Lugha rasmi ya nchi ya Afrika kusini ni ipi?
Kiafrikaans
Kiafrikaans (Afrikaans) ni lugha ya Afrika Kusini iliyotokea katika karne nne zilizopita kwenye msingi wa Kiholanzi pamoja na athari za lugha mbalimbali. Imekuwa lugha rasmi katika Afrika Kusini tangu mwaka 1925 badala ya Kiholanzi. Hata kama ni lugha iliyozaliwa Afrika kitaalamu ni kati ya lugha za Kigermanik.
Kilango (Sudan)
Kilango ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Walango. Ni tofauti na lugha ya Kilango nchini Uganda. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kilango imehesabiwa kuwa watu 38,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilango iko katika kundi la Kinilotiki.
Kiswahili
Kimeenea zaidi kama lugha ya mawasiliano na biashara pale ambako watu wa makabila mbalimbali wanakutana. Pamoja na nchi zinazotajwa hapo juu Kiswahili kinatumika katika Kaskazini ya Msumbiji, Kusini kabisa ya Somalia, Mashariki ya Burundi.
Kimbere
Kimbere ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wambere. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimbere nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 60,400 na nchini Gabon 45,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbere iko katika kundi la B60.
Kitoussian-Kusini
Kitoussian-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Watoussian. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kitoussian-Kusini imehesabiwa kuwa watu 19,500. Pia kuna wasemaji nchini Cote d'Ivoire; idadi yao haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoussian-Kusini iko katika kundi la Kigur.
Kiafrikaans
Kiasili kimetokea kama lugha ya makaburu ya Afrika Kusini lakini imekuwa pia lugha ya wakazi chotara katika jimbo la Rasi Magharibi ("Cape Coloureds"). Leo hii wasemaji wa asili ya Ulaya ni chini ya nusu ya wasemaji wote wa Kiafrikaans.
Kingbandi-Kaskazini
Kingbandi-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wangbandi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kingbandi-Kaskazini nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 250,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingbandi-Kaskazini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Historia ya Afrika Kusini
Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni Koloni la Rasi iliyoundwa na Waholanzi katika eneo la Cape Town. Huko kabila jipya la Makaburu lilijitokeza kati ya walowezi Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani. Lugha yao ilikuwa Kiholanzi iliyoanza kuchukua maneno ya Kifaransa, Kiafrika na Kiingereza na kuendelea kuwa lugha ya pekee Kiafrikaans.
Kimolo (Sudan)
Kimolo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan inayozungumzwa na Wamolo. Isichanganywe na lugha ya Kimolo inayozungumzwa nchini Kenya. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kimolo imehesabiwa kuwa watu 100 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka, Wamolo wakitumia lugha za Kiarabu na Kiberta badala ya lugha yao. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimolo iko katika kundi la Sudaniki-Mashariki.
Jibuti
Lugha rasmi ni Kifaransa na Kiarabu. Kisomali ni Kiafar ni lugha za taifa.
Kisuundi
Kisuundi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wasuundi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisuundi imehesabiwa kuwa watu 121,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisuundi iko katika kundi la H10.
Kingando (Afrika ya Kati)
Kingando ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wangando. Isichanganywe na Kingando nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kingando imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingando iko katika kundi la C10.
Kimvuba
Kimvuba ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wamvuba. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimvuba nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 5100. Pia kuna wasemaji 870 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimvuba iko katika kundi la Kisudani cha Kati.
Kito (lugha)
Kito ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na wanaume Wagbaya kama lugha ya siri. Hakuna waiongeao kama lugha ya kwanza. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kito iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kisamo-Kusini
Kisamo-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Burkina Faso inayozungumzwa na Wasamo. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kisamo-Kusini imehesabiwa kuwa watu 85,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisamo-Kusini iko katika kundi la Kimande.
Afrika ya Mashariki
Wakazi wengi wa Afrika ya Mashariki ni wasemaji wa lugha za Kibantu; sehemu ya kaskazini wasemaji wa lugha za Kihamiti ni wengi (Waoromo, Wasomalia). Katika Ethiopia kuna wasemaji wengi wa lugha za Kisemiti.
Nchi mashuhuri zaidi katika sehemu hii ni Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda na Burundi kwa sababu ya kutumia lugha moja katika mawasiliano baina ya wananchi wa sehemu hii, yaani Kiswahili.
Jumuiya ya Afrika Mashariki
Lugha kubwa zaidi katika Mtangamano ni Kiswahili, ambacho kutoka pwani ya Kenya na Tanzania kimeenea kwa namna moja au nyingine katika nchi zote sita na nje yake pia. Lugha rasmi ni Kiingereza pia. Lugha nyingine muhimu ni kama vile Kirundi na Kinyarwanda, ingawa Kifaransa kimeenea pia.
Kiasoa
Kiasoa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waasoa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiasoa imehesabiwa kuwa watu 25,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasoa iko katika kundi la Kimangbetu.
Kioromo-Kusini
Kioromo-Kusini (pia Kiborana) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia na Kenya inayozungumzwa na Waoromo na Waborana. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kioroma-Kusini nchini Ethiopia imehesabiwa kuwa watu 3,630,000. Pia kuna wasemaji 277,800 nchini Kenya (2009) na wasemaji 41,600 nchini Somalia (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kioromo-Kusini iko katika kundi la Kikushi.
Sudan Kusini
Sudan Kusini inajumuisha zaidi ya makabila 200 yakizungumza lugha 60 zinazopatikana hasa katika Sudan ya Kusini na lugha nyingine kutoka nchi jirani za Kenya, Ethiopia, Uganda, Kongo, Sudan (Khartoum) na nyingine (angalia Orodha ya lugha za Sudan Kusini).
Kimser
Kimser ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Kamerun inayozungumzwa na Wamser. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimser imehesabiwa kuwa watu 500 tu. Pia kuna wasemaji wachache nchini Chad. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimser iko katika kundi la Kichadiki.
Kilendu
Kilendu ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Walendu. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kilendu nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 750,000. Pia kuna wasemaji 11,100 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilendu iko katika kundi la Kisudani cha Kati.
Surinam
Lugha rasmi ni Kiholanzi: inatumika katika ofisi za serikali, bungeni na shuleni na ni lugha mama ya 60% ya wananchi.
Kisotho-Kaskazini
Kisotho-Kaskazini (pia Kisepedi) ni lugha ya Kibantu hasa nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Wasepedi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisotho-Kaskazini nchini Afrika Kusini imehesabiwa kuwa watu zaidi ya milioni nne. Pia kuna wasemaji 11,000 nchini Botswana. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisotho-Kaskazini iko katika kundi la S30.
Lugha rasmi
Kuna nchi zenye lugha rasmi moja tu lakini nchi nyingi huwa na lugha mbalimbali zinazokubaliwa kama lugha rasmi kwenye ngazi tofauti za serikali.
Lugha za Kibantu
Lugha za Kibantu huzungumzwa hasa katika nchi za Nigeria, Kamerun, Guinea ya Ikweta, Gabon, Jamhuri ya Kongo, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Rwanda, Burundi, Uganda, Kenya, Tanzania, Komori, Msumbiji, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Angola, Namibia, Botswana, Lesotho, Swaziland na Afrika ya Kusini.
Kiluwo
Kiluwo ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waluo. Ni tofauti na lugha nyingine za Kiluo nchini Uganda, Kenya na Tanzania ingawa zote ziko katika kundi lilelile kilugha. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kiluwo imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiluwo iko katika kundi la Kinilotiki.
Kinzakara
Kinzakara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wanzakara. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kinzakara nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 50,000. Pia kuna wasemaji nchini Kongo ambao hawajahesabika bado. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinzakara iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kiso (Kamerun)
Kiso ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Waso. Isichanganywe na Kiso cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kiso imehesabiwa kuwa watu 9,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiso iko katika kundi la A80.
Kidengese
Kidengese ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wadengese. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kidengese imehesabiwa kuwa watu 8600. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kidengese iko katika kundi la C90.
Kikare (Afrika)
Kikare ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wakare. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikare nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 93,000. Pia kuna wasemaji 4460 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikare iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Ghana
Lugha rasmi ni Kiingereza; hutumika sana katika masuala ya serikali na biashara. Lugha hiyo vilevile ndiyo inayotumika katika mafundisho ya elimu. Hata hivyo, Waghana wengi pia huzungumza kwa kiasi lugha moja ya kikabila.
Kiboguru
Kiboguru ni lugha ya Kibantu nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waguru. Idadi ya Waguru nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 500 tu lakini wote wamebadili kutumia lugha ya Kizande badala ya lugha yao ya Kiboguru, maana yake lugha ya Kiboguru haina wasemaji tena. Pia kuna Waguru nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo wakiwa wakimbizi kutoka nchini Sudan Kusini. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiboguru iko katika kundi la D30.
Kigrebo-Kusini
Kigrebo-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Liberia inayozungumzwa na Wagrebo. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigrebo-Kusini nchini Liberia imehesabiwa kuwa watu 61,600. Pia kuna wasemaji nchini Cote d'Ivoire ambao hasa ni wakimbiaji kutoka vita vya Liberia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigrebo-Kusini iko katika kundi la Kikru.
Kibendi
Kibendi ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabendi. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kibendi imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibendi iko katika kundi la Kilendu.
Kiingereza
Nchi nyingi za Afrika zinatumia Kiingereza kama lugha rasmi, lakini ni Waafrika wachache (isipokuwa Waafrika Kusini) wanaoitaja kuwa lugha ya kwanza kwao. Nchi hizo ni Afrika Kusini, Ghana, Lesotho, Liberia, Kamerun, Kenya, Namibia, Nigeria, Sierra Leone, Swaziland, Zambia na Zimbabwe.
Lugha za Kiafrika-Kiasia
Lugha za Kiafrika-Kiasia ni familia ya lugha barani Afrika na Asia. Katika familia hiyo kuna lugha zaidi ya 300 zenye wasemaji milioni 350 kati ya Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi, hasa Kiarabu, lakini pia Kihausa, Kioromo, Kiamhara, Kisomali, Kiebrania n.k.
Kisuku (lugha)
Kisuku ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wasuku. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kisuku imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisuku iko katika kundi la H30.
Kimundu
Kimundu (au Kimündü) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wamundu. Idadi ya wasemaji wa Kimundu nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 23,000 na nchini Kongo 2,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimundu iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Rwanda
Rwanda pamoja na Burundi zilijiunga na Kenya, Uganda na Tanzania kama wanashirika wa Jumuia ya Afrika Mashariki kwa maendeleo muhimu katika elimu, afya, uchumi na mambo mbalimbali. Mwaka 2017 bunge la Rwanda liliamua kufanya Kiswahili kuwa moja ya lugha rasmi nchini.
Kingala (Kongo)
Kilingala (au Lingala) ni lugha ya Kibantu hasa nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ambako ni lugha ya taifa na Jamhuri ya Kongo ambako pia imetambulika rasmi.
Kiseba (lugha)
Kiseba ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waseba. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kiseba imehesabiwa kuwa watu 167,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiseba iko katika kundi la M50.
Kimbo (Kamerun)
Kimbo ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Wambo. Isichanganywe na Kimbo cha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kimbo imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbo iko katika kundi la A10.
Kibanda-Togbo-Vara
Kibanda-Togbo-Vara ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda-Togbo-Vara nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 12,000. Pia nchini Kongo kuna wasemaji 12,000. Idadi ya wasemaji nchini Sudan Kusini haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda-Togbo-Vara iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Rasi ya Magharibi
Idadi ya wakazi ilikuwa 4,524,335 mwaka 2004. Zaidi ya nusu ya wakazi hutumia Kiafrikaans kama lugha ya kwanza (55,3%), takriban robo Kixhosa (23,7%) na karibu sehemu ya tano Kiingereza (19,3%). Lugha hizi tatu ni pia lugha rasmi za jimbo.
Kibanda ya Magharibi
Kibanda-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda-Magharibi nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 4500. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Sudan Kusini (1982). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda-Magharibi iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Sudan Kusini
Lugha tatu kubwa za Kiafrika zinazotumika Sudan Kusini ni Thongjieng (wazungumzaji 3,000,000), Thok Naadh (wazungumzaji 1,599,000), na Shilluk (zaidi ya wazungumzaji 1,000,000).
Orodha ya lugha za Afrika Kusini
Orodha hii inaorodhesha lugha za Afrika Kusini:
Afrika ya Kusini
Afrika ya Kusini ni ukanda ulioko kusini mwa bara la Afrika.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kifaransa ni lugha rasmi ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ilikuwa lugha ya utawala ya koloni ikaendelea kutumiwa kama lugha isiyoelekea upande wowote kati ya makabila, lugha na tamaduni za nchi hii.
Guinea
Lugha rasmi ni Kifaransa, lakini wakazi wanatumia zaidi lugha asilia kadiri ya makabila, hasa Kipular, Kimaninka, Kisusu, Kikisi, Kikpelle na Kiloma,
Kigula
Kigula ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Sudan inayozungumzwa na Wagula. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kigula nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 13,000. Pia kuna wasemaji 1100 nchini Sudan. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigula iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Sudan Kusini
Lugha rasmi ni Kiingereza, pamoja na kutambulika kwa lugha mbalimbali za mitaa katika majimbo au miji. Kiswahili kinapangiwa kuenezwa nchini, hasa baada ya Sudan Kusini kujiunga na Jumuia ya Afrika Mashariki.
Lugha za Kiniger-Kongo
Lugha za Kiniger-Kongo ni familia ya lugha barani Afrika. Katika familia hiyo kuna lugha takriban 1400 zenye wasemaji milioni 370 katika Afrika Magharibi, mashariki na kusini.
Kidendi (Afrika ya Kati)
Kidendi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wadendi. Isichanganywe na Kidendi cha Benin. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kidendi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidendi iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kixhosa
Kixhosa ni lugha ya Kibantu hasa nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Waxhosa. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kixhosa nchini Afrika Kusini imehesabiwa kuwa watu 7,790,000. Pia kuna wasemaji nchini Botswana na Lesotho. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kixhosa iko katika kundi la S40.
Afrika
Kiafrikaans ni lugha ya pekee ya Afrika Kusini yenye asili ya Ulaya.
Kibila
Kibila ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kibila imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibhele iko katika kundi la D30.
Muungano wa Afrika Kusini
Muungano wa Afrika Kusini lilikuwa jina la Afrika Kusini kuanzia 1910 hadi 1961. Kwa lugha rasmi za nchi jina lilikuwa "Union of South Africa" (Ing.) na "Unie van Zuid-Afrika" (Afr.).
Historia ya Kiswahili
Mashariki mwa Kongo Kiswahili kimeenea sana: ni moja kati ya lugha nne za kitaifa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Afrika ya Mashariki
Aghalabu nchi za Afrika ya Mashariki zinazungumza lugha ya Kiswahili kama lugha ya mawasiliano kati yao, kwani katika nchi hizi kuna makabila mengi sana na kila kabila lina lugha yake ambayo kawaida inatumika nyumbani baina ya watu wa kabila moja, lakini wakitaka kuwasiliana na makabila mengine, mara nyingi hutumia lugha ya Kiswahili, na hii ni kwa sababu lugha hii ndiyo iliyoenea zaidi na kufahamika zaidi katika eneo hili la dunia.
Msumbiji
Kila kabila lina lugha yake, lakini lugha rasmi ni Kireno.
Utamaduni wa Kiafrika
Pamoja na nchi chache mashuhuri katika Afrika ya Mashariki, karibu nchi zote za Afrika zilisiliki lugha rasmi zilizoasilika kutoka nje ya bara na kuenea kupitia ukoloni au uhamiaji wa binadamu. Kwa mfano, katika nchi mbalimbali, Kiingereza na Kifaransa hutumiwa kwa mawasiliano katika nyanja za umma, kama vile serikali, biashara, elimu na vyombo vya habari. Kiarabu, Kireno na Kiafrikaans ni mifano la lugha zisizo za asili ya Kiafrika ambazo hutumika na mamilioni ya Waafrika leo, katika nyanja za umma na za binafsi. Tofauti ni Kimalagasi kisiwani Madagaska, ambako Waafrika walihamia kutoka barani wakikuta wenyeji kutoka Indonesia.
Afrika
Waarabu waliovamia eneo hilo lote tangu karne ya 7 BK wameleta lugha yao pamoja na dini ya Uislamu. Lugha yao imekuwa lugha ya watu wengi siku hizi. Wasemaji wa Kiberber bado wako wengi kidogo Moroko na Algeria na wachache katika sehemu za Tunisia na Libya.
Kikaliko
Kikaliko (pia Kikeliko) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini, Uganda na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wakaliko. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikaliko nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 10,000. Pia kuna wasemaji 7,500 nchini Kongo na 5,000 nchini Uganda. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikaliko iko katika kundi la Kimoru-Madi.
Kibari
Kibari ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini na Uganda inayozungumzwa na Wabari. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibari nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 420,000. Pia kuna wasemaji 60,000 nchini Uganda. Wabari waishio nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo huongea Kilogo na siyo Kibari. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibari iko katika kundi la Kinilotiki.
Kingbee
Kingbee ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo iliyozungumzwa na Wangbee. Hakuna wasemaji wa Kingbee tena kwa hiyo lugha hiyo imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingbee iko katika kundi la D30.
Kindebele
Kindebele ni lugha ya Kibantu nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Wandebele. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kindebele imehesabiwa kuwa watu 640,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindebele iko katika kundi la S30.
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kingala kilikuwa lugha rasmi ya jeshi la kikoloni liloitwa "Force Publique" chini ya utawala wa Ubelgiji likaendelea kuwa lugha ya jeshi la jamhuri baada ya uhuru.
Kisusu
Kisusu ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Guinea na Sierra Leone inayozungumzwa na Wasusu. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kisusu nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 906,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisusu iko katika kundi la Kimande.
Kiteke-Kaskazini
Kiteke-Kaskazini ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wateke. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiteke-Kaskazini nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 49,300 na nchini Gabon 15,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiteke-Kaskazini iko katika kundi la B70.
Afrika
Kusini mwa Afrika, Afrika Mashariki na ya Kati watu wengi ni wasemaji wa lugha za Kibantu (kwa mfano Kiswahili). Asili yao ilikuwa pande za kusini za kanda ya Sahel na kutoka kule walienea katika sehemu nyingi za Afrika upande wa kusini kwa Sahara.
Sudan
Nchini Sudan kuna lugha zaidi ya 70. Kati yake, muhimu zaidi ni Kiarabu, ambacho ndicho lugha rasmi pamoja na Kiingereza. (Angalia Orodha ya lugha za Sudan.)Dini kubwa zaidi nchini ni Uislamu (97%).
Kiswahili
Kati ya nchi nyingine ambapo Kiswahili kinatumika kuna Kenya, Uganda, Kongo-Kinshasa, Rwanda, Burundi, Msumbiji, Somalia na visiwa vya Bahari Hindi kama Visiwa vya Ngazija (Komoro).
Kiyaka (Afrika ya Kati)
Kiyaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Jamhuri ya Kongo inayozungumzwa na Wayaka. Isichanganywe na lugha ya Kiyaka nchini Jamhuri ya Kongo wala na lugha ya Kiyaka nchini Angola. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiyaka nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 15,000. Pia kuna wasemaji 15,000 tena nchini Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiyaka iko katika kundi la C10.
Kinshasa
Wakati Kongo ilipopata uhuru mwaka 1960, Kiholanzi Kiholanzi kilikoma kuwa lugha rasmi.
Kibirwa
Kibirwa ni lugha ya Kibantu nchini Afrika Kusini inayozungumzwa na Wabirwa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibirwa iko katika kundi la S30.
Kiso (lugha ya Kongo)
Kiso ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Waso. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kiso imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiso iko katika kundi la C60.
Jamhuri ya Kongo
Nchi ina lugha 62 tofauti, zikiwemo lugha 2 za taifa: Kingala na Kikongo (Kituba). Hata hivyo lugha rasmi ni Kifaransa.
Kiserer-Sine
Kiserer-Sine ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Senegal na Gambia inayozungumzwa na Waserer. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiserer-Sine imehesabiwa kuwa watu 1,130,000. Pia kuna wasemaji 31,900 nchini Gambia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiserer-Sine iko katika kundi la Kiatlantiki.
Ayi Kwei Armah
Kama mwandishi wa insha Armah amepambana na kujitambua na shida ya Afrika. Anajali sana kuhusu kutengeneza shirika la Waafrika wote Duniani litakalojumuisha tamaduni mbalimbali na lugha katika Bara Afrika. Armah ameomba lugha ya Kiswahili itumike kama lugha rasmi ya Bara la Afrika.
Kiaka (Kongo)
Kiaka ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Waaka. Isichanganywe na lugha ya Kiaka nchini Sudan wala na lugha za Kiyaka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kiaka nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 15,000; na mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 15,000 vilevile. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiaka iko katika kundi la C10.
Kipande (lugha)
Kipande ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wapande. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kipande imehesabiwa kuwa watu 9700. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kipande iko katika kundi la C20.
Kindasa
Kindasa ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wandasa. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kindasa nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 4530, na nchini Gabon 2460. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindasa iko katika kundi la B20.
Kilese
Kilese ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Walese. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kilese imehesabiwa kuwa watu 50,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilese iko katika kundi la Kisudani cha Kati.
Kamusi za Kiswahili
Kamusi hizo ni vyombo muhimu kwa kukuza na kuimarisha Kiswahili, ambacho kwa sasa ni lugha rasmi ya Jumuia ya Afrika Mashariki na mojawapo kati ya lugha za mawasiliano za Umoja wa Afrika.
Kibwela
Kibwela ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabwela. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibwela imehesabiwa kuwa watu 8400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwela iko katika kundi la C50.
Kitswana
Kitswana ni lugha ya Kibantu nchini Botswana na Afrika Kusini inayozungumzwa na Watswana. Ni lugha ya taifa nchini Botswana. Katika sensa ya mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kitswana nchini Afrika Kusini imehesabiwa kuwa watu 4,070,000. Nchini Botswana, kuna wasemaji 1,070,000 (1993). Pia kuna wasemaji 29,400 nchini Zimbabwe (1969) na wasemaji 12,300 nchini Namibia (2006). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitswana iko katika kundi la S30.
Kiswahili
Kiswahili kimekuwa lugha rasmi katika nchi zifuatazo:
Kiasili Kiswahili kilikuwa lugha ya kwanza tu ya wakazi wa miji ya Waswahili kwenye pwani, katika sehemu za pwani pia kijijini. Baada ya kuenea kimekuwa lugha ya watu wengi mjini hasa Tanzania lakini pia Kenya.
Kitonga (Tonga)
Kitonga ni lugha ya Kiaustronesia nchini Tonga inayozungumzwa na Watonga ambapo ni lugha rasmi ya taifa. Isichangaywe na lugha nyingine ziitwazo Kitonga nchini Malawi, Zambia, Msumbiji na Uthai. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitonga nchini Tonga imehesabiwa kuwa watu 96,300; tena kuna wasemaji zaidi ya 70,000 nje ya Tonga. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitonga iko katika kundi la Kioseaniki.
Kibeeke
Kibeeke ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inayozungumzwa na Wabeeke. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kibeeke imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibeeke iko katika kundi la D20.
Kinyarwanda
Kinyarwanda ni lugha ya Kibantu ambayo ni lugha rasmi nchini Rwanda. Kuna wasemaji pia katika Uganda kusini na sehemu za mashariki za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Jumla ya wasemaji hukadiriwa kuwa mnamo milioni 7.
Lugha ya taifa
Katika nchi mbalimbali lugha rasmi imetajwa katika katiba ya Taifa au katika sheria mahususi lakini nchi nyingine hazina sheria juu ya lugha rasmi hata kama hali halisi ipo, kwa mfano, nchini Namibia Kiingereza ni lugha rasmi kufuatana na katiba lakini lugha nyingine pamoja na Kiafrikana na Kijerumani zimetajwa kama lugha za kitaifa zinazoweza kutumiwa pia kama lugha ya mafundisho shuleni.
Kigbaya-Kaskazini
Kigbaya-Kaskazini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Kamerun inayozungumzwa na Wagbaya. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kigbaya-Kaskazini nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 200,000; na mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji nchini Kamerun imehesabiwa kuwa watu 72,500. Pia kuna wasemaji wachache nchini Jamhuri ya Kongo na Nigeria. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigbaya-Kaskazini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Afrika
Watu wa Afrika Magharibi husema zaidi Lugha za Kiniger-Kongo hasa zisizo za Kibantu, pamoja na wasemaji wa lugha za Kinilo-Sahara.
Senegal
Kwa ujumla kuna lugha 37 nchini Senegal. Kiwolof kinazidi kuenea, lakini mpaka sasa lugha rasmi ni Kifaransa. Shuleni kinatumika pia Kireno, hasa kusini.
Kifali-Kusini
Kifali-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wafali. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kifali-Kusini imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kifali-Kusini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kibanda ya Kusini
Kibanda ya Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda ya Kusini nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 150,000. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda ya Kusini iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Guyana
Guyana ni nchi pekee katika Amerika Kusini inayotumia Kiingereza kama lugha rasmi. Hata hivyo lugha ya kawaida ni aina ya Krioli ambayo ndiyo lugha ya taifa.
Afrika ya Mashariki
Nchi za Afrika ya Mashariki, hasa Kenya, Uganda na Tanzania ni nchi ambazo ni karibu tangu zamani. Zimeshirikiana historia, zote zimekaliwa hasa na makabila yanayotumia lugha za Kibantu (Kenya na Uganda wana pia idadi muhimu ya wakazi wasiotumia lugha za Wabantu). Katika nchi zote tatu lugha ya Kiswahili imekuwa lugha muhimu ingawa kwa daraja mbalimbali. Wakati wa ukoloni zilitawaliwa na Uingereza iliyoacha taasisi na taratibu mbalimbali zilizosaidia kuanzishwa kwa Jumuiya ya Afrika ya Mashariki wakati wa uhuru.
Kizande
Kizande ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Sudan Kusini na Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wazande. Idadi ya wasemaji wa Kizande nchini Kongo imehesabiwa kuwa watu 730,000. Pia kuna wasemaji 350,000 nchini Sudan Kusini na 62,000 nchini Afrika ya Kati. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizande iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.