34567 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO PARA ITI: ENERO 4-31, 2021 N O BIEMBRE 2 0 2 0
ARTIKULO 45 MAADAL NGA KANTA 89 Dumngeg, Agtulnog, ket Mabendisionan ITI DAYTOY A PANAGADAL Imbilin ni Jesus kadagiti pasurotna a mangaramid- da kadagiti adalan ken isu- roda ida a mangtungpal iti amin nga imbilinna ka- dakuada. Mausig iti daytoy nga artikulo no kasanota- yo a masurot dagiti bilin ni Jesus. Ti dadduma nga im- pormasion ditoy ket naiba- tay iti maysa nga artikulo iti Hulio 1, 2004 a Ti Pag- wanawanan, panid 14-19. 2 Tulongantayo ti Dadduma a Mangtungpal Kadagiti Bilin ni Kristo "Inkayo ngarud kadagiti tattao . . . ket pagbalinenyo ida nga adalak . . . , ken isuroyo a tungpalenda ti amin nga imbilinko kadakayo." - MAT. 28:19, 20. KALPASAN a napagungar ni Jesus, nagparang kadagiti adalan- na a naguummong idiay Galilea. Adda napateg nga ibagana ka- dakuada. Ania dayta? Masarakan ti imbagana iti Mateo 28:18- 20. - Basaen. 2 Ti bilin ni Jesus a panagaramid kadagiti adalan ket agapli- kar met iti tunggal adipen ti Dios ita. Usigentayo ngarud ti tal- lo a saludsod a konektado iti annongen nga inted kadatayo ni Jesus. Umuna, malaksid iti panangisuro kadagiti pagalagadan ti Dios kadagiti baro nga adalan, ania pay ti masapul nga ara- midentayo? Maikadua, kasano a makatulong ti amin nga agi- bumbunannag iti kongregasion tapno rumang-ay iti naespiri- tuan dagiti mayad-adalan iti Biblia? Maikatlo, kasanotayo a matulongan dagiti di aktibo a kapammatiantayo a makiraman manen iti trabaho a panagaramid iti adalan? ISUROYO IDA NGA AGTUNGPAL 3 Nalawag dagiti instruksion ni Jesus. Masapul nga isurotayo kadagiti tattao dagiti imbilinna. Ngem ditay liplipatan ti maysa a napateg a detalye. Saan nga imbaga ni Jesus: 'Isuroyo kada- kuada ti amin nga imbilinko kadakayo.' Imbes ketdi, imbagana: Isuroyo kadakuada a "tungpalenda ti amin nga imbilinko kada- kayo." Tapno masurottayo dayta nga espesipiko nga instruk- sion no mangyad-adaltayo iti Biblia, masapul a saantayo laeng nga isuro ida no di ket igiyatayo pay ida. (Ara. 8:31) Apay? 4 Ti 'panagtungpal' iti maysa a bilin kaipapananna ti panag- 1. Sigun iti Mateo 28:18-20, ania ti imbilin ni Jesus? 2. Ania dagiti saludsod nga usigentayo? 3. Ania dagiti espesipiko nga instruksion nga inraman ni Jesus iti bilinna? 4. Ania ti kaipapanan ti panangtungpal iti maysa a bilin? Iyilustrar.
tulnog iti dayta. Tapno iyilustrar no kasanota- yo a maisuro ti maysa a mangtungpal wenno agtulnog kadagiti imbilin ni Kristo, panuno- tentayo daytoy a pagarigan. Ania ti aramiden ti instruktor iti panagmaneho tapno maisuro- na dagiti estudiantena a mangtungpal kadagi- ti linteg-trapiko? Umuna, isurona iti klaseda dagiti linteg a masapul a masurot iti kalsada. Ngem tapno maisurona no kasanoda nga ag- tulnog kadagita a linteg, adda pay sabali nga aramidenna. Masapul a kaduaen ken igiyana ida bayat nga aktual nga agmanmanehoda iti kalsada ken iyap-aplikarda dagiti nasursuro- da. Ania ti masursurotayo iti daytoy a pagari- gan? 5 No mangyad-adaltayo iti Biblia, isursuro- tayo dagiti kayat ti Dios nga aramidentayo. Ngem adda pay masapul nga aramidentayo. Masapul nga isurotayo dagiti iyad-adalantayo a mangyaplikar kadagiti maad-adalda iti inal- daw a panagbiagda. (Basaen ti Juan 14:15; 1 Juan 2:3.) Babaen ti ulidantayo, maipa- kitatayo kadagiti iyad-adalantayo no kasano- da a mayaplikar dagiti prinsipio ti Biblia iti eskuelaan, iti pagtrabahuan, wenno iti pag- linglingayan. Mabalintayo ti mangyestoria iti kapadasantayo no kasano a nakatulong ti pa- nangyaplikar iti bilin ti Biblia tapno mailiklik- tayo iti peggad wenno tapno makaaramidtayo iti nainsiriban a desision. Iti sanguanan dagi- ti iyad-adalantayo, ikararagtayo ken Jehova nga igiya ida ti nasantuan nga espiritu. - Juan 16:13. 6 Ania ti karaman iti panangisurotayo kada- giti iyad-adalantayo a tungpalenda dagiti bilin ni Jesus? Masapul a tulongantayo ida a ma- 5. (a) Sigun iti Juan 14:15 ken 1 Juan 2:3, ania ti ma- sapul nga isurotayo kadagiti iyad-adalantayo iti Biblia? (b) Mangted kadagiti pagarigan no kasanotayo nga igiya dagiti iyad-adalantayo. 6. Ania ti karaman iti panangisurotayo kadagiti adalantayo a tungpalenda dagiti bilin ni Jesus? iyad- addaan iti tarigagay nga agaramid iti adalan. Adda dagiti mayad-adalan a maamak a manga- saba. Masapul ngarud nga agan-anustayo ba- yat a tultulongantayo ida a mangpauneg iti pannakaawatda kadagiti kinapudno iti Biblia tapno bumileg ti pammatida. Iti kasta, mada- non ti pusoda ket matignayda a mangasaba. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno matu- longantayo dagiti iyad-adalantayo a maaddaan iti tarigagay a mangikasaba iti naimbag a da- mag? 7 Mabalintayo nga isaludsod dagitoy iti iyad- adalantayo: "Kasano a simmayaat ti biag- mo idi inakseptarmo ti mensahe ti Pagarian? Panagkunam, masapul ngata a mangngeg ti sabsabali daytoy a mensahe? Ania ti maba- linmo nga aramiden tapno matulongam ida?" (Prov. 3:27; Mat. 9:37, 38) Ipakitam iti iyad- adalam dagiti tract iti Toolbox iti Panangisuro ket pagpiliem no ania kadagita ti panagkuna- na a magustuan dagiti kabagian, gagayyem, wenno katrabahuanna. Ikkam isuna iti sumag- mamano kadagitoy a tract. Agpraktiskayo a dua no kasano nga ipaima ti maysa a tract iti nataktika a pamay-an. Siempre, no naapro- baranen ti iyad-adalantayo kas di bautisado nga agibumbunannag, masapul a kaduaentayo a mangasaba tapno maigiyatayo. - Ecl. 4:9, 10; Luc. 6:40. TI MAITULONG TI KONGREGASION ITI IRARANG-AY DAGITI MAYAD-ADALAN 8 Laglagipentayo nga imbilin ni Jesus nga isurotayo ti sabsabali a 'tungpalenda ti amin nga imbilinna.' Sigurado a karaman iti day- ta ti dua a kadakkelan a bilin - panangayat iti 7. Kasanotayo a matulongan ti iyad-adalantayo a maad- daan iti tarigagay a mangikasaba iti naimbag a damag? 8. Apay a napateg a maaddaan dagiti iyad-adalantayo iti nauneg a panagayat iti Dios ken iti padada a tattao? (Kitaen met ti kahon a "Tulongam ti Iyad-adalam a Mang- pauneg iti Ayatna iti Dios.") 3 7. Kasanotayo a matulongan ti iyad-adalantayo a maad- daan iti tarigagay a mangikasaba iti naimbag a damag? 8. Apay a napateg a maaddaan dagiti iyad-adalantayo iti nauneg a panagayat iti Dios ken iti padada a tattao? (Kitaen met ti kahon a "Tulongam ti Iyad-adalam a Mang- pauneg iti Ayatna iti Dios.") 3
TULONGAM TI IYAD-ADALAM A MANGPAUNEG ITI AYATNA ITI DIOS PAREGTAEM NGA AGBASA Paregtaem ti iyad-adalam nga agbasa iti Biblia uray sumagma- mano laeng a minuto kada aldaw. Ikkam iti kopia ti eskediul iti pa- nagbasa iti Biblia. (Kitaen ti mayimprenta nga "Eskediul iti Pa- nagbasa iti Biblia." Iti jw.org, mapan iti PANNURSURO TI BIBLIA ˛ KATULONGAN ITI PANAGADAL ITI BIBLIA.) Paregtaem a buyaen- na dagiti video nga introduksion dagiti libro ti Biblia, ken ipakitam no pakasarakanna kadagita iti website-tayo. TULONGAM NGA AGUTOB Tulongam ti iyad-adalam a mangutob iti Sao ti Dios. Iti "Introduk- sion iti Sao ti Dios" iti sango ti Baro a Lubong a Patarus, ipakitam ti saludsod 20 a, "Kasanoka a naan-anay a magunggonaan iti pa- nagbasam iti Biblia?" Ilawlawagmo ti uppat a saludsod a makatu- long kenkuana nga agutob. Tapno maipakitam no kasano, mang- basakayo iti maysa a paset ti Biblia sa sungbatanyo ti uppat a saludsod. Babaen iti dayta a pamay-an, matulongam ti iyad-ada- lam a makabirok kadagiti napapateg a kinapudno iti Biblia a buk- bukodna. Iti kasta, matagiragsakna ti panagadalna ken suminged ken Jehova. ISUROM NGA AGKARARAG Suruam ti iyad-adalam nga agkararag ken Jehova, ken tulongam a mangtarus no ania dagiti mabalinna nga ikararag. Usarem da- giti teksto a kas iti Salmo 25:4, 5 ken 1 Juan 5:14, 15 a mangi- lawlawag no apay a nakapatpateg ti panagkararag ken Jehova. Espesipiko koma ti panagkararagmo sakbay ken kalpasan ti pa- nagadalyo iti Biblia. Agusarka iti sasao a mangipakita a talaga a maseknanka iti iyad-adalam. No ipakita dagiti naimpusuan a ka- raragmo nga ay-ayatem ni Jehova, matignay ti iyad-adalam a na- impusuan nga agkararag iti Dios. Makatulong dagita a kararag tapno tarigagayanna ti agtulnog ken Jehova ken sumurot kadagi- ti bilin ni Kristo.
Dios ken iti kaarruba - nga agpada a konekta- do iti trabaho a panangasaba ken panagaramid iti adalan. (Mat. 22:37-39) Kasano? Ti kang- runaan a motibotayo a mangasaba ket ayat - ti ayattayo iti Dios ken iti kaarruba. Natu- ral laeng a mabuteng a mangasaba ti daddu- ma a mayad-adalan. Ngem maipasiguradotayo kadakuada a matulongan ida ni Jehova tap- no in-inut a malabananda ti panagbuteng iti tao. (Sal. 18:1-3; Prov. 29:25) Ipakita ti ka- hon iti daytoy nga artikulo dagiti mabalintayo nga aramiden tapno matulongantayo ti iyad- adalantayo a mangpauneg iti ayatna iti Dios. Kasta met, ania ti mabalin nga aramiden ti kongregasion tapno matulongan dagiti baro nga adalan tapno ad-adda a maipakitada ti ayat? 9 Subliantayo ti ilustrasion maipapan iti es- tudiante nga agsursuro nga agmaneho. Bayat nga agmanmaneho a kaduana ti instruktor- na, kasano a makasursuro? Dumngeg iti ins- truktorna ken obserbaranna dagiti naannad a drayber. Kas pagarigan, mabalin nga itudo ti instruktor ti maysa a drayber a siaasi a nang- pauna iti sabali a drayber. Wenno mabalin nga itudona ti narespeto a drayber a nangibaba iti headlight-na tapno saan a mapurar dagi- ti kasinnabatna a drayber. Makatulong dagita a pagarigan tapno makasursuro ti estudiante kadagiti napateg a leksion a mayaplikarna iti panagmanehona. 10 Kasta met, ti mayad-adalan iti Biblia a mangrugrugin a magna iti dalan ti biag ket saan laeng a makasursuro iti mangyad-adal kenkuana no di ket uray kadagiti nasayaat nga ulidan ti dadduma nga adipen ni Jeho- va. Ania ngarud ti dakkel a makatulong kada- 9. Iti ilustrasion maipapan iti estudiante nga agsursuro nga agmaneho, kasano a makasursuro isuna kadagiti napateg a leksion? 10. Ania ti makatulong iti mayad-adalan tapno rumang- ay iti naespirituan? giti mayad-adalan tapno rumang-ayda iti na- espirituan? Panagatender kadagiti gimong ti kongregasion. Apay? Ti masursuroda kadagiti gimong ti mangpauneg iti pannakaammoda, mangpabileg iti pammatida, ken mangpauneg iti ayatda iti Dios. (Ara. 15:30-32) Mabalin met nga iyam-ammo ti mangyad-adal ti iyad- adalanna kadagiti kakabsat a posible a kapada- na iti kasasaad. Ania dagiti mabalin a makita- na a nasayaat nga ulidan dagiti kakabsat iti panangipakita iti ayat? 11 Usigentayo dagiti sumaruno nga eksena. Makitkita ti mayad-adalan iti Biblia ti maysa a kabsat a babai a kapadana nga agsolsolo a na- gannak. Maparparegta ti mayad-adalan a ma- kakita iti kabsat a babai a mangikagkagumaan a mangitugot kadagiti babassit nga annakna iti Kingdom Hall. Ti sabali pay a mayad-adalan a marigatan a mangisardeng iti panagsigariliona naam-ammona ti maysa a kabsat a kasta met idi ti problemana ngem naisardengna. Inyes- toria kenkuana ti kabsat no kasano a naka- tulong ti umun-uneg nga ayatna ken Jehova tapno agtulnog kadagiti bilin ti Dios. (2 Cor. 7:1; Fil. 4:13) Kalpasanna, napigpigsan ti paki- nakem ti mayad-adalan idi imbaga ti kabsat, "Maisardengmo met dayta." Adda met agtutu- bo a mayad-adalan a nadlawna ti maysa nga agtutubo a kabsat a maragragsakan iti panag- serbina. Gapu iti dayta, kayatna a maammuan ti ad-adu pay a rason no apay a kanayon a na- ragsak ti kabsat. 12 No agduduma a matalek a kakabsat ti maam-ammo dagiti mayad-adalan iti Biblia, masursuroda no kasanoda a tungpalen ti bilin ni Kristo nga ayaten ti Dios ken ti pada a tao. 11. Iti kongregasion, ania dagiti ulidan a mabalin a maki- ta ti mayad-adalan, ken ania ti mabalin nga epekto dagi- ta kenkuana? 12. Apay a maibagatayo nga adda maaramidan ti tung- gal maysa iti kongregasion a tumulong kadagiti mayad- adalan? 5 11. Iti kongregasion, ania dagiti ulidan a mabalin a maki- ta ti mayad-adalan, ken ania ti mabalin nga epekto dagi- ta kenkuana? 12. Apay a maibagatayo nga adda maaramidan ti tung- gal maysa iti kongregasion a tumulong kadagiti mayad- adalan? 5
(Juan 13:35; 1 Tim. 4:12) Maysa pay, kas nada- kamaten, ti mayad-adalan ket makasursuro ka- dagiti kakabsat a naipasango kadagiti proble- ma a kas iti mapaspasaranna. Gapu kadagiti ulidanda, nasursurona a kabaelanna nga ara- miden dagiti kasapulan a panagbalbaliw tapno agbalin nga adalan ni Kristo. (Deut. 30:11) Makatulong ti tunggal maysa iti kongregasion iti nadumaduma a pamay-an tapno rumang-ay iti naespirituan dagiti mayad-adalan. (Mat. 5: 16) Ania dagiti ar-aramidem tapno mapareg- tam dagiti makigimgimongen a mayad-adalan iti Biblia? TULONGAN DAGITI DI AKTIBO A MANGASABA MANEN 13 Kayattayo a tulongan dagiti di aktibo a ka- kabsattayo a makiraman manen iti trabaho a panagaramid iti adalan nga imbilin ni Kristo. Ti panangtrato ni Jesus kadagiti maup-upay nga apostolna ipakitana ti mabalintayo nga aramiden ita. 14 Idi agpatinggan ti ministerio ni Jesus di- toy daga sakbay ti ipapatayna, "nagpapanaw amin nga [apostol] ket binaybay-anda." (Mar. 14:50; Juan 16:32) Kasano ti panangtrato ni Jesus kadagiti apostolna idi temporario a nau- payda? Di nagbayag kalpasan ti panagungar- na, imbagana iti dadduma a pasurotna: "Dikay agbuteng! Inkay ipadamag . . . kadagiti ka- kabsatko [a napagungarakon]." (Mat. 28:10a) Saan a binaybay-an ni Jesus dagiti apostolna. Uray no pinanawanda, inawaganna latta ida iti "kakabsatko." Kas ken Jehova, naasi ken ma- nangpakawan ni Jesus. - 2 Ar. 13:23. 15 Kasta met, maseknantayo unay kadagidiay nagsardeng a makiraman iti ministerio. Ka- kabsattayo ida ket ay-ayatentayo ida! Malagla- 13-14. Kasano ti panangtrato ni Jesus kadagiti maup- upay nga apostolna? 15. Ania ti mariknatayo maipapan kadagidiay nagsar- deng a makiraman iti ministerio? 6 TI PAGWANAWANAN giptayo pay laeng dagiti nagsasayaat a naara- midanda gapu iti ayatda. Mabalin a dadduma kadakuada ti nagserbi iti adu a dekada. (Heb. 6:10) Mailiwtayo unay kadakuada! (Luc. 15: 4-7) Kas panangtulad ken Jesus, ania dagi- ti pamay-an a maipakitatayo a maseknantayo kadakuada? 16 Sidudungngo nga awisem ida. Ti maysa a pamay-an a naparegta ni Jesus dagiti maup- upay nga apostolna ket idi inawisna ida nga agkikitada. (Mat. 28:10b; 1 Cor. 15:6) Kas- ta met ita, mabalintayo a paregtaen dagiti di aktibo nga umatender kadagiti gimong ti kongregasion. Ammotayo a mabalin a kasapu- lan a mamin-adu nga awisentayo ida sakbay nga umayda. Sigurado a naragsakan ni Jesus idi inawat dagiti adalanna ti awisna. - Idilig ti Mateo 28:16 ken Lucas 15:6. 17 Naimpusuan nga abrasaem ida. Idi nagki- kitan ni Jesus ken dagiti adalanna, imparikna- na a maragsakan; isu ti immuna a nakisarita kadakuada. (Mat. 28:18) Ania ti reaksionta- yo no adda di aktibo a sumangpet iti King- dom Hall? Datayo koma ti umuna a sibabara a mangkablaaw kenkuana. Iti damo, baka ditay ammo ti ibagatayo. Ngem tapno di mapabai- nan, ibagatay laengen a maragsakantayo a ma- kakita kenkuana. 18 Sipapasnek a paregtaem ida. Nalabit a na- rikna dagiti adalan ni Jesus a saanda a kaba- elan nga itungpal ti bilin a panangasaba iti intero a lubong. Impasigurado ni Jesus kada- giti pasurotna: "Addaak kadakayo iti amin nga al-aldaw." (Mat. 28:20) Epektibo kadi dayta? Wen. Di nagbayag, okupadodan a 'mangisur- 16. Kasanotayo a maipakita a maseknantayo kadagiti di aktibo a kakabsattayo? 17. Ania koma ti reaksiontayo no makigimong ti maysa a di aktibo? 18. Kasanotayo a maparegta dagiti di aktibo a kakab- sat?
suro ken mangipakpakaammo iti naimbag a damag.' (Ara. 5:42) Kasapulan met dagiti di aktibo a kakabsat ti pammaregta. Baka ma- danaganda a mangasaba manen. Mabalintayo nga ipasigurado a saanda nga agmaymaysa a mangasaba. Inton nakasaganadan, mabalin a kaduaentayo ida iti ministerio. Sigurado nga apresiarenda ti suportatayo no rugianda ma- nen nga ikasaba ti naimbag a damag. No ibi- lang ken tratuentayo dagiti di aktibo kas ka- kabsattayo, posible nga agbalindanto manen nga aktibo ket maragsakan ti amin iti kongre- gasion. KAYATTAYO NGA ILEPPAS TI TRABAHO A NAITALEK KADATAYO 19 Agingga kaano nga itultuloytayo ti tra- baho a panagaramid iti adalan? Agingga iti panungpalan daytoy a sistema ti bambanag. (Mat. 28:20; kitaen ti Glosario, "Panungpalan daytoy a sistema ti bambanag.") Kabaelantayo kadi nga itungpal daytoy a paset ti bilin ni Je- sus? Determinadotayo a mangaramid iti day- ta! Maragsakantayo a mangipaay iti tiempo, pigsa, ken sanikuatayo tapno mabirokantayo dagidiay "addaan iti umiso a kababalin nga umawat iti agnanayon a biag." (Ara. 13:48) No aramidentayo dayta, sursurotentayo ti ulidan 19. Ania ti naimpusuan a tarigagaytayo, ken apay? ni Jesus. Imbagana: "Ti taraonko ket ti pana- ngaramid iti pagayatan daydiay nangibaon ka- niak ken ti panangileppasko iti trabaho nga intedna." (Juan 4:34; 17:4) Dayta met ti naim- pusuan a tarigagaytayo. Kayattayo nga ileppas ti trabaho a naitalek kadatayo. (Juan 20:21) Ken kayattayo a ti sabsabali, a pakairamanan dagiti di aktibo, ket kaduatayo nga agibtur iti daytoy a trabaho. - Mat. 24:13. 20 Saan a nalaka nga itungpal ti dakkel a tra- baho nga ipapaaramid ni Jesus. Ngem saanta- yo nga agmaymaysa a mangaramid iti dayta. Inkari ni Jesus nga addanto isuna kadatayo. Itungpaltayo ti trabaho a panagaramid iti ada- lan kas 'katrabahuan ti Dios' ken "kadua ni Kristo." (1 Cor. 3:9; 2 Cor. 2:17) Kabaelantayo ngarud nga itungpal dayta. Talaga a makapa- ragsak ken maysa a pribilehio ti panangitung- pal iti daytoy a trabaho ken panangtulong iti sabsabali a mangaramid met iti dayta! - Basa- en ti Filipos 4:13. 20. Sigun iti Filipos 4:13, apay a kabaelantayo nga itung- pal ti trabaho nga ipapaaramid ni Jesus kadatayo?
DAGITI LADAWAN Panid 4: Ilawlawag ti mangyad-adal dagiti masapul nga aramiden ti iyad-adalanna tapno umuneg ti ayatna iti Dios. Idi agangay, inyaplikar ti mayad-adalan ti tallo a singasing ti mangyad-adal kenkuana. KASANOTAYO A . . . ˛ matulongan dagiti iyad-ada- lantayo iti Biblia a mang- tungpal kadagiti bilin ni Jesus? ˛ maparegta dagiti makigim- gimongen a mayad-adalan iti Biblia? ˛ matulongan dagiti di aktibo a mangasaba manen? KANTA 79 Isurom Ida nga Agtalinaed a Natibker
Nabaknang a Bendision Para Kadagidiay Agsubli iti Nakayanakanda a Pagilian ITI napalabas a tawtawen, adu a kakabsat kada- giti napanglaw a pagilian ti immakar kadagiti pa- gilian iti Laud. Ngem idi agangay, nagsublida iti nakayanakanda a pagilian. Gapu iti ayatda ken Jehova ken iti padada a tao, immakarda kadagiti lugar nga agkasapulan iti ad-adu nga agibumbu- nannag iti Pagarian. (Mat. 22:37-39) Ania dagiti insakripisioda, ken ania dagiti bendision a naa- watda? Tapno maammuantayo, agpokustayo iti pagilian ti Cameroon iti makinlaud nga Africa. "ITI UMISO A LUGAR A 'PAGKALAPAN' " Idi 1998, pimmanaw idiay Cameroon ti kabsat ' nga agnagan iti On esime. Nagyan iti sabali a pa- gilian iti 14 a tawen. Maysa nga aldaw, iti maysa a gimong, adda nangngegna nga ilustrasion mai- papan iti trabaho a panangasaba. Kinuna ti ispi- ker, "Adda aggayyem nga agkalkalap iti nagduma a lugar. Bassit ti makalkalapan ti maysa idinto ta ad-adu ti makalapan ti gayyemna. Saan ngata nga umakar ti bassit ti makalkalapanna iti lugar nga ad-adu ti maalana nga ikan?" Dayta nga ilustrasion ti namagpanunot ken ' esime nga agsubli iti nabunga a naespirituan On a pagkalapan idiay Cameroon tapno matulo- nganna dagiti agibumbunannag sadiay. Ngem madanagan. Mairuamnanto ngata manen ti ag- biag iti nakayanakanna a pagilian kalpasan ti adu a tawen a panagnaedna iti sabali a pagi- lian? Tapno maammuanna dayta, bimmisita idiay Cameroon iti innem a bulan. Sa idi 2012, perma- nenten a nagyan sadiay. Inyestoria ni On ' esime: "Naikawaak iti napudot a paniempo ken iti kasasaad ti panagbiag. Iti Kingdom Hall, inruamko ti bagik nga agtugaw manen iti natangken a bangko. Ngem no dum- ngegak a naimbag iti programa," siiisem nga im- bagana, "ad-adda a malipatak dagiti de kutson a tugaw." Idi 2013, inkasar ni On ' esime ni G ' eraldine, a nagsubli idiay Cameroon kalpasan ti 9 a tawen a panagyanna idiay France. Ania dagiti bendision a naawat dagitoy nga agassawa gapu ta impamay- sada iti biagda dagiti naespirituan nga aktibidad? ' Kuna ni On esime: "Nageskuelakami nga agassa- wa iti School for Kingdom Evangelizers ket ag- serserbikamin iti Bethel. Iti maysa laeng a tawen, 20 a mayad-adalan iti Biblia iti kongregasionmi ti nabautisaran. Mariknak nga addaak itan iti umiso a lugar a 'pagkalapan.' " (Mar. 1:17, 18) Innayon ni ' G eraldine: "Ad-adu a bendision ti inawatko ngem iti ninamnamak." RAG-O ITI PANNAKASARAK ITI NAESPIRITUAN NGA ANNAK Immakar ni Judith idiay United States ngem kayatna a palawaen ti ministeriona. Inyestoriana, "Kada malpasen ti ibibisitak iti pamiliak idiay Cameroon, agsangitak ta masapul a panawak ti sumagmamano a narugiak nga iyadalan iti Bib- lia." Ngem agpangadua ni Judith nga agsubli On ' esime ken G ' eraldine 8 TI PAGWANAWANAN
idiay Cameroon. Dakkel ngamin ti sueldona iti trabahona ket dayta ti us-usarenna a pagpaagas ni tatangna idiay Cameroon. Ngem immakar latta ni Judith gapu iti panagtalekna ken Jehova. Ina- minna a mailiw iti dadduma a pagnam-ayan a napasaranna idi adda iti sabali a pagilian. Inkara- ragna ken Jehova a maka-adjust ken natulongan met iti pammaregta ti manangaywan iti sirkito ken ti asawana. Kas pananglagip ni Judith iti napalabas, kinu- nana, "Iti uneg ti tallo a tawen, nakariknaak iti rag-o ta nakasarakak iti uppat a naespirituan nga annak." Nangrugi nga agserbi ni Judith kas spe- cial pioneer. Ita, agserserbin a kadua ti lakayna a ni Sam-Castel iti trabaho iti sirkito. Ngem komus- tan ti tatang ni Judith? Nakabirok ni Judith ken ti pamiliana iti maysa nga ospital iti sabali a pagi- lian a mayat a mangopera ken tatangna nga awan ti bayadanda. Makaparagsak ta nagballigi ti operasion. SINUPORTARAN IDA NI JEHOVA Immakar idiay Canada ti kabsat nga agnagan Victor. Idi nabasana ti maysa nga artikulo iti Pag- wanawanan maipapan iti nangatngato nga edu- kasion, napanunotna ti panageskuelana. Saan- nan nga intuloy ti panageskuelana iti unibersidad ket nangala laengen iti vocational course. "Gapu iti dayta, al-alisto a nakastrekak iti trabaho," im- bagana, "ken naaramidko ti nabayagen a kayatko nga aramiden - ti panagpayunir." Idi agangay, in- kasar ni Victor ni Caroline, sada nagbakasion idiay Cameroon. Idi bimmisitada iti Bethel sadiay, adda dagiti kakabsat a nangparegta kadakuada a mangpanunot no mabalinda ti agserbi idiay Cameroon. Kinuna ni Victor, "Awan ti rasonmi nga agsaan, ket gapu ta pinasimplemi ti biagmi, ma- balinmi nga awaten ti imbitasion." Nupay adda bassit problema ni Caroline iti salun-atna, nagde- sisionda nga umakar. Nagserbi da Victor ken Caroline kas regular pioneer idiay Cameroon tapno matulonganda ti adu nga interesado iti Biblia. Iti sumagmamano a tiempo, immanay nga inusarda ti urnongda. Kalpasanna, nagtrabahoda idiay Canada iti Judith ken Sam-Castel sumagmamano a bulan tapno adda gastuenda nga agsubli idiay Cameroon ket maitultuloyda ti agpayunir. Ania dagiti bendision a naawatda? Nakapageskuelada iti School for Kingdom Evan- gelizers, nagserbida kas special pioneer, ken construction servant-da itan. Imbaga ni Victor, "Gapu ta pinanawanmi ti komportable a biagmi, nariknami a supsuportarannakami ni Jehova." RAG-O ITI PANANGTULONG KADAGITI TATTAO NGA AGDEDIKAR KEN JEHOVA Idi 2002, nabasa ti kabsat a ni Alain nga estu- diante iti maysa nga unibersidad idiay Germany ti tract nga Agtutubo - Kasanoyo nga Usaren ti Biagyo? Gapu iti nabasana, natignay a manga- ramid kadagiti baro a kalat. Idi 2006, nageskue- la iti Ministerial Training School ken naibaon idiay Cameroon, ti nakayanakanna a pagilian. Nakabirok ni Alain iti part-time a trabaho idiay Cameroon. Idi agangay, nakabirok iti dakdakkel ti sueldona a trabaho, ngem madanagan a baka basbassitton ti tiempona iti ministerio. Isu nga idi naawis nga agserbi kas special pioneer, inawat- na a dagus dayta. Imbaga ti boss-na nga ingato- na ti sueldona ngem saan a binaliwan ni Alain ti desisionna. Idi agangay, inkasar ni Alain ni ' ephanie, nga adu a tawen a nagyan idi idiay St France. Ania dagiti pakarigatan a nakaipasa- nguan ni St ' ephanie idi immakar idiay Cameroon? ' ephanie: "Naaddaanak kadagiti saan met a grabe a sakit ken allergy. Ngem re- gular nga agpapaagasak isu a mabangbang- aranak." Nagunggonaan daytoy nga agassawa gapu iti panagibturda. Inyestoria ni Alain: "Idi Kinuna ni St NOBIEMBRE 2020 9
Kasanoda nga Inaramid Dayta? A No pampanunotem ti agsubli iti nakayanakam a pagilian, kitaem dagiti nakatulong kadagiti kakabsat a nadakamat iti daytoy nga artikulo. C ˙ Ania ti ekspektarem? "Ekspektarem a dagiti kapamiliam ken ga- gayyemmo mabalin a pilitendaka a saan nga umakar wenno upayendaka nga uma- kar. Agpannurayka ken Jehova." - Alain ˙ Kasanoka a makapagsagana? "Kanayon a nagkarkararagak." - Gis ` ele "Nagurnongak tapno adda pangsuportak iti bagik ken saanak nga agdepende iti sabali." - G ' eraldine "Nagpa-general checkup-ak." - St ' ephanie ˙ Kasano a masuportaram ti bagim? "Idi damo, inusarko ti urnongko. Idi aga- ngay, nagisuroak iti haiskul, ket kalpasan- na, sinursurok ti agaramid ken aglako iti sabon." - G ' eraldine "Ninayonanmi ti pamastrekanmi babaen ti panagaramidmi iti pastilias (milk candy) ` ele nga inlakomi kadagiti tiendaan." - Gis "Nagtrabahoak online kas paraipatarus kadagiti dokumento." - On ' esime B ' ephanie ken Alain A. St ` ' B. L ele eonce ken Gis C. Caroline ken Victor ˙ Ania ti inaramidmo tapno natalgedka? "Pinilik ti agyan iti natalged a lugar nga asi- deg kadagiti kakabsat." - G ' eraldine "Kanayon nga adda kaduak no mangasa- baak." - Gis ` ele "Saanak a rumrummuar nga agmaymaysa iti rabii. Saanak met nga agisuot ken agitu- ' e- got iti aniaman a nangina a banag." - St phanie "Diak imbagbaga a naggapuak iti sabali a pagilian ken inaramidko ti ar-aramiden ti kaaduan tapno saanak nga agparang a naiduma." - Judith ˙ Ania ti aramidem tapno kanayonka a naragsak ken adu ti magapuanam? "Sinursuromi ti makibagay. Kanayon a pi- nampanunotmi no apay nga immakarkami ken nagpokuskami kadagiti positibo a ba- nag." - Victor "Sinursurok ti agbalin a kontento." - Alain
napankami nangasaba iti nasulinek a purok a maawagan iti Kat rakanmi a mayat nga agpayadal iti Biblia. Idi agangay, nayadalanmi ida babaen ti telepono. Dua kadakuada ti nabautisaran ket adda nabua- ngay sadiay a maysa a grupo dagiti agibumbu- ' nannag." Innayon ni St ephanie: "Nakaragragsak ti tumulong kadagiti tattao agingga nga idedikar- da ti biagda ken Jehova. Gapu iti panagserbimi ditoy, kanayonmi a marikna dayta." Ita, agserser- bin da Alain ken St ' e, adda sumagmamano a nasa- ' ephanie iti trabaho iti sirkito. "INARAMIDMI A MISMO TI MASAPUL NGA ARAMIDENMI" Nabautisaran ni Gis ` ele bayat nga agad-adal iti kinadoktor idiay Italy. Bilib iti simple a biag ti agassawa a payunir a nangyadal kenkuana iti Biblia isu a kayatna nga ad-adu ti maaramidanna iti ministerio. Nag-regular pioneer ngarud ni Gis ` ele bayat nga ilepleppasna ti panageskuelana. Kayat ni Gis ` ele nga ad-adu ti maaramidanna nga agserbi ken Jehova idiay Cameroon, ngem adda dagiti pakadanaganna. Kinunana, "Masa- pul nga ibbatak ti kinaresidentek iti Italy ken pa- nawak metten dagiti gagayyem ken kapamiliak nga aggigian idiay Italy." Nupay kasta, nagsubli ni ` Gis ele idiay Cameroon idi Mayo 2016. Idi aga- ' eonce, ket inrekomenda ti ngay, nakiasawa ken L sanga nga opisina idiay Cameroon nga agserbida idiay Ayos, maysa nga ili nga agkasapulan iti adu a manangaskasaba iti Pagarian. Kasano ti biag idiay Ayos? Kinuna ni Gis ` ele: "Masansan nga adu a lawas nga awan ti koriente- mi, ket saanmi a mai-charge dagiti selponmi. Kaaduanna a saanmi a maus-usar dagita. Nasur- surok ti agluto nga agsungrod iti kayo, ken nagu- sarkami iti karetilia ken flashlight a mapan agsak- do iti rabii inton bassiten ti mapan agsakdo iti ubbog." Kasano a nakapagibtur ti agassawa? Im- ` baga ni Gis ele: "Nakatulong kadakami ti espiritu ni Jehova, ti panagsinnuportami nga agassawa, ken ti pammaregta ken ti sagpaminsan a pinan- sial a suporta dagiti pamilia ken gagayyemmi." ` ele a nagsubli iti nakaya- Naragsak kadi ni Gis nakanna a pagilian? "Wen!" imbagana. "Idi damo, Dagiti Pagsayaatan ti Panagserbi iti Nakayanakam a Pagilian "Dati nga ammomin ti kultura ken panag- pampanunot dagiti tattao. No ikompara kadagiti taga-sabali a pagilian, saandakami unay a pagsuspetsaan dagiti tattao, ken nalaklaka a makasaritami ida." - Alain "Nalakami a papanan dagiti lugar a saan a kaskarina a madanon dagiti naggapu iti sabali a pagilian." - St ' ephanie adda dagiti pakarigatan ken pakaupayan, ngem idi napagballigianmi dagitan, nariknami ken la- kayko nga inaramidmi a mismo ti masapul nga aramidenmi. Agtaltalekkami ken Jehova isu a su- ' mingsingedkami kenkuana." Nageskuela da L e- ` once ken Gis ele iti School for Kingdom Evangeli- zers, ket agserserbida itan kas temporary special pioneer. Kas kadagiti mangngalap a situtured a mang- sango iti nadumaduma a kasasaad tapno adu ti makalapanda, dagidiay agsubli iti nakayanakan- da a pagilian situtulokda nga agsakripisio a tu- mulong kadagidiay mangipangag iti mensahe ti Pagarian. Sigurado a saan a malipatan ni Jehova dagitoy a naggagaget nga agibumbunannag gapu iti ayat nga ipakpakitada para iti naganna. (Neh. 5:19; Heb. 6:10) No agnanaedka iti sabali a pagilian ket agkasapulan ti pagilian a nakaya- nakam iti ad-adu nga agibumbunannag iti Paga- rian, kabaelam kadi ti agsubli? No aramidem day- ta, nabaknang a bendision ti agur-uray kenka. - Prov. 10:22. NOBIEMBRE 2020 11
ARTIKULO 46 MAADAL NGA KANTA 55 Diyo Pagbutngan Ida! ITI DAYTOY A PANAGADAL Usigen daytoy nga artikulo ti tallo a pamay-an a tinu- longan ni Jehova ni apos- tol Pablo a mangibtur ka- dagiti narigat a problema. Repasuentayo no kasano a tinulongan ni Jehova da- giti adipenna idi un-unana. Makatulong dayta tapno bumileg ti panagtalektayo a tulongannatayo ni Jeho- va ita bayat a maipaspasa- ngotayo kadagiti bagyo iti biag. 12 Pabilgem ti Pakinakemmo - Ni Jehova ti Tumultulong Kenka "Saankanto a pulos panawan ken saankanto a pulos baybay-an." - HEB. 13:5. NARIKNAM kadin nga agmaymaysaka, nga awan ti tumulong kenka a mangibtur iti problemam? Adun ti nakarikna iti kasta, a pakairamanan dagiti matalek nga adipen ni Jehova. (1 Ar. 19:14) No mariknam dayta, laglagipem ti kari ni Jehova: "Sa- ankanto a pulos panawan ken saankanto a pulos baybay-an." Iti kasta, sikokompiansa a maibagatayo: "Ni Jehova ti tumul- tulong kaniak; saanakto nga agbuteng." (Heb. 13:5, 6) Insurat dagita ni apostol Pablo kadagiti kapammatianna idiay Judea idi agarup 61 C.E. Ipalagip kadatayo dagiti imbagana ti insurat ti salmista iti Salmo 118:5-7. - Basaen. 2 Kas iti salmista, napaneknekan a mismo ni Pablo a ni Jeho- va ti tumultulong kenkuana. Kas pagarigan, nasurok a dua a tawen sakbay nga inaramid ni Pablo ti suratna kadagiti Heb- reo, nalasatanna ti nadawel a bagyo bayat nga agbibiahe iti baybay. (Ara. 27:4, 15, 20) Bayat dayta a panagbiahe ken adu a tawen sakbay dayta, tinulongan ni Jehova ni Pablo iti nadu- maduma a pamay-an. Usigentayo ti tallo kadagita. Impaay ni Jehova ti tulong babaen ken Jesus ken kadagiti anghel, dagiti tattao nga addaan autoridad, ken dagiti kapammatianna. Re- pasuentayo dagitoy a pasamak iti biag ni Pablo tapno umuneg ti panagtalektayo iti kari ti Dios a sungbatanna met dagiti pa- nagpatulongtayo kenkuana. TULONG NI JESUS KEN DAGITI ANGHEL 3 Kasapulan idi ni Pablo ti tulong. Idi agarup 56 C.E., adda 1. Ania ti mangliwliwa kadatayo no mariknatayo nga agmaymaysatayo wen- no nakaro unay dagiti problematayo? (Salmo 118:5-7) 2. Ania ti usigentayo iti daytoy nga artikulo, ken apay? 3. Ania ti mabalin a pinampanunot ni Pablo, ken apay?
grupo dagiti tattao a nangguyod kenkuana sada inruar iti templo idiay Jerusalem ket pi- nadasda a patayen. Kabigatanna, idi naipan ni Pablo iti sanguanan ti Sanhedrin, dandani na- patay dagiti bumusbusor kenkuana. (Ara. 21: 30-32; 22:30; 23:6-10) Mabalin a napanunot ni Pablo iti dayta a gundaway, 'Agingga kaano nga ibturak ti kastoy a pannakamaltrato?' 4 Ania a tulong ti naawat ni Pablo? Iti ra- bii kalpasan a naaresto ni Pablo, nagtakder iti abayna ti "Apo" a ni Jesus ket imbaga- na: "Pabilgem ti pakinakemmo! Ta no kasano a naan-anay a sinaksiannak ditoy Jerusalem, saksiannakto met idiay Roma." (Ara. 23:11) Naintiempuan dayta a pammaregta! Kino- mendaran ni Jesus ni Pablo gapu iti panang- saksina idiay Jerusalem. Inkarina met a natal- ged a makadanon ni Pablo idiay Roma, ket mangsaksinto met sadiay. Kalpasan dayta a pammasiguro, narikna la ketdi ni Pablo a na- talged a kas iti maysa nga ubing nga ar-araku- pen ni tatangna. 5 Ania pay dagiti problema a nakaipasa- nguan ni Pablo? Agarup dua a tawen kalpasan dagita a pasamak idiay Jerusalem, naglugan ni Pablo iti barko nga agpa-Italia ket adda na- sabatda a napigsa a bagyo isu nga impagarup dagiti tripulante ken pasahero nga awan nam- namadan a makalasat. Ngem saan a nagbu- teng ni Pablo. Apay? Imbagana kadagiti kaka- duana iti barko: "Iti daytoy a rabii, nagtakder iti abayko ti anghel ti Dios a makinkukua ka- niak ken pangipapaayak iti sagrado a panag- serbi. Ket kinunana: 'Dika agbuteng, Pablo. Masapul nga agtakderka iti sanguanan ni Ce- sar. Isalakannaka ti Dios agraman dagiti ka- duam a naglayag.' " Nangusar ni Jehova iti 4. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Pablo babaen ken Jesus? 5. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Pablo babaen ti ang- hel? (Kitaen ti ladawan iti akkub.) Supsuportaran ken iwanwanwannatayo dagiti anghel bayat a mangaskasabatayo (Kitaen ti parapo 7) anghel a mangulit iti pammasiguro a nasak- sakbay nga intedna ken Pablo babaen ken Je- sus. Ket agpayso a nakadanon ni Pablo idiay Roma. - Ara. 27:20-25; 28:16. 6 Ania a tulong ti maaw-awattayo? Suporta- rannatayo ni Jesus a kas iti inaramidna ken Pablo. Kas pagarigan, inkari ni Jesus iti amin a pasurotna: "Addaak kadakayo iti amin nga al-aldaw agingga iti panungpalan daytoy a sis- tema ti bambanag." (Mat. 28:20) Makapa- bileg kadatayo dagita nga imbaga ni Jesus. Apay? Gapu ta adda dagiti aldaw a marigatan- tayo nga agibtur. Kas pagarigan, no matay ti maysa nga ay-ayatentayo, masapul nga ibtu- rantayo dayta a saem saan laeng nga iti su- magmamano nga aldaw no di ket posible nga iti adu a tawen. Masapul nga ibturan ti dad- duma dagiti narigat nga aldaw maigapu iti 6. Ania a kari ni Jesus ti makapabileg kadatayo, ken apay? NOBIEMBRE 2020 13
panaglakay ken panagbaketda. Adda met da- gidiay mangib-ibtur kadagiti aldaw a sobra ti lidayda gapu iti depresion. Nupay kasta, ma- pabilegtayo nga agtultuloy nga agibtur gapu ta ammotayo nga adda kadatayo ni Jesus iti "amin nga al-aldaw," a pakairamanan dagiti kasipngetan nga aldaw iti biagtayo. - Mat. 11: 28-30. 7 Ipasigurado ti Sao ti Dios a tulongannata- yo ni Jehova babaen kadagiti anghelna. (Heb. 1:7, 14) Kas pagarigan, supsuportaran ken iwanwanwannatayo dagiti anghel bayat nga ikaskasabatayo ti "naimbag a damag maipa- pan iti Pagarian" kadagiti tattao iti "tunggal nasion ken tribu ken lengguahe." - Mat. 24: 13, 14; basaen ti Apocalipsis 14:6. TULONG DAGITI TATTAO NGA ADDAAN AUTORIDAD 8 Ania a tulong ti naawat ni Pablo? Idi pay 56 C.E., impasiguradon ni Jesus ken Pablo a makadanon isuna idiay Roma. Ngem implano ti dadduma a Judio idiay Jerusalem a tamba- ngan ken patayenda ni Pablo. Idi naammuan dayta ti komander ti militar ti Roma a ni Clau- dio Lisias, insalakanna ni Pablo. Dagus nga impaipanna ni Pablo idiay Cesarea a ginuar- diaan ti adu a soldado iti dalan nga agarup 105 a kilometro (65 mi) manipud Jerusalem. Idiay Cesarea, imbilin ni Gobernador Felix a ni Pablo ket "maguardiaan iti palasio ni Hero- des." Ni Pablo ket saanen a madangran da- giti mangpapatay koma kenkuana. - Ara. 23: 12-35. 9 Dua a tawen kalpasanna, nakabalud pay la- eng ni Pablo idiay Cesarea. Ni Festo ti simmu- kat ken Felix kas gobernador. Impakaasi dagi- 7. Sigun iti Apocalipsis 14:6, kasano a tultulongannata- yo ni Jehova ita? 8. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Pablo babaen ti maysa a komander ti militar? 9. Kasano a tinulongan ni Gobernador Festo ni Pablo? 14 TI PAGWANAWANAN ti Judio ken Festo nga ibaonna ni Pablo idiay Jerusalem tapno maukom, ngem saan a kina- yat ni Festo. Nalabit ammo ti gobernador a "plano [dagiti Judio] a tambangan ken pata- yen [ni Pablo] iti dalan." - Ara. 24:27-25:5. 10 Idi agangay, naukom ni Pablo idiay Cesa- rea. Gapu ta kayat ni Festo a "pagustuan dagi- ti Judio," insaludsodna ken Pablo: "Kayatmo kadi ti mapan idiay Jerusalem ket ukomenka sadiay?" Ammo ni Pablo a posible a mapapa- tay idiay Jerusalem. Ammona met ti maba- linna nga aramiden tapno maispal ti biagna, makadanon idiay Roma, ken maitultuloyna ti ministeriona. Imbagana: "Agapelarak ken Ce- sar!" Kalpasan a nakisarita ni Festo kadagiti manangbalakadna, imbagana ken Pablo: "Na- gapelarka ken Cesar; mapankanto ken Cesar." Gapu iti nasayaat a desision ni Festo, saan a nagballigi dagiti kabusor ni Pablo a mang- dangran kenkuana. Idi agangay, nakadanon ni Pablo idiay Roma - nga adayo kadagiti Judio a mayat a mangpatay kenkuana. - Ara. 25:6-12. 11 Bayat nga ur-urayen ni Pablo ti biahena nga agpa-Italia, mabalin a pinampanunotna ti pakdaar nga impaisurat ni Jehova ken prope- ta Isaias maipapan kadagiti bumusbusor iti Dios: "Agplanokayo, ngem saanto nga agballi- gi! Ibagayo ti kayatyo, ngem saanto a ma- tungpal, ta adda kadakami ti Dios!" (Isa. 8: 10) Ammo ni Pablo a tulongan isuna ti Dios, ket dayta la ketdi ti nangpabileg kenkuana a nangsango kadagiti dumteng a pakasuotan. 12 Idi 58 C.E., inrugi ni Pablo ti agbiahe nga agpa-Italia. Kas maysa a balud, naipaaywan iti opisial ti armada ti Roma nga agnagan Julio. 10. Ania ti sungbat ni Gobernador Festo iti kiddaw ni Pablo a ni Cesar ti mangukom kenkuana? 11. Ania a makaparegta a sasao ni Isaias ti mabalin a pinampanunot ni Pablo? 12. Kasano ti panangtrato ni Julio ken Pablo, ken ania ti posible a nakita ni Pablo kas resultana?
Manipud idin, addan pannakabalin ni Julio a mangparigat wenno mangpalag-an iti kasasa- ad ni Pablo. Kasanona nga usaren ti autori- dadna? Kabigatanna, idi simmangladda, "na- sayaat ti panangtrato ni Julio ken ni Pablo ket pinalubosanna a mapan kadagiti gagayyem- na." Idi agangay, inispalna pay ketdi ti biag ni Pablo. Kasano? Kayat dagiti soldado a pata- yen ti amin a balud nga adda iti barko, ngem linapdan ida ni Julio. Apay? 'Kayatna a ma- kalasat ni Pablo.' Posible a nakita ni Pablo nga iwanwanwan ni Jehova dagiti ar-arami- den dayta a nasingpet nga opisial. - Ara. 27: 1-3, 42-44. 13 Ania a tulong ti maaw-awattayo? No mai- tunos iti pagayatan ni Jehova, mabalin nga usarenna ti nabileg a nasantuan nga espi- rituna tapno aramiden dagiti tattao nga ad- daan autoridad ti pagayatanna. Insurat ni Ari Solomon: "Ti puso ti ari ket kas iti agay- ayus a danum iti ima ni Jehova. Iturongna dayta iti sadinoman a kayatna." (Prov. 21:1) Ania ti kaipapanan dayta a proverbio? Ma- balin nga agkali dagiti tattao iti kanal tapno maiturongda ti ayus ti danum iti direksion a maitunos iti planoda. Umasping iti dayta, ma- balin nga usaren ni Jehova ti espirituna tapno 13. Kasano a mabalin nga usaren ni Jehova dagiti tattao nga addaan autoridad? Kas iti napalabas, mabalin a tignayen ni Jehova dagiti tattao nga addaan autoridad a mangsalaknib kadagiti adipenna ita (Kitaen ti parapo 12-13) maiturongna ti pampanunot dagiti agtuturay iti direksion a maitunos iti panggepna. No mapasamak dayta, matignay dagiti tattao nga addaan autoridad a mangaramid kadagiti de- sision a pagsayaatan ti ili ti Dios. - Idilig ti Es- dras 7:21, 25, 26. 14 Ania ti mabalintayo nga aramiden? Maba- lintayo nga ikararagan 'dagiti ari ken dagiti addaan iti autoridad' no mangaramidda kada- giti desision a mangapektar iti biag ken minis- teriotayo kas Kristiano. (1 Tim. 2:1, 2, ftn.; Neh. 1:11) Kas inaramid dagiti Kristiano idi umuna a siglo, sipapasnek met nga ikarara- gantayo dagiti kakabsattayo a naibalud. (Ba- saen ti Aramid 12:5; Heb. 13:3) Mabalintayo met nga ikararagan dagiti guardia iti pagbalu- dan a mangay-aywan kadagiti kakabsattayo. Ipakaasitayo ken Jehova nga impluensiaanna ti panagpampanunot dagita a tattao tapno ag- tignayda a kas ken Julio ket 'nasayaat ti pa- nangtratoda' kadagiti nakabalud a kapamma- tiantayo. - Kitaen ti study note iti Aramid 27: 3, nwtsty. TULONG DAGITI KAPAMMATIAN 15 Ania a tulong ti naawat ni Pablo? Bayat 14. Maitunos iti Aramid 12:5, siasino dagiti mabalintayo nga iraman iti kararagtayo? 15-16. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Pablo babaen kada Aristarco ken Lucas? NOBIEMBRE 2020 15
ti panagbiahena nga agpa-Roma, namin-adu a tinulongan ni Jehova babaen kadagiti kapam- matianna. Usigentayo ti dadduma a pagari- gan. 16 Nakikadua ken Pablo ti dua a matalek a gagayyemna a da Aristarco ken Lucas iti pa- nagbiahena nga agpa-Roma. Situtulok nga inrisgoda ti biagda tapno kaduaenda ni Pablo, nupay saan a personal nga impanamnama ni Jesus a makadanonda idiay Roma. Sada la na- ammuan a makalasatda idi delikadon ti kasa- saadda gapu iti bagyo. Isu nga idi naglugan da Aristarco ken Lucas iti barko idiay Cesarea, sigurado a naimpusuan a nagkararag ni Pablo ken Jehova. Nagyaman gapu iti tulong a naa- watna babaen kadagitoy dua a natured a ka- pammatianna. - Ara. 27:1, 2, 20-25. 17 Bayat ti panagbiahe ni Pablo, namin-adu a tinulongan dagiti kapammatianna. Kas pa- Da Aristarco ken Lucas ket kakadua idin ni Pablo kadagiti na- palabas a panagdaliasatna. Saan met a pinampanawan dagitoy a mapagtalkan a lallaki bayat ti pannakaibaludna idiay Roma. - Ara. 16:10-12; 20:4; Col. 4:10, 14. 17. Kasano a tinulongan ni Jehova ni Pablo babaen kada- giti kapammatianna? 16 TI PAGWANAWANAN garigan, iti sangladan a siudad ti Sidon, pi- nalubosan ni Julio ni Pablo a "mapan ka- dagiti gagayyemna tapno asikasuenda." Ken idi agangay, iti siudad ti Puteoli, 'adda dagi- ti kakabsat a nasarakan' ni Pablo ken dagiti kakaduana ket 'pinilitda ida nga agtalinaed kadakuada iti pito nga aldaw.' Inted dagiti Kristiano kadagita a lugar dagiti kasapulan ni Pablo ken dagiti kakaduana. Nakaragragsak la ketdi dagiti nangsangaili ken Pablo gapu ka- dagiti inyestoriana a makapabileg a kapada- san. (Idilig ti Aramid 15:2, 3.) Kalpasan day- ta a makaparegta a panaglalangen, intuloy ni Pablo ken dagiti kakaduana ti panagbiaheda. - Ara. 27:3; 28:13, 14. 18 Bayat a magmagna ni Pablo nga agpa- Roma, pinampanunotna la ketdi ti insurat- na iti kongregasion iti dayta a siudad tal- lo a tawenen ti napalabas: "Adu a tawenen nga il-iliwek ti umay kadakayo." (Roma 15:23) Nupay kasta, dina ninamnama a sumangpet sadiay kas maysa a balud. Naparegta la ketdi idi nakitana dagiti kakabsat idiay Roma nga 18. Ania ti nangtignay ken Pablo nga agyaman iti Dios ken bumileg ti pakinakemna? Kas ken Pablo, tultulongannatayo ni Jehova babaen kadagiti kapammatiantayo (Kitaen ti parapo 18-19)
agur-uray kenkuana iti kalsada tapno saba- tenda! "Idi makita ida ni Pablo, nagyaman iti Dios ket bimmileg ti pakinakemna." (Ara. 28:15) Paliiwenyo ta nagyaman ni Pablo iti Dios gapu iti kaadda dagiti kakabsat. Apay? Gapu ta nakita manen ni Pablo a tultulongan isuna ni Jehova babaen kadagiti kapamma- tianna. 19 Ania ti mabalintayo nga aramiden? Adda kadi am-ammom a kakabsat iti kongregasion- yo a marigrigatan gapu ta masakitda wen- no addaanda kadagiti nadagsen a problema? Wenno mabalin a natayanda iti maysa nga ay- ayaten. No maammuantayo nga adda kabsat nga agkasapulan, mabalintayo ti agpatulong ken Jehova tapno isuronatayo no ania ti nasa- yaat nga ibaga wenno aramidentayo. Mabalin a dagiti ibaga ken aramidentayo ti eksakto a pammaregta a kasapulan ti kabsattayo. (Ba- saen ti 1 Pedro 4:10.) Mabalin a patien ma- nen dagiti matulongantayo nga agaplikar ka- dakuada ti kari ni Jehova, "Saankanto a pulos panawan ken saankanto a pulos baybay-an." Maragsakankanto la ketdi iti dayta! 20 Kas iti napasaran ni Pablo ken dagiti ka- kaduana, mabalin a maipasangotayo kadagiti nadawel a bagyo bayat ti panagdaliasattayo iti dalan ti biag. Kabayatanna, mapabilegtayo ti pakinakemtayo ta ammotayo nga adda ka- datayo ni Jehova. Tultulongannatayo baba- en ken Jesus ken kadagiti anghel. Kasta met, no maitunos iti panggepna, matulonganna- tayo babaen ti panangusarna kadagiti tat- tao nga addaan autoridad. Ken kas napasara- nen ti adu kadatayo, us-usaren ni Jehova ti nasantuan nga espirituna tapno tignayenna ti puso dagiti adipenna a tumulong kadagiti kapammatianda. Iti kasta, kas ken Pablo, si- kokompiansa met a maibagatayo: "Ni Jeho- va ti tumultulong kaniak; saanakto nga ag- buteng. Ania ti maaramidan kaniak ti tao?" - Heb. 13:6. Kitaen Ti Pagwanawanan, Enero 15, 2009, p. 13-14, par. 5-9. 19. Kas mabasa iti 1 Pedro 4:10, kasano a mabalin nga usarennatayo ni Jehova a mangidanon iti tulongna kada- gidiay agkasapulan? 20. Apay a sikokompiansa a maibagatayo: "Ni Jehova ti tumultulong kaniak"? ANIA TI SUNGBATMO? ˛ Ania a tulong ti ipapaay kadatayo ni Jesus ken dagiti anghel? ˛ Ania ti mabalin nga ikara- ragtayo maipapan kadagi- diay "addaan iti autoridad"? ˛ Kasanotayo a matulongan dagiti kapammatiantayo nga agkasapulan? KANTA 38 Papigsaennaka
ARTIKULO 47 MAADAL NGA KANTA 54 "Daytoy ti Dalan" ITI DAYTOY A PANAGADAL Mabalin a marigatan ti dadduma kadatayo a mangbalbaliw iti panag- pampanunot, kababalin, ken tigtignaytayo. Ilawla- wag daytoy nga artikulo no apay a masapul a ma- ngaramidtayo amin kada- giti panagbalbaliw ken no kasano nga agtalinaedtayo a naragsak iti panangara- midtayo kadagita. 18 Itultuloymonto Kadi ti Agpailinteg? "Kamaudiananna, kakabsat, itultuloyyo ti agragsak, mailinteg." - 2 COR. 13:11. ADDATAYO amin iti maysa a panagdaliasat. Ti destinasion, wenno kalattayo, ket agbiag iti baro a lubong a siaayat nga itu- rayanto ni Jehova. Inaldaw nga ikagkagumaantayo ti magna iti dalan nga agturong iti biag. Ngem kas imbaga ni Jesus, na- ilet dayta a dalan ket no dadduma, narigat a pagnaan. (Basa- en ti Mateo 7:13, 14.) Imperpektotayo isu a nalaka laeng a su- minatayo iti daytoy a dalan. - Gal. 6:1. 2 Tapno agtalinaedtayo iti nailet a dalan nga agturong iti biag, masapul a situtuloktayo a mangbalbaliw iti panagpam- panunot, kababalin, ken tigtignaytayo. Pinaregta ni apostol Pablo dagiti Kristiano idiay Corinto nga itultuloyda ti 'agpai- linteg.' (2 Cor. 13:11) Agaplikar met kadatayo dayta a bala- kad. Iti daytoy nga artikulo, pagsasaritaantayo no kasano a matulongannatayo ti Biblia a mangilinteg iti addangtayo ken no kasano a makatulong dagiti gagayyem a nataengan iti na- espirituan tapno agtalinaedtayo iti dalan nga agturong iti biag. Usigentayo met no kaano a mabalin a narigat a suroten ti bilin ti organisasion ni Jehova. Kitaentayo no kasano a ma- tulongannatayo ti kinapakumbaba tapno makapagbalbaliwta- yo a ditay mapukaw ti ragsaktayo nga agserbi ken Jehova. AGPAILINTEGKA ITI SAO TI DIOS 3 Saan a nalaka a sukimaten ti pampanunot ken rikriknata- yo. Ngamin, manangallilaw ti pusotayo, isu a marigatantayo a mangammo no pangituronganna kadatayo. (Jer. 17:9) Nala- katayo nga allilawen ti bagitayo iti "ulbod a panagrasrason." (Sant. 1:22) Isu a masapul nga usarentayo ti Sao ti Dios a 1. Sigun iti Mateo 7:13, 14, apay a maibagatayo nga arigna addatayo iti may- sa a panagdaliasat? 2. Ania ti usigentayo iti daytoy nga artikulo? (Kitaen met ti kahon a "Tulo- ngannatayo ti Kinapakumbaba a Mangilinteg iti Addangtayo.") 3. Ania ti maaramidan kenka ti Sao ti Dios?
Tulongannatayo ti Kinapakumbaba a Mangilinteg iti Addangtayo GAGAYYEM A NATAENGAN ITI NAESPIRITUAN Mabalin a siaayat a pakdaarannatayo ti maysa a kapammatiantayo a nataengan iti naespirituan. Ditay kadi agyaman iti dayta a gayyemtayo ta naiturednatayo a bagaan? (Kitaen ti parapo 9) ORGANISASION TI DIOS Mangipapaay ti organisasion ti Dios kadagiti publikasion, video, ken gimong a makatulong kadatayo a mangyaplikar iti balakad ti Sao ti Dios. No dadduma, mangaramid ti Bagi a Manarawidwid kadagiti panagbalbaliw iti pannakaorganisar ti trabaho (Kitaen ti parapo 14) SAO TI DIOS Pakdaarannatayo ti Sao ti Dios no suminatayo iti dalan. No napakumbabatayo, ipalubostayo nga ilinteg ti Sao ti Dios ti di umiso a panagpampanunottayo (Kitaen ti parapo 7)
mangsukimat iti bagitayo. Ipakita ti Sao ti Dios ti kinataotayo, ti "pampanunoten ken tarigagay" ti pusotayo. (Heb. 4:12, 13) Ti Sao ti Dios ket kas iti maysa nga X-ray machine, a makatulong tapno makitatayo ti uneg ti bagi- tayo. Ngem masapul a napakumbabatayo tap- no magunggonaantayo iti balakad ti Biblia wenno dagiti pannakabagi ti Dios. 4 Ipakita ti saan a nasayaat nga inaramid ni Ari Saul ti mapasamak no saantayo a napa- kumbaba. Nagbalin a napannakkel unay ni Saul nga uray la saanna nga inamin, uray iti bagina, a masapul a malinteg ti panagpampa- nunot ken tigtignayna. (Sal. 36:1, 2; Hab. 2:4) Nalawag dayta idi adda espesipiko nga imbi- lin ni Jehova nga aramiden ni Saul kalpasan a maabakna dagiti Amalekita. Ngem saan a nagtulnog ni Saul ken Jehova. Ket idi kinom- pronta isuna ni propeta Samuel maipapan iti dayta, saanna nga inamin ti kamalina. Inka- linteganna ketdi ti inaramidna ket imbagana a saan unay a nadagsen ti panagsukirna ken pi- nabasolna ti sabsabali. (1 Sam. 15:13-24) Sak- bay dayta, impakitan ni Saul ti kasta a kaba- balin. (1 Sam. 13:10-14) Makapaladingit ta impalubosna a tumangsit ti pusona. Saanna a binaliwan ti panagpampanunotna, isu a ti- nubngar ken inlaksid ni Jehova. 5 Ditay kayat a tuladen ni Saul, isu a nasaya- at nga isaludsodtayo iti bagitayo: 'No adda mabasak a balakad iti Sao ti Dios, adda kadi tendensiak a mangikalintegan iti panagpam- panunotko? Tagtagilaglag-anek kadi dagiti epekto ti panagsukir? Ipabpabasolko kadi iti sabali dagiti ar-aramidek?' No wen ti sungbat- tayo iti aniaman kadagitoy a saludsod, masa- pul nga ilintegtayo ti panagpampanunot ken kababalintayo. Ta no saan, agbalin a natang- 4. Ania ti mangipakita a nagbalin a napannakkel ni Ari Saul? 5. Ania ti masursurotayo iti inaramid ni Saul? 20 TI PAGWANAWANAN sit unay ti pusotayo ket ilaksidnatayo ni Je- hova kas gayyemna. - Sant. 4:6. 6 Paliiwentayo ti nagdumaan ni Ari Saul ken ti simmukat kenkuana, ni Ari David, a ma- ngipatpateg iti "linteg ni Jehova." (Sal. 1: 1-3) Ammo ni David nga isalakan ni Jehova dagiti napakumbaba ngem busorenna dagiti natangsit. (2 Sam. 22:28) Isu nga impalu- bos ni David a ti linteg ti Dios ti mangilinteg iti panagpampanunotna. Insuratna: "Idayda- yawkonto ni Jehova a mangbalbalakad ka- niak. Uray iti rabii, dagiti kaunggan a pampa- nunotko ilintegdak." - Sal. 16:7. 7 No napakumbabatayo, ipalubostayo nga ilinteg ti Sao ti Dios ti di umiso a panagpampa- nunottayo sakbay a maaramidtayo dayta. Ti Sao ti Dios ket kaslanto iti maysa a timek a ma- ngibagbaga: "Daytoy ti dalan. Magnakayo iti dayta." Pakdaarannatayo no suminsinatayon iti dalan - no agpakpakannigid wenno agpak- pakannawantayon. (Isa. 30:21) Adu ti pagsa- yaatanna no dumngegtayo ken Jehova. (Isa. 48:17) Kas pagarigan, saantayto a mapabainan gapu ta adda sabali a nangkorehir kadatayo. Kasta met, sumingedtayo ken Jehova gapu ta ammotayo a ti panangtratona kadatayo ket kas iti dungdungnguenna nga anak. - Heb. 12:7. 8 Mabalintayo nga usaren ti Sao ti Dios kas sarming. (Basaen ti Santiago 1:22-25.) Ka- aduan kadatayo ti binigat nga agsarming sak- bay a pumanawtayo iti balaytayo. Iti kasta, ma- kitatayo no adda masapul nga ikkaten wenno urnosentayo sakbay nga adda sabali a makaki- ta. Kasta met, no inaldaw a basaentayo ti Bib- lia, makitatayo dagiti pamay-an a mailinteg- tayo ti panagpampanunot ken kababalintayo. Para iti adu, makatulong ti binigat a panagbasa 6. Ania ti nagdumaan da Ari Saul ken Ari David? 7. Ania ti aramidentayo no napakumbabatayo? 8. Kas nadakamat iti Santiago 1:22-25, kasanotayo nga usaren ti Sao ti Dios kas sarming?
iti teksto para iti dayta nga aldaw sakbay a pu- manawda iti balayda. Ipalpalubosda a ti maba- sada ti mangimpluensia iti panagpampanunot- da. Sa iti agmalem, bumirokda iti pamay-an a mayaplikarda ti balakad ti Sao ti Dios. Masa- pul met a regular nga agadaltayo, a pakaira- manan ti panagbasa ken panangpampanunot iti Sao ti Dios iti inaldaw. Kasla simple laeng daytoy, ngem maysa dayta kadagiti kapatgan a maaramidantayo tapno makapagtalinaedtayo iti nailet a dalan nga agturong iti biag. DUMNGEG ITI GAGAYYEM A NATAENGAN ITI NAESPIRITUAN 9 Napadasam kadin ti nagna iti dalan a mangyadayo kenka ken Jehova? (Sal. 73:2, 3) No adda gayyemmo a nataengan iti naespiri- tuan, a nakaitured a mangkorehir kenka, dim- ngegka kadi ken inyaplikarmo ti balakadna? No wen, husto ti inaramidmo, ken sigurado nga agyamanka ta pinakdaarannaka ti gay- yemmo. - Prov. 1:5. 10 Ipalagip kadatayo ti Sao ti Dios: "Mang- tubngar ti matalek a gayyem uray no kasla na- sakit." (Prov. 27:6) Kasano a pudno daytoy? Usigentayo daytoy nga ilustrasion: Ipapanmo a bumallasiwka iti maysa a kalsada nga adu ti lumablabas a lugan, ngem nasingaka gapu ta kitkitaem ti selponmo. Nagnaka a dika kim- mitkita iti aglawlawmo. Idi kuan, bigla nga iniggaman ti gayyemmo ti takiagmo ket ginu- yodnaka iti igid ti kalsada. Permi ti panang- petpetna iti takiagmo nga uray la limmitem. Ngem gapu iti kinaalistona, saanka a nadung- par iti lugan. Uray no mano nga aldaw a nasa- kit ti takiagmo gapu iti panangguyod kenka ti gayyemmo, agsakit kadi ti nakemmo kenkua- na? Siempre, saan! Agyamanka ketdi ta ti- nulongannaka. Kasta met, no pakdaarannaka 9. Apay a mabalin a korehirennaka ti gayyemmo? 10. Ania koma ti reaksionmo no korehirennaka ti gay- yemmo? ti gayyemmo gapu ta ti panagsasao ken pa- nagtigtignaymo ket saan a maitunos kadagiti nalinteg a pagalagadan ti Dios, mabalin a ma- saktanka iti damo. Ngem dika koma makau- nget wenno masair iti balakadna. Kinamaag dayta. (Ecl. 7:9) Agyamanka ketdi iti gayyem- mo ta naituredna nga ibaga dayta kenka. 11 Ania ti mabalin a rason a saan nga awaten ti maysa ti nasayaat a balakad ti naayat a gay- yemna? Kinapannakkel. Ti la kayat a denggen dagiti napannakkel ket ti 'kayatda a mangngeg. Saanda a dumngeg iti kinapudno.' (2 Tim. 4: 3, 4) Ipapanda a nalalaing ken nangatngatoda ngem iti sabsabali. Ngem insurat ni apostol Pablo: "No panunoten ti maysa a tao nga isu ket importante idinto ta saan met, al-allilawenna ti bagina." (Gal. 6:3) Nagsayaat ti panangilawla- wag iti daytoy ni Ari Solomon. Insuratna: "Na- saysayaat ti napanglaw ken masirib nga ubing ngem ti lakay ken maag nga ari, a saanen a ma- ngipangag iti pakdaar." - Ecl. 4:13. 12 Usigentayo ti ulidan ni apostol Pedro idi ki- norehir ni apostol Pablo iti sanguanan dagiti tattao. (Basaen ti Galacia 2:11-14.) Mabalin koma a nagsakit ti nakem ni Pedro iti imbaga ni Pablo, a pinampanunotna ti pamay-an a pana- ngibagana iti dayta ken ti lugar a nangibagaan- na iti dayta. Ngem masirib ni Pedro. Inawatna ti balakad ket saan a nagipempen iti sakit ti na- kem. Imbes ketdi, tinukoyna idi agangay ni Pablo kas 'patpatgen a kabsat.' - 2 Ped. 3:15. 13 No makitam a masapul a balakadam ti gayyemmo, ania dagiti punto a masapul a laglagipem? Sakbay a kasaritam ti gayyem- mo, isaludsodmo iti bagim, " 'Nalintegak kadi unay'?" (Ecl. 7:16) Ti nalinteg unay a 11. Ania ti mabalin a rason a saan nga awaten ti maysa ti nasayaat a balakad ti gayyemna? 12. Kas mabasa iti Galacia 2:11-14, ania ti masursurota- yo iti ulidan ni apostol Pedro? 13. Ania dagiti punto a masapul a laglagipentayo no mangbalakadtayo? NOBIEMBRE 2020 21
Sakbay a mangbalakadka . . . ˙ isaludsodmo iti bagim, 'Talaga kadi a masapul a balakadak?' No mangbalbalakadka . . . ˙ silalawag nga ibagam ti problema ˙ ibataymo ti balakadmo iti Sao ti Dios ˙ tuladem ti pannakipagrikna ni Jesus (Kitaen ti parapo 13) tao ukomenna ti sabsabali maibatay kadagiti bukodna a pagalagadan, saan a kadagiti paga- lagadan ni Jehova, ket mabalin a saan a naa- si. No nausigmon ti bagim ket makitam latta a masapul a kasaritam ti gayyemmo, silala- wag nga ibagam kenkuana ti problema ken mangusarka kadagiti mamagpanunot a salud- sod tapno matulongam a mangbigbig iti ka- malina. Siguraduem a naibatay iti Kasuratan ti ibagam, a laglagipem a ti gayyemmo ket manungsungbat ken Jehova, saan a kenka. (Roma 14:10) Usarem ti sirib manipud iti Sao ti Dios, ken no mangbalakadka, tuladem ti pannakipagrikna ni Jesus. (Prov. 3:5; Mat. 12:20) Apay? Gapu ta tratuennatayo ni Je- hova sigun iti panangtratotayo iti sabsabali. - Sant. 2:13. SUROTEM TI BILIN TI ORGANISASION TI DIOS 14 Iwanwanwannatayo ni Jehova iti dalan nga agturong iti biag babaen ti naindagaan a paset ti organisasionna, a mangipapaay kada- giti video, publikasion, ken gimong a tumu- long kadatayo amin a mangyaplikar iti bala- kad ti Sao ti Dios. Mapagpannurayan dagita ta naibatayda iti Kasuratan. Agpampannuray ti Bagi a Manarawidwid iti nasantuan nga es- piritu no agdesision no kasano ti kasayaatan a pamay-an ti panangasaba. Kaskasdi, regular a reprepasuen ti Bagi a Manarawidwid dagi- ti desision maipapan iti pannakaorganisar ti trabaho. Apay? Gapu ta "agbaliwbaliw ti pa- samak ti lubong," ket masapul a makidanggay ti organisasion ti Dios kadagiti baro a kasasa- ad. - 1 Cor. 7:31. 15 Awan duadua a sisasaganatayo a sumu- rot kadagiti maaw-awattayo a naibatay-Biblia a bilin maipapan iti doktrina wenno morali- dad. Ngem ania ti reaksiontayo no mangara- mid ti organisasion ti Dios iti panagbalbaliw a mangapektar iti dadduma a paset ti biag- tayo? Kas pagarigan, iti napalabas a tawta- wen, dimmakkel unay ti magastos iti panag- bangon ken panangmantener kadagiti lugar a pagdaydayawan. Isu nga imbilin ti Bagi a Manarawidwid a naan-anay a mausar dagiti Kingdom Hall. Gapu iti dayta, napagtitipon ti dadduma a kongregasion ken nailako ti dad- duma a Kingdom Hall. Ti naurnong a kuar- ta ket maus-usar iti panagibangon kadagiti 14. Ania ti ipapaay kadatayo ti organisasion ti Dios? 15. Ania a pakarigatan ti pakaipaspasanguan ti daddu- ma nga agibumbunannag? 22 TI PAGWANAWANAN
Kingdom Hall kadagiti lugar nga agkasapulan unay iti dayta. No agnanaedka iti lugar a ma- ilaklako dagiti Kingdom Hall ken mapagtiti- pon dagiti kongregasion, mabalin a mariga- tanka a makibagay kadagiti baro a kasasaad. Ad-adayon ti biahien ti dadduma a kakabsat tapno makigimong. Mabalin a masmasdaaw ti dadduma a nagbannog a mangibangon wenno mangmantener iti maysa a Kingdom Hall no apay a mailako dayta. Mabalin a mariknada a sayang ti panawen ken panagreggetda. Ngem makikooperarda latta iti daytoy baro nga ur- nos isu a makomendaranda. 16 Agtalinaedtayo a naragsak no laglagipen- tayo nga agtrabtrabahotayo para ken Jehova ken iwanwanwanna ti organisasionna. (Basa- en ti Colosas 3:23, 24.) Mapagulidanan ni Ari David iti panagdonar iti kuarta a pagba- ngon iti templo. Imbagana: "Asinoak ken asi- no ti ilik, tapno mangtedkami kadagiti bolun- tario a daton a kas kadagitoy? Ta naggapu kenka ti amin a banag, ket intedmi kenka ti naggapu iti bukodmo nga ima." (1 Cron. 29:14) No agdonartayo, it-itedtayo met ken Jehova ti naggapu iti bukodna nga ima. Uray no kasta, ap-apresiaren ni Jehova ti tiempo, pigsa, ken sanikua nga idonartayo kas pa- nangsuporta iti trabaho a kayatna a maara- mid. - 2 Cor. 9:7. 16. Kasano nga agtalinaedtayo a naragsak no iyaplikar- tayo ti balakad iti Colosas 3:23, 24? AGTALINAEDKA ITI NAILET A DALAN 17 Tapno agtalinaedtayo amin iti nailet a da- lan nga agturong iti biag, masapul a suro- tentayo a naimbag dagiti addang ni Jesus. (1 Ped. 2:21) No masapul nga ilintegmo dagi- ti addangmo, dika maupay. Mabalin a nasaya- at a pagilasinan dayta, a mangipakita a kayat- mo a suroten ti panangiwanwan ni Jehova. Laglagipentayo nga ammo ni Jehova nga im- perpektotayo isu a saanna nga ekspektaren a naan-anay a matuladtayo ti ulidan ni Jesus. 18 Sapay koma ta nakapokustayo amin iti masanguanan ken situtuloktayo a mangilin- teg iti panagpampanunot, kababalin, ken tig- tignaytayo. (Prov. 4:25; Luc. 9:62) Agtalina- edtayo koma a napakumbaba, 'itultuloytayo ti agragsak [ken] mailinteg.' (2 Cor. 13:11) No aramidentayo dayta, "addanto [kadatayo] ti Dios ti ayat ken ti talna." Ken saantayto laeng a makadanon iti destinasiontayo no di ket matagiragsaktayo pay ti agdaliasat. 17. Apay a saanka koma a maupay no kasapulan nga ilin- tegmo dagiti addangmo? 18. Ania ti masapul nga aramidentayo tapno maragpat- tayo ti kalattayo?
LADAWAN Panid 22: Bayat nga es-estoriaen ti ub-ubing a kabsat ti napasamak kenkuana kalpasan ti di nasayaat a desisionna, kalmado a dumdumngeg ti natataengan a kabsat (iti kannigid) tapno ammona no masapul a ma- ngipaay iti balakad. KASANO A MATULONGANNATAYO TI KINAPAKUMBABA A . . . ˛ mangilinteg iti panagpam- panunot ken panagtigtig- naytayo? ˛ mangawat iti panangkorehir ti sabsabali? ˛ mangsurot iti bilin ti organisasion ti Dios? KANTA 34 Pannagna nga Awan Pagkuranganna
ARTIKULO 48 MAADAL NGA KANTA 77 Lawag iti Nasipnget a Lubong ITI DAYTOY A PANAGADAL Nasayaat a lagipen ti na- palabas. Ngem no sangka- panunottayo ti napalabas, saantayo a matagiragsak ti agdama a situasiontayo wenno malipatantayo ti mapasamak iti masangua- nan. Ilawlawag daytoy nga artikulo ti tallo a silo a mangipakita nga agbibiag- tayo iti napalabas. Usigen- tayo dagiti prinsipio ti Bib- lia ken dagiti ulidan iti panawentayo a makatu- long tapno maliklikantayo dagitoy a silo. 24 'Diretso a Kumitaka' iti Masanguanan "Diretso laeng koma ti kitaen dagiti matam, wen, kumitaka laeng iti sanguanam." - PROV. 4:25. PANUNOTEM dagitoy nga eksena. Pampanunoten ti baketen a kabsat dagiti naragsak a napasamak iti napalabasna. Uray no narigrigat ti kasasaadna itan, itultuloyna latta nga aramiden ti amin a maaramidanna para ken Jehova. (1 Cor. 15:58) Inal- daw nga ar-arapaapenna a kaduana dagiti ay-ayatenna iti nai- kari a baro a lubong. Malagip ti sabali pay a kabsat a babai nga adda kabsat a nangpasakit kenkuana ngem inkeddengna a lipaten dayta. (Col. 3:13) Malagip ti maysa a kabsat a lalaki da- giti napalabas a kamalina ngem ikagkagumaanna itan ti agtali- naed a matalek ken Jehova. - Sal. 51:10. 2 Ania ti pagpapadaan dagitoy a tallo a kakabsat? Malagipda amin ti napalabasda, ngem saanda nga agbibiag iti dayta. Im- bes ketdi, 'diretso a kumitkitada' iti masanguanan. - Basaen ti Proverbio 4:25. 3 Apay a napateg a 'diretso a kumitatayo' iti masanguanan? No kasano a saan a diretso a makapagna ti tao nga agkarata- liaw iti likudanna, saantayo met a makaabante nga agserbi ken Jehova no sangkapanunottayo ti napalabas. - Luc. 9:62. 4 Iti daytoy nga artikulo, pagsasaritaantayo ti tallo a silo a mangipakita nga agbibiagtayo iti napalabas. Dagitoy ti: KAIPAPANAN TI TERMINO: Iti daytoy nga artikulo, ti "panagbiag iti napalabas" kai- papananna ti kanayon a panangpanunot iti napalabastayo - masansan a panangyes- estoria iti dayta, pananglagip iti dayta, wenno panangpanunot a nasaysayaat idi ti biagtayo. 1-2. Kasano a masurottayo ti balakad iti Proverbio 4:25? Mangted iti pagari- gan. 3. Apay a masapul a 'diretso a kumitatayo' iti masanguanan? 4. Ania ti usigentayo iti daytoy nga artikulo?
(1) iliw iti napalabas, (2) panagipempen iti sa- kit ti nakem, ken (3) sobra a pannakakon- siensia. Iti tunggal situasion, kitaentayo no kasano a makatulong dagiti prinsipio ti Bib- lia tapno saantayo a sangkapanunot ti 'bam- banag iti likudan,' no di ket ikagumaantayo a gun-oden ti 'bambanag iti sanguanan.' - Fil. 3:13. TI SILO A PANNAKAILIW ITI NAPALABAS 5 Basaen ti Eclesiastes 7:10. Saan nga ibagbaga daytoy a bersikulo a di umiso nga isaludsod: 'Apay a nasayaat dagiti immu- na nga aldaw?' Dagiti nasayaat a napasamak a malaglagiptayo ket sagut ni Jehova. Imbes ketdi, kuna ti bersikulo: "Dimo ibaga: 'Apay a nasaysayaat dagiti immuna nga aldaw ngem ita?' " Iti sabali a pannao, ti silo ket ti panangi- kompara iti dati a kasasaadtayo iti agdama a kasasaadtayo satay ikonklusion a dakdakes ti amin a banag ita. Kastoy ti kuna ti sabali a pa- tarus: "Dimo kunaen, 'Apay a nasaysayaat nga 5. Ania a silo ti ipakdaar kadatayo ti Eclesiastes 7:10? adayo ti kasasaad idi un-unana?' Saan a nain- siriban daytoy a saludsod." 6 Apay a saan a nainsiriban a sangkapa- nunottayo a nasaysayaat idi ti biagtayo? No mailiwtayo iti napalabas, dagiti laeng nasa- yaat a bambanag a napasamak idi ti mala- giptayo. Wenno malipatantayo dagiti rigat a napasarantayo. Kas pagarigan, usigentayo ti napasamak kadagiti nagkauna nga Israelita. Kalpasan a pimmanawda idiay Egipto, nag- biitda a nalipatan ti nagrigat a biagda sa- diay. Pinanunotda ketdi dagiti naimas a kin- kinnanda. Imbagada: "Mailiwkamin kadagiti libre nga ikan a sidsidaenmi idiay Egipto, kas- ta met dagiti pipino, sandia, kutsay, lasona, ken bawang!" (Num. 11:5) Ngem talaga kadi a "libre" dagiti kinkinnanda? Saan. Nagdak- kel ti imbayad dagiti Israelita ta nakaro idi ti pannakairurumenda kas adipen idiay Egipto. (Ex. 1:13, 14; 3:6-9) Ngem idi agangay, nalipa- tanda dagidiay a rigrigatda ket mailiwdan iti napalabas. Pinampanunotda "dagiti naragsak 6. Apay a saan a nainsiriban a sangkapanunottayo a na- saysayaat idi ti biagtayo? Mangted iti pagarigan. Kalpasan a pimmanaw dagiti Israelita idiay Egipto, ania a kamali ti inaramidda? (Kitaen ti parapo 6)
ILIW ITI NAPALABAS S A K I T T I N A K E M S O B R A A P A N N A K A K O N S I E N S I A idi nga aldaw" imbes a panunotenda dagiti positibo a banag nga inaramid kadakuada ni Jehova. Saan a naragsakan ni Jehova iti kaba- balinda. - Num. 11:10. 7 Kasanotayo a maliklikan ti silo a pannaka- iliw iti napalabas? Usigentayo ti ulidan ti may- sa a kabsat a babai a nangrugi nga agserbi iti Brooklyn Bethel idi 1945. Sumagmamano a ta- wen kalpasanna, nakiasawa iti padana a Beth- elite, ket nagserbida a dua sadiay iti adu a tawen. Ngem idi 1976, nagsakit ni lakayna. Imbagana nga idi nariknan ni lakayna a dan- danin matay, nagsayaat ti imbalakadna no ka- sano a mailiwliwagna ti kinabalo: "Nagbalinta a naragsak kas agassawa. Saan a napasaran dayta ti adu a tao." Imbagana pay: "Bay-amon ti napalabas - nupay agtalinaed dayta iti la- gipmo. Mailiwliwagmonto ti bagim iti panag- labas ti tiempo. Dika marurod ken saanmo a kaasian ti bagim. Agyamanka ta tinagiragsak- 7. Ania ti nakatulong iti maysa a kabsat a babai tapno maliklikanna ti silo a pannakailiw iti napalabas? 26 TI PAGWANAWANAN Ania dagiti manglapped iti diretso a panangkitatayo iti masanguanan? (Kitaen ti parapo 5, 9, 13) mo dagitoy a rag-o ken bendision. Inton aga- ngay, pagragsakamto a lagipen ti napalabas. Dagiti lagip ket sagut kadatayo ti Dios." Uma- namongka kadi a nasayaat daytoy a balakad? 8 Impapuso ti kabsattayo dagidiay a sasao. Simamatalek a nagserbi ken Jehova agingga iti ipapatayna idi 92 ti tawenna. Sumagmama- no a tawen sakbayna, kinunana: "No lagipek ti 63 a tawen a nabusbosko iti amin-tiempo a mi- nisterio ken Jehova, makunak a naaddaanak iti makapnek a biag." Apay? Inlawlawagna: "Ti talaga a mamagbalin a makapnek ti biag isu ti naisangsangayan a panagkakabsat ken ti namnama nga agbiag a kadua dagiti kakabsat iti paraiso a daga, nga agserserbi nga agnana- yon iti Naindaklan a Namarsua kadatayo, ti kakaisuna a pudno a Dios, ni Jehova." Tala- ga a nagsayaat nga ulidan iti diretso nga ikiki- ta iti masanguanan! Kitaen Ti Pagwanawanan, Hulio 1, 2004, p. 23-29. 8. Kasano a nabenepisiaran ti kabsattayo iti balakad ni lakayna?
TI SILO A PANAGIPEMPEN ITI SAKIT TI NAKEM 9 Basaen ti Levitico 19:18. Masansan a ma- rigatantayo a mangikkat iti sakit ti nakemtayo no ti nakapasakit kadatayo ket kapammatian, nadekket a gayyem, wenno kabagiantayo. Kas pagarigan, napabasol ti maysa a kabsat a ba- bai a nagtakaw iti kuarta. Idi agangay, nagpa- dispensar ti kabsat a nangakusar kenkuana. Ngem saan a malipatan ti napabasol a kabsat ti napasamak. Nariknam met kadin ti kasta? Uray no saan a kasta a situasion ti nakaipasa- nguantayo, mabalin nga agsakit ti nakem ti kaaduan kadatayo ket iti panagkunatayo, di- tay pulos maikkat dayta a rikna. 10 Ania ti makatulong kadatayo no agsakit ti nakemtayo? Masapul a laglagipentayo a ma- kitkita ni Jehova ti amin. Ammona ti amin a mapaspasarantayo, a pakairamanan ti ania- man a di kinahustisia. (Heb. 4:13) Masaksak- tan no marigrigatantayo. (Isa. 63:9) Ken inka- rina nga inton agangay, ikkatenna ti aniaman a pannakadangran a resulta dagiti di kinahus- tisia a sagsagabaentayo. - Apoc. 21:3, 4. 11 Laglagipentayo met a pagsayaatantayo no ikkatentayo ti sakit ti nakemtayo. Dayta ti na- bigbig ti napabasol a kabsat. Idi agangay, na- ikkatna ti sakit ti nakemna. Naamirisna a no pakawanentayo ti sabsabali, pakawanennata- yo met ni Jehova. (Mat. 6:14) Ammona a di umiso ti inaramid ti sabali a kabsat, ngem inkeddengna nga ikkaten ti sakit ti nakem- na. Kas resultana, naragragsaken ti kabsat- tayo ken maipamaysanan ti agserbi ken Je- hova. 9. Maibatay iti Levitico 19:18, kaano a mabalin a mariga- tantayo a mangikkat iti sakit ti nakemtayo? 10. Ania ti makatulong kadatayo no agsakit ti nakem- tayo? 11. Kasano a pagsayaatantayo no ikkatentayo ti sakit ti nakemtayo? TI SILO A SOBRA A PANNAKAKONSIENSIA 12 Basaen ti 1 Juan 3:19, 20. Natural a ma- kariknatayo iti pannakakonsiensia. Kas pa- garigan, adda dagiti makonkonsiensia gapu kadagiti naaramidda sakbay a naammuanda ti kinapudno. Makonkonsiensia met ti dad- duma gapu kadagiti kamali a naaramidanda idi nabautisarandan. Gagangay ti kasta a rik- rikna. (Roma 3:23) Siempre, kayattayo nga aramiden ti umiso. Ngem "mamin-adu a mai- tibkoltayo amin." (Sant. 3:2; Roma 7:21-23) Nupay ditay pakaragsakan ti makonsiensia, adda nasayaat a maitulong dayta kadatayo. Apay? Gapu ta matignaynatayo a mangilinteg iti aramidtayo ken agbalin a determinado a sa- anen a mangulit kadagiti kamalitayo. - Heb. 12:12, 13. 13 Iti sabali a bangir, posible a makariknata- yo iti sobra a pannakakonsiensia - kayatna a sawen, makonkonsiensiatayo latta uray nag- babawitayon ken nakitatayon a pinakawanna- tayo ni Jehova. Dakes ti epekto ti kasta a pan- nakakonsiensia. (Sal. 31:10; 38:3, 4) Apay? Kitaentayo ti kapadasan ti maysa a kabsat a babai a makonkonsiensia gapu kadagiti napa- labas a basolna. Imbagana: "Nariknak a na- saysayaat laengen a diak agregget nga ag- serbi ken Jehova gapu ta naladawen ti amin para kaniak." Adu kadatayo ti makarikna met iti kasta. Nakapatpateg a labanantayo ti sob- ra a pannakakonsiensia. Ngamin, nakaragrag- sak ni Satanas no sumukotayon nga agserbi - uray no pinakawannatayon ni Jehova! - Idi- lig ti 2 Corinto 2:5-7, 11. 14 Ngem mabalin a maisaludsodtayo, 'Ka- sano a masiguradok a pinakawannakon ni 12. Ania ti masursurotayo iti 1 Juan 3:19, 20? 13. Apay a masapul a labanantayo ti sobra a pannaka- konsiensia? 14. Kasanotayo a masigurado a pinakawannatayon ni Jehova? NOBIEMBRE 2020 27
Jehova?' No isalsaludsodtayo dayta, arigna sungsungbatantayo metten. Adu a dekada ti napalabas, kinuna ti The Watchtower: "[Maba- lin a] mamin-adu a maitibkol ken matumba- tayo gapu iti maysa a nailasag kadatayon a dakes a bisio a nakarkaro pay ngem iti impa- garuptayo. . . . Saanka a maup-upay. Dimo panunoten a nakaaramidka iti di mapakawan a basol. Dayta ti kayat ni Satanas a panu- notem. Ti kinapudno a maladladingitan ken marirriribukanka ket pammaneknek a saan a kasdiay kadagsen ti basolmo. Agtalinaedka a napakumbaba ken itultuloymo nga ikararag iti Dios a pakawanen, dalusan, ken tulongan- naka. Umasidegka kenkuana a kas iti maysa nga ubing nga umasideg iti amana no adda problemana, uray masansan a gapu iti isu met laeng a pagkapuyan, ket siaasi a tulonganna- kanto ni Jehova gapu iti nagpaiduma a kina- imbagna." 15 Naliwliwa ti adu nga adipen ni Jehova idi Kitaen ti The Watchtower, Pebrero 15, 1954, p. 123. 15-16. Ania ti narikna ti dadduma idi nabigbigda a pina- kawan idan ni Jehova? Determinadotayo koma nga agbiag para iti masanguanan (Kitaen ti parapo 18-19) 28 nabigbigda a pinakawan idan ni Jehova. Kas pagarigan, sumagmamano a tawenen ti napa- labas, adda kapadasan ti maysa a kabsat a ba- bai iti serye a "Ti Biblia Balbaliwanna ti Biag." Iti dayta nga artikulo, binigbig ti maysa a kab- sat a babai a gapu kadagiti napalabas a kapa- dasanna, narigatna a patien a maayat isuna ni Jehova. Kasta latta ti riknana uray adun a ta- wen a nabautisaran. Ngem idi pinampanunot- na ti maipapan iti subbot, nagbaliw ti panang- matmatna iti bambanag. 16 Kasano a nakatulong ti kapadasanna iti maysa a kabsat a lalaki? Insurat ti kabsat a la- laki: "Idi ubingak, lablabanak ti pannakaadik- to iti pornograpia. Iti nabiit pay, nasuliso- gak manen iti dayta. Nagpatulongak kadagiti panglakayen iti kongregasion, ket naparmek- ko ti problemak. Impanamnamada kaniak ti panagayat ken asi ni Jehova. Ngem no daddu- ma, mariknak latta nga awan serserbik a kasla dinak mabalin nga ayaten ni Jehova. Talaga a nakatulong kaniak ti kapadasan [daytoy a kabsat a babai]. Mabigbigko itan a no pampa- nunotek a diak maikari iti pammakawan ti Kitaen Ti Pagwanawanan, Agosto 1, 2011, p. 20-21.
Dios, kasla ibagbagak a saan nga umdas ti sak- ripisio ti Anakna a mangabbong kadagiti ba- solko. Kinartibko daytoy nga artikulo tapno mabasak ken mautobko no kasta a mariknak a kasla awan serserbik." 17 Dagiti kapadasan a kas kadagitoy ipala- gipda kadatayo ti maipapan ken apostol Pab- lo. Sakbay a nagbalin a Kristiano, adda dagiti naaramidanna a nagdagsen a basol. Nala- gip ni Pablo dagiti naaramidanna, ngem saan a dagita ti sangkapanunotna. (1 Tim. 1:12- 15) Imbilangna ti subbot kas personal a sagut kenkuana ti Dios. (Gal. 2:20) No kasta, linik- likan ni Pablo ti silo a sobra a pannakakon- siensia. Sipud idin, nagpokus iti panangipaay- na iti kasayaatan ken Jehova. (3) Ti sobra a pannakakonsiensia malapdan- na ti naragsak a panagserbitayo ken Jehova. Kas ken Pablo, masapul ngarud a patientayo a pinakawannatayon ni Jehova. 19 Adda namnamatayo nga agbiag nga agna- nayon. Ket idiay baro a lubong ti Dios, saan- tayton a malagip ti aniaman a mangpaladingit kadatayo. Kuna ti Biblia maipapan iti day- ta a tiempo: "Saanton a malagip dagiti im- mun-una a banag." (Isa. 65:17) Panunotem la- engen: Dadduma kadatayo ti limmakay ken bimmaketen iti panagserbitayo ken Jehova, ngem idiay baro a lubong, umubingtayto ma- nen. (Job 33:25) Gapuna, determinadotayo koma a saan nga agbiag iti napalabas. Agpo- kustayo ketdi iti baro a lubong ket aramiden- tayo ti amin a kabaelantayo tapno addatayto sadiay! AGBIAGKA PARA ITI MASANGUANAN! 18 Ania dagiti nasursurotayo iti panangusig- tayo kadagiti silo a nadakamat iti daytoy nga artikulo? (1) Dagiti nasayaat a napasamak a malaglagiptayo ket sagut ni Jehova; ngem ka- sanoman kasayaat ti biagtayo idi, nasaysaya- atto ti masanguanantayo iti baro a lubong. (2) Mabalin nga adda dagiti mangpasakit ka- datayo, ngem no ikeddengtayo a pakawanen ida, makaabantetayo nga agserbi ken Jehova. 17. Kasano a liniklikan ni apostol Pablo ti silo a sobra a pannakakonsiensia? 18. Ania dagiti nasursurotayo iti daytoy nga artikulo? 19. Kasanotayo nga ammo a saantayton a malagip idiay baro a lubong ti aniaman a mangpaladingit kadatayo?
DAGITI LADAWAN Panid 26: Ti iliw iti napalabas, pa- nagipempen iti sakit ti nakem, ken sobra a pannakakon- siensia ket kas kadagiti nadagsen a banag a guyguyo- dentayo ken makalapped iti panagabantetayo iti dalan nga agturong iti biag. Panid 28: No iwaksitayo dagitoy a makapadagsen a rikrikna, mabang-aran, rumagsak, ken pumigsatayo manen. Iti kasta, kabaelantayo a kitaen ti sanguanan. ANIA TI MAKATULONG KADATAYO A MANGLIKLIK ITI SILO A . . . ˛ pannakailiw iti napalabas? ˛ panagipempen iti sakit ti ˛ sobra a pannakakonsiensia? nakem? KANTA 142 Taginayonentayo ti Namnamatayo
PAKASARITAAN TI BIAG "Dinak Pulos Linipatan ni Jehova" KAS INSALAYSAY NI MARK HERMAN gada ti maipapan iti Paraiso, nalagipko ti nang- ngegko idi agarup lima ti tawenko. Iti daydi a tiempo, maysa a misionero nga agnagan Jethro a taga-Suriname ti binulan a bumisita iti purokmi ken iyadalanna iti Biblia ni tatangko. Nakasing- singpet kaniak ni Jethro ket magusgustuak isuna. Inkuykuyogdak met idi da lolo ken lolak iti sumag- mamano a gimong dagiti Saksi, a maang-angay iti purokmi. Maysa nga aldaw, adda babbai a bimmisita kaniak. Idi dinamag ti maysa kadakua- da a ni Florence no kayatko ti makasursuro iti ad- adu pay, nagwenak. AGNANAEDAK ditoy Orealla, a maysa a purok dagiti Amerindian a buklen ti agarup 2,000 a tattao iti Guyana, South America. Nakaad-adayo ti purokmi ta madanonmo laeng dayta babaen ti bassit nga eroplano wenno bangka. Nayanakak idi 1983. Normalak iti umuna a taw- tawen ti kinaubingko. Ngem idi 10 ti tawenko, na- kariknaak iti nakaro nga ut-ot iti intero a bagik. Agarup dua a tawen kalpasanna, nariingak iti may- sa nga agsapa a diak makakuti. Diak maikuti dagi- ti sakak uray pilitek. Sipud idin, saanakon a maka- pagna. Simmardeng metten ti panagdakkelko. Agingga ita, bassitak latta a kas iti maysa nga ubing. Nagsubli ni Florence a kaduana ti asawana a ni Justus, ket rinugiandak nga iyadalan iti Biblia. Idi nadlawda a diak ammo ti agbasa, sinuruandak nga agbasa. Idi agangay, ammokon ti agbasa. Maysa nga aldaw, imbaga da Florence ken Jus- tus a maidestinodan idiay Suriname. Makapaladi- ngit ta awan ti mangituloy a mangyadal kaniak iti Biblia. Ngem maragsakanak ta dinak pulos linipa- tan ni Jehova. Di nagbayag, simmangpet ditoy Orealla ti may- sa a payunir nga agnagan Floyd. Naam-ammo- nak bayat a mangaskasaba iti binalaybalay. Idi imbagana kaniak ti maipapan iti panagadal iti Biblia, immisemak. "Apay nga umis-isemka?" in- saludsodna. Imbagak a nalpaskon a naadal ti broshur nga Ania ti Kalikaguman ti Dios Kadata- yo? ken nairugik metten nga adalen ti libro a Pannakaammo a Mangiturong iti Biag nga Agna- nayon. Inlawlawagko no apay a naisardeng ti pa- nagadalko. Naileppas nga inyadal kaniak ni Floyd ti libro a Pannakaammo, ngem idi kuan, naidesti- no met iti sabali a lugar. Awan manen ti mangya- dal kaniak iti Biblia. Sumagmamano a bulan nga addaak iti balaymi sipud idi nagsakitak ket adda dua a Saksi ni Jeho- va a bimmisita. Kaaduanna nga aglemmengak no adda dagiti bumisita, ngem iti dayta nga aldaw, nakisaritaak kadagiti babbai. Bayat nga ibagba- Ngem idi 2004, naidestino ditoy Orealla ti dua nga special pioneer a da Granville ken Joshua. Impablaak dagiti Saksi ni Jehova ngem saanen a mayim- imprenta ita. 30 TI PAGWANAWANAN
Nabirokandak bayat a mangaskasabada iti bina- laybalay. Idi dinamagda no kayatko ti agadal, im- misemak. Kiniddawko nga iyadalda kaniak ti libro a Pannakaammo manipud iti rugi. Kayatko a ma- ammuan no ti isuroda ket kas met laeng iti insu- ro dagiti dati a nangyadal kaniak. Imbaga ni Granville nga adda dagiti gimong a maang-angay iti purokmi. Nupay saanak a pimmampanaw iti balaymi iti dandani 10 a tawen, kayatko ti umaten- der. Isu a dinagasnak ni Granville ken impatugaw- nak iti maysa a wheelchair sa induronnak agingga iti Kingdom Hall. Idi agangay, pinaregtanak ni Granville a maki- raman iti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagminis- tro. Imbagana: "Adda depekto ti bagim, ngem ma- kasaoka. Addanto aldaw nga agpalawagka met iti publiko. Sigurado dayta." Timmured ti pakinakem- ko gapu iti makaparegta nga imbagana. Nangrugiak a mangasaba a kaduak ni Granville. Ngem lasonglasong ti adu a kalsada iti lugarmi isu a saan a mabalin a mausar ti wheelchair. Imbagak ngarud ken Granville nga ilugannak lattan iti ka- retilia (wheelbarrow) sanak iduron. Epektibo unay dayta. Idi Abril 2005, nabautisaranak. Di nagba- yag, sinanaydak dagiti kakabsat a mangasikaso kadagiti literatura ti kongregasion ken iti sound system ti Kingdom Hall. Ngem makapaladingit ta idi 2007, natay ni ta- tangko gapu iti aksidente iti bangka. Naklaat ti pamiliami. Inkararagannakami ni Granville ken na- ngibasa kadagiti makaliwliwa a teksto ti Biblia. Dua a tawen kalpasanna, naladingitankami iti sa- bali manen a trahedia - natay ni Granville iti aksi- dente iti bangka. Ti bassit ken agladladingit a kongregasionmi ket awananen iti panglakayen ken addaan lae- ngen iti maysa a ministerial nga adipen. Talaga a nasakit kaniak ti ipapatay ni Granville ta ipatpa- tegko isuna a gayyem. Simamatalek a tinulongan- nak a suminged ken Jehova ken maaddaan iti dadduma pay a kasapulak. Iti gimong kalpasan ti ipapatayna, siak ti nadutokan nga agbasa ka- dagiti parapo para iti Panagadal iti Pagwanawa- nan. Nabasak pay met ti umuna a dua a parapo, ngem idi kuan, nagsangitakon ket saanen nga ag- sardeng dagiti luak. Kapilitan a bimmabaak iti stage. Simmayaat ti riknak idi immay dagiti kakabsat iti sabali a kongregasion tapno tulongandakami ditoy Orealla. Nangibaon met ti sanga nga opisina iti maysa nga special pioneer a ni Kojo. Nakarag- ragsakak idi nagpayadal iti Biblia ni nanangko ken ti adingko a lalaki sa nagpabautisarda idi aga- ngay. Kalpasanna, idi Marso 2015, nadutokanak kas ministerial nga adipen. Idi kuan, imparangko ti kaunaan a palawagko iti publiko. Iti dayta nga aldaw, nakaisem ken nakaluaak gapu iti panag- yamanko a nanglagip iti imbaga ni Granville adu a tawenen ti napalabas: "Addanto aldaw nga agpa- lawagka met iti publiko. Sigurado dayta." Babaen kadagiti programa ti JW Broadcasting˙, naam-ammok dagiti kakabsat a kapadak ti situa- sionda. Ngem uray adda depekto ti bagida, adu latta ti maar-aramidanda ken naragsakda. Uray siak, adda latta dagiti kabaelak nga aramiden. Gapu ta kayatko nga ipaay ken Jehova ti aniaman a pigsa nga adda kaniak, natignayak nga ag- regular pioneer. Ket idi Septiembre 2019, adda na- awatko a di ninamnama a damag! Iti dayta a bu- lan, naammuak a nadutokanak kas panglakayen iti kongregasionmi a buklen ti agarup 40 nga agi- bumbunannag. Agyamyamanak gapu kadagiti ipatpategko a kakabsat a lallaki ken babbai a nangyadal kaniak ken timmulong kaniak a mangitungpal iti ministe- riok. Kangrunaanna, agyamyamanak ta dinak pulos linipatan ni Jehova. NOBIEMBRE 2020 31
34567 November 2020 Vol. 141, No. 14 ILOKO ITI DAYTOY A RUAR Maadal nga Artikulo 45: Enero 4-10 Tulongantayo ti Dadduma a Mangtungpal Kadagiti Bilin ni Kristo
Nabaknang a Bendision Para Kadagidiay Agsubli iti Nakayanakanda a Pagilian
Maadal nga Artikulo 46: Enero 11-17 Pabilgem ti Pakinakemmo - Ni Jehova ti Tumultulong Kenka
Maadal nga Artikulo 47: Enero 18-24 Itultuloymonto Kadi ti Agpailinteg?
Maadal nga Artikulo 48: Enero 25-31 'Diretso a Kumitaka' iti Masanguanan
PAKASARITAAN TI BIAG "Dinak Pulos Linipatan ni Jehova" Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti donate.jw.org. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. The Watchtower (ISSN 0043-1087) November 2020 is published by Watch- tower Bible and Tract Society of New York, Inc.; Harold L. Corkern, Pres- ident; Mark L. Questell, Secretary-Treasurer; 1000 Red Mills Road, Wallkill, NY 12589-3299. ˘ 2020 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylva- nia. Printed in Japan. 2 8 12 18 24 30 AGPARANG ITI JW.ORG KAPKAPADASAN Nakasursuro Kadagiti Balud Nakita ti maysa a lalaki a balud iti Eritrea nga iyap-aplikar dagiti Saksi ni Jehova dagiti isursuroda. Iti jw.org, mapan iti MAIPAPAN KADAKAMI ˛ KAPKAPADASAN ˛ MATALEK BAYAT TI PANNAKASUBOK. SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO Ania ti Aramidek Tapno Saanak a Mapaksuyan? Ammuem no apay a mapasamak dayta, no posible a mapasaram dayta, ken no ania ti mabalinmo nga aramiden. Iti jw.org, mapan iti PANNURSURO TI BIBLIA ˛ TIN-EDYER ˛ SALUDSOD DAGITI AGTUTUBO. LADAWAN ITI AKKUB: Bayat ti napigsa a bagyo iti baybay, adda anghel a nangipasigurado ken Pablo a makalasat ti amin a kaduana iti barko iti delikado a panagbiaheda (Kitaen ti maadal nga artikulo 46, parapo 5) Bisitaen ti website a jw.org˙ wenno i-scan ti code s L I - 1 1 0 2 w . 4 1 7 0 0 2


U.S. Department of Health and Human Services Centers for Disease Control and Prevention PAKAAMMO MAIPAPAN ITI BAKUNA ILOKANO Bakuna iti Tuko Ti Nasken a Maammoam Many Vaccine Information Statements are available in Spanish and other languages. See Adu a Pakaammo Maipapan iti Bakuna ti maala iti Espanyol ken dadduma a pagsasao. Kitaen 1 Apay ta agpabakunaka? Ti tuko (maaw-awagan met a varicella) ket maysa a gagangay a sakit iti kinaubing. Kadawyan a saan a nakaro daytoy, ngem mabalin a delikado, kangrunaanna kadagiti maladaga ken nataengan. • Mangpataud daytoy iti pantal, panaggagatel, gurigor, ken pannakabannog. Ti bakuna iti tuko ket mabalin a maited a kagiddan dagiti dadduma a bakuna. Laglagipen: Ti "kombinasion" ti bakuna a maaw- awagan iti MMRV, a naglaon iti agpada a bakuna iti tuko ken MMR, ket mabalin a maited imbes a ti dua a saggaysa a bakuna kadagiti tattao nga agtawen iti 12 ken ub-ubing. Mabalin nga agbanag iti nakaro nga impeksion iti kudil, piglat, pneumonia, pannakadadael ti utek, wenno ipapatay. Ti virus a tuko ket mabalin a maiwaras ti maysa a tao iti sabali nga tao babaen iti angin, wenno babaen iti pannakasagid iti tutot manipud iti kapuyo ti tuko. • Ti maysa a tao a naaddaanen iti tuko ket mabalin a makaala iti nasakit a pantal a maaw-awagan iti shingles kalpasan dagiti tawtawen. Sakbay ti bakuna, agarup 11,000 a tattao ti mayos-ospital gapu iti tuko iti tunggal tawen ditoy Estados Unidos. • Sakbay ti bakuna, agarup 100 a tattao ti matmatay iti tunggal tawen kas resulta ti tuko ditoy Estados Unidos. Ti tuko ket mabalin a lappedan ti bakuna iti tuko. Kaaduan kadagiti tattao a mangala iti bakuna ti tuko ket saan nga agtuko. Ngem no adda ti nabakunaan nga agtuko, kadawyan a saan a nakaro daytoy. Maaddaanda iti basbassit a kapuyo, saanda unay nga aggurigor, ken nabibiit ti panagimbagda. 2 Siasino kadi ti mangala iti bakuna ti tuko ken kaano? 3 Dagiti dadduma a tattao ket saan nga mabalin a mangala ti bakuna iti tuko wenno nasken nga agurayda. Saan koma a mangal-ala iti bakuna iti tuko dagiti tattao no naaddaanda idi iti makaipeggad iti biag a reaksion nga alerhia iti napalabas a dosis ti bakuna iti tuko wenno iti gelatin wenno iti antibiotic nga neomycin. Dagiti tattao nga agsakit iti saan unay a nakaro wenno nakaro iti tiempo a nayeskediul ti bakuna ket kadawyan nga aguray agingga nga umimbagda sakbayda a mangala iti bakuna iti tuko. Dagiti masikog a babbai ket aguray koma iti panangala iti bakuna iti tuko agingga a kalpasan ti panaganakda. Dagiti babbai ket saan koma nga agsikog iti uneg ti 1 bulan kalpasan a nangala iti bakuna iti tuko. • Dagiti dadduma a tattao ket agsaludsod koma iti doktorda no mangalada kadi iti bakuna iti tuko, karamanen ti siasinoman nga: - addaan iti HIV/AIDS wenno sabali a sakit a makaapektar iti immune system Rutina Dagiti ubbing a saan pay pulos a nagtuko ket mangala koma iti 2 a dosis ti bakuna iti tuko kadagitoy nga edad: Umuna a Dosis: Maikadua a Dosis: 12-15 a bulan nga edad 4-6 a tawen (mabalin a maited a nasapsapa, no saan a nababbaba ngem 3 a bulan kalpasan ti umuna a dosis) Dagiti tattao nga agtawen 13 wenno nangatngato (a saan pulos a nagtuko wenno nakaawat iti bakuna iti tuko) ket mangala koma iti dua a dosis a saan a bumaba iti 28 nga aldaw ti baetna. madama nga agag-agas iti makaapektar iti immune system, kas iti steriods, iti 2 a lawas wenno napapaut addaan iti aniaman a kita ti kanser - madama nga maag-agasan iti kanser babaen iti radiation wenno agas Dagiti tattao a nasaksakan iti dara iti nabiit wenno naikkan iti dadduma a produkto a dara ket agsaludsod koma iti doktorda no kaano a mabalinda a mangala iti bakuna iti tuko. Agsaludsodka iti doktormo para iti ad-adu nga impormasion. Pasambot Ti siasinoman a saan a naan-anay a nabakunaan, ken saan pulos pay a nagtuko, ket mangala koma iti maysa wenno dua a dosis iti bakuna iti tuko. Ti panawen dagitoy a dosis ket depende iti edad ti tao. Agsaludsodka iti doktormo.
4 Ania dagiti peggad manipud iti bakuna iti tuko? Ti bakuna, kas iti aniaman nga agas, ket mabalin a mangpataud kadagiti nakaro a problema, kas kadagiti nakaro a reaksion nga alerhia. Ti peggad ti bakuna iti tuko a mangpataud iti nakaro a pannakadangran, wenno ipapatay, ket nakabasbassit laeng. Nataltalged ti panangala iti bakuna ti tuko ngem iti panagsakit iti tuko. Kaadwan kadagiti tattao nga agpabakuna para iti tuko ket awanan iti aniaman a problema iti daytoy. Dagiti reaksion ket kadawyan a mapasamak kalpasan ti umuna a dosis ngem iti maikadua. Dagiti saan a nakaro a problema • Naut-ot wenno lumteg ti paset a nakabakunaan (agarup 1 iti 5 nga ubbing ken agingga 1 iti 3 a bumaro/ bumalasang ken nataengan) Gurigor (1 a tao iti 10 wenno nababbaba) • Saan a nakaro a pantal, agingga iti maysa a bulan kalpasan ti panagbakuna (1 a tao iti 25). Posible para kadagitoy a tattao nga akaranda dagiti dadduma a miembro ti pamiliada, ngem daytoy ket manmanu unay. Dagiti katamtaman a problema • Panagkissiw (panagkuripaspas wenno pannakaikuleng) a pinataud ti gurigor (manmanu unay). Dagiti nakaro a problema • Pneumonia (manmanu unay) Dadduma a nakakaro a problema, a kairamanan dagiti nakaro a reaksion iti utek ken nababa a bilang ti dara, ket naireport kalpasan ti panagbakuna para iti tuko. Manmanu unay ti pannakapasamak dagitoy a saan a maibaga dagiti eksperto no pinataud kadi daytoy ti bakuna wenno saan. No napataud man, manmanu unay daytoy. Laglagipen: Ti umuna a dosis ti MMRV a bakuna ket nainaig iti panagpantal ken nangatngato a bilang ti panaggurigor ngem kadagiti bakuna nga MMR ken varicella a nagsina a naited. Ti panagpantal ket naireport iti agarup 1 a tao iti 20 ken panaggurigor iti agarup 1 a tao iti 5. Dagiti panagkissiw a pinataud ti gurigor ket naireport met nga ad-adda a masansan kalpasan ti MMRV. Kadawyan dagitoy ket mapasamak 5-12 nga aldaw kalpasan ti umuna a dosis. 5 Kasano no adda ti nakaro a reaksion? Ania ti sapulek? • Sapulem dagiti bambanag a pakaseknam, kas kadagiti pagilasinan iti nakaro a reaksion nga alerhia, nakaro unay a gurigor, wenno panagbaliw ti tigtignay. Dagiti pagilasinan iti nakaro a reaksion nga alerhia ket mabalin a kairamanan ti panagsuput-supot, lumteg a rupa ken karabukob, narigat a panaganges, napartak a pitik ti puso, pannakaulaw, ken panagkapsut. DCH-0451IL AUTH: P. H. S., Act 42, Sect. 2126. Mangrugi dagitoy sumagmamano a minuto agingga iti sumagmamano nga oras kalpasan ti panagbakuna. Ania ti aramidek? • No ipagarupmo a daytoy ket nakaro a reaksion nga alerhia wenno dadduma pay nga emerhensia a saan a mabalin nga aguray, awagam ti 9-1-1 wenno mapan ti tao iti kaasitgan nga ospital. Wenno saan, awagam ti doktormo. Kalpasanna, ti reaksion ket nasken a maibaga iti Vaccine Adverse Event Reporting System (VAERS). Mabalin nga idatag ti doktormo daytoy a report, wenno mabalin a sika a mismo babaen iti web site ti VAERS iti wenno babaen iti panagtawag iti 1-800-822-7967. Saan nga agipapaay ti VAERS iti balakad a medikal. 6 Ti National Vaccine Injury Compensation Program (Programa ti Nasion para iti Pannakabayad ti Nadangran ti Bakuna) Ti National Vaccine Injury Compensation Program (VICP) (Programa ti Nasion para iti Pannakabayad ti Nadangran ti Bakuna) ket maysa a programa ti pederal a naaramid tapno mabayadan dagiti tattao a mabalin a nadangran dagiti partikular a bakuna. Dagiti tattao a mamati a nadangranda babaen iti maysa a bakuna ket mabalinda nga adalen ti maipapan iti programa ken maipapan iti panagidatag iti panagtunton babaen iti panangtawag iti 1-800-338-2382 wenno panangbisita iti website ti VICP iti vaccinecompensation. Adda limitasion ti panawen ti panagidatag iti panagtunton para iti pannakabayad. 7 Kasanok a maammoan ti ad-adu pay? Agsaludsodka iti doktormo. Mabalinna nga ited kenka ti pakete ti bakuna wenno mangisingasing kadagiti dadduma a pagtaudan ti impormasion. Awagam ti departamentoyo iti salun-at iti lokal wenno iti estado. 1-888-767-4687 Kontakem ti Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (Dagiti Sentro para iti Panangkontrol ken Pananglapped iti Sakit): - Awagan ti 1-800-232-4636 (1-800-CDC-INFO) wenno Bisitaen ti website ti CDC iti Tapno makaitid ti husto o necisita nga impromasyon maibanag ti estado ti bakuna o imunisasyon ti tunggal maysa, dagiti grupo nga magmagtid ti tao ti serbisyo angmedikal, agnanayon kuma nga adda evalwasyon ken petsa ti sumarsaruno pay nga bakuna. Sapay kuma ket maytid dagitoy nga impormasyon idiay Michigan Care Improvement Registry. Ngem rebbing met ti tunggal maysa nga mayparit o maipagel nga itid dagitoy nga impromasyon idiay Reigstry. Vaccine Information Statement Varicella Vaccine 3/13/2008 Ilokano Office Use Only 42 U.S.C. § 300aa-26