwengu lenye graviti kubwa kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. Nadharia ya uhusianifu inatabiri ya kwamba gimba lenye masi kubwa iliyokandamizwa katika eneo dogo litasababisha "shimo jeusi". Eneo hili lazungukwa na upeo usioonekana lakini mipaka ya upeo huu ni kama mstari ambao kila kitu kinachoupita hakiwezi kurudi tena kwa sababu kinavutwa mno na graviti ya shimo jeusi. Eneo hili laitwa "jeusi" kwa sababu nuru yote inayofika upeo huu inamezwa kabisa hakuna inayorudishwa tena.
Jiografia
Jiografia ni somo la Dunia na vipengele vyake, wakazi wake, na maajabu yake.
Dunia Uwanja wa Fujo
Kulingana na Mbunda Msokile yeye anasema kuwa Falsafa ni wazo ambalo mtu anaamimini lina
ukweli Fulani unaotawala maisha yake pamoja na maisha ya jamii. Hivyo basi
katika riwaya hii anaamini kuwa katika riwaya yake ya “Dunia ni uwanja wa fujo”
Kwamba maisha hayana raha wala maana isipokuwa dunia ni uwanja wa fuzo.
Spektra
Rangi hizi ni sehemu ya spektra ya mawimbi sumakuumeme yanayotambuliwa na macho yetu. Sehemu hii tunaita mwanga au nuru. Mwawimbi huwa na urefu wa wimbi tofauti na marudio tofauti. Tunachoona tukitambua rangi ni mawimbi ya nuru inayoakisiwa. Wakati nuru inafika usoni wa kitu sehemu ya urefu wa wimbi (au: masafa) yanafyonzwa usoni na sehemu nyingine inakisiwa. Tukiona shati nyekundu maana yake ni shati inafyonza urefu wa wimbi isipokuwa sehemu tunayoona kama nyekundu.
Mzungu
Ni neno ambalo zaidi linalenga rangi ya mtu na kumtofautisha yule anayetajwa na Mwafrika, Mwarabu, Mhindi au Mchina.
Latitudo
Latitudo "(kwa Kilatini: latitudo)" ni mahala pa mchoro wa dunia au ramani huonyesha kwa mistari iliolazwa ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka ikweta kwa kipimo cha digrii (°).
Muundo wa dunia
Hili ni ganda la nje na sehemu ya dunia tunayoona kama uso wake. Sisi na viumbehai vyote huishi juu ya ganda la dunia. Unene wake ni km 40 tu; chini ya bahari ni nyembamba zaidi. Ganda hili limevunjika katika vipande mbalimbali vinavyoitwa mabamba ya gandunia. Vipande hivi vinaelea juu ya mwamba moto rojorojo wa chini. Kati yao vinaweza kusuguana na kusababisha mishtuko tunayosikia kama mitetemeko ya ardhi.
Benki ya Dunia
Benki ya Dunia ni taasisi ya kimataifa yenye shabaha ya kusaidia maendeleo ya nchi za dunia. Si benki ya kawaida. Inashirikiana na Umoja wa Mataifa na hasa Shirika la Fedha la Kimataifa lakini si chini ya UM moja kwa moja. Ni mali ya nchi wanachama 185 zinazopigia kura katika mikutano yake kulingana na thamani ya hisa zao katika rasilmali ya benki.
Obiti
Kuanzia utafiti wa akina Koperniko na Galilei ilitambuliwa ya kwamba dunia ndiyo inayozunguka Jua pamoja na sayari nyingine, kila moja kwenye obiti yake. Ilionekana pia ya kwamba obiti hizo si duara kamili lakini zinalingana zaidi na duaradufu.
Ekliptiki
Dunia yetu ni sayari mojawapo inayozunguka kwenye mhimili wake ukifuata obiti yake ya kuzunguka Jua. Lakini hii hatuwezi kuona moja kwa moja na hali hii imetambuliwa tu wakati wa karne iliyopita.
Kimondo
Hatari ni kubwa kweli pale ambako magimba makubwa zaidi yaani asteroidi yanagonga dunia. Pigo la asteroidi linaachisha nishati sawa na mabomu ya nyuklia na mgongano na asteroidi kubwa chenye kipenyo cha km 180 unaaminiwa kulisababisha vifo vya viumbehai wengi duniani miaka milioni 65 iliyopita. Soma zaidi hapa Hatari kutokana na violwa vya kukaribia dunia.
Mti
Mti ukikatwa shina huonyesha mara nyingi duara au miviringo ambazo ni alama ya hatua za ukuaji wa mti. Kuonekana kwa duara hizi kunategemea mazingira ya mti; nje ya kanda ya tropiki kuna majira yanayosababisha vipindi vya kukua na vipindi vya kukaa kwa mti na hivyo duara mpya inajitokeza kila mwaka. Kwa hiyo mti wa aina hii unaruhusu kuona umri wake kwa kuhesabu tu idadi ya duara za shingoni.
Dunia
Umri wa dunia hukadiriwa kuwa miaka bilioni 4.5.
Marudio
Vitu vingi katika dunia hutokea kwa marudio maalumu. Kutambua marudio ya mawimbi ya nuru, sauti, mawimbi ya sumakuumeme na kadhalika kumekuwa msingi kwa sehemu kubwa ya teknolojia tunayotumia, kuanzia redio, televisheni hadi simu na kompyuta.
Ncha ya kusini
Duniani iko kinyume cha ncha ya kaskazini.
Kanda za dunia
Kanda zimepangwa kufuatana na bara. Kusudi la mpangilio huu ni namna ya kuonyesha takwimu kuhusu dunia yetu.
Mlipuko mkuu
Ulimwengu unaendelea bado kupanuka na wakati huohuo kupoa. Nafasi ya ulimwengu inapanuka na katika mwendo huu halijoto inapungua.
Unene wa kupindukia
Mwenendo wa kuzembea huchangia pakubwa katika unene wa kupindukia. Kote ulimwenguni, watu wengi wamegeukia kazi isiyohusisha nguvu nyingi za kimwili na kwa wakati huu angalau 60% ya idadi ya watu duniani hupata mazoezi yasiyotosheleza. Hii hasa ni kwa sababu ya ongezeko la kutumia mitambo katika uchukuzi, na teknologia inayosaidia sana kikazi huko nyumbani.T Katika watoto, viwango vya kufanya mazoezi vinaonekana kushuka kwa sababu ya kutotembea sana na kutohusika katika somo la mazoezi ya mwili. Mienendo ya dunia katika burudani ambapo watu huusika moja kwa mojamazoezi ya mwili inaendelea kufifia. Shirika la Afya Duniani linaonyesha kuwa, ulimwenguni kote, watu wanaendelea kuhusika katika burudani isiyohusisha maoezi, ilhali katika utafiti mmoja huko Finland ulionyesha ongezeko, ilhali utafiti mwingine huko Marekani ulionyesha kuwa mazoezi katika burudani hayajabadilika sana.
Mwezi mpevu
Mwezi una umbo la tufe na wakati wote tunaangalia upande wake uleule. Mwezi huzunguka Dunia yetu wakati uleule hujizungusha wenyewe kwenye muhimili wake.Muda unaotumika kwenye mizunguko hii miwili unalingana.Hivyo muda wote tunaona upande uleule wa Mwezi. Kwahiyo inawezekana kuongea juu ya "upande wa mbele" na "upande wa nyuma" wa Mwezi. Upande wa nyuma hatuwezi kuuona kamwe kutoka Dunia.
Nyoka-miviringo
Sumu ya nyoka-miviringo si kali sana na juu ya hayo hawang'ati kwa kawaida. Kwa hivyo wanaweza kushikwa bila hatari sana. Hata ikiwa mtu anaingizwa na sumu, anapata tu uvimbe wa eneo na kusikia maumivu na kichefuchefu. Dalili hizi zinapotea katika siku 4.
Bamba la gandunia
Gandunia ni elimu kuhusu ganda la dunia. Hoja la sayansi kuhusu gandunia ni ya kwamba ganda la dunia limevunjika kwa vipande mbalimbali vinavyoitwa mabamba. Kila bamba lapakana na mabamba mengine. Mabamba yasukumwa na mikondo ya moto chini yao kama majani yanayokaa usoni wa maji inayoanza kuchemka katika sufuria. Hivyo kila bamba lina mwendo wake wa pekee pamoja na au dhidi ya mabamba mengine. Tetemeko la ardhi ni dalili ya kwamba mabamba yamesuguana na hivyo kusababisha mishtuko tunayojua kama tetemeko la ardhi.
Alfabeti
Alfabeti ni mtindo wa mwandiko uliosambaa duniani kote. Kwa lugha nyingi imechukua nafasi ya miandiko ya awali.
Ulimwengu
Katika Wikipedia hii tunatumia neno "ulimwengu" kama Kiingereza " au ". "Dunia" tunatumia kwa maana ya Kiingereza "". Wakati mwingine lugha za Ulaya zinatumia "universe" karibu sawa na "space" au "outer space" zikimaanisha nafasi kubwa ulimwenguni nje ya dunia yetu. Hali halisi dunia yetu ni ndogo sana ulimwenguni na kwa hiyo upeo wa "space" ni karibu sawa na upeo wa "universe". Lakini lugha nyingi zinatofautisha kati ya nafasi ile kubwa nje ya dunia na dhana ya ulimwengu kama jumla ya vyote.
Dunia Uwanja wa Fujo
Suala la ushirikina katika jamii inayotuzunguka ni janga ambalo kila siku linahatarisha maisha ya watu hususani wazee wenye macho mekundu wako hatiani kupoteza maisha yao katika baadhi ya maeneo mfano mkoa wa Shinyanga na Simiyu, hivyo dhamira hii haijapitwa na wakati.
Ncha ya kusini
Ncha ya kuzunkuka dunia si sawa na ncha sumaku yaani mahali panapoonyeshwa na sumaku za dira dunia. Hapa ni kitovu cha kusini cha ugasumaku wa dunia.
Eneo
Ukubwa wa eneo linapimwa kwa kuulinganisha na miraba maalumu. Katika mfumo wa vipimo sanifu vya kimataifa kizio sanifu ni mita ya mraba (inayofupishwa kwa m²). Umbo kama mviringo mwenye eneo la 3 m² una eneo sawa na miraba mitatu ya aina hii.
Kimondo
Kama kimondo ni kikubwa zaidi ni sehemu zake za nje tu zinazochomwa na kiini kinagonga uso wa Dunia.
Mwezi
Mwezi wetu huwa na umbo la tufe lakini si tufe kamili. Kipenyo cha wastani ni kilomita 3,476 ambacho ni takribani robo ya kipenyo cha Dunia. Mwezi unazunguka dunia yetu kwenye obiti chenye umbo la duaradufu. Umbali wake na Dunia ni baina ya kilomita 363,300 hadi 405,500 kutoka Dunia.
Satelaiti
Dunia inazungukwa na maelfu ya satelaiti ambazo ni vifaa au vyombo vilivyorushwa katika anga la nje kwa njia ya roketi na kuzunguka Dunia kwa obiti mbalimbali. Satelaiti hizi zinatekeleza kazi za kisayansi, za kibiashara na za kijeshi.
Muundo wa dunia
Muundo wa dunia unafanana na tufe kubwa yenye rediasi ya 6370 km kwa wastani. Tufe la dunia yetu imeundwa kwa tabaka mbalimbali. Sayansi ina njia kuzitofautisha kufuatana na tabia zao.
Maana ya maisha
Kulingana na ukanganyikaji, kuna ukosefu wa umoja wa kimsingi unaotokana na kuwepo kwa ushirikiano wa binadamu na ulimwengu. Mtu ana hamu ya mpango, maana, na kusudi katika maisha, lakini ulimwengu haujali na hauna maana; mkanganyo unatokana na mgogoro huu.
Duara
Mstari wa nje wa duara huitwa mzingo. Katikati yake ni kitovu. Mstari usioonyoka kutoka kitovu hadi mzingo huitwa rediasi au nusukipenyo. Mstari wowote kutoka upande mmoja wa mzingo hadi upande mwingine unaopita kwenye kitovu huitwa kipenyo.
Mzunguko wa moyo
Katika mzunguko wa moyo, shinikizo la damu huongezeka na kupungua. Mzunguko wa moyo huratibiwa na mfululizo wa umeme unaozalishwa na chembechembe maalum za moyo zinazopatikana ndani ya nodi ya saino-atiria na node ya atirio-ventrikali. Misuli ya moyo inajumuishwa na chembechembe za misuli ambayo huanzisha mnyweo wao yenyewe bila msaada wa neva za nje (ukiondoa zile za kuboresha kiwango cha moyo kutokana na shughuli za mwili za kudumisha uhai). Katika hali ya kawaida, kila mzunguko huchukua wastani wa sekunde mbili.
Fizikia
Fizikia (kutoka neno la Kigiriki φυσικός, "physikos", "ya kimaumbile", ambalo tena linatokana na φύσις, "physis", "umbile") ni fani ya sayansi inayohusu maumbile ya ulimwengu, hususan asili ya dunia na viumbe vyote.
Dunia
Tabakamwamba imekatika katika vipande vinavyoitwa mabamba la gandunia. Vipande hivi vinaelea juu ya giligili ya koti la ndani. Ndiyo sababu bara lolote si la milele; kila bamba huwa na mwendo wake na ndiyo sababu katika historia ya dunia mabara yameachana na kuungana mara kadhaa. Kwa mfano imepimwa ya kwamba sehemu kubwa ya Afrika ya Mashariki ina mwendo wa kuachana na bara la Afrika na dalili yake ni bonde la ufa.
Sayari
Sayari (kwa Kiingereza "planet") ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.
Kizunguzungu
Kizunguzungu ni hali ya kupoteza utambuzi na uimara inaweza kutumika kwa maana ya kuhisi kuzunguka, udhaifu wa misuli, inachukuliwa kama kutokuwa na uimara au kwa hisia zisizo maalum kama vile Kizunguzungu au upumbavu.
Mazingira ya Yesu
Alijitangaza kuwa ndiye Hekima ya milele ambaye ndani yake tunamjua Mungu, hivyo mwenendo wake na mafundisho yake haviwezi kuishia mambo yaliyozoeleka, kwa sababu kila mara ya Mungu yanapindua ya binadamu. La kufanya ni kujitahidi kufuata, halafu kuelewa: ndiyo wongofu ambao Yesu aliudai pamoja na imani.
Muundo wa dunia
Koti ya juu ina kiasi kikubwa cha olivino (ambayo ni mwamba wa silikati ya chuma na magnesi (Mg,Fe)2SiO4)). Katika kina kikubwa zaidi mwamba huu unazidi kubadilikabadilika kutokana na joto na shindikizo kubwa.
Ikweta
Ikweta ni mstari unaogawa dunia katika sehemu mbili (kaskazini na kusini) kwenye umbali sawa kati ya ncha ya kaskazini na ya kusini.
Dunia Uwanja wa Fujo
“Dunia Uwanja wa Fujo” inaelezea jinsi maisha yaliyopo duniani ni sawasawa na fujo, kwani kila mtu anayekuja duniani huleta fujo zake na baadaye kutoweka. Mwandishi anaelezea kwamba kila mtu anafanya fujo zake na kusababisha matatizo mbalimbali katika jamii yake kama vile mauaji, ukabila, umalaya, uchawi, ubakaji, ulevi wa kupindukia n.k. Hivyo basi mwandishi anaamini kwamba katika dunia kila mtu anakuja na fujo zake na kutoweka. Kwa mfano, mhusika Tumaini katika riwaya hii ameleta fujo zake kama vile umalaya, mauaji na mengine mengi na baadaye kutoweka.
Dunia
Uga sumaku wa dunia ni kinga muhimu kwa uhai wote duniani. Dunia inapigwa muda wote na mnururisho kutoka jua kwa njia ya "upepo wa jua". Mnururisho huo ni nuru pamoja miale ya hatari. Uga sumaku unakengeusha sehemu kubwa ya mnururisho hatari hadi unapita kando ya dunia na kutofika kwenye uso wa dunia.
Wavuti wa Walimwengu
Wavuti wa Walimwengu (kifupi WWW, kwa Kiingereza World Wide Web, yaani utando mpana kama ulimwengu) ni sehemu ya intaneti yenye tovuti nyingi. Sehemu nyingine za intaneti, kama huduma ya baruapepe (email) si sehemu ya WWW.
Ziwa Nakuru
Wanasayansi wanadhani kuwa flamingo hawa hula takribani kilo 250,000 za mwani kwa kila hekari kila mwaka. Kuna spishi aina mbili ya flamingo; flamingo wale wadogo wanaweza kutofautishwa kwani wana rangi nyekundu nene na ya pinki. Wale flamingo wakubwa wana busu yenye ncha nyeusi. Flamingo wale wadogo ndio ambao huonyeshwa kwenya filamu mara nyingi kwani idadi yao ni kubwa. Idadi ya flamingo imekuwa ikipungua hivi karibuni. Labda ni kwa sababu ya kuongeza kwa watalii,uchafuzi wa mazingira unaosababishwa na viwanda ambavyo vina tupa takataka kwenye maji haya au maji yamebadilika yakawa hayafai kwa maisha. Kawaida, ziwa hupungukiwa na maji wakati wa kiangazi na hufurika wakati wa masika. Hivi karibuni,kumekuwa na tofauti baina ya kiwango cha maji wakati wa kiangazi na wakati wa mvua. Hii imekisiwa kutokana na kuangezeka kwa kubadilisha maeneo muhimu ya uhifadhi wa maji kuwa maneo ya ukulima wa dhati na maendelo mengineyo. Uchafuzi wa mazingara pia unaharibu chakula cha flamingo na kuwasababisha kuhamia maziwa ya karibu yakiwemo: Elmenteita, Simbi Nyaima na Bogoria. Badiliko ya anga ya eneo hili pia imekisiwa kuchangia mabadiliko kwenye mazingira ya eneo hili. Ripoti za vyombo vya habari hivi karibuni zimeashiria wasiwasi uliopo baina ya washika dau kufuatia uhamaji mkuu wa flamingo na pia vifo baina yao huenda ikasababisha hasara kubwa kwenye sekta ya utalii.
Intaneti
Maneno "intaneti" na "mtandao wa ulimwengu mzima" mara nyingi hutumika bila tofauti kubwa. Hata hivyo, intaneti na mtandao wa ulimwengu mzima si kitu kimoja, wala hazina maana sawa. Intaneti ni mfumo wa kimataifa wa mawasiliano ya data. Ni miundombinu ya vifaa na programu ambayo huwezesha mawasiliano kati ya kompyuta. Kwa kulinganisha, mtandao ni mojawapo ya huduma inayowasilishwa na intaneti. Ni mkusanyiko wa nyaraka zilizounganishwa na rasilimali nyingine, zilizoshikanishwa na viungo na URL.
Mhimili wa mzunguko
Mhimili wa mzunguko ni mstari mnyoofu wa kudhaniwa ambako gimba linazunguka.
Graviti
Hii ndiyo sababu ya kwamba tunatembea ardhini badala ya kuelea hewani: kwa sababu masi ya Dunia inatuvuta kuelekea kitovu chake. Sisi tuna uvutano kwa dunia pia, lakini hali halisi kani hii ni ndogo mno kwa sababu masi yetu ni ndogo kulingana na masi kubwa ya Dunia. Wakati huohuo Dunia yetu inavutwa na Jua na hii ndiyo sababu ya kwamba Dunia inazunguka Jua katika obiti na haiwezi kukimbia mbali nayo.
Nicolaus Copernicus
Ni maarufu hasa kwa kuwa ndiye aliyeeleza muundo halisi wa ulimwengu kwa kusema dunia inazunguka jua, kinyume cha fundisho lilotawala awali kuwa jua linazunguka dunia. Ndiyo yanayoitwa "Mapinduzi ya Kikoperniki" ambayo ni ya msingi kwa ustawi wa sayansi ya kisasa.
Mzungu
Mzungu ni neno la Kiswahili kumtaja mtu anayeonekana ametoka Ulaya.
Muundo wa dunia
Kiini cha dunia ni hasa chuma pamoja na nikeli.
Tendi
Sio kwa mambo ya dunia,
Mirihi
Mirihi inazunguka kwenye kipenyo chake katika saa 24 na dakika 37 za kidunia. Kipenyo cha mzunguko kimenama 25° 12' dhidi ya njia ya mzingo wa kuzunguka jua. Hali hii inasababisha majira ya joto na ya baridi inayofanana na dunia, lakini kutokana na muda wa mwaka hata muda wa majira ni mrefu kuliko duniani.
Ganda la dunia
Ganda la dunia si imara kabisa kama kama kipande kimoja lakini limevunika lina vipande mbalimbali. Vipande hiyi vyaitwa mabamba. Ganda ni jumla la mabamba yanayosukumwa na nguvu ya shindikizo kutoka kitovu cha dunia. Mabamba hugusana kila upande; mara yanasukumana mara bamba moja lasukumwa chini ya bamba lingine.
Mzungu
Kiasili neno lilijitokeza wakati ambako watu waliweza kuamini ya kwamba kila sehemu ya dunia ilikuwa na rangi yake. Kwa namna hiyo inafanana na maneno katika lugha nyingine kwa mfano "negroe/negre/Neger" katika lugha za Ulaya kwa watu wanaoonekana kama wenye asili ya Kiafrika. Haina dharau ndani yake kama neno la Kiarabu "abdi" linalotaja watu weusi pamoja na watumwa.
Dunia
Ganda la dunia ni sehemu imara na uhai wote tunaoujua unapatikana juu yake. Katikati hali ya koti na ya kiini ni ya joto kubwa sana na maada yake hupatikana katika hali ya giligili (si imara, kuyeyushwa). Kila ukiingia ndani dunia inazidi kuwa ya moto mpaka ukifika ndani kabisa daraja ya harara hufikia nyuzi 5000-6000 °C.
Bara
Bara (au kontinenti) ni sehemu kubwa ya dunia iliyochomoza juu ya bahari, ambayo kwa kawaida hukaliwa na watu na kuwa juu yake na milima na mimea na wanyama na kila aina ya viumbe, ingawa viumbe hai wengi zaidi wanaishi baharini. Sehemu hii ya dunia ndiyo inayojulikana kama bara, na sehemu nyingine ya dunia ni ile iliyoko chini ya bahari.
Wakati
Kipimo cha kawaida ni siku au kwa lugha nyingine muda wa mzunguko 1 wa dunia yetu unaonekana kwetu kutokana mabadiliko ya mchana na usiku.
Mgongo
Mgongo ni upande wa nyuma wa mwili wa binadamu na wanyama kuanzia kiungio cha shingo na mabega hadi kiunoni.
Wakati
Vipindi kama mwezi na wiki hupanga siku ndani ya kalenda.
Sayansi haijaridhika tena na vipimo hivi vya kawaida. Mizunguko ya dunia au siku hazilingani kikamilifu. Hapa sayansi imeondoka katika siku kama msingi wa vipimo bya wakati. Badala yake imechukua muda wa sekunde na kukiliganisha kwa mwendo wa atomi.
Muundo wa dunia
Koti ni tabaka la mwamba lenye unene wa 2,900 km linalofunika kiini cha dunia. Iko chini ya ganda nyembamba la nje la dunia ikianza takriban 30-40 km chini ya uso wa dunia na kufikia kina cha 2,900 km. Mwamba wa koti ya dunia si imara. Kutokana na joto kubwa miamba ya koti imeyeyuka inakaa katika hali ya rojorojo. Sehemu hii ni joto zaidi kuliko ganda la juu. Katika koti ya juu ina halijoto ya sentigredi mamia kadhaa; karibu na kiini halijoto hufikia 3,200 °C hadi 4,000°C.
Muundo wa dunia
Kiini cha ndani ni sehemu yenye joto kushinda yote duniani. Kiwango cha halijoto kinapita 5,000 °C. Lakini chuma kinaaminiwa kuwa imara si kiowevu kwa sababu ya shindikizo kubwa.
Dunia
Dunia yetu ni sayari pekee inayojulikana mpaka sasa ambapo binadamu na viumbe vingine vinaweza kuishi. Wanasayansi bado wanafanya ufafiti kujua kama kuna kuna viumbe hai kwenye sayari nyingine.
Mbingu
Kiasili "mbingu" ni uwingi wa neno "uwingu" ambalo si kawaida sana tena. Uwingu linataja uwazi juu yetu, ni upeo wa mawingu. Mbingu kama uwingi wake unatokana na dhana la kuwepo kwa tabaka mbalimbali za uwingu huu, hivyo mbingu. Mataifa ya kale yaliamini kuweko kwa mbingu saba kwa sababu waliona mianga saba angani yaliyokuwa na mwendo kati ya nyota yaani Jua, Mwezi na sayari tano zilizojulikana kabla ya kupatikana kwa darubini (Utaridi, Zuhura, Mirihi, Mshtarii na Zohali). Hapa waliwaza kuwepo kwa mbingu saba ilhali kila moja alikuwa na tabaka yake ya uwingu. Kupitia maandiko ya Waislamu mtazamo huu wa dunia ulisambaa katika nchi nyingi hadi Uswahilini.
Bahari
Bahari ni muhimu sana kwa ajili ya maisha na hali ya hewa duniani. Bahari zinashika asilimia 96.5 za maji yote ya dunia. Maji ya bahari yana takriban asilimia 3.5 za chumvi ndani yake. Kiwango hiki hutofautiana kidogo katika sehemu mbalimbali: kutokana na uvukizaji mkubwa penye joto kwa matumizi ya binadamu hata kwa matumizi ya mimea na wanyama wa nchi kavu haifai. Lakini bahari pia ni chanzo cha mvua kwa sababu mawingu hutokea hasa juu ya bahari. Katika mwendo wa uvukizaji, chumvi inabaki na mvuke unapaa bila chumvi ndani yake kuwa mawingu na kurudi katika mwendo wa usimbishaji. Usimbishaji unaleta maji yanayojaza mito na maziwa hata akiba za maji chini ya ardhi.
Metafizikia
Kuna dhana mbili pana kuhusu ni “dunia” gani haswa inayochunguzwa na metafizika. Ile maarufu, maoni ya zama inayodhani kwamba violwa zinazotibwa na metafizika ziko kuwepo huru kutokana na mtazamaji yeyote. Yenyewe ina umaarufu kidogo, na dhana za majuzi inadhani kwamba violwa ambazo zinachunguzwa na metafizikia zina kuwepo kwa akili ya mtazamaji tu, hivyo raia anakua mfumo wa kujichunguza na uchambuaji wa dhana. Wanafalsafa kadhaa, haswa Emmanuel Kant na Arthur Schopenhauer, wanaongea kuhusu “dunia” zote mbili na jinsi zinavyotangamana.
Sayansi za dunia
Sayansi za dunia nu jumla ya sayansi zinazochungulia maumbile na sifa za dunia yetu au sayari tunapoishi.
Darubini
Elimu ya ulimwengu wetu ilipanuka sana tangu kupelekwa kwa darubini za angani kwenye anga-nje zinazopokea nuru na mawimbi ya sumakuumeme bila athari ya angahewa ya Dunia.
Uzito
Uzito wa kitu (jinsi chembe zilivyowekwa kwenye maada) ni kipimo cha nguvu iliyomo kwenye kitu hiko kwa kani ya mvutano. Uzito haupaswi kuchanganywa na dhana inayohusiana na masi. Kwa vitu vidogo duniani, nguvu ya uzito inaelekezwa kuelekea katikati ya sayari. Kwa vitu vingi, kama vile Mwezi unaozunguka pande zote za Dunia, nguvu inaelekezwa kuelekea katikati.
Orodha ya Viumbe vya Visasili
Malaika (Ukristo, Uyahudi na Uislamu) Kuwa wa mbinguni wenye mabawa 
Mantikora (Uajemi) Mvyauso wa binadamu, nge na simba au mvyauso wa simba, popo na nge 
Mbilikimo (Ulaya) Zimwi mdogo wa ardhi 
Mchawi (Duniani kote) Mtu mwenye uweza ya ajabu 
Milihoi (Uswahili) Pepo mbaya 
Minotauri (Ugiriki) Mtu mwenye kichwa cha fahali 
Monosero (Ulaya) Mvyauso wa kulungu, farasi, tembo na nguruwe mwenye pembe moja 
Mtu-fisi (Afrika) Mtu awezaye kugeuza fisi 
Mtu-mbwa (Duniani wote) Mtu awezaye kugeuza mbwa 
Mumiani (Uswahili) Kiumbe kama vampiri anyonyaye damu 
Muza (Ugiriki) Zimwi wa fani 
Mzimu (Uswahili) Pepo wa mababu 
Mzuka (Duniani kote) Pepo wa marehemu
Dunia
Kwa jumla dunia ni sayari pekee katika mfumo wa jua yenye maji katika hali ya kiowevu usoni mwake. Bahari kuu ya dunia inashika asilimia 96.5 ya maji yote yaliyopo duniani. Maji ya bahari huwa na asilimia 3.5 chumvi ndani yake.
Mzingo (jiometria)
Mzingo ni mstari wa nje wa umbo la kijiometria kama vile duara, pembetatu au mstatili.
Johannes Kepler
Kepler alitambua ya kwamba makadirio ya Nikolaus Kopernikus yalionyesha hali halisi, maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua. Hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia.Kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia.
Mpito wa sayari
Mpito wa sayari unamaanisha hali ya sayari inapopita kati ya Jua na Dunia na hivyo hufunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini.
Kambale
Msingi wa pezimgongo ni mrefu sana na hana mwiba mbele yake. Pezimgongo inaweza kuungana na pezimkia au la. Pezimkia lina umbo wa mviringo. Spishi kadhaa zina macho madogo na mapeziubavu na pezitumbo ni madogo au hayapo kwa ajili ya maisha ya kuchimba. Spishi chache ni vipofu.
Dunia Uwanja wa Fujo
Methali: Usemi wa kisanii wa kimapokeo unaofikiriwa na jamii kuwa kweli na unaotumiwa kufumbia au kutolea mifano na huwa unabeba maana pana kuliko maneno yenyewe yanayotumiwa. Kwa mfano:
- “Wema wa mtu hujulikana siku ya mazishi yake.” (Uk. 13) 
- “Ugonjwa haufichwi. Afichae ugonjwa ndio hufa.” (Uk. 29)
- “Kweli wajinga ndio waalimu wa kuwafunza welevu. (uk. 78)
- “Ukishikwa shikamana.” (Uk. 102)
Dunia
Dunia inazungukwa na uga sumaku yaani mistari ya nguvu ya kisumaku. Sababu yake ni kwamba kiini cha dunia kinafanywa na chuma chenye tabia kama sumaku kubwa.
Nicolaus Copernicus
Copernicus hakuwa mtu wa kwanza aliyewaza ya kwamba Dunia inazunguka Jua: miaka 2000 kabla yake wanafalsafa kadhaa wa Ugiriki waliwahi kufundisha hivyo. Lakini tangu maandiko ya Ptolemaio wataalamu wa nyota pamoja na walimu wa dini za Ukristo na Uislamu walikubaliana kwamba Dunia ni kitovu cha Dunia na Jua pamoja na sayari zote zinaizunguka. Kitabu cha Copernicus kilikuwa cha kwanza kilichoondoa Dunia katika kitovu cha Dunia na kwa ujumla alipingwa na wataalamu wengi.
Mkimbizi
Wakimbizi ni kundi dogo la jamii pana ya watu wasiokuwa na makao. Wakimbizi wa kimazingira (watu waliokimbia makazi yao kwa sababu ya matatizo ya kimazingira kama vile ukame) hawajumuishwi katika ufafanuzi wa "wakimbizi" chini ya sheria ya kimataifa, kama vile watu waliokimbia makazi yao. Kulingana na sheria ya wakimbizi ya kimataifa, mkimbizi ni mtu ambaye anatafuta kimbilio katika nchi geni kwa sababu ya vita na uhasama, au kwa sababu ya hofu ya mateso "kwa sababu ya rangi, dini, utaifa, maoni ya kisiasa, au uanachama katika kundi fulani la kijamii" (kwa kutumia istilahi kutoka sheria ya Marekani).
Longitudo
Longitudo "(kilatini: longitudo)" katika ramani au mchoro wa dunia ,ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka mstari wa meridiani ya sifuri kwa kipimo cha digrii (°). Kwenye msingi wa digrii 360 za duara digrii hizi za latitudo huehesabiwa hadi +180° (kwenda mashariki) au hadi -180° (kwenda magharibi). Ni kawaida vilevile kutaja tofauti kati ya longitudo za mashariki au magharibi kwa kuongeza herufi za "E" (east) na "W" (west) badala ya +/-. Pamoja na kipimo cha latitudo inataja kamili kila mahali duniani.
Kima (mnyama)
Kima wote wa Dunia Mpya wana mikia tofauti na wa Dunia ya Kale. Baadhi ya kima wana uoni wa rangi na wengine hawana. Huku kima wa Dunia Mpya wakiwa na macho kwa mbele walionekana tofauti hata baina yao hasa pua, mashavu na sehemu ya nyuma kwa ujumla.
Mfumo wa mzunguko wa damu
Mfumo wa mzunguko wa damu (ing. "circulatory system") ni jumla ya mishipa ya damu mwilini pamoja na moyo. Ni sehemu muhimu ya uhai wa viumbe wengi (lakini si wanyama wote).
Mpunga
Mpunga ni chanzo cha chakula kwa watu wengi duniani. Punje (mbegu) zake ni nafaka na huitwa mchele. Mchele uliopikwa ni wali.
Mzungu
Waswahili waliwahi kutumia neno "mzungu" kwa "akili" na pia kwa mafundisho ya "unyago" yaliyoitwa "kufundishwa mizungu".. Kama asili ya "Wazungu" iko hapa iliweza kumaanisha "watu wa ajabu, wasio kawaida, wenye mbinu nyingi" au "wageni walio tofauti sana".
Muda sanifu wa dunia
Muda sanifu wa dunia (kufupi cha kitaalamu ni UTC kwa "universal time coordinated") ni utaratibu wa kulinganisha saa na wakati kote duniani. Unarejea wakati kwenye longitudo ya Greenwich karibu na London na longitudo hii huitwa pia meridiani ya sifuri.
Maajabu ya dunia
Katika ulimwengu kila siku maajabu yanaongezeka na kufanya maajabu mapya ya dunia kukubalika mara kwa mara. Kwa mfano, mwaka 2016 kuna maajabu yake. Orodha ya maajabu hayo hutolewa na watu mbalimbali kwa mitazamo tofautitofauti: wengine wanaishia upande wa majengo, wengine wanahesabu hata mazuri ya uasilia n.k.