N O B I E M B R E 2 0 1 1 M E N S A H E T I U M U N A A P A N G U L U E N Ni Presidente Thomas S. Monson Agtakder kadagiti Nasantuan a Lugar Ti pannakisarita iti Amatayo iti Langit - a pakairamanan dagiti kararagtayo Kenkuana ken ti pammaregtana kadatayo - ket kasapulan tapno masarangettayo dagiti bagyo ken pannubok ti biag. Patpatgek a kakabsatko, nangnge- gantayo dagiti napipintas a men- sahe itoy a bigat, ket dayawek ti tunggal maysa a nagsarita. Nangnang- runa a maragsakantayo a makadka- dua manen ni Elder Robert D. Hales ken simmayaaten ti riknana. Patpat- gendaka, Bob. Bayat ti panangpampanunotko iti kayatko nga isarita itoy a bigat, naa- wis ti riknak a mangiburay iti sumag- mamano a kapanunotan ken rikna nga ibilangko a napateg ken sipapa- nawen. Sapay koma ta matarabayak kadagiti isaritak. Nakapagbiagakon iti 84 a tawen ditoy a lubong ita. Tapno maikkan- kayo iti bassit a pannirigan, nayana- kak iti isu met la a tawen a pinatayab ni Charles Lindberg ti umuna a solo nga awan sardengna a panagtayab manipud New York agingga iti Paris iti single-engine, single-seat mono- plane. Nakaad-adun ti nagbalbaliwan iti uneg ti 84 a tawen manipud idin. Nabayagen a nakapan ti tao iti bulan ken nakasublin. Kinapudnona, ti sigud a science fiction ket pudno a mapaspasamaken iti agdama. Ket dayta a kinapudno, agyamanantay iti teknolohia ti panawentayo, ket nagalisto nga agbalbaliw ta ditayon makagiddan iti daytoy - no makagid- dantayo man koma. Para kadatayo a makalagip pay laeng kadagiti maida- yal a telepono ken dagiti mano-mano a makinilia, ad-adda pay a makapa- siddaaw ti teknolohia ita. Alisto met a nagbalbaliw ti pagru- kodan ti kagimongan maipanggep iti moralidad. Dagiti ugali a sigud a maibilang a saan nga umno ken imo- ral ket saan laeng a makunkunsintir ita no di ketdi pay an-anamonganen dagitoy ti kaaduan. Kabasbasak laeng iti Wall Street Journal ti maysa nga artikulo ni Jonathan Sacks, dadaulo a rabbi ti Britania. Malaksid iti dadduma pay a banag, insuratna: "Iti dumani tunggal kagimongan iti Laud idi 1960s ket nabalbaliwanen ti pagrukodan iti 1 moralidad, ti panangtallikud ti sigud nga ugali a panagteppel iti bagi. Ti kasapulam laeng, a panangikanta ti Beatles, ket ayat. Ti sigud a pagruko- dan iti moralidad dagiti Kristiano a Judio ket natallikudanen. Nasukatan daytoy iti [pagsasao nga]: [Aramidem] no ania ti makapaimbag kenka. Ti Sangapulo a Bilin ket naulit a naisurat a kas Ti Sangapulo a Managpartuat a Singasing." Sililiday a kinuna pay ni Rabbi Sacks: "Tinallikudantayon nga awan panagannad ti annurotentayo iti moralidad wenno nasayaat nga ugali kas iti panaggastar iti kuarta a pagbibiagantayo. . . . "Adda dagiti dadakkel a paset ti [lubong] a ti relihion ket maysa a napalabasen a banag ken awan ti sumupsuppiat iti kultura a gatangem daytoy, busbosem daytoy, ikawesmo daytoy, ipannakkelmo daytoy, gapu ta maikari daytoy kenka. Ti mensahe ket saanen nga uso ti moralidad, ti konsiensia ket para kadagiti nakapuy a tattao, ken ti kapatgan a bilin ket 'Saanka nga agpatiliw.'" 1 Kakabsatko, daytoy - iti pagdak- sanna - ket mangiladladawan iti kaaduan a paset ti lubong iti aglaw- lawtayo. Kasta unay kadi ti panagdan- danag ken panangpampanunottayo no kasano a makapagbiagtayo iti kastoy a lubong? Saan. Kinaagpay- sona, adda iti biagtayo ti ebanghelio ni Jesucristo, ken ammotayo nga uso ti moralidad, a ti konsiensiatayo ti mangtarabay kadatayo, ken datayo ti agsungbat kadagiti tignaytayo. Nupay nagbalbaliwen ti lubong, saan nga agbalbaliw dagiti linteg ti
Dios. Saanda a nagbalbaliw; saan- danto nga agbalbaliw. Ti Sangapulo a Bilin ket kasta laeng - dagiti bilin. Dagitoy ket saan a singasing. Tung- gal maysa ket kasapulan pay laeng ita kas maipada idi inted ti Dios dagitoy kadagiti annak ti Israel. No laeng dumngegtayo, mangngegantayo ti aweng ti timek ti Dios, a makisasao kadatayo ditoy ita: "Awan ti sabali a diosmo iti sangok. "Dika mangaramid iti maipaay kenka a ladawan a kinitikitan. . . . "Dika aramaten iti barengbareng ti nagan ti Apo [ Jehova] a Diosmo. . . . "Laglagipem ti aldaw a panaginana tapno santifikarem. . . . "Dayawem ni amam ken ni inam. . . . "Dika mamapatay. "Dika makiabig iti dika asawa. "Dika agtakaw. "Dika agsaksi iti ulbod a maibusor iti padam a tao. . . . "Dika aguman." 2 Di mapagduaduaan ti annuro- tentayo iti ugali; saan a matawaran daytoy. Masarakan daytoy saan laeng iti Sangapulo a Bilin no di ketdi pay iti Kaskasaba idiay Bantay, nga inted kadatayo ti Mangisalakan idi adda pay laeng Isuna ditoy daga. Masara- kan daytoy iti amin a pannursurona. Masarakan daytoy kadagiti balikas ti kabaruanan a paltiing. Ti Amatayo iti Langit ket isu met la- eng idi kalman, ita, ken iti agnanayon. Ibaga kadatayo ni propeta Mormon a ti Dios ket "saan a nagbalbaliw iti ka- ano man agingga iti agnanayon." 3 Iti daytoy a lubong a dumani kasla nag- balbaliw ti amin a banag, ti saanna a panagbalbaliw ket maysa a banag a mapagpannurayantayo, maysa nga angkora a mabalin a pagkaptan a naimbag ken masaluadan, a saantayo a maanod nga agturong iti taaw. Mabalin a no dadduma iti panagki- tayo a naragragsak nga amang ngem dakayo dagiti adda iti lubong. Maba- lin a marikna ti sumagmamano kada- kayo a maig-igetankayo maipapan iti pagrukodan ti ugali a sursurotentayo iti Simbaan. Nupay kasta, kakabsatko, ibagak kadakayo, nga awan ti sabali pay a makaisangbay iti ad-adu pay a ragsak iti panagbiagtayo wenno ad-adu pay a talna iti kararuatayo no saan a ti Espiritu a mabalin nga umay kadatayo no surotentayo ti Mangi- salakan ken agtungpaltayo kadagiti bilin. Saan a makaumay dayta nga Espiritu kadagiti kita dagiti aramiden a pakairamanan unay ti kaaduan ti lu- bong. Impakdaar ni Apostol Pablo ti kinapudno: "Ti tao a linalasag saanna nga awaten dagiti banag ti Espiritu ti Dios: ta kenkuana isuda ti kasla kina- nengneng: ket dina met ida mabalin nga ammuen, agsipud ta dagitoy naespirituan ti pannakabigbigda." 4 Ti balikas a tao a linalasag ket mabalin a maiturong iti asino man kadatayo no ipalubostayo nga agbalintayo a kasta. Masapul nga agbalintayo a naan- nad iti maysa a lubong nga immada- yon kadagiti banag a naespirituan. Nasken unay a supringentayo ti ania man a banag a saan a mayannurot ka- dagiti pagrukodantayo, agkedkedtayo a mangisuko iti kangrunaan a tarta- rigagayantayo: Agnanayon a biag iti pagarian ti Dios. Mabagbagyonto pay laeng dagiti ridawtayo no dadduma, gapu ta dagitoy ti paset ti panag- biagtayo a saan a maliklikan. Nupay kasta, agbalinatayonto a nasaysayaat a nakasagana a sumango kadagitoy, agsursuro manipud kadagitoy, ken mangparmek kadagitoy no adda ti ebanghelio iti sentro ti biagtayo ken ti ayat ti Mangisalakan iti puspusotayo. Impakdaar ni propeta Isaias, "Ti ara- mid ti kinalinteg isunto ti talna; ket ti patauden ti kinalinteg kinaulimek ken panagtalek nga agnanayon." 5 Gapu ta addatayo iti lubong ngem saantayo a nailubongan, nasken a makisaritatayo iti Nailangitan nga Amatayo babaen iti kararag. Kayatna nga aramidentayo daytoy; sungbatan- nanto dagiti kararagtayo. Imbalakad ti Mangisalakan kadatayo, kas naisurat iti 3 Nephi 18, nga "agannad ken agkararagkayo a kanayon amangan ta masulisogkayo; gapu ta kayatnakayo a tagikuaen ni Satanas. . . . 2 "Ngarud masapul nga agkararag- kayo iti Ama iti naganko; "Ket ania man a dawatenyo iti Ama iti naganko, a nalinteg, a mamati- kayo a magun-odyo, adtoy maited kadakayo." 6 Nagun-odko ti pammaneknekko maipapan iti bileg ti kararag idi agtawenak iti 12. Inkarigatak ti nag- trabaho tapno makaullo iti bassit a kuarta ket nakaurnongak iti lima a doliar. Panawen daytoy idi ti Nakaro a Panagrigat [Great Depression], a ti lima a doliar ket dakkel ti pategna a kuarta - nangnangruna iti maysa nga ubing nga agtawen iti 12. Intedko ken ni tatangko ti amin a sensiliok, nga agdagup iti lima a doliar, ket inikkannak met iti 5 a doliar a papel de bangko a kasukat daytoy. Am- mok nga adda masinunuo a banag a planok idi a pangigatangan iti lima a doliar, ngem iti panaglabas dagitoy a tawen ket diak malagipen no ania daydiay. Malagipko laeng no kasano ti kapateg kaniak daydi a kuarta. Iti dayta a panawen, awan ti bukodmi a washing machine, isu a linawas nga ipan no kua ni nanangko iti laundry wenno paglabaan dagiti kawesmi a kasapulan a malabaan. Kalpasan ti dua nga aldaw, ti sanga- bunton nga inawaganmi iti "nabasa a linabaan" ket maisubli no kua kada- kami, ket ibalaybay no kua ni Nanang dagiti linabaan iti pagbalaybayan iti likud ti balaymi tapno pamagaan. Naibulsak iti pantalonko ti lima a doliarko. Kas iti pammugtoyo, naipan iti laundry wenno paglabaan ti pantalonko nga adda pay laeng iti bulsa ti kuartak. Idi napanunotko no ania ti napasamak, kasta unay ti dandanagko. Ammok a kanayon a kitaen ti aglablaba dagiti bulsa sakbay ti panaglaba. No saan a natakuatan ken naala ti kuarta iti dayta a kanito, ammok nga awan duadua a rum- muar ti kuarta iti bulsa kabayatan ti pannakalaba ti pantalon ket mabalin a tagikuaen ti maysa nga aglablaba nga awan iti kapanunotanna no asino ti pangisublianna iti kuarta, uray no kayatna man nga aramiden daytoy.
Ti gundaway a maisubli pay kaniak ti lima a doliarko ket adayo a ma- pasamak - maysa a kinapudno nga impanamnama ti ay-ayatek nga ina idi imbagak kenkuana a naibatik ti kuarta iti bulsa ti pantalonko. Kayatko a maisubli kaniak dayta a kuarta; kasapulak dayta a kuarta; inkarigatak ti nagbannog tapno maullok dayta a kuarta. Naamirisko a maysa laeng a banag ti maaramidko. Iti kaawan iti namnamak nagkarara- gak iti Amak iti Langit ket impakaasik Kenkuana nga uray kaskasano saanna koma a bay-an a mapukaw ti kuarta iti bulsak agingga a maisubli kada- kami ti nabasa a nalabaan. Kalpasan ti napaut a dua nga aldaw, idi naammuak nga ituloden kadakami ti delivery truck ti ku- kuami a nilabaan, nagtugawak iti abay ti tawa, a nagur-uray. Kabayatan ti panagkurba ti trak nga agturong iti kanto, agtibtibbayo ti kaunggak. Apaman a naiserrek dagiti nabasa a linabaan iti balay, dagus nga innalak ti pantalonko ket nagtarayak a napan iti kuartok. Agpigpigerger dagiti imak a nangkaut iti bulsa ti pantalon. Idi awan makitak a dagus, napanunotko a napukawen daytoy. Kalpasanna, nakarawa dagiti ramayko ti nabasa a lima a doliar a papel de bangko. Idi iruarko daytoy manipud iti bulsa, nakaangesak a naimbag. Naimpusuan a nagkararagak iti Amak iti Langit, gapu ta ammok a sinungbatanna ti kararagko. Manipud idin kalpasan ti napaut a panawen, adun dagiti kararagko a nasungbatan. Awan ti aldaw a pinala- basko a diak nakisarita iti Amak iti La- ngit babaen iti panagkararag. Maysa daytoy a pannakilangen nga ipang- pangrunak - pudno a diak ammo ti aramidek no awan daytoy. No ita ket saan a kasta ti pannakilangenyo iti Amayo iti Langit, allukoyenkayo a ta- rigagayanyo ti makilangen Kenkuana. No aramidenyo daytoy, maawatyonto ti pammaregta ken pannarabayna iti biagyo - a kasapulan ti tunggal maysa kadatayo no kayattayo ti maisalakan iti kinaespirituan iti biagtayo ditoy rabaw ti daga. Ti kasta a pammaregta ken pannarabay ket sagsagut a siwa- waya nga itedna no la ketdi kalikagu- mantayo a gun-oden dagitoy. Anian a nagpateg a gameng dagitoy! Kanayon nga agpakumbaba ken agyamyamanak no makisarita kaniak ti Nailangitan nga Amak babaen iti pammaregtana. Nasursurok ti mangi- lasin iti daytoy, ti agtalek iti daytoy, ken ti sumurot iti daytoy. Namin-adun a nakaawatak iti kasta a pammaregta. Maysa a makatignay a padas ti napa- samak idi Agosto ti 1987 kabayatan ti dedikasion ti Frankfurt Germany Temple. Kaduami idi ni Presidente Ezra Taft Benson iti umuna nga aldaw wenno iti dua a dedikasion ngem nakaawiden, isu a naaddaanak iti gundaway a mangiturong kadagiti nabati pay a sesion. Iti aldaw ti Sabado, nangangay- kami iti sesion para kadagiti miem- bro a Dutch nga adda iti distrito ti Frankfurt Temple. Am-ammok unay ti maysa kadagiti nalalaing a lider manipud iti Netherlands, ni Brother Peter Mourik. Sakbay laeng a nang- rugi ti sesion, nalawag a nariknak a nasken a maawagan nga agsarita ni Brother Mourik kadagiti kapadana a miembro a Dutch kabayatan ti sesion, ken, iti kinapudnona, nasken nga isu ti umuna nga agsarita. Idi diak makita isuna iti templo iti dayta a bigat, in- yawatko ti ababa a surat ken ni Elder Carlos E. Asay, ti Area Presidentmi, nga agsalsaludsod no dimmar-ay met laeng ni Peter Mourik iti sesion. Sakbay laeng a panagtakderko a ma- ngirugi iti sesion, naawatko ti ababa a sungbat ni Elder Asay a mangibag- baga a talaga a saan a dimmar-ay ni Brother Mourik, nga adda sabali nga ar-aramidenna, ken planona a dar- ayan ti sesion ti dedikasion iti templo iti kabigatanna a kadua dagiti stake ti soldado. Bayat ti panagtakderko iti pul- pito a mangkablaaw kadagiti tao ken mangipakaammo iti programa, immawatak manen iti nalawag a pammaregta a nasken nga ipakaam- mok a ni Peter Mourik ti umuna nga 3 agsarita. Kasupadi daytoy iti amin a nariknak, gapu ta kadengdengngegko laeng ken ni Elder Asay a talaga a saan a dimmar-ay ni Brother Mourik iti templo. Nupay kasta, iti panagta- lekko iti pammaregta, impakaammok ti panagkanta ti koro ken ti kararag ket kalpasanna imbagak a ni Brother Peter Mourik ti umuna nga agsarita. Idi agsubliak iti tugawko, tim- maldiapak iti yan ni Elder Asay; nakitak iti rupana ti panagdanag. Idi agangay imbagana kaniak nga idi impakaammok a ni Brother Mourik ti umuna nga agsarita, saan a mamati iti nangngegna. Kinunana nga ammona a naawatko ti ababa a suratna ket si- gurado a nabasak daytoy, ken saanna a maawatan no apay nga impakaam- mok ngarud a ni Brother Mourik ti agsarita, idinto ta ammok nga awan isuna iti templo. Kabayatan ti pannakapasamak ti amin dagitoy, adda ni Peter Mourik iti maysa a miting kadagiti area office iti Porthstrasse. Kabayatan ti panagtul- tuloy ti mitingna, kellaat a timmaliaw ken ni Elder Thomas A. Hawkes Jr., nga isu ti regional representative idi, ket sinaludsodna, "Kasano ti kaalis- tom a mangitulod kaniak iti templo?" Ni Elder Hawkes, a maam-ammo nga alisto nga agmaneho iti bassit nga sports carna, insungbatna, "Maida- nonka idiay iti uneg ti 10 a minuto! Ngem apay a masapul a mapanka iti templo?" Impudno ni Brother Mourik a dina ammo no apay a masapul a mapan isuna iti templo ngem ammona a nasken a mapan sadiay. Dagus a nagsagana dagiti dua tapno mapanda iti templo. Kabayatan ti panagkanta ti koro, inwarasko ti panagkitak, a pampa- nunotek nga iti ania man a kanito makitak koma ni Peter Mourik. Diak nakita. Nupay kasta, nasdaawak a diak nadanagan. Nariknak ti na- sam-it ken saan a mapagduaduaan a panangipanamnama nga agbalin a nasayaat ti amin. Simrek ti Brother Mourik iti sango a ridaw ti templo idi malpasen ti
panglukat a kararag, a dina ammo pay no apay nga adda isuna sadiay. Kabayatan ti panagdardarasna a nagna iti pasilio, nakitanak iti moni- tor ket nangngegnak a nangibaga iti, "Dumngegtayo itan ken ni Brother Peter Mourik." Iti pannakakasdaaw ni Elder Asay, simrek a dagus ni Peter Mourik iti siled ket nagtakder isuna iti podium. Kalpasan ti sesion, nagsaritakami ken ni Brother Mourik maipapan iti napasamak sakbay ti gundawayna a panagsarita. Inutobko ti pammaregta a simmangbay iti dayta nga aldaw saan laeng kaniak no di ketdi pay ken ni Peter Mourik. Dayta a nakas- kasdaaw a padas ti nangted kaniak iti saan a mapagduaduaan a pammanek- nek maipapan iti kinapateg ti panag- balin a maikari nga umawat iti kasta a pammaregta ket kalpasanna panag- talek iti daytoy - ken panangsurot iti daytoy - no umay daytoy. Ammok nga awan duadua a pinanggep ti Apo a mangngegan dagiti dimmar-ay iti dayta a sesion ti pannakaidaton ti Frankfurt Temple ti mannakabalin, ken makatignay a pammaneknek ti katulonganna a ni Brother Peter Mourik. Patpatgek a kakabsatko, ti pan- nakisarita iti Amatayo iti Langit - a pakairamanan dagiti kararagtayo Kenkuana ken ti pammaregtana kadatayo - ket kasapulan tapno masarangettayo dagiti bagyo ken pannubok ti biag. Aw-awisennatayo ti Apo, "Umasidegkayo kaniak ket umasidegakto kadakayo; sapulendak a sireregta ket masapulandakto." 7 No aramidentayo daytoy, marikna- tayonto ti Espirituna iti biagtayo, a mangmangted kadatayo iti tarigagay ken tured a sibibileg ken sititibker a mangitakder iti kinalinteg - nga "agtakderkayo kadagiti nasantuan a lugar, ket saankayo nga aggaraw." 8 Kabayatan ti panagbalbaliw ti lubong iti aglawlawtayo ket maki- tatayo mismo ti agtultuloy a panag- kapsut ti moralidad ti kagimongan, 4 malagiptayo koma ti napateg a kari ti Apo kadagitay agtalek Ken- kuana: "Dika agbuteng; ta addaak kenka: dika agkullayaw; ta Siak ti Diosmo: papigsaenkanto; wen, tulongankanto; wen, tapayaen- kanto iti akinkannawan nga ima ti kinalintegko." 9 Nagpintasen a kari! Sapay koma ta maawattayo dayta a parabur, sipapasnek nga ikarkararagko iti sagrado a nagan ti Apo ken Mangi- salakantayo, a ni Jesucristo, amen. DAGITI NAGADAWAN 1. Jonathan Sacks, "Reversing the Decay of London Undone," Wall Street Journal, Ago. 20, 2011, nainayon ti panangyunay-unay. Palagip: Ni Lord Sacks ti panguluen a rabbi ti United Hebrew Congregations of the Commonwealth. 2. Exodo 20:3-4, 7-8, 12-17. 3. Moroni 8:18. 4. 1 Taga-Corinto 2:14. 5. Isaias 32:17. 6. 3 Nephi 18:18-20. 7. Doktrina ken Katulagan 88:63. 8. Doktrina ken Katulagan 87:8. 9. Isaias 41:10.
Dagiti Pannursuro para iti Panawentayo Dagiti adalen iti Melchizedek nga usarem dagiti dadduma pay a material, ngem dagiti bitla iti kom- perensia ti naanamongan a kuri- kulum. Ti naituding nga aramidem ket mangtulong kadagiti dadduma nga agsursuro ken agtungpal iti ebanghelio kas naisuro iti kallabes unay a sapasap a komperensia ti Simbaan. Priesthood ken Relief Society kadagiti maikapat a Domingo ket maisangratto iti "Dagiti Pannur- suro para iti Panawentayo." Maba- lin nga isagana ti tunggal adalen manipud iti maysa wenno ad-adu pay a bitla a naited iti kallabes unay a sapasap a komperensia (kitaen iti tsart iti baba). Mabalin dagiti stake ken district president ti pumili no ania kadagiti bitla ti nasken a ma- usar, wenno mabalinda nga idutok ti pagrebbengan kadagiti bishop wenno branch president. Nasken a yunay-unay dagiti dadaulo ti kinapateg dagiti kakabsat iti Mel- chizedek Priesthood ken kakabsat iti Relief Society a mangad-adal kadagiti isu met la a bitla kadagiti isu met la a Domingo. Subliem nga adalen (dagiti) bitla, a sapulem dagiti pagbatayan ken doktrina a mangipaay kadagiti kasapulan dagiti miembro ti klase. Kasta met a sapulem dagiti estoria, reperensia ti nasantuan a kasura- tan, ken palawag manipud (kada- giti) bitla a makatulongto kenka a mangisuro kadagitoy a kinapudno. Agaramidka iti maysa a balabala [outline] ti no kasano ti panangisu- rom kadagitoy a pagbatayan ken doktrina. Nasken a mairaman iti balabalam dagiti saludsod a maka- tulong kadagiti miembro ti klase a: Dagiti dumardar-ay kadagiti adalen iti maikapat a Domingo ket maallukoy nga agadal ken mangi- tugot iti klase ti kaudian nga isyu ti magasin iti sapasap a komperensia. Mangsapul	kadagiti	pagbatayan	ken doktrina [kadagiti] bitla. •	Mangpanunot	maipapan	iti kaipapananda. Dagiti Singasing para iti Panangisagana iti Adalen manipud kadagiti Bitla Mangiburay	iti	pannakaawat,	kadagiti kapanunotan, padas, ken pammaneknek. Agkararagka tapno kaduaenna- kanto ti Espiritu Santo kabayatan ti panagadal ken panangisurom (kadagiti) bitla. Mabalin a masu- lisogka a mangisagana iti adalen Mangyaplikar	kadagitoy	a pagbatayan ken doktrina iti panagbiagda. DAGITI BULAN A PANANGISURO KADAGITI ADALEN DAGITI MATERIAL NG ADALEN ITI MAIKAPAT-A-DOMINGO Nobiembre 2011-Abril 2012 Dagiti bitla a naipablaak iti Nobiembre 2011 Liahona * Mayo 2012-Oktubre 2012 Dagiti bitla a naipablaak iti Mayo 2012 Liahona * Sidadaan a magun-od dagitoy a bitla iti adu a lengguahe iti conference .lds .org. © 2011 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/10. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/10. Pannakaipatarus ti First Presidency Message, November 2011. Ilokano. 09771 864 5
N O B I E M B R E 2 0 1 1 M E N S A H E I T I V I S I T I N G T E A C H I N G Ni Presidente Dieter F. Uchtdorf Maikadua a Mammagbaga iti Umuna a Panguluen Napategkayo Kenkuana Agusar ti Apo iti pagtimbangan a naidumduma unay iti pagtimbangan ti lubong tapno timbangenna ti pateg ti maysa a karuarua. Ni Moises, maysa kadagiti kain- daklanan a propeta a naam- ammo iti lubong, ket pina- dakkel ti babai nga anak ni Faraon ken nangbubos kadagiti umuna a 40 a tawen ti biagna iti naarian a palasio ti Egipto. Ammonan idi damo ti dayag ken kinangayed dayta nagkauna a pagarian. Kalpasan dagiti tawen, iti tuktok ti adayo a bantay, adayo nga amang manipud iti kinangayed ken kina- dayag ti nabileg nga Egipto, nagtak- der ni Moises iti imatang ti Dios ket nakisao Kenkuana iti rupanrupa a kas iti pannakisao ti maysa a tao iti gay- yemna.1 Kabayatan dayta nga isasar- ungkar, impakita ti Dios ken ni Moises ti aramid dagiti imana, a nangpalubos kenkuana a mangimatang iti aramid ken gloriana. Idi malpas ti parmata, nadalupo ni Moises iti daga iti las-ud ti adu nga oras. Idi nagsubli ti pigsana iti kamaudianan, naamirisna nga adda maysa a banag, iti amin a panawenna iti palasio ni Faraon, a saanna iti kaano man napanunot idi. "Naammuak," kinunana, "nga awan ti kaipasangan ti tao." 2 Nababbaba ti Pategtayo Ngem iti Panagkunatayo No ad-adu ti masursurotayo maipapan iti lubong, ad-adda a maawatantayo - uray no sangkabas- sit laeng - iti naammuan ni Moises. Kasta unay ti kadakkel, kinadatdatlag, ken kinadayag ti lubong isu a saan a matukod ti panunot ti tao. "Saan a mabilang dagiti lubong ti pinarsuak," kinuna ti Dios ken ni Moises.3 Dagiti nakaskasdaaw a makita iti tangatang iti rabii ket napintas a pammaneknek maipapan iti dayta a kinapudno. Adda dagiti banag a namag- siddaaw unay kaniak kabayatan ti panagpatayab iti tangatang iti kasipngetan ti rabii nga agdaliasat kadagiti batog ti taaw ken kontinente ken panagbuyak iti ruar ti tawa iti batogko iti di mabilang a minilmilion a bituen iti tangatang. Inkarigatan a bilangen dagiti astronomer dagiti bituen iti lubong. 1 Pinattapatta ti maysa a grupo dagiti sientista a ti bilang dagiti bituen babaen kadagiti teleskoptayo ket maminsangapulo a kaadu iti amin a binukel ti darat kadagiti igid ti baybay ken disierto iti intero a lubong.4 Maipada unay daytoy a konklusion iti pakdaar ti nagkauna a propeta a ni Enoc: "Mabalin kadi a bilangen ti tao dagiti tinukel ti daga, wen, linaklaksa ti daga a kas iti daytoy, saan nga isu ti punganay ti bilang dagiti parsuam." 5 No panunotentayo ti kadakkel ken kalawa dagiti pinarsua ti Dios, saan a pagsiddaawan no apay a binalakadan ti naindaklan nga Ari Benjamin dagiti taona a "kanayon a laglagipen yo ti kinaindaklan ti Dios, ken ti kinanumoyo." 6 Napatpategtayo Ngem iti Panagkunatayo Ngem uray no awan ti pateg ti tao, masmasdaawak a mangpampanunot a "napateg dagiti kararua iti imatang ti Dios." 7 Ket kabayatan ti panangmatmat- tayo iti kinalawa ti lubong ket kuna- tayo, "Ania ti pateg ti tao no idilig iti dayag ti panagparsua?" Kinuna ti Dios Mismo a datayo ti gapu ti panang- parsuana iti lubong? Ti aramid ken gloriana - ti panggep para iti day- toy nangayed a lubong - ket tapno isalakan ken itan-ok ti sangkataw-an. 8 Iti sabali a pannao, ti kinalawa ti kinaagnanayon, dagiti gloria ken misterio ti awan patinggana a lugar ken panawen ket nabangon amin para iti pagimbagan dagiti gagangay a mortal a kas kadatayo. Pinarsua ti Nailangitan nga Amatayo ti lubong tapno maragpattayo ti potensialtayo kas annakna a lallaki ken babbai.
Daytoy ti paradox ti tao: no maidilig iti Dios, awan ti pateg ti tao; ngem datayo ti kapatgan iti Dios. No maidi- ligtayo iti awan patinggana a panag- parsua, maipadatayo iti awan pategna, maaddaantayo iti bassit a raniag ti agnanayon nga apoy a sumsumged iti kaunggantayo. Addaantayo iti di kabaelan a maawatan ti pannakai- tan-ok - dagiti lubong nga awan pat- inggana - a magaw-attayo. Ken daytoy ti dakkel a tarigagay ti Dios a tulon- gannatayo a mangdanon iti daytoy. Ti Kinamaag ti Kinatangig Ammo ti nasikap a managallilaw a maysa kadagiti kasamayan a wagasna tapno mangyaw-awan dagiti annak ti Dios ket ti panangusar iti pagkapsu- tan ti tao. Kadagiti dadduma, usa- renna dagiti natangig nga ugalida, gargarien ken al-allukoyennna ida nga agpannakkel ken mamati nga isuda laeng ti napateg ken nal- aing. Ibagana kadakuada a saanda a gagangay a tao ken gapu iti kabaelanda, naarian a nagtaudan, wenno kasasaadda iti kagimongan, nalalaingda ngem kadagiti tao nga adda iti aglawlawda. Pinamatina ida a saanda ngarud a sakup dagiti annuro- ten ti asino man ken nasken a saanda a masinga kadagiti parikut ti asino man a tao. Nakuna a nagustuan ni Abraham Lincoln ti maysa a daniw a mabasa: O apay a nasken nga agpannakkel ti tao? Kas iti umaw-awan a bullalayaw, iti napardas a panagawan ti ulep, Kas iti dakkel a dalluyon, alisto a gurruod, Pumusay ti tao nga agpatingga iti tanem.9 Maawatan dagiti disipulo ni Jesucristo a no maidilig iti kinaag- nanayon, ti mortal a panagbiagtayo ket "ababa a kanito" laeng iti lugar ken panawen. 10 Ammoda a ti pudno a pateg ti tao ket saan unay nga ik- ikkan-pateg ti lubong. Ammoda a mabalinyo a magun-od ti kinabaknang ti intero a lubong ngem daytoy ket saan a mabalin a mangbayad kadagiti parabur nga ited ti Dios. Dagitinto "agtawid iti pagarian ti Dios" 11 ket isu dagiti agbalin a "kasla ubing, natulnog, nadayaw, napa- kumbaba, naanus, napnuan ayat." 12 "Siasino man nga agpasindayaw maipababanto; ket ti agpakumbaba maitan-okto." 13 Maawatan pay dagiti disipulo "a no agserserbikayo iti padayo a tao, agserserbikayo laeng iti Diosyo." 14 Saantayo a Nalipatan Sabali pay a wagas a pangallilaw ni Satanas ket babaen iti panangpakap- sut iti pakinakem. Allukoyennatayo a mangipamaysa iti pasnektayo iti kinaawan pategtayo agingga a mang rugitayon nga agduadua iti kinapategtayo. Ibagana kadatayo a bassittayo unay tapno madlaw dagiti dadduma, a datayo ket nalipatanen - nangnangruna ti Dios. Bay-andak a mangisalaysay kada- kayo ti maysa a personal a padas a mabalin a makatulong kadagiti makarikna nga awan pategda, nalipa- tanen, wenno agmaymaysa. Adun a tawen ti naglabas dimmar- ayak iti panagsanay dagiti piloto iti United States Air Force. Adayoak iti pagtaenganmi, maysaak nga agtu- tubo a soldado a taga-West Germany, nayanakak iti Czechoslovakia, a dim- makel iti East Germany ket mariga- tanak unay nga agsao iti Ingles. Silalawag a malagipko pay laeng ti panagbaniagak a mapan iti training basemi iti Texas. Nakaluganak iti ero- plano, a katugawko ti maysa a pasa hero a nalaing nga agsarita iti pagsasao dagiti taga-Abagatan. Dumani awan ti maawatak a balikas nga insaona. Napanunotko pay nga amangan ta saan a husto ti pagsasao a naisuro kaniak. Nagdanagak iti napanunotko a nasken a makibalubalak para iti tartarigagayan unay a nangato a posi- sion iti training dagiti piloto kadagiti estudiante nga Ingles ti pagsasaoda. 2 Idi makasangpetak iti air base iti bassit nga ili ti Big Spring, Texas, sinapulko ket nasarakak ti sanga ti Simbaan a Santo iti Ud-udina nga aldaw, a buklen dagiti nasisingpet a miembro nga agtataripnong kadagiti maupaan a siled iti mismo nga air base. Dagiti miembro ket madama pay laeng idi nga agipatpatakder iti maysa a bassit a meetinghouse nga agpaay a permanente a lugar para iti Simbaan. Kadagita a panawen dagiti miembro ket dumani bubosenda ti amin a panawenda iti panagaramidda kadagiti baro a pasdek. Inaldaw a dimmar-ayak iti train- ing dagiti piloto ken nagadalak a nasayaat agingga iti kabaelak ket binubosko ti kaaduan a nawaya nga orasko iti panagtrabaho iti baro a meetinghouse. Idiay a naammuak a ti two-by-four ket saan a maysa a sala[dance step] no di ketdi maysa a pedaso ti kayo. Naammuak pay no kasano ti agannad tapno saan a matamaan ti tamudok no agipukpo- kak iti lansa. Adu nga oras ti binubosko a panagtrabaho iti meetinghouse isu a ti branch president - nga isu ti maysa kadagiti flight instructormi - ket naseknan kaniak a kinunana a nasken a bubosek ti ad-adu pay nga oras iti panagadalko. Addaan met dagiti gagayyemko ken padak nga estudiante a piloto iti nawaya nga oras para kadagiti aktibidad, nupay makunak a sumag- mamano kadagiti aktibidad ti saan a mayannurot iti agdama a polieto a Para iti Pigsa dagiti Agtutubo. Para kaniak, naragsakak iti panagbalinko nga aktibo a paset daytoy bassit a sanga ti Texas iti laud, nga us-usarek ti nasursurok a baro a paglaingan iti panagkarpintero, ken panang- pasayaatko iti panagsaritak iti Ingles kabayatan ti panangipatungpalko kadagiti pagrebbengak a mangisuro iti korum dagiti elder ken iti Sunday School. Idi, ti Big Spring, iti baet ti nagan daytoy, ket maysa a bassit, awan pategna, ken saan nga ammo a lugar.
Ket masansan a nariknak ti kasta met laeng maipapan iti bagik - awan pa- tegna, di am-ammo, ken kasla agmay- maysa. Uray no kastoy, iti kaano man diak pinanunot a nalipatannakon ti Dios wenno masarakannak man idiay. Ammok a saan a napateg iti Nailangitan nga Ama no sadino ti ayanko, no ania ti ranggok iti klase iti training dagiti piloto, wenno no ania ti pagrebbengak iti Simbaan. Ti napa- teg Kenkuana ket ti panagaramidko iti amin a kabaelak, nga ipatpategko Isuna, ken natallugodak a tumulong kadagiti tao iti aglawlawko. Ammok a no aramidek ti amin a kabaelak, agbalin a nasayaat ti amin. Ket nasayaat ti amin.15 Ti Maudi ti Umunanto Saan a napateg iti Apo no bubosentayo dagiti aldawtayo nga agtartrabaho kadagiti pasdek a naaramid iti marmol wenno kayo. Ammona no sadino ti ayantayo, uray no kasano ti kanumo dagiti kasasaad- tayo. Usarennanto - iti bukodna a wagas ken para kadagiti nasantuan a panggepna - dagitay tattao a mangi- patpateg Kenkuana. Ammo ti Apo a ti sumagmamano a kasayaatan a tattao a nagbiagen iti daytoy a daga ket isu dagiti saan a masarakan kadagiti kasuratan ti paka- saritaan. Isuda dagiti nagasat, napa- kumbaba a tattao a sumursurot iti pagwadan ti Mangisalakan ken nag- bubos kadagiti aldaw ti panagbiagda nga agar-aramid iti kinaimbag.16 Maysa nga agassawa, nagannak ti gayyemko, ti nagbalin a nasayaat a pagwadan iti daytoy a pagbatayan. Nagtrabaho ti asawa a lalaki iti paga- ramidan iti landok iti Utah. Kabayatan ti pangngaldaw alaenna no kua dagiti nasantuan a kasuratanna wenno ti magasin ti Simbaan ket basaenna. Idi makita dagiti sumagmamano a tra- bahador daytoy, kinatawaanda isuna ket sinubokda ti pammatina. Iti kanito nga aramidenda daytoy, kasaritana ida nga addaan iti kinaimbag ken panagtalek. Saan a nakagura wenno nagdanag isuna gapu iti kinaawan respetoda kenkuana. Kalpasan dagiti tawen maysa kada- giti managdillaw unay ti nagsakit iti nakaro. Sakbay a pimmusay, kinid- dawna nga agsarita daytoy managpa- kumbaba a lalaki iti pumponna - nga inaramidna met. Daytoy napudno a miembro ti Simbaan ket saan a nabaknang wenno nalatak iti kagimongan, ngem naan-anay a naimpluwensiaanna ti amin a makaam-ammo kenkuana. Natay iti aksidente idi agsardeng tapno tulonganna ti maysa a katra- bahuan a saan a makapagna iti niebe. Iti uneg ti makatawen kinasapu- lan a maoperar iti utak ti asawana, a gapu ti saanna a pannakapagna. Ngem magustuan dagiti tao ti mapan kenkuana gapu ta dengdenggenna ida. Mananglagip isuna. Manangisakit isuna. Gapu ta saan a makasurat, inyulona dagiti numero ti telepono dagiti annakna ken appokona. Siaayat a lagipenna dagiti petsa ti panag- kasangay ken anibersario. Dagiti sumarsarungkar kenkuana ket pumanawda a nasaysayaat ti riknada maipapan iti biag ken iti bag- bagida. Mariknada ti ayatna. Ammoda a manangisakit isuna. Saan a pulos nagdayengdeng ngem binubosna ti panawenna iti panangtulong kadagiti dadduma pay. Kinuna ti maysa kada- giti gagayyemna a daytoy a babai ti maysa kadagiti manmano a tattao nga am-ammona a pudno a pagwadan ti ayat ken biag ni Jesucristo. Mabalin koma dagitoy nga agas- sawa ti umuna a mangibaga a saanda unay a napateg iti daytoy a lubong. Ngem agusar ti Apo iti pagtimbangan a naidumduma unay iti pagtimbangan ti lubong tapno timbangenna ti pateg ti maysa a kararua. Am-ammona dagitoy napudno nga agassawa; ay-ayatenna ida. Dagiti tignayda ti sibibiag a pammaneknek ti napigsa a pammatida Kenkuana. Napategkayo Kenkuana Kakabsatko, mabalin a pudno nga awan pateg ti tao no idilig iti kinadak- kel ti lubong. No dadduma mabalin 3 a mariknatayo ti kinaawan pateg, saan a panangikankano, panagmay- maysa, wenno nalipatanen. Ngem laglagipenyo a kanayon - napa- tegkayo Kenkuana! No agduaduakayo iti dayta, ibilangyo dagitoy uppat a nadiosan a pagbatayan: Umuna, ay-ayaten ti Dios dagiti napakumbaba ken naemma, gapu ta isuda ti "kadakkelan idiay pagarian ti langit." 17 Maikadua, italek ti Apo "nga ipak- daar dagiti nakapuy ken nanumo ti pakabuklan ti ebanghelio[na] agingga kadagiti suli ti lubong." 18 Pinilina dagiti "nakapsut a banag ti lubong [tapno] parmekenda dagiti maingel ken napigsa" 19 ken ibabain dagiti "banag a napigsa." 20 Maikatlo, sadino man ti pag- naedam, nanumo man dagiti kasasaadmo, nababa man ti pag- trabahuam, limitado man dagiti kabaelam, simple man ti langam, ken saan man a nangato ti posisionmo iti Simbaan nga ipagarupmo, saan- naka a malipatan ti Nailangitan nga Amam. Ay-ayatennakayo. Ammona ti managpakumbaba a pusoyo ken dagiti managayat ken manangngaasi a tignayyo. Sangkamaysa a buklen dagitoy ti manayon a pammaneknek maipapan iti napudno a panagtul- nogyo ken pammatiyo. Maikapat ken maudi, maawa- tanyo koma a no ania ti makita ken mapadasanyo ita ket awan iti kinaagnanayon. Saanyonto a marikna ti kinaliday, ladingit, saem, wenno pannakaupay iti agnanayon. Adda kadatayo ti napudno a kari ti Dios a saannanto pulos a lipaten wenno baybay-an dagitay mangipat- pateg Kenkuana.21 Mangnamnama ken agtalekkayo iti dayta a kari. Sursuruenyo nga ayaten ti Nailangitan nga Amayo ket agbalinkayo a disipu- lona iti sao ken iti aramid. Manamnamayo a no agibturkayo laeng, mamati Kenkuana, ket agtali- naed a napudno iti panagtungpal kadagiti bilin, mapadasanyonto mismo iti maysa nga aldaw dagiti kari nga impalgak ni Apostol Pablo:
"Saan a nakita ti mata, ket saan a nangngeg ti lapayag, ket saan a sim- rek iti puso ti tao, dagiti bambanag nga insagana ti Dios kadagiti agayat kenkuana." 22 Kakabsatko, ti kabilgan a Kinatao iti lubong ket isu ti Ama ti espirituyo. Am-ammonakayo. Ay-ayatennakayo iti awan pagkuran- ganna nga ayatna. Ibilangnakayo ti Dios saan laeng a kas mortal a tao iti bassit a planeta nga agbibiag iti ababa a panawen - ibilangnakayo a kas anakna. Ibilangnakayo kas ti parsua a kaba- elanyo ken naisangrat kadakayo a pagbalinan. Kayatna a maammuanyo a napategkayo Kenkuana. Mamatitayo koma, agtalektayo, ken pasayaatentayo ti biagtayo tapno maawatantayonto ti pudno nga agnanayon a pateg ken poten- sialtayo. Maikaritayo koma kadagiti napapateg a parabur ti Nailangitan nga Amatayo nga inlatangna para kadatayo. Daytoy ti kararagko iti nagan ti Anakna, a kas ken ni Jesucristo, amen. DAGITI NAGADAWAN 1. Kitaen iti Moises 1:2. 2. Moises 1:10. 3. Moises 1:33. 4. Kitaen iti Andrew Craig, "Astronomers Count the Stars," BBC News, Hulio 22, 2003, nature/3085885.stm. 5. Moises 7:30. 6. Mosiah 4:11. 7. Doktrina ken Katulagan 18:10. 8. Kitaen iti Moises 1:38-39. 9. William Knox, "Mortality," iti James Dalton Morrison, ed., Masterpieces of Religious Verse (1948), 397. 10. Doktrina ken Katulagan 121:7. 11. 3 Nephi 11:38. 12. Mosiah 3:19. 13. Lucas 18:14; kitaen met kadagiti besikulo 9-13. 14. Mosiah 2:17. 15. Ni Dieter F. Uchtdorf ket nagturpos nga umuna a kalaingan iti klasena. 16. Kitaen iti Dagiti Aramid 10:38. 17. Mateo 18:4; kitaen met kadagiti bersikulo 1-3. 18. Doktrina ken Katulagan 1:23. 19. Doktrina ken Katulagan 1:19. 20. 1 Taga-Corinto 1:27. 21. Kitaen iti Hebreo 13:5. 22. 1 Taga-Corinto 2:9. © 2011 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/10. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/10. Pannakaipatarus ti Visiting Teaching Message, November 2011. Ilokano. 09771 864 4


Patpatgek a gayyem, no kas pagarigan matay ka ita, ammom kadi no mapan ka idiay langit wenno idiay impierno? Saoen ti Biblia, ti sao ti Dios, nga mabalin mo nga maammoan. Patgek a gayyem, saludsodek man kenka dagiti importante nga saludsod iti bayat ti panagbiag mo. Ti sungbat mo ket isu ti mangikeddeng no sadinno ti papanam no pumanaw ka ditoy daga - biag nga agnanayon idiay langit wenno idiay impierno. Ti saludsod ket: Naisalakan ka kadin? Saan mi a saludsoden no miembro ka iti maysa a simbaan, wenno di ket no naisalakan kan? Saan mi a kayat a maammoan no nasingpet ka ken addaan ka iti nadalus a panagbiag iti immatang ti tao, no di ket no naisalakan ka kadin? Saan mi met a saludsoden no ti panangkitam ti bagim ket Kristianokan (ta adu ti mangibaga nga Kristiano da ngem saan da met nga ammo ti kinapudno ti pudno a Kristiano), no di ket no naisalakan ka kadin? Ti Biblia kunaen na a masapul a maisalakan ka kadin? Ti Biblia kunaen na a masapul a maisalakan tayo. (Aramid 4:12) Awatem a managbasol ka. "Kas kuna ti Nasantoan a Surat: Awan ti uray maysa a nalinteg a tao," (Roma 3:10) "Awan ti uray maysa nga agaramid iti naimbag," (Roma 3:12) "Nagbasol amin a tao ket adayoda iti panangisalakan ti Dios," (Roma 3:23) Amirisem met nga adda maysa nga mangay-ayat kenka ket natay gapu kenka. Ni Jesu-Cristo ket binayadan na amin dagiti basbasol mo babaen ti pannakatayna idiay krus, tapno makapanka idiay langit. "Ngem impakita ti Dios ti ayatna kadatayo: Idi managbasoltayo pay laeng, natay ni Cristo gapu kadatayo!" (Roma 5:8) Idi natay ni Jesus idiay krus, ti Darana ti bayad ti basbasol mo. "Gapu Kenkuana nawayawayaantayo - napakawan dagiti basoltayo," (Colosas 1:14) Amirisem nga saan mo a mabalin nga uloen ti ipapan idiay langit. Binayadan aminen ni Jesus idi natay idiay krus. Sakbay a natay kinunana, "Natungpalen" (Juan 19:30b) Ni Jesus ket
kayatnaka nga ikkan iti balay idiay langit. "...biag nga agnanayon ti isagut ti Dios gapu iti pannakipagmaymaysatayo ken Cristo Jesus nga Apotayo," (Roma 6:23) Amirisem nga no isalakannaka ni Jesus, dayta ket biag nga agnanayon idiay langit. Ni Jesus ket saan a nagpatingga iti pannakatay. Isu ket nagungar ket sibibiag nga agnanayon idiay langit tapno ikararagan na dagiti mamati ken agtalek Kenkuana. "Inyawatko kadakayo ti kangrunaan nga inawatko: a natay ni Cristo gapu kadagiti basoltayo, kas nailanad iti Nasantoan a Surat; a naitanem ket napagungar iti maikatlo nga aldaw, kas nailanad iti Nasantoan a Surat," (1 Corinto 15:3,4) "Isut gapuna nga awan pagkurangan ti panangisalakanna kadagiti umasideg iti Dios babaen Kenkuana agsipud ta agbiag nga agnanayon a mangibabaet kadakuada iti Dios," (Hebreo 7:25) Babaen ti pammati, awatem ni Jesu-Cristo a kas mangisalakan mo. Ni Jesus ket natay tapno maited ti regalo - biag nga agnanayon iti siasinnoman. Ngem kas regalo, daytoy ket awan ti balor na no saan mo nga awaten a para kenka. "Ngem kadagiti amin nga immawat ken namati Kenkuana, inikkanna ida ti kalintegan nga agbalin nga annak ti Dios," (Juan 1:12) Ti pammati ket naimpapusuan a panagtalek ken iti isu amin mo. Kuna ti Biblia nga naisalakankayo babaen ti pammati nga awanan ti nayon. "Ta gapu ti parabur ti Dios, naisalakankayo babaen ti pammati. Saanyo a bukod nga aramid no di ket sagut ti Dios. Awan ti mabalinyo a pagtangsit ta saanyo nga aramid," (Efeso 2:8,9) Ti pammati a makaisalakan ket isu ti completo ken pudno a pammati ken Jesu-Cristo. "Mamatika ken ni Apo Jesus ket maisalakankanto," (Aramid 16:31a) Ti aniaman nga inayonmo iti pammati ket aramid. "Ta ibilangtayo a mapalinteg ti tao iti sangoanan ti Dios babaen ti pammati laeng, ket saan a babaen ti panangtungpalna iti Linteg," (Roma 3:28) Patpatgek a kararua, no kayatmo nga isardeng ti aramid mo a bukod (ta awan mamaayna) ket mamatika a naimpapusuan ken Jesus,
ita met laeng ket maisalakanka. Adda dayta kenka. Agdumog ka ket agkararag ka ken Apo Dios iti bukod mo a kararag ket aklunem a maysa ka a managbasol nga mapan idiay impierno, ken iti amin a pusom ket mamati ka ken Jesu-Cristo a Mangisalakanmo, ket baliwan na ti panagbiag mo. Kunaen ti Biblia, "Ta no babaen ti bibigmo, ipaduyakyakmo ni Jesus nga isu ti Apo, ket patiem iti pusom a pinagungar ti Dios, maisalakankanto," (Roma 10:9) "Ti siasinnoman nga umawag iti nagan ti Apo, maisalakanto," (Roma 10:13) Gayyem, no saan mo pay nga inawat a maysaka a managbasol ken namati ken Jesu-Cristo, basaem ti kunaen ti Biblia, ti Sao ti Dios, "Naukomen ti di mamati agsipud ta saan a namati iti kakaisuna nga Anak ti Dios," (Juan 3:18b) No kasapulam ti tumulong kenka a mangawat a naan-anay ti Sao ti Dios maipanggep iti pannakaisalakan, kasta met a no inawatmon ni Jesu-Cristo a kas Mangisalakanmo ket kayatmo ti dumakkel iti naespirituan, agsurat ka kadakami. Ipatulodmo ngarud daytoy nga tract tapno maamoanmi nga calpasan ti panangbasam iti daytoy, ket decidido can nga agtalec ken Jesu-Cristo a cas Mangisalacanmo. Nagan Pagtaengan FELLOWSHIP TRACT LEAGUE P.O. BOX 164 • LEBANON, OH 45036 © Tract 6210 (Ilocano) All tracts free as the Lord provides. Not to be sold.


Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan tm tm tm tm taaaaa ms ms ms ms mooooo Pangpatibker a Pagbasaan Para Kadaguiti Addaan ti Dayabitis
Rason ken Pagyaman Daytoy nailawlawag ken naiyababa nga pagbasaan ti CDC iti tawen 1997, Saluadam ta Dayabitis mo, ket naaramid para kadaguiti agnaed iti lugar nga adda iti Pacifico ket mabalin nga mausar a mangsuposop iti poblikasyon iti tawen 1997. Daytoy ket saan koma nga naaramid no awan ti tulong ti Departamento ti Salun-at ti Hawaii iti Panangkontrol ti Dayabitis ken Nutrisyon ken Aktibidad pang-Pisikal nga adda iti Sanga ti Panangsaluad ti Salun-at, ken ti Asosasyon ti Hawaii daguiti Mangyad- adad ti Panangsaluad ti Dayabitis. Dadduma pay a tulong teknikal ket inted daguiti Programa ti Pangkontrol ti Dayabitis ti American Samoa, Guam, Estado ti Micronesia, Islas ti Marshall, Islas ti Amianan a Mariana, ken Palau. Daguiti mangidadaulo ti Sentro ti Panangpasardeng ken Panangsaluad ti Sakit, Dibisyon ti Panagilawlawag ti Dayabitis ti nangted iti panangbalin daytoy a proyekto. Ti retrato ti umuna nga pahina: Naggapu ti Departamento ti Salun-at iti Hawaii-Sekyon ti Nutrisyon ken Aktibidades pang-Pisikal. Daytoy nga pagbasaan ket saan nga nairehistro ti opisina ti copyright. Siasinno man a mayat ket mabalinna ti mangkopya ti ania man a paset wenno daytoy entiro nga poblikasyon.
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan 1. Pakauna Ti dayabitis sagidenna iti amin a parte ti panagbiagmo. Daytoy ket seryoso ken tungpal-biag a kondisyon, ngem adu ti mabalin nga aramiden tapno masaluadan ti salun-at mo. Mabalin nga tagibenem ti salun-at mosaan laeng nga ita, ngem pati pay iti sumarsaruno pay a tawen. Panangbalanse ti kangrunaan a sarita tapno masaluadam ti dayabitis. Masapul nga taginayonem ti balanse iti unos ti panagbiagmo. Masapul nga balansyem ti kanem, aramid pang-pisikal, ken panagagas. Masaluadam ti dayabitis mo babaen ti tulong ti pamilya ken gagayyem, ti grupo ti mangsaluad ti salun-at, ken ti komunidad. Makikammayet ka iti grupo mangsaluad ti salun-at tapno masaluadan ta dayabitis mo. Ania ti Dayabitis? Kaaduan nga intay ipauneg nga kanen ket agbalin a glucose (asukar) para iti bagi tapno mausar nga pagpapigsa. Ti pali, maysa a organo wenno parte ti bagi nga masarakan iti asideg ti bituka, ket agaramid iti hormone a maawagan iti insulin, nga daytoy ti mangtulong iti glucose nga makauneg iti amin a parte ti bagi. No addaan ka iti dayabitis, usarenna a nalaing ti bukodna nga insulin. Daytoy a problema ti pakaigapuan ti pannakaurnong ti glucose yanti dara. 1
Pagilasinan ken Simtomas ti kaadda iti Dayabitis Daguiti sumaganad ti mabalin a pagilasinan ken simtoma ti kaadda ti sakit a dayabitis. Addaan ka iti dadduma a pagilasinan sakbay nga maamuam no addaan ka iti dayabitis: Assideg nga panaginum Masansan nga panagisbo Nakapsut ti panagkita Alisto nga pannakabannog Panagbaba iti timbang Namaga a kudil Sugat a narigat nga aglaing Masansan nga inpeksyon Awan rikna wenno agpipikel ti saka Panagbakbakwar Daguiti Tipo ti Dayabitis Adda dua (2) a kangrunaan a tipo ti dayabitis: Tipo 1 Tipo 2 Daguiti ub-ubbing ken saan pay unay a nataengan ti masansan a maaddaan iti Tipo 1 dayabitis. Para kadaguiti tattao nga addaan iti Tipo 1 dayabitis, ti pali (pancreas) ket bassit wenno pasaray 2
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan awan iti maaramidna nga insulin, ken daytoy nga insulin ket maiyendieksyon iti inaldaw tapno agbiag. Kaadduan a tattao ket addaan iti Tipo 2 dayabitis. Ti pali daguiti tattao nga addaan iti Tipo 2 dayabitis ket kanayon nga agaramid iti insulin, ngem ti bagi ket saanna a mausar a naimbag. Kaadduanna nga daguiti addaan Tipo 2 dayabitis ket maduktalan kadaguiti agtawen iti 30 wenno 40 nga tawen. Uray no kasta, kaaduanna nga daguiti ub-ubbing ken naubing a nataengan iti addaanen iti Tipo 2 dayabitis. Daguiti sumaganad ti mabalin a pakaigapuan iti Tipo 2 dayabitis: Addaan iti dayabitis ti miembro ti pamilia Awan iti aktibidad pisikal ti bagi Sobra a dagsen ti bagi Saan a maikanantad a pannangan (a kas: makmakan a nangatu iti taba wenno nalabes a pannangan) No ti popoon daguiti tao ket Asian, Pacific Islander, Native Hawaiian, American Indian, Catillano, Latino, wenno African American 3
2. Panangkontrol ti Dayabitis A. Dieta wenno Pannangan Daguiti banbanag a kayat mo a magun-od babaen ti pannangan iti nasayaat ket: Mentenarenna ti rumbeng ken nasalun-at a kaadu ti asukar iti dara Mentenaren wenno magun-od iti maikanatad a timbang Mangan iti apaggisu a kaadu ti nasalun-at a makmakan Babaen iti tulong ti Departamento ti Salun-at iti Hawaii-Sekyon ti Nutrisyon ken Aktibidades pang-Pisikal Alagaden para iti nasalun-at a pannangan: 1) Mangan iti mamintallo iti tunggal aldaw Masapul a mangan iti saan nga nababbaba ngem mamintallo iti ti tunggal aldaw nga buyogan iti meryenda iti nagbabaetan daguitoy, wenno mangan iti 5-6 a daras iti babassit a pannangan iti agmalem tapno mamentenar ti nasalun-at a kaadu ti asukar ti dara. 2) Atensyonam daguiti nadumaduma a parte ti makan Limitaram daguiti parte ti makan; tapno makontrol mo ti asukar ti dara a nasayaat. 3) Piliem ti kanem manipud iti tallo wenno ad-adu a grupo ti makan kada pannangan 4
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan Babaen iti pannangan iti tallo a klase wenno ad-adu a grupo ti makan, mamentenar mo iti nasalun-at a kaadu ti asukar ti dara. Kasla koma: pasta, natnateng, ken protina. 4) Piliem daguiti makan nga saan a nataba Babaen iti tulong ti Departamento ti Salun-at iti Hawaii-Sekyon ti Nutrisyon ken Aktibidades pang-Pisikal Mangan kadaguiti saan a naiprito a makan ken agusar iti limitado a taba. Limitaram iti keso, mantikilya, lana ti niog, taba wenno manteka, meyoneis, delata a karne, daguiti naluto ken nabungon a makan, ken dadduma pay a nataba a makmakan. 5) Piliem daguiti makan nga nangato ti fiber Babaen iti tulong ti Napagkaykaysa nga Estado ti Micronesia Programa ti Pangkontrol ti Dayabitis Piliem daguiti makan a kas bagas nga sampurado, whole wheat bread, ut-utong, nalangto nga natnateng ken prutas. 6) Limitaram daguiti Nasasam-it ken Alkohol Daguitoy a klase ti makan ket apektaranna ti kaadu ti asukar ti dara ket masapul ngarud a malimitaran. Makisaritaka kadaguiti mangiwanwan iti salun-at tapno matulungandaka iti umno a kaadu ti kanen, panangbasa iti tarheta daguiti makan, ken ti pannangan iti ruar. 5
B. Aktibidades pang-Pisikal Daguiti aramid pang-pisikal ket importante a wagas iti panangmaneher ti dayabitis babaen iti panangtulong na iti pannakakontrol mo ti asukar ti dara ken timbang. Aktibidad pang-pisikal ket matulongannaka a mangprebentar daguiti problem maipangguep ti puso. Aktibidades pang-pisikal ket: Papigsaenna ti puso, bara, ken tultulang Paaduenna ti piskel, pigsa, ken undor Kontrolenna ti timbang ken taba ti bagi Pababaenna ti presyon ti dara Papintasenna ti abilidad ti bagi nga mangkontrol ti panateng Pangatuenna iti pigsa Pababaenna ti kaadu ti insulin iti panawen ti ehersisyo Papintasenna ti essem ken rag-o Papintasenna ti turog Palaingenna ti bannog Mangited ti nasayaat a rikna! Ti pannagna ket makatulong iti salun-at mo. 6
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan C. Banag nga Maipanggep iti Agas ti Dayabitis No agtumtumarka iti agas ti dayabitis wenno mainindieksyonan ka iti insulin tapno mapasardeng ti dayabitis mo, siguraduem nga daguiti mangiwanwan ti salun-at ket mailawlawag da no kasano ti umno a wagas. Agsaludsud ka kadakuada no adda saan mo a maawatan. D. Kangrunaan nga Aramiden: Uminom iti adu a danum. Walo (8) a dadakkel a baso ti danum ti mairekomendar iti kada aldaw. Agusar iti kuwentas, nagan, wenno purselas nga mangipakita nga sika ket addaan ka iti dayabitis. Kaduam ti gayyemmo nga agaramid pang-pisikal. Agusar iti medias ken sapatos nga umiso iti sakam. Kitaem ti sakam iti naldaw no adda butuan, aglabbaga, sugat, wenno mabettak a kudil. No saan a nasayaat ti riknam, isardengmo ti ar- aramidem, kitaem ti kaadu ti glucose ti daram, ken tumawag iti doktor wenno umno nga agiwanwan. Agtumar iti agas a kas naireseta. 7
3. Panangayunar iti Umiso nga Kaadu ti Asukar ti Daram Mamentenar mo iti umno a kaadu ti asukar ti dara babaen ti: Matesting ti kaadu ti asukar ti dara iti inaldaw Mangala iti hemoglobin A1c test ken ti mangiwanwan ti salun-at iti kada tallo a bulan no mainindieksyonan ka iti insulin wenno kada innem a bulan no agtumtumar ka iti agas ti dayabitis. A. Senyales ti addan ti nababba nga asukar ti dara Daguiti senyales iti nababa nga asukar ti dara iramanna ti: Agnerbiyos, agpigerger, wenno agkaling-etan Makarikna ti bannog Mariribukan Maawanan puot wenno matalimudaw Agkissiw (agpigerger) Sakbay nga aramidem daguitoy sumaganad, masapul nga alaem ti rukod ti kaadu ti asukar ti daram tapno maliklikam ti peggad: Agmaneho ti lugan Panagusar iti dadakkel a makinerya Naaktibo unay Naunday unay a kinaaktibo 8
No mariknam nga bumaba ti rukod ti asukar ti daram ngem saan mo a matesting daytoy ket... Uminom ka iti tubbog ti prutas kada 15 minutos agingga nga ti asukar ti daram ket agsubli iti gagangay. Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan ...uminom ka iti awan ti asukarna a tubbog ti prutas! 9
B. Senyales iti Nangato a Asukar ti Dara Daguiti senyales iti nangato a asukar ti dara ket: BABBAI Namaga a ngiwat Ma-waw Masansan a panagisbo Pannarikna ti bannog Panagkapsut ti panagkita Panagbaba ti timbang Sakit ti buksit, marikna ti sakit ti buksit, wenno panagbakwar Masansan a panagisbo ket maysa a senyal iti nangato a glucose ti dara. No adda mariknam a senyales ti nangato asukar ti daram, testingem ti daram wenno bumisita ka iti klinika pangpobliko. Masapul nga inaldaw a tumawag ka iti doktor mo no masakitka. 10
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan 4. Dayabitis ti Mata Senyales iti Dayabitis ti Mata Regular nga agpaeksamen ka iti mata tapno maduktalam no naapektaran ti dayabitis ti matam, ket masapsapa nga maamuam. Siguraduem nga ibagam kadaguiti mangiwanwan ti salun-at wenno doktor iti mata maipanggep iti problemam iti mata. No addaan ka iti problema iti panagkitam, makisarita ka kadaguiti mangiwanwan iti salun-at wenno doktor ti mata. 11
5. Problema iti Kidney Tagibenem daguiti kidneys mo babaen ti panangkontrol mo ti asukar ti daram ken presyon ti daram. Agtinawen nga agpatesting ka iti dara ken isbo tapno maamuam ti panagubra daguiti kidneys mo. Ipakaammom kadaguiti mangiwawan ti salun-at no adda senyales ti inpeksyon ti kidney ken basisaw mo. Senyales iti Pannakainpeksyon ti basisaw: narimer wenno nadara (lumabbaga) nga isbo, panagkasapulan unay nga yiisbo Senyales ti Pannakainpeksyon ti kidney: panagsakit ti bukot, aglammin, aggurigor 12
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan 6. Problema iti Puso ken Urat Daguiti addaan iti dayabitis ket addaan iti problema iti puso ken ur-urat no saan a makontrol ti asukar ti dara. Ti problema ti puso ken ur-urat ti kangrunaan nga pakaigapuan ti panagsakit, pannakabaldado, ken pannakaipapatay daguiti addaan iti dayabitis. Problema ti puso ken urat ket mangted iti saan a nasayaat nga panagayus ti dara kadaguiti gurong ken saka. Ad-adda nga agpeggad ka iti problema ti puso ken urat a kas iti, atake ti puso, narigat nga panaganges, wenno stroke, no sika ket agsigarilyo, addaan ka iti nangato a presyon ti dara, wenno nangato ti kolesterol wenno taba iti daram. Daguiti mangiwanwan ti salun-at ket matulungandaka nga mangibaba iti panagpeggad ti problemam iti puso ken ur-urat ken ibagada no mamin-ano nga alaem iti presyon ti dara ken kolesterol mo. 13
7. Rikna ken Problema ti Saka Ti pannakaawan ti rikna, problema ti sirkulasyon ti dara, ken inpeksyon nga saan nga aglalaing ket mabalin nga makaited iti seryoso nga problema ti saka kadaguiti addaan sakit a dayabitis, pakairamanan ti pannakaputed ti saka. Daguiti mangwanwan iti salun-at ket masapul nga mangala iti kompleto a tsek-ap kadaguiti babassit nga urat ken sakam maminsan ti makatawen. Saluadam daguiti sakam babaen ti:
Inaldaw nga panangbuggo kadaguiti sakam
Inaldaw nga kitaem daguiti sakam iti kaadda ti ringyad, sugat, wenno butuan Panangkontrol ti kaadu ti asukar ti daram Saan nga panagsigarilyo wenno panagmuskada Saan nga magna a saka- saka ken kanayon nga panagusar iti sapatos wenno tsinelas Siguraduem nga pamagaam daguiti nagbabaetan ti ramay ti sakam sakbay nga agsapatos ka. 14
8. Sakit ti Ngipen Daguiti addaan iti sakit nga dayabitis ket masansan nga maaddaan iti problema iti ngipen ken gugot no ti asukar ti dara ket saan nga matiped. Proteheram daguiti ngipen mo babaen ti panagsipilyo iti mamindua a daras iti tunggal aldaw ken panagingat iti inaldaw. Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan Ti nasalun-at a ngipen ken gugot agdepende iti pannakatagiben iti asukar ti daram. Bisitaem ti dentismo maminsan kada innem a bulan. 15
9. Panagbakuna Ti trangkaso ken numonia ket sakit a seryoso nga mabalin a pakaigapuan ti pannakaospital mo. Tinawen a mangala iti bakuna kontra ti trangkaso tapno masaluadam ti panagsakit mo. Agsaludsud kadaguiti agiwanwan ti salun-at wenno doktor no kasano iti panangala iti bakuna kontra ti sakit a numonia, aglalo saan ka pay a nagbakuna iti uneg ti lima a tawen. 16
Saluadam Ta Dayabitis Mo: Listaan Dibisyon ti Pannakailawlawag ti Dayabitis Sentro National ti Nakana a Sakit Panangsaluad ken Panangpadur-as ti Salun-at Sentro ti Panangpasardeng ken Panangsaluad ti Sakit (CDC - Center for Disease Control) Para Iti Panagsalud-sud ti pobliko ken poblikasyon: Telepono: Programa ti Panangsalaknib ken Panagpasardeng ti Dayabitis iti Estado ti Hawaii 808-692-7462 Fax: 808-692-7461 E-mail: HSDPCP@mail.health.state.hi.us Mail: HSDPCP 601 Kamokila Blvd., #344 Kapolei, Hawaii 96707 Ti pagsasao nga Ingles daytoy nga pagbasaan ket pinunduan ti CDC ken ti Programa ti Panangyadal iti Dayabitis pang-Nasyonal. Ti pannakayulong ken pannakapaadu daytoy a pagbasaab ket naaramid babaen iti tulong ti Nagkaykaysa nga Agrimento ti HSDPCP iti numero U32/CCU902712-15 a naggapu iti CDC. Serbisyo nga Awan iti Deskriminasyon: Ipadanun mi daguiti aktibidades nga saan nga mapili iti maserbian uray no ania iti puli, kolor, ili nga naggapuan (pakairamanan iti pagsasao) edad, kinatao, wenno pagkurangan. Makiuman iti HSDPCP babaen iti telepono nga addan iti numero 808-692-7462 wenno iti departamento iti Opisyal nga Mangted iti Umno nga Aksyon iti PO Box 3378, Honolulu, HI 96801-3345 wenno iti telepono numero 808-586-4616 iti uneg 180 nga aldaw nga adda iti problema. 17


Lāna'i Women's Center dba Lāna 'i Community Health Center Lāna'i Community Health Center P. O. Box 630142 Lāna'i City, HI 96763-0142 Phone: 808-565-9196 Fax: 808-565-9196 E-mail: dshaw@wave.hicv.net - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - PAGREBBENGAN KEN RESPONSIBILIDAD TI KADA PASYENTE Kalikaguman ti Lāna`i Community Health Center iti panangidatonna kenka iti kalidad a pannakataripato, dayaw ken iti naur- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - nos a wagas. Kayatmi nga ipakaammo kenka dagiti pagrebbengam ken responsibilidadmo a kas maysa kadagiti pasyente mi. Ngarud, ikalikaguman mi iti lukat a pannakisaritam kadagiti tattao nga mangtaripato ken mangiwanwan iti pannakaagas mo. Awan ti saan nga maasikaso gapu iti kaawan ti pagbayad. ADDA PAGREBBENGAM NGA Matrato iti dayaw, dignidad ken respeto tapno awatem dagiti kasapulam a serbisyo ken pannakataripato nga awan ti pannakainaig iti kinataom, kolormo, pammatim, nakaiyanakan nga naggappuam, (sex) babai wenno lalaki ka man, taw-en mo, panangpilim iti kayatmo a kinatao (sex), adda man dis-abilitim wenno awan, naestaduan nga pagtaktakderam, sakitmo, pagtaktakderam a kas veterano, wenno bayad. Ammoem dagiti nagan dagiti 'health providers' ken tattao nga agasikaso kenka. Maipakaammo a nalaing tapno maawatam no ania ti kondisyon ti salun- atmo, no ania ti mairekomenda a pannakaagas ken no kasano ti ek- spektaren nga panagbaliw ti kondisyon a marikrikna, ken ti 'follow up' nga pannakataripato kalpasan ti 'treatment'. Maibaga kenka no mano ti ekspektarem a magasto ken rason no apay nga maeksamenka ken maited kenka ti wagas ti pannakaagas (treatment) ket maipalawag kenka dagiti pagsayaatan ken pagmadianna, ken ti marikna nga an-annayen (discomfort) iti ania man nga 'procedures' wen- no wagas a panangagasda kenka ket masapul iti partisipasyonmo iti dayta nga desisyon a pannakataripatom. Saan nga agpirma kadayta nga "consent form", no saan nga nalawag ti pannakaawatmo. Maipasigurado nga kadagiti health providers ken agtartarabaho iti saan da nga panangibutaktak kadagiti impormasyon panggep ti personal ken salun-at mo, no awan ti pammalubos mo, malaksid laeng no masapul ti paglintegan tapno maprotektaran ti tao nga maseknan ken pagimbagan ti publiko. Panangamiris ken panangadal kadagiti listaan wenno palawag ti mabaya- dan. Saan nga iyaanamong iti wagas a pannakaagas ken pannakaipalawag dagiti mabalin nga sagrapen a bunga ti saan nga iyaanamong. Sekyuridad ti bukodmo a bagi ken sanikuam. Agpakita ti salun-at kadagiti addaan serbisyo a mangiyulog iti langguahe a maawatam ken makaawat iti kultura a naggapuam. No saanmo nga anamongan ti desisyon panggep ti naawatmo a serbisyo, adda rebbengem a mangipila iti reklamo, pakainayonan ti reklamo panggep ti kalidad a pannakataripato. ADDA RESPONSIBILIDAD MO NGA Makikooperar ken makiinnanus bayat ti panaguray iti lugar ti pagu- rayan (waiting room) wenno iti mismo nga lugar ti pagagasan. Tratoem ti respeto dagiti sabsabali nga pasyente, dagiti agtar- tarabaho ken providers ti health center. Mangited kadagiti importante a records nga kasapulan para ti panagrehistro, wagas ti panagbayad ken autorisasyon ti pammalu- bos mo nga agpaagas. Mangited kadagiti pudno ken kompleto nga medical history iti naglabasmo a pakairamanan met dagiti impormasyon maipanggep iti naglabasam nga sakit, ag-agas nga naited kenka, pannakahospi- talmo ken sabsabali pay nga impormasyon a mainaig kenka. Pannakikadua ken panagtulnog iti plano a pannakaagas kas tulagan yo a dua ken ti provider. Agsaludsod no saan nga nalawag ti pannakaawatmo kadagiti papeles nga papirmaan da kenka, wenno saan nga nalawag dagiti impor- masyon nga naited kenka. Adalen ti pagalagadan ti "Notice of Privacy Practices". Maikkan ka ti kopya kadaytoy "Notice of Privacy Practices" no kalikagumam ti maaddaan. Agbayad ti serbisyo a pannakadoktormo no maawat mo ti listaan ti bayadan/gasto. Adda diskuento kadagiti serbisyo no kualipikado ka. Mangawat kadagiti ibunga ti panagsanudmo ken saanmo nga iyaanamong iti wagas a pannakaagasmo wenno saanmo nga panang- surot iti balakad ti provider nga nangasikaso kenka. Mangidulin iti bukodmo nga alikamen iti natalged a lugar. Pakaammoan dagiti empleado iti langguahe wenno panangkonsi- derar iti kultura no kasapulan. Panangipakaammo kadagiti empleado iti saamo nga pannakapnek iti panna- kaasikasom. Ket no adda man dagiti banbanag nga pakaseknam ken kayatmo nga iyebkas, awagam laeng ti Executive Director iti numero a 565-9196. TI Lāna`i Community Health Center KET ADDA REBBENGENNA KEN/WENNO RESPOBSIBILIDADNA NGA Mangipakaammo kadagiti natudingan nga autoridad iti panangiyadayoda manipud kadagiti pasyente iti klinika, dagiti tao nga nakainum, makiriri, wenno mangdangran iti bukodda a bagi wenno kadagiti sabali pay a tao wenno traba- hadores. Mangireport kadagiti ammoda wenno suspetsada maipanggep iti 'child abuse', panagsamal, kagat ti animal, dunor maigapo ti paltog, ken dadduma pay nga nasken a maireport kadagiti nadumaduma nga ahensiya ti paglintegan. Mangipangag kadagiti pasyente nga mangisawang kadagiti kaririknada wenno mangited ti rekomendasyon a baliwan nga maipakaammo kadagiti agtartarabaho wenno iti Executive Director Panangipakaammo iti pasyente kadagiti posibilidad nga kondisyon ti bagi a sagrapen a kas resulta iti saan nga panag- tungpal kadagiti maibalakad nga pannakaagas. Approved by LCHC BOD 7-19-2016