Join! Join! Tin4 Oriental Rene- voli'nt AcsocintioB gives you op- portunlty to share with the bene fits prescribed lo I'.s Constitution V O L . V . AGTALNAN TIIAP0N DUMAYA KET . W E ! A MAKIKAPIA DARAS III ESTADOS U D G S 1PALUB0S PAYEN T I JAPON NGA ADDALAN VAPORES T l ESTADOS UNIDOS KAD AG ITf T A T A A W NA NGA AGIDANON KASANGKAPAN T I RUSIA N i Mr. R ob eit W . Davis nga general manager t i North China D aily N ew s sadiay Shanghai, kinund na nga indamag sadifiy Honolulu idi dimmagas nga agsublin sadi&y.Shanghai, nga ti Japon ka dagitoy nga aldaw a pannakamutimot nan' iti sasaaden ti Alem auia it: bidng ti pannakigubt na it i Ru- pulos t i ganaygay na makira-| man it ! g n b it. Ad-eddii itd nga tantuntunen na ti natal- na nga panagbiag. I t i di ma bayag, suminan i t i ' pannaki- kappen na it i Alemania. Kasta m et a kinur.a ni Mr. Davis nga t i Japon isapsapol na ti panr.akcurnos dagiti ban banag nga znakagulo it i pa- nagiyar. na iti biang ti Esta- dos Unidos; k et d aytoy met nga nacion saan na nga gara- wen t i Japon, no la k et saanen nga agala ka dagiti dagdaga it i Dumaya ken di met ag- ranggas ka dagiti. naciones a basbassit a kabangibang na. Tapno adda pamatian ti Es- tado3 Unidos nga awanen ti gandat ti Japon a bumusor ken awana, isd a panangipalugod na nga agdal-liasat dagiti vap- vapor ti Am erica ka d agiti ta- taaw na, k e t agipdn t; aceite ken daduma pay. nga kasang- kapan iti gu bat nga yarayat na it i Rusia. K e t r.o pudno nga bumusor kumd t i Japon it i Estados Unidos, nalpas na kumfin nga rinanggasanen da- gitfe nga vapores. PABASSITEN DA TI DI i MABWISAK A KUKWA; Mainag da Nga Pangalaan ti Cuartais Dagiti 6,000,000 a di Agbubwis idi Washington, A gosto 25. - T i comite de finanza t i sena- do innaig na iti d aytoy nga ai- daw dagiti 6,000,00 a fcuisan ti gobieyno, n ga . no masingir :- da nga akas Swfs addari 10 ag- gobierno, nga no m asinger :- da nga kas gw is aaddn to ag- kanika $300,300,000 a pag- namnamaan ti gobierno. Xa- anamonganen it i dayta nga comite t i p&nnakaipsbassit t; pat6g ti kukws nga mabalin a d: mabubwisan cagitf aga- assawa, ta agfcalin to laengen □ga $1,500 idinto ta 82,000 ti kapapateg ti saan a bwisan id i: ket no awan ti asawa na, $750 laeng t ; maipalubos a di bubwisan. (M aitu loy tl P agin a 6 NAfflO N NGA LALAKI B1NAGKUNGNA A SAW A N i Mrs. Paulina Hagmoc ad- dd itd iti uneg ti hospital t t W aipahu n ga pagtagtnglam- noanen ti panagbiag na mai- gapdt panangbagbagkong ken kwane. ni asawa na it i bukot ken !upp6 id i las 6:30 ti ma- iem di Jueves, kas damag nga naawat mi. Gapo kar.6 it i pigsa ti pan- nakaibcgsol ti cuchillo it f li- codan na, k et naifama it f du- ri n2 , saan a naparot daydi a naibagkong r.o kaan a naara- mid ti pannakaoperacion na. D aytoy a lalaki agnagan itf M axim o Hagmoc, agtawen iti 36, im paiawag na ken detec tives Roland Sagun ken A n  thony Paul nga di na nateng- ngelen ti rikna ila nga kim- mabil ken asawa na id : ta na- dukta'.an na n ga agsursurat. >-ti mapan it i maysa nga laia-l ki id i ta mapan na kuma ka-i sarita iti pannakawaswas ti| divorcfo nga indatdg ni asawa na, tapno kaasi d agiti slam 8 nga anr.dk na. ii/ ■ PARUK0D T I MAUI DAGITI - LUGLUGAR A P AG B A LAYA N ; I Sangapulo xa d&gitf kamka- meng ti com ite ti nangar.a- mor.g it6v a gagem, ket innem laeng t i sim m uppiai: k et r.o anamongan to met t i senado ken ti camara bs ja. mabalin a mapataod to met laeng ti na- an-Endy a cantidad ti pir£k a kinayat ti camara baja nga mapataod kuzna m et iri rai- sangayan a bill, a ti lalaki ken babai nga agassawa agsina ti! kukwa da nga m aidatag.r.gai j pagbwisan. D aytoy a com ite di na kina-; yat nga inanarcongar. t; pan- j aakapagbwis ka d agiti g a tg 2-i tdd a maibaybayad ka d a gitii' ;rcp!eados. \ N i senador W a lter G e orge 1 a pacgulo i i naisao a comite i Imbagd nan nalabit nga n ^ i- ; naig to pay a pangalaan ti: bwis ka d agiti babassit n g a . gatgaiad a mapastrek d agiti; tumunggal iitniii, ngem =aan pay iaeng ka dagitoy nga al- iaw . - Xaru rw a y t i bilang dagiti j kamkameng ti com ite nga • taugsappuyot it i kalikagem n i ; Senador Vanderberg a mau- sig nga nalaing tspuo agbuis' ia g iti agkakadakkS a pir?;-; rak nga maawat it i cuartais. I t i di m abayag maanamo-' ngar.en ken madutokan met- ien t i tao nga mangmkod ia g iti dagdagci, kas sa: impa.-inanam n: A . S. S p - - . - a chairman ken cfic:al eje- rutifo. _ T i jupta supr - isora ti-ciu- :!ad t : Waii'.:!..:. 7'Iaui, impak - r^::?:jgarakop na' daar car. itf r.aisuhi y : ., a pannaka;ba-' <ngOn t i balbaldy a rababa 2a - ; e n g ti-p agpaab an g; anansata ' knydt nsi-metter. t i 'm aidarasi ' ti - pannajfarukod d agiti deg-~ d&g^ jigh jkikafbangbnan dagi-i j ;ta nga.balbaldy. N o kalpastn ti paimakaru-- k6d dagiti G2 gdaga k et maki-; la* nga adds kssapolan unay; :inay i s d agiti balb&lAv, ma bain tor. a dagos t: report sa i l ay W ashington: k et no rca-i [tnamc-ngar.. maidasig to met-! ten t i r.aan-ar.Ly a pirak nga. ^ ptr.gibanag i,toy a gancat. W A IL U K U , .MAUI, T. H., S E P T E M B E R , 1941 N I A P O F R A N C IS C O V A R O N A D A G IT I maDgmangged a Filipino diay Fil.pinas ken di- xoy H aw aii agladladingit da unay gapd iti ipupusay ni Mdy. Francisco Varona. T i ipupusajr na isdt' dakkel nga pukaw t i Hi. N i A p o Varona is6t ' maysa ka dagiti masirib n ga Au- nxk ti Filipinas, nangnangruna iti tay-ak ti trabajo. Is 6 maingei k et agdindinamag a pangulo dagiti mangmang- Iso ti mamagbaga nga suno ni Fresidente Manuel ged. L. Quezon, maipapan iti parik6t iti pannakitegged. Nag- pangu'.o it i Concilio Nacional t i Trab ajo ti Mancomuui- dad a T u ra y ti Filipinas.
Is 6t' anak ti maysa nga nal2t?.k a fam ilia, a saan unay a napanglaw ket saan met a nabaknang unay. Nagturpos iti kina-abo- gado i t i Universidad de Santo Tom as ti Manila. Saan na nga inaramat ti profesion na, no d. k et simbrek it i ki- na-periodista, k et is6 t i nangibangon ken editor ti nalatdk a warnakan " E l Debate" ti Manila. N : A p o Varona • nayanak sadiay Iloilo, Gapo iti kina editor na, iso ti nangtaripato iti kalinte- gan dagiti mangmangged sadiay Filipinas. K e t daytoy nga aramid iso ti nakaigapoanaii ti kinalatak na ka dagi ti obreros. T i panagayat ken kinamatalek da ken kwa- na isdt' monumento t i nagan ken kinatan-ok na. A g si- pod ta isd maysa nga experto v.euno adoan iti padpadas, diplomatico ken nasafirit nga pangulo, ti gobierno imba on na nga kas comisionado idi /921 nga umay ditoy Ha waii a mangus.sa iti kasa3aad dagiti mangmangged a F i lipino. Tai-lo cga buian ti sarungkar na agraman ken ni Mr. B. T. MaXapagal a nakigimong ka dagiti amin. nga obrercs- S e t . Jiakicouferencia- -k& -'ifc&ti -pangpaugulo - tL* piantacicn. K asta met, immay ditoy. H aw aii idi 1937 a pannakabagi ni Presidente Manuel L. Quezon nga mangki- ta manen ti kasasaad dagiti Filipino. Paneknekan dagiti mangmangged nga agkakaim bag amin a banbanag a na- aramid daydi Apo Varona ditoy H aw aii maipapan iti ka- iintegfin iti pannakitegged. D iay Am erica is6t' natudingan a pangulo ti departa- mento ti tegged it* babaen ti oficin a ni Comisionado Joa quin Elizalde 'diay W ashington. N i A p o Varona add O'- nay dagiti banbanag a naitungpal na ma#papAn iti panag- b iag social ken tegged d agiti sumurok a lima pulo ribo a Filipino it i entero Hga Am erica. T i saririt, diplomacia keE personalidad na isudat nagtaodan ti pahagbal-laigi na iti pasagservi na ka dagiti ay-ayaten na nga mangmang ged ken it i ili a Filipinas; I t i tay-ak t; politics, ni A p o V aron a. isdt' mamagbagd, a tecE.co it i daydi umund nga comision ti jndependencia nga naibadn sadidy W ashington idi -1920. Is<5' nag-asam- bieista iti sumagmamand nga tawen. Matalek a gayyem ni Presidente Quezon. Agsipod ta maysa nga politico ken pangulo d agiti obreros, isd ngardd ti piii da nga afceandi- dato kumA nga para senador iti d aytoy a tawen. T i ipupusayen ni A p o Varona it i d aytoy a biag isd ti dakkel a pukaw iti pannakatulong d agiti mangmangged ken t i Filipinas. B E N E V O L E N C I A K A D A G IT O Y a panawen, ti awag dagiti nasnacion di to y iubong isd tay P IG S A . Ania n ga t^ .ti kaipapanan ti sad nga !fp:gs&" ? I t : par.angaramat d agiti mil.tares, ti pigsa isd ta y bael nga mangpukaw t i biag t i tao ken mang- rakrak iti civiLzacion ti lubor.g. Isd tay pigsa nga dakes kas ti'mazpakpakat iti agdama n ga gubat. N gem adda sabali a kita ti pigsa nga masapol unay ita to y iubong, tapnc t i b iag ti tao ken t i civilizacion saan da nga masayang ken di marekrak. D aytoy a pigsa isd a- wan sabai: no di k et t i pigsa t: benevoiencia' w'enno cari- dad dagiti tattao n ga addaan pagkakabsatan, k et agtitin- nuiong da ken aggiinnayat da iti sidong t i maysa nga tu- ke! wenno organizacion. T i naiswdg unay a pagpaneknek iti bileg wenno pigsa d aytoy a benevqlencia isd ta y pigs?, dagiti sumurdk nga cua pulp k e: uppat a rib o a ta" -o n ga a d d i iti sidong ti -V.TUtal Benevolent Associati'. :;. isd r.ga kadaclahkeldn a tuksi u' Filipino ditdy Hawaii. D .-.ytoy'a tukel ti'imak- dikkei. -umar.grang-ay ken p im igp igsa gapd met iaui'.g iti c a k o is i nga nskem, espir.tu V:er ;.anggep ti lrtuievnle"- cia nga naikswwes iti tumunggai maysa ka dagiti dvvapu- :o k et uppdi a ribo ti kamitamc-ng na. " T : benevoiencia ti O. B. A . -iso*' m aysa r g a pagtuladan t i sniaman tiga aramid :t5 d aytoy biag. T a no addd benevoifinaia, awfin t i riribdk ditov lu; ong. T i benevoien cia psnggepen na nga urauni t: panagser\'i ka d agiti sa- bab. T i espirihi t : benevol" ncL? isdt' ma:tg;.a:urtd',iti i- \ jip i s s _ a s ie n d agiti c a m a in g ei it i tay-al- ti s ew icio so- Asliamkaraene Unyo ltl OrlonuU Recevolent Association t* dakkel ti maltulong oa ka dakayo ken ado dagiti sagudayen na nga lea- got tl Haglintegan ken pagan- N U M B E R 9 NADAYAW NGEM NADAGSEN A PANAGBIAG LAKLAK -ASEN DSfiiT! KAM GM ITAVOE.il. Idi 10 ti mabilang to y a bulan isd tl isasangpet dan ditoy Honolulu nga naggapot' Estados Unidos d agiti agasawa, M r Philip P. Gamponia, presidente ti Oriental Benevolent A s  sociation ken ni Mrs. Josephine E. de Gamponia a tesorera, kalpasan ti panagbariw-as da ka d agiti kangrunaan n ga sul- NA1DAYDAYAW TI OBA SADIAY NA R YA CA N.L S. Add nga Tattao Nga Nakai- matang Panangawat ni A. Cabrera ti $435 N i kabsat Antonio. Cabrera nga taga JJarvacan, flocos Sor, nagpakaammd iti biang td O fi- cina Central ti Oriental Bene volent Association it i pana- ngatvat nan ti nayon ti naited a beneficio na nga aganay nga $435.00. Iti surat a nangilanadan na tLxar.asyaman.na. n g* imma- w a t ti naisad nga beneficio, in- saguday na nga kinunfl 'TO i- matang da dagiti naparagsa- kan unay kamkameng a fam i- liak ken dagiti napasdaawan unay a kakarrubak ken ga- gayyem ko nga immay met na- kipanarabo kaniak, linuktak ti surat yo, k et naimatangan mi amin ti nailukon a Money Or der nga agpateg iti $435.00 nga nayon ti beneficiok nga inted yo kaniak. Nakalwa pay d agiti familiak iti napalos a ragsak, k et istay riapaumel da- gid i dadduma pay a nakaima- tnng. . ''Nakiim -im tuod da kaniak no ariia ti kaibatogan daydi a dakkel a g a tfd ti. pirak nga imbaon ti Oriental Benevolent Association. Inlawlaw&g ko a nalaing in ggat' kabaelak, ket pudno nga napasdaawan da u- nay. " An ia ket ti kinadakkel nan dayta nga pagkakabsatan yo," kinun& dagidi dadduma, ' 'ta no pudno ta kundm nga pinul- pul-Io ribo dagiti kamkameng na, k et sa adda nasurok V.ga uppat a gfisot a ribo a dollars •a pirak ken gameng na. patiek nga nabileg dayta nga timpu- y o g yo 'n g a taga Hawaii. A d  da man la kumd met kasta a pagkakabsatan ditoy." " N o kuman makapagtutunos tayo nga sangkaili k et agti- tinnulong tayo, babaen ti pa ngulo a natakneng ken naisip, umimbag tay met ngata." pannakasarungkar da ka d agiti nanaedan ken pagtrabajoan dagiti karwavan a Filipinios. Im paiawag ni Mr. Gamponia nga ti kasasaad d agiti F ilip i nos sadiSy Am erica'm abalin nga kuna6n a makapadayaw iti b-^ng dagiti dadduma, a g  sipod ta add5 da it i nagbaba- tan dagiti tattao nga makaam- tno nga m angipateg itf kab'ae- lan ti Filipino nga maidar-ay iti pagimbagan t i sapasap. D agitoy a k ita ti Fi{ipin o isu- da d a g itiy addaan iti agtagi- nayon a trabajoen, no la k et makaanos da iti rigat. K a dS- kwada iso met ti pakasarakan dagiti manangfpat€g t i ikanito ti p an agb iig da,; nga ipak^it da iti panagadal in m a leA wen no rabii nga kaadda ti lugar da.' A d 6 met ka dakwada ti nakagun-od it! certificoa ken ti diplomas gapdt pananglep^ pas dan t i kina-bachiller, kina: doctor ka d agiti nadumduma nga sursuro. (M aitu loy ti Pagina .6 M A L U K A T A N PA G A D A L A N F A N A G T A R 1P A T O T I S A K IT Manipod mo Septiembre 15, maluktan to r ti pagadalan iti panagtaripatoan t i sakit, is6 nga kasapolan unay no kas ad- dd dumtehg nga paglam. I t f uneg dagiti high schools diay Honolulu t i pakaisuroan na, kas inpakdaar ni M aj. Robert B. Faus nga oficial ejecutivo ti medical society ti Honolulu. • D ag iti cursos a maisuro na- anamongan dan it f ii a n g t i de- partamento ti instruccion pu- blica, kas m et 6 Am erican Red Cross ken principales da g iti amin nga high schools. N 2 ggaanamongan. da pay metten ti pannakaited t i ka papateg d agita nga cursos a maisuro, naisangayan laeng dagiti certificos nga iraburay ti Red Cross. M ayadal to ti umuna nga mai-arayat n ga agas, kasta m et ti panangtulong ka d agiti enfermeras ken ettfenneros a tattao, naisangayan laeng ti panagbagkatan ka d agiti pa- kailuganan d agiti masugsuga- tan. cia) ken servicio religloso. Gapuna ngardd, t i pannakai- bangon ti Oriental Benevolent Association iti tecgn ga da g it i Fil.pinos ditoy H aw aii mabalin nga ibilan g a kas ga- sat ka d agiti mangmangged, agsipod ta ti panggep daytoy a tukel is6 met laeng ti panagservi ka dagiti kamkameng na. Ad d dagiti kamkameDg a nakaawiden Filipinas, ba- badn ti tulong d agiti dadduma, k et dagiti snf"n pay a na- kaawid ipanpaneknek da amin nga ti Oriental Benevolent Associat.on saan nga agsarday nga agservi k a d ag.ti ka.t.- kamcng. Duapulo ket uppat a ribo a tattao mabalin a man clad it i maysa nga buyot ti waysa nga nacion. N ge m d tg iii kamkameng ti O. B. A. sabali ti kita ti kasasaad da, ta ti bileg ken pigsa da isd ti ^>igsa ken ,biieg ti espiritu nga nogtagiarm as ili benevoiencia. N garod, ti armas nga ar- isd. ti panagkakabsatan, panagtitinnulong Iso t' pigsa d aytoy a bu^ot, buyot Itag-ay. ta y kuma Ja aramaten da ken panaggiinnayfit. ti Oriental Benevolent Association. nga agnanayon- ti w a gajW a y ti B en evolen eia.iti tanga/:> ta Hg ti naespirituan-. a panagkdkabnat. •'
: y - v . - ' . __ ____________________ ____ S ilu lu k a t A S u rsu ra t V ; . :J
Candon, Ilocos Sar, P . I. Pres. S ^ e jp w t ^ ^ t a e v o le n t A s s 'n. Mayo 2 1 , 19 41 ^ O j ^ f a C W a l l u k o , Maui. fc^ P iflg filo iti d aytoy nga Asoeiaeion. kasta kay '^ .r a e t v ^ in 'n g a Appo nga Oficiales. Sapay kuma iti A p o nga ddaii kay la kuma am in nga tagtagibien da nalaus ^ n jffrfraffl^V .-k eo saltin-at a danonen to y surat ko. p yy^ N akapagAtiratak ka dakayo ta ipakaammok nga addan a '..S i^ W a itk p n daydi §325.00 nayon daj-di imrauna nga irned ngaT$200.00, kas beneficiok iti Asociacion tayo nga Q- ■■ ■. ^•ienta] - Benevolent Association. Appo nga oficiales to j' a pagkakabsatan, diak masbaalan t i ragsak ,ko ken diak maibalikas toy nabara nga panagya- - :ib in k o wenno panag-dios. ti agnginak ka dakay amin, kas- v ^ tk ! m et d agiti Kakabsat k o riti daytoy a tim puyog r.ga iso ti •I'O riental Benevolent Association iti dakkel a tulcng ken na- ■ -.Jindaklan a sagot y o kaniak, iso nga nagtaod ita napnoan a panagpuspuso yo. T a pudno nga no awan d aytoy a ^ p agk ak ab sa ta n nalabit. diak pay laeng nakaawid c .to y Fi- ^ ^ ip in a s. N garod yaw is ko ka dagiti amin a ka-Filipinoak d .ia Ha- nga sa&n pay a. nakastrek iti daytoy a pagkakabsatan v . ^ iga iso aw&n sabali iio di Oriental Benevolent Association, ; t i agnanayon laeng a' panagrang-ay na. iv . T o y sidadayaw, IS A B E L O B. T E J A D A $?■ P . 8. fcH . < Kalikagom ak t i panangipaay kuma ti oficina i i periodico ta yo iti pannakaipublicar kuma daytoy a surat k o ; kasta m et a kalikagom ak t i panangipatulod y o kaniak t i maysa laeng a copia ti periodico kas pakaammoak met iti panna- kaipublicar na. Camiling, Tarlac, P. I. Santa Maria JurJo 2, 1 M J * M r. Philip P. Gamponia, Presidente t i Oriental Benevolent Ass' i w ' W ailuku, Maui, T . H . Diak kalipatan n ga A p o : / / Naaw at kon to y surat yo a nakairagpinan t i M oney' Or der, n ga gatad t i §925.00 dollars/ket napalaus unay t i ya- man ken ragsak ko. Pagyam&nan unay to y numok ken ni A p o Dios no napia kayo m et y& amin dita nga immaxvat itAv surat ko a kas m et kaniak d ito y nga namalubos. N o panggep d aytoy cuayta isA nga inpaw-:t yo kaniak di* to y, -sirsragsakak n ga rtiangipakaammA ka dakayA nga ad- d i m et iaen g gun-pdndk nga nagsal metmet idi iti biang ' daytoy a pagkakf^satan nga saciedad ta vo a Filipinos di ta Hawaii. v ' K as tan tpy mabalin ko nga isarita ka dakayA, k et sepav KUfflAritirffiii "Apo Dios ta ipalubc-s na pay ia nga makapag- subliak dita Hawaii, k et iti kasta makapagkakadwa tayo manen. Kumusta kayo amin d ita nga awan labas, nangnangruna kenka, A p o a Paugulo day ta disk kalipatan a sociedad tayo T o y agyaman ken silalagip k a dakayo, Vicente A . Corpuz Banna,- Uocos N orte, P . I. Barrio Sumlaot No. 4 M ayo 18, 1941 A p o nga M angiturturong iti Timpuyog O rien ta l B en evolen t A sso cia tion Wailuku, Maui, T . H. N a aya t n ga A p o : Nakapagsuratak iti umAy kenka, agsipod iti panar.gipa- kammdk it i daydi cuartak isu nga beneficiok; k et capalalo unay ti ragsak to y pusok ta naitungpal amin a kari na day to y a Tim pu yog ta y 6, k et diak masaba t i nalaos n ga ragsak k o ; k et sapay kuma iti A p o ta yo nga Dios, ta agraginayon la.kumA ti panagbiag na, ta bareng no ir ia k to pay maka- subli dita H aw aii, ta suinbrekek to manen, no ipal-jbos r.i Ap o D ios a kastoy laeng t i pia nga agnanayon. Ada, kas tan k et kumusta kay amin a Miembro. T c y di malipat n ga kabsat yo, M axim o Lucas , N a rva can. Ilocos Sar Barrio Nangnneg M ayo 15, 1341 A p o P h ilip P. Gamponia, President Oriental Benevolent Ass'n. - f Wailuku, Maui, T . H. A p o : In aw at m i to y il-iliwek unay a surat mo idi 14 to y met 1A-nga bulan, agraman to y naisapit a Money Order, k et ad- > v d a amin kas inkari yo, A p o Pangulo daytoy a Sociedad ket r,-awAh t i pagkunaak. K e t n o kuma no mabalin ta adda di- ■j to y R lip in a s dayta nga Sociedad, inanamaen yo n ga sum- '' brekak- man kuman. > sapay kuma, kakabsat ko, ta barbarccg nr" makasu- -i-bliak pay ditA Hawaii, ta diak met n an ga la'ti Passport ko / /idi'iitagawidak ditoy Filipinas. ita, kaasi ni A p o Dios, nakaradkadak m et nga sim- ^ j ^ ^ p d t ^ d i t o y Pilipinas, k et ita kaasi ni A p o Dias napa- laengen daydi s3 !un-at K o id i addaak pay laeng ' v t - t i tM Saritakon. T o y kabsat y o a d: m a lip ti >■ d afc^ a -am in , i
" Macark) Gatseso - V. T I M A M G I T l i R O N G Candon, llocoa Sur B arrio Parrioc M ayo 14, 1941 | Oriental Benes'olent Ass'n. P. 0. Box 514,. W ailuku, Maui! Patgek a kakabsat ko ken ka dakay met am in nga Appo _*• | nga Oficiales ti Sociedad. j In aw at ko toy patgek a surat yo kaniak, k et dagop amin dagitoy n ga inkay binalikas natarosak amin ida, k et diak ' masaba t i nalaos a ragsak ko ken a y -a y it ko it i pannakai- jm atang ko iti in gge t takueng ken nakanatad nga panagba- llikas yo kaniak; k et sapay kumd iti managparabor nga Dios j A p o ta ipaay na la kumS t i pia ta y amin a padapada ta bar- : bareng makasubliak to m et la kuma dita, ta panggep ko ngardd ti sumubli ka dagitdy masakbayan nga bulan. ! K et masaritak m et ka dakay am in a kakabsat ko iti in- ;nak panangawat ti § 1 ,0 0 0.0 0 a dollar nga iso nga inpatulod jy o kaniak, k et iti dagup ita ti naala. kon a beneficiok agra- jman daydi inted yo id i agawidak agdagop nga §1,175.00 a 1 dollars. D aytoy ti m aisaritak ka dakay amin. a kakabsat •ko nga kinapatenpateg ko it i sal.nong ti Oriental. Benevo- j lent Association. ! Toy sidadayaw nga' agkumusta ka dakayo, JU A N GADUT Barrio Napaliang, Jones, Isabela, P. I. j Junio 23, 194i ■ Apo: It i diak kasbaalan nga innak panagyaman no kas iti I ! p!Ak nga namalubos it6y . a surat ko kasta met kuma ti , pia yo a sangapada kalpasan to y innak panagdayaw iiti pia- i ta y a sSngapada kunak to y sumaganad. i Apo, ipakaamraok iti innak pannakaawaten iti naisao , a beneficiok nga is6 n ga nayon daydi inted yo idi aglua- i sakon nga nagpa-Fil.pinas, ket A p o difik masaba tojf nalaus a j' ragsak ko idi inndk inawat ti Money Order is<5 nga inpa-aj- kan- njdk ti Associacion tayo is6 ti Oriental.Benevolent Ass'n. is6 nga .panguloan n i A p o P h ilip P. Gamponia, agraman m et da- gitijrSfulungan na nga oficiales. ^ K a k a b s a t ko, id arirag ko, nga d aytoy a pagkakabsatan mapnekak unayen.ti kina pudno na nga agitungpal kadagiti rebbengen ti miembros, wenno mapnekakon nga awan t i dwa- dwak ta sadn laeng a sisiak ti mangipaneknek ngem pati a- m:n a kinalungnnak nga-naggapo dita H aw aii ipanpanekiiek da. Sapay kumA iti Dios Ap o ta agtaginayon la kumA d aytoy a pagkakabsatan ta barbareng la kumd no maka subliak p ay,' ket diak ton itontonkuan itf sumbrek. Gibusakon dagitoy nga innAk panagyman k et yaw at ko ti nainpapusuan nga innAk ikakablaaw amin a kakabsat ko, kangronaan y o Appo nga oficiales daytoy a pagkakabsatan. T oy Siiliw, V . B. A G S A L D A Barrio No. 27 Lincoln St. , Laoag, Ilocos Norte,. P. I. Junio 18, 1941 O R IE N T A L B E N E V O L E T ASS'N .: i Sivaraemak ken sidadayuwak nga kumablaaw i t i O B A kas ta m et dagiti Appo, nga oficiales daytoy a tukel agsipod ta naitur.gpal nan ken naawat kon daydi inkarina n ga benefi ciok nga iso nga agdagup iti pito gasot ditoy Filipinas, ket nagstdaaw dagitoy fam iliak itdy nga innAk pannakaawat it 6y a kantidad, k et kuna da a^is!ddaa, nagsayaat k et day ta a Associacion kangruuaan dagiti Appo, nga o f .dales day ta a pagkakabsatan ta intungpal da itf saan unay nga naba- yA g ket dikam mayebkas ti nalaus a ragsak mi a sanga Fa- milia. Isingasing ko met n ga ipalaglp kadalcayA a padak a kam- jkameng ta'saA n kay kuma nga paub lAg.iti siasinoman ta | tapno it! ka3ta inkay to met jnalak-aman ti bunga ti inkay panaganagos a kas kaniak. ! K as tan kakabsat ko, kangrunaan yo Appo nga oficiales ; k et ni A p o D io s la kumA, iti intAy karaptan. T oy K absat yo, C E S A R M A T E O SUNNYSIDE WINE ^ g ^ s a a n nga^n&iibeg i buya i i nga k^s k^'dagit]'' ara^ m id ditoy S a in a nanginngina ti bayad na ngem dagiti sabsabali a k ita t i maindm. K a c syo a kay to nga agsapol ti S U N N Y S ID E W IN E katpasAn ti pannakapadas yo iti'maminsan. N o inkayd ka dagitA titienda nga paggatgatangan yo ka d agiti lca- sapoian y o nga pagpapiidot ken pagpaimas a mangan, di kay Uplipatan kadi a saludsoden ken gum atang ti marka S U N N Y S ID E ta isA ti kasayaatan a magatang. A G U IB U R A Y D IT O Y M A U I MAUI DRY GOODS & GROCERY CO, LTD. S E P T E M B E R -1941 Maysa A B alakad Laeng lubong isd ti G U B A T . Daytoy a parikot addu m et dakkel unay a sairen na iti i- naldawaldaw a panagbiag . d agiti tattao. K e t ti panagbi ag ti tao kiisapolan ' na uray U suray na nga is6 t i tegged, nangnangruna ti agricultura wenno panagtnlon. D aytoy nga aramid kasapoian na ti agtaginyon tapno adda produc- cion, ta no awan t i producclon, uray adda defensa nacional nga kunA, awan m et laeng ti pigsa, biieg' ken kidser dagiti umili. Ngarod, d aytoy a banag masapol k et rebbengen ti T i agdmamA nga parikAt to y umili n ga paaddaen. T i nasken unay a balakad dagiti adda iti tu r iy is6 awan sabali no di ti panagtitinnulong kenno cooperacion dagiti amin nga adda iti ejnpleo wenno trabajo, tapno iti k a s ta ,. ti production saan to nga agkapsot. Masapol ngaroden nga dagiti amin a mangmangged ag firm e da iti pagtrabajoan da, uray aniaman a kita t i trabajo da, ken uray no aadi- noman a lugar. T i tu ray masapol na nga dagiti amin a ma- k itegtegged agtalinaed da kuma iti tegged da, tapno iti kasta saAn nga agrigat ti panagbiag da iti daytoy agdinama nga gtil6 to y lubong. T i kangrunaan a panggep daytoy a warnakan ka dagiti amin a mangmangged iti inunasan iso awAn sabali no di ket ti naingagayyeman a balakad a saAn da kuma nga bal- baliwan ti isip da, maipapAn iti nasayaat a kasasaad ti pa nagbiag d ito y Hawaii, ket sa da agtalinaed iti pagtrabajo an da. Sebbeng da kuma met abigbigen ti balakad ti ma-J ngiturAy it i pagtrabajoan, k et agtaginayon da tapno saan dan to nga agrigat itf panagbiag itf kabayatan t i gubat. Nagasat unay ti panagbiag dagiti amin a tattao ditoy H awaii ka dagitoy nga aldaw. Napia pay ti kasasaad ti panagbiag tay ditoy Hawaii, agsipod ta adayb unay pay la eng ti gubat. Ngem nupay no kasta, t i parikAt ti gubat ad da nasken unay ngaefecto na iti inaldaw a panagbiag da g iti amin a tattao gapA iti precio ti panagbiag nga agbanag a ngumina. Ngem ketdi, masapol a d agiti tattao ditoy, agyaman da iti Namarsua gapo iti parabor ken kinapia u- nay ti kasasaad nga agdama. Rebbeng ta y ngarod ti agtra- b ajo n ga agnanayon, k et agsalim etm et ta y m et tapno ag- servi iti aldaw a masakbayan. Taginayonen t i panagtrabajo, k et agfirm e ta yo iti traba jo.' T i mangged nga agtaw ataw awan to ti naimbag ken nasimpa nga biAg na. Laoag, Ilocos Norte, P. I. , Barrio 27 Junio 28, 1941 O R IE N T A L B E N E V O L E N T A S S 'N. Wailuku, Maui, T. H. DiAk kalipatan nga Appo: Sapay kuma ken Ap o Dios it i pia y o amin a masange- tan to y siiliw unay a surat ko a kas met kuma iti pia mi a namalubos itAy 3urat m i kadakayA nga Appo nga mangitur turong iti d aytoy nga pagkakabsatan. Apo inawat ko it i surat yo kaniAk nga nakaisa'p.tan ti Mo^ ■ ney O rder wenno g iro postal a kuna nga agpatAg itl §300.00 dollars isA a naikari a beneficiok k et dakkAl k et unay nga pagyamanak A p o dagitA- dakkel n ga anos y o n ga nangiton- ton itf lugar nga ayfin ko k et isA daytoy ti mangipaneknek .ti kinasayaat daytoy nga organization k e t nangnangrona la kuma ltl panagrang-ay daytoy nga organisacion, sapay kumA ta innak to kumA pay makasubii ditA H aw aii ta ba reng addanto pay laeng pannakabalin. k o a sumbrek it6y a Associacion to is-isA laeng iti tagtagaim pen. Kas tan nga oficiales to y innAk maipakumosta. T oy Sidadayaw, ^ GREGORIO GUYA : PAKDAAR KA DAGITI KAMKAMffiG P 0. B. A. Tapno awAn t i pagdwadwaAn no ania t i rumbeng ngj . aramiden ka dagiti sursurat a maibaon it i O ficina Cen tral ti Oriental Benevolent Association, maannurot kumi dagitAy sumaridat: 1. KalpasAn ti panangilanad ti naed ken fech a it im a . kanawAn a pingir a nakinngato ti surat, isaganftd it i ma katigfd t i nagan t i pagsuratan agr aman naed na ken t Isaridat it i babaAn n a ti kayAI maitutop a panagdayaw. nga ibagA wenno gun-oden, sa tay pacagservi. Ifirm s yo -ti nagan yo. Saan a papatien ken m aipateg no mai- Ideppel kuma t i makanawan i makmilla laeng ti nagan. tangAn ti ram ay tay di na aramA t i agsurat. 2. N o B E N E F IC IO ti gun-oden iti surat, uraysn yo t pannakasubalit na iti umunA nga 10 nga aldaw iti suma ruaA nga bulan. Di kay agsursurat to kumAn, malaksic no awan t i mauray y o a subalit iti unAg ti naisaA nga 1< nga aldaw ti sumarunA a bulan. 3. T i maibaAn ka dakayA nga F orm a ti pagdawat t beneficio saan kuma n ga maitantan t i pannakaisubli zu . it i Oficina Central kalpasan ti pannakafirma wenno.pan nakadeppel nan. 4. Simpoan yb ti pannakailanad ti nagan y o iti Taw af ket manipod it i da>-ta nga aldaw agbilang kayAn to ti 4f nga aldaw, isA a pannakaaddan ton t i Beneficio^. 5. D a g iti saAn nga agpatuloy nga agawid rebbecg d: ti agpakaammA iti madarAs sa d iiy O ficina Central tap no ammA t i aramiden. 5. D ag iti agibaAn ti pagbayad da wenno rebbengAh di sadiAy Oficina Central, pagbab'nAn da kumA nga Morie; .•!,!; Order k et maiturAng iti nagan ti- Aaotiacion.
6. D agiti umal-Iatiw iti pagnaedAn rebbAng da tiVag pakaammA a dagos iti Oficina Centra! wenno-SangA na
The U i l E P STATES LIFE II COMPANY in the city o f N E W Y( J l l l i r Steadfast since 18Si Merchant' S t , Honolulu, T. H. BRAIN ARD & BLACK,,cr Represented By ANTONIO J. K O N TILLA , HILO ' PEDRO ALLEGRE, HILO JOSEPHIK L. Q. CALDERON, PAH ALA - ANTONIO R ANIA, W AIALU GIL G. GILLARDO. K1LAUEA T O T H E M E M B E R S O F T H E O R IE N T A L B E N E V O L E N T A S S O C IA T IO N : G R E E T IN G S :' I K A B L A A W : O N J A N U A R Y 2, 1941 Y O U R P R E S ID E N T A N D 'F O U N D E R M R. P H IL IP P G A M P O N IA S IG N E D T H E A P P L IC A T IO N A N D P A ID T H E B IN D IN G DEPO S IT P R E M IU M F O R A N IN S U R A N C E C O N T R A C T W IT H T H E U N IT E D STATE S L IF E IN S U R A N C E C O M P A N Y I N T H E C IT Y O F N E W Y O R K W H E R E B Y E AC H O F Y O U W E R E IN S U R E D I N E V E N T O F D E A T H F O R $250.00 F O R E A C H M EM  B E R S H IP Y O U H O L D I N T H E AS S O C ILA TIO N . T H IS M E A N S T H A T I F YOU H O L D A D O U B L E M E M B E R S H IP Y O U A R E IN S U R E D FO R $500.00 A N D IF i TT D I E N E R O 2, 1941. T I P.- 1 P H IL IP P. G A M P O N IA , I JvA T I P A N N A K A IS E G U R O B IN A Y A D A N N A M E T T I I B IA N G T I T H E U N IT E D Sr. N E W Y O R K . ISO N G A N A ! K A Y O ITT S250.00 IT I TU> .NO K A S U M A P A Y N I PAT.< T U G A W YO $500.00 T I N A ; Y O U H O L D A T R IP L E M E M B E R S H IP Y O U A R E IN S U R E D F O R $750.00. I N A D D IT IO N TO T E E D E A T H B E N E F IT S T H E R E A R E L IB E R A L D IS A B IL I T Y B E N E F IT S I N E V E N T Y O U A R E D IS A B L E D F O R L O N G P E R IO D S O I T IM E F R O M E IT H E R S IC K N E S S O R -A C C ID E N T S . P L E A S E W A T C H T H E T] M A N G IT U R O N G ; F R O M T IM E T O T IM E IT W I L L C A R R Y IN T E R P R E T IV E IN j F O R M A T IO N A B O U T Y O U R IN S U R A N C E . T h r o u g h o u t t h e m a n y m o n t h s o f . n e g o t i a t i o n s w i t h y o u r p r e s ID E N T H IS C O N S T A N T S T A N D A R D OF M E A S U R E M E N T OF E V E R Y O F F E R N A I N A IG P A Y I T I BE > B E N E F IC IO YO N O K j JO IT I P A M A Y A G E N A P A C IA . K ID D A W E N M I N G A ! T O N G A 5 L A IP A L A W A G T I v T I - K A B A Y A T A N T I P A N ? I P. G A M P O N IA , S IA G X A N U S IG N A . " M A K A P A L M 3 A G j SEG U RO D A ? " T I P A K A S A J IN G O F IN S U R A N C E W A S , " IS I T GOOD F O R T H E M E M B E R S ?" H IS .R E C O R I OF C O N S T R U C T IV E L E A D E R S H IP W A S E V ID E N T I N E V E R Y A S P E C T OP T H E N E G O T IA T IO N S . Y O U A R E T O B E C O N G R A T U L A T E D U P O N H A V IN G FOB Y O U R L E A D E R A M A N O F SUCH O U T S T A N D IN G Q U A L IT IE S O F A B IL IT Y A N D L E A D E R S H IP . FR O M E V E R Y P A R T O F T H E T E R R IT O R Y O F H A W A II W E F O U N D T H A T Y O U R P R E S ID E N T A N D T H E O R IE N T A L B E N E V O L E N T U L O N A N A I P A K I T A T I K I N G A AR AM ZD . R E B B E N G ! A N K A Y I T I K A R U P R U P A ' ! L I N N A K E N N A IM B A G A j R IT O R IO T I H A W A II N A T A • O R IE N T A L B E N E V O L E N T I D A , K E T N A K A I P A A Y D A i S E R V I N A K A D A G IT I K A A S S O C IA T IO N W A S H E L D I N H IG H E S T E E M A N D G IV E N T H E H IG H E S T A C C O L A D E F O B S E R V IC E T O H IS C O U N T R Y M E N . M R. G A M P O N IA H A S SH O W ED , C O N C L U S IV E L Y , T H A T H IS T R U S T E E S H IP OF. T H E O R IE N T A L B E N E V O L E N T A S S O C IA T IO N IS A S AC R E D M A T T E R N A I P A M A T M A T E N N I K W A N A ISO T I NASAGRj* A T I P A N N A K A IT A L E P T A L B E N E V O L E N T ASSOC H E ,H A S M A D E T H E O R IE N T A L B E N E V O L E N T A S S O C IA T IO N M E TH O D S A. M Q D E L F O R B E N E F IT A S S O C IA T IO N S . P R O F E S S IO N A L IN V E S T IG A T O R S SH O W E D B E Y O N D A L L D O U B T T H A T H IS A D M IN IS T R A T IO N O F T H E O R I E N T A L B E N E V O L E N T A S S O C IA T IO N A N D T H E M E TH O D S U S E D I N T H E A C C O U N T IN G O F 'Y O U R F U N D S A R E T H E B E S T ' T H A T C A N B E FO U N D A N Y W H E R E . U P O N T H E F O U N D A T IO N SO W E L L C O N S T R U C T E D A G R E A T SER ; N A K A I P A P A G N A D A G IT I i M A M A S IR IB N G A N A N G U : ! PONLA. I T I O R IE N T A L BE? i A W A N D W A D W A N G A T I ! M E N G T I S O C IE D A D IS O T - U R A Y S A D IN O M A N D IT O Y I Y A A T T I P A N N A K A T A S I P A ! P A R N W A Y N A . . V IC E O R G A N IZ A T IO N W I L L B E B U IL T . W E A R E G L A D T O H A V E H A D A JS M ALL P A S T I N H E L P IN G Y O U DO Y O U R JOB SO F A R . W IT H T H E COO PER A T IO N O F E A C H M E M B E R Y O U R L E A D E R W IL L C O N T IN U E T O B U IL D FOP 'Y O U R B E N E F IT . - .• r ' y S ' W ' ' ' - N N - M apasagsakan kam ' .LO NG M I K A D A K A ' ■ PLAY P A K Z P A G L A K -A M A N . ! M U N G G A L K A M E N G , T I F j D A K K E L T I IM B A G _ A L A S t i f / N N f ' i f V E K Y T R U L Y Y O U R S ,
B R A J N A R D A N D B L A C K
T I . & A K R O 'tt'G , ' PAGMAMAHAL G A Y A e g bulaklak na.roaa na isa sa m ga magaganda at nasam iyong bulaklak' sa hardin n g kagandaban, an g salitang ?agmamahal ay isang maputing a t maningning na m utiya sa lardin n g w ik an g Pilipin o a t sa w ika din-ng mga ibang lahi iito sa iupa. Pagmamahal, ga ya n g m alam ig na h angin/ay katutubo sa buhay ng sino man. Is a sa m ga diwa na pinagkaloob n g May- sapal sa k aniyang m ga linikha buhat pa n g pasimula. Pagmamakal ay " panauhln." n g puso; sa m akatwid a y bu kal n g puso a t sa puso lam ang m anggagalin g at. sa puso la- rnar.g maghahantong. W ala n g tunay na pagmamahal sa labas □g hardin n g puso, a t w alang pusong na w alang pagrpama- hal. K a r a an g pagmamahal a y katulad n g isang prinsipe na ang hangtungan a y na sa kaharian n g puso. Sino ng hindi mamamangha na kung m akakita sa isang ir.ahing manok na alikupkUpin ang kaniyang m ga m alliiit na sisiw sa kandungan n g k aniyang bagw is na kung an g isang lawin a y sisigm atin n iya an g m a liliit na sisiw ? K a h it na sa mga ibon at hayop ay. m ayroong kaugaliang pagiin gat sa ka- nllang angkin k un g an g panganib a y lumalapit. Ito ay ma- tataw ag ding pagmamahal. A n g taw o ay s iva n g kataastaasang likha n g Dios. A n g ka niyang mahalagang diwa a t birtud a y pagmamahal. Sinong binatang w alang pagmamahal sa isang binibini ? Sinong bini- bining walang pagmamahal sa Isang binata ? Sinong makaka- pagsabi na an g mag-asawa a y w alang pagmamahal sa bawat isasa kanila? Sinong anak na walang pagmamahal sa kani yang m ga magulang? Sinong m ga magulang na w alan g p ag mamahal sa kanilang mga anak? A n g bukal n g kapayapaan ay an g batas n g pagmamahal. Kung wal&ng pagmamahal ay wala ar.gr lahat d ito sa Ibabao n g lupa. A n g lahat n g bagay Iit o sa daigd ig ay nan ggalin g sa unang batas n g buhay - pagmamahal. Pakatantoin n atin: an g lahat n g magaganda, habubut:, mahalaga, mapayapa, tulungan, kasaganaan, kata- rur.gan. kalayaan, kabanalan, kallnlsan, paggalang, pagka- . .. sapatiran ay lahat m adaling ara w n g pagmataiahab Kung ang pagmamahal a y siyan g bukal n g kapayapaan, oakit nagkakaroon n g m ga suliranin dito sa mundo, gaya halimbawa ng digmaan ? B a kit m ayroong m ga aklasan, may- roong m ga pagtatan gitangi- dahil sakulay n g b alat? B akit mayroong diborsio, a t m ga iba pa? A n g m ga suliraning ito ay totoo hindi dahil na. w alang pagmamahal. A n g mga suli- ra ningito ay buiiga n g w a lan g pagw awalang bahala. An g.pag- wawalang bahala a y siyan g kababababaang batas n g buhay. Pakatantoin natin an g katotohanang ito : N a k ah it n a ang batas n g pagwawalang bahala a y siyan g pinanggagalingan r.g kalungkutan a t pagkalagpak n g sibili&asion dito sa ibabao ng Iupa, ang batas ng pagmamahal a y m agtatagumpay at hindi kailar. man masisira ang kaniyang bisa at- kapangyari- han. K ahit na mawala an g mga gaw a a t pinagpaguran n g ta wo dito sa lupa, ang pagmamahal a y mananatili a t maghahari iin ditc sa daigdig. , . • , r ' A u g lunas n g sak it na diborsio a y hindi an g abogado; hindi ang korte; at hindi rin an g pilak. A n g lubos na lunas n g suli- rauing ito a y w alang ib a kung d i an g batas.ng. pagmamahal '.a bumubukno! sa dalawang pusong nagkasundo, sa dalwang iatawan a t sa dalawang kaluluwa - an g lalaki a t an g babai nagkaisang dibdib sa harap ng dambana a t n g langit. A n g pagmamahal sa m g a anak, ang pagmamahal sa tahanan, ang oagmamahai sa pagkasagrado n g pam ilia a y mataas -at ma- alim kay sa batas m g pagw awalang bahala: A n g pagmamahal tahanan a y siya lam ang ang. tu n ay-at lubos n a lunas sa sakit at maladiya n g diborsio. Bayaang m aghari sa puso ang oatas n g pagmamahal sa lahat n g.p in tig n g buhay. .. Ar,g pagmamahal a yroayroong kapangyarihan sa buhay ng bayan, lalo n i sa m ga kapanahunang ito. M ayrw fn g Kasa- bihang m akata: " K u n g w a lan g pangarap. ah g m ga nama- mayan a y mawawala." Sinong P ilipin on g walang pangarap? Sinong P ilipinong w alan g pagmamahal? W ala sinomari sa arln. TavOEg lahat a y m ayroong pangarap. a t m ayroong ta- ycn gn ais. H indi natin nais na mawala an g bayan. H indi mga mawatvala an g bayan kung ang-bawat Pilipin o ay- m ayroong pagmamakal sa kapatid n iyan g Pilipino, s a p a g k a fa n g mga Pilipiac s y siiang salamin n g Pilipinas H t .silang.din an g gu- mubwo sa nasiong ito. .-Ang batas n g pagmamahal. a y siyang dwayway h g pangarap a t n g n a is natin sa raw n g bukas ng Bayan. Tumulad ta yo sa pilosopia n g isan g makatang almi- raate, ang;.w3ca-nlya: " A n g bayan ko m atwid o-Thali man; igu n it na s& m atwid sana Siya magpakailan m an." Ib iga y no ang iycn g pagmamahal sa kapatid m on g. Pilipino. ? ' ' V - -^ B . T . M A K A P A G A L .r.g bu ja y : ■■ ; ■
...s . -, ; -• . .;. " Aiam mo h a lr a ig ilang lih o h a ang m ga miembro h g >. b . A . r _ rv . . ■ ' "H in di pa-" '' : . ' " A v o n sa iistahan na mfikflcita sa opisina, roayroon .na ngar n m t in ga'ta tib ag'-p u on g libo ang, m ga m iem bro; Ito 'y .n a g - pikahulugih na talagang mahusay an g pamamalakad n g m ga jpisiaies n g samahang ito. . " K a y s iu h g ; ik aw a V : mienibro ng- s a m ^ a n g itb,_/3B loob ig mgz S s n g ta o n kung matutiipad m o an g m ga obligasionmo Eg pisH a ah an g iasttagduan, k un g ikawTay tiUwi sa; Pilipinas h g m g a ;2 a i ^ Y t a i i g doHW m a pimiea^enh- 1 ij- Sjbbnkod p s ahjf iy c n g lifcne paaalie sa bappr k un g ik a w ! iy- a t nakarupad k a sa trabaho a t k on trata m o a piantai'km- ' ^ ' f r - , ? M A - ■;.... ■ ■ . - ' . V ' . .. ' , • • M Mg GlnapWa Natin Dito Sin. B. T . M A K A P A G A L M arami sa atin dito sa' H aw aii na may nais na makaaism kung anong ginagawa a t kung anong nagaganap n g mga Pilipino, a t marahil an g m ga ibang lahi ay may riais ding ma ta r. to kung ano an g progreso n g mga Pilipin on g uanini- rahan ditp sa Hawaii. M ayroong silang karapatang maka- alam sa kabuhayan a t gawain ng m g Pilipino dito sapag- k at an g m ga Pilipino ay matagal na rin g panahori an g pani- nirahan nila dito, a t bukod pa doon sila an g pangalawang ka- lakhan sa populasion n g Hawaii. K un g gayon, an g kauga- liang tanong ay ito : A n o ba ang ginagawa n g mga Pilipino dito? A n g sagot sa tanong na ito a y masasaklaw an g anim na departamento n g buhay n g m ga Pilipino dito. Kailangan ang obserbasion a t pagaaral upang m abigiyan n g w astong sagot. A n o an g ginagawa n g m ga Pilipino dito ? A n g b iglan g sagot n g karamihah ay walang iba kung di an g m ga Pilipino di to a y nagtatraBaho a t naghahanap buhay sa m ga pataniman ng tubo a t pinia. Sa makatwid malinaw na sagot at may ka- totohanan. N gu n it m aaring sagutin a n g tanong na ito sa daan n g akademika, a t an g sagot ay m aaring hatiin n g mga anim na pangkat. A n g mga ito ay ang sumusunod: 1 . Agricu ltu re. Sa larangang ito, ano an g ginagawa n g mga m anggagawang Pilipino dito? A n g karamihan sa m ga P ili pinong m anggagawa sa pataniman n g tubo a t pinia a y m ga datin g anak lupa, anak pawis sa Pilipihas. D ati sila sa pag- sasaka n g palay, tubo a t mais sa kanilang pinanggalingang probinsia. N gu n it ang kanilang dunong a t paraan sa ag ri culture' doon a y maari p an g ta w a gin g antlkuado. Sa m ga da- kon g bario, sa m ga panahong ito, a y gin agam it pa an g ka- labaw sa pagaararo n g lupa; baka a t kalabaw din an g m ga ginagam it sa pagpapaandar n g kabiyaw. Sa m ga dakong natatamnan n g p a la y ' tubo a t mais a y . walang " hanawai" aapagkat ulan lam ang ang kailangan nila. An g paraan nila doon ay kaiba sa m ga sistema dito sa H a waii- D ito an g m ga m anggagaw ang Pilipin o a y napapagara- lan nila Kung ano ang m ga sientipikohg a t mademong.paraan at kasangkapan na gin agam it sa m ga pataniman n g tubo a t - pinia. A n g m ga praktikal, teknikal a t teoritik al na paraan sa pagpapatubo n g tnbo a t pinia natututuhan nila. M aram i na sa mga Pilipin on g empleado sa m ga pataniman dito a y hu- mahawak n g m ga malalaking responsibilidad sa m ga gani- tong sistema n g agriculture. D ahil sa ganitong kaal&man a t - sksperiensia nila, malaki an g maitutulong sa lupaang agri- :ultura sa Pilipin as kung an g mga ta w o n g ito a y uuwi a t kung gagam itin nila an g kanilang natutuhan a t karanasah. sa larangan n g agricultura dito sa. H aw aii. N agpoprogreso na nga ang m ga Pilipin o.d ito sa ganitong gaw ain . ... 2. Ekonomia. A n g patuluyang paggawa. n g m ga m angga- ' : gawang Pilipino sa mga pataniman d ito sa H aw aii, an g ma- taas na upa na tinatanggap nila, a t an g mga ib at ib an g libreng kondision na ib ihigay sa kanila n g m ga namumuhunan ,ay tunay na hakakatulong sa ikauunlad sa buhay ekonomia n g . mga m anggagawa a t nagpapatotoo na an g kanilang kalaga- ifan dito, lalo na sa pananalapi, ay lubhang mabuti k ay sa loon sa Pilipinas. A n g nagpapatotoo h ito ay an g ayos n g kanilang m ga pamamahay, kasangkapan a t sa kanilang pa- mumuhay sa araw-araw - gajm n g m ga mahahalagang damit, panunood sa mga teatro, .m ga antomobil a t iS a pa - at ang- : libo-libohg dolar ha nakatago sa m ga batgko, at-libo-lfbong ■' io la r na napapauwi sa Pilipinas bawat buan, bukod pa nga ir.g kanilang m ga hawak/na polesia 'sa m ga seguro n g bu hay a t an g mga daan-daang dolar na natatanggap -nila na'. pinakabenepisio kung sila a y m ga miembro n g m ga sama- hang nagbibigay n g benepisro, ga va halimbawa-ang Orien tal B enevolent A s s o c i a t i o n . ' V ' ; Maranii na sa m ga PiUptoo d ito 'a y hagaari n g m g a h ego- sio. K a h it na saang isla may m ga groseria,-sastreria, a t bar- beria, na pagaari n g m ga 'P ilip in o . Mayroon n a r in g m ga hegosianteng Pilipino sa " Real Estate" - bagay sa lupa, "ba-. tiay a t mga iba pang bagay tuhgkol sa megoskmgTto:Sa. ga n i- ; (I t a t u lo y i a p arui S ) : MAKIhILLA n g a u n d e r w o o d : ci> D E m a l e t a k e n n a p a b a r o M akagatang K ayd I t i Mainlnutan . . A Mabayadan. Paunaan y o Itl^ l.O O . : . ^ : ■ '.K e t $5.'00 M et Iti-Binulan. ; BUSINESS E Q U ffSE N T C O ,, 'Kadehha Laeng T i P est r . O ffic e D ito y W aiiukii. ' ' V V V. :<" 'V • ■yjf '■] i t t -In tu n ggd- Makiniila- y Add A Lib re N ga L ibro A Pagedalant : ' Y M . C. P E T E R S F U H E R A R I A :■ E M M L S A M A B O R M A I P A L A K A T I P A G B A Y A D K A D A G IT I ' j M A IP A T U IA tD S A D IA Y F IL I P IN A S I
S E P T E M B E R ,m i Ane fiiig Ginagawa Natin Olio ton g hanap buhay at kaparaanar., an g mga Pilipir.o dito a.v r.agkakaroon ng progreso. Ito a y m alaking kon.tribusion sa kabuhayang ekononua r.g P ilipin as at n g Haw aii. Ar.g m a -{ ! h igit na 50,000 mga Pilipin o dito ay hind: m aaring pawa-j lang kabuiuhan ng sino mar.g ekonomista na ang kanilang!, kontribusio ekonomia ay iufchang raakabuluhan sa m a pro-f' gresong kabuhayan n g teritorion g ito. Dahii sa ganitong ka-j totohanan, an g panulat na ito ay n agbibigay ng-iriga payoi sa mga m anggagawang Pilipino r.a magtipid" atSnAgtrab&ho ng p.lmihan samantalacg an g raabuting oportunidad sa ma- saganang pamumuhay ay nandito pa. 3. Social. A n g mga Pilipino ay ban to g sa kanilar.g abiiidad; na makisalamuhar.g mapayapa sa m ga ifcang taw o na hindi j nila kabalat. Gaya n g kaa'am aa r.g lahat na an g H aw aii ay hangtungan n g lahat n g Iahi dito sa mundo. Sa m ga unang nraw n g m ga P .lip ico dito sa H aw aii, ar.g relasiong social n g mga- Pilipin o sa ibang iahi a y totoong loura at mababa. M ayroong dahilan. M ay mga Pilipin o sa mga panaaong yaom na nusarna an g kanilang pamumuhay at gawain. Xasasab: na di umano'y na an g ur.ang m ga im igranteng Pilipin o ay tinanggap sila n g ir.abutir.g pasa'.ubong r.g mga tawo dito. Na di umano'y binigiyan siia n g mga mebubuting resepsion. N a di umano'y k ah lt na ang m ga maestia ay ma' im it ma- kisalamuha at i3inasania siia sa m ga okasion na mavroong sayawan. A t di umano'y an g taw ag sa kanila a.v m ga ''gen tlem en." Gayon man, ang ganoong m agacaang tr a io sa kanila ay hindi nagtagal. N a di umano'y ang iba sa kanila ay msyroong masasamang bisio, a t mayreon dir. ss kanjla na naging kri- minai a t naging kala'oar. n g " society." Mu la r.g mga naka- kahiyang bagay na yaon, nagbago ang isipan at trato n g mga taga dito sa kanila at nawala ng lubusan ang ta w a g na " gen tlemen" sa kanila at ito'y n aging " . . . 'mer." sa kanila. Sa m ga par.ahor.g yaon ang panga'.acg Pilipin o ay napakamura sa isipan n g m ga ib ang lahi. K a b it na ano pa ang eduka sion n g isang Pilipino noon ay waiang ano mar.g respeto daw sa kania m a gin g sa pataniman, sa negosio at lalo na nga sa , giin a n g pamumuhay social sa komunidad. Gayon man, ang ga yong masamang relasiong social n g mga P ilipin o sa m ga ib ang Iahi dito sa mga panahor.g yaon ay nagbago 3apagkat ang panahon a y nagbabago. Ar.g m ga im i- gTanteng dumating dito sa mga muling araw a y mga daii sa hirap, m ga mabufcuticg m anggagswa, masisipag, matiti- pid, mapayapa; an g karatnihan mga waiang masassmang bisio. M g a taw on g m ay ta glay na sa rilin g bart.sa bnnay ka- h it na sila ay m anggagaw s lamang. A n g panahon ay r.ag- babago, at ar.g pamumv'nay ng tawo ay maaring magbago din. Sa m ga panahong kasalukuyan. ang mga Pilipir.o dito ay m ayroong mabubctir.g pangaian a t m alilinis r.a reputa tio n sa '.arangan Tig pamumuhay • social. K a h it na ancr.g '■funcion" social n g m ga tawo dito. m ay m ga Pilipinong ka- sama a t panauhin. Sila ay r s g ig ir.g indispensable sa parb'J- muhay social r.g komunidad din. Gaya n g nasabi dito. na an g H aw aii a y hantungan n g la hat n g mga bansa dito sa mundo. Ib a an g ugali. tradision. religioE ng m ga ta ga Oeste, at iba dm a rg taga Este. Ngunit nandito siia r.a nagkakasamang 'mapayapa. K a ya kur.g an g' P .lip ico ay marunong magumasia sa m ga kilos, ugp.H a t tra- s dision n g mga ibang lah i dito, tnnay na tu ca y ang kanilang j progreso sa buhay a y oubuti a t aid ilag sa mental, m orai at- social. ■i. Edukasion. A n g isa sa m ga im p o n a rten g gawain n g ' pamahalaacg Am erika dito sa Hawaii, at gayon din sa P ili pinas, ay an g edakasion n g mga kabataan. K 2 ya an g kara- mifcaa sa m ga Pilipin on g dumating dito sa H aw aii sa mga ur.ar.g araw n g im igrasioc ay m ga bata pa sa gulang, a t ang mga ito'y m ayroong ng kaunt.ng edakasion sa Pilipinas. K aya p agdating nila sa-Hawaii a y hind: iubha silang nahirapan ha . makipagusap sa mga ta w c dito sa wikang Ingles. M aram i pa sa k2 uiia ang nagnais na m agpatuloy sa kanilang pagaaral kung m ay panahon a t cportunidad s:la. M arami rin sa kanila na nagarai sa mga paaraian sa gab:, at a r g iba a y nagim pok n g kualta upang znakaproon sa Am erika a t m agpatuloy ng pagaaral doom Sa m ga craw r.a ito, sa iocb n g tatior.g puong taon, hu- m ig it o kumulang, na nakaraan, marami r.a rin g m ga baiang Pilipino na ipsaanganak dito sa H aw aii. B a w at paaralang pub- iika, sa priniaria, secondaria at universidad, ay m a y n g a P ilipico n g estudiante. M aram i n g- m ga grade ado sa mga " h igh school," at mga ilan na sa Universidad dito sa Hawaii. Sa kapanahnnang ito mayroon n g P ilipinong nagtuturo sa eskuela publika; mayroon n g inhiniero, m ayreon n g kemiko at maroon ng antropologo. A n g m ga ito ay produkto n g m ga eskuela publika dito sa Hawaii. M ayroon na rin g mga doktor. nurses at a'oogadcng P ili pino dito na nagarai sa Pilipinas at sa Am erika. Hindi na rin m ataiagaian na dadaxni s a g mga P ilipinong propesiocal na m a g ig irg " iead er" sa larangan n g edukasion dito sa H a waii. K a y a ar.g payo din n g panitik na ito a y sana ang mga m agulacg n g mga anak c fla dito na bigiyan siia n g patu- iuyang tulong, payo at oportusidad na m agaral hanggang sila ay m akarating sa kanilang masafcbt na edukasion s a - . mantaLar.g an g pamahaiaar. a y bmibigiyar. naman silang rr.a- j layan g pagaaral. A n g w ik a r.ga n g isang mskata: " Paluan ang ' b ika l samantakmg m ainit n." v : 5.', P olitika. K u n g sa isipaag politika, ay waiang maraming masasabi an g sino man na ang m ga 50,000 Pilipino dito ay ' m ayroong lakas sapagkat ang m ga taw on g ito ay hindi nga mamamayang Am erikano. M ayroon g m ga ilanj: mamama- -•■;yahg A m e riia n o sa. kanila yaon g m ga naglingkod sa Esta- •Mtids'TJnidos noong panahon n g'u n a n g digm aar. A r.g mga ^'.flacjjfVito a y hindi naman nakikisalamnha sa politika kahit na siipanahor. n g halalan. •• . (T u ta lo y sa sasnnod na labas) •• . ...... .. T I M A K G I T U R O N G _______________ ' ________ '_______ P age £ T M T 1 T I BffllFEiO NO, W !< ! S E P T IE M B R E 2, 1041 ANAG TI PASPASAMAX ITI COMIJNIDAB FIUPINA K£N BA UK A D KA DAGITI MANGLILIPOT GIMONG (B y Jose Rafanan) Patgen rai a K absat:
Hagitdy oumagan.-id a kakabsat isuda manen t: mnbnta-1 ngdn a malulongan, kas naikari ken sagudayen ti Paglin- lay6 ili Oriental Benevolent Association: s Crisanto Saguibo, taga Makawao Anastasio Senence. taga Hana, Cristobal Sadioa, taga Hayashi. Glicerio Rabe. taga Lahaina Puan Rupisan, taga Hakalau Bernardo Salabao. taga Puunene. An gel Cabanting, taga Haliim aile Alejan d ro Ramos, taga Makawao Santiago Tadeo, taga Makawao Sem.ng Bumanglag, taga Puunene V ito Balagat, taga Puunen T irso Santiago, taga Lanai Hilario Eslaba, taga Paauilo Silvino Cacatin, taga Lanai Exequiel Bayudan, taga Paia Pedro A . Bribon. taga Wailuku Em igdio Sad.oa, taga Vvailuku Mauricio Orpiz, taga Hakalau Guillermo M aglaya, taga H ilo Valentin La err., taga Molokai Valentin de la Cruz, ta ga Lihne Sebastian Mendoza, taga M akaweli Pedro C. Reyes, taga Lanai. Andres Fortin, taga Olaa Pio Cabalbag, taga Honoolulu Crist.'no Galeos, ta ga Paauilo Susimo Bonilla, taga Molokai Em il ano Antonio, taga Wailuku Venancio Vasquez; taga Molokai Crisanto de la Cruz, taga Molokai Frutuoso Negrillo, taga Kakalau Maximino Ordanza, taga Olaa Rufino Miranda, taga Lana: Hilda Cagata. taga Paauilo Fructuosa Villanueva, taga Lahaina Sotero Camilang, taga Honolulu Manuel Agngarayr.gay. taga M akaweli A gaw id FiHninas " " " " " " " " " " . " '' ' X " " " " " " " '' " " " " " " . " " " " " " " " " " " " ' ' " Juan Qu.sio, taga Puunene Gabriel Barcial, taga Lanai M ariano Collado, taga Olaa L o re n zo S ilv estre, taga S ch ofield N asario Leones, taga Honolulu S r gido Soriano, taga Haliim aiie • An gelo Bautista, ta ga Olaa '' " " " " " " " '' " " Dalmacio Cua, taga Wailuku ' Esperdion Caballero, taga Lanai Benjamin Viernes. taga Molokai T eo filc Labosta; taga Haleakala Fiaviano Sidinrer. tagc Honomu Ven Sidiaren. taga Hoonomu- . " .. " " " " " .. " " " " . Iti Inslod tay kal-Iabds a lawas na, agpap&n ka dagitdy agdama nga aldaw, add d a giti banbanag a maar-aram.d .ti un4g ti comtinidad Filip in a; ngem ti kaskenan kani&k a banag iso ti innak salaysaven, tapno itf kasta maam- moan ti entero a patak. D itoy Puro ti Maui addA da dagltAy agbalbalin a kabu- sor ti gim ong a m.ikaitAd pagimbagAn,- isd a pataod met ! laeng dagiti K avum anggi. D agiti natured n g a . aglwar- ragriwag ka dagiti di umisd nga damdamag, uray awan J 'kinaagpnvso 11a, nakaadd dan a nagirakrakurak it i pafak ** tapno iti kasta, t i panggep da nga manglappdd i t i pannix- kaisagot d agiti kaadoAn a Filipinos iti nasam-it a bunga ti naurnos a panagkakadwA ken panagtitinnulong, in da ' maikklik. I 1 . •• ICaadoAn dagit! nakangngdg iti minamaag a damdamag - babadn ti tured d agiti naagom ti panagpuapuso da ken- manglilii>ot iti Gimong - natignay piman ti naliddm nga pammati da, ket ti makadakes isudan to m et laeng t i a g i in k-arr. ka dagiti nakapimpiman a klnaima-ima, no,'di da ' masirip ti sikap nga ipa&y dagiti nnranggas a mangkiw- k iw.kiw ka dakwada. D agitoy a manangal-lilaw isuda-' 1 | laeng dagitay blnalayan ni agom, k et maitured da mati a tupraan ti nalpas dan a naglaklak-aman iti .aw&n pumh- dat' sam-it na nga taradn. DagitA ti kunA nga " M A N G - ( •I.TLIPOT IT I G IM O N G " ta di da man mabalin ti di m a-- ngiragragpin ka dagiti pangdadae) da iti .mbag nga bwa-. ngayen d agiti kadwa da m et laeng. r j Wen. nnrigat laeng ti ag.nagnagan ka d agiti makuna Isuda dagitay agbalin nga r.ga K AB U S O R T I G IM ONG. r igges a mangdadael ka dagiti bungbunggoy a nanglpa- i fiv ka dakwada ti nadalds ken napudno a puso, a kaipa- t panAn ti nadarisay a panagtitinnulong. Kndua m et la i eng ida ka dagitoy a ragupAn. Agsipod ta amm6 da nga * awan sabali a panggep dagit6y -a bunggov no di laeng pa- a nagaramid ka d agiti banbanag a makaited pagrang-hyan r ti kasasaad ken biAng ti tunggal maysa nga maikappen, t no la ketdi agtungpal da it i inkari da nga rebbengAn, i isapsapol da ti panaglidem ti pannnot ken nakem, tapno .. i mahuggod da dagiti mamati ka dakwada. T i kasta nga r aramid da nagtaod laeng iti apal ken agom tay natured a 2 M snglilipot, isd a mangiwanvarragnwag nga dagita nga 1 pagkakaduaan -saAn da nga um s6 a natalged a surotan ti I kaadosn, tapno iti kasta maisnl-li na tay agpaay laeng it ! • i I bukbukod na nga pagimbagan. Daytoy ababa a kasuratan, saan a nairanta nga pang- > k arlt ka dagiti siasinoman a bakalen ti kunA nga mang- 1 lilipQt. A w in sabali a ntngpabileg iti rikna t. nagsurat i no di raaymaysa laeng a kalikagom nga agpaAy ka dagitf- i addadn nalidem a rikna riga maibusor ka d agiti makunfi • r nga pagkakaduaan: kasta met ka dagiti napasnekah iti J - j pammati kn dagiti ubbaw a damdamag, tapno ,ti kasta a agparbeng da kumd k et inda met am irisen ti naimbAg ken- c dakes a kaipapanAn dhgiti in da iwarawara, k et iti kas George Sidinren, taga Honomu Domingo Flores, taga Olaa Dem etr o G. Rendon, taga Wailuku Genaro Vea, ta g 3 Puunene Bernardino Ordonio, taga Wailuku Ricardo Cadiente. taga Waiakea Ernesto D. Rabago. taga Wahiawa Victorino Baquial, taga Olaa Benjamin Doral, taga Molokai Balbino Sioval, taga Puunene Agust.n Serna, ta ga Lana: . Apolonia Baybayan. taga Olaa Julio Edaris. ta g2 Hana Severina Eharis, taga H aca Gorgonio Eharjs, taga Hana AEiceto A. Yabes, taga Honolulu B onifacio Pantil, taga ^leeie,- M axim o Betao, taga Oiaa Francisco Giron, taga Lanai Esperanza Aguinaldo. taga Puunene Reymundo Agu'naldo, taga Puunene Antonia Magallohes. taga Puunene Juava V . Magallones, taga Puunene M ariano Aduca, taga Puunene Filomena Asuncion, taga Puuner.e Ignacia Asuncion, taga Puunene - Aniano Paningsoro, taga Waipahu Francisco Ugm ar, taga L a n e i' Clara G. Cube, taga Kekaha Juan C. Cube. tag,-. Kekaha F e lix Sambajon, taga Moloka: Ida G. Cube, t a p Kekaha Jeanette G. Cube, .taga Kekaha Alejan dro Magsahide.taga Waipahu Zacarias Respicio, taga H.lo Vicer.te CaspilJan. ta gs Haleakala Rentigio Castro, taga Kekahn, Jose Cruz Respicio, taga Honolulu Aurelio A . Santos, taga Lacai Cariita Arcilla, taga Puunene T om m y P. Tupino, taga Honolulu . ' " •• " " " " •• " " t ta saan a madadael ti sigod a natalna ken naurnos a p a -. r nagkakadwa - yantangay dag.ti pangged da a in tru m e n " 5 isd met laeng t. nagtaodan ti add nga ayAt a naipaay ka c daku-ad2. T i tao nga -saan a sinantatao di na malipatan ti sam-it ti ayat a nnlak-aman na iti pad a na n ga tao. • t " " *' " " '' "• " ' " " " , " " " " " " " " " " .. " " " " " " '' " " " " " " " " " " "
Pudco nga add ti agkukuna nga " awanen t i nataltal- 1 na nga panagbiag ditoy lubong ngem ti panagsulsolo nga . 1 c agaram d ti bukod met laeng a pagimbagdn." A w An k.>.. r napudnoan ti kasta nga sad wenno patigmaan. Aw an 1 makapagsolsolo nga agbiag; ni A p o Dios inkasaba na A. nga sigod d a y ta : nangpanwA t i kinadwa ken kinakappen j > ni A d a s ; iti riga t man wenno nam-ay, ragsak man wen- * 1 r.o iad isg.i, masapoi ti ma.vsa nga tao ti pada na nga tgo. ] K e t dag.ti akin-ugali nga mangisasad ti panagsolsolo, isu ( da met iaeng dagitay makasapol pada da nga tao no ag- < sangit da gapd iti kaawan ti makan da wenno panagsakit c da. Mabailn a dagiti natured itA nga agiwarA ti ubbaw a padpadamag isudanto pay m et dagitay pada nga maka- < • sapoi t. agsanayon a manulong ka dakwada. SaAn a m ix -.- | 1 bukbukodar. ti amin a gundaway, uray kasand ti kinasi-' ;> j ! r b t i mavsa nga tao. MakunAk ngardd jtA : nataktakneng "if, ! ti pannakabigbig ti maysa nga tao itf patdk, no ammd sa nga talir.-gawican ti dilo na, k et saAn na nga dakda- I : j ] kamates dag ti gunggunglo a pagbatayan nga agpanga- J i to wer.no p ir.ggu n god na ti ikakappen tay tno iti pangi- i 1 agosan na tapno saar. a mapataod ti dakkel nga sakit nga Ip alagip ko ka d agiti mamal- narigat unay a maagasan. 1 bai-laibd ka cagitf kamkameng ti maysa nga gim ong, ka- ifcatogar. na ti igugura ken kwana ti pinulpul-lo rib o nga tattao, suda r.g" di marubs! nga agayAt itf panagkakab-. ; sat ken panagtitirr.uo'.ng. N o aggaraw amin dagitdy nga mangdusa it: mananglilipot iti gim gim ong. ammd.ltaydn - no siasino ti agbaifs a nakakaasi. ' " ' " " " . \ I ■ Maidaw&t ngardd ItA ka dagiti am.n a naayAt iti panag- lititir.ulongan t: pinasgsappuyot da ketdi ka dagiti naka- Gcappenar. da nga :ukei, k et b u m n get'da a rtiangitung- pal wenno agpaltungpal ka dagiti amin a naidiaya nga; pagimbagdn. tip s o iti kasta .nton dumanon t i kanito a rebbeng das t: aglak-am iti bunga ti-a d 6 n ga ayAt nga immuia da. fndan to met agapit"ken agbar-laigi. A G C A S A R ; ; ' ^ (M aitu^iy ti Pagina 6 ) :k . . J T i masapol a talor.g, $ 2 2 5 ti SENCILLA, $4.50 ti D 0 2LE i ket $6.75 met ti T R IP L E ti kir.a-nuem iro'xs. Laglagrpen ■ 7 0 nga 55 nga ald&o lafsig, ntaripai i t i ngc iecka, ti a ® - keddeng e panagited ka dagiti td telon g toy0 lap no £ k et- "• fa m ated taya metlen ka dagiti kakabsat c n akaikaits no. ; .. .ENGLISH:- - O ar Board o f Directors have voted sp*a " s I $6.75 for T R IPLE memberships. Yoa mast remember that only 55 days from this date [is oar allowance to. send in . ' yoar coatribations as provided in omr Constitution and By- - Laws. . A\ . - D E M E T R IO GAMP(JliJIA. CT!;5/> \ ~ . , Toy BicdadasR ngs-agterci ka dakeya,.: : 1 .. assessment, o f $ 2 2 5 j o r SINGLE, $ 4 :5 6 fa r DO UBLE W j y ij- '■ . - ; Assistant, Treasurer ; . '
t £ '
;
' "
! f ?
. V * ' '•*•' ■ •> s£ ' - # . £ # ■ £< '.y ' ' £ ; , ; , - . ■ ■'' . • •;;- / ::• ;/ p a n i d '* v *#•■■■■ :->f 7 ^ ■ -V; T f a y S I T U R O N G
S E P T E M B E R 1941 KASAPOLAN TI MINAS [ PAMATAODAN TULONG ADO NGA PASI.EP L P. i n E D . RDNGEN HA TI : i I
,=■' ■ I n A G T A L N A N J A P O N . . ,
T l M A N G I T U R O N G . W AIL USB. JIAVI, T. H. ESPIR1TU DfiTl UMILI (T u lo y ti Pagina 1) ,-?•'■ i: / ~ r v .IPHONE 663S Maaw-awatan unay r.garAd itA, nga, numan pay adda ka- tt"Iagan t i Alemania ken Japon iti panagkal-Iayasa da, ti Jo- pon saAn na nga igin-gina day- a ta nga katulagan. U r a y ania ? ti mapaspasamak i(A ti Ale-' 1 mania saan a, pakihiangan ti ■ Japon. '■ M akita ngamin ti Japon ti ' kinadakkel ti bileg nga sar- sarapaen na, no kas.agkaska- ■* sisaw laeng iti Dumaya. Up- 0 pat-da nga agkakabileg a na- a clones a mangragm a ken kwa- " na. Nakasaganan dagltdy a ■ naciones no kas addA bareng Isuda d agitoy dagiti 7 kuna a naciones a mangbegbeg t iti Japon no agmamauyong la- a en g : Am erica, Bretania, Chi- - na ken Dutch E ast Indies, nga i. isuda dagitA}' managanan it i il ABCD. / •' P. O. Box 514 Washington. - MakunkunA lit i biang dagiti pangpangulo ; i! : sadiAv Am erica nga gagAm da -S i Washington. - T i nakapag- . manglpakat ti amin a kabali- ; ■ rang-ayen nga pagminasarusa- i nan da Dga m acgriing ti espi- ( • difiy Filipinas, mabaiin nga iritu d agiti uraili maipapAn iti ; iti masangoanan i maserraan 'K • dakkAl a nakaddidigra n ga sa- nga aldawj, kas indamag ni i san tier, to y lubong, kangruna- nabaknangen n ga minero J. : an na itan ta kas la kumapoy ; ' H. Marsan, n o'k as saAn a ma- !a j jbassit ti Rusia. ibaon dagitf narway nga pas- ib ; . T i campania educacional a j lep a landok a kasapolan na. 'rinugianen ni Pangulo Roose- iv e lt idi kalpasAn ti panagsa- . j * ■ rita da keh P rim er M inistro j Churchill rebbeng na ti m a i- | tuloy tapno mapakaammoAn j ■ m et dagiti umili iti rebbeng da , • nga eramiden. j Am in d agiti pangpangulo 'n ga papatien ti sapasap reb- ■ beng da t i mainaig iti lista ;dngiti mangaskasaba ken ag- , surat ka dagitf pablaak a ma- ingipamatmat ti dakkel a kali- ; kagom ti Estados Unidos nga , : makapagbal-laigi it i agdamA , i nga parikdt, kangronaan it i , j kas la kaawAn t i pannakipag- irikna da i t i Rusia. ; • ■ •- Khtorcd ""a second-clasj mafter November. 23, 1937, at the , Post 6*ffica<"t-Wallaka, Hawaii, under the act of March 3, 1879. •-MONTHLT PUBLICATION ; BtNULAN A MAIMALDIT '" 'J, P A f S B A Y A D H .JfiJoetewfo ^ 1- - . - ___ ___r _______ _ . _ SI.00 '. PH ILIP P. GAMPON1A - :______________ PablUhar ■> v ________________ Editor s r-v. G A M P O N lA _______ •'■ :------- r- •-* jr* N o kas masenraan dagiti ' pagminasan, inkapilitan kano ' nga addanto aganay-anAv nga ' 500,000 a tattao n ga maawa- nan it i pakiteggedan. kas si- T I E I N A S E R V I T I K I N A T A K N E N G d?5?3gHaysa ka dagiti kadadaklan a virtud ti maysa nga tao, ra- C t i ta ita o wenno ti maysa n ga familia, is5 ti kinatak- ' narita ni Mr. Marsan. ania. gcSrrteng. KunaAn d agitf mamas'rib ken adoan it! padpadas ,n 7" h i panagbiag nga t i kinatakneng iso ti punganay ti natal- I 7-'-J'.na, naimnas ken nakattatalek unay a panagbiag. Baba-t -n t i takneng ti maysa n ga tao nga agpaAy iti pada na n g a [ b ; tao-, kadwa ha man it i ragdp wenno sain , add& ket agtagi-j g| i i n : ; nayon latta ti napudno unay a panagpip'.nnateg. , N i Mr. Marsan napAn sadiAy 1 W ashington itAy nabfit, k et kinuyog dagiti katulongan na nga agisip k a dagiti maipapag- na n ga aramid iti pagminasan. Iso ken d agiti katulongan na, napAn da kinasarita ni.Co- Maysa pay nga makaigap6 mislonado Elizalde iti panna- - ltl-panagsarinunod ti Japon a : kayun-ilnA na kuma pay laeng ? niangsagid ka d agiti naciones a maibaon sadiay Filipinas s itf Dumaya is6 ti paggaammo d a giti paslep n ga kasapolan 1 na unay a pannakalipit ti pa- , d agiti pagminasan tapno sa - nagbiAg na ka d agitoy riga al- Maysa ka d agiti maplii nga ; i n nga maparigatan ti biAg X daw. T i kadakkelAn ti pirAk' i mangasaba is6 ni Fraiik M ur- ( dagiti narw ay a tattao a jna- - na, binekke! t i Am erica ken, jphy nga magistrado it i Corte i kitegtegged it i pagminasan. :. sabsabali pay a naciones it! i N i M agistrado O w e n . R o- ] |KunA da n ga t i Industria ti i Am erica Central ken Am erica Ib ert t i corte suprema ti E sta-i ■ pagminasan kasapolan na ti i del Sur. Sadinon to- pay ti i< V T i kinatakneng a virtual iso ti naikasigodan a kawwes' ; d Idos Unidos, is6 nga addaan ': manipod' 15,000 aginggat' 20,- - pakipagnegocioan ti Japon, i- itf naidaklin a kabaeJAn i t i i, ti O riental Benevolent Association sipod pay panaglatak il I 000 toneladas n ga p a s le p 'a i dinto ta kayut m et ti Alemania biAng man t i panagipadalanan h I landok k a d agiti nasinged a • a naimbag ti nagan na it i 6 apasap. Dayta nga virtud is6 ^ i ti agbukbukod it! pannakico- ka d agiti JinlintAg ken pasi- , j masangoanan n ga aldaw, nga " mercio ka d a giti naciones a na- j. ts inar-ara-aran ken kinappenan d agiti pinalpul-lo ribo a kotsikot ti negocio, nalpas na , I no di magun-odan t i pannaka- - tukmaan na? T i Italia maki- tattao a nagsusugpon it i nadalds a panunot, pakinakem D nga impukkawen itf patAk da- j ,ipfin sadiAy Filipinas ka dagi- - raman in e t ti kunknn". na, ken aramid. D ayta nga kinatakneng saan a namaliw Eg* g g it i panpanunot na maipapAn'| .ta nga paslep, awAn to t i ka- - ngem raaal-lilaw iti dayta nga ■ ka dagiti parikoten. K a s ta l. > pap'an ka d agitoy n ga aldaw ken it i paykamaudianan t i 1" paypay-an d agiti pagminasan. .. pamattaan. m et ni magistrado H u g e " : panagfcakabsat d agiti Filipinos dltoy Pm puro tl H aw aii. i Gapuna nga ti Japon agtal- 1 Dakel t i panagnamnama' ni Black nga addaan m et it i H-|, i talna lattan ka dagitoy nga al- :'M r. Marsan nga magun-odan napatAg t i panagsasad na iti, . daw. K ayA t na Dga magay- |'nan to ti ginandat na hgapa- jbiAng dagiti liberales, m a in a ig- - yem na t i Estados Unidos ti, nan sadiAy W ashington; nu- ;m et ti biang na iti d aytoy nga - Am erica, bareng no magun- pay kasta, addA laeng panag- ;gagem. i odan na ~nga makikanakem dwadwa na nga maikamakam , Dadduma nga pangpangulo - ken lovana itf amin nga inar- ' dagitA nga paslep iti pakasa- • nasagid da pay i i nagan ni t aramid na it-i biAng t i China. : polan da, agsipod ta add met ;nag-m agistrado ken Jefe t i | i N gem saAn a mauyobg ti Es- 'ja pasikosikot t i masapol nga ; Corte Suprema Charles Evans j t tados Unidos a makikanunong ; aramlden tapno mapasangpet 'H ughes n ga mauyotan m et itf rin araDggod. a .panaggam- : jdA sadiay* Filipinas. kuma n ga makipagkasabA iti _ gam iti dagdagu sadiay China. i sapasap maipapAn itf agdina- . Masapol nga lintegen t i Ja-. ■ m i nga parikoten t i nacion. . pon ti panagbiAg na, ho kayat ■ T i pangulo ti kabaroanan _ rtk t i makikannapon itf nalin- I nga com ite -ti relaciones ex- 1 t te g ken nabileg a- nacion, E s- .tranjeras, Sen. Thomas Con- ' ._ tados Unidos. ' ! • ro ily a ta g A Texas, isd nga ■ maysa ka d agitf "napinget" a j | conservative idi kwa, tnaka- 1 I c jpagbitla metten it i sapasap, 1 j maipapAn it i pannakatulong a I naimbag ti Rusia. Aw Aadw a- j dwa n ga dakkAl t i pammati ka ! dakwada dagiti taga abagatan, j D ag iti mangasabA nga pan- i rakabagi ti administracion ki- : nuna da itf patAk nga "m a- I sapo! a m a ilin g n ga madagda- , gos ti agdinama nga parikoten j a rrar.gdidigra ka d agiti lan- . T i Japon, paggaamm o unayen, nakisimpungalan it i bi- das,ti panpanunot a nakaiba- , r jm g d agiti mangdaddadael iti democracia, kas ti AJemania ngonan ti Am erica Jten t i pan- . nakadadael d agitf kukwa ita . ken Italia. Gap6 it f kalikagom na ngatA nga" Hi pannaki- £ nga tamtammidawan manen J kasimpungalan na ka d agitoy nga naciones, m aipateg ken R ni H itle r a tukmaan. maipalugod to met, a kas naikalintegan nga aramid, t i pa* n&nggamsaw na ka dagiti dagdagA ti China, inkappen na , Daytoy a report ni Apo Eckart ti biang na it i ginagamsaw nga aramid ti Alemania ken li nalgagara nga malpagteng iti co Italia, N gem ti Jnglaterra, Am erica, Dutch East Indies sa mite a manglmaton iti parikoten n pato. rabbit ken kaldlng. T i cagpupukpokan ti na- 1 an da nga kumanunong iti ginagamsaw n ga aram id; kang* matpapan ka dagiti taraon dltdy parr.way nga asacar, kas ina- ! Indatag met ni M. K. Riley a ta- ^ runaan na unay, saan da nga kayat a mapokaw ditoy ra- ^ b HawalL Dagiti dadduma nga Icam- miris t i W flle t & Gray idi A - ' ' ga Windward Oahu ti report ti kameng U naiaao nga comlte isuda baw ti daga d agiti principioo ti democracia. " gos to 2 1 , it! uneg tay kal-la- 1 comlte nga umlmatang ltl record da George Marvin, agente iti Nortk kes a tawen naganAy nga 29,- 1 ^ ken cuenta. Dagiti dadduma nga Hawaii ken Terrell Graham, a ka- 924.500 tofieladas a dadakkel. 1 J" kamkameng toy a comlte Isuda da. tulongan tl sgente iti pnro ti Maui. T i m et n&adal da nga nagda- 1 • Jushin Kaneshlro ken Miss Doro- " Mabaiin to nfca itaginayon ti | gcpan ti asacar nga raaramid II thy Mutr. panangpaado ka dagiti pagbUg a idi 1939-40 naganAy kano nga > I . mabaiin ngs aplten Iti ka!paean tl 30,463,111 toneladas a dadak- 1 innem a. bniaa tapno iti kaata sa _ / keL 1 an ton nga agpannuray tl Terrl- torio Iti kadaklan ti America,'' kl- nona ni Apo Eckart. f % £ - :N " affan ti kinatakneng a naikawwes iti maysa nga jk ' i'.taob'wenno it! maysa nga ragtip, awAn a pulds ti tuma- jn " v .mfng.ken kwana, gaputta saan. a mabaiin a pagtalkan a yfSjpokisi N ge m no kankanayon a tagikawwesAn dayta nga |r j tao ti kinatakneng, uraj- saan unay nga agad-adak iti sab* - gabaM nga van ken d i m et agayab ti umasiddg nga aga- in f^ -'.y A t ken kwana, narwAy latta ti mangtunton ken kwana iP " ■ n ga makiammo-ammo, makigayyem ken raakikal-iaysa, \^ K ao napalpaliiwanen ka d agiti tawtawen nga naglabas, ^ d agitf O ficiales ti Oriental Benevolent Association saan da -jb n ga nagbaybay-a Iti pannakataribay ti sociedad, babaen t i ;c y paglintegan It i kinatakneng. D ay toy nga aramid saAn a ^ mabaiin a libaken, ta isA ti agdinam a pay laeng nga al-ala- ] K 'y gaden da iti blang d agiti sikakappen iti daytoy a pagka- :E kabsatan. Am m o da unay nga isuda dagiti paogpangulo i l f :C paimakaparang-ay ito y a pagkakasatan; an ansa ta, di da ^ mabaiin a law-asan t i lintdg t i kinatakneng, ta paggaam* ■ ^ ■- N aisarita da pay t i panna- kasapol da ka dagits nga pas * lep agsipod ta kasta t i kasapo- 1 Ian met d agitf trabajo nga ag- . paay iti defensa nacional; k et , no kas saan laeng a mapasang- . p et dagfta nga paslep Itf unAg ti tal-lo wenno limA nga bulan adA lablabit nan nga maripkan mo da unay nga t i iandas a nakapagrang-ayan ti Oriental ;n Benevolent Association, iso awan sabali no di ti kinatafc- . neng i t i amin a wagas t l aramid.
■ - - P A N N A K IK A S U N G D O T I J A P O N 5 P A N A G ffA N KASAPOLAN " M ANILA NA1PALUB0SEN 1 5 agdinam a nga aramid d agiti agtuturAy iti iapon nga panangisapsapol da it i panuakikasungefo da iti Estados U- jc nidos, babaen ti pannakailaw-lawag ti saan da nga pagka- ir [ ton d agitf pagminasan. M A M IE O A K A A D O U : KlAAPiT TARAON KADA1 Washingtbn. - T i departamen- to ti estado impakdaar nan a licencia tl pannakaipalubos n ga maipan ti dan sadiay M anila amin dagi- tj t i materiales Dga kasapolan da sadiay, D agitoy a kasapolan d nainaig dan itf add nga lista i. d a g i t,i 8ustancias kimicas n bungbunga, lanlandok ken sa- k_ An a lanlandok a nabayagen nga kiniddaw da sadiAy Fili- kaianawatan n ga maar-aramid iti Dumaya, iso ti maitu* top nnay a masappnyot ken maibanag knmat' daras. Ma* | ^ sapol unay n ga d agiti diferencias wenno sodn nga pagka- | r kaizmawatan ti dwa n ga aggayyem , malavvlawagAn a naim- . r I naipagun-oden ti Ni Robert C. Eckart, agents Iti ' puro ti Kauai, lmpakaammo na itt i Kimong dagiti m&ngiturong ti ser- ' viclo agricultural ti Unlveraldad ' dltoy Hawaii, nga iti uneg tl in- ' nem a bulan mabaiin a mamltlon 1 a kas iti agdaxna nga kaado ti ma- 1 aplt a pagblag a malmulmula df- toy Territorlo ka dagiti amin nga puro malakald tt Oahu. ! N A P A R W A Y TAW EN I T A Y , bag, tapno awan mabati n ga im-impen, pagdwadwaan ken I s paggiginnuraan. a pinas. j K A R W A Y T I ASUCAR NGA paado dagiti Jardin dagiti lamllias -t a pagmulaan dot' natnateng, ken panagicraknan ka dagiti manok, r., , Agsipod iti garaw ti Japon it i Dumaya, n ga kas La ag- ^fc dur-as pay la idi nga gnmamgam ka d agiti sabsabali nga ^ dagdaga, kalpasan ti panangala nan iti parte ti French In- ? dochina, nagkakal-laysa da nga dagos t i Am erica, Breta- ] NADAYAW NGEM. . . . (T u lo y ti Panina 1 ) 1 ' N gem ti kanvayan d agiti . Filipinos isuda dagitAy maki- i tegtegged it i pngmulmulaan a - nagduduma itf sumagmamano . nga bulan, sa da man agbirok i ti sabali nga mabaiin da nga . panglwancn. D agitoy ti pud- i no nga yan ti r ig a t; nupay kasta, adda m et la ka dakwa- i da dagitay saaa a nakapukaw - ti kinadaAg ti panagbiag, u- - ra y no awAn t) kagano nga pir- - pirak a masalimemetan da, - agpinarang da nga natakneng - ken nadayaw a tattao. N gem i ka d agitoy a kita t i kadagaAn ' tay6 d agitAy istay mapaksu- i yanen it i k inarigat t i panag- ' biag, n ga'pasarAy ag tu rog da - Iattan it i daga nga naapplian - Iti pejiodico. E a dakwada ti i s'neknan la unay iti ladingit, i m aiparangarang man la unay ti pudpudno a kasasaad da nga i gan-gannaet ken awanan am- i ma, inna wenno inaunA nga i kakabsat a mangakay ken ma- > naripato ka dakwada. ■ - N a rw a y d agiti kadaraan ta y . sadiAv Am erica, kinunA dagi- : t 6j r agasawa, n ga naayAt nga i agtunton ti gasat da n ga agbi- [ Ag, babaen ti "sikoy-sikoy" i nga su ga l; k et agsipod ta da- < d agitf m et In sik ken sabsabali ■ pay a tattao a masiriben Iti i panagsugal t i kasaoigal da, in - . ■ kapilitan n ga agbanag da lat- . ta d agiti kakabsat ta y 6 a mai- • lutulot itf naun-uneg a pait t i panagbiig. Nupay kunaen d agitf dad- duma n ga pangpangulo sadi- ' ■ Ay Estados Unidos nga awa- ■ nen ti pamusposan i t f panna- • kairagpat d a giti karwavan a ij kakabsat i t i nasaysayaat ken ■ makaldayaw n ga panagbiag, 1 namDamaen nnay nl M r. Fh i- ■ lip P . Gamponia nga addA met , pamusposan a m angrigay pa- • nunot ken pakinakem d agitf ■ agkalkal-lautacg :ti riga t, nga ■ agsfrapa ken agtalinaAd dan . to it i makapadayr.w a kasasa- - ad. GANDAT A SAAN T O NGA iflAGESDAHEN PANAGMULA' U NA S IT I UM AY A TAW EN D im ten g a damag a nagga- - Ipdt' W ashington a inbiriken . ni Secretario t i Agricultura, Claude W ickard, nga itf umay .- a tawen, 1942, mabus-oyan to i dagitf mang-asucaren iti pa- I nagmula da t i ad6 n ga unas i tapno adds agsungbat it i ka- . sapo!an nga taradn saan laen g i a ka d agiti tattao it f Estados ■ Unidos no di pay m et ka d agiti ■ addA p ay la a makigubgubAt >. 5 ken Hitter. ■ K iniddaw kan6 nl Secrhta- , rio Wickarxi ti pajiagraulaan ti . asucar nga awan laplapped na, kasta m et ti pannakayad-ad6 - pay ti maimula n ga mais, ut- ' j utdng ken patatas, k et uray , ho agdoble kam kuma pay 'tl . m aapit n ga mani. Ihvupay- . . unay na ti pan&gpn&ifoan L i' .' , taraknen a baboy, agpaadoitl- ( itlog, teche condensada,_ keeo ! ken rriaiimandk, ta am in dagi to y kasapolan da la unajr- aa- 1 diay Inglaterra.. . 'v i 1 T f -fadgb m aipaB A^gu iri^ k ti-' ! ' m a i t i '15 a g i n g g a l j ^ i w ' i ^ ehto;fti naapit itayr twe'ra nga v nia, China ken Dutch E asi Indies nga mag-atipa i t i day- 3 ta nga garaw ti Japon. K e t gaputta m akita t i Japon n ga k saan a makagaway ka dagitA nga naciones, nagsarima- N A S A Y A A T T I N EG OCIO < deng a dagos, ket itAn isapsapol na ti pannakigavyem na iti Indam ag t i maysa nga A - :k Estados Unidos ti Am erica. K e t no magayyem t i Japon ti mericano a nabayagen a co- , ° IvC Estados Unidos, itulok to ngatd t i Estados Unidcs a nai- merciante sadiay K l ip leas, a y - kaiintegan ti inaramid ti Japon itt China? D i kam mabaiin nasaysat kano ti negocio ka } • • a padtoan, gaputta d i kam amm6 ti nkkem d a g it i agtutu- a dagitdy a tiem po; ngem addA { laeng mayEa a dakkel a pari- , r a y ; ngem.no is-isipen ti kinalintAg ti panagpospaso ti £s- h k6t, nga vs6 awan sabali no tad os Unidos, kaanoman saan nan to nga anamongaa ti J- ^ di Vinakn ra r g ti vapores n ga ' p naramid ti Japon sadiay China. pagidai-liasat ka d a giti pro- drctos. Na im ba g kan knrcA 1 no adda kabekfcukodan ti F i- 1 n , . Impatuldo na met a dagiti ani- lipinas nga vapores, tgpno sa- ■ . males nga a tap, bangbunga nga An a maDcapis iti panagtagi- 3 ; i D a g iti Oficiales ti M aui County F a ir' tetay saan da nga A ■lap, ken lk-lkaa mabaiin unay a ilakoan. t fc / jn ato ro g en, no palaosan ti agsaA, n ga agisagana ken ma- il* nai-ad-ado ti pangar&mnt ka'-da- ! 1 . n gn m o s k a dagiti nadumaduma nga maipabuya iti Feria. j kwada ngem iti agdamA J | N A K U R A N G Y A P O R E S Manipod no Octubre 9 malukatan ton ti Feria, ket makus- J , Dray la nga 21 nga pamuspo- ■hj^an to ti sapasap nga mapan um am iris ka dagiti maido- gan dagiti Inkallkagom ni Apo Eo- kart a pamaayau tapno nmado da- 4iti taraon a maaplt. *' 'Nangipagteng met nl FuyukI O- kumura nga agente iti North-Oahu ti ye^ort na 1U n alia a a comlte a kumlta 1U pannakaipaado' dagi ti- malmulmula nga pagblag. Da giti dadduma rigs kamkameng toy , a comtte Isnda da Notita ka-wnka- " T i agdama nga maaplt a ta raon ka dagiti purpuro nga Ha waii, Maul, Kauai, Molokai ken Lanai/' klnuna na, nmanayen a taraon dagiti tattao ka' dagitoy na- isao nga purpuro no kayat kuma nga iaukat nga aramateu a pag- 6!ag dagiti naiaao nga apit ka da- glti kadawyan a pagblblag wenno ar-aramaten da nga pagblag. T I M A U I C O U N T Y F A IR _______ Q I Gap6 it i panagkirang t i va- ' pores nga agcarga ka d agiti . productos t i asacar t i FCipi- < nas, 25,000 toneladas pay la- ' ' - ' H as s/god nga impalpalawag mi, it i ucAg tl pag-feriaan n eng t i naibaSn aadiAy Estados ' " i Unidoe-4ti cuota wenno naipa- j D agitA nga mabtiyatabbnkaj'en da t: kaba- 1 b s'oagi iti Pilipin as nga pam w a- * panagpanunot d agiti tattao, patalgedaa da t! na- |Ti ' yen. NalAbit agbayAg bes- 1 C " k em d a g iti makaanunon ka dagila nga banbarag. ket pa- i j] a parikot gaputta ' js it i dsgift. kadaanan a vapores a J id: 1 sgtarcarga t i asncar innala i- ' B l'k t a UIm Clara.-kludr. ; da t i gobierPo n g a agservi iti 1 : * t ; defensa racioBaL ■ jpakasarakan ka d agiti babbaro nga k ita ti parnway .■met t i Imrarwa^nga Hiasrohsnaayaa. 5- Itodikagpm mi ngarA'd ka dagiti kadagaan rci n ga di da ^ I"-gnn*mgunam n* U pauiiakal- m W Ia lts c n n^a di b " a e n dayta nga Feria.
. iX -.v-'if-.'-f. - •- v - i ' ■ . ■ Ti report tt comite a mangad- adal ka dagiti makapasalun-at nga an-anag dagiti taraon,' indatag met l_ nl Miss Irmgard Farden a . taga.- Wiadward tr5ahu met laeng. Da giti dadduma nga kamkameng day- ' toy a comito isuda da Miss Lillian Raynard. Mrs. Catherine Carter, a ken Mrs. Nellie Huiifine. Inda- . tag met nl Edwin Chun a tags' a Honolulu, tl report'U comtte nga :- mangur-urnos ltl llsti drtgitt ma- r ar-aramid ken dadduma pay nga 0 masapol. Dagtl dadduma a kam- kameng toy a comile Isuda da a James Shlgeta ken Miss Sylrla' . a Newel. ____________ kal-labes, agsipod L a ado' pay 1 laeng ti saan a hagaraw.-ka d a - : 1 gitf.naipenpeh;- ket, sacVawA";^ • kan m et ti ,kEsAn6 n g a inaka- : . sapoL ' T i _maim ola-nga .kapas bn- I m a ss itto met. K e t tapno ma- . am moan d agiti mannalon il l . beddeng ti Estados Unidos no ; ania ti maiparbeng nga imula da, addAn to parmakabagl t i . j departamento ti, agricultura a , ' mapan agpakaammo ka' da- i kwada. N o maipapAn i t i kaunasAn, L kinunA ni A p o Wickard n ga -a- wAn to ti pagpatpatinggaan na, ta mapatta n g a dinto ma-- pauarou Lay a.inxeg-ii Asucar. pabardn ta y L in teg-ti Asucar. A N A G T I P A S P A S A M A K I T I C O M U N ID A D F J L I P I N A . J i ^ i (T u lo y ti P agina 5 ) . Laglagipcn met kuma ti patAk nga iti bi^ng ti pAgka--.?> kaduaan adda d agiti naisangsangayAn hga imbag a hali?^ kari, k et agpauy to ka dakwada met laeng kas supapak ti kinadalds ti inda pannakikadkadua. Ngem do dagitA nga in da pannakaal-Iilaw ka dagiti di umisd nga dam- damag unidas to lattan a mangpatan-ay ka d a giti-reg tA - da n ga nakikadkpdua, _saan a ;pahgduaAn ti rpannAkajliai. ' k a dakwada t i in da m e t kumA-panagiak-am. MaaajkR ' i


Impormasion ti Pannakaikari iti TheHandi-Van Ti TheHandi-Van ket serbisio nga it-ited ti Americans with Disabilities Act (ADA) paratransit iti Siudad ken County ti Honolulu para kadagiti tattao nga addaan iti disabilidad a saan makapagwaywayas nga agusar iti TheBus. Tumulongto daytoy a brosyur ti impormasion a mangtarabay kaniam iti intero a proseso ti panagaplikar para iti pannakaikari iti TheHandi-Van. Kasano nga agaplikarak para iti TheHandi-Van? Masapul nga agituding dagiti indibidwal ti appointment ken personal a mapan tapno kumpletoen ti proseso ti panagtingiting. Bayat ti kumpidensyal nga interbyu, maam-ammom ti Mobility Coordinator a mangikeddeng kadagiti partikular a kabaelam a mangusar iti pagluganan, dagiti abilidad ken/wenno limitasion mo. Tulungan naka ti Mobility Coordinator a mangusar iti proseso ken ikkan naka ti impormasion maipanggep iti nayon a pagpilian ken serbisio iti transportasion. Bayat ti interbyum, maammuam to ti maipanggep kadagiti dadduma pay a programa a mabalin a mangpasayaat iti kabaelam nga agbyahe nga maymaysa. Ti proseso ti panagtingiting ket saan a medikal a panangikedeng no addaan ka iti disabilidad wenno saan, ngem ketdi maysa a panangikeddeng no ania ti mabalin a mairaman kadagiti pagpiliam iti transportasion. Saan nga ikeddeng ti disabilidad laeng ti pannakaikari; maibasar ti pangngeddeng iti abilidad mo a mangusar iti sistema ti bus ti Siudad, ti TheBus. Siguradoen ti panagtingiting a ti tao nga agap-aplikar para iti serbisio ket addaan iti napaneknekan a disabilidad ken i-ebalweyt na dagiti aramid mainaig iti panagbiyahe a kabaelan nga aramiden dayta a tao. TheHandi-Van Eligibility Center First Insurance Center 1100 Ward Avenue, Suite 835 Honolulu, HI 96814 808-538-0033 Lunes - Biyernes 8:00 AM - 5:00 PM Bisitaen ti website ti TheHandi-Van iti Makatulong nga Impormasion nga itugot iti interbyuyo • Dagiti numero ti telepono a pangkontak kaniam (balay, cellphone, trabaho) • Ti kumpleto nga address a pangipatulodan ti surat kadakayo • Dagiti nagan ti kontaken a tao no adda emerhensiya, relasion, numero ti telepono (balay, cellphone, trabaho) Dagiti nagan ti provider ti pannakataripato ti salun-at, kumpleto nga address, numero ti telepono ken fax, ken nagnagan dagiti kontaken a tao Dagiti aparato para iti panaggunay nga us-usarenyo, agraman ti de-motor ken manu-mano a wheelchair, scooter, walker, sarrukod, ken dadduma pay. No nakapsut ti panagkitayo, maysa a Pakdaar mainaig iti Kinalawag ti Panagkita wenno Kalawa ti Makita manipud iti provider ti pannakataripato ti panagkitayo No addaan ka iti psychiatric a kondision, ti dayagnosis ken pakdaar manipud iti provider ti pannakataripato ti panunotyo Impormasion ti Pannakaikari iti TheHandi-Van Panid 1 ti 2
Opsyonal nga Impormasion • Nayon nga impormasion manipud iti provider ti pannakataripato ti salun-at mo wenno provider ti serbisio iti disabilidad mo maipanggep iti abilida mo a mangusar iti fixed route a serbisio ti bus Lokasion ti bus stop a kaasidegan iti pagtaengam Adda kayat mo a saludsoden? Tawagan ti TheHandi-Van Eligibility Center (808) 538-0033 Ania ti manamnamak? Ti interbyumpara iti pannakaikari ket mabalin a pakairamanan ti bukod mo a panangtingiting iti kabaelam a mangusar iti TheBus, maysa a pammaneknek iti disabilidad, ken panangtingiting iti abilidad ti bagi ken panunot mo nga aglugan iti fixed route a bus. Mabalin a matingiting ti panagbalansem, pigsa, koordinasion, pagpatinggaan ti panaggaraw, wenno kadawyan nga orientasion mo. Mabalin mo ti mangitugot iti maysa a tao a kadduam nuinterbyu, a mabalin nga agpaut iti maysa agingga iti dua nga oras. Paset ti panagtingiting ket mabalin a maaramid iti ruar, isu nga agusarkaiti maiyannatup a bado. Mabalin a pagibasaranto pay ti impormasion manipud iti provider ti pannakataripato ti salun-at mo. Mabalin mo nga itugot daytoy nga impormasion iti interbyu wenno kontakenminto ti provider ti pannakataripato ti salun-at mo para kaniam. Mapakaammuan kanto babaen iti surat ti koreo maipanggep iti pangngeddeng iti pannakaikari iti uneg ti 21 nga aldaw ti kalendario kalpasan a makumpleto ti proseso ti panagtingiting. Mabalin mo nga iapela ti pangngeddeng no di kay umanamong iti daytoy. No pabpabaroem ti pannakaikarim ken agpaut ti panagikeddeng iti labes ti 21 nga aldaw, mabalinmon nga usaren ti TheHandi-Van agingga a maaramid ti pangngeddeng. TheBus Ti panangusar iti fixed route a serbisio ket paadduenna dagiti pagpilian mainaig iti panaggunay para kadagiti indibidwal nga addaan disabilidad. Mabalin a sumrek ti wheelchair kadagiti bus ken addaan dagitoy kadagiti lift wenno nababa a datar. Agbalin a posible ti panangusar ti adu a tattao iti fixed route babaen kadagiti dadduma pay nga akomodasyon. Tumawag para iti Ad-adu nga Impormasion Ti TheHandi-Van ket maysa a pagraranudan a pagluganan manipud paggappuan agingga iti papanan, nalaka nga usaren a para-publiko a serbisio ti lugan para kadagiti tattao a maikeddeng a maikari segun kadagiti pagalagadan ti Americans with Disabilities Act (ADA). Tapno ituding ti interbyum wenno mangala ti ad-adu pay nga impormasion maipanggep iti proseso ti pannakaikari iti TheHandi-Van, tumawag iti 808-538-0033. Pakaragsakan dagiti Mobility Coordinator mi ti tumulong kaniam. Impormasion ti Pannakaikari iti TheHandi-Van Panid 2 ti 2