Synopsis Ti sarita a napauloan iti "Diro ti Disierto" ket maipanggep iti nagbalin a gasat ti gayyem ti maysa nga OFW nga agnagan iti Merto, a nasentensiaan a matay gapu iti naisangsangayan a pasamak a naaramid iti pagilian ti Saudi Arabia. Ti sarita ket ipakitana ti kasasaad dagiti OFW iti ballasiw-taaw kangrunaanna iti nasao a pagilian. Mangrugi ti sarita a mangipakita iti kasasaad ti maysa a mabitay ken iti gayyemna a mangtultulong kaniana. Maamuan ti puon ken rason no apay nga napan ni Merto iti pagilian dagiti arabo ken ti masapul a maaramidna tapno marisut ti napanawanna a parikutna iti Pilipinas. Ipakita ti sarita dagiti banag maipapan iti gura, bales ken pammakawan pakairaman ti panagbabawi iti wagas narigat nga maawatan aglalo kadagiti saan a nakapadas. Aggibus a mangted lawag kadagiti saan nakapappati a pasamak.
Diro ti Disierto "Alas nuebe," ababa ken nasaem ti sungbat a nangngegko manipud iti bangir ti napuskol a sarming. Nakadumog ken aglulua ti gayyemko a nairut ti gemgemna. Dinamagko no ania oras nga ipanda iti lugar nga aw-awaganda iti 'Sahat Aldiyra', sarita dagiti arabo a ti kayatna a sawen ket lugar ti hustisia. Tinalliawko ti oras iti pader ti pagbaludan, adda pay nakurang a dua nga oras. Maikatlo ken maudi a panagpassiarko iti pagbaludan a masarakan iti Batha, iti siudad ti Riyadh, nga isu met laeng ti aldaw a naituding a panangpungsay ti berdugo iti ulona. Namin adu a daras a nakaimatangak sadiay iti pasamak nga isina ti berdugo ti ulo ti nasentensiaan a kriminal babaen iti "sulthan," ti natadem ken nasileng a nagkurba nga espada. Apagbiit laeng daytoy. Mangrugi iti ngato ti wasiwas ti espada nga agpababa ken agsubli nga agpangato a lumabas iti tengnged. Pasaray agtulid ti ulo iti dua wenno tallo a metro. Iti kamaudiananna, aglaaw dagiti adu nga agbuybuya iti "Allahakbar!" Dayta ti linteg ti Islam, no biag ti utangem, biag met laeng ti pagbayadmo. Ngem ti gayyemko ket saan met a biag ti innalana, no di ketdi ayat. Iti nemnemko ket saan koma a pannakapukaw ti biagna ti wagas a gibus ti pakasaritaanna.
"Fat al'awan!" nagtimek ti 'Shurta' iti likudak. Naawatak ti kayat a sawen ti guardia. Naibusen ti oras a naikeddeng para iti panagbisita kadagiti balud. Impakamakamko iti gayyemko nga agkararag ken saan a maawanan iti namnama. Nagtung-ed iti nainayad. Nariknak ti nadagsen nga ima ti arabo iti abagak. "Yalla," nagtimek manen. "Aiwa," nakunak idi timmakderak. "Shukran modir," kinunak a nagyaman iti 'Shurta' iti abayko a nangiturong kaniak iti ridaw. Nadagsen ti riknak pakairamanan pay dagiti addangko. Mariknak ti kinaawan bael ti maysa a gangannaet iti adayo a lugar ngem saanko nga itulok nga isu ti mangtukkol iti namnamak. Kinautko ti selpon iti bulsak apaman a nakaluganak iti taksi a pinayapayak a nakaparking iti sanguanan ti 'gate' ti pagbaludan. Umun-unaak a mapan iti 'Sahat Aldiyra'. Masapul nga addaak a kadua ti gayyemko iti maudi a gundaway. Tinawagak ti abogado a makin-eggem iti kaso manipud iti konsulado ti Pilipinas no adda ti nagbaliwan ti estado ken kasasaad ti kaso ti gayyemko. Awan kano ti panagbaliw ti desision ti korte mainaig iti sentensia a naiyulog. Mariknak a saanda nga ipappapati ti aggaraw ta nakababain ti kaso. Dagiti surat ken pakaasimi iti presidente ti pagilian ket saan a pulos a nasungbatan. Mabalin a ti dakkel a rason ket gapu ta ti biktima ket pada met laeng a kailian, maysa met laeng a Pilipino. Nailunod la ket ngarud ti gayyemko iti 'social media' pakairamanan iti lubong iti 'Facebook.' Iti kinaadu ti mabalin a biktimana apay a padana pay laeng met a Pilipino. Nasayaat kano ta madusa. Siak laengen ken ti pamiliana ti nabati a sanggirna. Uray nabayagakon a nagnanaed ken nangnangged iti Saudi Arabia, awan ammok nga asitgan a pagpatulongan. Duapulo a tawenko nga agnanaed ditoy. Maysaak kadagiti nakurang a kagudua a milyon nga "Overseas Filipino Workers" wenno iti ababa a sarita, OFW, nga adda iti
pagilian. Adu a rigat ken tuok ti napasarak ditoy. Adu ti nasangpetak ken adu metten ti nagawid. Adu ti pakasaritaan dagiti padak a Pilipino ditoy. Umay da mangged, ngem adu ti pagsangaan ti turong ti panagbiagda. Kas nakuna ti maysa a nasangpetak ditoy, "Amintayo ket kasla uyokan nga umay agbirok iti nasam-it a diro ti disierto. Nagasat dagiti nakasarak ken nakagun-od ngem ikarkararagantayo koma dagiti naiwawa ken naiyaw-awan. Ta bareng masurotanda ti ayan dagiti sabong ken palmera, tapno saandanto a makset ken maiyaplag a mainayon a tapok iti rabaw ti disierto. Agpilikan iti agbalinto a pakasaritaam!" Napipia laeng kano tatta a kuna dagiti nasangpetak a beterano ti Riyadh. Isuda dagiti immuna a nagnaed iti siudad idi panawen ti "Homesick versus Dollar" ken "Napakasakit Kuya Eddie" ti dekada otsenta. Adu a kapadasan kunada. Imbag kano tatta ta adda internet ket kasla asideg laeng ti ayan dagiti pamilia da. Addan makunkuna a "video call" ket makasaritada dagiti assawa ken annak nga inaldaw, saan a kasla kaniada idi panawen ti "pay phone." Malagipna la unay no agistoriakami iti "break time" no tiempo ti panagtawag ket nakaatattiddog kano ti pila ken masapul nga adda kadua nga agipisok iti baria iti "pay phone" ta ti rason ket maysa supot a baria ti mausar. Literal nga iliw kano ti mangpatay kaniam ditoy Saudi idi panawenda. Kaasi kano dagiti awanan telepono a pamiliada iti Pilipinas ta urayenda ti surat a sumangpet kalpasan ti mano a bulan. Ti rigatna ket lukatan kano dagiti amongda. Adda kano pay makaawat iti "Christmas Card" iti bulan ti Abril. Adda pay nagbekkel piman ta adda nakaipadamag nga addan sabali ti kaingungotna ket saanna a nauray ti surat dagiti makaammo iti pudno a pasamak nga saan gayam nga us-usto! Adda pay 'kabayan' a nangpapatay iti amongna. Binagbagkongna dagiti amongna nga agassawa nga amerikano, ket imbag ta nakalasat tay babai a nakaibaga iti napasamak. Addan idi a nakalugan iti eroplano ti kabayan idi napan inala dagiti pulis. Isu ti maysa a naimatangak a napungsay ti ulona.
Adu met ti nakasarak iti nagbalin a kapunganda ditoy ken nangbangon iti pamiliada iti siudad iti tingnga ti disierto. Nagnanaedda iti nabayag ken ditoy payen a nagbasa dagiti annakda kadagiti "International Schools" a pakasarakan dagiti mangisursuro met laeng a Pilipino. Adda met dagiti makunkuna a nagkasar iti sirok ti kamatis ditoy, dagiti adda pinanawanda a pamiliada iti Pilipinas ngem nakasarakda iti sabali. Diak masirok no kasano ti pinamay-anda iti papelesda a mangipakita a saanda a siaasawa ket nabalinanda ti nagkasar iti embahada ti Pilipinas. Nairehistro iti Saudi ti kasar, ket nawaya nga agtiponda iti maymaysa a balay. Ngem kas nakunada met laeng ditoy, nalaing dagiti Pilipino no remedio ti pagsasaritaan. Ti nagasat ket dagiti pamilia a nakaala iti US Visa wenno British Sponsorship ta nanggedda iti sidong dagiti kompania a bagi dagiti Amerikano ken Briton, ket tattan addadan nga agnanaed iti Estados Unidos wenno Britania. Kaaduan a pagsapulan tatta dagiti Pilipino iti Saudi ket konstruksion, ospital wenno tay makunkuna a 'domestic helpers'. Adu ti nagbalin a parikut ken kaso dagiti Pilipino ditoy ngem awan ti kas iti parikutmi tatta. Ad-adalek ti napasamak. Ammok ti taray ken panagpampanunot ti gayyemko a ni Merto. Nasuroken a lima tawen ti panaggayyemmi. Malagipko ti damo a panagam-ammomi. Pidpidutek ti bagahek iti 'carousel' idi nataliawko ti maysa a narapis ken natayag a baro a mabutbuteng ti langana a nakatakder iti 'immigration counter' ti King Khaled International Airport. Saanna a mapagsusurot nga italmeg dagiti ramayna iti 'scanner' a kadaywan nga aramiden dagiti agdadamo a bumaddek iti Saudi. Madlaw la unay nga agdadamo iti pagilian dagiti nakasutana ken nakaabungot. Kagapgapok met iti Pilipinas manipud iti maikawalo a panagbakasionko. Kada dua a tawen ti 'renewal' ti kontratak ket masapul met nga agawidak. Inurayko a makalabes iti 'counter' sakbayko nga inasitgan. Dinamakgo babaen iti pagsasao a Tagalog no nasarakannan tay
mangsukon kaniana, ta isu met ti kadaywan ken naisuro a pannakisao no adda masarakan iti sabali a pagilian a pada a maradaga ti maris ti kudilna. Dagiti maaw-awagan iti 'kabayan.' "Awan pay manong," ti sungbatna. Nakigtotak ta apay nga ammona a maysaak nga Ilokano uray no ti simngaw iti ngiwatko ket "dumating na ba ang sundo mo?" Isu a dinamagko. "Saanko napuotan ti isusungbatko, ngem mabalin a ti rason ket agpada ta iti ayug ken bengngat manong," kinunana santo nagkatawa. Kinadkadwak aginggana a simmangpet ti nangsukon kaniana ta naiyaw-awan kano ken saanna unay masurotan ti dalan a mapan iti aeropuerto. Naamuak a padak nga agnaed iti probinsia ti La Union. Naiyanak ken dimmakkel iti ili ti Sudipen. Intedko ti numero ti selponko tapno tumawag no adda kayatna a damagen maipanggep iti siudad ti Riyadh ken no masapulna ti tulong, uray no ammok a naglasat isuna iti PDOS, maysa 'training seminar' para dagiti rummuar iti pagillian. Sumagmamano metten a bulan idi nag-text ta kayatna kano ti agpasiar iti ruar ti siudad. Agdamdamag no sadino ti napintas a pagpasiaran. Nairana a 'Ramadan' ket awan serrek ti trabaho iti uneg ti makalawas isu nga inyupresarko ti bagik a mangipasiar kaniana. Pagsayaatanna ket adda met inted ti kompaniami nga awto a serbisko a sumrek ken agawid manipud iti trabaho, isu nga adda inusarmi a napan nagpasiar. Naam-ammok ti kinataona. Adda mabalinda iti ili a nagapuanna ta putot met ti maysa a nalatak a negosiante ken addaan iti dakkel a kompania iti konstruksion. No anagen ti kinataona ken saadda iti panagbiag, urayno saan nga umay mangged iti Saudi, kabaelanna ti agbiag iti nabuslon. Nagraduar nga inhiniero, rehistrado pay. Ammok nga ayat ti rason nga immay nag-Saudi ta nagdamag no kasano kaado dagiti ospital iti Riyadh. Kasla adda kayatna a sapulen.
"Saanka a nagriro manong," nakunana. "Masapul nga iti uneg ti dua tawen a kontratak ket masapulak ti ayanna, ken masapul a makapagsaritakami." Nagsennaay. Dinamagko no nobiana ti pagpatpatanganmi ngem saan kunana. Saanko a masurotan idi damo ngem idi malawlawagan, naawatakon. Dati a kainnayan-ayatna ti kayatna a sapulen. Maysa a nars. Nagam-ammoda idi nagbasada iti St. Louis College iti San Fernando. Nagsinnabat ti riknada ket nabayagda a nagsangal iti kayatda a masakbayan idi agbasbasada iti kolehio.. Adda met arapaap ti nobiana nga agurnong ken tumulong a mangpaadal kadagiti kakabsatna sakbayda koma nga agkallaysa. Napinget a napan kadagiti "recruitment centers" iti Manila ket nagasat a nakastrek iti maysa a dakkel nga ospital iti siudad ti Riyadh iti pagillian ti Saudi Arabia. Awan naaramidan ni Merto idi napan iti ballasiw taaw ti nobiana. Nagkari kano idi nga urayenna ti nobiana aginggana a maragpatna ti arapaapna. Nangnamnama met ti nobiana nga addanto met sangpetanna. Kas kadagiti nagbalin a pasamak dagiti naginnadayo nga aginnayan-ayat, impagarupko a nagtamnay ti ayan-ayatda. Mabalin nga in-inut a napukaw ti iliw a marikrinada iti tunggal maysa ta uray siak ket isu met ti kapadasak. Impagarupko nga umayna sapulen ti dati a nobiana tapno agsinublianda ngem nasdaawak ta saan gayam. Saanko a maawatan ti kayatna a mapasamak. Sapulenna ngem saan a gapu ta kayatna ti makisinnubli ngem gapu ta kayatna a kapatang. Lima tawen ti napalabas idi naudi a nagpatangda. Dumawdawat iti tulong tapno mapanmi sapulen. Wen, kinunak ngem iti maysa a kondision. Masapul a maammuak ti pudno ken awan labasna a pakasaritaan ti nagbalin a parikutda. Iti kaadda ti nobiana iti ballasiw taaw, adda nalaw-ananna a balasang. Nagsikog ket iti saan a nagbayag ket naganak. Iti tiempo iti 'Facebook,' awan ti saan a maammuan. Isu ti bulon ti
panagsinada iti dati a nobiana. Saan a nasayaat ti naudi a panagpatangda. Nakaro ti sakit ti nakem ti dati a nobiana. Nagsustiner ni Merto iti nasikoganna ken iti putotna. Saan a naragsak ta naikawa garud. Malaglagipna a kankanayon ti dati a nobiana, a bulon met ti panagbartek ken panagapada a kanayon iti nagbalin nga asawana. Idi dumakkel ti putotna, kanayon nga agsakit. Uray iti kalaksidan iti saanna unay a panangtaliaw iti asawana, napalalo ti panangdungngona iti putotna. Awan met makita dagiti dodoktor a sakit ti ubing ngem iti naminsan a panagpasiarda iti amianan nga Ilocos, adda nasarakanda a mangngagas nga agnagan iti Apo Lakay iti ili ti Narvacan. Ti kuna ti mangngagas ket maiyallatiw dagiti sakit ti nakem ken konsensia ni Merto iti putotna. Dagitoy ket riknaen a sakit ti putotna. Nakigtot ni Merto ta apay nga ammo ti lakay dagiti adda iti limed a rikna ken panunotna. Dinamagna no ania ti agas ket maysa laeng ti imbaga ti lakay a mangngagas, pannakapakawan. Ti sapsapulen ni Merto a Diro ditoy disierto ket saan nga ayat wenno kuarta. Pammakawan. Iti nemnemko, dayta ti maysa a karigatan nga alaen, aglalo no nauneg ken nasaem ti pannakaimulana. Nalawag ken naawatak ti rason no apay nga immay iti pagilian ti disierto ni Merto. Umay dumawat iti pammakawan, saan a para iti bagina ngem para iti putotna. Masapul a mapanna sapulen ti dati a nobiana tapno madawatna ti pammakawan. No dadduma, usto ti kunada a no birukem ket saanmo a masapulan. Ngem no baybay-am, makigtotka ta no dadduma ket agadda lattan. Kasta ti napasamak ni Merto. Iti kinaadu ti napasiarmi nga ospital iti Siudad ti Riyadh nga awan binanagmi, gasat ti nangiturong ken Merto iti sapsapulenna. Agarup dua bulan nga insardengmi ti nagbirok ngem iti maysa nga aldaw a nakaro
ti pudot ti siudad, intarayda iti ospital ni Merto ta nagdaringungo. Ti maysa nangtaming kaniana iti 'emergency room' a 'nurse on duty' ket ti dati a nobiana. Ti rigatna ket awan pulos ti nagtimek kaniada aginggana a nakaawid ni Merto. Pagsayaatanna ket ammonan no sadino ti ayan ti dati a nobiana. Namin-adu a daras a pinadasna a kapatang ti dati a nobiana idi maalana ti riknana. Pasaray surutsurutenna iti tiendaan diay Batha iti aldaw ti Biernes ken Sabado. Pagsayaatanna ket saanen unay a naestrikto dagiti 'mutawa', dagiti pulis a mangsipsiput iti garaw dagiti 'kabayan' tapno saanda a makaaramid kadagiti 'haram' ti pagilian. Binallaagak a saan a mabalin nga agkuyog dagiti babai ken lalaki a saan nga agassawa. Nadagsen ti dusa. Maysa nga aldaw ket timmawag ni Merto. Mapanak kano iti Batha tapno iyam-ammona ti dati a nobiana. Wen, kunak a dagus. Nasayaat la unay ta inikkanna iti gundaway. Agkitakami kano ken Merto iti sango ti Al Batha Market. Idi sangpetak isuna a nakatugaw iti dakkel a marmol a pagtugawan iti abay ti bassit a 'fountain,' impagarupko nga agsasao a maymaysana ngem anian a siddaawko ta sumungsungbat ti babai a nakatalikod iti batogna. Saan laengen a telepono kunak iti nakemko, naturtured tattan dagiti agsasarak. Timmakder ni Merto idi makaasidegak, inseniasna a mapan kami iti 'Jollibee' a masarakan iti maikadua a tukad ti market. Napipiya sadiay ta makapagsasangokami a mangan. Kadagidi a tiempo, imbag la unay ta saanen a sumsumrek dagiti 'Mutawa' kadagiti panganan dagiti kabayan. Idi makadanon kami iti uneg inyam-ammo ni Merto ti dati a nobiana. Narapis ken napudaw ti balasang. Nalamuyot ti dakulapna. Napintas ken makaay- ayo ti isemna. Alma ti naganna. Taga San Juan, La Union. Asideg kano iti Sea Side Restaurant ti balayda. Lima tawenen a mangmangged iti King Faisal Specialist Hospital a masarakan iti Exit 8, Ar Riyadh a kas 'emergency room nurse' iti rabii. Pagsayaatanna ket iti bangir laeng a kalsada ti 'accomodation' a pagyananda ket saan unay marigatan iti inna panagtrabaho. Narigat ti trabahoda
a nars aglalo no mairana nga adu ti pasiente no ag-night duty, ngem an-anusanna kano ta isu kano met ti rason ti kaaddana iti ballasiw taaw. Nalpas kano metten dagiti kakabsatna a pinagbasana. Makaaw-awiden kanon ta nabannogen. Adda kano metten bassit a naurnongna. Mayat ti banag ti panagkikitami ta naragsakkami met a nagpipinnakada. Bareng maurnos ken maalana metten ti pammakawan a rason ti iyuumayna ditoy Saudi, nakunak iti nemnemko. Namnamaek nga addanto gundaway nga agkitadanto manen tapno marisutdan ti parikut ti napalabasda. Kasangsangpetko iti naminsan a Sabado iti up-upaak nga apartment idi timmawag manen ni Merto. Naragsak a saan. Naaddaan iti gundaway a nakapagsaritada kano manen ken Alma. Ited kano ti dati a nobiana ti pammakawan ngem addaan iti maysa a kondission. Ikkanna met ti nobiana iti anak tapno inton agawid ket addanto met pakalaglagipanna ken Merto ken ti napalabasda. Uray saanton kano a makiasawa. Awan kano ti sabali nga inayatna no saan laeng a ni Merto. Iti nemnemko, nalaka nga aramiden, ken uray no sino a lalaki ket kayatna dayta a kondision. Ngem ken Merto ket saan. Immay dimmawat ti pammakawan ta isu ti namnamaenna nga agas ti saan maagasan dagiti doktor a sagubanit ti putotna ta makonkonsensia garud iti naaramidna idi. Tatta nayonanna manen iti maysa a parikut. Kasano no ti bungananto ket agbalinto manen a baro a parikut. Adda met ngarud tinakderanna a responsibilidad a pinanawanna. Binallaagak a saan nga agdardarusodos. Adda nagparikna kaniak. Mabalinda nga aramiden ti kayat ti nobiana ngem masapul nga agkasarda nga umuna ta 'haram' wenno maiparit garud ti aramidenda. Maysa pay saan met garud a kasla Pilipinas a mabalin lattan nga umuneg iti maysa nga hotel ti lalaki ken babai. No matiliwda ken biruken dagiti 'mutawa' ti 'iqama'-da a mangipakita nga agassawada, ket no awan maipakitada, maibalud ken madusada. Kalpasanna ket maideporteda
iti Pilipinas. Dakkel a parikut. Ken apay ngata nga isu ti kondission ti babai. Tattaak la makasarak ken makangngeg iti kasta. Nabayag met a nagpampanunot ni Merto. Saanak nga umannugot iti kondision uray no ammok nga awan maaramidak no agdesision a surotenna ti kondision. Adda pay pammabasolko iti mangngagas uray no usto la unay ti imbagana a masapul a dawaten ti pammakawan iti aniaman a nagbasolan wenno biddut. Ti rigatna, basol ken biddut met ti kasukat ti dawdawaten ni Merto a pammakawan. Immannugot ni Merto. Ket kas pagaammotayo, dagiti Pilipino ket nalaing ti remedioda. Ti rigatna, idi nalpas ti amin, napan iti istassion ti pulis ti dati a nobiana ket napanna inreport a renames kano ni Merto. Iti linteg ti Islam ket masapul nga adda uppat a mangpaneknek iti napasamak tapno adda kaso ngem iti kaso da Merto ken ti nobiana, adda metten mediko legal ken tay makunkuna a 'DNA' a nalaada iti semilia iti bagi ti nobiana. Tiniliwda ni Merto sada imbalud. Inlippas ti hues ti kaso iti uneg laeng ti maysa nga oras, karaman ti pannakasentensiana. Nagdinamag ti napasamak. Gapu ta ammok ti pasamak, pinadasko a mapan koma kasarita ti dati a nobiana ngem naglugan kanon iti eroplano a nagawid iti Pilipinas maysa aldaw kalpasan iti sentensia. Kinapatangko dagiti nagannak ni Merto a birukenda ken mapan da agpakaasi nga iyatrasna ti kaso ngem awan pulos binanagda. Naikkan iti makatawen ni Merto a mabalud sakbayda a pungsayen ti ulona. Nagawidak iti Pilipinas tapno mapanko sapulen ni Alma. Ti rigatna ket saanda nga agpastrek iti balayda ken adda dagiti pulis a nakabantay. Adda nakaibaga a napan diay Manila iti konsulado ti Saudi ta pinaayabanda kaduana ti abogadona. Ibagada pay nga awan sadiay ta
inlemmeng dagiti nagannakna. Adda kano nagpangta iti biagna. Mabalin a kabagian ni Merto ti nagpangta ta nasaona iti pamiliana ti napasamak. Naaddaanak iti gundaway a napan iti pamilia ni Merto ket naam-ammok ti putotna pakairamanan ti ina ti ubing. Saanda kano idi a palubosan ta saanda mamati iti imbaga ti mangngagas ngem impapilit kano met ni Merto ti mapan. Aramidenna kano ti amin tapno maagasan ti putotna. Ti asawa ni Merto ti pagsidsiddaawak ta iti likod dagiti pasamak ket mangnamnama latta a makaawid ti asawana. Saanna a kinagura ti inaramid ni Merto a nayat iti kondision ni Alma. Maawatanna kano ti rason no apay nga immanugot ni Merto iti kondision. Dagiti nagannak ni Merto ket inasitgandan amin a mabalin a maasitgan. Asi ti nariknak iti pamilia ni Merto, mangrugi metten a makariknaak iti gura iti bagik ta awan met pulos maaramidak para iti gayyemko! Nagsubliak iti Saudi nga awan ginanabko. Tatta, addaakon iti dalan a mapan mangsaksi iti sentensia ti gayyemko. "Sadique, nah huna," nagtimek ti drayber ti taxi ta ibagbagana a nakadanonkamin iti 'Sahat Aldiyra.' Tinalliawko ti arubayan, natapok ken adu ti tattao. Kaaduan dagiti katutubo nga Arabo. "Kam pulos," dinamagko no mano ti bayadak ket dimmawat iti limapulo a Riyales. Nagdardarasak a bimmaba tapno asideg ti pagpuestuak inton iruarda ni Merto nga ipan iti tengnga iti plasa nga ayan ti agur-uray a berdugo. Naariwawa dagiti tattao ta addan immuna a nasentensiaan a Bangladeshi a natiliwan iti droga nga ilaklakona. Nakaro ti kibbayo ti barukongko aglalo idi nakitak ni Merton ga inabungotandan ti ulona. "Merto adingko, addaak ditoy," impukkawko. Timmaliaw ti nakaabungot nga ulona iti ayanko. Ammok nga ammona nga iti maudi a gundaway ket addaak ken saanko a pinanawan.
Barbareng iti kaaddak ket nalaglag-an ti panangawatna iti gasatna ken bareng nakasagana babaen iti panagkararag. Nakakawar dagiti dua nga imana a ginuyod ti maysa a nakaabungot a lalaki iti tengnga iti plasa. Pinagparintumengda ket kasla metten kalding nga agur-uray iti gasatna. Dandanin kunak ta napanen ti berdugo ti ayan ti danum a pagisawsawanna iti 'sulthan' nga espadana kalpasanna ket pinunasanna iti puraw a tela. Nagtangad a kasla nagkararag. Agsubli koman iti ayan ni Merto ngem adda nangeggem iti takyagna. Maysa a panglakayen nga Arabo nga atiddog ti barbasna ngem ababa ti sutanana. Nagsao daytoy ngem saanko a nangngeg ta naariwawa ti aglawlaw. Pagam-ammuan ta inyawatna ti 'sulthan' a nakabaina iti lalaki nga atiddog ti barbasna. Inasitganna ni Merto ket adda imbagana. Timmakder ti gayyemko, ket kinuyog ti lalaki nga insubli iti uneg ti lugan a nangitulod kaniana iti plasa a pagam-ammuan ket pimmanaw. Saanak a nakatimek. Nakigtotak ken saanko a maawatan ti napasamak. Pimmanawak iti plasa tapno tawagak ti abogado ti konsulado ta damagek no ania iti napasamak. Naragsak ti abogado a nangipadamag a napan kano idi ni Alma iti konsulado ti Saudi diay Pilipinas a kaduana ti abogadona a napan nangibaga iti pudno a napasamak. Naipatulod gayam ti 'request for stay of execution' idi addak iti Pilipinas idi pinadasko a mapan kasarita ni Alma. Imbag la kano unay ta saan pay laeng a nagkasar da Merto ken ti asawana ta no sikakasar koma, matuloy latta koma ti pannakapungsay ti ulona ta isu met laeng ti dusa ti pannakikamalala, ta isu garud ti inaramidda ken Alma. Tinawagak ti pamilia ni Merto tapno ipadamagko ti napasamak. Anian a ragsakmi. Naamuak a ti mabalin a nangpabaliw iti panunot ni Alma ket ti impatulodda a 'video' ti panagpakpakaasi ti putot ni Merto kaniana. Inlawlawag ti abogado a masapul a madusa iti makunkuna a "fifteen lashes" wenno pannakaablat ti lalat a barikes nga adda bassit tadem ti
murdongna ti bukot ni Merto. Immanugot ngamin iti kondision. Ti kondision nga immanugotanna ket nagtinnag a pannakikamalala. Kalpasan ti sangapulo ket lima nga ablat ket maideporte nga agsubli iti Pilipinas ket iti kaanoman saanton nga makasubli iti Saudi. Ni Alma ket nasentensiaan met laeng iti pannakaablat uray no awan isuna iti pagilian ti Saudi Arabia ken saanen a makasubli uray kaanoman. Saan kano met a rumrummuar iti balayda ta nagdinamag ti inaramidna, mabain ken mabuteng iti mabalin a mapasamak kaniana. "Alas nuebe," ababa ngem naragsak ti sungbat ni Merto kaniak manipud iti bangir ti napuskol a sarming. Nakatakder ti 'Shurta' iti abayko, kasla maganatan iti ipapanawko. "Sika mampay ti am-ammok a maragsakan a maablatan," kinunak. Nagkatawakami a dua. "Nasaysayaat ti maablatan ngem tay mapungsay ti ulona," sungbatna. Nagyaman kaniak ta saanko kano a pinanawan uray awanen ti namnama a makalasat. Saan a problema kunak ta imbilangko metten a kabsat. Awan ti sabali nga agtitinnulong no saan a dagiti pada a kabayan aglalo no adda iti adayo. Ngem impakaunak a saanko kayat a buyaen ti pannakaablatna. Pagam-ammuan nagtimek ti maurayan a 'Shurta.' "Fat al'awan!" o-


I Iti East Africa ket maysa kadagiti karigatan a lugar iti intero nga lubong. Mainayon pay iti napalalo a kinarigat iti biag, adu nga babbai ket sapasap a sumangsango iti padas a kasla iti kinaawan iti adal, puwersaan nga pannakaikasar, pannakikabbalay iti adu ti asawana, ken panakaabuso iti uneg ti pagtaengan. Kasta met a sapasap iti problema iti salun-atda kasla iti ubing unay a panagsikog, pannakakugit dagiti babbai, problema fistulas,malnutrisyon, pannakatay iti panaga- nak, ken HIV/AIDS. Iti panangadal ipakitana nga ti panangisuro kadagiti kumunidad iti peggad iti nakadawyan a daan a kultura ket panangitandudo iti trato nga addaan respeto kadagiti babbai, ken iti panangipangpangruna iti salaknib kadagiti ubbing ket isu iti kangrunaan tapno madalyasatan dagitoy a karkarit iti biag. IKARARAGANTAYO DAGITI iti uterine prolapse, BABBAI IDIAY EAST AFRICA gapu Iti panangawat ken panangipatungpal iti linteg a maisupiat iti pannakaikasar iti babbalasitang ken pannakaabuso a iti kasapulan a sekwal dagiti ubbing, kasta met tapno maipatungpal nga edukasyon ken panagsanay maaddaan iti kabaelan kadagiti amin nga ubbing ket mangpabileg kadagiti kumunidad. No iti nangabuso ket maibabain ken madusa, dagiti tattao ket mangrugi nga agbaliw iti ugalida ken iti tignayda. Ken no ti nataengan ket natured nga agsao ken agdarum para kadagiti annakda, iti kumunidad ket rumang-ay. No dagiti babbalasitang ket masikogan, kaadwan ket mapuwersa a maipakasar iti ama, a kadaywan nga adayo a nataengan. Ti bagi ken emosyonda ket saan pay nga n a k as a g an a n g a i n a w e n n o a g b al in asawa. Sumardengdan nga agadal ket iti kinarigat ken iti pannakaabuso ket agtultuloy. Iti panangipaay iti natalged a balay agraman iti adal wenno iti panagsanay iti kabaelan a trabaho para kadagiti oportunidad a maisardeng iti agtultuloy a pannakaabuso n g a inna nga saan a naikasar ket Dagiti ubbing ket kasapulanda iti nagannak ken maestro, kasta met a kasapulan da dagiti liders iti relihiyon ken komunidad a mangisuro kadakuada maipapan iti salun-at ken dagiti pagpintasan iti panangrespeto iti sabali a tao, mangted kadakuada iti nauneg a tarigagay ken iti panggep a mangikeddeng iti kalat , ken mangprotekta kadakuada a kas al-al-lukuyenda ida nga madalyasatan mapasayaat iti biag da. isyu iti biag, mangipakita kadakuada iti iti padas ken Maiwarwaragawag ti Women of Hope iti nasurok 65 nga linguahe. Daytoy nga binulan nga panagkararag ket maiwarnak iti 85 nga linguahe. PRAYER CALENDAR MAYO 2018 Ikararagantayo : WOMEN OF HOPE Oromo idiay Ethiopia ken dagiti agdengdengngeg iti programa a nakaro iti kinarigatda iti biag, dagiti nakabalud, kadagiti addaan iti nakaro nga sakit, fistulas), ken kadagiti naapektuan iti pannakaabuso (sinabwagan iti asido, pinuwersa nga pannakarames). team members Mayo 1. Dagiti babbai nga agbibiag iti kinarigat, saan a makabasa ken makasurat, nga maaddaan iti oportunidad nga iti agadal radio. Ikararagtayo iti Women of Hope ket makaaramid pay iti adu pay a linguahe. "vDumngegkayo, ingungotek a kakabsat! Dagiti napanglaw ditoy lubong ti pinili ti Dios tapno mapabaknang ti pammatida ken agbalinda a kameng ti Pagarian nga inkarina kadagiti agayat kenkuana" (Santiago2:5). sasao iti pundo babaen iti (problema iti Dios tapno iti saklulo, iti programa inkasar uray no ubing pay unay, May 8. Iti healing Voice audio drama a mangisursuro kadagiti babbai nga naapektuan ipanamnamada iti ayat ti Dios kadakuada. Ikararagtayo met iti plano nga maaramid iti Healing voice iti Amharic ken Oromo a linguahe. iti fistulas ken May 2. Dagiti nagannak nga pagadalen dagiti annakda a babbai ken saanda a puwersaen a pakiasawaen iti lalaki a mangabuso kadakuada. Ikararagtayo nga dagiti babbalasitang ket matarusanda dagiti paglintiganda nga agmadi para iti puwersaan nga panangikasar kadakuada ken dagiti lider iti kumunidad ket mangipaay iti salaknib para kadagitoy a babbalasitang. May 9. Dagiti ubbing a babai nga pinilitda a kinugit ken agsagsagaba gapu iti nabayag a komplikasyon a bunga iti pannakakugitda, agraman iti ut-ot, panagpadara, ken inpeksyon. Ikararagtayo nga dagiti nagannak ket maamiresda nga agbunga daytoy iti pannakaranggas ken kasapulan nga maisardeng iti kastoy nga nakadawyan a kultura. May 3. Dagiti babbai nga agbibiag iti nakabutbuteng a supapak iti gubat idiay East Africa a maammoan iti talna ken namnama kenni Hesus. "Aywanannakayto ti talna ti Dios a di matukod a panunoten ti tao tapno natalged dagiti puso pannakikaysayo ken ni Cristo Jesus" (Filipos 4:7). May 10. Iti salakneb ti Dios para kadagiti ubbing nga makapadpadas iti dakes nga inpluwensya ken barkada nga isu iti gapu nga makaaramidda iti dakes a desisyon iti biagda. Ikararagtayo dagidiay nga adda iti peggad iti droga, arak, ken panagdayaw iti diablo. ken panunotyo iti May 4. Iti natalged nga Politikal ken ekonomikal idiay East Africa tapno dagiti pagkasapulan, pannakaaywan a medikal, ken taraon ket maipaay kadagiti babbai ken kadagiti pamilyada. Ikararagtayo dagiti nagtalaw iti pagtaenganda ken maaw-awanan iti pakinakem nga lugar. agtarigagay nga mangrugi iti natalged a May 11. Dagiti babbai nga naabuso kadagiti uneg ti idiay East Africa. Dagiti pulis sadiay pagtaengan kaadduan saanda ikankano dagiti darum dagiti babbai ken iti kaso ket abuten ti adu a tawen sakbay nga makadanon iti korte. May 5. Dagiti babbai nga agan-anak kadagiti pagtaenganda ken addaan iti peggad a matay gapu iti komplikasyon wenno agsagsagaba iti adu a taw-tawen gapu iti sakit nga fistulas wenno uterine prolapse gapu iti nabayagan wenno narigatan a naganak. May 12. Dagiti babbai idiay Burundi nga saan a makaadal a addaan makaadal. Madaydayaw iti Apo iti 4 nga aldaw iti workshop a napasamak iti 2017 no sadino dagiti babbai ket magmagna iti nawatiwat a dalan tapno makaatindar iti seminar gapu ta awan pamasaheda iti bus. Dadduma kargada iti maladagada idiay likodda. iti ngem tarigagay dagiti naiyebkas sagsagabaenda. Dadduma May 6. Iti Oportunidad kadagiti 27,000 a refugees idiay Djibouti a mangngigan iti kinapudno iti ayat iti Dios. Dagiti opisyal ket ummanamong nga iraman systems, ken dagiti refugee makaawatda iti rehiyonda. May 13. Dagiti annak, ubing ken nataengan, a dayawen ken respetoenda iti innada. Ikararagtayo nga dagiti nataenganen nga annak ket protektaranda dagiti innada. Ikararagtayo nga dagiti inna ket mapabileg ken education iti certificates a mabigbig idiay national intero a May 7. Pannakasalaknib iti Women of Hope Amharic ken
MAYO 2018 IKARARAGANTAYO DAGITI BABBAI IDYAY EAST AFRICA masuportaan manipud iti local a kapilyada. "Dayawem da amam ken inam tapno napaut ti panagbiagmo iti daga nga itedko kenka" Exodus 20:12). mangbisbisita kadagiti 343 a prayer group idiay Tanzania (surok a 2,500 nga agkarkararag) ken iti kasapulan a pundo para iti panagbiyaheda. No dadduma agbiyaheda iti adayo, no dadduma ket 19 nga oras tapno mabisitada dagiti agdengdengngeg iti programa ken agkarkararag. awanan iti adal. May 27. Iti TWR Women of Hope's volunteer coordinator ken agipatpatarus iti Rwanda a linguahe a makasarak iti natalged a balay para iti pamilyada kas panagsublida idiay Rwanda nga agministeryo kadagiti babbai nga agkasapulan iti namnama nga aggapu kenni Hesus. May 29. Dagiti boluntaryo nga agipatpatarus iti prayer calendar iti Luganda ken Lango a linguahe para iti agikarkararag idiay Uganda. "Isut' gapuna a ditayo koma mauma nga agaramid iti naimbag; ta dumtengto ti tiempo nga agapittayo no ditay maupay" (Galacia 6:9). May 14. Dagiti pamilya ti Evangelical Christian, agraman ubbing a naaresto idiay Eritea. Ikararagtayo dagiti Eritreans a pumanpanaw iti nacionda a madukdukot sada ipasaka idiay Chad, Libya, Somalia, ken dadduma pay a nacion. iti pagtaenganda iti uneg May 21. Dagiti babbai nga agrigrigat gapu iti kadawyan a sursuro babbai. Ikararagtayo iti adu pay nga linteg a maaramid ken maipatungpal tapno adda proteksyon iti uneg ti pagtaengan. "Ket iti daydiay mannacabalin nga agaramid iti di matucod nga ad-adu ngem iti dagup ti panunuten, cas cadatayo" (Efeso3:20). ti adu May 28. Dagiti agikarkarag idiay Rwanda nga usar iti Prayer Calendar iti Kinyarwanda a linguahe . Ikararagtayo iti pundo para Calendar, pannakabisita kadagiti agdengdengngeg, ken panagrugida nga agkararag ken iti grupo iti agdengdengngeg. a ti asawada a pannakiasawa May 30. Dagiti babbai nga addaan iti HIV/AIDS idiay East Africa. Adu kadakuada ket baybay-an iti asawada ken meimbro iti pamilyada ken saan a maipapaay iti kasapulanda. iti iti Prayer laptop, iti pannakaimprinta May 15. Iti panangiwanwan ken sireb para iti grupo iti Women of Hope Swahili idiay Kenya ken Tanzania kas ipatarusda, i-adapt, ken i-record da dagiti programa tapno adu iti personal iti masagid ken maaddaan nga relasyon iti Dios. "Ta no babaen iti panagsao, ipaduyakyakmo ni Jesus nga isu ti Apo, ket patiem iti maisalakankanto" (Roma 10:9). isu-amin a mabalintayo a dawaten, wenno iti pannacabalin nga agaramid May 31. Dagiti Apong a babbai ken dadduma pay nga agaw-awit panangaywan kadagiti ulila nga annak dagiti nagannak nga natay gapu iti sakit a mainaig iti sakit nga AIDS. "Ti pudno a relihion nga awan pakapilawanna iti imatang ti Dios Ama isu daytoy: Ti itutulong kadagiti ulila ken biuda iti nakakaasi a kasasaadda ken ti panagtalinaed a nadalus a di kadagiti patulawan lubong" (Santiago 1:27). iti nadagsen responsibilidad kas a May 22. Dagiti babbai a naggapu iti Congo ken Burundi iti campo dagiti takas idiay Tanzania. Ikararagtayo dagiti babai nga mangdandanon kadagitoy nga takas ken mangipapaay iti radio ken kadagiti listening devices tapno of Hope. mangngeganda dagiti programa a Women pusom a ti Dios, pinagungar May 16. Dagiti lider idiay Kenya a malimitaran dagiti lapped tapno makaadal dagiti babbalasitang. Ikararagtayo dagiti babbai iti intero nga East Africa a maaddaan iti adal. kinadakes ditoy May 23. Dagiti lider idiay East Africa nga makaipaay iti nadalos facilities tapno maliklikan iti makapatay nga saksakit nga isu iti rason ti pannakatay dagiti milyon-milyon a tattao kada tawen. inumen ken a danum nga iti sanitation May 17. Dagiti babbai a pinanawan iti asawada wenno saan a mapagtalkan, awan napintas a relasyonda kadagiti lallaki iti biagda. Ikararagtayo nga dagitoy a babbai ket maaddaan iti panagsanay tapno adda iti pagsapulanda a para kadagiti annakda. Ikararagtayo met dagiti balo ken dagiti awanan asawa nga marigrigatan nga agbiag. May 18. Dagiti babbai a Somali iti intero a lubong nga agbirbirok iti kinapudno maipapan iti Dios. Ikararagtayo iti pannakasalaknib dagiti kristiano a Somali a babbai nga mangdandanon kadakuada a mangi-diaya kadakuada iti namnama kenni Hesus. Surok nga 6,000 iti nakikadwa page. iti Facebook: TWR Phils May 24. Iti proteksyon dagiti takas a kummamang ken dagiti baro pay a kristiano nga pinanawanda iti nakadawyanda nga pammati ken relihiyon. Ikararagtayo met nga maddaaanda iti waya-waya nga agdayaw iti Apo idiay East Africa. inna a mailaslasin ken Website: May 25. Dagiti lider idiay South Sudan, iti kabaruan a nacion, a salakniban ken maikkan iti adal dagiti annakda ken agbalin nga ubing a suldado. Ikararagtayo nga dagiti ubbing a suldado nga mawayawayaan kalpasan iti adu a tawen a nakabutbuteng a panagbiag. saanda palubusan nga Somali Christian women Facebook Email: twrphilippines@twr.org May 19. Iti Hannah's House idiay Tanzania, no sadino makaad-adal dagiti babbai nga agdaet agluto tapno adda ilakoda. Dandani 70% iti agarup 50 milyon a tattao idiay Tanzania ket agbibiag iti napalalo a kinarigat. May 26. Dagiti ubbing idiay South Sudan. Surok a kagudwa iti 1.8 milyon nga ubbing ket saan a nakaadal, kuna iti UN figures. Three-quarters iti populasyon ket boluntaryo 20. Dagiti May a naayat a WOMEN OF HOPE P.O. BOX 332 BAGUIO CITY (074) 424 1262


NA T Al g eD - A - PAGKAMANGAN KeN TI HAZMAT (SHelTeR-IN-PlACe HAZMAT) IlOKANO Dagiti nasken nga ammuenyo: ◆◆ Natalged-a- Pagkamangan Panangsapul ti natalged a lugar iti mismo a pasdek nga ayanmo, imbes nga irisgo nga agbakuit iti lugar, wenno agsapul iti akaran a pagkamangan iti panawen ti emerhensia. ◆◆ HAZMAT Ti pasamak a panagwaras ti Hazardous Materials (HAZMAT) ket mabalin a paggapuan dagiti elemento a makapeggad a dagus iti salun-at iti publiko.. Dagiti potensial a makadangran nga elemento pakairamanan dagiti malang-ab a kemikal, radioactive a solido a partikulo, likido, wenno klase ti gas a malang-ab, a mabalin a pulos a dimo makita wenno malang-ab. SAPULEN TI NATALGED A LUGAR MASAPUL A SISASAGANA Ania dagiti nasken nga aramidenyo: ◆◆ Iddepen dagiti pagpabara, bentilasion ken pagpalamiis wenno sistema ti airconditioning (HVAC). ◆◆ Irikep ken ikandado dagiti tawa ken ridaw. ◆◆ Seliadoan dagiti giwang iti ridaw ken tawa babaen iti nababasa a tualia ken duct tape. ◆◆ Seliadoan dagiti giwang iti aglawlaw iti tawa ken dagiti yunit ti aircondition, banio ken dagiti exhaust fans ti kusina, ken pagpasngawan wenno vents iti paglutuan ken pagpamagaan wenno dryer. Mabalin ti agaramat iti duct tape ken plastik a pagabbong, wax paper wenno pagbungon nga aluminum. ◆◆ Serraan dagiti pasngawan iti paginuduan wenno fireplace dampers iti pagtaengan wenno pagtrabahuanyo no adda. Mabalin a maibilin ti panagakaryo iti Natalged a Pagkamangan gapu iti insigida a risgo nga itden ti mapasamak a HAZMAT. Nasken a nakasagana ken isagana met dagiti suplay nga aramaten iti Natalged a Pagkamangan, no bilang ta kasapulan. Pabassiten ti Natalged a Pagkamangan ti kontaminasion ti angin a mabalin a sumrek iti uneg ti balayyo, pasdek ti negosio, pagadalan wenno sabali a lugar. Ti insidente ti HAZMAT ket mabalin nga agbayag. Masapul a nakasagana ken urayen ti kanayonan a pakaammo agingga a di pay nagmawmaw ti risgo. E M T R A P E NT O E M ERGENC Y G E M E N T
OAH U Department of Emergency Management City and County of Honolulu Kirk Caldwell, Mayor 650 South King Street Honolulu, HI 96813 (808) 723-8960 Fax (808) 524-3439 dem@honolulu.gov ◆◆ Agtalinaed iti natalged a lugar ken iserra dagiti saan unay a maar- aramat a kuarto. ◆◆ Pilien a paggianan ti lugar a naun-uneg a bassit wenno awan ti tawana, nalaka a seliadoan, ken agraman adda iti pagtawagan iti telepono, danum ken kasilias, kas iti nalawa a banio. ◆◆ Usaren ti HNL.info tapno agtultuloy a mapakaammuan maipapan iti emerhensia, dagiti kasasaad ti panawen, dagiti damag maipapan ti trapiko, ken dadduma pay babaen ti SMS wenno email.
AgpLANo kEN AgSAgANA Ita Para ItI Sumaruno a KalamIdad pLAN AND pREpARE NoWFoR THE NEXT DISASTER Isaganayo ti 14-Day Disaster Supply Kit (kabassitan a kasapulan ti tunggal tao iti uneg ti 14 nga aldaw) ILokANo 55 Danum Maysa galon a danum tunggal tao iti inaldaw para inumen ken para sanitasion. 55 Taraon Saan a maperdi a makan a saan a kasapulan a lutuen. Dagiti survival wenno agpaut a taraon kas iti peanut butter, protein shakes, dried fruits wenno naibilag a prutas, & nuts kas mani ken dadduma pay. gatas a pormula para iti beybi & taraon para kadagiti espesial a kasapulan. 55 Dagiti Ramramit Para iti Pannangan Dagiti plato, ramramit para iti pannangan ken abrelata a de mano. Adalen Ammuenyo dagiti kalamidad a makaapekto kaniayo ken iti pamiliayo. Agplano Mangaramid ken sanayen ti pamilia iti plano maipapan iti kalamidad. Mangituding iti maikadua a pagsasarakan a lugar ken ti maysa a kontaken a tao a taga-sabali nga isla. 55 Sanitasion Nadadam-eg a towelette wenno babassit a tual-tualia, nalalagda a bag a pagibellengan dagiti basura nga adda pangitalianna, hand sanitizer, toilet paper, baking soda/kitty litter a mangsagepsep iti angot, ken dagiti guantes para iti personal a sanitasion. 55 Dagiti Rimienta Liabe wenno plais a mangpasardeng kadagiti utilities kas iti kuryente ken danum, rimienta a kangrunaan, duct tape. 55 Importante a dokumento ken kuarta Itugot dagiti napapateg a papeles iti saan a mabababasa wenno waterproof a pagikabilan. 55 Radio De-bateria wenno de-posipos a radio nga addaan ti alerto ti panawen manipud NoAA. 55 Flashlight nga addaan iti ekstra a bateria 55 Cell phone ken solar charger. 55 Sultip Importante iti panangawag iti tulong. Ti uni iti sultip ket ad-adayo ti madanonna ngem iti boses ti tao ken saan unay a makabannog. 55 Abbong iti Agong ken Ngiwat Kontra iti Tapok Makatulong tapno malapdan ti pannakalang-ab ti nakontaminado nga angin. Panagplano ti Indibidwal, Pamilia ken Negosyo para iti Kalamidad Ti panagplano para iti kalamidad ket responsibilidad iti amin. Adalen a naimbag daytoy nga impormasion ken pagtutungtungan a nasayaat ita ken planuen dagiti istratehia iti panagsagana a mairaman dagiti pamilia, gagayyem, kaarruba ken kakadua iti trabaho. E M T R A P E NT O E M ERGENC Y G E M E N T
OAH U Department of Emergency Management City and County of Honolulu Kirk Caldwell, Mayor 650 South king Street Honolulu, HI 96813 (808) 723-8960 Fax (808) 524-3439 dem@honolulu.gov 55 Dagiti Mapa Dagiti mapa iti lokal a lugar 55 Medikal Dagiti naireseta nga agas, antipara/contact lenses, dagiti ramramit a pangmedikal, ken maysa a first aid kit. 55 Taraken nga Ayup Taraon ken ekstra a danum para kadagiti tarakenyo nga ayup. 55 Kinamanagdalus produkto nga ar-aramaten dagiti babbai, personal a ramramit, dagiti lampin/ pasador, suplay para iti di-makontrol a panagisbo ken panagibleng. 55 Dagiti Retrato Mangitugot ti retratom, retrato ti pamiliam & gagayyemmo tapno makatulong iti panangbirok ti tunggal maysa no mapagsisinakayo. 55 HNL.info Usaren ti HNL.info tapno agtultuloy a mapakaammuan maipapan iti emerhensia, dagiti kasasaad ti panawen, dagiti damag maipapan ti trapiko, ken dadduma pay babaen ti SMS wenno Email.