N O BIEMBRE 1 , 2 0 1 5 34567 ANIA TI KUNA TI DIOS MAIPAPAN ITI GUBAT?
34567 Vol. 136, No. 21 NOVEMBER 1, 2015 Semimonthly ILOKO TI MAGASIN a Ti Pagwanawanan idaydayawna ni Jehova a Dios, ti Agturay iti uniberso. Liwliwaenna dagiti tattao babaen iti naimbag a damag a ti nailangitan a Pagarian ti Dios asidegen a pagpatinggaenna ti amin a kinadakes ken pagbalinenna a paraiso ti daga. Parparegtaenna dagiti tattao a maaddaan iti pamma- ti ken Jesu-Kristo, a natay idi tapno magun-odtayo ti biag nga agnana- yon, ken agturturay itan kas Ari iti Pagarian ti Dios. Daytoy a magasin ket awan pakainaiganna iti politika ken maipabpablaak manipud pay idi 1879. Ti Biblia ti sursurotenna kas autoridadna. Kayatmo kadi ti ad-adu pay nga impormasion wenno libre a mayadalan iti Biblia? Kitaem ti /ilo wenno ipatulodmo ti kiddaw- mo iti maysa kadagiti adres iti baba. Para iti PILIPINAS: Jehovah's Witnesses PO Box 2044 1060 Manila Para iti UNITED STATES OF AMERICA: Jehovah's Witnesses 25 Columbia Heights Brooklyn, NY 11201-2483 Para iti kompleto a listaan dagiti adres iti intero a lubong, kitaem ti /ilo/kontaken. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a pa- nangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2015 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Printed in Japan. Mayim-imprenta iti Kada Ruar: 52,946,000 ITI 247 A LENGGUAHE NOBIEMBRE 1, 2015 SUHETO ITI AKKUB Ania ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat? PANID 3-8 Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat idi Nagkauna a Panawen 4 Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat idi Umuna a Siglo 6 Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat Ita 7 ITI DAYTOY MET A RUAR Ammoyo Kadi? 9 Ti Biblia Balbaliwanna ti Biag Panagkunak Idi, Kasasayaatanen ti Biagko 10 Tuladenyo ti Pammatida "Ti Dungdungnguen ken Matalek nga Anakko iti Apo" 12 Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia 16 s MABASA ONLINE 34567 SUNGBAT TI DADDUMA PAY A SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA ANIA TI KUNA TI DIOS MAIPAPAN ITI GUBAT? r Ania ti Gubat ti Armagedon? (Kitaem ti PANNURSURO TI BIBLIA ˛ SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA) I-DOWNLOAD DAYTOY A MAGASIN ITI NADUMADUMA A FORMAT ONLINE
SUHETO ITI AKKUB Ania ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat? Ania ti sungbatmo? Adu ti mangibaga a pabor ti Dios iti gubat. Imbilin kano ngamin ti Dios iti dadduma nga agdaydayaw idi kenkuana a makigubatda, ket paneknekan dayta ti Biblia. Ngem kuna ti dadduma nga insuro ni Jesus, ti Anak ti Dios, nga ayaten dagiti pasurotna dagiti kabusorda. (Mateo 5:43, 44) Isu nga irasonda nga uray anamongan idi ti Dios ti gubat, saan itan. portaran ti Dios? Mabalin a baliwam ti grupo a dasi- gam. Adda pay napatpateg ngem iti dayta. No maam- muam ti kuna ti Dios maipapan iti gubat, maba- lin a maapektaran ti panagriknam ken kapanuno- tam iti Dios. No maysaka kadagiti minilion a nakaro a naapektaran iti gubat, masapul a maammuam ti sungbat dagiti saludsod a, Pudno kadi ti ipagarup ti dadduma nga iparparegta ti Dios ti gubat ken ipalpa- lubosna wenno kayatna pay ketdi ti panagrigrigat a kakuykuyog dayta? Awan kadi bibiangna iti pagim- bagan dagiti maparparigatan? Sika ngay? Panagkunam, pabor kadi ti Dios iti gu- bat? No wen, ania a grupo kadagiti aggugubat ita ti supsuportaranna? No maammuam ti sungbat dagita, mabalin a maapektaran ti mismo a panagriknam ken kapanunotam iti gubat. Kas pagarigan, no ammom nga anamongan ti Dios ti gubat ken agpadakayo pay iti dasdasigan iti aglablaban a grupo, mabalin a ma- riknam a husto ti supsuportaram ket kombinsidoka a dayta ti mangabak. Ngem ania ngata ti mariknam no maammuam a ti gayam kalaban a grupo ti supsu- Baka masdaawka a makaammo a dakkel gayam ti nakaidumaan ti sungbat ti Biblia kadagita nga opi- nion. Manipud idi agingga ita, saan a nagbaliw ti tak- der ti Dios maipapan iti gubat. Iti tulong ti Biblia, ammuentayo no ania ti kuna ti Dios maipapan iti gu- bat idi nagkauna a panawen ken idi umuna a siglo - idi nagbiag ni Jesus ditoy daga. Makatulong dagi- toy tapno maammuantayo no ania ti kuna ti Dios maipapan iti gubat ita ken no pasetto pay laeng day- ta ti biag ti tao iti masanguanan. NOBIEMBRE 1, 2015 3
Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat IDI NAGK AUNA A PANAWEN Naparparigatanda. Maulit-ulit a nagkararagda iti Dios tapno agpatulong, ngem saan a dagus a dimteng ti tulong. Sino dagitoy? Dagiti Israelita a tattao ti Dios idi un-unana. Ti mangparparigat? Ti mannakabalin a nasion ti Egipto. (Exodo 1:13, 14) Adu a tawen nga inur-uray dagiti Israelita a pagpatinggaen ti Dios ti panangirurumen ti Egipto. Idi agangay, dimteng met laeng ti inkeddeng ti Dios a tiempo a panangisalakanna. (Exodo 3:7-10) Ibaga ti Biblia a ti Dios a mismo ti nakigubat kadagiti Egipcio. Pinarigatna dagiti Egipcio babaen ti agsasaruno a makapapatay a didigra sa dinadaelna ti ari ti Egipto ken dagiti soldadona iti Nalabaga a Baybay. (Salmo 136:15) Impakita ni Jehova a Dios nga isu ket mannakabalin a "mannakigubat" para kadagiti tattaona. - Exodo 15:3, 4. Gapu ta ti Dios a mismo ti nakigubat kadagiti Egip- cio, makuna ngarud nga adda met dagiti gubat nga anamonganna. Adda pay dagiti gundaway nga imbi- linna a makigubat dagiti Israelita. Kas pagarigan, im- bilinna a gubatenda dagiti nakadakdakes a Canaani- ta. (Deuteronomio 9:5; 20:17, 18) Imbagana met iti ari ti Israel a ni David a makigubat kadagiti manangi- rurumen a Filisteo. Nangted pay ketdi ti Dios ken ni David iti estratehia tapno sigurado a mangabak- da. - 2 Samuel 5:17-25. Ipakita dagita a salaysay ti Biblia a no agpeggad idi dagiti Israelita gapu iti kinadakes ken panangirurumen, ipalubos ti Dios a makigubatda tapno maprotektaranda ken agtultuloy ti pudno a panagdaydayaw. Ngem kitaem a naimbag ti tallo a punto maipapan kadagita a gubat a ti Dios ti nangi- bilin. 1. TI DIOS LAENG TI NANGIKEDDENG NO SIASINO DAGITI MAKIGUBAT. Naminsan, imbaga ti Dios kada- giti Israelita: "Saanyonto a kasapulan ti makirupak iti daytoy a kasasaad." Apay a kasta ti imbagana? Isu ngamin a mismo ti makigubat para kadakuada. (2 Cronicas 20:17; 32:7, 8) Namin-adu nga inaramid- na ti kasta, kas naibaga iti rugi. Ngem iti daddu- ma a gundaway, imbilin ti Dios kadagiti tattaona iti nagkauna nga Israel a makiramanda kadagiti gubat nga anamonganna - dagidiay nairanta tapno matagi- kua ken maprotektaranda ti Naikari a Daga a pagna- edanda. - Deuteronomio 7:1, 2; Josue 10:40. 2. TI DIOS LAENG TI NANGIKEDDENG NO KAANO A MAPASAMAK TI GUBAT. Masapul nga agan-anus da- giti adipen ti Dios a manguray iti inkeddengna nga aldaw a pagpatinggaenna ti panangirurumen ken ki- 4 TI PAGWANAWANAN
nadakes a pakaipaspasanguanda. Saanda a mabalin ti makigubat agingga a saan nga ibaga dayta ti Dios. Idi inaramid dayta dagiti Israelita, napukawda ti su- porta ti Dios. Kinaagpaysuanna, ipakita pay ti Biblia a masansan a didigra ti nagresultaan dayta. 3. SAAN A MARAGSAKAN TI DIOS NO MATAY DA- GITI TATTAO, URAY DAGITI MANAGDAKDAKES. Ni Jehova a Dios ti Ubbog ti biag ken Namarsua kada- giti tattao. (Salmo 36:9) Saanna ngarud a pagayatan a matay dagiti tattao. Ngem anian a makapaladingit ta adda dagiti managdakdakes a mangayat a mangi- rurumen wenno mangpapatay pay ketdi iti sabsaba- li. (Salmo 37:12, 14) Tapno malapdan dayta, ipalu- bos ti Dios, no dadduma, ti gubat kontra kadagiti managdakdakes. Uray no kasta, kadagiti pannakigu- bat dagiti Israelita nga impalubos ti Dios, "naasi" latta ken "nabannayat nga agunget" kadagiti mang- parparigat iti Israel. (Salmo 86:15) Kas pagarigan, imbilinna a sakbay a gubaten dagiti Israelita ti may- sa a siudad, masapul a 'mangiwaragawagda iti dayta kadagiti kondision ti kappia,' tapno adda gundaway dagiti lumugar nga agbalbaliw ket maliklikan ti gu- bat. (Deuteronomio 20:10-13) Iti kasta, impakita ti Dios a 'di maragsakan a makakita iti ipapatay ti ma- nagbasol. Kaykayat [ti Dios] a makita nga isardeng- na ti agbasol tapno agbiag.' - Ezequiel 33:11, 14-16, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia. Ipakita dagita a salaysay nga idi un-unana, imbi- lang ti Dios ti gubat kas nainkalintegan a pamay-an tapno agpatingga ti nadumaduma a kita ti panangi- rurumen ken kinadakes. Ngem ti Dios, saan a dagi- ti tattao, ti adda kalinteganna a mangibaga idi no Kas pagarigan, naabak dagiti Israelita idi nakigubatda latta kada- giti Amalekita ken Canaanita uray imbilin ti Dios a dida makigubat. (Numeros 14:41-45) Adu a tawen kalpasanna, nakigubat ti matalek a ni Ari Josias nga awan ti pammalubos ti Dios. Ket dayta a nadara- sudos a tignay ti nakatayanna. - 2 Cronicas 35:20-24. Saan a nangiwaragawag dagiti Israelita iti kondision ti kappia sakbay a nakigubatda kadagiti Canaanita. Apay? Gapu ta naikkan dagiti Canaanita iti 400 a tawen tapno ilintegda ti dakes nga ar-ara- midda. Idi nakigubat dagiti Israelita maibusor kadakuada, dagiti Canaanita kas maysa a grupo ket awanen namnamana nga agbalba- liw. (Genesis 15:13-16) Isu a masapul idi nga interamente a mada- daelda. Ngem naisalakan dagiti Canaanita a nangbalbaliw iti dakes a panagbiagda. - Josue 6:25; 9:3-27. kaano a mapasamak ti kasta a gubat ken no siasino ti makiraman. Ngem pagaayat kadi ti Dios ti naulpit a pannakigubat? Saan. Kagurana ketdi ti kinaranggas. (Salmo 11:5) Nagbaliw kadi ti takder ti Dios maipa- pan iti gubat idi immay nangisuro ti Anakna a ni Jesu-Kristo ditoy daga idi umuna a siglo? Nupay nakigubat ti Dios kontra kadagiti Canaanita, insalakanna ti dadduma kas ken ni Rahab ken ti pamiliana NOBIEMBRE 1, 2015 5
Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat IDI UMUNA A SIGLO Naparparigatanda. Kas kadagiti kapuonanda, dagiti Judio idi umuna a siglo ket maulit-ulit a nagkararag iti Dios tapno agpaisalakan. Ngem ita, manipud iti naulpit nga ima ti Imperio ti Roma. Idi agangay, naammuanda ti maipapan ken Jesus. Isu ngata ti naipadto a Mesias? Adu idi ti nangnamnama "a daytoy a tao isu daydiay naikeddeng a mangispal iti Israel" iti panangirurumen ti Roma. (Lucas 24:21) Ngem awan ti naawatda a tulong. Imbes ketdi, idi 70 C.E., dimmarup dagiti soldado ti Roma ket dinadaelda ti Jerusalem ken ti templona. Ania ti napasamak? Apay a saan a nakigubat ti Dios para kadagiti Judio a kas iti inaramidna iti napala- bas? Wenno apay a saanna a binilin ida a makigubat tapno mawayawayaanda iti pannakaparigat? Nagba- liw kadin ti takder ti Dios maipapan iti gubat? Saan. Adda ngamin dakkel a panagbalbaliw a napasamak kadagiti Judio. Linaksidda ti Anak ti Dios a ni Jesus kas Mesias. (Aramid 2:36) Ngarud, kas maysa a na- sion, napukawda ti espesial a relasionda iti Dios. - Mateo 23:37, 38. Awanen ti proteksion ti Dios kadagiti Judio kas maysa a nasion ken iti Naikari a Dagada. Ken ni ka- anoman, saandan a mabalin nga ibaga a tultulongan ken pabpaboran ida ti Dios no makigubatda. Napuka- wen ti literal a nasion ti Israel dagiti bendision a ma- ngipakita iti anamong ti Dios. Kas iti impakpakauna ni Jesus, naiteden dagita iti baro a nasion, may- sa a naespirituan a nasion, a tinukoy ti Biblia idi aga- ngay kas ti "Israel ti Dios." (Galacia 6:16; Mateo 21:43) Napaneknekan a ti kongregasion wenno grupo dagiti Kristiano a pinili ti espiritu ket isu ti naespiri- tuan nga Israel ti Dios. Isu nga idi umuna a siglo, naibaga kadakuada: "Saankayo idi a tattao ti Dios, ngem ita tattaonakayon." - 1 Pedro 2:9, 10, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia. ti Roma? Wenno inautorisaranna kadi ida a ma- kigubat kadagiti mangparparigat kadakuada? Saan. Apay? No maipapan iti gubat nga anamongan ti Dios, isuna laeng ti mangikeddeng no kaano a mapasamak dayta, kas naammuantayo iti napalabas nga artikulo. Saan a nakigubat ti Dios para kadagiti Kristiano idi umuna a siglo ken saanna met nga inautorisaran ida a makigubat. Nalawag a saan nga idi umuna a siglo ti panawen nga inkeddeng ti Dios a makigubat tapno pagpatinggaenna ti kinadakes ken panangirurumen. Kas kadagiti adipen ti Dios iti nagkauna nga Israel, masapul nga urayen dagiti Kristiano idi umuna a sig- lo ti panawen nga inkeddeng ti Dios tapno pagpating- gaenna ti kinadakes ken panangirurumen. Saan idi nga imbilin ti Dios a makigubatda kadagiti bumusbu- sor kadakuada. Nalawag daytoy kadagiti pannursuro ni Jesu-Kristo. Kas pagarigan, saanna a binilin dagiti pasurotna a makigubatda. Kinunana ketdi kadakua- da: "Itultuloyyo nga ayaten dagiti kabusoryo ken ika- raragan dagidiay mangidaddadanes kadakayo." (Ma- teo 5:44) Idi imbaga ni Jesus a darupento ti Roma ti Jerusalem, saanna nga imbilin kadagiti adalanna a makilabanda, no di ket imbilinna a pumanawda - ket sinurotda dayta. - Lucas 21:20, 21. Gapu ta nagbalinen a "tattao ti Dios" dagiti Kris- tiano idi umuna a siglo, nakigubat kadi ti Dios para kadakuada tapno maisalakanda iti panangirurumen Kanayonanna, impaisurat ti Dios ken ni apostol Pablo: "Dikay ibalesan ti bagbagiyo, . . . ta adda a na- isurat: 'Kukuak ti pammales; supapakakto,' kuna ni Jehova." (Roma 12:19) Inadaw dayta ni Pablo iti im- 6 TI PAGWANAWANAN
baga ti Dios ginasut a tawenen ti napalabas a naire- kord iti Levitico 19:18 ken Deuteronomio 32:35. Kas naammuantayon iti napalabas nga artikulo, ti maysa a pamay-an nga imbalesan ti Dios dagiti tattaona idi nagkauna a panawen ket ti panangtulongna kadakua- da a makigubat kadagiti kabusorda. Ipakita ngarud ti sasao ni Pablo a saan a nagbaliw ti takder ti Dios ma- ipapan iti gubat. Idi umuna a siglo, ibilang latta ti Dios ti gubat kas nainkalintegan a pamay-an tapno ibalesanna dagiti adipenna ken pagpatinggaenna ti nadumaduma a kita ti panangirurumen ken kinada- kes. Ngem kas iti napalabas, ti Dios laeng ti mangi- keddeng no kaano a mapasamak ti kasta a gubat ken no siasino ti makiraman. Nalawag nga idi umuna a siglo, saan a binilin ti Dios dagiti Kristiano a makigubat. Ita ngay? Adda kadi grupo dagiti tattao a binilin ti Dios a makigubat? Wenno ita kadin ti panawen a bumallaet ti Dios tap- no makigubat para kadagiti agdaydayaw kenkuana? Ania ti kuna ken panagrikna ti Dios maipapan iti gu- bat ita? Sungbatan ti sumaruno nga artikulo dagita a saludsod. Ti Kuna ti Dios Maipapan iti Gubat ITA Maparparigatan dagiti tattao ita. Adu ti maulit-ulit nga agpatpatulong iti Dios ket pampanunotenda no addanto met la ngata sumangpet a tulong. Dengdenggen met la kadi ti Dios ti panagpakpakaasida? Dagidiay ngay makigubgubat ita tapno agpatingga ti pannakairurumenda? Supsuportaran kadi ti Dios ti ar-aramidenda, nga ibilangna dayta a nainkalintegan? nakabalin nga anghel. Dayta a nailangitan a puer- sa ti mamagpatingganto iti amin a panangirurumen. - Isaias 11:4; Apocalipsis 19:11-16. Agingga ita, saan a nagbaliw ti panangmatmat ti Dios iti gubat. Ibilangna latta ti gubat kas nainka- lintegan a pamay-an tapno agpatingga ti panangi- rurumen ken kinadakes. Ngem kas ipakita ti inte- ro a historia, ti Dios laeng ti addaan kalintegan a Ikabilangantayo nga umuna daytoy a makaliwliwa a kinapudno: Makitkita ti Dios ti panagrigrigat dagi- ti tattao ita, ket panggepna a pagpatinggaen dayta. (Salmo 72:13, 14) Iti Biblia a Saona, ikarkari ti Dios a 'pagin-awaennanto' dagiti agrigrigat. Kaano? 'Inton agparang ni Apo Jesus nga aggapu sadi langit a ka- duana dagiti mannakabalin nga anghelna. Dusaen- nanto dagiti di mangbigbig iti Dios ken dagiti di agtul- nog iti naimbag a damag maipapan ken ni Apotayo a Jesus.' (2 Tesalonica 1:7, 8, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Mapasamak ti panagparang ni Jesus iti masa- nguanan, iti aw-awagan ti Biblia a "gubat ti naindak- lan nga aldaw ti Dios a Mannakabalin-amin," wenno Armagedon. - Apocalipsis 16:14, 16. Iti dayta a masanguanan a gubat, saan a tattao ti usaren ti Dios a makigubat kadagiti managdakdakes, no di ket ti Anakna a ni Jesu-Kristo ken dagiti man- Ti Armagedon ti gubat a mamagpatingganto iti amin a gubat
mangikeddeng no kaano a mapasamak ti kasta a gu- bat ken no siasino ti makiraman. Kas nakitatayon, in- keddengen ti Dios a mapasamak iti masanguanan ti gubat a mamagpatingga iti kinadakes ken mangibales kadagiti maparparigatan, ket ti Anakna a ni Jesu- Kristo ti makigubat. Kayatna a sawen, saan a pabor ti Dios kadagiti gubat ita, uray no agparang a nasayaat ti panggepda. Kas ilustrasion: Ipapantayo nga adda agap-apa nga agkabsat bayat nga awan ni tatangda. Ngem simmar- dengda biit ket tinawaganda ni tatangda. Kuna ti may- sa a ti kabsatna ti nangirugi iti apa, ngem kuna met ti maysa a saan ngamin a nasayaat ti pannakatratona. Nagpakaasida ken ni tatangda, a mangnamnamada iti suportana. Kalpasan a nangngeg ni tatangda ti rason ti tunggal maysa, imbagana nga isardengdan ti agapa ket urayenda a makaawid tapno solbarenna ti proble- ma. Nagurayda met biit ngem idi kuan, nagapada ma- nen. Idi nakaawiden ni tatangda, dina nagustuan ti inaramidda isu a dinusana ida ta nagsukirda. Ita, masansan nga agpakaasi iti Dios dagiti aggugu- bat a nasion. Ngem awan ti pabpaboran ti Dios ka- dagiti aggugubat ita. Imbes ketdi, nalawag ti kuna ti Biblia a Saona: "Dikay subadan ti dakes iti dakes iti asinoman," ken, "Dikay ibalesan ti bagbagiyo." (Roma 12:17, 19) Imbagana pay kadagiti tattao nga agan-anusda nga 'aguray' iti panagtignayna inton Ar- magedon. (Salmo 37:7) No saan a makauray dagiti nasion iti panagtignay ti Dios ket makigubatda, ma- 8 TI PAGWANAWANAN kapungtot ta ibilangna dayta a naranggas a tignay ken kinaawan panagraem. Ngarud, inton Armagedon, ipakitanto ti Dios ti pungtotna ket mamimpinsanto a solbarenna ti panagririri dagiti nasion babaen ti 'pa- nangpasardengna kadagiti gubat agingga iti ungto ti daga.' (Salmo 46:9; Isaias 34:2) Wen, ti Armagedon ti gubat a mamagpatingga iti amin a gubat. Ti maysa kadagiti bendision nga ited ti Pagarian ti Dios ket ti panagpatingga ti gubgubat. Dinakamat ni Jesus dayta a gobierno iti daytoy a popular a kararag: "Umay koma ti Pagariam. Maaramid koma ti pagaya- tam, kas sadi langit, kasta met iti daga." (Mateo 6:10) Saan laeng a pagpatinggaen ti Pagarian ti Dios ti amin a gubat. Pukawennanto pay ti kinadakes a ramut ti gubat. (Salmo 37:9, 10, 14, 15) Dayta ti makagapu a padpadaanan dagiti pasurot ni Jesus dagiti bendision nga ited ti Pagarian ti Dios. - 2 Pedro 3:13. Ngem kasano pay kabayag nga urayentayo a pagpa- tinggaen ti Pagarian ti Dios ti amin a panagrigrigat, panangirurumen, ken kinadakes? Ipakita ti kaitung- palan dagiti padto iti Biblia nga agbibiagtayon "kada- giti maudi nga aldaw" daytoy dakes a lubong. (2 Ti- moteo 3:1-5) Dandanin pagpatinggaen ti Pagarian ti Dios ti maudi nga al-aldaw babaen ti Armagedon. Kas naibagan, madadael inton Armagedon dagiti saan nga "agtulnog iti naimbag a damag maipapan ken Apotayo a Jesus." (2 Tesalonica 1:8) Ngem lagla- gipentayo a saan a maragsakan ti Dios iti ipapatay ti asinoman, uray dagiti managdakdakes. (Ezequiel 33:11) Gapu ta "saanna a tarigagayan a madadael ti asinoman" inton Armagedon, sigsiguraduenna ita a ti naimbag a damag maipapan iti Apotayo a ni Jesus ket maikasaba "iti intero a mapagnaedan a daga maipaay a pangsaksi kadagiti amin a nasion" sakbay nga umay ti panungpalan. (2 Pedro 3:8, 9; Mateo 24:14; 1 Timo- teo 2:3, 4) Wen, babaen ti sangalubongan a pananga- saba dagiti Saksi ni Jehova, adda gundaway dagiti tattao ita a mangam-ammo iti Dios, agtulnog iti naim- bag a damag maipapan ken ni Jesus, ken agbiag iti pa- nawen nga awanton ti gubat. ˇ Pukawento met ti Pagarian ti Dios ti kabusor ti sangatauan, ti ipa- patay. Kas naipakita iti artikulo iti panid 16, nagadunto a tattao ti pagungaren ti Dios, a pakairamanan ti adu a biktima ti gubat iti in- tero a historia. Para iti ad-adu pay nga impormasion maipapan iti maudi nga al- aldaw, kitaem ti kapitulo 9 ti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Bib- lia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova.
AMMOYO KADI? NAGKAUNA A PAINTING ITI EGIPTO A MANGIPAKITA ITI MAYSA A MAMMUKIS James Morris/Art Resource, NY Apay a nagibarbas ni Jose sakbay a simmango ken Faraon? Iti salaysay ti Genesis, imbilin ni Faraon a dagus a maipan ken- kuana ti Hebreo a balud a ni Jose tapno malawlawagan ti tag- tagainep a pakaburburiboranna. Adu a tawen idin a nakabalud ni Jose. Uray apurado unay ni Faraon, nagibarbas pay nga umuna ni Jose. (Genesis 39:20-23; 41:1, 14) Kasla saan a na- pateg dayta a detalye nga inraman ti mannurat. Ngem ipakita dayta a pamiliar isuna kadagiti kaugalian dagiti taga-Egipto. Ugali idi dagiti nagkauna a nasion, a pakairamanan dagiti Hebreo, a paatiddogen ti barbasda. Ngem "ti nagkauna nga Egipto ti kakaisuna idi a nasion iti Middle East a saan a manga- yat iti atiddog a barbas," kuna ti Cyclopedia of Biblical, Theo- logical, and Ecclesiastical Literature a libro da McClintock ken Strong. Barbas laeng kadi ti masapul a makiskisan sigun iti kauga- lian dagiti Egipcio? Ipakita ti magasin a Biblical Archaeology Review nga iti dadduma a kaugalian dagiti Egipcio, masapul nga agsagana ti maysa a lalaki a sumango ken Faraon a kas met la iti aramidenna no sumrek iti templo. No kasta, masapul idi a kiskisan ni Jose ti intero nga ulo ken bagina. ˇ Sigun iti libro nga Aramid, Griego ti tatang ni Timoteo. Masiguradotayo kadin nga isu ket taga-Grecia? Saan. Kadagiti libro ti Biblia nga impaisurat ti Dios ken ni apostol Pablo, adda dagiti gundaway nga indumana dagiti Ju- dio kadagiti Griego, wenno Hellenes, a kas man la inusarna ti termino a Griego a pangtukoy iti amin a saan a Judio. (Roma 1: 16; 10:12) Ti maysa a rason ket ti kinasaknap ti Griego a leng- guahe ken kultura iti luglugar a nangaskasabaan ni Pablo. Idi ngay un-unana, siasino dagiti maibilbilang a Griego? Idi maikapat a siglo B.C.E, impagpannakkel ti nalaing nga ispiker a taga-Atenas a ni Isocrates ti panagsaknap ti Griego a kultura iti intero a lubong. Kas resultana, kinunana: "Adda dagidiay maawagan a Griego, saan a gapu ta nayanakda iti Grecia, no di ket gapu ta naedukaranda iti sursurotayo." Posible ngarud a ti tatang ni Timoteo, a saan a Judio, ken ti dadduma a tinukoy ni Pablo kas Griego ket maibilang a Griego gapu iti kultura, saan a gapu ta nayanakda idiay Grecia. - Aramid 16:1. ˇ NOBIEMBRE 1, 2015 9
TI BIBLIA BALBALIWANNA TI BIAG KAS INSALAYSAY NI PAWEL PYZARA PANNAKAYANAKNA 1982 NAKAYANAKANNA POLAND PAKASARITAANNA NARANGGAS, NAGDROGDROGA, KEN GIMMAW-AT ITI NANGATO A PROPESION 10 TI PAGWANAWANAN Panagkunak idi, kasasayaatanen ti biagko TI NAPALABASKO: Nayanakak iti bassit nga ili ti Poland, nga asideg iti Germany. Kataltalonan ken kabakiran ti aglawlaw ti balaymi. Na- talna idi ti biagko. Kanayon nga ibaga dagiti nadungngo a nagannak- ko nga agsingsingpetak, lalaingek ti ageskuela, ken gumaw-atak iti nangato a propesion. Nangrugi a gimmulo ti biagko idi nangalaak iti abogasia iti maysa nga unibersidad iti siudad ti Wrocław. Adayoak idin kadagiti nagan- nakko, ket nakibarkadaak kadagiti dakes a tattao. Datin a hiligko ti soccer, ngem gapu iti impluensiada, nagbalin a nalabes ti panagayat- ko iti dayta. Ti paboritok a team ket naggapu iti Warsaw. Kada Sabado ken Domingo, sursurotek ida sadinoman ti pagay-ayaman- da. Gagangay kadagita ti nalabes a panaginum, panagdroga, ken no dadduma, ti pannakirambol kadagiti mangsupsuporta iti kalaban a team. Imbilangko dagita kas pangyaw-awanko iti inaldaw nga stress uray ammok a no maarestoak, maperdi ti masakbayak iti abogasia. Kaykayatmi kadagiti barkadak ti mapan kadagiti club ken disco. Kaaduanna a mapalabankami no addakamin sadiay. Adda dagiti gun- daway a naarestoak ngem kanayon a maliklikak ti makasuan wenno maibalud - no dadduma, gapu ta agpasuksokak. Talaga a ti panagku- nak idi, kasasayaatanen ti biagko. Ngem iti un-unegko, ammok a da- kes ti ar-aramidek. Dinomingo a makimisaak tapno saanak a makon- siensia. NO KASANO A BINALBALIWAN TI BIBLIA TI BIAGKO: Idi 2004, dua a Saksi ni Jehova ti nagtuktok iti ridawmi, ket nagsasaritakami maipapan iti Biblia. Bayat a maaw-awatak no ania ti kaipapanan ti panagbalin a pudno a Kristiano, ad-adda met a makonkonsiensiaak. Ammok a masapul nga isardengkon ti nakaro a panagin-inumko, pa- nagdrogdrogak, ken pannakikadkaduak kadagiti tattao a saan a su- mursurot kadagiti prinsipio ti Biblia. Nakitak met a rumbeng a bal- baliwak ti bayolente a kababalinko. Ngem nagtultuloyak latta iti dakes nga ar-aramidko. Iti maysa a rabii, nagbaliw ti amin idi napalabanak iti walo a lal- laki. Malagipko a nakaiddaak iti kalsada bayat a bugbugbogendak ken kugkugtaranda ti ulok. Panagriknak ket matayakon isu nga in- kararagko: "Pakawanennak Apo Jehova ta diak impapuso ti Saom. No makalasatak, ikarik a makipagadalak iti Biblia kadagiti Saksi ken
urnosekon ti biagko." Kasla diak patien a nakalasa- tak! Tinungpalko ti karik nga agadal iti Biblia. Idi 2006, immakarak ditoy England tapno makaur- nongak iti pageskuelak iti nangatngato pay a kurso iti abogasia idiay Poland. Iti panagtultuloyko nga agadal iti Biblia, adda teksto a nagdakkel ti epektona kaniak. Insurat ni apostol Pablo: "Pudno nga ibilangko met ti amin a bambanag kas pukaw maigapu iti naring- baw a pateg ti pannakaammo ken Kristo Jesus nga Apok. Maigapu kenkuana inawatko ti pannakaipukaw ti amin a bambanag ket ibilangko ida kas adu a basu- ra, tapno magun-odak ni Kristo." (Filipos 3:8) Kas ka- niak, nagadal met ni Pablo iti abogasia - ken naka- rangranggas met idi. (Aramid 8:3) Ngem nakitana nga adda nasaysayaat a panagbiag: ti panagserbi iti Dios ken ti panangaramid iti amin a kabaelan a mang- tulad ken Jesus. Idi pinampanunotko a naimbag ti biag ni Pablo, naawatak a saan a makaited iti kinarag- sak ti nangato a propesion ken ti bayolente a kababa- lin. Kombinsidoak a no nakapagbalbaliw ni Pablo, makapagbalbaliwak met. Isu a nagdesisionak nga ag- talinaed ditoy England ken lipatekon ti planok nga agadal iti nangatngato pay a kurso iti abogasia. Bayat nga umad-adu ti maam-ammuak maipapan ken Apo Jehova, ad-adda met a mariknak nga umas- asidegak kenkuana. Natukay ti pusok iti karina a pa- kawanenna dagiti pudpudno a mangbalbaliw iti biag- Kayatko met ti agbalin a paset ti naragsak a panagkakabsatda Mariknami ken Esther ti pudpudno a ragsak iti panangisuro iti Biblia kadagiti agsasao iti Polish da. (Aramid 2:38) Ken idi pinampanunotko ti sasao iti 1 Juan 4:16 a "ti Dios ket ayat," naawatak no apay a kagura ti Dios ti kinaranggas. Bilibak met iti panagug-ugali dagiti Saksi. Nalawag a makitak nga ikarkarigatanda a suroten ti nangato a moral a prinsipio ti Biblia iti panagbiagda. Kayatko met ti agbalin a paset ti naragsak a panagkakabsatda. Nagporsegiak a nangbalbaliw iti biagko isu nga idi 2008, nabautisaranak kas maysa a Saksi ni Jehova. NO KASANOAK A NAGUNGGONAAN: Binalbaliwan- nak ti Biblia. Ti dati nga ambisioso, bayolente, ag- drogdroga, mangnginum, ken nalabes ti panagayatna iti soccer ket nagbalin nga adipen ti Dios, a naragsak a mangisursuro iti dadduma maipapan iti Biblia. Ka- yatko latta met ti agbuya iti soccer, ngem determina- doak a pagtalinaeden dayta iti umiso a lugarna. Adda asawak itan, ti napintas a ni Esther, a padak nga agdaydayaw ken ni Jehova a Dios. Naragsak ti pa- nagasawami. Mariknami ti pudpudno a ragsak iti pa- nangisuro iti Biblia kadagiti agsasao iti Polish ditoy amianan a laud ti England. Ita pay laeng a nariknak ti pudpudno a pannakakontento. Nadalusen ti konsien- siak ken talaga a kasasayaatanen ti panagbiagko. ˇ NOBIEMBRE 1, 2015 11
TULADENYO TI PAMMATIDA TIMOTEO "Ti Dungdungnguen ken Matalek nga Anakko iti Apo" DIREDIRETSO ti pannagna ni Timoteo. Umad-ada- yon iti balayda, ken nakaturong dagiti matana iti direksion a papananda. Sursuroten ni Timoteo dagiti kakaduana bayat a magmagnada iti karuruotan a lugar a kabesadona. Umad-adayo nga umad-adayodan iti siudad ti Listra nga adda iti tuktok ti bassit a turod iti tengnga ti kapatagan. Nakaisem ni Timoteo bayat a pampanunotenna ni nanangna a Eunice ken ni lolana a Loida a maragragsakan ngem makalulua bayat a buy- buyaenda ti ipapanawna. Tumaliaw kadi ken mamin- san pay nga agpayapay? nakapadanumna a tanap. Mabalin a maawatan dagiti umili ti Griego a lengguahe ngem agsasaoda latta iti Licaonia, ti lengguahe iti dayta a lugar. Maysa nga al- daw, adda napasamak a gulo iti daytoy nga ili. Sim- mangpet ti dua a Kristiano a misionero, ni apostol Pablo ken ti kaduana a bumisbisita a ni Bernabe. Nag- gapuda idiay Iconio, dakkel a siudad nga asideg iti Lis- tra. Bayat a mangaskasabada iti publiko, nakita ni Pablo ti maysa a lalaki a pilay. Nangipakita ti lalaki iti pudpudno a pammati isu a pinaimbagna babaen iti mi- lagro! - Aramid 14:5-10. Sagpaminsan a taliawen ni apostol Pablo ni Timo- teo sa isemanna tapno mapapigsana ti pakinakem ti agtutubo. Ammona a medio managbabain ni Timoteo ket masapul a labananna dayta. Ngem maragsakan a makakita iti kinaregta ti agtutubo. Medio ubing pay ni Timoteo, mabalin nga agarup 20 ti tawenna, ket rara- emen ken ipatpategna unay ni Pablo. Ita, kaduan ni Timoteo daytoy a naregta ken matalek iti Dios a lalaki a mapan kadagiti lugar a ginasgasut a kilometro ti ka- adayona iti balayda. Magmagna ken agbarkoda nga agdaliasat, ken mabalin a maipasangoda iti adu a deli- kado a situasion. Saan a sigurado ni Timoteo no ma- kaawidto pay. Apay a pinili daytoy nga agtutubo ti kasta a biag? Ania dagiti bendision nga agur-uray kenkuana a ma- ngipakita a saan a sayang dayta a panagsakripisiona? Ken ania ti epekto ti ehemplo ni Timoteo iti pammati- tayo? Agparang nga adu nga umili ti Listra ti mamati ka- dagiti parparbo nga estoria maipapan kadagiti dios a nagpammarang a tattao a bimmisita kano iti lugarda iti napalabas. Dayta ti gapuna nga impagarup dagiti umili a ni Pablo ket ni Hermes ken ni Bernabe ket ni Zeus! Dandani saan a nalapdan dagitoy dua a napa- kumbaba a Kristiano dagiti tattao nga agidaton kada- kuada. - Aramid 14:11-18. Ngem para iti dadduma a taga-Listra, saan nga ibi- bisita dayta dagiti parparbo a pagano a dios no di ket pudpudno ken naisangsangayan dayta a pasamak. Kas pagarigan, ti Judio a ni Eunice, a nakiasawa iti di ma- namati a Griego, ken ni nanangna a Loida ket sigura- do a magaggagaran ken maragragsakan a dimngeg kada Pablo ken Bernabe. Adtoyen ti damag nga il- iliwen a mangngeg dagiti matalek a Judio - immayen ti Mesias ken tinungpalna ti adu a padto maipapan ken- kuana a naisurat iti Kasuratan! "MANIPUD KINAMALADAGA" Agsublitayo dua wenno tallo a tawen sakbayna, ket ipapantayo nga addatayo idiay Listra a mabalin a na- kayanakan ni Timoteo. Daytoy a bassit ken nanumo a siudad ket masarakan iti naulimek ken nasayaat ti pan- Panunotem no ania ti epektona ken Timoteo daydi nga ibibisita ni Pablo. Nasursuruan ni Timoteo a ma- ngipateg kadagiti nasantuan a sursurat iti Hebreo a Kasuratan (wenno, Daan a Tulag) 'manipud kinamala- Kitaem ti "Ammoyo Kadi?" iti daytoy a ruar. 12 TI PAGWANAWANAN
dagana.' (2 Timoteo 3:15) Kas kada nanang ken lola- na, makitana a kinapudno ti ibagbaga da Pablo ken Bernabe maipapan iti Mesias. Ken panunotem ti pilay a lalaki a pinaimbag ni Pablo. Nalabit manipud kina- ubing ni Timoteo, namin-adun a nakitana dayta a lala- ki iti kalkalsada ti Listra. Ngem ita, makitkitana a mag- magnan ti lalaki iti damo a gundaway! Di pakasdaawan a nagbalin a Kristiano da Eunice ken Loida, ken uray met ni Timoteo. Iti panawentayo, adu ti maadal dagi- ti lolo, lola, ken nagannak kada Loida ken Eunice. Na- sayaat kadi ti impluensiayo kadagiti agtutubo? "BABAEN ITI ADU A RIGAT" Naragsakan la ketdi dagiti nagbalin a Kristiano idiay Listra a nakaammo iti namnama a nakalukat kadagiti pasurot ni Kristo. Ngem naammuanda met nga adda kakuykuyogna a rigat ti panagbalin nga adalan. Immay dagiti bumusbusor a deboto a Judio a naggapu idiay Iconio ken Antioquia ket sinugsoganda dagiti umili ti Listra a mangbusor kada Pablo ken Bernabe. Di nagbayag, maysa a grupo dagiti bayolente a tattao ti napan ken Pablo sa inub-uborda agingga a napaidda iti daga. Kalpasanna, inulodda nga inruar iti siudad sa pinanawanda ta impagarupda a natayen. - Aramid 14:19. Ngem napan kinita dagiti adalan a taga-Listra ni Pablo. Inaribungbonganda ket anian a bang-arda idi nakitada a nagkuti, bimmangon, sa situtured a nag- Impapuso ni Timoteo dagiti pannursuro ni Pablo subli idiay Listra! Kabigatanna, pinanawanda ken Ber- nabe ti Listra ket napanda idiay Derbe tapno maitultu- loyda ti mangasaba. Adu met ti natulonganda sadiay a nagbalin a baro nga adalan. Kalpasanna, nagsublida manen idiay Listra uray no ammoda a nakadeldeli- kado. Apay? Tapno 'pabilgenda dagiti adalan,' kuna ti salaysay, ken 'paregtaenda ida nga agtalinaed iti pammati.' Iladawanmo iti panunotmo ni Timoteo nga atentibo nga agdengdengngeg bayat nga isursuro da Pablo ken Bernabe kadagiti Kristiano a taga-Listra nga awan kaimudingan dagiti agdama a pakaipaspa- sanguanda a pakarigatan no ikompara iti nagsayaat a namnamada iti masanguanan. Kinunada: "Masapul a sumrektayo iti pagarian ti Dios babaen iti adu a rigat." - Aramid 14:20-22. Nakita ni Timoteo nga adu a rigat ti situtured a si- nango ni Pablo tapno maipakaammona ti naimbag a damag. Isu nga ammo ni Timoteo a no tuladen- na ti ehemplo ni Pablo, busoren isuna dagiti taga- Listra, ken baka uray ni tatangna. Ngem saan nga ipalubos ni Timoteo dagiti kasta nga ibubusor a ma- ngapektar iti desisionna nga agserbi iti Dios iti amin a kabaelanna. Iti panawentayo, adu nga agtutubo ti kas ken ni Timoteo. Masiribda ta pinilida ti maki- gayyem kadagiti natibker ti pammatina a Kristiano a mangpabileg kadakuada. Ken saanda nga ipalubos nga agsardengda nga agserbi iti pudno a Dios gapu iti ibu- busor!
"NAIMBAG TI DAMAGNA KADAGITI KAKABSAT" Kas naibaga itayen, mabalin a kalpasan ti dua wen- no tallo a tawen, bimmisita manen ni Pablo idiay Lis- tra. Iladawanmo ti ragsak ti pamilia da Timoteo idi simmangpet ni Pablo, a ti kaduana itan ket ni Silas. Si- gurado a naragsak met ni Pablo. Makitkitana a mismo ti bunga ti bukel ti kinapudno nga immulana iti daytoy a siudad. Adda dita da Loida ken Eunice a matalek itan a Kristiano, a napnuan iti "pammati nga awan aniaman a panaginsisingpetna" a maap-apresiar unay ni Pablo. (2 Timoteo 1:5) Ket komusta met ngay ti ag- tutubo a ni Timoteo? Naammuan ni Pablo a dakkel ti nagrang-ayan ti ki- naresponsable ni Timoteo sipud iti maudi nga ibibisi- tana. "Naimbag ti damagna [wenno reputasionna] ka- dagiti kakabsat," saan laeng a idiay Listra no di ket uray idiay Iconio nga agarup 32 a kilometro ti kaada- yona iti amianan a daya ti Listra. (Aramid 16:2) Kasa- no a naaddaan iti kasta a reputasion? Karaman kadagiti "nasantuan a sursurat" nga insu- ro ni nanang ken lola ni Timoteo kenkuana 'manipud kinamaladagana' ket dagiti nasayaat ken di agkupas a pammagbaga a makatulong kadagiti agtutubo. (2 Ti- moteo 3:15) Daytoy ti maysa: "Lagipem, itan, ti Na- indaklan a Namarsuam kadagiti aldaw ti kinaagtutu- bom." (Eclesiastes 12:1) Mas naapresiar ni Timoteo ti kaipapanan dagita a sasao idi nagbalin a Kristiano. Nakitana a ti kasayaatan a pamay-an a pananglagipna iti Naindaklan a Namarsua kenkuana ket ti panangipa- kaammona iti naimbag a damag maipapan iti Kristo, ti Anak ti Dios. In-inut a napagballigianna ti kinamanag- babainna ket nasursurona ti agbalin a natured a ma- ngikasaba iti naimbag a damag maipapan ken Jesu- Kristo. Nadlaw dagiti lallaki a mangidadaulo kadagiti kon- gregasion ti panagrang-ay ni Timoteo. Sigurado a naragsakda a makakitkita iti daytoy nga agtutubo a mangpabpabileg ken mangparparegta iti dadduma. Ngem ti napatpateg ket makitkita ni Jehova a Dios ti panagrang-ay ni Timoteo. Adda dagiti impaipadto ti Dios maipapan kenkuana - nalabit maipapan iti kita ti serbisio nga aramidennanto iti adu a kongregasion. Idi bimmisita ni Pablo, nakitana a dakkel ti maitu- long ni Timoteo no ikuyogna iti panagmisionerona. Inaprobaran dayta dagiti mangidadaulo a lallaki iti Listra. Imparabawda ti imada iti agtutubo, maysa a tignay a mangipakita nga inapointaranda para iti espe- 14 TI PAGWANAWANAN sial a pribilehio iti panagserbi ken Jehova a Dios. - 1 Timoteo 1:18; 4:14. Mabalin a mapanunottayo a kasla di patien ni Timo- teo a naitalek kenkuana dayta a nagdakkel a responsa- bilidad ken mariknana a saan a maikari. Ngem nakasa- ganan a sumurot ken ni Pablo. Ania ngata ti reaksion ti saan a Kristiano a tatang ni Timoteo iti naited iti anakna a mision nga agbalin a bumisbisita a Kristiano a ministro? Siguro naiduma unay dagiti arapaapna para iti barona. Ni met ngay nanang ken lolana? Maragsa- kanda kadi latta uray no madandanaganda met iti ag- balinto a kasasaad ni Timoteo? Normal laeng dayta. Ngem ti masiguradotayo, simmurot ni Timoteo ken ni Pablo. Kas nailadawan iti rugi daytoy nga artikulo, inruginan ti misionna a bumisita kadagiti Kristiano a kadua ni Pablo. Bayat a pumampanaw iti Listra, tung- gal baddekna kadagiti bato ken tunggal karasakas da- giti ruot a mapayatanna, maysa met nga addang ti umadaywanna iti balayda ken umasideganna iti lu- gar a saan a pamiliar kenkuana. Kalpasan ti nagmal- malem a pannagnada, nakadanonen ti tallo a lallaki idiay Iconio. Ditan nga inobserbaran ni Timoteo ti pamay-an da Pablo ken Silas a mangidanon kadagiti kabaruan nga instruksion a naggapu iti grupo ti lalla- ki a mangidadaulo nga adda idiay Jerusalem ken no kasano ti panangpabilegda iti pammati dagiti Kristia- no idiay Iconio. (Aramid 16:4, 5) Ngem pangrugian la- eng dayta. Kalpasan a binisita dagitoy a misionero dagiti kon- gregasion idiay Galacia, nagpaamiananda sada nagpa- laud. Isu a saanen a dagiti nalalawa ken patad a kalsa- da ti imperio ti Roma ti pagpagnaanda no di ket ti ginasgasut a kilometro a nalawa a pasang-at a luglugar ti Frigia. Gapu ta kanayonda a sursuroten ti panangi- dalan ti nasantuan nga espiritu ti Dios, napanda idiay Troas sada nagsakay iti barko a nagpa-Macedonia. (Aramid 16:6-12) Iti daytoy a tiempon a nakita ni Pab- lo a nagdakkel a tulong ni Timoteo. Imbatina payen ni Timoteo idiay Berea a kadua ni Silas. (Aramid 17:14) Imbaonna pay ketdi daytoy nga agtutubo nga is-isuna idiay Tesalonica. Idi adda sadiay, tinulad ni Timoteo dagiti ehemplo a naobserbaranna a naimbag, ken pi- nabilegna dagiti matalek a Kristiano. - 1 Tesalonica 3: 1-3. Nagtulnog pay ketdi ni Timoteo iti kayat ni Pablo a masapul a ma- kugit - saan a gapu ta bilin dayta kadagiti Kristiano no di ket gapu ta saan a kayat ni Pablo nga adda rason dagiti Judio a mangkontra iti isusurot kenkuana ti Griego ti tatangna a ni Timoteo. - Aramid 16:3.
Insurat ni Pablo idi agangay maipapan ken ni Timo- teo: "Awanen kaniak ti sabali pay nga addaan kababa- lin a kas kenkuana a sipupudno a mangisakitto iti bambanag maipapan kadakayo." (Filipos 2:20) Saan a basta naadda lattan ken ni Timoteo dayta a reputa- sion. Kasta ti reputasionna gapu ta nagaget, napa- kumbaba nga agserbi, ken simamatalek nga inibturan- na dagiti narigat a kasasaad. Nakasaysayaat dayta nga ehemplo a tuladen dagiti agtutubo ita! Laglagipem a sika ti mismo a mangaramid iti reputasionmo. No ag- tutuboka pay, posible a maaddaanka iti nasayaat a pa- kasarsaritaan no iyun-unam ni Jehova a Dios iti biag- mo ken no naasi ken nadayaw ti panangtratom iti sabsabali. "ARAMIDEM TI AMIN A KABAELAM NGA UMAY KANIAK" Iti agarup 14 a tawen, adu a tiempo a nakipagtraba- ho ni Timoteo iti gayyemna a ni apostol Pablo. Naka- duana ni Pablo iti adu a delikado a kasasaad ken uray met iti adu a naragsak a pampanawen. (2 Corinto 11: 24-27) Naibalud pay ketdi ni Timoteo gapu iti pamma- tina. (Hebreo 13:23) Nariknana met ti nauneg ken pud- pudno a panagayat ken interes ni Pablo kadagiti Kris- tiano a kakabsatna. Isu nga insurat ni Pablo kenkuana: "Malaglagipko dagiti luam." (2 Timoteo 1:4) Kas ken Pablo, nasursuro ni Timoteo ti 'makipagsangit kadagi- ti tattao nga agsangsangit,' a nakipagrikna kadakua- da tapno mas mapabileg ken maliwliwana ida. (Roma 12:15) Masursurotayo koma met nga aramiden dayta! Ditay pakasdaawan a nagbalin ni Timoteo a nagsa- yaat a pagtuladan kas mangidadaulo a Kristiano. In- talek kenkuana ni Pablo ti responsabilidad a bumi- sita kadagiti kongregasion tapno patibkerenna ida. Intalekna pay ti obligasion a mangpili kadagiti lallaki a kualipikado nga agbalin a panglakayen (mangidada- ulo) iti kongregasion ken ministerial nga adipen (ka- tulongan dagiti panglakayen). - 1 Timoteo 5:22. Ipatpateg unay ni Pablo ni Timoteo isu nga adu a makatulong ken naamaan a pammagbaga ti intedna. Inyunay-unayna ken ni Timoteo nga aywananna ti res- ponsabilidadna ken itultuloyna ti rumang-ay. (1 Timo- teo 4:15, 16) Pinaregtana ni Timoteo a dina pulos ipalubos a ti kinaagtutubona - ken nalabit ti kinama- nagbabainna - ti manglapped kenkuana no kasapulan a sititibker nga itakderanna no ania ti umiso. (1 Timo- teo 1:3; 4:6, 7, 11, 12) Nangirekomenda pay ketdi ni Pablo iti mabalinna nga aramiden tapno maagasan ti Bayat nga agtutubo pay ni Timoteo, inruginan ti panagbiag a nakasentro iti panagserbi iti Dios masansan a saksakitenna, a mabalin a ti kanayon a pa- nagsakit ti tianna. - 1 Timoteo 5:23. Idi ammon ni Pablo a dandanin mapapatay, impatu- lodna ti maudi a suratna ken ni Timoteo. Karaman iti dayta ti makatukay-rikna a sasao nga, "Aramidem ti amin a kabaelam nga umay kaniak iti mabiit." (2 Ti- moteo 4:9) Talaga nga ay-ayaten unay ni Pablo ni Ti- moteo nga uray la inawaganna iti "dungdungnguen ken matalek nga anakko iti Apo." (1 Corinto 4:17) Di- tayo ngarud pakasdaawan no apay a kayatna nga adda iti sibayna daytoy a gayyemna bayat nga umas-aside- gen ti ipapatayna! Nagsayaat no isaludsod ti tunggal maysa kadatayo, 'No maipaspasango ti dadduma iti pakarigatan, sapulendak kadi ta kayatda nga addaak iti sibayda tapno maliwliwada?' Nadanonan kadi ni Timoteo ni Pablo a sibibiag? Di- tay ammo. Ti ammotayo, kanayon nga inaramidna ti amin tapno maliwliwa ken mapabilegna ni Pablo ken ti dadduma. Pinaneknekanna a maibagay kenkuana ti kaipapanan ti naganna a Timoteo, "Daydiay Mangi- daydayaw iti Dios." Ken nangibati iti nagsayaat a pag- tuladantayo iti natibker a pammati, agtutubotayo man wenno nataengan. ˇ NOBIEMBRE 1, 2015 15
KABAELAN TI NAMARSUA ITI BIAG NGA ISUBLI TI BIAG Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaem ti kapitulo 7 daytoy a libro nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova ANIA A Talaga TI ISURSURO TI BIBLIA? Mabasa met iti Pangngaasiyo ta patulodandak iti kopia ti Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? LENGGUAHE NAGAN ADRES
Para iti adres, kitaem ti panid 2 s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken dagiti napalabas a ruar SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA Agbiagto kadi manen dagiti natay? Ni Jehova a Dios ti Ubbog ti biag. (Salmo 36:9) Saan ngata ngarud a rasonable a panunoten a kabaelanna nga isubli ti biag dagiti natay? Ipasigurado ti Bib- lia a kasta a mismo ti aramidenna iti masanguanan. (Basaem ti Aramid 24:15) Ngem apay nga aramiden- na dayta? Ti talaga a panggep ti Namarsua para kadagiti tat- tao ket agbiagda nga agnanayon ditoy daga. (Gene- sis 1:31; 2:15-17) Saan a nagbalbaliw ti pagayatanna para kadagiti tattao. Masaksaktan a makakitkita iti ka- sasaadtayo ita - nakaab-ababa ti biagtayo ken napno pay kadagiti problema. - Basaem ti Job 14:1, 14, 15. Pagyananto dagiti mapagungar? Pinarsua kadi ti Dios dagiti tattao tapno agbiag idiay langit? Saan. Pinarsuana dagiti anghel nga agbiag idiay langit. Inaramidna dagiti tattao nga agbiag ditoy daga. (Genesis 1:28; Job 38:4, 7) Maitunos iti dayta, panunotem dagiti panangpagungar ni Jesus kadagiti natay. Ditoy daga a mismo ti nangpagungaranna ka- dakuada. Isu a ditoy met laeng daga ti pagungaranto ti kaaduan kadagiti natay. - Basaem ti Juan 5:28, 29; 11:44. Ngem adda bassit a bilang dagiti tattao a pinili ti Dios a mapagungar idiay langit kas espiritu. (Lu- cas 12:32; 1 Corinto 15:49, 50) Agserbidanto idiay la- ngit kas ar-ari a kadua ni Kristo a mangituray iti daga. - Basaem ti Apocalipsis 5:9, 10. AMMUEM TI SUNGBAT TI DADDUMA PAY A SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA ONLINE p Adda online a Biblia iti nasurok a 100 a lengguahe Kitaen ti wenno i-scan ti code L I - 1 0 / 1 1 5 1 p w 0 2 7 0 5 1