Dagiti Reperensia iti Workbook iti Gimong a Panagbiag ken Ministerio MARSO 4-10 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 16-17 "Ni Jehova, ti Naggapuan ti Amin a Nasayaat nga Adda Kaniak" w18.12 26 ˚11 Agtutubo, Mabalinyo ti Maaddaan iti Makapnek a Biag AGBIROKKA ITI PUDNO A GAGAYYEM 11 Basaen ti Salmo 16:3. Ammo ni David ti sekreto iti panagbirok iti pudno a gagayyem. 'Pagragsa- kanna' ti makikadua kadagiti mangay-ayat ken Jehova. Dineskribirna ida kas "sasanto" ta nalin- teg ken nadalusda iti moral. Kasta met ti narikna ti sabali pay a salmista maipapan iti panagpi- lina kadagiti gagayyem. Insuratna: "Maysaak a kadua dagidiay amin nga agbuteng kenka, ken da- gidiay mangsalsalimetmet kadagiti bilinmo." (Sal. 119:63) Kas naammuantayo iti napalabas nga artikulo, makabirokka met iti adu a nasayaat a gagayyem nga agbuteng ken agtultulnog ken Je- hova. Karaman iti dayta dagiti nadumaduma ti edadda. w14 2/15 29 ˚4 'Kitaem ti Kinamakaay-ayo ni Jehova' w08 2/15 3 ˚2-3 Patinayon nga Isaadmo ni Jehova iti Sanguanam 2 Adu ti masursurotayo manipud kadagiti kapa- dasan dagiti pamiliar a karakter iti Biblia a kas kada Abraham, Sara, Moises, Ruth, David, Ester, apostol Pablo, ken dadduma pay. Nupay kasta, magunggonaantayo met kadagiti salaysay maipapan kadagiti saan unay a nalatak a tattao. No utobentayo dagiti salaysay ti Biblia, maka- pagtignaytayo a maitunos iti kinuna ti salmista: "Insaadko ni Jehova iti sanguanak a patinayon. Agsipud ta isu adda iti makannawanko, saanakto a mapagdiwengdiweng." (Sal. 16:8) Ania ti kaipa- panan dagita a sasao? 3 Kaaduanna a ti kannawan nga ima ti usaren ti maysa a soldado a mangiggem iti kampilanna, isu a dayta a paset ket saan a masalakniban yanta- ngay ti kannigid nga imana ti mangig-iggem iti kalasagna. Ngem isu ket masalakniban no adda gayyemna a makiranget iti makannawanna. No kanayon a sipapanunottayo ken Jehova ken ar- aramidentayo ti pagayatanna, salaknibannatayo. Isu a kitaentayo no kasano a ti panangusig kada- giti salaysay iti Biblia pabilgenna ti pammatitayo tapno 'kanayon a maisaadtayo ni Jehova iti sa- nguanantayo.' - Byington. "Ni Jehova ti bingay ti naituding a binglayko ken ti kopak," inkanta ni David. "Petpetpetam a siii- rut ti pannaka-bunotko [wenno, tawidko]. Dagiti met laeng pagrukod a banteng naitumpong ka- niak kadagiti makaay-ayo a disso." (Sal. 16: 5, 6) Agyamyaman ni David gapu iti 'bingayna,' ti naanamongan a relasionna ken Jehova ken ti pribilehiona a makapagserbi kenkuana. Kas ken David, mabalin nga adda met dagiti pakariga- tantayo, ngem nakaad-adu ti sagsagrapentayo a naespirituan a bendision! Gapuna, itultuloytayo koma a pakaragsakan ti pudno a panagdayaw ken kanayon a 'kumitatayo buyogen ti panangtagipa- teg' iti naespirituan a templo ni Jehova. Panagkali iti Naespirituan a Gameng it-1 116 Alintatao Ti Hebreo a sao nga i·shohn (De 32:10; Pr 7:2), ayin (mata), literal a ka- no mausar a kadua ti ipapananna ti "bassit a tao ti mata"; umasping iti dayta, ti bath (anak a babai) nausar iti Un-unnoy 2:18 buyogen ti kapanunotan nga "anak a babai ti mata," a dagitoy dua a sasao tumukoyda iti alintatao. Kas panangipaganetget napagtipon da- gitoy a dua iti Salmo 17:8 (i·shohn bath ayin), literal, "bassit a tao, anak a babai ti mata" iti mwbr24.03-IL 1
("alintatao ti bukel ti mata," NW). Nabatad a ti matuktukoy isu ti nakabasbassit a ladawan ti maysa a tao a mabalin a makitana a mayanninaw iti dayta a paset ti mata ti sabali a tao. Napalalo ti kinalami ken kinasensitibo ti mata; da- gus a marikna uray ti muldot wenno tapok iti nagbaetan ti kalub ken bukel ti mata. Ti nasaraga- sag a paset ti mata (ti cornea) a mangab-abbong iti alintatao masapul a masaluadan ken maan- nadan, agsipud ta no agpiglat daytoy a benneg gapu iti pannakasugat wenno makullaapan gapu iti sakit, mabalin nga agbanag iti dadael a panag- kita wenno panagbulsek. Buyogen ti kinapuersa ngem kaskasdi a buyogen ti kinaannad iti pa- nangyebkas, usaren ti Biblia ti "alintatao dagita matam" iti panagsaona maipapan iti daydiay ma- saluadan buyogen ti kasta unay a kinaannad. Kasta ti pamay-an a panangtrato iti linteg ti Dios. (Pr 7:2) Iti panangdakamatna iti naamaan a pana- ngaywan ti Dios iti Israel, kunaen ti Deuteronomio 32:10 a saluadanna ti nasion "kas iti alintatao ti matana." Inkararag ni David nga isu salakniban ken aywanan koma ti Dios kas "ti alintatao ti bukel ti mata." (Sal 17:8) Tinarigagayanna nga ag- tignay a sidadaras ni Jehova maigapu kenkuana no adda idi iti sidong ti panangraut ti kabusor. (Idiligyo ti Zac 2:8; a nakausaran ti Hebreo a ba- vath ayin, "bukel ti mata.") - Kitaenyo ti MATA. MARSO 11-17 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 18 "Ni Jehova ti . . . Mangispal Kaniak" w09 5/1 14 ˚4-5 Dagiti Mangiladawan a Sasao iti Biblia - Maawatam Kadi? Ti Biblia inyaspingna met ni Jehova kadagiti awan biagna a banag. Isu ket nadeskribir kas "ti Bato ti Israel," kas 'napasdok a bato,' ken kas 'salin- deg.' (2 Samuel 23:3; Salmo 18:2; Deuteronomio 32:4) Ania ti pagpadaanda? No kasano a naka- pirmi ken saan a magaraw ti nagdakkel a bato, mwbr24.03-IL 2 kanayon met a mainanamam ni Jehova a Dios kas Gubuayan ti kinatalged. 5 Ti libro a Salmo ket aduan iti mangiladawan a sasao a mangdeskribir iti nadumaduma nga aspe- to ti personalidad ni Jehova. Kas pagarigan, kuna ti Salmo 84:11 a ni Jehova ket "maysa nga init ken maysa a kalasag" agsipud ta isu ti Gubuayan ti lawag, biag, bileg, ken proteksion. Iti sabali a bangir, kuna ti Salmo 121:5 a "ni Jehova ti linong- mo iti makannawanmo." No kasano a ti maysa a paglinongan masalaknibannaka manipud iti naba- ra nga init, masalakniban met ni Jehova dagidiay agserserbi kenkuana manipud iti nakaro a kalami- dad, ta ipaayanna ida iti arig linong a salaknib babaen ti 'imana' wenno iti sirok 'dagiti payakna.' - Isaias 51:16; Salmo 17:8; 36:7. it-2 1311 ˚7 Timek Imdengan ti Dios ti timek dagiti adipenna. Da- iti Dios buyogen ti espiritu ken gidiay agserserbi kinapudno mabalinda ti umawag iti Dios a siii- nanama nga imdenganna ti timekda, aniaman a pagsasao ti aramatenda nga umawag kenkuana. Kanayonanna, uray saan nga agusar iti literal a ti- mek, kas iti naulimek nga iyaararaw, 'umimdeng' latta ti Dios a makaammo iti puso ti tattao. (Sal 66:19; 86:6; 116:1; 1Sm 1:13; Ne 2:4) Denggen ti Dios dagidiay naparigatan nga agpatulong kenkua- na, ket mangngegna met ti timek ken ammona dagiti panagem ti tattao a bumusor kenkuana ken dagidiay aggandat iti dakes kadagiti adipenna. - Ge 21:17; Sal 55:18, 19; 69:33; 94:9-11; Jer 23:25. w22.04 3 ˚1 Dagiti Aramidem Tapno Malabanam ti Panagdanag 2. Agutob. No lagipem ti napalabas, adda kadi dagiti pannubok a naibturam laeng gapu iti tu- long ni Jehova? No panunotentayo no kasano ti panangtulong ni Jehova kadatayo ken kadagiti nagkauna nga adipenna, ad-adda nga agkalma ti riknatayo ken lallalo nga agtalektayo kenkuana. (Sal. 18:17-19) "Adda listaak dagiti nasungbata- nen a kararagko," imbaga ti panglakayen a ni
Joshua. "Nakatulong dayta tapno malagipko dagi- ti tiempo nga adda espesipiko a kiniddawko ken Jehova ket intedna ti eksakto a kasapulak." Wen, no panunotentayo dagiti naaramidanen ni Jehova para kadatayo, bumilegtayo manen a manglaban iti panagdanag. Panagkali iti Naespirituan a Gameng it-1 1399 ˚4 Kerubin Dagitoy ket saan a nakalalaad a ladladawan a naitulad iti ulimaw a nagpayak a ladladawan a nagdaydayawan idi ti pagano a nasnasion iti ag- likmut, kas iruprupir ti sumagmamano. Sigun iti nagkaykaysa a pammaneknek ti kadaanan a Ju- dio a tradision (awan ibaga ti Biblia maipapan itoy a banag), tao ti langa dagitoy a kerubin. Dagitoy ket kasasayaatan a gapuanan ti arte, a mangirepresentar iti angheliko a parparsua a nadayag ti kinapintasda, ken ti tunggal pa- set ket naaramid maitunos iti . pagtuladan nga inawat ni Moises manipud ken Jehova a mis- mo. (Ex 25:9) Iladawan ida ni apostol Pablo kas dagiti nadayag a kerubin a mangsalsalinong iti pangikappia a kalub. (Heb 9:5) Dagitoy a keru- bin ket nainaig iti kaadda wenno presensia ni Jehova: "Ket agparangakto kenka sadiay ken makisaoak kenka manipud ngatuen ti kalub, ma- nipud iti nagbaetan ti dua a kerubin nga adda iti rabaw ti lakasa ti pammaneknek." (Ex 25:22; Nu 7:89) Ngarud, naikuna a ni Jehova "agtugtugaw iti rabaw [wenno, nagbaetan] dagiti kerubin." (1Sm 4:4; 2Sm 6:2; 2Ar 19:15; 1Cr 13:6; Sal 80:1; 99:1; Isa 37:16) Kas simbolo, dagiti kerubin ket nagserbida a "ladawan ti karuahe" ni Jehova a naglugananna (1Cr 28:18), ket ti paypayak dagi- ti kerubin ipasimudaagda ti panangsaluad ken ti kinapartak iti panagdaliasat. Gapuna, iti nadaniw iyaa- a kanta, inladawan ni David ti kapardas ti rayat kenkuana ni Jehova, kasla iti maysa nga "immay a sisasakay iti rabaw ti maysa a kerubin ket immay a nagtaytayab" iti mismo a "rabaw da- giti payak ti maysa nga espiritu. - 2Sm 22:11; Sal 18:10. . . mwbr24.03-IL 3 MARSO 18-24 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 19-21 "Ipakpakaammo ti Langit ti Dayag ti Dios" w04 1/1 8 ˚1-2 Ideklara Koma ti Amin ti Dayag ni Jehova NI David, nga anak ni Jesse, dimmakkel a pastor iti aglawlaw ti Betlehem. Masansan a tangadenna ti nakalawlawa a nabituen a langlangit iti naulimek a rabii bayat nga ipaspastorna dagiti arban ni tatangna kadagiti naiputputong a pagaraban! Ba- baen ti paltiing ti nasantuan nga espiritu ti Dios, awan duadua a nalagipna ti kasta a naariwanas a buya idi pinutar ken kinantana dagiti makaay- ayo a sasao ti maika-19 a Salmo: "Ti langlangit idekdeklarada ti dayag ti Dios; ket maipapan iti aramid ti im-imana ibagbaga ti tangatang. Iti in- tero a daga nagsaknap ti pagrukodda a parteng, ket agingga iti ungto ti nabunga a daga nagsak- nap ti sasaoda." - Salmo 19:1, 4. 2 Uray saan a makapagsao wenno makapagtimek, ti nakaskasdaaw a langlangit a pinarsua ni Jeho- va ipaduyakyakda ti dayagna iti aldaw ken rabii. Ti panamarsua awan sarday nga ipaduyakyak- na ti dayag ti Dios, ket mamagpakumbaba no utoben dagitoy naulimek a pammaneknek nga ag- intero a daga" tapno maimatangan ti minar "iti amin nga agnanaed iti dayta. Ngem saan nga um- das ti naulimek a pammaneknek ti panamarsua. Maidagadag kadagiti matalek a tattao a maki- danggayda babaen ti panagtimekda. Maysa a di nainaganan a salmista ti napaltiingan a nagkuna kadagiti matalek nga agdaydayaw: "Ipaayyo ken Jehova ti dayag ken pigsa. Ipaayyo ken Jehova ti dayag a kukua ti naganna." (Salmo 96:7, 8) Dagi- diay addaan iti nasinged a relasion ken ni Jehova magagaranda a mangipangag iti dayta nga awis. Ngem ania ti ramanen ti panangipaay iti dayag iti Dios?
w04 6/1 11 ˚8-10 Dagiti Parsua Ipaduyakyakda ti Dayag ti Dios! 8 Simmaruno a dineskribir ni David ti sabali pay a nakaskasdaaw a parsua ni Jehova: "Kadakuada [iti tangatang] nangipasdek iti tolda maipaay iti init, ket kasla maysa dayta a nobio no rummuar manipud siledna a maipaay iti kasar; agrag-o day- ta kas ti panagrag-o ti maysa a nabileg a lalaki nga agtaray iti maysa a dana. Manipud maysa nga ungto ti langlangit isu ti pagruaranna, ken ti nal- pasen a panagrikusna ket agingga kadagiti sabali nga ungtona; ket awan ti aniaman a naitalimeng manipud pudotna." - Salmo 19:4-6. init no idi- 9 Kalkalainganna laeng ti kadakkel ti lig kadagiti dadduma a bituen. Kaskasdi, ti init ket nakaskasdaaw a bituen, a nakadakdakkel no idilig kadagiti planeta a mangliklikmut iti dayta. Maysa a reperensia ti agkuna nga agdagsen day- ta iti "2 a bilion a bilion a bilion a tonelada" - a mangbukel iti 99.9 porsiento iti kadagsen ti solar system! Gapu iti grabidad ti init, rikusen dayta ti daga iti distansia a 150 a milion a kilo- metro a di mayadayo wenno masultop. Nagbassit laeng a paset ti enerhia ti init ti dumanon iti pla- netatayo, ngem umdas daytan a mangsustiner iti biag. 10 Ti salmista dinakamatna ti init iti piguratibo a sasao, nga inladawanna dayta kas "nabileg a la- laki" nga agtaray manipud iti maysa nga ungto nga agturong iti bangir nga ungto kabayatan ti aldaw ken aginana iti maysa a "tolda" iti rabii. Bayat ti ilelennek dayta a nabileg a bituen, arig- na a mapan aginana iti "tolda." Iti bigat, kunam la no kellaat a lumgak, a nakaranraniag a 'kasla iti maysa a nobio no rummuar manipud siledna a maipaay iti kasar.' Kas maysa a pastor, ammo ni David ti nakaro a lam-ek iti rabii. (Genesis 31:40) Malagipna no kasano a ti anaraar ti init ket na- partak a mangpabara kenkuana ken iti adda iti aglawlawna. Nalawag, saan a mabannog ti init bayat ti "panagdaliasatna" manipud iti daya nga agpalaud no di ket kas iti maysa a "nabileg a la- laki," a sidadaan a mangulit manen iti dayta a panagdaliasat. mwbr24.03-IL 4 g95 11/8 7 ˚2 Ti Di Unay Maikankano nga Artist iti Tiempotayo Ti panangpaunegtayo iti panangapresiartayo iti arte ti makatulong kadatayo a mangam-ammo iti Namarsuatayo, a ti mangnibinibi nga aramidna ti nanglikmut kadatayo. Iti maysa nga okasion, imbaga ni Jesus kadagiti adalanna a mingmi- nganda a naimbag dagiti atap a sabong nga agtubtubo iti aglawlaw ti Galilea. "Agsursurokayo kadagiti lirio iti talon," kinunana, "no kasano ti panagdakkelda; dida agbannog, wenno mambi; ngem kunak kadakayo nga uray ni Solomon iti isuamin a dayagna saan a nakawesan a kas iti maysa kadagitoy." (Mateo 6:28, 29) Ti kinapin- tas ti awan kaes-eskanna nga atap a sabong ti makaipalagip kadatayo a ti Dios maseknan iti ka- sapulan ti natauan a pamilia. Panagkali iti Naespirituan a Gameng it-1 991 Hebreo, II Adda met ti synthetic (wenno, pormal, mangpa- sayaat) a paralelismo. Iti dayta, ti maikadua a paset saanna laeng nga iyallinga ti kapanunotan nga iyeb-ebkas ti umuna a paset, saan met a mangipaay laeng iti panamaggidiat. Imbes ketdi, mangpalawa ken manginayon iti baro a kapanu- notan. Maysa a pagarigan iti daytoy isu ti Salmo 19:7-9: Ti linteg ni Jehova perpekto, mamagsubli iti kararua. Ti pammalagip ni Jehova mapagpiaran, mamagsirib iti daydiay awanan kapadasan. Dagiti bilin manipud ken Jehova nalintegda, mamagrag-o iti puso; Ti bilin ni Jehova nadalus, mamagsilnag iti matmata. Ti panagbuteng ken Jehova nasin-aw, agtalinaed iti agnanayon.
Dagiti hudisial a pangngeddeng ni Jehova pudnoda; napaneknekan a naan-anayda a nalinteg. Paliiwenyo a ti maikadua a paset ti tunggal senten- sia wenno grupo ti sasao an-anayenna ti kapanunotan; ngarud, intero a bersikulo, adda panagsinnupusop, awan sabali, ti resulta ti pana- magtipon iti dua nga elemento. Babaen kadagiti linia, kas iti "ma- maikadua a kagudua dagiti magsubli iti kararua" ken "mamagsirib iti daydiay awanan kapadasan," matarusan ti agbasbasa no kasano a ti 'linteg ket perpekto' ken no kasano a ti "pammalagip ni Jehova mapagpiaran." Iti kasta nga agsasagadsad a synthetic a paralelismo, daytoy a paglasinan iti nagbaetan ti umuna ken maikadua a paset ket agpaay kas ritmiko a pagsarimade- ngan. Karaman iti panagsasaganad ti kapanunotan, mataginayon ngarud ti maysa a piho a sangal ti bersikulo, maysa a porma ti paralelismo. Daytoy ti rason a no dadduma maawagan dayta iti pormal wenno mangpasayaat a paralelismo. iti MARSO 25-31 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 22 Naipakpakauna Dagiti Detalye Maipapan iti Ipapatay ni Jesus w11 8/15 15 ˚16 Nasarakanda ti Mesias! 16 Ti Mesias ket kasla binaybay-an ti Dios. (Ba- saen ti Salmo 22:1.) Maitunos iti padto, "iti maikasiam nga oras [agarup alas tres ti ma- lem] nagpukkaw ni Jesus buyogen ti natbag a timek: 'Eli, Eli, lama sabachthani?' a kayatna a sawen, no maipatarus: 'Diosko, Diosko, apay a bi- naybay-annak?' " (Mar. 15:34) Saan a napukaw ti pammati ni Jesus iti nailangitan nga Amana. Isu ket binaybay-an ti Dios iti anag nga inikkatna ti proteksionna tapno naan-anay a masubok ti kina- tarnaw ni Kristo. Ti panagpukkaw ni Jesus ket kaitungpalan ti Salmo 22:1. mwbr24.03-IL 5 w11 8/15 15 ˚13 Nasarakanda ti Mesias! 13 Impadto ni David a maumsi ti Mesias. (Basaen ti Salmo 22:7, 8.) Inumsida ni Jesus bayat nga ag- sagsagaba iti kayo a pagtutuokan. Insurat ni Mateo: "Dagiti lumablabas nangrugida a nagsao a sibabas- sawang kenkuana, nga ingilngilangilda dagiti uloda ken kunkunada: 'O sika a mangrebba kampay idi iti templo ken mangibangon iti dayta iti tallo nga al- daw, isalakanmo ta bagim! No maysaka nga anak ti Dios, umulogka manipud iti kayo a pagtutuokan!' " Uray dagiti panguluen a papadi, eskriba, ken lalla- kay pinagang-angawanda ni Jesus ket kinunada: "Ti dadduma insalakanna; ti bagina saanna a kabaelan nga isalakan! Isu ket Ari ti Israel; umulog koma ita manipud iti kayo a pagtutuokan ket mamatikamto kenkuana. Nagtalek iti Dios; Isu ispalenna koma ita no Isu kayatenna, ta kinunana, 'Anaknak ti Dios.' " (Mat. 27:39-43) Sikakalmado nga inibturan amin dagita ni Jesus. Anian a nagsayaat nga ulidan! w11 8/15 15 ˚14 Nasarakanda ti Mesias! 14 Nagbibinnunotanda ti kawes ti Mesias. "Pagbi- bingayanda dagiti kawesko," insurat ti salmista, "ket ti pagan-anayko pagbibinnunotanda." (Sal. 22:18) Kasta ti napasamak. Idi a dagiti Romano a soldado 'nailansadan ni Jesus, biningbingayda dagiti makinruar a kawesna babaen ti panagbibin- nunot.' - Mat. 27:35; basaen ti Juan 19:23, 24. Panagkali iti Naespirituan a Gameng w06 11/1 29 ˚7 Panangipakita iti Panagraem Kadagiti Sagrado a Taripnongtayo 7 Adda dagiti pamay-an a maipakitatayo ti pa- nagraemtayo kadagiti taripnongtayo. Ti maysa ket babaen ti kaaddatayo kabayatan ti panagkansion kadagiti kanta ti Pagarian. Adu kadagitoy ti nai- sao kas karkararag, isu a rumbeng a nadayaw ti panangkantatayo kadagita. Kas panangadaw- na iti Salmo 22, kastoy ti insurat ni apostol Pablo a kinuna ni Jesus: "Ideklarakto ti nagan- mo iti kakabsatko; iti tengnga ti kongregasion idaydayawkanto babaen iti kanta." (Hebreo 2:12) iyugalitayo koma nga addatayon iti Gapuna,
tugawtayo sakbay nga idauluan ti tserman ti pa- imutektekantayo ti nagkantatayo. Kalpasanna, kababagas dagiti lirikona bayat a kankantaenta- yo dayta. Ti panagkantatayo iparangarangna met koma ti rikna ti salmista a nangisurat kadagitoy a isu- sasao: "Idayawkonto ni Jehova buyogen ti amin a pusok iti nasinged a bunggoy dagidiay napalungdo ken iti gimong." (Salmo 111:1) Wen, ti panagkanta iti panagdayaw ken Jehova ket maysa a nagsayaat a rason tapno nasapatayo a sumang- pet kadagiti gimongtayo ken agtalinaed agingga a malpas dayta. w03 9/1 20 ˚1 Idayawmo ni Jehova "iti Tengnga ti Kongregasion" Kas idi un-unana, adda dagiti probision iti kaal- dawantayo a naipaay kadagiti amin a manamati tapno mayebkasda ti pammatida "iti tengnga ti kongregasion." Ti maysa a nakalukat a gundaway para iti amin ket isu ti panagkomento kas sungbat kadagiti saludsod a maidatag iti tallaong kadagi- ti gimong ti kongregasion. Diyo tagibassiten dagiti pagimbagan daytoy. Kas pagarigan, dagiti komen- to a mangipakita no kasano a madaeran wenno maliklikan dagiti parikut patibkerenna ti determi- nasion dagiti kakabsattayo a mangsurot kadagiti prinsipio ti Biblia. Dagiti komento a mangilawla- wag kadagiti nadakamat ngem saan a nakotar a teksto iti Biblia wenno dagiti kanayonan a punto a nabasatayo iti personal a panagsukimat maba- lin a paregtaenna dagiti dadduma a maaddaan kadagiti nasaysayaat nga ugali iti panagadal. ABRIL 1-7 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 23-25 "Ni Jehova ti Pastorko" w11 5/1 31 ˚3 "Ni Jehova ti Pastorko" Iturong ni Jehova dagiti karnerona. Mabalin a mayaw-awan dagiti karnero no awan ti pastorda. Iti umasping a pamay-an, kasapulantayo ti tulong mwbr24.03-IL 6 tapno masarakantayo ti umiso a dana ti biag. (Jeremias 10:23) Ilawlawag ni David nga iturtu- rong ni Jehova ti ilina iti "naraber a pagaraban" ken kadagiti "nasayaat-pannakapadanumna a lu- gar." Iturongna ida kadagiti "desdes ti kinalinteg." (Bersikulo 2, 3) Dagitoy a nagsayaat a deskrip- sion ipanamnamada a makapagtalektayo iti Dios. No surotentayo ti panangiturong ti espirituna kas mabasa iti Biblia, agbalinto a makapnek, makapa- bang-ar, ken natalged ti biagtayo. w11 5/1 31 ˚4 "Ni Jehova ti Pastorko" Salakniban ni Jehova dagiti karnerona. Mabut- buteng ken awan gawgaway dagiti karnero no awan ti pastorda. Ibaga ni Jehova a saan koma nga agbuteng ti ilina, 'uray no magnada iti ginget ti napuskol a kinasipnget' - bayat ti arigna kasisip- ngetan a kanito iti biag. (Bersikulo 4) Bantayan ida ni Jehova, a sisasagana a tumulong kada- kuada. Maipaayna kadagiti agdaydayaw kenkuana ti sirib ken bileg a kasapulanda tapno masara- ngetda dagiti pakasuotan. - Filipos 4:13; Santiago 1:2-5. w11 5/1 31 ˚5 "Ni Jehova ti Pastorko" Taraonan ni Jehova dagiti karnerona. Ti pas- tor ti pagpannurayan dagiti karnero iti taraon. Adda naespirituan a kasapulantayo a mapennek laeng babaen iti tulong ti Dios. (Mateo 5:3) Agya- mantayo ta naparabur ni Jehova, a nangisagana lamisaan nga addaan iti nawadwad kadatayo iti a taraon. (Bersikulo 5) Ti Biblia ken dagiti ka- tulongan a mangadal iti dayta, kas iti daytoy a magasin a basbasaem, ket naglaon iti naespiri- tuan a taraon a mangpennek iti kasapulantayo tapno maammuantayo ti kaipapanan ti biag ken ti panggep ti Dios kadatayo. Panagkali iti Naespirituan a Gameng w11 2/15 24 ˚1-3 Naan-anay nga Ayatenyo ti Kinalinteg BABAEN ti Saona ken ti nasantuan nga espiritu- ilina kadagiti "desdes na, idaldalan ni Jehova ti
ti kinalinteg." (Sal. 23:3) Ngem gapu ta imper- pektotayo, agannayastayo a sumiasi kadagita a dana. Tapno maaramidtayo ti umiso, masapul ti panagregget. Ania ti makatulong kadatayo nga agballigi? Kas ken Jesus, masapul nga ayatenta- yo ti panangaramid iti umiso. - Basaen ti Salmo 45:7. 2 Ania dagiti "desdes ti kinalinteg"? Ti desdes ket maysa nga akikid a pagnaan. Dagita a desdes ket naibatay kadagiti pagalagadan ni Jehova iti kina- linteg. Iti Hebreo ken Griego, ti "kinalinteg" ket tumukoy iti maysa a "napalungdo," a mangipa- simudaag iti nainget a panangannurot kadagiti moral a pagalagadan. Yantangay ni Jehova ti "disso a pagyanan ti kinalinteg," dagiti adipenna siraragsak nga agpannurayda kenkuana no ania ti dana a nalinteg iti moral a masapul a surotenda. - Jer. 50:7. 3 Naan-anay a maay-ayotayo ti Dios no ara- midentayo ti amin a kabaelantayo nga agbiag maitunos kadagiti nalinteg a pagalagadanna. (Deut. 32:4) Maaramidantayo dayta no ikaguma- antayo nga am-ammuen ni Jehova a Dios babaen ti panangadaltayo iti Saona, ti Biblia. Ad-adda a maipategtayo ti kinalintegna no ad-adu ti ma- ammuantayo maipapan iti Dios ken inaldaw a sumingedtayo kenkuana. (Sant. 4:8) Masapul met nga agpaiwanwantayo iti naipaltiing a Sao ti Dios no mangaramidtayo kadagiti napateg a desision. ABRIL 8-14 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 26-28 Pinabileg ni David ti Determinasionna nga Agtalinaed nga Awan Pagkuranganna w04 12/1 14 ˚8-9 Magna iti Dana ti Kinatarnaw 8 Inkararag ni David: "Sukimatennak, O Jehova, ket subokennak; pasudiem dagiti bekkelko ken ti pusok." (Salmo 26:2) Masarakan dagiti bekkel iti kaunggan a paset ti bagi. Iti piguratibo a pamay- iladawanda ti pampanunot ken an, dagiti bekkel mwbr24.03-IL 7 emosion ti tao. Ti met piguratibo a puso isimbo- lona ti katatao ti maysa - ti motibo, rikrikna, ken isipna. Idi kiniddaw ni David nga isu ket sukimaten ni Jehova, kinapudnona ikarkararagna a sukiso- ken ken tingitingen ni Jehova dagiti pampanunot ken rikriknana. 9 Inyararaw ni David a magugoran dagiti bek- kel ken pusona. Kasano a gugoran ni Jehova ti katataotayo? Inkanta ni David: "Bendituekto ni Jehova, a nangipaay kaniak iti balakad. Pud- no, bayat dagiti rabii linintegdak dagiti bekkelko." (Salmo 16:7) Ania ti kayat a sawen dayta? Ka- yatna a sawen nga immukuok ti balakad ti Dios kadagiti kaunggan a paset ti katatao ni Da- vid, isu a nailinteg ti pampanunot ken riknana. Matagiragsaktayo met dayta no siyayaman nga utobentayo ti balakad nga ipapaay kadatayo ti Sao ti Dios, dagiti pannakabagina, ken ti organi- sasionna ket palubosantayo dayta a sumagepsep iti kaunggantayo. No regular nga ikararagtayo a gugorannatayo ni Jehova iti kasta a wagas, ma- tulongantayo nga agtalinaed a natarnaw. w04 12/1 15-16 ˚12-13 Magna iti Dana ti Kinatarnaw 12 Iti panangtukoyna iti sabali pay a nangpatibker iti kinatarnawna, kinuna ni David: "Saanak a na- kikatugaw kadagiti tattao ti di kinapudno; ket saanak a sumrek a kadua dagidiay mangilem- meng iti kinasiasinoda. Ginurak ti kongregasion dagiti managaramid iti dakes, ket saanak a maki- katugaw kadagidiay nadangkes." (Salmo 26:4, 5) Saan a nakikatugaw ni David kadagiti nadangkes. Kagurana dagiti dakes a kakadua. 13 Datayo met ngay? Ditay kadi kayat ti makitim- puyog kadagiti saan a napudno a tattao babaen dagiti programa iti telebision, video, peliku- la, Internet, wenno dadduma pay a pamay-an? Adaywantayo ngata dagidiay mangilimlimed iti kinasiasinoda? Mabalin a gayyemendatayo ti dadduma a kaeskuelaan wenno katrabahuantayo gapu ta addaanda kadagiti dakes a panggep. Ta- laga kadi a kayattay ti makisinninged kadagidiay saan a magmagna iti kinapudno ti Dios? Uray ibagada nga awan ti dakes a motiboda, mabalin
nga ilimed dagiti apostata ti panggepda a ma- ngisiasi kadatayo manipud iti panagserbi ken ni Jehova. Kasanon no adda dadduma iti kongre- gasion Kristiano a doble-kara ti panagbiagda? Mabalinda met nga ilimed ti pudno a katataoda. ita kas ministe- Ni Jayson, nga agserserbi rial nga adipen, naaddaan kadagiti kasta a gagayyem bayat ti kinaagtutubona. Kinunana maipapan kadakuada: "Naminsan, maysa kada- 'Saan a napateg no kuada ti nagkuna kaniak: ania ti aramidentayo ita gapu ta inton dumteng ti baro a sistema, mataytayonto. Ditayto ammo nga adda nakaikapisantayo.' Ti kasta a panag- pampanunot ti nangriing kaniak. Diak kayat ti matay inton dumteng ti baro a sistema." Nainsi- riban a ginuped ni Jayson ti pannakitimpuyogna kadagiti kasta a tattao. "Dikay payaw-awan," imballaag ni apostol Pablo. "Dagiti dakes a pan- nakitimpuyog dadaelenda dagiti makagunggona nga ugali." (1 Corinto 15:33) Anian a nagpateg a liklikantayo ti dakes a pannakitimpuyog! w04 12/1 16 ˚17-18 Magna iti Dana ti Kinatarnaw 17 Ti tabernakulo, agraman ti altarna a pagdato- nan, ket sentro ti panagdayaw ken ni Jehova idiay Israel. Kaay-ayo ni David dayta a lugar yantangay inkararagna: "Jehova, inayatko ti pagnaedan iti lugar a pagtataengan ti dayag- balaymo ken ti mo." - Salmo 26:8. 18 Pagay-ayattayo kadi ti agtataripnong kadagi- ti lugar a pakasursuruantayo kadagiti bambanag maipapan ken ni Jehova? Tunggal Kingdom Hall, agraman dagiti regular a programana a mangi- paay iti naespirituan nga instruksion, agserbida a sentro ti pudno a panagdayaw iti komuni- dad. Maysa pay, addaantayo kadagiti tinawen a kombension, asamblea sirkito, ken espesial nga asamblea. Mapagsasaritaan kadagita a gimong 'dagiti pammalagip' ni Jehova. No masursurota- yo nga 'ayaten dagita iti kasta unay,' sigagagar a tabunuantayo dagiti gimong ken agbalin nga atentibo bayat nga addatayo sadiay. (Salmo 119:167) Anian a makapagin-awa ti makitimpuyog kadagiti kapammatian nga interesado iti perso- mwbr24.03-IL 8 nal a pagimbagantayo ken tumulong kadatayo nga agtalinaed iti dana ti kinatarnaw! - Hebreo 10: 24, 25. Panagkali iti Naespirituan a Gameng w06 7/15 28 ˚15 Ispalen ni Jehova Daydiay Naparigatan 15 Inkanta ni salmista a David: "No kas pagarigan ti bukodko nga ama ken ti bukodko nga ina pi- nanawandak, ni met laeng Jehova pidutennakto." (Salmo 27:10) Anian a makaliwliwa a maammuan nga adayo a dakdakkel ti panagayat ni Jehova ngem iti panagayat ti asinoman a nagannak! Nu- pay mabalin a nasakit ti panangilaksid, di umiso a panangtrato, wenno panangbaybay-a ti maysa a nagannak, awan pakaimudinganna dayta iti ka- dakkel ti panagayat ni Jehova kenka. (Roma 8: 38, 39) Laglagipem a ti Dios iyadanina kenkuana dagidiay ay-ayatenna. (Juan 3:16; 6:44) Aniaman ti panangtrato kenka dagiti tattao, ay-ayatennaka ti nailangitan nga Amam! ABRIL 15-21 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 29-31 Disiplina - Pakakitaan iti Ayat ti Dios it-2 1038 ˚7 Rupa 'panangilinged iti rupa' nadumaduma ti Ti kaipapananna, agpannuray iti kasasaad. Ti pana- ngilinged ni Jehova a Dios iti rupana masansan nga ipamatmatna ti panangikkatna iti paraburna wenno mangsaranay a pannakabalinna. Mabalin a daytoy ti ibunga ti kinasukir ti maysa a tao wen- no bunggoy ti tattao a nairaman, kas iti nasion ti Israel. (Job 34:29; Sal 30:5-8; Isa 54:8; 59:2) Iti sumagmamano a kaso, mabalin nga ipasimuda- agna a liklikan ni Jehova nga ipalgak ti bagina babaen iti tignay wenno sungbat, nga urayen- na ti bukodna a naikeddeng a tiempo. (Sal 13: 1-3) Ti kiddaw ni David nga, "Ilingedmo ta ru- pam manipud basbasolko," impakaasina iti Dios a
pakawanen wenno iwaksina dagiti kasta a salu- ngasing. - Sal 51:9; idiligyo ti Sal 10:11. w07 3/1 19 ˚1 Naragsak nga Aguray ken Jehova Ti pagimbagan nga iyeg ti disiplina ni Jehova ket mayarig iti panagbalin a natangkenan ti maysa a bunga. Kastoy ti kuna ti Biblia maipapan iti disip- lina manipud iti Dios: "Kadagidiay a nasanayen iti dayta mangpataud iti natalna a bunga, awan sabali, ti kinalinteg." (Hebreo 12:11) No kasano a kasapulan ti tiempo tapno maluom ti bunga, masapul met ti tiempo tapno mabalbaliwantayo dagiti kababalintayo maitunos iti panangsanay ti Dios. Kas pagarigan, no mapukawtayo ti dadduma a pribilehiotayo iti kongregasion gapu iti di umi- so a kababalintayo, saantayo a maupay wenno sumardeng no situtuloktayo nga aguray iti Dios. Kadagita a kasasaad, makaparegta dagiti naipal- tiing a sasao ni David: "Ti kaadda iti sidong ti unget [ti Dios] ket apagkanito, ti kaadda iti sidong ti naimbag a nakemna ket bayat ti panagbiag. Iti rabii mabalin nga agtaeng [wenno agpaut] ti pa- nagsangit, ngem iti bigat adda narag-o nga ikkis." (Salmo 30:5) No aguray ken iyaplikartayo dagiti balakad ti Sao ti Dios ken ti organisasionna, dum- tengto ti panawen nga 'agikkistayo iti rag-o.' w21.10 6 ˚18 Ania ti Pudno a Panagbabawi? 18 Tapno maipakita ti maysa a nailaksid a pudno ti panagbabawina, masapul a regular a makigimong ken surotenna ti balakad dagiti panglakayen a maaddaan iti nasayaat a rutina iti panagkararag ken panagadal iti Biblia. Masapul met nga agpor- segi a mangliklik kadagiti situasion a mangsulisog kenkuana nga agbasol manen. No ikagumaanna a pasublien ti relasionna ken Jehova, masigura- dona ti naan-anay a panangpakawan ni Jehova ken ti tulong dagiti panglakayen tapno maka- iti kongregasion. No ikagkagumaan dagiti subli panglakayen nga ammuen no talaga nga agbab- babawi ti maysa a nakabasol, bigbigenda nga agduduma ti tunggal kaso, isu a nakaan-annadda a mangtingiting iti tunggal kaso ken rasonable ti panangukomda. mwbr24.03-IL 9 Panagkali iti Naespirituan a Gameng w06 5/15 19 ˚12 Dagiti Tampok iti Umuna a Libro Dagiti Salmo 31:23 - Kasano a 'masupapakan iti aglablabes' ti natangsit a tao? Dusa ti supapak a nadakamat iti daytoy a Salmo. Awaten daydiay nalinteg ti supa- pak ti di inggagara a panaglabsingna babaen ti disiplina ni Jehova. Gapu ta saan nga agbaw-ing ti natangsit a tao manipud iti panagaramidna iti di umiso, isu ket masupapakan iti aglablabes ba- baen ti nakaro a pannakadusa. - Proverbio 11:31; 1 Pedro 4:18. ABRIL 22-28 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 32-33 Apay nga Ipudnom ti Nadagsen a Basol? w93 3/15 9-10 ˚7 Ti Asi ni Jehova Alangonennatayo iti Kinaawan Namnama 7 No nakaaramidtayo iti nadagsen a panangsalu- ngasing iti linteg ti Dios, mabalin a marigatantayo a mangipudno kadagiti basoltayo, uray ken ni Jehova. Aniat' mabalin a mapasamak kadagitoy a kasasaad? Idiay Salmo 32, inannugot ni Da- vid: "Idi nagulimekak [imbes nga agpudno] dagiti tulangko narmayda bayat ti agmalmalem a pa- nagas-asugko. Ta aldaw ken rabii ta imam [ni Jehova] sibabantot a naiparabaw kaniak. Ti ki- nalapsatko namalbaliw a kas gapu iti kinatikag ti tiempo ti kalgaw." (Bersikulo 3, 4) Nautoyan ni nakabasol a David iti panangpadasna nga ilemmeng ti basolna ken ep-epen ti matutuok a konsiensiana. Napukawna ti pigsana gaput' pan- nakariribukna, a kas iti kayo a maganggangan iti tiempo ti tikag. Kinapudnona, mabalin a nagsaga- ba iti mental ken pisikal. Napukawna ti rag-ona. No adda asinoman kadatayo nga adda iti umarngi a kasasaad, aniat' rumbeng nga aramidentayo?
cl 262 ˚8 Dios a "Sisasagana a Mamakawan" 8 Kinuna ni agbabbabawi a David: "Ti basolko im- pudnok kenka iti kamaudianan, ket ti biddutko . Ket sika pinaka- saanko nga inabbongan. wanmo ti biddut dagiti basolko." (Salmo 32:5) Ti termino a "pinakawanmo" ket naipatarus mani- pud iti Hebreo a sao a gagangay a kaipapananna "bagkaten" wenno "awiten." Ti pannakausarna di- toy ipasimudaagna ti panangipanaw iti "basol, babak, salungasing." No kasta, arigna binagkat ni Jehova dagiti basol ni David sana impanaw da- gita. Awan duadua a napalag-anan ni David iti basol nga aw-awitenna. (Salmo 32:3) Makapagta- lektay met a naan-anay iti Dios a mangipanaw iti basbasol dagidiay dumawat iti pammakawanna maibatay iti pammatida iti pangsubbot a daton ni Jesus. - Mateo 20:28. w01 6/1 30 ˚1 Panagipudno a Mangiturong iti Pannakapaimbag . . Kalpasan a nagpudno ni David, saanna nga intu- lok a lapunosen ti negatibo a rikna ti kinaawan kaes-eskanna. Dagiti ebkas nga insu- ratna kadagiti salmo maipapan iti panagipudno ipasimudaagna nga isu ket nabang-aran ken de- terminado nga agserbi a simamatalek iti Dios. Iti Kas pagarigan, bersikulo 1, mabasatayo: "Naragsak daydiay a ti iyaalsana mapakawan, a ti basolna maabbo- ngan." Uray kasanot' kadagsen ti basol, posible a naragsak ti pagtungpalan ti maysa a tao no la ket ta sipapasnek nga agbabawi. Ti maysa a wagas a panangipakita iti kastoy a kinapas- nek isut' naan-anay a panangawat iti basol, kas iti inaramid ni David. (2 Samuel 12:13) Saan- na nga inkalintegan ti bagina ken Jehova wenno pinabasol dagiti dadduma. Kuna ti bersikulo 5: "Ti basolko impudnok kenka iti kamaudianan, ket ti biddutko saanko nga inabbongan. Kinunak: 'Ipudnokto dagiti salungasingko ken Jehova.' Ket sika pinakawanmo ti biddut dagiti basolko." Mangyeg bang-ar ti napasnek a panagipudno, iti kasta saanen a kasapulan a ti maysa a tao sidi- imutektekanyo ti Salmo 32. mwbr24.03-IL 10 ren ti konsiensiana gapu kadagiti napalabas a basolna. Panagkali iti Naespirituan a Gameng w06 5/15 20 ˚1 Dagiti Tampok iti Umuna a Libro Dagiti Salmo 33:6 - Ania "ti espiritu" ti ngiwat ni Jehova? Day- toy nga espiritu ket ti aktibo a puersa ti Dios, wenno nasantuan nga espiritu, nga inusarna a nangparsua iti pisikal a langlangit. (Genesis 1: 1, 2) Maawagan daytoy kas espiritu ti ngiwatna gapu ta, kas iti nabileg nga anges, maibaonna a mangitungpal kadagiti banag iti adayo. ABRIL 29-MAYO 5 GAMENG MANIPUD ITI SAO TI DIOS SALMO 34-35 'Idaydayawtayo ni Jehova iti Amin a Tiempo' w07 3/1 22 ˚11 Sangsangkamaysa nga Itandudotayo ti Nagan ni Jehova 11 "Bendituekto ni Jehova iti amin a tiempo; pa- tinayon a ti pakaidaydayawanna addanto iti ngiwatko." (Salmo 34:1) Kas maysa nga aglem- lemmeng, maseknan ni David kadagiti material a kasapulanna, ngem kas ipakita dagita a sasao, ti determinasionna a mangidaydayaw ken ni Jehova ti kangrunaan a pakaseknanna. Anian a nagsa- yaat a tuladentayo no maipasangotayo kadagiti pakarigatan! Addatayo man idiay eskuelaan, pagtrabahuan, pangasabaan, wenno kaduatayo dagiti padatayo a Kristiano, nasken nga ipang- pangrunatayo ti panangidaydayaw ken ni Jehova. Panunotenyo laengen ti nakaad-adu a rason no apay nga aramidentayo dayta! Kas pagarigan, ag- laplapusanan ti masursuro ken matagiragsaktayo manipud kadagiti nakaskasdaaw a pinarsua ni Je- hova. Ken panunotenyo no ania ti nagapuananna babaen ti naindagaan a paset ti organisasion- na! Nupay imperpektoda, dakkel ti pangus-usaran ni Jehova kadagiti matalek nga adipenna iti mo-
derno a panawen. Komusta dagiti gapuanan ti Dios no idilig kadagiti gapuanan dagiti tattao a maitantan-ok iti daytoy a lubong? Sigurado nga umanamongkayo iti kinuna ni David: "Awan ti kas kenka iti tengnga dagiti didios, O Jehova, awan uray aniaman nga ar-aramid a kas iti ar-aramid- mo." - Salmo 86:8. w07 3/1 22-23 ˚13 Sangsangkamaysa nga Itandudotayo ti Nagan ni Jehova 13 "Gapu ken Jehova agpasindayagto ti kararuak; dagidiay naemma mangngegdanto ket agrag- odanto." (Salmo 34:2) Saan nga ipaspasindayag ditoy ni David ti aniaman a personal a nagapua- nanna. Kas pagarigan, saanna nga impannakkel ti panangallilawna iti Ari ti Gat. Ammona a ni Jehova ti nangsalaknib kenkuana idiay Gat ken nalisianna ti peggad gapu iti tulong ni Jehova. (Proverbio 21:1) No kasta, ni Jehova ti ipaspasin- dayag ni David, saan ket a ti bagina. Gapu iti kasta nga inaramidna, dagiti naemma nayadani- da ken Jehova. Intan-ok met ni Jesus ti nagan isu a dagiti napakumbaba ken nala- ni Jehova, Iti ka a maisuro a tattao nayadanida iti Dios. kaaldawantayo, dagiti naemma iti amin a nasion mayad-adanida iti sangalubongan a kongregasion dagiti napulotan a Kristiano, a ni Jesus ti Ulo. (Colosas 1:18) Matukay ti rikna dagiti kasta a naemma a tattao no mangngegda dagiti napa- kumbaba nga adipen ti Dios a mangitantan-ok iti naganna ken no mangngegda ti mensahe ti Bib- lia, a matarusanda babaen ti tulong ti nasantuan nga espiritu ti Dios. - Juan 6:44; Aramid 16:14. w07 3/1 23-24 ˚15 Sangsangkamaysa nga Itandudotayo ti Nagan ni Jehova 15 "Nagimtuodak ken Jehova, ket sinungbatan- nak, ket kadagiti amin nga aliawko inispalnak." (Salmo 34:4) Napateg ken ni David dayta a kapadasanna. Gapuna, intuloyna: "Daytoy a na- parigatan immawag, ket nangngeg ni Jehova a mismo. Ket kadagiti amin a rigatna isu insala- kanna." (Salmo 34:6) No kalanglangentayo dagiti ˘ 2023 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania mwbr24.03-IL 11 kapammatiantayo, adu ti gundawaytayo a mangi- salaysay kadagiti makapabileg a kapadasantayo no kasano a tinulongannatayo ni Jehova a ma- ngibtur kadagiti narigat a kasasaad. Makapabileg dayta iti pammati dagiti kapammatiantayo, no ka- sano a napabileg ti pammati dagiti kakadua ni David gapu iti insalaysayna. Kas resultana, dagiti kakadua ni David "kimmitada [ken Jehova] ket nagraniagda, ket dagiti mismo a rupada saan a mabalin a mabainan." (Salmo 34:5) Nupay itarta- rayanda ni Ari Saul, saanda a nakarikna iti bain. Agtalekda a ti Dios tultulonganna ni David, ket nagraniag dagiti rupada. Umasping iti dayta, ag- talek ken ni Jehova dagiti kabbaro nga interesado agraman dagidiay nabayagen a pudno a Kris- tiano. Yantangay personal a mapaspasaranda ti tulongna, dagiti rimmaniag a rupada ipakitana a determinadoda nga agtalinaed a matalek. Panagkali iti Naespirituan a Gameng w06 5/15 20 ˚2 Dagiti Tampok iti Umuna a Libro Dagiti Salmo 35:19 - Ania ti kayat a sawen ti kiddaw ni David a saan koma nga agkidday dagidiay mang- gurgura kenkuana? Ti panagkidday ipakitana a maragragsakan dagiti kabusor ni David iti panag- balligi dagiti makapasuron a planoda maibusor kenkuana. Kiniddaw ni David a saan koma a ma- pasamak daytoy.