Ilokano - Naimbag P anunot Sursurat Good Mind Scriptures Levitico 24:12 Pinaguardiaan ni Moises ket inurayda ti pangngeddeng ni Yahweh no ania ti maaramid kenkuana. Deuteronomio 18:6 Mabalin ti siasinoman a Levita iti uray ania nga ili ti Israel ti mapan iti lugar a pilien ti Apo a pagdaydayawan kenkuana, Ruth 1:18 Idi makita ni Noemi a natibker ti pangngeddeng ni Ruth, saanen a nagtagtagari. 1 Cronicas 28:9 Ket sika, Solomon nga anakko, ibilinko kenka a bigbigem ti Diosko. Agserbika a siaayat kenkuana ken iti amin a pusom, ta ammona amin ti pampanunoten ken tartarigagayantayo. No mapanka kenkuana, awatennaka. Ngem no tallikudam, laksidennakanto iti agnanayon. Nehemias 4:6 Intuloymi latta a binangon ti bakud, ket iti saan a nabayag, naguduamin ti katayagna, gapu ta napasnek dagiti tattao nga agtrabaho. Job 23:13 Saan nga agbalbaliw ti Dios; awan ti makabael a mangbusor kenkuana. Awan ti makalapped kenkuana no agaramid iti kayatna. Proverbio 29:11 Bulosan ti maag ti pungtotna, ngem naanus ti masirib ket tenglenna ti riknana. Isaias 26:3 Sika, O Apo, ti mangted iti naan-anay a talna kadagiti natibker ti panggepna ken kadagiti agtalek kenka. Marcos 5:15 Idi makaasidegda ken ni Jesus, nakitada ti lalaki a linuganan dagiti demonio. Agtugtugaw, nakakawes ken nagpulangen ti nasayaat a panunotna. Nagbutengda amin. Lucas 8:35 Napan kinita dagiti tattao ti napasamak. Idi makadanonda iti ayan ni Jesus, nasarakanda ti lalaki a nakapaksiatan dagiti demonio. Agtugtugaw a nakabadon iti sakaanan ni Jesus. Nagpulangen ti nasayaat a panunotna. Nagbuteng dagiti amin a tattao. Dagiti Aramid 17:11 Mannakaawat dagiti taga-Berea. Saanda a kas kadagiti taga-Tesalonica. Sigagagarda a nagdengngeg iti mensahe. Inaldaw nga adalenda dagiti Nasantoan a Sursurat tapno ammoenda no pudno met laeng ti sasawen ni Pablo. Dagiti Aramid 20:19 Sipapakumbabaak a nagtrabaho a kas adipen ti Apo ket adu a luluak ti nagarubos kadagiti tiempo ti adu a rigat a linak-amko gapu kadagiti panangisikat dagiti Judio. Taga-Roma 7:25 aman pay iti Dios, ta adda ni Apotayo a Jesu-Cristo a mangisalakan kaniak! Daytoy ngarud ti kasasaadko: Ti nakemko laeng ti mabalinko a pagserbi iti linteg ti Dios, ngem ti bagik, agserbi iti linteg ti basol. Taga-Roma 8:6 No paiturayantayo iti tarigagay ti lasag, agtungpaltayo iti patay. No paiturayantayo iti Espiritu, agtungpaltayo iti biag ken talna. Taga-Roma 8:27 Makita ti Dios ti naguneg ti puso ti tao, ket ammona ti
pampanunoten ti Espiritu, agsipud ta idawdawatan ti Espiritu dagiti tattao ti Dios kas pagayatan ti Dios. Taga-Roma 11:34 Kas kuna ti Nasantoan a Surat: "Siasino ti makaammo iti panunot ti Apo? Siasino ti makabalin a mangbalakad kenkuana? Taga-Roma 12:2 Saanyo a tultuladen dagiti ugali iti daytoy a lubong ngem palubosanyo a baliwannakayo ti Dios ket pabaroenyo a naan-anay ti panunotyo. Ket maammoanyonto ti pagayatan ti Dios - no ania ti naimbag, makaay-ayo kenkuana ken awan pagkuranganna. Taga-Roma 12:16 Dikay mangidumduma. Dikay agpalangguad; makigayyemkayo ketdi kadagiti nanumo a tattao. Diyo ipagarup a mamasiribkayo. Taga-Roma 14:5 Kuna ti maysa a tao nga adda aldaw a napatpateg ngem dagiti dadduma nga aldaw. Kuna met ti sabali nga agpapadada amin. Awan koma ti panagduadua ti tunggal maysa iti kapanunotanna maipapan iti daytoy a banag. Taga-Roma 15:6 Iti kasta, agmaymaysa ti timekyo a mangidaydayaw iti Dios ken Ama ni Apotayo a Jesu-Cristo. 1 Taga-Corinto 1:10 Kakabsatko, ipakpakaasik kadakayo iti nagan ni Apotayo a Jesu-Cristo nga agkaykaysakayo iti amin a sawenyo tapno dikayo mabingaybingay. Wen, naan-anay koma ti panagtutunosyo iti panunot ken panggep. 1 Taga-Corinto 2:16 Kas kuna ti Nasantoan a Surat, "Siasino ti makaammo iti panunot ti Apo? Siasino ti makabalin a mangbagbaga kenkuana?" Nupay kasta, ammotayo ti panunot ni Cristo. 2 Taga-Corinto 7:7 Saan laeng a ti yaayna ti nangparagsak kadakami. Pinapigsanakami pay ti impadamagna a panangpatibkeryo kenkuana. Impadamagna ti ayatyo a makakita kaniak. Impakaammona ti ladingityo, ti regtayo a mangsalaknib kaniak. Isu a naragragsakak pay ita. 2 Taga-Corinto 8:12 No sigagagarkayo a mangted, awatento ti Dios ti sagut a maitedyo, saan a ti awan kadakayo. 2 Taga-Corinto 9:2 Ammok a siaayatkayo a tumulong, ket impasindayagkayo kadagiti taga-Macedonia. Kinunak, "Sidadaan a tumulong dagiti kakabsat idiay Acaya manipud pay itay napan a tawen." Gapu iti reggetyo a tumulong, natignay ti kaaduan kadakuada. 2 Taga-Corinto 13:11 Kamaudiananna, kakabsat, agpakadaakon! Ikagumaanyo ti agbalin a naan-anay. Denggenyo ti dawatko: Agtutunoskayo ken agbiagkayo a sitatalna ket addanto kadakayo ti Dios ti ayat ken talna. Taga-Efeso 4:23 Masapul a naan-anay ti pannakapabaro ti puso ken isipyo. Taga-Filipos 2:2,3 Dawatek ngarud kadakayo nga itedyo ti naan-anay a ragsakko babaen iti panagmaymaysayo iti panunot, ayat, kararua ken nakem. 3 Dikay agaramid iti aniaman gapu iti kinaagum wenno
kinapalangguad. Agpakumbabakayo ketdi iti maysa ken maysa ket diyo ipagarup a naim-imbagkayo ngem dagiti dadduma. Taga-Filipos 4:2 Ipakpakaasik kadakayo, Evodias ken Sintike, nga agtunoskayo koma a kas agkabsat iti Apo. Taga-Filipos 4:7 Aywanannakayto ti talna ti Dios a di matukod a panunoten ti tao tapno natalged dagiti puso ken panunotyo iti pannakikaysayo ken ni Cristo Jesus. Taga-Colosas 3:12 Tattaonakayo ti Dios. Inayat ken pinilinakayo a kukuana. Ngarud, ipakitayo a naasikayo, naimbag, napakumbaba, nasingpet ken naanus. 2 Taga-Tesalonica 2:2 a dikay koma mariribukan wenno madanagan iti maibagbaga a dimtengen ti Aldaw ti Apo. Kunkunada a kasta ti naibagami bayat ti panangaskasabami wenno panagsuratmi. 2 Timoteo 1:7 Ta saan nga espiritu ti kinatakrot ti inted kadatayo ti Dios, no di ti Espiritu a mangted kadatayo iti pannakabalin, ayat ken kinamanagteppel. Tito 2:6 Patigmaanam met dagiti agtutubo a lallaki a masapul nga agparbengda. Hebreo 8:10 Daytoy ti baro a pannakitulagko kadagiti Israelita Kadagiti masakbayan nga aldaw, kuna ti Apo: Ikabilkonto dagiti linlintegko kadagiti isipda, Ket isuratkonto ida kadagiti pusoda. Siakto ti Diosda, Ket isudanto dagiti tattaok. 1 Pedro 1:13 Isaganayo ngarud dagiti panunotyo nga agtignay. Agsalukagkayo ket mangnamnamakay iti bendision a maited kadakayo inton maiparangarang ni Jesu-Cristo. 1 Pedro 5:2 Igunamgunamko ngarud kadakayo nga aywananyo ti grupo dagiti mamati, ti arban nga inted ti Dios kadakayo, kas iti panangaywan ti maysa a tao iti arban ti karnero. Aywananyo a siaayat ti arban a kas iti kayat ti Dios nga aramidenyo. Saankayo koma a mapilpilit. Agtrabahokayo, saan a gapu iti tangdan, no di ket gapu iti pudno a tarigagay iti panagserbi. 2 Pedro 3:1 Gagayyemko, maikaduan daytoy a suratko kadakayo. Kadagitoy dua a surat, pinanggepko a patibkeren dagiti pakinakemyo babaen iti panangipalpalagipko kadagitoy a bambanag kadakayo. Paltiing 17:9 Daytoy ti pakasapulan iti kinasirib ken pannakaawat. Dagiti pito nga ulo isuda ti pito a turod a pagtugtugawan ti babai. Iladawanda ti pito nga ari: Pastor T. John Franklin Church of Salvation, Healing, and Deliverance COS-HAD.org


KASAYAATAN NGA AR-ARAMID PARA ITI PANANGMENTENAR TI ASPERISPORIUM SAKIT TI PAPAYA A BLACK SPOT (TURIK A NANGISIT) Jari S.K. Sugano¹, Randall T. Hamasaki¹, Michael Kawate¹, Steven Fukuda², Maria Derval C. Diaz- Lyke³, and Stuart T. Nakamoto³ University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources ¹Department of Plant and Environmental Protection Sciences ²Department of Tropical Plant and Soil Sciences ³Department of Human Nutrition, Food, and Animal Sciences Kasasaad Ti Asperisporium Sakit ti papaya a Black Spot (Turik a Nangisit) ket gapuanan ti buot nga Asperisporium caricae. Ti laeng papaya ti ammo a kapkapetan ti A. caricae (Ogata ken Heu 2001). Agpadpada a dagiti bulong ken bunga mabalin a maapektaranda. Mabalin a dagiti turik makita a kas medio kayumanggi a puraw wenno kayumanggi iti akinngato a paset ti bulong. Ti saan nga agpapada a turturik a kayumanggi wenno nangisit a kas kadakkel ti 1/16 - 1/4 a pulgada makitada iti akinbaba a rabaw dagiti natangkenan a bulong ken bunga ti papaya. Dagitoy a naapektaran no maminsan mabalin a nakaluban iti pumuraw a dugol; daytoy ket maysa a parasiteo ti buot nga A. caricae. Ti napalalo a panagakar ti black spot nga Asperisporium pagkaretketenna ken patayenna dagiti naganus a bulong ket maapektarenna ti panagrang-ay ti photosynthesis (panagaramid ti mula iti taraonna). Ti fungus (buot) mabalinna a dangran ti bunga iti napalalo babaen kadagiti turik. Kadagiti luglugar a nabasa ken nadam-eg, dagiti agmulmula marigatanda a parmeken daytoy a sakit. Ti panagaramat kadagiti kasayaatan nga ar-aramid makatulongda iti pannakaikabassiti iti panagperdi ti sakit nga Asperisporium black spot kadagiti bulong ken bunga. Ti nakapuy a panangmentenar kadaytoy a sakit iparnuayna ti nangato a rukod ti panagpalalo ti sakit, napalalo ti kaadda ti turik kadagiti bunga a pakaigapuan ti pannakaumsi wenno pannakaipababa, umadu a pukaw iti ekonomia, maipababa a ganansia ken mabalin a pannakapukaw kadagiti aggatang ken talged iti panagtagilako. Mairekomendar a Kasayaatan Nga Ar-aramid iti Panangmentenar Ti Umno a Pannakapili iti Lugar ket isu Tulbek!: Panagtudo, kinadam-eg, kapudot ken kalam- ek, kainit, panagayus ti danum, angin, ken panagpul-oy ti angin isuda dagiti nasken a panunoten iti pannakamentenar ti sakit ti papaya nga Asperisporium black spot. Ammuen no kasano a dagitoy a banbanag maapektaranda ti irurusua ti sakit ken makatulong iti panagaramid iti
nasayaat a panagikeddeng. Ti panagpili iti lugar ken panagurnos iti talon nasken a paset iti panangatipa ti Asperisporium black spot. Dagiti pagtalonan rumbeng nga addaanda iti umanay a pannaka-init a mangipaay iti nasalun-at, nabunga ken aduan sam-it a raman. Rumsua dagiti naalas a langa ti bunga no nababbaba ti temperatura ngem 60°F wenno nangatngato ngem 90°F (Nishina et al. 2000). Dagiti talon addaanda koma iti umanay a pagayusan tapnon maikabassit ti pannakabungsot (Phythophthora) dagiti ramut, a mangpakapuy ken mangdadael iti intero a ramut ti papaya. Nasken ti pannakasalaknib ti aglawlaw dagiti mula iti angin para iti pannakaikabassit ti dunor dagiti bunga a pakairugian ti saksakit a kas iti Asperisporium a mangdadael iti kudil ti bunga. Asperisporium Black Spot iti Bunga Ti Umno a Pannakapili iti Lugar ket isu Tulbek! Panagtudo ken Kinadam-eg: Ti napalalo a tudo ken kinadam-eg paburanna ti irurusua ti sakit nga Asperisporium black spot. Nangato ti panagado ti sakit manipud tennga ti Oktubre aginga iti tennga ti Abril iti isla ti Hawaii (Constantinides and McHugh 2005). Kas kabassit nga 4 a pulgada ti kaadu ti tudo iti binulan ken aganay nga 66 a porsiento a kinadam-eg isu ti pagwadan ti kondision ti dam-eg para iti panagapit kadagiti paglako a papaya ditoy Hawaii (Nishina et al. 2000). Paaduen ti panagusar kadagiti aramid a mangikabassit iti sakit kasanguanan ti nabasa a kondision ti tiempo ken panagbaliwbaliw ti kangato ti kinadam-eg. Nawadwad a Nagbabaetan dagiti Mula: Dagiti papaya kadawyan a maimulada nga agga- addayu iti 5-7 a kadapan nga agbabatog iti 10-11 a kadapan ti kaaddayuda. Ti kapuskol dagiti mula maibatay iti panaggaaddayuda. No napuskol unay (ad-adu a mula) agbanag iti saan a nasayaat a panagpul-oy ti angin ket ngumato ti rukod ti kinadam-eg iti minuyongan. Kadagiti lugar a napuskol ti kaadda ti black spot, ti pannakakissay ti kapuskolda, kas pagarigan aggaaddayu ti panagmula iti 7 a kadapan wenno ad-adayu ti binnatog ken 11 wenno ad-adayu a kadapan ti panaggaadayuda, makatulong ti pannakaikabassit ti panagadu ken panagwaras ti sakit a black spot. Ti nababa a kapuskol iti talon aganay a 566 dagiti mula iti kada eker (kaaddayu dagiti mula: 7 a kadapan, 11 a kadapan ti baet dagiti binnatog) ibanagna ti nababbaba nga apit ngem iti talon nga addaan iti 871 a mulmula iti kada eker (kaaddayu dagiti mula: 5 a kadapan, 10 a kadapan ti baet dagiti binnatog) ngem mabalin nga ibanagna ti nasaysayaat a panaglako no basbassit ti mulit dagiti bunga agsipud ta naikabassit ti gappuanan ti sakit. Asperisporium Black Spot iti Bunga
Pabassiten ti Gundaway ti Spore (panagtalinaed ti biag ti buot iti mabayag a tiempo): Dagiti naakaran a nagango a bulbulong a nakabitin kadagiti kayo nasken nga maikkatda a naannad tapnon malappedan ti gundaway dagiti spore nga agiwaras ti sakit. Ti pannanaikkat dagitoy a bulong manayonan ti panagpul-oy ti angin ken pasayaatenna ti waya ti panagpasuyot iti sapad ti bunga (fruit column) (Constantinides and McHugh 2005). Dagiti nakaru ti pannakaakarda a bulbulong nasken a magupedda iti tengnga ti ungkay iti nagbaetan ti bulong ken ti poon. Ti panangguped iti ungkay iti asideg ti poon ipalubosna ti gundaway dagiti igges ken saksakit a sumrekda iti sugat. Iseguradom a mangibatika iti makaumanay a bilang dagiti bulong ti kayo a tumulong iti panagdakkel dagiti bunga ken ti mula, ken iti pannakamentenar ti nasayaat a kaado ti sam-it a raman (brix). Gun-oden ti Nasayaat a Dappat ti Panagpasuyot: Nasken ti pannakagun-od ti nasayaat a dappat ti panagpasuyot para iti pannakamentenar ti black spot. Ti gagangay a dappat ti panagpasuyot iramana ti agpapada a panagaramat iti agas a salaknib ti mula iti panangtungpal iti naimarka a rekomendasion ti panagusar kadagiti umno a paglaok ti agas nga adjuvants (kas iti, spreader, spreader-sticker). Ti panangmentenar iti black spot iti papaya masapul ti kasayaatan a waya ti panagpasuyot iti intero a sangakallogongan ti mula (plant canopy) ken iti fruit column. Ti panagusar iti sistema a mist blower sprayer naduktalan a makaited iti napigsa a salaknib ti plant canopy a komontra iti Asperisporium black spot (Fukuda et al., 2010 unpublished data). Insingasing dagiti sumagmamanu a mannalon ti agkadua a panagusar ti mist blower para iti canopy ti mula ken ti orchard spray gun para iti fruit column. Usaren Dagiti Miapalubos a Fungicide (Agas ti Buot): Rumbeng a dagiti laeng maipalubos a fungacide ti mausar a pangkontrol iti sakit a black spot kadagiti papaya ditoy Hawaii. Basaen ken suroten a kanayon dagiti naimarka a pakaammo. Sipapanunotka kadagiti kangrunaan a sasao kas iti pre-harvest intervals (PHI- al-aldaw a palabsen kalpasan to panagpasuyot ken sakbay ti panagpuros), re-entry intervals (REI- al-aldaw a nagbaetan ti maipalubos a panagusar manen ti sumaruno a panagpasuyot), personal protective equipment (PPE- aruaten/ bado a personal iti panagpasuyot), spray interval (al-adaw a nagbaetan dagiti tiempo a panagpasuyot), kaaduan a bilang ti panagusar, ken daddumapay. Ti Local and Immigrant Farmer Education Program (LIFE) babaen iti panagusig kadagiti talon naduktalanna ti kinaapektibo ti Flint, Procure 480 EC, Abound Flowable Fungicide, ken Dithane (makita iti Table 1.0). Addadapay dagiti sabsabali a naaprobaran a fungicide a mabalin nga usaren a pagmentenar iti black spot iti papaya. Agsaludsodka iti Hawaii Department of Agriculture wenno ti kaasitgan nga Extension Agent iti naapprobaran a listaan dagiti fungicides. Nasken a basaem ken surutem dagiti naimarka a bilin. Salakniban Dagiti Kattubo: Nasken a maprotektaran dagiti kattubo a bulbulong ken prutas, nangruna kadagiti lugar a nadam-eg ken aduan ti tudtudo. Mabalin nga ikabassit ti nagbaetan dagiti panagpasuyot iti fungicide no ti kondision paboranna dagiti saksakit ngem iyad-adu ti
nagbaetan no saanna a paboran. Kankanayon a basaen ken suruten ti marka ti pestesidio. Dagiti pagsalaknib a fungicide masapul a maaramatda a masansan kas nailanad iti pakaammo tapnon maiseguro ti umanay a salaknib dagiti tumobtubo a bulbulong. Usaren ti Nababa a Kapigsa ti Pasuyot a Maitunos iti Umno a Madappatan: Nupay aduda dagiti agmulmula ti papaya a masansan nga agpasuyotda iti ad-adu ngem 100 a galon iti kada eker, ti nababbaba a kantidad (50-70 a galon) ti kasayaatan a mairecomendar para iti pannakamentenar ti Asperisporium black spot. Dagiti nababbaba a kantidad ti panagusar maaramat ti agpadpada a kantidad ti kemiko ngem basbassit ti mausar a danum a kayatna a sawen naing-ingel ti templa a mas lalo a napigpigsa a tumulong iti ikokontra. No apagisu ti panagusar, ti nababbaba a kantidad ibanagna ti ad-adu a maibati a kangrunaan nga anag iti gagara. Ti aglablabes a panagusar nga maiyarubos ti naipasuyot ti daga maysa daytoy a panagdadael ken ipababana ti epektibo ti panagusar. Usaren ti kabassitan a kantidad ken kaingelan a templa ti maipasuyot a maitunos iti umno a madappatan. Mairamapan iti panagusar kadagiti surfactant ken kadagiti umno a pagpasuyot. Table 1: Dagiti ehemplo ti mairekomendar ken naaprobaran nga usaren a fungicide ti papaya ditoy Hawaii (nanipud May 2011) Kemiko Azoxystrobin Abound Flowable Fungicide Chlorothalonil Cupric sulfate Cupric sulfate Cupric sulfate Mancozeb Mancozeb Mancozeb Mancozeb Mancozeb Dithane M-45 62719-387 Mancozeb Dithane F-45 62719-396 Mancozeb Dithane DF 62719-402 Trilfloxystrobin Flint 264-777 Triflumizole Procure 480 EC 400-518 Nagan ti Produkto Nairehistro nga Numero ti EPA 100-1098 50534-188-100 1812-300 42750-168 45002-8 1812-414 1812-414-352 352-706 1812-416 Bravo Weatherstik Basic Copper Sulfate Basic Copper 50W Basic Copper 53 Manzate 75DF Manzate Pro-stick Manzate Flowable Manzate Flowable Ti Panagusar iti Surfactant Mapasayaatna ti Pannatengngel iti Sakit: ti rabaw dagiti bulong ken bunga ti papaya gagangay a kasla na-allidan, banag a narigat a sellepen ida. Nasken nga mairaman nga usaren dagiti surfactant kadagiti fungicide a pangpasayaat ti epektibo ti
fungicide. Tumulongda iti ididekket ti fungicide kadagiti rabaw ti papaya ken maikalawa ti madappatan ken salaknib ti fungicide. No awan ti nasayaat a surfactant, masansan a ti naipasuyot agarubosda a kas timtimbukel ken agtinnada kadagiti rabrabaw ti mula ken agbanag a nakurang ti umanay a pannakakontrol ti sakit ken/wenno salaknib. Nasken ti panagusar iti apagisu a surfactant ken umno a kantidad. Dagiti silicone-based a surfactant masansan nga uramenda dagiti bunga ti papaya, nasken a liklikan ida. Ipakita iti panagsukimat a ti Latron B- 1956 (maysa a spreader-sticker) nga iti 12-16 nga onza iti kada 100 a gallon iti kada eker ti keddeng ti napasayaat a madappatan iti panagpasuyot ken panagtalinaed ti agas nga awan pakadadaelan ti bunga (Fukuda, Kawate and Hamasaki 2000). Punteriaen a Pasuyotan Dagiti Nasken a Lugar: Dagiti programa ti panagpasuyot rumbeng a mabaliwan a mainaig iti kababalin ti peste wenno sakit. Ti maipasuyot nga agas nasken a maikabil iti nairanta a lugar a puntaan. Mairekomendar ti mist blower a makaipaay iti nasayaat a dappatan ti fungicide. Sumagmamanu kadagiti agmulmua ti agusar nga agpadpad iti mist blower a pangpasuyot kadagiti bulbulong ken ti orchard gun a pangipasuyot iti fungicide iti likudan a paset ti bunga. Nasken a lagipen a masalakniban dagiti baro a kattubo (bulbulong ken bunga) iti pannakaakar. Baliwan Dagiti Fungicide Tapno Mapabassit ti Peggad ti Pannakasupring: Rumbeng a pagsusublaten iti panagusar kadagiti sabasabali a grupo ti moda dagiti fungicide. Ti maulit-ulit a panagusar iti isu met laeng a fungicide iti mabayag a tiempo pumigsa ti duyos ti pinget ti pannakasupring. Madlaw ti pannakasupring no saan a narang-ay ti pannakakontrol iti peste agsipud iti maulit-ulit a panagusar iti kemiko. Basaen ken suruten dagiti amin a bilin a nailanad iti marka ti pestesidio no kasano a maikabassit ti pannakasupring iti pestesidio. Ammuen dagiti pagkapuyan iti panagusar iti kada tiempo ti panagdakkel ti mula. Usisaen ti Kaada ti Sakit: Kitaen dagiti pagilasinan ti sakit iti baro a kattubo. Ammuen a dagiti fungicide salaknibanda dagiti baro a bulong ken bunga ngem saan a maator dagiti dati a nadangran. Isu't gapuna a kitaem ti kinarang-ay ti programa a panagpasuyotmo babaen iti panagsiim ken panagirekordmo iti kasasaad dagiti kattubo a bulong ken bunga. Mentenarem Dagiti Nasayaat a Rekord: Ti nasayaat a panangmentenar iti rekord rumbeng koma a gagangay kadagiti amin nga aramid ti agrikultura komercial. Dagiti nasken nga pakaammo a kas iti petsa ti panagusar, bilang, kaassideg, lugar a maagasan, pannakadangran, ken daddumapay naskenda a maidokumento. Dagiti sinurat iti panagsiimmo mabalin a makatulongto iti masungad a panagdesision.
Reference ( Reperensia - Dagiti pagbasaan a nausar) Constantinides, L.N. and J.J. McHugh, Jr. 2005. Editors for Workshop Summary: Pest Management Strategic Plan for Papaya Production in Hawai'i. Komohana Research Extension Center. University of Hawai'i at Manoa. Fukuda, S., M. Kawate and R. Hamasaki. 2000. Use of Latron and Malathion. Unpublished data. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources Fukuda, Sugano, and Chou. 2010. Field demonstration of using mist blower for fungicide treatments against fungus diseases on papaya. Unpublished data. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources Ogata, D. Y. and R. A. Heu. 2001. Black Spot of Papaya Disease Asperisporium caricae (Speg.) Maulbl. New Pest Advisory No. 2001-01. State of Hawaii, Department of Agriculture. Nishina, M. F. Zee, R. Ebesu, A. Arakaki, R. Hamasaki, S. Fukuda, N. Nagata, C.L. Chia, W. Nishijima, R. Mau and R. Uchida. 2000. Papaya Production in Hawaii. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources, Fruit and Nuts. F&N-3. Nelson, S. 2008. Black Leaf Streak of Banana. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources, Plant and Diseases. PD-50. Nelson, S. 2010. Papaya (Carica papaya) Pest and Disease Image Gallery, Online quick reference for Hawaii's papaya growers. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources, Department of Plant and Environmental Protection Sciences. Tulong ti Proyekto Ti pundo tulong a naggapu iti USDA Risk Management Agency. Dakkel a panagyaman kadagiti miembro ti Hawaii Papaya Industry Association (HPIA) isu a nangisayangkat ti pannakastrek ti LIFE ken ti Risk Management Hawaii a tumulong kadagiti talonda ken dagiti agtaltalon. Ti pannakaisao iti nagan ti trademark wenno proprietary saanna a kayat a saoen a ti University of Hawaii Cooperative Extension Service wenno dagiti trabajadorna bigbigenda, paneknekanda, wenno ipasingkedda ken saanda nga irekomendar ti pannaka-ilaksid dagiti sabsabali a maitutop a produkto. Ti panagusar ti pestesidio ket iturayan dagiti pagalagadan ti estado ken pederal. Basaen ti marka ti pestesidio tapnon maiseguro a ti nairanta a pakausaranna ket naipasurot, ken suruten amin a bilin iti marka.


M E N S A H E T I U M U N A A P A N G U L U E N , N O B I E M B R E 2 0 1 7 Ni Presidente Henry B. Eyring Umuna a Mammagbaga iti Umuna a Panguluen Dikayo Agbuteng nga Agaramid iti Nasayaat Ibaga ti Apo kadatayo a no agtakdertayo nga addaan pammati iti rabaw ti batona, mapukaw ti duadua ken buteng; dumakkel ti tarigagay nga agaramid iti nasayaat. Patpatgek a kakabsatko, ikararag- ko a sipapakumbaba nga adda koma ti Espiritu ti Apo kadatayo bayat ti panagsaritak ita nga aldaw. Napno ti pusok iti panagyaman iti Apo, a ti Simbaanna isu daytoy, para iti inspirasion a nariknatayo kadagiti napasnek a kararagtayo, naparegta a sermon, ken immanghel a panagkan- ta iti daytoy a komperensia. Itay napalabas nga Abril, nangted ni Presidente Thomas S. Monson iti mensahe a nangguyugoy iti puspuso iti sangalubongan, agraman kaniak. Insaritana maipapan ti bileg ti Libro ni Mormon. Inallukoynatayo nga agadal, agutob, ken yaplikar dagiti pannursu- ro daytoy. Inkarina a no mangilatang- tayo iti orastayo iti tunggal aldaw iti panagadal ken panagutob ken panag- tungpal kadagiti bilin a linaon ti Libro ni Mormon, addaantayo iti napateg a pammaneknek iti kinapudnona, ken ti bunga ti pammaneknek maipapan ti sibibiag a Cristo ket kitaennatayo agingga iti kinatalged iti panawen ti pannakaburibor. (Kitaen iti "The Power of the Book of Mormon," Lia- hona, Mayo 2017, 86-87.) Kas iti adu kadakayo, nangngegak dagiti balikas ti propeta kas timek ti Apo kaniak. Ket kas iti adu kadakayo, inkeddengko a tungpalen dagita a balikas. Ita, manipud pay idi ubingak a bassit, nariknakon ti pammaneknek a balikas ti Dios ti Libro ni Mormon, a nakisarita ti Ama ken ti Anak ken ni Joseph Smith, nga immay dagiti nagkauna nga Apostol ken ni Joseph Smith tapno isubli dagiti tulbek ti priesthood iti Simbaan ti Apo. Addaan iti dayta a pammaneknek, nabasak ti Libro ni Mormon iti inal- daw iti nasurok a 50 a tawen. Ngarud nalabit a napanunotko a para iti may- sa a tao dagiti balikas ni Presidente Monson. Ngem, kas iti adu kadakayo, nariknak ti pammaregta ti propeta ken ti karina a mangawis kaniak nga ad- adda nga agkagumaanak pay. Adu kadakayo ti nakaaramiden iti inaramidko: nagkararag iti napas- pasnek, nagutob a napaspasnek iti nasantuan a kasuratan, ken ad- adda 1 pay a nangikarigaran nga agserbi iti Apo ken iti dadduma para Kenkuana. Ti naragsak a resultana para kaniak, ken para iti adu kadakayo, ket no ania ti inkari ti propeta. Kadatayo a nangipa- puso iti daytoy naparegta a balakadna nangngegantayon ti Esprituna a naka- lawlawag. Nakasaraktayo iti dakdakkel a bileg a mangkedked iti sulisog ken nakariknatayo iti napigpigsa a pammati iti nagungar a Jesucristo, iti ebanghelio- na, ken iti sibibiag a Simbaanna. Iti panawen ti umad- adu a riribuk iti lubong, naawanan iti duadua ken buteng dagiti dumakdakkel iti pamma- neknekda ken nangisangbay kadatayo iti rikna ti talna. Iti idedengngeg iti balakad ni Presidente Monson ket addaan dua a sabali pay nga epektona kaniak: Umuna, ti Espiritu nga inkarina a nangted iti namnama no ania ti agur- uray a napintas a mapasamak, nupay kasla umad- adun dagiti pakariribukan ti lubong. Ket maikadua, inikkannak ti Apo - ken dakayo - uray nain- indaklan a rikna ti ayatna kadagiti agsagsagaba. Mariknatayo ti dumak- dakkel a tarigagay a mapan sumara- nay kadagiti dadduma. Addan dayta a tarigagay iti puso ti panagsebi ken pannursuro ni Presidente Monson. Inkari ti Apo ti ayat para kadagiti dadduma ken tured kada Propeta Joseph Smith ken Oliver Cowdery no dagiti aramid nga agur- uray kadakua- da ket kasla natalipupos. Kinuna ti Apo a sumangbay dayta kasapulan a tured manipud iti pammatida Ken- kuana kas batoda: "Dikayo agbuteng nga agaramid iti nasayaat, annakko, ta ania man nga imulayo, kastanto met ti apitenyo; nga- rud no agmulakayo iti nasayaat agapit- kayonto met iti nasayaat a gunggona.
"Ngarud dikayo agbuteng, bassit a pangen; agaramidkayo iti nasayaat; bay- anyo nga agtipon ti daga ken ti impierno a mangbusor kadakayo; ta no nabangonkayo iti batok, saanda nga agballigi. "Adtoy, saankayo a kedngan; mapankayon ket saankayon nga agba- sol pay; aramidenyo a sipaparbeng ti aramid nga imbilinko kadakayo. "Kitaendak iti tunggal panunot; saankayo nga agduadua, saankayo nga agbuteng. "Imutektekanyo dagiti sugat a naipalay iti bakrangko, ken kasta met ti nagnaan dagiti lansa kadagiti dakulap ken dapanko; agbalinkayo a napudno, tungpalenyo dagiti bilinko, ket tawidenyonto ti pagarian ti langit" (DkK 6:33-37). Imbaga ti Apo kadagiti dadaulona iti Pannakaisubli, ken imbagana kadatayo, a no agtakdertayo nga addaan pammati iti rabaw ti batona, maawan ti duadua ken buteng; dumakkel ti tarigagay nga agaramid iti nasayaat. No awatentayo ti awis ni Presidente Monson a mangi- tukit iti puspusotayo ti pammaneknek maipapan ken Jesucristo, magun- odtayo ti bileg, ti tarigagay, ken ti tured a mapan sumaranay kadagiti dadduma nga awan ti pannakaseknan para iti bukodtayo a kasapulan. Nakitak dayta a pammati ken tured iti adu a gundaway idi naipasango dagiti mamatpati a Santo iti Ud- udina nga Aldaw iti nakabutbuteng a pan- nubok. Kas maysa a pagarigan, adda- ak idiay Idaho idi pimsuak ti Teton Dam idi Hunio 5, 1976. Maysa a pader ti danum ti nagpababa. Rinibu dagiti pimmanaw kadagiti pagtae- nganda. Rinibribu dagiti pagtaengan ken negosio ti nadadael. Milagro a basbassit ngem 15 a tattao ti natay. No ania ti nakitak idiay, nakitak a sititibker a nakatakder dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw iti bato ti pammaneknek ni Jesucristo. Gapu ta awan panagbutengda nga Isu ti agbambantay kadakuada, agbalinda a natured. Dida ikankano ti bukodda a pannubok tapno mapanda tumulong kadagiti dadduma. Ket aramidenda daytoy gapu iti panagayatda iti Apo, nga awan ti dawatenda a kasukat. Kas pagarigan, idi pimsuak ti Teton Dam, adda iti biahe ti agassawa a Santo iti Ud- udina nga Aldaw, adu a kilometro ti kaadayona manipud iti pagtaenganda. Apaman a nangngegda ti damag iti radio, sidadarasda a nag- subli iti Rexburg. Imbes a mapanda iti bukodda a pagtaengan tapno kitaen no nadadael daytoy, napanda sinapul ti bishopda. Adda isuna iti pasdek a maus- usar a kas recovery center. Tumultulong a mangitulod iti rinibri- bu a nagboluntario nga agsangpet a nakalugan iti amarilio a school bus. Immasideg ti agassawa iti bishop ket kinunada, "Kasubsublimi laeng. Bishop, nudtoy kadi ti papananmi tapno tumulong?" Intedna kadakua- da dagiti nagan ti maysa a pamilia. Nagbati dagiti agassawa a nangikkat iti pitak ken danum iti maysa a pagtae- ngan kalpasan ti sabali. Nagtrabahoda manipud iti parbangon agingga iti rabii iti adu nga aldaw. Kamaudianan- na nagsardengda tapno mapan kitaen ti bukodda a pagtaengan. Inanuden daytoy ti layus, ket awanen ti madalu- san. Isu a nagdardarasda a nagsubli iti bishopda. Sinaludsodda, "Bishop, adda kadi pay tao a kayatmo a tulonganmi?" Ti milagro ti naulimek a tured ken panangngaasi - ti natarnaw nga ayat ni Cristo - naulit manen kadagiti tawen ken iti intero a lubong. Napasamak kadagiti nakabutbuteng nga aldaw dagiti pammarparigat ken pannubok iti panawen ni Propeta Joseph Smith iti Missouri. Napasamak idi indauluan ni Brigham Young ti ipapanaw manipud iti Nauvoo ket kalpasanna inawaganna dagiti Santo agingga kadagiti disierto a lugar iti intero nga akinlaud ti Estados Unidos, tapno agtitinnulong a mang- bangon iti Zion para iti Apo. No basaenyo dagiti naisurat iti journal dagita a nagkauna a kameng, makitayo ti milagro ti pammati a mangpapanaw iti duadua ken buteng. Ken mabasayo maipapan dagiti Santo a mangpanaw kadagiti bukodda a pagimbagan tapno tulo- nganda ti maysa a tao para iti Apo, 2 sakabay a sublianda ti bukodda a karnero wenno ti bukodda a di pay naarado a taltalonda. Naimatangak dayta kasta met la a milagro sumagmamano nga ababa nga aldaw ti napalabas iti gapuanan ti Hurricane Irma iti Puerto Rico, Saint Thomas, ken Florida, a naki- kaykaysaan dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw kadagiti dadduma pay a simbaan, grupo ti lokal a komunidad, ken nasional nga organisasion tapno marugian ti aramidda a panagdalus. Kas kadagiti gagayyemko iti Rex- burg, maysa a saan a kamiembro nga agassawa iti Florida ti nakapamaysa a mangtulong iti komunidad imbes nga agtrabaho iti bukodda a kukua. Idi indiaya ti sumagmamano a Santo iti Ud- udina nga Aldaw a tumulong a mangikkat iti dua a dadakkel a kayo a nangserra iti drivewayda, inlawlawag ti agassawa a naparegta- da unay ket iti kasta inkeddengda ti panangtulong kadagiti dadduma, nga addaan iti pammati nga itedto ti Apo ti tulong a kasapulanda iti bukodda a pagtaengan. Insarita kalpasanna ti asawa a lalaki a sakbay a simmangpet dagiti miembro ti Simbaan a mangi- diaydiaya iti tulong, nagkarkararag dagiti agassawa. Inawatda ti sung- bat nga umayto ti tulong. Dimteng daytoy iti uneg dagiti oras iti dayta a panangipanamnama. Nangngegko ti maysa a damag nga adda nangrugi a mangaw- awag kadagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw a nakabado iti amarilio a Helping Hands T- shirts a "Dagiti Yellow Angels." Impatarimaan ti maysa a Santa iti Ud- udina nga Aldaw ti luganna ken insalaysay ti lalaki a mangtultulong ken- kuana ti "naespirituan a padasna" idi nagikkat iti dadakkel a kayo dagiti tao a nakakamiseta iti amarilio manipud iti arubayanna ket kalpasanna, kinunana, "kinantaandak maipapan iti panagba- linko a maysa nga anak ti Dios." Insalaysay ti sabali pay nga umili iti Florida - a saantayo a kapada iti pammati - a napan dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw iti pagtaengan- na idi madama nga agdaldalus iti
paraanganna a dinadael ti bagyo a dumani makasangit gapu iti bannog- na. Inaramid dagiti nagboluntario, iti balikasna, "maysa a nadalus a milagro." Nagserbida a saan laeng iti kinapasnek ngem ketdi pay iti panag- katawa ken panagisem, a saanda nga umawat iti kasukatna. Nakitak dayta a kinapasnek ken nangngegko dayta a panagkatawada idi, iti malem ti Sabado, binisitak ti maysa grupo dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw iti Florida. Insardeng dagiti nagboluntario ti panagdalusda tapno makilamanoda kaniak. Kinunada a 90 a miembro ti stakeda iti Georgia ti nagaramid iti plano a kumuyog iti panagsaranay iti Florida iti kasakba- yan dayta a rabii. Pimmanawda iti Georgia iti alas kuatro iti agsapa, nagbiahe iti sumag- mamano nga oras, nagmalmalem a nagtrabaho, ken nagplanoda nga agtrabaho manen iti kabigatanna. Insalaysayda amin kaniak daytoy a siraragsak ken siiisem. Ti laeng mariknak ket kayatdan a leppasen ti pagyamanan tapno makasublidan iti trabahoda. Pinaandar manen ti stake president ti chain saw na ket putput- denna ti natumba a kayo ket ik- ikkaten ti maysa a bishop dagiti sanga ti kayo idi lumugankami iti luganmi tapno mapankami iti sumaruno a rescue team. Iti nasapsapa dayta nga aldaw, bayat ti ipapanmi iti sabali pay a lugar, imma- sideg ti maysa a lalaki iti luganmi, inik- katna ti kallugongna ket nagyaman kadakami para kadagiti nagboluntario. Kinunana, "Saanak a miembro ti sim- baanyo. Diak mamati a naaramidyo daytoy kadakami. Bendisionannakayo ti Dios." Ti nagboluntario nga LDS a nakatakder iti abayna iti amarilio a kamiseta ket immisem ken tinignayna ti abagana a kasla kunkunana a di nasken ti agyaman kenkuana. Idinto ta immay dagiti nagbolunta- rio manipud iti Georgia tapno tumu- long iti daytoy a lalaki a di mamati, ginasgasut a Santo iti Ud- udina nga Aldaw manipud iti dayta nakaro a dinadael ti bagyo a paset ti Florida ket nagbiahe iti ginasgasut a milia manipud abagatan agingga iti sabali a lugar iti Florida a nakadamaganda kadagiti tao a nadidigra iti nakarkaro. Dayta nga aldaw nalagipko ken nasaysayaat a naawatak dagiti napad- tuan a balikas ni Propeta Joseph Smith: "Ti maysa a lalaki a napnuan iti ayat ti Dios, ket saan a mapnek a mabendisionan laeng ti pamiliana, ngem isaknap ketdi iti sapasap a lubong, nga aggagar a mangbendi- sion iti amin a sangkataw- an" (Tea- chings of Presidents of the Church: Joseph Smith [2007], 426). Makitatayo ti kasta nga ayat iti biag dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw iti amin a lugar. Tunggal kanito nga adda nakaam- amak a pasamak iti sadino man a lugar ti lubong, agidonar ken agboluntario dagiti Santo iti Ud- udina nga Aldaw kadagiti aramid nga agpaay iti tao iti Simbaan. Dumani saanen a kasapulan ti agkiddaw. Kinapudnona, iti sumagmamano a gundaway, nasken a kiddawenmi kadagiti agboluntarito nga agurayda nga agbiahe a mapan iti recovery site agingga a nakasagana nga umawat kadakuada dagiti tao a mangimaton iti dayta nga aramid. Dayta a tarigagay a mangbendision ket bunga dagiti tao a nakagun- od iti pammaneknek maipapan ken Jesucristo, ti ebangheliona, ti naisubli a Simbaanna, ken ti propetana. Dayta ti gapu no apay a saan a nagduadua ken saan a nagbuteng dagiti tao ti Apo. Dayta ti gapu no apay agbolun- tario dagiti misionario para iti serbi- sio iti tunggal paset ti lubong. Dayta ti gapu no apay agkararag dagiti nagannak a kadua dagiti annakda para kadagiti dadduma. Dayta ti gapu no apay kariten dagiti leader dagiti agtutuboda a mangawat iti kiddaw ni Presidente Monson a mangirarem iti bagbagida a naimpusuan iti Libro ni Mormon. Umay ti bunga saan laeng a babaen ti panangguyugoy dagiti leader ngem ketdi babaen ti panag- tignay a sipapammati dagiti agtutubo ken miembro. Dayta a pammati, no mangtignay kadakuada, nga agkasa- pulan iti saan a managimbubukod a 3 sakripisio, ket mangyeg iti panagbal- baliw iti puso a mangpalugod kada- kuada a makarikna iti ayat ti Dios. Nupay kasta, agtalinaed ti panag- balbaliw laeng dagiti puspusotayo no itultuloytayo a suroten ti balakad ti propeta. No agsardengtayo kalpasan ti maysa a panagkagumaan ket masa- yangto laeng dayta a panagbalbaliw. Pinatibker dagiti napudno a Santo iti Ud- udina nga aldaw ti pamma- tida ken ni Apo Jesucristo, iti Libro ni Mormon kas balikas ti Dios, ken iti pannakaisubli dagiti tulbek ti priesthood iti pudno a Simbaanna. Nangted kadatayo dayta napatibker a pammati iti dakdakkel a tured ken pannakaseknan para iti dadduma nga annak ti Dios. Ngem dagiti karit ken gundaway nga agur- uray ket agkasa- pulanto iti ad- adu pay. Ditayo kabaelan a sirmataen dagiti detalye, ngem ammotayo dagiti gagangay a mapasamakto iti masakbayan. Ammotayo a kadagiti maudi nga aldaw, addanto riribuk iti lubong. Ammotayo nga iti baet ti ania man a dumteng a riribuk, itu- rongto ti Apo dagiti napudno a Santo iti Ud- udina nga Aldaw a mangida- non iti ebanghelio ni Jesucristo iti tunggal pagilian, kabagian, pagsasao, ken tattao. Ken ammotayo a maika- rinto dagiti pudno a disipulo ti Apo ken nakasaganadanto nga umawat Kenkuana inton umay manen Isuna. Masapul a ditayo agbuteng. Iti kasta, agingga a napatibkertayon ti pammati ken turedtayo iti puspu- sotayo, namnamaen ti Apo ti ad- adu pay manipud kadatayo - ken mani- pud kadagiti henerasion a sumarsaru- no kadatayo. Nasken nga agbalinda a napigpigsa ken naturtured gapu ta dakdakkel ken narigrigat dagiti banag nga aramidendanto ngem dagiti naaramidtayon. Ket maipasangodanto iti ad- adu pay a suppiat manipud iti kabusor dagiti kararuatayo. Ti wagas tapno maaddaan iti napintas a pannirigan ket inted ti Apo: "Kitaendak iti tunggal panunot; saankayo nga agduadua, saankayo nga agbuteng" (DkK 6:36). Imbaga
kadatayo ni Presidente Monson no kasano nga aramiden dayta. Nasken nga utoben ken yaplikartayo ti Libro ni Mormon ken ti balikas dagiti pro- peta. Agkararag a kanayon. Mamati. Agserbi iti Apo iti amin a puso, kaba- elan, panunot, ken pigsa. Nasken nga agkararagtayo iti amin a kabaelan ti pusotayo para iti sagut ti asi, ti nada- lus nga ayat ti Cristo (kitaen iti Moroni 7:47-48). Ken kangrunaan ti amin, nasken a naanus ken napasnektayo iti panangsurot iti balakad ti propeta. No narigat ti wagas, makapag- pannuraytayo iti kari ti Apo - ti kari nga impalagip ni Presidente Monson kadatayo no masansan nga adawen- na dagitoy a balikas ti Mangisalakan: "Asino man a mangawat kadakayo, addaakto met sadiay, ta addaakto iti sangoyo. Addaakto iti makanawanyo ken iti makanigidyo, ket addanto ti Espirituk iti puspusoyo, ket likmuten- dakayonto dagiti anghelko, a mangta- rabay kadakayo" (DkK 84:88). Paneknekak nga umay ti Apo iti sangoyo no addakayo iti panangiba- onna. No dadduma agbalinkayo nga anghel ti Apo a naibaon a mang- tulong iti dadduma. No dadduma dakayonto ti maysa a pinalawlawan dagiti anghel a mangtulong kadaka- yo. Ngem kanayon nga adda kada- kayo ti Espirituna iti pusoyo, kas iti naikari kadakayo iti tunggal serbisio iti sakramento. Nasken nga agtung- palkayo laeng kadagiti bilinna. Agur- uray dagiti kasayatan nga aldaw ti kaadda ti pagarian ti Dios iti daga. Ti pagsusupadian ti mangpa- pigsanto iti pammatitayo ken ni Jesu- cristo, kas iti naaramiden manipud pay kadagidi aldaw ni Propeta Joseph Smith. Kanayon nga parmeken ti pammati ti buteng. Ti panagtitinnu- long ket agbunga iti panagkaykaysa. Dengngen ken sungbatan ti managa- yat a Dios dagiti kararagyo para kada- giti agkasapulan. Saan nga agridep wenno saan a matmaturog. Paneknekak a sibibiag ti Dios Ama ket kayatana nga agawidtayo a makipagtaeng Kenkuana. Daytoy ti pudno a Simbaan ni Apo Jesucristo. Am- ammonakayo; ay- ayatennakayo; bambantayannakayo. Nagbayad- basol para kadagiti basbasoltayo ken ti basbasol ti amin nga annak ti Nailangitan nga Ama. Ti panang- surot Kenkuana iti biagyo ken iti panagserbiyo kadagiti dadduma ti kakaisuna a dalan nga agturong iti agnanayon a biag. Paneknekak daytoy ken ibatik kada- kayo ti pammendision ken ayatko. Iti sagrado a nagan ni Jesucristo, amen. Dagiti Pannursuro para iti Panawentayo Manipud iti Nobiembre 2017 agingga iti Abril 2018, dagiti adalen iti Melchizedek Priesthood ken Relief Society kadagiti maikapat a Domingo ket naisagana manipud iti maysa wenno ad- adu pay a bitla a naited iti sapasap a komperensia ti Oktubre 2017. Iti Oktubre 2018, mabalin a mapili dagiti bitla manipud iti sapasap a komperensia ti Abril wenno Oktubre. Pilien dagiti stake wenno district president no ania dagiti mensahe nga usarento kadagiti lugarda, wenno mabalinda nga idutok daytoy a pagrebbengan kadagiti bishop ken branch president. Sidadaan a magun- od dagitoy a bitla iti adu a lengguahe iti conference .lds .org. © 2017 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/17. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/17. Pannakaipatarus ti First Presidency Message, November 2017. Ilokano.97931 864 4
M E N S A H E I T I V I S I T I N G T E A C H I N G , N O B I E M B R E 2 0 1 7 Ni Presidente Dieter F. Uchtdorf Maikadua a Mammagbaga iti Umuna a Panguluen Tallo nga Agkakabsat a Babbai Datayo ti akinrebbeng para iti bukodtayo a kinadisipulo, ket bassit - no adda man - ti pakainaiganna iti panangtrato kadatayo dagiti dadduma. Patpatgek a kakabsatko a babbai, patpatgek a gagayyem, napateg ken nakaskasdaaw ti mangirugi iti sapasap a komperensia iti sesion dagiti kakabsat a babbai iti sapasap a sangalubongan. Panunotenyo laeng: dagiti kakabsat a babbai a nagduduma iti edad, naggapuan, nasionalidad, ken pagsasao ket nagkaykaysa iti pammati ken ayat para ken ni Apo Jesucristo. dadduma ket nakakatkatawa dagiti balikasna, ket kinatkatawaan dagiti tao. No adda mangdillaw kenkuana wenno "nakalipat" a mangawis ken- kuana iti no sadino man, lumabbaga isuna, wenno umadayo, ket agsapul iti nalimed a lugar a sililiday a pangi- peksaanna iti sakit ti nakemna ket agpanunot no apay a naladingit ken awan regta ti biag. Itay kallabes a nakasaomi ti patpat- gentayo unay a propeta, ni Presidente Thomas S. Monson, imbagana kada- kami no kasano ti kadakkel ti ayatna iti Apo. Ken ammok nga agyaman unay ni Presidente Monson iti ayatyo, kadagiti kararagyo, ken ti kinapas- nekyo iti Apo. Nabayagen a panawen ti napala- bas iti adayo a pagilian a nagnaed ti pamilia dagiti tallo nga agkakabsat a babbai. Ti maikadua a kabsat a babai ket napungtot. Impagarupna iti bagina nga isu ti kalaingan, ngem kanayon nga adda makaala iti nangatngato a marka ngem isuna kadagiti eksamen iti eskuela. Imbilangna ti bagina a nakakatkatawa, napintas, napostura, wenno makaguyugoy. Ngem kanayon a kasla adda sabali nga ad- adda a nakakatkatawa, napimpintas, napos- postura, ken ad- adda a makaguyugoy ngem isuna. Ti inauna a kabsat a babai ket naliday. Kasla saan a maragsakan iti ania man a paset ti bagina mani- pud iti agong agingga iti timidna ken manipud iti kudilna agingga iti ramay ti sakana. No agsao isuna, no Saan a pulos nga isu ti umuna iti ania man a banag, ket dina maawat daytoy. Saan koma a kastoy ti pagba- linan ti biag! No dadduma ung- ungtanna dagiti dadduma, ken kasla kanayon a 1 nakasagana nga agpungtot iti maysa a banag wenno sabali pay. Siempre, saanen a nagustuan wenno nagbalin a nalatak gapu iti daytoy. No dadduma ingarietna dagiti ngipenna, irutanna dagiti gemgemna, ket panuno- tenna, "Saan a nainkalintegan ti biag!" Ket adda idiay ti maikatlo a kabsat a babai. Saan a kas iti naliday ken napungtot a kakabsatna a babbai, isu ket - siempre, naragsak. Ket saan a gapu ta nalalaing ken napimpintas wenno ad- adu ti kabaelanna ngem dagiti kakabsatna a babbai. Saan, no dadduma liniklikan ken saan met nga inkakano dagiti tao isuna. No daddu- ma kinatawaanda ti panagkawesna wenno dagiti banag nga isasaona. No dadduma nagsaoda iti nasakit maipa- pan kenkuana. Ngem dina impalubos ti ania man iti dayta a mamagburibor unay kenkuana. Kaay- ayo daytoy a kabsat a babai ti agkanta. Saan a nalaing a kumanta, ket kinatkatawaan daytoy dagiti tao, ngem saan a dayta ti nangpasardeng kenkuana. Kunana no kua, "Diak ipa- lubos dagiti dadduma a tao ken dagiti opinionda a mangpasardeng kaniak iti panagkanta!" Gapu ta agtultuloy isuna iti panag- kanta nagliday ti inauna a kabsatna a babai ken nagpungtot ti maikadua a kabsatna a babai. Naglabas ti adu a tawen, ket idi agangay nadanon ti tunggal kabsat a babai ti gibus ti panagbiagna iti daga. Ti inauna a kabsat a babai, a kanayon a nakatakuat nga adu dagiti pannakapaay iti biag, ket pimmusay idi agangay a naliday. Ti maikadua, nga inaldaw a maka- kita iti maysa a baro a banag a kagu- rana, ket pimmusay a napungtot.
Ken ti maikatlo a kabsat a babai, a nangbubos iti biagna iti panagkan- sion iti kantana iti amin a pigsana ken addaan panagtalek nga umisem iti rupana, ket pimmusay a naragsak. Siempre, saan a kaano man simple ti biag, saan a kaano man maymaysa ti pakabuklan dagiti tao kas ti tallo nga agkakabsat a babbai iti daytoy nga estoria. Ngem uray dagiti napalaus a pagarigan kas kadagitoy ket makaisu- ro kadatayo maipapan iti bagitayo. No maipadakayo iti kaaduan kadatayo, mabalinyo a lasinen ti paset ti bagiyo iti maysa, dua, wenno nalabit ti amin a tallo kadagitoy agkakabsat a babbai. Saggaysaen a kitaentayo dagitoy. Ti Biktima Nakita ti inauna a kabsat a babai ti bagina a kas biktima - kas iti maysa a tao a pinagtignay ti sabali.1 Kasla agsasaruno nga adda mapaspasamak kenkuana isu a nakaay- ay- ay. Addaan iti kastoy a pannirigan ti biag, binay- anna a kontrolen dagiti dadduma ti rikna ken ugalina. No aramidentayo daytoy, maguyodnatayo ti amin nga opinion - ken iti daytoy a panawen ti social media iti amin a nga aglaw- law, nalatak unay ken adu ti umawat kadagita nga opinion. Ay- ayatek a kakabsatko a babbai, apay a nasken nga isukoyo ti pag- ragsakanyo iti maysa a tao, wenno iti grupo dagiti tao, a saan a unay a manangisakit iti pagragsakanyo? No madanagankayo maipapan iti isasao dagiti tao maipanggep kadaka- yo, mabalinko nga isingasing daytoy a pamuspusan kadakayo: laglagi- penyo no asinokayo. Laglagipenyo a naggapukayo iti naarian a balay ti pagarian ti Dios, annak a babbai ti Nailangitan a Nagannak, nga agturay iti intero a sangalubongan. Addaankayo iti naespirituan a DNA ti Dios. Addaankayo kadagiti naidumduma a sagut a nagtaud iti naespirituan a pannakaparsuayo ken dimmur- as dagitoy iti biag sakbay ti pannakayanakyo ditoy daga. Dakayo ti anak ti manangngaasi ken agnanan- yon nga Ama iti Langit, ti Apo dagiti Pangen, ti Maysa a nangparsua iti lubong, nangiwaras kadagiti agtay- tayyek a bitbituen iti intero a nalawa a tangatang, ken nangikabil kadagiti planeta iti naituding nga orbitda. Addakayo kadagiti imana. Dagiti nasayaat unay nga imana. Dagiti managayat nga imana. Dagiti manangipateg nga imana. Ket saan a mabalbaliwan dayta ti asino man nga agsao maipapan kadakayo. Awan pateg dagiti bali- kasda no maidasig iti insao ti Dios maipapan kadakayo. Dakayo ti napateg nga anakna. Ay- ayatennakayo. Nagbiddutkayo man, timmalikud- kayo man Kenkuana,ay- ayatennakayo ti Dios. No mariknayo a napukawka- yo, nabaybay- an, wenno nalipatan - dikay agbuteng. Masarakannakayonto ti Naimbag a Pastor. Ibaklaynakayon- to kadagiti abagana. Bagkatennaka- yonto a yawid iti pagtaengan.2 Ay- ayatek a kakabsatko a babbai, imulayo koma iti kaunggan ti puspu- soyo dagitoy a nadiosan a kinapudno. Ket matakuatanyonto nga adu dagiti gapu tapno saan nga agliday, gapu ta addaankayo iti agnanayon a pagtung- palan a ragpatenyo. Inted ti ay- ayaten a Mangisalakan ti biagna tapno makapagpilikayo nga aramidenyo a pumudno dayta a pagtungpalan. Inawatyo ti naganna; dakayo dagiti disipulona. Ken gapu Kenkuana, makawesanyo ti bagbagi- yo iti roba ti agnanayon a gloria. Ti Makagura Ti maikadua a kabsat a babai ket kagurana ti lubong. Kas iti naliday a kabsatna a babai, nariknana a dagiti problemana iti biagna ket gapua- nan ti maysa a tao. Pabasolenna ti pamiliana, dagiti gagayyemna, ti amo ken dagiti katrabahona, ti pulis, dagiti kaarrubana, dagiti leader iti Simbaan, ti agdama nga uso, pudot ti init, simple a dakes a gasat. Ket pinagsawsaw- anna ida iti nasakit. Dina pinanunot a maysa isuna a natangsit a tao. Iti kasupadina, narik- nana a salsaluadanna laeng ti bagina. 2 Iti pammatina, managimbubukod, bassit, ken gura ti gagem ti tunggal maysa. Idinto nga isu ket addaan iti nasayaat a panggep - hustisia, integri- dad, ken ayat. Daksanggasat, ta gagangay unay ti panangpanunot iti napungtot a kabsat a babai. Nakita daytoy iti kallabes a panagadal idi sukisuken ti panagsu- supiat dagiti agkakaribal a grupo. Kas paset ti panagadal, ininterbyu dagiti researcher dagiti Palestino ken Israe- lita iti Middle East, ken dagiti Republi- can ken Democrat iti Estados Unidos. Natakuatanda a "narikna ti tunggal bangir a ti ad- adda a gagem ti bukod- da a grupo [ket] ayat nga ad- adda ngem iti gura, ngem idi masaludsod no apay a nairaman iti panagsusupiat ti karibal ti grupoda, [kinunada] a gura ti gagem [ti sabali] pay a grupo." 3 Iti sabali a balikas, impagarup ti tunggal grupo iti bagida kas "bida" - nalinteg, nasingpet, ken napudno. Iti kasupadina, nakitada dagiti karibalda a kas "kontrabida" - awan ammona, naulbod, ken dakes pay. Idi tawen a nayanakak, adda naka- butbuteng a gubat iti lubong a nangi- sangbay iti nakaro a panangladingit ken panagliday dagiti tao. Daytoy a gubat a gapuanan ti bukodko a pagi- lian, - ti grupo dagiti tattao a nangila- sin iti sumagmamano a dadduma pay a grupo kas dakes ket inyallukoyna ti gura kadakuada. Pinagulimekda dagiti saanda a magustuan. Pinabainan ken pinada- kesda ida. Imbilangda ida a nabab- babada ngem isuda - ken saan pay a makatao. No linaisyo ti grupo dagiti tao, ad- adda nga ikalinteganyo dagiti insao ken inaramid a kinaranggas a maibusor kadakuada. Agtigergerak no panunotek ti mai- papan ti napasamak idiay Germany iti maika- 20 a siglo. No adda sumuppiat wenno saan nga umanamong kadatayo, masu- lisogtayo a mangipagarup nga amangan ta adda pagkurangan kada- kuada. Ket manipud iti dayta nakaal- alisto nga isilpo dagiti kadadaksan a gagem kadagiti sao ken tignayda.
Siempre, nasken a kanayon nga itandudotayo no ania ti umno, ken adda dagiti panawen a nasken nga ipigsatayo dagiti timektayo para iti day- ta a panggep. Nupay kasta, no arami- dentayo nga adda pungtot wenno gura iti puspusotayo - no ungtantayo dagiti dadduma tapno pasakitan, pabainan, wenno pagulimeken ida - ditayon ar- aramiden daytoy iti kinalinteg. Ania ti insuro ti Mangisalakan? "Kunak kadakayo, ayatenyo ti kabusoryo, ket bendisionanyo ti mangilunod kadakayo, agaramidkayo iti nasayaat kadagiti gumura kadaka- yo, ket ikararaganyo dagiti manguy- uyaw ken mangidadanes kadakayo; "Tapno agbalinkayo nga annak ti Amayo nga adda sadi langit;" 4 Panangisuro iti Wagas ti Mangisa- lakan. Daytoy ti umuna nga addang iti panangdadael kadagiti tubeng a mangparnuay iti napalaus a panag- pungtot, gura, panagbibingay, ken kinaranggas iti lubong. "Wen," mabalin a kunayo, "Natal- lugodak a mangayat kadagiti kabu- sorko - no natallugodda met nga aramiden ti kasta." Ngem saan a talaga napateg dayta, saan kadi? Datayo ti akinrebbeng para iti bukodtayo a kinadisipulo, ket bassit - no adda man - ti pakainai- ganna iti panangtrato kadatayo dagiti dadduma. Nalawag a namnamaenta- yo nga agbalindanto a mannakaawat ken manangngaasi kas kasukat, ngem ti panagayattayo para kadakuada ket awan ti pakainaiganna kadagiti riknada kadatayo. Nalabit a paluknengento ti panag- kagumaantayo a mangayat kadagiti kabusortayo dagiti puspusoda ken mangimpluensia kadakuada para iti pagimbagan. Nalabit a saan. Ngem saan a dayta ti mangbalbaliw iti panag- kumittayo a sumurot ken ni Jesucristo. Iti kasta, kas miembro ti Simba- an ni Jesucristo, ayatentayo dagiti kabusortayo. Parmekentayo ti pungtot wenno gura. Punnuentayo ti puspusotayo iti ayat para iti amin nga annak ti Dios. Tumulongtayonto a mangbendi- sion kadagiti dadduma ken agserbi- tayo kadakuada - uray pay dagitay mabalin a"manglalais [kadatayo] ken mangidadanes [kadatayo] ." 5 Ti Pudno a Disipulo Ti maikatlo a kabsat a babai ti mangibagi iti pudno a disipulo ni Jesucristo. Adda inaramidna a maysa a banag a mabalin a narigat unay nga aramiden: nagtalek isuna iti Apo uray iti oras ti pananglalais ken panag- rigrigat. No kaskasano a nagtalinaed isuna iti pammati ken namnama, iti laksid ti pananguy- uyaw ken panangkatkatawada iti lawlawna. Nagbiag a siraragsak saan a gapu ta naragsak ti kasasaadna ngem gapu ta isu ket naragsak. Awan ti asino man kadatayo ti nag- daliasat iti biag a saan a nasuppiat. Addaan iti nakaad- adu a puersa nga aggandat a mangyaw- awan kadatayo iti dalan, kasano a makapagtalinaed- tayo a nakatalimudok iti nagloriaan a ragsak a naikari kadagiti napuddno? Mamatiak a masarakan ti sungbat iti maysa a tagainep iti maysa a pro- peta rinibribun a tawen ti napalabas. Lehi ti nagan ti propeta, ket naire- kord ti tagtagainepna iti napateg ken nakaskasdaaw a Libro ni Mormon. Iti tagtagainepna, nakita ni Lehi ti nalawa a kataltalonan, ket adda idiay ti nakaskasdaaw a kayo, a di kabaelan nga iladawan. Nakitana pay dagiti dadakkel a grupo dagiti tao a mapan nga agturong iti kayo. Kayatda a ramanan ti naimas a bunga daytoy. Nariknada ken nagtalekda a mang- tedto daytoy iti naindaklan a ragsak ken manayon a talna. Adda nailet a dalan nga agturong iti kayo, ket iti bangir adda landok a pagkaptan a nangtulong kadakuada nga agtalinaed iti dalan. Ngem adda pay angep ti kinasipnet a nangpa- lidem iti panagkitada iti dalan ken iti kayo. Ken nalabit a napegpeggad pay ti napigsa a panagkatkatawa ken pananglalais a naggapu iti dakkel ken nalawa a pasdek iti asideg. Ti makapakellaat, ti pananglalais ti 3 nangkumbinsir iti sumagmamano a tao a nakadanonen iti kayo ken naka- ramanen iti naimas a bunga tapno mabain ken umadayoda.6 Nalabit a nagduaduada a ti kayo ket talaga a kas iti kapintas ti impagarupta- yo iti naminsan. Nalabit a nagduadua- da iti kinapudno ti napadasanda. Mabalin nga impagarupda a no tallikudanda ti kayo, ad- adda a nalak- laka ti panagbiag. Mabalin a saandan- ton a malais wenno makatawaan pay. Ket kinapudnona, dagiti tao a manguy- uyaw kadakuada kasla dagiti tao a naragsak ken adda iti pagrarag- sakan. Isu a nalabit a no tallikudanda ti kayo, awaten ida ti kongregasion ti dakkel ken nalawa a pasdek ken mapalakpakanda iti pangngeddeng, kinasaririt, ken kinainlubonganda. Agtalinaedkayo iti Dalan Ay- ayatek a kakabsat, ay- ayatek a gagayyem, no marigatankayo a kumpet a nairut iti landok a pagkap- tan ken magna a sitatalingenngen nga agturong iti pannakaisalakan; no agkedkedkayo gapu iti panagka- tawa ken pananglais dagiti dadduma a kasla addaan panagtalek unay; no mariribukankayo kadagiti saludsod wenno doktrina a diyo pay maa- watan; no mariknayo ti liday gapu kadagiti pannakaupay, allukoyenkayo a manglagip iti tagtagainep ni Lehi. Agtalinaedkayo iti dalan! Saankayo nga umibbet iti landok a pagkaptan - ti balikas ti Dios! Ket no padasen ti asino man a pabainankayo iti pannakiranud iti ayat ti Dios, saanyo nga ikankano ida. Saanyo iti kaano man liplipatan a dakayo ti anak ti Dios; agur- uray dagiti nawadwad a bendision; no masursuro- yo nga aramiden ti pagayatanna, maki- pagnaedkayonto manen Kenkuana! 7 Dagiti kari iti panagdaydayaw ken panangawat ti lubong ket saan a manamnama, saan a pudno, ken saan a makapakapnek. Dagiti kari ti Dios ket awan duadua, pudno, ken narag- sak - ita ken iti kinaagnanayon. Awisenkayo a mangibilang iti relihion ken pammati manipud iti
nangatngato a pannirigan. Awan nai- diaya iti dakkel ken nalawa a pasdek a maidasig iti bunga ti panagbiag iti ebanghelio ni Jesucristo. Kinapudnona, "saan a nakita ti mata, ken saan a nangngeg ti lapa- yag, ken saan a simrek iti puso ti tao, dagiti bambanag nga insagana ti Dios kadagiti agayat kenkuana." 8 dadduma babaen ti panangipakita iti pammati, panangngaasi, panagayat iti pada a tao, saguday, ken panagserbi. Ti panangpili iti daytoy a dalan ti kinadisipulo ket mangiturongto iti saan pay a naipalgak a kinaragsak ken pannakaragpat ti nadiosan a kababalin. Saanto nga agbalin a nalaka daytoy. nga agaramidkayto iti pangngeddeng nga agtultuloy nga agturong iti kayo ti biag. Ikararagko a pilienyonto nga ipigsa dagiti timekyo ket aramiden- yo a nagloriaan a kanta ti panag- daydayaw ti biagyo, nga agrag- o iti maisangbay ti ayat ti Dios, dagiti kinadatdatlag nga inaramid ti Simba- anna, ken ti ebanghelio ni Jesucristo iti lubong. Nasursurok iti bagik a ti dalan ti kinadisipulo iti ebanghelio ni Jesu- cristo ket ti dalan nga agturong iti rag- o. Daytoy ti dalan nga agturong iti talged ken talna. Daytoy ti dalan nga agturong iti kinapudno. Paneknekak a babaen ti sagut ken bileg ti Espiritu Santo, masursuroyo daytoy iti bagiyo. Itatta, no agbalin a narigat kadaka- yo ti dalan, sapay ta makakitakayonto iti pagkamangan ken pigsa kadagiti nakaskasdaaw a timpuyogtayo iti Simbaan: ti Primary, Young Women, ken Relief Society. Dagitoy ket kasla paginanaan iti dalan, a pakapaba- ruanyo iti panagtalek ken pammatiyo para iti panagdaliasat iti masakbayan. Natalged a pagtaengan dagitoy, a pakariknaanyo a maibilangkayo ken umawatkayo iti pangpapigsa iti paki- nakem manipud kadagiti kakabsatyo a babbai ken padayo a disipulo. Agkasapulanto daytoy iti kasaya- atan nga adda kadakayo - amin a kinasaririt,kinamanagpartuat, pammati, integridad, pigsa, determinasion, ken ayat. Ngem maysa nga aldaw taldia- penyonto dagiti panagkagumaanyo, ken ah, agyamankayonto gapu ta nag- talinaedkayo a natibker, a namatikayo, ket saankayo a nayaw- awan iti dalan. Agtultuloykayo Mabalin nga adu dagiti bamba- nag maipanggep iti biag a saanyo a mapengdan. Ngem iti udina, addaan- kayo iti bileg nga agpili iti agpada a pagtungpalan ken ti adu a padasyo bayat ti panagdaliasatyo. Dagiti piliyo saan unay a dagiti kadagiti ti agar- aramid iti pagdumaan iti biag.9 Diyo maipalubos a mangpaliday kadakayo dagiti pasamak. Diyo maipalubos dagitoy a mang- Ti kanta ti pudno a kinadisipu- lo ket mabalin a sintunado wenno napigsa unay para iti dadduma. Manipud pay idi punganay ti pana- wen, kastoyen a talaga. Ngem para iti Nailangitan nga Amatayo ken kadagiti agayat ken agdayaw Kenkuana, maysa daytoy a kapatgan ken napintas a kanta - ti kapintasan ken pangpasanto a kanta ti pangsubbot nga ayat ken panagserbi iti Dios ken kadagiti pada a tattao. 10 Ibatik kadakayo ti pammendision- ko kas maysa nga Apostol ti Apo a masarakanyonto koma ti pigsa ken tured nga agbiag a naragsak kas anak ti Dios kabayatan ti naragsak a pannagnayo iti inaldaw iti nagloriaan a dalan ti kinadisipulo. Iti sagrado a nagan ni Jesucristo, amen. Dagiti banag a masursuroyo iti Primary ti mangisagana kadakayo para kadagiti nayon pay a kinapudno a masursuroyo iti young women. Ti dalan ti kinadisipulo a pagnaanyo kadagiti klaseyo iti Young Women ti mangiturong iti sinninged ken panagkikinnabsatan ti Relief Society. Iti tunggal addang iti dalan, maik- kankayo kadagiti nayon a gundaway a mangipakita iti ayatyo kadagiti papungtot kadakayo. Mabalinyo ti agrag- o a dakayo ti anak a babai ti Dios. Makasarakkayo iti rag- o ken ragsak iti parabur ti Dios ken iti ayat ni Jesucristo. Mabalinyo ti agragsak. Allukoyenkayo a punnuenyo ti puspusoyo iti panagyaman iti nawad- wad ken awan patinggana a kinaim- bag ti Dios. Ay- ayatek a kakabsatko a babbai, maaramidyo daytoy! Ikara- ragko iti amin a panagayat ti kararuak DAGITI NAGADAWAN 1. Kitaen iti 2 Nephi 2:14, 26. 2. Kitaen iti Lucas 15:4-6. 3. Boston College, "Study Finds Intractable Conflicts Stem from Misunderstanding of Motivation," ScienceDaily, Nov. 4, 2014, 4. Mateo 5:44-45. 5. Mateo 5:44. 6. Kitaen iti 1 Nephi 8. 7. Kitaen iti "I Am a Child of God," Children's Songbook, 2-3. 8. 1 Taga Corinto 2:9. 9. Kitaen iti "The Most Inspirational Book Quo- tes of All Time," 10. Kitaen iti Alma 5:26. © 2017 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/17. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/17. Pannakaipatarus ti Visiting Teaching Message, November 2017. Ilokano. 97931 864 4


Rekursos Ti Kaua i Para COVID-19 Ilokano Naka-imatang dagiti nonprofit organizations tayo, kasta met dagiti dadaulo ti comunidad, ken dagiti gobierno ti estado ken kondado, kadaytoy krisis ti COVID-19. Isu nga impakatda dagiti rekurso kas panangsaranayda kadagiti kangrunaan nga kasapulan ditoy kondado tayo. Nakalista ti sumagmamano ditoy, kabilang dagiti programa para iti amin, manipud lallakay ken babbaket, aginggat' ubbing. Surnadan dagiti anunsio ta mabalin nga umadu wenno bumassit dagiti benepisyo dagitoy nga programa. PAGNAEDAN (HOUSING) Sapay koma ta maguyugoy dagiti negosyo nga agpapa-utang, kasta met dagiti agpapa-upa iti pagnaedan, nga makitumpuyogda kadagiti agup-upa ken dagitay, mortgagor (immutang maipanggep ti balay) nga apektado ti krisis ti COVID-19 ta mangsapulda iti solusyon nga kasayaatan. Dagiti Addaan Bukod a Balay Dagiti adda mortgage da nga garantisado ti gobierno, kas kadagiti FHA, USDA, VA, HUD Section 184, Fannie Mae, wenno Freddie Mac, ket eligible iti forbearance (pannakaitantan ti panagbayad) nga awan maynayon nga interes wenno multa, iti plaso nga di agkurang iti innem a bulan, ngem di met sumurok iti maysa nga tawen). Dagiti Agup-upa Kabayatan ti krisis ti COVID-19: Maiparit ti agipangina iti renta. Maiparit ti mamagpatalaw (eviction) no ti agup-upa ket saan nga makabayad iti renta, katulagan iti panagupa, wenno dagitay mainaig nga masingir, kas koma maintenance fees, utilities, ken buis. Dagiti agyan iti public housing, Section 8, USDA Rural Dagiti Balay-Pagkamangan iti Apagbiit Housing, wenno Low Income Housing Tax Credits program ket mabalinda ti agkiddaw babaen ti CARES Act iti karbengan nga: Dagiti agnaed iti Hawaii nga awan masinunuo nga taengda ket nasken nga agindeg iti lugar nga ayanda, wenno kumamang iti Emergency Shelter nga ituding ti Kauai Economic Opportunity INC (KEO). 📞📞(808) 245-4077 No ti taga-Hawaii nga awanan pagtaengan ket kayatda ti agkamang nga agtalinaed iti pagkampingan t kondado: Mapalugudanda nga agpakarso kadagiti parke nga Anini, Anahola, Lydgate (napunun), Salt Pond, wenno Lucy Wright. Kasapulanda ti permiso nga libre, nga it-ited dagiti opisyales ti kondado kadagiti ag-qualify. Saan nga mapapanaw, manipud Marso 27 agingga iti Julio 25. Kalpasan ti Julio 25, makaammodan iti pagbayadda. Ayuda Tumawag kadagitoy tapno masinunuoyo no adda karbenganyo nga maitantan ti bayad ti mortgage, wenno rent moratorium Konsehero iti housing nga in-aprobaran ti HUD • Hawaiian Community Assets, Inc. - Anahola Branch
📞📞(808) 632-2770 Legal Aid Society of Hawaii 📞📞1(800) 499-4302 or (808) 245-4728 Makatulong ti Catholic Charities kadagiti gastos a kas Rebbengna nga tungpalenda ti bilin ti Kondado ti Kauai maipanggep ti panagyan iti balay, aramaten nga sitatanang dagiti pasilidad ti parke, ket imantener a kanayon ti "social distancing." Tumawag nga antemano iti 📞📞(808) 241-4460, gaputta napnon ti dadduma nga parke. YWCA adda pagkamangan dagiti madama nga agsagaba iti domestic wenno sexual violence. 📞📞(808) 245-5959 koma renta, security deposit, wenno utilities. HOPE line 📞📞(808) 241-4673 Ti Emergency Assistance- Kahiau Program ti OHA, makatulong iti bayad ti mortgage, deposito ti agrenta, pagupa, ken utilities para kadagiti Native Hawaiian. 📞📞(808) 784-4464 Ti Departamento nga Homeland Hawaiian ket nang girugi ti programa nga Emergency ti panagupa nga makatuong 📞📞211 or visit Ken adu nga inpormasyon ken rekursor tuwagag 211- Aloha United Way (AUW) o KEMA al (808) 241-1800. Disclaimer: Mapaimbag ken serbisyo nga mabalin nga gunoden nga ituloy nga mabalin nga gunoden Ti aaduan nga baro nga kaitarusan, visita 1
UTILIDAD Nakasagana dagiti service providers nga mangipabus-oy kadagiti multa ti maladaw nga agbayad, kasta met nga ipagpatuloyda ti serbisyo daagiti apektado ti pandemiko. Kontaken yo nga mismo ti service provideryo tapno maammuan ti aramidenyo. Sewer Dida singiren ti fee ti online payment. Assistance 📞📞(808) 241-4082 Ti bassit nga nasapulan ti para balay nga Kauai Dept. of water Dida pabayadan ti maladaw nga agbayad 📞📞(808) 245-5400 Kauai Island Utility Cooperative (KIUC): Isardengda pay Enerhiya ket mantug da ti tulong (LIHEAP) para kuryente ken gas bills. Kontaken ni KEO at keo@keoinc.org or 📞📞(808) 245-4077 laeng ti agputol iti serbisyo. 📞📞(808) 246-4300 Queen Liliuokalani Trust adda ti itteg kōkua nga AmeriGas ket suspensuenna ti multa ti maladaw nga bayad, kasta met ti panagputol ti serbisyo agpatingga iti Junio 30. 📞📞1(800) 263-74427 maysa nga beses nga pang emergency nga tulong ti Native Hawaiian nga adda pamilya na nga maqualify. 📞📞(808) 466-8102 Palugudan ti HawaiiGas panagbayad iti matentennagan, Temporary Assistance for Needy Families (TANF) kasta met nga isardengna pay laeng ti agputol ti serbisyo. 📞📞(808) 245-3301 Spectrum Palugadan da nga awan ti naladaw nga Adda ma itug nga binulan nga kuartati adda pamilya na nga makan, pagyanan, ken nadumaduma pay nga masapul. tawagam bayadan ken haan da nga putolen 📞📞(855) 273-7629 📞📞1(855) 643-1643 AT&T Palugadan da nga awan ti bayadam ken pati pay no maoveram ti data. 📞📞1(800) 288-2020 Verizon Wireless Palugadan da ti nga maladaw nga agbayad ken haan da nga putolen ti srbisyo aggingana Hunyo 30. 📞📞(800) 922-0204 ModestNeeds.org adda itug da nga naipaay nga tulong kadagiti awan ti pagyananna. Ag kiddaw idta online applicants/apply-for-help.asp 📞📞(844) 667-3776 PANAGAWIR KEN DAGITI PROGRAMA PARA UBBING Ti ahensya dagiti pangalaan ti ubbing ket makatulong nga agbiruk ti nalaka nga panagpili ti mangayway dagiti ubbing. Assibayen ti PATCH (People Attentive to Children) 📞📞(808) 246-0622 or mkelley@patch-hi.org Dadduma pay a Programa Queen Liliuokalani Trust: Serbisyo ti panagkakaddua para dagiti pamilya nga Native Hawaiian. 📞📞(808) 245- 1873 Hale Opio: Panangimaton iti kaso para agtutubo, babaen ti telepono. 📞📞(808) 245-2873
Institute for Native Pacific Education and Culture Help (INPEACE) Supurtaran da dagiti pamilya nga agbiruk ti agaywan ti ubing. Contact laciec@inpeace.org or 📞📞(808) 245- 0045 Keiki to Career: Impormasyon ken panangtarabay para annak ken nagannak. Kitaen ti FB page da. 📞📞(808) 632-2005 Family Hui Hawaii: Dagiti myembro ti grupo nga nagbalin Mangisagut ti Child Care Connection Hawaii iti kuarta nga pangsupusop kadagiti pamilya nga ti mapaspastrekda ket saan nga sumurok iti pagalagadan. 📞📞(808) 245-2193 nga nagannak ken ti pamilya da nga adda ubing na agtawen ti i,0-5. Kitaen ti FB page. 📞📞(808) 230-7112 YWCA: Panangimaton iti kaso ken pannaka-arayat dagiti addaan krisis (call-out laeng). Linya ti Domestic Violence 📞📞(808) 245-6362 - Crisis 📞📞(808) 245-4144 Tarabayen ti Early Intervention Program ti panagtalubo ti ubbing manipud dagiti agtawen iti tallo agpababa aginggana kadagiti kay-yanak. Tawagan ti Easter Seals Kauai 📞📞(808) 245-7141
Iti website ti Executive Office on Early Learning: adda rekursos para kadagiti pamilya nga adda ubbbingda, Ken adu nga inpormasyon ken rekursor tuwagag 211- Aloha United Way (AUW) o KEMA al (808) 241-1800. Disclaimer: Mapaimbag ken serbisyo nga mabalin nga gunoden nga ituloy nga mabalin nga gunoden Ti aaduan nga baro nga kaitarusan, visita 2
PANAGALA TI TARAON Siasino man nga dina masigurado no adda umanay nga taraonna, mabalinna ti umawat iti saranay nga makan. Palagip: Gaputta alisto nga agbaliw dagiti serbisyos iti taraon, tumawag kay nga umuna. Ubbing (Keiki) Dagiti Food Emergency Meals ken Pantries Mangmangted ti DOE ti GRAB & GO Pammigat (7:30-8am) ken panggaldaw (11:30am-12pm) ti nadumaduma nga eskuwela: Kekaha El, Waimea HS, Koloa El, Chiefess Kamakahelei, & Kapaa HS. Nairaman ditoy nga lista dagiti pantries, makan a naluton, ken dagiti mangmangted ti emergency nga abasto dagiti tao nga di umanay ti taraonda. Agbaliw inaldaw-aldaw ti kaadda ti abasto, isu nga TUMAWAG kayo sakbay nga mapan kadagitoy nga centro. Amianan St. William Church at Hanalei Colony Resort, Haena Malama Kauai ti kapaneknekan: 📞📞(808) 346-2850 Libre nga gulay ken dairy boxes nga aggapu dagiti local nga agtaltalon kada lawas dagiti napili nga eskwela GRAB & GO-lunch (manipud 11:30 am agingana nga malpas). • Ti lugar ket Kilauea El (Lunes), Kapa'a HS (Martes), King Kaumuali'i El (Miyerkules, nupay haan nga a DOE meal nga lugar), Koloa El (Huwebes), and Kekaha El (Biyernes). Keiki CSA Box Program: Ti libre nga CSA St. William Church, Hanalei 📞📞(808) 346-2850 Church of the Pacific, Princeville 📞📞(808) 826-6481 North Shore Food Pantry, Kilauea. Anaina Hou Community Park 📞📞(970) 618-8889 Daya Anahola Beach Park, Anahola. U-Turn for Christ, Anahola 📞📞(808) 778-4751 Hale Ho'omalu, Kapaa 📞📞(808) 821-2520 Boys and Girls Club, Kapaa 📞📞(808) 821-4406 Kapaa Missionary Church 📞📞(808) 822-5594 St. Catherine's in Kapaa 📞📞(808) 635-3722 Kauai Lighthouse Outreach Center, Kapaa Box Delivery dagiti nababa nga ti nasapulan na ken marigatan ti pagluganan na nga mapan idta pantries. Makisalisal Intake Form ONLINE o tawagan no masapul ti tulong. No kayat yu pay nga inpormasyon, tawagan 📞📞(808) 828-0685 x23 📞📞(808) 631-1179 The Kauai Store, Kapaa 📞📞(808) 631-6706 Sentro Kings Chapel, Hanamaulu 📞📞(808) 335-6845 Hui O N Makuhine, Central Area 📞📞(808) 639-1070 KEO, Lihue 📞📞(808) 245-4077 Boys & Girls Club, Kauai Memorial Convention Hall 📞📞(808) 245-3796 Rekursos nga Mainayon Mangted ti CARES Act supusop nga pondo para kadagiti programa ti nutrisyon. Mabalin nga adda karbengam iti maysa wenno ad-adu nga programa.
SNAP: Supplemental Nutrition Assistance Program 📞📞(808) 274-3371 • Kitaen ti Da Bux ken 50% nga discounts nga maikari nga lokal produce magrugi tono Hunyo 24th. Lihue Salvation Army 📞📞(808) 245-2571 QLIC's Kīpuka Kaua'i, Līhue 📞📞(808) 245-1873 Abagatan Kauai Bible Church, Omao 📞📞(808) 742-7514 Kalaheo Missionary Church 📞📞(808) 332-9916. Holy Cross/Sacred Heart, Kalaheo 📞📞(808) 651-9725 Laud King's Chapel, Eleele 📞📞(808) 335-6845 Eleele Baptist Church 📞📞(808) 332-5906 Hanapepe Salvation Army 📞📞(808) 335-5441 Nana's House, Waimea 📞📞(808) 338-0252 Boys and Girls Club, Waimea 📞📞(808) 482-2087 Westside Christian Center AOG, Kekaha 📞📞(808) 643-7040 WIC: Supplemental Nutrition for Women Infants, and Children 📞📞(808) 241-3080 Ayuda iti Publiko📞📞(855) 643-1643 Para iti KABARUAN NGA LISTA: 📞📞(808) 828-0685 x23 wenno surnadan ti emergency-food-resources/ Ken adu nga inpormasyon ken rekursor tuwagag 211- Aloha United Way (AUW) o KEMA al (808) 241-1800. Disclaimer: Mapaimbag ken serbisyo nga mabalin nga gunoden nga ituloy nga mabalin nga gunoden Ti aaduan nga baro nga kaitarusan, visita 3
PANAGALA ITI TARAON (tuloyna) Kupuna Agency of Elderly Affairs (AEA) adda itug da nga kaawana ikaddua tii Meals on Wheels nga programa. Tawagam tapno ireferred daka ti social worker ng amakatulong tapno taraon ken nadumaduma nga rekursor dagitit natatengan. 📞📞(808) 241-4470 Recursos Comunitarios Hawaii Food Bank-Kauai Branch 📞📞(808) 482-2224 Kauai Independent Food Bank 📞📞(808) 246-3809
Idaton ti Kumano I Ke Ala ti Waimea ti naluto nga kanen para kupuna, 65 ken nangatngato ti tawenna, kada Biernes, 5-6 iti malem. Ti ket makatulong kadagiti kupuna 65 ti Early Head Start Program Adda itug da nga pang aldaw para dagiti ubbing iddiay programa. 📞📞(808) 245-5914 tawenda, E Ola Mau Nau Leo O Kekaha , Maidanon ti Our Kupuna ti taraon ken abasto kadagiti kupuna 65 ti tawenda, agpangato, tapno saanda nga masapul ti rummuaren. 📞📞(808) 400-4506 Idiayana ti pannakay-deliver ti ikan ken dadduma pay a taraon iti Kekaha. . 📞📞(808) 643-7040 Dagiti nataengan ket mabalin da nga agkiddaw ti Senior Farmers Market Nutrition Program vouchers babaen ti Hawaii Food Bank. Agkiddaw ti online or 📞📞(808) 482-2224 Malama Kauai adda iteg da nga CSA Box Delivery para dagiti Sheraton Kauai Resort ket aghost da ti We Donated, You Dine nga programa Agimpon ti libre nga makan kada makadomingo.. nataengan nga marigatan ti pagluganan. Turposen ti Intake Form ONLINE or 📞📞(808) 828-0685 x23 📞📞 (808) 639-5083 Ti Kupuna Kare Program agitulod iti natnateng ken bungbunga kadagiti kupuna nga nadanunandan ti maika-70 nga kasangayda. Iti agdama, saan nga agala iti aplikasyon. No kayat yu pay ti inpormasyon tawagan ti Office of Economic Development. No masapulyo ti tulong nga mangpakan kadagiti pets wenno animal nga kaduayo, tawagan ti The Kauai Humane Society 📞📞(808) 241-4299 📞📞(808) 632-0610 FINANCIAL ASSISTANCE - KAAWAN TRABAHO Bitibiten ti Department of Labor and Industrial Relations (DLIR) dagiti The Office of Economic naapektuan nga agobra nga taga-Hawaii iti panagkiddawda iti tulong nga karbenganda (elgibility). 📞📞(833) 901-2275 Kumiddaw ti Unemployment Compensation (UC) iti Internet Mangted ti CARES Act ti extra nga $600 kada lawas agingga iti Julio 31 Mabalin kayo met latta nga ma-qualify no ti oras ti trabahoyo ket naksayan wenno nagbalin nga zero, basta la ketdi adda Development & the Kauai Government Employees Federal Credit Union, mangisagut ti COVID-19 emergency loans & financial counseling dagiti aplikante, nga adda utang na nga manipud ti $10,000. Bisitaen ti ai/ pay laeng posisyonyo Para dagiti akinkukua ti trabahoda, wenno gagangay ket madi mabalin nga makaala iti UC, agaw-awat ti Pandemic Unemployment Assistance (PUA) iti aplikasyon iti Hawaii Resilience Fund (HRF) Adda isagut da nga one time emergency nga tulong nga kaawan nga naapektaran ti residente ti Hawaii. Ti komunidad ti Micronesia ken Marshall Islands ket mabalin da nga tawagan ti We Are Oceania (WAO) tapno makatawat ti tulong nga ileppas tay applikasyon 📞📞(808) 762-5752 Chuukese, Kosraean, & Marshallese mabalin nga gunuden No kayat yu pay ti inpormasyon ti economic resources, bisitaen ti gov/ tilengwahe nga manipatpatarus Ken adu nga inpormasyon ken rekursor tuwagag 211- Aloha United Way (AUW) o KEMA al (808) 241-1800. Disclaimer: Mapaimbag ken serbisyo nga mabalin nga gunoden nga ituloy nga mabalin nga gunoden Ti aaduan nga baro nga kaitarusan, visita 4
Salun-at nga ALLUUDAN nga TARAON Doktors ken healthcare providers ket adda iddatun da nga telehealth appointments tapno maprotektaran ka Ayuda ken pamilya nga adda itug da nga serbisyo nga Nu awan ti para Salun-at nga talged o nangnganin masapul mo. Di mo liplipatan nga tawagam tay nga maawan tay coverag, tawagam: insurance mo ken damaggem nu manuu ti bayadam Ho'ola Lahui Hawai'i ti ayuda nga kabaelan ken pangingiturong. nga pang salun-at nga alluudan ti Ho'ola Cares HMSA ket iwalin da paylang tay bayadam ken nga programa nga adda discount na 📞📞(808) maikkatan ti panngiturong nga naadnanaray 240-0100 agtalged nga komesiol, Medicare Advantage, ken Med-QUEST ag-apply ti Medicaid nga QUEST Integration nga miyembro nga agusar ti benepisyo, sika ket mabalin nga pilien ta! telehealth visits. 📞📞(808) 948-6079
Paiturayan ti apliksyon online Kaiser Permanente idatun da ti panag online, or teleponon nga panag appointments, ken 24/7 📞📞 1(800) 316-8005 pakaamuan nga linya. We are Oceania ti para telepono nga ayudan 📞📞(808)246-5600 nga para saun-at nga talged, dagiti lang Tawagan ti Pacific Basin Telehealth Resource komunidad nga nag-gapu Micronesia & Center ti adu pay nga inpormasyon. Marshall Islands. 📞📞(808) 956-2514 📞📞(808) 294-1692 / 3601 / 0533 / 2861 COVID-19 PAGSUBUKEN Nu mamati ka nga adda panangiwarak ti corona virus o debelopen nga sintomas, tawagan tay primary care provider (PCP). Ti lang doctor yu ti mabalin nga agdesidido nga matest ka. Ti sintomas ket addaan ti panaguyek, narigat nga umanges o marigatan nga umanges, aggurigor, lamminen, nasakit ti bagbagina, nautut ti karukob na ken naawan ti panag-angot o raman. Ti sintomas manalin nga di nagpadaan kadagiti ubbing. Pang ngaasi ta tawagan yu ti PCP nu addaan nga pag-daar ti salun- at na ken/o ayo ti ubbing mo. Hawaii Pacific Health - ti Wilcox adda idatun da nga Virtual Clinic tapno maibaga da dagiti sintomas uray haan mo nga bisitain ta opisina ti doktor. The Virtual Clinic maaramat ti inaldaw, 8am to 8pm. 📞📞(808) 462-5430 PAGSUBUKEN NA LUGAR Sites insurance cardDagiti lugar nga agidatun nga drive-up specimen collection gapu ken COVID-19 testing. Mabalin nga gunoden Dagidiay awan ti primary care doctor, ken oras ken mabalin da nga sukatan, Ho'ola Lahui Hawai'i idatun da ti affordable care dagiti awan ti agtalged ti tunggal maysa. 📞📞(808) 240-0100 Kauai Medical Clinic ket idatun da ti telephone visits. 📞📞(808) 245-1504 Ti University of Hawaii ket addaan ti online screening tool para dagiti lengwahe nag aksesibo nga panagpili. 📞📞(808) 692- 1060 or visit tawagan nga umuna: Kaua'i Veterans Memorial Hospital 📞📞(808) 338-9431 Wilcox Medical Center, Lıhu'e.
📞📞(808) 245-1100 Kaua'i Medical Clinic, Kapa'a. The CDC has an online Coronavirus Self-Checker to help you make decisions about seeking appropriate medical care. Visit sick/steps-when-sick.html# 📞📞(808) 245-1100 Haan mo nga lippatan nga itugot diay doctor's order para tay test mo, a valid ID, and your health . Ken adu nga inpormasyon ken rekursor tuwagag 211- Aloha United Way (AUW) o KEMA al (808) 241-1800. Disclaimer: Mapaimbag ken serbisyo nga mabalin nga gunoden nga ituloy nga mabalin nga gunoden Ti aaduan nga baro nga kaitarusan, visita 5
SALUN-AT ITI PANUNOT KEN TIGNAY Gagangay ti ma-stress wenno agpulkok kadagitoy a tiempo. No sika wenno ti patpatgem ket agsagsagaba iti problema ti salun-at nga emosyonal wenno mental, gapu iti COVID-19, tumawag iti 📞📞1(800) 753-6879 wenno i-text ti sarita nga "ALOHA" iti 741741 tapno matulonganka Awan ti bayadam ti serbisyo nu adda problema ti salun-at mo ti uninsured or underinsured kadagiti membro ng komunidad: Ti salun-at ti panunot Pro Bono COVID-19 proyekto. Sumrekan gapu ti Hawaii Psychological Association telehealth services. Bisitaen ti Keiki to Career Kauai's Facebook page tapno makaadal ti rekursor dagiti ubbing, ken nataengan kadaytoy nga oras ti COVID-19. DOH Mental & Behavioral Health:
Ti Hawaiʻi DOH & University of Hawaiʻi JABSOM ket ubraen da tapno mai makatulong ti online telepsychiatry & telepsychology. Suicide Prevention Resource Center (Sentro ti Rekursos ti Pananglapped ti Panangkettel ti Bukod a Biag), mangipaay iti libre ken kumpidensyal nga arayat iti aniaman nga oras, iti amin nga aldaw, kadagti tao nga mapadagsenan unay ti nakem, kasta met kadagiti rekursos ti krisis para pasyente wenno pamilyana 📞📞1(800) 273-8255 Adda met CHAT ken pamusmusan para kakaditi sul-ot ken Ubbing ken Agtutubo: Agserbi dagiti care coordinators ti Kauai Family Guidance Center nga mangimaton kas kameng ti maysa nga clinical team dagiti sikiatriko ken sikologo ti CAMHD (services). 📞📞(808) 274-3883 Mental Health ti Nataengan: Panangimaton kaso ken dagiti agas. Para impormasyon no ania ti rukod dgiti mabalin nga matulungan, ken no ania dagiti serbisyo, tumawag iti 📞📞(808) 643-2643 saan nga nasayaat ti panagdenggedda DAGITI KANGRUNAAN NGA REKURSOS ONLINE Economic & Community Recovery Navigator no kayay yu ti inpormasyon ti panag-lukat ken rekursor ti pagsapulan ken agtaeng. Sapulen ti Federal, State and Local Resources for YOU Legal help & Resources Adda met rekursos legales kadagiti sao ng Marshallese ken Chuukese. Recursos para Hawai'i durante la pandemia, senador Brian Schatz Crowdsourced Hawaii COVID-19 Resources resilienthawaii.org/ Mapa interactivo de recursos alimentarios para Hawaiʻi durante la pandemia:
Interactive nga Mapa ti Hawaii Children Action Network para kadagiti Rekursos ti Hawaii iti covid19.hawaii- can.org/ Malama Kauai: Connector de comida local en Kauai Departamento ti Salun-at ti Estado ti Hawaii: Impormasyon iti COVID-19 Kauai Emergency Management Agency (KEMA) Tumawag iti 📞📞 211 - Aloha United Way (AUW) para iti adu pay nga impormasyon maipanggep ti makan, pagnaedan, tulong nga pinansyal, tulong kadagiti nagannnak, panagtaripato iti lakay wenno baket, serbisyos kadagiti adda disability da, ken dadduma pay. No saan nga masungbatan ti AUW ti saludsod, pakitawagan ti KEMA iti 📞📞(808) 241-1800 Disclaimer wenno palawag: Dagiti benepisyo ken serbisyo nga adda ket agbaliw-baliw. Daytoy nga impormasyon ket korekto iti petsa nga 06/01/2020. Para iti impormasyon nga kabaruan, kitaen ti 6


Ilokano - Punganay Espiritu Agkararag Sursurat - Beginning WP Scriptures Ipudnom Sursurat - Confession Scriptures Ezra 9:7 Manipud pay iti tiempo dagiti kapuonanmi, adu unayen ti basolmi a tattaom. Gapu iti daytoy, natnagkam iti pannakabalin dagiti ganggannaet nga ari - dakami, dagiti arimi ken dagiti papadimi. Napapatay, natakawan ken naitalawkami a kas balud, ket naibabainkam iti kasta unay agingga ita. Ezra 9:13 Kalpasan amin dagitoy a napasamak kadakami a dusami gapu kadagiti basol ken labsingmi, ammomi a sika a Diosmi, dinusanakam iti nalaglag-an ngem ti rumbeng koma a dusami, ket impalubosmo nga agbiagkami. Nehemias 9:2 Simminada idin kadagiti ganggannaet. Nagtakderda ket rinugianda ti nagipudno kadagiti basbasolda kasta met iti basol dagiti kapuonanda. Salmo 24:3,4 Siasino ti maikari a sumang-at iti bantay ti Apo? Siasino ti mapalubosan a sumrek iti nasantoan a Templona? 4 Ti nadalus ti aramidna ken ti panunotna, ti natarnaw ti pusona, ti napasnek nga agserbi iti kinapudno, ken ti saan nga agulbod. Salmo 73:13 Awan kadi ti serserbina a nagtalinaedak a nadalus ken nalinteg? Isaias 59:2 Ngem nayadayokayo iti Dios gapu kadagiti basbasolyo, isut' gapuna a dinakay ipangag tunggal agdaydayawkayo kenkuana. Isaias 64:6 Managbasolkami amin; uray dagiti kasayaatan nga aramidmi mayarigda iti nakarugrugit a nisnis. Gapu kadagiti basolmi, mayarigkami iti nagango a bulong a mayang-angin. Jeremias 5:25 Ngem gapu iti kinadakesyo, nalapdankayo nga agsagrap kadagitoy agkakaimbag a banag. Oseas 13:8 Darupenkayto a kas iti ina nga oso a naitalaw dagiti urbonna, ket burayrayankayto. Kaslaakto la leon a mangalun-on kadakayo iti ayanyo. Wen, kaslaakto la atap nga ayup a mangrangrangkay kadakayo. Daniel 9:8,9 Nakababain ti inaramid dagiti arimi, dagiti turayenmi ken dagiti kapuonanmi, ket nagbasolda kenka, O Apo. 9 Manangngaasi ken sisasaganaka a mamakawan, uray no sinukirdaka. Marcos 9:24 "Adda pammatik ngem saan a naan-anay," dagus nga inyikkis ti ama. "Punnoam ti pagkurangan ti pammatik." Lucas 11:2 Kinuna ni Jesus kadakuada, "No agkararagkayo, kastoy ti kunayo: 'Amami, Madaydayaw koma ti nasantoan a naganmo; Umay koma ti Pagariam. (Mateo 6:10) Juan 14:6 "Siak ti dalan, ken ti pudno, ken ti biag; awan ti makapan iti Ama no di magna kaniak," insungbat ni Jesus.
Juan 17:15 Diak dawaten nga ipanawmo ida ditoy lubong, no di ket salaknibam ida iti Managdakdakes. Santiago 4:8 Umasidegkay iti Dios, ket umasidegto met ti Dios kadakayo. Dakayo a managbasol, buggoanyo dagiti imayo! Dakayo nga aginsisingpet, dalusanyo dagiti pusoyo! Taga-Roma 6:12-14 Masapul a saanen nga agturay ti basol kadagiti narukop a bagiyo tapno diyo pabus-oyan dagiti dakes a tarigagayyo. 13 Kasta met a diyo itulok nga agbasol ti uray ania a paset ti bagiyo a maaramat kadagiti dakes a panggep. Mayarigkayo kadagiti tattao a natay ngem napagungar. Ipaayyo ketdi ti bagiyo iti Dios ket itulokyo kenkuana ti entero a bagiyo a maaramat kadagiti nalinteg a panggep. 14 Saan a rumbeng nga agturay ti basol kadakayo ta saankayon nga agbibiag iti sakup ti linteg, no di ket iti sakup ti parabur ti Dios. Hebreo 9:28 Kasta met a namimpinsan a naidaton ni Cristo a mangikkat iti basol ti adu. Agparangto iti maikadua a daras, ngem saanen a gapu iti basol, no di ket tapno isalakanna dagiti mangnamnama iti yaayna. 1 Juan 1:9 Ngem no ipudnotayo dagiti basbasoltayo, tungpalenna ti karina ket aramidenna ti maitutop. Pakawanenna dagiti basoltayo ket ugasannatayo iti amin a kinadakestayo. Pakawan Sursurat - Forgiveness Scriptures Mateo 6:12-15 Pakawanennakami kadagiti basbasolmi, A kas iti pammakawanmi kadagiti nakabasol kadakami; 13 inakam iturong iti nakaro a pakasuotan; lisinakami ketdi iti Managdakdakes.' [Ta kukuam ti pagarian ken ti pannakabalin, ken ti gloria agingga't inggana. Amen.] 14 "No pakawanenyo dagiti nakabasol kadakayo, pakawanennakayto met ni Amayo sadi langit. 15 Ngem no diyo pakawanen dagiti nakabasol kadakayo, dinto met pakawanen ni Amayo dagiti basbasolyo." Mateo 18:21,22 Napan ni Pedro ken ni Jesus ket sinaludsodna, "Apo, mamin- ano a pakawanek ti kabsatko nga agbasbasol kaniak? Mamimpito?" 22 Kinuna ni Jesus, "Saan laeng a mamimpito no di ket mamimpitopulo a pito. Mateo 18:35 Kalpasanna, kinuna ni Jesus, "Kastanto ti aramiden ni Amak sadi langit iti tunggal maysa kadakayo no iti pusoyo, diyo pakawanen ti kabsatyo." Marcos 11:25/26 Tunggal tumakderkayo nga agkararag, pakawanenyo ti siasinoman a nakabasol kadakayo tapno pakawanento met ni Amayo sadi langit dagiti basbasolyo." [25 Inayon dagiti dadduma a manuskrito ti bersikulo 26 Ngem no dikay mamakawan, dinto met pakawanen ni Amayo sadi langit dagiti basbasolyo.]
Lucas 6:37 "Diyo ukomen ti padayo a tao tapno dinakayto met ukomen ti Dios. Diyo ilunod ti padayo a tao tapno dinakayto met ilunod ti Dios. Mamakawankayo ket pakawanennakayto met ti Dios. Lucas 11:4 Pakawanennakami kadagiti basbasolmi, Ta pakawanenmi met dagiti amin a nakabasol kadakami. Dinakam iturong iti nakaro a pakasuotan.'" Lucas 17:3,4 Agannadkayo ngarud iti aramidyo! "Babalawem ti kabsatmo no makabasol. Pakawanem no agbabawi. 4 No mamimpito nga agbasol kenka iti maysa nga aldaw, ket tunggal makabasol agpakawan kenka, rebbengmo a pakawanen." Lucas 23:34 "Ama," kinuna ni Jesus, "pakawanem ida ta dida ammo ti ar- aramidenda." Nagbibingayan dagiti soldado dagiti pagan-anay ni Jesus babaen iti panagbibinnunotda. Dagiti Aramid 8:22 Agbabawika iti dayta dakes a panunotmo ket agdawatka iti Apo a pakawanennaka. Taga-Roma 4:7 "Nagasat dagiti pinakawan ti Dios ti kinadakesda, dagiti inabbongan ti Dios ti basolda! Taga-Efeso 1:7 Babaen iti ipapatay ni Cristo, nagun-od ti wayawaya ket napakawan dagiti basbasoltayo. Anian a nagdakkel ti parabur ti Dios nga impaayna a sibubuslon kadatayo! Taga-Efeso 4:32 Agkikinnaasi ken agiinnayatkayo ketdi. Agpipinnakawankayo, kas iti panangpakawan ti Dios kadakayo babaen ken ni Cristo. Taga-Colosas 1:14 Babaen kenkuana nawayawayaantayo, kayatna a sawen, pinakawan ti Dios dagiti basoltayo. Taga-Colosas 2:13-15 Adda idi panawen a naibilangkayo a natay iti espiritu gapu ta managbasolkayo ken gapu ta saankayo a Judio, kayatna a sawen, awan ti linteg ni Moises kadakayo. Ngem ita, pinagungarnakayo ti Dios kas iti pinangpagungarna ken ni Cristo. Pinakawan ti Dios ti amin a basoltayo. 14 Pinunasna ti listaan dagiti basbasoltayo agraman dagiti kakuykuyogna a paglintegan, ket dinadaelna ti kaipapanan daytoy babaen ti panangilansana iti krus. 15 Iti dayta a krus, pinarmek ni Cristo dagiti naespirituan nga agtuturay ken pannakabalin. 1 Juan 1:9 Ngem no ipudnotayo dagiti basbasoltayo, tungpalenna ti karina ket aramidenna ti maitutop. Pakawanenna dagiti basoltayo ket ugasannatayo iti amin a kinadakestayo. 1 Juan 2:12 Annakko, agsuratak kadakayo, agsipud ta napakawanen dagiti basbasolyo gapu ken ni Cristo. Pastor T. John Franklin Church of Salvation, Healing, and Deliverance COS-HAD.org


Iti HDRC ket saan nga tumulong kadagitoy: 1. Tao nga di nakabayad ti utangna (bankcruptcy) 2. Proteksyon dagiti gumatang wenno agsungbat kadagiti produkto. 3. Mangmentenar wenno mangbantay iti maysa a tao wenno kukua 4. Pannakaidarum iti krimen 5. Panagpaadu ken pannagilako iti kukua tapno magunod iti akinkukua dagiti kalikagummanna (estate planning) 6. Linteg iti panangadaptar, suportar kadagiti annak, rebbeng nga agaywan iti ubing, panagdiborsyo 7. Saan nga husto a serbisyo wenno panangipakat nga aramiden ti inadal (Malpractice) 8. Parikot maipanggep iti pribado nga insurance 9. Riri maipanggep kadagiti kukua 10. Parikot maipanggep iti buis 11. Mangikanawa kadagiti nagaramid it dakes wenno nangdangran iti kaykayatna (Tort defense) 12. Pakabayadan dagiti trabahador (workers compensation) wenno ERISA 1132 Bishop Street, Suite 2102 Honolulu, Hawaii 96813 Phone (v/tty) - (808) 949-2922 Statewide Toll-Free(v/tty) - 1-800-882-1057 Fax - (808) 949-2928 E-mail - Website - Photo by Sharon Smockhoffmann May 2018 Photo by Sharon Smockhoffmann HAWAII DISABILITY RIGHTS CENTER June 2004 Hawaii Disability Rights Center ilokano
Pangiyuna: Pakasaritaan ti Napalabas ken Aramid a Nakaipatuan Iti Hawaii Disability Rights Center (HDRC) ket naituding nga (P&A) wenno Mangprotekta ken Protection and Advocacy Mangibabaet kadagiti tattao nga awan mabalbalinna, ken naituding nga Client Assistance Program (CAP) wenno programa dagiti tattao nga agkasapulan iti tulong. Adda iti nasinasina a pito a linteg iti federal nga mangted iti pannakabalin iti HDRC nga mangipatungpal para kadagiti tattao nga addaan problema iti panagdakkel, perdi ti panunutna, ken dadduma pay. Iti HDRC ket agserbi kadagiti tattao nga awan mabalbalinna. Dagiti tattao nga awan mabalbalinna ket masansan nga mailadawan akas narigat nga makatignay wenno makaaramid kadagitoy nga banbanag: panangtaripatu iti bukod a bagi, panaggaraw, makapagmay-maysa nga agbiyag, makasustento nga di agpatpatulong, makaadal, makaturong iti papananna a bukbukod, wenno makaawat ken nalawag nga agsarita. Dagiti tulong nga maited iti HDRC ket mairaman iti Pannakataripato ken Pannakaagas - kalintegam nga umawat iti pannakataripatu ken pannakaagas iti agkakammaysa a disso nga awan pannakairurumen ken pannakabay-baya; ken makaited iti alisto a pannakaasikaso, mapakaaamuan kadagiti amin a sipapalubos, nalimed ken pribado. Makipagili - kalintegam iti maaddaan iti alisto wenno nalaka nga pagnaan wenno pagkutian; agbutos; agserbi iti maysa a grupo iti mangukom; sumrek iti kontrata; agtagikua wenno agilako iti kokua, ken agbalin nga makipagili (naturalized citizen). Pagadalan - kalintegam iti maadaan iti programa iti pagadalan ken dadduma pay nga kapadana nga maitutup wenno maiannatup kenka; it maysa nga kadaoyan a pagadalan; pannakaitipon wayawaya iti saan nga nainkalintegan nga pannakaaresto, pannakasuspende, ken pannakaikkat iti pagadalan. iti uneg Pagtrabahoan - kalintegam it maaddaan iti wayawaya iti saan nga nainkalintegan nga di pannaka-akseptar iti trabaho, maadaan iti iti pagyanan, panagabanse wenno sisasagan nga kasapulan pannakaikkat iti trabaho nga napinget iti salisalna, mapagkamangan wenno makasaranay, karbengam iti tulong nga mangsulbar kadagiti parparikut iti serbisyo ti VR. Dagiti Programa ken Serbisyo - kalintegam iti manggunod kadagiti programa ken serbisyo; ken wayawaya iti saan nga nainkalintegan nga pannakatrato iti pannanggunod ken panangmentenar iti serbisyo iti Assistive Technology, Medicaid, nga SSI/SSDI, pagluganan, dagiti tattao nga awan mabalbalinna, ken dadduma pay. Dagiti aramid iti HDRC nga mangitakder wenno mangikanawa ket mairaman dagitoy isu ti kabaelam akas tulong kadagiti 1. Panangyabot ken serbisyo mangipakaammo kadagiti saan pay nga nakaawat tulong ken saan unay nga naipaayan ti tulong (puli, katatao, bunggoy a naggapu iti nadumaduma a diso). Serbisyo iti sangunian, dagiti bunggoy, nabukel a grupo nga mangaramid iti rebbengenna (task force) nga maseknan kadagiti tattao nga awanmabalbalinna
Panangammo kadagiti 2. Sisasagana nga Pakaammo - No iti HDRC ket saan nga makaited iti tulong kadagiti aplikante adda iti sisasagana nga pakaamuan ken mangiturong kadagiti dadduma pay nga pakaalaan iti tulong. 3. Panagadal ken Panagsanay - Panagadal ken panagsanay nga para kadagiti tattao nga awan mabalbalinna, addaan pamilya, dagiti umili, dagiti agtrabaho iti linteg, ken dagiti mangmangted serbisyo. 4. Maipagna iti kaso tunggal tao - Sisasagana iti mangibabaet a tumulong nga mangsulbar dagiti banbanag wenno parikot iti tao nga awan mabalbalinna. Dagiti maipaay iti mangibabaet it tunggal tao ket: tulong iti panangitakder wenno panangilaban iti bagi, mabiit laeng a tulong, ken nalawa iti sakup na nga panangibababaet Kangrunaan nga kasapulan iti panagpili 1. Ti maysa nga tao ket awanmabalbalinna, akas nailadawan iti CAP wenno maysa kadagiti programa iti P& A; ken 2. Ti maysa nga tao ket matungpalna dagiti kangrunaan nga kasapulan iti panagpili akas nailadawan kadagiti programa iti CAP, P&A, wenno WIPA 3. Ti maysa nga tao ket addaan parikot nga bunga iti kinaawan- mabalbalinanan; ken Iti parikot ti maysa a tao ket adda iti uneg iti agdama nga ipangpangruna iti Client Service wenno Serbisyo dagiti Tattao iti HDRC.


PEGGAD! PANNAKASABIDONG ITI CARBON MONOXIDE (CO) PANGTAKKUAT ITI CO SAAN A MAKITA SAAN A MAANGOT SAAN A MANGNGEG MABALIN A MALAPPEDAN Ti carbon monoxide (CO) ket maysa a gas nga awan angot ken awan kolorna a makapatay nga awan ti pakdaarna. Pumatpatay daytoy iti ginasut a tattao iti kada tawen ken pagsaksakitenna pay ti rinibu-ribu. Adu a banag iti pagtaengan ti makapataud iti daytoy a makasabidong a gas agraman dagiti urno nga agpupuor iti gas ken lana, mayakar-akar a generator, ken dagiti pagtunoan nga agusar iti uging. Mapagtalinaedna a natalged ti pamiliam ti panangsurot kadagitoy a napateg nga addang. DAGITI PANGTAKKUAT ITI CO • Mangikabil kadagiti de-bateria wenno addaan reserba a bateria a pangtakkuat iti CO iti asideg ti tunggal pagturogan iti pagtaenganyo. Regular a sukimaten dagiti pangtakkuat iti CO tapno masigurado nga umiso ti panagandar dagitoy. DAGITI URNO TI LANA KEN GAS • Tinawen nga ipasukimat ti urnoyo. DAGITI MAYAKAR-AKAR A GENERATOR • Dikay pulos agus-usar iti generator iti uneg ti pagtaengan wenno garaheyo, uray no nakalukat dagiti ridaw ken tawa. Usaren laeng dagiti generator iti ruar, nasurok a 20 a pie ti kaadayona manipud iti pagtaengan, ridaw, ken tawayo. SALAKNIBAM TI PAMILIAM