Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1
Old Testament Genesis Exodo Levitico Numero Deuteronomio Josue Uk-ukom Ruth 1 Samuel 2 Samuel 1 Ar-ari 2 Ar-ari 1 Cronicas 2 Cronicas Ezra Nehemias Ester Job Dagiti Salmo Dagiti Proverbio Eclesiastes Kanta ni Salomon Isaias Jeremias Dungdung-aw Ezekiel Daniel Oseas Joel Amos Obadias Jonas Mikias Ilocano - All Bible Nahum Habakuk 3 Sofonias 128 232 Haggeo 304 Zacarias 396 Malakias 483 540 598 607 687 753 Dagiti Aramid 831 906 977 1.063 Taga-Galacia 1.087 Taga-Efeso 1.124 Taga-Filipos 1.142 Taga-Colosas 1.212 1 Taga-Tesalonica 1.387 2 Taga-Tesalonica 1.451 1 Timoteo 1.471 2 Timoteo 1.482 Tito 1.609 Filemon 1.743 Hebreo 1.755 Santiago 1.876 1 Pedro 1.913 2 Pedro 1.933 1 Juan 1.940 2 Juan 1.956 3 Juan 1.959 San Judas 1.964 Paltiing New Testament San Mateo San Marcos San Lucas San Juan Taga-Roma 1 Taga-Corinto 2 Taga-Corinto Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1.975 1.980 1.986 1.992 1.996 2.017 2.024 2.119 2.182 2.284 2.357 2.450 2.490 2.529 2.554 2.568 2.582 2.592 2.601 2.610 2.615 2.626 2.634 2.639 2.642 2.671 2.681 2.692 2.699 2.709 2.711 2.713 2.716 2
Ilocano - All Bible Genesis Genesis 1 Ti Pakasaritaan ti Pannakaparsua ti Lubong 1Idi punganay, pinarsua ti Dios ti lubong. 2Gusoguso ken awan urnos ti amin ken nakumotan iti napuskol a sipnget ti nadawel a taaw a nanglapunos iti amin, ket ti Espiritu ti Dios aggargaraw iti rabaw ti danum. 3Imbilin ti Dios, "Mapaadda ti lawag." Ket napaadda ti lawag. 4Naragsakan ti Dios iti nakitana. Pinaglasinna ti lawag ken ti sipnget. 5Pinanagananna ti lawag iti "Aldaw," ket ti sipnget, "Rabii." Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti umuna nga aldaw. 6-7Kalpasanna, imbilin ti Dios, "Mapaadda ti tangatang a mamagsina iti danum tapno agyan iti dua a lugar." Ket kasta ti napasamak. Nangaramid ti Dios iti tangatang a namaglasin iti danum nga adda iti baba ti tangatang ken ti adda iti ngatoenna. 8Pinanagananna ti tangatang iti "Langit." Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti maikadua nga aldaw. 9Kalpasanna, imbilin ti Dios, "Mapagtitipon iti maymaysa a disso ti danum nga adda iti baba ti tangatang tapno agparang ti daga." Ket naaramid a kasta. 10Pinanagananna ti namaga a disso iti "Daga." Pinanagananna ti naurnong a danum iti "Taaw." Naragsakan ti Dios iti nakitana. 11Imbilin ti Dios, "Tumaud iti daga dagiti amin a kita ti mula a mangted iti bukel ken dagiti amin a kita ti kayo nga agbunga." Ket naaramid a kasta. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 3
12Nagtubo ngarud dagiti amin a kita ti mula a mangted iti bukel ken dagiti amin a kita ti kayo nga agbunga. Naragsakan ti Dios iti nakitana. 13Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti maikatlo nga aldaw. 14Imbilin ti Dios, "Agparang dagiti silaw iti tangatang tapno paglasinenda ti aldaw ken ti rabii, ken tapno ipakitada ti pangrugian dagiti tiempo, aldaw ken tawen. 15Agpaaydanto a silaw iti tangatang tapno lawaganda ti daga." Ket naaramid a kasta. 16Inaramid ti Dios dagiti dua a dadakkel a silaw: ti init nga agraniag iti aldaw ken ti bulan nga agraniag iti rabii. Inaramidna pay dagiti bituen. 17Inkabilna dagiti silaw iti tangatang a manglawag iti daga, 18mangraniag iti aldaw ken rabii, ken mamaglasin iti lawag ken sipnget. Naragsakan ti Dios iti nakitana. 19Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti maikapat nga aldaw. 20Imbilin ti Dios, "Maaddaan dagiti dandanum iti adu a kita ti sibibiag a parsua, kasta met a maaddaan ti tangatang kadagiti tumatayab." 21Pinarsua ti Dios dagiti dadakkel a parsua iti taaw, ken amin a kita ti parsua iti danum ken amin a kita ti tumatayab. Naragsakan ti Dios idi makitana dagiti inaramidna. 22Binendisionanna amin ida, ket imbagana kadagiti parsua nga agnaed iti danum nga umaduda, ket punnoenda ti taaw. Binilinna met dagiti tumatayab nga umaduda. 23Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti maikalima nga aldaw. 24Imbilin ti Dios, "Maaddaan ti daga iti amin a kita ti ayup: naamo ken naatap, dadakkel ken babassit." Ket naaramid a kasta. 25Inaramid amin ida ti Dios. Naragsakan ti Dios iti nakitana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 4
26Kalpasanna, kinuna ti Dios, "Ita, aramidentayo ti tao. Umaspingdanto kadatayo, ket kalanglangatayto ida. Iturayandanto dagiti ikan, dagiti tumatayab, ken amin nga animal a naamo ken naatap, dadakkel ken babassit." 27Iti kasta, pinarsua ti Dios ti tao a kalanglangana. Pinarsuana ida a lalaki ken babai. 28Binendisionanna ida a kunana, "Aganakkayo iti adu tapno agnaedto dagiti kaputotanyo iti amin a paset ti daga ket iturayandanto ti daga. Iturayanyo dagiti ikan, dagiti tumatayab, ken amin nga atap nga animal. 29Itedko a taraonyo dagiti amin a kita ti bukel ken amin a bunga ti kayo. 30Ngem itedko kadagiti amin nga atap nga animal ken amin a tumatayab dagiti ruruot ken mulmula nga adda bulongna a kas taraonda." Ket naaramid a kasta. 31Kinita ti Dios dagiti amin nga inaramidna, ket napalalo ti ragsakna. Limmabas ti rabii, ket dimteng ti bigat. Daytoy ti maikanem nga aldaw. Genesis 2 1Ket kasta a naaramid dagiti langit ken ti daga ken amin a linaonda. 2Iti maikapito nga aldaw, nalpas ti Dios ti amin nga aramidna ket naginana. 3Binendisionanna ti maikapito nga aldaw, ket inlasinna a naisangsangayan gapu ta iti dayta nga aldaw, nalpasna ti trabahona ket naginana kalpasan ti panagparsuana. 4Kastoy ti pannakaparsua ti sangalubongan. Ti Minuyongan ti Eden Idi parsuaen ni Yahweh a Dios ti lubong, 5awan pay ti mula iti daga ken awan ti bukel a nagrusing agsipud ta awan pay tudo ken awan pay dagiti mannalon. 6Ngem adda danum nga aggapu iti ubbog ket siboganna ti daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 5
7Nangala ni Yahweh a Dios iti daga sa nangbukel iti tao. Insang-awna ti anges ti biag iti agong daytoy ket naaddaan iti biag. 8Nangaramid ni Yahweh a Dios iti maysa a minuyongan idiay Eden, iti Daya. Sadiay ti nangikabilanna iti pinarsuana a tao. 9Pinagtubona ti amin a kita ti agkakapintas a kayo nga agbunga iti nasayaat. Iti tengnga ti minuyongan, adda ti kayo ti biag ken ti kayo ti pannakaammo iti naimbag ken iti dakes. 10Adda karayan nga agayus iti Eden a mangpasayak iti minuyongan. Iti panagayusna iti ruar ti Eden, nagsanga iti uppat a paset. 11Pison ti nagan ti umuna a karayan ket agayus iti likmut ti pagilian ti Havila. 12Ditoy ti pakasarakan iti puro a balitok agraman bangbanglo a manmano a masarakan, ken agkakapateg a bato. 13Gihon ti nagan ti maikadua ket agayus iti likmut ti pagilian ti Cus. 14Tigris ti maikatlo ket agayus iti dayaen ti Asiria. Eufrates ti maikapat a sanga ti karayan. 15Impan ni Yahweh a Dios ti tao iti Minuyongan ti Eden tapno talonen ken aywananna. 16Imbagana iti lalaki, "Mabalinmo ti mangan iti bunga ti uray ania a kayo iti Minuyongan 17malaksid ti bunga ti kayo ti pannakaammo iti naimbag ken dakes. Dimo kanen ti bunga dayta a kayo. No manganka, matayka iti isu met la nga aldaw a pannanganmo." 18Kinuna ni Yahweh a Dios, "Saan a nasayaat nga agmaymaysa ti lalaki. Yaramidak iti maitutop a kadua ken katulonganna." 19Nangala iti daga ket inaramidna dagiti amin nga animal ken amin a tumatayab. Impanna ida iti lalaki ket binay-anna nga isu ti mangted iti naganda. No ania ti awagna kadakuada, isu met ti nagbalin a naganda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 6
20Pinanaganan ngarud ti lalaki dagiti amin a tumatayab ken dagiti amin nga animal. Ngem awan kadagitoy ti maitutop a kaduana ken katulonganna. 21Kalpasanna, pinaturog ni Yahweh a Dios ti lalaki. Bayat ti nargaan a pannaturogna, nangala iti maysa kadagiti paragpagna sana tinapalan iti lasag ti nangikkatanna. 22Inaramidna a babai ti paragpag ket impanna iti lalaki. 23Kinuna ti lalaki, "Adda met laengen kas kaniak - Tulang a naggapu iti tulangko, ken lasag a naala iti lasagko. 'Babai' ti naganna ta lalaki ti nagtaudanna." 24Daytoy ti gapuna a panawan ti lalaki dagiti nagannak kenkuana tapno agtiponda iti asawana ket agbalinda a maymaysa. 25Agpada a lamolamo ti lalaki ken ti babai ngem awan kadakuada ti panagbain. Genesis 3 Ti Panagsukir ti Tao 1Ti uleg ti kasikapan nga animal nga inaramid ni Yahweh a Dios. Sinaludsod ti uleg iti babai, "Agpayso kadi nga imbaga ti Dios a dikay mangan iti bunga ti uray ania a kayo iti minuyongan?" 2"Mabalinmi ti mangan iti bunga ti uray ania a kayo iti minuyongan," insungbat ti babai. 3"Ngem saanmi a mabalin a kanen ti bunga ti kayo nga adda iti tengnga. No mangankami kano iti bungana wenno uray sagidenmi la koma, mataykami." 4"Saan a pudno dayta," kinuna ti uleg. "Saankayo a matay! 5Kasta ti sao ti Dios ta ammona a no mangankayo iti bunga ti kayo, maaddaankayto iti pannakaawat. Agbalinkayto a kas iti Dios ket maammoanyonto no ania ti naimbag ken ti dakes." 6Nakita ti babai a napintas ti kayo ken impapanna a nasayaat a kanen ti bungana. "Nagsayaat ket ngatan ti agbalin a masirib!" kinunana iti nakemna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 7
Nangpuros iti sumagmamano a bunga ti kayo sa nangan. Inikkanna met ti asawana ket nangan ti lalaki. 7Apaman a nakapanganda, naaddaanda iti pannakaawat ket nabigbigda a lamolamoda. Iti kasta, namagsasaipda kadagiti bulong ti kayo nga igos a pinangabbongda iti bagida. 8Iti dayta a sumipnget, nangngegda ti arimpadek ni Yahweh a Dios a magmagna iti minuyongan. Naglemmeng dagiti agassawa kadagiti kakaykaywan, 9ngem pinukkawan ni Yahweh a Dios ti lalaki. "Sadino ti ayanmo?" kinunana. 10"Nagbutengak a nakangngeg iti timekmo iti minuyongan," insungbat ti lalaki. "Ket naglemmengak gapu ta lamolamoak." 11"Siasino ti nangibaga a lamolamoka?" sinaludsod ti Dios. "Nanganka kadi iti bunga nga imparitko a kanem?" 12"Wen, inikkannak ti babai nga intedmo a katakunaynayko ket kinnanko," insungbat ti lalaki. 13"Apay nga inaramidmo ti kasta?" sinaludsod ni Yahweh a Dios iti babai. Insungbatna, "Inallilawnak ti uleg, isu a nasulisogak a nangan." Ikeddeng ti Dios ti Dusa 14Kinuna ni Yahweh a Dios iti uleg, "Madusaka gapu iti inaramidmo. Sika laeng kadagiti amin nga animal ti masapul a mangibaklay iti daytoy a lunod: Manipud ita, aguyaska ket tapok ti kanem iti unos ti panagbiagmo. 15Pagginnuraenkayto iti babai. Saanto nga agpatingga ti panagbinnusor dagiti kaputotanyo. Rim-itento ti kaputotanna ti ulom ket kagatemto met ti mukodna." 16Kinunana iti babai, "Paaduekto ti rigat a sagabaem bayat ti panagsikogmo. Ket ad-addanto pay inton dumteng ti panagpasikalmo. Nupay kasta, kasapulamto latta ti asawam ngem iturayannakanto." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 8
17Kinunana iti lalaki, "Impangagmo ti asawam ket kinnanmo ti bunga nga imbagak a dimo kanen. Gapu iti daytoy nga inaramidmo, mailunodto ti daga. Masapul nga igaedmo ti agtrabaho iti unos ti panagbiagmo tapno adda apitem ket umanay ti taraonmo. 18Agtubonto dagiti ruruot ken sisiitan ket kapilitanto a manganka kadagiti mula ti talon. 19Masapul nga agling-etka ket agtrabahoka iti nadagsen tapno adda ibunga ti daga agingga nga agsublika iti daga a nakaparsuaam. Nabukelka iti tapok ket agsublikanto met laeng iti tapok." 20Eva ti impanagan ni Adan iti asawana gapu ta isu ti ina ti amin a tattao. 21Ket nangaramid ni Yahweh a Dios kadagiti pagan-anay a lalat a pinangkawesna kada Adan ken Eva. Mapagtalaw da Adan ken Eva iti Minuyongan 22Kalpasanna, kinuna ni Yahweh a Dios, "Ita, nagbalinen ti tao a kas kadatayo ket ammonan ti naimbag ken dakes. Masapul a saan a mapalubosan a mangan iti kayo ti biag amangan no saanen a matay." 23Ngarud, pinagtalaw ni Yahweh a Dios ti tao iti minuyongan ti Eden ket pinagtrabahona iti daga a nagtaudanna. 24Iti bangirna't daya ti minuyongan, nangikabil kadagiti narungsot nga animal a nagpayak. Nangikabil pay iti sumsumged a kampilan tapno awan umasideg iti kayo ti biag. Genesis 4 Da Cain ken Abel 1Kinaidda ni Adan ni Eva nga asawana ket nagsikog ti babai. Nangipasngay iti lalaki ket kinunana, "Babaen iti tulong ti Apo, naaddaanak iti anak." Iti kasta, pinanagananna iti Cain. 2Iti saan a nabayag, nangipasngay iti sabali nga anak a lalaki, ni Abel. Nagbalin ni Abel nga agpaspastor, ngem nagbalin a mannalon ni Cain. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 9
10 3Naglabas ti tiempo. Nangala ni Cain kadagiti apitna ket indatagna a kas daton ken ni Yahweh. 4Innala ni Abel ti inauna nga anak ti maysa kadagiti karnerona. Pinartina sana indaton dagiti kasayaatan a paset. Naragsakan ni Yahweh ken ni Abel ken iti datonna 5ngem linaksidna ni Cain ken ti datonna. Kasta unay ti pungtot ni Cain ket uray la nagrupanget. 6Kinuna ni Yahweh ken ni Cain, "Apay nga agpungtotka? Apay a kasta ti rupam? 7No naimbag ti inaramidmo, umis-isemka koma. Ngem gapu ta nagaramidka iti dakes, mayarig ti basol iti demonio nga agur-uray a mangkemmeg kenka. Kayatnaka nga iturayan ngem masapul a parmekem." 8Kinuna ni Cain ken ni kabsatna nga Abel, "Intan agpassiar idiay away!" Idi addada iti away, dinuklos ni Cain ti kabsatna ket pinatayna. 9Sinaludsod ni Yahweh ken ni Cain, "Sadino ti ayan ni Abel a kabsatmo?" "Diak ammo," insungbatna. "Apay, siak aya koma ti mangay-aywan iti kabsatko?" 10Ket kinuna ni Yahweh, "Apay a kasta ti inaramidmo? Um-umkis kaniak ti dara ti kabsatmo manipud iti daga ket dumawdawat iti panagibales. 11Mailunodka ket dimon mabalin a talonen daytoy a daga, ta inungapna ti ngiwatna a nangawat iti dara ni kabsatmo idi pinataymo. 12No mulaam ti daga, awanto ti maapitmo. Awanto ti masnop a pagtaengam ket agalla-allakanto iti daga." 13Ket kinuna ni Cain ken ni Yahweh, "Nadagsen unay kaniak daytoy a pannusa. 14Ita ta pinagtalawnakon iti daytoy a daga tapno adayoak iti imatangmo, agkalkallautang ken agalla-allaakto. Papatayennakto ti siasinoman a makakita kaniak." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
15Ngem insungbat ni Yahweh, "Saan a mapasamak dayta. No addanto mangpatay kenka, maibalesto kenkuana iti mamimpito." Iti kasta, nangikabil ni Yahweh iti marka ken ni Cain tapno mapakdaaran ti siasinoman a saan a rumbeng a papatayenna. 16Pimmanaw ngarud ni Cain iti imatang ni Yahweh ket napan nagnaed iti daya ti Eden, iti lugar a maaw-awagan iti Nod. Dagiti Kaputotan ni Cain 17Naaddaan ni Cain ken ti asawana iti anak a lalaki a pinanagananda iti Enoc. Nangbangon ni Cain iti siudad sana impanagan iti anakna. 18Adda anak ni Enoc a napanaganan iti Irad. Isu ti ama ni Mehujael nga ama ni Metusael nga ama ni Lamec. 19Dua ti assawa ni Lamec, da Ada ken Zilla. 20Impasngay ni Ada ni Jabal. Ni Jabal ti kapuonan dagiti agpaspastor ket agnaedda kadagiti tolda. 21Kabsatna ni Jubal a kapuonan ti amin nga tumutokar iti arpa ken flauta. 22Inyanak ni Zilla ni Tubal Cain a nagaramid kadagiti amin a kita ti alikamen a bronse ken landok. Ni Naama ti babai a kabsat ni Tubal Cain. 23Kinuna ni Lamec kadagiti assawana, "Ada ken Zilla, denggendak. Adda lalaki nga agtutubo a pinatayko. Kinabilnak isut' gapuna nga inuloyak. 24No pito a biag ti maipatli a kas sukat ti biag ni Cain, pitopulo ket pito a biag ti maipatli no patayendak." Da Set ken Enos 25Naaddaan ni Adan ken ti asawana iti sabali nga anak a lalaki. Kinuna ti asawana, "Pinaraburannak ti Dios iti anak a sukat ni Abel a pinatay ni Cain." Ngarud, pinanagananna iti Set. 26Naaddaan ni Set iti anak a lalaki a pinanagananna iti Enos. Iti dayta a tiempo, rinugian dagiti tattao nga aramaten ti nagan ni Yahweh iti panagdaydayawda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 11
Genesis 5 Dagiti Kaputotan ni Adan (1 Cron. 1:1-4) 1Daytoy ti listaan dagiti kaputotan ni Adan. Idi parsuaen ti Dios ti tao, inaramidna a kas kenkuana. 2Nangparsua iti lalaki ken babai. Binendisionan ken pinanagananna ida iti "Tao." 3Idi agtawen ni Adan iti 130, naparaburan iti anak a lalaki a kas kenkuana, ket pinanagananna iti Set. 4Nagbiag pay ni Adan iti 800 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 5Natay idi agtawen iti 930. 6Idi agtawen ni Set iti 105, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Enos. 7Nagbiag pay iti 807 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 8Natay idi agtawen iti 912. 9Idi agtawen ni Enos iti 90, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Kenan. 10Nagbiag pay iti 815 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 11Natay idi agtawen iti 905. 12Idi agtawen ni Kenan iti 70, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Mahalalel. 13Nagbiag pay iti 840 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 14Natay idi agtawen iti 910. 15Idi agtawen ni Mahalalel iti 65, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Jared. 16Nagbiag pay iti 830 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 17Natay idi agtawen iti 895. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 12
18Idi agtawen ni Jared iti 162, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Enoc. 19Nagbiag pay iti 800 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 20Natay idi agtawen iti 962. 21Idi agtawen ni Enoc iti 65, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Matusalem. 22Nagbiag ni Enoc a nakikadkadua iti Dios iti 300 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 23Kalpasanna, nagbiag pay iti 365 a tawen. 24Nagbiag iti sidong ti Dios. Kalpasanna, nagpukaw, agsipud ta innala ti Dios. 25Idi agtawen ni Matusalem iti 187, naparaburan iti anak a lalaki a pinanagananna iti Lamec. 26Nagbiag pay iti 782 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 27Natay idi agtawen iti 969. 28Idi agtawen ni Lamec iti 182, naparaburan iti anak a lalaki. 29Kinuna ni Lamec, "Manipud iti daga nga inlunod ti Apo, mangyeg daytoy nga ubing iti gin-awa kadagiti amin a nadagsen a trabahotayo." Isu a pinanagananna iti Noe. 30Nagbiag pay ni Lamec iti 595 a tawen. Adda pay dadduma nga annakna. 31Natay idi agtawen iti 777. 32Agtawen ni Noe iti 500 idi naparaburan iti tallo nga annak a lallaki: da Sem, Ham ken Jafet. Genesis 6 Ti Kinadakes ti Tao 1Napuskolen dagiti tattao iti daga iti dayta a panawen. Adun dagiti nayanak a babbai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 13
2Idi makita dagiti nailangitan a parsua a napipintasda, pinilida dagiti magustoanda ket inasawada ida. 3Kinuna ni Yahweh, "Diak ipalubos nga agbiag iti agnanayon dagiti tattao ta tattaoda laeng a matay. Manipud ita, saanen a nasursurok ngem 120 a tawen ti madanonda a panagbiag." 4Kadagidi nga aldaw ken uray pay kadagiti sumarsaruno, addan dagiti higante iti rabaw ti daga. Isuda dagiti annak dagiti nailangitan a parsua ken dagiti babbai nga inasawada. Nalatakda ket mabigbigbigda a naindaklan a bannuar idi panawenda. 5Nakita ni Yahweh a nalabesen ti kinadakes dagiti tattao iti daga ket bin-ig a kinadakes ti pampanunotenda. 6Nagbabawi iti panangaramidna kadakuada ken ti panangisaadna kadakuada iti daga. 7Kinuna ni Yahweh, "Pukawek dagitoy a tattao a pinarsuak, dagiti animal ken dagiti tumatayab. Agbabawiak a nangaramid kadakuada." 8Ngem ni laeng Noe ti nasayaat iti imatangna. Noe 9-10Daytoy ti pakasaritaan ni Noe. Tallo ti annakna a lallaki: da Sem, Ham ken Jafet. Ni la Noe ti naimbag a tao idi panawenna. Nagbiag pannakikadkaduana iti Dios. 11Ngem nagbalin a dakes dagiti amin a tattao iti imatang ti Dios ket nagwaras ti kinadakes iti amin a lugar. 12Nakita ti Dios a dakes ti kasasaad ti lubong ken dakes met ti panagbiag dagiti tattao. 13Kinuna ti Dios ken ni Noe, "Inkeddengko a pukawen ti amin a tattao. Aglablabesen ti kinaranggas iti lubong gapu iti dakes nga aramidda. Dadaelek ida a mamimpinsan ken ti lubong. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 14 iti
14Mangalaka kadagiti tarikayo a sedro ket mangaramidka iti dakkel a daong nga addaan kadagiti kuarto. Pastaam iti alketran iti uneg ken iti ruar. 15Aramidem a 133 a metro ti kaatiddog, 22 a metro ti kaakaba ken 13 a metro ti kangatona. 16Ikkam iti atep nga 44 a sentimetro ti ngatngatoanna kadagiti diding. Aramidem a tallo a kadsaaran ket ikkam iti ridaw ti sikigan. 17Layusek ti daga tapno mapukaw amin a parsua. Matayto amin nga adda biagna iti rabaw ti daga. 18Ngem makitulagak kenka. Lumugankayo iti daong - sika, ti asawam, dagiti annakmo ken dagiti assawada. 19-20Ikuyogmo ti sangapagassawaan ti amin a kita ti animal ken ti amin a kita ti tumatayab ket dimo baybay-an a matayda. 21Mangalaka iti amin a kita ti taraon nga agpaay kadakayo, kasta met kadakuada." 22Inaramid amin ni Noe ti imbilin ti Dios kenkuana. Genesis 7 Ti Layus 1Kinuna ni Yahweh ken ni Noe, "Sumrekkayo a sangafamiliaan iti daong. Nasarakak a sika laeng ti nalinteg ditoy lubong. 2Mangikuyogka iti pito a pagassawaan iti amin a kita ti animal a maibilang a nadalus ken sangaparis iti amin a saan a maibilang a nadalus. 3Mangikuyogka met iti pito a paris ti amin a kita ti tumatayab. Aramidem daytoy tapno mataginayon ti amin a kita ti animal ken tumatayab ket umadudanto manen iti rabaw ti daga. 4Pito nga aldaw manipud ita, pagtudoek nga agpaut iti 40 nga aldaw ken rabii tapno mapukaw ti amin a sibibiag a parsua." 5Ket inaramid ni Noe ti amin nga imbilin ni Yahweh. 6Agtawen ni Noe iti 600 idi malayus ti daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 15
7Naglugan ngarud iti daong a kaduana ti asawana, dagiti annakna ken dagiti assawada tapno malisianda ti layus. 8-9Kas imbilin ti Dios, inkuyogna ti pagassawaan ti amin a kita ti animal ken tumatayab, maibilangda man a nadalus wenno saan. 10Dimteng ti layus kalpasan ti pito nga aldaw. 11Agtawenen ni Noe iti 600. Iti maika-17 nga aldaw ti maikadua a bulan, pimsuak ti amin nga ubbog ti dakkel a taaw iti uneg ti daga, naluktan dagiti amin a pagruaran ti danum ti tangatang 12ket nagtudo iti unos ti 40 nga aldaw ken rabii. 13Iti dayta met la nga aldaw, limmugan ni Noe ken ti asawana iti daong. Kaduada dagiti tallo nga annakda - da Sem, Ham ken Jafet ken dagiti assawada. 14Limmugan met ti amin a kita ti animal, naamo ken naatap, dagiti agkarkarayam ken dagiti agkarkaradap ken amin a kita ti tumatayab. 15Kas imbilin ti Dios, sangapagassawaan ti tunggal kita ti sibibiag a parsua ti inkuyog ni Noe iti daong. 16Kalpasanna, rinikpan ni Yahweh ti ruangan ti daong. 17Uppat a pulo nga aldaw a nagpaut ti layus. Dimmakkel ti danum agingga a timpaw ti daong. 18Idi umadalem nga umadalem, nayan-anud ti daong. 19Nagtultuloy a dimmakkel ti danum agingga a natinep dagiti kangatoan a bantay. 20Immadalem nga immadalem ket ngimmato ti danum iti pito a metro iti labes ti tuktok dagiti bantay. 21Natay amin a nabiag iti rabaw ti daga - dagiti tumatayab, dagiti animal ken amin a tattao. 22Natay amin nga adda angesna ditoy daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 16
23Pinukaw ni Yahweh ti amin a sibibiag ditoy daga - tao, animal ken tumatayab, malaksid ni Noe ken dagiti kakaduana iti daong. 24Saan a nagimbaas ti danum iti uneg ti 150 nga aldaw. Genesis 8 Agsardeng ti Layus 1Saan a nalipatan ti Dios ni Noe ken dagiti amin nga animal a kaduana iti daong. Pinaganginna ket nangrugi a bimmassit ti danum. 2Narikpan dagiti ubbog iti uneg ti daga ken dagiti ruangan ti danum iti tangatang. Nagsardeng ti tudo, 3ket nain-inut a nagimbaas ti danum iti unos ti 150 nga aldaw. 4Iti maika-17 nga aldaw iti maikapito a bulan, naisadsad ti daong iti kabambantayan ti Ararat. 5Nagtuloy a bimmaba ti danum ket iti umuna nga aldaw ti maika-10 a bulan, nagparang ti tuktok dagiti bantay. 6Kalpasan ti 40 nga aldaw, nangilukat ni Noe iti maysa a tawa ti daong 7ket nangibulos iti wak. Saan a nagsubli ti wak ngem nagtayab a naglawlawlaw agingga iti awanen ti danum. 8Kabayatanna, nangipatayab ni Noe iti kalapati tapno kitaenna no imbaasen ti danum. 9Ngem gapu ta natinep pay laeng ti daga, awan ti nasarakan ti kalapati a pagdissoanna. Nagsubli iti daong ket tiniliw ni Noe sana insubli iti uneg. 10Pinalabas ni Noe ti pito nga aldaw sana manen imbulos ti kalapati. 11Iti sumipnget, nagsubli kenkuana ti kalapati. Adda nalangto a bulong ti olibo iti sippit ti kalapati. Daytoy ti nakaammoan ni Noe a bimmaban ti danum. 12Pinalabasna manen ti pito nga aldaw sana impatayab ti kalapati. Saanen a nagsubli ti tumatayab. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 17
13Agtawen idin ni Noe iti 601. Iti umuna nga aldaw ti umuna a bulan, inikkat ni Noe ti atep ti daong, inwarasna ti panagkitana ket nakitana nga agmagmagan ti daga. 14Iti maika-27 nga aldaw ti maikadua a bulan, namagaanen a namimpinsan ti daga. 15Kinuna ti Dios ken ni Noe, 16"Rummuarkayon nga agassawa agraman dagiti annakmo ken dagiti assawada. 17Paruarem met dagiti amin a tumatayab ken animal; bay-am nga umaduda tapno agwarasda iti rabaw ti daga." 18Rimmuar ngarud iti daong ni Noe, ti asawana, dagiti annakda ken dagiti assawada. 19Rimmuar met dagiti amin nga animal ken tumatayab. Nagrupo-grupoda segun ti klaseda. Mangidatag ni Noe iti Daton 20Nangbangon ni Noe iti altar a maipaay ken ni Yahweh. Nangala iti saggaysa kadagiti maibilang a nadalus nga animal ken tumatayab sana pinuoran dagitoy iti altar a kas daton. 21Nalang-ab ni Yahweh ti nabanglo nga ayamuom ti sakrifisio ket kinunana iti nakemna, "Pulos a diakton ilunod ti daga gapu iti aramid ti tao. Ammok a dakes ti panunotna manipud kinaubingna. Diakton dadaelen ti aniaman nga adda biagna a kas iti inaramidko. 22No la ket adda ti lubong, addanto latta tiempo ti panagmula ken tiempo ti panagapit; addanto latta panawen ti lam-ek ken panawen ti pudot, panawen ti kalgaw ken panawen ti tudtudo. Addanto latta aldaw ken rabii." Genesis 9 Makitulag ti Dios ken ni Noe 1Binendisionan ti Dios ni Noe ken dagiti annakna. Kinunana, "Aganakkayo iti adu tapno agwaras dagiti kaputotanyo iti amin a paset ti daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 18
2Kabutengdakayto dagiti amin nga animal, tumatayab ken ikan. Mayawatda amin iti turayyo. 3Ita, mabalinyo a kanen dagitoy, kasta met dagiti nalangto a mula. Itedko amin dagitoy a taraonyo. 4Adda laeng banag a saanyo a kanen - ti karne nga adda pay laeng darana; ngamin, ti biag adda iti dara. 5No adda mangpatay iti tao, patayek met, uray ti animal. Patayek met ti siasinoman a mangpatay iti padana a tao. 6Siasinoman a mangpatay iti tao, patayento met ti padana a tao. Ngamin, naaramid ti tao a kaasping ti Dios. 7"Masapul nga adu ti annakyo tapno agnaedto dagiti kaputotanyo iti amin a paset ti daga." 8Kinuna ti Dios ken ni Noe ken kadagiti annakna, 9"Ita, makitulagakon kadakayo ken kadagiti kaputotanyo 10ken kadagiti amin nga adda biagna - amin a tumatayab, ken amin nga animal - amin a kinaduam a rimmuar iti daong. 11Daytoy ti pagtutulagantayo: Ikarik a saankonton a pukawen ti amin a sibibiag - awanton ti layus a mangdadael iti daga. 12Kas pakakitaan iti agnanayon a tulagko kadakayo ken iti amin nga adda biagna, 13ikabilko ti bullalayawko iti ulep. Daytoy ti tanda ti pannakitulagko iti lubong. 14Tunggal adda ulep iti tangatang ket agparang ti bullalayaw, 15laglagipekto ti karik kadakayo ken kadagiti animal nga awanton ti layus a mangpukaw kadagiti amin a parsua. 16No agparang ti bullalayaw iti ulep, makitakto ket malagipko ti agnanayon a pannakitulagko kadagiti amin a sibibiag a parsua iti daga." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 19
17Kinuna ti Dios ken ni Noe, "Daytoy ti pagilasinan ti tulagko kadagiti amin a sibibiag a parsua." Ni Noe ken dagiti Annakna 18Adtoy dagiti annak ni Noe a kinaduana iti daong: da Sem, Ham ken Jafet. (Ni Ham ti tatang ni Canaan.) 19Isuda a tallo ti kapuonan dagiti amin a tattao ditoy daga. 20Mannalon ni Noe ket isu ti immuna a nagmula iti ubas. 21Iti naminsan, nabartek iti yiinumna iti arak ti ubas; inuksobna ti pagan- anayna sa nagidda a lamolamo iti toldana. 22Idi nakita ni Ham a lamolamo ti amana, napanna imbaga kadagiti dua a kakabsatna. 23Nangala da Sem ken Jafet iti kagay ket inyabadayda kadagiti abagada. Simrekda a sitatallikud iti tolda sada inabbongan ti bagi ni tatangda; saanda a simmango tapno saanda a makita a lamolamo. 24Idi namunawan ni Noe ket naammoanna ti inaramid ti inaudi nga anakna, 25kinunana, "Mailunod koma ni Canaan! Agbalinto a tagabu dagiti kakabsatna. 26Madaydayaw ti Apo a Dios ni Sem! Agbalinto ni Canaan a tagabu ni Sem. 27Palawaen koma ti Dios ti sakup ni Jafet. Makipagnaed koma dagiti kaputotanna kadagiti tattao ni Sem. Agbalinto ni Canaan a tagabu ni Jafet." 28Tallo gasut ket limapulo a tawen ti panagbiag ni Noe kalpasan ti layus. 29Agtawen iti 950 idi matay. Genesis 10 Dagiti Kaputotan dagiti Annak ni Noe (1 Cron. 1:5-23) 1Dagitoy dagiti kaputotan da Sem, Ham ken Jafet nga annak ni Noe, kalpasan ti layus. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 20
2Dagiti lallaki nga annak ni Jafet - Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Mesec ken Tiras - dagiti naganda ti naisurat kadagiti tribu a kaputotanda. 3Ni Gomer ti nagtaudan dagiti tattao ti Askenaz, Rifat ken Togarma. 4Kaputotan ni Javan dagiti tattao ti Elisa, Tarsis, Cyprus ken Rodes. 5Isuda dagiti kapuonan dagiti agnaed iti igid ti baybay ken kadagiti isla. Dagitoy dagiti kaputotan ni Jafet nga agnaed kadagiti bukodda a tribu ken il- ili ken addaan iti bukod a pagsasao. 6Dagiti lallaki nga annak ni Ham - Cus, Egipto, Put ken Canaan - ti kapuonan dagiti tattao a napanaganan kadagiti naganda. 7Ni Cus ti nagtaudan dagiti tattao ti Seba, Havila, Sabta, Raama ken Sabteca. Ni Raama ti nagtaudan dagiti tattao ti Seba ken Dedan. 8Naaddaan ni Cus iti anak a lalaki nga agnagan Nimrod a nagbalin nga immuna a maingel a mannakigubat iti lubong. 9Babaen iti tulong ti Dios, nagbalin a nalaing a mangnganup ket daytoy ti nakaigapuan ti pagsasao, "Pagbalinennaka koma ti Apo a nalaing a mangnganup a kas ken ni Nimrod." 10Sakupen ti umuna a pagarian ni Nimrod ti Babel, Erec ken Akkad - adda amin dagitoy iti daga ti Siniar. 11Manipud iti dayta a daga, napan ni Nimrod idiay Asiria ket binangonna dagiti siudad ti Nineve, Rehobot-ir, Cala 12ken Resen nga adda iti nagbaetan ti Nineve ken ti kangrunaan a siudad ti Cala. 13Ni Egipto ti nagtaudan dagiti tattao ti Lydia, Anam, Lehab, Naftu, 14Patros, Caslu ken ti Caftor a nagtaudan dagiti Filisteo. 15Dagiti annak ni Canaan - ni Sidon, nga inauna, ken Het - dagiti naganda ti naisurat kadagiti tribu a kaputotanda. 16Ni pay Canaan ti kapuonan dagiti Jebuseo, dagiti Amorreo, dagiti Gergeseo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 21
17dagiti Heveo, dagiti Arkeo, dagiti Sineo, 18dagiti Arvadeo, dagiti Zemareo ken dagiti Hamateo. Nagwaras dagiti nadumaduma a tribu dagiti Cananeo 19agingga a dimmanon ti beddengda manipud Sidon nga agpa-abagatan idiay Gerar, iti asideg ti Gaza ken agpadaya idiay Sodoma, Gomorra, Adma ken Zeboiim, iti asideg ti Lasa. 20Dagitoy dagiti kaputotan ni Ham nga agnanaed kadagiti nadumaduma a tribu ken ilida; adda bukod a pagsasao ti tunggal grupo. 21Ni Sem a manong ni Jafet ti kapuonan dagiti amin a Hebreo. 22Dagiti annak ni Sem - da Elam, Assur, Arpaksad, Lud ken Aram - dagiti naganda ti naisurat kadagiti tribu a kaputotanda. 23Kaputotan ni Aram dagiti tattao ti Uz, Hul, Geter, ken Mesec. 24Ni Arpaksad ti ama ni Sela nga ama ni Eber. 25Dua ti annak ni Eber; maysa ti napanaganan iti Peleg gapu ta idi tiempona, nabingay dagiti tattao ti lubong; napanaganan ti maysa iti Joktan. 26Kaputotan ni Joktan dagiti tattao ti Almodad, Selef, Hasarmavet, Jera, 27Hadoram, Uzal, Dikla, 28Obal, Abimael, Seba, 29Ofir, Havila ken Jobab. Nagtaudda amin ken ni Joktan. 30Sakupen ti daga a pagnaedanda manipud Mesa agingga idiay Sefar, iti katurturodan iti daya. 31Dagitoy dagiti kaputotan ni Sem nga agnanaed kadagiti nadumaduma a tribu ken ilida; adda bukod a pagsasao ti tunggal tribu. 32Dagitoy dagiti pagilian a nagtaud kadagiti annak ni Noe ken dagiti puli a simmaruno kadakuada. Isuda ti nagtaudan dagiti pagilian kalpasan ti layus. Genesis 11 Ti Torre ti Babel Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 22
1Idi un-unana, maymaysa ti lengguahe dagiti tattao iti entero a lubong ket agpapada dagiti sao nga usarenda. 2Iti panagturongda iti daya, dimtengda iti maysa a daga iti Siniar ket nagnaedda sadiay. 3Nagtutulagda nga agaramid iti adu a ladrilio ket lutuenda a naimbag tapno tumangken. Ket naaddaanda kadagiti ladrilio a pagbangonda ken alketran a pannakasementoda. 4Kinunada, "Ita, mangbangontayo iti siudad nga addaan iti torre a dumanon idiay langit tapno agbalintayo a nalatak ket ditay masinasina iti entero a daga." 5Bimmaba ni Yahweh tapno kitaenna ti siudad ken ti torre a binangon dagitoy a tattao. 6Kinunana, "Sangsangkamaysa dagitoy a tattao ket maymaysa ti pagsasaoda. Pangrugian la daytoy ti panggepda nga aramiden. Kabaelandanton nga aramiden ti aniaman a kaykayatda. 7Bumabatayo ket kirokiroentayo ti pagsasaoda tapno dida agkikinnaawatan." 8Iti kasta, inwaras ida ni Yahweh iti entero a daga ket naisardeng ti pannakabangon ti siudad. 9Napanaganan ti siudad iti Babel agsipud ta kinirokiro ni Yahweh ti pagsasao dagiti amin a tattao ket manipud sadiay, impanna ida iti nadumaduma a paset ti daga. Dagiti Kaputotan ni Sem (1 Cron. 1:24-27) 10Dagitoy dagiti kaputotan ni Sem. Dua a tawen kalpasan ti layus, naparaburan iti anak a lalaki a napanaganan iti Arpaksad. Agtawen idin ni Sem iti sangagasut. 11Nagbiag pay ni Sem iti 500 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 12Idi agtawen ni Arpaksad iti 35, naparaburan iti anak a lalaki, ni Sela. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 23
13Nagbiag pay ni Arpaksad iti 403 a tawen ket naaddaan iti dadduma nga annak. 14Idi agtawen ni Sela iti tallopulo, naparaburan iti anak a lalaki, ni Eber. 15Nagbiag pay ni Sela iti 403 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 16Idi agtawen ni Eber iti 34, naparaburan iti anak a lalaki, ni Peleg. 17Nagbiag pay ni Eber iti 430 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 18Idi agtawen ni Peleg iti tallopulo, naparaburan iti anak a lalaki, ni Reu. 19Nagbiag pay ni Peleg iti 209 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 20Idi agtawen ni Reu iti 32, naparaburan iti anak a lalaki, ni Serug. 21Nagbiag pay ni Reu iti 207 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 22Idi agtawen ni Serug iti tallopulo, naparaburan iti anak a lalaki, ni Nahor. 23Nagbiag pay ni Serug iti 200 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 24Idi agtawen ni Nahor iti 29, naparaburan iti anak a lalaki, ni Tera. 25Nagbiag pay ni Nahor iti 119 a tawen ket naaddaan pay iti dadduma nga annak. 26Idi agtawen ni Tera iti pitopulo, naparaburan kadagiti lallaki nga annak, da Abram, Nahor ken Haran. 27Dagitoy dagiti kaputotan ni Tera: Ni Tera ti ama da Abram, Nahor ken Haran. Ni Haran ti ama ni Lot. 28Natay ni Haran iti ili a nakayanakanna, idiay Ur iti Caldea. Sibibiag pay idi ni amana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 24
29Inasawa ni Abram ni Sarai. Inasawa ni Nahor ni Milca nga anak ni Haran nga ama ni Isca. 30Lupes idi ni Sarai. 31Pimmanaw ni Tera idiay Ur. Kinakuyogna ni Abram nga anakna, ni Lot nga apokona nga anak ni Haran agraman ti manugangna nga asawa ni Abram. Agturongda idiay Canaan, ngem idi dumanonda idiay Haran, nagsardengda ket sadiay ti nagnaedanda. 32Sadiay ti nakatayan ni Tera idi agtawen iti 205. Genesis 12 Ti Panangayab ti Dios ken ni Abram 1Kinuna ni Yahweh ken ni Abram, "Panawam ti pagiliam, dagiti kabagiam ken amam ket inka iti daga nga ipakitakto kenka. 2Paraburankanto iti adu nga annak ken appoko ket agbalindanto a dakkel a pagilian. Bendisionankanto ket agdinamagto ti naganmo tapno mausar ti naganmo a pagbendision. 3"Bendisionakto dagiti mangbendision kenka, ngem ilunodkonto dagiti mangilunod kenka. Dawatento dagiti amin a nasion ditoy daga a bendisionak ida a kas iti panangbendisionko kenka." 4Tinungpal ni Abram ti bilin ni Yahweh ket pimmanaw idiay Haran idi agtawen iti pitopulo ket lima. 5Inkuyogna ni Sarai nga asawana ken ni Lot a kaanakanna. Intugotna ti amin a sanikua a naurnongna ken amin a nagbalin a tagabuna idiay Haran ket nagluasda a napan iti daga ti Canaan. Idi dumtengda idiay Canaan, 6sinursor ni Abram ti daga agingga a dimmanon idiay Sikem nga ayan ti kayo a lugo ti More. (Kadagidi a tiempo, agnanaed pay laeng dagiti Cananeo iti dayta a daga.) 7Nagparang ni Yahweh ken ni Abram ket kinunana kenkuana, "Daytoy ti daga nga itedko kadagiti kaputotam." Nangbangon sadiay ni Abram iti altar nga agpaay ken ni Yahweh a nagparang kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 25
8Kalpasan dayta, intuloyna ti panagdaliasatna agingga iti katurturodan iti daya ti siudad ti Betel. Nagkampo iti nagbaetan ti Betel iti laud ken Ai iti daya. Nangbangon met sadiay iti altar ket nagdaydayaw ken ni Yahweh. 9Kalpasanna, nagalis-alis iti pagnaedan iti panagturongna iti akin-abagatan a paset ti Canaan. Ni Abram idiay Egipto 10Ngem rimsua ti nakaro a panagbisin iti dayta a daga, isut' gapuna a nagpa- abagatan ni Abram agingga a dimteng idiay Egipto tapno agnaed sadiay iti apagbiit. 11Idi dandani bumallasiw iti beddeng ti Egipto, kinunana iti asawana, "Nalibnoska, Sarai. 12Inton makitadaka dagiti Egipcio, ipapandanto nga asawaka, ket patayendakto ngem saandakanto nga an-anoen. 13Ibagam kadakuada nga agkabsatta. Gapu kenka, saandakto a patayen ket nasayaatto ti pannakilangenda kaniak." 14Idi addadan idiay Egipto, nakita dagiti Egipcio a pudno a napintas ti asawa ni Abram. 15Adda dagiti ofisiales ti palasio a nakakita kenkuana ket imbagada iti Faraon ti kinapintasna. Ket naipan ni Sarai iti palasio. 16Gapu ken ni Sarai, nasayaat ti pannakilangen ti ari ken ni Abram. Inikkanna ni Abram kadagiti arban ti karnero ken kalding, baka, asno, tagabu ken kamelio. 17Ngem gapu iti naaramid, nagpungtot ni Yahweh, ket nagsagaba ti ari ken dagiti tattao iti palasio. Nakaro a sakit ti indissuor kadakuada ni Yahweh. 18Pinaayaban ti ari ni Abram ket sinaludsodna, "Ania ti inaramidmo kaniak? Apay a dimo imbaga nga asawam? 19Apay nga imbagam a kabsatmo ket impalubosmo nga alaek a kas asawak? Adtoy ti asawam; alaem ket pumanawkayon!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 26
20Nagbilin ti ari ket napapanaw ni Abraham idiay Egipto a kaduana ti asawana agraman amin a sanikuana. Genesis 13 Agsina da Abram ken Lot 1Manipud idiay Egipto, nagdaliasat ni Abram nga agpa-amianan ket napan iti akin-abagatan a paset ti Canaan. Intugotna ti asawana ken dagiti amin a sanikuana agraman ni Lot. 2Baknang idin ni Abram. Adu ti karnero, kalding ken bakana agraman pirak ken balitok. 3Manipud sadiay, nagturong idiay Betel ket nadumaduma ti nagsardenganna iti dalan. Dimteng iti nagbaetan ti Betel ken Ai a sigud a nagkampoanna. 4Napan iti lugar a nangbangonanna idi iti altar ket nagdaydayaw ken ni Yahweh. 5Adu met ti karnero, kalding ken baka ni Lot. Adda bukodna a familia ken adu nga adipen. 6Saan a makaanay ti daga a pagpastoranda ta adu unay ti animalda. 7Daytoy ti gapuna a masansan nga agririri dagiti agay-aywan kadagiti animalda. (Agnanaed pay laeng idi dagiti Cananeo ken Perezeo iti dayta a deppaar.) 8Kinuna ni Abram ken ni Lot, "Saanta koma nga agrirriri, kasta met dagiti pastorta, agsipud ta agkabagianta. 9Nasaysayaat no agsinata. Piliem ti aniaman a paset ti daga a kayatmo a pagyanan ket innak met iti sabali." 10Inwaras ni Lot ti panagkitana ket naimatanganna ti entero a Tanap ti Jordan agingga idiay Zoar. Adu ti danumna a kas iti Minuyongan ni Yahweh wenno ti daga ti Egipto. (Saan pay idi a nadadael dagiti siudad ti Sodoma ken Gomorra.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 27
11Pinili ngarud ni Lot ti entero a Tanap ti Jordan. Nagsinada ken ni Abram, ket nagturong iti daya. 12Nagtalinaed ni Abram iti daga ti Canaan. Nagnaed met ni Lot kadagiti siudad ti tanap, iti asideg ti Sodoma. 13Managdakdakes dagiti tattao ti Sodoma ket nakaro ti panagbasolda ken ni Yahweh. Mapan ni Abram idiay Hebron 14Kalpasan ti panagsina da Abram ken ni Lot, kinuna ni Yahweh ken ni Abram, "Iwarasmo ti panagkitam iti aglawlawmo. 15Itedko kenka ken kadagiti kaputotam ti amin a daga a makitam ket kukuayonto iti agnanayon. 16Paraburankanto iti adu a kaputotan. Awanto ti makabilang iti kaaduda ket nalaklakanto a bilangen ti tapok iti daga. 17Ita, inka sursoren ti entero a daga gapu ta itedko amin kenka daytoy." 18Inyalis ngarud ni Abram ti kampona ket nagnaed iti asideg dagiti kayo ti lugo ti Mamre idiay Hebron. Nangbangon sadiay iti altar nga agpaay ken ni Yahweh. Genesis 14 Ispalen ni Abram ni Lot 1Uppat nga ari - ni Amrafel nga ari ti Siniar, ni Arioc nga ari ti Elasar, ni Kedorlaomer nga ari ti Elam ken ni Tidal nga ari ti Goiim, 2ti napan nanggubat iti lima nga ari: Bera nga ari ti Sodoma, Birsa nga ari ti Gomorra, Sinab nga ari ti Adma, Semeber nga ari ti Zeboiim ken ti ari ti Bela (wenno Soar). 3Nagkaykaysa dagitoy lima nga ari ket pinagtitiponda dagiti buyotda iti Tanap ti Siddim nga isu ita ti Natay a Baybay. 4Sangapulo ket dua a tawen nga inturayan ida ni Kedorlaomer ngem iti maika-13 a tawen, immalsada a maibusor kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 28
5Iti maika-14 a tawen, dimteng ni Kedorlaomer ken dagiti kakaduana agraman dagiti armadada ket pinarmekda dagiti Refaim idiay Asterot Karnaim, dagiti Zuzim idiay Ham, dagiti Emim idiay Tanap ti Kiriataim 6ken dagiti Horeo iti kabambantayan ti Edom - sinunsonda ida agingga idiay Elparan iti pungto ti let-ang. 7Kalpasanna, nagsublida ket dimtengda idiay Kades (maaw-awagan idi iti Enmispat). Sinakupda ti amin a daga dagiti Amalekita ket pinarmekda dagiti Amorreo nga agnanaed idiay Hazazon Tamar. 8Inummong dagiti ari ti Sodoma, Gomorra, Adma, Zeboiim ken Bela dagiti armadada iti Tanap ti Siddim tapno gubatenda 9dagiti ari ti Elam, Goiim, Siniar ken Elasar. Lima nga ari kontra uppat nga ari. 10Nasaknapan ti tanap kadagiti abut a naikkan iti alketran ket idi itarayan dagiti ari ti Sodoma ken Gomorra ti paggugubatan, natnagda kadagiti palab- og. Nakataray dagiti tallo nga ari ket nagkamangda kadagiti kabambantayan. 11Innala dagiti uppat nga ari ti amin nga adda idiay Sodoma ken Gomorra agraman dagiti taraon sada pimmanaw. 12Innalada met ni Lot ken ti amin a sanikuana. Agnanaed idi ti kaanakan ni Abram idiay Sodoma. 13Ngem adda lalaki a nakalibas ket impadamagna daytoy ken ni Abram a Hebreo nga agnanaed idi iti asideg dagiti lugo a kayo a kukua ni Mamre nga Amorreo. Kadua ni Abram ni Mamre agraman da Escol ken Aner a kakabsatna. 14Apaman a naammoan ni Abram a natiliw ti kaanakanna, inummongna dagiti amin a mannakigubat iti kampona nga agdagup iti 318 ket sinunsonda dagiti uppat nga ari agingga idiay Dan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 29
15Sadiay, biningayna dagiti tattaona iti dua a bunggoy, dinarupda ti kabusor iti rabii ket pinarmekda ida. Kinamatkamatda ida agingga idiay Hobah iti amianan ti Damasco. 16Naalada amin a nasamsam. Inyawidna met ni Lot a kaanakanna ken dagiti amin a sanikuana, agraman dagiti babbai ken dagiti dadduma a balud. Bendisionan ni Melkisedec ni Abram 17Idi agsubli ni Abram kalpasan ti panangparmekna ken ni Kedorlaomer ken dagiti dadduma nga ari, sinabat ti ari ti Sodoma idiay Tanap ti Save (a maaw- awagan met iti Tanap ti Ari). 18Nangyeg met ni Melkisedec nga ari ti Salem ken padi pay ti Kangatoan a Dios iti tinapay ken arak ken ni Abram. 19Indawat ni Melkisedec a mabendisionan ni Abram ket kinunana, "Sapay koma ta bendisionan ti Kangatoan a Dios ni Abram. 20Madaydayaw koma ti Kangatoan a Dios a nangted iti panagballigim kadagiti kabusormo." Ket inted ni Abram kenkuana ti apagkapullo ti amin a sinamsamna. 21Kinuna ti ari ti Sodoma ken Abram, "Alaem dagiti sinamsammo ngem isublim dagiti amin a tattaok." 22Insungbat ni Abram, "Isapatak iti Apo a Kangatoan a Dios, ti namarsua iti langit ken daga, 23nga awan ti alaek a kukuam, uray la koma sinulid wenno kordon ti sapatos tapno dimonto kuna a sika ti nangpabaknang kaniak. 24Awan ti alaek no di la dagiti inaramat dagiti tattao. Ngem ipalubosmo koma nga alaen dagiti kakaduak, da Aner, Escol ken Mamre, ti bingayda." Genesis 15 Ti Tulag ti Dios ken ni Abram 1Kalpasan daytoy, nagparmata ni Abram ket nangngegna ni Yahweh a makisasao kenkuana: "Dika agbuteng, Abram. Salaknibanka iti amin a peggad ket ikkanka iti naindaklan a gunggona." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 30
2Ngem kinuna ni Abram, "O Apo Dios, ania ti serbi kaniak ti gunggona nga itedmo idinto ta awan anakko? Ni laeng Eleazar a taga-Damasco ti agtawid kadagiti sanikuak. 3Dinak pinaraburan iti anak ket maysa kadagiti tagabuk ti agtawid iti sanikuak." 4Kalpasanna, nangngegna manen ni Yahweh a makisasao kenkuana, "Saan a ni Eleazar a tagabu ti agtawid iti sanikuam no di ket ti bukodmo nga anak." 5Inruar ni Yahweh ni Abram ket kinunana, "Tumangadka ket padasem a bilangen dagiti bituen. Kastanto ti kaadu dagiti kaputotam." 6Nagtalek ni Abram ken ni Yahweh ket gapu iti daytoy, naragsakan kenkuana ni Yahweh ket inawatna a kas nalinteg ni Abram. 7Kalpasanna, kinuna ni Yahweh kenkuana, "Siak ni Yahweh a nangiruar kenka iti Ur idiay Caldea tapno ipatagikuak kenka daytoy a daga." 8Ngem kinuna ni Abram, "O Apo Dios, kasano a maammoak a kukuak daytoy a daga?" 9Insungbatna, "Yegannak iti baka, kalding, kalakian a karnero nga agtawen iti tallo ti tunggal maysa, ken saggaysa a kalapati ken pagaw." 10Indatag ni Abram dagiti animal iti Dios. Pinatayna ida sana ginudua dagiti bangkay. Inintarna ida iti dua a linia nga agbinnatog dagiti agkapisi ngem dina ginudua ti kalapati ken ti pagaw. 11Nagdisso dagiti buitre kadagiti bangkay dagiti animal ngem binugawna ida. 12Idi lumnek ti init, immapay ken ni Abram ti nargaan a turog. Nariknana ti panagbuteng ken panagamak gapu iti nakaro a kinasipnget. 13Kinuna ni Yahweh, "Ganggannaetto dagiti kaputotam iti sabali a daga. Agbalindanto a tagabu sadiay ket 400 a tawen a maparparigatdanto. 14Ngem dusaekto ti nasion a mangtagabu kadakuada ket inton pumanawda iti dayta a daga, adunto a kinabaknang ti alaenda. 15Atiddogto ti panagbiagmo, mataykanto a sitatalna ket maitanemkanto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 31
16Mapalabasto ti uppat a kaputotan santo agsubli ditoy dagiti kaputotam agsipud ta sakonto la pagtalawen dagiti Amorreo inton nakaro ti kinadakesda ket masapul a madusada." 17Idi nakalneken ti init ket nagsaknapen ti sipnget, pagammoan adda nagparang nga umas-asuk a banga ken sumsumged nga aluten a limmasat iti nagbaetan dagiti nagudua-gudua nga animal. 18Iti dayta met la a kanito, nakitulag ni Yahweh ken ni Abram. Kinunana, "Ikarik nga itedko iti kaputotam amin daytoy a daga manipud iti beddeng ti Egipto agingga iti Karayan Eufrates, 19agraman ti daga dagiti Kineo, dagiti Kenezeo, dagiti Kadmoneo, 20dagiti Heteo, dagiti Perezeo, dagiti Refaim, 21dagiti Amorreo, dagiti Cananeo, dagiti Gergeseo ken dagiti Jebuseo." Genesis 16 Ni Agar ken ni Ismael 1Saan nga aganak ni Sarai nga asawa ni Abram. Ngem adda tagabuna a babai a taga-Egipto nga agnagan iti Agar. 2Isu a kinunana ken ni Abram, "Yantangay ta dinak pinaraburan ti Apo iti anak, apay a dimo kaiddaen ti tagabuk bareng no aganak iti agpaay kaniak?" Immanamong ni Abram, 3ket naited ni Agar kenkuana a kas asawa nga agserbi kenkuana. (Sangapulo a tawen idin ni Abram iti daga ti Canaan.) 4Kinaidda ni Abram ni Agar ket nagsikog. Idi madlaw ni Agar a masikogen, timmangsit ket inumsina pay ni Sarai. 5Kinuna ni Sarai ken ni Abram, "Sika ti nakaigapuan ti pananglais kaniak ni Agar. Siak a mismo ti nangted kenka ngem um-umsiennakon manipud ammona a masikogen. Ikeddeng koma ti Apo no siasino kadata mapabasol." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 32 ti
6Kinuna ni Abram, "Tagabum daytoy a babai. Aramidem kenkuana ti aniaman a kayatmo." Naranggas ni Sarai ken ni Agar agingga a nagtalaw ti tagabu. 7Iti asideg ti maysa nga ubbog iti let-ang, iti dalan nga agturong idiay Sur, adda anghel ni Yahweh a nangsabat kenkuana. 8Kinunana, "Agar, tagabu ni Sarai, sadino ti naggapuam ken sadino ti papanam?" "Tinalawak ti apok," insungbat ni Agar. 9Kinuna ti anghel ni Yahweh, "Agsublika ket agserbika kenkuana." 10Ket innayonna, "Ikkankanto iti adu nga annak ken appoko ket dinto mabilang ti kaaduda. 11Aganakkanto iti lalaki ket panaganamto iti Ismael agsipud ta impangag ti Apo ti asugmo. 12Ngem agbiagto ti anakmo a kas atap nga asno. Kabusornanto ti tunggal maysa ket agbalinto met a kabusor ti amin. Saanto nga agnaed iti sidong dagiti kabagianna." 13Kinuna ni Agar iti bagina, "Pudno kadi a nakitak ti Dios ket sibibiagak pay laeng kalpasan ti pannakakitak kenkuana?" Ngarud, pinanagananna ni Yahweh a nakisarita kenkuana iti "Ti Dios a Makakita." 14Daytoy ti gapuna a maaw-awagan ti bubon nga adda iti nagbaetan ti Kades ken Bered iti Beer-lahai-roi. 15Lalaki ti impasngay ni Agar ket pinanaganan ni Abram iti Ismael. 16Walopulo ket innem ti tawen idin ni Abram. Genesis 17 Pannakakugit a kas Pagilasinan ti Tulag 1Idi agtawen ni Abram iti 99, nagparang ni Yahweh kenkuana. Kinunana, "Siak ti Dios a Mannakabalin-amin. Agtulnogka kaniak ket aramidem a kanayon ti naimbag. 2Makitulagak kenka ket ikkankanto iti adu a kaputotam." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 33
3Idi nangngegna daytoy, nagpakleb ni Abram iti daga. Kinuna ti Dios, 4"Daytoy ti katulagak: Ikarik nga agbalinkanto a kapuonan ti adu a nasion. 5Saanen nga Abram ti naganmo no di ket Abraham agsipud ta pagbalinenka a kapuonan ti adu a nasion. 6Ikkankanto iti adu a kaputotan. Agbalinto nga ari ti sumagmamano kadakuada. Adunto unay ti kaputotam. Ket agbalindanto nga adu a nasion. 7"Agnanayon daytoy a tulag ket tungpalekto ti karik kenka ken kadagiti sumarsaruno a kaputotam. Siakto ti Diosmo ken ti Dios dagiti kaputotam. 8Itedkonto kenka ken kadagiti kaputotam daytoy a daga a pagnanaedam ita a kas ganggannaet. Kukuanto dagiti kaputotam iti agnanayon ti entero a daga ti Canaan, ket siakto ti Diosda." 9Kinuna ti Dios ken ni Abraham, "Masapul a tungpalem met ti nagtulaganta, sika ken dagiti sumarsaruno a kaputotam. 10Masapul nga umanamongkayo, sika ken dagiti kaputotam, a makugit ti amin a lalaki kadakayo. 11-12Manipud ita, masapul a kugitem ti ubing a lalaki nga adda walo nga aldawnan, agraman dagiti tagabu a nayanak iti balaymo ken dagiti ginatangmo kadagiti ganggannaet. Daytoy ti pakakitaan nga adda nagtulaganta. 13Masapul a makugit ti tunggal maysa ket daytoy a marka ti bagi ti mangipakita nga agnanayon ti nagtulaganta. 14Saanto a maibilang a taok ti siasinoman a lalaki a saan a nakugit agsipud ta dina tinungpal ti nagtulaganta." 15Kinuna ti Dios, "Saanen a Sarai ti pangawagmo iti asawam. Manipud ita, Sara ti nagannan. 16Bendisionakto ket paraburankanto iti anak a lalaki nga ipasngayna. Bendisionakto ket agbalinto nga ina dagiti nasion. Agbalinto nga ari ti sumagmamano kadagiti kaputotanna." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 34
17Nagpakleb ni Abraham iti daga ngem nagkatawa idi malagipna ti kinalakayna. Kinunana iti bagina, "Makaputot pay ngata ti lalaki a 100 ti tawenna? Aganak pay ngata ni Sara idinto a 90 ti tawennan?" 18Kinunana iti Dios, "Apay a dimo ipalubos a ni laengen Ismael ti agtawid kadagiti sanikuak?" 19Ngem kinuna ti Dios, "Saan. Aganakto ni Sara iti lalaki ket panaganamto iti Isaac. Tungpalekto ti pagtulaganmi ken ni Isaac ken kadagiti kaputotanna. Agnanayon daytoy a tulag. 20Nangngegko ti dawatmo maipapan ken ni Ismael, isu a bendisionakto ket ikkak iti adu a kaputotan. Isunto ti ama ti sangapulo ket dua a pangulo ket pagbalinekto a naindaklan a nasion dagiti kaputotanna. 21Ngem tungpalekto ti tulagko ken ni Isaac nga anakmo nga ipasngayto ni Sara iti kastoy a tiempo inton umay a tawen." 22Pimmanaw ti Dios kalpasan ti panagsaona ken ni Abraham. 23Iti dayta met la nga aldaw, tinungpal ni Abraham ti imbaga ti Dios. Kinugitna ni Ismael nga anakna ken amin a lallaki iti balayna, tagabu man a nayanak sadiay wenno dagiti ginatangna. 24Siam a pulo ket siam ti tawen ni Abraham idi makugit 25ket sangapulo ket tallo met ni Ismael. 26Nakugitda iti dayta nga aldaw, 27agraman dagiti amin a tagabu ni Abraham. Genesis 18 Ti Kari a Mayanak ni Isaac 1Nagparang ni Yahweh ken ni Abraham idiay Mamre, iti ayan dagiti lugo a kayo. Agtugtugaw idi ni Abraham iti ruangan ti toldana iti kapudot ti aldaw 2ket idi tumangad, nakitana ti tallo a lallaki a nakatakder. Timmaray a nangsabat kadakuada apaman a nakitana ida. Nagpakleb iti daga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 35
3sana kinuna, "Appo, madadaanak nga agserbi kadakayo. Pangngaasiyo ta dumagaskayo iti taengko. 4Yalaankayo iti danum a pangbuggoyo kadagiti sakayo. Mabalinyo ti aginana ditoy sirok dagiti kayo. 5Yalaankayo met iti taraon tapno adda pamigsayo a mangituloy iti panagbiaheyo. Mapadayawanak iti yaayyo iti taengko ket palubosandak kadi a mangsangaili kadakayo." "Agyamankami," insungbatda. "Padayawanmi ti awismo." 6Dinagdagus ni Abraham ti simrek iti toldana ket kinunana iti asawana, "Sara, mangalaka iti sangasupot iti kasayaatan nga arina ket manglutoka iti tinapay. Darasem!" 7Kalpasanna, nagtaray a napan iti ayan dagiti arban ket nangpili iti nalukmeg nga urbon ti baka. Intedna iti maysa kadagiti adipenna a nagdardaras a napan nangisagana. 8Nangala ni Abraham iti keso, gatas, ken ti karne a pinalutona ket impasangona kadagiti lallaki. Iti sirok ti kayo ti nangserbianna kadakuada. Bayat ti pannanganda, 9sinaludsodda, "Yan ni Sara nga asawam?" "Adda iti uneg ti tolda," insungbat ni Abraham. 10Kinuna ti maysa kadakuada, "Siam a bulan manipud ita, agsubliakto ket addanton anak ni Sara nga asawam." Adda ni Sara iti ruangan ti tolda, iti likudan ti agsasao ket dumdumngeg iti saritaan. 11Lakay ken baket unayen dagiti agassawa ket saan payen nga agregla ni Sara. 12Iti kasta, nagkatawa ni Sara iti unegna ket kinunana, "Ita ta baket ken kimbetakon, agganasak pay ngata a makikaidda? Maysa pay, lakay unayen ti asawak." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 36
13Sinaludsod ni Yahweh ken ni Abraham, "Apay a nagkatawa ni Sara a kunana, 'Pudno kadi a mabalinko ti aganak idinto ta baketakon?' 14Adda aya narigat nga aramiden ni Yahweh? Kas kinunak, siam a bulan manipud ita, agsubliakto ket aganakto ni Sara iti lalaki." 15Gapu ta mabuteng ni Sara, naglibak ket imbagana a saan a nagkatawa. "Dika aglibak ta pudno a nagkatawaka," kinuna ti sangaili. Ibabaet ni Abraham ti Sodoma 16Pimmanaw dagiti lallaki tapno mapanda iti lugar a pakatannawaganda iti Sodoma. Kimmuyog kadakuada ni Abraham tapno itulodna ida iti dalanda. 17Kinuna ni Yahweh, "Diak ilimed ken ni Abraham ti panggepko nga aramiden. 18Agbalinto dagiti kaputotanna a naindaklan ken nabileg a nasion. Agdawatto dagiti amin a nasion ti lubong a bendisionak ida a kas iti panangbendisionko kenkuana. 19Pinilik ni Abraham tapno ibilinna kadagiti lallaki nga annakna ken dagiti kaputotanna a tungpalendak ket agaramidda iti naimbag ken nalinteg. No aramidenda daytoy, aramidek dagiti amin nga inkarik nga agpaay kenkuana." 20Kinuna ni Yahweh ken ni Abraham, "Nakabutbuteng ti naipulong nga ar- aramiden ti Sodoma ken Gomorra ket nakaro unay ti basolda. 21Masapul a bumabaak tapno ammoek no pudno daytoy." 22Pimmanaw dagiti lallaki ket nagturongda idiay Sodoma ngem nagbati ni Yahweh iti ayan ni Abraham. 23Inasitgan ni Abraham ni Yahweh ket sinaludsodna, "Pudno kadi nga iramanmo a pukawen dagiti awanan basol kadagiti nakabasol? 24No adda limapulo a tattao nga awanan basol iti siudad, pukawem pay la kadi ti entero a siudad? Saanmo aya a pakawanen ti siudad tapno maispal dagiti limapulo? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 37
25Awan duadua a dimo iraman a patayen dagiti awanan basol kadagiti adda basolna. Saan a mabalin nga aramidem ti kasta. No kasta ti aramidem, mairaman a madusa dagiti awan basolna kadagiti adda basolna. Masapul a nainkalintegan ti panangukom ti Hues iti entero a lubong." 26Insungbat ni Yahweh, "No adda masarakak a 50 a tattao iti Sodoma nga awanan basol, ispalek ti entero a siudad gapu kadakuada." 27Nagsao manen ni Abraham. "Dispensarem koma, Apo, ti turedko nga agsao kenka," kinunana. "Taoak laeng ket awan ti kalintegak nga agsao. 28No 45 laeng a tattao ti awan basolna a saan ketdi a 50, dadaelem kadi ti entero a siudad gapu ta lima ti kurangna a limapulo?" Insungbat ni Yahweh, "Diak pukawen ti siudad no adda masarakak a 45 a tattao nga awanan basol." 29Nagsao manen ni Abraham, "No 40 laeng?" "Diak pukawen gapu kadagiti uppat a pulo," insungbatna. 30Kinuna ni Abraham, "Pangngaasim, Apo, ta dika agunget ngem masapul nga agsaludsodak manen. No 30 laeng?" Kinunana, "Diak pukawen no adda masarakak a tallopulo." 31Kinuna ni Abraham, "Pangngaasim ta pakawanem ti kinaturedko nga agsaludsod pay, Apo. No 20 laeng ti masarakan?" "Diak pukawen ti siudad no adda 20 a masarakak," insungbat ni Yahweh. 32Kinuna ni Abraham, "Pangngaasim, Apo, ta dika agpungtot. Daytoyen ti maudi a saludsodko. No sangapulo laeng ti masarakan?" Kinunana, "Diak dadaelen ti siudad no adda sangapulo." 33Pimmanaw ni Yahweh kalpasan ti panagsaona ket nagawid metten ni Abraham. Genesis 19 Ti Kinamanagbasol ti Sodoma 1Sumipnget idi dumteng dagiti dua nga angheles idiay Sodoma. Agtugtugaw idi ni Lot iti ruangan ti siudad ket apaman a nakitana ida, timmakder a napan simmabat. Nagruknoy iti sangoda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 38
2ket kinunana, "Appo, madadaanak nga agserbi kadakayo. Pangngaasiyo ta agdaguskayo iti balayko. Mabalinyo a buggoan dagiti sakayo ket umiankayo. Inton bigat, mabalinyo ti agriing a masapa ket agtuloykayo iti papananyo." Ngem insungbatda, "Agyamankami, ngem ditoy laengen plasa pangpalabasanmi iti rabii." 3Saan a namingga ni Lot agingga a naawisna ida ket nakikuyogda kenkuana a napan iti balayna. Binilin ni Lot dagiti adipenna nga aglutoda iti tinapay ken mangisaganada iti naimas a taraon dagiti sangaili. Nangan dagiti sangaili. 4Idi maturog dagiti bisita, linawlaw dagiti taga-Sodoma ti balay. Adda sadiay dagiti amin a lallaki iti siudad, agtutubo ken lallakay. 5Pinukkawanda ni Lot ket sinaludsodda, "Sadino ti ayan dagiti lallaki a nagdagus iti balaymo ita a rabii? Iruarmo ida!" Kayat a kaiddaen ida dagiti lallaki ti Sodoma. 6Rimmuar ni Lot ket sinerraanna ti ridaw. 7Kinunana kadakuada, "Gagayyem, pangngaasiyo ta dikay agaramid iti dakes. 8Adda dua a babbalasang nga annakko. Iruarko ida ket aramidenyo ti kaykayatyo kadakuada. Ngem diyo an-anoen dagitoy a lallaki. Sangailida ket rumbeng a salaknibak ida." 9Ngem kinunada, "Saanka a bumiang, sika a ganggannaet. Siasinoka koma a mangisuro iti aramidenmi? Aglisika iti pagnaanmi amangan no dakdakes ti aramidenmi kenka ngem ti aramidenmi kadakuada." Induronda ni Lot ket immasidegda tapno rakrakenda ti ridaw. 10Ngem ginuyod dagiti sangaili ti ridaw apaman a naguyodda ni Lot iti uneg ti balay sada rinepkan ti ridaw. 11Kalpasanna, pinagbulsekda amin a lallaki iti ruar tapno saanda a masarakan ti ridaw. Pumanaw ni Lot iti Sodoma Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 39 ti
12Kinuna dagiti dua a lallaki ken ni Lot, "No adda pay sabali a kaduam ditoy - annak, mamanugang, wenno siasinoman a kabagiam nga agnaed iti siudad - ipanawmo ida 13gapu ta dadaelenmi daytoy a lugar. Nangngeg tiApo dagiti nadadagsen a pammabasol kadagiti taga-Sodoma ket imbaonnakami ditoy dadaelenmi ti siudad." 14Napan ni Lot kadagiti mangasawanto kadagiti babbai nga annakna ket kinunana, "Darasenyo ti pumanaw! Dadaelen ti Apo daytoy a lugar." Ngem impagarupda nga agang-angaw ni Lot. 15Iti parbangon, inapura dagiti angheles ni Lot. Kinunada, "Darasem! Alaem ti asawam ken dagiti dua a babbai nga annakmo ket pumanawkayo tapno dikay mairaman iti pannakadadael ti siudad." 16Nagsarimadeng pay laeng ni Lot, ngem gapu iti asi ni Yahweh kenkuana, ginuyod dagiti lallaki, ti asawana ken dagiti dua nga annakna a rimmuar iti siudad. 17Kinuna ti maysa kadagiti angheles, "Agtaraykayon! Isalakanyo ti biagyo. Dikay tumaltalliaw wenno agsardeng iti tanap. Agkamangkayo katurturodan tapno dikay matay." 18Ngem insungbat ni Lot, "Pangngaasiyo, appo, ta saan a sadiay ti pangibaonanyo kadakami. 19Dakkel unay ti asi nga impaayyo kaniak iti panangisalakanyo iti biagko. Ngem adayo unay dagiti turod. Makamakamnak ti didigra ket matayak sakbay a makadanonak sadiay. 20Makitam dayta bassit nga ili? Mabalinko ti agkamang sadiay ta as-asideg. Sadiayen ti papanak - makitam met a bassit laeng a lugar - ket awanto ti pakaan-anoak." 21Insungbatna, "Ala wen, sadiayen ti papananyo ket diak dadaelen dayta nga ili. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 40 tapno iti
22Darasem ngarud! Sakonto la rugian ti aramidek inton makadanonka sadiay." Gapu ta inawagan ni Lot a bassit ti ili, napanaganan dayta iti Soar. Ti Pannakadadael ti Sodoma ken ti Gomorra 23Sumingsingising ti init idi makadanon ni Lot idiay Soar. 24Pagammoan, pinagtudo ni Yahweh iti apuy ken asufre kadagiti siudad ti Sodoma ken Gomorra. 25Dimmapu dagiti siudad ken ti entero a tanap agraman dagiti amin nga umili sadiay ken amin a mulmula. 26Ngemtimmalliaw ti asawa ni Lot isut' gapuna a nagbalin nga adigi nga asin. 27Iti agsapa iti sumuno nga aldaw, dinardaras ni Abraham ti napan iti lugar a nagtakderanna idi iti imatang ni Yahweh. 28Manipud sadiay, tinannawaganna ti Sodoma ken Gomorra ken ti entero a tanap. Nakitana ti agpangpangato a napuskol nga asuk a kasla naggapu iti dakkel nga urno. 29Idi dadaelen ti Dios dagiti siudad iti tanap a pagnaedan ni Lot, linaglagipna ni Abraham ket impalubosna a makalibas ni Lot. Ti Nagtaudan dagiti Moabita ken Ammonita 30Gapu ta mabuteng nga agnaed ni Lot idiay Soar, simmang-at kadagiti katurturodan a kaduana dagiti dua nga annakna a babbai ket nagtaengda iti maysa a rukib. 31Naminsan, agsarsarita dagiti agkabsat. Kinuna ti inauna, "Lumakayen ni tatang ket awanen ti lalaki iti entero a lubong a pakiasawaanta tapno aganakta. 32Bartekenta ketdi ni tatang tapno mabalinta a kaiddaen ket aganakta." 33Iti dayta a rabii, inikkanda ti amada iti arak ket kinaidda ti inauna. Kasta unay ti bartek ti lakay, isu a dina ammo a kinaiddana ti inauna nga anakna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 41
34Iti sumuno nga aldaw, kinuna ti inauna iti kabsatna, "Nakikaiddaak ken ni tatang idi rabii. Bartekenta manen ita a rabii, ket sika ti makikaidda tapno agpadata a maaddaan iti anak kenkuana." 35Binartekda ngarud ti amada, ket napan kinaidda ti inaudi. Kasta unay manen ti bartek ni Lot, ket dina ammo a ti buridekna ti kinaiddana. 36Gapu iti daytoy, agpada a nagsikog dagiti annak ni Lot. 37Naganak ti inauna iti lalaki, ket pinanagananna iti Moab. Isu ti nagtaudan dagiti Moabita iti agdama. 38Naganak met ti inaudi iti lalaki, ket pinanagananna iti Benammi. Isu ti nagtaudan dagiti agdama nga Ammonita. Genesis 20 Ni Abraham ken ni Abimelec 1Pimmanaw ni Abraham idiay Mamre ket napan iti Negeb. Nagnaed iti nagbaetan ti Kades ken Sur. Bayat ti panagnaedna idiay Gerar, 2noadda agsaludsod iti maipapan ken ni Sara, ibagana a kabsatna ti asawana. Pinaala ngarud ni Abimelec nga ari ti Gerar ni Sara. 3Iti maysa a rabii, nagparang ti Dios kenkuana iti maysa a tagtagainep, ket kinunana, "Matayka, agsipud ta siaasawa daytoy a babai nga innalam." 4Saan pay idi a kinaidda ni Abimelec ni Sara. Iti kasta, kinunana, "O Apo, awan ti dakes nga inaramidko. Dadaelennak kadi agraman dagiti tattaok? 5Imbaga ni Abraham a kabsatna ti babai. Kinuna met ti babai a kabsatna ni Abraham. Nadalus ti konsensiak a nangaramid iti daytoy, isu nga awan ti basolko." 6Insungbat kenkuana ti Dios iti tagtagainep, "Wen, ammok a nadalus ti konsensiam, isu a diak impalubos a sagidem ti babai tapno saanka a makabasol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 42
43 7Ngem ita, isublim ti babai iti asawana. Profeta ti asawana ket ikararagannakanto tapno dika matay. Ngem no dimo isubli, ballaaganka a saan la a sika ti matay no di ket mairaman pay amin a tattaom." 8Iti agsapa iti sumuno nga aldaw, inayaban ni Abimelec dagiti amin nga ofisialesna ket idi imbagana kadakuada ti amin a napasamak, kasta unay ti butengda. 9Kalpasanna, pinaayaban ni Abimelec ni Abraham ket sinaludsodna, "Ania daytoy nga inaramidmo kadakami? Ania aya ti dakes nga inaramidko kenka ta inyegmo daytoy a kinadakes kaniak ken iti pagariak? Saan a rumbeng nga aramiden ti siasinoman ti inaramidmo kaniak. 10Apay nga inaramidmo daytoy?" 11Simmungbat ni Abraham, "Impagarupko ngamin nga awan ditoy ti agbuteng iti Dios ket nagamakak amangan no patayendak tapno maalada ti asawak. 12Kinapudnona, agkabsatkami iti ama. Nupay kasta, inasawak. 13Idi ibaonnak ti Dios a mapan iti sabali a daga, kinunak iti asawak, 'Adda naimbag a maaramidmo kaniak no, iti sadinoman a papananta, ibagam nga agkabsatta.'" 14Insubli ngarud ni Abimelec ni Sara ken ni Abraham. Inikkanna pay ni Abraham kadagiti karnero, baka ken tagabu. 15Kinunana ken ni Abraham, "Adtoy ti entero a dagak; agyanka iti sadinoman a kayatmo a pagnaedan." 16Kinunana met ken ni Sara, "Inikkak ni kabsatmo iti sangaribu a bagi ti pirak kas pammaneknek a saan a natulawan ti dayawmo; maammoanto ti tunggal maysa nga awan ti dakes nga inaramidmo." 17-18Gapu iti naaramid ken ni Sara nga asawa ni Abraham, dinusa ni Yahweh dagiti amin a babbai iti sangkabalayan ni Abimelec: saan nga impalubos ni Yahweh nga aganak dagiti babbai. Iti kasta, inkararagan ni Abraham ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Abimelec. Immimbag ti ari ket manipud idin, nagsikog ti asawa ni Abimelec ken dagiti babbai a tagabuna. Genesis 21 Ti Pannakayanak ni Isaac 1Kas inkari ni Yahweh, binendisionanna ni Sara. 2Nagsikog ni Sara ket naganak iti lalaki, uray no lakay unayen ni Abraham nga asawana. Naipasngay ti maladaga iti tiempo nga intuding ti Dios a pannakayanakna. 3Isaac ti impanagan ni Abraham iti anakna. 4Idi walo nga aldawnan, kinugit ni Abraham, kas imbilin ti Dios kenkuana. 5Agtawen ni Abraham iti sangagasut idi mayanak ni Isaac. 6Kinuna ni Sara, "Inikkannak ti Dios iti panggapuak nga agragsak ken agkatawa. Makipagkatawanto met amin dagiti makangngeg iti daytoy." 7Kinunana pay, "Siasino ti makaibaga idi ken ni Abraham nga agpasusonto ni Sara? Ngem naganakak met laeng nupay lakayen ni asawak." 8Dimmakkel ti ubing. Iti aldaw a pannakapusotna, nangipaay ni Abraham iti dakkel a padaya. Mapapanaw da Agar ken Ismael 9Iti maysa nga aldaw, madama nga agay-ayam ni Ismael nga anak ni Agar a taga-Egipto ken ni Isaac nga anak ni Sara. 10Nakita ida ni Sara ket kinunana ken Abraham, "Pagtalawem daytoy a tagabu ken ti anakna. Diak kayat nga adda binglay ti anak daytoy a babai kadagiti sanikuam a tawiden ti anakko." 11Kasta unay ti pannakaburibor ni Abraham gapu iti daytoy agsipud ta anakna met ni Ismael. 12Kinuna ti Dios ken ni Abraham, "Dimo pagdanagan ti ubing ken ni Agar a tagabum. Aramidem ti ibaga ni Sara agsipud ta ninto Isaac ti pagtaudan dagiti kaputotam nga inkarik. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 44
13Maaddaanto met iti adu nga annak ti putotmo ken ni Agar ket agbalindanto a maysa a nasion, ta anakmo met ni Ismael." 14Kabigatanna, nasapa a pinarubbuatan ni Abraham dagiti agina. Pinabalonanna ni Agar iti kanen ken inumen a danum a naikarga iti supot a lalat. Impasallabayna ti ubing iti inana. Pimmanaw ni Agar ket nagalla-alla iti let-ang ti Beerseba. 15Idi naibusen ti balonda a danum, pinanawanna ti ubing iti sirok ti maysa a bassit a kayo. 16Nagtugaw iti agarup sangagasut a metro manipud iti nangibatianna iti ubing. Kinunana iti bagina, "Diak maitured a kitaen a matay ti anakko." Bayat ti panagtugawna, nagsangit ti ubing. 17Nangngeg ti Dios ti sangit ti ubing. Manipud langit, kinuna ti anghel ti Dios ken ni Agar, "Ania ti pakariribukam, Agar? Dika agbuteng. Nangngeg ti Dios ti sangit ti ubing. 18Tumakderka, inka ubbaen ti ubing ket ay-aywem. Manipud iti kaputotanna, pataudekto ti maysa a dakkel a nasion." 19Kalpasanna, impakita ti Dios ken ni Agar ti maysa a bubon. Napan kinargaan ni Agar ti supot a lalat iti danum ket pinainumna ti ubing. 20Inaywanan ti Dios ti ubing. Dimmakkel iti let-ang ti Paran ket nagbalin a nalaing a mangnganup. 21Imbirokan ni inana iti asawaenna a taga-Egipto. Agtulag da Abraham ken Abimelec 22Iti dayta a tiempo, napan ni Abimelec agraman ni Ficol a pangulo ti armadana iti yan ni Abraham. Kinunana, "Iti amin nga aramidmo, kanayon nga adda kenka ti bendision ti Dios. 23Dawatek ngarud nga isapatam iti imatangna a dinakto allilawen, dagiti annakko wenno dagiti kaputotak. Napudnoak kenka, isu nga ikarim a napudnoka met kaniak ken iti daytoy a pagilian a pagnaedam." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 45
24"Isapatak," kinuna ni Abraham. 25Iti naminsan, napan nagreklamo ni Abraham ken ni Abimelec maipapan iti bubon nga inagaw dagiti adipen ti ari. 26"Diak ammo no siasino ti akin-aramid iti daytoy," kinuna ni Abimelec. "Dimo imbagbaga kaniak ket ita la a maammoak." 27Adda nagnumoan dagiti dua ket inikkan ni Abraham ni Abimelec iti sumagmamano a karnero ken baka. 28Nangilasin ni Abraham iti pito nga urbon kadagiti karnerona. 29"Apay nga inlasinmo dagitoy?" sinaludsod ni Abimelec. 30Kinuna ni Abraham, "Agpaay kenka dagitoy urbon ti karnero, kas pammaneknek iti panangbigbigmo a siak ti nangkali iti bubon." 31Napanaganan dayta a lugar iti Beerseba, ta sadiay ti nagsapataanda a dua. 32Kalpasan ti pannakaaramid ti katulagan, nagsubli da Abimelec ken Ficol idiay Filistia. 33Nangimula ni Abraham iti kayo idiay Beerseba, ket nagdaydayaw ken ni Yahweh, ti agnanayon a Dios. 34Nabayag a nagnaed ni Abraham iti daga dagiti Filisteo. Genesis 22 Bilinen ti Dios ni Abraham nga Idatonna ni Isaac 1Iti saan a nabayag, sinuot ti Dios ni Abraham. Kinunana, "Abraham." "Adtoyak, Apo," insungbat ni Abraham. 2Kinuna ti Dios, "Alaem ni Isaac a kakaisuna ken dungdungoem nga anak, ket inka idiay Moria. Iti bantay nga ipakitakto kenka, idatagmonto kaniak ni Isaac a kas daton a mapuoran." 3Kabigatanna, nasapa nga insagana ni Abraham ti asnona. Nangbalsig iti kayo a pagpuorna iti daton. Kalpasanna, innalana ni Isaac ken ti dua nga adipenna ket napanda iti disso nga imbaga ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 46
4Iti maikatlo nga aldaw, nakita ni Abraham iti adayo ti nasao a disso. 5Kinunana kadagiti adipenna, "Agbatikayo ditoy agraman dagiti asno. Inkam agdaydayaw ken ni Isaac sadiay. Agsublikaminto met laeng." 6Impabaklay ni Abraham ken ni Isaac ti kayo a pangpuor iti daton. Innalana ti imuko ken dagiti beggang a pagaron. Idi magmagnada, 7kinuna ni Isaac, "Tatang." "Apay, anakko?" insungbat ni Abraham. Sinaludsod ni Isaac, "Makitak nga adda dagiti beggang ken kayo, ngem ayanna ti maidaton nga urbon a karnero?" 8"Mangtedto ti Dios, anakko," insungbat ni Abraham. Nagtuloy a nagna dagiti agama. 9Idi dumtengda iti disso nga imbaga ti Dios kenkuana, nangbangon ni Abraham iti maysa nga altar. Inurnosna dagiti kayo iti rabaw ti altar. Rineppetna ni Isaac nga anakna sana imparabaw kadagiti kayo. 10Innala ni Abraham ti imuko tapno patayenna ti ubing, 11ngem nagpukkaw ti anghel ni Yahweh manipud langit, "Abraham! Abraham!" "Adtoyak, Apo," insungbat ni Abraham. 12"Dimo sagiden wenno ranggasan ti ubing," kinuna ti anghel. "Makitakon nga agbutengka iti Dios, ta dika nagkedked a mangted kenkuana iti kakaisuna nga anakmo." 13Inwaras ni Abraham ti panagkitana. Adda nakitana a kalakian a karnero a naisalat ti sarana iti bassit a narukbos a kayo. Napanna innala ti karnero ket daytoy ti pinuoranna a kas daton a sukat ti anakna. 14Pinanaganan ni Abraham dayta a disso iti "Ti Apo ti Mangted." Agpapan ita, kunkuna pay laeng dagiti tattao, "Iti bantay ti Apo, adda maited." 15Manipud langit, nagsao manen ti anghel ni Yahweh. Kinunana, 16"Siak, ni Yahweh, ti agsasao. Yantangay ta dika nagkedked a mangted kaniak iti kakaisuna nga anakmo, isapatak iti naganko a bendisionankanto iti nawadwad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 47
17Paaduekto dagiti kaputotam a kas iti kaadu dagiti bituen iti tangatang wenno dagiti darat iti igid ti baybay. Parmekento dagiti kaputotam dagiti kabusorda. 18Dawatento kaniak dagiti amin a nasion iti lubong a bendisionak ida a kas iti panangbendisionko kadagiti kaputotam. Aramidekto daytoy gapu tinungpalmo ti bilinko." 19Nagsubli ni Abraham iti ayan dagiti adipenna. Nagkukuyogda a nagawid idiay Beerseba, a nangipasdekan ni Abraham iti pagnaedanna. Dagiti Kaputotan ni Nahor 20Iti saan a nabayag, nadamag ni Abraham a naaddaan ni Milca nga asawa ni Nahor a kabsatna kadagiti annak a lallaki. 21Dagitoy dagiti lallaki nga annakna: Ni Uz ti inauna, sa ni Buz a kabsatna, ni Kemuel nga ama ni Aram, 22da Kesed, Hazo, Pildas, Jidlaf ken Betuel. 23(Ni Betuel ti ama ni Rebecca.) Dagitoy walo ti annak da Milca ken Nahor a kabsat ni Abraham. 24Ni Reuma a kamalala ni Nahor inyanakna da Teba, Gaham, Taaz ken Maaca. Genesis 23 Gumatang ni Abraham iti Pangitanemanna ken ni Sara 1Agtawen ni Sara iti 127 2idi matay idiay Hebron, iti daga ti Canaan. Dinung-awan ni Abraham ti ipapatay ni Sara. 3Pinanawan ni Abraham ti nakaimassayagan ni Sara ket napan nakisao kadagiti Heteo. Kinunana, 4"Maysaak a ganggannaet nga agnaed iti dagayo. Pangngaasiyo ta lakoandak iti daga a pangitanemak iti asawak." 5Kinuna dagiti Heteo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 48 ta
6"Denggennakami, apo. Bigbigendaka a naindaklan a pangulo iti lugarmi. Itabonmo ti asawam iti kasayaatan a tanem a kukuami. Maragsakan ti siasinoman kadakami a mangted kenka iti pangitanemam kenkuana." 7Nagtamed ni Abraham iti sangoananda, 8ket kinunana, "No ipalubosyo nga itabonko ditoy ti asawak, pangngaasiyo ta dawatenyo ken ni Efron a Heteo ken anak ni Zohar 9nga ilakona kaniak ti rukib ti Macpela nga adda iti asideg ti pungto ti dagana. Dawatenyo kenkuana nga ilakona kaniak iti tumutop a bayadna ditoy imatangyo, tapno matagikuak a pagitaneman." 10Nairana nga adda idi ni Efron iti dayta a tallaong dagiti padana a Heteo iti paguummongan iti ruangan ti siudad. Kinunana a dengdenggen ti amin, 11"Denggem, apo. Itedko kenka ti entero a talon agraman ti rukib sadiay. Saksian daytoy dagiti kailiak nga adda ditoy." 12Ngem nagtamed ni Abraham iti sangoanan dagiti umili, 13ket kinunana ken ni Efron tapno mangngegda amin, "Dawatek kenka a denggennak. Gatangek ti entero a talon. Alaem ti pagbayadko, ket sadiay ti pangitanemak iti asawak." 14Simmungbat ni Efron, 15"Denggennak, apo. Uppat a gasut a bagi ti pirak ti pateg ti talon - ngem mano met la dayta kadata? Itanemmo latta sadiay ti asawam." 16Immanamong ni Abraham, ket nangtimbang iti gatad nga imbaga ni Efron imatang dagiti tattao - 400 a bagi ti pirak kas mayannurot iti pagtimbangan dagiti agtagtagilako. 17Kastoy ti panangtagikua ni Abraham iti daga ni Efron idiay rukib ti Macpela iti daya ti Mamre. Mairaman ti rukib nga adda sadiay ken amin a kayo iti sakup ti talon. 18Binigbig dagiti Heteo a dimmar-ay iti dayta a tallaong a kukuan ni Abraham ti talon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 49 iti
19Intanem ngarud ni Abraham ni Sara nga asawana iti dayta a rukib ti Macpela. 20Kastoy ti panangtagikua ni Abraham iti talon ken iti rukib a kukua idi dagiti Heteo, ket inusarna a pagitaneman. Genesis 24 Ti Asawaen ni Isaac 1Lakay unayen ni Abraham. Binendisionan ni Yahweh ti amin nga inaramidna. 2Kinuna ni Abraham iti kalakayan nga adipen nga agay-aywan iti amin a sanikuana, "Ikabilmo ta imam iti baet dagiti luppok ket agsapataka. 3Kayatko nga isapatam iti Apo a Dios ti langit ken daga, a dimonto ipaasawa ti anakko iti taga-ditoy Canaan a pagnanaedak. 4Masapul nga inka iti daga a nakayanakak, ket pumilika kadagiti kakabagiak ti asawaen ni Isaac." 5Sinaludsod ti adipen, "Kas pangarigan madi ti babai a sumurot kaniak ditoy, ibaonkonto kadi ti anakmo iti daga a naggapuam?" 6"Saan! Saanmo nga ibaon ti anakko sadiay," insungbat ni Abraham. 7"Innalanak ti Apo, isu a Dios ti langit, iti balay ni amak ken iti daga dagiti kakabagiak, ket insapatana nga itednanto daytoy a daga kadagiti kaputotak. Ibaonnanto ti anghelna nga umun-una ngem sika a mapan sadiay tapno tulongannaka a mangpili iti asawaen ti anakko. 8No madi a sumurot kenka ti babai, mawayawayaankanton iti daytoy a sapata. Ngem uray ania ti mapasamak, dimo ipan ti anakko sadiay." 9Inkabil ngarud ti adipen ti imana iti baet dagiti luppo ni Abraham, ket insapatana nga aramiden ti kiniddaw ti apona. 10Inrubbuat ti adipen ti sangapulo a kamelio ti apona ket napan iti siudad a pagnanaedan ni Nahor iti akin-amianan a Mesopotamia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 50
11Idi dumteng sadiay, pinaginanana dagiti kamelio iti asideg ti maysa a bubon nga adda iti ruar ti siudad. Sumipnget idi ket tiempo a panagsangpet dagiti babbai nga agsakdo. 12Nagkararag ti adipen. Kinunana, "O Apo a Dios ni Abraham nga apok, pagballigiennak kadi ket tungpalem ti karim iti apok. 13Addaak ditoy asideg ti bubon a pagsakdoan dagiti babbalasang iti siudad. 14No kunak iti maysa kadakuada, 'Pangngaasim ta ibabam ta karambam ta uminumak,' ket kunananto, 'Uminumka, ken painumek met dagiti kameliom,' isu koman ti babai a pinilim nga asawaen ni Isaac nga adipenmo. Daytoyto ti pakaammoak a tinungpalmo ti karim iti apok." 15Di pay nalpas ti panagkararagna idi dumteng ni Rebecca a nakaawit iti karamba iti abagana. Isu ti anak ni Betuel nga anak da Milca ken Nahor a kabsat ni Abraham. 16Nalibnos a balasang ni Rebecca ken birhen pay laeng. Simmalog a napan iti bubon ket pinunnona ti karambana sa simmang-at. 17Timmaray ti adipen a napan kenkuana ket kinunana, "Di la mabalin ti makiinum?" 18"Mabalin, apo," insungbat ni Rebecca ket dinagdagusna nga imbaba ti karambana sana pinainum ti adipen. 19Idi nakainumen, kinuna ti babai, "Painumek met dagiti kameliom agingga a mapnekda." 20Dinardarasna nga imbukbok ti natda a danum iti paginuman dagiti animal sa nagtaray manen a napan simmakdo. Kasta ti inaramidna agingga a napainumna amin dagiti kamelio. 21Naulimek ti adipen a nangbuybuya ken ni Rebecca tapno maammoanna no pinagballigi met la ni Yahweh iti nakaibaonanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 51
22Idi napainumen ni Rebecca dagiti kamelio, nangiruar ti adipen iti nangina nga aritos a balitok ken dua a dadakkel a pulseras a balitok ket intedna iti balasang. 23"Siasino kadi ti tatangmo?" sinaludsod ti adipen. "Awan la ti mabalinmi a pagyanan kadagiti kakaduak iti balayyo ita a rabii?" 24"Siak ti anak ni Betuel nga anak da Nahor ken Milca," insungbat ti babai. 25"Adu ti garami ken makan idiay balaymi. Adda pagyananyo." 26Nagruknoy ti adipen ket nagdaydayaw ken ni Yahweh. 27Kinunana, "Madaydayaw ti Apo a Dios ni Abraham nga apok. Tinungpalna ti karina. Inturongnak iti balay dagiti kabagian ni apok." 28Nagtaray a nagawid ti balasang iti balay ni inana, ket imbagana ti amin a napasamak. 29-30Adda lalaki a kabsat ni Rebecca nga agnagan iti Laban. Nangngegna ti impadamag ni Rebecca ken nakitana ti aritos ken dagiti pulseras kadagiti ima ni kabsatna. Nagtaray met ni Laban a napan iti ayan ti adipen ni Abraham nga agtaktakder iti abay dagiti kameliona iti asideg ti bubon. 31"Dumanonka idiay balay, apo," kinuna ni Laban, "sika a binendisionan ti Apo. Apay nga addaka ditoy ruar? Adda kuarto a naisagana kenka idiay balay. Adda met pagyanan dagiti kameliom." 32Simrek ngarud ti adipen iti balay. Inalsaan ni Laban dagiti kamelio sana inikkan ida iti garami ken ruot. Kalpasanna, inikkanna ti adipen ni Abraham ken dagiti kaduana iti danum a pangbuggoda kadagiti sakada. 33Idi naisaganan ti kanenda, kinuna ti lalaki, "Sakbay a manganak, ibagak pay nga umuna ti gagarak." "Ibagam latta," kinuna ni Laban. 34"Siak ti adipen ni Abraham," inrugi ti adipen. 35"Nawadwad ti bendision nga inted ti Apo iti apok. Bimmaknang ta pinaraburanna iti adu a karnero, kalding ken baka, pirak ken balitok, adipen a lallaki ken babbai, kamelio ken asno. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 52
36Baketen idi aganak ni Sara nga asawa ti apok. Lalaki ti impasngayna ket inted ti apok ti amin a kukuana kenkuana. 37Pinagsapatanak ti apok a tungpalek ti bilinna a diak mangpili iti asawaen ti anakna kadagiti babbai ti Canaan. 38Innak kano kadagiti kailian ti amana, kadagiti kakabagianna, tapno sadiay ti pangalaak iti asawaen ti anakna. 39Sinaludsodko iti apok no ania ti aramidek no madi ti babai a sumurot kaniak. 40'Ti Apo a kanayon a nagtulnogak,' insungbatna, 'ibaonnanto ti anghelna a kumuyog kenka ket pagballigiennakanto. Mangalakanto iti asawaen ti anakko kadagiti kailiak, iti familia ni tatangko. 41No tungpalem daytoy ket mapanka iti familiak, uray no madida, mawayawayaankanton. Awanton ti sungsungbatam kaniak.' 42"Itay dumtengak iti ayan ti bubon, inkararagko, 'Apo a Dios ni Abraham nga apok, pagballigiennak koma iti gagarak. 43Addaak ditoy abay ti bubon. No adda balasang nga umay sumakdo, dawatek kenkuana a makiinumak iti karambana. 44No painumennak ket sumakdo pay iti danum para kadagiti kameliok, sapay koma ta isu ti pinilim nga asawaen ti anak ti apok.' 45Diak pay nalpas ti naulimek a panagkararagko itay dumteng ni Rebecca a nakaawit iti karamba. Simmalog a napan simmakdo iti bubon ket kinunak kenkuana, 'Makiinumak man.' 46Imbabana a dagus ti karambana ket kinunana, 'Uminumka, ket yalaak met iti danum dagiti kameliom.' Imminumak ngarud sana met pinainum dagiti kameliok. 47Sinaludsodko no siasino ti amana ket imbagana a ni Betuel nga anak da Nahor ken Milca. Inkabilko ngarud ti aritos iti agongna, ken dagiti pulseras kadagiti takkiagna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 53
48Nagruknoyak ket nagdaydayawak iti Apo, iti Dios ni Abraham a nangiturong kaniak iti daytoy a balay. Ket ditoy ti nakasarakak iti balasang a rumbeng nga asawaen ti anak ti apok. 49Ita, pangngaasiyo ta ibagayo kaniak no kayatyo a tungpalen pagrebbenganyo iti apok. No saanyo a tungpalen, ibagayo koma tapno ammok ti aramidek." 50Simmungbat da Laban ken Betuel, "Yantangay ta nakem daytoy ti Apo, saan a dakami ti mapaturay. 51Adtoy ni Rebecca; alaem ket inkayon. Isu ti yasawam iti anak ti apom, kas imbilin ti Apo." 52Idi mangngeg ti adipen ni Abraham ti sinaoda, nagparintumeng iti daga ket nagdaydayaw ken ni Yahweh. 53Kalpasanna, nangiruar kadagiti alahas a pirak ken balitok ken pagan-anay ket itedna ken ni Rebecca. Inikkanna met ti kabsat ken ina ni Rebecca kadagiti nangingina a sagut. 54Iti kasta, nangan ken imminum ti adipen ken dagiti kaduana. Immianda sadiay. Idi bumangonda iti bigat, nagpakada ti adipen. "Agsubliakon ken ni apok," kinunana. 55Insungbat ti kabsat ken ti ina ni Rebecca, "Agbati pay laeng ni Rebecca. Umayto kalpasan ti makalawas wenno sangapulo nga aldaw." 56"Saandakami koma a taktaken," kinuna ti adipen. "Pinagballiginak tiApo iti gagarak. Masapul nga agsubliak iti apok." 57"No kasta ngarud, ayabantayo ni Rebecca ta isu ti mangeddeng," insungbatda. 58Inayabanda ngarud ni Rebecca. "Kayatmo kadi ti makikuyogen iti daytoy a tao?" sinaludsodda. "Wen," insungbat ni Rebecca. 59Pinalubosanda ni Rebecca a kumuyog iti adipen ni Abraham ken kadagiti kakaduana. Kimmuyog met ti adipen a nabayagen nga agyan kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 54 ti
60Binendisionanda ni Rebecca. Kinunada: "Kabsat, agbalinka koma nga ina ti riniwriw! Parmeken koma dagiti kaputotam ti siudad dagiti kabusorda!" 61Nagrubbuat ni Rebecca ken dagiti babbalasang a katulonganna. Simmakayda kadagiti kamelio ket nakikuyogda iti lalaki a pimmanaw. 62Kabayatanna, napan ni Isaac iti let-ang ti Beer-lahai-roi. Agnaeden ni Isaac iti Negeb. 63Iti maysa a malem, napan nagpasiar iti taltalon ket nakitana dagiti sumungsungad a kamelio. 64Idi makita ni Rebecca ni Isaac, dimsaag iti kamelio a nagsakayanna, 65ket sinaludsodna iti adipen ni Abraham, "Siasino daydiay a lalaki a mangsabat kadatayo?" "Isu ti apok," insungbat ti adipen. Innala ni Rebecca ti dalungdongna ket inabbonganna ti rupana. 66Sinarita ti adipen ken ni Isaac ti amin a napasamak. 67Impan ni Isaac ni Rebecca iti tolda a nagnaedan ni Sara nga inana. Inasawana ni Rebecca. Inay-ayatna ti asawana ket isu ti nagbalin a liwliwanan kalpasan ti ipapatay ni inana. Genesis 25 Dagiti Dadduma a Kaputotan ni Abraham (1 Cron. 1:32-33) 1Nangasawa ni Abraham iti sabali a babai nga agnagan iti Ketura. 2Inyanakna da Zimran, Jocsan, Medan, Midian, Isbac ken Sua. 3Ni Jocsan ti tatang da Seba ken Dedan. Ni Dedan ti nagtaudan dagiti Assurim, dagiti Letusim ken dagiti Leummim. 4Dagiti lallaki nga annak ni Midian isuda Efa, Efer, Hanoc, Abida ken Eldaa. Nagtaud amin dagitoy ken ni Ketura. 5Impatawid ni Abraham ti amin a sanikuana ken ni Isaac. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 55
6Ngem idi sibibiag pay, sinagutanna dagiti lallaki nga annakna kadagiti sabali nga assawana. Kalpasanna, imbaonna ida iti Daya tapno mayadayoda ken ni Isaac nga anakna. Ti Ipapatay ken Pannakaitanem ni Abraham 7-8Natay ni Abraham a nalakayan unayen iti tawen nga 175. 9Intanem da Isaac ken Ismael nga annakna iti rukib ti Macpela, iti daya ti Mamre nga adda iti talon a kukua idi ni Efron nga anak ni Zohar a Heteo. 10Daytoydaydi talon a ginatang ni Abraham kadagiti Heteo. Naitanem sadiay ni Abraham ken ni Sara nga asawana. 11Kalpasan ti ipapatay ni Abraham, binendisionan ti Dios ni Isaac nga anakna a nagnaed iti asideg ti Beer-lahai-roi. Dagiti Kaputotan ni Ismael (1 Cron. 1:28-31) 12Adtoy ti listaan dagiti annak ni Ismael nga anak ni Abraham ken ni Agar a taga-Egipto a tagabu ni Sara, 13kas mayannurot iti panagsasarunoda a naipasngay: Nebayot, Kedar, Adbeel, Mibsam, 14Misma, Duma, Masa, 15Hadad, Tema, Jetur, Nafis ken Kedema. 16Isuda ti kapuonan dagiti sangapulo ket dua a tribu. Naipanagan kadakuada dagiti aw-away ken nagkamkampoanda. 17Agtawen ni Ismael iti 137 idi matay. 18Nagnaed dagiti kaputotanna iti daga nga adda iti nagbaetan ti Havila ken Sur, iti daya ti Egipto, iti dalan nga agpa-Asiria. Simminada iti pagnaedan kadagiti dadduma a kaputotan ni Abraham. Ti Pannakayanak da Esau ken Jacob 19Daytoy ti pakasaritaan ni Isaac nga anak ni Abraham. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 56
57 20Agtawen iti 40 idi asawaenna ni Rebecca nga anak ni Betuel nga Arameo a taga-Mesopotamia ken kabsat ni Laban. 21Gapu ta saan nga aganak ni Rebecca, indawat ni Isaac ken ni Yahweh nga aganak koma ti asawana. Impangag ni Yahweh ti kararag ni Isaac ket nagsikog ni Rebecca. 22Singin ti sikogna, ket sakbay a naipasngayda, aggubgubaldan iti uneg ti tian. Kinuna ni Rebecca, "Apay a kastoy ti mapasamak kaniak?" Nakiuman ken ni Yahweh tapno maammoanna ti sungbat ti saludsodna. 23Kinuna ni Yahweh kenkuana, "Dua a nasion ti adda iti tianmo. Ipasngaymonto ti dua a kapuonan. Dua a puli ti agbinnusor a tattao. Napigpigsanto ti maysa ngem ti kasinginna, ket agserbinto ti inauna iti adina." 24Dimteng ti panagpasngay ni Rebecca. Naganak iti singin a lallaki. 25Lumabaga ti kolor ti inauna ken dutdotan ti entero a bagina. Napanaganan ngarud iti Esau. 26Nayanak ti kasinginna a nakaiggem iti mukod ni Esau. Napanaganan ngarud iti Jacob. Agtawen ni Isaac iti 60 idi mayanak dagiti singin. Ilako ni Esau ti Kalinteganna a kas Inauna nga Anak 27Dimmakkel dagiti agkabsat. Nagbalin a nalaing a mangnganup ni Esau, ket ayuyangna ti ruar ken bakir. Ngem natalna a tao ni Jacob, ket ad-adda nga iti balay ti ayanna. 28Kaykayat ni Isaac ni Esau ta magustoanna ti agsida kadagiti maan-anupan ti anakna. Kaykayat met ni Rebecca ni Jacob. 29Iti maysa nga aldaw, aglutluto ni Jacob iti sopas a bukbukel idi sumangpet ni Esau. Naggapu iti bakir a naganupanna, ket kasta unay ti bisinna. 30Kinunana ken ni Jacob, "Mabisinak unay. Ikkannak man iti dayta nalabaga bukbukel a lutlutoem." (Daytoy ti gapuna a napanaganan ni Esau iti Edom.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
31Simmungbat ni Jacob, "Ikkanka no la ket itedmo kaniak ti kalintegam a kas inauna nga anak." 32"Ala wen," insungbat ni Esau. "Matayakon iti basin. Ania pay ti serbina kaniak ti kalintegak?" 33"Isapatam pay nga umuna nga itedmo kaniak ti kalintegam," kinuna ni Jacob. Nagsapata ni Esau ket intedna ti kalinteganna ken ni Jacob. 34Inikkan ni Jacob ni Esau iti tinapay ken sopas a lutlutoenna. Nangan ken imminum ni Esau, ket idi nalpasen, timmakder sa pimmanaw. Kasta laeng ti panangipategna iti kalinteganna a kas inauna nga anak. Genesis 26 Agnaed ni Isaac idiay Gerar 1Adda pay sabali a panagbisin a dimteng iti daga malaksid daydi immuna idi panawen ni Abraham. Nakadanon ni Isaac idiay Gerar a sakup ni Abimelec, nga ari dagiti Filisteo. 2Sakbay daytoy, nagparang ni Yahweh ken ni Isaac ket kinunana kenkuana, "Dika mapan idiay Egipto. Agyanka iti daga nga imbagak a pagyanam. 3Agnaedka ditoy ket addaakto kenka. Bendisionankanto. Itedkonto amin daytoy a daga kenka ken kadagiti kaputotam, kas inkarik ken ni tatangmo nga Abraham. 4Paraburankanto iti adu a kaputotan a kas iti kaadu dagiti bituen ket itedkonto kadakuada amin daytoy a daga. Dawatento dagiti amin a nasion ditoy lubong a bendisionak ida kas iti panangbendisionko kadagiti kaputotam. 5Bendisionanka gapu ken ni Abraham, ta nagtulnog kaniak ket tinungpalna amin a bilinko." 6Nagnaed ngarud ni Isaac idiay Gerar. 7No damagen idi dagiti lallaki a taga-sadiay ti maipapan iti asawana, ibagana a kabsatna ni Rebecca. Mabuteng ngamin a mangibaga nga asawana amangan no patayenda ket alaenda ni Rebecca a nakapimpintas a babai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 58
8Nabayag a nagtaeng ni Isaac sadiay. Iti maysa nga aldaw, timman-aw ni Abimelec ket nakitana nga aglinlinnailo da Isaac ken Rebecca. 9Pinaayaban ni Abimelec ni Isaac ket kinunana, "Asawam met gayam! Apay nga imbagam a kabsatmo?" Insungbat ni Isaac, "Mabutengak amangan no mapapatayak no ibagak nga asawak." 10"Kitaem ti inaramidmo," kinuna ti ari. "No adda maysa kadagiti buyotko ti nanggaraw kenkuana, insarsaraknakami iti pagbasolan." 11Ket binallaagan ni Abimelec dagiti tattaona: "Mapapatay ti siasinoman a mangdangran kadagitoy nga agassawa." 12Nagtalon ni Isaac iti dayta a daga. Iti dayta a tawen, nakaapit iti maminggasut a kaadu ti immulana, gapu ta binendisionan ni Yahweh. 13Rimmang-ay a rimmang-ay ti panagbiagna agingga a nagbalin a nakabakbaknang. 14Inapalan dagiti Filisteo ta adu ti tagabu ken arbanna a karnero ken baka. 15Iti kasta, ginaburan dagiti Filisteo dagiti amin a bubon a kinali dagiti adipen ni Abraham a tatangna idi sibibiag pay. 16Kinuna ni Abimelec ken ni Isaac, "Panawam ti pagilianmi. Nagbalinkan a nabilbileg ngem dakami." 17Pimmanaw ngarud ni Isaac. Nagkampo iti Tanap ti Gerar ket ditoy ti nagnaedanna iti nabayag bassit a tiempo. 18Pinakalina manen dagiti bubon a ginaburan dagiti Filisteo kalpasan ti ipapatay ni Abraham. Pinanagananna dagiti bubon iti kas iti impanagan idi ni tatangna a nangkali kadagitoy idi panawenna. 19Idi agkalkali dagiti adipen ni Isaac iti tanap, nakasarakda iti ubbog ti danum. 20Nagsusuppiat dagiti agpaspastor a taga-Gerar ken dagiti tattao ni Isaac. Imbaga ngamin dagiti taga-sadiay a kukuada ti ubbog. Ket pinanaganan ni Isaac ti bubon iti Esek. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 59
60 21Nagkali dagiti adipen ni Isaac iti sabali a bubon. Gapu ta rimsua manen ti riri, pinanaganan ni Isaac iti Sitnah. 22Pimmanaw sadiay ket nagkali iti sabali a bubon. Gapu ta awan ti riri a timmaud, pinanagananna iti Rehobot. Kinunana, "Ita, inikkannatayo ti Apo iti wayawaya nga agnaed iti daga. Rumang-aytayo ditoy." 23Pimmanaw ni Isaac ket napan idiay Beerseba. 24Iti dayta a rabii, nagparang ni Yahweh kenkuana ket kinunana, "Siak ti Dios ni Abraham a tatangmo. Dika agbuteng; addaak kenka. Bendisionanka ket paraburanka iti adu a kaputotan gapu iti karik ken ni adipenko nga Abraham." 25Nangbangon ni Isaac iti altar ket nagdaydayaw ken ni Yahweh. Sadiay ti nagkampoanna ket nagkali dagiti adipenna iti sabali a bubon. Agtulag da Isaac ken Abimelec 26Dimteng ni Abimelec a kaduana ni Ahuzzat a mamalbalakad kenkuana, ken ni Ficol a pangulo ti armadana. Naggapuda idiay Gerar ket makisaoda ken ni Isaac. 27Kinunana, "Apay nga immaykayo idinto ta kagurguradak idi ket pinagtalawdak iti iliyo?" 28Insungbatda, "Ammomi nga adda ti Dios kenka ket napanunotmi nga adda koma pagnunumoantayo. Kayatmi nga ikarim 29a dinakamto dangran a kas iti dimi panangdangran kenka. Naimbagkami idi kenka ket saandaka nga inan-ano idi pumanawka. Ita, nalawag a binendisionannaka ti Apo." 30Insaganaan ida ni Isaac iti maysa a padaya ket nagkakapangan ken nagiinumda. 31Iti agsapa iti sumuno a bigat, nagsisinnapatada a tungpalen ti tunggal maysa ti karina. Kalpasanna, pinarubbuatan ida ni Isaac ket manipud idi agsisinada, nagbalindan nga aggagayyem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
32Iti dayta nga aldaw, dimteng dagiti adipen ni Isaac ket impadamagda kenkuana a nakasarakda iti danum iti bubon a kinalida. 33Pinanaganan ni Isaac ti bubon iti Seba. Kastoy ti pannakapanagan ti siudad iti Beerseba. Dagiti Ganggannaet nga Assawa ni Esau 34Idi 40 ti tawen ni Esau, nangasawa iti dua a babbai a Heteo: ni Judit nga anak ni Beeri ken ni Basemat nga anak ni Elon. 35Kasta unay ti panangpaladingitda iti biag da Isaac ken Rebecca. Genesis 27 Bendisionan ni Isaac ni Jacob 1Lakayen ni Isaac ket dandani saanen a makakita. Pinaayabanna ni Esau nga inauna nga anakna ket kinunana, "Anak." "Apay, tatang?" insungbat ni Esau. 2Kinuna ni Isaac, "Lakayakon ket nalabit matayakon iti mabiit. 3Alaem ta bai ken panam, inka iti bakir ket yanupannak. 4Lutoem 'tay pagay-ayatko a potahe samonto yeg kaniak. Kalpasan ti pannanganko, bendisionankanto sakbay a matayak." 5Agdengdengngeg ni Rebecca bayat ti pannakisao ni Isaac ken ni Esau. Idi nakapanawen ni Esau tapno mapan aganup, 6kinuna ni Rebecca ken ni Jacob, "Nangngegko ti panangbilin ni tatangmo ken ni Esau, 7'Yegannak iti animal ket ilutoannak iti sidak. Kalpasan ti pannanganko, bendisionankanto iti imatang ti Apo sakbay a matayak.' 8Ita, anakko, denggennak ket kastoy ti aramidem. 9Inka mangala iti arban iti dua a nalukmeg nga urbon ti kalding ket lutoek ti potahe a kaay-ayo unay ni tatangmo. 10Ipanmonto kenkuana tapno sidaenna ket bendisionannaka sakbay a matay." 11Ngem kinuna ni Jacob iti inana, "Ammom a barbonan ni Esau idinto a nalinis ti kudilko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 61
12No arikapennak ni tatang, maduktalanna nga al-allilawek. Ilunodnakto imbes a bendisionannak." 13Insungbat ni inana, "Bay-am a siak ti mailunod, anakko. Aramidem laeng ti ibagak. Inka alaen dagiti kalding." 14Napan innala ni Jacob dagiti kalding sana impan ken ni nanangna. Linuto ni Rebecca ti potahe a kaay-ayo ni Isaac. 15Kalpasanna, innalana dagiti kasayaatan a kawes ni Esau nga iduldulinna iti balay sana insuot ken ni Jacob. 16Binalkotna iti lalat ti kalding dagiti takiag ni Jacob ken ti paset ti tengngedna nga awan dutdotna. 17Intedna kenkuana ti naimas a potahe agraman ti tinapay a linutona. 18Napan ni Jacob iti ayan ni tatangna ket kinunana, "Tatang." Insungbat ni Isaac, "Apay? Siasinoka, anakko?" 19Ket kinuna ni Jacob, "Siak ni Esau nga inauna nga anakmo. Tinungpalko ti imbagayo kaniak. Bumangonkayon. Adtoyen ti karne ti ugsa nga insangpetko. Mangankayon sadakto bendisionan." 20"Nagbiitka metten, anakko? Sadino ti naganupam?" kinuna ni Isaac. "Tinulongannak ti Apo a Diosyo!" insungbat ni Jacob. 21"Umasidegka man ta arikapenka," kinuna ni Isaac. "Pudno kadi a sika ni Esau?" 22Immasideg ni Jacob iti amana. Inarikap ni Isaac ti anakna ket kinunana, "Kasla timek ni Jacob ti timekmo ngem kasla takkiag ni Esau dagiti takkiagmo." 23Dina nabigbig ni Jacob agsipud ta barbonan dagiti imana a kas ken ni Esau. Bendisionanna koman 24ngem sinaludsodna manen, "Pudno kadi a sika ni Esau?" "Wen, siak," insungbat ni Jacob. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 62
25Kinuna ni Isaac, "Itedmo ngaruden ti linutom ta bendisionankanto inton malpasak a mangan." Inyasideg ni Jacob ti taraon agraman ti arak nga inumen. 26Kinuna ni Isaac, "Umasidegka, anakko, ket ungngoannak." 27Bayat ti yaasidegna, nasay-up ni Isaac ti kawes ni Jacob isut' gapuna nga intedna ti bendisionna a kunana, "Nabanglo 'toy anakko; mayarig ti angot toy anakko iti bang-i ti talon a binendisionan ti Apo. 28Ited koma ti Dios kenka ti linnaaw ti langit ket padam-egenna dagiti talonmo. Ikkannaka koma iti adu a trigo ken arak. 29Agserbi koma kenka dagiti nasion ket agrukbab kenka dagiti tattao. Iturayam koma dagiti kabagiam ket agrukbab koma kenka dagiti kaputotan ni inam. Mailunod koma dagiti mangilunod kenka ket mabendisionan dagiti mangbendision kenka." Bendisionan ni Isaac ni Esau 30Apaman a nakapanaw ni Jacob kalpasan ti panangbendision kenkuana ni Isaac, simmangpet met ni Esau a kabsatna a naggapu iti paganupan. 31Nangluto ni Esau iti naimas a potahe ket impanna ken ni tatangna. "Bumangonkayon, tatang," kinunana, "ket kanenyo ti insangpetko tapno mabalinmo nga ited ti bendisionmo kaniak." 32"Siasinoka?" sinaludsod ni Isaac. "Siak ni Esau nga inauna nga anakmo," insungbatna. 33Kasta unay ti panagpigerger ni Isaac ket kinunana, "Siasino ngarud daytay nangyeg iti karne a sindak sakbay a simmangpetka? Intedko kenkuana ti maudi a bendisionko. Kukuanan iti agnanayon." 34Idi mangngeg daytoy ni Esau, nagsangit iti napigsa ken nasaem ket kinunana, "Bendisionannak met koma, tatang!" 35Ngem kinuna ni Isaac, "Inallilawnak ti kabsatmo, isu a naalana ti bendision nga itedko koma kenka." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 63
36"Maikadua daytoyen a panangsaurna kaniak," kinuna ni Esau. "Isu met la gayam a Jacob ti naganna. Innalana ti kalintegak a kas inauna nga anak ket ita, inagawna manen ti bendision nga agpaay kaniak. Awan kadi ti nabati a bendision nga agpaay kaniak?" 37Simmungbat ni Isaac, "Awanen ti maitedko kenka, anakko. Dinutokakon a mangituray kenka ket pinagbalinkon nga adipenna dagiti amin a kabagianna. Intedkon kenkuana ti trigo ken arak, isu nga awanen ti nabati." 38Intuloy ni Esau ti panagpakpakaasina ken ni tatangna. Kinunana, "Maymaysa la kadi ti bendisionmo, tatang? Bendisionannak met kadi, tatang!" Rinugianna ti nagsangit. 39Kinuna ni Isaac kenkuana, "Saanto a nadam-eg ti dagam. Saanto a malinnaawan ti talonmo. 40Agbiagkanto babaen iti kampilanmo ngem agbalinkanto nga adipen ni kabsatmo. Nupay kasta, no busorem makalapsutka iti pannakabalinna." 41Ginura ni Esau ti kabsatna ta isu ti binendisionan ti amada. Kinuna ni Esau iti panunotna, "Uray ta asidegen ti ipapatay ni tatang. Patayekto ni Jacob kalpasan ti tiempo ti panagdung-aw." 42Ngem idi naammoan ni Rebecca ti panggep ni Esau, pinaayabanna ni Jacob ket kinunana, "Denggem, kayatnaka a patayen ni Esau a kabsatmo tapno makaibales. 43Ita, anakko, tungpalem ti ibagak. Dagdagusem ti agrubbuat ket inka agkamang idiay Haran, iti balay ni ulitegmo a Laban. 44Agyanka pay laeng sadiay agingga nga agbaaw ti pungtot ti kabsatmo 45ket malipatanna ti inaramidmo kenkuana. Mangibaonakto iti umay mangala kenka. Diak kayat a mapukawkayo a dua nga annakko iti isu met la nga aldaw." Ibaon ni Isaac ni Jacob a Mapan ken ni Laban Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 64
46Kinuna ni Rebecca ken ni Isaac, "Mapulkokanakon kadagiti ganggannaet nga assawa ni Esau. No mangasawa met ni Jacob iti maysa a Heteo a kas kadakuada, nasaysayaat laengen a matayak." Genesis 28 1Inayaban ni Isaac ni Jacob, kinablaawanna ti anakna ket imbilinna, "Dika mangasawa iti taga-Canaan. 2Agrubbuatka ket inka idiay Padan-aram, iti ili ni Betuel nga apongmo. Mangasawaka iti taga-sadiay, maysa kadagiti annak ni ulitegmo a Laban. 3Bendisionan koma ti Dios a Mannakabalin-amin ti kallaysayo ket ikkannakayo iti adu nga annak tapno agbalinka nga ama ti dakkel a nasion. 4Bendisionannaka koma ken ti kaputotam a kas iti panangbendisionna ken ni Abraham. Ket sapay koma ta matagikuam ti daga a nagnaedam, ti daga nga inted ti Dios ken ni Abraham." 5Pinarubbuatan ni Isaac ni Jacob a mapan idiay Mesopotamia, iti ayan ni Laban nga anak ni Betuel nga Arameo. Ni Laban ti kabsat ni Rebecca nga ina da Jacob ken Esau. Mangasawa Manen ni Esau 6Naammoan ni Esau ti panangbendision ni Isaac ken ni Jacob ken ti panangibaonna kenkuana idiay Mesopotamia tapno agbirok sadiay iti asawaenna. Naammoanna met nga idi binendisionanna ni Jacob, imbilinna a di mangas-asawa iti taga-Canaan. 7Naammoanna a tinungpal ni Jacob ti bilin dagiti nagannak kenkuana ket napan idiay Padan-aram. 8Naawatan ngarud ni Esau nga iparit ti amana a mangasawa iti taga-Canaan. 9Iti kasta, napan ni Esau iti ayan ni Ismael nga anak ni apongna nga Abraham, ket inasawana ni Mahalat a kabsat ni Nebayot ken anak ti ulitegna. Ti Tagtagainep ni Jacob idiay Betel 10Pimmanaw ni Jacob idiay Beerseba ket nagturong idiay Haran. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 65
11Lumneken ti init idi dumteng iti maysa a disso ket sadiay nangpalabasanna iti rabii. Maysa a bato ti nagpungananna a naturog. 12Iti dayta a rabii, natagtagainepna nga adda agdan a dumanon sadi langit ket adda dagiti angheles ti Dios nga umuli-umulog sadiay. 13Pagammoan, nakitana ni Yahweh nga agtaktakder iti dennana."Siak ni Yahweh a Dios ni Abraham ken ni Isaac," kinunana. "Itedkonto kenka ken iti kaputotam daytoy a daga a pagid-iddaam. 14Umadunto ti kaputotam - kaslanto tapok ti kaaduda. Agwarasdanto iti amin a lugar ket dawatento dagiti amin a nasion a bendisionak met ida a kas iti panangbendisionko kenka ken kadagiti kaputotam. 15Laglagipem nga addaakto kenka ket salaknibankanto iti amin a papanam. Isublikanto ditoy a daga. Dikanto baybay-an agingga a maaramidko ti amin nga inkarik kenka." 16Nakariing ni Jacob ket kinunana, "Adda gayam ditoy a lugar ti Apo! Diak ammo nga adda!" 17Nagbuteng ket kinunana, "Nakabutbuteng daytoy a lugar! Daytoy la ketdi ti balay ti Dios! Daytoy ti ruangan nga agturong sadi langit!" 18Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni Jacob. Innalana ti bato a nagpungananna sana impatakder a kas baton-lagip; binukbokanna iti lana tapno maidaton iti Dios. 19Pinanagananna ti lugar iti Betel. (Luz idi ti nagan daytoy nga ili.) 20Insapata ni Jacob ken ni Yahweh a Dios, "No addaka kaniak ket salaknibannak iti daytoy a panagdaliasatko, no ikkannak iti taraon ken kawes, 21ken no agsubliak a sikakaradkad iti balay ni tatangko, sikanto ti Diosko. 22Iti daytoy a lugar a nangipatakderak iti baton-lagip, agdaydayawto kenka dagiti tattao ket itedkonto kenka ti apagkapullo ti amin nga itedmo kaniak." Genesis 29 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 66 ti
Sumangpet ni Jacob iti Balay ni Laban 1Intuloy ni Jacob ti panagdaliasatna agingga a dimmanon iti daga ti Daya. 2Nakakita iti bubon iti taltalon. Iti aglikmutna, adda tallo nga arban ti karnero nga agin-inana, ta sadiay ti pakapainumanda. Adda dakkel a bato a kalub ti bubon 3ket sa la maikkat no maurnongen dagiti karnero. Kalpasan a mapainum dagiti agpaspastor ti arbanda, ikalubda met la ti bato. 4"Taga-anokayo, gagayyem?" sinaludsod ni Jacob kadagiti agpaspastor nga adda sadiay. "Taga-Harankami," insungbatda. 5"Am-ammoyo kadi ni Laban nga apoko ni Nahor?" kinunana. "Wen, am- ammomi," insungbatda. 6"Kumusta met ti kasasaadna?" sinaludsodna. "Nasayaat met," insungbatda. "Daydiay man ni Raquel nga anakna agraman dagiti karnero ni tatangna." 7Kinuna ni Jacob, "Yantangay ta nasapa pay, ken di pay tiempo ti panagyapon, apay a diyo painumen dagiti karnero sayo ipaarab manen ida?" 8Insungbatda, "Saan a mabalin ta urayenmi pay nga adda amin ditoy dagiti karnero sakamto itulid ti bato ket painumenmi ida." 9Makisarsarita pay laeng ni Jacob kadakuada idi dumteng ni Raquel ken dagiti ipaspastorna a karnero ni tatangna. 10Apaman a nakita ni Jacob ti balasang ken ti arban ni Laban nga ulitegna, napan iti bubon, inikkatna ti bato a naiserra sana pinainum dagiti animal. 11Inasitganna ni Raquel ket inagkanna. Uray la nagsangit ni Jacob iti ragsakna. 12Imbagana kenkuana, "Kaanakannak ni tatangmo. Siak ti anak ni ikitmo a Rebecca." Nagtaray ni Raquel a napan nangibaga ken ni tatangna iti daytoy. 13Idi mangngeg ni Laban ti maipapan ken ni Jacob a kaanakanna, nagtaray a napan nangsabat kenkuana. Inarakup ken inagkanna ni Jacob sana inyawid iti taengda. Sinarita ni Jacob ken ni Laban ti amin a napasamak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 67
14Kinuna ni Laban, "Wen, pudno nga agkabagianta!" Makabulan a nagyan sadiay ni Jacob. Agserbi ni Jacob tapno Maasawana da Raquel ken Lea 15Kinuna ni Laban ken ni Jacob, "Saan a gapu ta agkabagianta ket agtrabahoka kaniak nga awan tangdanmo. Manot' kayatmo a sueldo?" 16Dua ti babbalasang nga annak ni Laban: ni Lea nga inauna ken ni Raquel nga inaudi. 17Napungay dagiti mata ni Lea, ngem napintas ni Raquel ken nasippukel ti pammagina. 18Adda panagayat ni Jacob ken ni Raquel, isu a kinunana, "Agserbiak kenka iti pito a tawen no la ket ipalubosmo nga asawaek ni Raquel." 19Insungbat ni Laban, "Kaykayatko a sika ti mangasawa ken ni Raquel ngem ti sabali a lalaki. Agyanka ditoyen." 20Pito a tawen a nagserbi ni Jacob tapno maasawana ni Raquel. Dina napupuotan ti panaglabas dagiti tawen ta ay-ayatenna unay ni Raquel. 21Kinuna ni Jacob ken ni Laban, "Nalpasen ti pito a tawen. Ipalubosmon nga asawaek ti anakmo." 22Ngarud, nagpaboda ni Laban ket inawisna ti amin nga agnaed iti dayta a lugar. 23Ngem iti rabii ti parambak, saan a ni Raquel ti impanna iti kuarto ni Jacob no di ket ni Lea ket isu ti kinaidda ni Jacob. (24Inted ni Laban ti tagabuna a babai nga agnagan Zilpa ken ni Lea nga anakna tapno agserbi kenkuana.) 25Sa la naammoan ni Jacob iti sumuno a bigat a ni Lea ti kinaiddana. Napan ken ni Laban ket sinidirna, "Apay a kastoy ti inaramidmo kaniak? Nagserbiak kenka tapno maasawak ni Raquel. Apay nga inallilawnak?" 26"Agpayso ti kunam ngem dimi ugali ditoy nga ipaasawa nga umun-una ti inaudi," insungbat ni Laban. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 68
27"Palpasem pay daytoy makalawas a rambak ti kasar. Itedkonto kenka ni Raquel no la ket agtrabahoka pay kaniak iti pito a tawen." 28Immanamong ni Jacob ket idi malpas ti rambak, inted ni Laban kenkuana ni Raquel a kas asawana. (29Inted ni Laban ti tagabuna a babai nga agnagan Bilha ken ni Raquel tapno agserbi kenkuana.) 30Iti kasta, kinaidda met ni Jacob ni Raquel; ad-adda nga ay-ayatenna ni Raquel ngem ni Lea. Ket nagtrabaho ken ni Laban iti pito pay a tawen. Dagiti Annak ni Jacob 31Ammo ni Yahweh a saan nga ay-ayaten unay ni Jacob ni Lea, isut' gapuna nga inikkanna iti gundaway nga aganak. Ngem nagtalinaed nga awan anak ni Raquel. 32Nagsikog ni Lea ket naganak iti maysa a lalaki. "Ammo ti Apo ti parikutko. Ita, awan duadua nga ayatennakon ti asawak," kinunana. Isut' gapuna a pinanagananna ti maladaga iti Ruben. 33Nagsikog manen ni Lea ket naganak iti lalaki. "Inted pay kaniak ti Apodaytoy nga anak ta naammoanna a dinak ay-ayaten ti asawak," kinunana. Isut' gapuna a pinanagananna ti maladaga iti Simeon. 34Nagsikog manen ket naganak iti maysa pay a lalaki. "Ita, ad-adda a maisinggalut kaniakon ni asawak, ta tallo ti annakmin," kinunana. Isut' gapuna a pinanagananna ti maladaga iti Levi. 35Nagsikog manen ket naganak iti maysa pay a lalaki. "Ita, idaydayawko ti Apo," kinunana. Isut' gapuna a pinanagananna ti maladaga iti Juda. Manipud idin, simmardengen nga aganak. Genesis 30 1Nagimon ni Raquel iti kabsatna idi saanda nga aganak ken ni Jacob. Kinunana ken ni Jacob, "Matayak la ketdi no saanta a maadaan iti anak." 2Nakaunget ni Jacob ken ni Raquel ket kinunana, "Mabalinko aya nga alaen ti lugar ti Dios? Saan a siak ti manglaplapped iti panaganakmo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 69
3Kinuna ni Raquel, "No kasta, ni Bilha a tagabuk ti kaiddaem tapno aganak ket agbalinak nga ina gapu kenkuana." 4Intedna ngarud ni Bilha ket kinaidda ni Jacob. 5Nagsikog ni Bilha ket naganak iti lalaki. 6Kinuna ni Raquel, "Kinaasiannak ti Dios. Impangagna ti kararagko ket pinaraburannak iti anak a lalaki." Isut' gapuna a pinanagananna ti maladaga iti Dan. 7Nagsikog manen ni Bilha ket naganak iti lalaki. 8Kinuna ni Raquel, "Nakidangadangak a sipipinget ken ni manangko ket nangabakak." Pinanagananna ngarud ti ubing iti Neftali. 9Idi madlaw ni Lea a simmardengen nga aganak, intedna ni Zilpa a tagabuna a kas asawa ni Jacob. 10Naganak ni Zilpa iti lalaki. 11"Nagasatak," kinuna ni Lea. Iti kasta, pinanagananna ti maladaga iti Gad. 12Naganak manen ni Zilpa iti lalaki 13ket kinuna ni Lea, "Anian a ragsakko! Ita, awagandakon dagiti babbai iti naragsak." Pinanagananna ngarud ti ubing iti Aser. 14Panagani idi iti trigo. Napan ni Ruben iti taltalon, ket adda nasarakanna a bungbunga ti mandragoras. Insangpetna dagitoy ken ni nanangna a Lea. Kinuna ni Raquel ken ni Lea, "Ikkannak man iti mandragoras nga insangpet ti anakmo." 15Kinuna ni Lea, "Di pay la umdas aya nga inagawannak iti asawa? Ita, kayatmo pay nga alaen dagiti mandragoras ti anakko!" Kinuna ni Raquel, "No ikkannak iti mandragoras, ipalubosko a makikaiddaka ken ni Jacob ita a rabii." 16Iti sumipnget, idi sumangpet ni Jacob a naggapu iti taltalon, sinabat ni Lea ket kinunana, "Umayka kaniak ita a rabii gapu ta inikkak ni Raquel iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 70
mandragoras kas bayad ti pannakikaiddak kenka." Nagkaiddada ngarud iti dayta a rabii. 17Impangag ti Dios ti kararag ni Lea. Nagsikog ket impasngayna ti maikalima nga anakna a lalaki. 18Kinuna ni Lea, "Ginunggonaannak ti Dios ta intedko ti tagabuk ken ni asawak." Iti kasta, pinanagananna ti anakna iti Issacar. 19Nagsikog manen ni Lea ket impasngayna ti maikanem a lalaki nga anak ni Jacob. 20Kinunana, "Inikkannak ti Dios iti napateg a sagut. Ita, awatennakon ti asawak ta nakayanakak iti innem a lallaki." Pinanagananna ngarud ti ubing iti Zabulon. 21Ket kalpasanna, naganak iti babai a pinanagananna iti Dina. 22Kamaudianna, naasian met laeng ti Dios ken ni Raquel. Impangagna ti kararagna; inikkanna iti gundaway nga aganak. 23Nagsikog ni Raquel ket naganak iti lalaki. Kinunana, "Inikkat ti Dios ti pakaibabainak gapu iti pannangtedna kaniak iti anak. 24Ikkannak koma ti Apo iti sabali pay nga anak a lalaki." Iti kasta, pinanagananna ti ubing iti Jose. Makitinnawar ni Jacob ken ni Laban 25Kalpasan ti pannakaipasngay ni Jose, kinuna ni Jacob ken ni Laban, "Palubosannak koma nga agawid. 26Ikuyogko dagiti assawak ken dagiti annakko. Nateggedko ida gapu iti panagserbik kenka." 27Kinuna ni Laban, "Palubosannak koma a mangibaga iti daytoy: Kas maibatay iti nasursurok maipapan iti panagpadles, ammok binendisionannak ti Apo gapu kenka. 28Ibagam ti kayatmo a sueldo ket itedko." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 71 a
29Insungbat ni Jacob, "Ammom no kasano ti panagserbik kenka ken no kasano ti yaadu dagiti arbanmo iti aywanko. 30Bassit pay la ti sanikuam sakbay a simmangpetak ngem nakarangrang- aykan ta binendisionannaka tiApo gapu kaniak. Ita, tiempona metten a tamingek ti pagimbagak." 31"Ania ngarud ti itangdanko kenka?" sinaludsod ni Laban. "Diak dumawat iti sueldo," insungbat ni Jacob. "Ituloyko a taraknen dagiti animalmo no umanamongka iti singasingko. 32Ita met laeng, innak kadagiti arbanmo ket alaek amin a nangisit nga urbon ti karnero ken amin a labang wenno turikturikan nga urbon ti kalding. Kukuakon dagitoy a kas tangdanko. 33Iti masakbayan, nalakamto a matakuatan no inallilawka. No umaymonto kitaen dagiti tangdanko nga animal, ket makitamto nga adda nailaok a saan a labang ken turikturikan a kalding wenno saan a nangisit a karnero, maammoamto a tinakawko daytoy kenka." 34"Ala, wen. Aramidenta ti imbagam," kinuna ni Laban. 35Ngem iti dayta nga aldaw, innala ni Laban ti amin a kalakian a kalding a garitan ken amin a kabaian a kalding a turikturikan ken labang, kasta met dagiti amin a nangisit a karnero sana impataraken dagitoy kadagiti annakna a lallaki. 36Kalpasanna, pimmanawda nga agaama ket tallo nga aldawda a nagnagna agingga a dimmanonda iti maysa a disso nga adayo ken ni Jacob. Inaywanan ni Jacob dagiti nabati nga arban. 37Nangala ni Jacob kadagiti naganus a sanga dagiti alamo, almendras ken kastanio sana inikkat ti dadduma nga ukisda tapno kasla garitan ti langada. 38Inkabilna dagitoy a sanga iti paginuman dagiti arban tapno makitada no uminumda. Agtitinnakba ngamin dagiti animal no uminumda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 72
39Iti kasta, idi agmaya dagiti kalding iti sango dagiti sanga, naganakda kadagiti garitan, turikturikan ken labang nga urbon. 40Saan a pinagtitipon ni Jacob dagiti urbon a karnero ken dagiti kalding. Inlasinna ida iti maysa a lugar tapno kanayon a matannawaganda dagiti garitan ken nangisit nga animal iti arban ni Laban. Kastoy ti panangpaaduna iti arbanna ket inlasinna ida iti arban ni Laban. 41Tunggal agmaya dagiti nasalun-at nga animal, ikabil ni Jacob dagiti sanga iti sangoananda, iti pagin-inumanda, tapno agmayada iti ayan dagiti sanga. 42Ngem dina inkabil dagiti sanga iti sangoanan dagiti saan a nasalun-at nga animal. Idi agangay, nasasalun-at dagiti arban ni Jacob idinto a nakapuy dagiti animal ni Laban. 43Kastoy ti panagbalin ni Jacob a nakabakbaknang. Adu ti karnero, tagabu, kamelio ken asnona. Genesis 31 Panawan ni Jacob ni Laban 1Nadamag ni Jacob nga ibagbaga dagiti kayongna nga innalana amin a sanikua ni Laban. Nagtaud kano iti daytoy ti amin a kinabaknangna. 2Nadlawna met a saanen a kas idi a naasideg ni Laban kenkuana. 3Kinuna ni Yahweh ken ni Jacob, "Agsublika iti daga dagiti kapuonam ken kadagiti kakabagiam. Addaakto kenka." 4Nangibaon ngarud ni Jacob iti mapan mangibaga kada Raquel ken Lea nga agsasarakda iti taltalon a yan dagiti arbanna. 5Kinunana kadakuada, "Nadlawko a nagbaliwen ni tatangyo; saanen a kas idi a naasideg kaniak. Ngem kanayon nga adda kaniak ti Dios ni tatangko. 6Ammoyo nga inkabilko ti amin a kabaelak a nagserbi ken ni tatangyo. 7Kaskasdi a sinaurnak ket naminsangapulo a binaliwanna ti tulagan iti panangtangdanna kaniak. Ngem saan nga impalubos ti Dios a dangrannak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 73
8No kuna ni Laban, 'Dagiti turikturikan a kalding ti tangdanmo,' aganak amin nga arban kadagiti turikturikan nga urbon. No ibagana, 'Dagiti garitan a kalding ti tangdanmo,' aganak amin nga arban kadagiti garitan nga urbon. 9Innala ti Dios ti arban ni tatangyo sana inted kaniak." 10Intuloy ni Jacob, "Idi tiempo ti panagmaya dagiti arban, nagtagtagainepak. Nakitak kampay idi a pasig a garitan, labang, ken turikturikan dagiti kalakian a kalding a tumaktakba. 11Iti tagtagainepko, nagsao kaniak ti anghel ti Apo. 'Jacob,' kinunana. 'Ania, Apo?' insungbatko. 12'Kitaem,' intuloyna, 'pasig a garitan, labang ken turikturikan dagiti kalakian a kalding a tumaktakba. Siak ti akin-aramid iti daytoy ta nakitak ti amin nga ar-aramiden kenka ni Laban. 13Siak ti Dios a nagparang kenka idi idiay Betel. Malagipmo daydiay a lugar? Sadiay ti nagsapataam kaniak ken nangikonsagraram iti maysa a bato a pakalaglagipan babaen iti panangbuyatmo iti lana ti olibo. Ita, agrubbuatka. Panawamon daytoy a daga ket agsublika iti daga a nakayanakam.'" 14Simmungbat da Raquel ken Lea: "Awanen ti matawidmi ken ni tatangmi. 15Ibilangnakamin a kas ganggannaet. Inlakonakami ket nabusbosnan ti amin a kuarta a nakailakoanmi. 16Kukuami kadagiti annakmi amin dagitoy a kinabaknang nga innala ti Dios ken ni tatangmi. Aramidem ti aniaman nga imbaga kenka ti Dios." 17-18Nagrubbuat ngarud ni Jacob tapno agsubli iti Canaan, iti daga ti amana. Pinagsakayna dagiti annakna ken dagiti assawana kadagiti kamelio. Intugotna dagiti arbanna ken ti amin a sanikuana a naurnongna idiay Padan- aram. 19Awan idi ni Laban ta pukpukisanna dagiti karnero. Bayat ti kaawanna, napan ni Raquel iti tolda ti amana ket tinakawna dagiti didiosen a kukua ni tatangna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 74
20Sinikapan ni Jacob ni Laban ta dina imbaga kenkuana ti ipapanawna. 21Innalana ti amin a sanikuana sa nagdardaras a pimmanaw. Binallasiwna ti Karayan Eufrates ket nagturong iti katurturodan ti Galaad. Suroten ni Laban ni Jacob 22Tallo nga aldaw kalpasanna, naipadamag ken ni Laban a naglibas ni Jacob. 23Innalana dagiti tattaona ket pito nga aldaw a sinursurotda ni Jacob agingga a nakamakamda iti katurturodan ti Galaad. 24Iti dayta a rabii, natagtagainep ni Laban a nagparang ti Dios kenkuana ket kinunana, "Kitaem ta dimo dangran ni Jacob." 25Nakamakam ni Laban ni Jacob. Nagkampo ni Jacob iti maysa a bantay. Nagkampo met ni Laban ken dagiti kaduana iti katurturodan ti Galaad. 26Kinuna ni Laban ken ni Jacob, "Apay a sinikapannak? Apay nga impanawmo dagiti annakko a kasda la babbai a natiliw iti gubat? 27Apay a naglibaska? No imbagam ti ipapanawmo, pinarubbuatanka koma nga adda ragragsak ken kankanta, iti baet ti musika ti pandereta ken arpa. 28Dinak pay inikkan iti gundaway a mangagek kadagiti appokok ken kadagiti annakko sakbay a pimmanawda. Minamaag ti kasta nga inaramidmo! 29Kabaelanka a dangran ngem idi rabii, binallaagannak ti Dios ni amam a dika an-anoen. 30Ammok a nagtalawka ta aggagarka unayen nga agawid. Ngem apay a tinakawmo dagiti didiosek?" 31Insungbat ni Jacob, "Nagbutengak ta impagarupko a no maammoam a pumanawak, dimo ipalubos nga alaek dagiti annakmo. 32Ngem no maipapan kadagiti didiosen, no adda kadakami ti masarakam a nangala kadagitoy, rumbeng a mapapatay. Agpaay a saksi dagiti tattaota; kitaem no adda ditoy ti kukuam ket alaem no masarakam." Saan nga ammo ni Jacob a tinakaw ni Raquel dagiti didiosen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 75
33Simrek ni Laban iti tolda ni Jacob ket nagsukisok. Kasta met ti inaramidna iti tolda ni Lea ken iti tolda dagiti dua a babbai a tagabu ngem dina nasarakan dagiti didiosen. Kalpasanna, simrek iti tolda ni Raquel. 34Ngem nailemmengen ni Raquel dagiti didiosen. Inkargana dagitoy iti pasanga ti kamelio ket nagtugawanna daytoy. Nagsukisok ni Laban iti tolda ngem awan ti nasarakanna. 35Kinuna ni Raquel iti amana, "Dinak koma kaunget, tatang, iti saanko nga itatakder iti kaaddayo; agreglaak ngamin." Intuloy ni Laban ti nagbirok ngem dina nasarakan dagiti didiosenna. 36Kasla bumtak ti barukong ni Jacob iti napalalo a pungtotna. "Ania kadi ti dakes nga inaramidko?" sinaludsodna. "Adda aya sinalungasingko a linteg ta kaskayo la aso a mangkamkamat kaniak? 37Ita ta nalpasen ti panangbukitkitmo iti amin nga alikamenko, adda kadi nasarakam a kukuam? No adda, iruarmo ditoy tapno makita dagiti tattaota ket ikeddengda no siasino kadata ti nalinteg. 38Duapulo a tawen a nagkadkaduata. Pulos nga awan naalisan iti arbanmo ket immadu dagiti karnero ken kaldingmo. Saanko a naitured ti nagparti iti uray maysa la koma a karnerom. 39No adda idi karnero a patayen ti narungsot nga animal, suktak a dagus. Saankon nga ipakita kenka tapno agpaay a pammaneknek a saan a siak ti nagliway iti ipapatayna. Ket sinapulmo kaniak ti sukat ti animal a matakaw iti aldaw wenno iti rabii. 40Kakaasiak a main-initan. Kakaasiak a malamlammiisan iti Mapuypuyatanak. 41Kasta la a kasta iti unos ti duapulo a tawen a kaaddak kenka. Sangapulo ket uppat a tawen a nagpatagabuak kenka tapno maasawak dagiti dua nga annakmo. Innem met a tawen nga inaywanak dagiti arbanmo, ket naminsangapulo a binaliwam ti rumbeng a tangdanko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 76 rabii.
42No saannak a tinarabay ti Dios dagiti kapuonak, ti Dios ni Abraham ken ni Isaac, nalabit a pinapanawnak nga ima-ima. Ngem nakita ti Dios ti panagsagabak ken dagiti panagbambannogko ket idi rabii, impaulogna ti pangngeddengna kenka." Ti Tulag da Jacob ken Laban 43Insungbat ni Laban ken ni Jacob, "Kukuak amin nga intugotmo: dagiti annakko, dagiti appokok ken uray pay dagitoy nga arban. Ngem ania pay ti maaramidko tapno agtalinaed kaniak dagiti annakko ken dagiti appokok? 44Nasaysayaat laengen nga agaramidta iti katulagan. Mangbuntonta iti batbato ket aramidenta a baton-lagip iti tulaganta." 45Nangala ni Jacob iti bato ket impasdekna a kas baton-lagip. 46Binilinna dagiti tattaona nga agalada iti batbato sada buntonen. Kalpasanna, nagpapanganda iti abay ti bunton dagiti batbato. 47Pinanaganan ni Laban daytoy iti Jegar-Sahaduta. Galed met ti impanagan ni Jacob. 48Kinuna ni Laban ken ni Jacob, "Agpaayto a baton-lagip kadata daytoy a bunton." Isu a napanaganan dayta a lugar iti Galed. 49Kinuna pay ni Laban, "Sapay koma ta sipsiputannata ti Apo bayat ti panaginnadayota." Iti kasta, napanaganan dayta a lugar iti Mizpa. 50Intuloy ni Laban, "No saan a nasayaat ti panangtratarmo kadagiti annakko wenno mangasawaka iti sabali, uray no diak maammoan, laglagipem a sipsiputannata ti Dios. 51Adda iti nagbaetanta ti bunton ti bato nga impasdekko ken ti inkabilmo a baton-lagip. 52Agserbinto dagitoy a palagip kadata. Dagitoyto met ti agbalin a beddeng ket awanto kadata ti mabalin a bumallasiw tapno maliklikan panagrinnautta. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 77 ti
53Ti Dios ni Abraham, ti Dios ni Nahor, ti Dios ti amada ti mangukom kadata." Iti nagan ti Dios a nagdaydayawan ni Isaac nga amana, insapata ni Jacob a tungpalenna ti katulagan. 54Nangpatay iti animal sana indaton iti bantay ket inawisna dagiti tattaona iti pannangan. Kalpasan ti pannanganda, immianda iti bantay. 55Nagriing ni Laban a nasapa iti kabigatanna ket nagawid kalpasan ti panangagekna kadagiti appoko ken annakna. Genesis 32 Agsagana ni Jacob iti Panagsabatda ken ni Esau 1Bayat ti panangituloy ni Jacob iti panagdaliasatna, adda sumagmamano nga angheles a nangsabat kenkuana. 2Idi makitana ida, kinunana, "Daytoy ti kampo ti Dios." Iti kasta, pinanagananna ti lugar iti Mahanaim. 3Pinauna ni Jacob ti sumagmamano a tattaona a mapan ken ni kabsatna nga Esau iti pagilian ti Edom. 4Kastoy ti pinaibagana: "Siak ni Jacob a kabsatmo ken natulnog nga adipenmo. Kayatko nga ipakaammo a nabayagak a nakipagtaeng ken ni uliteg a Laban ket ita la ti panagsublik. 5Adu ti baka, asno, kalding, karnero ken tagabuk. Imbaonko dagitoy pannakabagik bareng magun-odko ti panagtalekmo." 6Nagsubli dagiti naibaon ket kinunada ken ni Jacob, "Nakasaomi ni Esau a kabsatmo ket umaynaka sabten. Addan iti dalan a kaduana ti 400 a lallaki." 7Nagbuteng ken nariribukan ni Jacob. Biningayna iti dua a bunggoy dagiti tattaona, kasta met dagiti karnero, kalding, baka ken kamelio. 8Kinunana iti bagina, "No darupennakami ni Esau, mabalin a makalibas ti maysa a bunggoy." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 78
79 9Ket nagkararag ni Jacob, "O Dios ni apongko nga Abraham ken ni tatangko nga Isaac, tulongannak koma. Imbagam kaniak, O Apo, nga agsubliak iti dagak ken kadagiti kakabagiak ket saannakto a baybay-an. 10Diak maikari iti amin nga imbag ken ayat nga impaaymo kaniak nga adipenmo. Idi bimmallasiwak iti Jordan, awan iggemko no di la sarukod, ngem ita ta nagsubliakon, duan a bunggoy ti kinakuyogko. 11Isalakannak koma iti pannakabalin ni kabsatko nga Esau. Mabutengak amangan no umaynakami patayen amin, pati dagiti babbai ken ubbing. 12Inkarimkaniak a saannakto a baybay-an ket awanto ti dakes a mapagtengko. Imbagam pay a paaduem dagiti kaputotak a kas iti kaadu ti darat iti igid ti baybay." 13-15Naturog sadiay ni Jacob iti dayta a rabii. Kabigatanna, insaganana dagiti regalona ken ni Esau. Nangpili iti dua gasut a kabaian a kalding ken duapulo a bulog, dua gasut a kabaian a karnero ken duapulo a kalakian, tallopulo a gagatasen a kamelio agraman dagiti urbonda, uppat a pulo a kabaian a baka ken sangapulo a toro, duapulo a kabaian nga asno ken sangapulo a kalakian. 16Adda adipen a nadutokan a mangaywan iti tunggal arban. Kinunana kadakuada, "Umun-unakayo, ngem saankayo nga aggigiddan; agsasarunokayo ket ikkanyo ti baet ti tunggal arban." 17Imbilinna iti umuna nga adipen, "Inton masabatnaka ni kabsatko nga Esau ket saludsodenna, 'Siasino ti apom? Sadino ti papanam? Siasino ti akinkukua kadagitoy nga animal?' 18kastoyto ti isungbatmo, 'Kukua ni adipenmo a Jacob. Paitedna dagitoy a kas sagut ken ni apona nga Esau. Sumarsaruno kadakami ni Jacob.'" 19Kasta met ti imbilinna iti maikadua, iti maikatlo ken kadagiti amin nga adipen nga adda aywanna nga arban, "Kastoyto amin ti ibagayo ken ni Esau inton masabatyo. 20Ibagayo pay, 'Wen, sumarsaruno kadakami ni Jacob nga adipenmo.'" Kinuna ngamin ni Jacob iti bagina, "Ay-aywek ni kabsatko babaen iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
pannangtedko kenkuana kadagiti sagut ket inton agsarakkami, nalabit a pakawanennakon." 21Impaunana ngarud dagiti sagut ket immian iti kampo iti dayta a rabii. Makigabbo ni Jacob idiay Peniel 22Iti dayta met la a rabii, bimmangon ni Jacob sana imballasiw dagiti dua nga assawana, dagiti dua a nga adipen a babbai ken dagiti sangapulo ket maysa nga annakna iti Karayan Jabbok. 23Kalpasanna, imballasiwna met dagiti amin a sanikuana 24ngem nagbati nga is-isuna. Sadiay, dimteng ti maysa a lalaki ket nakigabbo kenkuana agingga nga agbannawag. 25Idi madlaw ti lalaki a dina maparmek ni Jacob, tinapigna ti padingpading ni Jacob ket naligsi ti nagsuopan dagiti tulangna. 26Kinuna ti lalaki, "Ibbatannakon ta bumigaten." "Dika palusposan no dinak umuna a bendisionan," insungbat ni Jacob. 27"Ania ti naganmo?" sinaludsod ti lalaki. "Jacob," insungbatna. 28Kinuna ti lalaki, "Manipud ita, saanen a Jacob ti naganmo. Gapu ta nakigabboka iti Dios ken iti tao ket nangabakka, Israel ti naganmon." 29"Ita, ibagamon kaniak ti naganmo," kinuna ni Jacob. Ngem insungbatna, "Apay a kayatmo nga ammoen ti naganko?" Ket binendisionanna ni Jacob. 30Kinuna ni Jacob, "Nakitak ti Dios iti rupanrupa ket sibibiagak pay laeng." Daytoy ti gapuna a pinanagananna ti lugar iti Peniel. 31Lumgaken ti init idi pumanaw ni Jacob idiay Peniel. Agpilpilay gapu iti nablo a padingpadingna. 32Daytoy ti gapuna nga uray kadagitoy nga aldaw, saan a sidaen dagiti kaputotan ni Israel ti piskel iti padingpading ti animal ta daytoy ti naligsi a paset ti bagi ni Jacob a tinapik daydi lalaki. Genesis 33 Agsarak da Jacob ken Esau Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 80
1Nakita ni Jacob a sumungsungad ni Esau ken dagiti 400 a tattaona, isut' gapuna a biningayna dagiti annakna. Naipanda kadagiti innada, da Lea ken Raquel; ken kadagiti dua nga adipen a babbai. 2Pinaunana dagiti dua nga adipen ken dagiti annakda. Simmaruno ni Lea ken dagiti annakna ket naudi ni Raquel ken ni Jose nga anakna. 3Immun-una ni Jacob ngem isuda ket namimpito a nagrukob agingga a dimmanon iti sangoanan ti kabsatna. 4Ngem nagtaray ni Esau a nangsabat kenkuana, inarakupna ni Jacob sana inagkan. Nagsangsangitda a dua. 5Idi iwaras ni Esau ti panagkitana ket nakitana dagiti babbai ken ubbing, sinaludsodna, "Siasino dagitoy kinakuyogmo?" "Isuda, apo, dagiti annak nga imparabur ti Dios kaniak," insungbat ni Jacob. 6Ket immasideg dagiti tagabu a babbai ken dagiti annakda ket nagtamedda. 7Kasta met ti inaramid ni Lea ken dagiti annakna sa da Raquel ken Jose. 8Sinaludsod ni Esau, "Ket daydiay sabali a bunggoy a nasabatko? Ania ti kayatna a sawen?" "Agpaay kenka tapno magun-odko ti panagtalekmo," insungbat ni Jacob. 9Ngem kinuna ni Esau, "Adu ti sanikuak, kabsatko. Alaem dagiti kukuam nga agserbi kenka." 10Kinuna ni Jacob, "Awatem koma no pudno a pinakawannakon. Kasla nakitak ti Dios iti pannakakitak kenka, ita ta inawatnak a siaayat. 11Pangngaasim ta alaem dagitoy sagut nga inyegko nga agpaay kenka; kinaasiannak ti Dios ket intedna amin a masapulko." Saan a namingga ni Jacob a nanguy-uyot iti kabsatna agingga nga inawat ni Esau dagiti sagutna. 12Kinuna ni Esau, "Agrubbuatkayon ta intayon. Umun-unaak ngem dakayo." 13Kinuna ni Jacob, "Kas makitam, agkakapsut dagiti ubbing. Madanaganak met iti kasasaad dagiti karnero ken dagiti baka agraman dagiti agsussuso nga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 81
urbonda. No agap-apuratayo ket makarintarda iti uray maysa la nga aldaw, amangan no matayda. 14Pangngaasim ta umun-unakan, ta sumarunoak nga agin-innayad. Ngem ikagumaak ti agdardaras kas kabaelan dagiti arban ken dagiti ubbing ket danonendakanto idiay Seir." 15"Mangibatiak ngarud iti sumagmamano a tattaok a mangkuyog kadakayo," kinuna ni Esau. Ngem kinuna ni Jacob, "Uray saanen, ta kayatko la a magun- od ti panagtalekmo." 16Nagluas ni Esau tapno agsubli idiay Seir iti dayta met la nga aldaw. 17Ngem nagturong ni Jacob idiay Succot. Nangbangon sadiay iti balayna ken sapsapaw a paglinongan dagiti arbanna. Isu a napanaganan dayta a lugar iti Succot. 18Simmangpet ni Jacob nga awan nakaan-anoanna idiay Sikem iti daga ti Canaan iti panaggapuna idiay Padan-aram. Nagkampo iti asideg ti ili, iti sanganayon a daga a 19ginatangna kadagiti kaputotan ni Hamor nga ama ni Sikem iti sangagasut a bagi ti pirak. 20Nangbangon sadiay iti altar a pinanagananna iti "El," ti Dios ti Israel. Genesis 34 Ti Pannakarames ni Dina 1Iti maysa nga aldaw, napan binisita ni Dina nga anak da Jacob ken Lea ti sumagmamano a babbai ti Canaan. 2Idi makita ni Sikem nga anak ni Hamor a Heveo a pangulo iti dayta a lugar, pinilitna ni Dina a kumuyog kenkuana sana rinames. 3Ngem nakita ni Sikem a napintas ni Dina, isu a rimmusing ti panagayatna kenkuana ket inkagumaanna a liwliwaen. 4Kinuna ni Sikem ken ni tatangna, "Ipamuspusanyo koma ti pannakaasawak iti daytoy a babai." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 82
5Naammoan ni Jacob a narames ti anakna ngem saan a nagtagtagari gapu ta adda pay la iti away dagiti lallaki nga annakna a mangipaspastor kadagiti arbanna. 6Napan ni Hamor nakisao ken ni Jacob. 7Isu met a sumangpet dagiti annak ni Jacob a naggapu iti away. Kasta unay ti pungtotda idi maammoanda ti napasamak ken ni Dina. Imbilangda daytoy a maysa a panangidadanes kadagiti Israelita. 8Kinuna ni Hamor kadakuada, "Ay-ayaten ni Sikem nga anakko ti anakyo. Pangngaasiyo ta ipalubosyo nga asawaenna. 9Mangaramidtay iti katulagan a mangipalubos nga agiinnasawa dagiti tattaotayo. 10Ditoyen ti pagyananyo. Mabalinyo ti agtaeng iti sadinoman a lugar a kayatyo. Mabalinyo ti agnegosio ken agtagikua iti daga." 11Kinuna ni Sikem iti ama ken kadagiti kakabsat ni Dina, "Pangngaasiyo ta patganyo ti dawatko ket itedko ti aniaman a kayatyo. 12Ibagayo no ania ti isab-ongko ken no mano ti pagbayadko, uray mano. Itedko ti aniaman a kayatyo no la ket ipalubosyo nga asawaek ni Dina." 13Gapu iti panangrames ni Sikem ken ni Dina, adda sikap ti sungbat dagiti annak ni Jacob kadagiti agama. 14Kinunada, "Pakaibabainanmi no saan a kugit ti mangasawa iti kabsatmi. 15Umannugotkami laeng iti maysa a kondision: Agpakugitkayo, a kas kadakami, kasta met ti amin a lallaki kadakayo. 16No aramidenyo daytoy, mayatkami nga agiinnasawa dagiti tattaotayo. Agtaengkami iti dagayo ket makikaysakami kadakayo. 17Ngem no madikayo nga agpakugit, alaenmi ni Dina ket pumanawkami." 18Nakita da Hamor ken Sikem nga awan pagdaksan daytoy a kondision Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 83
19ket saan a nagtaktak ti agtutubo a nagtungpal iti singasing agsipud ta ay- ayatenna ti anak ni Jacob. Ni Sikem ti kangrunaan a kameng ti familiada. 20Inummong da Hamor ken Sikem dagiti kailianda iti pagmimitingan iti ruangan ti ili ket imbagada kadakuada: 21"Naimbag dagitoy a tattao. Palubosantayo ida nga agnaed iti lugartayo ket bay-antayo ida a mapan iti sadinoman a lugar a kayatda a papanan, uray ta nalawa ti dagatayo. Mabalintayo nga asawaen dagiti annakda ket mabalinda met nga asawaen dagiti annaktayo. 22Ngem kayat dagitoy a tattao ti makipagnaed kadatayo ket makipagmaymaysada kadatayo no la ket makugittayo a lallaki a kas kadakuada. 23Saan aya a kukuatayonto metten dagiti animalda ken amin a sanikuada? Ngarud, umannugottayo a mabalinda ti makipagnaed kadatayo." 24Immanamong dagiti umili iti singasing da Hamor ken Sikem ket nakugit dagiti amin a lallaki. 25Kalpasan ti tallo nga aldaw, idi kapalteg pay laeng ti kugit dagiti lallaki, dua kadagiti annak ni Jacob - da Simeon ken Levi a kakabsat ni Dina - ti nangala kadagiti kampilanda. Simrekda iti siudad nga awan ti nakadlaw kadakuada ket pinatayda amin dagiti lallaki. 26Pinatayda met ni Hamor ken ni anakna a Sikem. Innalada ni Dina iti balay ni Sikem sada pimmanaw. 27Idi malpas ti panagpapatayda, nagsamsam dagiti dadduma a lallaki nga annak ni Jacob tapno ibalesda ti pannakaibabain ti kabsatda. 28Innalada dagiti arban, dagiti baka, dagiti asno ken dadduma pay nga adda iti ili ken iti away. 29Intalawda dagiti amin a napateg. Tiniliwda dagiti babbai ken ubbing ket pulos nga awan imbatida kadagiti balbalay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 84
30Kinuna ni Jacob kada Simeon ken Levi, "Inrubodak. Ita, guraendakon dagiti Cananeo, dagiti Perezeo ken amin nga agnaed iti daytoy a daga. No agtitiponda a mangraut kadatayo, awan ti umanay a tattaotayo a mangsaranget kadakuada. Mabalin nga ikisapdatayo a sangafamiliaan." 31"Dimi kayat a maibilang a balangkantis ti kabsatmi," insungbatda. Genesis 35 Bendisionan ti Dios ni Jacob idiay Betel 1Kinuna ti Dios ken ni Jacob, "Agrubbuatka a dagus ta inka idiay Betel ket agnaedka sadiay. Mangbangonka iti altar sadiay nga agpaay iti Dios a nagparang kenka idi intarayam ni Esau a kabsatmo." 2Kinasao ngarud ni Jacob ti familiana ken dagiti amin a naikuyog kenkuana. "Ibellengyo dagiti didiosen nga adda kadakayo," kinunana. "Dalusanyo dagiti bagbagiyo kas mayannurot iti alagaden ket agkaweskayo iti nadalus a pagan- anay. 3Pumanawtayo ditoy ket intayo idiay Betel. Mangbangonak sadiay iti altar nga agpaay iti Dios a kadkaduak iti sadinoman a yanko ken tumultulong kaniak iti amin a pakarigatak." 4Intedda ken ni Jacob dagiti amin a didiosenda ken dagiti aritos nga ar- aramatenda. Inkalina dagitoy iti sirok ti kayo a lugo iti asideg ti Sikem. 5Idi pumanawda, kasta unay ti buteng dagiti tattao kadagiti kabangibang nga ili ket awan ti nakaitured a nangdarup kadakuada. 6Dimteng da Jacob ken dagiti amin a naikuyog kenkuana idiay Luz (a maaw- awagan itan iti Betel) iti daga ti Canaan. 7Nangbangon sadiay iti maysa nga altar ket pinanagananna ti lugar iti El- Betel agsipud ta nagparang kenkuana ti Dios sadiay idi tinalawanna ni kabsatna. 8Natay ni Debora, ti babai nga agserserbi ken ni Rebecca, ket naitanem iti sirok ti lugo iti abagatan ti Betel. Daytoy ti gapuna a napanaganan dayta a disso iti "Lugo a Nagsangitan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 85
9Nagparang manen ti Dios ken ni Jacob kalpasan iti panagsublina manipud Padan-aram ket binendisionanna. 10Kinuna ti Dios, "Jacob ti naganmo ngem manipud ita, maawagankan iti Israel." Isut' gapuna nga Israel ti nagan ni Jacob. 11Ket kinuna ti Dios, "Siak ti Dios a Mannakabalin-amin. Maaddaanka iti adu nga annak. Naindaklanto a nasion ti agtaud kenka ket sikanto ti kapuonan dagiti adu nga ari. 12Itedkonto kenka ken kadagiti sumarsaruno a kaputotam ti daga nga inkarik kada Abraham ken Isaac." 13Ket pimmanaw ti Dios. 14Nangipasdek ni Jacob iti baton-lagip iti lugar a nakisaritaan kenkuana ti Dios, ket inkonsagrarna babaen iti panangbukbokna iti arak ken lana. 15Pinanagananna ti disso iti Betel. Ti Ipapatay ni Raquel 16Pimmanaw ni Jacob ken ti familiana idiay Betel. Adayoda pay laeng idiay Efrata idi marikna ni Raquel a dumtengen ti panagpasngayna. Napalalo ti rigatna a nagpasikal. 17Kinuna ti partera, "Saanka nga agbuteng, Raquel. Lalaki manen ti ipasngaymo." Marigatan unayen ni Raquel. 18Dandani mauyosen ti angesna ngem sakbay a nagsatan, pinanagananna ti anakna iti Benoni idinto a pinanaganan ni Jacob iti Benjamin. 19Natay ni Raquel ket naitanem iti igid ti dalan nga agturong idiay Efrata (ti agdama a Betlehem). 20Nangikabil ni Jacob iti maysa a baton-lagip ni Raquel. Adda pay laeng daytoy a pakakitaan ti nakaitanemanna. 21Intuloy ni Israel (Jacob) ti panagdaliasatna ket nagkampo iti kasumbangir ti torre ti Eder. Dagiti Annak ni Jacob Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 86
(1 Cron. 2:1-2) 22Bayat ti panagnaed ni Jacob iti dayta a daga, napan kinaidda ni Ruben ni Bilha a maysa kadagiti inkabbalay ni tatangna. Naammoan daytoy ni Jacob ket kasta unay ti pungtotna. Sangapulo ket dua a lallaki ti annak ni Jacob. 23Dagiti annakda ken Lea: Ruben, ti inauna, Simeon, Levi, Juda, Issacar ken Zabulon. 24Dagiti annakda ken Raquel: Jose ken Benjamin. 25Dagiti annakda ken ni Bilha a tagabu ni Raquel: Dan ken Neftali. 26Dagiti annakda ken ni Zilpa a tagabu ni Lea: Gad ken Aser. Naipasngayda amin idiay Padan-aram. Ti Ipapatay ni Isaac 27Napan ni Jacob idiay Mamre a pagnanaedan ni tatangna nga Isaac ken nagnaedan met idi ni Abraham iti asideg ti Hebron. 28Nadanon ni Isaac ti tawen a 180. 29Lakay unayen idi matay. Da Esau ken Jacob nga annakna ti nangitanem kenkuana. Genesis 36 Dagiti Kaputotan ni Esau (1 Cron. 1:34-37) 1Dagitoy dagiti kaputotan ni Esau (Edom pay ti naganna). 2Nangasawa ni Esau kadagiti Cananea: ni Ada nga anak ni Elon a Heteo; ni Oholibama nga anak ni Ana a lalaki nga anak ni Zibeon a Heveo; 3ken ni Basemat nga anak ni Ismael ken kabsat ni Nebayot. 4Inyanak ni Ada ni Elifaz; inyanak ni Basemat ni Reuel; 5ket inyanak met ni Oholibama da Jeus, Jaalam ken Kora. Annak ida ni Esau. Nayanakda amin idiay Canaan. 6Napan nagnaed ni Esau iti sabali a daga. Inkuyogna dagiti assawana, dagiti annakna ken dagiti amin a tattaona, agraman amin a baka ken sanikuana a naurnongna idiay Canaan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 87
7Pinanawanna ni Jacob idiay Canaan ta saanen nga umdas ti daga a mangbiag kadakuada nga agkabsat. Adu unayen ti arbanda ket dida mabalin ti agtipon. 8Napan nagnaed ni Esau iti katurturodan a pagilian ti Seir. 9Dagitoy dagiti kaputotan ni Esau a kapuonan dagiti Edomita iti katurturodan a pagilian ti Seir. 10-13Maysa ti anak ni Esau ken ni Ada; isu ni Elifaz. Lima ti lallaki nga annak ni Elifaz: Teman, Omar, Zefo, Gatam ken Kenaz. Maysa pay ti anakna ken ni Timna a maysa kadagiti assawana; isu ni Amalec. Maysa ti anak ni Esau ken ni Basemat: ni Reuel. Uppat met ti lallaki nga annak ni Reuel: Nahat, Zera, Samma ken Mizza. 14Tallo ti lallaki nga annak ni Esau ken ni Oholibama nga anak ni Ana, ti lalaki nga anak ni Zibeon: da Jeus, Jaalam ken Kora. 15-16Dagitoy dagiti tribu a nagtaud ken ni Esau. Ni Elifaz nga inauna nga anakna ti kapuonan dagiti sumaganad a tribu: Teman, Omar, Zefo, Kenaz, Kora, Gatam ken Amalec. Isuda dagiti nagtaud ken ni Ada. 17Ni Reuel nga anak ni Esau ti kapuonan dagiti sumaganad a tribu: Nahat, Zera, Samma ken Mizza. Isuda dagiti nagtaud ken ni Basemat. 18Dagiti sumaganad a tribu ti nagtaud ken ni Esau iti pannakiasawana ken ni Oholibama nga anak ni Ana: Jeus, Jaalam ken Kora. 19Nagtaud amin dagitoy a tribu ken ni Esau. Dagiti Kaputotan ni Seir (1 Cron. 1:38-42) 20-21Nabingay iti nadumaduma a tribu dagiti sigud nga agnaed iti Edom. Dagiti kaputotan ni Seir a maysa a Horeo ti nagtaudan dagiti kapuonanda: Lotan, Sobal, Zibeon, Ana, Dison, Ezer, ken Disan. 22Ni Lotan ti nagtaudan dagiti kapuonan da Hori ken Heman. (Adda babai a kabsat ni Lotan ket Timna ti naganna.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 88
23Ni Sobal ti nagtaudan dagiti kapuonan da Alban, Manahat, Ebal, Sefo ken Onam. 24Dua ti lallaki nga annak ni Zibeon: Aya ken Ana. (Ni Ana ti nakasarak iti napudot nga ubbog iti let-ang idi ipaspastorna dagiti asno ni tatangna.) 25-26Ni Ana ti ama ni Dison a nagtaudan dagiti kapuonan da Hemdan, Esban, Itran ken Keran. Adda met babai nga anak ni Ana nga agnagan iti Oholibama. 27Ni Ezer ti nagtaudan dagiti kapuonan da Bilhan, Zaavan ken Akan. 28Ni Disan ti nagtaudan dagitoy a kapuonan da Uz ken Aran. 29-30Dagitoy ti tribu dagiti Horeo iti daga ti Edom: Lotan, Sobal, Zibeon, Ana, Dison, Ezer ken Disan. Dagiti Ari ti Edom (1 Cron. 1:43-54) 31-39Dagitoy sumaganad nga ar-ari ti nagsasaruno a nangituray iti Edom sakbay nga adda ari iti Israel: Bela nga anak ni Beor a taga-Dinhaba Jobab nga anak ni Zera a taga-Bozra Husam iti deppaar ti Teman Hadad nga anak ni Bedad a taga-Avit. (Pinarmekna dagiti Midianita iti maysa a gubat iti pagilian ti Moab.) Samla a taga-Masrecca Saul a taga-Rehobot-iti-Karayan Baal Hanan nga anak ni Akbor Hadad a taga-Pau. (Asawana ni Mehetabel nga anak ni Matred ken apoko ni Mezaab.) 40-43Ni Esau ti kapuonan dagitoy sumaganad a tribu dagiti Edomita: Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Ela, Pinon, Kenaz, Teman, Mibzar, Magdiel ken Iram. Ti lugar a pagnaedan ti tunggal maysa kadagitoy a tribu isu met ti naipanagan kadakuada. Genesis 37 Ni Jose ken dagiti Kakabsatna 1Nagtalinaed ni Jacob iti daga ti Canaan a nagnaedan ni tatangna. 2Daytoy ti pakasaritaan ti familia ni Jacob. Agtawen ni Jose iti 17 idi kumuykuyog kadagiti kakabsatna a mangipaspastor kadagiti kalding ken karnero. Isuda dagiti lallaki nga annak da Bilha ken Zilpa nga inkabbalay ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 89
90 tatangna. Ammo ni Jose dagiti dakes nga ar-aramiden dagiti kakabsatna, isu nga ipulpulongna ida iti amana. 3Ad-adda ti panagayat ni Israel ken ni Jose ngem kadagiti dadduma nga annakna gapu ta nayanak idi lakayen. Inyaramidanna ni Jose iti atiddog a pagan-anay nga adda manggasna. 4Idi madlaw dagiti kakabsatna nga ad-adda ti panagayat ni tatangda kenkuana ngem isuda, ginurada ni Jose ket pulos a saan a nasayaat ti pannakilangenda kenkuana. 5Iti naminsan, nagtagtagainep ni Jose ket ad-adda manen a ginurada idi ibagana kadakuada ti tagainepna. 6"Denggenyo ti tagtagainepko," kinunana. 7"Addatayo kampay idi iti taltalon nga agrepreppet kadagiti trigo idi pagammoan timmakder ti rineppetko. Linikmut dagiti rineppetyo ti rineppetko ket nagruknoyda." 8"Kayatmo a sawen nga agarikanto kadakami?" sinaludsod dagiti kakabsatna. "Iturayannakamto kadi?" Ad-adda manen ti pungtotda kenkuana gapu iti daytoy ken iti saona maipapan kadakuada. 9Nagtagtagainep manen ni Jose ket imbagana daytoy kadagiti kakabsatna. "Nagtagtagainepak manen," kinunana. "Nakitak kampay idi ti init, ti bulan, ken sangapulo ket maysa a bituen nga agrukruknoy kaniak." 10Sinaritana met ken ni Jacob ti tagtagainepna ngem inungtan ti amana. "Ania a tagtagainep dayta?" kinunana. "Kayatmo a sawen nga agruknoykamto iti sangoanam - dakami ken ni nanangmo ken dagiti kakabsatmo?" 11Adda apas dagiti kakabsatna kenkuana ngem pinampanunot ni tatangna ti maipapan iti tagtagainep. Mailako ni Jose ket Maipan idiay Egipto 12Iti naminsan, adda dagiti kakabsat ni Jose idiay Sikem ket ipaspastorda dagiti arban ni amada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13Kinuna ni Israel ken ni Jose, "Kayatko nga inka idiay Sikem ta ay-aywanan dagiti kakabsatmo dagiti arban sadiay." "Sisasaganaak," insungbat ni Jose. 14Imbaga pay ti amana, "Kitaem no nasayaat met la ti kasasaad dagiti kakabsatmo ken dagiti arban. Agawidka a dagus tapno maammoak." Pinarubbuatan ni tatangna manipud iti tanap ti Hebron. Dimteng ni Jose idiay Sikem. 15Idi agpagnapagna iti away, adda lalaki a nakakita kenkuana ket sinaludsodna, "Ania ti sapsapulem?" 16Insungbat ni Jose, "Birbirokek dagiti kakabsatko a mangipaspastor kadagiti arbanda. Dimo la ammo no sadino ti yanda?" 17Kinuna ti lalaki, "Pimmanawda ditoyen. Nangngegko a kunada a mapanda idiay Dotan." Sinurot ngarud ni Jose dagiti kakabsatna ket nasarakanna ida idiay Dotan. 18Adayo pay la bassit ni Jose idi makita dagiti kakabsatna. Ngem sakbay a makadanon iti yanda, nagtutulag dagiti agkakabsat ket inkeddengda a patayen ni Jose. 19"Adtoyen ti managtagtagainep," kinunada iti tunggal maysa. 20"Patayentayo ket itappuaktayo ti bangkayna iti maysa kadagiti bubon. Ibagatayo a pinatay ti atap nga animal. Kitaentay man no ania ti pagbanagan dagiti tagtagainepna." 21Nangngeg ida ni Ruben ket kayatna nga isalakan ni Jose. "Saantayo a patayen," kinunana. 22"Itappuakyo laengen ditoy a bubon iti let-ang, ngem saanyo a dangran." Panggepna ngamin nga isalakan ni Jose kadakuada sana pagsublien iti amana. 23Idi makaasideg ni Jose, tinengngelda sada inuksob ti atiddog a pagan- anayna nga adda manggasna. 24Kalpasanna, napanda intappuak ti adingda iti naatianan a bubon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 91
25Madama a mangmangan dagiti agkakabsat idi makitada a sumungsungad ti maysa a bunggoy dagiti Ismaelita. Naggapuda idiay Galaad ket mapanda idiay Egipto. Awit dagiti kamelioda dagiti kargada a rekado ken bangbanglo. 26Kinuna ni Juda kadagiti kakabsatna, "Ania ti magangganabtayo no patayentayo ti kabsattayo ket ilemmengtayo ti pannakapapatayna? 27Ilakotayo laengen kadagiti Ismaelita ket saanen a masapul a dangrantayo, ta kabsattayo met." Immanamong dagiti kakabsatna. 28Idi makaasideg dagiti komersiante a Midianita, inyaon dagiti agkakabsat ni Jose iti bubon sada inlako kadakuada iti 20 a bagi ti pirak. Inkuyog dagiti Ismaelita ni Jose idiay Egipto. 29Idi mapan ni Ruben iti bubon, awanen ni Jose ket rinay-abna ti pagan- anayna gapu iti napalalo a ladingitna. 30Nagsubli iti ayan dagiti kakabsatna ket kinunana, "Awanen ti ubing! Ania ti aramidek?" 31Nangpatayda iti kalding sada impasagepsep ti darana iti kagay ni Jose. 32Impanda ti kagay ken ni amada. Kinunada, "Nasarakanmi daytoy. Kitaenyo man no isu ti pagan-anay ti anakyo?" 33Nabigbig ni Jacob ti pagan-anay ni Jose, ket kinunana, "Wen, kukua ni Jose daytoy. Ay, pinatay la ketdi ti narungsot nga animal ti anakko. Awan duadua a narangrangkayen ti bangkayna!" 34Rinay-ab ni Jacob ti pagan-anayna sa nagkawes iti nakersang a lupot. Adu nga aldaw a dinung-awanna ti anakna. 35Napan liniwliwa dagiti amin nga annakna ngem saan a nagsardeng ti panagladingitna. Kinunana, "Matayak nga agladladingit gapu pannakapukaw ti anakko." Intultuloyna ti panagladingitna gapu ken ni Jose nga anakna. 36Kabayatanna, idiay Egipto, inlako dagiti Midianita ni Jose. Inlakoda ken ni Potifar, maysa kadagiti ofisiales ti ari ken kapitan dagiti guardia ti palasio. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 92 iti
Genesis 38 Ni Juda ken ni Tamar 1Iti dayta a tiempo, simmina ni Juda kadagiti kakabsatna ket napan nakipagnaed iti maysa a lalaki nga agnagan iti Hiran idiay Adullam. 2Sadiay, naam-ammo ni Juda ti maysa a Cananea. Sua ti nagan ti ama ti babai. Inasawa ni Juda ti Cananea. 3Naaddaanda iti tallo nga annak. Er ti impanagan ni Juda iti inauna; 4Onan ti maikadua ken Sela ti maikatlo. 5Adda idi ni Juda idiay Akzib idi mayanak ni Sela. 6Impaasawa ni Juda ni Er nga inauna nga anakna iti maysa a babai nga agnagan Tamar. 7Dakes ti kababalin ni Er. Saan a naragsakan ni Yahweh kenkuana ket pinatayna ni Er. 8Kinuna ni Juda ken ni Onan, "Inka kaiddaen ti balo nga ipagmo. Aramidem ti pagrebbengam kenkuana kas kabsat ti natay nga asawana tapno maaddaan iti kaputotan daydi kabsatmo." 9Ngem ammo ni Onan a dinto maibilang nga annakna dagiti maiputotna, isu nga idi nagkaiddada iti ipagna, imbellengna ti kissitna iti daga tapno saan nga agsikog ti asawa daydi kabsatna. 10Saan a naragsakan ni Yahweh iti inaramid ni Onan isu a pinatayna. 11Kinuna ni Juda ken ni Tamar a manugangna, "Agsublika pay laeng idiay balayyo, ket dika makias-asawa agingga a makadakkel ni Sela a buridekko." Imbagana daytoy ta mabuteng amangan no matay met ni Sela a kas kadagiti kakabsatna. Iti kasta, nagawid ni Tamar iti balay ni amana. 12Naglabas dagiti tawen. Natay ti asawa ni Juda ket idi nalpasen ti tiempo a panagdung-awna, napan idiay Timnat a pakapukpukisan dagiti karnerona. Kaduana ni Hira a gayyemna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 93
13Naipadamag ken ni Tamar, "Mapan ni katugangam idiay Timnat tapno pukisanna dagiti karnerona." 14Sinukatan ngarud ni Tamar ti pagan-anayna a kas balo, inabungotanna ti rupana sa napan nagtugaw iti ruangan a sumrek iti Enaim, maysan nga ili iti dalan nga agturong idiay Timnat. Ammona a maysa a baro ni Sela nga inaudi nga anak ni Juda, ngem saan pay nga impaasawa kenkuana ti katuganganna. 15Idi makita ni Juda, impagarupna a balangkantis ni Tamar ta naabungotan ti rupana. 16Inasitganna ti babai iti igid ti dalan ket kinunana, "Umayka ta agkaiddata." (Dina ammo nga isu ti manugangna.) "Ania ti itedmo kaniak?" sinaludsod ti babai. 17"Ikkankanto iti urbon a kalding nga aggapu iti arbanko," insungbat ni Juda. Immanamong ti babai a kunana, "Ala, wen, no la ket mangibatika iti pakakitaan a mangtedkanto kaniak iti kalding." 18"Ania ti kayatmo nga ibatik?" sinaludsod ni Juda. "Ti singsing ken ti barikesmo agraman ti bastonmo," insungbatna. Inted ni Juda ti dawdawaten ti babai ket nagkaiddada. Nagsikog ni Tamar. 19Nagawid ti babai, inikkatna ti dalungdongna sana inkawes ti pagan-anayna a kas balo. 20Imbaon ni Juda ni Hira a gayyemna a mangipan iti kalding ken mangala kadagiti imbatina. Ngem saanna a nasarakan ti babai. 21Sinaludsod ni Hira kadagiti lallaki idiay Enaim, "Ayan ti balangkantis a babai nga adda idi iti igid ti dalan?" Kinunada, "Awan a pulos ti balangkantis iti daytoy a lugar." 22Nagsubli ni Hira ken ni Juda. Kinunana, "Diak nasarakan ti babai. Imbaga dagiti taga-sadiay a ni kaanoman awan ti balangkantis a babai iti lugarda." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 94
23Kinuna ni Juda, "Bay-am nga idulinna dagiti imbatik a pakakitaan ti karik kenkuana amangan no katkatawaandata dagiti tattao. Uray ta inkagumaak a bayadan, ngem dimo met nasarakan ti babai." 24Kalpasan ti tallo a bulan, adda nangibaga ken ni Juda a masikogen ti manugangna. "Nagbalangkantis ngamin ni Tamar," kinunada. Imbilin ni Juda, "Inkayo alaen sayo puoran a sibibiag." 25Kabayatan ti panangiruarda ken ni Tamar, pinaibagana iti katuganganna: "Ti akinkukua kadagitoy ti nangsikog kaniak. Kitaem no siasino ti akinkukua iti daytoy a singsing, daytoy a barikes ken daytoy a baston." 26Nabigbig ni Juda dagiti imbatina ket kinunana, "Awan basol ti babai. Siak ti nakabasol. Diak tinungpal ti pagrebbengak kenkuana - impaasawak met la koma kenkuana ni Sela nga anakko." Saanen a kinaidda ni Juda ti babai. 27Idi dumteng ti panagpasngay ni Tamar, singin ti sikogna. 28Bayat ti panagpasikalna, rimmuar ti ima ti maysa kadakuada ket ginalutan ti partera iti nalabaga a sinulid tapno adda pakakitaan no sinno ti immuna a nayanak. 29Ngem inyuneg ti maladaga ti imana ket ti kasinginna ti immuna a nayanak. "Nakiinnunnaka a rimmuar," kinuna ti partera. Isut' gapuna a napanaganan ti maladaga iti Perez. 30Naudi a nayanak ti nagalutan ti imana iti nalabaga a sinulid ket napanaganan iti Zera. Genesis 39 Ni Jose ken ti Asawa ni Potifar 1Inkuyog dagiti Ismaelita ni Jose idiay Egipto. Idi dumtengda sadiay, inlakoda ni Jose iti maysa kadagiti ofisiales ti ari, ni Potifar a kapitan dagiti guardia ti palasio. 2Nagserbi ni Jose iti balay ti apona nga Egipcio. Tinultulongan ni Yahweh ket nagballigi iti aniaman nga aramidenna. 3Nadlaw ti apona nga adda ni Yahweh ken ni Jose. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 95
4Naay-ayo ni Potifar kenkuana, ket pinagbalinna a katalek iti balay ken mangaywan iti amin a sanikuana. 5Manipud idin, binendisionan ni Yahweh ti entero a balay ti Egipcio gapu ken ni Jose. Rimmang-ayda a sangakabbalayan ket immadu ti apit iti talonna. 6Intalek ni Potifar ti amin ken ni Jose. Awanen ti pakaringgoran ni Potifar, malaksid ti taraon a kanenna. Nabaked ken naguapo ni Jose. 7Iti saan a mabayag, nakayawan kenkuana ti asawa ni Potifar. Ginargari ti babai nga agkaiddada. 8Nagkedked ni Jose, ket kinunana, "Kitaem, awan ti pakaringgoran ni apok iti balay ta addaak ditoy. Intalekna ti amin a kukuana iti aywanko. 9Adda turayko a kas kenkuana iti daytoy a balay. Sika laeng ti dina intalek kaniak ta asawanaka. Kasano ngarud nga aramidek ti kasta a kinadakes, ket agbasolak iti Dios?" 10Saan nga inkaskaso ni Jose ti inaldaw a pananggargari kenkuana ti babai. 11Ngem iti maysa nga aldaw, idi napan ni Jose iti balay tapno aramidenna ti trabahona, nairana nga awan sadiay dagiti dadduma a babaonen. 12Pagammoan, ginuyod ti babai ket kinunana, "Kaiddaennak!" Nagtaray a rimmuar ni Jose ngem naigawid ti babai ti kagayna. 13Idi makita ti babai a nabati ni Jose ti kagayna, nagtaray a rimmuar iti balay, 14pinukkawanna dagiti babaonenna iti balay, ket kinunana, "Kitaenyo, ibabainnatayo daytoy a Hebreo nga insangpet ti asawak. Simrek iti kuartok, ket kayatnak a ramesen, ngem nagikkisak. 15Iti pannakangngegna iti ikkisko, nagtaray a rimmuar ket nabatina ti kagayna iti abayko." 16Indulin ti babai ti kagay ni Jose. Idi sumangpet ti apo ni Jose, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 96
17inulitna kenkuana ti imbagana kadagiti babaonenna. "Simrek iti kuartok dayta Hebreo a tagabu nga inyegmo ditoy, ket kayatnak a kaiddaen," kinunana. 18"Ngem idi nagikkisak, nagtaray a rimmuar ket nabatina ti kagayna iti abayko." 19Kasta unay ti pungtot ni Potifar. 20Pinatiliwna ni Jose sana pinaipupok iti pagbaludan nga ayan dagiti balud ti ari. Sadiay ti nagyanan ni Jose. 21Ngem saan a binaybay-an ni Yahweh. Binendisionanna ni Jose, isu a nagbalin a nasayaat kenkuana ti guardia ti pagbaludan. 22Pinagbalinna a mangimaton kadagiti dadduma a balud ken mangidaulo iti amin nga aramid iti pagbaludan. 23Saan a nakibiang ti guardia ti aniaman a naipaannong ken ni Jose ta ammona a kaduana ni Yahweh, ket tultulonganna ni Jose iti amin nga aramidna. Genesis 40 Ilawlawag ni Jose dagiti Tagtagainep dagiti Balud 1Iti saan a mabayag, adda saan a nasayaat nga inaramid dagiti dua a babaonen ti ari ti Egipto, isuda nga agiserserbi iti arak ken ti pangulo a panadero iti apoda nga ari ti Egipto. 2Nakapungtot ti Faraon kadagitoy dua nga ofisiales 3ket pinaipupokna iti balay dagiti guardia. Ditoy met laeng ti nakaipupokan ni Jose. 4Ni Jose ti dinutokan ti kapitan a mangasikaso kadagiti kasapulanda ket nabayag a nagtalinaedda sadiay. 5Iti maysa a rabii, iti uneg ti pagbaludan, nagtagtagainep dagitoy dua nga ofisiales. Agduma ti kaipapanan ti tagtagainepda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 97
6Kabigatanna, idi mapan agserbi kadakuada ni Jose, nadlawna nga adda pakariribukanda 7ket dinamagna no ania ti pakadanaganda. 8"Ammom," kinunada. "Adda natagtagainepmi idi rabii ngem awan man la ditoy ti makailawlawag iti kaipapanan dagitoy." Kinunana ni Jose, "Ti Dios laeng ti makailawlawag iti kaipapanan dagiti tagtagainep. Ibagayo kaniak dagiti tagtagainepyo." 9Sinarita ngarud ti para-serbi iti arak ti tagtagainepna, "Adda kampay idi sangapuon nga ubas iti sangoanak. 10Tallo ti sangana. Apaman a nagbulong, nagbusel ket dagus metten a nagluom dagiti bungana. 11Ig-iggamak idi ti baso ti ari, isu a pinurosko dagiti ubas ket pinespesko ida iti baso sako inted iti Faraon." 12Kinuna ni Jose, "Kastoy ti kaipapanan ti tagtagainep: Tallo nga aldaw ti kayat a sawen dagiti tallo a sanga. 13Tallo nga aldaw manipud ita, wayawayaannaka ti ari, pakawanennaka, ket isublinaka iti sigud a saadmo. Sikanto ti para yawat iti basona a kas iti ar- aramidem idi. 14Ngem pangngaasim ta laglagipennak inton nasayaaten ti kasasaadmo. Isarsaritanakto koma iti ari, ket tulongannak a rummuar iti daytoy a pagbaludan. 15Kinapudnona, naitalawak iti daga dagiti Hebreo, ket uray ita nga addaak ditoy Egipto, awan ti ammok a naaramidko a nakaibaludak." 16Idi makita ti pangulo a panadero a naimbag ti kaipapanan ti tagtagainep ti pangulo dagiti agserserbi iti arak, kinunana ken ni Jose, "Nagtagtagainepak met. Nakasusuonak kampay idi iti tallo a basket ti tinapay. 17Iti akingngato a basket, adda amin a kita ti tinapay a maipaay iti ari, ngem tuktoktoken ida dagiti tumatayab." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 98
18Kinuna ni Jose, "Kastoy ti kaipapanan ti tagtagainep: Tallo nga aldaw ti kayat a sawen ti tallo a basket. 19Tallo nga aldaw manipud ita, wayawayaannakanto ti ari sanakanto paputolan. Paibitinnanto ti bangkaymo iti kayo ket tuktoktokento dagiti tumatayab." 20Kasangay ti ari iti maikatlo nga aldaw, ket nangipaay iti maysa a padaya para kadagiti amin nga ofisialesna. Winayawayaanna ti agiserserbi iti arak ken ti pangulo a panadero, ket indatagna ida kadagiti ofisialesna. 21Insublina ti agiserserbi iti arak iti sigud a trabahona, 22idinto a pinabitayna ti pangulo a panadero. Napasamak amin nga imbaga ni Jose. 23Ngem saan a nalagip ti agiserserbi iti arak ni Jose. Nalipatanna a namimpinsan ni Jose. Genesis 41 Ilawlawag ni Jose ti Tagtagainep ti Ari 1Limmabas ti dua a tawen. Natagtagainep ti ari ti Egipto nga agtaktakder kampay iti igid ti Karayan Nile 2idi pagammoan timmakdang ti pito a napipintas ken nalulukmeg a baka, ket rinugianda ti nagarab. 3Madamdama, timmakdang met ti sabali a pito a baka; nakukuttong ken nakaparparagpagda. Inasitganda dagiti nalulukmeg a baka iti igid ti karayan 4sada inalun-on ida. Ket nakariing ti ari. 5Nakaturog manen ti ari, ket adda sabali a tagtagainepna. Adda kampay idi pito a nabagas ken natangkenan a dawa a nagtaud iti maymaysa a puon. 6Iti isu met la a puon, nagtubo met ti sabali a pito a dawa nga eppes ken nagango gapu ta nalanetda iti angin-daya. 7Inalun-on dagiti eppes a dawa dagiti nabagas ken natangkenan a dawa. Nakariing ti ari ket nabigbigna nga agtagtagainep la gayam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 99
8Kabigatanna, nariribuk ti ari, isu a pinaayabanna dagiti amin a salamangkero ken mamasirib iti Egipto. Sinaritana kadakuada dagiti natagtagainepna, ngem awan ti makailawlawag ti kaipapananda. 9Iti kasta, kinuna ti manarawidwid kadagiti para-serbi iti arak, "Natan-ok nga ari, masapul nga ipudnok ita nga aldaw nga adda saan a naimbag nga inaramidko. 10Idi nakapungtotka kadakami - siak ken ti pangulo a panadero - pinaibaludnakami iti balay ti kapitan dagiti guardia. 11Iti maysa a rabii, nagtagtagainepkami a dua, ket agduma ti kaipapanan dagiti tagtagainepmi. 12Adda agtutubo a Hebreo a tagabu ti kapitan a kaduami iti pagbaludan. Imbagami kenkuana dagiti tagtagainepmi, ket imbagana ti kaipapananda. 13Naaramid amin nga imbagana: insublinak iti saadko, ngem pinabitaymo ti panadero." 14Pinaayaban ti ari ni Jose. Apaman a nairuar iti pagbaludan, nagibarbas sa nagsukat iti pagan-anay ket dimmatag iti ari. 15"Nagtagtagainepak," kinuna ti ari ken ni Jose, "ngem awan ti makaibaga iti kaipapanan ti tagtagainepko. Naibaga kaniak a nalaingka kano a mangipatarus iti tagtagainep." 16Insungbat ni Jose, "Saan a siak ti mangibaga, Natan-ok nga Ari, ngem ti Dios ti mangted iti nasayaat a sungbat." 17Imbaga ti ari dagiti tagtagainepna: "Agtaktakderak kampay idi iti igid ti Karayan Nile 18idi pagammoan, timmakdang ti pito a napipintas ken nalulukmeg a baka ket rinugianda ti nagarab iti karuotan. 19Timmakdang met ti sabali a pito a baka a nakukuttong ken nakaparparagpag. Isuda ngatan ti kalaadan a baka a nakitak iti entero nga Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 100
20Inalun-on dagiti nakuttong a baka dagiti nalulukmeg a baka, 21ngem awan ti nagbaliwanda ta kulay-ong latta ti tianda. Kalpasanna, nakariingak. 22Nakaturogak manen ket natagtagainepko pay ti pito a nabagas ken natangkenan a dawa a nagrusing iti maymaysa a puon. 23Iti dayta met la a puon, nagrusing ti sabali a pito a dawa ngem eppes ken nagangoda gapu iti angin ti let-ang. 24Inalun-on dagiti eppes a dawa dagiti nabagas. Imbagak ti tagtagainepko kadagiti salamangkero ngem awan ti makaibaga iti kaipapananda." 25Kinuna ni Jose, "Natan-ok nga ari, maymaysa ti kaipapanan dagiti dua a tagtagainep. Impaltiing kadakayo ti Dios ti dandanina aramiden. 26Pito a tawen ti kaipapanan dagiti pito a nalulukmeg a baka ken ti pito a nabagas a dawa. Agpada ti kayatda a sawen. 27Pito a tawen ti bisin ti kaipapanan dagiti simmaruno a pito a nakukuttong a baka ken dagiti pito a dawa nga eppes ken nagango gapu iti angin ti let-ang. 28Kas imbagak, impaltiing ti Dios ti aramidenna iti mabiit. 29Addanto pito a tawen ti kinawadwad iti entero a daga ti Egipto. 30Sumarunonto met ti pito a tawen ti panagbisin ngem malipatanto dagiti amin a tawen ti kinawadwad iti entero a daga ti Egipto gapu ta madadaelto ti pagilian gapu iti bisin. 31Malipatanto a mamimpinsan ti tiempo ti kinabuslon ta nakaronto unay ti sumaruno a bisin. 32Naulit ti tagtagainep, natan-ok nga ari, tapno maipakaammo nga inkeddeng daytoy ti Dios ket asidegen ti pannakapasamakna. 33"Ita, masapul nga agbirokkayo iti masirib ken nasaririt a tao ket isaadyo a mangituray iti Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 101
34Mangdutokkayo met kadagiti dadduma nga ofisiales ket pakolektayo ti apagkalima iti apit bayat ti pito a tawen ti kinawadwad. 35Masapul a maurnong ti amin a taraon iti dayta a panawen, maipempenda iti sarusar iti tunggal siudad ket maguardiaanda a naimbag. 36Reserbanto dagitoy a taraon nga agpaay iti pagilian bayat ti pito a tawen ti bisin a dumtengto iti Egipto tapno saan a matay iti bisin dagiti tattao." Maisaad ni Jose a Gobernador iti Egipto 37Inanamongan ti ari ken dagiti ofisialesna ti singasing ni Jose 38ket kinunana kadakuada, "Makasaraktayo pay aya iti kas ken ni Jose nga addaan iti espiritu ti Dios?" Ket kinunana ken ni Jose, 39"Yantangay ta impakita amin ti Dios kenka dagitoy, awanen ti kas kenka a masirib ken nasaririt. 40Isaadka a mangituray iti pagiliak ket tungpalendakanto dagiti amin a tattao. Sika laeng ti sumaruno kaniak iti kinaturay. 41Dutokankan a gobernador iti entero nga Egipto." 42Inikkat ti ari ti singsingna a nakitikitan iti marka ti pagarian ket inyusongna iti ramay ni Jose. Kinawesanna ni Jose iti linen a pagan-anay sana inukkoran iti balitok a kuentas. 43Intedna ti maikadua a lugan ti palasio ken inikkanna iti guardia a mangipukkaw tunggal aramatenna ti lugan, "Waknitanyo ti dalan!" Ket nadutokan ni Jose a kas gobernador iti entero nga Egipto. 44Kinuna ti ari, "Siak ti ari - ngem awan ti siasinoman iti Egipto ti makaaramid iti aniaman no awan ti pammalubosmo." 45Inikkanna ni Jose iti baro a nagan - Zafenat Panea - a nagan ti Egipcio. Inyasawana kenkuana ni Asenat nga anak ni Potifera a padi iti On. 46Agtawen ni Jose iti tallopulo idi mangrugi nga agserbi iti ari ti Egipto. Pimmanaw iti palasio ket sinursorna ti entero a pagilian. 47Bayat ti pito a tawen ti kinawadwad, nalabon ti apit iti daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 102
48Inurnong ni Jose ti amin a makan ket impempenna kadagiti siudad. Adda sarusar iti tunggal siudad, ket ditoy ti nakaikabilan dagiti trigo a naapit kadagiti talon iti likmutda. 49Nakaad-adu ti apit nga irik. Mayarig ti kaaduda iti darat ti baybay. Idi agangay, insardeng ni Jose ti nagsukat gapu iti kaaduda. 50Sakbay a dimteng ti panagbisin, duan ti annak a lallaki da Jose ken Asenat. 51Kinuna ni Jose, "Tinulongannak ti Dios a manglipat iti amin a rigatko ken amin a kameng ti familia ni amak." Iti kasta, pinanagananna ti inauna iti Manases. 52Kinunana pay, "Inikkannak ti Dios iti annak iti daga a nagtuokak." Iti kasta, pinanagananna ti maikadua iti Efraim. 53Naggibus dagiti pito a tawen ti kinawadwad a sinagrap ti Egipto 54ket nangrugi ti pito a tawen ti panagbisin, kas imbaga ni Jose. Adda taraon iti entero nga Egipto idinto nga adda panagbisin kadagiti sabali a pagilian. 55Idi awanen ti kanen dagiti umili, immasugda iti ari a maikkanda iti taraon. Imbagana kadakuada, "Inkayo ken ni Jose ket tungpalenyo ti ibagana." 56Nagsaknap ti panagbisin iti entero a pagilian. Linuktan ni Jose dagiti amin a pagiduldulinan iti taraon ket naglako iti irik kadagiti Egipcio. Kimmaro a kimmaro ti panagbisin. 57Iti amin a lugar, kimmaro ti kasta a kasasaad agingga a napan dagiti tattao iti entero a lubong idiay Egipto tapno gumatangda iti irik ken ni Jose. Genesis 42 Mapan dagiti Kakabsat ni Jose idiay Egipto 1Idi maammoan ni Jacob nga adda irik idiay Egipto, kinunana kadagiti annakna, "Ania ti kukuaenyo? Apay a dikayo agtignay? 2Nadamagkonga adda makan idiay Egipto. Inkayo gumatang sadiay iti kanentayo tapno ditayo matay iti bisin." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 103
104 3Napan ngarud idiay Egipto dagiti sangapulo a lallaki a kakabsat ni Jose tapno gumatangda iti makan sadiay. 4Saan nga impakuyog ni Jacob ni Benjamin a kabsat ni Jose gapu ta mabuteng amangan no adda dakes a mapasamak kenkuana. 5Malaksid kadagiti annak ni Jacob, adda pay sabsabali a tattao a napan idiay Egipto tapno gumatangda iti makan. Nagwaras ngaminen ti panagbisin iti entero a Canaan. 6Kas gobernador ti Egipto, naglako ni Jose iti makan kadagiti amin a tattao ti lubong. Iti kasta, isu ti napanan dagiti kakabsatna. Idi umasidegda kenkuana, nagpaklebda iti sangona a kas pammadayaw kenkuana. 7Nabigbigna ida ngem nagparang a kasla dina am-ammo ida. Sigugubsang a nangsaludsod, "Sadino ti naggapuanyo?" "Taga-Canaankami," kinunada. "Umaykami gumatang iti taraon." 8Nailasin ida ni Jose ngem saan a nairupaan dagiti kakabsatna. 9Nalagipna dagiti tagtagainepna maipapan kadakuada ket kinunana, "Espiakayo, ania? Immaykayo ditoy tapno ammoenyo ti pagkapsutan ti pagilianmi." 10"Saankami nga espia, apo," insungbatda. "Immaykami, dakami nga adipenmo, a gumatang iti taraon. 11Agkakabsatkami ket mapagtalkankami a tattao." 12Kinuna ni Jose kadakuada, "Wen, espiakayo. Immayyo kitaen no ania ti pagkapuyan ti pagilianmi." 13"Sangapulo ket duakami a lallaki nga agkakabsat," insungbatda. "Maymaysa ti amami ket agnaed iti daga ti Canaan. Natayen ti maysa a kabsatmi. Nagbati ti inaudi a kabsatmi iti ayan ni tatangmi." 14"Pudno la ketdi ti kunak," kinuna ni Jose. "Espiakayo. 15Kastoy ti pannakapadasyo: Isapatak iti nagan ti ari a dikay makapanaw no diyo yeg ditoy ti inaudi a kabsatyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
105 16Ibaonyo ti maysa kadakayo a mapan mangala kenkuana. Maibalud ti dadduma agingga a diyo mapaneknekan a pudno ti saoyo. Ta no saan, iti nagan ti ari, pudno nga espiakayo." 17Tallo nga aldaw a pinaibalud ni Jose dagiti kakabsatna. 18Iti maikatlo nga aldaw, kinunana kadakuada, "Managbutengak iti Dios ket ispalek ti biagyo iti maysa laeng a kondision. 19Saan kadi met nga imbagayo a mapagtalkankayo? Ala, paneknekanyo man ngarud? Maysa laeng kadakayo ti mabalud. Agawid ti dadduma kadakayo tapno ipanda ti taraon a ginatangyo kadagiti mabisin a familiayo. 20Ngem masapul nga agsublikayo a dagus a kaduayo ti inaudi a kabsatyo. Daytoy ti pakaammoak a pudno ti ibagbagayo ket iti kasta, saankayo a maan- ano." Immanamong dagiti agkakabsat. 21Kalpasanna, kinuna ti maysa ken maysa iti pagsasaoda, "Wen, nakabasoltayo iti inaramidtayo iti kabsattayo. Nakitatayo ti rigatna idi agpakpakaasi kadatayo ngem ditay naasian. Daytoy ti gapuna a maparparigattayo itan." 22Kinuna ni Ruben, "Dayta ket ti kunak idi kadakayo - diyo dangran ti ubing ngem didak impangag. Ita, maibalbales kadatayo ti ipapatayna." 23Dida ammo a maawatan ni Jose ti sarsaritaenda, agsipud ta no makisasao kadakuada, adda mangipatarus iti sawenda. 24Pinanawan ida ni Jose ta saanna a magawidan ti panagsangitna. Idi nagkalma ti riknana, nagsubli iti ayanda. Innalana ni Simeon sana pinareppet iti sangoananda. Agsubli dagiti Kakabsat ni Jose idiay Canaan 25Imbilin ni Jose a makargaan iti irik dagiti sako dagiti agkakabsat ken maisubli ditoy ti kuarta nga inggatangda. Pinaikkanna pay ida iti kanenda iti dalan. Naaramid ti amin a bilinna. 26Inkarga dagiti agkakabsat dagiti ginatangda nga irik kadagiti asnoda sada pimmanaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
106 27Idi dumteng ti rabii, nagsardengda iti maysa a lugar tapno aginanada. Maysa kadakuada ti nanglukat iti sakona tapno pakanenna ti asnona. Nakitana ti kuarta iti uneg ti sako. 28"Naisubli ti kuartak!" imbagana kadagiti kakabsatna. "Adda ditoy sako." Nagtibbayo ti barukong dagiti agkakabsat. Iti siddaaw ken butengda, kinunada iti tunggal maysa, "Ania ti inaramid ti Dios kadatayo?" 29Idi sumangpetda idiay Canaan, sinaritada ken ni Jacob nga amada ti amin a napasamak kadakuada. 30"Nagubsang nga agsasao ti gobernador ti Egipto," kinunada. "Pinabasolnakami ketdin nga agsisiimkami iti pagilianna. 31Imbagami a mapagtalkankami a tattao ket saankami nga espia. 32Impudnomi kenkuana a sangapulo ket duakami nga agkakabsat ket maymaysa ti tatangmi. Imbagami a natayen ti maysa a kabsatmi ket nabati ti buridek ditoy Canaan. 33Kinuna ti gobernador: 'Kastoy ti pakaammoak no mapagtalkankayo met laeng. Maysa ti agbati kaniak. Agawid ti dadduma tapno isangpetda ti irik kadagiti mabisin a familiayo.' 34Ngem nainget ti bilinna nga agsublikami a kaduami ti inaudi a kabsatmi, kas pakakitaan a pudno ti sasawenmi. No tungpalenmi daytoy, inkarina a wayawayaan ni Simeon ket palubosannakami nga agnaed ken agnegosio iti pagilianna." 35Idi imbukbokda ti karga dagiti sakoda, nasarakan ti tunggal maysa ti kuartana iti bukodna a supot. Nagbuteng dagiti agaama a nakakita kadagiti kuarta. 36Kinuna ti amada, "Kayatyo kadi a mapukawko ti amin nga annakko? Awanen ni Jose. Awan metten ni Simeon. Ita, kayatyo manen nga ipanaw ni Benjamin. Siak ti agsagaba." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
37Kinuna ni Ruben iti amana, "No diak isubli kenka ni Benjamin, mabalinmo a patayen dagiti dua nga annakko a lallaki. Italekmo kaniak ni Benjamin ket isublikto met la kenka." 38Ngem kinuna ni Jacob, "Saan a mabalin a kumuyog kadakayo ti anakko. Natayen ti kabsatna ket isu laengen ti nabati. Iti daytoy a kinalakayko, matayak la ketdi iti ladingit no adda mapasamak kenkuana iti dalan." Genesis 43 Agsubli dagiti Kakabsat ni Jose a Kaduada ni Benjamin 1Dimmegdeg ti panagbisin idiay Canaan. 2Idi maibusen ti taraon a ginatangda idiay Egipto, kinuna ti amada kadakuada, "Agsublikayo ket gumatangkayo iti sangkabassit a kanentayo." 3Kinuna ni Juda, "Nainget ti panangballaag kadakami ti lalaki a dikam agparparang kenkuana no dimi itugot ti inaudi a kabsatmi. 4No ipalubosmo nga ikuyogmi ti kabsatmi, inkam gumatang iti taraon nga agpaay kenka. 5No madika, saankami a mapan gapu ta kinuna ti lalaki a dikam agparparang kenkuana no dimi ikuyog ti kabsatmi." 6Kinuna ni Israel, "Apay nga inikkandak iti parikut? Apay nga imbagayo pay laeng nga adda pay sabali a kabsatyo?" 7Insungbatda, "Damag la ngamin a damag ti lalaki iti maipapan kadakami ken iti familiatayo. Dinamagna no sibibiagka pay ken no adda pay sabali a kabsatmi. Kasapulan a sungbatanmi dagiti saludsodna. Dimi impagarup a paalana kadakami ti kabsatmi." 8Kinuna ni Juda ken ni tatangna, "Ipakuyogmo kaniak ti ubing ket agrubbuatkamin a mapan tapno awanto kadatayo ti matay iti bisin. 9Sungbatak ti biagna. Siak ti makaammo kenkuana. No diak maisubli kenka a sikakaradkad, agnanayonto a siak ti mangibaklay iti pammabasol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 107
108 10No dikam nataktak, nakapankami koman ket nakapaminduakami payen a nagsubli." 11Kinuna ni Israel kadakuada, "No nasken a dayta ti masurot, mangalakayo ngarud kadagiti kasayaatan a bunga ti daga nga isagutyo iti gobernador: sangkabassit a resina, sangkabassit a diro, rekado, piniones, ken almendras. 12Doblienyo met ti kaadu ti kuarta nga itugotyo ta isubliyo daydi inkabilda iti supotyo. Nalabit a nagbiddutda a nangikabil. 13Alaenyo ti kabsatyo, ket inkayon. 14Sapay koma ta tignayen ti Mannakabalin a Dios ti lalaki tapno kaasiannakayo ket palubosanna ni Benjamin ken tay maysa a kabsatyo. No dida makasubli ket mapukawko ida, agladingitakto ket awan ti mabalinko." 15Ngarud, innala dagiti agkakabsat dagiti sagutda agraman kuarta a mamindua ti kaadu iti intugotda idi. Nagsublida idiay Egipto agraman ni Benjamin. Sadiay, dimmatagda ken ni Jose. 16Idi makita ni Jose a kaduada ni Benjamin, imbilinna iti adipen nga agay- aywan iti balayna, "Alaem dagitoy a lallaki idiay balay. Agpartika ket mangisaganaka iti pangngaldaw ta agkakapangankami." 17Nagtungpal ti adipen ket impanna dagiti lallaki iti balay ni Jose. 18Nagbuteng dagiti agkakabsat idi maipanda iti balay. Kinunada, "Nalabit a nayegtayo ditoy gapu iti kuarta a naisubli iti sakotayo idi damotayo ti umay. Mabalin a kellaatendatayo a tiliwen, alaenda dagiti asnotayo ket pagbalinendatayo a tagabu." 19Iti kasta, idi makadanonda iti ruangan ti balay, kinunada iti agay-aywan, 20"Pangngaasim, apo, ta dumngegka. Immaykami ditoy idi a gumatang iti makan. 21Idi agawidkami ket nagkampokami iti dalan, linuktanmi dagiti sakomi. Nasarakan ti tunggal maysa ti kuarta iti bukodna a supot. Pulos nga awan ti naksay. Umaymi isubli kenka ti kuarta. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22Nangitugotkami pay iti kuarta nga igatangmi iti ad-adu a taraon. Dimi ammo no siasino ti nangikabil iti kuarta iti supotmi." 23"Saankayo a madanagan," kinuna ti adipen. "Saankayo nga agbuteng. Nalabit a ti Diosyo, ti Dios ni amayo, ti nangikabil iti kuarta kadagiti supotyo. Inawatko idi ti imbayadyo." Kalpasanna, inruarna ni Simeon ket impakuyogna kadakuada. 24Pinastrek ti adipen dagiti agkakabsat iti balay. Inikkanna ida iti danum a pangbuggoda kadagiti sakada ken pinakanna dagiti asnoda. 25Kalpasanna, inruar dagiti agkakabsat dagiti sagut nga itedda ken ni Jose apaman a sumangpet iti aldaw. Nangngegda ngamin a kalanglangda ni Jose. 26Idi sumangpet ni Jose, impanda dagiti sagut nga agpaay kenkuana iti balay ket nagpaklebda iti daga a kas pammadayaw kenkuana. 27Nagdamag ni Jose iti maipapan iti salun-atda. Sinaludsodna, "Kumusta ti amayo nga imbagayo kaniak? Sibibiag ken nakaradkad kadi met laeng?" 28Insungbatda, "Sibibiag ken napigsa pay laeng ni tatangmi, ti nanumo nga adipenmo." Ket nagparintumengda a nagruknoy iti sangona. 29Idi makita ni Jose ni Benjamin a kabsatna, kinunana, "No kasta daytoy ti inaudi a kabsatyo nga imbagayo kaniak. Bendisionannaka koma ti Dios, anakko." 30Natignay ti rikna ni Jose iti pannakakitana iti kabsatna. Makasangsangiten, isu a dinagdagusna ti simrek iti kuarto ket sadiay ti nagsangitanna. 31Idi agkalman ti pakinakemna, nagdiram-os, rimmuar ket imbilinna a maidasaren ti pangaldaw. 32Naserbian a maymaysa ni Jose iti maysa a lamisaan ket sabali met a lamisaan ti nanganan dagiti kakabsatna. Sabali met a lamisaan dagiti Egipcio a mangmangan sadiay agsipud ta ibilangda a maibaba ti dayawda a makipangan kadagiti Hebreo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 109
33Adda iti sango ni Jose ti lamisaan a pangpanganan dagiti agkakabsat. Naurnos ti panagtugawda manipud iti inauna agingga iti Nagkikinnitada ket masmasdaawda no apay a kasta ti urnosda. 34Naggapu iti lamisaan ni Jose dagiti taraon a naiserbi kadakuada. Naserbian ni Benjamin iti maminlima ti kaaduna ngem ti naited kadagiti dadduma a kakabsatna. Siraragsakda a nagpapangan ken nagiinum. Genesis 44 Ti Napukaw a Kopa 1Imbilin ni Jose iti agay-aywan iti balayna, "Punnoem iti trigo dagiti sakoda kas kabaelanda nga awiten ket sakbay a galutam dagitoy, ikabilmo ti kuarta nga inggatangda. 2Iti sako ti inaudi, ikabilmo pay ti kopak a pirak." Inaramid ti adipen ti naibilin kenkuana. 3Kabigatanna, nasapa a nagrubbuat dagiti agkakabsat a nagsakay kadagiti asnoda. 4Dida pay nakaadayo iti siudad idi imbilin ni Jose iti agay-aywan iti balayna, "Kamakamem dagidiay a lallaki ket ibagam kadakuada, 'Apay a dakes ti insubadyo iti naimbag? 5Apay a tinakawyo ti kopa a pirak a kukua ti apok? Daytoy ti kopa a pagin- inumanna. Isu ti ar-aramatenna a pagipadto. Nadagsen ti inaramidyo a krimen!'" 6Nakamakam ida ti adipen, ket kasta ti imbagana kadakuada. 7Insungbatda kenkuana, "Ania ti kayatyo a sawen, apo? Apay a kasta ti saoyo? Saanmi a maaramid ti kasta. 8Kas makitam, insublimi kenka ti kuarta a nasarakanmi iti uneg dagiti sakomi, uray no nakadanonkami idin idiay Canaan. Apay ketdin nga agtakawkami iti pirak wenno balitok iti balay ti amom? 9Apo, rumbeng a mapapatay ti pakasarakam kadakami iti nasao a kopa ket agbalinkami amin a tagabu." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 110 inaudi.
10Insungbat ti adipen, "Ala wen. Ngem ti laeng pakasarakak iti kopa ti agbalin a tagabuk ket mapalubosan dagiti dadduma." 11Dinagdagusda nga imbaba dagiti sakoda ket linuktan ti tunggal maysa ti sakona. 12Sinaggaysa ti adipen a binukitkitan dagiti sakoda. Inrugina ti sako ti inauna agingga iti inaudi. Nasarakanna ti kopa iti sako ni Benjamin. 13Rinay-ab dagiti agkakabsat ti pagan-anayda iti napalalo a ladingitda. Inkargada met laeng dagiti sako kadagiti asnoda sada nagsubli iti siudad. 14Adda pay laeng ni Jose iti balay idi sumangpet ni Juda ken dagiti kakabsatna. Nagtamedda ti sangoananna 15ket kinuna ni Jose, "Ania ti inaramidyo? Diyo kadi ammo a ti tao nga adda iti saadko maduktalanna iti inaramidyo babaen iti padto?" 16Insungbat ni Juda, "Ania pay koma ti masaomi kenka, apo? Kasano a makilinnawagkami? Ania ti ibagami tapno maipaneknekmi nga awan ti basolmi? Ti Dios ti nakasukal iti nakabasolanmi, apo. Ita, agbalinkamin a tagabum, dakami amin - saan la a ti nakasarakan iti kopa." 17Kinuna ni Jose, "Saan a mabalin! Diak maaramid dayta. Ti laeng nakasarakan iti kopa ti agbalin a tagabuk. Mabalin nga agawid ti dadduma kadakayo iti amayo nga awan ti pakaan-anoanyo." Agpakpakaasi ni Juda gapu ken ni Benjamin 18Immasideg ni Juda ken ni Jose ket kinunana, "Pangngaasim, apo, ta palubosannak koma nga agsao a siwawaya. Dinak koma kaunget. Natan-okka a kas iti mismo nga ari. 19Apo, dinamagmo idi no adda ama wenno kabsatmi a lalaki. 20Insungbatmi nga adda tatangmi a lakay ken adda pay adingmi a lalaki a nayanak idi lakayen ni tatangmi. Imbagami a natayen ti kabsatna ket isu laengen ti sibibiag nga anak ti inana, isu nga ay-ayaten unay ni amami. 21Apo, binilinnakami idi nga alaenmi ti kabsatmi tapno makitam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 111
22Inlawlawagmi met idi a narigat a mayadayo ti ubing ta daytoy ti pakatayan ti amami. 23Ket kinunam kadakami a dikam agparang kenka no dimi ikuyog ti inaudi a kabsatmi. 24"Imbagami amin dagitoy ken ni tatangmi idi sumangpetkami. 25Iti saan a mabayag, imbagana nga agsublikami ditoy tapno gumatangkami iti taraon. 26Impalagipmi kenkuana a saannakami nga awaten no dimi ikuyog ti inaudi a kabsatmi. 27Kinuna ni tatangmi, 'Ammoyo met a dua laeng ti anakmi ken ni Raquel nga asawak. 28Napukaw ti maysa kadakuada ket nalabit a rinangrangkay dagiti narungsot nga animal ta diak pay nakita agingga ita. 29Ita, no ipanawyo manen daytoy kakaisuna a nabati, no adda dakes a mapagtengna, awan duadua a matayak iti ladingit.' 30-31"Ita, apo, no agsubliak a diak ikuyog ni Benjamin, awan duadua a matay ni tatang no saanna a makita ti ubing. Naisinggalut ti biagna iti dayta nga ubing ket gapu ta lakay unayen, mabalin nga ipatayna ti ladingit a yegmi kenkuana. 32Maysa pay, inkarik iti amak a ti biagko ti sumungbat no diak maisubli kenkuana ti ubing. Imbagak kenkuana a no diak isubli ti ubing, siakto ti mangibaklay iti pammabasol iti unos ti panagbiagko. 33Ita, apo, siak laengen ti agbati a kas tagabum ket palubosam ti ubing a makikuyog kadagiti kakabsatna. 34Diak agawid no diak ikuyog ti ubing. Diak maitured a kitaen daytoy a didigra a dumteng iti amak." Genesis 45 Ibaga ni Jose kadagiti Kakabsatna ti Kinasiasinona Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 112
1Saanen a magawidan ni Jose ti riknana iti sangoanan dagiti agserserbi kenkuana isut' gapuna a pinapanawna ida iti kuarto. Awan sabali a kaduana idi ipudnona kadagiti kakabsatna ti kinasiasinona. 2Kasta unay ti pigsa ti sangitna ket nangngeg dagiti Egipcio. Naipadamag daytoy iti palasio. 3Kinuna ni Jose kadagiti kakabsatna, "Siak ni Jose. Sibibiag pay kadi ni tatang?" Ngem kasta unay ti panagbuteng kenkuana dagiti kakabsatna ket dida nakasungbat. 4Imbaga ni Jose nga umasidegda. Immasidegda kenkuana ket kinunana, "Siak ni Jose a kabsatyo nga inlakoyo ken naipan ditoy Egipto. 5Ngem dikay mariribukan wenno diyo pabasolen ti bagiyo iti panangilakoyo kaniak. Kinapudnona, ti Dios ti nangibaon kaniak ditoy nga umun-una ngem dakayo tapno maisalakan ti biag dagiti tattao. 6Maikadua pay la daytoy a tawen a panagbisin iti daga. Adda pay lima a tawen nga awanto ti maapit iti taltalon. 7Imbaonnak ti Dios ditoy nga immun-una ngem dakayo tapno ispalenkayo babaen iti daytoy nakaskasdaaw a pamuspusan ken tapno awan duadua a makalasatkayo, agraman dagiti kaputotanyo. 8Ngarud, saan a dakayo ti nangibaon kaniak ditoy no di ket ti Dios. Pinagbalinnak a kangatoan nga ofisial ti ari. Siak ti agaywan iti daytoy a pagilian. Siak ti mangituray iti amin nga Egipto. 9"Ita, dagdagusenyo ti agsubli ken ni tatang ket ipadamagyo kenkuana a pinagturaynak ti Dios iti amin nga Egipto. Ibagayo kenkuana nga umay ditoy iti kabiitan a panawen. 10Sadiay Gosen ti pagnaedanna tapno asideg kaniak - isu, dagiti annakna, dagiti appokona, dagiti karnerona, dagiti kaldingna, dagiti bakana ken amin a sanikuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 113
11No addakayo idiay Gosen, siakto ti makaammo kadakayo amin sadiay. Lima pay a tawen ti panagbisin ket diak kayat a mabisinankayo kadagiti familiayo ken ti amin nga animalyo." 12Intuloy ni Jose, "Ita, makitayo amin, ken uray sika, Benjamin, a pudno a siak ni Jose. 13Ibagayo ken ni tatang no kasano ti kinaturayko ditoy Egipto. Ibagayo met kenkuana ti amin a nakitayo. Ala, darasenyo ti mapan mangala kenkuana." 14Nagsangit ni Jose a nangarakup iti kabsatna. Nagsangit met ni Benjamin nga immarakup kenkuana. 15Agsangsangit pay laeng ni Jose a nangarakup ken nangagek kadagiti kakabsatna. Kalpasanna, rinugian dagiti kakabsatna ti nakisao kenkuana. 16Idi maipadamag iti palasio a dimteng dagiti kakabsat ni Jose, naragsakan ti ari ken dagiti ofisialesna. 17Kinunana ken ni Jose, "Ibagam kadagiti kakabsatmo a paawitanda dagiti animalda kadagiti makan ket agsublida iti daga ti Canaan. 18Alaenda ni tatangyo ken dagiti familiada ket yegda ida ditoy. Itedkonto kadakuada ti kasayaatan a daga iti Egipto ket addanto amin a masapulda iti panagbiagda. 19Ibagam met kadakuada a mangalada kadagiti kariton ditoy Egipto a pagluganan dagiti assawada ken dagiti babassit nga annakda. Ibagam nga itugotda ni tatangyo ket umayda ditoy. 20Dida koma ilalaen dagiti sanikua a mapanawanda, ta tagikuaendanto ti kasayaatan a daga iti entero nga Egipto." 21Nagtungpal dagiti annak ni Israel. Kas imbilin ti ari, inikkan ida ni Jose kadagiti kariton, kasta met iti kanenda nga agbiahe. 22Inikkanna pay ti tunggal maysa iti bado a pagsukatan, ngem lima a pagsukatan a kawes ken tallo gasut a bagi ti pirak ti intedna ken ni Benjamin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 114
23Pinaw-itanna ni tatangna kadagiti kasayaatan nga apit iti Egipto a kinarga ti sangapulo a kabaian nga asno. Inikkanna pay ti sangapulo a kabaian nga asno a nakargaan iti makan, tinapay ken dadduma pay a taraon para iti panagbiaheda nga agsubli idiay Egipto. 24Pinarubbuatanna dagiti kakabsatna ket sakbay a napanda, binalakadanna ida a dida agaapa iti dalan. 25Pimmanawda iti Egipto ket nagsublida iti daga ti Canaan. 26Idi sumangpetda sadiay, kinunada ken ni Jacob, "Ama, sibibiag pay gayam ni Jose! Isu ti agdama a mangituray iti entero nga Egipto!" Naikuleng ni Jacob. Dina patien ti impadamagda. 27Ngem idi imbagada ti bilin ni Jose ken idi makitana dagiti kariton a luganna a mapan idiay Egipto, simmubli ti ganaygayna. 28Kinunana, "Sibibiag pay ni Jose nga anakko! Awanen ti sabali a dawatek. Masapul nga innak kitaen sakbay a matayak." Genesis 46 Mapan ni Jacob ken ti Familiana idiay Egipto 1Inrubbuat ni Jacob ti amin a sanikuana ket napan idiay Beerseba. Nangidatag sadiay kadagiti daton nga agpaay iti Dios ni Isaac nga amana. 2Iti rabii, iti maysa a parmata, nagsao ti Dios kenkuana. Inyawagna, "Jacob, Jacob!" "Adtoyak, Apo," insungbat ni Jacob. 3Kinunana, "Siak ti Dios, ti Dios ni amam. Dika agbuteng a mapan idiay Egipto. Pagbalinekto dagiti kaputotam a naindaklan a nasion sadiay. 4Kuyogenka a mapan ngem isublikto met laeng dagiti kaputotam iti daytoy a daga. Addanto ni Jose iti sibaymo inton matayka." 5-6Manipud Beerseba, nagdaliasat ni Jacob a mapan idiay Egipto. Kaduana dagiti appokona ken dagiti manugangna nga inlugan dagiti lallaki nga annakna kadagiti kariton a pinaipan ti ari a paglugananda. Intugotda dagiti animal ken sanikuada a naurnongda idiay Canaan. Inkuyog ni Jacob ti amin a kaputotanna: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 115
7dagiti annakna ken dagiti appokona. 8Dagitoy dagiti kaputotan ni Jacob a napan idiay Egipto: ni Ruben nga inauna nga anakna 9ken dagiti appokona a lallaki nga annak ni Ruben: Hanoc, Pallu, Hezron ken Carmi. 10Ni Simeon ken dagiti lallaki nga annakna: Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar ken Saul nga anak ti maysa a Cananea. 11Ni Levi ken dagiti lallaki nga annakna: Gerson, Cohat ken Merari. 12Ni Juda ken dagiti lallaki nga annakna: Sela, Perez ken Zera (natay idiay Canaan da Er ken Onan nga annak pay ni Juda). Dagiti lallaki nga annak ni Perez: Hezron ken Hamul. 13Ni Issacar ken dagiti lallaki nga annakna: Tola, Pua, Yob ken Simron. 14Ni Zabulon ken dagiti lallaki nga annakna: Sered, Elon ken Jaleel. 15Dagitoy dagiti annak ken appoko da Lea ken Jacob; nayanakda amin idiay Padan-aram, malaksid ni Dina nga anakda a babai. Agdagup iti 33 dagiti kaputotanda ken ni Lea. 16Ni Gad ken dagiti annakna: Zifion, Aggi, Suni, Ezbon, Eri, Arodi ken Areli. 17Ni Aser ken dagiti lallaki nga annakna: Jimna, Isva, Isvi, Beria ken ni Sera a kabsatda a babai. Da Heber ken Malkiel dagiti lallaki nga annak ni Beria. 18Dagitoy 16 ti kaputotan ni Jacob ken ni Zilpa, ti tagabu nga inted ni Laban ken ni Lea nga anakna. 19Da Jose ken Benjamin ti annak ni Jacob ken ni Raquel. 20Idi addada idiay Egipto, dua ti naipasngay nga annak ni Jose: da Manases ken Efraim. Ni Asenat nga anak ni Potifera a padi ti On ti inada. 21Dagiti annak ni Benjamin: Bela, Beker, Asbel, Gera, Naaman, Ehi, Ros, Muppim, Huppim ken Ard. 22Dagitoy 14 ti kaputotan da Jacob ken Raquel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 116
23Ni Dan ken ni Husim nga anakna. 24Neftali ken dagiti annakna: Jazeel, Guni, Jeser ken Sillem. 25Pito ti annak ken appoko da Jacob ken Bilha, ti tagabu nga inted ni Laban ken ni Raquel nga anakna. 26Agdagup iti 66 ti amin a kaputotan a nagtaud ken ni Jacob a napan idiay Egipto. Saan a mairaman ditoy dagiti babbai a manugangna. 27Duati annak ni Jose a nayanak idiay Egipto, isu a 70 amin ti kameng ti familia ni Jacob sadiay. Ni Jacob ken ti Familiana idiay Egipto 28Pinauna ni Jacob ni Juda tapno mapan ken ni Jose ket dawatenna a sabtenna ida idiay Gosen. Idi sumangpetda, 29inrubbuat ni Jose ti luganna ket napanna sinabat ni tatangna idiay Gosen. Idi agkitada, inarakupna ti amana ket nabayag a nagsangit ni Jose. 30Kinuna ni Jacob ken ni Jose, "Ita, nakasaganaakon a matay, ta nakitakan a sibibiag." 31Kinuna ni Jose kadagiti kakabsatna ken kadagiti dadduma a kameng ti familia ti amana, "Masapul nga innak ibaga iti ari a simmangpetkayon a kakabsatko ken ti familia ni amak nga agnanaed iti Canaan. 32Ibagak kenkuana nga agpaspastorkayo ket inkuyogyo dagiti arban ken amin a sanikuayo. 33Inton ayabannakayo ket damagenna no ania ti trabahoyo, 34masapul nga ibagayo nga agpaspastorkayo sipud pay idi ubbingkayo, kas kadagidi kapuonanyo. Iti kasta, palubosannakayto nga agnaed iti daga ti Gosen." Imbaga daytoy ni Jose gapu ta kagurgura dagiti Egipcio dagiti agpaspastor. Genesis 47 1Intugot ni Jose ti lima kadagiti kakabsatna ket napan iti ari. Imbagana kenkuana, "Simmangpeten ni tatang ken dagiti kakabsatko a naggapu idiay Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 117
118 Canaan. Inkuyogda dagiti arbanda ken ti amin a sanikuada. Addada ita iti deppaar ti Gosen." 2Ket indatagna dagiti kakabsatna iti ari. 3"Ania ti trabahoyo?" sinaludsod ti ari kadakuada. Insungbatda, "Agpaspastorkami a kas kadagiti kapuonanmi, apo. 4Immaykam agnaed ditoy, apo, gapu ta nakaro unay ti bisin idiay Canaan ket awanen ti pangipastoranmi kadagiti arbanmi. Palubosannakami koma nga agnaed idiay Gosen." 5Kinuna ti ari ken ni Jose, "Ita ta simmangpeten ni tatangmo ken dagiti kakabsatmo, 6ibilangda koma a kukuada ti Egipto. Pagnaedem ida iti kasayaatan a paset ti pagilian, iti daga ti Gosen. Ket no adda dagiti makabael kadakuada, isaadmo ida nga agaywan kadagiti animalko." 7Kalpasanna, indatag ni Jose ti amana iti ari. Kinablaawan ni Jacob ti ari. 8"Mano ti tawenmon?" sinaludsod ti ari. 9Insungbat ni Jacob, "Aganay a sangagasut ket tallopulo a tawenen nga agalla-allaak iti rabaw ti daga. Bassit ken narigat dagiti tawen a panagbiagko, saan a kas kapaut ti panagbiag dagiti kapuonak." 10Binendisionan ni Jacob ti ari ket kalpasanna pimmanaw. 11Pinagtaeng ni Jose ni tatangna ken dagiti kakabsatna iti Egipto. Kas imbilin ti ari, inikkanna ida iti daga iti kasayaatan a paset ti pagilian, iti asideg ti siudad ti Rameses. 12Inikkan ni Jose ni tatangna iti taraon, dagiti kakabsatna ken amin a familia ti amana agraman ti kaubingan. Ti Panagbisin 13Awanen ti masarakan a taraon ket kasta unayen ti panagbisin dagiti tattao ti Egipto ken Canaan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
14Tunggal adda gumatang iti irik, alaen ni Jose ti kuarta a paglakoan sana ipan iti palasio. 15Idi awanen ti igatang dagiti tattao iti irik, napan dagiti Egipcio kenkuana ket kinunada, "Naibusen ti kuartami. Ikkannakami koma iti makan, ta mataykamin iti bisin." 16Insungbat ni Jose, "No awanen ti kuartayo, yegyo dagiti animalyo ta sukatak iti taraon." 17Ngarud, impanda kenkuana dagiti animalda - kabalio, karnero, kalding, baka, asno - ket sinuktanna dagitoy iti makan. 18Iti sumuno a tawen, napanda ken ni Jose ket kinunada, "Apo, dimi mailibak a naibusen ti kuartami ket naitedmi pay aminen kenka dagiti animalmi. Pulos nga awanen ti nabati kadakami, malaksid dagiti bagimi ken dagiti dagami. 19Dimo koma ipalubos a mataykami. Tulongannakami! Dimo ipalubos nga aglangalang dagiti talonmi. Gatangennakami ken dagiti dagami a kas sukat ti taraon. Agbalinkami a tagabu ti ari ket tagikuaenna dagiti dagami. Ikkannakami koma iti irik agraman bukbukel nga imulami kadagiti talonmi tapno dikam matay iti bisin." 20Ginatang ni Jose ti amin a talon idiay Egipto para iti ari. Kapilitan nga inlako dagiti Egipcio dagiti talonda gapu ta nakaro unay ti bisin, isu a nagbalin a kukua ti ari ti amin a daga. 21Nagbalin a tagabu dagiti tattao iti amin a paset ti Egipto. 22Dagiti laeng daga dagiti papadi ti saan a nagatang. Adda ngamin abastoda nga it-ited ti ari ket saan a masapul nga ilakoda ti dagada. 23Kinuna ni Jose kadagiti tattao, "Kitaenyo, ginatangkayon agraman dagiti dagayo para iti ari. Adtoy dagiti bukel nga imulayo. 24Iti tiempo ti panagani, masapul nga itedyo iti ari ti apagkalima ti apit. Mabalinyo nga usaren ti mabati a kas bin-i ken taraon nga agpaay kadakayo a sangafamiliaan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 119
120 25Insungbatda, "Naimbagka unay kadakami, apo. Inispalnakami. Sisasaganakami nga agbalin a tagabu ti ari." 26Manipud idin, nagbalin a linteg iti entero nga Egipto ti pannakaited iti ari ti apagkalima ti maapit. Agpapan ita, masursurot pay laeng daytoy a linteg nga impaulog ni Jose. Dagiti laeng daga dagiti papadi ti saan a tinagikua ti ari. Ti Maudi a Dawat ni Jacob 27Nagnaed dagiti Israelita iti deppaar ti Gosen idiay Egipto. Bimmaknangda ken immadu dagiti annakda. 28Sangapulo ket pito a tawen a nagnaed ni Jacob idiay Egipto agingga a nadanonna ti 147 a tawen. 29Idi umasidegen ti ipapatayna, pinaayabanna ni Jose nga anakna ket kinunana, "Ikabilmo ti imam iti baet dagiti luppok ket isapatam a dinakto itabon ditoy Egipto. 30Kayatko a maitabonak iti nakaitaneman dagidi kapuonak. Ipanawnak ditoy Egipto ket itabonnak iti nakaitanemanda." "Aramidek ti dawatmo, ama," insungbat ni Jose. 31Kinuna ni Jacob, "Isapatam a tungpalem." Nagsapata ni Jose ket nagtamed ni Jacob iti uloanan ti iddana. Genesis 48 Bendisionan ni Jacob da Efraim ken Manases 1Iti saan a mabayag, naipakaammo ken ni Jose a masakit ni Jacob, isu a napanna kinita ti amana. Intugotna da Manases ken Efraim nga annakna. 2Idi naipakaammo ken ni Jacob ti isasarungkar ni Jose nga anakna, inkarkarigatanna ti nagtugaw iti iddana. 3Kinuna ni Jacob ken ni Jose, "Nagparang kaniak ti Dios a Mannakabalin- amin idi addaak idiay Luz iti daga ti Canaan ket binendisionannak. 4Kinunana kaniak, 'Paraburankanto iti adu nga annak ket agbalinto dagiti kaputotam a dakkel a nasion. Itedkonto kadakuada daytoy a daga a tagikuaenda iti agnanayon.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Intuloy ni Jacob, "Jose, ibilangko nga annakko dagiti dua nga annakmo a nayanak ditoy Egipto. Wen, kukuak da Efraim ken Manases a kas kada Ruben ken Simeon. 6No addanto pay anakmo a sumaruno kadakuada, sikanton ti akinkukua. Aggapunto ti tawidda kada Efraim ken Manases. 7Aramidek daytoy gapu ken ni Raquel a nanangmo. Kasta unay ti ladingitko idi matay idiay Canaan, iti saan nga adayo idiay Efrata, idi agsubliak a naggapu idiay Padan-aram. Sadiay ti nangitanemak kenkuana, iti igid ti dalan nga agpa-Efrata." (Betlehem itan ti nagan ti Efrata.) 8Idi makita ni Jacob dagiti annak ni Jose, sinaludsodna, "Siasino dagitoy nga ubbing?" 9"Isuda dagiti annakko nga imparabur kaniak ti Dios iti kaaddak ditoy Egipto," insungbat ni Jose. Kinuna ni Jacob, "Yasidegmo ida kaniak tapno bendisionak ida." 10Lakay unayen ni Jacob ket dandani saanen a makakita. Inyasideg ni Jose dagiti ubbing ket inarakup ken inagkan ti lakay ida. 11Kinuna ni Jacob ken ni Jose, "Diak ninamnama a makitaka manen. Ita, impalubos ti Dios a makitak pay dagiti annakmo." 12Innala ni Jose dagiti ubbing iti saklot ni Jacob ket nagpakleb iti daga iti sango ni amana a kas pammadayawna kenkuana. 13Inkabil ni Jose ni Efraim iti batog ti kannigid nga ima ni Jacob ket ni Manases iti kannawanna. 14Ngem pinagkuros ni Jacob dagiti imana ket impatayna ti kannawanna iti ulo ni Efraim uray no isu ti inaudi; ti kannigidna iti ulo ni Manases nga inauna. 15Kalpasanna, binendisionanna ida, "Sapay koma ta bendisionan ti Dios dagitoy nga ubbing, Ti Dios a nagserbian da ammak nga Abraham ken Isaac! Sapay koma ta bendisionan ida ti Dios a nangidaldalan kaniak agpapan ita! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 121
122 16Sapay koma ta bendisionan ida ti anghel a nangispal kaniak iti amin a dakes! Sapay koma ta agbiag kadakuada ti naganko ken ti nagan da ammak nga Abraham ken Isaac. Adunto koma ti annak ken kaputotanda." 17Saan a naragsakan ni Jose idi makitana nga impatay ti amana ti makannawan nga imana iti ulo ni Efraim, isu nga innalana ti ima ti lakay tapno ipatayna iti ulo ni Manases. 18Kinunana, "Saan a kasta, tatang. Daytoy ti inauna; ipataymo ti makannawan nga imam iti ulona." 19Nagkedked ti amana ket kinunana, "Ammok, anakko, ammok. Agbalinto met a naindaklan a tattao dagiti kaputotan ni Manases. Ngem ad-addanto a naindaklan ti inaudi a kabsatna ket agbalinto dagiti kaputotanna a natatan-ok a nasion." 20Binendisionanna ngarud ida iti dayta nga aldaw. Kinunana, "Aramatento dagiti Israelita dagiti naganyo no mangbendisionda. Kunadanto, 'Pagbalinennakayo koma ti Dios a kas kada Efraim ken Manases.'" Kastoy ti napasamak no apay nga immun-una ni Efraim ngem ni Manases. 21Kalpasanna, kinuna ni Jacob ken ni Jose, "Dandaniakon matay, ngem addanto ti Dios kadakayo ket isublinakayto iti daga dagidi kapuonanyo. 22Sika a saan ketdi a dagiti kakabsatmo ti pangtedak iti Sikem, ti bantay a nagun-odko iti pannakirangetko kadagiti Amorreo." Genesis 49 Dagiti Maudi a Balikas ni Jacob 1Inayaban ni Jacob dagiti annakna ket kinunana, "Umasidegkayo kaniak ket ibagak ti mapasamakto kadakayo iti masakbayan: 2"Aribungbongandak, dakayo nga annakko; denggenyo ni Israel a tatangyo. 3"Ruben nga inauna, sika ti pigsak; wen, sika ti inauna a bungak, sika ti katangsitan ken kapigsaan kadagiti amin nga annakko. 4Mayarigka iti nadawel a karayan, ngem saanto a sika ti kangrunaan, ta kinaiddam ti babai nga inkabbalayko ket tinulawam ti idda ni amam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5"Agkabsat da Simeon ken Levi; inusarda ti armasda nga agranggas. 6Diak makiraman kadagiti nalimed a saritaanda, wenno makibiang kadagiti taripnongda, gapu ta agpapatayda iti tao iti pungtotda pagang-angawanda a pilayen dagiti toro a baka. 7Mailunod koma ti pungtotda ta nakaro unay; mailunod koma ti ungetda ta ranggasda ti napalalo. Iwaraskonto ida iti entero nga Israel Ket iwarakto ida kadagiti tattaona. 8"Juda, dayawendakanto dagiti kakabsatmo. Bekkelem dagiti kabusormo. Agrukbabto kenka dagiti kakabsatmo. 9Leon ti kayarigan ni Juda. Patayenna ti tukmaanna sa agsubli iti aponna. Kasla leon nga agunnat sa agidda, awan makaitured a mangsinga kenkuana. 10Ikutan ni Juda ti setro, agnanayon nga agturay dagiti kaputotanna. Yegto dagiti nasion dagiti sagut a pagbayadda kenkuana. Ket agtamedda a mangipakita iti panagtulnogda. 11Igalutna ti urbon nga asnona iti puon ti ubas, iti kasayaatan nga ubas. Labaanna dagiti pagan-anayna iti arak a nalabaga. 12Nalabbaga dagiti matana iti kaiinumna iti arak. Napudaw dagiti ngipenna iti kaiinumna iti gatas. 13"Agnaedto ni Zabulon iti igid ti taaw; pagsangladanto ti barko ti baybayna. Dumanonto idiay Sidon ti beddengna. 14"Arig ni Issacar iti asno nga agidda iti baet dagiti pagkargaan. 15Ngem makitana a nasayaat ti paginanaan ken makaliwliwa ti daga ket agrukob a mangbaklay iti karga, mapilit nga agtrabaho a kas tagabu. 16"Iturayanto ni Dan dagiti tattaona. Agbalindanto a kas kadagiti dadduma a tribu ti Israel. 17Arigto ni Dan iti uleg iti igid ti dalan; wen, nagita nga uleg iti igid ti dana a mangkagat iti mukod ti kabalio a pakatnagan ti nagsakay. 18"Urayek ti panangispalmo, O Apo! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 123
19"Maysanto a bunggoy ti mannanakaw ti mangdarup ken ni Gad ngem sumarangetto ket sunsonenna ida. 20"Agtaud iti talon ni Aser dagiti nababaknang a taraon; a maikari iti lamisaan ti ari. 21"Maysa nga ugsa ni Neftali nga agtaray a siwawaya, napipintas dagiti urbon a yanakna. 22"Kasla atap nga asno ni Jose iti igid ti maysa nga ubbog, urbon ti kabalio iti bakras ti turod. 23Sirurungsot a darupen dagiti kabusorna, ibiatda dagiti panada a mangsunson kenkuana. 24Ngem agtalinaed a nalagda ti bai ti panana ket mapapigsa dagiti takiagna gapu iti Mannakabalin a Dios ni Jacob, gapu iti Pastor a manalaknib iti Israel. 25Ti Dios ni amam ti tumulong kenka, ti Dios a Mannakabalin-amin ti mangbendision kenka: Paraburannaka iti tudo nga aggapu iti ngato ken danum nga aggapu iti uneg ti daga. Paraburannaka iti annak ken adu a baka. 26Bendisionannaka iti bukel ken sabong, kadagiti bambantay idi ugma, dagiti makaay-ayo a banag nga aggapu kadagiti agnanayon a turod. Maisaad koma dagitoy a bendision iti ulo ni Jose, iti muging ti napili kadagiti kakabsatna a lallaki. 27"Arig narungsot a lobo ni Benjamin: Binigat ken rinabii nga agpapatay ken aglamut." 28Dagitoy dagiti sangapulo ket dua a tribu ti Israel ket daytoy ti imbaga ni tatangda idi agpakada kadakuada a nangbendisionanna iti tunggal maysa kadagiti annakna. Ti Ipapatay ken Pannakaitabon ni Jacob 29Binilin ni Jacob dagiti annakna, "Ita ta innakon tumipon kadagiti pimmusay a kapuonak, itabondak iti nakaitaneman dagiti nagannak kaniak iti rukib nga adda iti talon ni Efron a Heteo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 124
30idiay Macpela, iti daya ti Mamre iti daga ti Canaan. Ginatang ni Abraham daytoy a rukib ken ti talon ken ni Efron a Heteo tapno agpaay a pagitaneman. 31Sadiay ti nakaitabonan ni Abraham ken ni Sara nga asawana agraman ni Isaac ken ni Rebecca nga asawana. Sadiay met ti nangitanemak ken ni Lea. 32Nagatang kadagiti Heteo ti talon ken ti rukib nga adda iti sakupna. Itanemdak sadiay." 33Idi malpas ti panangbilin ni Jacob kadagiti annakna, nagidda ket natayen. Genesis 50 1Inarakup ni Jose ti amana ket agsangsangit a mangag-agek iti rupana. 2Kalpasanna, imbilinna a maembalsamo ti bangkayna. 3Inaramidda daytoy iti 40 nga aldaw, ti bilang ti aldaw a gagangay a panagembalsamo. Dinung-awan dagiti Egipcio iti 70 nga aldaw. 4Idi nalpas ti tiempo a panagdung-aw, kinuna ni Jose kadagiti ofisiales ti ari, "Pangngaasiyo ta inkay ibaga iti ari 5a sakbay a matay ni tatangko, dinawatna nga itabonko idiay Canaan, iti tanem nga insaganana a para kenkuana. Inkarik a tungpalen ti dawatna. Ibagayo ngarud iti ari a kiddawek ti pammalubosna nga innak itabon ti amak. Agsubliakto met laeng." 6"Inka itabon ni tatangmo a kas inkarim kenkuana," kinuna ti ari. 7Napan intabon ni Jose ti tatangna. Nakipamumpon dagiti amin nga ofisiales ti ari, dagiti panglakayen ti palasiona ken dagiti mabigbigbig nga umili iti Egipto. 8Kimmuyog ti familiana, dagiti kakabsatna ken ti familia ni tatangna. Dagiti laeng babassit nga annakda, dagiti kalding, karnero, ken bakada ti nabati idiay Gosen. 9Kimmuyog met kenkuana dagiti tattao a naglugan kadagiti lugan a pakigubat ken dagiti nagkabalio a soldado. Nakadakdakkel ti bunggoy. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 125
10Idi dumtengda iti pagirikan iti Atad, iti daya ti Jordan, nagsardengda ket nabayag a nagdungdung-awda iti napigsa. Pito nga aldaw nga inannong ni Jose ti seremonia ti panagdung-aw. 11Idi makita dagiti umili ti Canaan dagiti agdudung-aw idiay Atad, kinunada, "Nadaeg daytoy a seremonia ti panagdung-aw dagiti Egipcio." Daytoy ti gapuna nga Abel Mizraim ti naipanagan iti dayta a lugar. 12Tinungpal dagiti annak ni Jacob ti imbilin ti amada kadakuada. 13Impanda ti bangkayna idiay Canaan ket intabonda iti rukib idiay Macpela, iti daya ti Mamre, iti talon a ginatang ni Abraham ken ni Efron a Heteo. 14Kalpasan ti panangitabon ni Jose iti amana, nagsubli idiay Egipto agraman dagiti kakabsatna ken amin a kimmuyog kenkuana a nakipumpon. Paturden ni Jose dagiti Kakabsatna 15Kalpasan ti ipapatay ni tatangda, kinuna dagiti kakabsat ni Jose, "Kaguranatayo pay laeng ngata ni Jose ket balsennatayo iti amin a kinadakes nga impaaytayo kenkuana?" 16Iti kasta, pinaibagada ken ni Jose, "Sakbay a natay ni tatang, 17imbagana kadakami nga ibagami daytoy kenka, 'Pangngaasim pakawanem dagiti kakabsatmo iti kinadakes nga inaramidda kenka.' Ita, pakawanennakami koma iti dakes nga inaramidmi, dakami nga adipen ti Dios ni tatangmo." Nagsangit ni Jose idi maipakaammo daytoy kenkuana. 18Kalpasanna, mismo a dagiti kakabsatna ti dimmatag kenkuana ket nagruknoyda iti sangoananna. "Adtoykami a sisasagana nga agserbi a kas tagabum," kinunada. 19Ngem kinuna ni Jose, "Dikay agbuteng. Diak mabalin nga alaen ti lugar ti Dios. 20Dakes ti pinanggepyo nga aramiden kaniak, ngem pinagbalin ti Dios a naimbag daytoy tapno maispal ti adu a tattao a sibibiag ita nga aldaw gapu iti napasamak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 126 ta
21Awan ti rumbeng a pagbutnganyo. Siak ti makaammo kadakayo ken kadagiti annakyo." Idi nangngegda daytoy, natignay ti pusoda ket timmured ti pakinakemda. Ti Ipapatay ni Jose 22Nagtalinaed ni Jose idiay Egipto agraman dagiti familia ti amana. Agtawen iti 110 idi matay. 23Nakitana pay dagiti dadduma nga annak ni Efraim ken dagiti appokona. Adda pay la a biag idi maipasngay dagiti annak ni Makir nga anak ni Manases; pinagbalinna ida a kameng ti familiana. 24Kinunana kadagiti kakabsatna, "Dandanin ti ipapatayko, ngem awan pagdanaganyo ta aywanannakayo ti Dios. Ipanawnakayo iti daytoy a daga ket ipannakayo iti daga a sinapataanna nga ited kada Abraham, Isaac ken Jacob." 25Kalpasanna, pinagsapata ni Jose dagiti kakabagianna, "Ikariyo nga inton ipannakayo ti Dios iti dayta a daga, ikuyogyonto ti bangkayko." 26Agtawen iti 110 ni Jose idi matay. Binalsamoda ti bangkayna idiay Egipto sada inkabil iti lungon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 127
Exodo Exodo 1 Matagabu dagiti Israelita idiay Egipto 1Dagitoy ti nagan dagiti annak ni Jacob a kimmuyog kenkuana a napan idiay Egipto agraman dagiti familiada: 2Ruben, Simeon, Levi, Juda, 3Issacar, Zabulon, Benjamin, 4Dan, Neftali, Gad ken Aser. 5Pitopulo ti dagup dagiti annak a nagtaud ken ni Jacob. Adda idin ni Jose nga anakna idiay Egipto. 6Natay sadiay ni Jose, kasta met amin a kakabsatna ken amin daydi a kaputotan. 7Nupay kasta, napardas ti panagadu dagiti Israelita, isu a pimmigsada ket nagwaras dagiti kaputotanda iti entero nga Egipto. 8Naglabas ti tiempo. Nagturay idiay Egipto ti baro nga ari nga awan ti ammona maipapan ken ni Jose. 9"Kitaenyo," kinuna ti ari kadagiti iturayanna. "Agpeggadtayo ta nakaad-adu ken nabileg unayen dagiti Israelita. 10Masapul nga agaramidtayo iti pamuspusan tapno malapdan ti panagaduda. Ta no adda gubat, amangan no kumapponda kadagiti kabusor a manggubat kadatayo, ket aglibasda a pumanaw iti dagatayo." 11Iti kasta, nangdutokda kadagiti narungsot a kapatas a mangparigat kadagiti Israelita nga agtrabaho iti nadagdagsen pay ngem iti sigud nga ar- aramidenda. Binangon dagiti Israelita ti Pitom ken Rameses, dua a siudad a pagidulinan iti makan. 12Ngem no kasano ti panangparparigat dagiti Egipcio kadakuada, immad- aduda ketdi ket nagwarasda. Isut' gapuna a kinabuteng ida dagiti Egipcio. 13Naranggas ti panangtagabuda kadagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 128
14Rimmigat ti biagda. Pinilitda ida nga agtrabaho kadagiti talonda ken agipasdek kadagiti patakderda. Dida naasian kadakuada. 15-16Kinasao ti ari ti Egipto dagiti partera a Hebreo ket imbilinna kadakuada, "No paanakenyo dagiti Hebreo, patayenyo ti maladaga no lalaki. Ngem no babai, bay-anyo nga agbiag." Maysa kadagitoy a partera ti agnagan iti Zifra ket Pua ti nagan met ti sabali. 17Ngem managbuteng dagiti partera iti Dios ket saanda a tinungpal ti bilin ti ari. Binay-anda nga agbiag dagiti maladaga a lallaki. 18Pinaayaban ngarud ti ari dagiti partera. Sinaludsodna, "Apay a kasta ti ar- aramidenyo? Apay a palpalubosanyo nga agbiag dagiti lallaki a maladaga?" 19"Sabali ngamin dagiti babbai a Hebreo, apo," insungbatda. "Saanda a kas kadagiti babbai nga Egipcio. Nalakada nga aganak. Sakbay nga adda sumangpet a partera, naipasngayen ti ubing." 20-21Gapu ta managbuteng dagiti partera iti Dios, binendisionanna dagitoy, ket naikkanda iti bukodda a familia. Immad-adu ken bimmilbileg dagiti Israelita. 22Imbilin ti ari ti Egipto kadagiti amin nga iturayanna nga ibellengda iti karayan Nile ti amin a kaippasngay a lallaki a Hebreo, ngem palubosanda nga agbiag dagiti babbai. Exodo 2 Ti Pannakayanak ken Pannakaispal ni Moises 1Iti daydi a panawen, adda lalaki a nagtaud iti kaputotan ni Levi a nangasawa iti katribuanna. 2Nagsikog ti babai ket nangipasngay iti lalaki. Idi makitana a nalungpo ti ubing, inlemmengna iti las-ud ti tallo a bulan. 3Ngem idi dinan mailemmeng, nangala iti basket a naaramid iti runo ket pinastaanna iti alketran tapno saan a makastrek ti danum. Inkargana ti ubing iti uneg ti basket sana inkabil iti karunoan iti igid ti karayan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 129
130 4Iti saan unay nga adayo, nagtakder ti manang ti ubing tapno makitana ti mapasamak iti adingna. 5Iti saan a mabayag, simmalog ti babai nga anak ti ari ti Egipto tapno agdigos iti karayan. Nakitana ti basket iti karunoan ket pinaalana iti maysa kadagiti babbai nga agserserbi kenkuana nga agpagnapagna iti igid ti karayan. 6Idi luktan ti prinsesa ti basket, nakitana ti maysa nga ubing nga agsangsangit ket naasian. "Anak ti Hebreo daytoy!" kinunana. 7Immasideg ti manang ti ubing ket kinunana, "Apo, kayatmo kadi nga isapulanka iti Hebreo a mangtagibi iti dayta nga ubing?" 8"Sige, isapulannak," insungbatna. Napan ngarud ti balasitang ket inayabanna ti ina ti maladaga. 9Kinuna ti anak ti ari iti ina, "Alaem daytoy nga ubing. Tagibiem a kas anakko ket tangdanankanto." Innala ti ina ti maladaga ket tinagibina. 10Idi makadakkel bassit ti ubing, impanna iti prinsesa a nangibilang iti ubing a kas anakna. "Gapu ta inaonko iti danum daytoy nga ubing, panaganak iti Moises," kinuna ti prinsesa. Agpakni ni Moises idiay Midian 11Iti maysa nga aldaw, idi maysan nga agtutubo ni Moises, sinarungkaranna dagiti kadaraanna a Hebreo. Naimatanganna ti pannakaparparigatda. Nadagsen ti trabahoda. Nakitana ti maysa nga Egipcio a mangkabkabil iti maysa a Hebreo. 12Inwaras ni Moises ti panagkitana ket idi awan makitana a sabali a tao, pinatayna ti Egipcio sana inkali ti bangkay iti kadaratan. 13Iti sumuno nga aldaw, nagsubli ni Moises ket nakitana ti dua a Hebreo nga aggubgubal. "Apay a kabkabilem ti padam a Hebreo?" kinunana iti nakabasol. 14"Apay? Siasino kadi ti nangisaad kenka a mangituray ken mangukom kadakami?" insungbatna. "Patayennak met kadi a kas iti panangpataymo iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
131 Egipcio?" Nagdanag ni Moises ket kinunana iti nakemna, "Naammoanda gayamen ti inaramidko." 15Idi madamag daytoy ti ari, kayatna a patayen ni Moises, ngem nakalibas ni Moises ket napan nagnaed idiay Midian. Iti maysa nga aldaw, idi agtugtugaw ni Moises iti asideg ti maysa a bubon, 16dimteng ti pito a babbai tapno sumakdoda. Annak ida ni Jetro a padi ti Midian. Pinunnoda dagiti pagkargaan ti danum tapno painumenda dagiti karnero ken kalding ni amada. 17Ngem adda dagiti agpaspastor a dimteng ket pinapanawda dagiti babbai. Inarayat ida ni Moises sana pinainum dagiti animalda. 18Idi nagawidda, sinaludsod ni amada, "Apay a nasapakayo a simmangpet?" 19Kinunada, "Adda dagiti agpaspastor a nangpapanaw kadakami iti pagpainuman. Ngem tinulongannakami ti maysa nga Egipcio. Insakduannakami ken pinainumna pay dagiti animal." 20"Sadino ti ayanna?" sinaludsodna. "Apay a pinanawanyo? Inkay ayaban ta makipangan kadatayo." 21Inkeddeng ni Moises ti agnaed sadiay. Impaasawa ni Jetro kenkuana ni Sefora nga anakna. 22Nangipasngay ni Sefora iti maysa a lalaki. Gapu ta ganggannaet ni Moises iti sabali a daga, pinanagananna iti Gersom ti anakna. 23Limmabas ti adu a tawen. Natay ti ari ti Egipto, ngem nagtuloy latta ti pannakaparigat dagiti Israelita gapu iti pannakatagabuda. Immasugda a patulongan iti Dios 24ket impangagna ida; nalagipna ti tulagna ken ni Abraham, ni Isaac ken ni Jacob. 25Nakitana ti kasasaad dagiti Israelita ket naasian kadakuada. Exodo 3 Ayaban ti Dios ni Moises Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1Ay-aywanan idi ni Moises dagiti karnero ken kalding ni Jetro a katuganganna a padi ti Midian. Impanna ti arban iti labes ti let-ang ket dimteng idiay Horeb a bantay ti Dios. 2Sadiay, nagparang kenkuana ti anghel ni Yahweh a kas gumilgil-ayab nga apuy nga aggapu iti tengnga ti bassit a kayo. Nakita ni Moises a sumsumged ti kayo ngem saan a marunot. 3Kinunana iti nakemna, "Nakaskasdaaw daytoy. Apay ngata a saan a mauram ti kayo? Umasidegak man ta kitaek." 4Idi makita ni Yahweh nga umas-asideg ni Moises, inawaganna manipud iti tengnga ti kayo. "Moises, Moises!" kinunana. "Adtoyak," insungbat ni Moises. 5"Dika umas-asideg," kinuna ti Dios. "Ikkatem ta pallokam ta nasantoan ti daga a pagtaktakderam. 6Siak ti Dios ti amam - da Abraham, Isaac ken Jacob." Liningdan ni Moises ti rupana ta mabuteng a kumita iti Dios. 7Kinuna ni Yahweh, "Nakitak ti nakakaasi a kasasaad dagiti tattaok idiay Egipto. Nangngegko ti panagdawatda iti tulong gapu pannakaparparigatda. Wen, ammok dagiti sagsagabaenda. 8Bimmabaak tapno ispalek ida kadagiti Egipcio. Iruarko ida iti dayta a daga ket ipanko ida iti daga a nadam-eg ken nalawa. Nabaknang ken nabunga daytoy a daga a pagnanaedan ita dagiti Cananeo, Heteo, Amorreo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. 9Wen, nangngegko ti asug dagiti tattaok ket makitak ti panangparparigat dagiti Egipcio kadakuada. 10Ita, ibaonka iti ari tapno iruarmo dagiti tattaok nga Israelita manipud Egipto." 11Kinuna ni Moises iti Dios, "Nanumoak laeng a tao. Kasano a mapanak iti ari tapno iruarko dagiti Israelita iti Egipto?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 132 iti
133 12"Addaakto kenka," insungbat ti Dios, "ket daytoyto ti pagilasinan a siak ti nangibaon kenka: Inton mairuarmo dagiti tattaok iti Egipto, agdaydayawkayto kaniak ditoy a bantay." 13Kinuna ni Moises, "Inton innak kadagiti Israelita ket ibagak kadakuada nga imbaonnak ti Dios dagiti kapuonanda, ket saludsodenda ti naganmo, ania ti ibagak?" 14Kinuna ti Dios, "Siak ti siak. Daytoy ti ibagamto kadagiti Israelita, 'Imbaonnak ti mangawag iti bagina iti SIAK.' 15Ibagamto kadagiti Israelita, a siak ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanyo, ti Dios da Abraham, Isaac ken Jacob, imbaonka kadakuada. Daytoy ti naganko iti agnanayon. Isunto ti pangawag kaniak dagiti amin a kaputotan. 16Inka ummongen dagiti pangulo ti Israel ket ibagam kadakuada a nagparang kenka ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanyo, ti Dios da Abraham, Isaac ken Jacob. Ibagam a naimatanganna ti kasasaadyo ken ti ar-aramiden dagiti Egipcio kadakayo. 17Inkeddengko nga iruarko ida idiay Egipto ket ipanko ida iti daga dagiti Cananeo, Heteo, Amorreo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. Nadam-eg ken nabunga dayta a daga. 18"Ipangagto dagiti tattaok ti saom. Kalpasanna, kakuyogmonto dagiti pangulo ti Israel a mapan iti ari ti Egipto ket kunayonto kenkuana, 'Nakisao kadakami ni Yahweh a Dios dagiti Hebreo. Palubosannakami koma a mapan idiay let-ang iti tallo nga aldaw tapno agidatagkami iti daton ken ni Yahweh a Diosmi.' 19Ammok a dinakayto palubosan ti ari malaksid no mapilit. 20Ngem usarekto ti pannakabalinko ket dusaekto ti Egipto; nakabutbutengto dagiti aramidek sadiay. Kalpasan dayta, palubosannakayton. 21"Itan-okkonto dagiti tattaok tapno raemen ida dagiti Egipcio ket inton pumanawda, saandanto nga ima-ima. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
134 22Mapanto ti tunggal babai nga Israelita iti babai nga agnaed iti balay ti kaarrubana nga Egipcio ket dumawat iti pagan-anay ken alahas a pirak ken balitok. Yarruatdanto dagitoy kadagiti annakyo. Kastoyto ti panangalada iti kinabaknang dagiti Egipcio." Exodo 4 Maikkan ni Moises iti Bileg nga Agaramid iti Milagro 1Simmungbat ni Moises ken ni Yahweh, "No ibagak kadakuada a nagparangkayo kaniak ket didanto mamati, anianto ti aramidek?" 2"Ania ta ig-iggamam?" sinaludsod ni Yahweh. "Sarukod, apo," insungbat ni Moises. 3Kinuna ni Yahweh, "Ipurruakmo iti daga." Nagtungpal ni Moises ket nagbalin nga uleg ti sarukod. Nagsanud ni Moises manipud iti uleg. 4Kinuna ni Yahweh, "Ipusem a piduten." Tiniliw ni Moises ti uleg babaen iti ipusna ket nagbalin manen a sarukod. 5"Aramidem daytoy," kinuna ni Yahweh, "tapno mamatida a nagparang kenka ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda, ti Dios da Abraham, Isaac ken Jacob." 6Kinuna manen ni Yahweh ken ni Moises, "Yunegmo ta imam iti badom." Nagtungpal ni Moises ket idi iruarna ti imana, nalapunos iti kukutel ket pimmuraw a kas niebe. 7Kinuna ni Yahweh, "Isuksokmo manen ta imam iti badom." Kasta ti inaramid ni Moises. Idi iruarna ti imana, awanen ti kukutel ket nagsubli manen a kas iti dati. 8Kinuna ni Yahweh, "No didakanto patien wenno dida maguyugoy a mamati iti umuna a milagro, mamatidanto iti daytoy maikadua. 9Ket no didakanto pay la patien uray no imparangmo dagitoy dua a milagro, mangalakanto iti danum iti Karayan Nile samo ibuyat iti namaga a daga. Agbalinto a dara ti danum." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
10Kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Saan, apo, saannak nga ibaon. Ni kaanoman saanak a nalaing nga agsao, ket diak met nagbalin a bumibitla manipud pay itay rugiam ti makisao kaniak. Nabannayat ket natabbed toy dilak." 11Kinuna ni Yahweh kenkuana, "Siasino ti mangted iti ngiwat ti tao? Siasino ti adda pannakabalinna a mamagtuleng wenno mamagumel iti maysa a tao? Siasino ti mangted iti panagkitana wenno mamagbulsek kenkuana? Saan kadi a siak ni Yahweh? 12Ala, inkan. Tulongankanto nga agsao ket ibagakto ti sawem." 13Ngem kinuna ni Moises, "Saan, apo. Pangngaasim ta mangibaonka laengen iti sabali." 14Nakapungtot ni Yahweh ken ni Moises. "Ket ni Aaron a kabsatmo a Levita?" sinaludsodna. "Ammok a nalaing nga agsao. Kinapudnona, umaynaka sabtenen ket maragsakanto a makakita kenka. 15Kasaom ket ibagam kenkuana ti sawenna. Tulongankayto nga agsao. Ibagakto ti aramidenyo. 16Isunto ti pannakangiwatmo ket agbalinkanto a kas iti Dios a mangibaga no ania ti sawenna kadagiti tattao. 17Itugotmo ta sarukodmo ta daytanto ti pagaramidmo kadagiti milagro." Agsubli ni Moises idiay Egipto 18Nagawid ni Moises iti balay ni Jetro a katuganganna ket kinunana kenkuana, "Palubosannak koma nga agsubli kadagiti kakabagiak idiay Egipto, ta kitaek no addada pay a biag." Pinalubosan ni Jetro. "Dios ti kumuyog kenka," kinuna ni Jetro idi agrubbuat ni Moises. 19Idi adda pay laeng ni Moises idiay Midian, kinuna ni Yahweh kenkuana, "Agsublika idiay Egipto. Natay aminen a nagpanggep a mangpatay kenka." 20Impasakay ngarud ni Moises ti asawana ken dagiti annakna iti asno tapno mapanda idiay Egipto. Intugotna ti sarukod nga imbilin ti Dios nga alaenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 135
21Kinuna manen ni Yahweh ken ni Moises, "Ita ta agsublikan idiay Egipto, aramidem dagiti amin a milagro iti sangoanan ti ari. Intedko kenka ti pannakabalin a mangaramid kadagitoy. Ngem patangkenekto ti pusona tapno dina ipalubos a pumanaw dagiti tattao. 22Kunamto kenkuana a kastoy ti sao ni Yahweh: 'Ni Israel ti inauna nga anakko a lalaki. 23Ibagak kenka a palubosam a pumanaw tapno agdaydayaw kaniak ngem dimo pinalubosan. Ita, patayek ti inauna nga anakmo a lalaki.'" 24Iti pagkamkampoan iti dalan nga agpa-Egipto, napan ni Yahweh ket panggepna a patayen ni Moises. 25-26Nangala ni Sefora iti natadem a bato ket kinugitna ti anakna sana insagid ti nageppas a kudil kadagiti dapanni Moises. Gapu iti seremonia ti pannakakugit, kinunana ken ni Moises, "Asawaka babaen iti dara." Iti kasta, pinalubosan ni Yahweh nga agbiag ni Moises. 27Kabayatanna, kinuna ni Yahweh ken ni Aaron, "Inka sabten ni Moises idiay let-ang." Napanna sinabat ni Moises iti bantay ti Dios ket inagkanna idi agkitada. 28Imbaga ni Moises ken ni Aaron ti amin nga imbaga ni Yahweh idi ibaonna, kasta met ti amin a milagro nga imbilinna nga aramidenna. 29Nagkuyog da Moises ken Aaron a napan idiay Egipto ket inummongda amin a pangulo dagiti Israelita. 30Imbaga ni Aaron kadakuada ti amin a kinuna ni Yahweh ken ni Moises. Inaramid met ni Moises ti amin a milagro iti imatang dagiti tattao. 31Namatida. Idi nangngegda a sinarungkaran ida ni Yahweh ket nakitana ti pannakaparparigatda, nagdumogda sada nagdaydayaw. Exodo 5 Mapan da Moises ken Aaron iti Ari ti Egipto Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 136
1Kalpasanna napan da Moises ken Aaron iti ari ti Egipto ket kinunada kenkuana, "Kastoy ti kuna ti Apo a Dios ti Israel: 'Palubosam dagiti tattaok a mapan idiay let-ang tapno rambakanda ti fiesta a pangpadayaw kaniak.'" 2Sinaludsod ti ari, "Siasino ti Apo? Apay koma a dumngegak kenkuana tapno palubosak dagiti Israelita? Diak am-ammo ti Apo, ket diak palubosan dagiti Israelita." 3Kinunada kenkuana, "Nagparang kadakami ti Dios dagiti Hebreo. Ipalubosmo koma nga agdaliasatkami idiay let-ang iti tallo nga aldaw tapno agidatonkami iti Apo a Diosmi. No saan, patayennakami iti sakit wenno gubat." 4Kinuna ti ari kada Moises ken Aaron, "Kayatyo a sawen, taktakenyo dagiti tattao kadagiti trabahoda? Pagsublienyo dagita a tagabu nga agtrabaho." 5Kinuna pay ti ari, "Dakayo, ad-adukayo payen ngem dagiti Egipcio. Ket ita, kayatyon ti agsardeng nga agtrabaho?" 6Iti dayta met la nga aldaw, imbilin ti ari kadagiti mangimaton kadagiti tagabu ken kadagiti kapatas: 7"Manipud ita, diyon ikkan dagiti tattao iti garami a pagaramidda iti ladrilio. Bay-anyo nga isuda ti mapan mangala iti usarenda. 8Ngem paaramidyo met laeng kadakuada ti sigud a bilang ti ladrilio. Kurang ti trabahoda, isut' gapuna nga agasugda nga agkuna, 'Palubosandakami a mapan agidaton iti Diosmi.' 9Nayonanyo ti trabahoda ket ad-adda manen nga ingetanyo ida tapno awan tiempoda a dumngeg iti inuulbod a sasao." 10Rimmuar dagiti mangimaton kadagiti tagabu ken dagiti kapatas. Kinunada kadagiti Israelita, "Imbaga ti ari a saankayon a maikkan iti garami. 11Dakayo kanon ti agbirok iti garami ngem masapul a saan a maksayan ti bilang ti ladrilio nga aramidenyo iti inaldaw." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 137
12Nagwaras dagiti Israelita iti entero a daga ti Egipto tapno agbirokda iti garami. 13Saan a sinardengan dagiti mangimaton iti panangdagdagda kadakuada nga aramidenda ti isu met la a bilang ti ladrilio iti inaldaw, kas iti sigud nga ar- aramidenda idi maik-ikkanda iti garami. 14Ngem agkurang ti bilang ti ladrilio a maaramid iti inaldaw. Gapu iti daytoy, kinabkabil dagiti mangimaton dagiti kapatas a nadutokan nga agaywan iti trabaho. 15Iti kasta, nagreklamo dagiti kapatas. Napanda iti ari ket kinunada kenkuana, "Apay nga ikaskastoynakami, Natan-ok nga Ari? 16Awan la ngaruden ti maited a garami, ngem mabilinkami latta nga agaramid iti ladrilio! Ita, kabkabilendakami. Dagiti tattaoyo ti akimbasol." 17Insungbat ti ari, "Sadutkayo ket diyo kayat ti agtrabaho, isu a dawatenyo a palubosankayo a mapan agidaton iti Apo. 18Inkay ketdi agtrabahon! Awan ti garami a maited kadakayo ngem masapul nga aramidenyo ti isu met laeng a bilang ti ladrilio." 19Nabigbig dagiti kapatas nga agpeggad ti kasasaadda iti naibaga kadakuada a di maksayan ti bilang ti ladrilio nga aramidenda iti inaldaw. 20Bayat ti ipapanawda, nasabatda da Moises ken Aaron a mangur-uray kadakuada. 21Kinunada kadagiti dua, "Nakita ti Apo ti inaramidyo ket dusaennakayo koma ta dakayo ti gapuna a guraennakami ti ari ken dagiti ofisialesna. Inikkanyo ida iti pambaran a mangpatay kadakami." Agreklamo ni Moises ken ni Yahweh 22Kimmamang manen ni Moises ken ni Yahweh ket kinunana, "Apo, apay a parparigatem dagiti tattaom? Apay nga imbaonnak ditoy? 23Manipud napanak iti ari tapno ibagak kenkuana ti saom, indadanesna dagiti tattaom ket pulos nga awan pay inaramidyo tapno matulonganda." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 138
139 Exodo 6 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ita, makitam ti aramidek iti ari. Pilitek a mangpalubos kadagiti tattaok. Kinapudnona, pilitek a pagtalawenna ida iti dagana." Ayaban Manen ti Dios ni Moises 2Kinuna ti Dios ken ni Moises, "Siak ni Yahweh. 3Nagparangak a kas Dios a Mannakabalin-amin kada Abraham, Isaac ken Jacob, ngem diak impakaammo kadakuada ti nasantoan a naganko a Yahweh. 4Nakitulagak pay kadakuada: Inkarik nga itedko kadakuada ti daga a Canaan a nagnaedanda a kas ganggannaet. 5Ita, nangngegko ti asug dagiti Israelita a tagtagabuen dagiti Egipcio ket nalagipko ti pannakitulagko. 6Ngarud, ibagam daytoy kadagiti Israelita, 'Siak ni Yahweh. Ispalenkayto ket wayawayaankayto iti pannakatagabuyo kadagiti Egipcio. Ipariknak kadakuada ti dagsen ti mannakabalin nga imak; nakabutbutengto ti panangdusak kadakuada ket isalakankayto. 7Pagbalinenkayto a tattaok ket siakto ti Diosyo. Maammoanyonto a siak ni Yahweh a Diosyo inton wayawayaankayo iti pannakatagabuyo idiay Egipcio. 8Ipankayto iti daga nga insapatak nga ited kada Abraham, Isaac ken Jacob. Itedkonto a kukuayo. Siak ni Yahweh.'" 9Imbaga ni Moises daytoy kadagiti Israelita ngem dida patien ta napukawen ti namnamada gapu iti nakaro a pannakatagabuda. 10Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 11"Inka ibaga iti ari ti Egipto a masapul nga ipalubosna a pumanaw dagiti Israelita iti dagana." 12Ngem kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Didakto pay ipangag dagiti Israelita, ipangagnakto ketdin ti ari? Saanak a nalaing nga agsao." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13Imbilin ni Yahweh kada Moises ken Aaron nga ibagada kadagiti Israelita ken iti ari nga isuda a dua ti nabilin a mangiruar kadagiti Israelita idiay Egipto. Ti Kapuonan da Moises ken Aaron 14Uppat ti lallaki nga annak ni Ruben nga inauna nga anak ni Jacob: Hanoc, Pallu, Hezron ken Carmi. Isuda ti kapuonan dagiti familia a naipanagan kadakuada. 15Innem ti annak ni Simeon: Jemuel, Jamin, Ohad, Jakin, Zohar ken Saul nga anak ti maysa a Cananea; isuda ti kapuonan dagiti sangkafamiliaan a naipanagan kadakuada. 16Tallo ti annak ni Levi: Gerson, Cohat ken Merari. Isuda ti kapuonan dagiti familia a naipanagan kadakuada. Nagbiag ni Levi iti 137 a tawen. 17Dua ti annak ni Gerson: Libni ken Simei ket adu ti kaputotanda. 18Uppat ti annak ni Cohat: Amram, Izar, Hebron ken Uzziel. Nagbiag ni Cohat iti 133 a tawen. 19Dua ti annak ni Merari: Mali ken Musi. Dagitoy ti familia ni Levi agraman dagiti kaputotanda. 20Inasawa ni Amram ni Jocabed a kabsat ni amana. Inyanak ni Jocabed da Moises ken Aaron. Nagbiag ni Amram iti 137 a tawen. 21Tallo ti annak ni Izar: Kora, Nefeg ken Zikri. 22Tallo met ti annak ni Uzziel: Misael, Elisafan ken Sitri. 23Inasawa ni Aaron ni Eliseba nga anak ni Aminadab ken kabsat ni Naason; inyanakna da Nadab, Abiu, Eleazar ken Itamar. 24Tallo ti annak ni Kora: Asir, Elcana ken Abiasaf; isuda ti kapuonan dagiti benneg dagiti sangkafamiliaan ni Kora. 25Inasawa ni Eleazar nga anak ni Aaron ti maysa kadagiti annak ni Futiel; inyanakna ni Finees. Dagitoy dagiti ulo ti familia ken dagiti kafamilia iti tribu ni Levi. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 140
26Da Aaron ken Moises ti nagkunaan ni Yahweh, "Iruaryo dagiti tribu ti Israel iti Egipto." 27Isuda ti nangibaga iti ari ti Egipto a wayawayaanna dagiti Israelita. Ti Bilin ni Yahweh kada Moises ken Aaron 28Idi nagsao ni Yahweh ken ni Moises idiay Egipto, 29kinunana, "Siak ni Yahweh. Ibagam iti ari ti Egipto dagiti amin nga ibagak kenka." 30Ngem insungbat ni Moises ken ni Yahweh, "Ammoyo a diak nalaing nga agsao; kasano a denggennak ti ari?" Exodo 7 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Pagbalinenka a pannakabagi ti Dios iti sangoanan ti ari, ket ninto Aaron a kabsatmo ti pannakangiwatmo nga agsao kenkuana. 2Ibagam ken ni Aaron ti amin nga ibilinko kenka ket dawatennanto iti ari a palubosanna dagiti Israelita a pumanaw iti dagana. 3-4Ngem patangkenekto ti puso ti ari, ket dinakayto denggen uray no mano ti nakabutbuteng a banag ti aramidek idiay Egipto. Kalpasanna, idissuorkonto ti nadagsen a dusa iti Egipto ket iruarkonto dagiti tribu dagiti tattaok iti dayta a daga. 5Inton dusaek dagiti Egipcio ket iruarko dagiti Israelita iti pagilianda, maammoandanton a siak ni Yahweh." 6Tinungpal da Moises ken Aaron ti imbilin ti Apo. 7Agtawen iti 80 ni Moises ket 83 met ni Aaron idi makisaoda iti ari. Ti Sarukod ni Aaron 8Kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, 9"No ibaga ti ari a mangipakitakayo iti milagro a pammaneknek a naibaonkayo, ibagam ken Aaron nga ipurruakna ti sarukodna iti sangoanan ti ari ket agbalinto nga uleg." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 141
10Napan da Moises ken Aaron iti ari. Kas imbilin ni Yahweh, impurruak ni Aaron ti sarukodna iti sangoanan ti ari ken dagiti ofisialesna ket nagbalin nga uleg. 11Inayaban ti ari dagiti mamasirib ken dagiti salamangkerona ket babaen iti salamangkada, inaramidda met ti inaramid ni Aaron. 12Impurruakda dagiti sarukodda. Nagbalin met nga uleg dagiti sarukod ngem inalun-on ida ti sarukod ni Aaron. 13Nupay kasta, nagtalinaed a natangken ti puso ti ari ket, kas kinuna ni Yahweh, dina impangag ida. Agbalin a Dara ti Danum 14Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Nasubeg la unay ti ari, ket dina kayat a papanawen dagiti tattao. 15Inton bigat, alaem ti sarukod a nagbalin nga uleg ket inka idiay Karayan Nile. Urayem ti ari iti igid ti danum. 16Ibagam kenkuana nga imbaonnaka ni Yahweh a Dios dagiti Hebreo tapno kiddawek a palubosanna dagiti tattaok a mapan agdaydayaw kaniak idiay let- ang. Ibagam kenkuana nga agingga ita, dipay nangipangpangag. 17Ibagam nga imbagak a maammoannanto a siak ni Yahweh babaen iti parnuayenna a didigra. Ibagamto kenkuana a yablatmonto ti sarukod iti danum ti karayan; agbalinto a dara ti danum. 18Ibagam a matayto dagiti lames; agbuyokto ti karayan, ket karugitto dagiti Egipcio nga inumen ti danumna." 19Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ibagam ken ni Aaron nga ilayatna ti sarukodna kadagiti dandanum ti Egipto: kadagiti karayan, kanal ken dan-aw. Agbalinto a dara dagiti danum ket addanto dara iti entero a daga uray pay kadagiti burnay ken pagkargaan iti danum." 20Tinungpal da Moises ken Aaron ti imbilin ni Yahweh. Iti sangoanan ti ari ken dagiti ofisialesna, inyablat ni Aaron ti sarukodna iti karayan ket nagbalin a dara ti danumna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 142
21Natay dagiti lames, ket gapu ta kasta unay ti buyok ti karayan, saan a mainum dagiti Egipcio ti danumna. Nagbalin met a dara ti amin a danum iti entero nga Egipto. 22Ngem nagsalamangka dagiti salamangkero ti Egipto; kasta met ti inaramidda. Ad-adda manen a timmangken ti puso ti ari. Dina impangag da Moises ken Aaron a kas iti kinuna ni Yahweh. 23Nagawid ketdi iti palasiona ket dina pulos inkaskaso uray pay daytoy. 24Kabayatanna, nagkali dagiti amin nga Egipcio iti igid ti karayan tapno adda pangalaanda iti inumenda ta dida mainum ti aggapu iti karayan. 25Pito nga aldaw ti limmabas manipud inyeg ni Yahweh ti didigra iti karayan. Exodo 8 Agwaras dagiti Tukak 1Kalpasanna, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Inka ibaga iti ari a kastoy ti kuna ni Yahweh, 'Palubosam dagiti tattaok tapno umayda agdaydayaw kaniak. 2No agkedkedka, mangyegak iti adu a tukak a pangdidigra iti entero a pagiliam. 3Mapnonto ti karayan iti tukak. Sumang-atdanto ket serkenda ti palasiom, ti kuartom ken ti katrem. Sumrekdanto met kadagiti balay dagiti ofisialesmo ken dagiti tattaom, agraman dagiti paglutlutoam ken dagiti pagmasmasaam iti tinapay. 4Kalay-atendakanto, kasta met dagiti tattaom ken dagiti amin nga ofisialesmo.'" 5Kinuna pay ni Yahweh ken ni Moises, "Ibagam ken ni Aaron nga ilayatna ti sarukodna kadagiti karayan, kanal ken dan-aw, tapno sumang-at dagiti tukak ket agsaknapda iti daga ti Egipto." 6Kasta ti inaramid ni Aaron iti sarukodna kadagiti dandanum ti Egipto. Simmang-at dagiti tukak ket nagsaknapda iti entero a pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 143
7Ngem babaen iti salamangka dagiti salamangkero, kastoy met ti inaramidda ket timmakdang dagiti tukak. 8Pinaayaban ti ari da Moises ken Aaron, ket kinunana, "Idawatyo iti Aponga ikkatenna dagitoy a tukak ket palubosakon dagiti tattaoyo a mapan agidaton iti Apo." 9Kinuna ni Moises iti ari, "Mapadayawanak a mangikararag kenka. Maikkatto dagiti tukak ket idiayto laeng karayan ti pakasarakan kadakuada. Kaanonto ti kayatmo a panagdawdawatko?" 10"Inton bigat," insungbat ti ari. Kinuna ni Moises, "Matungpal ti kiddawmo tapno maammoam nga awan ti kapada ti Apo a Diosmi. 11Mapukawton dagiti tukak iti ayanmo, iti ayan dagiti ofisialesmo ket awanton ti mabati malaksid kadagiti adda iti Karayan Nile." 12Iti kasta, pimmanaw da Moises ken Aaron ket dinawat ni Moises ken ni Yahweh nga ikkatenna dagiti tukak nga inyegna iti ari. 13Pinatgan ni Yahweh ti dawat ni Moises. Natay dagiti tukak kadagiti balbalay, paraangan ken taltalon. 14Binumbunton dagiti natay a tukak nga inummong dagiti Egipcio ket nagadiwara ti buyokda iti Egipto. 15Ngem idi makita ti ari nga awanen dagiti tukak, timmangken manen ti pusona ket dina impangag da Moises ken Aaron, kas kinuna ni Yahweh. Agruar dagiti Timel 16Kalpasanna, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ibagam ken ni Aaron nga ibautna ti sarukodna iti daga tapno agbalin a timel dagiti tapok iti entero nga Egipto." 17Imbaut ni Aaron ti sarukodna iti daga. Nagbalin a timel dagiti tapok iti amin nga Egipto ket kimpetda kadagiti tattao ken animal. 18Pinadas met dagiti salamangkero nga inusar ti salamangkada tapno agruar dagiti timel, ngem dida nabaelan. Tinimel amin a tattao ken animal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 144
19Kinuna dagiti salamangkero iti ari, "Aramid ti Dios daytoy." Ngem natangken latta ti ulo ti ari ket dina impangag da Moises ken Aaron, kas iti kinuna ni Yahweh. Agsaknap dagiti Ngilaw 20Kalpasanna, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Inton agsapa, urayem ti ari idiay karayan ket ibagam kenkuana a kastoy ti kuna ni Yahweh, 'Palubosam a pumanaw dagiti tattaok tapno umayda agdaydayaw kaniak. 21Ballaaganka a no dimo kayat, dusaenka babaen iti panangibaonko iti pinangen a ngilaw kadagiti ofisialesmo ken kadagiti tattaom. Mapnonto iti ngilaw dagiti balbalay dagiti Egipcio ket agsaknapdanto iti daga. 22Ngem ilisikto ti daga ti Gosen a pagnaedan dagiti tattaok, ket awanto ti ngilaw sadiay. Aramidek daytoy tapno maammoam a siak, ni Yahweh, ti mannakabalin iti daytoy a daga. 23Ilasinkonto dagiti tattaok kadagiti tattaom. Maaramidto daytoy a milagro inton bigat.'" 24Inaramid ni Yahweh daytoy, ket pinangen a ngilaw ti napan iti palasio ti ari, kadagiti balbalay dagiti ofisialesna ken iti entero nga Egipto. Nadadael ti pagilian gapu kadagiti ngilaw. 25Gapu itoy, pinaayaban ti ari da Moises ken Aaron ket kinunana, "Ala, inkay agidaton iti Diosyo ngem ditoy laeng sakup ti Egipto ti pangaramidanyo." 26"Saan a mabalin a ditoy Egipto," kinuna ni Moises. "Kaguradakanto dagiti Egipcio no makitadakami nga agidatag kadagiti animal a makarimon kadakuada. No usarenmi dagitoy nga animal a pagidatonmi iti Apo a Diosmi iti lugar a pakakitaanda kadakami, makaguradanto, ket batoendakami agingga a mataykami. 27Masapul nga iti let-ang ti pagidataganmi iti daton iti Apo a Diosmi, a kas iti imbilinna kadakami, ket tallo nga aldaw nga agbiahekami a mapan sadiay." 28Kinuna ti ari, "Palubosankayo a mapan agidaton iti Apo a Diosyo iti let-ang ngem saankayo nga umadayo unay. Ikarkararagandak." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 145
146 29Kinuna ni Moises, "Apaman a makapanawak, dawatek iti Apo nga ikkatenna dagiti ngilaw tapno inton bigat, awandanton kenka, kadagiti ofisialesmo ken kadagiti tattaom. Ngem dinakam allilawen manen. Dimo lapdan dagiti tattao a mapan agidatag iti daton iti Apo." 30Pimmanaw ni Moises ket nagkararag ken ni Yahweh. 31Pinatgan ni Yahweh ti dawatna. Pinanawan dagiti ngilaw ti ari, dagiti ofisialesna ken dagiti tattaona. Awan ti uray maysa a ngilaw a natda. 32Ngem kaskasdi latta a timmangken ti puso ti ari ket dina pinalubosan a pumanaw dagiti tattao. Exodo 9 Matay dagiti Animal 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Inka iti ari ket kunam a paibaga ni Yahweh, ti Dios dagiti Hebreo, a palubosanna a pumanaw dagiti Israelita tapno umayda agdaydayaw kaniak. 2No lapdannakayo manen, 3yegko a pangdusak kenkuana ti maysa nga angol a mangikisap kadagiti animalna - dagiti kabalio, asno, kamelio, baka, karnero ken kalding. 4Ilasinkonto dagiti animal dagiti Israelita kadagiti animal dagiti Egipcio. Awanto ti matay nga animal dagiti Israelita. 5Siak, ni Yahweh, intudingko ti oras ket mapasamakto daytoy inton bigat." 6Iti sumuno nga aldaw, tinungpal ni Yahweh ti imbagana. Natay amin nga animal dagiti Egipcio, ngem awan natay nga animal dagiti Israelita. 7Dinamag ti ari no ania ti napasamak ket naammoanna nga awan ti natay nga uray maysa nga animal dagiti Israelita. Ngem kaskasdi a natangken ti pusona ket dina pinalubosan dagiti tattao. Agletteg dagiti Tattao ken Animal 8Kalpasanna, kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, "Mangrakemkayo iti dapu iti urno. Ipurruakto ni Moises daytoy iti ngato iti imatang ti ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
147 9Kaslanto tapok nga agwaras iti entero nga Egipto ket pataudennanto dagiti letteg nga agbalin a gaddil kadagiti tattao ken animal iti amin a lugar." 10Nangalada iti dapu sada napan nagtakder iti sango ti ari. Impurruak ni Moises ti dapu iti ngato ket nagtubo ti letteg kadagiti tattao ken kadagiti animal. Nalapunosda iti letteg. 11Kas kadagiti dadduma nga Egipcio, nagsagaba met dagiti salamangkero iti gaddil. Nalapunos ti bagida iti gaddil ket saanda nabalinan ti sumango ken ni Moises. 12Ngem pinatangken ni Yahweh ti ulo ti ari. Dina latta impangag da Moises ken Aaron a kas kinuna ni Yahweh ken ni Moises. Agtudo iti Yelo 13Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Inton bigat, sapaem ti mapan iti ari. Ibagam kenkuana a kastoy ti bilin ni Yahweh, ti Dios dagiti Hebreo, a palubosanna dagiti tattaok tapno umayda agdaydayaw kaniak. 14Ta itan, saan laeng nga isu ti dusaek no di pay ket dagiti ofisialesna ken dagiti tattao iti sakupna tapno maammoanna nga awan ti kapadak iti entero a lubong. 15No kinayatko nga inyeg ti didigra a sakit kenkuana ken kadagiti tattaona, natayda koma amin itan. 16Ngem saanko nga inaramid ti kasta tapno ipakitak kadakuada ti pannakabalinko tapno agsaknap ti kinalatakko iti entero a daga. 17Ngem natangsit latta ket dina kayat a pumanaw dagiti tattaok. 18Iti kasta, pagtudoekto iti yelo iti kastoy nga oras inton bigat. Daytoyto ti kakaroan a panagtudo iti yelo iti pakasaritaan ti Egipto. 19Ibagam kenkuana a pailinongna dagiti animalna ken kasta met nga aglinong dagiti tattao nga adda iti ruar ta matay dagiti amin a matinnagan." 20Nagbuteng ti sumagmamano nga ofisiales ti ari gapu iti sao ni Yahweh ket pinaglinongda dagiti tagabu ken animalda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
148 21Ngem adda saan a nangikankano iti ballaag ni Yahweh ket binaybay-anda dagiti tagabu ken animalda iti ruar. 22Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ilayatmo ta imam iti langit tapno agtinnag ti yelo kadagiti tattao, animal ken amin a mula iti entero nga Egipto." 23Intag-ay ni Moises ti sarukodna. Nagkimat ken naggurruod ket nagtinnag ti yelo iti Egipto. Inyeg ti Apo 24ti kasta unay a yelo a napakuyogan iti agkanabsiit a kimat. Daytoy pay la ti kapigsaan a bagio ti yelo a dimteng iti pagilian manipud nabangon a nasion. 25Iti entero nga Egipto, natinnagan dagiti amin nga adda iti ruar, agraman dagiti tattao ken dagiti animal. Nadadael amin a mula iti away ket naspak amin a kaykayo. 26Ti laeng deppaar ti Gosen a pagnaedan dagiti Israelita ti awan nagtinnag a yelo. 27Pinaayaban ti ari da Moises ken Aaron ket kinunana kadakuada, "Bigbigek itan a siak ti nagbasol! Nalinteg ti Apo. Siak ken dagiti tattaok ti nakabasol. 28Ikararagandakami iti Apo ta madidigrakami la unayen iti gurruod ken yelo. Ikarik a palubosankayon a pumanaw; saankayon nga agyan ditoy." 29Kinuna ni Moises kenkuana, "Apaman a makaruarak iti siudad, agkararagakto iti Apo. Sumardengton ti gurruod ket awanton ti agtinnag a yelo, tapno maammoam a ti Apo ti akinkukua iti daga. 30Ngem ammok a sika ken dagiti ofisialesmo diyo pay la kabuteng ti Apo a Dios." 31Nadadael dagiti lino ken dagiti sebada agsipud ta natangkenanen ti dawa dagiti sebada ken nakabuselen dagiti lino. 32Ngem saan a naan-ano dagiti trigo ken senteno ta maladaw a matangkenan dagiti dawada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
33Pinanawan ni Moises ti ari. Rimmuar iti siudad ket intayagna dagiti imana a nagkararag iti Apo. Simmardeng ti gurruod ken tudo ket awanen ti nagtinnag a yelo. 34Idi makita ti ari ti napasamak, nagbasol manen ket nagtalinaed a natangken ti pusona, kasta met dagiti ofisialesna. 35Dina pinalubosan a pumanaw dagiti Israelita kas imbaga ni Yahweh ken ni Moises. Exodo 10 Ti Yaay dagiti Dudon 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Inka iti ari. Pinatangkenko ti pusona, kasta met dagiti ofisialesna tapno ipakitak kadakuada daytoy a pannakabalinko. 2Inaramidko dagitoy a milagro tapno masaritamto kadagiti annakmo ken appokom no kasano ti panamagbalinko a maag dagiti Egipcio ket iti kasta, maammoanyonto amin a siak ni Yahweh." 3Napan da Moises ken Aaron iti ari ket kinunada kenkuana, "Kastoy ti paibaga ti Apo a Dios dagiti Hebreo, 'Kasano pay ti kabayag ti dimo panagpakumbaba kaniak? Palubosam a pumanaw dagiti tattaok tapno umayda agdaydayaw kaniak. 4No madika latta, yegko inton bigat dagiti dudon iti pagiliam. 5Kasta unayto ti kaaduda ket agsaknapdanto agingga a saan a makita ti daga gapu iti kapuskolda. Ibusendanto ti amin a saan a dinadael ti yelo, uray pay dagiti natda a puon ti kayo. 6Serkendanto dagiti palasiom ken dagiti balay dagiti ofisialesmo ken amin a tattaom. Narangranggasdanto ngem ti aniaman a nakita dagidi kapuonanyo.'" Pimmanaw ni Moises apaman a naisaona daytoy. 7Kinuna kenkuana dagiti ofisiales ti ari, "Kaanonto nga isardeng daytoy a tao ti panangriribukna kadatayo? Palubosam idan tapno mapanda agdaydayaw iti Apo a Diosda. Dimo kadi makita a madadaelen ti Egipto?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 149
8Iti kasta, naidatag manen da Moises ken Aaron iti ari. Kinunana kadakuada, "Mabalinyon ti mapan agdaydayaw iti Apo a Diosyo. Ngem siasino dagiti mapan?" 9Insungbat ni Moises, "Mapankami amin, agraman dagiti annakmi ken dagiti babbaket ken lallakay. Itugotmi dagiti karnero, kalding, ken dagiti bakami. Masapul nga inkami amin ta mangipaaykami iti maysa a parambak iti Apo." 10Kinuna ti ari kadakuada, "Isapatak iti Apo a diak ipalubos nga itugotyo dagiti babbai ken dagiti ubbing! Nalawag a panggepyo ti umalsa. 11Saan a mabalin! Dagiti laeng lallaki ti mapan agdaydayaw iti Apo no dayta ti kalikagumanyo." Apaman a nasaona daytoy, napapanaw da Moises ken Aaron iti saklang ti ari. 12Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Yunnatmo ta imam iti daga ti Egipto tapno tumaud dagiti dudon. Umaydanto ibusen ti amin a mula a natda idi nagtinnag dagiti yelo." 13Inlayat ni Moises ti sarukodna iti daga ti Egipto. Pinataud ni Yahweh ti angin manipud iti daya ket nagmalmalem ken nagpatpatnag a nagpuypuyopoy. Kabigatanna, inyeg ti angin dagiti dudon. 14Pinangenpangenda a dimteng ket nagdissoda iti amin a lugar iti pagilian. Daytoy pay la ti kapuskolan a pangen ti dudon a timmaud ket awanen ti kastoy a kaadu, uray iti masakbayan. 15Uray la ngimmisit ti daga iti kaaduda; inibusda amin a tedda ti yelo, agraman dagiti bunga dagiti kayo. Awan ti bulong a natda iti kayo wenno mula iti entero nga Egipto. 16Dinardaras ti ari a pinaayaban da Moises ken Aaron ket kinunana kadakuada, "Nakabasolak iti Apo a Diosyo, kasta met kadakayo. 17Pangngaasiyo ta pakawanenyo ti basolko, uray ita laeng. Idawdawatyo itiApo a Diosyo nga ikkatenna kaniak daytoy makapatay a dusa." 18Pimmanaw ni Moises ket nagkararag ken ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 150
19Binaliwan ni Yahweh ti turongen ti angin a naggapu iti daya. Pinagbalinna a nakapigpigsa a naggapu iti laud a nangitayab kadagiti dudon ket impanna ida iti Baybay a Nalabaga. Pulos nga awan ti natda a dudon iti entero a daga ti Egipto. 20Ngem pinatangken ni Yahweh ti puso ti ari ket dina impalubos a pumanaw dagiti Israelita. Agsipnget ti Daga 21Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ingatom ta imam tapno makumotan ti entero nga Egipto iti nakaro a sipnget nga uray la agar-arikap dagiti tattao." 22Ingngato ni Moises ti imana ket nagsipnget ti entero nga Egipto. Tallo nga aldaw a nakumotan ti pagilian iti napuskol a sipnget. 23Saan a makapagkikinnita dagiti Egipcio, isu nga awan ti rimmuar iti balayna kabayatan dayta a tiempo. Ngem nalawag ti lugar a pagnaedan dagiti Israelita. 24Inayaban ti ari ni Moises. Ket kinunana kadakuada, "Mabalinyon ti mapan agdaydayaw iti Apo. Itugotyo dagiti babbai ken ubbingyo, ngem mabati dagiti karnero, kalding ken bakayo." 25Kinuna ni Moises, "No kasta ngarud, masapul nga ikkannakami kadagiti animal a puoranmi nga idaton iti Apo a Diosmi. 26Ngem kasapulan nga ikuyogmi dagiti animalmi; awan ti uray maysa a mabati. Ket pilienmi dagiti animal a pagdaydayaw iti Apo a Diosmi. Dimi pay ammo no ania dagiti idatonmi agingga a makadanonkami iti lugar a pagdaydayawanmi kenkuana." 27Pinatangken ni Yahweh ti puso ti ari ket dina impalubos a pumanaw dagiti Israelita. 28Kinuna ti ari ken ni Moises, "Pumanawka ditoy ket saankan nga agpakpakita kaniak! Papapatayka iti kanito nga agpakitaka kaniak." 29"Matungpal ti bilinyo," kinuna ni Moises, "saandakton a makita." Exodo 11 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 151
152 Maipakaammo ti Pannakapapatay dagiti Inauna nga Annak 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Maysa laengen a didigra ti yegko iti ari ti Egipto ken kadagiti tattaona ket kalpasanna, palubosannakayton a pumanaw. Kinapudnona, pagtalawennakayto amin. 2Ita, ibagam kadagiti Israelita a dumawatda iti pirak ken balitok nga alahas iti kaarrubada." 3Intan-ok ni Yahweh dagiti Israelita ket nagraem kadakuada dagiti Egipcio. Kinaagpaysona, imbilang dagiti ofisiales ken dagiti tattao a natan-ok unay ni Moises. 4Kinuna ni Moises iti ari, "Kastoy ti paibaga ti Apo: 'Inton tumengnga ti rabii, sursorekto ti Egipto. 5Matayto dagiti amin nga inauna nga annak a lallaki iti amin a paset ti Egipto, manipud iti anak ti ari nga agtawid iti tronona agingga iti anak ti tagabu a babai a para giling. Matayto met ti inauna nga anak dagiti amin nga animal. 6Iti entero nga Egipto, addanto napigsa a dung-aw a di pay nangnangngeg idi wenno mangngeganto manen. 7Ngem awanto ti uray aso a mangtaul kadagiti Israelita wenno animalda tapno maammoanyo a dusaek dagiti Egipcio idinto a bendisionak dagiti Israelita.'" 8Inggibus ni Moises, "Umayto kaniak dagitoy ofisialesmo ket agrukbabdanto iti sangoanak. 'Pumanawkayo, sika ken dagiti amin a tattaom!' ipukkawdanto. Kalpasan dayta, pumanawakto." Ket sipupungtot ni Moises a nangpanaw iti ari. 9Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Dinakanto ipangag ti ari tapno maaramidko ti ad-adu pay a milagro iti daytoy a daga." 10Inaramid da Moises ken Aaron amin dagitoy a milagro iti sangoanan ti ari. Ngem pinatangken ni Yahweh ti puso ti ari ket dina pinalubosan dagiti Israelita a pumanaw iti pagilianna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Exodo 12 Ti Paskua 1Nagsao ni Yahweh kada Moises ken Aaron idiay Egipto: 2"Manipud ita, daytoy a bulan ti umuna a bulan iti tawen para kadakayo. 3Ipakaammoyo iti amin nga umili iti Israel nga iti maika-10 nga aldaw iti daytoy a bulan, masapul a pumili ti ama ti familia iti urbon a karnero wenno urbon a kalding nga agserbi iti familiana. 4No bassit ti bilang ti maysa a familia ket dida maibus ti sangabukel nga urbon, mabalinda ti agkakalanglang iti kaarruba a familia a saan met a makaibus iti sangabukel nga urbon. Maibatay iti bilang dagiti agkakalanglang a mangsida iti natuno nga urbon iti kaadu ti makan ti tunggal maysa. 5Masapul a kalakian ti urbon, maysa ti tawenna, ken awan dadael wenno pakapilawanna. No awan ti karnero, mabalin ti kalding. 6Ipupokyo ti animal, ket iti karabiyan ti maika-14 nga aldaw bulan, aggigiddanto ti sangkapagilian nga Israel a patayen ti animalda. 7Mangalada iti dara dagitoy sada iwarsi iti agsumbangir a baotek ken iti ngatoen ti ruangan dagiti balbalay a pakasidaan dagiti animal. 8Iti dayta a rabii, masapul a maletson ti urbon ket maipangan ti karnena iti tinapay nga awan lebadurana ken iti nateng a napait. 9Diyo kilawen wenno angren ti aniaman a paset no di ket letsonenyo a sibubukel agraman ulo, dagiti saka ken dagiti lalaemna. 10Dikay mangipabigat iti uray ania; no adda matda, masapul a mapuoran. 11Kastoyto ti pannanganyo: masapul a nakakaweskayo a kas agbiahe, sisasapatoskayo, sisasarukodkayo, ket darasenyo a kanen. Daytoy ti Fiesta ti Paskua a pammadayaw kaniak, ni Yahweh. 12Iti dayta a rabii, sursorekto ti Egipto ket papatayek ti amin nga inauna nga annak a lallaki iti pagilian, tao man wenno animal. Dusaekto ti amin a didiosen ti Egipto. Siak ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 153 ti
13Agpaayto ti dara a kas pagilasinan: Labsakto dagiti amin a balbalay a makitak nga adda dara kadagiti baotekna. Awanto ti pakaan-anoanyo inton dusaek ti Egipto. 14Rambakanyo iti agnanayon dayta nga aldaw kas maysa a nasagradoan a fiesta a mangipalagip kadakayo iti inaramidko." Ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana 15Kinuna ni Yahweh, "Pito nga aldaw a masapul nga awan lebadura ti tinapay a kanenyo. Iti umuna nga aldaw, masapul nga ikkatenyo ti amin a lebadura kadagiti balbalayyo. No adda mangan iti tinapay a nalebaduraan manipud iti umuna agingga iti maikapito nga aldaw, masapul a maisina iti Israel. 16Iti umuna nga aldaw, masapul nga adda nasantoan a panaggigimongyo; kastanto manen ti aramidenyo iti maikapito nga aldaw. Dikay agtrabaho kadagita nga aldaw, ngem mabalinyo ti agisagana iti kanenyo. 17Ngilinenyo daytoy a fiesta agsipud ta iti daytoy met la nga aldaw, inruarko dagiti amin a puliyo iti daga ti Egipto. Taginayonenyo a ngilinen a kas fiesta daytoy nga aldaw. 18Masapul a mangankayo iti tinapay nga awan lebadurana manipud iti rabii ti maika-14 nga aldaw ti umuna a bulan agingga iti rabii ti maika-21 nga aldaw. 19-20Iti las-ud ti pito nga aldaw, masapul nga awan ti masarakan a lebadura kadagiti balbalayyo. Ta no adda mangan iti tinapay a nalebaduraan, ganggannaet man wenno nayanak nga Israelita, saanton a maibilang a maysa kadagiti tattaok." Ti Umuna a Paskua 21Inummong ni Moises dagiti amin a panglakayen ti Israel. "Pumili ti tunggal maysa kadakayo iti urbon ti karnero wenno kalding ket patayenyo tapno rambakan ti familiayo ti Paskua," kinunana kadakuada. 22"Mangalakayo iti sanga ti hisopo, isawsawyo iti dara nga adda iti palanggana ket warsianyo dagiti baotek ken ti ngatoen ti ruangan dagiti balbalayyo. Agtalinaedkayo kadagiti balbalayyo agingga iti bigat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 154
23Agsursorto ti Apo iti Egipto a mangpapatay kadagiti Egipcio. Makitananto ti dara kadagiti baotek, ket dinanto ipalubos a sumrek ti Anghel ni Patay iti balayyo tapno agpapatay. 24Tungpalenyo dagitoy nga alagaden kas mataginayon a bilin kadakayo ken kadagiti annakyo. 25Inton sumrekkayo iti daga nga inkari ti Apo nga ited kadakayo, masapul a rambakenyo daytoy a fiesta. 26No saludsodento dagiti annakyo no ania ti kayat a sawen daytoy a seremonia, 27ibagayonto kadakuada, 'Daytoy ti daton iti Paskua a pammadayaw iti Apo, gapu ta linabsanna dagiti balay dagiti Israelita idiay Egipto. Nagpapatay kadagiti Egipcio ngem dinakami inan-ano.'" Nagparintumeng dagiti Israelita ket nagdaydayawda. 28Kalpasanna, napanda inaramid ti imbilin ni Yahweh kada Moises ken Aaron. Matay dagiti Inauna nga Annak 29Iti tengnga ti rabii, pinapatay ni Yahweh dagiti amin nga inauna nga annak a lallaki iti Egipto manipud iti anak ti ari nga agtawid iti trono agingga iti anak ti balud; napapatay met amin nga inauna nga annak dagiti animal. 30Iti dayta a rabii, nariing ti ari, dagiti amin nga ofisialesna ken amin nga Egipcio. Adda napigsa a dung-aw iti entero nga Egipto gapu ta adda minatay iti tunggal balay. 31Iti dayta met la a rabii, pinaayaban ti ari da Moises ken Aaron. "Pumanawkayon, dakayo ken dagiti Israelita!" kinunana kadakuada. "Panawanyo ti pagiliak, ket inkayo agdaydayaw itiApo a kas dinawatyo. 32Alaenyo dagiti karnero, dagiti kalding ken dagiti bakayo ket pumanawkayon. Ikarkararagyo met ti pannakabendisionko." 33Dinagdag dagiti Egipcio a pumanaw dagiti Israelita iti pagilian. "Mataykam amin no dikay pumanaw," kinunada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 155
34Iti kasta, innala dagiti tattao ti ginamayda a masa nga awan lebadurana. Inkabilda iti paglutoan iti tinapay sada binalkot iti pagan-anayda ket imbaklayda. 35Tinungpal dagiti Israelita ti bilin ni Moises. Dimmawatda kadagiti Egipcio iti alahas a pirak ken balitok ken iti kawes. 36Intan-ok ni Yahweh dagiti Israelita ket nagraem kadakuada dagiti Egipcio. Intedda ti kinalikaguman dagiti Israelita. Kastoy ti panangipanaw dagiti Israelita iti kinabaknang dagiti Egipcio. Pumanaw dagiti Israelita idiay Egipto 37Manipud Rameses, nagrubbuat dagiti Israelita nga agturong idiay Succot. Adda agarup 600,000 a lallaki, malaksid dagiti babbai ken ubbing. 38Adu pay dagiti sabali a tattao a nakikuyog kadakuada, agraman ti adu a karnero, kalding ken baka. 39Nagaramidda kadagiti tinapay nga awan lebadurana iti masa nga inggapuda idiay Egipto. Kellaat ngamin ti pannakapapanawda ket awan tiempoda a nagluto iti kanenda wenno nangisagana iti masa nga adda lebadurana. 40Uppat a gasut ken tallopulo a tawen a nagnaed idiay Egipto. 41Iti aldaw a naggibus ti 430 a tawen, pimmanaw dagiti amin a tattao ni Yahweh iti dayta a pagilian. 42Iti daydi a rabii, nagpatpatnag a nagbantay ni Yahweh tapno iruarna ida idiay Egipto. Daytoy met la a rabii ti maidaton ken ni Yahweh iti amin a tiempo a kas rabii a masapul nga agbantay dagiti Israelita. Dagiti Alagaden iti Fiesta ti Paskua 43Kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, "Dagitoy ti alagaden iti Fiesta ti Paskua. Maiparit ti ganggannaet a mangan iti daytoy 44ngem mabalin a mangan ti amin a nagatang a tagabu no la ket kugitenyo ida nga umuna. 45Maiparit ti sangsangaili wenno mangmangged a mangan iti daytoy. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 156
46Masapul a kanenyo iti balay a nakaisaganaanna; diyo iruar iti balay. Ket diyo tukkolen ti uray ania a tulang ti animal. 47Rambakan dagiti amin nga Israelita daytoy a fiesta. 48No adda ganggannaet a makipagnaed kadakayo a mayat a mangrambak iti Paskua ni Yahweh, kugitenyo pay nga umuna dagiti lallaki iti familiana. Kalpasanna, mabalinna ti makipagrambak; maibilangto a kas Israelita. Ngem maiparit iti saan a kugit a mangan iti daytoy. 49Agpaay daytoy nga alagaden iti nayanak nga Israelita ken iti ganggannaet a makipagnaed kadakayo." 50Tinungpal dagiti amin nga Israelita ti imbilin ni Yahweh kada Moises ken Aaron. 51Iti dayta nga aldaw, inruar ni Yahweh dagiti amin a puli dagiti Israelita idiay Egipto. Exodo 13 Ti Pannakaidaton ti Inauna nga Anak a Lalaki 1-2Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Idatonyo kaniak dagiti amin nga inauna nga annak a lallaki iti Israel. Kukuak ida, tao man wenno animal." Ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana 3Kinuna ni Moises kadagiti tattao, "Laglagipenyo daytoy nga aldaw - ti aldaw nga ipapanawyo idiay Egipto, a nakatagabuanyo. Daytoy ti aldaw nga inruarnakayo ti Apo babaen iti dakkel a pannakabalinna. Dikay mangan iti tinapay nga adda lebadurana. 4Panawanyo ti Egipto ita nga aldaw, iti umuna a bulan, iti bulan ti Abib. 5Inkari ti Apo kadagiti kapuonanyo nga itedna kadakayo ti daga dagiti Cananeo, Heteo, Amorreo, Heveo ken Jebuseo. Nabaknang ken nabunga dayta a daga. Inton ipannakay iti dayta a daga, tinawen a rambakanyo daytoy a fiesta iti umuna a bulan. 6Iti las-ud ti pito nga aldaw, mangankay iti tinapay nga awan lebadurana; iti maikapito nga aldaw, agfiestakayo iti maipaay iti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 157
7Pito nga aldaw a mangankayo iti tinapay nga awan lebadurana; masapul nga awan ti tinapay nga adda lebadurana wenno lebadura a masarakan iti dagayo. 8Inton mangrugi ti fiesta, ibagayo kadagiti annakyo nga aramidenyo daytoy kas panglagip iti panangispal ti Apo kadakayo idi impanawnakayo idiay Egipto. 9Agbalinto daytoy a fiesta a pakalaglagipan kas iti maiputipot iti imayo wenno iti mugingyo; ipalagipnanto kadakayo nga itultuloyyo a basaen ken adalen ti Linteg ti Apo, gapu ta inruarnakayo ti Apo idiay Egipto babaen iti dakkel a pannakabalinna. 10Tinawen a rambakanyo daytoy a fiesta iti naituding a tiempo." Ti Inauna nga Anak 11Intuloy ni Moises, "Ipannakayto ti Apo iti daga dagiti Cananeo nga insapatana nga ited kadakayo ken kadagiti kapuonanyo. Inton maitedna kadakayo dayta a daga, 12idatonyonto kenkuana ti amin nga inauna a lallaki. Kukua ti Apo ti amin nga inauna nga annak a lallaki dagiti animalyo. 13Ngem masapul a subbotenyonto ti amin nga inauna a kalakian nga urbon ti asno babaen iti panangidatonyo iti urbon a karnero. No diyo kayat a subboten, rungdoenyo ti tengngedna. Masapul a subbotenyo ti inauna a lalaki nga anakyo. 14Iti masakbayan, no saludsodento ti anakyo no ania ti kayat a sawen daytoy, kunayonto, 'Babaen iti dakkel a pannakabalinna, inruarnakami ti Apo idiay Egipto, ti lugar a nakatagabuanmi. 15Idi impatangken ti ari ti Egipto a dinakami palubosan, pinatay ti Apo ti amin nga inauna nga anak a lalaki iti daga ti Egipto, tao ken animal. Daytoy ti gapuna nga idatontayo iti Apo ti amin nga inauna nga anak a lalaki dagiti animal, ngem subbotentayo ti inauna a lalaki nga anaktayo.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 158
16Agbalinto daytoy a pakalaglagipan, kas maysa a banag a maiputipot iti imatayo wenno iti mugingtayo; ipalagipnanto kadatayo nga inruarnatayo ti Apo idiay Egipto babaen iti dakkel a pannakabalinna." Ti Adigi nga Ulep ken Apuy 17Idi pinalubosan ti ari ti Egipto a pumanaw dagiti Israelita, saan nga inturong ti Dios ida iti dalan iti igid ti baybay nga agpa-Filistia, nupay as- asideg a pagnaenda. Kinuna ti Dios, "Diak kayat nga agbabawi dagiti tattao ket agsublida idiay Egipto inton maammoanda a masapul a makigubatda." 18Inlikawna ida nga impan idiay let-ang nga agturong iti Nalabaga a Baybay. Siaarmas dagiti Israelita ket nakasaganada a makigubat. 19Intugot ni Moises dagiti tulang ni Jose ta pinagsapata idi ni Jose dagiti Israelita nga aramidenda ti kasta. "Inton ispalennakayo ti Dios," kinuna idi ni Jose, "ket panawanyo daytoy a lugar, itugotyonto dagiti tultulangko." 20Pinanawanda ti Succot ket nagkampoda idiay Etam iti igid ti let-ang. 21Iti aldaw, indalan ida ni Yahweh babaen iti monmon nga ulep ket iti rabii, lawaganna ida babaen iti monmon nga apuy. Iti kasta, mabalinda ti magna iti aldaw ken iti rabii. 22Adda latta ti monmon nga ulep iti sangoanan dagiti tattao iti aldaw ken ti monmon nga apuy iti rabii. Exodo 14 Bumallasiw dagiti Israelita iti Nalabaga a Baybay 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Pagsubliem dagiti Israelita ta mapanda agkampo iti sango ti Pihahirot iti nagbaetan ti Migdol ken ti Nalabaga a Baybay, iti asideg ti Baal Zefon. 3Ipagarupto ti ari ti Egipto a nayaw-awanda ket napupokda iti let-ang. 4Patangkenekto ti pusona ket kamatennanto ida. Maidaydayawakto iti panangparmekko kenkuana ken iti amin nga armadana. Maammoanto dagiti Egipcio a siak ni Yahweh." Tinungpal dagiti Israelita ti naibilin kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 159
5Idi naibaga iti ari ti Egipto a nakapanawen dagiti Israelita, nagbaliw ti panunotna, kasta met dagiti ofisialesna ket kinunada, "Ania daytoy nga inaramidtayo? Impalubostayo a pumanaw dagiti Israelita ket ita, awandan a tagabutayo!" 6Pinaisagana ti ari ti luganna a pakigubat ken ti armadana. 7Nagrubbuat a kaduana ti amin a lugan a pakigubat agraman dagiti 600 a kasayaatan a lugan nga impanguloan dagiti ofisialesda. 8Pinatangken ni Yahweh ti puso ti ari ket kinamatna dagiti Israelita a pumampanaw a sibaballigi. 9Sinunson ida ti armada ti Egipto - dagiti amin a kabalio, dagiti lugan a pakigubat, ken dagiti nagkabalio a soldado. Nakamakamda dagiti Israelita iti kampoda iti igid ti Nalabaga a Baybay, iti asideg ti Pihahirot ken Baal Zefon. 10Idi makita dagiti Israelita ti ari ken ti armadana a kumamkamat kadakuada, kasta unay ti butengda ket immawagda ken ni Yahweh. 11Kinunada ken ni Moises, "Apay pay laeng nga inyegnakami a matay ditoy let-ang? Awan aya ti pagitaneman idiay Egipto? Kitaem ti nagbanagan ti panangiruarmo kadakami iti Egipto! 12Sakbay a pimmanawtayo, imbagami kenkan a kastoy ti mapasamak! Kinunami idi a bay-annakami lattan a tagabu dagiti Egipcio. Naim-imbag a tagabukami sadiay ngem ti mataykami ditoy let-ang." 13Kinuna ni Moises kadakuada, "Dikay agbuteng. Patibkerenyo pakinakemyo. Ita nga aldaw, makitayo ti panangisalakan ti Apo kadakayo. Diyonton makita dagiti Egipcio. 14Ti Apo ti makigubat ket awan nasken nga aramidenyo." 15"Apay nga awagannak?" kinuna ni Yahweh ken ni Moises. "Bilinem dagiti Israelita nga ituloyda ti magna. 16Ilayatmo ta sarukodmo iti baybay. Mabingayto ti danumna tapno mabalin dagiti Israelita ti magna iti namaga a daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 160 ti
161 17Patangkenek iti kasta unay ti puso dagiti Egipcio tapno kamatenda ida. Maidaydayawakto iti panangparmekko iti ari, iti armadana, kadagiti luganna ken kadagiti nagkabalio a soldadona. 18Maammoanto dagiti Egipcio a siak ni Yahweh inton maparmekko ida." 19Nagpalikud ti anghel ti Dios a magmagna iti sangoanan dagiti Israelita. Immalis met ti monmon nga ulep ket 20nagyan iti nagbaetan ti armada dagiti Egipcio ken dagiti Israelita. Gapu iti ulep, nasipnget ti ayan dagiti Egipcio ngem nalawag ti yan dagiti Israelita, isu a nagpatpatnag a saan a nakapaginnasideg dagiti dua nga armada. 21Inlayat ni Moises ti imana iti baybay. Imbulos ni Yahweh ti napigsa nga angin manipud iti daya. Nagpatpatnag a nagang-angin agingga a nagmaga ti baybay. Nagbisngay ti danum, 22ket limmasat dagiti Israelita iti namaga a lansad ti baybay. Nagbalin a pader dagiti danum iti agsumbangir. 23Kinamat ida dagiti Egipcio ken dagiti amin a kabalio ti ari, dagiti lugan ken dagiti nagkabalio a soldadona. Sinurotda ida iti baybay. 24Idi agbannawag, manipud iti monmon nga apuy ken ulep, tinannawagan ni Yahweh ti armada dagiti Egipcio ket pinagkakaribusona ida. 25Tiningalanna ti pilid dagiti luganda ket narigat ti panaggunayda. Kinuna dagiti Egipcio, "Ti Apo ti kagubgubattayo, saan a dagiti Israelita. Pumanawtayo ditoy!" 26"Ilayatmo ta imam iti baybay tapno agsubli ti danum, ket malapunosto dagiti Egipcio, dagiti luganda ken dagiti nagkabalio a soldadoda," kinuna ni Yahweh ken ni Moises. 27Inlayat ni Moises ti imana iti baybay ket idi aglawag, nagsubli ti danum iti sigud a kaadalemna. Kayat dagiti Egipcio a malisian ngem linemmes ida ni Yahweh iti baybay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
28Nagsubli ti danum ket nalapunos dagiti lugan, dagiti nagkabalio a soldadona ken amin nga armada ti ari a simmurot kadagiti Israelita iti baybay. Awan ti uray maysa kadakuada a nakalasat. 29Ngem namaga a daga ti nagnaan dagiti Israelita ta nagbalin a pader dagiti danum iti agsumbangir. 30Iti dayta nga aldaw, insalakan ni Yahweh dagiti Israelita kadagiti Egipcio. Nakitada dagiti naiwalang a bangkay dagiti Egipcio iti igid ti baybay. 31Nagbutengda ken ni Yahweh idi nakitada ti dakkel a pannakabalin a pinangparmekna kadagiti Egipcio. Nagtalekda ken ni Yahweh, kasta met ken ni Moises nga adipenna. Exodo 15 Ti Kanta idiay Baybay 1Kinanta ni Moises ken dagiti Israelita daytoy a kanta kas pammadayaw ken ni Yahweh: "Kantaak ti Apo gapu iti nadayag a balligina; inlemmesna iti baybay dagiti kabalio ken dagiti nagsakay. 2Ti Apo ti pigsak ken kantak; isu ti nangisalakan kaniak. Isu ti Diosko ket idaydayawko; isu ti Dios ti kapuonak ket itan-okko. 3Mannakigubat ti Apo; Yahweh ti naganna. 4"Intappuakna iti baybay ti armada ken luglugan a pakigubat ti Egipto; nalmes dagiti kalaingan nga ofisialesna iti Nalabaga a Baybay. 5Iti adalem a baybay nalmesda, limnedda a kas bato iti lansadna. 6"Napigsa ken mannakabalinka, O Apo; ta makannawan nga winarawarana dagiti kabusormo. 7Iti naindaklan a kinadayagmo, parmekem dagiti kabusormo; sumged ti pungtotmo ket puoranna ida a kasla garami. 8Imbulosmo ti angin iti baybay, ket pinagpangatom ti danum. Nagtakder a kas pader ti agay-ayus a danum, nagbalay ti danum agingga iti lansad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 162 imam
9'Kamatentay ida. Tiliwentay ida,' kinuna ti kabusor. 'Bingayentayo ti kinabaknangda ket alaentayo ti amin a kayattayo; asutentayo kampilantayo, ket alaentayo amin nga adda kadakuada.' 10Ngem iti maysa la a pug-awmo, Apo, nalmes dagiti Egipcio; kasda la buli a limned iti nakabutbuteng a danum. 11"Siasino, O Apo, kadagiti didiosen ti kas kenka? Siasino ti umasping kenka iti nakaskasdaaw a kinasantom? Siasino ti pumada kenka nga agar-aramid iti milagro ken pagbutngan gapu kadagiti nakaskasdaaw nga aramidmo? 12Ilayatmo ta kannawan nga imam ket alun-onen ti daga dagiti kabusormi. 13Napudnoka iti karim, idalanmo dagiti inispalmo a tattao; babaen iti pigsam iturongmo ida iti nasantoan a taengmo. 14Agwaras ti damag ket agtigerger dagiti pagilian; uray dagiti Filisteo inda mapabutngan. 15Agbuteng dagiti pangulo ti Edom, agpigpigerger dagiti maingel ti Moab; mapukaw ti tured dagiti amin nga agnaed idiay Canaan. 16Buteng ken alliaw ti manglengnges kadakuada. Gapu iti kasta unay a pigsam, O Apo, kasda la bato a di makakuti, agingga a makalasat dagiti tattaom nga inispalmo iti pannakatagabuda. 17Ipanmo ida iti bantaymo ket ipasdekmo ida sadiay, iti lugar, Apo, a pinilim a pagnaedan, iti nasantoan a taeng nga impasdekmo. 18Agari ti Apo iti agnanayon nga awan inggana." Ti Kanta ni Miriam 19Nagna dagiti Israelita iti baybay iti namaga a daga. Ngem idi timmapog dagiti Egipcio agraman dagiti lugan ken dagiti nagkabalio a soldado, pinagsubli ni Yahweh ti danum a nanglemmes kadakuada. 20Maysa a profeta ni Miriam a kabsat ni Aaron. Innalana ti panderetana, ket simmurot kenkuana dagiti amin a babbai nga agtuktokar kadagiti pandereta ken agsasala. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 163 ti
21Kinantaan ida ni Miriam: "Kantaanyo ti Apo gapu iti nadayag a balligina; inlemmesna iti baybay dagiti kabalio agraman dagiti nagsakay." Napait a Danum 22Indauloan ni Moises dagiti Israelita iti ipapanawda iti Nalabaga a Baybay tapno mapanda iti let-ang ti Sur. Tallo nga aldawda a nagdaliasat iti let-ang. Awan ti masarakanda a danum. 23Dimtengda iti maysa a disso a managan iti Mara, ngem nakapapait ti danum ket dida mainum. Isut' gapuna a napanaganan dayta a lugar iti Mara. 24Nagdayengdeng dagiti tattao ken ni Moises. "Ania ti inumentayo?" sinaludsodda. 25Sipapasnek ni Moises a nagkararag ken ni Yahweh ket impakita ni Yahweh kenkuana ti maysa a sanga. Innala ni Moises ti sanga sana impurruak iti ubbog ket nagbalin a mainum ti danumna. Sadiay ti nangsuotan ni Yahweh kadakuada, ket inikkanna ida iti maysa a linteg ken di agbaliw nga alagaden. 26Kinunana kadakuada, "No ipangagyo a sipupudno ti ibagak, ni Yahweh a Diosyo, ket aramidenyo ti ibilangko a nalinteg, saankayto a dusaen iti uray ania a sakit nga impalak-amko kadagiti Egipcio. Siak ni Yahweh a mamaimbag kadakayo." 27Kalpasanna, dimtengda idiay Elim nga yan ti sangapulo ket dua nga ubbog ken pitopulo a puon ti palma. Nagkampoda iti igid ti danum sadiay. Exodo 16 Ti Mana ken dagiti Tukling 1Manipud Elim, nagrubbuat ti entero a bunggoy dagiti Israelita. Iti maika-15 nga aldaw iti maikadua a bulan kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto, dimtengda iti let-ang ti Sin nga adda iti nagbaetan ti Elim ken Sinai. 2Nagreklamoda iti maibusor kada Moises ken Aaron idiay let-ang. 3"Pinataynakami la koman ti Apo idi idiay Egipto," kinunada. "Sadiay, agum- umakam idi a mangan iti karne ken dadduma pay a taraon. Ngem inyegdakami ditoy let-ang tapno patayendakam iti bisin." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 164
4Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Pagtudoekto iti taraon nga agpaay kadakayo amin. Masapul a rummuar dagiti tattao nga agurnong iti umdas a kanenda iti tunggal aldaw. Kastoy ti panangsuotko kadakuada no tungpalenda met laeng dagiti bilinko. 5Iti maikanem nga aldaw, masapul a doblienda ti masansan nga urnongenda iti inaldaw ket isaganada." 6Iti kasta, kinuna da Moises ken Aaron kadagiti Israelita, "Ita a rabii, maammoanyo a ti Apo ti nangiruar kadakayo idiay Egipto. 7Inton agsapa no bigat, makitayonto ti dayag ti Apo. Nangngegna ti panagsaoyo iti maibusor kenkuana. Wen, isu ti nagsaoanyo iti dakes ta ipatpatungpalmi laeng dagiti bilinna." 8Innayon pay ni Moises, "Iti rabii, mangted ti Apo iti karne a sidayo. Iti bigat, ikkannakayo iti tinapay ingganat' mapnekkayo agsipud ta nangngegna ti nakaro a panagsaoyo iti maibusor kenkuana. No agreklamokayo kadakami, awan sabali a pagreklamoanyo no di ti Apo." 9Kinuna ni Moises ken ni Aaron, "Ibagam kadagiti amin a tattao a dumatagda iti Apo ta nangngegna dagiti reklamoda." 10Idi madama a kasasao ni Aaron dagiti tattao, timmaliawda iti let-ang ket pagammoan nagparang ti dayag ni Yahweh iti ulep. 11Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 12"Nangngegko ti reklamo dagiti Israelita. Ibagam kadakuada, nga iti sumipnget, addanto karne a sidada, ket iti agsapa, agum-umadanto a mangan iti tinapay. Iti kasta, maammoandanto a siak ni Yahweh a Diosda." 13Iti rabii, dimteng ti adu a pogo ket pinunnoda ti kampo. Iti agsapa, naaplagan iti linnaaw ti aglawlaw iti kampo. 14Idi awanen ti linnaaw, adda dagiti naingpis a banag a kasla nagbalay a danum iti rabaw ti daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 165
15Idi makita dagiti Israelita, dida ammo no ania dagitoy ket nagsisinnaludsodda, "Ania dagitoy?" "Daytoy ti taraonyo nga inted ti Apo," kinuna ni Moises kadakuada. 16"Imbilin ti Apo nga agurnong ti tunggal maysa iti umdas a kanenna. Maysa a kasukat ti agpaay iti tunggal kameng ti familiana." 17Inaramid daytoy dagiti Israelita. Adda dagiti nagala iti adu. Adda met dagiti bassit ti innalana. 18Idi sukatenda, saan a nagsobra dagiti nagurnong iti adu ket saan met a nagkurang dagiti bassit ti innalana. Nagurnong ti tunggal maysa iti apag-isu a masapulna. 19Kinuna ni Moises kadakuada, "Awan ti agidulin iti tinapay nga agpaay iti sumuno nga aldaw." 20Ngem adda dagiti saan a nangipangag ken ni Moises. Nagibatida iti para bigat ngem inigges ken nabangles ket nakaunget ni Moises kadakuada. 21Tunggal agsapa, agala dagiti tattao iti umdas a kasapulan ti tunggal maysa. Ngem no pumudot ti init, marunaw dagiti saan a naala. 22Iti maikanem nga aldaw, agurnongda iti mamindua ti kaadu ti makan - dua a kasukat ti tunggal tao. Napan amin a pangulo dagiti umili ken ni Moises ket impadamagda daytoy kenkuana. 23Kinuna ni Moises kadakuada, "Kuna ti Apo a nasantoan nga aldaw a panaginana inton bigat. Naidaton daytoy kenkuana. Imbilinna a lutoenyo ti kayatyo a lutoen - yorno wenno ipaburekyo. Idulinyo ti teddayo para iti sumuno a bigat." 24Inaramidda ti imbilin ni Moises. Saan a nabangles wenno inigges dagiti natda nga indulinda. 25Iti sumuno nga aldaw, kinuna ni Moises, "Kanenyo daytoy ita nga aldaw agsipud ta daytoy ti Aldaw a Panaginana a maipaay iti Apo. Awan ti masarakanyo a makan iti ruar ti kampo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 166
26Iti las-ud ti innem nga aldaw, agurnongkayo iti makan ngem iti maikapito, awanto ti maalayo." 27Iti maikapito nga aldaw, adda latta dagiti mapan nagala iti makan ngem awan nasarakanda. 28Kinuna ngarud ni Yahweh ken ni Moises, "Inton-ano ti panagsardengyo a mangsukir kadagiti bilinko? 29Laglagipenyo a siak ni Yahweh, inikkankayo iti Aldaw a Panaginana. Isut' gapuna nga iti maikanem nga aldaw, ikkankayo iti kanenyo nga umanay iti dua nga aldaw. Agyan ti tunggal maysa iti balayna iti maikapito nga aldaw. Awan ti rummuar." 30Iti kasta, naginana dagiti tattao iti maikapito nga aldaw. 31Mana ti impanagan dagiti Israelita iti dayta a taraon. Mayarig iti bassit a bukel a puraw ket kasla kankanen nga adda dirona. 32Kinuna ni Moises, "Imbilin ti Apo a mangidulintayo iti mana tapno makitanto dagiti kaputotantayo no ania ti taraon nga impakanna kadatayo iti let-ang kalpasan nga inruarnatayo idiay Egipto." 33Kinuna ni Moises ken ni Aaron, "Mangalaka iti putik. Kargaam iti maysa a kasukat iti mana samo ikabil iti sango ti Apo ket maidulin tapno makitanto dagiti kaputotanyo." 34Kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises, inkabil ni Aaron ti putik iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag tapno maidulin. 35Uppat a pulo a tawen a mana ti kinkinnan dagiti Israelita agingga a dimtengda iti daga ti Canaan ket nagnaedda sadiay. 36(Omer ti pagsukatanda idi nga apagkasangapulo iti efa a dandani dua a litro ti kaibatoganna.) Exodo 17 Ti Danum nga Aggapu iti Bato (Num. 20:1-13) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 167
1Pimmanaw ti amin nga Israelita iti let-ang ti Sin. Nagalis-alisda iti nadumaduma a disso kas bilin ni Yahweh. Nagkampoda idiay Refidim ngem awan ti danum sadiay a mabalin nga inumen dagiti tattao. 2Iti kasta, pinabasolda ni Moises. "Ikkannakam iti inumen," kinunada. "Apay a pabasolendak?" kinuna ni Moises. "Apay a suotenyo ti Apo?" 3Ngem mawaw unay dagiti tattao ket intuloyda ti nagreklamo. Kinunada, "Apay ngamin nga inruarnakami idiay Egipto? Tapno patayennakami iti waw, agraman dagiti annakmi ken dagiti animalmi?" 4Immawag ni Moises ken ni Yahweh. Kinunana, "Ania ti aramidek kadagitoy a tattao? Kayatdakon a batoen." 5Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Mangikuyogka iti sumagmamano a pangulo ti Israel ket umun-unakayo a magna ngem dagiti tattao. Itugotmo ti sarukod nga imbautmo idi iti Karayan Nile. 6Agtakderakto iti imatangyo iti bato iti Bantay Horeb. Ibautmo ti sarukodmo iti bato ket agpussuakto iti danum nga inumen dagiti tattao." Kasta ti inaramid ni Moises iti imatang dagiti pangulo ti Israel. 7Napanaganan ti disso iti Massa ken Meriba gapu ta nakisuppiat dagiti Israelita ken sinuotda ni Yahweh idi saludsodenda, "Adda met ti Apokadatayo wenno awan?" Ti Pannakigubat kadagiti Amalekita 8Dimteng dagiti Amalekita ket ginubatda dagiti Israelita idiay Refidim. 9Kinuna ni Moises ken ni Josue, "Pumilika kadagiti lallaki a kaduam a mapan manggubat kadagiti Amalekita inton bigat. Agtakderakto iti tapaw ti turod a nakaiggem iti sarukod nga inted ti Dios." 10Inaramid ni Josue ti imbilin ni Moises ket napanna ginubat dagiti Amalekita. Simmang-at met da Moises, Aaron ken Hur iti turod. 11No nakangato dagiti takiag ni Moises, mangab-abak dagiti Israelita, ngem no ibabana, dagiti met Amalekita ti mangab-abak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 168 la
12Idi maktangan dagiti takiag ni Moises, nangala da Aaron ken Hur iti bato sada inkabil a nagtugawanna idinto a nagsinsinanda nga impangato dagiti imana. Iniggamanda dagiti imana agingga a limnek ti init. 13Kastoy ti panangparmek ni Josue kadagiti Amalekita. 14Kalpasanna, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Isuratmo ti pakasaritaan ti napasamak tapno saan a malipatan. Ibagam ken ni Josue nga ikisapkonto dagiti Amalekita." 15Nangbangon ni Moises iti altar a pinanagananna iti Yahweh-nissi. 16Kinunana, "Ipangatom ti bandera. Saanto nga agsardeng ni Yahweh a manggubat kadagiti Amalekita!" Exodo 18 Bisitaen ni Jetro ni Moises 1Nadamag ni Jetro, ti padi ti Midian ken katugangan ni Moises, ti amin nga impaay ti Dios ken ni Moises ken kadagiti Israelita idi inruar ni Yahweh ida idiay Egipto. 2Iti kasta, napan ni Jetro ken ni Moises. Intugotna ti asawa ni Moises, isu ni Sefora a nabati idi, 3agraman da Gersom ken Eliezer nga annakda ken Moises. (Napanaganan ti maysa iti Gersom gapu ta kinuna idi ni Moises, "Ganggannaetak idi iti sabali a daga." Napanaganan met ti maysa iti Eliezer 4gapu ti kinuna ni Moises, "Ti Dios ni amak ti timmultulong kaniak ket inlisinak idi patayennak koma ti ari ti Egipto.") 5Dimteng da Jetro, Sefora ken dagiti dua nga annak ni Moises iti bantay ti Dios iti let-ang a nagkampoan ni Moises. 6Pinakaammoanna ni Moises iti kaaddada isut' gapuna a 7rimmuar ni Moises a nangsabat iti katuganganna. Kinablaawanna sana inagkan. Nagpinnakomustada iti kasasaad ti salun-at ti tunggal maysa sada simrek iti tolda ni Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 169
8Imbaga ni Moises ken ni Jetro ti amin nga inaramid ni Yahweh iti ari ken iti amin nga Egipcio tapno ispalenna dagiti Israelita. Imbagana met kenkuana ti rigat a naglasatan dagiti tattao iti dalan ken no kasano ti panangilasat ni Yahweh kadakuada. 9Naragsakan ni Jetro a nakangngeg iti amin dagitoy 10ket kinunana, "Madaydayaw ti Apo a nangisalakan kadakayo kadagiti Egipcio ken iti ari! Madaydayaw ti Apo a nangispal kadagiti tattao iti panangtagabu dagiti Egipcio. 11Ita, ammokon a nabilbileg ti Apo ngem dagiti amin a didiosen gapu iti panangispalna kadagiti Israelita iti kinaranggas dagiti Egipcio." 12Nangidatag ni Jetro iti daton a mapuoran ken sabsabali pay a sakrifisio a maipaay iti Dios. Kimmuyog kenkuana ni Aaron ken dagiti amin a panglakayen ti Israel a napan iti nasagradoan a pannangan a naisagana a pagdaydayaw iti Dios. Ti Pannakadutok dagiti Hues (Deut. 1:9-18) 13Iti sumuno nga aldaw, makumikom ni Moises iti panangrisutna kadagiti riri dagiti tattao. Nagmalmalem a napan kenkuana dagiti tattao. 14Idi makita ni Jetro a katuganganna ti amin nga asikasoen ni Moises, sinaludsodna, "Ania daytoy ar-aramidem para kadagiti tattao? Apay a bukbukodam ti mangasikaso kadagitoy ket agmalmalem nga umay ditoy dagiti tattao tapno makiumanda kenka?" 15Kinuna ni Moises, "Masapul nga aramidek daytoy agsipud ta umayda ammoen kaniak ti bilin ti Dios. 16No adda agriri, umayda kaniak, ikeddengko no siasino kadakuada ti husto ket ibagak dagiti bilin ken linteg ti Dios." 17"Saan a husto ti ar-aramidem," imbalakad ni Jetro. 18"Parparigatem laeng ta bagim, kasta met dagiti tattao. Dimo mabukodan daytoy a trabaho. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 170
171 19Denggem ti naimbag nga ibalakadko ket tulongannakanto ti Dios. Masapul a sika ti dumatag iti Dios a kas pannakabagi dagiti tattao ket yumanmo kenkuana dagiti parikutda. 20Masapul nga isurom kadakuada dagiti bilin ti Dios ket ilawlawagmo no kasano ti rumbeng a panagbiagda ken no ania ti nasken nga aramidenda. 21Ngem saan la a dayta. Pumilika met kadagiti makabael a lallaki. Dutokam ida a kas pangulo dagiti tattao; adda mangipangulo kadagiti rinibu, kadagiti ginasut, kadagiti saglilimapulo, ken kadagiti sagsasangapulo. Masapul a managbutengda iti Dios, mapagtalkan ken di mapasuksokan. 22Agserbida a kas permanente a hues kadagiti tattao. Mabalin nga idatagda kenka dagiti narikut a kaso, ngem isuda ti makaammo a mangibanag kadagiti babassit a riri. Nalaklakanto ti trabahom ket mapalag-anankanto iti panangtulongda kenka. 23No aramidem daytoy, kas ibilin ti Dios, dikanto marigatan ket agawidto dagiti tattao a naibanag dagiti parikutda." 24Tinungpal ni Moises ti imbalakad ni Jetro. 25Nangpili kadagiti makabael a lallaki kadagiti amin nga Israelita. Dinutokanna ida a kas pangulo dagiti rinibu, dagiti ginasut, dagiti saglilimapulo, ken dagiti sagsasangapulo. 26Nagserbida a kas permanente a hues kadagiti tattao. Ni Moises ti pangidataganda kadagiti narikut a kaso ngem isuda ti mangibanag kadagiti babassit a riri. 27Kalpasanna, nagpakada ni Jetro ken ni Moises ket nagsubli iti ilina. Exodo 19 Dagiti Israelita idiay Bantay Sinai 1-2Pimmanaw dagiti Israelita iti Refidim ket iti umuna nga aldaw iti maikatlo a bulan kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto, dimtengda iti let-ang ti Sinai. Nagkampoda iti arisadsad ti Bantay Sinai, ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
3simmang-at ni Moises iti bantay tapno makiuman iti Dios. Inawagan ni Yahweh ni Moises manipud iti bantay ket imbagana kenkuana ti sawenna kadagiti Israelita a kaputotan ni Jacob: 4"Nakitayo ti inaramidko kadagiti Egipcio ken no kasano ti panangawitko kadakayo - kaslaak la agila a nangitayab kadagiti sibong a nangipan kadakayo ditoy. 5Ita, no agtulnogkayo kaniak ket salimetmetanyo ti tulagko, dakayonto dagiti tattaok. Kukuak ti entero a daga, ngem dakayto dagiti napili a tattaok, 6tattao a naikonsagrar nga agpaay laeng kaniak ket agserbikayonto kaniak a kas papadi." 7Simmalog ngarud ni Moises ket inayabanna dagiti amin a panglakayen dagiti tattao. Imbagana kadakuada ti amin nga imbilin ni Yahweh. 8Sangsangkamaysa a simmungbat dagiti amin a tattao a tungpalenda ti amin nga imbaga ni Yahweh. Ket impakaammo ni Moises ken ni Yahweh ti insungbat dagiti tattao. 9Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Umayakto kenka iti napuskol nga ulep tapno mangngeg dagiti tattao a makisasaoak kenka ket mamatida kenkan manipud ita." Imbaga ni Moises ken ni Yahweh ti insungbat dagiti tattao 10ket kinuna ni Yahweh kenkuana, "Inka kadagiti tattao ket ibagam a dalusanda dagiti bagida ita ken inton bigat tapno agsaganada nga agdaydayaw. Masapul a labaanda dagiti pagan-anayda 11ket sisasaganadanton iti maikatlo nga aldaw. Iti dayta nga aldaw, bumabaakto iti Bantay Sinai tapno makitadak dagiti amin a tattao. 12Mangikabilkanto iti beddeng iti aglikmut ti bantay a pagpatinggaan dagiti tattao. Ibagam kadakuada a dida sumang-at wenno umasideg iti bantay. No adda bumaddek iti bantay, masapul a mapapatay: 13Maubor wenno mapana agingga a matay ket maiparit ti mangsagid kenkuana. Kasta ti aramidenyo iti tao wenno iti animal; masapul a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 172
mapapatay. Ngem inton mapuyot ti tangguyob, sumang-atton dagiti tattao iti bantay." 14Simmalog ni Moises iti bantay ket pinagsaganana dagiti tattao nga agdaydayaw. Isu a linabaanda dagiti pagan-anayda, 15ket imbagana kadakuada, "Nakasaganakayton iti maikatlo nga aldaw. Dikay pay la makikaidda iti assawayo." 16Iti agsapa iti maikatlo nga aldaw, naggurruod ken nagkimat iti bantay. Nagparang ti napuskol nga ulep. Immaweng ti nakapigpigsa nga uni ti trumpeta. Nagpigerger dagiti amin a tattao iti kampo gapu iti buteng. 17Indauloan ida ni Moises a rimmuar iti kampo tapno sabtenda ti Dios. Nagtakderda iti arisadsad ti bantay. 18Nakumotan ti Bantay Sinai iti asuk gapu ta bimmaba sadiay ni Yahweh babaen iti apuy. Nagpangato ti asuk a kas iti asuk ti urno ket kasta unay ti panagkintayeg ti bantay. 19Pimmigsa a pimmigsa ti uni ti trumpeta. Nagsao ni Moises ket sinungbatan ti Dios babaen iti panangibulosna iti gurruod. 20Bimmaba ni Yahweh iti tapaw ti Bantay Sinai, ket inayabanna ni Moises a sumang-at. Napan ni Moises iti tapaw, 21ket kinuna ni Yahweh kenkuana, "Sumalogka ket ballaagam dagiti tattao a dida labsan ti beddeng nga umay kumita kaniak. No labsanda, adunto kadakuada ti matay. 22Uray dagiti papadi nga umasideg kaniak, masapul a dalusanda dagiti bagbagida, ta no saan, dusaek ida." 23Kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Saan a mabalin a sumang-at dagiti tattao gapu ta imbilinmo kadakami nga ibilangmi a nasagradoan ti bantay ken mangikabilkami iti beddeng iti likmutna." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 173
24Ngem kinuna ni Yahweh kenkuana, "Sumalogka ket inka alaen ni Aaron. Ngem saan a labsan dagiti papadi ken dagiti tattao ti beddeng nga umasideg kaniak ta dusaek ida no aramidenda ti kasta." 25Simmalog ngarud ni Moises ket imbagana kadagiti tattao ti sinao tiApo. Exodo 20 Dagiti Sangapulo a Bilin (Deut. 5:1-21) 1Nagsao ti Dios ket adtoy dagiti balikasna: 2"Siak ni Yahweh a Diosyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto, iti daga a nakatagabuanyo. 3"Dika agdaydayaw iti sabali a dios no di laeng siak. 4"Dika agaramid iti agpaay kenka a kinitikitan a ladawan wenno aniaman a kapadpada ti parsua iti langit wenno iti daga wenno iti danum nga adda iti uneg ti daga. 5Dika agrukbab wenno agdaydayaw iti uray ania a kinitikitan a ladawan agsipud ta siak, ni Yahweh a Diosmo, ket managimonak. Dusaek dagiti gumura kaniak, agraman dagiti annakda agingga iti maikatlo ken maikapat a kaputotan. 6Ngem ipakitak ti panagayatko iti rinibu a kaputotan dagiti agayat kaniak ken mangtungpal kadagiti bilinko. 7"Dimo aramaten ti naganko iti dakes a panggep gapu ta, siak, ni Yahweh a Diosmo, dusaek ti siasinoman a barengbareng ti panangusarna iti naganko. 8"Ngilinem ti Aldaw a Panaginana ket ibilangmo a nasantoan. 9Innem nga aldaw ti panagtrabahom, 10ngem aginanaka iti maikapito nga aldaw a maipaay kaniak. Dika agtrabaho iti dayta nga aldaw - sika wenno dagiti annakmo wenno dagiti tagabum wenno dagiti animalmo wenno dagiti ganggannaet nga agnaed iti pagiliam. 11Iti las-ud ti innem nga aldaw, siak, ni Yahweh, inaramidko ti langit, daga, dagiti baybay agraman dagiti amin a linaonda, ngem naginanaak iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 174
maikapito nga aldaw. Isut' gapuna a siak, ni Yahweh, binendisionak ti Aldaw a Panaginana ket intuyangko nga aldaw a nasantoan. 12"Dayawem da amam ken inam tapno napaut ti panagbiagmo iti daga nga itedko kenka. 13"Dika mamapatay. 14"Dika makikamalala. 15"Dika agtakaw. 16"Dika agsaksi iti ulbod a maibusor iti padam a tao. 17"Dimo aguman ti balay ti sabali a tao. Dimo aguman ti asawana, dagiti tagabuna, dagiti bakana, dagiti asnona wenno ti aniaman a sanikuana." Ti Buteng dagiti Tattao (Deut. 5:22-33) 18Idi mangngeg dagiti tattao ti gurruod ken ti tangguyob, idi makitada ti kimat ken ti umas-asuk a bantay, nagpigergerda iti buteng ket immadayoda. 19Kinunada ken ni Moises, "No sika ti makisao kadakami, dumngegkami. Ngem saan koma a ti Dios amangan no mataykami." 20"Dikay agbuteng," kinuna ni Moises. "Immaynakayo la suoten ti Dios tapno kanayon a tungpalenyo ti saona ket dikay agbasol." 21Nupay kasta, nagtalinaed dagiti tattao a nakatakder iti adayo ket ni la Moises ti immasideg iti napuskol nga ulep a yan ti Dios. Dagiti Annuroten iti Altar 22Imbilin ni Yahweh ken ni Moises nga ibagana daytoy kadagiti Israelita: "Nakitayo ti pannakisaok kadakayo manipud langit. 23Dikay agaramid kadagiti didiosenyo a pirak wenno balitok a pagdaydayawanyo a kas iti panagdayawyo kaniak. 24Yaramidandak iti altar a daga ket sadiay ti pangpuoranyo kadagiti datonyo para iti kappia ken kadagiti karnero ken baka a sakrifisioyo para iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 175
panagkakadua. Umaykayto bendisionan iti sadinoman a lugar nga itudingko a pagdaydayawanyo kaniak. 25Noyaramidandak iti altar a bato, diyo usaren dagiti natikapan a bato agsipud ta no aramatenyo dagiti paetyo, matulawan ti altar nga aramidenyo. 26Dikay agaramid iti altar nga adda agdanna ta makita ti kinalamolamoyo no umulikayo." Exodo 21 Dagiti Linteg maipapan kadagiti Tagabu (Deut. 15:12-18) 1"Ipaulogmo dagitoy a linteg kadagiti Israelita: 2No gumatangkayo iti lalaki a tagabu a Hebreo, agserbinto kadakayo iti innem a tawen. Iti maikapito a tawen, mawayawayaanto nga awan bayadanna. 3No awan asawana idi magatang, pumanawto met nga awan asawana. Ngem no adda asawana idi magatang, pumanawto agraman ti asawana. 4No ikkan ti amongna iti asawa ket aganak, kukua ti amongna ti asawana ken ti tunggal anakna. Ti lalaki laeng ti pumanawto. 5Ngem no dina kayat gapu ta ay-ayatenna ti amongna, ti asawa ken dagiti annakna, ket dina kayat ti mawayawayaan, 6ipanto ngarud ti amongna iti lugar a pagdaydayawan. Sadiay, pagtakderento ti amongna iti ruangan wenno iti baotek ti ruangan ket tebbengannanto. Ket tagabunanto agingga't tungpal biagna. 7"No ilako ti maysa nga ama ti anakna a babai a kas tagabu, saanto a mawayawayaan daytoy a kas iti pannakawayawaya ti tagabu a lalaki. 8No mailako iti agpanggep a mangasawa kenkuana ngem dinto kayat ti lalaki, masapul a sakaen met laeng ti amana. Awan kalintegan ti amongna a mangilako kenkuana kadagiti ganggannaet ta saan a nasayaat panangtratarna kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 176 ti
9No gumatang ti maysa a tao iti babai a tagabu nga ipaasawana iti anakna, masapul nga ibilangna a kas bukodna nga anak. 10No mangasawa dayta a lalaki iti sabali, masapul nga ituloyna nga ited ti sigud a taraon, kawes ken kalinteganna. 11No dina tungpalen dagitoy a pagrebbengan, masapul a wayawayaanna ti babai ket saanen a masapul nga agbayad ti babai iti pannakawayawayana. Dagiti Linteg maipapan iti Kinaranggas 12"Siasinoman a mangkabil iti maysa a tao a pakaigapuan ti ipapatayna, rumbeng met a mapapatay. 13No dina inggagara wenno pinanggep a patayen, mabalinna ti mapan agkamang iti lugar nga itudingkonto ket awanto ti pakaan-annoanna sadiay. 14Ngem no makapungtot ti maysa a tao ket igagarana a patayen ti sabali, masapul a mapapatay uray no agkamang iti altarko. 15"Siasinoman a mangkabil iti ama wenno inana, rumbeng a mapapatay. 16"Siasinoman a mangkidnap iti maysa a tao tapno ilako wenno tagabuenna, rumbeng a mapapatay. 17"Siasinoman a mangilunod iti ama wenno iti inana, rumbeng a mapapatay. 18"No adda agapa ket madunor ti maysa babaen iti bato wenno gemgemna, saan a madusa no saan a matay ti dinangranna. Ngem no maidalit ti nadangran, 19ket mabalinna ti bumangon ken magna uray no agsarukod, bayadan ti nakadunor dagiti aldaw a napukawna ken taripatoenna agingga nga umimbag. 20"Siasinoman a mangpang-or iti tagabuna, lalaki man wenno babai, rumbeng a madusa no matay a dagus ti pinang-orna. 21Ngem no saan a matay ti tagabu kalpasan ti maysa wenno dua nga aldaw, saan a madusa ti amo ta umdasen a dusana ti pannakapukaw ti tagabuna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 177
22"No adda agkakabil a lallaki ket masaktanda ti maysa a masikog a pakaigapuan ti pannakaalisna ngem awanen ti sabali a dunorna, mamulta ti nakadunor iti gatad nga ikeddeng ti asawa ti nadangran, kas mayannurot iti inkeddeng ti ukom. 23Ngem no madunor ti babai, madusa ti nangdangran: biag iti biag, 24mata iti mata, ngipen iti ngipen, ima iti ima, saka iti saka, 25puor iti puor, sugat iti sugat, dunor iti dunor. 26"No kabilen ti maysa a tao ti tagabuna, lalaki man wenno babai ket nabuldinganna, rebbengna a wayawayaan ti tagabu a kas bayad ti matana. 27Ket no natuppolanna ti tagabu, rebbengna a wayawayaan a kas bayad ti ngipenna. Pagrebbengan dagiti Agtagikua 28"No matay ti siasinoman a sangdoen ti baka, masapul a maubor ti baka agingga a matay ket saan a sidaen ti karnena; nupay kasta, saan a madusa ti akimbaka. 29Ngem no sumasangdo ti baka ken napakdaaran ti akinkukua ngem dina ipupok, ket matay ti tao a sinangdona, maubor ti baka agingga a matay; mapapatay pay ti akinkukua. 30Ngem no mapalubosan nga agmulta ti akimbaka tapno maispal ti biagna, bayadanna ti amin a naikeddeng a pagbayad. 31No ubing a lalaki wenno babai ti mapatay ti baka, daytoy met laeng a linteg ti masurot. 32No tagabu a lalaki wenno babai ti mapatayna, agbayad ti akimbaka iti 30 a bagi ti pirak iti among ti tagabu ket mabato ti baka agingga a matay. 33"No ikkaten ti maysa a tao ti kalub ti abut a pagurnongan iti danum wenno agkali iti sabali sa dina kaluban ket adda baka wenno asno a matnag ditoy, 34masapul a bayadanna ti animal. Itedna ti kuarta iti akinkukua iti abut ket alaenna ti natay nga animal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 178
35No ti baka ti maysa a tao patayenna ti baka ti sabali, mailako ti sibibiag a baka sada pagguduaan ti naglakoanda. Pagguduaanda met ti natay nga animal. 36Ngem no ugali ti baka ti sumangdo ngem saan nga ipupok ti akimbaka, masapul a sukatanna iti sibibiag a baka, ket kukuana metten ti natay nga animal. Exodo 22 Dagiti Linteg iti Panagbayad 1"No takawen ti maysa a tao ti maysa a baka wenno karnero ken partienna wenno ilakona, lima a baka ti isukatna iti maysa a baka ken uppat met a karnero ti isukatna iti maysa a karnero. 2-4Masapul a bayadanna ti tinakawna. No awan ti pagbayadna, isu ti mailako. No ti natakaw nga animal, baka man wenno asno wenno karnero, ket masarakan a sibibiag iti ikutna, dua ti isukatna. "No matiliwan ti mannanakaw nga agtaktakaw iti rabii iti maysa a balay ket mapapatay, awan sungsungbatan ti pimmatay. Ngem no mapasamak daytoy iti aldaw, makabasol ti pimmatay. 5"No ipaarab ti maysa a tao dagiti animalna ket makabulosda sada mapan araben ti mula ti sabali a tao, masapul nga isukatna dagiti kasayaatan nga apit iti bukodna a talon wenno kaubasan. 6"No agpuor ti maysa a tao iti talonna ket agkayamkam ti apuy a mangsilmut kadagiti ruot iti talon ti sabali ket mapuoran dagiti dumakdakkel a trigo wenno dagiti pempen a dawa, masapul a bayadan ti nagpuor ti amin a nadadael. 7"No italek ti maysa a tao ti kuarta wenno aniaman a sanikuana iti sabali a tao ket matakaw dagitoy iti balay ti nagpaidulinanna, doble ti pagbayad ti matiliwan a nangtakaw. 8No saan a masarakan ti nagtakaw, maidatag ti nagpaidulinanna iti Dios ket isapatana a dina tinakaw dagiti sanikua. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 179
9"Amin a kaso a pakaseknan iti sanikua, baka man wenno asno wenno karnero wenno pagan-anay wenno aniaman a napukaw, maipanda iti imatang ti Dios. Maidatag iti pagdaydayawan dagiti mangibaga a kukuada ti sanikua, ket ti siasinoman a sentensiaan ti Dios, doble ti bayadanna iti pudno nga agtagikua. 10"No umanamong ti maysa a tao nga aywananna ti asno wenno baka wenno karnero wenno uray ania nga animal ti sabali a tao, ket matay ti animal wenno masugatan wenno maitalaw, no awan ti makasaksi iti naaramid, masapul nga 11agsapata ti nagan ti Apo iti disso a pagdaydayawan a dina tinakaw ti animal. No saan a natakaw ti animal, ibilang ti akinkukua a kas pukawna ket saan a masapul nga agbayad ti nangaywan. 12Ngem no matakaw ti animal, masapul nga agbayad ti agaywan. 13No pinatay dagiti narungsot nga animal, masapul nga ipakita ti agaywan ti narangrangkay nga animal a kas pammaneknek. Saan a nasken a bayadanna ti pinatay dagiti narungsot nga animal. 14"No buloden ti maysa a tao ti animal ti sabali ket masugatan wenno matay a saan a nakita ti akinkukua, masapul a bayadanna ti animal. 15Ngem no mapasamak ti kasta iti imatang ti akinkukua, saan a masapul nga agbayad ti nangbulod. No naabangan ti animal, umdas ti abangna a pagbayadna iti natay nga animal. Linlinteg iti Moralidad ken Relihion 16"No sulisogen ti maysa a lalaki ti balasang a birhen a saan a naitulag a mayasawa ket kaiddaenna, masapul nga ikasarna ti babai kalpasan iti pannangtedna iti sab-ong. 17Ngem no madi ti ama ti babai nga ipaasawa ti anakna, masapul nga ited ti lalaki ti naituding a gatad ti sab-ong; yawatna daytoy iti ama ti babai. 18"Papatayenyo ti babai a manggagamud. 19"Papatayenyo ti siasinoman a makikaidda iti animal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 180
20"Papatayenyo ti siasinoman nga agidaton iti uray ania a didiosen, ta siak laeng, ni Yahweh, ti pagidatonan. 21"Diyo ranggasan wenno idadanes ti ganggannaet. Laglagipenyo a ganggannaetkayo met idi idiay Egipto. 22Diyo irurumen ti uray siasinoman a balo wenno ulila. 23No aramidenyo ti kasta, siak, ni Yahweh, ipangagkonto ti asug dagiti agpatulong kaniak. 24Sumgedto ti pungtotko ket patayenkayto iti gubat. Mabalonto dagiti assawayo ket maulilanto dagiti annakyo. 25"No umutang kadakayo ti siasinoman a napanglaw a tattaok, diyo tultuladen ti usurero a paanakanna ti ipautangna. 26No alaenyo ti kagay ti siasinoman a kas pangigawidyo iti utangna, masapul nga isubliyo sakbay a lumnek ti init; 27ta dayta laeng ti pagimengna pangpapudot iti bagina. Anianto pay ti pagturogna? Inton umasug kaniak a patulongan, ipangagkonto agsipud ta manangngaasiak. 28"Dikay agsao iti maibusor iti Dios ket diyo ilunod ti siasinoman a panguloyo. 29"Itedyo kaniak a dagus dagiti daton nga agtaud iti apit, iti arak ken iti lanayo no tiempo ti panagited. "Itedyo kaniak ti inauna nga anakyo a lalaki, 30agraman ti inauna a kalakian dagiti baka ken karneroyo; agyan pay laeng ti urbon iti inana iti las-ud ti pito nga aldaw ket maidaton kaniak iti maikawalo nga aldaw. 31"Dakayo dagiti tattaok, isu a dikay agsida iti karne ti animal a pinatay dagiti narungsot nga ayup. Itedyo ketdi dagitoy kadagiti aso. Exodo 23 Ti Hustisia ken ti Umisu a Panangikeddeng Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 181
1"Dikay agiwaras iti sao nga awan kinapudnona. Dikay tulongan ti tao a nagbasol babaen iti panagsaksiyo iti ulbod. 2Diyo suroten ti kaaduan no agaramidda iti dakes wenno agulbodda tapno dadaelenda ti hustisia. 3Ngem diyo ipakita nga ayonanyo ti napanglaw bayat ti pannakaidarumna. 4"No makitayo a nakabulos ti baka wenno asno ti kabusoryo, tiliwenyo ket isubliyo kenkuana. 5No nakusbo ti asnona gapu iti nadagsen nga awitna, diyo baybay-an ngem tulonganyo ketdi a mangpatakder. 6"No maisaklang ti napanglaw, diyo ipaidam ti hustisia kenkuana. 7Dikay agpabasol no awan pammaneknekyo. Diyo papatayen ti tao a nalinteg ken awan basolna. Dusaek ti siasinoman nga agaramid iti kasta a kinadakes. 8Dikay umawat iti pasuksok, ta ti pasuksok pagbulsekenna ti tao ket dina makita ti nalinteg ken dadaelenna ti kalintegan dagiti awan basolna. 9"Diyo idadanes ti ganggannaet. Ammoyo ti rikna ti maysa a ganggannaet ta ganggannaetkayo met idi idiay Egipto. Ti Maikapito a Tawen ken ti Maikapito nga Aldaw 10"Mulaanyo ti dagayo iti las-ud ti innem a tawen ket urnongenyo ti maapit. 11Ngem iti maikapito a tawen, diyo mulmulaan ket diyo met ap-apiten ti aniaman nga agtubo. Bay-anyo nga agpaay kadagiti napanglaw ti aniaman nga agtubo ket baginto met dagiti atap nga animal ti matda. Kasta met ti aramidenyo kadagiti mulayo nga ubas ken olibo. 12"Innem nga aldaw nga agtrabahokayo, ngem aginanakayo iti maikapito nga aldaw tapno makainana dagiti tagabu ken ganggannaet nga agtartrabaho kadakayo, kasta met dagiti baka ken asnoyo. 13"Ipangagyo ti amin nga imbagak kadakayo. Dikay agkararag kadagiti didiosen wenno baliksen la koma dagiti naganda. Dagiti Tallo a Kangrunaan a Fiesta Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 182
183 (Ex. 34:18-26; Deut. 16:1-17) 14"Tallo a fiesta ti rambakanyo iti tinawen kas pammadayaw kaniak. 15Iti bulan ti Abib, ti bulan nga ipapanawyo idi idiay Egipto, rambakanyo ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana. Kas imbilinko kadakayo, tinapay laeng nga awan lebadurana ti kanenyo iti las-ud ti pito nga aldaw bayat ti fiesta. Dikay umay agdaydayaw kaniak no awan ti idatonyo. 16"Rambakanyo ti Fiesta ti Panagapit babaen iti panangidatonyo ti umuna a maapit kadagiti talonyo. "Rambakanyo ti Fiesta ti Abong-abong iti panaggibus ti tawen, inton burasenyo ti bunga dagiti kaubasan ken minuyonganyo. 17Tunggal tawen, kadagitoy a fiesta, masapul nga umay dagiti amin a lallaki tapno agdaydayawda kaniak nga Apo a Diosyo. 18"Diyo pakuyogan iti tinapay nga adda lebadurana ti dara ti animal nga idatonyo kaniak. Diyo met ipabigat ti taba dagiti animal a maidatag kaniak kadagitoy a fiesta. 19"Yegyo iti balay ni Yahweh a Diosyo ti bunga ti umuna nga apit ti talonyo tunggal tawen. "Diyo lutoen ti urbon a karnero wenno kalding iti gatas ti inana." Dagiti Kari ken Balakad 20"Ibaonko ti maysa nga anghel nga umun-una ngem dakayo tapno salaknibannakayo iti panagdaliasatyo ken ipannakayo iti lugar nga insaganak. 21Ipangagyo ket tungpalenyo ti amin nga ibagana. Diyo sukiren gapu ta siak ti nangibaon kenkuana ket dinto mapakawan ti siasinoman nga agsukir. 22Ngem no ipangagyo ket aramidenyo ti amin nga ibagak, gubatek dagiti amin a kabusoryo. 23Idalannakayto ti anghelko. Ipannakayo iti daga dagiti Amorreo, Heteo, Perezeo, Cananeo, Heveo ken Jebuseo ket dadaelekto ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
24Dikay agrukbab wenno agdaydayaw kadagiti didiosenda. Diyo tuladen dagiti ar-aramidenda. Dadaelenyo dagiti didiosenda ket rebbaenyo dagiti nasantoan a bato nga adigida. 25No agdaydayawkayo kaniak, ni Yahweh a Diosyo, ikkankayo iti makan ken danum ken ilisikayo kadagiti amin a kita ti sakit. 26Iti dagayo, awanto ti babai a maalisan ket awanto met ti lupes. Ikkankayto iti atiddog a biag. 27"Gapu iti aramidek, agbutengto kaniak dagiti amin a bumusor kadakayo ket kiburekto dagiti kagubatyo. Pagsanudekto amin a kabusoryo ket itarayandakayto. 28Kellaatekto dagiti kabusoryo ket agtataraydanto amin agkakaribuso. Paksiatekto dagiti Heveo, Cananeo, ken Heteo sumungadkayo. 29Saankonto pay laeng a pagtalawen amin ida iti uneg ti maysa a tawen tapno saan a mabaybay-an ti daga ken saan nga umadu unay dagiti atap nga animal a pagpeggadanyo. 30In-inutekto a papanawen ida agingga nga umadukayo ket kabaelanyo a tagikuaen ti daga. 31Mangruginto ti beddengyo iti Baybay a Nalabaga agingga iti Baybay a Mediterranean ken manipud let-ang agingga iti Karayan Eufrates. Ikkankayto iti pannakabalin a mangparmek kadagiti taga-sadiay ket pagtalawenyonto ida iti isusungadyo. 32Dikay makitulag kadakuada wenno kadagiti didiosenda. 33Diyo ipalubos nga agnaed dagitoy a tattao iti pagilianyo. No ipalubosyo nga agnaedda, pagbasolendakayto iti maibusor kaniak. No agdaydayawkayo kadagiti didiosenda, isunto ti pakaigapuan ti pannakadadaelyo." Exodo 24 Mapatalgedan ti Tulag Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 184 nga inton
185 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Sumang-atka ditoy bantay. Itugotmo da Aaron, Nadab, Abiu ken ti pitopulo kadagiti panglakayen ti Israel. Inton adayokayo pay laeng iti ayanko, agkurnokayo iti panagdaydayaw. 2Sikanto laeng ti umasideg. Dinto umasideg dagiti kakadduam. Ket saan met a mapalubosan dagiti tattao a sumang-at iti bantay." 3Napan imbaga ni Moises kadagiti tattao ti amin a bilin ken alagaden nga inted ni Yahweh. Sangsangkamaysada amin a simmungbat, "Aramidenmi ti amin nga imbaga ti Apo." 4Insurat ni Moises dagiti amin a bilin ni Yahweh. Iti agsapa iti sumuno nga aldaw, nangbangon iti altar iti arisadsad ti bantay ken nangipatakder iti 12 a baton-lagip a mangibagi kadagiti 12 a tribu ti Israel. 5Kalpasanna, binilinna ti sumagmamano nga agtutubo a lallaki a mangpuor kadagiti animal a kas sagut ken ni Yahweh ken mangidatag iti sumagmamano a toro a baka a kas daton a pakikappia. 6Inkabil ni Moises kadagiti palanggana ti kagudua ti dara dagiti napapatay nga animal ket insuyatna iti altar ti nabati. 7Innalana ti libro ti tulag a nakailanadan dagiti bilin ni Yahweh sana binasa iti napigsa. Kinuna dagiti tattao, "Agtulnogkami iti Apo ket tungpalenmi amin nga imbilinna." 8Innala ni Moises ti dara nga adda kadagiti palanggana ket winarisanna dagiti tattao. Kinunana, "Daytoy ti dara a mangpatalged iti pannakitulag ti Apo kadakayo idi intedna amin dagitoy a bilin." 9Simmang-at da Moises, Aaron, Nadab, Abiu ken ti 70 kadagiti panglakayen ti Israel iti bantay. 10Nakitada ti Dios ti Israel. Adda iti babaen ti sakana ti umasping iti pagnaan a nabaldosaan iti safiro ken asul a kas iti tangatang. 11Saan nga inan-ano ti Dios dagitoy a panglakayen iti Israel. Nakitada ti Dios. Kalpasanna, nagpapangan ken nagiinumda. Ni Moises iti Tapaw ti Bantay Sinai Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
12Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Sumang-atka iti bantay ket umayka iti ayanko. Agyanka ditoy ket itedkonto kenka dagiti dua a tapi a bato a nakailanadan dagiti linteg ken bilin nga insuratko nga annuroten dagiti tattao." 13Nagsagana ni Moises ken ni Josue a katulonganna ket simmang-at ni Moises iti nasantoan a bantay. 14Kinuna ni Moises kadagiti panglakayen, "Urayendakami ditoy agingga nga agsublikami. Mabati da Aaron ken Hur. Isuda ti papanan ti siasinoman nga adda parikutna." 15Simmang-at ni Moises ket adda ulep a nangkumot iti Bantay Sinai. 16-17Bimmaba iti rabaw ti bantay ti makapurar a lawag a mangipakdaar iti kaadda ni Yahweh. Iti panagkita dagiti Israelita, ti lawag ket kasla apuy a gumilgil-ayab iti tapaw ti bantay. Innem nga aldaw a kinumotan ti ulep ti bantay. Iti maikapito nga aldaw, manipud iti ulep, inawagan ni Yahweh ni Moises. 18Simrek ni Moises iti ulep iti isasang-atna iti bantay. Nagyan idiay iti las-ud ti 40 nga aldaw ken rabii. Exodo 25 Sagsagut para iti Santuario (Ex. 35:4-9) 1-2Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ibagam kadagiti Israelita a mangipaayda iti sagut kaniak. Awatem ti aniaman a sagut nga ited ti siasinoman. 3Dagitoy ti idatonda: balitok, pirak ken bronse; 4di pay naabel a de lana, a natayengteng nga asul, ube ken nalabaga ti marisda; nafino a linen, lupot a naaramid iti dutdot ti kalding; 5nakorte a lalat ti kalakian a karnero, nafino a lalat, ken kayo ti akasia. 6Mangidatonda met iti lana para kadagiti pagsilawan, dagiti bangbanglo a mailaok iti lana a pagkonsagrar ken iti naayamuom nga insenso; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 186
7dagiti nangina a bato a karnelia ken dadduma a nangina a bato a pagtampok iti efod ken pektoral ti Kangatoan a Padi. 8Masapul a yaramidandak dagiti tattao iti santuario tapno agnaedak kadakuada. 9Aramidenyo ti tabernakulo ken ti amin nga alikamenna kas mayannurot iti plano nga ipakitak kenka. Ti Lakasa ti Tulag (Ex. 37:1-9) 10"Ibagam kadagiti tattao a mangaramidda iti Lakasa nga akasia; 45 a pulgada ti kaatiddog, 27 a pulgada ti kaakaba ken 27 a pulgada ti kangatona. 11Kalupkopam iti puro a balitok iti uneg ken ruarna. Paikingam iti balitok iti aglikmut. 12Yaramidam iti uppat a pagyusokan a balitok ket ikabilmo ida kadagiti sakana a sagdudua iti agsumbangir. 13Mangaramidka kadagiti assiw nga akasia a kalupkopam iti balitok. 14Ikabilyo dagiti assiw kadagiti pagyusokan iti agsumbangir ti Lakasa. 15Diyo ikkaten dagiti assiw iti pagyusokan. 16Ikabilmo iti uneg ti Lakasa dagiti dua a tapi a bato a nakailanadan dagiti bilin nga itedkonto kenka. 17"Mangaramidka iti kalubna iti puro a balitok: 45 a pulgada ti kaatiddog ken 27 a pulgada ti kaakabana. 18Mangaramidka iti dua a sinan-kerubim iti napitpit a balitok, 19maysa iti agsumbangir a pungto. Aramidem dagitoy a sangsangkanayon iti kalub. 20Agsinnangoda a nakaukrad dagiti payakda iti ngatoenda tapno malinongan ti kalub. Situturong dagiti rupada iti kalub. 21Ikabilmo iti uneg ti Lakasa dagiti dua a tapi a bato samonto iparabaw ti kalub a simbolo ti trono ti kaasi. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 187
22Sadiayto ti pangsarakak kadakayo. Iti ngatoen ti kalub ken iti nagbaetan dagiti dua a sinan-kerubim nga adda iti rabaw ti Lakasa, itedkonto kenka ti amin a bilinko nga annuroten dagiti Israelita. Ti Lamisaan dagiti Tinapay a Maidaton iti Dios (Ex. 37:10-16) 23"Mangaramidka iti lamisaan nga akasia 36 a pulgada ti kaatiddog, 18 a pulgada ti kaakaba ken 27 a pulgada ti kangatona. 24Kalupkopam iti puro a balitok ket paikingam iti balitok ti aglikmutna. 25Pagdawadawem iti aglikmut iti tallo a pulgada ti kaakabana ket paikingam iti balitok. 26Mangaramidka iti uppat a balitok a pagyusokan ket ikapetmo kadagiti uppat a suli nga ayan dagiti sakana. 27Ikabilmo dagiti pagkursongan ti assiw iti lamisaan iti asideg ti agdawadaw. 28Akasia dagiti aramidem nga assiw a makalupkopan iti balitok. 29Agaramidka kadagiti lunglongan a puro a balitok a pinggan, tasa, pitser, ken malukong a mausar kadagiti daton nga arak. 30Maikabil ti lamisaan iti sango ti Lakasa ti Tulag ket iti rabaw ti lamisaan, masapul nga adda latta ti tinapay a maidaton kaniak. Ti Kandelero (Ex. 37:17-24) 31"Mangaramidka iti kandelero a puro a balitok. Aramidem ti puon ken ungkayna iti napanday a balitok. Sangsangkanayon iti kandelero dagiti arkosna a kimmopa a sabong ken busel. 32Innem ti sangana - tallo iti agsumbangir - 33ket masapul nga addaan ti tunggal sanga iti tallo a kimmopa a sabong a masukog a kas iti sabong ti almendras. 34Yaramidam met ti ungkay ti kandelero iti uppat a kimmopa a sabong a kas kadagiti naikabit kadagiti sanga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 188
35Masapul nga adda busel iti baba ti tunggal maysa kadagiti tallo a paris a sangsanga. 36Sangsangkanayon dagiti busel ken dagiti sanga ken ti kandelero; maaramidda iti puro a napanday a balitok. 37Mangaramidka iti pito a pagsilawan a maikabil iti kandelero ket isaadmo tapno agpasango ti lawagda. 38Mangaramidka kadagiti sipit ken pagarsangan a puro a balitok. 39Usarem ti 35 a kilogramo a puro a balitok a pangaramidmo iti kandelero ken amin dagitoy nga arruaten. 40Kitaemta aramidem dagitoy a kas mayannurot iti plano a naipakita kenka idiay bantay. Exodo 26 Ti Tolda ti Dios (Ex. 36:8-38) 1"Aramidem ti akin-uneg a paset ti santuario, ti Tolda ti Dios, iti sangapulo a kurtina a naabel iti nalamuyot a linen ken de lana nga asul, ube ken nalabaga. Pabordaam dagitoy kadagiti imahen dagiti kerubim. 2Pagpapadaem ti rukod ti tunggal kurtina: 12 a metro ti kaatiddogna ken dua a metro ti kaakaba. 3Lima a kurtina ti pagsasaipem iti maysa a naig; kasta met ti aramidem kadagiti dadduma a kurtina. 4Yaramidam iti pagyusokan nga asul a lupot iti pingir iti akinruar dagiti dua a bengbeng a napagsasaip. 5Ikkam iti 50 a pagyusokan iti umuna a kurtina iti umuna a naig. Kasta met ti aramidem iti maudi a kurtina iti maikadua a naig. 6Mangaramidka iti 50 a balitok a kawit a mamagkamang kadagitoy dua a naig tapno sangsangkanayonda. 7"Mangaramidka iti linong ti Tolda ti Dios iti sangapulo ket maysa a pedaso a lupot a naabel iti dutdot ti kalding. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 189
8Pagpapadaem ti rukodda: 13 a metro ti kaatiddog ken dua a metro ti kaakaba. 9Pagsasaipem ti lima a pedaso; kasta met ti aramidem kadagiti innem a pedaso. Kulpiem ti maikanem a pedaso tapno agdawatdaw iti sango ti Tolda ti Dios. 10Ikkam iti 50 a pagyusokan ti pingir ti maudi a pedaso iti maysa a naig; kasta met iti sabali a naig. 11Mangaramidka iti 50 a bronse a kawit ket yusongmo kadagiti pagyusokan a mamagkamang kadagiti dua a naig tapno mabukel ti maysa nga abbong. 12Aguy-oy ti kagudua ti pedaso ti tolda iti likud ti Tolda ti Dios. 13Aguy-oy met kadagiti sikigan ti Tolda ti Dios ti kagudua a yarda a surok ti pedaso iti agsumbangir ti kaatiddog ti tolda tapno abbonganna ti tabernakulo. 14Mangaramidka iti dua nga abbong, maysa iti napalabbaga a lalat ti kalakian a karnero ket ti maysa iti nafino a lalat nga agpaay nga akinruar nga abbong. 15"Akasia dagiti aramidem a bastidor ti tabernakulo. 16Sangapulo ket lima a kadapan ti kaatiddog ken 27 a pulgada ti kaakaba ti tunggal bastidor. 17Ikkam iti dua nga agpada a sunta a mamagkamang kadagiti bastidor. Suntaam ti amin a bastidor. 18Mangaramidka iti 20 a bastidor a maikabil iti bangirna ti abagatan. 19Mangaramidka met iti 40 a pirak a pagbatayan dagiti bastidor; dua a pagbatayan ti tunggal bastidor ket dagitoy ti pagsaadan dagiti suntana. 20Duapulo a bastidor ti aramidem para iti bangirna iti amianan. 21Mangaramidka pay iti 40 a pirak a pagbatayan; dua a pagbatayan iti tunggal tabla. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 190
22Para iti likudan ti Tolda iti bangirna iti laud, mangaramidka iti innem a bastidor 23ken dua a bastidor a maikabil kadagiti nagsulian. 24Agkakamang dagiti pasuli a bastidor iti umuna a pagyusokan, manipud iti baba agingga iti tuktok. Kastoy ti pannakaaramid dagiti dua a bastidor iti dua a suli. 25Iti kasta, addanto walo a bastidor, agraman dagiti 16 a pirak a pagbatayanda, dua ti pagbatayan ti tunggal bastidor. 26"Mangaramidka iti 15 a balunet a kayo nga akasia, lima para kadagiti bastidor iti maysa a bangir ti Tolda, 27lima para kadagiti bastidor iti sabali a bangir, ken lima para kadagiti bastidor iti bangirna iti laud, iti likudan. 28Masapul nga aglayon ti nagtengnga a balunet a naikapet iti nagtengngaan dagiti bastidor manipud iti maysa a pungto ti Tolda agingga iti sabali a pungto. 29Kalupkopam dagiti bastidor iti balitok ket kaptam iti balitok nga argolia a mangtengngel kadagiti balunet a nakalupkopan met iti balitok. 30Bangonem ti Tolda ti Dios a kas mayannurot iti plano a naipakita kenka iti bantay. 31"Mangaramidka iti kurtina iti nafino a linen a naabel iti delana nga asul, ube ken nalabaga. Bordaam kadagiti imahen dagiti kerubim. 32Ibitinmo ti kurtina kadagiti uppat a poste a kayo nga akasia a nakalupkopan iti balitok; adda kawitda ken naisaad kadagiti uppat a pirak a pagbatayan. 33Ibitinmo ti kurtina kadagiti naintar a kawit nga adda iti baba ti Tolda ket ikabilmo ti Lakasa ti Tulag a nakaidulinan dagiti tapi a bato iti likudan ti kurtina. Adda ti kurtina iti nagbaetan ti Nasantoan a Disso ken ti Kasasantoan a Disso. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 191
34Ikabilmo ti kalub iti rabaw ti Lakasa ti Tulag. 35Iti Nasantoan a Disso, yapiringmo ti lamisaan iti Tolda iti bangirna iti amianan ken ti kandelero iti bangirna iti abagatan. 36"Yaramidam met ti ruangan ti Tolda iti kurtina a gapuanan ti agborborda ken naaramid iti nafino a linen a naabel iti delana nga asul, ube ken nalabaga. 37Yaramidam ti kurtina iti lima a poste nga akasia a makalupkopan iti balitok, ken makaptan kadagiti balitok a kawit. Mangaramidka iti lima a bronse a pagbatayan dagitoy a poste. Exodo 27 Ti Altar (Ex. 38:1-7) 1"Mangaramidka iti altar a kayo nga akasia. Kuadrado ti altar: 7 1/2 a kadapan ti kaatiddogna, 7 1/2 a kadapan ti kaakaba, ken 4 1/2 a kadapan ti kangatona. 2Ikkam kadagiti sinan-sara nga agdawadaw kadagiti uppat a sulina ket sangsangkanayonda iti altar a makalupkopan met iti bronse. 3Mangaramidka kadagiti bronse nga alikamen ti altar: dagiti palanggana a pagikkan kadagiti dapu ti napuoran a taba, dagiti pala, malukong, pagadaw ken pagikkan iti beggang. 4Agaramidka met iti bronse a barandilias ket kabitam ti tunggal sulina iti argolia a pagbaklayan. 5Ikapetmo ti barandilias iti sirok ti agdawadaw a paset ti altar tapno danonenna ti gudua ti kangato ti altar. 6Mangaramidka kadagiti assiw nga akasia a makalupkopan iti bronse. 7No awitenyo ti altar, yusokyo dagiti assiw kadagiti argolia iti tunggal sulina. 8Tabla ti aramidem nga altar ket awan nagyan iti unegna, kas mayannurot iti plano nga impakitak kenka iti bantay. Bakud ti Tolda ti Dios Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 192
(Ex. 38:9-20) 9"Kas bakud ti Tolda ti Dios, agaramidka kadagiti kurtina iti nafino a linen. Iti bangirna iti abagatan, 50 a yarda ti kaatiddog dagiti kurtina, 10a maibitin kadagiti duapulo a bronse a poste a maipatakder kadagiti duapulo a bronse a pagbatayan. Pirak dagiti kawit dagiti poste ken dagiti pasikkilda. 11Kasta met ti aramidem iti bangirna iti amianan ti bakud. 12Iti bangirna iti laud, 25 a yarda ti kaatiddog dagiti kurtina nga addaan sangapulo a poste ken sangapulo a pagbatayan. 13Iti bangirna iti daya, nga ayan ti ruangan, 25 a yarda ti kalawa ti mabakudan. 14-15Iti agsumbangir ti pagserkan, 7 1/2 a yarda ti kaatiddog dagiti kurtina ken addaan iti tallo a poste ken tallo a pagbatayan. 16Iti mismo a ruangan, adda kurtina a 10 a yarda ti kaatiddog. Nabordaan daytoy ken naaramid iti nafino a linen ken naabel iti de lana nga asul, ube ken nalabaga. Maibitinto iti uppat a poste a maisaad iti uppat a pagbatayan. 17Agkakamang dagiti amin a poste iti aglikmut ti paraangan babaen iti pasikkil a pirak. Pirak met dagiti kawitda ngem bronse dagiti pagbatayanda. 18Lima pulo a yarda ti kaatiddog ti paraangan, 25 a yarda ti kalawana, 2 1/2 a yarda ti kangatona. Nafino a linen ti aramidem a kurtina ket bronse dagiti pagbatayan. 19Pasig a bronse dagiti alikamen ti Tolda agraman dagiti pasok ti Tolda ken ti bengbeng. Ti Pannakaaywan ti Pagsilawan (Lev. 24:1-4) 20"Ibilinmo kadagiti Israelita a mangyegda kenka kadagiti kasayaatan a puro a lana ti olibo para iti pagsilawan tapno rinabii a sigagangat. 21Ikabil ni Aaron ken dagiti annakna daytoy a pagsilawan iti Tolda ti Dios, iti ruar ti kurtina nga adda iti sango ti Lakasa ti Tulag. Sadiay, iti imatang ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 193
Yahweh, agpatpatnag a sigagangat. Aramiden dagiti Israelita ken dagiti kaputotanda daytoy iti agnanayon. Exodo 28 Dagiti Kawes dagiti Papadi (Ex. 39:1-7) 1"Ayabam ni Aaron a kabsatmo agraman da Nadab, Abiu, Eleazar ken Itamar nga annakna. Ilasinmo ida kadagiti Israelita tapno agserbida kaniak a kas papadi. 2Yaramidam ni Aaron kadagiti kawes ti padi tapno nadayag ken natan-ok iti imatang dagiti tattao. 3Bilinem dagiti amin a dumadait nga inikkak iti laing nga agdait nga aramidenda dagiti kawes ni Aaron a maidaton nga agserbi kaniak a kas padi. 4Dagitoy ti daitenda: pektoral, efod, kagay, nabordaan a tunika, mitra ken barikes. Yaramidanda ni Aaron ken dagiti annakna kadagiti nasagradoan a kawes tapno makapagserbida kaniak a kas padi. 5Balitok, asul, ube ken nalabaga a de lana, ken nafino a linen ti usaren dagiti sastre. 6"Balitok, asul, ube ken nalabaga, ken nafino a linen a nabordaan ti aramidenda nga efod. 7Paikkam iti dua a terante a pakaikaptanna ken agsilpo ti pungtoda. 8Maysa a barikes a napintas ti pannakaabelna a naaramid iti isu met la a material ti maikapet iti efod tapno sangsangkamaysada a piesa. 9Mangalaka iti dua a bato a karnelia ket ikitikitmo kadagitoy ti nagan dagiti annak ni Jacob, 10segun ti panagsasarunoda a nayanak. Saggi-innem a nagan ti maikitikit iti tunggal bato. 11Ipaaramidmo daytoy iti nalaing a platero; maimontar dagiti bato iti balitok. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 194
12Ikabilmo dagitoy bato kadagiti terante ti efod a pakakitaan kadagiti tribu ti Israel. Iti kastoy, awiten ni Aaron dagiti naganda iti abagana tapno, siak, ni Yahweh, kanayon a malagipko dagiti tattaok. 13Mangaramidka met iti dua a pagmontaran a balitok 14ken dua a kawar iti puro a balitok. Taliam daytoy a kawar a kas kordon ket igalutmo kadagiti pagmontaran. Ti Pektoral (Ex. 39:8-21) 15"Mangaramidka iti pektoral nga usaren ti Kangatoan a Padi tapno maammoan ti pagayatan ti Dios. Kas iti efod, masapul a maaramid met iti asul, ube ken nalabaga a de lana, ken nafino ti pannakaabelna a linen. 16Kuadrado, 9 a pulgada ti kaatiddog ken 9 a pulgada ti kaakabana ken makupin iti nagtenggaanna. 17Imontarmo iti daytoy ti uppat nga intar a napateg a bato. Iti umuna a batog, imontarmo ti rubi, topasio ken garnet; 18iti maikadua, esmeralda, safiro ken diamante; 19iti maikatlo, hasinto, agate ken amatista, 20ken iti maikapat, berilio, karnelia ken jaspe. Maimontar dagitoy iti balitok. 21Iti tunggal bato maikitikit ti nagan dagiti annak ni Jacob a mangibagi kadagiti sangapulo ket dua a tribu ti Israel. 22Mangaramidka iti kawar a puro a balitok. Taliem a kas kordon ket ikabitmo iti pektoral. 23Mangaramidka met iti dua nga argolia a balitok ket ikapetmo kadagiti akingngato a suli ti pektoral, 24ket igalutmo dagiti kordon a balitok kadagiti dua nga argolia. 25Igalutmo met dagiti dua a murdong ti kordon a balitok kadagiti dua a pagmontaran. Iti kasta, maikamangda iti sango iti terante ti efod. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 195
26Mangaramidka met iti dua nga argolia a balitok a maikapet kadagiti akimbaba a suli ti pektoral, iti akin-uneg a pingir iti asideg ti efod. 27Mangaramidka pay iti dua nga argolia a balitok a maikapet iti akimbaba a paset iti sango dagiti dua a terante ti efod, iti asideg ti nagtupian ken ngatoen ti napintas ti pannakaabelna a barikes. 28Galutam dagiti argolia ti pektoral ken dagiti argolia ti efod iti asul a kordon, tapno agsaad ti pektoral iti ngatoen ti barikes ket saan nga agsina. 29"No sumrek ni Aaron iti Nasantoan a Disso, aramatenna ti pektoral a nakaikitikitan dagiti nagan dagiti tribu ti Israel tapno, siak, ni Yahweh, kanayon a malagipko dagiti tattaok. 30Ikapetmo iti pektoral ti Urim ken Tummim tapno awiten ida ni Aaron no dumatag iti nasantoan nga imatangko. Tunggal sumrek iti Nasantoan a Disso, masapul nga aramatenna daytoy a pektoral tapno maammoanna ti kayatko kadagiti Israelita. Dagiti Dadduma a Kawes dagiti Papadi (Ex. 39:22-31) 31"Asul a de lana ti aramidem a kagay a rutap ti efod. 32Putolam tapno pakayusokan ti ulo. Palikmutam ti putol iti inabel nga arubite tapno saan a nalaka a mapisang. 33-34Iti met aglikmut ti gayadan ti kagay, bitinam kadagiti sinan-bunga ti granada a de lana nga asul, ube ken nalabaga, ken baetbaetam iti kampanilia a balitok. 35Usaren ni Aaron daytoy a kagay iti panagserbina a kas padi. No sumrek iti Nasantoan a Disso tapno dumatag kaniak wenno rummuar sadiay, mangngeg ti uni dagiti kampanilia. Iti kasta, saan a mapapatay ni Aaron. 36"Mangaramidka iti arkos a puro a balitok a nakaikitikitan iti daytoy: 'Naidaton ken ni Yahweh.' 37Singdanam daytoy iti asul ket ikapetmo iti parupa ti mitra. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 196
38Ikabil ni Aaron daytoy iti mugingna, tapno siak, ni Yahweh, awatek dagiti amin nga idaton kaniak dagiti Israelita uray agbiddut dagiti tattao iti aniaman nga idatagda. 39"Mangabelka iti tunika a nafino a linen nga agpaay ken ni Aaron. Nafino a linen ti aramidem a mitra ken barikes a nabordaan. 40"Aramidem dagiti tunika, barikes ken kallugong dagiti annak ni Aaron tapno nadayag ken natan-okda iti imatang dagiti tattao. 41Ikawesmo dagitoy ken ni kabsatmo nga Aaron ken kadagiti annakna. Kalpasanna, ordenam ida babaen iti pananglanam iti uloda tapno agserbida kaniak a kas papadi. 42Yaramidam ida iti sapin a linen a dumanon iti luppo tapno saanda a lamolamo. 43Masapul a kanayon nga usaren ni Aaron dagitoy ken dagiti annakna no sumrekda iti Toldak wenno umasidegda iti altar nga agserbi a kas padi iti Nasantoan a Disso tapno dida agbasol ket mapapatayda. Agnanayon daytoy nga alagaden ni Aaron ken dagiti kaputotanna. Exodo 29 Ti Seremonia ti Pannakaorden ni Aaron ken dagiti Annakna (Lev. 8:1-36) 1"Kastoy ti panangordenmo ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga agserbi kaniak a kas papadi. Mangalaka iti bumaro a baka ken dua a kalakian a karnero nga awan depektona. 2Mangalaka met ti kasayaatan nga arina ti trigo nga awan lebadurana ket agaramidka kadagiti tinapay nga adda lanana ken awan lanana, agraman kadagiti naiingpis a bibingka a mapulagidan iti lana. 3Ibasketmo dagitoy ket idatonmo agraman ti baka ken dagiti dua a karnero. 4"Ipanmo ni Aaron ken dagiti annakna iti ruangan ti Tolda ti Dios ket digosem ida kas alagaden ti linteg. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 197
5Kalpasanna, ikawesmo ken ni Aaron dagiti arwaten ti padi - ti tunika, ti efod, ti kagay a mairutap iti efod, ti pektoral agraman ti barikes. 6Ikabilmo ti turban iti ulona ket igalutmo ti nasagradoan nga arkos a nakaikitikitan ti 'Naidaton iti Apo.' 7Alaem ti lana a pagkonsagrar ket patedtedam ti ulo ni Aaron tapno makonsagrar. 8"Yegmo dagiti annakna ket kawesam ida iti tunika. 9Ikabilmo dagiti barikesda ken dagiti kallugongda. Kastoy ti panangordenmo ken ni Aaron ken dagiti annakna. Agserbidanto kaniak ken dagiti kaputotanda a kas papadi iti agnanayon. 10"Ipanmo ti baka iti sangoanan ti Tolda ti Dios ket ibagam ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga ipatayda dagiti imada iti ulona. 11Partiem ti baka iti nasantoan nga imatangko iti pagserkan ti Tolda. 12Mangalaka iti darana, ket isawsawmo ta tammudom samo ipulagid kadagiti sinan-sara ti altar. Kalpasanna, ibuyatmo ti natda a dara iti puon ti altar. 13Alaem ti amin a taba a nangbungon kadagiti lalaem, ti taba iti dalem ken dagiti dua a bekkel agraman tabada. Puoram dagitoy iti rabaw ti altar a daton kaniak. 14Ngem puoram ti lasag, kudil ken dagiti lalaem ti baka iti ruar ti kampo. Daytoy ti daton a mangikkat kadagiti basol dagiti papadi. 15"Alaem ti maysa kadagiti kalakian a karnero ket ibagam ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga ipatayda dagiti imada iti ulona. 16Partiem ket ibuyatmo ti darana kadagiti sikigan ti altar. 17Rangrangkayem ti karnero. Buggoam dagiti lalaemna ken dagiti sakana ket iparabawmo dagitoy kadagiti narangrangkay a paset agraman ulona. 18Puoram ti sibubukel a karnero iti rabaw ti altar a kas daton a makan. Maragsakanak iti nabanglo nga ayamuom daytoy a daton. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 198
19"Alaem ti maysa pay a karnero - ti karnero a maaramat iti pannakaidaton. Ibagam ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga ipatayda dagiti imada iti ulona. 20Patayem ket mangalaka iti darana samo ipulagid kadagiti kannawan a piditpiditda ken kadagiti kannawan a tangan ti ima ken sakada. Ibuyatmo ti natda a dara iti sikigan ti altar. 21Mangalaka iti dara nga adda iti rabaw ti altar ken lana a pagkonsagrar ket iwarsim ken ni Aaron ken iti kawesna kasta met kadagiti annakna ken kadagiti kawesda. Kastoy ti pannakaikonsagrar ni Aaron, dagiti annakna ken dagiti kawesda. 22"Ikkatem ti taba ti karnero, ti nataba nga ipusna, ti taba a nangbalkot kadagiti lalaem, ti taba iti dalem, dagiti dua a bekkel agraman dagiti tabada ken ti akinkannawan a luppo. 23Manipud iti basket a yan dagiti tinapay a naidaton kaniak, mangalaka iti maysa a tinapay nga adda lanana, maysa a tinapay nga awan lanana ken maysa a bibingka. 24Ipaiggemmo dagitoy ken ni Aaron ken kadagiti annakna ket idatonda kaniak a kas naisangsangayan a sagut. 25Kalpasanna, alaem dagitoy kadakuada samo puoran iti altar, iti rabaw ti daton a mapuoran a kas daton a makan a maidatag kaniak. Maragsakanak iti ayamuom daytoy a daton. 26"Alaem ti barukong daytoy a karnero ket idatonmo kaniak a kas naisangsangayan a sagut. Kukuam daytoy a paset ti animal. 27No maordenan ti maysa a padi idatonda kaniak ti barukong ken ti luppo ti karnero a mausar iti seremonia ti pannakaorden, maidatonda kaniak a kas naisangsangayan a sagut daytoy ket mailasinda para kadagiti papadi. 28Agnanayon a bilinko a no mangidatag dagiti tattaok iti datonda a pakikappia, kukua dagiti papadi dagiti barukong ken luppo ti animal. Daytoy ti sagut dagiti tattao kaniak, ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 199
29"Inton matay ni Aaron, maited dagiti pagan-anayna a kas padi kadagiti annakna tapno usarenda iti pannakaordenda a kas papadi. 30Pito nga aldaw nga usaren ti anak ni Aaron a sumukat kenkuana a padi dagiti kawes no sumrek iti Tolda ti Dios tapno agserbi iti Nasantoan a Disso. 31"Alaem ti karnero a nausar iti pannakaorden ni Aaron ken dagiti annakna ket angrem iti nasagradoan a lugar. 32Iti ruangan ti Tolda ti Dios ti pangananda iti karne ken iti tinapay nga adda iti basket. 33Masapul a kanenda dagiti naaramat iti seremonia ti pannakapakawan bayat ti pannakaordenda. Dagiti laeng papadi ti mangan iti daytoy agsipud ta nasantoan. 34No adda matda a karne wenno tinapay agingga iti bigat, masapul a mapuoran. Saan a kanen agsipud ta nasantoan. 35"Pito nga aldaw nga annongem ti pannakaorden ni Aaron ken dagiti annakna iti wagas nga imbilinko kenka. 36Inaldaw a masapul a mangidatonka iti toro a baka a kas sakrifisio tapno mapakawan ti basol. Daytoy ti mangdalus iti altar iti imatang ti linteg. Kalpasanna, lanaam ti altar tapno agbalin a nasantoan. 37Inaldaw nga aramidem daytoy iti las-ud ti pito nga aldaw. Iti kasta, naan- anayton a nasantoan ti altar, ket siasinoman wenno aniaman a mangsagid iti altar, madangranto babaen iti pannakabalin ti kinasantona. Ti Sagut a Maidaton iti Inaldaw (Num. 28:1-8) 38"Dagitoyto ti inaldaw nga idatagmo iti altar iti agnanayon: dua nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda. 39Idatonmo ti maysa iti agsapa ket ti sabali iti sumipnget. 40Pakuyogam ti umuna a daton iti maysa a kilogramo a nafino nga arina ti trigo a nalaokan iti sangalitro a puro a lana ti olibo, agraman maysa a litro nga arak a kas daton nga inumen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 200
201 41Pakuyogam met ti maikadua a daton iti isu met laeng ti kaadu ti arina, lana ti olibo ken arak a kas iti maidatag iti bigat. Daytoy ti daton a makan a maidatag kaniak, ni Yahweh, ket maragsakanak iti ayamuomna. 42Iti amin a tiempo iti masakbayan, maidatag daytoy daton a mapuoran iti imatangko iti ruangan ti Tolda ti Dios. Sadiay ti pangsarakak kadagiti tattaok ken pakiumanak kenka. 43Sadiay ti pangsarakak kadagiti Israelita ket agbalinto a sagrado dayta a lugar gapu iti kaaddak. 44Pagbalinekto a sagrado ti Tolda ti Dios agraman ti altar, ket ikonsagrarko ni Aaron ken dagiti annakna tapno agserbida kaniak a kas papadi. 45Agtaengakto iti sidong dagiti Israelita ket siakto ti Diosda. 46Maammoandanto a siak ni Yahweh a Diosda a nangiruar kadakuada idiay Egipto tapno agnaedak iti sidongda. Siak ni Yahweh a Diosda. Exodo 30 Ti Altar ti Insenso (Ex. 37:25-28) 1"Mangaramidka iti altar nga akasia a pagpuoran iti insenso. 2Kuadrado ti altar ket 18 a pulgada ti kaatiddog ken kaakabana ken 36 a pulgada ti kangatona. Ikkam iti sinan-sara iti tunggal sulina ket sangkanayonda iti altar. 3Kalupkopam iti puro a balitok ti rabawna, dagiti uppat a sikiganna ken dagiti sinan-sara. Paikingam ti aglikmut iti balitok. 4Yaramidam iti dua a balitok nga argolia ket ikapetmo iti baba dagiti agsumbangir nga ikingna a pakayusokan dagiti assiw a pangawit iti altar. 5Aramidem dagitoy nga assiw iti kayo nga akasia ket kalupkopam ida iti balitok. 6Ikabilmo daytoy nga altar iti ruar ti kurtina iti sango ti Lakasa ti Tulag. Daytoy ti lugar a pangsarungkarak kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Tunggal bigat a mapan estimaren ni Aaron dagiti pagsilawan, masapul nga agpuor iti nabanglo nga insenso iti rabawna. 8Kasta manen ti aramidenna iti sumipnget no gangtanna dagiti pagsilawan. Agtultuloyto nga agnanayon ti pannakapuor ti insenso. 9Diyo idaton iti rabaw ti altar ti maiparit nga insenso, ti daton nga animal a mapuoran wenno ti daton a makan ket diyo ibukbok iti rabawna ti daton nga inumen. 10Maminsan iti tunggal tawen nga aramiden ni Aaron ti seremonia ti pannakadalus ti altar: kadagiti sinan-sara ipulagidna ti dara ti animal a maidaton gapu iti basol. Masapul a maaramid daytoy iti tinawen iti amin a tiempo. Masapul a naan-anay a sagrado daytoy nga altar a naidaton kaniak, ni Yahweh." Ti Buis nga agpaay iti Tolda ti Dios 11Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 12"Inton alaem ti bilang dagiti tattao ti Israel, masapul a mangited kaniak ti tunggal tao iti kuarta a gatad ti biagna tapno awan dakes a mapasamak kenkuana bayat ti pannakaala ti sensus. 13Amin a mairaman iti sensus ket masapul a bayadanna ti naituding a gatad, kas mayannurot iti naituyang a pagtimbangan. Agbayad ti tunggal maysa nga agpaay a daton ken ni Yahweh. 14Tunggal maysa a mailista nga agtawen iti duapulo wenno nasursurok pay, masapul a bayadanna kaniak daytoy a gatad. 15Nabaknang man wenno napanglaw - agpada ti itedda a gatad a kas pangsubbot iti biagda. 16Kolektaem daytoy a kuarta kadagiti Israelita, ket isu ti magasto kadagiti kasapulan iti Tolda. Daytoy ti buis a pagbayadda iti biagda, ket laglagipek a salakniban ida." Ti Bronse a Palanggana 17Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 202
203 18"Mangaramidka iti bronse a palanggana nga adda bronse a batayna. Ikabilmo iti nagbaetan ti Tolda ti Dios ken ti altar ket kargaam iti danum. 19Daytoy ti usaren ni Aaron ken dagiti annakna a pangbuggo kadagiti ima ken sakada 20sakbay a sumrekda iti Tolda ti Dios wenno umasidegda iti altar a mangidatag iti daton a makan. Iti kasta, saanda a mapapatay. 21Masapul a buggoanda dagiti ima ken sakada tapno saanda a matay. Annurotenda daytoy nga alagaden iti agnanayon, isuda ken dagiti kaputotanda." Ti Lana a Pagkonsagrar 22Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 23"Mangalaka iti kasayaatan a bangbanglo: Innem a kilogramo a tubbog ti mirra, sagtatallo a kilogramo a nabanglo a sinamon ken nabanglo a kanela, 24ken innem a kilogramo a kasia (matimbang amin dagitoy segun ti naituyang a pagtimbangan). Laokam iti uppat a litro a lana ti olibo. 25Mangaramidka iti nasagradoan a lana a pagkonsagrar, ket templaem a kas iti bangbanglo. 26Aramatem daytoy a pangkonsagrar iti Tolda ti Dios, iti Lakasa ti Tulag, 27iti lamisaan ken amin nga alikamenna, iti kandelero ken amin nga alikamenna, iti altar a pagpuoran iti insenso, 28iti altar a pakapuoran dagiti daton ken amin nga alikamenna ken iti pagbuggoan agraman ti pagbatayanna. 29Kastoy ti panangikonsagrarmo kadagitoy nga alikamen tapno agbalinda a naan-anay a nasagradoan ket ti siasinoman wenno aniaman a mangsagid kadagitoy, madangranto babaen iti kinasantona. 30"Kalpasanna, ikonsagrarmo ni Aaron ken dagiti annakna ket ordenam ida a papadi nga agserbi kaniak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
204 31"Ibagam daytoy kadagiti Israelita, 'Masapul a mausar daytoy nasantoan a lana a pagkonsagrar iti panagserbi kaniak iti amin a tiempo. 32Diyo ibukbok daytoy iti gagangay a tao ket diyo tuladen ti kastoy a pannakaaramidna. Nasagradoan daytoy ket masapul nga ibilangyo a nasagradoan. 33Saanen a maibilang a taok ti siasinoman a mangaramid iti kastoy wenno mangusar iti siasinoman a tao a saan a padi.'" Ti Insenso 34Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Mangalaka kadagiti nabanglo a rekado: estakte, onitsa, galbanum ken puro nga olibanum; pagpapadaem ti kaadu ti tunggal maysa. 35Aramidem dagitoy nga insenso a matempla a kas bangbanglo. Asinam tapno agtalinaed a puro ken sagrado. 36Mangmekmekka iti insenso samo ipan iti Tolda ti Dios iti imatangko ket iwarakiwakmo iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Ibilangmo daytoy nga insenso a naan-anay ti kinasagradona. 37Diyo tuladen ti kastoy a pannakatempla iti insenso nga agpaay kadakayo. Ibilangyo daytoy a nasantoan a naidaton kaniak. 38No adda mangaramid iti kastoy tapno aramatenna a bangbanglo, saanen a maibilang a maysa kadagiti tattaok." Exodo 31 Dagiti Mangaramid kadagiti Alikamen ti Tolda ti Dios (Ex. 35:30-36:1) 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Pinilik ni Bezalel nga anak ni Uri ken apoko ni Hur a kameng ti tribu ti Juda. 3Pinunnok iti pannakabalinko, ket ita, maysa nga eksperto iti amin a kita ti aramid iti arte. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
4Masirib nga agaramid kadagiti disenio ket kabaelanna a sukogen iti balitok, pirak ken bronse; 5agkorte kadagiti napateg a bato a maimontar; ken agkitikit kadagiti kayo ken dadduma pay a kita ti naarte a trabaho. 6Tinudengak met a tumulong kenkuana ni Oholiab nga anak ni Ahisamac, a kameng iti tribu ti Dan. Inikkak met iti naidumduma a kabaelan dagiti amin nga eksperto iti trabaho tapno maaramidda dagiti imbilinko a maaramid: 7ti Tolda ti Dios, ti Lakasa ti Tulag ken ti kalubna, amin nga alikamen ti Tolda, 8ti lamisaan ken ti amin nga alikamenna, ti kandelero a puro a balitok ken amin nga alikamenna, ti altar a pagpuoran iti insenso, 9ti altar a pagpuoran kadagiti daton ken amin nga alikamenna, ti pagbuggoan ken ti batayna. 10Isuda ti agaramid kadagiti arruaten ni Aaron ken dagiti annakna iti panagserbida a kas padi. 11Aramidenda met ti lana a pagkonsagrar ken ti nabanglo nga insenso a maaramat iti Nasantoan a Disso. Aramidenda amin dagitoy nga alikamen nga awan surok ken kurangna kas imbilinko kenka." Ti Aldaw a Panaginana 12Binilin ni Yahweh ni Moises 13nga ibagana daytoy kadagiti Israelita, "Ngilinenyo ti Aldaw a Panaginana, ta daytoy ti agserbi a pagilasinan kadakayo iti agnanayon, a siak, ni Yahweh, pinilikayo nga agbalin a tattaok. 14Nasagradoan ti Aldaw a Panaginana ket masapul a ngilinenyo. Mapapatay ti saan a mangngilin iti aldaw a panaginana ket mapagtalaw ti siasinoman nga agtrabaho iti dayta nga aldaw. 15Agtrabahokayo iti innem nga aldaw, ngem naisangsangayan ti maikapito, ta naidaton kaniak. Mapapatay ti siasinoman nga agtrabaho iti dayta nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 205
206 16Masapul a ngilinen dagiti Israelita ti aldaw a panaginana a kas pagilasinan iti tulag. 17Agserbi daytoy a palagip kaniak ken iti entero nga Israel ket agtalinaed iti agnanayon. Ngamin, siak ni Yahweh, pinarsuak ti langit ken ti daga iti las-ud ti innem nga aldaw ket naginanaak iti maikapito nga aldaw." 18Idi nalpasen ti pannakisao ni Yahweh ken ni Moises iti Bantay Sinai, intedna kenkuana dagiti dua a tapi a bato a nangisuratan a mismo ti Dios kadagiti bilbilin. Exodo 32 Ti Balitok a Sinan-toro a Baka (Deut. 9:6-29) 1Nabayag ni Moises iti bantay. Gapu ta di met la sumalogen, napan dagiti tattao ken ni Aaron ket kinunada kenkuana, "Saanmi nga ammo ti napasamak iti dayta a Moises a nangiruar kadakami idiay Egipto. Yaramidannakami ngarud iti dios a mangidalan kadakami." 2Kinuna ni Aaron kadakuada, "Ummongenyo ngarud dagiti balitok nga aritos dagiti assawa ken annakyo, ket yegyo kaniak." 3Inikkat dagiti tattao dagiti aritosda sada impan ken ni Aaron. 4Linunag ni Aaron dagiti aritos sana imbukbok iti sukogan ket inaramidna a sinan-toro a baka. Kinuna dagiti tattao, "Israel, daytoy ti diostayo a nangiruar kadatayo idiay Egipto." 5Kalpasanna, nangaramid ni Aaron iti altar iti sango ti balitok a sinan-toro a baka sana impakaammo, "Inton bigat, agfiestatayo a kas pammadayaw iti Apo." 6Kabigatanna, nagidatagda kadagiti animal sada pinuoran a kas sakrifisio. Sabali pay dagiti pinartida a sindada a kas daton a maipaay a panagkakadua. Nagpapangan ken nagiinum dagiti tattao. Naglabes ti ragragsakda, nagbabartekda ket nagkakaidda dagiti lallaki ken babbai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Dagdagusem ti sumalog ta nagbasol dagiti tattaom nga inruarmo idiay Egipto ket tinallikudandak. 8Binaybay-andan ti dalan nga imbilinko a surotenda. Nangsukogda iti sinan- toro ti baka manipud iti nalunag a balitok ket inaramidda a pagdaydayawan ken pagidatonan kadagiti sakrifisio. Kunkunada a daytoy ti diosda a nangiruar kadakuada idiay Egipto. 9Am-ammok dagitoy a tattao ket ammok met ti kinasukirda. 10Ita, saanka a makibiang, ta gumilgil-ayab ti pungtotko kadakuada ket dadaelek ida. Ket sikanto ti pagtaudan ti maysa a dakkel a pagilian." 11Ngem nagpakpakaasi ni Moises ken ni Yahweh a Diosna ket kinunana, "Apo, apay a kapungtotmo dagiti tattaom, isuda a winayawayaam idiay Egipto babaen iti naindaklan a pannakabalinmo? 12No dadaelem ida, kunanto dagiti Egipcio nga inruarmo dagiti Israelita idiay Egipto gapu ta panggepmo a pukawen ida iti kabambantayan. Pagbaawem ti pungtotmo ket dimo idissuor daytoy a didigra kadagiti tattaom. 13Laglagipem da Abraham, Isaac ken Jacob nga adipenmo. Laglagipem ti kari a sinapataam kadakuada a paaduem ti kaputotanda a kas iti kaadu dagiti bituen ti langit ket itedmo amin daytoy a daga nga inkarim a tagikuaenda iti agnanayon." 14Nagbabawi ni Yahweh ket dina indissuor ti didigra nga impangtana nga ipalak-am kadagiti tattaona. 15Nagsubli ni Moises ket simmalog iti bantay. Iggemna dagiti dua a tapi a bato a nakaisuratan dagiti bilin. 16Mismo a ti Dios ti nangaramid kadagiti tapi ket inkitikitna dagiti bilin iti agsumbangirda. 17Nangngeg ni Josue ti ariwawa dagiti tattao ket kinunana ken ni Moises, "Mangngegko ti ikkis dagiti aggugubat iti kampo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 207
18Kinuna ni Moises, "Saan nga ikkis dagiti nagballigi wenno dung-aw dagiti naparmek ti mangngegko no di ket kankanta." 19Addan ni Moises iti arisadsad ti bantay. Idi asidegen iti kampo ket makitana ti sinan-toro a baka ken dagiti tattao nga agsasala, simged ti pungtotna. Sadiay, imbarsakna dagiti tapi nga ig-iggamanna ket naburburakda. 20Innalana ti inaramidda a sinan-urbon ti baka, linunagna, tinumtumekna ket inlaokna iti danum sana impainum kadagiti Israelita. 21Kinunana ken ni Aaron, "Ania aya ti inaramid kenka dagitoy a tattao ta pinalubosam ida nga agaramid iti nadagsen a basol?" 22Insungbat ni Aaron, "Dinak koma kapungtot, apo. Ammom a napigsa ti tarigagayda nga agaramid iti dakes. 23Kinunada kaniak, 'Dimi ammo ti napasamak iti dayta a Moises a nangiruar kadakam idiay Egipto. Yaramidannakami ngarud iti dios a mangidalan kadakami.' 24Imbagak kadagiti adda alahasna a balitok nga itedda kaniak dagitoy. Tinunawko dagiti alahas ket daytoy sinan-toro a baka ti nagbalinanna." 25Naammiris ni Moises a pinalubosan ni Aaron dagiti tattao nga aglablabesda ket nagbalinda a maag iti imatang dagiti kabusorda. 26Nagtakder ngarud ni Moises iti ruangan ti kampo ket impukkawna, "Umay ditoy ti amin a sumurot iti Apo!" Napan dagiti amin a Levita iti yanna, 27ket kinunana kadakuada, "Imbilin ti Apo a Dios ti Israel nga alaenyo ti kampilanyo sayo dakiwasen ti entero a kampo, manipud ditoy agingga iti sabali a ruangan ket patayenyo amin a makitayo - kakabsatyo man wenno gagayyemyo wenno kaarrubayo." 28Nagtungpal dagiti Levita ket pinapatayda ti agarup 3,000 a lallaki iti dayta nga aldaw. 29Kinuna ni Moises kadagiti Levita, "Ita nga aldaw, indatonyo dagiti bagbagiyo a kas papadi iti panagserbi iti Apo gapu iti panangpapatayyo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 208
kadagiti annakyo ken dagiti kakabsatyo. Ngarud, inted tiApo ti bendisionna kadakayo." 30Kabigatanna, kinuna ni Moises kadagiti tattao, "Nadagsen unay ti nagbasolanyo. Ngem ita, innak iti Apo iti bantay bareng no maipamuspusak ti pannakapakawanyo." 31Nagsubli ni Moises ken ni Yahweh ket kinunana, "Nadagsen ti basol dagitoy a tattao! Nangaramidda iti dios a balitok ket nagdaydayawda kenkuana. 32Ipakpakaasik a pakawanem koma ida. No dimo pakawanen pangngaasim ta ikkatem ti naganko iti libro a nangisuratam kadagiti nagan dagiti tattaom." 33Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Dagiti laeng nagan ti nakabasol kaniak ti punasek iti librok. 34Dumtengto ti aldaw a dusaek dagitoy a tattao gapu iti basolda. Inkan ket ipanguloam ida a mapan iti lugar nga imbagak kenka. Laglagipem nga idalannakanto ti anghelko." 35Iti kasta, dinusa ni Yahweh dagiti tattao ket pinagsakitna ida gapu ta pinilitda ni Aaron a mangaramid iti sinan-toro ti baka. Exodo 33 Ti Bilin a Pumanawda iti Bantay Sinai 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Pumanawkayo ditoy, sika ken dagiti tattao nga inruarmo idiay Egipto, ket inkay iti daga nga inkarik kada Abraham, Isaac ken Jacob nga ited kadagiti kaputotanda. 2Mangibaonak iti anghel a mangidalan kadakayo ket papanawekto dagiti Cananeo, Amorreo, Heteo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. 3Inkay iti nabaknang ken nadam-eg a daga. Ngem gapu ta nasukirkayo, diak makikuyog kadakayo amangan no patayenkay iti dalan." 4Idi mangngeg daytoy dagiti tattao, nagleddaangda ket saandan a nagarruat iti alahas. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 209 ida,
5Binilin ngamin ni Yahweh ni Moises nga ibagana kadagiti Israelita: "Nasukirkayo a tattao ket no makikuyogak la ngata kadakayo iti uray apagkanito, pukawenkayo a mamimpinsan. Ita, ikkatenyo dagiti alahasyo tapno ammok ti aramidek kadakayo." 6Manipud idin, kalpasan ti ipapanawda idiay Bantay Sinai, saanen a nagal- alahas dagiti Israelita. Ti Tolda a Pakiumanan 7Tunggal agkampo dagiti Israelita, alaen ni Moises ti nasagradoan a Tolda sana ipatakder iti pangadaywen bassit iti ruar ti kampo. Pinanaganan ni Moises daytoy iti "Tolda a Pakiumanan" ket sumrek iti tolda ti siasinoman a makiuman ken ni Yahweh. 8Tunggal mapan ni Moises iti tolda, agtakder dagiti tattao iti ruangan ti toldada ket kitkitaenda ni Moises agingga a makastrek iti tolda. 9Apaman a makastrek, bumaba met ti monmon ti ulep iti ruangan ti Tolda; makisao ni Yahweh ken ni Moises manipud iti ulep. 10Apaman a makita dagiti tattao ti ulep iti ruangan ti Tolda, agrukbabda. 11Makisao ken ni Moises iti sangonsango a kas iti pannakisao ti maysa a tao iti gayyemna. Agsubli met laeng ni Moises iti kampo ngem agbati iti uneg ti Tolda ti agtutubo a katulongan ni Moises, ni Josue nga anak ni Nun. Ikari ti Dios a Kumuyog kadagiti Tattaona 12Kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Pudno nga imbagam nga idalanko dagitoy a tattao a mapan iti daga ngem dimo imbaga no siasino ti ibaonmo a tumulong kaniak. Kinunam pay nga am-ammonak unay ket maragsakanka kaniak. 13No pudno daytoy, ibagam kaniak dagiti panggepmo tapno makapagserbiak kenka ket agtultuloy a maragsakanka kaniak. Laglagipem met a pinilim a tagikuaen daytoy a nasion." 14Kinuna ni Yahweh, "Kuyogenka ket ikkak ti inana ti panunotmo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 210
15"No dika kumuyog kadakami," kinuna ni Moises, "dinakam ngarud papanawen ditoy. 16Kasano nga adda makaammo a maragsakanka kaniak ken kadagiti tattao no dinakami met kuyogen? Ngem no kuyogennakami, maipakita a naisalsaluminakami kadagiti amin a tattao ditoy daga." 17Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Aramidek ti imbagam gapu ta am- ammoka unay ket maragsakanak kenka." 18Indawat ni Moises, "Pangngaasim ta ipakitam kaniak ti makasisirap a lawag a pagilasinan ti kaaddam." 19"Ipakitak kenka ti amin a kinadayagko, ket baliksek ti nasagradoan a naganko, a Yahweh," insungbat ni Yahweh. "Paraburak ken kaasiakto ti kayatko a kaasian. 20Ngem diak ipakita kenka ti rupak gapu ta matay ti siasinoman a makakita iti rupak. 21Adda bato iti abayko a mabalinmo a pagtakderan. 22No lumabas ti makasisirap a lawag a mangipakita iti kaaddak, ikabilka iti rengngat ti bato ket lingdanka iti imak agingga a makalabasak. 23Kalpasanna, ikkatek ti imak ket makitamto ti likudak ngem saan a ti rupak." Exodo 34 Dagiti Sabali a Tapi ti Bato (Deut. 10:1-5) 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Mangaramidka iti dua a tapi ti bato a kas kadagidi immuna ket isuratkonto kadagitoy dagiti naisurat kadagidi tapi a binurakmo. 2Agsaganaka a sumang-at iti Bantay Sinai inton agsapa ket kitaennakto iti tapawna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 211
3Siksika laeng ti sumang-at. Awan ti siasinoman a tao a makita iti uray ania a disso iti bantay. Diyo met ipalubos nga adda karnero wenno baka nga agarab iti arisadsadna." 4Nangaramid ngarud ni Moises iti dua a tapi a bato, ket iti agsapa ti sumuno a bigat, insang-atna dagitoy iti Bantay Sinai, kas imbilin kenkuana ni Yahweh. 5Bimmaba ni Yahweh iti maysa nga ulep nagtakder iti abay ni Moises, ket binalikasna ti naganna Yahweh. 6Nagna ni Yahweh iti sangoanan ni Moises ket kinunana, "Siak ni Yahweh a Dios a managayat ken manangngaasi. Saanak a nalaka nga agpungtot. Nadungngo ken napudnoak. 7Tungpalek ti karik iti rinibribu a kaputotan, ket pakawanek ti kinadakes, panagsalungasing ken basol. Ngem dusaek a dusaen dagiti annak ken appoko agingga iti maikatlo ken maikapat a kaputotan gapu kadagiti basol dagiti ammada." 8Dinagdagus ni Moises nga inrukob ti ulona iti daga ket nagdaydayaw. 9Kinunana, "Apo, no pudno met laeng a maragsakanka kaniak, dawatek a kuyogennakami. Nasukir dagitoy a tattao, ngem pakawanennakami koma kadagiti kinadakesmi ket awatennakami a kas tattaom." Mapabaro ti Tulag (Ex. 23:14-19; Deut. 7:1-5; 16:1-17) 10Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ita, makitulagak kadagiti Israelita. Agaramidakto kadagiti milagro a di pay napasamak ditoy lubong wenno iti uray ania a pagilian. Makitanto dagiti amin a tattao dagiti naindaklan a banag a kabaelak nga aramiden agsipud ta agaramidak kadagiti nakaskasdaaw a banag nga agpaay kadakayo. 11Tungpalenyo dagiti bilin nga itedko ita nga aldaw. Iti isusungadyo, papanawekto dagiti Amorreo, Cananeo, Heteo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 212
12Dikay makitultulag kadagiti tattao a madanonyo sadiay, ta daytoyto ti pangrugian ti pannakadadaelyo. 13Rebbaenyo ketdi dagiti altarda, dadaelenyo dagiti nasagradoan a bato nga adigida ken dagiti kaykayo a simbolo ti didiosenda nga Asera. 14"Dikay agdaydayaw iti sabali a dios, ta siak, ni Yahweh, diak ipalubos nga adda kasalisalko. 15Dikay makitultulag kadagiti tattao sadiay, agsipud ta tunggal agdaydayaw ken agidatonda kadagiti didiosenda, awisendakayto ket masulisogkayto a mangan kadagiti taraon a naidaton. 16Amangan ketdi no mangasawa dagiti lallaki nga annakyo kadagitoy ganggannaet a babbai a mangisungsong kadakuada a mangtallikud kaniak ket agdaydayawda kadagiti didiosenda. 17"Dikay mangsukog kadagiti didiosen a pagdaydayawanyo. 18"Rambakanyo ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana. Kas imbilinko, mangankay iti tinapay nga awan lebadurana iti las-ud ti pito nga aldaw iti Abib ta iti daytoy a bulan, pimmanawkayo idi idiay Egipto. 19"Kukuak ti amin nga inauna a lalaki, tao man wenno dingngoenyo. 20Ngem masapul a subbotenyo ti inauna nga anak ti asno babaen iti pannangtedyo iti maysa a karnero a kas sukatna. No diyo subboten ti asno, rungdoenyo ti tengngedna. Subbotenyo ti amin nga inauna nga anakyo. "Saankayo nga umay kaniak no awan datonyo. 21"Agtrabahokay iti innem nga aldaw, ngem aginanakayo iti maikapito, uray no panagaarado wenno panagaani. 22"Rambakanyo ti Fiesta ti Panagapit iti damo a panaganiyo iti trigo, kasta met ti Fiesta ti Abong-abong inton burasenyo dagiti bungbunga ti mulayo. 23"Mamitlo iti makatawen nga umay dagiti amin a lallaki nga adda kadakayo tapno agdaydayawda kaniak, ni Yahweh a Dios ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 213
24Kalpasan ti panangpapanawko kadagiti tattao iti isusungadyo ket palawaek ti sakupyo, awanto ti agpanggep a mangraut iti pagilianyo bayat ti pannakarambak dagiti tallo a fiesta. 25"Diyo pakuyogan ti tinapay nga adda lebadurana iti dara ti animal nga idatonyo kaniak a sakrifisio. Diyo ipabigat ti uray ania a paset ti animal a pinatayyo iti Fiesta ti Paskua. 26"Tinawen a yegyo iti balay ni Yahweh ti umuna a trigo a maapityo. "Diyo lutoen ti urbon a karnero wenno urbon a kalding iti gatas ti inana." 27Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Isuratmo dagiti imbagak ta dagitoy ti alagaden ti pannakitulagko kenka ken iti Israel." 28Uppat a pulo nga aldaw ken rabii a nagyan sadiay ni Moises a kaduana ni Yahweh. Saan a nangnangan wenno immin-inum. Insuratna kadagiti tapi a bato ti linaon ti tulag - dagiti Sangapulo a Bilin. Sumalog ni Moises manipud Bantay Sinai 29Simmalog ni Moises manipud iti Bantay Sinai a siiiggem kadagiti tapi a bato a nakailanadan dagiti Sangapulo a Bilin. Gapu iti pannakisaona ken ni Yahweh, agranraniag ti rupana ngem saanna nga ammo. 30Idi makita ni Aaron ken dagiti Israelita nga agranraniag ti rupana, nagbutengda nga umasideg kenkuana. 31Ngem inayaban ida ni Moises, isu a napan kenkuana ni Aaron ken dagiti amin a pangulo ti ili ket kinasaona ida. 32Kalpasanna, linawlaw dagiti amin nga Israelita ket impakaammona kadakuada dagiti amin a bilin nga imbaga ni Yahweh kenkuana iti Bantay Sinai. 33Idi malpasen ti panagsaona kadakuada, inabungotanna ti rupana. 34Tunggal sumrek ni Moises iti Tolda a Pakiumanan a makisao ken ni Yahweh, ikkatenna ti abungotna. No rummuar, ipakaammona kadagiti Israelita dagiti amin a naibilin kenkuana Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 214
35ket makitada nga agranraniag ti rupana. Abungotanna met laeng ti rupana agingga a mapan makisao manen ken ni Yahweh. Exodo 35 Dagiti Alagaden iti Aldaw a Panaginana 1Inummong ni Moises dagiti amin nga Israelita ket kinunana kadakuada, "Daytoy ti imbilin ti Apo nga aramidenyo: 2Agtrabahokayo iti innem nga aldaw, ngem ngilinenyo ti maikapito, ta nasantoan nga aldaw a panaginana a maidaton kaniak, ni Yahweh. Mapapatay ti siasinoman nga agtrabaho iti dayta nga aldaw. 3Uray ti panamasged laeng iti apuy ti uneg ti balayyo, maiparit iti Aldaw a Panaginana." Dagiti Daton a maipaay iti Santuario (Ex. 25:1-9) 4Kinuna ni Moises kadagiti amin nga Israelita, "Daytoy ti imbilin ti Apo: 5Mangidatagkay iti daton iti Apo. Siasinoman nga agtarigagay a mangted, yegna dagitoy: balitok, pirak, wenno bronse; 6de lana nga asul, ube ken nalabaga; nafino a linen; lupot a naabel iti dutdot ti kalding; 7nakorte a lalat ti toro a karnero; nafino a lalat ti kalding; kayo ti akasia; 8lana ti pagsilawan; bangbanglo a paglaok iti lana a pagkonsagrar ken iti nabanglo nga insenso; 9napateg a karnelia ken napapateg a bato a maimontar iti efod ken iti pektoral ti Kangatoan a Padi. Dagiti Alikamen a maipaay iti Tolda ti Dios (Ex. 39:32-43) 10"Masapul nga umay dagiti amin a nalaing a trabahador kadakayo ket aramidenda amin nga imbilin ti Apo: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 215
11ti Tolda ti Dios, ti Tolda agraman ti akin-uneg ken akinruar nga abbongna, dagiti kawit ken dagiti bastidorna, dagiti balunetna, dagiti poste agraman dagiti pagbatayanna, 12ti Lakasa ti Tulag ken dagiti assiwna, ti kalub ken ti kurtina a panglinged. 13Aramidenda met ti lamisaan ken dagiti assiw ken amin nga alikamenna, ti pagikabilan iti tinapay a maidaton iti Dios, 14ti kandelero ti pagsilawan agraman dagiti alikamenna, dagiti pagsilawan agraman lana a segdenda. 15Aramidenda ti altar a pagpuoran iti insenso agraman dagiti assiwna, ti lana a pagkonsagrar, ti nabanglo nga insenso ken ti kurtina ti ruangan ti Tolda ti Dios, 16ti altar a pagpuoran kadagiti daton agraman ti bronse a barandiliasna, dagiti assiw ken amin nga alikamenna, ti pagbuggoan ken ti pagbatayanna, 17dagiti kurtina ti paraangan agraman dagiti poste ken pagbatayanna, ti kurtina iti pagserkan iti paraangan; 18dagiti pasok ken dagiti tali ti Tolda ken ti paraangan, 19dagiti nadayag a kawes dagiti papadi nga agserbi iti Nasantoan a Disso - dagiti nasagradoan a kawes ni Aaron a padi ken dagiti annakna." Sagsagut dagiti Tattao 20Pimmanaw dagiti Israelita, 21ket nangyeg iti sagut dagiti amin a mayat a tumulong iti pannakabangon ti Tolda ti Dios. Inyegda ti amin a kasapulan iti panagdaydayaw ken dagiti maaramid a kawes dagiti papadi. 22Nagisagut ti amin a mayat a tumulong, lalaki man wenno babai. Adda nagited iti gargantilias, aritos, singsing, kuentas ken amin a kita ti alahas a balitok ket indatonda dagitoy ken ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 216
23Nangted dagiti addaan iti de lana nga asul, ube wenno nalabaga; nafino a linen; lupot a naabel iti dutdot ti kalding; napalabaga a lalat ti karnero wenno nafino a lalat. 24Amin nga addaan iti pirak ken bronse a mabalinna nga isagut ket impanda dagitoy iti Apo kasta met dagiti addaan iti kayo nga akasia a mabalin a mausar iti patakder. 25Adda dagiti babbai a nagtibbi iti de lana nga asul, ube, nalabaga ken nafino a linen ket indatagda dagitoy. 26Adda met dagiti nagtibbi iti dutdot ti kalding. 27Nagidaton dagiti pangulo kadagiti napateg a bato a karnelia ken dadduma nga alahas a maimontar iti efod ken pektoral, 28agraman bangbanglo ken lana dagiti pagsilawan, lana a pagkonsagrar ken iti nabanglo nga insenso. 29Tunggal Israelita nga adda maitulongna ket indatagna ti sagut ken ni Yahweh para iti trabaho a paaramid ni Yahweh ken ni Moises. Dagiti Agtrabaho iti Tolda ti Dios (Ex. 31:1-11) 30Kinuna ni Moises kadagiti Israelita, "Pinili ti Apo ni Bezalel nga anak ni Uri ken apoko ni Hur a nagtaud iti tribu ti Juda. 31Pinunnona iti bukodna a pannakabalin ket nalaing iti amin a kita ti trabaho iti arte. 32Masirib nga agaramid kadagiti disenio a sukogenna manipud iti balitok, pirak ken bronse; 33agtabas ken agimontar iti napateg a bato; ken agkitikit iti kayo ken iti amin a kita ti aramid iti arte. 34Inted ti Apo kenkuana, kasta met ken ni Oholiab nga anak ni Ahisamac iti tribu ti Dan, ti sirib a mangisuro iti trabahoda kadagiti dadduma. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 217
35Inikkanna ida iti naidumduma a sirib nga agaramid kadagiti ar-aramiden dagiti kumikitikit, dagiti dibuhista, dagiti umaabel iti de lana nga asul, ube, nalabbaga ken nafino a linen ken dadduma a lupot. Kabaelanda ti amin a kita ti trabaho ket nalaingda a dibuhista. Exodo 36 1"Da Bezalel ken Oholiab, agraman dagiti amin nga inikkan ti Apo iti sirib ken laing, isuda ti agaramid kadagiti amin a kasapulan iti pannakaibangon ti santuario. Masapul nga aramiden ti amin kas imbilin tiApo." Ited dagiti Tattao ti Adu a Sagut 2Inayaban ni Moises da Bezalel, Oholiab ken amin nga inikkan ni Yahweh iti sirib ken laing agraman dagiti mayat a tumulong ket pinairugina kadakuada ti trabaho. 3Inted ni Moises kadakuada dagiti insagut dagiti Israelita a maipaay iti pannakabangon ti santuario ngem intultuloy dagiti Israelita ti binigat a pannangtedda kadagiti sagutda. 4Napan dagiti trabahador ken ni Moises, 5ket imbagada kenkuana, "Ad-adun ngem ti kasapulan ti yeg dagiti tattao a maipaay iti trabaho nga imbilin ti Apo a maaramid." 6Ngarud, imbilin ni Moises iti entero a kampo a maisardengen ti panagited kadagiti sagut nga agpaay iti santuario. Isu nga awanen ti nagited iti sagut. 7Nupay kasta, adu unayen ti naipan sadiay a pangleppas iti amin a trabaho. Maaramid ti Tolda ti Dios (Ex. 26:1-37) 8Dagiti kalaingan a trabahador ti nangaramid iti Tolda ti Dios. Naaramid daytoy iti sangapulo a pessat a lupot iti tinali a nafino a linen ken naabel iti asul, ube ken nalabaga a de lana, ken nabordaan kadagiti ladawan dagiti kerubim. 9Agpapada ti rukod ti tunggal pessat: 12 a metro ti kaatiddog ken dua a metro ti kaakaba. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 218
10Pinagsasaipda ti lima a pessat iti maysa a naig; kasta met ti inaramidda kadagiti lima a pessat. 11Nangaramidda kadagiti pagyusokan iti lupot nga asul iti akinruar a pingir ti tunggal naig. 12Saglilimapulo a pagyusokan ti naikapet iti tunggal naig. 13Nangaramidda iti 50 a kawit a balitok a namagkamang kadagiti dua a naig, isu a sangsangkanayon ti Tolda ti Dios. 14Kalpasanna, inaramidda ti abbong ti Tolda iti sangapulo ket maysa a pessat ti lupot a naabel iti dutdot ti kalding. 15Agpapada ti rukod ti tunggal pessat: 13 a metro ti kaatiddog ken dua a metro ti kaakaba. 16Pinagsasaipda ti lima kadagitoy iti maysa a naig; kasta met ti inaramidda kadagiti innem. 17Saglilimapulo a pagyusokan ti inkapetda iti pingir ti maudi a pessat iti umuna a naig ken iti pingir ti sabali a naig. 18Nangaramidda iti 50 a kawit a bronse a pangikamangda kadagiti dua a naig tapno agbalin a maysa nga abbong. 19Nangaramidda pay iti dua nga abbong, maysa iti napalabbaga a lalat ti karnero ket ti maysa iti nafino a lalat a mayaplag iti rabawna. 20Nangaramidda kadagiti bastidor ti Tolda manipud iti kayo nga akasia. 21Sangapulo ket lima a kadapan ti kaatiddog ti tunggal bastidor ket 27 a pulgada ti kalawana. 22Adda dua nga agpada a sunta ti tunggal bastidor tapno agkakamangda. Sinuntaanda ti amin a bastidor. 23Nangaramidda iti 20 a bastidor para iti paset ti bangirna iti abagatan ti tolda, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 219
220 24ken ti 40 a pirak a pagbatayanda, dua a pagbatayan ti bastidor a mangtengngel iti dua a suntana. 25Nangaramidda met iti duapulo a bastidor para iti bangirna iti amianan, 26agraman ti 40 a pirak a pagbatayan, dua a pagbatayan ti tunggal bastidor. 27Innem a bastidor ti inaramidda nga agpaay iti paset ti bangirna iti laud; 28ken dua a bastidor nga agpaay kadagiti suli iti likudan ti Tolda. 29Nagkamang dagitoy pasuli a bastidor iti baba agingga iti tuktok nga yan ti umuna a pagkursongan. Kastoy ti pannakaaramid dagiti dua a bastidor iti dua a suli. 30Adda ngarud walo a bastidor ken 16 a pirak a pagbatayan; dua a pagbatayan iti tunggal tabla. 31Nangaramidda iti 15 a balunet iti kayo nga akasia; lima a balunet nga agpaay kadagiti bastidor iti maysa a sikigan ti Tolda; 32lima nga agpaay kadagiti bastidor iti sabali a sikigan ken lima nga agpaay kadagiti bastidor iti paset iti bangirna iti laud. 33Inkabilda ti akintengnga a balunet a mamagkakamang kadagiti bastidor manipud iti maysa a sikigan agingga iti sabali. 34Kinalupkopanda dagiti bastidor iti balitok ket inkapetda ti balitok a pagyusokan a mangtengngel kadagiti balunet a nakalupkopan met iti balitok. 35Nangaramidda iti kurtina iti nafino a linen, ken naabel iti asul, ube ken nalabaga a de lana ken nabordaan kadagiti ladawan dagiti kerubim. 36Nangaramidda iti uppat a poste iti kayo nga akasia a pakaibitinan ti kurtina ket kinalupkopanda iti balitok; balitok dagiti inkapetda a kawit. Nangaramidda met iti uppat a pirak a pagbatayan dagiti poste. 37Para iti pagserkan iti Tolda, nangaramidda iti kurtina iti nafino a linen ken naabel iti asul, ube ken nalabaga a de lana ken nabordaan, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
38agraman iti lima a poste a naikkan kadagiti kawit. Kinalupkopanda iti balitok dagiti tuktok dagiti poste ken dagiti pasikkil. Nangaramidda iti lima a bronse a pagbatayan dagiti poste. Exodo 37 Maaramid ti Lakasa ti Tulag (Ex. 25:10-22) 1Inaramid ni Bezalel ti Lakasa ti Tulag manipud iti kayo nga akasia. Uppat a pulo ket lima a pulgada ti kaatiddog, 27 a pulgada ti kaakaba ken 27 a pulgada ti kangatona. 2Puro a balitok ti inkalupkopna iti uneg ken iti ruarna ket balitok met ti impaikingna iti aglikmut. 3Inyaramidanna iti uppat a pagyusokan a balitok a pagawitan sana inkapet kadagiti uppat a sakana; dua a pagyusokan iti agsumbangir. 4Nangaramid kadagiti assiw nga akasia, kinalupkopanna ida iti balitok, 5ket inyusongna dagiti assiw kadagiti pagyusokan iti agsumbangir ti Lakasa. 6Nangaramid iti kalub iti puro a balitok; 45 a pulgada ti kaatiddog ken 27 a pulgada ti kaakabana. 7Nangaramid iti dua a kerubim iti napanday a balitok; 8maysa iti agsumbangir a pungto. Inaramidna ida a sangsangkanayon iti kalub. 9Siuukrad dagiti payak dagiti kerubim iti ngatoenda; agsinsinnangoda ket linlinonganda ti kalub. Ti Lamisaan dagiti Tinapay a Maidaton iti Dios (Ex. 25:23-30) 10Akasia ti inaramid ni Bezalel a lamisaan: 36 a pulgada ti kaatiddog, 18 a pulgada ti kaakaba ken 27 a pulgada ti kangatona. 11Puro a balitok ti inkalupkopna ket balitok met ti impaikingna iti aglikmut. 12Pinagdawadawna iti tallo a pulgada ti kaakaba iti aglikmut sana pinaikingan iti balitok. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 221
13Inyaramidanna iti uppat a balitok a pagyusokan a pangawit iti lamisaan sana inkapet kadagiti uppat a suli a yan dagiti sakana 14iti asideg ti agdawadaw. 15Akasia dagiti assiw nga inaramidna a kinalupkopanna iti balitok. 16Puro a balitok dagiti inaramidna a mausar iti lamisaan: dagiti pinggan, kopa, pitser ken dagiti malukong a pakaikargaan kadagiti daton nga inumen. Ti Kandelero (Ex. 25:31-40) 17Inaramid ni Bezalel ti kandelero iti puro a balitok. Pinanday met a balitok ti inaramidna a puon ken ungkayna. Sangsangkanayon iti kandelero dagiti arkosna a kimmopa a sabong ken busel. 18Innem ti sangana: tallo iti agsumbangir. 19Iti tunggal sanga, adda kimmopa a sabong a kas iti sukog ti almendras agraman busbusel ken petalo. 20Adda uppat a kimmopa a sinan-sabong ti almendras ken dagiti busel ti ungkay ti kandelero. 21Adda busel ti sabong iti baba ti tunggal maysa kadagiti tallo a paris a sanga. 22Sangsangkanayon dagiti busel ken dagiti sanga iti kandelero; naaramidda iti napanday a puro a balitok. 23Nangaramid iti pito a pagsilawan para iti kandelero, agraman dagiti puro a balitok a pagarsang ken pagyarsangan. 24Agdagup iti 35 a kilo a puro a balitok ti inusarna iti kandelero agraman dagiti alikamenna. Ti Altar a Pagpuoran iti Insenso (Ex. 30:1-5) 25Akasia ti inaramid ni Bezalel nga altar a pagpuoran iti insenso. Kuadrado ti altar: 18 a pulgada ti kaatiddog, kasta met ti kalawana ken 36 a pulgada ti kangatona. Sangsangkanayon iti altar dagiti sinan-sara kadagiti uppat a sulina. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 222
26Kinalupkopanna ti rabawna, dagiti uppat a sikiganna ken dagiti sinan- sarana iti puro a balitok. Pinaikinganna iti balitok ti aglikmut. 27Inyaramidanna iti dua a balitok a pakaiyusokan dagiti assiw ket inkapetna iti baba dagiti iking iti agsumbangir. 28Akasia dagiti inaramidna nga assiw a kinalupkopanna iti balitok. Ti Lana a Pagkonsagrar ken ti Insenso 29Nangaramid ni Bezalel iti nasagradoan a lana a pagkonsagrar ken iti nabanglo nga insenso a natempla a kas iti bangbanglo. Exodo 38 Ti Altar a Pagpuoran kadagiti Daton (Ex. 27:1-8) 1Akasia ti inaramid ni Bezalel nga altar a pagpuoran kadagiti daton. Kuadrado ti altar: 7 1/2 a kadapan ti kaatiddog ken kalawana, ken 4 1/2 a kadapan ti kangatona. 2Inikkanda kadagiti sinan-sara dagiti uppat a suli ket sangsangkamaysada iti altar. Kinalupkopanna amin iti bronse. 3Bronse dagiti amin nga inaramidna nga alikamen ti altar: dagiti palanggana, pala, kawit, malukong ken palanggana a pagikkan iti beggang. 4Nangaramid iti bronse a barandilias ket inkabilna iti sirok ti pagdawadawan ti altar, a dumanon iti kagudua ti kangatona. 5Nangaramid iti uppat a pagkursongan sana inkapet kadagiti uppat a suli ti altar. 6Inaramidna dagiti assiw iti kayo nga akasia, ket kinalupkopanna iti bronse, 7sana inyusong kadagiti pagyusokan iti agsumbangir ti altar. Naaramid ti altar kadagiti tabla ket awan nagyan ti unegna. Ti Bronse a Palanggana (Ex. 30:18) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 223
8Inaramid ni Bezalel ti bronse a palanggana ken ti pagbatayanna manipud kadagiti bronse a pagsarmingan dagiti babbai nga agserserbi iti ruangan ti Tolda ti Dios. Ti Bakud ti Tolda ti Dios (Ex. 27:9-19) 9Inaramidna ti paraangan ti Tolda ti Dios nga inalikubkobna iti nalamuyot a linen a kurtina. Iti bangirna iti abagatan, 50 a yarda ti kaatiddog dagiti kurtina. 10Bronse dagiti duapulo a poste ken dagiti duapulo a batayda. Pirak dagiti kawit iti tunggal poste ken dagiti pakaibitinanda. 11Agpada ti rukod ti paraangan iti bangirna iti amianan 12ken iti laud, 25 a yarda ti kaatiddog dagiti kurtina a naibitin iti sangapulo a poste a naipasdek iti sangapulo a pagbatayan. Pirak dagiti kawit ti tunggal poste ken dagiti pakaibitinanda. 13Iti bangirna iti daya a yan ti pagserkan, 25 a yarda ti kalawa ti paraangan. 14-15Iti agsumbangir ti pagserkan, adda 7 1/2 a yarda a kurtina nga addaan iti tallo a poste ken tallo a pagbatayan. 16Naaramid iti nalamuyot a tinali a linen ti amin a kurtina iti aglikmut ti paraangan. 17Bronse dagiti pagbatayan dagiti poste. Pirak met dagiti kawit, dagiti pakaibitinan ken ti naikalupkop kadagiti tuktok ti poste. Napagkakamang dagiti amin a poste ti paraangan babaen kadagiti pirak a pasikkil. 18Nabordaan ti kurtina ti ruangan ti paraangan ket naaramid iti de lana nga asul, ube, nalabaga ken nalamuyot a tinali a linen. Sangapulo a yarda ti kaatiddog ken 2 1/2 a yarda ti kagayadna a kas iti kurtina ti paraangan. 19Naibitin iti uppat a poste a naisaad met iti uppat a pagbatayan. Pirak dagiti kawitda, ti naikalupkop iti tuktokda ken dagiti pakaibitinanda. 20Bronse dagiti amin a pasok ti Tolda ken dagiti pasok ti aglikmut ti paraangan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 224
Dagiti Metal a Mausar iti Tolda ti Dios 21Daytoy ti listaan dagiti metal a nausar iti Tolda ti Dios a nakaikabilan dagiti dua a tapi a bato a nakailanadan dagiti Sangapulo a Bilin. Pinaaramid ni Moises daytoy kadagiti Levita a nagtrabaho iti panangidaulo ni Itamar nga anak ni Aaron a padi. 22Ni Bezalel nga anak ni Uri ken apoko ni Hur iti tribu ti Juda ti nangaramid kadagiti amin nga imbilin ni Yahweh. 23Ni Oholiab nga anak ni Ahisamac iti tribu ti Dan ti nagpaay a katulongan ni Bezalel. Agkitkitikit ni Oholiab, dibuhista ken agab-abel iti de lana nga asul, ube ken nalabaga ken iti nalamuyot a linen. 24Agdagsen iti 1,000 a kilo ti amin a balitok a naidaton iti Apo ken nausar iti pannakaaramid ti santuario. Nausar ditoy ti pagtimbangan ti templo. 25Agdagsen dagiti pirak a naparuar iti pannakasensus dagiti umili iti 3,430 a kilo, segun iti pagtimbangan ti templo. 26Daytoy ti dagup ti binayadan dagiti amin a nasensus; inted ti tunggal maysa ti naituding a gatad, segun iti pagtimbangan ti templo. Agdagup iti 603,550 a lallaki dagiti nailista iti sensus nga agtawen iti 20 wenno nasursurok pay. 27Nausar ti 3,400 a kilo a pirak iti pannakaaramid dagiti 100 a pagbatayan iti santuario ken dagiti kurtina - 34 a kilo iti tunggal pagbatayan. 28Iti nabati a 30 a kilo a pirak, inaramid ni Bezalel dagiti pagibitinan ti kurtina, dagiti kawit dagiti poste ken ti naikalupkop iti tuktokda. 29Agdagsen iti 2,425 a kilo dagiti bronse a naidaton iti Apo. 30Dagitoy dagiti naaramid a pagbatayan iti pagserkan iti Tolda ti Dios, ti bronse nga altar agraman bronse a barandiliasna, dagiti amin nga alikamen ti altar, 31dagiti pagbatayan ti bengbeng iti likmut ti tolda ken ti pagserkanna ken dagiti amin a pasok iti Tolda ti Dios ken dagiti pasok iti aglikmutna. Exodo 39 Dagiti Kawes dagiti Papadi Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 225
226 (Ex. 28:1-14) 1De lana nga asul, ube ken nalabaga ti naaramid a kawes dagiti papadi nga agserbi iti Nasantoan a Disso. Inaramidda ti kawes ni Aaron a kas padi, kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 2Inaramidda ti efod iti nafino a linen de lana nga asul, ube ken nalabaga; ken panait a balitok. 3Nangpitpitda iti balitok agingga nga immingpis ket rinagragasda nga inyabel iti de lana nga asul, ube ken nalabaga ken ti nabordaan a nalamuyot a linen. 4Inaramidda ti terante ti efod a maikapet iti agsumbangir a sikiganna tapno agkamang. 5Napintas ti pannakaabel ti barikes a naikamang iti efod ket sangsangkanayonda; naaramid daytoy iti isu met laeng a material, kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 6Tinabasda dagiti napateg a bato a karnelia sada immontar kadagiti balitok a pagitampokan. Naikitikit kadagiti bato dagiti nagan dagiti 12 nga annak ni Jacob. 7Iti terante ti efod ti nakaikabitan dagitoy a mangibagi kadagiti 12 a tribu ti Israel, kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Ti Pektoral (Ex. 28:15-30) 8Inaramidda ti pektoral iti isu met la a material a naaramat iti efod ken isu met la a borda. 9Kuadrado ti pektoral a nagkulpi iti tengnga; siam a pulgada ti kaatiddog, kasta met ti kaakabana. 10Minontaranda iti uppat nga intar iti napapateg a bato; iti umuna nga intar, immontarda ti rubi, topasio ken granate; 11iti maikadua, esmeralda, safiro ken diamante; 12iti maikatlo, hasinto, agata ken amatista; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13ket iti maikapat, berilio, karnelia ken jaspe. Naimontar dagitoy iti balitok. 14Iti tunggal bato, naimontar ti maysa a nagan dagiti annak ni Jacob a mangibagi kadagiti 12 a tribu ti Israel. 15Nangtalida iti pinitpit a puro a balitok a kordon para iti pektoral. 16Nangaramidda iti dua a balitok a pagmontaran ken dua a balitok a pagyusokan nga inkapetda kadagiti suli ti pektoral, iti akingngato a pasetna. 17Inggalutda ti murdong dagiti kordon a balitok kadagiti dua a balitok a pagyusokan. 18Inggalutda met ti maysa a murdong ti tunggal kordon kadagiti pagmontaran ket kastoy ti pannakaikamangda iti sango kadagiti terante ti efod. 19Nangaramidda iti dua a pagyusokan a balitok ket inkapetda kadagiti akimbaba a suli ti pektoral iti akin-uneg a gayadan a dumna iti efod. 20Nangaramidda pay iti dua a pagkursongan a balitok ket inkapetda iti akimbaba a paset ti sango dagiti dua a terante iti asideg ti nagtupian ken ngatoen ti naabel a barikes ti efod. 21Babaen iti asul a kordon, pinagkamangda dagiti pagyusokan ti pektoral ken dagiti pagyusokan ti efod iti ngatoen ti barikes tapno agsaad ti pektoral iti barikes ket saanda nga agsina. Inaramidda daytoy kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Dagiti Dadduma a Kawes ti Padi (Ex. 28:31-43) 22Puro a de lana nga asul ti inabelda a kagay a rutap ti efod. 23Tapno saan a mapisang ti putol ti kagay, adda indaitda nga arubite a lebleb iti lawlawna. 24-26Iti aglikmut ti gayadan ti kagay, nangikabilda kadagiti sinan-bunga ti granada manipud iti de lana nga asul, ube ken nalabaga ken naingpis a tinali a linen a binaetbaetanda kadagiti puro a balitok a kampanilia, kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 227
27Inaramidda dagiti abito ni Aaron ken dagiti annakna, 28kasta met ti turban, dagiti kallugong, dagiti linen a sapin, 29ti napintas ti pannakaabelna a linen a barikes ken de lana nga asul, ube ken nalabaga a nabordaan kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 30Puro a balitok ti inaramidda nga insignia, ti nasagradoan a pakakitaan ti pannakaidaton. Inkitikitda dagitoy a balikas: "Naidaton ken ni Yahweh." 31Inggalutda daytoy iti turban babaen iti asul a kordon kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Ti Pannakaileppas ti Trabaho (Ex. 35:10-19) 32Nalpas ti amin a trabaho iti Tolda ti Dios. Inaramid dagiti Israelita ti amin kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 33Impanda ken ni Moises ti Tolda agraman dagiti amin nga alikamenna, dagiti kawit, dagiti bastidor, dagiti balunet, dagiti poste ken dagiti batayna; 34ti napalabaga nga abbong a lalat ti karnero, ti abbong a nafino a lalat, ti panglinged a kurtina, 35ti Lakasa ti Tulag a nakaikabilan dagiti tapi a bato, dagiti assiw ken ti kalub ti Lakasa, 36ti lamisaan ken amin nga alikamenna, ti tinapay a maidaton iti Dios, 37ti kandelero a puro a balitok ken dagiti pagsilawanna; dagiti pagsilawan ken amin nga alikamenna; ti lana ti pagsilawan; 38ti altar a balitok; ti lana a pagkonsagrar; ti nabanglo nga insenso; ti kurtina iti pagserkan ti Tolda; 39ti bronse nga altar agraman ti bronse a barandiliasna, dagiti assiwna, ken dagiti amin nga alikamenna, ti palanggana a pagbuggoan agraman ti pagbatayanna; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 228
40dagiti kurtina ti paraangan, dagiti poste ken dagiti pagbatayanda; ti kurtina ti pagserkan ti paraangan, dagiti talina, dagiti pasok ti Tolda ken dagiti amin nga alikamen iti panagserbi iti Tolda ti Dios, 41ken dagiti nadayag a kawes dagiti papadi nga agserbi iti Nasantoan a Disso; dagiti nasagradoan a kawes ni Aaron a padi ken dagiti kawes dagiti annakna. 42Inaramid dagiti Israelita dagiti amin a trabaho, kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 43Sinaggaysa a sinukimat ni Moises ti amin ket nakitana a mayannurot dagitoy iti imbilin ni Yahweh. Iti kasta, binendisionanna amin ida. Exodo 40 Mabangon ken Maidaton ti Tolda ti Dios 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Iti umuna nga aldaw ti umuna a bulan, bangonemto ti Tolda ti Dios. 3Ikabilmo iti unegna ti Lakasa ti Tulag a nakaikabilan dagiti Sangapulo a Bilin ket ibitinmo met ti kurtina iti sangona. 4Yunegmo ti lamisaan samo iparabaw dagiti alikamenna. Yunegmo met ti kandelero ket ikabilmo dagiti pagsilawanna. 5Ikabilmo ti balitok nga altar a pagpuoran iti insenso iti sango ti Lakasa ti Tulag. Ibitinmo ti kurtina iti ruangan ti Tolda ti Dios. 6Ikabilmo ti altar a pagpuoran iti daton iti sango ti Tolda. 7Ikabilmo ti palanggana a pagbuggoan iti nagbaetan ti Tolda ti Dios ken ti altar ket kargaam iti danum. 8Ikabilmo dagiti kurtina a mangalikubkob iti paraangan, ket kurtinaam ti ruanganna. 9"Kalpasanna, alaem ti nasagradoan a lana samo warisan ti Tolda ken amin nga alikamenna tapno maikonsagrarda ket agbalinda a nasagradoan. 10Isarunom nga ikonsagrar ti altar babaen iti panangwarismo iti lana tapno agbalin a naan-anay a sagrado. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 229
11Kastoy met ti panangikonsagrarmo iti palanggana a pagbuggoan ken ti pagbatayanna. 12"Ipanmo ni Aaron ken dagiti annakna iti ruangan ti Tolda ti Dios ket digosem ida kas mayannurot iti seremonia. 13Kalpasanna, yarruatmo ken ni Aaron ti kawesna a kas padi. Sapsapoam ni Aaron iti lana ket ikonsagrarmo tapno agbalin a padi nga agserbi kaniak. 14Paasitgem met dagiti annakna; yaruatmo kadakuada dagiti tunika. 15Ket ikonsagrarmo ida a kas iti amada tapno mabalinda ti agserbi kaniak a kas padi. Iti pannakakonsagrarda, agbalinda a padi ken dagiti kaputotanda iti agnanayon." 16Tinungpal ni Moises ti amin nga imbilin kenkuana ni Yahweh. 17Nabangon ti Tolda ti Dios iti umuna nga aldaw ti umuna a bulan iti maikadua a tawen kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto. 18Insaad ni Moises dagiti pagbatayanna, impatakderna dagiti bastidor, inkapetna dagiti balunet ken binangonna dagiti poste. 19Inyukradna ti abbong iti rabaw ti Tolda ket imparabawna ti akinruar nga abbong, kas imbilin ni Yahweh. 20Innalana dagiti tapi a bato ket inkabilna iti Lakasa ti Tulag. Inyusokna dagiti assiw sana kinaluban ti Lakasa. 21Kalpasanna, inkabilna ti Lakasa iti uneg ti Tolda. Imbitinna ti kurtina ket kastoy ti pannakalinged ti Lakasa, kas imbilin ni Yahweh. 22Inkabilna ti lamisaan iti uneg ti Tolda, iti bangirna iti amianan iti ruar ti kurtina 23ket imparabawna ti tinapay a naidaton ken ni Yahweh, kas imbilinna kenkuana. 24Inkabilna ti kandelero iti uneg ti Tolda iti batog ti lamisaan iti bangirna iti abagatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 230
25Insaadna dagiti pagsilawan iti kandelero iti sangoanan ni Yahweh, kas imbilinna kenkuana. 26Inkabilna ti balitok nga altar iti uneg ti Tolda iti sangoanan ti kurtina, 27ket pinuoranna ti nabanglo nga insenso, kas imbilin ni Yahweh. 28Imbitinna ti kurtina iti ruangan ti Tolda. 29Iti sangoanan ti kurtina, inkabilna ti altar a pagpuoran kadagiti sakrifisio. Iti rabaw ti altar, indatonna dagiti sakrifisio a sibubukel a mapuoran ken ti daton a makan, kas imbilin ni Yahweh kenkuana. 30Inkabilna ti palanggana iti nagbaetan ti Tolda ken ti altar sana kinargaan iti danum. 31Ditoy ti pagbuggoan da Moises, Aaron ken dagiti annakna kadagiti ima ken sakada. 32Agbuggoda tunggal sumrekda iti Tolda ti Dios wenno umasidegda iti altar kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 33Binangon ni Moises ti bengbeng iti aglikmut ti Tolda ken ti altar ket imbitinna ti kurtina iti pagserkan ti paraangan. Inleppas ni Moises ti amin a trabaho. Ti Ulep iti Ngatoen ti Tolda ti Dios (Num. 9:15-23) 34Kalpasanna, nagdisso ti ulep a nangkumot iti Tolda ti Dios ket napunno iti makasisirap a lawag ni Yahweh. 35Gapu iti daytoy, saan a makastrek ni Moises iti Tolda. 36Sa la yalis dagiti Israelita ti kampoda no agpangato ti ulep manipud iti Tolda. 37No saan nga umalis ti ulep, saanda met nga umalis iti pagkampoanda. 38Iti amin a panagdaliasat dagiti Israelita, kumuykuyog latta ti ulep ti dayag ni Yahweh ken ti gumilgil-ayab nga apuy. Iti aldaw, adda ti ulep iti ngatoen ti Tolda ket iti rabii, adda ti apuy iti isu met la a lugar a makita dagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 231
Levitico Levitico 1 Dagiti Daton a Mapuoran 1Inayaban ni Yahweh ni Moises manipud iti Tolda ti Dios ket intedna dagitoy nga alagaden 2dagiti Israelita no agidatonda. No adda mangidatag iti daton a mapuoran, mabalin a maysa kadagiti bakana, wenno karnero, wenno kaldingna. 3No maysa kadagiti bakana ti idatagna a kas sakrifisio, mangted iti toro nga awan pakapilawanna ket ipanna iti ruangan ti Tolda ti Dios tapno awaten ni Yahweh. 4Ipatayna ti imana iti ulo ti animal ket maawatto a kas daton a mangikkat kadagiti basbasolna. 5Patayennanto ti toro sadiay, ket idatag dagiti papadi a kapuonan ni Aaron ti dara ti animal ken ni Yahweh sada ibuyat kadagiti igid ti altar nga adda iti ruangan ti Tolda. 6Lalatenna ti animal sana rangrangkayen. 7Urnosen dagiti papadi dagiti kayo a pagsungrod iti rabaw ti altar sada aronan. 8Iparabawdanto dagiti narangrangkay a paset ti animal iti apuy, agraman ti ulo ken ti taba. 9Buggoan ti mangidaton dagiti lalaem ken dagiti kammaudi a saka ti animal. Paggigiddanento ti padi a puoran dagiti daton iti rabaw ti altar, kas nabanglo a daton iti Apo. 10No karnero wenno kalding ti maidaton, masapul a kalakian ken awan depektona ti idatagna. 11Patayennanto daytoy iti akin-amianan a paset ti altar, ket ibuyat dagiti papadi ti dara ti animal kadagiti uppat a sikigan ti altar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 232
12Kalpasan ti panangrangrangkayna, iparabaw ti padi dagiti amin a paset ti animal agraman ti ulo ken ti taba iti sumsumged a kayo iti altar. 13Mabuggoan nga umuna dagiti lalaem ken dagiti kammaudi a saka ti animal ket mapuoranda iti altar. Makaay-ayo ken nabanglo daytoy a daton ken ni Yahweh. 14No tumatayab ti datonna a mapuoran, masapul a pagaw wenno sibong ti kalapati ti idatagna. 15Ipanto ti padi iti altar, tiritirenna sana pulsoten ti tengnged ti tumatayab ket puoranna sadiay ti ulo. Maipaaruyot ti darana iti sikigan ti altar. 16Ikkatenna ti kinarakaran ken dagiti nagyanna sana ibelleng iti akindaya a paset ti altar a pakaikabilan iti dapu. 17Pisangenna ti bagi ti tumatayab, ngem dina isinsina dagiti payakna sananto puoran ti sibubukel a tumatayab iti rabaw ti altar. Makaay-ayo ken nabanglo daytoy a daton iti Apo. Levitico 2 Dagiti Daton a Makan 1No adda mangidatag iti daton a makan iti Apo, umuna pay nga aramidenna nga arina a nafino. Ikkanna daytoy iti lana ti olibo ken insenso 2sana ipan kadagiti papadi a kapuonan ni Aaron. Mangrakem ti padi iti arina ken iti lana ken amin nga insenso sana puoran iti rabaw ti altar a mangipakita a naidatonna amin iti Apo. Makaay-ayo ken nabanglo daytoy a daton iti Apo. 3Kukua dagiti papadi ti natda iti daton a makan. Sagrado unay daytoy agsipud ta paset ti naidaton iti Apo. 4No tinapay a naluto iti urno ti maidaton, masapul nga awan lebadurana ti maidatag. Mabalin a napuskol a tinapay a nalaokan iti lana ti olibo wenno naiingpis a kankanen a napulagidan iti lana ti olibo. 5No tinapay a naluto iti pariok ti maidaton, masapul a maaramid iti arina a nalaokan iti lana ti olibo, ngem awan ti lebadurana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 233
6Mapispisi ti tinapay sa mabuyatan iti lana no maidatag a kas daton a makan. 7No tinapay a naluto iti kaserola ti maidaton, masapul a maaramid iti arina ken lana ti olibo. 8Idatonmo daytoy iti Apo, ket yawatmo iti padi a mangipan iti altar. 9Mangalanto ti padi iti sangkabassit a mangipakita a naidatag amin iti Apo, ket puoranna iti altar. Nabanglo ken makaay-ayo daytoy a daton iti Apo. 10Kukua dagiti papadi ti natda iti daton. Sagrado unay daytoy agsipud ta naggapu iti naidaton iti Apo. 11Masapul nga awan lebadurana dagiti makan nga idatonyo iti Apo. Diyo laokan iti lebadura wenno diro ti makan nga idatonyo iti Apo. 12Masapul a maidaton iti Apo ti umuna a trigo a maapityo iti tunggal tawen, ngem diyo puoran iti altar. 13Asinanyo dagiti amin a daton a makan, agsipud ta ti asin ti mangibagi iti tulagyo iti Dios. (Masapul nga asinam dagiti amin nga idatonmo.) 14No mangidatagkayo iti Apo iti daton nga agtaud kadagiti umuna a maapit iti trigo, masapul nga iniruban wenno nalebbek a trigo. 15Ikkanyo iti lana ti olibo ken insenso. 16Puoran ti padi ti paset ti nalebbek a trigo ken ti lana a mangipakita a naidaton amin, kasta met ti amin nga insenso a kas daton iti Apo. Levitico 3 Dagiti Daton a Pakikappia 1No adda mangidatag iti maysa kadagiti bakana a kas daton a pakikappia, masapul a toro wenno kabaian nga awan depektona. 2Ipatayna ti imana iti ulo ti animal ket patayenna iti ruangan ti Tolda ti Dios. Ibuyatto dagiti papadi a kaputotan ni Aaron ti dara ti animal kadagiti uppat a sikigan ti altar. 3Puorandanto dagitoy a paset ti animal a kas daton iti Apo: amin a taba dagiti lalaem, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 234
4dagiti bekkel ken dagiti kimpet a taba ken ti kasayaatan a paset ti dalem. 5Amin dagitoy, puoran dagiti papadi iti rabaw ti altar agraman dagiti daton a mapuoran. Nabanglo ken makaay-ayo daytoy a daton iti Apo. 6No karnero wenno kalding ti daton a pakikappia, mabalin a kalakian wenno kabaian, ngem masapul nga awan depektona. 7No karnero ti idatag ti maysa a tao, 8ipatayna ti imana iti ulo ti animal ket patayenna iti sangoanan ti Tolda ti Dios. Ibuyat dagiti papadi ti dara ti animal kadagiti uppat a sikigan ti altar. 9Maidatonto iti Apo dagitoy a paset ti animal: ti taba, ti entero a nataba nga ipus a naputed iti asideg ti duri, dagiti amin a taba a nangbalkot kadagiti lalaem, 10dagiti bekkel ken dagiti kimpet a taba ken ti kasayaatan a paset ti dalem. 11Puoranto ti padi amin dagitoy iti rabaw ti altar a kas daton iti Apo 12No kalding ti idatag ti tao, 13ipatayna ti imana iti ulo ti animal, ket patayenna iti sangoanan ti Tolda ti Dios. Ibuyat dagiti papadi ti dara ti animal kadagiti uppat a sikigan ti altar. 14Maidatonto iti Apo dagitoy a paset ti animal: dagiti amin a taba dagiti lalaem, 15dagiti bekkel ken dagiti kimpet a taba ken ti kasayaatan a paset ti dalem. 16Puoranto ti padi amin dagitoy iti rabaw ti altar a kas nabanglo a daton iti Apo. Kukua ti Apodagiti amin a taba. 17Awan ti Israelita a mapalubosan nga agsida iti taba wenno dara. Agnanayon daytoy nga alagaden a masapul a tungpalenda iti sadinoman a pagnaedanda. Levitico 4 Dagiti Daton gapu kadagiti Basol a Di Inggagara 1Imbilin ni Yahweh ken ni Moises Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 235
2nga ibagana daytoy kadagiti Israelita. No adda agbasol ket salungasingenna ti uray ania kadagiti linteg ti Apo a dina inggagara, masapul a tungpalenna dagiti sumaganad nga annuroten. 3No ti Kangatoan a Padi ti agbasol a pakairamanan met dagiti tattao, masapul a mangidatag iti bumaro a baka nga awan depektona ket idatonna iti Apo gapu iti basolna. 4Ipanna ti baka iti ruangan ti Tolda, ipatayna ti imana iti ulo ti animal, ket patayenna sadiay iti imatang ti Apo. 5Mangala iti dara ti animal ket ipanna iti uneg ti Tolda. 6Isawsawna ti ramayna iti dara sana warsian iti mamimpito ti sangoanan ti nasagradoan a kurtina ti santuario. 7Pulagidanna iti dara dagiti sinan-sara ti altar a pagpuoran iti insenso iti Tolda. Ibuyatna ti natda a dara iti puon ti altar a pagidatagan iti daton a mapuoran nga adda iti ruangan ti Tolda. 8Ikkatenna amin a taba ti baka, ti taba dagiti lalaem, 9dagiti bekkel ken dagiti kimpet a taba ken ti kasayaatan a paset ti dalem. 10Alaen ti padi daytoy a taba ket puoranna iti altar dagiti daton a mapuoran, kas iti aramidenna iti taba dagiti animal a daton a pakikappia. 11Ngem alaenna ti lalat ti animal, amin a lasagna, ti ulo, dagiti saka, dagiti lalaem, agraman dagiti bagis. 12Ipanna amin dagitoy iti ruar ti kampo, iti lugar a nadalus iti imatang ti linteg, iti pagibellengan iti dapu, ket puoranna ida iti rabaw dagiti kayo a pagsungrod. 13No ti entero nga Israel ti agbasol ket dida ammo a sinalungasingda ti maysa kadagiti bilin ti Apo, 14apaman a maammoan ti basolda, masapul a mangyeg ti sangkagimongan iti bumaro a baka a kas daton gapu iti basol. Ipanda ti animal iti Tolda ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 236
15Ipatay dagiti pangulo ti sangkagimongan dagiti imada iti ulo ti animal, ket sadiay ti pakapatayanna. 16Mangalanto ti Kangatoan a Padi iti dara ti baka sana ipan iti Tolda ti Dios. 17Isawsawna ti ramayna iti dara sa mamimpito a warsianna ti sangoanan ti kurtina. 18Pulagidanna iti dara dagiti sinan-sara ti altar a pagpuoran iti insenso iti uneg ti Tolda. Ibuyatna ti natda a dara iti puon ti altar a pagidatagan iti daton a mapuoran nga adda iti ruangan ti Tolda. 19Kalpasanna, alaenna ti amin a taba ti baka sana puoran iti rabaw ti altar. 20Aramidennanto iti daytoy a baka ti kas iti inaramidna iti baka a naidatag gapu iti basol, ket kalpasan ti panangannongna iti seremonia a pangikkat iti basol, napakawanen dagiti tattao. 21Ipanna ti baka iti ruar ti kampo ket puoranna a kas iti inaramidna iti baka a naidaton gapu iti basolna. Daytoy ti daton a mangikkat iti basol ti sangkagimongan. 22No maysa nga agturay ti agbasol ket dina ammo a sinalungasingna ti maysa kadagiti bilin ti Apo, 23apaman a maibaga kenkuana ti basolna, mangidaton iti kalakian a kalding nga awan depektona. 24Ipatayna ti imana iti ulo ti animal sana patayen iti akin-amianan a paset ti altar, iti pagpatayan kadagiti daton a mapuoran. Daytoy ti daton a mangikkat iti basol. 25Isawsaw ti padi ti ramayna iti dara ti animal, pulagidanna iti dara dagiti sinan-sara ti altar, ket ibuyatna ti natda iti puon ti altar. 26Kalpasanna, puoranna amin a taba ti animal iti altar, kas iti inaramidna iti taba dagiti animal a naidaton a pakikappia. Kastoy ti pannakaidatag ti daton gapu iti basol tapno mapakawan ti agturay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 237
27No maysa kadagiti kadawyan a tattao ti agbasol ket dina ammo a sinalungasingna ti maysa kadagiti bilin ti Apo, 28apaman a maibaga kenkuana ti basolna, masapul a mangidatag iti kabaian a kalding nga awan depektona. 29Ipatayna ti imana iti ulo ti animal sana patayen iti akin-amianan a paset ti altar, iti pagpatayan kadagiti animal a maidatag a daton a mapuoran. 30Isawsaw ti padi ti ramayna iti dara ti animal, pulagidanna iti dara dagiti sinan-sara ti altar, ket ibuyatna ti natda iti puon ti altar. 31Kalpasanna, ikkatenna ti amin a taba ti animal kas iti inaramidna iti taba dagiti animal a naidaton a pakikappia. Puoranna dagitoy iti altar kas nabanglo a daton iti Apo. Kastoy ti pannakaidatag iti daton gapu iti basol tapno mapakawan dayta a tao. 32No karnero ti idatag ti maysa a tao a kas daton gapu iti basol, masapul a kabaian nga awan ti depektona. 33Ipatayna ti imana iti ulo ti animal sana patayen iti akin-amianan a paset ti altar, iti pagpatayan kadagiti animal a maidatag a kas daton a mapuoran. 34Isawsaw ti padi ti ramayna iti dara ti animal, pulagidanna iti dara dagiti sinan-sara ti altar, ket ibuyatna ti natda a dara iti puon ti altar. 35Kalpasanna, ikkatenna ti amin a taba ti animal kas iti panangikkatna iti taba dagiti animal a naidaton a pakikappia. Puoranna dagitoy iti altar a maigiddan iti daton a mapuoran a naidatag itiApo. Kastoy ti pannakaidatag iti daton gapu iti basol tapno mapakawan dayta a tao. Levitico 5 Dadduma a Basol a Pakasapulan iti Daton 1Masapul a maidatag ti daton gapu kadagitoy a basbasol: No maayaban ti maysa iti pangukoman tapno saksianna ti maysa a pasamak a nakita wenno ammona ngem dina kayat ti agsao, masapul nga ikarona ti basolna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 238
2No adda makasagid iti aniaman a maibilang a narugit, kas iti natay nga animal, maibilang a narugit ken makabasol apaman a mabigbigna ti inaramidna. 3No adda makasagid iti aniaman a maibilang a narugit a nagtaud iti tao, uray ania, makabasol apaman a mabigbigna ti inaramidna. 4No barengbareng ti panagsapata ti maysa a tao - agaramid man iti dakes wenno naimbag - makabasol apaman a mabigbigna ti inaramidna. 5No nakabasol ti maysa a tao, masapul nga ipudnona ti basolna, 6ket kas multana mangidaton iti Apo iti kabaian a karnero wenno kalding. Ti padi ti mangidatag iti daton gapu iti basol dayta a tao. 7No saan a kabaelan ti maysa a tao ti mangidaton iti karnero wenno kalding, mangidaton iti dua a kalapati wenno dua a sibong ti kalapati a kas multana - maysa ti daton gapu iti basol, ket ti maysa daton a mapuoran. 8Idaton nga umuna ti padi ti daton gapu iti basol. Rungdoenna ti tengnged ti tumatayab ngem dina isinsina ti ulona. 9Iwarisna ti dadduma a dara daytoy iti sikigan ti altar idinto nga ibuyatna ti natda iti puon ti altar. Daytoy ti daton a mangikkat iti basol. 10Kalpasanna, idatagna ti maikadua a tumatayab a kas daton a mapuoran kas mayannurot kadagiti alagaden. Kastoy ti pannakaidatag ti daton gapu ti basol tapno mapakawan dayta a tao. 11No saan a kabaelan ti maysa a tao ti mangidaton iti dua a kalapati wenno dua a sibong ti kalapati, mangidatag iti sangakilo nga arina a kas daton gapu iti basolna. Dina ikkan iti lana ti olibo wenno insenso, agsipud ta daytoy ti daton gapu iti basol. 12Ipanna daytoy iti padi a mangala met iti sangarakem a mangipakita a naidatag amin iti Apo. Puoranna ti rinakemna iti altar a kas daton a mangikkat iti basol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 239
13Kastoy ti pannakaidatag iti daton gapu iti basol tapno mapakawan dayta a tao. Kas ti daton a makan, kukua ti padi ti natda nga arina. Dagiti Daton a Pagsupapak kadagiti Biddut 14Inted ni Yahweh dagitoy nga alagaden ken ni Moises. 15No adda agbasol a dina ammo gapu iti dina pannangted kadagiti pagbayad a nasagradoan iti Apo, mangidatag iti kalakian a karnero wenno kalding nga awan depektona, a datonna a pagsupapak iti Apo. Magatadan ti animal segun ti naituyang a pagtimbangan. 16Masapul a bayadanna ti saanna a naited ket nayonanna pay iti apagkalima. Itedna iti padi a mangidatag iti animal a daton gapu iti basol tapno mapakawan dayta a tao. 17No adda mangsalungasing iti aniaman a bilin ti Apo, uray dina ammo a kasta ti inaramidna, makabasol ket masapul nga agmulta. 18Masapul a mangidaton iti kalakian a karnero wenno kalakian a kalding nga awan depektona. Magatadan ti animal segun ti naituyang a pagtimbangan. Ti padi ti mangidatag iti daton tapno mapakawan ti nagbasol. 19Daytoy ti daton nga agpaay iti basol gapu ta nagbasol dayta a tao iti Apo. Levitico 6 1Inted ni Yahweh dagiti sumaganad nga alagaden ken ni Moises. 2Agbasol iti Apo ti siasinoman a di mangisubli iti naipadulin kenkuana wenno mangsaur iti padana a tao wenno agtakaw, 3wenno mangyulbod a dina ammo ti maipapan iti aniaman a napukaw, ket isapatana a dina nasarakan. 4-5No makabasol ti maysa a tao iti uray ania kadagitoy, masapul a bayadanna ti aniaman nga innalana iti sinasaur. Iti aldaw a naduktalan a nakabasol, masapul a bayadanna iti akinkukua ti gatad ti sinaurna. Manayonan pay iti apagkalima ti presio ti innalana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 240
6Ipanna iti padi ti kalakian a karnero wenno kalding nga awan depektona a kas datonna itiApo a pagsupapak iti basolna. Magatadan ti datonna segun ti naituyang a pagtimbangan. 7Idatag ti padi ti daton ket mapakawan dayta a tao iti aniaman a nagbasolanna. Dagiti Daton a Mapuoran 8Binilin ni Yahweh ni Moises 9nga itedna ken ni Aaron ken kadagiti annakna dagiti alagaden kadagiti daton a mapuoran. Masapul a maikabil ti daton a mapuoran iti rabaw ti altar ket bay-an nga agpatpatnag sadiay nga adda sumsumged nga apuy. 10Agaruat ti padi iti linen a kagay ken linen a sapin ket ikkatenna dagiti nalanit a dapu a nabati iti altar sana ikabil iti sikigan ti altar. 11Sukatanna ti pagan-anayna sana ipan dagiti dapu iti lugar a maibilang a nadalus iti ruar ti kampo. 12Masapul a sisesegged a kanayon ti apuy iti altar, ket di baybay-an a maiddep. Binigat a sungrodan ti padi, urnosenna dagiti daton iti rabawna, ket puoranna ti taba ti daton a pakikappia. 13Masapul a sisesegged a kanayon ti apuy iti altar, ket di baybay-an a maiddep. Dagiti Daton a Makan 14Dagitoy ti alagaden kadagiti daton a makan. Maysa kadagiti padi nga annak ni Aaron ti mangidatag iti Apo iti daton a makan iti sangoanan ti altar. 15Mangrakem iti arina ken ikkanna iti lana ken insenso sana puoran iti altar a mangipakita a naidatag amin iti Apo. Nabanglo ken makaay-ayo daytoy a daton iti Apo. 16-17Kanen ti padi ti amin a natda. Maaramid a tinapay nga awan lebadurana ket makan iti nasantoan a lugar, iti paraangan ti Tolda ti Dios. Inted ti Apo daytoy kadakuada, kas bingayda kadagiti daton a makan. Sagrado Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 241
unay daytoy a daton a kas iti daton gapu iti basol ken kadagiti daton a pagsupapak iti biddut. 18Mabalin ti siasinoman kadagiti lallaki a kaputotan ni Aaron ti mangan iti daytoy a daton kas agnanayon a pannakabingayda iti makan a naidaton iti Apo. Madangran ti siasinoman a mangsagid iti daytoy a daton, ta adda bileg ti kinasagradona. 19Inted ni Yahweh ken ni Moises dagiti sumaganad nga alagaden 20iti pannakaorden ti padi a nagtaud iti kaputotan ni Aaron. Iti aldaw a pannakaordenna, mangidatag iti sangakilo nga arina a kas datonna iti Apo. (Kastoy met ti kaadu ti daton a makan a maidatag iti inaldaw.) Kagudua ti idatagna iti bigat ket kagudua met iti rabii. 21Masapul a magamay iti lana ket maluto iti pariok, santo mapispisi ket maidatag a daton a makan kas nabanglo a daton iti Apo. 22Iti amin a tiempo iti masakbayan, masapul nga idatag daytoy a daton ti tunggal kaputotan ni Aaron nga agserbi a kas Kangatoan a Padi. Masapul a mapuoran a mamimpinsan a kas daton itiApo. 23Saan a mabalin a kanen ti makan nga idaton ti padi; mapuoran amin. Dagiti Daton gapu iti Basol 24Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 25nga itedna ken ni Aaron ken kadagiti annakna dagiti sumaganad nga alagaden iti panagidatag kadagiti daton gapu iti basol. Masapul a maparti ti animal a maidaton gapu iti basol iti akin-amianan a paset ti altar, iti pagpartian kadagiti daton a mapuoran. Nasantoan unay daytoy a daton. 26Iti nasantoan a lugar, iti paraangan ti Tolda ti Dios ti panganan ti padi iti karne ti animal nga indatonna. 27Adda pannakabalin ti kinasanto ti karne ti animal ket madangran ti aniaman a maisagid wenno siasinoman a mangsagid. No adda lupot a maparsiakan iti dara ti animal, masapul a malabaan iti sagrado a lugar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 242
28Masapul a mabuong met ti banga a pakalutoan ti karne. No bronse a banga ti pakalutoanna, masapul a marasrasan ken mabuggoan iti danum. 29Mabalin ti siasinoman a lalaki iti familia dagiti papadi a mangan iti daytoy a daton; sagrado unay daytoy a daton. 30Ngem no adda dara a maipan iti Tolda ti Dios tapno mausar iti seremonia ti pannakaikkat ti basol, saan a mabalin a sidaen ti animal; masapul a mapuoran. Levitico 7 Dagiti Daton a Pagsupapak kadagiti Biddut 1Dagitoy dagiti alagaden iti pannakaidatag dagiti daton a pagsupapak kadagiti biddut. Nasantoan unay daytoy a daton. 2Masapul a maparti ti animal iti pagpartian kadagiti daton a mapuoran, ket maibuyat ti darana kadagiti uppat a sikigan ti altar. 3Maikkat amin a taba ket maidaton iti altar: ti nataba nga ipus, ti taba a nangbungon kadagiti lalaem, 4dagiti bekkel ken dagiti tabada ken ti kasayaatan a paset ti dalem. 5Puoran ti padi ti amin a taba iti altar a kas daton iti Apo. Daton daytoy a pagsupapak iti biddut. 6Mabalin a kanen daytoy ti siasinoman a lalaki iti familia dagiti papadi, ngem gapu ta nasantoan unay daytoy a daton, masapul a kanenda iti nasantoan a lugar. 7Maymaysa nga alagaden ti maannurot iti daton gapu iti basol ken daton a pagsupapak iti biddut: ti padi a mangidatag iti daton ti akinkukua iti karne. 8Kukua ti padi a mangidatag iti daton ti lalat ti animal a maidatag a daton a mapuoran. 9Tunggal daton a makan a maluto iti urno wenno iti pariok kukua ti padi a nangidatag iti daytoy iti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 243
10Ngem kukua dagiti papadi a kaputotan ni Aaron ti amin a saan a maluto a daton a makan, nalaokan man iti lana wenno saan; agpapada ti bingay ti tunggal maysa. Dagiti Daton a Pakikappia 11Dagitoy dagiti alagaden kadagiti daton a pakikappia a maidatag iti Apo. 12No idatag daytoy ti tao a kas daton a pagyaman iti Dios, pakuyoganna ti mapuoran nga animal iti tinapay nga awan lebadurana; napuskol a tinapay a nagamay iti lana ti olibo wenno naingpis a kankanen a napulagidan iti lana ti olibo wenno kankanen a naaramid iti nagamay nga arina a nalaokan iti lana ti olibo. 13Malaksid kadagitoy, mangidaton pay kadagiti nalebaduraan a tinapay. 14Mangala iti maysa iti tunggal kita ti tinapay ket idatagna a naisangsangayan a daton iti Apo; kukua daytoy ti padi a mangala iti dara ti animal ket iwarsina iti altar. 15Masapul a sidaen ti karne ti animal iti aldaw a pannakaidatonna; awan a pulos ti maipabigat. 16Ngem no maidatag ti daton a pakikappia a pangtungpal ti tao iti maysa a sapata wenno daton nga agtaud iti bukodna a nakem, saan a nasken a kanen amin iti dayta nga aldaw a pannakaidatagna. Mabalin a kanen ti mabati iti sumuno nga aldaw. 17No adda pay la matda iti maikatlo nga aldaw, masapul a mapuoran. 18Ngamin, saan nga awaten ti Dios ti daton no adda pay la mangan iti daytoy iti maikatlo nga aldaw. Agbalin a narugit iti imatang ti linteg ket madusa ti siasinoman a mangan iti daytoy. 19No maisagid ti karne iti aniaman nga ibilang ti linteg a narugit, masapul a saan a sidaen no di ket mapuoran. Mabalin ti siasinoman a nadalus iti imatang ti linteg ti mangan iti karne. 20Ngem no ti tao a saan a nadalus iti imatang ti linteg ket mangan iti daytoy, saanen a maibilang a maysa kadagiti tattao ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 244
21Kasta met ti siasinoman a mangsagid iti aniaman a maibilang a narugit. No mangan iti karne iti daytoy a daton, mailaksid kadagiti tattao ti Dios. 22Inted ni Yahweh ken ni Moises dagitoy sumaganad nga alagaden 23nga agpaay kadagiti Israelita: Maiparit a sidaen ti taba ti baka, karnero wenno kalding. 24Mabalin nga usaren ti taba ti animal a natay nga awan gapgapuna wenno pinatay ti padana nga animal ngem saan a mabalin a kanen. 25Mailaksid kadagiti tattao ti Dios ti siasinoman a mangan iti taba ti animal a mapuoran a nairanta a maidaton iti Apo. 26Iti sadinoman a pagnaedan dagiti Israelita, maiparit a kanenda ti dara ti tumatayab wenno animal. 27Mailaksid kadagiti tattao ti Dios ti siasinoman a mangan iti dara. 28Inted ni Yahweh ken ni Moises dagitoy sumaganad nga alagaden nga 29agpaay kadagiti Israelita. Siasinoman a mangidatag iti daton a pakikappia, masapul a mangilasin iti agpaay iti Apo iti naisangsangayan a daton; 30isu a mismo ti mangidatag a kas daton a mapuoran. Alaenna ti taba ti animal agraman ti barukongna ket idatagna a naisangsangayan a daton iti Apo. 31Puoran ti padi ti taba iti altar ngem maited kadagiti papadi ti barukong ti animal. 32No maipapan iti makannawan a kammaudi a luppo ti animal, maited met a kas naisangsangayan a bingay 33ti padi a mangidatag iti dara ken iti taba ti animal a daton a pakikappia. 34Naisangsangayan a sagut ti barukong ken naidumduma a bingay ti makannawan a kammaudi a luppo; innala ida ti Apo kadagiti Israelita ket intedna kadagiti papadi. Daytoy ti masapul nga ited dagiti Israelita ken ni Aaron ken kadagiti annakna iti amin a kaputotan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 245
35Daytoy ti paset ti daton a mapuoran a naidatag iti Apo a naited ken ni Aaron ken kadagiti annakna idi agserbida a kas padi. 36Iti dayta nga aldaw, imbilin ti Apokadagiti Israelita nga itedda kadakuada daytoy a paset ti daton. Masapul nga annuroten dagiti Israelita daytoy nga alagaden iti agnanayon. 37Dagitoy ngarud dagiti alagaden maipanggep iti daton a mapuoran, daton a makan, daton gapu iti basol, daton a pagsupapak iti biddut, daton iti pannakaorden ken daton a pakikappia. 38Inted ni Yahweh dagitoy a bilin ken ni Moises iti Bantay Sinai, iti let-ang, iti aldaw nga imbilinna kadagiti Israelita nga idatagda dagiti datonda. Levitico 8 Maordenan ni Aaron ken dagiti Annakna (Ex. 29:1-37) 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Ipanmo ni Aaron ken dagiti annakna iti ruangan ti Tolda. Itugotmo dagiti kawes dagiti papadi, ti lana a pagkonsagrar, ti bumaro a baka a maidaton gapu iti basol, ti dua a kalakian a karnero ken ti sangabasket a tinapay nga awan lebadurana. 3Kalpasanna, ummongem ti entero a gimong sadiay." 4Tinungpal ni Moises ti bilin ni Yahweh kenkuana ket idi naguummong ti gimong 5kinunana kadakuada, "Bilin ti Apo ti innak aramiden." 6Inayaban ni Moises ni Aaron ken dagiti annakna iti sangoanan ket binuggoanna ida kas mayannurot iti linteg. 7Inyarruatna ken ni Aaron ti bado ken ti kagay a rutap ken ti barikes. Inyusongna kenkuana ti efod ket pinairutanna babaen iti barikes a napintas ti pannakaabelna. 8Inyarruatna ti pektoral sana inkapet ti Urim ken Tummim. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 246
9Insaadna ti turban iti ulona ket iti parupana, inkabilna ti balitok a balangat a nasagradoan a pakakitaan ti pannakaidaton kas imbilin kenkuana ni Yahweh. 10Kalpasanna, innala ni Moises ti lana ket inkonsagrarna ti Tolda ti Dios ken ti amin nga adda iti unegna; kastoy ti panangikonsagrarna ti amin ken ni Yahweh. 11Nangala iti lana ket winarsianna iti namimpito ti altar ken dagiti alikamenna ken ti palanggana ken ti nagbatayanna tapno maikonsagrarda ken ni Yahweh. 12Inordenanna ni Aaron babaen iti panangibukbokna iti lana iti ulona. 13Kalpasanna, pinagpasangona dagiti annak ni Aaron; binadoanna ida, inkabilna ti barikes ti tunggal maysa ket inkapetna ti pannakakallugongda, kas imbilin ni Yahweh. 14Innala ni Moises ti bumaro a baka a maidaton gapu iti basol. Impatay ni Aaron ken dagiti annakna ti imada iti ulo ti animal. 15Pinarti ni Moises ti animal sa nangala iti dara ket babaen iti ramayna, pinulagidanna dagiti sinan-sara ti altar tapno maidaton ti altar. Imbuyatna iti puon ti altar ti natda a dara. Kastoy ti pannakaidaton iti altar ken ti pannakadalusna iti imatang ti linteg. 16Inikkat ni Moises ti amin a taba dagiti lalaem, ti kasayaatan a paset ti dalem ken dagiti bekkel ken dagiti tabada sana pinuoran dagitoy iti rabaw ti altar. 17Kas imbilin ni Yahweh, pinuoranna iti ruar ti kampo dagiti dadduma a paset ti baka agraman ti lalat, lasag ken bagbagis. 18Innala ni Moises ti kalakian a karnero a maidaton a mapuoran ket impatay ni Aaron ken dagiti annakna ti imada iti ulo ti animal. 19Pinatayna ti animal sana imbuyat ti darana iti uppat a sikigan ti altar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 247
20-21Rinangrangkayna ti karnero, binuggoanna dagiti lalaem ken dagiti kammaudi a saka; pinuoranna ti ulo, ti taba ken dagiti dadduma a pasetna iti altar, kas imbilin ni Yahweh. Nabanglo dayta nga ayamuom ken ni Yahweh. 22Innala ni Moises ti maikadua a kalakian a karnero a nairanta iti pannakaorden dagiti papadi. Impatay ni Aaron ken dagiti annakna ti imada iti ulo ti animal. 23Pinarti ni Moises ti karnero ket nangala iti dara nga impulagidna iti kannawan a piditpidit ni Aaron, kadagiti akinkannawan a tangan ti ima ken sakana. 24Pinagpasangona dagiti annak ni Aaron, ket impulagidna ti dara iti kannawan a piditpiditda, kadagiti tangan ti kannawan nga ima ken sakada. Imbuyatna ti natda a dara iti aglawlaw ti altar. 25Innalana ti taba, ti nataba nga ipus, amin a taba a kimpet kadagiti lalaem, ti kasayaatan a paset ti dalem, dagiti bekkel agraman ti tabada, ken ti kannawan a kammaudi a saka. 26Kalpasanna, nangala iti maysa a tinapay iti basket a nakaikabilan ti tinapay nga awan lebadurana a naidaton itiApo, maysa a tinapay a nagamay iti lana, ken maysa a naingpis a kankanen. Imparabawna dagitoy iti taba ken ti kannawan a kammaudi a saka. 27Inkabilna amin dagitoy a taraon iti ima ni Aaron ken dagiti annakna ket indatagda a kas naisangsangayan a sagut iti Apo. 28Innalana met laeng dagitoy a makan kadakuada ket pinuoranna iti altar, iti rabaw ti daton a mapuoran, kas daton ti pannakaorden. Nabanglo daytoy nga ayamuom ken ni Yahweh. 29Innala ni Moises ti barukong ti animal ket indatagna a kas naisangsangayan a sagut ken ni Yahweh. Daytoy ti bingay ni Moises iti karnero a naidaton iti pannakaorden. Natungpal ti amin nga imbilin ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 248
30Nangala ni Moises iti lana a pagkonsagrar ken iti dara nga adda iti altar ket winarsianna ni Aaron ken dagiti annakna ken dagiti pagan-anayda. Kastoy ti panangikonsagrarna kadakuada ken kadagiti arruatenda ken ni Yahweh. 31Kinuna ni Moises ken ni Aaron ken dagiti annakna, "Ipanyo ti karne iti ruangan ti Tolda ti Dios; angrenyo, ket sadiay, ipanganyo iti tinapay nga adda iti basket a nakaikabilan dagiti daton a nausar iti pannakaorden, kas imbilin ti Apo. 32Puoranyo ti aniaman a matda a tinapay wenno karne. 33Dikay pumanaw iti ruangan ti Tolda no di malpas ti seremonia ti pannakaordenyo; agtalinaedkayo sadiay iti las-ud ti pito nga aldaw. 34Imbilin ti Apo nga aramidentayo ti inaramidtayo ita nga aldaw tapno maikkat dagiti basolyo. 35Agyankayo iti ruangan ti Tolda ti Dios iti aldaw ken rabii iti las-ud ti pito nga aldaw, ta no saanyo nga aramiden, mataykayo. Daytoy ti imbilin kaniak ti Apo." 36Ngarud, inaramid ni Aaron ken dagiti annakna ti imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Levitico 9 Agidatag ni Aaron kadagiti Daton 1Iti aldaw kalpasan ti seremonia ti pannakaorden, inayaban ni Moises ni Aaron ken dagiti annakna ken dagiti pangulo ti Israel. 2Kinunana ken ni Aaron, "Mangidatonka iti bumaro a baka ken kalakian a karnero nga awan depektoda. Maidatag ti baka a daton gapu iti basol ken ti karnero a kas daton a mapuoran. 3Kalpasanna, ibagam kadagiti Israelita a mangalada iti kalakian a kalding a maidaton gapu iti basol, urbon ti baka a maysa ti tawenna, ken urbon ti karnero a maysa ti tawenna nga awan depektoda a maidatag a daton a mapuoran Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 249
4ken toro a baka ken kalakian a karnero a maidatag a kas daton a pakikappia. Masapul nga idatagda iti Apo a mapakuyogan iti daton a makan a nalaokan iti lana. Nasken nga aramidenda daytoy ta agparang ti Apo kadakuada ita nga aldaw." 5Impanda iti sangoanan ti Tolda ti Dios ti amin nga imbilin ni Moises ket naguummong sadiay ti sangkagimongan nga agdaydayaw ken ni Yahweh. 6Kinuna ni Moises, "Imbilin ti Apo nga aramidenyo amin daytoy tapno agparang kadakayo ti makapurar a lawag a pakakitaan ti kaaddana." 7Kinunana ken ni Aaron, "Inka iti altar ket idatagmo ti daton a maipaay iti basol ken ti daton a mapuoran a mangikkat kadagiti basolmo ken kadagiti basol dagiti tattao. Idatagmo met ti daton a mangikkat kadagiti basbasol dagiti tattao, kas imbilin ti Apo." 8Napan ni Aaron iti altar ket pinatayna ti bumaro a baka a datonna gapu iti basolna. 9Impan kenkuana dagiti annakna ti dara ket insawsawna ti ramayna, impulagidna ti dara kadagiti sinan-sara ti altar ket imbuyatna ti natda iti puon ti altar. 10Pinuoranna iti altar ti taba, dagiti bekkel ken ti kasayaatan a paset ti dalem kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 11Ngem iti ruar ti kampo ti nangpuoranna iti karne ken ti lalat. 12Pinartina ti animal a bukodna a daton a mapuoran. Impan kenkuana dagiti annakna ti dara ket imbuyatna iti uppat a sikigan ti altar. 13Inyawatda kenkuana ti ulo ken dagiti dadduma a paset ti animal ket pinuoranna ida iti altar. 14Kalpasanna, binuggoanna dagiti lalaem ken dagiti kammaudi a saka sana pinuoran ida iti altar iti rabaw dagiti dadduma a daton a mapuoran. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 250
15Insarunona nga innala ti kalding a maidaton gapu iti basol dagiti tattao. Pinartina sana indaton a kas iti inaramidna iti bukodna a daton gapu iti basolna. 16Innalana met ti animal a maidaton a mapuoran ket indatagna kas mayannurot kadagiti alagaden. 17Indatagna ti daton a makan ket nangrakem iti arina sana pinuoran iti altar. (Mainayon daytoy iti inaldaw a daton a mapuoran.) 18Pinatayna ti toro a baka ken ti kalakian a karnero a kas daton a pakikappia a maipaay kadagiti tattao. Inyeg dagiti annakna ti dara ket imbuyatna iti aglawlaw ti altar. 19Inkabil ni Aaron dagiti taba ti baka ken karnero 20iti rabaw dagiti barukong dagiti animal ket impanna amin ida iti altar. Pinuoranna ti taba iti altar 21ket indatagna dagiti barukong ken dagiti kannawan a kammaudi a saka a naisangsangayan a sagut iti Apo nga agpaay kadagiti papadi kas imbilin ni Moises. 22Idi naidatagen ni Aaron dagiti amin a daton, intayagna ti imana sana binendisionan dagiti tattao ket kalpasanna, bimmaba manipud iti altar. 23Simrek da Moises ken Aaron iti Tolda ti Dios. Idi rummuarda, binendisionanda dagiti tattao ket nagparang ti makapurar a lawag a mangipakita iti kaadda ni Yahweh. 24Pagammoan, simgiab ti apuy ni Yahweh ket inkisapna ti sibubukel a daton ken dagiti taba dagiti animal iti altar. Nagririaw dagiti tattao a nakakita iti daytoy ket nagpaklebda iti daga. Levitico 10 Ti Basol da Nadab ken Abiu 1Nangala da Nadab ken Abiu nga annak ni Aaron iti saggaysada a pagpuoran iti insenso. Kinargaanda iti beggang, inikkanda iti insenso ket indatagda ken Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 251
252 ni Yahweh. Ngem saan a nasantoan ti apuy nga inaramatda gapu ta saanda nga inaramid ti imbilin ni Yahweh kadakuada nga idatagda. 2Pagammoan, nangibaon ni Yahweh iti apuy a nangpuor kadakuada agingga a natayda sadiay iti imatang ni Yahweh. 3Kalpasanna, kinuna ni Moises ken ni Aaron, "Daytoy ti kayat a sawen ti Apo idi kinunana, 'Masapul a raemen dagiti amin nga agserserbi kaniak ti kinasantok. Iparangarangkonto ti dayagko kadagiti tattaok.'" Ngem nagulimek ni Aaron. 4Inayaban ni Moises da Misael ken Elisafan nga annak ni Uzziel nga uliteg ni Aaron. Kinunana kadakuada, "Alaenyo dagiti bangkay dagiti kabagianyo iti nasagradoan a Tolda ket ipanyo ida iti ruar ti kampo." 5Ket napanda binagkat dagiti bangkay a sikakawes pay laeng sada impan iti ruar ti kampo, kas imbilin ni Moises. 6Kinuna ni Moises ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga Eleazar ken Itamar, "Diyo kusokusoen dagiti buokyo wenno ray-aben dagiti pagan-anayyo a mangipakita iti panagladingityo. No aramidenyo dayta, mataykayo ket kapungtot ti Apo ti entero a gimong. Ngem mapalubosan amin a padayo nga Israelita a mangdung-aw iti pannakapapatayda iti apuy nga inyeg ti Apo. 7Tapno saankayo a matay, dikay pumampanaw iti ruangan ti Tolda ti Dios gapu ta naikonsagrarkayo babaen iti lana ti Apo." Tinungpalda ti imbaga ni Moises. Dagiti Alagaden dagiti Papadi 8Kinuna ni Yahweh ken ni Aaron, 9"No sumrekka ken dagiti annakmo iti Tolda, kitaenyo a saankayo a nakainum iti arak wenno aniaman a makabartek amangan ta mataykayo. Linteg daytoy a masapul nga annuroten dagiti amin a kaputotanyo. 10Rebbengna a paggiddiatenyo dagiti banag a kukua ti Dios ken dagiti gagangay a maaramat, dagiti nadalus iti imatang ti linteg ken dagiti saan a nadalus. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
11Rumbeng nga isuroyo kadagiti Israelita dagiti amin a linteg nga intedko ken ni Moises." 12Kinuna ni Moises ken ni Aaron ken kadagiti nabati nga annakna nga Eleazar ken Itamar, "Alaenyo ti natda iti daton a makan a naidatag iti Apoket aramidenyo a tinapay nga awan lebadurana. Gapu ta nasantoan unay daytoy a daton, masapul a kanenyo iti abay ti altar. 13Wen, kanenyo iti nasantoan a lugar, ta paset daytoy ti taraon a naidaton iti Apo ken nailasin nga agpaay kadakayo nga agaama. Daytoy ti imbilin kaniak ti Apo. 14Ngem mabalinyo a kanen, kasta met dagiti familiayo, ti barukong ken ti kammaudi a saka a naidatag a naisangsangayan a sagut ken naisangsangayan a maited iti Apo nga agpaay kadagiti papadi. Mabalinyo a kanen iti sadinoman a lugar a maibilang a nadalus. Naited dagitoy a daton kenka ken kadagiti annakmo a kas bingayyo iti daton a pakikappia nga idatag dagiti Israelita. 15Yegda ti kammaudi a saka ken ti barukong iti tiempo a pannakapuor ti taba a maidaton iti Apo. Agnanayon nga agpaay kadakayo dagitoy a paset, sika ken dagiti annakmo, kas imbilin ti Apo." 16Dinamag ni Moises ti maipapan iti kalding a naidatag a daton gapu iti basol ket naammoanna a napuoranen ti animal. Nakapungtot kada Eleazar ken Itamar, isut' gapuna a sinaludsodna, 17"Apay a diyo kinnan ti daton gapu iti basol iti nasantoan a disso? Nasantoan unay daytoy a daton ket inted ti Apo kadakayo tapno maikkat ti basol dagiti umili. 18Gapu ta saan a naipan ti darana iti nasagradoan a Tolda, rumbeng koma a kinnanyo ti sakrifisio sadiay, kas imbilinko." 19Insungbat ni Aaron, "Maragsakan ngata ti Apo no kanek ita nga aldaw ti daton gapu iti basol? Ita nga aldaw, indatag dagiti tattao iti Apo ti datonda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 253
gapu iti basol ken ti datonda a mapuoran ngem nagdissuor latta kaniak dagitoy nakaam-amak a banag." 20Napnek ni Moises iti palawag ni Aaron. Levitico 11 Dagiti Animal a Mabalin a Makan (Deut. 14:3-21) 1Inted ni Yahweh kada Moises ken Aaron dagitoy nga alagaden 2nga agpaay kadagiti Israelita. Mabalinyo a kanen ti aniaman nga animal iti rabaw ti daga 3a nagpisi ti kukona ken agngatingat. 4-6Ngem maiparit a sidaenyo ti kamelio, atap a koneho wenno amo a koneho. Maibilang dagitoy nga animal a narugit; agngatingatda ngem saan a nagpisi dagiti kukoda. 7Dikay agsida iti baboy. Maibilangda a narugit; nagpisi ti kukoda ngem saanda nga agngatingat. 8Diyo sidaen ti karne dagitoy nga animal wenno sagiden ti bangkayda; maibilangda a narugit. 9Mabalinyo a sidaen ti amin a kita ti ikan nga adda pigar ken siksikna, 10ngem maiparit a sidaenyo ti aniaman a sibibiag nga agnaed iti danum nga awan pigar ken siksikna. 11Maibilang a narugit dagitoy ket diyo sidaen ida wenno sagiden ti bangkayda. 12Dikay agsida iti aniaman nga agnaed iti danum nga awan pigar ken siksikna. 13-19No maipapan kadagiti tumatayab, dikay agsida kadagitoy: agila, kullaaw, kali; gikgik, lumabaga a buitre, buitre, wak; abestrus, agila ti taaw, tikbaboy, kannaway, pelikano, kalamon abubilia; wenno panniki. 20Maibilang a narugit dagiti amin a nagpayak nga insekto Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 254
21malaksid dagiti aglagto. 22Mabalinyo a sidaen ti dudon, kuriat, wenno paddudon. 23Ngem maibilang a narugit dagiti amin a babassit nga insekto nga adda payakna ken agkarayam. 24-28Maibilang a narugit agingga iti sardam ti tao a mangsagid iti bangkay dagiti sumaganad nga animal: amin nga adda kukona malaksid no nagpisi dagiti kuko ken agngatingat, ken amin nga uppat ti sakana nga addaan kadagiti natirad a kuko. Siasinoman a mangawit iti bangkay ti kastoy nga animal masapul a labaanna ti pagan-anayna ngem maibilang pay laeng a narugit ti tao agingga iti sardam. 29-30Maibilang a narugit dagiti sangyo, marabutit, bao, alutiit. 31Siasinoman a mangsagid kadakuada wenno kadagiti bangkayda maibilang a narugit agingga iti sumipnget. 32Narugit ti aniaman a pagdissoan ti bangkayda a kas iti alikamen a kayo, pagan-anay, lalat, nakersang a lupot, uray ania ti pakaaramatanna. Masapul a maitaneb iti danum ngem maibilang a narugit latta agingga iti sumipnget. 33Ket no matnagda iti banga, narugit amin a nagyanna ket masapul a buongen. 34Narugit ti aniaman a taraon a matedtedan iti danum a naggapu iti banga, kasta met ti aniaman a mabalin nga inumen a naikarga. 35Maibilang a narugit ti aniaman a pagdissoan dagiti bangkay; no urno wenno dalikan ti nagdissoanda, burakenyo. 36Ngem maibilang a nadalus ti ubbog wenno pagurnongan iti danum a pakaisagidan dagiti bangkay uray no maibilang a narugit dagiti sabali a banag a pakaisagidanda. 37No bin-i a maimula ti pagdissoan ti bangkay, agtalinaed a nadalus dayta a bin-i. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 255
38Ngem no nayuper ti bin-i ket agdisso ti bangkay iti dayta a bin-i, maibilang a narugit ti bin-i. 39No matay ti animal a mabalin a sidaen, maibilang a narugit agingga iti rabii ti siasinoman a mangsagid iti bangkayna. 40Ket ti siasinoman a mangan iti aniaman a paset ti animal, masapul a labaanna ti pagan-anayna ngem maibilang a narugit ti tao agingga iti sardam. Siasinoman a mangawit iti bangkay, masapul a labaanna ti pagan-anayna ngem maibilang a narugit dayta a tao agingga iti sumipnget. 41Diyo sidaen ti aniaman kadagiti babassit nga animal nga aguyas iti daga, 42dagiti agkarayam wenno magna nga addaan iti uppat wenno adu a saka. 43Diyo pagbalinen ti bagiyo a maibilang a narugit babaen iti panagsidayo iti uray ania kadagitoy. 44Siak ni Yahweh a Diosyo; pagtalinaedenyo dagiti bagiyo a nasantoan gapu ta nasantoanak. 45Siak ni Yahweh a nangiruar kadakayo idiay Egipto tapno agbalinak a Diosyo. Masapul a nasantoankayo agsipud ta nasantoanak. 46Dagitoy ngarud dagiti linteg nga annuroten maipapan kadagiti animal, tumatayab, ken amin nga adda iti danum, ken amin nga agkarayam iti daga. 47Masapul a mapaggiddiatyo ti nadalus ken ti saan a nadalus iti imatang ti linteg, dagiti animal a mabalin a sidaen ken dagiti saan a masida. Levitico 12 Ti Seremonia ti Pannakadalus ti Babai Kalpasan ti Panaganakna 1Inted ni Yahweh ken ni Moises dagitoy nga alagaden 2nga agpaay kadagiti Israelita. No lalaki ti ipasngay ti maysa nga ina, pito nga aldaw a maibilang a narugit kas iti pannakaibilangna bayat ti panagreglana. 3Itimaikawalo nga aldaw, masapul a makugit ti ubing. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 256
4Palabsen pay ti babai ti 33 nga aldaw santo maibilang a nadalusan iti panagruar ti darana. Maiparit a sagidenna ti aniaman a nasantoan ket saan a makastrek iti nasagradoan a Tolda no di maturpos dagiti aldaw a pannakadalusna. 5No met babai ti ipasngay ti maysa nga ina, maibilang a narugit iti las-ud ti 14 nga aldaw a kas iti pannakaibilangna bayat ti panagreglana. Palabsenna pay ti 66 nga aldaw santo maibilang a nadalusan iti panagruar ti darana. 6No maturpos dagiti aldaw a pannakadalusna, lalaki man wenno babai ti anakna, masapul a mangidaton iti urbon ti karnero a maysa ti tawenna para iti daton a mapuoran ken maysa a sibong ti kalapati wenno pagaw para iti daton gapu iti basol. Ipanna dagitoy kadagiti papadi iti ruangan ti Tolda ti Dios. 7Idatag ti padi dagitoy iti Apo ket aramidenna ti seremonia a mangikkat iti kinarugit; kalpasanna, maibilangton a nadalus. Daytoy ti rumbeng nga aramiden ti babai kalpasan ti panagpasngayna. 8No di kabaelan ti babai ti mangidaton iti urbon a karnero, mangala iti dua a kalapati wenno pagaw; maysa ti daton a mapuoran ket daton gapu iti basol ti maysa. Annongen ti padi ti seremonia a mangikkat iti kinarugit ti babai ket maibilangton a nadalus. Levitico 13 Dagiti Linteg maipapan kadagiti Sakit ti Kudil 1Inted ni Yahweh kada Moises ken Aaron dagitoy nga alagaden. 2No adda gaddil ti maysa a tao wenno letteg, wenno busali a mabalin nga agtinnag a kukutel, masapul a maidatag iti padi, ni Aaron wenno maysa kadagiti annakna. 3Kitaen a naimbag ti padi ti timmubo iti kudil. No pimmuraw ti dutdot iti nagtuboanna ket kasla naun-uneg ti gaddil ngem iti kudil ti lawlawna, makaakar a sakit ti kudil ti timmubo. Iti kasta, ipakaammo ti padi a saan a nadalus daytoy a tao iti imatang ti linteg. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 257
4Ngem no puraw ti gaddil ket saan a naun-uneg ngem iti kudil iti lawlawna ken saan a pimmuraw dagiti dutdot, isina ti padi ti tao kadagiti dadduma a tattao iti las-ud ti pito nga aldaw. 5Iti maikapito nga aldaw, kitaen manen ti padi ti saksakiten ket no awan namalbaliwan ken saan a nagwaras, maipaing manen ti tao iti sabali pay a pito nga aldaw. 6Iti maikapito nga aldaw, kitaen manen ti padi ket no saan a nagwaras ti saksakiten, ipakaammo ti padi a maibilang a nadalus ti tao iti imatang ti linteg; gaddil laeng ti timmubo kenkuana. Labaan ti tao ti pagan-anayna ket maibilangen a nadalus. 7Ngem no agwaras ti gaddil kalpasan ti panangkita ti padi, masapul a dumatag manen ti tao iti padi. 8No makita ti padi a nagwaras ti gaddil, ipakaammona a saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg; kukutel ti kimpet kenkuana. 9Ti siasinoman nga addaan iti kukutel ket maidatag iti padi, 10a mangeksamen kenkuana. No adda puraw a gaddil iti kudilna a mangpapuraw kadagiti dutdot ken napno iti nana, 11kukutel daytoy. Ipakaammo ti padi a saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg; saan a masapul a maipaing ta nalawag a narugit iti imatang ti linteg. 12No nagwarasen ti saksakiten iti entero a bagina, manipud saka agingga iti ulo, 13agpakita manen iti padi. No makita ti padi a nagwaras ti sakit ti kudil, ipakaammona a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. No pimmuraw ti entero a kudilna, nadalus iti imatang ti linteg. 14Ngem no bumtak ti gaddil, saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. 15Kitaen manen ti padi ket no adda makitana a bimtak a gaddil, ipakaammona a saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. Makaakar a sakit ti kudil ti bimtak a gaddil ket maibilang a narugit ti tao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 258
16Ngem no umimbag ti gaddil ket pumuraw manen ti nagtubboanna, mapan ti tao iti padi 17a mangkita manen kenkuana. No pimmuraw ti gaddil, nadalus ti tao iti imatang ti linteg ket ipakaammo ti padi a nadalusen. 18No immimbag ti letteg ti maysa a tao 19ket kalpasanna adda puraw wenno lumabaga-a-pumuraw a paset ti ayan ti letteg, masapul a mapan ti tao iti padi. 20No makita ti padi a naun-uneg ti timmubo ngem iti kudil iti aglawlawna ken pimmuraw ti dutdot, ipakaammona a saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. Makaalis a kukutel ti nagtubo a letteg. 21Ngem no makita ti padi a saan a pimmuraw dagiti dutdot ken saan a naun- uneg ngem iti kudil iti aglawlaw nupay immolandis ti kolorna, ipaingna ti tao iti las-ud ti pito nga aldaw. 22No agwaras ti letteg, ipakaammo ti padi a saan a nadalus ti tao iti imatang ti linteg; pudno nga adda sakitna. 23Ngem no saan a mamalbaliw ken saan a nagwaras, piglat laeng a gapuanan ti letteg, ipakaammo ti padi a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. 24-25No maipapan iti tao a nasinit, eksamenen ti padi no lumabaga wenno lumabaga-a-pumuraw ti nasinit a paset. No pimmuraw dagiti dutdot iti nasinit a paset ket naun-uneg ngem ti aglawlaw a kudil, makaalis a sakit ti kudil ti timmubo iti nasinit a paset ket ipakaammo ti padi a narugit ti tao iti imatang ti linteg. 26Ngem no saan a pimmuraw dagiti dutdot ket saan a naun-uneg ti nasinit ngem ti kudil iti lawlawna ngem immolandis, maipaing ti tao iti las-ud ti pito nga aldaw. 27Kitaen manen ti padi iti maikapito nga aldaw, ket no agwarwaras, nalawag a makaalis a sakit ti kudil, ket ipakaammo ti padi a narugit ti tao iti imatang ti linteg. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 259
28Ngem no awan pamalbaliwan ti nasinit ket saan a nagwaras ken immolandis, saan a makaalis ti timmubo. Ipakaammo ti padi a nadalus ti tao iti imatang ti linteg gapu ta piglat laeng ti nasinit. 29No adda gaddil ti ulo wenno timid ti maysa a tao, 30masapul nga agpakita iti padi. No naun-uneg ti gaddil ngem iti aglawlaw a kudil ket duyaw ken narasay dagiti buok, makaakar a sakit ti kudil daytoy, ket ipakaammo ti padi a narugit ti tao iti imatang ti linteg. 31Ngem no masarakan ti padi a saan a naun-uneg ti letteg ngem ti aglawlaw a kudil ket awan pay nagtubo a buok, ipaingna ti tao iti las-ud ti pito nga aldaw. 32Iti maikapito nga aldaw, sukimatenna manen ti gaddil ket no saan a nagwaras sa awanen dagiti duyaw a buok ken saan a naun-uneg ngem ti aglawlaw a kudil, 33kuskosan ti tao ti buok iti lawlaw ti gaddil. Ipaing manen ti padi ti tao iti pito nga aldaw. 34Iti maikapito nga aldaw, kitaen manen ti padi ti gaddil. No saan a nagwaras ken saan a naun-uneg ngem ti kudil iti lawlawna, ipakaammona a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. Labaan ti tao ti pagan-anayna ket maibilang a nadalusen. 35Ngem no agwaras ti gaddil kalpasan ti pannakaipakaammo a nadalus ti tao iti imatang ti linteg, 36eksamenen manen ti padi. No nagwaras ti gaddil, saan a masapul nga birokenna ti duyaw a buok, ta nalawag a saan a nadalus ti tao. 37Ngem no, iti kapanunotan ti padi, saan a nagwaras ti gaddil ket agtubtubo ti nasalun-at a dutdot, kaipapananna a naimbagen ti gaddil ket ipakaammo ti padi a nadalus ti tao iti imatang ti linteg. 38No aglabanglabang ti kudil ti maysa a tao, lalaki man wenno babai, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 260
39kitaen ti padi dayta a tao. No nalitem a puraw dagiti gaddil, mansa la ti kudil ti timmubo; nadalus ti tao iti imatang ti linteg. 40-41No agparut ti buok iti sango wenno likud ti ulo, saan a dayta ti mamagbalin iti tao a narugit iti imatang ti linteg. 42Ngem no agparang ti lumabaga-a-puraw a gaddil iti nakaparutan dagiti buok, makaalis a sakit ti kudil ti timmubo. 43Eksamenen ti padi ket no adda lumabaga-a-puraw a gaddil, 44ipakaammona a narugit ti tao iti imatang ti linteg ta adda makaakar a sakit ti kudil iti ulona. 45No addaan ti maysa a tao iti kukutel, masapul nga agkawes iti pigispigis, bay-anna a wakray ti buokna, abbonganna ti akimbaba a paset ti rupana sana ipukkaw, "Narugitak, narugitak!" 46Maibilang a narugit no saan nga umimbag ti sakit ti kudil, ket agyan iti ruar ti kampo, iti adayo kadagiti tattao. Dagiti Linteg maipapan iti Ratik 47No adda ratik iti pagan-anay, de lana man wenno linen, 48wenno iti lupot a linen wenno de lana, wenno iti lalat wenno aniaman a naaramid iti lalat, 49no bumerde wenno lumabaga, agwaras daytoy a ratik, ket masapul a maipakita iti padi. 50Kitaenna a naimbag daytoy sana ipakni iti las-ud ti pito nga aldaw. 51Iti maikapito nga aldaw, no makitana a nagwaras ti ratik, maibilang a narugit ti nagratik. 52Puoran daytoy ti padi agsipud ta agwaras daytoy a ratik a masapul a madadael iti apuy. 53Ngem no masarakan ti padi a saan a nagwaras ti ratik, 54ibilinna a malabaan ket ipaknina daytoy iti pito pay nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 261
55Kalpasanna, sukimatenna manen, ket no saan a nagbalbaliw ti kolorna, uray no saan a nagwaras, maibilang latta a narugit. Masapul a puoran ti nagratik, adda man ti marunrunot a paset iti pammarang wenno iti ballikidna. 56Ngem no kitaen manen ti padi ket nagusaw ti ratik, ray-abenna ti lupot wenno lalat. 57Ngem no agparang manen ti ratik, masapul a mapuoranen ti pagan-anay ta agwarwarasen ti ratik. 58No malabaan ti nagratik ket maikkat ti ratik, masapul a malabaan manen tapno maibilang a nadalus iti imatang ti linteg. 59Daytoy ngarud ti linteg nga annuroten iti ratik iti pagan-anay a de lana man wenno linen, wenno aniaman a linen wenno de lana a lupot, wenno aniaman a naaramid iti lalat tapno maammoan dagitoy no narugit wenno saan. Levitico 14 Seremonia ti Pannakadalus No Umimbag ti Sakit ti Kudil 1Inted ni Yahweh ken ni Moises 2dagitoy nga alagaden iti seremonia ti pannakadalus ti tao a naimbagan iti makaakar a sakit ti kudil. Iti aldaw a maipakaammo a nadalus iti imatang ti linteg, masapul a maidatag iti padi, 3ket ipan ti padi iti ruar ti kampo sana eksamenen. No naimbagen ti sakit, 4agpaala ti padi iti dua a tumatayab a maibilang a nadalus, agraman kayo a sedro, nalabaga a lupot ken sanga ti hisopo. 5Kalpasanna, ibilin ti padi a maparti ti maysa a tumatayab iti ngatoen ti maysa a banga a nakargaan iti kasasakdo a danum ti ubbog. 6Alaenna ti sabali a tumatayab agraman ti kayo a sedro, ti nalabaga a lupot ken ti sanga ti hisopo sana itaneb ida iti dara ti naparti a tumatayab. 7Mamimpito a warsianna ti tao a madalusan iti sakit ti kudil, ket kalpasanna, ipakaammona a nadalusen ti tao. Ibulosto ti padi ti sibibiag a tumatayab iti kataltalonan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 262
8Labaanto ti tao dagiti pagan-anayna, agpakalbo sa agdigos, ket kalpasanna, nadalusen iti imatang ti linteg. Mapalubosanen a sumrek iti kampo ngem agyan iti ruar ti toldana iti las-ud ti pito nga aldaw. 9Iti maikapito nga aldaw, agpakalbo manen ti ulona, kasta met a kiskisanna ti barbas, ti kiday ken ti amin a dutdot ti bagina. Labaanna dagiti pagan-anayna sa agdigos, ket nadalusen iti imatang ti linteg. 10Iti maikawalo nga aldaw, mangala iti tallo nga urbon ti karnero - dua kadagitoy ti kalakian nga agtawen iti maysa ken awan depektoda. Mangala pay iti tallo a kilo nga arina a nalaokan iti lana ti olibo, ken maysa a kakatlo ti litro a lana ti olibo. 11Ipanto ti padi daytoy a tao ken dagiti datonna iti ruangan ti Tolda. 12Kalpasanna, alaento ti padi ti maysa kadagiti kalakian a karnero agraman ti kakatlo ti litro a lana ket idatagna a kas daton a pagsupapak. Idatagnanto dagitoy a kas naisangsangayan a sagut iti Apo. 13Patayennanto ti karnero iti nasantoan a lugar a pagpatayan kadagiti animal a maidatag a daton gapu iti basol ken daton a mapuoran. Aramidenna daytoy ta ti daton a pagsupapak, kas iti daton gapu iti basol, agpaay iti padi ket nasantoan unay. 14Mangalanto iti dara ti karnero ket ipulagidna iti kannawan a piditpidit ti tao a madalusan, iti tangan ti kannawan nga ima ken sakana. 15Mangalanto ti padi iti lana ti olibo ket ibukbokna iti kannigid a dakulapna, 16sana isawsaw ti kannawan a tammudona iti lana iti dakulapna ket mamimpito nga iwarisna iti sangoanan ti Apo. 17Mangalanto iti lana nga adda iti dakulapna ken iti dara ti karnero ket ipulagidna iti kannawan a piditpidit ti tao a madalusan, iti tangan ti kannawan nga ima ken sakana. 18Ikabilnanto ti nabati a lana nga adda iti dakulapna iti ulo ti tao a madalusan. Kastoy ti panangannong ti padi iti seremonia ti pannakadalus. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 263
19Kalpasanna, idatagto ti padi ti daton gapu iti basol ket annongenna ti seremonia ti pannakadalus. Isarunona a patayen ti animal a daton a mapuoran, 20ket idatagna agraman ti daton a makan iti rabaw ti altar. Kastoy ti panangannong ti padi iti seremonia ti pannakadalus, ket nadalus ti tao iti imatang ti linteg. 21No napanglaw ti tao ket dina kabaelan nga idatag dagitoy, umanayen ti maysa a kalakian a karnero a datonna a pagsupapak iti pannakadalusna, maysa a naisangsangayan a sagut iti Apo. Mangidatag laeng iti maysa a kilo nga arina a nalaokan iti lana ti olibo a kas daton a makan ken kakatlo ti litro a lana ti olibo. 22Mangisagana met iti dua a kalapati wenno dua a pagaw. Maysa ti agpaay a daton gapu iti basol, ket ti maysa a daton a mapuoran. 23Iti maikawalo nga aldaw ti pannakadalusna, ipannanto dagitoy iti padi iti ruangan ti Tolda ti Dios. 24Alaento ti padi ti karnero ken ti lana ket idatagnanto ida a naisangsangayan a sagut iti Apo. 25Patayennanto ti karnero, ket mangala iti dara sana ipulagid iti piditpidit ti kannawan a lapayag ti tao, iti tangan ti kannawan nga ima ken sakana. 26Mangipakbo ti padi iti lana iti kannigid a dakulapna 27sana isawsaw ti kannawan a tammudona, ket iwarisna iti mamimpito iti imatang ti Apo. 28Pulagidannanto iti lana dagiti pinulagidanna met iti dara: ti kannawan a piditpidit ti tao, ti tangan ti kannawan nga ima ken sakana. 29Ikabilnanto ti natda a lana nga adda iti dakulapna iti ulo ti tao; kastoy ti panangannongna iti seremonia ti pannakadalus. 30Kalpasanna, idatagna ti maysa kadagiti kalapati wenno pagaw Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 264
31a daton gapu iti basol ket ti maysa a daton a mapuoran agraman ti daton a makan. Kastoy ti panangannong ti padi iti seremonia ti pannakadalus. 32Daytoy ti linteg a maipakat iti addaan iti kukutel a saan a makabael a mangidatag kadagiti naituding a daton para iti pannakadalusna. Ti Ratik kadagiti Balbalay 33Inted ni Yahweh kada Moises ken Aaron 34-35dagitoy nga alagaden maipapan kadagiti balay a kinaptan ti agwaras a ratik. (Annuroten dagitoy dagiti Israelita kalpasan ti isasangpetda idiay Canaan, ti daga nga ited ni Yahweh kadakuada.) Siasinoman a makasarak iti ratik iti uneg ti balayna, masapul nga ipakaammona daytoy iti padi. 36Sakbay a mapan ti padi a mangeksamen iti ratik, paikkatna pay ti amin nga adda iti balay ta no saan, maibilang a narugit ti amin nga adda iti unegna. Kalpasanna, sumrek iti balay, 37ket sukimatenna ti ratik. No adda makitana a garitgaritan a kasla mangrunrunot iti diding, bumerde man wenno lumabaga, 38pumanaw sana parikpan ti balay iti las-ud ti pito nga aldaw. 39Iti maikapito nga aldaw, agsublinto ket eksamenenna manen. No nagwaras ti ratik, 40palikkabna dagiti bato a kinaptan ti ratik ket maibellengda iti lugar a saan a nadalus iti ruar ti siudad. 41Kalpasanna, pakarusannanto ti amin a diding ti balay ket ibellengda ti palitada iti saan a nadalus a lugar iti ruar ti siudad. 42Mangaladanto kadagiti sabali a bato ket suktanda dagiti bato a nalikkab sada pabaroen ti palitada. 43No agparang manen ti ratik kalpasan ti pannakalikkab dagiti bato ken pannakakarus ti balay ken pannakapalitadana, 44mapanto kitaen ti padi. No nagwaras ti ratik, saan a nadalus ti balay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 265
45Masapul a marebba, ket maipan dagiti bato, tarikayo ken amin a palitadana iti ruar ti siudad iti lugar a saan a nadalus. 46Maibilang a narugit agingga iti sardam ti siasinoman a sumrek iti balay bayat ti pannakarikepna. 47Siasinoman nga agidda wenno mangan sadiay, masapul a labaanna dagiti pagan-anayna. 48Ngem no makita ti padi nga awanen ti ratik kalpasan ti pannakapalitada ti balay, ipakaammonanto a nadalus ti balay iti imatang ti linteg, agsipud ta naan-anay a naikkaten ti ratik. 49Mangalanto iti dua a tumatayab, sumagmamano a kayo ti sedro, nalabaga a lupot ken hisopo a pangdalus iti balay. 50Patayenna ti maysa a tumatayab iti ngatoen ti damili a malukong a nakargaan iti kasakdo a danum ti ubbog. 51Kalpasanna, alaennanto ti kayo ti sedro, ti hisopo, ti nalabaga a lupot ken ti sibibiag a tumatayab, ket itanebna ida iti dara ti tumatayab a naparti ken iti danum a naggapu iti ubbog. Warisannanto ti balay iti mamimpito. 52Kastoyto ti panangdalusna iti balay babaen iti panangaramatna iti dara ti tumatayab, danum a naggapu iti ubbog, ti sibibiag a tumatayab, kayo ti sedro, hisopo ken ti nalabaga a lupot. 53Ibulosnanto ti nabiag a tumatayab iti ruar ti siudad ken iti kataltalonan. Kastoy ti panangannong ti padi iti seremonia ti pannakadalus ti balay, ket agbalinto a nadalus iti imatang ti linteg. 54Dagitoy dagiti linteg a maipakat iti makaakar a sakit ti kudil; 55-56gaddil, letteg wenno dagiti aniaman a limteg; ratik kadagiti lupot wenno balay. 57Dagitoy a linteg ti mangikeddeng no maibilang a narugit wenno nadalus ti maysa a banag. Levitico 15 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 266
Dagiti Narugit nga Agruar iti Mabagbagi ti Tao 1Inted ni Yahweh kada Moises ken Aaron dagitoy nga alagaden 2nga agpaay kadagiti Israelita. No adda agruar iti bagi ti maysa a lalaki, maibilang a narugit ti agruar, 3agaruyot man wenno matiped. 4Maibilang a narugit ti aniaman a pagtugawan wenno pagiddaanna. 5Siasinoman a mangsagid iti nagiddaan 6wenno agtugaw iti nagtugawan ti lalaki, masapul a labaanna ti pagan- anayna ken agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sardam. 7Siasinoman a mangsagid iti lalaki, masapul a labaanna ti pagan-anayna ken agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. 8No matupraan dayta a lalaki ti siasinoman a maibilang a nadalus, masapul a labaan dayta a tao ti pagan-anayna ket agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. 9Narugit ti aniaman a pasanga wenno tugaw a pagtugawan ti lalaki. 10Narugit agingga iti rabii ti siasinoman a makasagid iti nagtugawanna. Siasinoman a mangbagkat iti aniaman a nagtugawan dayta a lalaki, masapul a labaanna ti pagan-anayna ket agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. 11No ti tao nga adda agruar iti mabagbagina ket sagidenna ti maysa a tao a dina buggoan nga umuna dagiti imana, masapul a labaan ti tao a nasagid ti pagan-anayna ket agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. 12Masapul a maburak ti banga a sagiden dayta a tao. Masapul met nga ugasan ti malukong a kayo a sagidenna. 13No umimbag ti lalaki nga adda agruar iti bagina, masapul a palabsenna ti pito nga aldaw sananto labaan ti pagan-anayna ken agdigos iti agay-ayus nga ubbog, ket nadaluston iti imatang ti linteg. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 267
14Iti maikawalo nga aldaw, mangala iti dua a kalapati wenno dua a pagaw ket ipanna iti ruangan ti Tolda ti Dios sana ited iti padi. 15Idatag ti padi ti maysa a tumatayab a daton gapu iti basol ket ti maysa a daton a mapuoran. Kastoy ti panangannongna iti seremonia ti pannakadalus ti kasta a tao. 16No agparuar iti kissit ti lalaki, masapul nga agdigos, ket agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. 17Masapul a malabaan ti lupot wenno lalat a pagdissoan ti kissit. Agtalinaed a narugit dagitoy agingga iti sardam. 18No agkanaig ti lalaki ken ti babai, masapul nga agdigosda kalpasanna ket agtalinaedda a narugit agingga iti sumipnget. 19No agregla ti babai, pito nga aldaw a maibilang a narugit. Maibilang met a narugit agingga iti sumipnget ti siasinoman a mangsagid kenkuana. 20Narugit ti amin a pagiddaan wenno pagtugawanna bayat ti panagreglana. 21-23Ti siasinoman a makasagid iti pagiddaan wenno aniaman a nagtugawanna masapul a labaanna ti pagan-anayna ket agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sardam. 24No adda lalaki a makikaidda kenkuana no madama nga agregla, maalisan iti kinarugitna. Pito nga aldaw a maibilang a narugit. Narugit met ti aniaman a pagiddaanna. 25No agbulos ti dara ti babai iti tiempo a saanna a panagregla wenno agbulos ti darana iti mabaybayag ngem ti panagreglana, maibilang a narugit kas iti pannakaibilangna a narugit bayat ti panagreglana. 26Narugit ti aniaman a pagiddaanna wenno pagtugawanna bayat daytoy a tiempo. 27Maibilang met a narugit ti tao a makasagid iti nagiddaan wenno nagtugawan ti babai. Masapul a labaanna ti pagan-anayna ken agdigos. Agtalinaed a narugit agingga iti sumipnget. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 268
28No agsardengen ti panagbulos ti darana, palabsenna ti pito nga aldaw ket maibilangton a nadalus. 29Iti maikawalo nga aldaw, mangipan iti dua a kalapati wenno dua a pagaw iti padi iti ruangan ti Tolda ti Dios. 30Idatag ti padi ti maysa a tumatayab a kas daton gapu iti basol ken ti maysa a kas daton a mapuoran. Kastoy ti panangannongna iti seremonia ti pannakadalus ti babai. 31Imbaga ni Yahweh ken ni Moises a ballaaganna dagiti Israelita maipapan iti kinarugitda iti imatang ti Linteg tapno saan a matulawan ti Tolda ti Dios nga adda iti tengnga ti kampo. Mapapatayda no aramidenda dagiti maibilang a narugit. 32Dagitoy dagiti alagaden iti lalaki nga adda agruar iti bagina wenno agparuar iti kissit; 33iti babai bayat ti panagreglana wenno iti lalaki a mangkaidda iti babai a maibilang a narugit. Levitico 16 Ti Aldaw ti Seremonia ti Pannakapakawan ti Basol 1Kinasao ni Yahweh ni Moises kalpasan ti ipapatay dagiti dua nga annak ni Aaron idi indatagda ti saan a nasantoan nga apuy ken ni Yahweh. 2Kinunana, "Ibagam ken ni Aaron a mapanto laeng iti Kasasantoan a Lugar iti likudan ti kurtina iti naituding a tiempo agsipud ta sadiay ti pagparangak iti ulep iti ngatoen ti kalub ti Lakasa ti Tulag. Mapapatay ti kabsatmo no agsukir. 3Mabalinna ti sumrek iti Kasasantoan a Lugar kalpasan laeng panangidatagna iti bumaro a baka a daton gapu iti basol ken iti kalakian a karnero a daton a mapuoran." 4Kalpasanna, inted ni Yahweh dagitoy nga alagaden. Sakbay a mapan ni Aaron iti Kasasantoan a Lugar, masapul nga agdigos ket agkawesda a kas padi: ti linen a kagay, ken linen a kalsonsilio, ti barikes ken ti turban. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 269 iti
5Ikkan dagiti umili ti Israel ni Aaron iti dua a kalakian a kalding a maidaton gapu iti basol ken maysa a kalakian a karnero a daton a mapuoran. 6Mangidatag ni Aaron iti toro a baka a daton a pangikkat iti basolna ken iti basol ti familiana. 7Kalpasanna, ipanna dagiti dua a kalding iti ruangan ti Tolda ti Dios. 8Sadiay, pilien ni Aaron babaen iti panagbinnunot no ania kadagiti dua a bato ti "agpaay iti Apo" ken ti "agpaay ken ni Azazel." 9Idatag ni Aaron ti kalding a nabunot nga agpaay iti Apo a daton gapu iti basol. 10Ngem ti kalding nga agpaay ken ni Azazel, sibibiag a maidatag iti Apo santo maibulos iti let-ang para ken ni Azazel tapno maikkat dagiti basol dagiti tattao. 11Patayen ni Aaron ti toro a baka ket idatagna a daton gapu iti basolna ken iti familiana. 12Mangala iti insensario sana kargaan iti beggang nga adda iti altar. Mangala met iti dua a rakem iti nafino nga insenso. Ipanna dagitoy iti Kasantoan a Lugar. 13Sadiay, iti imatang ti Apo, ikabilna ti insenso iti apuy. Gapu iti asuk daytoy, mailinged ti kalub ti Lakasa ti Tulag tapno saanna a makita ket iti kasta saan a matay. 14Mangala iti dara ti baka ket, babaen iti tammudona, warisanna ti sangoanan ti kalub ket mamimpito met a warisanna ti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. 15Kalpasanna, patayenna ti kalding a maidaton gapu iti basol dagiti tattao ket ipanna ti dara iti Kasasantoan a Lugar. Kas iti inaramidna iti dara ti baka, iwarisna met ti dara iti kalub ken iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. 16Kastoy ti panangannongna ti seremonia ti pannakadalus ti Kasasantoan a Lugar gapu iti kinarugit dagiti Israelita ken gapu iti amin a basolda. Masapul Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 270
271 nga aramidenna daytoy iti Tolda a Paguummongan agsipud ta adda daytoy a tolda iti tengnga ti kampo a maibilang a narugit. 17Awan ti sumrek iti Tolda ti Dios no sumrek ni Aaron iti Kasasantoan a Lugar a mangannong iti seremonia ti pannakadalus agingga iti rummuar. Inton malpas ti seremonia ti pannakadalusna, ti familiana ken ti entero a gimong, 18mapan iti altar a pagpuoran kadagiti daton ket annongenna ti seremonia ti pannakadalus: Mangala iti dara ti baka ken dara ti kalding ket pulagidanna dagiti sinan-sara ti altar. 19Isawsawna ti tammudona iti dara sa mamimpito a warisanna ti altar tapno madalusan ti altar kadagiti basol dagiti Israelita ket agbalin a nasantoan. Ti Kalding a Maibulos idiay Let-ang 20Apaman a malpas ni Aaron ti panangannongna iti seremonia ti pannakadalus ti Kasasantoan a Lugar, ti dadduma a paset ti Tolda a Paguummongan ken ti altar, idatonna iti Apo ti sibibiag a kalding a napili nga agpaay ken ni Azazel. 21Ipatayna ti dua nga imana iti ulo ti animal ket ipakaammona dagiti amin a kinadakes, basol ken kinasukir dagiti Israelita tapno mayakarda iti ulo ti kalding. Kalpasanna, itedna ti kalding iti a natudingan a mangibulos iti let- ang. 22Awiten ti kalding ti amin a basolda ket ipanna iti awan matagtagitao a lugar. 23Mapan ni Aaron iti Tolda ti Dios, ket ikkatenna ti kawesna a kas padi nga inyarruatna sakbay a simrek iti Kasasantoan a Lugar sana ibati sadiay. 24Masapul nga agdigos iti lugar a nasantoan ket yarruatna dagiti bukodna a kawes. Rummuar ket idatagna ti daton a mapuoran tapno maikkat ti basolna ken ti basol dagiti tattao. 25Puoranna iti altar ti taba ti animal a maidaton gapu iti basol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
26Masapul a labaan ti tao a nangibulos iti kalding ti pagan-anayna sa agdigos sakbay nga agsubli iti kampo. 27Maipan iti ruar ti kampo ti baka ken ti kalding a naidaton gapu iti basol ken naipan ti darada iti Kasasantoan a Lugar a pangikkat iti basol, ket mapuoranda agraman lalat, lasag ken dagiti bagis. 28Masapul a labaan ti tao a nangpuor kadagitoy ti pagan-anayna ket agdigos sakbay nga agsubli iti kampo. Pannakangilin ti Aldaw a Pannakapakawan ti Basol 29Annurotenyo iti agnanayon dagiti sumaganad nga alagaden. maikasangapulo nga aldaw ti maikapito a bulan, masapul nga agayunar dagiti Israelita ken dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakuada. Saanda nga agtrabaho. 30Iti dayta nga aldaw, maaramid ti seremonia ti pannakadalusda iti amin a basolda tapno maibilangda a nadalus. 31Nasantoan unay dayta nga aldaw ket masapul nga agayunarda ken naan- anay nga aginanada. Maannurot dagitoy nga alagaden iti amin a tiempo. 32Ti Kangatoan a Padi a naordenan ken nakonsagrar a sumukat iti amana ti mangannong iti seremonia ti pannakadalus. Agaruat iti sagrado a pagan- anay, 33ket annongenna ti seremonia ti pannakadalus ti Kasasantoan a Lugar, ti dadduma a paset ti Tolda a Paguummongan, ti altar, dagiti papadi ken amin a tattao iti gimong. 34Masapul a maannurot dagitoy nga alagaden iti amin a tiempo. Tinawen a maannurot daytoy a seremonia tapno madalusan dagiti Israelita iti amin a basolda. Natungpal ngarud amin dagitoy kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Levitico 17 Ti Kinasagrado ti Dara 1Binilin ni Yahweh ni Moises Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 272 Iti
2nga itedna ken ni Aaron, kadagiti annakna ken amin nga Israelita dagitoy nga alagaden. 3-4Salungasingen ti maysa nga Israelita ti Linteg no partienna ti baka wenno karnero wenno kalding nga idatonna iti Apo iti sabali a lugar a saan nga iti ruangan ti Tolda ti Dios. Nangiparukpok iti dara ket saanen a maibilang kadagiti tattao ti Dios. 5Kastoy ti kayat a sawen ti bilin: Manipud ita, idatag dagiti Israelita iti Apodagiti animal a masansan a partienda iti away. Ipanda ida iti padi iti ruangan ti Tolda ti Dios ket partienda a daton a pakikappia. 6Ibuyat ti padi ti dara iti aglawlaw ti altar iti ruangan ti Tolda sada puoran ti taba tapno mangted iti nabanglo nga ayamuom iti Apo. 7Iti kasta, saanda nga idaton kadagiti demonio a pagdaydayawanda dagiti partienda nga animal iti away. Masapul a tungpalen dagiti Israelita dagitoy nga alagaden iti amin a tiempo. 8-9Mailaksid kadagiti tattao ti Dios ti siasinoman nga Israelita wenno ganggannaet nga agnaed iti Israel a mangidatag iti daton a mapuoran wenno aniaman a daton iti Apo iti sabali a lugar a saan nga iti ruangan ti Tolda ti Dios. 10Kabusor ti Apo ti siasinoman nga Israelita wenno ganggannaet nga agnaed iti Israel nga agsida iti dara; ilaksidna iti gimong dagiti tattaona. 11Adda iti dara ti biag ti tunggal parsua, isu nga imbilin ti Apo a maibuyat ti amin a dara iti altar tapno maikkat dagiti basol dagiti tattao. Ti dara nga isu ti biag ti mangikkat kadagiti basbasol. 12Daytoy met ti gapuna nga imbilin ti Apo a dida agsida iti dara. Maiparit kadakuada ti dara, Israelita man wenno ganggannaet nga agnaed iti lugarda. 13No adda Israelita wenno ganggannaet nga agnaed iti Israel a makatiliw iti animal wenno tumatayab a maibilang a nadalus, masapul nga ibukbokna ti dara dayta a tumatayab wenno animal iti daga ket gaburanna iti tapok. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 273
14Adda iti dara ti biag iti tunggal parsua, isu nga imbilin ti Apo kadagiti Israelita a dida agsida iti laeng dara; ilaksidna kadagiti tattaona ti siasinoman a mangsalungasing iti daytoy a bilin. 15Siasinoman nga Israelita wenno ganggannaet nga agsida iti karne ti animal a natay wenno pinatay dagiti atap nga animal masapul a labaanna ti pagan- anayna ken agdigos. Agtalinaed a narugit iti imatang ti linteg agingga iti sardam. 16No dina aramiden daytoy, agbasol ket masapul a sagabaenna ti dusa a maipatay kenkuana. Levitico 18 Dagiti Maiparit a Seksual nga Aramid 1Binilin ni Yahweh ni Moises 2nga ibagana daytoy kadagiti Israelita, "Siak ni Yahweh a Diosyo. 3Diyo tuladen ti ugali dagiti tattao idiay Egipto a nagnaedanyo idi wenno ti ugali dagiti tattao iti Canaan a pangipanak kadakayo. 4Tungpalenyo dagiti paglintegak ket aramidenyo ti ibagak. Siak ni Yahweh a Diosyo. 5Agbiagkayo no annurotenyo dagiti alagaden ken linteg nga itedko kadakayo. Siak ni Yahweh." 6Inted ni Yahweh dagitoy nga alagaden. Diyo kainaig ti kabagianyo. 7Diyo kainaig ni inayo tapno saan a maibabain ti amayo. Diyo ibabain ti bukodyo nga ina. 8Diyo ibabain ti amayo iti panagkainnaigyo iti maysa kadagiti assawana. 9Diyo kainaig ti kabsatyo wenno ti kabsatyo iti ama wenno ina, dimmakkel man wenno saan iti balay a dimmakkelanyo met. 10Diyo kainaig ti apokoyo; daytoy ti pakaibabainanyo. 11Diyo kainaig ti siuman ni amayo agsipud ta kabsatyo met. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 274
275 12-13Diyo kainaig ti ikityo, kabsat man ti amayo wenno kabsat ti inayo. 14Diyo kainaig ti asawa ti ulitegyo agsipud ta ikityo met. 15Diyo kainaig ti manugangyo 16wenno ti ipagyo. 17Diyo kainaig ti anak wenno apoko ti babai a nalpasmo a kinaidda; mabalin a kabagianyo ida ket maibilang a kinadakes ken maisalungasing iti linteg. 18No sibibiag pay laeng ti asawayo, diyo asawaen ti ipagyo. 19Diyo kainaig ti babai nga agregla gapu ta narugit iti imatang ti Linteg. 20Diyo kainaig ti asawa ti sabali a tao tapno saankayo a narugit iti imatang ti linteg. 21Diyo ited ti anakyo a mausar iti panagdaydayaw ken ni didiosen a Moloc ta daytoy ti pakaibabainan ti nagan ti Dios ngaApo. 22Maiparit a kainaig ti lalaki ti padana a lalaki; kagura ti Dios dayta nga aramid. 23Maiparit a kainaig ti babai wenno lalaki ti maysa nga animal; maisalungasing daytoy iti nakaparsuaan ket pagbalinennakayo a narugit. 24Diyo tulawan ti bagiyo iti uray ania kadagitoy nga aramid. Daytoy ti ugali dagiti tattao a nagnaed iti daga sakbay nga immaykayo ket ita pagtalawen ida ti Apo tapno makastrekkayo. 25Gapu kadagiti aramidda, nagbalin a makarimon ti daga, isu a dusdusaen ti Apo ti daga ket ipampamuspusanna a pagtalawenna dagiti agnaed sadiay. 26-27Inaramidda amin dagitoy makarimon a banag a nangmulit iti daga. Ngem diyo tuladen ida. Dakayo amin, Israelita man wenno ganggannaet a makipagnaed kadakayo, masapul a tungpalenyo dagiti linteg ken bilin ti Apo 28tapno dinakay yula ti daga a kas iti napasamak kadagiti tattao nga immun- una ngem dakayo a nagnaed sadiay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
276 29Ammoyo a mailaksid kadagiti tattao ti Dios ti siasinoman nga agaramid kadagitoy makarimon a banag. 30Ket kinuna ni Yahweh, "Tungpalenyo dagiti bilinko ket diyo tuladen dagiti aramid dagiti tattao a nagnaed iti daga sakbay iti yaayyo. Dikay agaramid iti uray ania kadagitoy a banag tapno saankayo a matulawan. Siak ni Yahweh a Diosyo." Levitico 19 Dagiti Bilbilin maipapan iti Kinasanto ken Kinalinteg 1Binilin ni Yahweh ni Moises 2nga ibagana daytoy iti sangkagimongan ti Israel, "Agbalinkayo a nasantoan agsipud ta nasantoan ni Yahweh a Diosyo. 3Masapul a raemen ti tunggal maysa dagiti nagannak kenkuana ket ngilinenyo ti Aldaw a Panaginana a kas imbilinko. Siak ni Yahweh a Diosyo. 4"Dikay agrukbab kadagiti didiosen wenno agaramid iti imahen a pagrukbabanyo. Siak ni Yahweh a Diosyo. 5"No agpartikayo iti animal nga idatonyo a pakikappia, annurotenyo dagiti alagaden nga intedko kadakayo tapno awatek ti daton. 6Masapul a maibus amin a karne iti aldaw a pannakaidaton, ti animal wenno iti sumuno nga aldaw. Mapuoran ti karne a matda iti maikatlo nga aldaw 7agsipud ta maibilang a narugit. No adda agsida iti karne a matda, diak awaten ti daton. 8Agbasol ti siasinoman nga agsida iti kasta ta tinulawanna ti nasantoan a banag a naidaton kaniak; rumbeng a mailaksid kadagiti tattaok. 9"No aganikayo, diyo anien dagiti adda iti igid ken dagiti nalabsanyo. 10Diyo sublienen a burasen dagiti ubas a nalabsanyo wenno piduten dagiti naregregyo; ibatiyo ida nga agpaay kadagiti napanglaw ken ganggannaet. Siak ni Yahweh a Diosyo. 11"Dikay agtakaw wenno agsuitik wenno agulbod. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
277 12Dikay agkari iti naganko no diyo panggep a tungpalen ti kariyo, ta maibabain ti naganko. Siak ni Yahweh a Diosyo. 13"Diyo gundawayan wenno takawan ti siasinoman. Diyo ipabigat ti pannangtedyo iti tangdan ti pinagtrabahoyo. 14Diyo ilunod ti tuleng wenno bangenan ti pagnaan ti bulsek. Agbutengkayo kaniak. Siak ni Yahweh a Diosyo. 15"Diyo ballikugen ti linteg iti panangyetnagyo iti sentensia; dikay mangipakita iti panangidumduma iti napanglaw wenno panagtamed iti nabaknang. 16Diyo padpadaksen ti uray siasinoman. No adda agpeggad ti biagna, agsaoka a mangisakit kenkuana. Siak ni Yahweh. 17"Diyo ipempen ti gurayo iti siasinoman ngem makilinnawagkayo kenkuana tapno dikay agbasol gapu kenkuana. 18Dikay agibales wenno agipempen iti gura ngem ayatenyo ti kaarrubayo a kas iti panagayatyo iti bagiyo. Siak ni Yahweh. 19"Tungpalenyo dagiti bilinko. Diyo ipamanada ti maysa nga animal iti sabali a kita ti animal. Diyo paggiddanen nga imula ti dua a kita ti bukel iti talonyo. Dikay agaruat iti kawes a naaramid iti dua a kita. 20"No ti maysa a tagabu a babai a mabigbig nga inkabbalay ti maysa a lalaki ngem saan pay a nasubbot wenno nawayawayaan ket kinaidda ti sabali a lalaki, agpadada a madusa ngem dida mapapatay, ta tagabu ti babai. 21Ngem mangidatag ti lalaki iti kalakian a karnero a daton a pagsupapak. Ipanna ti animal iti Tolda a Paguummongan 22ket aramiden ti padi ti seremonia ti pannakadalus tapno maikkat ti basol ti lalaki ket pakawanen ti Dios. 23"Inton dumtengkay idiay Canaan ket agmulakay iti uray ania a kita ti kayo nga agbunga iti makan, ibilangyo a saan a nadalus ti bunga iti umuna a tallo a tawen. Diyo kanen dagiti bunga bayat iti dayta a tiempo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
24Iti maikapat a tawen, maidaton dagiti amin a bunga a mangipakita iti panagyamanyo kaniak, ni Yahweh. 25Ngem iti maikalima a tawen, mabalinyo a kanen ti bunga dagiti kayoyo tapno ad-adunto ti bungada nga agpaay kadakayo. Siak ni Yahweh a Diosyo. 26"Dikay agsida iti karne nga adda pay laeng darana. Diyo aramiden ti uray ania a kita ti panaganito. 27Diyo pukisan ti sikigan ti uloyo; diyo putdan ti barbasyo. 28Diyo markaan wenno sugaten ti bagiyo a mangipakita iti panangdung-awyo iti natay. Siak ni Yahweh. 29"Diyo ibabain dagiti annakyo a babbai iti panamagbalinyo kadakuada a balangkantis iti templo. Ngamin, daytoyto ti pakaigapuan ti panagrukbabyo kadagiti didiosen ket agsaknapto ti immoralidad iti daga. 30Ngilinenyo ti Aldaw a Panaginana ket raemenyo ti lugar a pagdaydayawan kaniak dagiti tattao. Siak ni Yahweh. 31"Dikay mapan makiuman kadagiti agan-anito wenno espiritista tapno saankayo a maibilang a narugit. Siak ni Yahweh a Diosyo. 32"Ipakitayo ti panagraemyo kadagiti lallakay ken babbaket. Respetarenyo ida ket agbutengkayo iti Dios. Siak ni Yahweh. 33"Diyo idadanes dagiti ganggannaet nga agnaed iti dagayo. 34Ibilangyo ida nga Israelita a kas kadakayo, ket ayatenyo ida a kas iti panagayatyo iti bagiyo. Laglagipenyo a ganggannaetkayo met idi idiay Egipto. Siak ni Yahweh a Diosyo. 35"Dikay agsaur babaen iti panangusaryo iti saan a husto a pagrukod, pagtimbang ken pagsukat. 36Aramatenyo ti husto a pagrukod, husto a pagtimbangan, ken husto a pagsukatan. Siak ni Yahweh a Diosyo a nangiruar kadakay idiay Egipto. 37Tungpalenyo dagiti amin a linteg ken bilinko. Siak ni Yahweh." Levitico 20 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 278
Dagiti Dusa ti Kinasukir 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises 2nga ibagana daytoy kadagiti Israelita, "Mapapatay ti siasinoman nga Israelita wenno ganggannaet a makipagnaed kadakayo a mangted iti anakna ken ni didiosen a Moloc; ti sangkagimongan ti mangbato kenkuana. 3Busorek ti mangted iti anakna ken ni didiosen a Moloc ket laksidek kadagiti tattaok; gapu iti inaramidna, tinulawanna ti nasagradoan a toldak ken imbabainna ti nasantoan a naganko. 4Ngem no di ikaso ti sangkagimongan ti inaramid dayta a tao ket dida papatayen, 5siak a mismo ti mangbusor kenkuana ken iti entero a familiana ken amin a kumanunong kenkuana a nangtallikud kaniak ken nagrukbab ken ni didiosen a Moloc. Diakon ibilang ida a tattaok. 6"Ti siasinoman a mapan kadagiti agan-anito wenno espiritista, diakton ibilang a maysa kadagiti tattaok. 7Ipaayyo ti biagyo kaniak tapno agbalinkayo a nasantoan ta siak ni Yahweh a Diosyo. 8Tungpalenyo dagiti paglintegak agsipud ta siak ni Yahweh ket siak ti mangpasanto kadakayo." 9"Mapapatay ti siasinoman a mangilunod iti ama wenno inana. Isu ti akimbasol iti ipapatayna. 10"Mapapatay ti lalaki a mangkaidda iti asawa ti padana nga Israelita, mapapatay pay ti babai. 11No kaiddaen ti maysa a lalaki ti asawa ni amana, ibabainna ni amana, ket agpada a mapapatay ti lalaki ken ti babai, isuda met laeng ti akimbasol iti bukodda nga ipapatay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 279
12No kaiddaen ti maysa a lalaki ti manugangna, agpadada a mapapatay ta maisalungasing iti linteg; isuda met laeng ti akimbasol iti bukodda nga ipapatay. 13Nokaiddaen ti maysa a lalaki ti padana a lalaki, agpadada a mapapatay ta nakarimrimon ti inaramidda, isuda met laeng ti akimbasol iti bukodda nga ipapatayda. 14No asawaen ti maysa a lalaki ti maysa a babai ken ti ina daytoy a babai, mapuoranda a tallo tapno awanen ti kasta a nakababain nga aramid iti sidongyo. 15No kaiddaen ti maysa a lalaki ti maysa nga animal, mapapatayda a dua. 16Kasta met ti mapasamak no kaiddaen ti babai ti maysa nga animal - agpadada a mapapatay, isuda met laeng ti akimbasol iti bukodda nga ipapatayda. 17"No asawaen ti maysa a lalaki ti kabsatna a babai wenno ti kabsatna iti ama wenno ina, maibabainda iti sangoanan dagiti tattao ket mapapanawda iti ili. Kinaiddana ti kabsatna a babai ket masapul a sagabaenna ti dusa ti basolna. 18No kaiddaen ti maysa a lalaki ti maysa a babai a madama nga agregla, agpadada a mapagtalaw iti ili agsipud ta sinalungasingda ti alagaden ti seremonia ti kinarugit. 19"No kaiddaen ti maysa a lalaki ti ikitna, masapul a sagabaenda ti dusa ti kinadakesda ken panangsalungasingda iti linteg. 20No kaiddaen ti maysa a lalaki ti asawa ti ulitegna, ibabainna ti ulitegna. Sagabaendanto ti dusa, ket awanto kadakuada ti maaddaan iti anak. 21No asawaen ti maysa a lalaki ti ipagna, matayda nga awanan iti anak. Narugit ti inaramidna ket imbabainna ti kabsatna. 22"Tungpalenyo dagiti amin a linteg ken bilinko tapno dinakay paksiaten ti daga a pangipanak kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 280
23Diyo tuladen ti ugali dagiti agnaed sadiay. Pagtalawek dagita a tattao tapno makastrekkayo iti daga. Pinagpungtotdak gapu kadagiti dakes nga aramidda. 24Ngem inkarik a tagikuaenyo daytoy nabaknang ken nadam-eg a daga, ket siak ti mangted iti daytoy a daga kadakayo. Siak ni Yahweh a Diosyo, ket pinilikayo kadagiti sabali a pagilian. 25Ngarud, masapul nga ammoyo a bigbigen no ania dagiti animal ken tumatayab a maibilang a nadalus ken dagiti maibilang a narugit. Dikay agsida iti karne dagiti animal wenno tumatayab a maibilang a saan a nadalus. Imbilangko ida a narugit, ket agbalinkayo a narugit no sidaenyo ti karneda. 26Agbiagkayo a nasantoan ket siak laeng ti pagpaayanyo, ta siak ni Yahweh ket nasantoanak. Pinilikayo kadagiti sabali a tattao tapno siak laeng ti pagpaayanyo. 27"Siasinoman nga agan-anito wenno makiuman kadagiti espiritu dagiti natay, babai man wenno lalaki, batoenyo agingga a matay, isu met laeng ti akimbasol iti bukodda nga ipapatay." Levitico 21 Ti Kinasanto dagiti Papadi 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises nga ibagana daytoy kadagiti papadi nga annak ni Aaron, "Saan a tulawan ti padi ti bagina babaen pannakipartisiparna iti seremonia ti pumpon, 2malaksid no asideg a kabagianna ti natay: ina wenno amana, anak, kabsat a lalaki 3wenno di naasawaan a kabsatna a babai a makipagnaed iti balayna. 4Saanna a tulawan ti bagina iti ipapatay ti siasinoman a kabagianna iti matrimonio. 5"Maiparit a pultakan ti padi ti ulona wenno putdan ti barbasna, wenno sugaten ti bagina a mangipakita iti panagladingitna iti natay. 6Masapul a nasantoan ti padi ket dina ibabain ti naganko. Agidatag kadagiti daton a mapuoran, ket masapul nga agbalin a nasantoan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 281 iti
7Saan a mapalubosan a mangasawa iti balangkantis a babai wenno iti saan a birhen wenno iti naisina a babai agsipud ta nasantoan ti padi. 8Masapul nga ibilang dagiti tattao a nasantoan ti padi, agsipud ta agidatag kaniak kadagiti daton a mapuoran. Siak ni Yahweh. Nasantoanak, ket pasantoek dagiti tattaok. 9No agbalin a balangkantis ti anak ti padi, ibabainna ti amana. Masapul a mapuoran agingga a matay. 10"No ti Nangato a Padi a nabukbokan ti ulona iti lana ket nakonsagrar nga agaruat kadagiti sagrado a kawes dagiti papadi, saanna a baybay-an a wakray ti buokna wenno ray-aben ti pagan-anayna a mangipakita ti panagladingitna. 11-12Naidaton nga agserbi kaniak ket masapul a pagtalinaedenna ti bagina a nadalus ken dina tulawan ti nasagradoan a Tolda babaen iti panangpanawna ket sumrek iti balay nga ayan ti bangkay, uray no bangkay ti ama wenno inana. 13Masapul a balasang a dipay natulawan ti asawaenna 14a saan ketdi a balo wenno nakisina iti asawana wenno nagbalangkantis. Masapul a katribuanna ti asawaenna. 15Ta no saan, maibilang a narugit dagiti annakna a rumbeng koma a nasantoan. Siak ni Yahweh a nangilasin kenkuana nga agserbi a Kangatoan a Padi." 16Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 17nga ibagana daytoy ken ni Aaron, "Saan a mabalin ti siasinoman a kaputotam nga adda depekto ti bagina a mangidatag kaniak iti daton a mapuoran. Agpaay daytoy nga alagaden iti amin a tiempo iti masakbayan. 18Maiparit nga agidaton dagitoy a tattao nga adda depekto ti bagina: bulsek, pilay, nadadael ti forma ti bagina wenno adda kurang ti bagina; 19paralitiko ti ima wenno sakana; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 282
20kubbo wenno pandek; adda depekto ti matana wenno addaan iti sakit ti kudil; ken nakapon. 21Awan ti kaputotan ni Aaron a padi nga adda depekto ti bagina ti mapalubosan a mangidatag kaniak iti daton a mapuoran. 22Mabalin ti kasta a tao ti mangan iti taraon a naidaton kaniak, ti nasantoan a daton a mapuoran ken ti kasasantoan a daton, 23ngem gapu ta adda depekto ti bagina, saan a mapalubosan nga umasideg iti nasagradoan a kurtina wenno mapan iti altar. Saanna a tulawan dagitoy nasantoan a banag gapu ta siak ni Yahweh a mamagbalin kadagitoy a nasantoan." 24Dagitoy ngarud ti imbaga ni Moises ken ni Aaron ken dagiti annakna ken amin nga Israelita. Levitico 22 Ti Kinasanto dagiti Daton 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises 2nga ibagana daytoy ken ni Aaron ken dagiti annakna, "Diyo ibabain ti nasantoan a naganko, isu a masapul a raemenyo dagiti nasagradoan a daton nga idatag kaniak dagiti Israelita. Siak ni Yahweh. 3No adda kaputotanyo a maibilang a narugit nga umasideg kadagiti nasagradoan a daton nga idatag kaniak dagiti Israelita, saanton a mapalubosan nga agserbi iti altar. Alagaden daytoy iti amin a tiempo iti masakbayan. Siak ni Yahweh. 4"Saan a mapalubosan a mangan kadagiti nasagradoan a daton ti siasinoman a kaputotan ni Aaron no addaan iti kukutel wenno adda agruar iti mabagbagina. Makapangan laeng kadagiti nasagradoan a daton no umimbag ket maibilang a nadalus. Maibilang a narugit ti padi a makasagid iti aniaman a maibilang a narugit iti panangsagidna iti bangkay wenno iti tao nga agparuar iti kissit, 5wenno nakasagid iti animal wenno tao a maibilang a narugit. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 283
6Narugit agingga iti sardam ti siasinoman a padi a maibilang a narugit. Sa la mapalubosan a mangan kadagiti nasagradoan a daton no makadigos. 7Maibilangen a nadalus no limneken ti init, ket mabalinnan ti mangan kadagiti nasagradoan a daton gapu ta para kenkuana dagitoy. 8Saan a mapalubosan a mangan iti karne ti animal a natay wenno pinatay ti narungsot nga animal. No aramidenna ti kasta, agbalin a maibilang a narugit. Siak ni Yahweh. 9"Masapul nga annuroten dagiti amin a papadi dagiti alagaden nga intuyangko. Ta no saan makabasolda ket matayda gapu ta sinalungasingda dagiti nasagradoan nga alagaden. Siak ni Yahweh a mangpasanto kadakuada. 10"Dagiti laeng kameng ti familia ti padi ti mabalin a mangan kadagiti nasagradoan a daton. Awanen ti sabali a mangan - uray pay ti makipagnaed iti padi wenno ti pagtartrabahoenna. 11Ngem mabalin a mangan ti tagabuna, ginatangna man iti bukodna a kuarta wenno nayanak iti balayna. 12No makiasawa ti anak ti padi iti saan a padi, saan a mapalubosan a mangan kadagiti nasagradoan a daton. 13Ngem no mabalo wenno isina ti asawana ken awan annakna ket agsubli iti sidong ni amana, mabalinna ti mangan iti taraon nga awaten ni amana. Dagiti laeng kameng ti familia ti padi ti mapalubosan a mangan iti nasagradoan a daton. 14"No mailaw-an ti saan a kameng ti familia ti padi ti mangan iti aniaman a nasagradoan a daton, masapul a sukatanna ti naan-anay a gatad ti taraon sana nayonan iti apagkalima ket itedna iti padi. 15-16Tapno saan a matulawan dagiti nasagradoan a daton, masapul a saan nga ipalubos dagiti papadi a mangan dagiti tattao a saan a rumbeng a mangan kadagitoy a daton. Daytoy ti pakaigapuan ti panagbasol ken pannakadusa dayta a tao. Siak ti Apo a mangpasanto kadagiti daton." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 284
17Binilin ni Yahweh ni Moises 18nga itedna ken ni Aaron, kadagiti annakna ken kadagiti amin nga Israelita dagitoy nga alagaden. No mangidatag ti siasinoman nga Israelita wenno ganggannaet a makipagnaed iti Israel iti daton a mapuoran, daton man a pagtungpal iti kari wenno daton nga agtaud iti nakemna, masapul nga awan ti depekto ti animal nga idatagna. 19Tapno maawat, masapul a kalakian nga awan ti depektona. 20Saan nga awaten ti Apo ti animal nga adda depektona nga idatagyo. 21No mangidatag ti siasinoman a tao iti daton a pakikappia iti Apo, daton man a pagtungpal iti kari wenno daton nga agtaud iti nakemna, masapul nga awan pakapilawan ti animal tapno maawat. 22Diyo idatag iti Apo ti animal a bulsek wenno pilay wenno puted ti sakana wenno aggaddil wenno agkurad wenno aggudgod. Diyo idatag ti kasta nga animal a daton a mapuoran iti altar. 23Kas daton nga agtaud iti bukodyo a nakem, mabalinyo nga idatag ti animal a saan a nasayaat ti panagdakkelna, ngem saan a maawat a daton a pagtungpal iti kari. 24Diyo idatag iti Apo ti uray ania nga animal a napis-it, napisi, nadunor wenno naikkat ti lategna. Saan a maipalubos daytoy iti dagayo. 25Diyo idatag a daton a makan ti aniaman nga animal a naggapu iti ganggannaet. Maibilang nga adda depektona ti kasta nga animal ket saanda a maawat. 26-27No mayanak ti urbon a baka, karnero wenno kalding, masapul a saan a mayadayo iti inana iti las-ud ti pito nga aldaw, ngem kalpasan dayta a tiempo, mabalinen nga idatag a daton a mapuoran. 28Diyo paggiddanen nga idaton ti baka ken ti urbonna, wenno karnero ken ti urbonna, wenno ti kalding ken ti urbonna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 285
286 29No mangidatagkay iti daton a pagyaman iti Apo, surotenyo dagiti alagaden tapno awatennakayo ti Apo. 30Kanenyo ti daton iti dayta met la nga aldaw ket awan ti ipabigatyo. 31Kinuna ni Yahweh, "Tungpalenyo dagiti bilinko. Siak ni Yahweh. 32Diyo tulawan ti nasantoan a naganko. Masapul a bigbigen dagiti amin nga Israelita a nasantoanak. Siak ni Yahweh a mangpasanto kadakayo. 33Inruarkay idiay Egipto tapno siak ti Diosyo. Siak ni Yahweh." Levitico 23 Dagiti Nasantoan a Fiesta 1Inted ni Yahweh ken ni Moises 2dagitoy nga alagaden maipapan kadagiti nasantoan a fiesta a panaguummong dagiti Israelita tapno agdaydayawda. 3Innem nga aldaw nga agtrabahokayo ngem laglagipenyo nga iti maikapito ket Aldaw a Panaginana. Dikay agtrabaho iti dayta nga aldaw ngem aguummongkayo nga agdaydayaw. Kukua ti Apo ti Aldaw a Panaginana uray sadino ti pagnaedanyo. 4Ipakaammoyo dagitoy sumaganad a fiesta tapno mangilinda iti naituding a tiempo. Fiesta ti Paskua ken ti Tinapay nga Awan Lebadurana (Num. 28:16-25) 5Mangrugi a marambakan ti Fiesta ti Paskua a pammadayaw iti Apoiti ilelennek ti init iti maika-14 nga aldaw iti umuna a bulan. 6Itimaika-15 nga aldaw, mangrugi met ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana ket pito nga aldaw a masapul a dikay mangan iti nalebaduraan a tinapay. 7Iti umuna nga aldaw, masapul nga aguummongkayo nga agdaydayaw ket dikay agtrabaho. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8Pito nga aldaw nga idatagyo dagiti daton a mapuoran iti Apo. Iti maikapito nga aldaw, aguummongkayo manen nga agdaydayaw ket dikay agtrabaho. 9-10Inton dumtengkayo iti daga nga ited ti Apo kadakayo ket agapitkayo, ipanyo ti umuna a binettek iti padi. 11Agpaay daytoy a naisangsangayan a daton iti Apo tapno maawatkayo ket idatag ti padi iti sumaruno nga aldaw kalpasan ti Aldaw a Panaginana. 12Iti aldaw a panangidatagyo iti daton a trigo, mangidatonkayo met iti urbon ti karnero a daton a mapuoran. Kalakian daytoy, maysa ti tawenna ken awan depektona. 13Pakuyoganyo iti dua a kilo nga arina a nagamay iti lana ti olibo a daton a naayamuom itiApo. Pakuyoganyo met iti maysa a litro nga arak. 14Dikay mangan iti kaan-ani a trigo, naata man, iniruban wenno naaramid a tinapay no diyo pay naidaton iti Dios. Annuroten dagiti amin a kaputotanyo daytoy nga alagaden iti amin a tiempo iti masakbayan. Ti Fiesta ti Apit (Num. 28:26-31) 15Palabsenyo ti pito a lawas manipud iti aldaw kalpasan ti Aldaw a Panaginana sayo idatag ti binettek a trigo a kas datonyo iti Apo. 16Iti maika-50 nga aldaw, ti aldaw kalpasan ti maikapito nga Aldaw a Panaginana, idatagyo iti Apo ti sabali a baro a daton a makan. 17Mangyeg ti tunggal familia iti dua a tinapay nga idatonda iti Apo a kas naisangsangayan a sagut. Maaramid ti tunggal tinapay iti dua a kilo ti arina nga adda lebadurana ket maidatag iti Apo a kas daton a nagtaud iti umuna nga apit a trigo. 18Malaksid iti tinapay, mangidatag pay ti entero a gimong iti pito nga urbon ti karnero nga agtawen iti maysa, maysa a toro a baka ken dua a kalding nga awan ti depektona. Maidatagda a daton a mapuoran iti Apo, agraman ti daton a makan ken ti daton a mainum. Nabanglo daytoy a daton iti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 287
19Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton gapu iti basol ken dua a kalakian nga urbon ti karnero a maysa ti tawenna a daton a pakikappia. 20Idaton ti padi ti tinapay agraman dagiti dua a karnero a naisangsangayan a sagut iti Apo para kadagiti papadi. Nasantoan dagitoy a daton. 21Iti dayta nga aldaw, dikay agtrabaho no di ket aguummongkayo nga agdaydayaw. Masapul nga annuroten a kankanayon dagiti kaputotanyo daytoy nga alagaden iti sadinoman a lugar a pagnaedanda. 22Inton aganikayo, diyo gapasen dagiti adda iti igid dagiti talonyo wenno anien dagiti dawa a nalabsanyo; ibatiyo nga agpaay kadagiti napanglaw ken ganggannaet. Ti Apo ti Diosyo. Ti Fiesta ti Baro a Tawen (Num. 29:1-6) 23-24Iti umuna nga aldaw iti maikapito a bulan, ngilinenyo ti naisangsangayan nga aldaw a panaginana ket aguummongkayo nga agdaydayaw inton aguni dagiti trumpeta. 25Dikay agtrabaho iti uray ania ket mangidatagkayo iti daton a mapuoran iti Apo. Ti Aldaw a Pannakapakawan ti Basol (Num. 29:7-11) 26-27Iti maika-10 nga aldaw iti maikapito a bulan, maaramid ti tinawen a seremonia a mangikkat kadagiti basol dagiti tattao. Iti dayta nga aldaw, dikay mangan iti uray ania; aguummongkayo nga agdaydayaw ket mangidatagkayo iti daton a mapuoran iti Apo. 28Dikay agtrabaho gapu ta dayta nga aldaw ti panangaramid iti seremonia a panangikkat iti basol. 29Saan a maibilang a kas maysa kadagiti tattao ti Dios ti mangan iti aniaman iti dayta nga aldaw. 30Ket no adda agtrabaho iti dayta nga aldaw, ti Apo a mismo ti mangpatay kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 288
31Agpaay daytoy nga alagaden kadagiti amin a kaputotanyo uray sadino ti pagnaedanda. 32Manipud iti ilelennek ti init iti maikasiam nga aldaw iti bulan agingga iti ilelennek iti maika-10 nga aldaw, ngilinenyo daytoy a naisangsangayan nga aldaw ti panaginana ket dikay mangan iti uray ania. Ti Fiesta dagiti Abong-abong (Num. 29:12-40) 33-34Mangrugi ti Fiesta dagiti Abong-abong iti maika-15 nga aldaw iti maikapito a bulan. Agpaut daytoy iti pito nga aldaw. 35Iti umuna nga aldaw, aguummongkayo nga agdaydayaw ket dikay agtrabaho iti uray ania. 36Iti las-ud ti pito nga aldaw, inaldaw a mangidatagkayo iti daton a mapuoran. Iti maikawalo nga aldaw, aguummongkayo manen nga agdaydayaw ket mangidatagkay iti daton a mapuoran. Aldaw daytoy ti panagdaydayaw ket dikay agtrabaho iti uray ania. (37Dagitoy dagiti fiesta nga intuding ti Apo a panaguummongyo. Kadagita nga aldaw, agidatagkayo kadagiti daton a makan, daton a mapuoran, daton a trigo, daton nga arak ken sakrifisio kas naituding iti inaldaw. 38Ngilinenyo dagitoy a fiesta a mainayon iti gagangay nga aldaw a Panaginana. Mainayon met dagitoy a daton kadagiti sigud nga isagsagutyo, dagiti datonyo a pagtungpal iti kari, ken dagiti daton nga agtaud iti nakemyo nga ited iti Apo.) 39Inton nalpasen ti panagapityo, pito nga aldaw a rambakanyo daytoy a fiesta a mangrugi iti maika-15 nga aldaw iti maikapito a bulan. Naisangsangayan nga aldaw a panaginana ti umuna ken maikawalo nga aldaw. 40Iti dayta nga aldaw, mangalakayo kadagiti kasayaatan a bunga dagiti kayo, kadagiti sanga ti palma ken narukbos a kayo ket rambakanyo ti fiesta a pammadayaw iti Apo a Diosyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 289
41Pito nga aldaw nga agrambakkayo. Masapul a kankanayon nga annuroten dagiti kaputotanyo daytoy nga alagaden. 42Pitonto nga aldaw nga agnaed dagiti Israelita kadagiti abong-abong 43tapno maammoan dagiti kaputotanyo a nagnaed dagiti Israelita kadagiti nanumo nga abong-abong idi inruar ida ti Apo idiay Egipto. Isu ti Apo a Diosyo. 44Kastoy ti pannangted ni Moises kadagiti Israelita kadagiti alagaden iti pannakangilin dagiti fiesta a pammadayaw ken ni Yahweh. Levitico 24 Ti Pannakaestimar dagiti Pagsilawan (Ex. 27:20-21) 1Imbaga ni Yahweh ken ni Moises 2a bilinenna dagiti Israelita a mangalada iti kasayaatan a lana ti olibo para kadagiti pagsilawan iti Tolda, tapno adda silaw a kanayon a sigagangat sadiay. 3Rinabii a gangtan ida ni Aaron ket pagpatpatnagenna a sigagangat iti imatang ti Apo iti ruar ti kurtina iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag nga adda iti Kasasantoan a Lugar. Maannurot daytoy nga alagaden iti agnanayon. 4Aywanan ni Aaron dagiti pagsilawan iti kandelero a puro a balitok tapno agtalinaedda a sigagangat iti imatang ti Apo. Ti Tinapay a Maidaton ti Dios 5Mangalakayo iti 12 a kilo nga arina ket manglutokayo iti sangapulo ket dua a tinapay. 6Maurnos dagitoy iti dua nga intar - innem a tinapay iti tunggal intar - iti rabaw ti lamisaan a nakalupkopan iti puro a balitok iti imatang ti Apo. 7Iti tunggal intar, mangikabilkayo iti puro nga insenso a nayon ti tinapay a kas daton a mapuoran a panglagip iti Apo. 8Masapul a maikabil a kankanayon ti tinapay iti imatang ti Apo iti tunggal Aldaw a Panaginana. Agnanayon daytoy nga alagaden ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 290
9Kukua ni Aaron ken dagiti kaputotanna ti tinapay. Masapul a kanenda daytoy iti nasantoan a lugar agsipud ta nasantoan unay daytoy a paset ti daton a naidatag itiApo nga agpaay kadagiti papadi. Ti Nalinteg ken Umisu a Pannakaipatay ti Dusa 10-11Adda maysa a lalaki nga Egipcio ti amana ken Israelita ti inana. Selomit ti nagan ti inana nga anak ni Dibri iti tribu ti Dan. Simrek ti lalaki iti kampo ket nakiriri iti maysa nga Israelita. Bayat ti panagririda, inlunodna ni Yahweh; iti kasta, indatagda ken ni Moises. 12Pinaguardiaan ni Moises ket inurayda ti pangngeddeng ni Yahweh no ania ti maaramid kenkuana. 13Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 14"Iruaryo dayta a lalaki iti kampo. Amin a nakangngeg iti panangilunodna ipatayda ti imada iti ulona ket kalpasanna, batoen ti entero a gimong agingga a matay. 15Ibagam kadagiti Israelita a no adda mangilunod iti Dios, masapul a sagabaenna ti dusa 16ket mapapatay. Siasinoman a mangilunod ken ni Yahweh, Israelita man wenno ganggannaet, masapul a batoen ti entero a gimong agingga a matay. 17"Mapapatay ti siasinoman a pumatay iti padana a tao. 18Ti siasinoman a mangpatay iti animal a kukua ti sabali a tao, masapul a suktanna ti pinatayna. Ta no biag ti inutangmo, biag met ti pagbayadmo. 19"No dangran ti maysa a tao ti padana a tao, lak-amenna met laeng ti kas iti inaramidna. 20No nangtukkol iti tulang, masapul a matukkol met ti maysa kadagiti tulangna. No bulsekenna ti maysa a mata, masapul a mabulsek met ti maysa kadagiti matana; no mangpusi iti maysa a ngipen, masapul a mapusi met ti maysa a ngipenna. No ania ti inaramidna iti padana a tao, kasta met ti maaramid kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 291
292 21Siasinoman a mangpatay iti animal, suktanna dayta nga animal ngem ti siasinoman a mangpatay iti tao, masapul a mapapatay. 22Agpaay daytoy a paglintegan kadakayo nga Israelita ken kadagiti ganggannaet a makipagnaed kadakayo, gapu ta siak ni Yahweh a Diosyo." 23Idi imbaga daytoy ni Moises kadagiti Israelita, inruarda ti lalaki iti kampo sada binato agingga a natay. Kastoy ti panangtungpal dagiti Israelita iti bilin ni Yahweh ken ni Moises. Levitico 25 Ti Maikapito a Tawen (Deut. 15:1-11) 1Imbilin ni Yahweh ken ni Moises idiay Bantay Sinai 2nga itedna dagitoy nga alagaden kadagiti Israelita. Inton addakayon iti daga nga ited tiApo kadakayo, diyo mulaan dagiti talonyo tunggal maikapito a tawen a kas pammadayawyo iti Apo. 3Innem a tawen a mulaanyo dagiti talonyo, arbasanyo dagiti ubasyo ken agapitkayo. 4Ngem iti maikapito a tawen, paginanaenyo ti daga. Daytoy ti tawen a maidaton iti Apo. Dikay agmula wenno agarbas. 5Diyo met apiten ti bunga dagiti nagtubo a mula iti talonyo ken ti bunga ti saan a naarbasan a kaubasanyo; daytoy ti tawen a panaginana ti daga. 6Nupay saan a namulaan ti daga iti dayta a tawen, addanto latta taraonyo, dagiti tagabuyo, dagiti tangtangdananyo nga agtrabaho, dagiti ganggannaet nga agnaed kadakayo, 7dagiti tarakenyo ken dagiti atap nga animal iti talonyo. Mabalin a kanen ti amin a maapit iti dayta a daga. Ti Tawen a Panagisubli kadagiti Sanikua 8Bumilangkayo iti mamimpito a sagpipito a tawen nga agdagup iti 49 a tawen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
9Iti maika-10 nga aldaw iti maikapito a bulan, iti Aldaw a Pannakapakawan ti Basol, mangibaonkayo iti mangpuyot iti trumpeta iti entero a pagilian. 10Kastoy ti panangngilinmo iti maika-50 a tawen ket ipakaammoyo ti pannakawayawaya dagiti amin nga agnaed iti daga. Iti daytoy a tawen, masapul a maisubli kadagiti sigud nga akinkukua wenno kadagiti kaputotanna ti amin a sanikua a nailako. No adda nailako a kas tagabu, masapul nga agsubli iti familiana. 11Diyo mulaan dagiti talonyo wenno apiten dagiti dawa dagiti sagibo wenno burasen dagiti ubas kadagiti saan a naarbasan a kaubasan. 12Nasagradoan kadakayo ti entero a tawen; dagiti laeng maapit kadagiti nagtubtubo iti talonyo ti mabalinyo a kanen. 13Iti daytoy a tawen, maisubli ti amin a nalako a sanikua iti sigud nga akinkukua. 14Isut' gapuna a no aglakokayo iti daga iti padayo nga Israelita wenno gumatangkayo iti daga kenkuana, dikay agsisinnaur. 15No kayatmo a gatangen ti daga ti kaarrubam, bilangem ti tawen manipud iti naudi a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. 16No ad-adu ti tawen, nanginngina ti bayadna ngem no bassit laeng ti bilang ti tawen, nalaklaka gapu ta ti mailako isu ti bilang ti maapit iti dayta a daga. 17Diyo sauren ti padayo nga Israelita, ngem tungpalenyo a siraraem ti Apo a Diosyo. Ti Parikut iti Maikapito a Tawen 18Tungpalenyo ti amin a linteg ken bilin ti Apo tapno natalged ti panagnaedyo iti daga. 19Nawadwadto ti apit iti daga, saankayto a mabisinan ket natalgedto ti panagbiagyo. 20Ngem nalabit nga addanto agsaludsod no anianto ti kanenyo iti maikapito a tawen idinto ta dikay agmula wenno agapit. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 293
21Bendisionan tiApo ti daga iti maikanem a tawen tapno adda apitenyo nga umanay iti dua a tawen. 22Inton agmulakayo iti maikawalo a tawen, addanto pay la matda iti inapityo iti maikanem a tawen ket umanayto ti taraonyo agingga nga apitenyo dagiti immulayo iti dayta a tawen. Ti Pannakaisubli dagiti Sanikua 23Saan a mailako ti dagayo a tagikuaen nga agnanayon ti gumatang. Ngamin, saan a dakayo ti akinkukua iti daga no di ti Dios ket mayarigkayo kadagiti ganggannaet a mapalubosan a mangtalon iti daytoy. 24No mailako ti daga, masapul a mabigbig ti kalintegan ti sigud nga akinkukua a manggatang met laeng dayta a daga. 25No pumanglaw ti maysa nga Israelita ket kapilitan nga ilakona ti daga, masapul a ti kaasitgan a kabagianna ti mangsaka. 26No awan ti kabagianna a manggatang, isunto met la ti manggatang inton rumang-ay manen ti panagbiagna. 27Isublina iti gimmatang ti gatad a kaibatogan ti maapit kadagiti nabati a tawen sakbay ti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua; iti kasta, agsubli met laeng kenkuana ti dagana a saanen a nasken a sakaenna. 28Ngem no awan ti umanay a kuartana a mangsaka iti daga, agtalinaed ti daga iti gimmatang agingga a madanon ti sumaruno a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. Iti dayta a tawen, maisubli ti daga iti sigud nga akinkukua. 29No ilako ti maysa a tao ti balayna nga adda iti uneg ti siudad a nabakudan, adda kalinteganna a manggatang manen iti las-ud ti makatawen. 30Ngem no dina gatangen iti las-ud ti makatawen, agnanayonen a kukua ti gimmatang ken dagiti kaputotanna ti balay ket saanen a maisubli ti balay uray pay iti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. 31Ngem no dagiti balay nga adda kadagiti ili nga awan bakudna ti mailako, maitulad a kas kadagiti talon a mabalin a gatangen ket masapul a maisublida iti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 294
32Nupay kasta, kadagiti siudad dagiti Levita, adda kalintegan dagiti Levita a mangsaka iti uray ania a tiempo iti aniaman a sanikua nga ilakoda. 33No ilako ti Levita ti balay a nabangon iti uneg ti nabakudan a siudad, no saan a masaka, masapul a maisubli iti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. Ngamin, agnanayon a kukua dagiti Levita dagitoy a balay a tawidda iti ili nga Israel. 34Ngem saan a mabalin a mailako dagiti pagpastoran iti lawlaw dagiti siudadda, ta sanikuada dagitoy iti agnanayon. Pautang kadagiti Napanglaw 35No pumanglaw ti padayo nga Israelita nga agnaed iti asidegyo ket dina kabaelan a biagen ti bagina, masapul a tulonganyo a kas iti ganggannaet tapno maituloyna ti agnaed iti asidegyo. 36Diyo paanakan ti uray ania nga ipabulodyo kenkuana; agbutengkayo iti Dios ket ipalubosyo nga agnaed ti padayo nga Israelita iti asidegyo. 37Diyo paanakan ti kuarta nga ipautangyo kenkuana ket diyo pagganansiaan ti taraon nga ilakoyo kenkuana. 38Daytoy ti bilin ti Apo a Diosyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto tapno itedna kadakayo ti daga ti Canaan ken tapno agbalin a Diosyo. Ti Pannakawayawaya dagiti Tagabu 39No pumanglaw ti padayo nga Israelita nga agnaed iti asidegyo ket ilakona kadakayo ti bagina a kas tagabu, diyo pagbalinen a tagabu nga agserbi kadakayo. 40Agnaed iti sidongyo a kas mangmangged ket agserbi agingga iti sumaruno a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua. 41Iti dayta a tawen, wayawayaanyo agraman dagiti annakna tapno agsublida iti nagtaudanda ken iti sanikua dagiti kapuonanda. 42Adipen ti Apo dagiti Israelita ket isu ti nangiruar kadakuada idiay Egipto. Saanda a mailako a kas tagabu. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 295
43Diyo parigaten ida. Agbutengkayo ketdi iti Diosyo. 44No masapulyo ti tagabu, mabalinyo ti gumatang manipud kadagiti pagilian iti likmutyo. 45Mabalinyo met a gatangen dagiti annak dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakayo. Mabalinyo a tagikuaen dagiti kasta nga ubbing a mayanak iti dagayo; 46mabalinyo nga ipatawid ida kadagiti annakyo ket agserbida kadakuada bayat ti panagbiagda. Ngem diyo parigaten ti siasinoman a padayo nga Israelita. 47No adda bumaknang a ganggannaet nga agnaed iti dagayo, no pumanglaw met ti padayo nga Israelita ket ilakona ti bagina a tagabu iti dayta a ganggannaet wenno iti kameng ti familiana, 48-49kalpasan ti pannakailakona, adda pay laeng kalintegan a magatang manen tapno mawayawayaan. Mabalin a gatangen ti maysa kadagiti kakabsatna wenno ti ulitegna wenno ti kasinsinna wenno ti siasinoman nga asideg a kabagianna. Wenno, no adu ti matgedanna, mabalinna a gatangen met laeng ti pannakawayawayana. 50Makiuman iti gimmatang kenkuana ket bilangenda dagiti tawen manipud pannakailakona agingga iti masungad a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua sada ituding ti bayadanna iti pannakawayawayana kas maibatay iti sueldo ti mangmangged. 51-52Masapul nga isublina ti inggatangna a maksayan segun ti bilang ti nabati a tawen 53a kasla mangmangged a masueldoan iti tinawen. Masapul a saan a parigaten ti apona a kas maysa a tagabu. 54No saan a mawayawayaan iti aniaman kadagitoy a pamuspusan, masapul a mawayawayaan iti masungad a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua, agraman dagiti annakna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 296
297 55Saan a mabalin a tagabu iti agnanayon ti maysa nga Israelita agsipud ta adipen tiApo dagiti tattao ti Israel. Inruarna ida idiay Egipto; isu ti Apo a Diosda. Levitico 26 Mabendisionan dagiti Natulnog (Deut. 7:12-24; 28:1-14) 1Kinuna ni Yahweh, "Dikay agaramid kadagiti imahen wenno mangipasdek kadagiti estatua, adigi a bato wenno nasukog a bato a pagrukbaban. Siak ni Yahweh a Diosyo. 2Ngilinenyo dagiti fiesta ken raemenyo ti nasagradoan a lugar a pakadaydayawak. Siak ni Yahweh. 3"No annurotenyo dagiti lintegko ken tungpalenyo dagiti bilinko, 4pagtudoekto iti umisu a panawen tapno adda maapit iti daga ken agbunga dagiti kayo. 5Nawadwadto ti apityo ket agap-apitkayto pay laeng iti trigo uray no panagburasen iti ubas; agburburaskayto pay laeng iti ubas uray no panagmumulan iti trigo. Addanto amin a taraon a kayatyo a kanen ket natalgedto ti panagbiagyo iti dagayo. 6"Agturayto ti kappia iti daga ket mabalinyonto ti maturog nga awan ti pagbutnganyo. Pukawekto dagiti narungsot nga animal iti daga ket awanton ti gubat sadiay. 7Parmekenyonto dagiti kabusoryo; 8kabaelanto ti lima kadakayo a parmeken ti sangagasut ket ti sangagasut mabalindanto a parmeken ti sangapulo ribu. 9Bendisionankayto ket paraburankayto iti adu nga annak; tungpalekto ti karik iti tulagantayo. 10Nawadwadto unay ti apityo ket umanayto a taraonyo iti makatawen; wen, adunto pay la ti sobrayo, ket masapul nga ibellengyo ti nabati iti baak nga apit a pempenyo tapno adda pangikabilan iti baro nga apit. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
11Makipagnaedakto kadakayo iti Toldak ket pulos a dikayto tallikudan. 12Kaduakayto iti sadinoman a papananyo; siakto ti Diosyo ket dakayto dagiti tattaok. 13Siak, ni Yahweh a Diosyo, ti nangiruar kadakayo idiay Egipto tapno saankayon a matagabu. Inikkatko ti sangol a nangimameg kadakayo, isu a mabalinyo ti magna nga awan ti kabainyo." Ti Dusa ti Nasukir (Deut. 28:15-68) 14Kinuna ni Yahweh, "No diyo tungpalen dagiti bilinko, 15no diyo ipangag dagiti bilin ken lintegko ket salungasingenyo ti tulagko, 16kellaatto nga idissuorko dagiti didigra kadakayo - dagiti saan a maagasan a sakit ken gurigor a mamagbulsek kadakayo a pakaigapuan ti main-inut a pannakagudas ti biagyo. Diyonto pakairanudan dagiti immulayo gapu ta kanento dagiti kabusoryo. 17Busorenkayto tapno parmekendakayto dagiti kabusoryo; iturayandakayto dagiti manggurgura kadakayo. Iti butengyo, agtataraykayto uray no awan mangkamkamat kadakayo. 18"No iti laksid amin dagitoy ket didak pay la ipangag, mamimpitonto ti kadagsen ti dusa nga ipatayko kadakayo kadagiti basolyo. 19Ikkatekto ti kinatangsityo; awanto ti tudo ket natikag ken natangkento ti dagayo a kas iti landok. 20Awanto ti serserbi ti pagbambannoganyo, agsipud ta awanto ti maapit kadagiti dagayo ken dinto agbunga dagiti mulayo a kayo. 21"No itultuloyyo latta ti mangsukir kaniak ket didak ipangag, nayonakto manen iti mamimpito ti dusayo. 22Bulosakto dagiti narungsot nga animal nga umay kadakayo, ket patayendanto dagiti annakyo ken rangrangkayendanto dagiti animalyo. Bassitto la ti matda kadakayo agingga nga awan matagtagitao kadagiti kalsadayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 298
23"No kalpasan amin dagitoy a dusa ket didak pay la ipangag no di ket itultuloyyo ti mangsukir kaniak, 24busorenkayto ket mamimpitonto a nadagdagsen ngem ti immuna ti dusa nga ipatayko kadakayo. 25No salungasingenyo ti tulagantayo, yegkonto ti gubat a pangdusak kadakayo; no agkamangkayo kadagiti siudadyo, mangyegakto kadagiti sakit a di maagasan ket kapilitanto a sumukokayo kadagiti kabusoryo. 26Kissayakto ti taraonyo agingga a maymaysanto la nga urno ti paglutoan ti sangapulo a babbai iti amin a tinapay nga adda kadakuada; in-inutendanto nga ited ti kanenyo, ngem saankayonto a mabsog. 27"No iti laksid amin dagitoy, itultuloyyo latta ti mangsukir kaniak ket didak ipangag, 28bumtakto ti pungtotko kadakayo ket mamimpitonto a nadagdagsen ngem ti immuna nga idissuorko kadakayo a dusa. 29Kasta unayto ti panagbisinyo ket kanenyonto dagiti mismo nga annakyo. 30Dadaelekto dagiti lugar a pagdaydayawanyo kadagiti turod, rebbaekto dagiti altar a pagpupuoranyo iti insenso ket ipurruakkonto dagiti bangkayyo kadagiti natumba a didiosenyo. Iti kasta unay a gurak, 31rebbaekto dagiti siudadyo, dadaelekto dagiti lugar a pagrukrukbabanyo ket diakto awaten dagiti idatonyo. 32Dadaelekto a maminpinsan ti dagayo ket urayto la makigtot dagiti kabusor a makakita iti napasamak. Sakupendanto ti daga. 33Yegkonto ti gubat kadakayo ket iwarawarakayto kadagiti nadumaduma a pagilian. Awanton ti matagtagitao iti dagayo ket aglangalangto dagiti siudadyo. 34-35Iti kasta, adunto a tawen nga aginana ti daga; wen, aginananto bayat ti pannakabaludyo iti daga dagiti kabusoryo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 299
36"Dakayo nga adda iti daga dagiti kabusoryo, natakrotkayto ket agtataraykayo uray karasakas laeng ti bulong a mayang-angin ti mangngegyo. Kasla kamkamatendakayto iti paggugubatan ket mapasagkayto uray no awan ti kabusor iti asidegyo. 37Agdidinnungparkayto uray no awan ti mangkamkamat kadakayo ket diyonto kabaelan a sarangten ti kabusoryo. 38Mataykayto iti daga a nakaibellenganyo ket alun-onennakayto ti daga dagiti kabusoryo. 39Dakayo a sumagmamano a makalasat iti daga dagiti kabusoryo, main- inutkayto a mapukaw gapu iti basolyo ken gapu iti basol dagidi kapuonanyo. 40"Ngem ipudnonto dagiti kaputotanyo dagiti basbasolda ken dagiti basbasol dagidi kapuonanda a nangsalungasing ken nangbusor kaniak 41a nakaigapuan ti panangbusorko kadakuada ket imbellengko ida iti daga dagiti kabusorda. Inton agpakumbaba dagiti kaputotanyo ket naikarodan ti dusa ti basolda ken ti panangsukirda, 42lagipekto ti tulagko kada Jacob, Isaac ken Abraham ket pabaroekto ti karik nga itedko ti daga kadagiti tattaok. 43Ngem umuna pay a mapapanaw dagiti tattao tapno naan-anay nga aginana ti daga ken masapul nga ikaroda ti naan-anay a dusa iti pananglaksidda kadagiti linteg ken bilinko. 44Ngem uray no kasta, diakto baybay-an wenno dadaelen a mamimpinsan ida bayat ti kaaddada pay laeng iti daga dagiti kabusorda. Ta no kasta ti mapasamak, mawaswas ti pannakitulagko kadakuada. Siak ni Yahweh a Diosda. 45Pabaroekto ti tulagko kadagidi kapuonanda idi impakitak ti bilegko kadagiti amin a pagilian babaen iti panangiruarko kadagiti tattaok idiay Egipto tapno siak ni Yahweh, agbalinak a Diosda." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 300
46Dagitoy ti amin a linteg ken bilin nga inted ni Yahweh ken ni Moises idiay Bantay Sinai nga annuroten dagiti Israelita. Levitico 27 Dagiti Annuroten kadagiti Sagut a Maited ken ni Yahweh 1Inted ni Yahweh ken ni Moises 2dagiti sumaganad nga alagaden nga agpaay kadagiti Israelita. No naited ti maysa a tao iti Apo a kas pagtungpal iti naisangsangayan a kari, mabalin a mawayawayaan babaen iti pannakaited dagitoy a gatad a kas bayad, 3-7segun ti naituyang a pagtimbangan: -nataengan a lalaki, agtawen iti duapulo agingga iti innem a pulo: limapulo a bagi ti pirak -nataengan a babai: tallopulo a bagi ti pirak -agtutubo a lalaki, agtawen iti lima agingga iti duapulo: duapulo a bagi ti pirak -agtutubo a babai: sangapulo a bagi ti pirak -maladaga a lalaki, lima a tawen nga agpababa: lima a bagi ti pirak -maladaga a babai: tallo a bagi ti pirak -lakay nga agtawen iti nasursurok ngem innem a pulo: sangapulo ket lima a bagi ti pirak -baket nga agtawen iti nasurok nga innem a pulo: sangapulo a bagi ti pirak 8No napanglaw ti nagkari ket dina kabaelan a bayadan ti naituyang a gatad, idatagna iti padi ti tao a nagkari ket ikeddeng ti padi ti nababbaba a gatad, segun ti kabaelanna nga ibayad. 9No animal a mabalin nga idaton iti Apo ti naikari, maibilang ngarud a nasantoan ti amin a sagut a maited iti Apo, 10ket saan a mabalin a suktan dayta a tao iti sabali nga animal. No sukatanna, kukua ti Apo dagiti dua nga animal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 301
11No animal a maibilang a narugit ket saan a mabalin nga idaton iti Apo, ipan ti tao daytoy iti padi. 12Ituding ti padi ti gatad ti animal, kas maibatay iti kalidadna ket saanen a mabaliwan. 13No kayat ti tao a gatangen ti animal, masapul nga itedna ti naituding a gatadna a manayonan iti apagkalima ti gatad ti animal. 14No balay ti maidaton iti Apo, ikeddeng ti padi ti gatadna segun ti klase ti balay, ket saanen a mabaliwan ti naituding a gatadna. 15No kayat a gatangen met laeng ti nangidaton iti balay, bayadanna ti naituding a gatad ket nayonanna iti apagkalima ti gatad ti balay. 16No idaton ti maysa a tao ti maysa a paset ti dagana iti Apo, maikeddeng ti gatadna segun ti kaadu ti bukel a maimula. Sangapulo a bagi ti pirak ti gatad ti 20 a kilo ti bin-i ti sebada. 17No idatonna ti talon ti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua, saan a maksayan ti naikeddeng a gatad. 18Ngem no naladladaw ngem iti daytoy ti panangidatonna, pattapattaen ti padi ti gatad ti talon segun ti bilang dagiti nabati a tawen sakbay ti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua ket ikeddengna ti nalaklaka a gatad. 19No kayat ti tao a nangidaton a sakaen ti daga, masapul a bayadanna ti naikeddeng a gatad a manayonan iti apagkalima ti gatad ti daga. 20No ilakona ti talon a dina umuna a subboten iti Apo, mapukawna ti kalinteganna a manggatang manen. 21Iti sumaruno a Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua, agbalin ti daga a kukua ti Apo iti agnanayon; tagikuaen dagiti papadi. 22No maidaton iti Apo ti nagatang a talon, 23pattapattaen ti padi ti gatadna segun ti bilang ti tawen sakbay ti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua, ket masapul nga itedna ti gatad iti dayta met la nga aldaw; kukua ti Apo ti kuarta. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 302
24Iti Tawen ti Panagisubli kadagiti Sanikua, maisubli ti talon iti sigud nga akinkukua wenno kadagiti kaputotanna. 25Maibatay ti amin a gatad iti naituyang a pagtimbangan. 26Sigud a kukua ti Apo ti inauna nga anak dagiti animal isut' gapuna a saan a mabalin a maited kenkuana a daton iti bukod a nakem. Kukua ti Apoti urbon ti baka, karnero wenno kalding 27ngem ti inauna nga anak ti animal a maibilang a narugit mabalin a masubbot segun ti naituding a gatad a mainayon iti apagkalima iti gatadna. No saan a masubbot, mabalin nga ilako iti siasinoman iti naikeddeng a gatad. 28Saan a mabalin nga ilako wenno subboten ti naidaton iti Apo a saan a naibaga no ania a gapu, tao man, animal wenno daga. Kukua ti Apodaytoy iti agnanayon. 29Saan a mabalin a subboten, uray ti tao a naidatag a daton a di naibaga no ania a gapu; masapul a mapapatay. 30Kukua ti Apo ti amin nga apagkapullo a maapit iti daga, trigo man wenno frutas. 31No kayat ti tao a subboten ti apagkapullo, masapul nga itedna ti naituding a gatad a manayonan iti apagkalima ti gatad dagitoy. 32Kukua ti Apo ti maysa iti tunggal sangapulo a taraken nga animal. No mabilang dagiti animal, kukua ti Apo ti tunggal maikasangapulo nga animal. 33Saan a mabalin ti akinkukua nga urnosen dagiti animal tapno mapili dagiti saan a nasayaat nga animal ken dina met mabalin a sukatan ti animal a napili. No suktanna ti maikasangapulo nga animal iti sabali nga animal, kukua ti Apo dagiti dua nga animal ket dida mabalin a subboten. 34Dagitoy dagiti bilin nga inted ni Yahweh ken ni Moises idiay Bantay Sinai nga agpaay nga annuroten dagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 303
Numero Numero 1 Ti Umuna a Pannakasensus dagiti Israelita 1Iti umuna nga aldaw ti maikadua a bulan iti maikadua a tawen kalpasan ti ipapanaw dagiti Israelita idiay Egipto, nagsao ni Yahweh ken ni Moises iti Tolda ti Dios idiay Let-ang ti Sinai. Kinunana, 2"Bilangenyo ken ni Aaron dagiti Israelita segun ti familia ken kapuonan a nagtaudanda. Ilistayo ti nagan ti amin a lallaki 3nga agtawen iti duapulo wenno nasursurok a mabalin nga agsoldado. 4Agpatulongkayo iti pangulo ti kapuonan ti tunggal tribu." 5-16Dagitoy dagiti napili iti entero a gimong para iti daytoy a trabaho. Papanguloda iti kapuonan ken turayen dagiti tribu: Tribu Ruben Simeon Selumiel nga anak ni Zurisadai Naason nga anak ni Aminadab Juda Issacar Netanel nga anak ni Suar Zabulon Eliab nga anak ni Helon Efraim Elisama nga anak ni Amiud Manases Gamaliel nga anak ni Pedasur Benjamin Abidan nga anak ni Gideoni Dan Aser Gad Neftali Ahira nga anak ni Enan Pangulo ti Kapuonan Elizur nga anak ni Sedeur Ahiezer nga anak ni Amisadai Pagiel nga anak ni Okran Eliasaf nga anak ni Deuel 17-18Babaen iti tulong dagitoy sangapulo ket dua a lallaki, inummong da Moises ken Aaron ti entero a gimong iti umuna nga aldaw ti maikadua a bulan ket inrehistroda dagiti amin a tattao segun ti kapuonan ken familia a nagtaudanda. Nailista ti nagan ken nabilang dagiti agtawen iti duapulo ken nasursurok Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 304
19kas imbilin ni Yahweh. Idiay Let-ang ti Sinai ti nangsensusan ni Moises kadagiti tattao. 20-46Nailista ti nagan dagiti lallaki a mabalin nga agsoldado nga agtawen iti duapulo wenno nasursurok kas mayannurot iti familia a nagtaudanda. Nangrugi ti listaan iti tribu ni Ruben nga inauna nga anak ni Jacob. Dagitoy ti dagupda: Tribu Bilang 46,500 Ruben Simeon Gad Juda Issacar 54,400 Zabulon 57,400 Efraim 40,500 Manases 32,200 Benjamin 35,400 Dan 62,700 Aser Neftali 53,400 Dagup: 603,550 59,300 45,650 74,600 41,500 47Saan a nairaman dagiti Levita a nailista kadagiti dadduma a tribu 48gapu ta kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 49"Inton sensusem dagiti mabalin nga agsoldado, dimo iraman ti tribu ni Levi. 50Dutokam ketdi dagiti Levita nga agaywan iti Tolda ti Dios ken amin nga alikamenna. Isuda ti para-bagkat iti tolda ken kadagiti alikamenna. Agserbida iti unegna ket agkampoda iti lawlawna. 51Tunggal yalisyo ti kampoyo, lasangenda ti tolda sadanto man met laengen sangalen iti baro a pagkampoanyo. Mapapatay ti siasinoman a saan a Levita nga umasideg iti tolda. 52Agkampo dagiti dadduma nga Israelita a nabunggo-bunggoy a kas iti armada, tunggal tao iti grupona ken iti babaen ti banderana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 305
53Ngem agkampo dagiti Levita iti lawlaw ti Tolda ti Dios tapno guardiaanda ket iti kasta awan ti umasideg a pakaigapuan ti panagdissuor ti pungtotko iti gimong ti Israel." 54Inaramid ngarud dagiti Israelita dagiti amin nga imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Numero 2 Ti Urnos dagiti Tribu No Agkampoda 1Inted ni Yahweh kada Moises ken Aaron dagiti sumaganad nga alagaden. 2No agkampo dagiti Israelita, agkampo ti tunggal maysa iti babaen iti wagayway ti bunggoyna ken iti bandera ti kapuonanna. Maipatakder dagiti toldada iti lawlaw ti Tolda a Paguummongan. 3-9Iti akindaya, agkampo dagiti adda iti babaen ti wagayway ti Juda iti grupoda nga ipanguloan dagiti panguloda. Kastoy ti urnosda: Tribu Pangulo Bilang Juda Naason nga anak ni Aminadab 74,600 54,400 Issacar Netanel nga anak ni Suar 57,400 Zabulon Eliab nga anak ni Helon 186,400 Dagup: Ti bunggoy ti Juda ti umuna nga agluas. 10-16Iti akin-abagatan, agkampo dagiti adda iti babaen ti wagayway ti Ruben iti grupoda nga ipanguloan dagiti panguloda. Kastoy ti urnosda: Bilang Tribu Ruben Elizur nga anak ni Sedeur 46,500 Simeon Selumiel nga anak ni Zurisadai 59,300 Gad 45,650 Dagup: 151,450 Pangulo Eliasaf nga anak ni Deuel Ti bunggoy ti Ruben ti sumaruno nga agluas. 17Sumaruno met nga agluas dagiti Levita a mangawit iti Tolda ti Dios. Agyanda iti nagbaetan dagiti umuna a dua a bunggoy ken iti maudi a dua a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 306
bunggoy. Magna ti tunggal bunggoy iti isu met la nga urnos a kas iti urnosda no agkampoda; addada iti lugarda ken iti babaen ti wagaywayda. 18-24Iti akinlaud, agkampo dagiti adda iti babaen ti wagayway ti Efraim iti grupoda nga ipanguloan dagiti panguloda. Kastoy ti urnosda: Bilang Efraim Elisama nga anak ni Amiud 40,500 Manases Gamaliel nga anak ni Pedasur 32,200 Benjamin Abidan nga anak ni Gideoni 35,400 Dagup: 208,100 Tribu Pangulo Ti bunggoy ti Efraim ti maikatlo nga agluas. 25-31Iti akin-amianan, agkampo dagiti adda iti babaen ti wagayway ti Dan iti grupoda nga ipanguloan dagiti panguloda. Kastoy ti urnosda: Tribu Bilang Pangulo Dan Ahiezer nga anak ni Amisadai 62,700 Aser Pagiel nga anak ni Okran 41,500 Neftali Ahira nga anak ni Enan Dagup: 157,600 53,400 Ti bunggoy ti Dan ti maudi nga agluas. 32Agdagup iti 603,550 dagiti Israelita a nailista kadagiti bunggoy, segun ti grupo ti tunggal maysa. 33Kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises, saan a nairaman dagiti Levita a nailista kadagiti dadduma nga Israelita. 34Ngarud, inaramid dagiti Israelita ti amin nga imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Nagkampo ti tunggal tribu iti babaen ti bukodna a wagayway ket nagluasda segun ti tribu ken familia a nagtaudanda. Numero 3 Dagiti Annak ni Aaron 1Daytoy ti familia da Aaron ken Moises idi makisao ni Yahweh ken ni Moises idiay Bantay Sinai. 2Uppat ti annak ni Aaron: Nadab nga inauna, Abiu, Eleazar ken Itamar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 307
3Naikonsagrarda ket naordenanda a kas papadi 4ngem natay da Nadab ken Abiu idi nangidatagda iti saan a nasagradoan nga apuy ken ni Yahweh idiay Let-ang ti Sinai. Awan ti annakda, isu a nagakem da Eleazar ken Itamar a kas papadi bayat ti panagbiag ni Aaron. Madutokan dagiti Levita nga Agserbi kadagiti Papadi 5Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 6"Ipanmo ken ni Aaron a padi dagiti kameng ti tribu ni Levi ket dutokam ida a katulonganna. 7Tulonganda ni Aaron ken agserbida iti entero a gimong iti sangoanan ti Tolda ti Dios iti tabernakulo. 8Aywananda amin nga alikamen ti Tolda ket aramidenda dagiti annongda kadagiti Israelita. 9Ti laeng akem dagiti Levita isu ti panagserbida ken ni Aaron ken kadagiti annakna. 10Dutokam ni Aaron ken dagiti annakna a mangakem kadagiti pagrebbengan ti kinapadi; mapapatay ti siasinoman nga agannong a padi a saan a kaputotan ni Aaron." 11Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 12-13"Agpaay kaniak dagiti Levita. Idi pinatayko dagiti amin nga inauna nga anak a lalaki dagiti Egipcio, indatonko a kas kukuak ti inauna nga anak a lalaki iti Israel, tao man wenno animal. Ita, kukuak dagiti Levita a kas sukat dagiti inauna nga annak ti Israel. Siak ni Yahweh." Ti Pannakasensus dagiti Levita 14Iti Let-ang ti Sinai, imbilin ni Yahweh ken ni Moises 15a sensusenna dagiti Levita segun ti kapuonanda ken familia a nagtaudanda ket ilistana ti amin a lalaki nga adda makabulannan wenno nasursurok pay. 16Ket nagtungpal ni Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 308
17-20Tallo ti annak ni Levi: Gerson, Coat ken Merari a nagtaudan dagiti familia a nangtawid kadagiti naganda. Dua ti annak ni Gerson: Libni ken Simei; uppat ti annak ni Coat: Amram, Izhar, Hebron ken Uzziel; ket dua met ti annak ni Merari: Mali ken Musi. Isuda ti kapuonan dagiti familia a nangtawid kadagiti naganda. 21Dua a familia ti mangbukel iti kaputotan ni Gerson: dagiti Libnita ken Simita. 22Agdagup iti 7,500 dagiti lallaki nga adda makabulandan wenno nasursurok pay. 23Agkampo daytoy a kapuonan iti likudan ti Tolda iti bangirna ti laud. 24Ipanguloan ida ni Eliasaf nga anak ni Lael. 25Aywananda Tolda ti Dios, iti akin-uneg a linongna, ti akinruar nga abbongna, ti kurtina ti ruangan, 26dagiti bengbeng a nanglikmut iti paraangan iti lawlaw ti Tolda ken ti altar ken ti kurtina ti pagserkan ti paraangan. Aramidenda ti amin a trabaho a mainaig kadagitoy nga alikamen. 27Uppat a familia ti mangbukel iti kaputotan ni Coat: dagiti Amramita, Isharita, Hebronita ken Uzzielita. 28Agdagup iti 8,600 dagiti lallaki nga adda makabulandan wenno nasursurok pay. 29Agkampo daytoy a kapuonan iti bangirna ti abagatan ti Tolda 30iti panangipangulo ni Elisafan nga anak ni Uzziel. 31Isuda ti agaywan iti Lakasa ti Tulag, ti lamisaan, ti kandelero, dagiti altar, dagiti alikamen nga aramaten dagiti papadi iti Nasantoan a Disso ken ti kurtina ti ruangan ti Kasasantoan a Disso. Aramidenda ti amin a trabaho a mainaig kadagitoy nga alikamen. 32Ni Eleazar nga anak ni Aaron a padi ti kangatoan a turayen dagiti Levita. Isu ti mangimaton kadagiti agserserbi iti Nasantoan a Disso. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 309
33Dua a familia ti mangbukel iti kaputotan ni Merari: dagiti Malita ken Musita. 34Agdagup iti 6,200 dagiti lallaki nga adda makabulandan wenno nasursurok pay. 35Agkampo daytoy a kapuonan iti amianan ti Tolda. Ni Zuriel nga anak ni Abihail ti panguloda. 36Aywananda dagiti maus-usar iti Tolda a kas kadagiti bastidor, dagiti balunetna, adigi, pagbatayan ken amin a kawitna. Aramidenda ti amin a trabaho a mainaig kadagitoy nga alikamen. 37Aywananda pay dagiti adigi, pagbatayan, pasok ken tali nga agpaay iti akinruar a paraangan. 38Agkampo ni Moises ken Aaron ken dagiti annakna iti sango ti Tolda ti Dios iti bangirna ti daya. Isuda ti makaammo iti pannakaibanag dagiti akem iti Nasantoan a Disso iti nagan dagiti Israelita. Mapapatay ti siasinoman a mangaramid kadagiti annongenda. 39Agdagup iti 22,000 ti amin a lallaki a Levita nga adda makabulanna wenno nasursurok pay nga inlista ni Moises segun ti kapuonanda, kas imbilin ti Apo. Dagiti Levita ti Suno dagiti Inauna nga Annak a Lallaki 40-41Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Kukuak ti amin nga inauna nga annak a lallaki ti Israel. Ngarud, ilistam ti nagan ti amin nga inauna a lallaki nga Israelita nga adda makabulanna wenno nasursurok pay. Ngem kas sunoda, tagikuaek dagiti amin a Levita! Siak ni Yahweh! Tagikuaek met dagiti animal dagiti Levita a kas suno ti amin nga inauna nga annak dagiti animal." 42Ket inlista ni Moises ti amin nga inauna nga annak a lallaki 43nga adda makabulanna wenno nasursurok pay; agdagupda iti 22,273. 44Kinuna ti Apo ken ni Moises, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 310
45"Ita, idatonmo kaniak dagiti Levita a kas suno ti amin nga inauna nga annak dagiti Israelita ken dagiti animal dagiti Levita a kas suno dagiti amin nga inauna nga annak dagiti animal dagiti Israelita. 46Ad-adu dagiti inauna nga annak dagiti Israelita ngem dagiti annak dagiti Levita. Agdagup iti 273 ti pagad-aduanda ket masapul a masubbot dagitoy. 47Bayadam ti tunggal maysa iti lima a bagi ti pirak segun ti naituding a pagtimbangan 48ket itedmo daytoy a kuarta ken ni Aaron ken dagiti annakna." 49Nagtungpal ni Moises ket innalana 50ti 1,365 a bagi ti pirak 51sana inted ken ni Aaron ken dagiti annakna. Numero 4 Ti Annongen dagiti Levita iti Kapuonan ni Coat 1Imbaga ni Yahweh ken ni Moises 2a sensusenna dagiti Levita iti kapuonan ni Coat segun ti kapuonan ken familiada 3ket ilistana dagiti amin a lallaki manipud dagiti agtawen iti 30 agingga iti 50 a mabalin nga agserbi iti Tolda ti Dios. 4Adda pannakaibiang ti panagserbida kadagiti kasantoan a banag. 5No umalis dagiti Israelita iti pagkampoanda, sumrek ni Aaron ken dagiti annakna iti Tolda, ikkatenda ti kurtina iti sango ti Lakasa ti Tulag sada yabbong iti lakasa. 6Arpawanda ti lakasa iti nalamuyot a lalat, parabawanda iti lupot nga asul sada yusok dagiti assiw. 7Arpawanda iti asul a lupot ti lamisaan a pakaikabilan ti tinapay a maidaton ken ni Yahweh sada iparabaw dagiti pinggan, dagiti malukong ti insenso, dagiti malukong dagiti daton ken dagiti harra a pagyanan ti arak a maidaton. Masapul nga adda latta tinapay iti lamisaan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 311
312 8Abbonganda amin dagitoy iti nalabaga a lupot, arpawanda iti nalamuyot a lalat sada yusok dagiti assiw. 9Mangalada iti asul a lupot ket abbonganda ti kandelero agraman dagiti pagsainganna, pagarsang, pagyarsangan ken amin a pagyanan ti lana ti olibo. 10Balkotenda ti kandelero ken amin nga alikamenna iti nalamuyot a lalat ket ikabilda iti nasangal a pagawitan. 11Abbonganda ti balitok nga altar iti asul a lupot, balkotenda iti nalamuyot a lalat sada yusok dagiti assiw. 12Alaenda amin nga alikamen a maaramat iti Nasantoan a Disso, bungonenda iti asul a lupot, arpawanda iti nalamuyot a lalat ket ikabilda iti nasangal a pagawitan. 13Ikkatenda dagiti nalanit a dapu iti altar sada aplagan iti purpura a lupot. 14Iparabawda ti amin nga alikamen a maar-aramat iti altar; kas iti pagikkan iti beggang, pagadaw, pala ken palanggana. Kalpasanna, arpawanda iti nalamuyot a lalat ket yusokda dagiti assiw. 15Inton orasen ti yaalisda, umay ti kapuonan ni Coat a mangawit kadagiti nasagradoan nga alikamen ken amin a ramramit dagitoy ngem kalpasan laeng a nabalkoten dagitoy ni Aaron ken dagiti annakna. Maiparit kadagiti kaputotan ni Coat a sagidenda dagiti nasagradoan nga alikamen ta matayda no sagidenda. Dagitoy ti awitenda tunggal mayakar ti Tolda a Paguummongan. 16Aywanan ni Eleazar nga anak ni Aaron ti sibubukel a Tolda ket isu ti makaammo iti lana dagiti pagsilawan, ti insenso, dagiti daton a makan ken ti lana a pagkonsagrar, ken amin nga adda iti tolda a naidaton ken ni Yahweh. 17Kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, 18"Diyo ipalubos a matay dagiti kaputotan ni Coat Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
19iti yaasidegda kadagitoy kasasagradoan a banag. Tapno saanda a matay, umay ni Aaron ken dagiti annakna ket itudingna ti aramiden ti tunggal maysa ken no ania ti rebbengna nga awiten. 20Ngem no sumrek dagiti Coatita iti Tolda ket kitaenda dagiti papadi a mangisagsagana iti pannakayalis dagiti nasagradoan a banag, matayda." Dagiti Annong dagiti Levita iti Kapuonan ni Gerson 21Imbaga ni Yahweh ken ni Moises 22a pasensusna dagiti Levita iti kapuonan ni Gerson segun ti familia a nagtaudanda 23ket mailista ti amin a lallaki, manipud dagiti agtawen iti 30 wenno nasursurok pay agingga iti 50 a mabalin nga agserbi iti Tolda ti Dios. 24Akemda ti mangawit kadagiti sumaganad: 25ti Tolda a Paguummongan, ti akin-uneg a linongna, ti akinruar nga abbongna, ti nalamuyot a lalat nga arpawna, ti kurtina ti pagserkan, 26dagiti kurtina ken dagiti tali ti paraangan iti lawlaw ti Tolda ken ti altar, dagiti kurtina iti pagserkan ti paraangan ken amin a masapsapul iti pannakaipatakder dagitoy. Aramidenda dagiti amin a trabaho a nasken kadagitoy. 27Ikagumaan da Moises ken Aaron a kitaenda nga aramiden nga aramiden dagiti Gersonita dagiti amin a pagrebbenganda ken tungpalenda amin a maipaannong kadakuada. 28Dagitoy dagiti annongen dagiti Gersonita iti Tolda ti Dios babaen iti panangimaton ni Itamar nga anak ni Aaron a padi. Dagiti Pagrebbengan dagiti Levita iti Kapuonan ni Merari 29Imbaga ni Yahweh ken ni Moises a sensusenna dagiti Levita iti kapuonan ni Merari segun ti familiada 30ket ilistana ti amin a lallaki nga agtawen iti 30 agingga iti 50 a mabalin nga agserbi iti Tolda a Paguummongan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 313
31Isuda ti para-awit kadagiti nasangal a pagawitan, balunet, adigi ken pagbatayan ti Tolda, 32dagiti adigi, pagbatayan, pasok ken tali ti bakud iti aglikmut ti Tolda, agraman dagiti amin a masapsapul iti pannakaipatakderda. Naituding iti tunggal tao dagiti annongna nga awiten. 33Dagitoy ti pagrebbengan dagiti kaputotan ni Merari iti panagserbida iti Tolda ti Dios babaen iti panangimaton ni Itamar nga anak ni Aaron. Ti Pannakasensus dagiti Levita 34-48Kas imbilin ni Yahweh, sinensus da Moises, Aaron ken dagiti pangulo ti gimong dagiti tallo a kaputotan dagiti Levita: Coat, Gerson ken Merari. Inaramidda daytoy kas mayannurot iti sangakabbalayan ken familiada. Nailista ti amin a lallaki, manipud dagiti agtawen iti 30 ken nasursurok agingga iti 50 a mabalin nga agserbi iti Tolda a Paguummongan: Tribu Bilang Coat 2,750 Gerson 2,630 Merari 3,200 Dagup: 8,580 49Nairehistro ti amin kas imbilin ni Yahweh ken kas imbilinna ken ni Moises, naituding ti pagrebbengan ti tunggal maysa nga agserbi wenno agbagkat. Numero 5 Dagiti Tattao a Maibilang a Narugit 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Bilinem dagiti Israelita a pagtalawenda iti kampo ti amin nga agkukutel wenno agtuttutot iti aniaman a paset ti bagida ken amin a narugit iti imatang ti linteg gapu iti panangsagidda iti bangkay. 3Iruaryo dagitoy a tattao a maibilang a narugit tapno dida tulawan ti kampo a pakipagnaedak kadagiti tattaok." 4Nagtungpal dagiti Israelita ket pinagtalawda amin ida iti kampo. Ti Alagaden no adda Agsalungasing 5Inted ni Yahweh ken ni Moises 6dagiti sumaganad nga alagaden nga agpaay kadagiti Israelita. No adda agaramid iti dakes iti padana a tao, salungasingenna ti Apo ket makabasol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 314
7Masapul nga ipudnona ti basolna, bayadanna ti maikeddeng a gatad ket nayonanna pay iti apagkalima a paset daytoy. Maited ti pagbayadna iti nakabasolanna. 8Ngem no natay ti tao ket awan ti asideg a kabagianna, maidatag ti pagbayad iti Apo tapno agpaay iti padi, agraman kalakian a karnero a mausar iti seremonia ti pannakadalus gapu iti basolna. 9Maysa pay, kukua ti padi a pangyawatanda ti amin a naisangsangayan a sagut dagiti Israelita iti Apo. 10Alaen ti padi dagiti daton a maited kenkuana. Linteg maipapan kadagiti Naimon nga Assawa a Lalaki 11Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 12-14nga itedna dagitoy nga alagaden kadagiti Israelita. Kas pagarigan lipliputan ti maysa a babai ti asawana babaen iti pannakikaiddana iti sabali a lalaki. Ngem saan a mapaneknekan ti lalaki gapu ta awan ti saksi ket dina matiliwan ti asawana iti akto. Wenno kas pagarigan agatap ti lalaki nga adda dakes nga aramid ti asawana idinto a napudno kenkuana ti babai. 15Kadagitoy a banag, masapul nga idatag ti lalaki ti asawana iti padi. Mangitugot met iti sangakilo nga arina a sebada a naituding a daton. Ngem dina laokan daytoy a daton iti lana ti olibo wenno ikkan iti insenso agsipud ta maidatag gapu iti panagatap, maysa a daton a mangkiddaw a madusa ti babai no nakabasol. 16Pagtakderen ti padi ti babai iti sango ti altar. 17Mangikabil ti padi iti nasantoan a danum iti maysa a bakka sana laokan iti daga manipud iti datar ti Tolda ti Dios. 18Wakrayenna ti buok ti babai ket ikabilna kadagiti imana ti daton nga arina. Iggaman ti padi ti bakka a nakaikargaan ti napait a danum a mangyeg iti lunod. 19Kalpasanna, pagsapataenna ti babai: "No dimo liniputan ti asawam, dimo sagabaen ti lunod a yeg daytoy a danum. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 315
20Ngem no adda dakes nga aramidmo, 21dusaennaka koma ti Apo tapno maballaagan dagiti kailiam. Kumbet koma ti mabagbagim ket bumsog ti tianmo. 22Sumrek koma daytoy a danum iti tianmo a pakaigapuanna a bumsog ken pakaigapuan ti panagkebbet ti mabagbagim." Kastoyto ti sungbat ti babai, "Sapay koma ta kasta; kasta koma ti aramiden ti Apo." 23Isurat ti padi dagitoy a lunod iti maysa a pagsuratan nga itanebna iti napait a danum tapno mapunas ti naisurat. 24Ipainumnanto iti babai ti napait a danum ti lunod. Ket umunegto kenkuana ti danum a mangyeg iti nakaro a panagsagaba. 25Alaen ti padi ti daton nga arina kadagiti ima ti babai, itayagna a kas pangidatonna iti Apo ket idatagna iti altar. 26Kalpasanna, mangrakem iti daton ket puoranna iti altar. Kamaudianna, ipainumna ti danum iti babai. 27No liniputanna ti asawana, marikna ti babai ti nakaro nga ut-ot gapu iti ininumna, bumsog ti tianna ket kumbet ti mabagbagina. Makarimonto ti naganna kadagiti kailianna. 28Ngem no awan ti basolna, awan ti pakaan-anoanna ket mabalinnanto ti aganak. 29-30Daytoy ti linteg a maannurot no agimon ti lalaki ket atapenna a makikakaidda ti asawana iti sabali a lalaki. Maayaban ti babai nga agtakder iti sango ti altar ket aramiden ti padi daytoy a seremonia. 31Awan basol ti asawa a lalaki ngem ti nagbasol a babai ti masapul a madusa. Numero 6 Linteg maipapan kadagiti Agbalin a Nazireo 1Binilin ni Yahweh ni Moises Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 316
317 2nga ipaulogna dagitoy nga alagaden kadagiti Israelita. No adda naisangsangayan a sapata ti maysa a lalaki wenno babai nga agbalin a Nazireo ket idatonna ti bagina iti Apo, 3masapul a di uminum iti arak wenno aniaman a makabartek. Maiparit kenkuana ti aniaman nga inumen a nagtaud iti ubas wenno mangan iti ubas wenno pasas. 4Iti las-ud ti tiempo ti sapatana, saan a mangan iti aniaman a naggapu iti ubas, uray pay iti bukel wenno ukisna. 5Bayat ti panagbalinna a Nazireo, saan nga agpukis wenno agibarbas. Bay- anna nga umatiddog ti buok wenno barbasna tapno di masalungasing ti sapata a pannakaidatonna iti Apo. 6-7Ti buokna ti pagilasinan a naidaton iti Dios ket masapul a dina tulawan ti bagina iti yaasidegna iti bangkay, uray ti bangkay ti amana, inana, wenno kabsatna. 8Bayat ti panagtalinaedna a Nazireo, naidaton iti Apo. 9No adda tao a kellaat a matay iti abay ti maysa a Nazireo, matulawan ti naidaton a buokna; masapul nga aguray iti pito nga aldaw sa agpakalbo ken agibarbas tapno maibilang a nadalus iti imatang ti linteg. 10Iti maikawalo nga aldaw, mangipan iti dua a kalapati wenno dua a pagaw iti ruangan ti Tolda ti Dios. 11Idatag ti padi ti maysa a tumatayab a daton gapu iti basol ken ti maysa a kas daton a mapuoran - daytoy ti seremonia ti pannakadalusna gapu iti pannakasagidna iti bangkay. Iti dayta met la nga aldaw, idatonna manen ti buokna 12iti Apo, kasta met ti tiempona a kas Nazireo. Saan a maibilang daydi tiempona a pannakaidatonna ta natulawan ti buokna. Kas daton a pagsupapak, mangidatag iti karnero a maysa ti tawenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13No maturpos dagiti aldaw ti sapatana a kas Nazireo, aramidenna dagitoy sumaganad: Mapan iti ruangan ti Tolda ti Dios 14ket mangidaton iti tallo a karnero nga awan depektoda; maysa a kalakian a maysa ti tawenna a kas daton a mapuoran; maysa a kabaian a maysa ti tawenna a daton gapu iti basol ken maysa a kalakian a daton a pakikappia. 15Malaksid dagitoy, mangidaton pay iti sangabasket a tinapay nga awan lebadurana ken naaramid iti arina a nalaokan iti lana ti olibo, ken naiingpis a kankanen a napulagidan iti lana ti olibo. Mangitugot met kadagiti daton a makan ken arak. 16Idatag ida ti padi iti Apo ket idatagna ti daton a maipaay iti basol ken ti daton a mapuoran. 17Idatonna ti kalakian a karnero a daton a pakikappia, agraman ti sangabasket a tinapay ken dagiti daton a makan ken arak. 18Mapan ti Nazireo iti ruangan ti Tolda ti Dios ket kuskosanna ti buokna; kalpasanna, ipurruakna ti buok iti apuy a pakapupuoran ti daton a pakikappia. 19Alaen ti padi ti naanger nga abaga ti karnero, agraman maysa a tinapay ken maysa a kankanen sana ikabil kadagiti ima ti Nazireo. 20Isaruno ti padi nga idatag dagitoy a kas naisangsangayan a sagut iti Apo. Nasagradoanda a daton para iti padi, agraman ti barukong ken saka ti karnero nga ituding ti linteg a kukua ti padi. Kalpasanna, mabalinen ti Nazireo ti uminum iti arak. 21Dagitoy ti alagaden nga agpaay kadagiti Nazireo. Ngem no ikari ti Nazireo ti mangted iti daton a nayon ti daton a rebbengna nga ited, masapul a tungpalenna ti inkarina. Ti Pamendision ti Padi 22Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 23nga ibagana ken ni Aaron ken kadagiti annakna nga aramatenda dagitoy a balikas no bendisionanda dagiti Israelita: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 318
24Bendisionannakayo koma ti Apo ket aywanannakayo; 25Kaasiannakayo koma ti Apo ket paraburannakayo; 26Kitaennakayo koma a siaayat ti Apo ket ikkannakayo iti talna. 27Kinuna ni Yahweh, "Kastoy ti panangaramatda iti naganko pamendisionda kadagiti tattao ti Israel, ket paraburakto ida." Numero 7 Dagiti Daton dagiti Pangulo 1Iti aldaw a nalpas ni Moises a binangon ti Tolda ti Dios, kinonsagrar ken indatonna ti Tolda ken amin nga alikamenna, agraman ti altar ken amin nga alikamenna. 2-3Inyeg dagiti pangulo dagiti familia ti Israel dagiti datonda ken ni Yahweh. Panglakayen ida dagiti tribu ti Israel ken nangimaton iti sensus. Dagitoy ti datonda: innem a kariton ken 12 a baka - maysa a lugan ti tunggal dua a pangulo ken saggaysada a baka. Idi maitedda dagitoy, 4kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 5"Awatem dagitoy a sagut para iti trabaho iti Tolda ti Dios; itedmo ida kadagiti Levita kas mayannurot iti pagrebbenganda." 6Ngarud, inted ni Moises dagiti kariton ken baka kadagiti Levita. 7Dua a kariton ken uppat a baka ti intedna kadagiti Gersonita, 8ken uppat a kariton ken walo a baka kadagiti Merarita para iti trabahoda babaen iti panangimaton ni Itamar nga anak ni Aaron. 9Ngem awan intedna kadagiti Coatita, gapu ta masapul a baklayenda dagiti nasagradoan a banag a naipaaywan kadakuada. 10Iti aldaw a pannakaidaton ti altar, nangyeg dagiti papangulo kadagiti datonda. Indatagda dagitoy iti sango ti altar 11ket kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ibagam kadakuada a tunggal aldaw iti las-ud ti 12 nga aldaw, maysa a pangulo ti mangidatag kadagiti sagutna iti pannakaidaton ti altar." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 319 iti
12-83Kastoy ti panagsasaganadda a nagidatag iti daton: Aldaw Tribu Pangulo Umuna Juda Naason nga anak ni Aminadab Maikadua Issacar Netanel nga anak ni Suar Maikatlo Zabulon Eliab nga anak ni Helon Maikapat Ruben Elizur nga anak ni Sedeur Maikalima Simeon Selumiel nga anak ni Zurisadai Maikanem Gad Eliasaf nga anak ni Deuel Maikapito Efraim Elisama nga anak ni Amiud Maikawalo Manases Gamaliel nga anak ni Pedasur Maikasiam Benjamin Abidan nga anak ni Gideoni Maika-10 Dan Ahiezer nga anak ni Amisadai Maika-11 Aser Pagiel nga anak ni Okran Maika-12 Neftali Ahira nga anak ni Enan Agpapada ti indaton ti tunggal maysa: maysa a pirak a malukong nga agdagsen iti 1 1/5 a kilo ken maysa a pirak a palanggana nga agdagsen iti 800 a gramo, segun ti gagangay a pagtimbangan ket agpadada a napno iti arina a nagamay iti lana para iti daton a makan; maysa a balitok a pinggan nga agdagsen iti 110 a gramo a napno iti insenso; maysa a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero, ken maysa ti tawenna a karnero, a daton a mapuoran; maysa a kalding a daton gapu iti basol; ken dua a toro a baka, lima a kalakian a karnero, lima a kalding ken lima a karnero a maysa ti tawenna, a daton a pakikappia. 84-88Adtoy dagiti pagdagupan dagiti sagut dagiti sangapulo ket dua a papangulo nga agpaay iti pannakaidaton ti altar: 12 a pirak a malukong ken 12 a pirak a palanggana; agdagsenda iti 27.6 a kilo 12 a balitok a pinggan nga agdagsen iti 1.32 a kilo ken napno iti insenso 12 a baka, 12 a kalakian a karnero ken 12 a karnero a maysa ti tawenna, agraman dagiti daton a makan a maipasurot kadagitoy, para iti daton a mapuoran 22 a kalding para iti daton gapu iti basol 24 a baka, 60 a kalakian a karnero, 60 a kalding, 60 a karnero a maysa ti tawenna, para iti daton a pakikappia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 320
89Tunggal sumrek ni Moises iti Tolda a Paguummongan tapno makisao ken ni Yahweh, mangngegna nga agsasao kenkuana iti ngatoen ti kalub ti Lakasa ti Tulag, iti baet dagiti dua a kerubim. Numero 8 Ti Pannakaisaad dagiti Pagsilawan 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Ibagam ken ni Aaron a no isaadna dagiti pito a pagsilawan iti kandelero, masapul a lawaganda ti sango ti kandelero." 3Nagtungpal ni Aaron ket inkabilna dagiti pagsilawan tapno lawaganda ti sango ti kandelero. 4Naaramid ti kandelero iti napitpit a balitok, manipud puon agingga kadagiti ungkayna, kas mayannurot iti pagtuladan nga impakita ni Yahweh ken ni Moises. Ti Pannakaidaton dagiti Levita 5Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 6"Ilasinmo dagiti Levita kadagiti dadduma nga Israelita ket aramidem ti seremonia ti pannakadalusda 7iti kastoy a wagas: warsiam ida iti danum a pagdalus ket pakiskisam ti entero a bagida ken palabaam ti pagan-anayda. Kalpasanna, agbalindan a nadalus iti imatang ti linteg. 8Mangalada iti bumaro a baka ken ti naituding a daton a makan nga arina a nagamay iti lana ti olibo; mangalaka iti sabali a baka a maidaton gapu iti basol. 9Ummongem ti entero a gimong ti Israel ket idatagmo dagiti Levita iti sangoanan ti Tolda. 10Ipatay dagiti Israelita dagiti imada iti ulo dagiti Levita; 11kalpasanna, idaton ni Aaron dagiti Levita a naisangsangayan a sagut dagiti Israelita tapno agserbida kaniak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 321
322 12Ipatay dagiti Levita ti imada iti ulo dagiti dua a baka; maysa ti maidatag a daton gapu iti basol ket ti maikadua kas daton a mapuoran kas annongen ti seremonia ti pannakadalus dagiti Levita. 13"Idatonmo dagiti Levita a naisangsangayan a sagut kaniak ket dutokam ni Aaron ken dagiti annakna a mangimaton kadakuada. 14Kastoy ti panangilasinmo kadagiti Levita kadagiti dadduma nga Israelita tapno agbalinda a kukuak. 15Kalpasan ti panangdalusmo kadakuada kas mayannurot iti linteg ken panangidatonmo ida, mangrugidan nga agserbi iti Tolda. 16Innalak ida a kas suno ti amin nga inauna nga annak a lallaki dagiti Israelita ket siak laeng ti akinkukua kadakuada. 17Idi pinatayko ti amin nga inauna nga annak idiay Egipto, indatonko a kas kukuak ti amin nga inauna nga anak iti Israel, annak man dagitoy ti tao wenno animal. 18Alaek dagiti Levita a kas sukat dagiti inauna nga annak dagiti Israelita. 19Ikabilko dagiti Levita iti babaen ni Aaron ken dagiti annakna, kas sagut dagiti Israelita, tapno agserbida iti Tolda a Paguummongan. Tumulongda iti pannakaidaton kadagiti sagut a mangikkat kadagiti basol dagiti Israelita tapno mayadayoda iti didigra nga agdissuor kadakuada no umasidegda iti Nasantoan a Disso." 20Indaton ngarud da Moises, Aaron ken amin nga Israelita dagiti Levita kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 21Dinalusan dagiti Levita dagiti bagida kas mayannurot iti linteg ken linabaanda dagiti pagan-anayda ket indaton ida ni Aaron a kas naisangsangayan a sagut ken ni Yahweh. Inannongna pay ti seremonia ti pannakadalusda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22Inaramid dagiti tattao ti imbilin ni Yahweh ken ni Moises maipapan kadagiti Levita. Ngarud, mabalinen dagiti Levita ti agserbi iti Tolda ti Dios iti babaen ni Aaron ken dagiti annakna. 23Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 24"No agtawenen ti Levita iti 25, mangrugin nga agserbi iti Tolda a Paguummongan 25ket no madanonnan ti 50, agretiron. 26Kalpasan dayta, mabalinna ti tumulong kadagiti padana a Levita kadagiti annongda iti Tolda ngem dina mabalin ti agaramid iti aniaman a panagserbi a maymaysana. Kastoy ti panangitudingmo iti annong dagiti Levita." Numero 9 Ti Maikadua a Fiesta ti Paskua 1Nagsao ni Yahweh ken ni Moises idiay Let-ang ti Sinai iti umuna a bulan ti maikadua a tawen kalpasan ti ipapanaw dagiti Israelita idiay Egipto. Kinunana, 2-3"Iti sumipnget, iti maika-14 nga aldaw iti daytoy a bulan, mangrugi a ngilinen dagiti Israelita ti Fiesta ti Paskua, kas mayannurot iti amin a linteg ken alagaden iti pannakarambakna." 4Imbaga ngarud ni Moises kadagiti tattao a rambakanda ti Fiesta ti Paskua. 5Rinambakanda iti sumipnget iti maika-14 nga aldaw iti umuna a bulan iti Let-ang ti Sinai. Tinungpal dagiti tattao ti amin nga imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 6Ngem adda lallaki a maibilang a narugit iti imatang ti linteg ta nakasagidda iti bangkay ti maysa a tao. Gapu iti daytoy, dida mabalin ti makipagrambak iti Paskua iti dayta nga aldaw. Dimmatagda ken ni Moises ken ni Aaron. 7Kinunada, "Maibilangkami a narugit ta nakasagidkami iti bangkay ngem dimi kadi mabalin ti agidaton iti Apo a kas kadagiti dadduma nga Israelita?" 8"Aguraykayo," insungbat ni Moises, "ta ammoek ti bilin ti Apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 323
9Imbaga ni Yahweh ken ni Moises 10nga ipakaammona daytoy kadagiti Israelita, "No adda kadakayo wenno dagiti kaputotanyo ti maibilang a narugit gapu ta nagsagid iti bangkay wenno adda iti adayo nga agbibiahe, mabalinna pay laeng a rambakan ti Fiesta ti Paskua. 11Ngem agrambakkayo kalpasan ti makabulan, iti sumipnget iti maika-14 nga aldaw. Iti dayta a rabii, mangankay iti tinapay nga awan lebadurana ken napait a bulbulong. 12Awan ti ipabigatyo iti taraon ket diyo tukkolen ti aniaman a tulang ti animal. Ngilinenyo ti Paskua nga annurotenyo ti amin nga alagaden. 13Ngem ti siasinoman a narugit iti imatang ti linteg ken saan a nagbiahe a mangrambak iti Fiesta ti Paskua, mailaksid kadagiti tattaok ta dina indaton kaniak ti daton iti naituding a tiempo. Masapul a sagabaenna ti dusa ti basolna. 14"Mabalin ti ganggannaet nga agnaed kadakayo ti makipagrambak iti Fiesta ti Paskua no la ket annurotenna ti amin a linteg ken alagaden ti pannakarambakna. Maymaysa ti linteg a suroten ti amin, ganggannaet man wenno Israelita." Ti Umap-apuy nga Ulep (Ex. 40:34-38) 15-16Iti aldaw a nalpas a nabangonen ti Tolda ti Dios, adda ulep a nangabbong iti Tolda. Iti rabii, kasla apuy ti ulep. 17Tunggal agpangato ti ulep, umalis dagiti Israelita ket agkampoda manen iti lugar a pagdissoan ti ulep. 18Umalisda iti pagkampoanda wenno agkampoda kas mayannurot iti bilin ni Yahweh. No adda ti ulep iti ngatoen ti Tolda, agtalinaedda iti kampo. 19No mabayag ti panagyan ti ulep iti ngatoenna, tungpalenda ni Yahweh ket agtalinaedda iti kampoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 324
20No dadduma, agyan ti ulep iti ngatoen ti Tolda iti sumagmamano nga aldaw; mabayag man wenno mabiit, agyanda iti kampo wenno umalisda iti pagkampoan segun ti bilin ni Yahweh. 21No dadduma, agtalinaed ti ulep manipud iti sumipnget agingga iti bigat ket agluasda apaman nga agpangato. No agpangato ti ulep, magnada. 22Uray no dua nga aldaw, makabulan, makatawen wenno nasursurok pay, no agtalinaed ti ulep iti ngatoen ti Tolda, saanda nga umak-akar; ngem no agpangato, agluasda. 23Agkampoda wenno umakarda kas mayannurot iti bilin ni Yahweh ken ni Moises. Numero 10 Dagiti Pirak a Trumpeta 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Agpaaramidka iti dua a trumpeta iti napitpit a pirak nga aramatem no ummongem dagiti tattao wenno umalisda iti pagkampoan. 3No mabayag ken aggiddan ti pannakapuyot dagiti dua a trumpeta, masapul a dumatag kenka ti entero a gimong iti pagserkan ti Tolda. 4Ngem no maysa laeng a trumpeta ti mapuyot, dagiti laeng pangulo dagiti kapuonan ti umay kenka. 5No mabiit ti pannakapuyot ti trumpeta, agrubbuat a magna dagiti tribu a nagkampo iti daya. 6No mabibiit ti pannakapuyot dagiti trumpeta iti kapamindua, agrubbuat a magna dagiti nagkampo iti abagatan. Ngarud, ababbaba a pannakapuyot ti trumpeta ti pagilasinan a pumanawda iti lugar a nagkampoanda 7ngem mabayag ti uni ti trumpeta a mangipakdaar iti panaguummong ti entero a gimong. 8Dagiti papadi nga annak ni Aaron ti para-trumpeta. "Masapul a matungpal daytoy nga alagaden iti agnanayon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 325
9No adda dagiti mangraut kadakayo iti dagayo, puyotenyo ti pagilasinan ti kaadda ti gubat kadagitoy a trumpeta. Siak, ni Yahweh a Diosyo, ti tumulong ken mangispal kadakayo kadagiti kabusoryo. 10Iti met panagrarambakyo a kas iti Fiesta ti Lutuad ken kadagiti dadduma a nasantoan a fiesta, puyotenyo dagiti trumpeta no idatagyo dagiti daton a mapuoran ken dagiti daton a pakikappia. Iti kasta, tulongankayto. Siak ni Yahweh a Diosyo." Pumanaw dagiti Israelita idiay Sinai 11Iti maikadua a tawen iti maika-20 nga aldaw ti maikadua a bulan kalpasan ti ipapanaw dagiti Israelita idiay Egipto, nagpangato ti ulep manipud iti Tolda ti Dios. 12Intuloy dagiti Israelita ti panagdaliasatda ket pimmanawda idiay Let-ang ti Sinai. Nagdisso ti ulep idi dumtengda iti let-ang ti Paran. 13Nangrugida a nagna kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 14Tunggal umalisda, isu met la nga urnos ti pannagnada. Umuna a magna dagiti adda iti babaen ti wagayway ti bunggoy nga ipanguloan ti tribu ti Juda. Nabunggo-bunggoyda ket ni Naason nga anak ni Aminadab ti panguloda. 15Ni Netanel nga anak ni Suar ti pangulo ti tribu ti Issacar 16ket ni Eliab nga anak ni Helon ti pangulo ti tribu ti Zabulon. 17No maakasen ti Tolda, sumaruno nga agrubbuat dagiti kaputotan ni Gerson ken Merari a para-awit iti Tolda. 18Sumaruno nga agrubbuat dagiti adda iti babaen ti wagayway ti bunggoy nga ipanguloan ti tribu ti Ruben. Nabunggo-bunggoyda ket ni Elizur nga anak ni Sedeur ti panguloda. 19Ni Selumiel nga anak ni Zurisadai ti pangulo ti tribu ti Simeon 20ket ni Eliasaf nga anak ni Deuel ti pangulo ti tribu ti Gad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 326
21Kalpasanna, agrubbuat dagiti Levita a nagtaud iti kapuonan ni Coat. Awitda dagiti nasagradoan nga alikamen. Sakbay a dumtengda iti sumaruno a pagkampoan, nabangon manen ti tolda. 22Sumaruno nga agrubbuat dagiti adda iti babaen ti wagayway ti bunggoy nga ipanguloan ti tribu ti Efraim. Nabunggobunggoyda ket ni Elisama nga anak ni Amiud ti panguloda. 23Ni Gamaliel nga anak ni Pedasur ti pangulo ti tribu ti Manases 24ket ni Abidan nga anak ni Gideoni ti pangulo ti tribu ti Benjamin. 25Kamaudianna, agrubbuat dagiti adda iti babaen ti wagayway ti bunggoy nga ipanguloan ti tribu ti Dan. Isuda ti adda iti likud a pannakasalaknib dagiti amin a bunggoy iti sangoanan. Nabunggo-bunggoyda ket ni Ahiezer nga anak ni Amisadai ti panguloda. 26Ni Pagiel nga anak ni Okran ti pangulo ti tribu ti Aser 27ket ni Ahira nga anak ni Enan ti pangulo ti tribu ti Neftali. 28Kastoy ti urnos ti pannagna dagiti Israelita a nabunggo-bunggoy tunggal umalisda. 29Kinuna ni Moises ken ni kayongna a Hobab nga anak ni Jetro a Midianita, "Agrubbuatkami a mapan iti lugar nga inkari ti Apo nga ited kadakami. Inkarina a parang-ayen ti Israel, isu a sumurotka kadakami ket ibingayandakanto iti kinabaknangmi." 30"Saanak a sumurot," insungbat ni Hobab, "Agsubliak iti nakayanakak a daga." 31"Pangngaasim ta dinakam panawan," kinuna ni Moises. "Ammom ti mabalin a pagkampoan iti let-ang ket sika ti mangidalan kadakami. 32No kumuyogka, ibingayandakanto iti amin nga iparabur kadakami ti Apo." Agrubbuat dagiti Israelita Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 327
33Pimmanaw dagiti tattao iti Sinai, ti nasantoan a bantay, ket nagdaliasatda iti tallo nga aldaw. Immun-una ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh tapno mangbirok iti lugar a pagkampoanda. 34Tunggal umalisda iti pagkampoanda, adda iti ngatoenda ti ulep ni Yahweh iti aldaw. 35Tunggal mairubbuat ti Lakasa ti Tulag, kuna ni Moises, "Tumakderka, O Apo; warawaraem dagiti kabusormo ket parmekem dagiti gumurgura kenka!" 36Tunggal agsardengda, kuna ni Moises, "Agsublika, OApo, kadagiti rinibribu a familia dagiti Israelita." Numero 11 Ti Lugar a Managan iti Tabera 1Rinugian dagiti tattao ti agreklamo ken ni Yahweh gapu iti rigat a naglasatanda. Idi mangngeg ni Yahweh ti asugda, nakapungtot ket indissuorna ti apuy kadagiti tattao. Rimsua ti uram iti ayanda ket dinadaelna ti maysa a pungto ti kampo. 2Nagpatulong dagiti tattao ken ni Moises, isu a nagkararag ken ni Yahweh ket naiddep ti apuy. 3Gapu ta gimmil-ayab ti apuy ni Yahweh iti ayanda, napanaganan iti Taberadayta a lugar. Mangpili ni Moises iti Pitopulo a Pangulo 4Adda dagiti ganggannaet a simmurot kadagiti Israelita iti panagdaliasatda. Makasidsidada la unay iti karne. Timmulad met kadakuada dagiti Israelita ket inyasugda: "Kaano ngata a makaramantayo iti karne? 5Idiay Egipto, agum-umatayo nga agsida iti ikan nga awan baybayadna. Malagipyo dagiti pipino, sandia, pako, lasona ken bawang a kinkinnantayo? 6Ita, agkakapsuttayon ket pulos nga awan pay ti makan ditoy! Awan, malaksid iti daytoy mana nga inaldaw-aldaw a kankanentayo." (7Mayarig ti mana iti babassit a bukel. Puraw a dumuyaw ti kolorna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 328
8-9No agtinnag ti linnaaw iti kampo iti rabii, agtinnag met dagiti mana. Iti bigat, rummuar dagiti tattao ket agurnongda iti mana. Gilingen wenno baywenda agingga nga agbalin nga arina nga aramidenda a bibingka. Kasla tinapay a nalaokan iti lana ti olibo ti ramanna.) 10Nangngeg ni Moises ti panagreklamo dagiti amin a tattao bayat ti panagtakderda kadagiti ruangan dagiti toldada. Makaluksaw ni Moises gapu ta nalabes ti pungtot ni Yahweh kadakuada 11ket kinunana kenkuana, "Apay a kastoy ti inaramidmo kaniak? Apay a kaguranak? Apay nga impabaklaymo kaniak daytoy a pagrebbengan nga agpaay kadagitoy a tattao? 12Saan a siak ti nangyanak kadakuada! Apay a kiddawem nga agbalinak a paraaw-awir ket ubbaek ida a kas ubbing tapno ipanko ida iti daga nga inkarim nga ited kadagiti kapuonanda? 13Sadino ti pangalaak iti karne a maipaay kadagitoy a kaadu ti tattao? Dida sumardeng a mangirengreng a maikkanda iti karne. 14Diak kabaelan a sisiak ti mangaywan kadagitoy a tattao; nadagsenda unay nga ibaklayko! 15No kastoy ti pamay-am kaniak, nasaysayaat laengen a patayennak tapno diakon agsagaba iti kinadagsen daytoy a pagrebbengan." 16Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Mangummongka iti pitopulo a panglakayen a mabigbig a pangulo dagiti tattao. Idatagmo kaniak ida iti Tolda ket ibagam kadakuada nga agtakderda sadiay iti abaymo. 17Bumabaakto sadiay tapno makisaoak kenka. Ikkak ida iti espiritu nga intedko kenka tapno tumulongdanto kenka a mangaywan kadagitoy a tattao ket saanton a siksika ti agbaklay. 18Ita, ibagam kadagiti tattao, 'Dalusanyo dagiti bagbagiyo ta addanto karne a sidaenyo inton bigat. Nangngeg ti Apo ti panagas-asugyo ken panangibagbagayo iti tarigagayyo nga agsida iti karne ken ti kunkunayo a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 329 ti
nasaysayaat ti panagbiagyo idiay Egipto. Ita, ikkannakayo ti Apo iti karne ket masapul a kanenyo. 19Saan la a para iti maysa, dua, lima, sangapulo wenno uray duapulo nga aldaw ti maited kadakayo 20no di ket makabulan. Pasigto a karne ti kankanenyo agingga a rummuar kadagiti agongyo ken agingga a marurusokkayo. Mapasamak daytoy gapu ta linaksidyo ti Apo nga adda kadakayo. Ket nagasugkayo kenkuana a dikay la koma pimmampanawen idiay Egipto.'" 21Kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Aganay nga 600,000 a tattao ti idauloak ket kunam ketdin nga ikkam ida iti karne nga umanay a taraonda iti makabulan. 22Umdas kadi dagiti baka ken karnero a maparti para kadakuada? Umdas kadi ti amin nga ikan ti baybay nga agpaay kadakuada?" 23"Adda kadi saanko a mabalin nga aramiden?" insungbat ni Yahweh. "Makitamto iti mabiit no mapasamak ti imbagak wenno saan." 24Rimmuar ngarud ni Moises ket imbagana kadagiti tattao ti sao ni Yahweh. Nangayab iti 70 a pangulo ket pinagtakderna ida iti likmut ti Tolda ti Dios. 25Ket bimmaba ni Yahweh iti maysa nga ulep. Nagsao ken ni Moises, nangala iti espiritu nga intedna idi kenkuana sana inted kadagiti 70 a pangulo. Idi simrek kadakuada ti espiritu, inrugidan ti agipadto ngem saan a nagbayag. 26Dua kadagiti 70 a naayaban a panglakayen, da Eldad ken Medad, ti nagbati iti kampo, ket dida napan iti Tolda ti Dios. Nupay kasta, simrek met kadakuada ti espiritu ket rinugianda met ti nagipadto. 27Nakita ti maysa nga agtutubo a lalaki ti ar-aramiden da Eldad ken Medad, ket nagtartaray a napan nangibaga ken ni Moises ti panagipadtoda iti kampo. 28Kinuna ni Josue, ti anak ni Nun, a tumultulong ken ni Moises sipud pay idi ubing, "Pagsardengem ida, apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 330
29Ngem insungbat ni Moises, "Madanaganka kadi gapu kaniak? Kaykayatko pay ketdi nga ited ti Apo ti espirituna kadagiti tattao tapno agbalinda amin a profeta." 30Kalpasanna, nagsubli ni Moises ken dagiti 70 a panglakayen ti Israel iti kampo. Mangyeg ni Yahweh kadagiti Pogo 31Pagammoan, nangibaon ni Yahweh iti angin a nangyeg iti adu a pogo manipud iti baybay. Maysa a metro ti kangato ti panagtayabda manipud iti daga. Nagdissoda iti kampo ket nalawa ti sinaknapanda iti aglikmut ti kampo. 32Nagmalmalem ken nagpatpatnag a nagtiltiliw dagiti tattao iti pogo. Kasta manen ti inaramidda iti sumuno nga aldaw. Saan a nakurkurang ngem 1,000 a kilo ti naurnong ti tunggal maysa. Pinindangda dagiti pogo sada imbilag iti lawlaw ti kampo. 33Ngem sakbay a naibusda ti karne ken adu pay la ti sidada, simged ti pungtot ni Yahweh, ket inyegna ti nakabutbuteng a sakit a nagwaras kadagiti tattao. 34Napanaganan dayta a disso iti Kibrot Hattava (wenno "Tantanem ti Panaggartem") agsipud ta intanemda sadiay dagiti tattao a naggartem la unay iti karne. 35Manipud sadiay, pimmanaw dagiti Israelita ket napanda nagkampo idiay Hazerot. Numero 12 Madusa ni Miriam 1Gapu ta nangasawa ni Moises iti maysa a Cusita, binabalaw da Miriam ken Aaron. 2Kinunada, "Ni la Moises aya ti kinasao ti Apo? Saan kadi a nakisao met kadata?" Nangngeg ti Apo ti kinunada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 331
332 (3Napakumbaba ni Moises. Kinapudnona, napakpakumbaba ngem ti uray siasinoman a tao ditoy daga.) 4Kellaat nga imbaga ni Yahweh kada Moises, Aaron ken Miriam, "Inkay idiay Tolda." Ket napanda a tallo. 5Bimmaba ni Yahweh iti monmon ti ulep ket nagtakder iti ruangan ti Tolda. Inayabanna da Aaron ken Miriam. Idi makaasideg dagiti dua, 6kinuna ni Yahweh, "Denggenyo ti ibagak. No adda profeta kadakayo agpakitaak kadakuada iti parmata, ket kasaok ida iti tagtagainep. 7Ngem saan a kasta ti pannakisaok ken ni Moises nga adipenko. Dinutokak a mangaywan kadagiti amin a tattaok nga Israelita. 8Iti kasta, makisaoak kenkuana iti rupanrupa. Nalawag ti pannakisaok kenkuana ket saan a kadagiti burburtia. Nakitana payen ti langak! Nagturedkayo ketdin a mangbabalaw ken ni Moises nga adipenko?" 9Kasta unay ti pungtot ni Yahweh kadakuada. Idi pumanaw, 10nagpukaw ti ulep iti Tolda, dagus a nalapunos ni Miriam iti kukutel ket nagbalin a puraw a kasla kapas ti kudilna. Nakita ni Aaron a nalapunos ni Miriam iti sakit, 11isu a kinunana ken ni Moises, "Pangngaasim, apo, ta dinakam dusaen gapu iti minamaag nga inaramidmi. 12Dimo koma ipalubos a maipada ni Miriam iti natay a nayanak a narunot ti kagudua ti bagina." 13Iti kasta, immawag ni Moises ken ni Yahweh ket kinunana, "O Dios, paimbagem kadi ni Miriam." 14Simmungbat ni Yahweh, "No tinupraan ni amana ti rupana, masapul a sagabaenna ti pannakaibabainna iti las-ud ti pito nga aldaw. Ngarud, ipanyo ni Miriam iti ruar ti kampo ket agyan sadiay iti pito nga aldaw. Kalpasanna, mabalinnanto ti agsubli iti kampo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
15Napapanaw ngarud ni Miriam ket pito nga aldaw a nagyan iti ruar ti kampo. Saan a nagluas dagiti tattao agingga a nagsubli iti kampo. 16Idi nagsubli, pimmanawda iti Hazerot, ket napanda nagkampo iti let-ang ti Paran. Numero 13 Dagiti Napan Nangsiim iti Canaan (Deut. 1:19-33) 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Mangpilika iti pangulo iti tunggal maysa kadagiti 12 a tribu, ket ibaonmo ida a mangkita iti daga ti Canaan nga itedko kadagiti Israelita." 3-15Nagtungpal ni Moises ket manipud iti let-ang ti Paran, imbaonna dagiti sumaganad: Tribu Ruben Simeon Safat nga anak ni Hori Juda Issacar Efraim Oseas nga anak ni Nun Benjamin Palti nga anak ni Rafu Zabulon Gaddiel nga anak ni Sodi Manases Gaddi nga anak ni Susi Dan Aser Neftali Nabi nga anak ni Vopsi Geuel nga anak ni Maki Gad Pangulo Sammua nga anak ni Zakkur Caleb nga anak ni Jefone Igal nga anak ni Jose Ammiel nga anak ni Gemalli Setur nga anak ni Micael 16Dagitoy dagiti imbaon ni Moises a mangsiim iti daga. Binaliwan ni Moises ti nagan ni Oseas nga anak ni Nun; Josue ti impanaganna kenkuana. 17Kinuna ni Moises kadakuada idi ibaonna ida, "Agpa-amianankayo manipud ditoy ket magnakayo iti akin-abagatan a paset ti daga ti Canaan ket kalpasanna, agpatuloykayo iti katurturodan a pagilian. 18Kitaenyo no ania a kita ti daga dayta, no mano dagiti tattao nga agnaed sadiay ken no kasano ti kapigsada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 333
19Kitaenyo no nasayaat wenno saan ti daga ken no nabakudan wenno saan dagiti siudad a pagnaedanda. 20Kitaenyo no nadam-eg ti daga wenno saan, no kabakiran wenno saan. Inton agsublikayo, mangisangpetkayo kadagiti bunga ti mula sadiay." (Panawen idi ti panagluom dagiti ubas.) 21Iti kasta, nagpa-amianan dagiti lallaki ket dinakiwasda ti daga manipud let- ang ti Zin iti abagatan agingga idiay Rehob iti asideg ti Bessang Hamat iti amianan. 22Immuna a napanda iti akin-abagatan a paset ti daga ket dimtengda idiay Hebron a pagnaedan dagiti familia da Ahiman, Sesai ken Talmai, dagiti kaputotan dagiti higante a managan Anakim. (Pito a tawen a nabangon ti Hebron sakbay ti pannakabangon ti Zoan idiay Egipto.) 23Dimtengda iti Tanap ti Escol, a nangalaanda iti inyawidda a sanga ti ubas a sangaraay ti bungana. Kasta unay ti dagsenna, ket kasapulan ti dua a tao a mangassiw. Nangyawidda pay kadagiti bunga ti granada ken igos. (24Napanaganan dayta a lugar iti Tanap ti Escol gapu iti sanga ti sangaraay nga ubas a sinep-ak dagiti Israelita sadiay.) 25Kalpasan ti 40 nga aldaw a panagsukimat dagiti naibaon, nagawidda 26idiay Kades iti let-ang ti Paran. Dimmatagda kada Moises, Aaron ken ti sangkagimongan ti Israel. Impakaammoda ti natakuatanda ket impakitada dagiti bungbunga nga insangpetda. 27Kinunada ken ni Moises, "Sinukimatmi ti daga, ket nasarakanmi a nabaknang ken nadam-eg. Adtoy ti sumagmamano kadagiti bunga. 28Ngem napipigsa dagiti tattao nga agnanaed sadiay. Dadakkel dagiti siudadda ket nalagda ti sarikedkedda. Nakitami pay sadiay dagiti kaputotan dagiti higante. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 334
335 29Agnaed dagiti Amalekita iti akin-abagatan a paset ti daga, dagiti Heteo, Jebuseo ken dagiti Amorreo iti katurturodan a pagilian, ket dagiti Cananeo iti igid ti Baybay Mediterranean ken iti igid ti Karayan Jordan." 30Pinagulimek ni Caleb dagiti tattao nga agrekreklamo ken ni Moises. Kinunana, "Masapul a dumaruptayon, ket tagikuaentayo ti daga. Kabaelantayo a sakupen ta napigsatayo." 31Ngem kinuna dagiti lallaki a kinadua ni Caleb, "Saan! Ditay kabaelan ti dumarup. Nabilbileg ngem datayo dagiti tattao sadiay." 32Iti kasta, saan a pudno ti impadamagda kadagiti Israelita maipapan iti daga a napanda sinukimat. Kinunada, "Saan nga umdas ti maapit iti dayta a daga a taraon dagiti tattao nga agnanaed sadiay. Natatayag amin a tattao a nakitami sadiay. 33Nakitami pay dagiti higante a kaputotan ni Anak. Babassit a dudon ti kayariganmi kadakuada, ket nalabit a kasta met ti panangkitada kadakami." Numero 14 Agreklamo dagiti Tattao 1Nagpatpatnag a nagsangsangit dagiti tattao gapu iti ladingitda. 2Nagsaoda iti maibusor kada Moises ken Aaron. Kinunada, "Naim-imbag la koman a nataykam idiay Egipto wenno uray ditoy let-ang. 3Apay nga ipannatayo ti Apo iti dayta a daga? Patayendatayto dagiti kabusortayo ket tiliwenda dagiti assawa ken annaktayo. Nasaysayaat nga agsublitayo idiay Egipto." 4Iti kasta, nagsasaritaanda ti panangpilida iti mangipangulo kadakuada nga agsubli idiay Egipto. 5Nagpakleb da Moises ken Aaron iti imatang dagiti amin a tattao. 6Rinay-ab ti dua kadagiti napan nangsukimat iti daga ti pagan-anayda gapu iti ladingitda. Isuda da Josue ken Caleb nga anak ni Jefone. 7Kinunada kadagiti tattao, "Nasayaat ti daga a napanmi kinita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8No maragsakan kadatayo ti Apo, ipannatayto sadiay ket itedna kadatayo dayta a nabaknang ken nadam-eg a daga. 9Diyo busoren ti Apo, ket dikay agbuteng kadagiti tattao nga agnanaed sadiay. Nalaka a parmekentayo ida ta kaduatayo ti Apo idinto nga awanen dagiti didiosen a mangsalsalaknib kadakuada. Ngarud, dikay agbuteng." 10Ranta dagiti tattao a batoen ida agingga a matayda, ngem pagammoan, nakitada ti makapurar a lawag ti dayag ni Yahweh iti ngatoen ti Tolda ti Dios. Ikararagan ni Moises dagiti Tattao 11Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Kasano pay kabayag ti panangumsi kaniak dagitoy a tattao? Kasano pay kabayag ti dida panagtalek kaniak idinto a nagipakitaak kadakuada kadagiti adu a milagro? 12Mangyegak iti angol ket dadaelek ida. Ngem pagbalinenka nga ama ti maysa a nasion a dakdakkel ken nabilbileg ngem isuda." 13Ngem kinuna ni Moises ken ni Yahweh, "Inruarmo dagitoy a tattao idiay Egipto babaen iti pannakabalinmo. Inton madamag dagiti Egipcio ti inaramidmo kadagiti tattaom, 14ibagadanto kadagiti tattao nga agnaed iti daytoy a daga. Nadamagen dagitoy a tattao a sika nga Apo ket addaka kadakami. Ammoda nga agparangka a silalatak no agsardeng ti ulepmo iti ngatoenmi, ket ammoda nga idaldalannakami babaen iti monmon nga ulep iti aldaw ken monmon nga apuy iti rabii. 15Ita, no ikisapmo ida, ibaganto dagiti nasion a makaammo iti kinalatakmo 16a pinapataymo dagiti tattaom iti let-ang, agsipud ta dimo kabaelan nga ipan ida iti daga nga inkarim nga ited kadakuada. 17Dawatek ngarud, O Apo, nga ipakitam a naindaklanka, kas inkarim idi kinunam, 18'Siak, ni Yahweh, saanak a nalaka nga agpungtot. Ipakitak ti naindaklan nga ayat ken kinapudnok, ket pakawanek ti basol ken panagsukir. Nupay Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 336
kasta, dusaek dagiti annak ken appoko agingga iti maikapat a kaputotan gapu kadagiti basol dagiti nagannak kadakuada.' 19Ita ngarud, O Apo, dawatek a pakawanem ti basol dagitoy a tattao a kas mayannatup iti kadakkel ti di agbalbaliw nga ayatmo, kas panangpakawanmo kadakuada manipud pay iruruarda idiay Egipto." 20Simmungbat ni Yahweh, "Pakawanek ida a kas iti dinawatmo. 21Ngem isapatak iti naganko ken iti dayagko a mangpunno iti lubong, 22nga awan kadagitoy a tattao ti makastrek iti dayta a daga. Nakitada ti makapurar a lawag ti dayagko ken dagiti milagro nga inaramidko idiay Egipto ken idiay let-ang, ngem namin-adu a sinuotda ti anusko, ket dida nagtulnog kaniak. 23Pulos a didanto makastrek iti daga nga inkarik nga ited kadagiti kapuonanda. Awan ti uray maysa kadagiti nanglaksid kaniak ti makastrek iti dayta a daga. 24Ngem agsipud ta maisupadi kadakuada ti rikna ni Caleb nga adipenko, ket nagtalinaed a napudno kaniak, ipankonto iti daga a nakitana. Tagikuaento dagiti kaputotanna ti daga 25a dagiti tanapna pagnaedan ita dagiti Amalekita ken dagiti Cananeo. Inton bigat, agsublikayo ket inkay iti let-ang nga agturong iti Gulfo ti Aqaba." Dusaen ni Yahweh dagiti Tattao gapu iti Panagreklamoda 26Kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, 27"Kaanonto nga agsardeng ti panagrekreklamo dagitoy managdakdakes a tattao? Naumaakon kadagiti panagtantanabutobda! 28Ibagam kadakuada daytoy a sungbatko: 'Isapatak iti naganko a maaramidto ti dinawatyo. Siak, ni Yahweh a sibibiag, ti nagsao. 29Mataykayto ket maiwalang dagiti bangkayyo ditoy let-ang. Agsipud ta nagsaokayo iti maibusor kaniak, awanto kadakayo nga agtawen nasursurok ngem duapulo ti makastrek iti dayta a daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 337 iti iti
30Inkarik nga agnaedkayto sadiay, ngem awanto ti uray maysa a makagteng sadiay malaksid kada Caleb ken Josue. 31Kinunayo a matiliwto dagiti annakyo, ngem ipankonto ida iti dayta a daga a linaksidyo, ket agyandanto sadiay. 32Mataykayto ditoy let-ang. 33Agalla-allanto dagiti annakyo ditoy let-ang iti las-ud ti uppat a pulo a tawen. Agsagabadanto iti dusa ti kinasukiryo agingga iti ipapatay ti maudi kadakayo. 34Uppat a pulonto a tawen nga ikaroyo dagiti basolyo. Uppat a pulo nga aldaw a sinukimatyo ti daga, ket maysa a tawen ti kaibatogan ti maysa nga aldaw. Maammoanyonto ti kaipapanan ti panangbusorko kadakayo. 35Isapatak nga aramidek daytoy kadakayo a managdakdakes a tattao, dakayo a naguummong a bumusor kaniak. Mataykayto amin ditoy let-ang. Siak, ni Yahweh, ti nagsao.'" 36-37Saan a pudno ti impadamag dagiti imbaon ni Moises a mangsukimat iti daga, ket gapu iti daytoy, nagsao dagiti tattao iti maibusor ken ni Yahweh. Iti kasta, pinagsakit ida ni Yahweh ket natayda. 38Kadagiti sangapulo ket dua a naibaon, da la Josue ken Caleb ti nakalasat. Padasen dagiti Israelita a Rauten ti Daga (Deut. 1:41-46) 39Kasta unay ti leddaang dagiti Israelita idi ipakaammo ni Moises ti sao ni Yahweh. 40Kabigatanna, nasapada a nagrubbuat a mangsakup iti katurturodan a pagilian. Kinunada, "Ita, nakasaganakamin a mapan iti lugar nga imbaga ti Apo. Bigbigenmi a nagbasolkami." 41Ngem kinuna ni Moises, "Apay ngarud a sukirenyo ti Apo? Saankayto nga agballigi. 42Dikayo mapmapan. Awan kadakayo ti Apo ket parmekendakayto dagiti kabusoryo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 338
43Inton makigubatkayo kadagiti Amalekita ken kadagiti Cananeo, mataykayto. Awanto ti Apo kadakayo agsipud ta diyo kinayat ti sumurot kenkuana." 44Nupay kasta, napanda latta iti katurturodan a pagilian, uray no nagbati ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh ken ni Moises iti kampo. 45Dinarup dagiti Amalekita ken dagiti Cananeo nga agnanaed sadiay dagiti Israelita. Naparmek dagiti Israelita ket nasunsonda agingga idiay Horma. Numero 15 Dagiti Linteg maipapan kadagiti Daton 1Inted ni Yahweh ken ni Moises 2dagitoy nga alagaden nga annuroten dagiti Israelita iti daga nga itedna kadakuada. 3Mabalin a maidatag iti Apoti toro a baka, kalakian a karnero, maysa nga urbon ti karnero wenno kalding, a kas daton a mapuoran wenno daton a pagtungpal iti kari wenno daton nga agtaud iti bukod a nakem wenno kas daton kadagiti naituding a nasantoan a fiestayo. Nabanglo dagitoy a daton iti Apo. 4-5Siasinoman a mangidatag iti karnero wenno kalding a kas daton a mapuoran iti Apo, masapul a pakuyoganna ti tunggal animal iti sangakilo nga arina a nalaokan iti maysa a litro a lana ti olibo kas daton a makan, agraman sangalitro nga arak. 6No kalakian a karnero ti maidatag, dua a kilo nga arina a nalaokan iti 1 1/2 a litro a lana ti olibo ti masapul a maidatag a kas daton a makan, 7agraman sangalitro ket gudua nga arak. Nabanglo dagitoy a daton iti Apo. 8No toro a baka ti idatag iti Apo a daton a mapuoran wenno kas daton a pagtungpal iti kari wenno kas daton a pakikappia, 9masapul a maidatag a daton a makan ti tallo a kilo nga arina a nalaokan iti dua a litro a lana ti olibo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 339
340 10agraman dua a litro nga arak. Nabanglo daytoy a daton iti Apo. 11Dagitoyto ti maidatag a maipakuyog iti tunggal toro a baka, kalakian a karnero, urbon ti karnero wenno kalding. 12No nasursurok ngem maysa ti animal a maidatag, manayonan met dagiti maipakuyog a makan ken inumen. 13Kastoy ti aramiden ti tunggal puro nga Israelita no mangidaton iti makan, maysa a daton a nabanglo iti Apo. 14Kastoy met ti annuroten ti ganggannaet a makipagnaed kadakayo, iti apagbiit man wenno agnanayon, a mangidatag iti daton a mapuoran kas daton a nabanglo iti Apo. 15Iti amin a panawen, isu met laeng nga alagaden ti masapul nga annurotenyo ken dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakayo. Agpapadakayo iti imatang tiApo. 16Maymaysa laeng a linteg ti annurotenyo, nayanak man nga Israelita wenno ganggannaet. 17Inted ni Yahweh ken ni Moises 18dagiti sumaganad nga alagaden nga annuroten dagiti Israelita iti daga nga itedna kadakuada. 19Tunggal mangankayo iti taraon a maapit sadiay, masapul nga adda mailasin nga agpaay a naisangsangayan a sagut iti Apo. 20No agaramidkayo iti tinapay, ilasinyo ti umuna a tinapay kadagiti naaramid iti baro nga apit ket idatagyo a kas naisangsangayan a sagut iti Apo. Maidatag daytoy a kas iti panangidatagyo iti naisangsangayan a sagut nga aramidenyo iti trigo nga irikenyo. 21Iti amin a panawen, maited daytoy naisangsangayan a sagut itiApo nga aggapu iti tinapay nga aramidenyo. 22Ngem no adda saan a mangannurot iti uray ania kadagiti alagaden nga inted ni Yahweh ken ni Moises, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
23aniaman a bilin ti Apo kadakayo manipud idi damo, 24ken no naaramid ti biddut gapu ta saan nga ammo ti gimong, masapul a mangidatag dagiti tattao iti toro a baka a kas daton a mapuoran, daton a nabanglo iti Apo, agraman dagiti tumutop a daton a makan ken daton nga arak. Malaksid kadagitoy, mangidatagda pay iti kalakian a kalding a daton gapu iti basol. 25Aramiden ti padi ti seremonia ti pannakadalus nga agpaay iti gimong ket mapakawandanto agsipud ta dida inggagara ti naaramid a biddut ket indatagda ti daton gapu iti basol a kas daton a makan nga agpaay iti Apo. 26Mapakawanto ti entero a gimong ti Israel ken dagiti ganggannaet nga agnaed iti dagada agsipud ta nairamanda amin iti biddut. 27No adda makabasol a dina ammo, masapul a mangidaton iti kabayan a kalding a maysa ti tawenna. 28Iti altar, aramiden ti padi ti seremonia ti pannakadalus tapno madalusan ti tao iti basolna ket mapakawanto. 29Agpada nga alagaden ti annuroten ti amin nga agbasol a dina igagara, puro man nga Israelita wenno ganggannaet nga agnaed iti dagayo. 30Ngem mapapatay ti siasinoman a mangigagara nga agbasol, puro man nga Israelita wenno ganggannaet, ta maipakita ti panangbusorna iti Apo. 31Linaksidna ti sao ti Apo ken sinalungasingna ti maysa kadagiti bilinna. Isu ti akimbasol iti ipapatayna. Ti Tao a Saan a Nangngilin iti Aldaw a Panaginana 32Iti naminsan, idi adda pay laeng dagiti Israelita iti let-ang, adda lalaki a mangaykayo iti Aldaw a Panaginana. 33Indatag dagiti nakasarak kenkuana kada Moises, Aaron ken iti entero a gimong. 34Saan nga ammo no ania ti maipatay a dusana, isu a naipupok pay laeng. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 341
35Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Masapul a mapapatay; iruaryo iti kampo ket kalpasanna batoen ti sangkagimongan agingga a matay." 36Iti kasta, naipan ti lalaki iti ruar ti kampo ket binato ti sangkagimongan agingga a natay, kas imbilin ni Yahweh. Alagaden maipapan kadagiti Baruyboy 37Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 38nga ibagana daytoy kadagiti Israelita: "Ikkanyo iti baruyboy ti gayadan dagiti pagan-anayyo; masapul nga adda asul a lubid iti tunggal baruyboy. Aramidenyo daytoy iti agnanayon. 39Agpaay a palagip dagitoy a baruyboy; tunggal makitayo ida, malagipyo ti amin a bilinko ket tungpalenyo ida. Iti kasta, didakto tallikudan tapno surotenyo dagiti pagayatan ken tarigagayyo. 40Palagip kadakayo dagitoy a baruyboy tapno tungpalenyo dagiti bilinko ket agbalinkayo a nasantoan nga agpaay kaniak. 41Siak ni Yahweh a Diosyo; inruarkayo idiay Egipto tapno agbalinak a Diosyo. Siak ni Yahweh." Numero 16 Ti Ibubusor da Kora, Datan ken Abiram 1-2Immalsa ni Kora nga anak ni Izar ken apoko ni Coat nga anak ni Levi a maibusor ken ni Moises. Kaduana ti tallo a kameng ti tribu ti Ruben: da Datan ken Abiram nga annak ni Eliab, ken ni On nga anak ni Pelet agraman 250 nga Israelita a nalalatak a papangulo a pinili dagiti tattao. 3Naguummongda iti sango da Moises ken Aaron ket kinunada kadakuada, "Aglablabeskayon! Kukua ti Apo ti amin a kameng ti gimong ket adda ti Apo kadatay amin. Moises, apay nga insaadyo ti bagiyo a nangatngato ngem ti gimong ti Apo?" 4Apaman a nangngeg ni Moises daytoy, nagpakleb iti daga ket nagkararag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 342
5Kalpasanna, kinunana ken ni Kora ken kadagiti pasurotna, "Inton agsapa no bigat, ipakaammonto kadatayo ti Apo no siasino dagiti tattao a pinilina nga umasideg kenkuana iti altar. 6-7Inton agsapa no bigat, mangalakayto kadagiti insensario, kargaanyo iti beggang ken insenso ket ipanyo dagitoy iti altar. Kitaentayto no siasino kadatayo ti pinili ti Apo. Dakayo ketdi a Levita ti aglablabes ti aramidna!" 8Intuloy ni Moises ti nagsao ken ni Kora: "Dumngegkayo, dakayo a Levita! 9Saankayo kadi a maragsakan a pinilinakayo ti Dios ti Israel tapno umasidegkayo kenkuana? Pinilinakayo nga agserbi iti Tolda ti Dios, aramidenyo ti pagrebbenganyo iti gimong ket agserbikayo kadakuada. 10Intedna kenka ken kadagiti dadduma a Levita daytoy a pammadayaw. Ita, kayatyo pay a maisaadkayo a kas padi! 11Iti panagsaoyo iti maibusor ken ni Aaron, ti Apo ti busorenyo, sika ken dagiti pasurotmo." 12Pinaayaban ni Moises da Datan ken Abiram ngem kinunada, "Saanmi a kayat ti umay! 13Di pay la kadi umdas ti panangiruarmo kadakami iti nadam-eg a daga ti Egipto tapno papatayennakami ditoy let-ang? Masapul pay kadi nga iturayandakami? 14Dinakam inyeg iti nadam-eg a daga wenno inikkan kadagiti talon ken kaubasan ket ita, kayatnakami pay nga allilawen. Dimi kayat ti umay!" 15Nakapungtot ni Moises ket kinunana ken ni Yahweh, "Dimo awaten ti uray ania kadagiti sagut nga idatag dagitoy a tattao. Awan ti rinanggasak kadakuada; awan ti innalak uray la koma ti asno ti siasinoman kadakuada." 16Kinuna ni Moises ken ni Kora, "Inton bigat, masapul nga umayka iti Tolda ti Dios agraman dagiti 250 a pasurotmo; addanto met sadiay ni Aaron. 17Tunggal maysa kadakayo, alaenna ti insensariona, kargaanna iti beggang ken insenso sana idatag iti altar." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 343
344 18Iti kasta, nagitugotda kadagiti insensario a nakargaan iti beggang ken insenso ket napanda iti ruangan ti Tolda a Paguummongan a kaduada da Moises ken Aaron. 19Kalpasanna, inummong ni Kora ti entero a gimong ket nagtakderda a sisasango kada Moises ken Aaron iti ruangan ti Tolda. Pagammoan, nakita ti entero a gimong ti makapurar a lawag a mangipakita iti kaadda ti Apo. 20Ket kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, 21"Adaywanyo dagitoy a tattao ta dadaelek ida iti apagdarikmat." 22Ngem nagruknoy da Moises ken Aaron ket kinunada, "O Dios, sika ti pagtaudan ti amin a biag. No agbasol ti maysa a tao, apay a kapungtotmo ti entero a gimong?" 23Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 24"Ibagam kadagiti tattao nga adaywanda dagiti tolda da Kora, Datan ken Abiram." 25Kalpasanna, napan ni Moises a kaduana dagiti papangulo ti Israel iti ayan da Datan ken Abiram. 26Kinunana kadagiti tattao, "Adaywanyo dagiti tolda dagitoy a managdakdakes! Diyo met sagiden ti aniaman a kukuada amangan no mairamankayo a mapukaw gapu kadagiti basolda." 27Ngarud, inadaywanda dagiti tolda da Kora, Datan, ken Abiram. Nakaruaren da Datan ken Abiram ken dagiti assawa ken annakda ket agtatakderda iti ruangan dagiti toldada. 28Kinuna ni Moises kadagiti tattao, "Maammoanyo ita nga imbaonnak ti Apo tapno aramidek amin nga impaaramidna kaniak a saan ket a ti bukodko a pagayatan. 29No matay dagitoy a tattao iti kadawyan nga ipapatay, kayatna a sawen a dinak imbaon ti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
30Ngem no adda naidumduma nga aramiden ti Apo, no agungap ti daga ket alun-onenna ida a sibibiag agraman amin a kukuada, ket mapanda iti lubong dagiti natay, kayatna a sawen a sinukir dagitoy a tattao ti Apo." 31Apaman a nalpas ti panagsao ni Moises, nagungap ti daga iti batog da Datan ken Abiram 32ket inalun-onna ida ken dagiti familiada, agraman ti amin a pasurot ni Kora ken amin a sanikuada. 33Iti kasta, sibibiagda a nagpababa iti lubong dagiti natay, agraman dagiti sanikuada. Nagkaem ti daga ket saanen a nakita ida dagiti tattao. 34Nagtataray dagiti amin nga Israelita a nakangngeg iti ikkisda ket impukkawda, "Umadayotayo amangan no alun-onennatayo met ti daga!" 35Kalpasanna, nangyeg ni Yahweh iti apuy a gimmil-ayab ken nangikisap kadagiti 250 a lallaki a nagpuor iti insenso. Dagiti Insensario 36Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 37"Ibagam ken ni Eleazar nga anak ni Aaron a padi nga alaenna dagiti bronse nga insensario kadagiti bangkay dagiti napuoran a lallaki ket ibellengna dagiti beggang iti sabali a lugar. 38Nagbalin a nasagradoan dagiti insensario idi naidatagda iti altarko. Alaenna ngarud dagiti insensario dagitoy a lallaki a napapatay gapu iti basolda ket pitpitenna agingga nga umingpis sana aramiden a kalub ti altar. Agserbi daytoy a ballaag kadagiti Israelita." 39Innala ni Eleazar a padi dagiti insensario. Pinapitpitna iti naiingpis ket inaramidda a kalub ti altar. 40Ballaag daytoy kadagiti Israelita nga awan ti mapalubosan nga agpuor iti insenso iti imatang ni Yahweh no saan a padi wenno agtaud iti kaputotan ni Aaron. No saan, mapapatay a kas ken ni Kora ken dagiti tattaona. Inaramid amin dagitoy ni Eleazar kas imbilin tiApo ken ni Moises. Isalakan ni Aaron dagiti Tattao Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 345
346 41Iti sumuno nga aldaw, nagsaosao manen ti entero a gimong iti maibusor kada Moises ken Aaron. Kinunada, "Pinapatayyo ti sumagmamano a tattao ti Apo." 42Nagmaymaysada a bumusor kada Moises ken Aaron, ngem idi kumitada iti Tolda ti Dios, naimatanganda ti ulep a nangkumot iti Tolda ket timpuar ti makapurar a lawag a mangipakita iti dayag ni Yahweh. 43Nagtakder da Moises ken Aaron iti sango ti Tolda. 44Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 45"Adaywanyo dagitoy a tattao ta pukawek ida iti apagdarikmat!" Nagpaklebda a dua 46ket kinuna ni Moises ken ni Aaron, "Alaem ti insensariom, kargaam iti beggang iti altar samo parabawan iti insenso. Dagdagusem nga ipan kadagiti tattao ket annongem ti seremonia ti pannakadalusda. Darasem! Bimtaken ti pungtot ti Apo ket nangrugin ti didigra." 47Nagtungpal ni Aaron. Innalana ti insensariona ket nagtartaray a napan iti tengnga dagiti naummong a tattao. Nakitana nga adun ti natay ta nangrugin ti didigra; inkabilna ti insenso iti beggang sana inaramid ti seremonia tapno mapakawan dagiti tattao. 48Simmardeng ti didigra ket natda ni Aaron a sitatakder iti nagbaetan dagiti sibibiag ken dagiti natay. 49Agdagup iti 14,700 dagiti natay, malaksid dagiti napapatay iti panagsukir ni Kora. 50Idi awanen ti didigra, nagsubli ni Aaron iti ayan ni Moises iti ruangan ti Tolda ti Dios. Numero 17 Ti Sarukod ni Aaron 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
2"Ibagam kadagiti Israelita nga ikkandaka iti 12 a sarukod, maysa ti aggapu iti pangulo ti tunggal tribu. Isuratmo ti nagan ti tunggal tao iti sarukodna 3ket isuratmo ti nagan ni Aaron iti sarukod a mangibagi iti tribu ti Levi. Iti kasta, adda sarukod ti tunggal pangulo ti tribu. 4Ikabilmo dagitoy iti Tolda ti Dios iti sango ti Lakasa ti Tulag a pagkitkitaanta. 5Agsaringitto ti sarukod ti tao a piliek. Kastoy ti panangpasardengko kadagiti reklamo dagiti Israelita a maibusor kadakayo." 6Nakisao ngarud ni Moises kadagiti Israelita ket nangted ti tunggal pangulo ti tribu iti maysa a sarukod - sangapulo ket dua amin, agraman ti sarukod ni Aaron. 7Inkabil ni Moises dagiti sarukod iti Tolda ti Dios iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. 8Idi sumrek ni Moises iti Tolda iti sumuno nga aldaw, nakitana a nagsaringit ti sarukod ni Aaron a mangibagi iti tribu ni Levi. Malaksid kadagiti bulong, nagsabong pay ket nagbunga iti naluluom nga almendras! 9Innala ni Moises dagiti amin a sarukod ket imparangna kadagiti Israelita. Nakitada ti napasamak ket kalpasanna, innala ti tunggal pangulo ti bukodna a sarukod. 10Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Isublim ti sarukod ni Aaron iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Masapul a maidulin a kas ballaag kadagiti nasukir nga Israelita a matayda no dida isardeng ti panagsasaoda iti maibusor kaniak." 11Tinungpal ni Moises ti imbilin ni Yahweh. 12Kinuna dagiti Israelita ken ni Moises, "Daytoyen ti kanibusananmi! 13No matay ti umasideg iti Tolda ti Dios, kayatna a sawen a mataytayo amin!" Numero 18 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 347
Dagiti Annongen dagiti Papadi ken Levita 1Kinuna ni Yahweh ken ni Aaron, "Sika, dagiti annakmo ken dagiti Levita masapul a dakay ti agsagaba iti dusa iti aniaman a basol a maaramid iti panagserbi iti Tolda; ngem sika ken dagiti annakmo laeng ti agsagaba no adda pakabasolanyo iti panagserbi a kas padi. 2Alaem dagiti kabagiam, ti tribu ni Levi, a tumulong kadakayo bayat ti panagserbiyo iti Tolda. 3Aramidenda ti pagrebbenganda kadakayo ken iti Tolda ngem di maipalubos nga umasidegda kadagiti nasagradoan nga alikamen iti santuario wenno iti altar. No aramidenda ti kasta, agpapadakayo amin a mapapatay. 4Masapul a makipagtrabahoda kadakayo ket tungpalenda dagiti annongenda iti amin a panagserbi iti Tolda. Saan a makipagtrabaho kadakayo dagiti saan a mapalubosan a tattao. 5Dakay laeng kadagiti annakmo ti mangannong kadagiti trabahoyo iti Nasantoan a Lugar ken iti altar tapno saan nga agdissuor ti pungtotko kadagiti Israelita. 6Pinilik dagiti kabagianyo a Levita kadagiti Israelita a sagutko kadakayo. Naidatonda kaniak tapno mabalinda ti agannong iti Tolda. 7Ngem dakayo laeng kadagiti annakmo ti mangaramid kadagiti pagrebbengan ti padi iti altar ken kadagiti alikamen iti Kasasantoan a Lugar. Dagitoy dagiti annongenyo agsipud ta intedko kadakayo ti sagut a kinapadi. Mapapatay ti siasinoman nga awan karbenganna nga umasideg kadagiti nasagradoan nga alikamen." Ti Bingay dagiti Papadi 8Kinuna ni Yahweh ken ni Aaron, "Itedko kadakayo ken kadagiti kaputotanyo ti amin a naisangsangayan a sagut a maidatag kaniak a di mapuoran, kas bingayyo iti agnanayon. 9Kadagiti nasagradoan a daton a saan a mapuoran iti altar, dagitoy ti kukuayo: dagiti daton a makan, dagiti daton a maipaay iti basol, ken dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 348
daton a pagsupapak. Agpaay kenka ken dagiti annakmo ti amin a maidatag kaniak a nasagradoan a daton. 10Ibilangyo a nasagradoan dagitoy ket iti laeng nasantoan a lugar ti pangananyo. Dagiti laeng lallaki ti mabalin a mangan kadagitoy a taraon. 11"Kukuayo pay dagiti dadduma a naisangsangayan a daton dagiti Israelita kaniak. Itedko ida kenka ken kadagiti annakmo a lallaki ken babbai iti agnanayon. Mapalubosan a mangan ti tunggal kameng ti familiam a nadalus iti imatang ti linteg. 12"Itedko kadakayo ti amin a kasayaatan nga umuna a maapit nga ited kaniak dagiti Israelita iti tunggal tawen: lana ti olibo, arak ken trigo. 13Kukuayo amin dagitoy ket mabalin a kanen ti tunggal kameng ti familiam a nadalus iti imatang ti linteg. 14"Agpaay kadakayo ti amin a maidaton kaniak iti Israel. 15"Kukuayo amin nga inauna nga anak ti tao wenno animal nga idaton kaniak dagiti Israelita. Ngem masapul a subboten ti inauna nga anak ti tao ken ti inauna nga anak ti animal a narugit iti imatang ti linteg. 16Lima a bagi ti pirak, segun ti naituyang a pagtimbangan, ti pangsubbot kadagiti ubbing nga adda makabulandan. 17Ngem saan a mabalin a subboten ti inauna nga anak ti baka, karnero ken kalding; kukuak ida ket masapul a maidatonda. Ibuyatyo ti darada iti altar ket puoranyo ti tabada a daton nga agpaay kaniak. 18Kukuayo ti karne, agraman ti barukong ken kannawan a luppo ti naisangsangayan a daton. 19"Itedko kenka ken kadagiti annakmo, lallaki man wenno babbai, ti amin a naisangsangayan a daton dagiti Israelita kaniak, kas bingayyo iti agnanayon. Saan a mawaswas daytoy a nakitulagak kadakayo ken kadagiti kaputotam." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 349
350 20Kinuna ni Yahweh ken ni Aaron, "Awan ti sanikua a mabalinmo a tawiden ket awan met bingaymo iti daga ti Israel. Siak, ni Yahweh, ti bingay ken tawidmo." Ti Bingay dagiti Levita 21Kinuna ni Yahweh, "Intedko kadagiti Levita ti amin nga apagkapullo nga idatag dagiti Israelita kaniak. Daytoy ti tangdanda iti panagserbida iti Tolda. 22Saanen a mapalubosan dagiti gagangay nga Israelita nga umasideg iti Tolda tapno dida agbasol a pakaigapuan ti pannakapapatayda. 23Manipud ita, dagiti Levita laeng ti mangaywan iti Tolda ket isuda ti makaammo iti aniaman a maaramid iti unegna. Agnanayon daytoy nga alagaden a masapul a tungpalen dagiti amin a kaputotam. Awan ti daga a tawiden dagiti Levita iti Israel. 24Kukuada ti apagkapullo nga idatag kaniak dagiti Israelita a naisangsangayan a sagut, isu nga imbagak kadakuada nga awan permanente a dagada iti Israel." Ti Apagkapullo 25Binilin ni Yahweh ni Moises 26nga ibagana daytoy kadagiti Levita: "No awatenyo ti apagkapullo nga ited dagiti Israelita, masapul nga idatagyo ti apagkapullona kas naisangsangayan a sagut iti Apo. 27Maibilang daytoy naisangsangayan a sagut a kaibatogan ti daton a naggapu iti baro a trigo ken baro nga arak ti mannalon. 28Kastoy met ti panangidatagyo iti naisangsangayan a sagut a kukua ti Apo kadagiti amin nga apagkapullo nga awatenyo kadagiti Israelita. Manipud kadagiti awatenyo, masapul nga itedyo ti naisangsangayan a sagut ti Apo ken ni Aaron a padi. 29Masapul nga itedyo dagiti kasayaatan iti awatenyo. 30Inton naidatagyon ti kasayaatan, mabalinyo nga alaen ti natda a kas iti panangala ti mannalon ti nabati iti sagutna nga idatagna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
31Mabalinyo a kanen a sangafamiliaan iti sadinoman a lugar gapu ta dagitoy ti tangdanyo iti panagserbiyo iti Tolda. 32Saankay a makabasol no kanenyo, no la ketdi idatagyo ti kasayaatan itiApo. No saanyo pay nga idatag daytoy, kayatna a sawen a matulawan ti sagut ket mapapataykayo." Numero 19 Dapu ti Nalabaga a Baka 1Binilin ni Yahweh da Moises ken Aaron 2nga itedda kadagiti Israelita dagitoy nga alagaden. Ipanyo kada Moises ken Aaron ti maysa a kabaian a nalabaga a baka nga awan depektona ken di pay naipako. 3Maipan met laeng daytoy nga animal ken ni Eleazar a padi tapno maparti iti ruar ti kampo iti imatangna. 4Mangala ni Eleazar iti dara, isawsawna ti ramayna, sumango iti Tolda ket warsianna iti mamimpito. 5Masapul a mapuoran ti sibubukel a baka iti imatang ti padi, agraman ti lalat, lasag, dara ken bagbagisna. 6Mangala ti padi iti sumagmamano a kayo ti sedro, saringit ti hisopo ken nalabaga a lupot sana ipurruak dagitoy iti apuy. 7Kalpasanna, labaanna ti pagan-anayna ken buyatanna ti bagina iti danum sakbay nga agsubli iti kampo; nupay kasta, agtalinaed a narugit iti imatang ti linteg agingga iti rabii. 8Masapul met a labaan ti tao a nangpuor iti baka ti pagan-anayna sana buyatan ti bagina iti danum ngem agtalinaed met a narugit iti imatang ti linteg agingga iti rabii. 9Kalpasanna, maummong dagiti dapu ti napuoran a baka sa maikabil iti lugar a maibilang a nadalus iti ruar ti kampo. Annongen daytoy ti tao a maibilang a nadalus. Aramaten dagiti Israelita ti dapu a pangisagana iti danum iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 351
seremonia ti panangikkat iti kinarugit, gapu ta naidaton ti baka a maipaay iti basol. 10Ti tao a nangummong iti dapu masapul a labaanna ti pagan-anayna ngem agtalinaed a narugit agingga iti rabii. Agtalinaed iti agnanayon daytoy nga alagaden kadagiti Israelita ken dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakuada. Ti Mangsagid iti Bangkay 11Maibilang a narugit iti pito nga aldaw ti siasinoman a mangsagid iti maysa a bangkay. 12Iti maikatlo ken maikapito nga aldaw, masapul a dalusanna ti bagina babaen iti danum a maar-aramat iti seremonia ti pannakadalus ket kalpasanna maibilangen a nadalus. Ngem no dina dalusan ti bagina iti maikatlo ken maikapito nga aldaw, saan a nadalus iti imatang ti linteg. 13Agtalinaed a narugit ti mangsagid iti maysa a bangkay a dina dalusan ti bagina agsipud ta saan a nabuyatan iti danum a maaramat iti seremonia ti pannakadalus. Tulawanna ti Tolda ti Dios ket mailaksid kadagiti tattao ti Dios. 14No adda matay iti uneg ti maysa a tolda, maibilang a narugit iti las-ud ti pito nga aldaw ti siasinoman nga adda iti uneg wenno sumrek sadiay iti tiempo nga ipapatayna. 15Agbalin met a narugit iti imatang ti linteg ti amin a karamba wenno banga nga awan kalubna. 16Maibilang met a narugit iti las-ud ti pito nga aldaw ti siasinoman a mangsagid iti bangkay ti tao a napapatay wenno natay iti ruar wenno ti siasinoman a mangsagid iti tulang ti tao wenno iti tanem. 17Tapno maikkat ti kinarugit, masapul ti dapu ti baka a napuoran a pangikkat iti basol; ikabil iti banga a nakargaan iti kasaksakdo a danum. 18Mangala ti siasinoman a maibilang a nadalus iti saringit ti hisopo, itanebna iti danum sana warsian ti tolda, dagiti amin nga alikamen iti unegna ken Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 352
dagiti tattao nga adda sadiay. Kasta met a tao a nadalus iti imatang ti linteg ti mangwarsi iti tao a nangsagid iti tulang ti tao wenno tanem wenno bangkay. 19Iti maikatlo ken maikapito nga aldaw, warsian ti tao a nadalus iti imatang ti linteg ti siasinoman a maibilang a saan a nadalus. Iti maikapito nga aldaw, dalusan ti tao a narugit iti imatang ti linteg ti pagan-anayna sana buyatan ti bagina iti danum. Kalpasanna, ti tao a maibilang a nadalus ti mangannong iti seremonia ti pannakadalusna, ket maibilangen a nadalus iti sumipnget. 20Agtalinaed a saan a nadalus ti tao a nagbalin a narugit iti imatang ti linteg no dina annongen ti pannakadalusna, agsipud ta saan a naibuyat kenkuana ti danum ti pannakadalus. Tulawanna ti Tolda ti Dios ket saanen a maibilang a maysa kadagiti tattao ti Dios. 21Agtalinaed iti agnanayon daytoy nga alagaden. Masapul a labaan met ti tao a mangiwarsi iti danum ti pannakadalus ti pagan-anayna; agtalinaed a narugit agingga iti rabii ti siasinoman a mangsagid iti danum. 22Maibilang a narugit ti aniaman a sagiden ti tao a maibilang a saan a nadalus ket agtalinaed a saan a nadalus agingga iti rabii ti siasinoman a mangsagid iti daytoy. Numero 20 Dagiti Pasamak idiay Kades (Ex. 17:1-7) 1Iti umuna a bulan, dimteng ti sibubukel a gimong dagiti Israelita iti let-ang ti Zin ket nagkampoda idiay Kades. Sadiay ti nakatayan ken nakaitabonan ni Miriam. 2Awan danum iti nagkampoanda, isut' gapuna a naguummong dagiti tattao iti sangoanan da Moises ken Aaron 3ket nagreklamoda. "Naim-imbag la koman no nairamankami kadagiti padami nga Israelita a napapatay iti sangoanan ti Tolda ti Dios. 4Apay nga inyegnakami iti daytoy a let-ang? Tapno mataykami ditoy, agraman dagiti animalmi? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 353
354 5Apay nga impanawnakam idiay Egipto ket inyegnakam iti daytoy nakapangpanglaw a lugar a pulos nga awan ti agtubo a mula? Awan ti trigo, igos, ubas, ken granada; awan pay danum nga inumen!" 6Pimmanaw da Moises ken Aaron ket napanda nagpakleb iti daga iti ruangan ti Tolda ti Dios. Nagparang kadakuada ti makapurar a lawag ti dayag ni Yahweh. 7Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 8"Alaem ti sarukod iti sango ti Lakasa ti Tulag ket kalpasanna, ayabanyo ken ni Aaron ti entero a gimong. Iti imatangda amin, agsaoka iti dayta a bato ket pumsuak ti danum nga agpaay kadakuada ken dagiti animalda." 9Napan innala ni Moises ti sarukod kas imbilin ni Yahweh kenkuana. 10Inummongda ken ni Aaron ti entero a gimong iti sango ti bato ket kinuna ni Moises, "Dumngegkayo, dakayo a nasukir! Masapul kadi a mangalakam iti danum iti daytoy a bato nga agpaay kadakayo?" 11Ingngato ni Moises ti sarukod sana impang-or iti namindua ket pimsuak ti aglablabonan a danum. Ket imminum dagiti tattao ken dagiti animalda. 12Ngem inungtan ni Yahweh da Moises ken Aaron, "Gapu ta nakapsut ti pammatiyo a mangipakaammo iti nasantoan a pannakabalinko iti imatang dagiti Israelita, saanyonto a maidanon ida iti daga nga inkarik nga ited kadakuada." 13Napasamak daytoy idiay Meriba, ti lugar a nagreklamoan dagiti Israelita iti maibusor ken ni Yahweh; ditoy a naiparang ti kinasantona. Iparit ti Ari ti Edom a Lumasat dagiti Israelita 14Manipud Kades, nangibaon ni Moises kadagiti mapan iti ari ti Edom. Kinunada: "Naggapu daytoy a pakaammo kadagiti kakabagiam, dagiti tribu ti Israel. Ammom amin a rigat a sinagabami, 15no kasano ti ipapan dagiti kapuonanmi idiay Egipto, ket nagyankami sadiay iti adu a tawen. Pinarparigat dagiti Egipcio dagidi kapuonanmi ken uray dakami. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
16Gapu iti daytoy, immawagkami iti Apo iti tulong. Nangngegna ti asugmi ket nangibaon iti anghel a nangiruar kadakami idiay Egipto. Ita, addakami ditoy Kades, maysa nga ili iti beddeng ti dagam. 17Pangngaasim ta palubosannakami a lumasat iti dagam. Magnakami iti kangrunaan a kalsada; agingga a makaruarkami iti sakupmo. Saankami a sumiasi wenno sumrek kadagiti talonyo wenno kaubasanyo ket dikam met uminum kadagiti bubonyo." 18Ngem insungbat dagiti Edomita, "Saankayo a lumasatkayo iti sakupmi. No padasenyo, rummuarkami a manggubat kadakayo." 19Kinuna dagiti Israelita, "Itinto laeng dakkel a kalsada ti pagnaanmi. Ket no uminumkami wenno dagiti animalmi iti danumyo, bayadanminto. Daytoy laeng ti dawatenmi: papagnaendakami." 20Inulit dagiti Edomita, "Saan a mabalin." Ket nabukel ti nabileg nga armadada a mangdarup kadagiti Israelita. 21Gapu ta iparit dagiti Edomita a magnada iti sakupda, nagna dagiti Israelita iti sabali a dalan. Ti Ipapatay ni Aaron 22Manipud Kades, nagdaliasat ti entero a gimong ti Israel agingga a nakadanonda iti Bantay Hor 23iti beddeng ti Edom. Sadiay, kinuna ni Yahweh kada Moises ken Aaron, 24"Saan a sumrek ni Aaron iti daga nga inkarik nga ited iti Israel; matay ni Aaron gapu ta sinukiryo a dua ti bilinko idiay Meriba. 25Alaem ni Aaron ken ni Eleazar nga anakna ket sumang-atkayo iti Bantay Hor. 26Inton dumanonkayo sadiay, uksobem ti pagan-anayna a kas padi samo ikawes ken ni Eleazar. Ket sadiayen ti pakatayan ni Aaron." 27Tinungpal ni Moises ti bilin ni Yahweh. Nakita ti sibubukel a gimong ti isasang-atda iti Bantay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 355
356 28Idi dumtengda iti tapaw ti bantay, inuksob ni Moises ti pagan-anay ni Aaron ket inkawesna ken ni Eleazar. Sadiay a natay ni Aaron ket simmalog da Moises ken Eleazar. 29Idi maammoan ti amin a gimong a natay ni Aaron, tallopulo nga aldaw a dinungdung-awanda. Numero 21 Parmeken dagiti Israelita dagiti Cananeo 1Idi madamag ti Cananeo nga ari ti Arad iti akin-abagatan a paset ti Canaan a magna dagiti Israelita iti Atarim, rinautna ida ket innalana a balud ti sumagmamano kadakuada. 2Insapata dagiti Israelita iti Apo: "No palubosannakami a mangparmek kadagitoy a tattao, idatonmi kenka ida ken dagiti siudadda ket dadaelenmi ida." 3Impangag ni Yahweh ti dawatda ket tinulonganna ida a mangparmek kadagiti Cananeo. Ngarud, dinadael ida dagiti Israelita kasta met dagiti siudadda sada pinanaganan ti lugar iti Horma. Ti Sinan-uleg a Bronse 4Pimmanaw dagiti Israelita iti Bantay Hor; linikawda ti sakup ti Edom ket nagnada iti kalsada nga agturong iti Gulfo ti Aqaba. Ngem iti dalan, naibus ti anus dagiti tattao 5ket nagsaoda iti maibusor iti Dios ken ni Moises. Inreklamoda, "Apay nga impanawnakami idiay Egipto? Tapno patayennakam iti daytoy a let-ang nga awan ti taraon wenno danum? Maumakamin iti kastoy a kanen nga awan serserbina!" 6Gapu iti daytoy, nangibaon ni Yahweh kadagiti nagita nga uleg iti ayanda ket adu nga Israelita ti nakagat a puon ti nakatayanda. 7Napan dagiti tattao ken ni Moises ket kinunada, "Nagbasolkami iti panagsaomi iti maibusor iti Apokasta met kenka. Ikararagmo koma Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
iti Apo nga ipanawna dagitoy nga uleg." Iti kasta, inkararagan ni Moises dagiti tattao. 8Imbaga ni Yahweh a mangaramid ni Moises iti sinan-uleg a bronse sana ibayog tapno ti siasinoman a makagat umimbag no kitaenna ti sinan-uleg. 9Nangaramidngarud ni Moises iti sinan-uleg, ket inkabilna iti kayo. No adda kagaten ti uleg, umimbag no kitaenna ti sinan-uleg. Ti Panagdaliasatda iti Tanap ti Moab 10Intuloy dagiti Israelita ti nagdaliasat ket nagkampoda idiay Obot. 11Pimmanawda iti dayta a lugar ket nagkampoda kadagiti rebba ti Abarim iti let-ang iti dayaen ti sakup ti Moab. 12Pimmanawda sadiay ket nagkampoda iti Tanap ti Zered. 13Manipud sadiay, intuloyda manen ti nagdaliasat ket nagkampoda iti ballasiw ti Karayan Arnon iti let-ang iti bangirna ti amianan a dumanon iti sakup dagiti Amorreo. (Ti Arnon ti nagbeddengan ti sakup dagiti Moabita ken ti sakup dagiti Amorreo.) 14Daytoy ti gapuna nga iti Libro dagiti Pannakigubat ni Yahweh adda kastoy a nailanad: "...ti ili ti Waheb idiay Sufa, ken dagiti tanap; ti Karayan Arnon, 15ken ti salogan dagiti tanap a dumanon iti ili ti Ar ken iti beddeng ti Moab." 16Manipud sadiay, napanda iti maysa a lugar a managan Bubbubon a nagkunaan ni Yahweh ken ni Moises: "Ummongem dagiti tattao ket ikkak ida iti danum." 17Iti dayta a tiempo, kinanta dagiti Israelita daytoy: "Dakayo a bubon, agipussuakkay iti danum ket kantaanmi - 18Bubon a kinali dagiti papangulo, dagiti agtuturay dagiti tattao; bubon a nakali babaen iti setro ken bastonda." Pimmanawda iti let-ang ket nagturongda idiay Matana. 19Manipud sadiay, napanda idiay Nahaliel ket manipud Nahaliel, napanda idiay Bamot Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 357
358 20ket manipud Bamot, napanda iti tanap iti sakup ti Moab, iti babaen ti Bantay Pisga a pakatannawagan iti let-ang. Parmeken ti Israel ni Ari Sihon ken Ari Og (Deut. 2:26-3:11) 21Nangibaon dagiti Israelita kadagiti pannakabagida a mapan ken ni Sihon nga ari dagiti Amorreo ket kinunada kenkuana: 22"Palubosannakami koma a lumasat iti dagam. Surotenmi ti dalan, dakami ken dagiti animalmi; dikam sumrek kadagiti talonyo wenno kaubasanyo ket dikam uminum kadagiti bubonyo. Magnakami iti kangrunaan a kalsada agingga a makaruarkami iti sakupmo." 23Ngem saan a palubosan ni Sihon a lumasat dagiti Israelita iti dagana. Inummongna ketdi ti armadana ket dinarupna dagiti Israelita. Nagrarangetda idiay Jaaz iti let-ang. 24Nagballigi dagiti Israelita a nangparmek kadagiti kabusor ket sinakupda ti dagada, manipud Karayan Arnon iti amianan ti Jabbok agingga iti Jazer iti beddeng dagiti Ammonita. 25Sinakup dagiti Israelita ti amin a siudad dagiti Ammonita, agraman ti Hesbon ken amin a kabangibangna nga ili ket nagnaedda sadiay. 26Ti Hesbon ti kangrunaan a siudad ni Sihon nga ari dagiti Amorreo. Nakiranget ni Sihon iti sigud nga ari ti Moab ket sinakupna ti amin a dagana agingga iti Karayan Arnon. 27Daytoy ti gapuna nga ikanta dagiti mannaniw: "Umaykay iti Hesbon a siudad ni Ari Sihon! Kayatmi a makita a mabangon manen ket matarimaan. 28Naminsan, manipud iti siudad ti Hesbon, kasla apuy a rimmuar ti armada ni Sihon. Dinadaelna ti siudad ti Ar iti Moab ken inkisapna dagiti turod ti akingngato nga Arnon. 29Anian a kinadaksanggasatyo, dakayo a tattao ti Moab! Dakayo nga agdaydayaw ken ni Kemos, agturongkay iti pannakadadael. Pinalubosan ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
diosmo a kinamat ti ari dagiti Amorreo dagiti lallaki, ken tiniliwna a kas balud dagiti babbai. 30Ngem nadadaelen dagiti kaputotanda, manipud Hesbon agingga't idiay Dibon, manipud Nasim agingga't idiay Nofa, iti asideg ti Medeba." 31Ngarud, nagnaed dagiti Israelita iti sakup dagiti Amorreo. 32Kalpasanna, nangibaon ni Moises kadagiti tattao tapno ammoenda no kasano a serkenda ti siudad ti Jazer. Sinakup dagiti Israelita ti siudad ken dagiti kabangibang nga ili; pinagtalawda dagiti Amorreo nga agnaed sadiay. 33Nagsikko dagiti Israelita ket nagnada iti dalan nga agpa-Basan. Rimmuar ni Og nga ari ti Basan agraman ti armadana ket dinarupna ida idiay Edrei. 34Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Dika agbuteng kenkuana. Yawatko kenka ti ari, agraman ti amin a tattaona ken ti dagana. Aramidem kenkuana ti inaramidmo ken ni Sihon, ti ari dagiti Amorreo a nagturay idiay Hesbon." 35Pinatay dagiti Israelita ni Og, dagiti annakna ken amin a tattaona - awan ti nakalasat kadakuada. Ket sinakupda ti dagana. Numero 22 Paayaban ti Ari ti Moab ni Balaam 1Intuloy dagiti Israelita ti panagdaliasatda ket nagkampoda kadagiti tantanap ti Moab iti daya ti Jordan iti ballasiw ti Jerico. 2Nadamag ni Ari Balak nga anak ni Sefor ti inaramid dagiti Israelita kadagiti Amorreo. 3Nagbuteng ti ari ken dagiti amin a tattaona gapu iti kaadu dagiti Israelita. 4Kinuna dagiti Moabita kadagiti pangulo dagiti Midianita, "Iti mabiit, ibusen daytoy a bunggoy ti amin nga adda iti lawlawtayo, kas iti panangibus ti baka iti ruot iti pagaraban." Iti kasta, 5nangibaon ni Ari Balak kadagiti tattao a mapan mangayab ken ni Balaam nga anak ni Beor idiay Petor iti asideg ti Karayan Eufrates iti daga ti Amaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 359
360 Pinaibagana: "Adda sibubukel a nasion a naggapu idiay Egipto; nagsaknap dagiti tattaona iti amin a lugar ket kayatda a sakupen ti daga nga iturayak. 6Ad-aduda ngem dakami, isu nga umaymo koma ilunod ida, barbareng maparmekmi ida ket mapagtalawmi ida iti daga. Ammok a no mangbendisionka, mabendisionan dagiti tattao, ket no mangilunodka, mailunodda." 7Intugot dagiti panglakayen ti Moab ken dagiti pangulo ti Midian ti pagbayad iti panagilunod ni Balaam. Imbagada ken ni Balaam ti pinaibaga ni Balak. 8Kinuna ni Balaam kadakuada, "Maturogkayo ditoy ita a rabii ket inton bigat, ibagak kadakayo ti aniaman nga ibaga ti Apo." Immian ngarud dagiti pangulo ti Moab iti balay ni Balaam. 9Iti dayta a rabii, nagparang ti Dios ken ni Balaam ket kinunana, "Siasino dagitoy sangailim?" 10Insungbat ni Balaam, "Imbaon ida ni Balak nga ari ti Moab; imbagada kaniak 11nga adda tattao a naggapu idiay Egipto ket nagsaknapda iti daga. Kayatna nga ilunodko ida tapno kabaelanna a sarangten ken paksiaten ida." 12Kinuna ti Dios ken ni Balaam, "Dika sumurot kadagitoy a tattao ken dimo ilunod dagiti Israelita gapu ta binendisionak ida." 13Kabigatanna, napan imbaga ni Balaam kadagiti imbaon ni Balak, "Agawidkayon; dinak palubosan ti Apo a kumuyog kadakayo." 14Iti kasta, nagsublida ken ni Balak ket imbagada kenkuana a madi ni Balaam a kumuyog kadakuada. 15Nangibaon manen ni Balak iti ad-adu a panglakayen nga ad-adda a mararaem ngem dagiti immuna. 16Napanda ken ni Balaam ket impakaammoda ti imbaga ni Balak: "Pangngaasim ta dimo ipalubos nga adda makalapped iti yaaymo kaniak! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
17Gunggonaanka iti adu ket aramidek ti aniaman nga ibagam. Umaymo koma ilunod dagitoy a tattao." 18Ngem insungbat ni Balaam, "Uray no ited kaniak ni Balak ti amin a pirak ken balitok iti palasiona, diak mabalin a sukiren ti bilin ti Apo a Diosko iti uray kabassitan a banag. 19Nupay kasta, umiankayo met ditoy ita a rabii tapno maammoak no adda pay ibaga ti Apo kaniak." 20Iti dayta a rabii, napan ti Dios ken ni Balaam ket kinunana, "No umaydaka ayaban dagitoy a tattao, kumuyogka kadakuada ngem ti laeng ibagak kenka ti aramidem." Ni Balaam ken ti Asnona 21Iti sumuno a bigat, sinilyaan ni Balaam ti asnona ket kimmuyog kadagiti pangulo a taga-Moab. 22Nakapungtot ti Dios gapu iti ipapan ni Balaam. Idi adda iti dalan a sisasakay iti asnona ken kinuyog ti dua nga adipenna, nagtakder ti anghel ni Yahweh iti kalsada tapno lapdanna. 23Nakita ti asno ti agtaktakder nga anghel a nakaiggem iti kampilan ket simmina iti dalan sa nagturong iti taltalon. Inablatan ni Balaam ti asno tapno agsubli iti dalan. 24Nagtakder ti anghel iti dana iti nagbaetan ti dua a kaubasan; nailet dayta a paset ti kalsada nga adda bakud iti agsumbangir. 25Idi makita ti asno ti anghel, immampir iti bakud ket nalipit ti saka ni Balaam. Inablatan manen ni Balaam ti asno. 26Binangenan manen ti anghel ti pagnaan; nagtakder iti disso a pulos nga awan makapagna iti agsumbangir. 27Ita, nagidda ti asno apaman a nakitana ti anghel. Nakapungtot ni Balaam ket rinugianna nga ablatan ti asno. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 361
28Inikkan ni Yahweh ti asno iti pannakabalin nga agsao ket kinunana ken ni Balaam, "Ania aya ti nakabasolak kenka? Namitlon nga inablatannak." 29Insungbat ni Balaam, "Gapu ta pagbalbalinennak a maag! No adda la kampilanko, pinatayka koman." 30Kinuna ti asno, "Asnonak, saan kadi? Nabayagen a nagsaksakayannak. Napuotamon aya a sinukirka?" "Saan pay," insungbat ni Balaam. 31Impalubos ni Yahweh a makita ni Balaam ti agtatakder nga anghel a nakaiggem iti kampilan. Nagpakleb ni Balaam iti daga. 32Kinuna ti anghel kenkuana, "Apay a kasta ti inaramidmo iti asnom? Namitlon nga inablatam! Umayko lapdan ti ipapanmo gapu ta saan a rumbeng a mapanka. 33Ngem nakitanak ti asnom, ket naglisi iti namitlo. No saan a naglisi, pinatayka koma ket naispal ti asno." 34Kinuna ni Balaam, "Nagbasolak. Diak ammo a nakatakderka iti kalsada tapno lapdannak. Agawidakon no saan a rumbeng a mapanak." 35Ngem kinuna ti anghel, "Kumuyogka kadagitoy a tattao, ngem ti laeng ibagak ti sawem." Ket simmurot ni Balaam kadagiti imbaon ni Balak. Sangailien ni Balak ni Balaam 36Idi madamag ni Balak a sumangpet ni Balaam, napanna sinabat idiay Ar, maysa a siudad iti igid ti Karayan Arnon iti beddeng ti Moab. 37Kinuna ni Balak ken ni Balaam, "Apay a dika immay idi damo a pinaayabanka? Impagarupmo kadi nga awan umdas a panggunggonak kenka?" 38Insungbat ni Balaam, "Uray ket addaakon. Ngem awan bukodko a pannakabalin nga agsao. Ti laeng sawen kaniak ti Dios ti mabalinko nga ibaga." 39Simmurot ni Balaam ken ni Balak iti ili ti Husot. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 362
40Idi dumtengda sadiay, nagparti ni Balak iti baka ken karnero ket inikkanna iti karne ni Balaam ken dagiti pangulo a kinakuyogna. Ti Umuna a Padto ni Balaam 41Kabigatanna, simmang-at da Balak ken Balaam idiay Bamot Baal. Manipud iti ayanda, matannawagan ni Balaam ti dadduma a kampo dagiti Israelita. Numero 23 1Kinunana ken ni Balak, "Ibangonannak ditoy iti pito nga altar saka mangyeg iti pito a toro a baka ken pito a kalakian a karnero." 2Nagtungpal ni Balak, ket kaduana ni Balaam a nangidaton iti toro a baka ken kalakian a karnero iti tunggal altar. 3Kinuna ni Balaam ken ni Balak, "Agbatika ditoy abay ti datonmo a mapuoran, ta innak kitaen no umaynak kasao ti Apo. Ibagakto kenka ti aniaman a maipaltiing kaniak." Napan ni Balaam iti kalbo a turod 4ket nagparang ti Dios kenkuana. Kinuna ni Balaam kenkuana, "Nangbangonak iti pito nga altar ket nangidatonak iti baka ken karnero iti tunggal altar." 5Kinuna ni Yahweh, "Agsublika ken ni Balak ket ibagam kenkuana ti saok." 6Nagsubli ngarud ni Balaam iti ayan ni Balak. Nadanonna ni Balak ken dagiti amin a pangulo ti Moab; agtatakderda pay laeng iti ayan ti datonna a mapuoran. 7Inyebkas ni Balaam daytoy a padto: "Pinaalanak ni Balak nga ari ti Moab idiay Syria, iti kabambantayan ti daya. Inawisnak a mangilunod kadagiti Israelita. 8Apay nga ilunodko ti di inlunod ti Dios? Kasano nga isaok ti dakes a pagbanaganda idinto a saan nga inyebkas ti Apo ti kasta? 9Manipud nangato a kabatoan, makitak ida, manipud katurturodan, maimatangak ida maysa a nasion nga agbiag nga agmaymaysa, naiduma a pagilian, naisalsalumina. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 363
10Kasla tapok ti kaadu dagiti kaputotan ti Israel - di mabilang ti umariwekwek a kaaduda. Ti ipapatayko kas koma ti ipapatay dagiti tattao ti Dios; pumusayak koma a natalna a kas kadagiti nalinteg." 11Kinuna ni Balak ken ni Balaam, "Ania daytoy nga inaramidmo kaniak? Inyegka ditoy tapno ilunodmo dagiti kabusorko, ngem binendisionam ketdi ida." 12Insungbatna, "Ti laeng ibaga kaniak ti Apo ti mabalinko nga ibaga." Ti Maikadua a Padto ni Balaam 13Kinuna ni Balak ken ni Balaam, "Inta iti sabali a lugar a pakatannawagam kadagiti dadduma nga Israelita. Sadiay, ilunodmo ida." 14Napanda iti tapaw ti Bantay Pisga. Iti talon ti Zofim, nangbangon manen ni Balak iti pito nga altar ket nangidatag iti toro a baka ken kalakian a karnero iti tunggal altar. 15Kinuna ni Balaam ken ni Balak, "Agbatika ditoy iti abay ti datonmo a mapuoran ta innak makiuman iti Dios sadiay." 16Nakiuman ni Yahweh ken ni Balaam. Imbaga ni Yahweh ti sawenna sana pinagsubli tapno ibagana ken ni Balak ti saona. 17Nagsubli iti ayan ni Balak a sitatakder pay laeng iti abay ti datonna a mapuoran a kaduana dagiti papangulo ti Moab. Sinaludsod ni Balak no ania ti imbaga ni Yahweh. 18Kastoy ti padto nga inyebkas ni Balaam: "Balak nga anak ni Sefor, dumngegka; denggem ti innak ibaga kenka. 19Saan a tao ti Dios tapno agulbod; saan nga agbalbaliw ti panunotna. Aramidenna ti aniaman nga ikarina. 20Naibilin a mangbendisionak; no mangbendision ti Dios, diak mabaliwan. 21Iti Israel awan makitak a didigra, awan kinadaksanggasat iti masakbayanna. Adda kadakuada ti Apo a Diosda ket ipakaammoda nga isu ti arida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 364
22Inruar ida ti Dios idiay Egipto; makiranget gapu kadakuada a kasla atap a baka. 23Awan buyon wenno padles a maaramat a maibusor iti Israel. Ita, kuna dagiti tattao maipapan iti Israel: 'Kitaenyo ti inaramid ti Dios!' 24Kasla nabileg a leon ti Israel. Di agtalna no dina mapisangpisang ti kabusorna, di agsardeng no dina mainum ti darana." 25Kinuna ni Balak ken ni Balaam, "No dimo kayat nga ilunod dagiti Israelita, dimo koma ngarud bendisionan ida!" 26Insungbat ni Balaam, "Diak aya imbaga kenka a masapul nga aramidek amin a sawen ti Apo?" Ti Maikatlo a Padto ni Balaam 27Kinuna ni Balak, "Sumurotka ket ipanka iti sabali a lugar. Nalabit a palubosannaka ti Dios a mangilunod kadakuada manipud sadiay." 28Iti kasta, impanna ni Balaam iti Bantay Peor a pakatannawagan ti let-ang. 29Kinuna ni Balaam kenkuana, "Ibangonannak iti pito nga altar ditoy ket yegannak iti pito a toro a baka ken pito a kalakian a karnero." 30Inaramid ni Balak ti naibaga kenkuana ket nangidaton iti baka ken karnero iti tunggal altar. Numero 24 1Awanen duadua ni Balaam a kayat ni Yahweh a bendisionanna dagiti Israelita, isu a saanen a napan nagbirok kadagiti pagilasinan panagipadtona. Nagturong iti let-ang 2ket nakitana dagiti Israelita a nagkampo a nabunggo-bunggoy iti tunggal tribu. Inturayan ti espiritu ti Dios 3ket inyebkasna daytoy a padto: "Sao daytoy ni Balaam nga anak ni Beor, padto ti tao a nalawag ti makitana 4Ken mangngegna ti ibagbaga ti Dios. Simumulagatak ket makitak ti parmata nga aggapu iti Dios a Mannakabalin-amin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 365 iti
5Napintas dagiti tolda ti Israel. 6Kasda la atiddog nga intar ti palma wenno minuyongan iti igid ti karayan. Kasda la aloe nga immula ti Apo wenno sedro iti igid ti waig. 7Addaandanto iti tudo a nabuslon agmuladanto kadagiti mapadanuman a taltalon. Nabilbilegto ngem ni Agag ti arida, lumawanto ti sakupen ti pagturayanna. 8Inruar ti Dios ida idiay Egipto. Makiranget gapu kadakuada a kasla atap a baka. Alun-onenda dagiti kabusorda, bungbungtolenda dagiti tultulangda ket tukkotukkolenda dagiti panada. 9Mayarig ti nasion iti nabileg a leon a no matmaturog awan makaitured a mangriing kenkuana. Mabendisionan ti mangbendision iti Israel ket mailunod ti mangilunod kenkuana." 10Nangmesmes ni Balak gapu iti pungtotna ket kinunana ken ni Balaam, "Pinaayabanka a mangilunod kadagiti kabusorko. Apay a binendisionam ida? Ket namitlo pay! 11Agawidkan! Inkarik a gunggonaanka ngem saan nga impalubos ti Apo." 12Kinuna ni Balaam, "Imbagak kadagiti imbaonmo nga 13uray itedmo kaniak ti amin a pirak ken balitok iti palasiom, diak mabalin a sukiren tiApo; diak mabalin nga aramiden ti saanna a paaramid. Ti laeng ibaga kaniak ti Apo ti ibagak." Dagiti Maudi a Padto ni Balaam 14Kinuna ni Balaam ken ni Balak, "Agawidakon kadagiti tattaok ngem sakbay nga agawidak, ballaaganka maipapan iti aramiden dagiti Israelita kadagiti tattaom iti masakbayan." 15Ket inyebkasna daytoy a padto: "Sao daytoy ni Balaam nga anak ni Beor, padto ti tao a nalawag ti makitana Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 366
367 16ken mangngegna ti ibagbaga ti Dios, ket awatenna ti pannakaammo nga agtaud iti Kangatoan. Simumulagatak ket makitak ti parmata nga aggapu iti Dios a Mannakabalin-amin. 17Makitak ti Israel iti masakbayan Addanto ari a tumaud iti dayta a pagilian, Kaslanto naraniag a bituen. Manipud iti Israel, tumpuarto a layap Burakennanto ti ulo ti Moab, ket parmekennanto dagiti amin a tattao ti Set. 18Agballiginto kadagiti kabusorna iti Edom, ket tagikuaennanto ti dagada ket pumigpigsa latta dagiti Israelita. 19Ibaddebaddekto ida ti nasion ti Israel, ket ikisapnanto dagiti makalasat." 20Iti parmata ni Balaam, nakitana dagiti Amalekita ket impadtona daytoy: "Ti Amalec ti kabilgan iti amin a pagilian, ngem iti kamaudiananna mapukawto iti agnanayon." 21Iti parmatana, nakitana dagiti Kineo ket impadtona daytoy: "Natalged ti lugar a pagnaedanyo, natalged a kas iti umok iti nangato a rangkis. 22Ngem madadaelkayto, dakayo a Kineo, inton italawdakayo a kas balud dagiti Asirio." 23Impadto daytoy ni Balaam: "Siasino dagitoy a tattao nga aguummong iti amianan? 24Manipud Chipre, sumangpet dagiti bapor Lugan dagiti umay mangraut; parmekendanto ti Asiria ken Babilonia, ngem uray isuda mapukawdanto iti agnanayon." 25Kalpasanna, nagawid ni Balaam ket nagturong met ni Balak iti papananna. Numero 25 Dagiti Israelita idiay Peor 1Bayat ti panagkampo dagiti Israelita idiay Settim, nakikakaiddada kadagiti babbai a Moabita. 2Masansan nga awisen dagitoy a babai dagiti Israelita a dumar-ay kadagiti fiesta a pagidataganda kadagiti datonda iti didiosen ti Moab. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Nakipangpangan dagiti Israelita kadagiti taraon, ket nagdaydayawda ken ni didiosen 3a Baal idiay Peor. Nakapungtot ti Apokadakuada, 4bket kinunana ken ni Moises, "Ummongem dagiti amin a papangulo ti Israel ket papatayem ida iti imatang dagiti tattao tapno agbaaw ti pungtotko iti Israel." 5Kinuna ni Moises kadagiti ofisiales, "Papatayenyo dagiti amin a tattao iti tribuyo a nagdaydayaw ken ni Baal iti Peor." 6Bayat ti panagdungdung-aw ni Moises ken ti sangkagimongan iti ruangan ti Tolda ti Dios, dimteng ti maysa nga Israelita. Adda kaduana a babai a Midianita ket iti imatangda amin, simrekda a dua iti tolda ti lalaki. 7Idi nakita daytoy ni Finees nga anak ni Eleazar ken apoko ni Aaron a padi, pimmanaw iti tallaong. Nangala iti pika, 8ket sinurotna ti lalaki ken ti babai iti tolda a simrekanda. Dinuyokna ida a dua ket nagsalput ti pika iti bagida. Gapu iti inaramid ni Finees, nagsardeng ti didigra a mangdaddadael kadagiti Israelita. 9Nupay kasta, aganayen a 24,000 a tattao ti natay. 10Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 11"Gapu iti inaramid ni Finees, awanen ti pungtotko kadagiti Israelita. Dina impalubos nga agdaydayaw dagiti tattao iti sabali a didiosen - siak laeng ti pagdaydayawanda. Daytoy ti gapuna a diak dinadael ida gapu iti pungtotko. 12Ibagam ngarud kenkuana a makitulagak kenkuana iti tulag a mataginayon iti amin a tiempo. 13Isu ken dagiti kaputotanna ti maisaad a padi iti agnanayon, agsipud ta dina impalubos nga adda sabali a didiosen a pagdaydayawan dagiti tattao, ket inyegna ti pannakapakawan ti basol dagiti tattao." 14Zimri ti nagan ti Israelita a napapatay a nairaman iti babai a Midianita. Isu ti anak ni Salu a pangulo ti maysa a familia ti tribu ti Simeon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 368
15Cozbi ti nagan ti Midianita. Isu ti anak ni Zur a pangulo met ti maysa a kapuonan iti Midian. 16Binilin ni Yahweh ni Moises, 17"Rautenyo dagiti Midianita ket papatayenyo ida 18gapu iti panangallilawda kadakayo idiay Peor ken gapu ken ni Cozbi a napapatay idi inyegko ti didigra sadiay." Numero 26 Ti Maikadua a Sensus 1Kalpasan ti didigra, kinuna ni Yahweh kada Moises ken Eleazar nga anak ni Aaron, 2"Bilangenyo amin nga Israelita nga agtawen iti 20 wenno nasursurok pay a mabalin nga agsoldado segun ti familia a nagtaudan ti tunggal maysa." 3-4Nagtungpal da Moises ken Eleazar ket inummongda dagiti amin a lallaki nga agtawen iti 20 ken nasursurok pay. Naguummongda iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Karayan Jordan a sumango iti Jerico. Dagitoy dagiti Israelita a pimmanaw idiay Egipto: 5Ti tribu ni Ruben (isu ti inauna nga anak ni Jacob): dagiti familia ni Hanoc, Pallu, 6Hezron ken Carmi. 7Agdagup iti 43,730 dagitoy a kapuonan. 8Dagiti kaputotan ni Pallu isuda da Eliab 9ken dagiti annakna a Nemuel, Datan ken Abiram. (Da Datan ken Abiram ti pinili idi ti sangkagimongan. Binusorda da Moises ken Aaron ket simmurotda kadagiti pasurot ni Kora idi sinukirda ti Apo. 10Nagrengngat ti daga ket inalun-onna ida. Nairamanda a natay ken ni Kora agraman dagiti pasurotna idi naikisap ti 250 a lallaki babaen iti apuy. Nagserbi dagitoy a pasamak a ballaag kadagiti tattao. 11Ngem saan a napapatay dagiti annak ni Kora.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 369
12Ti tribu ni Simeon: dagiti familia da Nemuel, Jamin, Jakin, 13Zera ken Saul. 14Agdagup iti 22,200 dagitoy a kapuonan. 15Ti tribu ni Gad: dagiti familia da Sefon, Haggi, Suni, 16Ozni, Eri, 17Arod ken Areli. 18Agdagup iti 40,500 dagitoy a kapuonan. 19Ti tribu ni Juda (dua kadagiti annak ni Juda, da Er ken Onan ti natay idiay Canaan): 20dagiti familia da Sela, Perez, Zera, 21Hezron ken Hamul. 22Agdagup iti 76,500 dagitoy a kapuonan. 23Ti tribu ni Issacar: dagiti familia da Tola, Puva, 24Jasub ken Simron. 25Agdagup iti 64,300 dagitoy a familia. 26Ti tribu ni Zabulon: dagiti familia da Sered, Elon ken Jaleel. 27Agdagup iti 60,500 dagitoy a kapuonan. 28Dagiti tribu ni Jose nga ama da Manases ken Efraim. 29Ti tribu ni Manases: Ni Makir nga anak ni Manases ti ama ni Galaad. Dagitoy a kapuonan ti nagtaud ken ni Galaad: 30dagiti familia ni Jezer, Helek, 31Asriel, Sekem, 32Semida ken Hefer. 33Awan lalaki nga anak ni Zelofehad nga anak ni Hefer. Pasig a babbai ti annakna: Maala, Noa, Hogla, Milca ken Tirza. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 370
34Agdagup iti 52,700 dagitoy a kapuonan. 35Ti tribu ni Efraim: dagiti familia da Sutela, Beker ken Tahan. 36Nagtaud ken ni Sutela ti familia ni Eran. 37Agdagup iti 32,500 dagitoy a kapuonan. Dagitoy ti familia a nagtaud ken ni Jose. 38Ti tribu ni Benjamin: dagiti familia da Bela, Asbel, Ahiram, 39Sefufam ken Hufam. 40Nagtaud ken ni Bela dagiti familia da Ard ken Naaman. 41Agdagup iti 45,600 dagitoy a familia. 42Ti tribu ni Dan: ti familia ni Husim 43nga agdagup iti 64,400. 44Ti tribu ni Aser: dagiti familia da Imna, Isvi ken Beria. 45Nagtaud ken ni Beria dagiti familia da Heber ken Malkiel. 46Adda babai nga anak ni Aser. Sera ti naganna. 47Agdagup iti 53,400 dagitoy a familia. 48Ti tribu ni Neftali: dagiti familia da Jazeel, Guni, 49Jezer ken Sillem. 50Agdagup iti 45,400 dagitoy a familia. 51Agdagup amin dagiti Israelita a lallaki iti 601,730. 52Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 53"Bingbingayem ti daga, ket itedmo kadagiti tribu segun ti kaaduda. 54-56Bingbingayem ti daga babaen iti binnunot. No dakkel ti tribu, dakkel met ti bingayna ket no bassit ti tribu, bassit met ti bingayna." 57Buklen dagiti familia da Gerson, Coat ken Merari ti tribu ni Levi. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 371
58Nagtaud dagiti dadduma a familia dagiti Levita kada Libni, Hebron, Mali, Musi ken Kora. Ni Coat ti ama ni Amram 59a nangasawa ken ni Jocabed a nayanak idiay Egipto ken anak ni Levi. Annak da Amram ken Jocabed da Aaron, Moises ken Miriam. 60Uppat ti lallaki nga annak ni Aaron: Nadab, Abiu, Eleazar ken Itamar. 61Natay da Nadab ken Abiu idi nangidatonda ken ni Yahweh iti saan a nasagradoan nga apuy. 62Agdagup iti 23,000 dagiti Levita nga adda makabulanna wenno nasursurok pay. Dida nairaman iti listaan dagiti Israelita agsipud ta awan tawidda iti Israel. 63Inlista da Moises ken Eleazar dagitoy a familia idi binilangda dagiti Israelita iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Karayan Jordan a sumango iti Jerico. 64Kadagiti lallaki a binilang idi da Moises ken Aaron iti Let-ang ti Sinai, awanen ti uray maysa a natda. 65Imbaga ni Yahweh a matayda amin idiay let-ang ket pudno a natayda amin malaksid ni Caleb nga anak ni Jefone, ken ni Josue nga anak ni Nun. Numero 27 Dagiti Babbai nga Annak ni Zelofehad 1Da Mala, Noa, Hogla, Milca ken Tirza dagiti babbai nga annak ni Zelofehad nga anak ni Hefer nga anak ni Galaad nga anak ni Makir nga anak ni Manases nga anak ni Jose. 2Dimmatagda kada Moises, Eleazar a padi, kadagiti papangulo ken iti sangkagimongan iti ruangan ti Tolda ti Dios, ket kinunada, 3"Natay daydi amami nga awan anakna a lalaki. Saan a nairaman iti bunggoy ni Kora a bimmusor iti Apo. Natay gapu iti basolna. 4Gapu ta awan lalaki nga anakna, rumbeng kadi a mapukaw ti naganna iti familiana? Ibingayandakam iti sanikua dagiti kabagian ni amami." 5Inyuman ni Moises ti parikutda ken ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 372
6Kinuna ni Yahweh kenkuana, 7"Nainkalintegan ti dawat dagiti annak ni Zelofehad. Patawidam met ida iti sanikua dagiti kabagian ni amada. Itedmo ti tawiden koma ni amada. 8Ibagam kadagiti Israelita a no matay ti maysa a tao nga awan anakna a lalaki, ti anakna a babai ti agtawid iti sanikuana. 9Ngem no awan ti anakna a babai, dagiti lallaki a kakabsatna ti agtawid iti sanikuana. 10No awan ti ulitegna, dagiti lallaki a kabsat ti amana ti agtawid. 11No awan lallaki a kakabsatna wenno ulitegna, ti kaasitgan a kabagianna ti agtawid ket alaenna a kas kukuana. Annuroten dagiti Israelita daytoy a linteg kas imbilinko. Siak ni Yahweh." Madutokan ni Josue a Sumukat ken ni Moises (Deut. 31:1-8) 12Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Sumang-atka iti Bantay Abarim, ket tannawagam ti daga nga itedko kadagiti Israelita. 13Kalpasanna, mataykanto a kas ken ni kabsatmo nga Aaron, 14agsipud ta sinukiryo a dua ti bilinko idiay let-ang ti Zin. Idi nagsao dagiti tattao iti maibusor kaniak idiay Meriba, diyo binigbig ti nasantoan a pannakabalinko iti imatang dagiti tattao." (Ti Meriba isu ti ubbog idiay Kades iti let-ang ti Zin.) 15Nagkararag ni Moises, 16"O Apo a Dios, a pagtaudan ti amin a biag, dawatek a mangdutokka iti lalaki a makaidalan kadagiti tattao, 17kenmakabilin kadakuada a makigubat, tapno saan a maipada ti ilim kadagiti karnero nga awan pastorda." 18Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Ayabam ni Josue nga anak ni Nun, maysa a tao a makabael, ket ipataymo ti imam iti ulona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 373
19Pagtakderem iti sangoanan ni Eleazar a padi ken ti sangkagimongan ket iwaragawagmo nga isu ti sumukat kenka. 20Itedmo kenkuana ti dadduma a turaymo tapno dagiti amin nga Israelita agtulnog kenkuana. 21Agpannurayto ken ni Eleazar a padi a makiuman kaniak babaen iti panangaramatna iti Urim ken Tummim. No ania ti ibaga ni Eleazar ken ni Josue, isunto ti aramiden ti gimong ti Israel." 22Tinungpal ni Moises ti imbilin kenkuana ni Yahweh. Pinagtakderna ni Josue iti sangoanan ni Eleazar a padi ken ti sangkagimongan. 23Impatayna ti imana iti ulo ni Josue ket inwaragawagna nga isu ti kasukatna. Numero 28 Dagiti Inaldaw a Maidaton (Ex. 29:38-46) 1Binilin ni Yahweh ni Moises 2nga ibagana kadagiti Israelita a masapul nga idatagda iti Dios iti naituding a tiempo dagiti inaldaw a daton a mapuoran a nabanglo kenkuana. 3Dagitoy dagiti daton a mapuoran a masapul a maidatag iti Apo. Para iti daton a mapuoran iti inaldaw, dua a kalakian nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan depektoda. 4Maidatag ti maysa a karnero iti bigat, ket ti maysa iti sumipnget. 5Mapakuyogan ti tunggal karnero iti daton a makan a naaramid iti sangakilo nga arina a nagamay iti sangalitro ti kasayaatan a lana ti olibo. 6Daytoy ti inaldaw a daton nga immuna a naidatag idiay Bantay Sinai a daton a mapuoran a nabanglo iti Apo. 7Mapakuyogan ti umuna a karnero iti daton a sangalitro nga arak a maibuyat iti altar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 374
8Iti sumipnget, maidaton ti maikadua nga urbon ti karnero ket pakuyogan met iti arak, kas iti daton iti bigat. Daton met a mapuoran daytoy a nabanglo itiApo. Ti Daton a Maidatag iti Aldaw a Panaginana 9Iti Aldaw a Panaginana, maidatag ti dua a kalakian a karnero a maysa ti tawenna ken awan depektoda agraman dua a kilo nga arina a nagamay iti lana ti olibo a daton a makan ken ti daton nga arak. 10Maidatag daytoy a daton a mapuoran iti tunggal Aldaw a Panaginana a mainayon iti inaldaw a daton agraman ti daton nga arak. Ti Daton a Maidatag iti Umuna nga Aldaw ti Bulan 11Iti umuna nga aldaw ti tunggal bulan, dagitoy ti idatagyo a daton a mapuoran iti Apo: dua a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero, pito a kalakian a karnero nga agtawen iti maysa ken awan ti depektoda. 12Kas daton a makan, mangidatagkayo iti arina a nagamay iti lana ti olibo. Maipakuyog iti tunggal baka ti tallo a kilo nga arina, iti tunggal karnero, dua a kilo, 13ket iti tunggal urbon ti karnero, maysa a kilo. Dagitoy dagiti daton a mapuoran a nabanglo iti Apo. 14Ti daton nga inumen: dua a litro nga arak iti tunggal baka; maysa ket kagudua a litro iti karnero, ket maysa a litro iti tunggal urbon ti karnero. Daytoy ti maannurot iti daton a mapuoran iti umuna nga aldaw ti tunggal bulan. 15Malaksid ti inaldaw a daton a mapuoran agraman ti daton nga arak, mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton gapu iti basol. Dagiti Daton iti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana (Lev. 23:5-14) 16Marambakan iti maika-14 nga aldaw ti umuna a bulan ti Fiesta ti Paskua a pammadayaw iti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 375
17Iti maika-15 nga aldaw, mangrugi ti nasantoan a fiesta nga agpaut iti pito nga aldaw. Iti las-ud daytoy a tiempo, dagiti laeng tinapay nga awan lebadurana ti mabalin a kanen. 18Iti umuna nga aldaw ti fiesta, aguummongkayo nga agdaydayaw, ket awan ti agtrabaho. 19Mangidatagkayo iti mapuoran a daton a makan iti Apo: dua a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero ken pito a kalakian nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan depektoda. 20Pakuyoganyo dagitoy iti daton a makan a naaramid iti arina a nagamay iti lana ti olibo: tallo a kilo iti tunggal baka, dua a kilo iti tunggal karnero, 21ken maysa a kilo iti tunggal urbon ti karnero. 22Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton a mangpunas iti basol. Kastoy ti seremonia ti pannakadalus dagiti tattao. 23Idatagyo dagitoy a mainayon iti binigat a daton a mapuoran. 24Kasta met nga iti las-ud ti pito nga aldaw, mangidatagkayo itiApo iti daton a makan a nabanglo kenkuana. Idatonyo daytoy malaksid ti inaldaw a daton a mapuoran ken ti daton nga arak. 25Iti maika-7 nga aldaw, aguummongkayo manen nga agdaydayaw ket awan ti agtrabaho. Dagiti Daton iti Fiesta ti Apit (Lev. 23:15-22) 26Iti Fiesta ti Apit, no idatagyo dagiti baro nga apit a datonyo iti Apo, aguummongkayo nga agdaydayaw, ket awan ti agtrabaho. 27Mangidatagkayo iti daton a mapuoran a nabanglo iti Apo: dua a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero ken pito nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan depektoda. 28Pakuyoganyo dagitoy iti daton a makan a naaramid iti arina a nagamay iti lana ti olibo: tallo a kilo iti tunggal baka, dua a kilo iti tunggal karnero, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 376
29maysa a kilo iti tunggal urbon ti karnero. 30Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton a mangpunas iti basol. Kastoy ti seremonia ti pannakadalus dagiti tattao. 31Idatagyo dagitoy agraman ti daton nga arak malaksid laeng ti inaldaw a daton a mapuoran ken daton a makan. Numero 29 Dagiti Daton iti Fiesta ti Baro a Tawen (Lev. 23:23-25) 1Iti umuna nga aldaw ti maika-7 a bulan, aguummongkayo nga agdaydayaw ket awan ti agtrabaho. Iti dayta nga aldaw, mapuyot dagiti trumpeta. 2Mangidatagkayo iti daton a mapuoran a nabanglo iti Apo: maysa a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero ken pito a kalakian nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan depektoda. 3Pakuyoganyo daytoy iti daton a makan a naaramid iti arina a nagamay iti lana ti olibo: tallo a kilo iti tunggal baka, dua a kilo iti tunggal karnero 4ken maysa a kilo iti tunggal urbon ti karnero. 5Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton a mangpunas iti basol. Kastoy ti seremonia ti pannakadalus dagiti tattao. 6Idatagyo daytoy agraman ti inaldaw a daton a mapuoran iti umuna nga aldaw ti bulan agraman ti daton a makan. Idatagyo met ti inaldaw a daton a mapuoran agraman ti daton a makan ken ti daton nga arak. Mapuoran daytoy a mangted iti nabanglo nga ayamuom iti Apo. Dagiti Daton iti Aldaw a Pannakapakawan ti Basol (Lev. 23:26-32) 7Aguummongkayo nga agdaydayaw iti maika-10 nga aldaw iti maika-7 a bulan; dikay mangan ken agtrabaho. 8Mangidatagkayo iti daton a mapuoran a nabanglo iti Apo. Adtoy dagiti idatonyo: maysa a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero ken pito nga urbon a karnero a maysa ti tawenda ken awan depektoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 377
9Pakuyoganyo dagitoy iti daton a makan a naaramid iti arina a nagamay iti lana ti olibo: tallo a kilo iti tunggal baka, dua a kilo iti tunggal karnero 10ken maysa a kilo iti tunggal urbon ti karnero. 11Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton a mangpunas iti basol, malaksid laeng iti daton a kalding iti seremonia ti pannakadalus dagiti tattao ken dagiti inaldaw a daton agraman ti daton a makan ken ti daton nga arak. Dagiti Daton iti Fiesta dagiti Abong-abong (Lev. 23:33-44) 12Aguummongkayo nga agdaydayaw iti maika-15 nga aldaw iti maika-7 a bulan. Pito nga aldaw a rambakanyo daytoy a fiesta a pammadayaw iti Apo ket dikay agtrabaho. 13Iti daytoy umuna nga aldaw, mangidatagkayo iti daton a makan a nabanglo iti Apo: 13 a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon a karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 14Pakuyoganyo dagitoy iti daton a makan a nagamay iti lana ti olibo: tallo a kilo nga arina iti tunggal baka, dua a kilo iti tunggal karnero 15ken maysa a kilo iti tunggal urbon ti karnero, agraman dagiti naituding a daton nga arak. 16Mangidatagkayo met iti kalakian a kalding a daton a mangpunas iti basol. Idatagyo dagitoy a mainayon iti inaldaw a daton a mapuoran agraman naituding a daton a makan ken ti daton nga arak. 17Iti maikadua nga aldaw, mangidatagkayo iti 12 a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 18-19Ipakuyogyo nga idaton dagiti amin a daton a naituding a maidatag iti umuna nga aldaw. 20Iti maikatlo nga aldaw, mangidatagkayo iti 11 a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 378
21-22Ipakuyogyo nga idaton dagiti amin a daton a naituding a maidatag iti umuna nga aldaw. 23Iti maikapat nga aldaw, mangidatagkayo iti sangapulo a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero, ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 24-25Ipakuyogyo dagiti amin a daton a naituding ti umuna nga aldaw. 26Iti maikalima nga aldaw, mangidatagkayo iti siam a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 27-28Ipakuyogyo nga idaton dagiti amin a daton a naituding a maidatag iti umuna nga aldaw. 29Iti maika-6 nga aldaw, mangidatagkayo iti walo a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 30-31Ipakuyogyo nga idaton dagiti amin a daton a naituding a maidatag iti umuna nga aldaw. 32Iti maika-7 nga aldaw, mangidatagkayo iti pito a bumaro a baka, dua a kalakian a karnero ken 14 nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti pakapilawanda. 33-34Ipakuyogyo nga idaton dagiti amin a daton a naituding a maidatag iti umuna nga aldaw. 35Iti maika-8 nga aldaw, aguummongkayo nga agdaydayaw ket dikay agtrabaho. 36Mangidatagkayo iti daton a mapuoran a kas daton a makan a nabanglo iti Apo: maysa a bumaro a baka, maysa a kalakian a karnero ken pito nga urbon ti karnero a maysa ti tawenda ken awan ti depektoda. 37-38Ipakuyogyo dagiti amin a daton a naituding iti umuna nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 379
39Dagitoy dagiti annurotenyo kadagiti daton a mapuoran, daton a makan, daton nga arak ken daton a pakikappia nga idatagyo iti Apo tunggal rambakanyo dagiti naituding a fiesta. Mairaman ditoy dagiti daton a pangtungpal iti kariyo wenno kas daton nga agubbog iti nakemyo. 40Imbaga ni Moises kadagiti Israelita ti amin nga imbilin kenkuana tiApo. Numero 30 Dagiti Alagaden iti Panagkari 1Inted ni Moises dagiti sumaganad a bilin kadagiti pangulo dagiti tribu ti Israel. 2No agkari ti maysa a tao nga adda itedna iti Apo wenno isapatana a dina aramiden ti maysa a banag, masapul a tungpalenna ti karina ket aramidenna ti amin nga imbagana. 3No maysa a balasang nga adda pay la iti sidong dagiti nagannak kenkuana ti agkari wenno agsapata iti Apo, 4masapul nga aramidenna ti inkari wenno insapatana, malaksid no madi ti amana apaman a maammoanna. 5Ngem no iparit ti amana a tungpalenna ti karina apaman a maammoanna, saan a maipapilit a tungpalenna. Awan ti sungsungbatanna iti Apo agsipud ta imparit ti amana a matungpal ti karina. 6No balasang ti agkari, inggagarana man wenno dina napuotan, wenno ikarina a dina aramiden ti maysa a banag ket kalpasanna makiasawa, 7masapul nga aramidenna ti karina wenno sinapataanna, malaksid no madi ti asawana apaman a maammoanna daytoy. 8Ngem no iparit ti asawana a tungpalenna ti sapatana apaman a maammoanna, saan a mapilit a mangtungpal iti karina. Pakawanento ti Apo. 9Masapul a tungpalen ti balo a babai, wenno ti babai a naisina iti asawana, ti insapatana nga aramidenna ken ti insapatana a dina aramiden. 10No agkari wenno agsapata ti naasawaan a babai, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 380
11masapul nga aramidenna amin nga insapata wenno inkarina, malaksid no madi ti asawana no maammoanna. 12Ngem no paritan ti asawana a tungpalenna ti karina no maammoanna, saan a mapilit a mangtungpal iti karina. Pinaritan ti asawana a mangtungpal iti karina; pakawanento ti Apo. 13Adda kalintegan ti asawana a mangpatalged wenno mangwaswas iti kari wenno sapata ti babai. 14Ngem no awan ti masao ti asawana iti aldaw a maammoanna ti karina, masapul nga aramidenna ti amin nga inkarina. Pinatalgedanna ti sapata iti saanna a panangiparit kalpasan a maammoanna daytoy. 15Ngem no waswasenna ti kari kalpasan ti sumagmamano nga aldaw a pannakaammona, isu ti agsagaba iti dusa ti babai iti dina panangtungpal iti karina. 16Dagitoy dagiti alagaden nga inted ni Yahweh ken ni Moises maipapan kadagiti sapata ti naasawaan a babai wenno ti awan asawana a babai nga agnanaed iti balay ni amana. Numero 31 Gubaten ti Israel ti Midian 1Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Sakbay a matayka, balsem pay nga umuna dagiti Midianita gapu iti inaramidda kadagiti Israelita." 3Ngarud, imbaga ni Moises kadagiti tattao, "Agsaganakayo a makigubat; rautenyo dagiti Midianita ket balsenyo ida gapu iti inaramidda iti Apo. 4Tunggal tribu ti Israel, mangibaon iti 1,000 a makigubat." 5Napili ngarud ti 1,000 a lallaki iti tunggal tribu. Agdagup iti 12,000 dagiti napili a makigubat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 381
6Imbaon ni Moises ida a makigubat iti babaen ni Finees nga anak ni Eleazar a padi; inkuyogna dagiti nasagradoan nga alikamen ken dagiti trumpeta a pagpakdaar. 7Rinautda ti Midian kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Pinatayda amin a lallaki 8agraman dagiti lima nga ari ti Midian: Evi, Rekem, Zur, Hur ken Reba. Pinapatayda met ni Balaam nga anak ni Beor. 9Impanaw dagiti Israelita dagiti babbai ti Midian agraman dagiti annakda. Sinamsamda dagiti baka ken animal dagiti Midianita ken amin a sanikuada 10sada pinuoran amin a siudad ken kampoda. 11Inyawidda dagiti amin a sinamsamda, dagiti balud ken dagiti animal ket 12impanda dagitoy kada Moises, Eleazar ken iti sangkagimongan ti Israel a nagkampo kadagiti tanap ti Moab iti ballasiw ti Jordan a sumango iti Jerico. Agsubli ti Armada 13Idi sumangpet ti armada, sinabat ida da Moises, Eleazar ken amin a papangulo iti sangkagimongan iti ruar ti kampo. 14Kasta unay ti pungtot ni Moises kadagiti pangulo dagiti bunggoy dagiti rinibu ken dagiti bunggoy dagiti ginasut a soldado a nagsubli manipud iti paggugubatan. 15Sinaludsodna kadakuada, "Apay a diyo pinapatay dagiti amin a babbai? 16Diyo kadi ammo ti inaramid dagiti babbai a namati kadagiti bilin ni Balaam? Insungsongda dagiti tattao a mangtallikud iti Apo idi addada idiay Peor. Isuda ti nakaigapuan ti panagdissuor ti didigra kadagiti tattao ti Apo. 17Ngarud, patayenyo dagiti amin nga agtutubo a lallaki ken amin a babbai a nakikaidda iti lalaki. 18Ngem yawidyo dagiti amin a babbai a di pay nakikaidda iti lalaki. 19Ita, dakayo nga adda pinatayna wenno nakasagid iti bangkay, agyankayo iti ruar ti kampo iti las-ud ti pito nga aldaw. Iti maikatlo ken iti maika-7 nga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 382
aldaw, annongenyo ti seremonia ti pannakadalusyo ken dagiti babbai nga innalayo. 20Annongenyo met ti seremonia ti pannakadalus dagiti amin a kawes ken amin a naaramid iti lalat, dutdot ti kalding wenno kayo." 21Kinuna ni Eleazar a padi kadagiti naggapu iti paggugubatan, "Dagitoy dagiti alagaden nga inted ti Apo ken ni Moises. 22-23Masapul a magugoran dagiti amin nga alikamen a saan a mauram a kas iti balitok, pirak, bronse, landok, lata wenno buli babaen iti panaglasatda iti apuy. Maugasan dagiti amin a dadduma nga alikamen iti danum a nairanta a maaramat iti pannakadalus. 24Iti maika-7 nga aldaw, labaanyo dagiti pagan-anayyo; kalpasanna, maibilangkayonton a nadalus ket mabalinyonton ti sumrek iti kampo." Ti Pannakabingay dagiti Nasamsam iti Gubat 25Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 26"Bilangenyo ken ni Eleazar a padi ti amin a nasamsam, agraman dagiti balud ken dagiti animal. Tumulong kadakayo dagiti pangulo sangkagimongan. 27Guduaenyo dagiti amin a nasamsam. Kukua dagiti napan nakigubat ti maysa a kagudua ket kukua dagiti amin a tattao ti maysa a kagudua. 28Iti pannakabagi dagiti soldado, mangilasinkayo iti agpaay iti Apo: maysa iti tunggal 500 a balud, kasta met kadagiti baka, asno, karnero ken kalding. 29Itedyo dagitoy ken ni Eleazar a padi a naisangsangayan a sagut iti Apo. 30Iti bingay dagiti tattao, mangalakayo iti maysa iti tunggal 50 a balud, kasta met kadagiti baka, asno, karnero ken kalding. Itedyo dagitoy kadagiti Levita nga agay-aywan iti Tolda ti Dios." 31Tinungpal da Moises ken Eleazar ti bilin ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 383 ti
32-35Daytoy ti listaan ti sinamsam dagiti soldado, malaksid laeng dagiti innalada nga agpaay kadakuada: 675,000 a karnero ken kalding, 72,000 a baka, 61,000 nga asno ken 32,000 a babbalasang. 36-40Agdagup iti 337,500 a karnero ken kalding ti bingay dagiti soldado ket 675 ti daton ken ni Yahweh; 36,000 a baka ti bingay dagiti soldado ket 72 ti daton ken ni Yahweh; 30,500 nga asno ti bingay dagiti soldado ket 61 ti daton ken ni Yahweh; 16,000 a babbalasang ti bingay dagiti soldado ket 32 ti daton ken ni Yahweh. 41Ngarud, inted ni Moises ken ni Eleazar dagiti buis a naisangsangayan a pannakabagi ni Yahweh kas imbilin ni Yahweh. 42-46Agdagup iti 337,500 a karnero ken kalding, 36,000 a baka, 30,500 nga asno ken 16,000 a babbalasang ti bingay ti sangkagimongan. Kasta met ti bingay dagiti soldado. 47Iti bingay dagiti tattao, nangala ni Moises iti maysa iti tunggal 50 a balud ken animal ket kas imbilin ni Yahweh, intedna ida kadagiti Levita nga agay- aywan iti Tolda ti Dios. 48Napan ken ni Moises dagiti ofisiales a nangipangulo iti armada 49ket imbagada, "Apo, binilangmi dagiti soldado nga impanguloanmi ket awan ti uray maysa kadakuada ti naksay. 50Intugotmi dagiti sinamsammi nga alahas a balitok, kas iti putipot ti takiag, pulseras, singsing, aritos ken kuentas nga innalami. Idatagmi dagitoy iti Apo a kas bayad ti biagmi tapno salaknibannakami." 51Inawat da Moises ken Eleazar amin dagitoy nga alahas a balitok. 52Agdagup iti nasurok a 200 a kilo ti inted dagiti ofisiales. 53Saan nga inted dagiti soldado dagiti sinamsamda. 54Impan da Moises ken Eleazar dagiti balitok iti Tolda ti Dios a daton dagiti Israelita ken ni Yahweh. Numero 32 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 384
Dagiti Tribu iti Daya ti Jordan (Deut. 3:12-22) 1Adu ti baka dagiti tribu da Reuben ken Gad. Idi makitada ti daga ti Jazer ken Galaad a napintas a pagpastoran, 2napanda ken ni Moises, Eleazar ken dagiti dadduma a pangulo dagiti tattao ket kinunada, 3-4"Napintas a pagaraban ti baka dagiti ili ti Atarot, Dibon, Jazer, Nimra, Hesbon, Eleale, Sibma, Nebo ken Beon. Daytoy ti lugar a pinarmek ti Apo a pagnaedan dagiti Israelita. Adu ti bakami 5ket itedyo koma daytoy a daga a kas bingaymi. Pangngaasiyo ta didakam pagnaeden iti ballasiw ti Karayan Jordan." 6Insungbat ni Moises, "Kayatyo ti agyan ditoy idinto ta mapan makigubat dagiti padayo nga Israelita? 7Apay nga upayenyo ida a bumallasiw iti Karayan Jordan tapno mapanda iti daga nga inted ti Apo kadakuada? 8Kasta ti inaramid dagidi kapuonanyo idiay Kades Barnea idi imbaonko ida a mangwanawan iti daga. 9Dimmanonda iti Tanap ti Escol ket nakitada ti daga ngem idi nagsublida inupayda dagiti tattao a mapan iti daga nga inted kadakuada ti Apo. 10Iti dayta nga aldaw, nakapungtot ti Apo ket insapatana: 11'Gapu ta dida nagtalinaed a napudno kaniak, awanto ti agtawen iti 20 wenno nasursurok a rimmuar iti Egipto a sumrek iti daga nga inkarik kada Abraham, Isaac ken Jacob.' 12Awanto ti makastrek sadiay, malaksid ni Caleb nga anak ni Jefone a Kenezeo ken ni Josue nga anak ni Nun; nagtalinaedda a napudno iti Apo. 13Nakapungtot ti Apo kadagiti tattao ket pinagalla-allana ida iti let-ang iti las- ud ti 40 a tawen agingga a natay dayta a kaputotan a nagbasol kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 385
14Ita, kayatyo a tuladen ti inaramid dagiti kapuonanyo. Kayatyo kadi nga agdissuor manen ti pungtot ti Apo iti Israel? Dakeskayo la unay, dakayo a baro a kaputotan! 15Dakayo iti tribu ni Ruben ken Gad, no diyo kayat ti sumurot ita iti Apo, baybay-anna manen dagitoy a tattao iti let-ang ket dakayo ti akimbasol iti pannakadadaelda amin." 16Immasidegda ken ni Moises ket kinunada, "Mangbangonkami pay kadagiti pagaponan dagiti karneromi ken nasarikedkedan nga ili a pagnaedan dagiti familiami. 17Kalpasanna, sisasaganakamton a kumuyog kadagiti padami nga Israelita iti paggugubatan ken mangipangulo iti iraraut agingga a maipanmi ida iti daga a naituding kadakuada. Kabayatanna, mabalin dagiti familiami ti agnaed ditoy kadagiti nasarikedkedan nga ili ket dinto an-anoen ida dagiti tattao iti daytoy a daga. 18Dikamto agsubli no saan a matagikua dagiti dadduma nga Israelita ti daga a naipatawid kadakuada. 19Saankaminton a makibingay iti daga iti ballasiw ti Jordan gapu ta adda bingaymin iti dayaen ti Jordan." 20Insungbat ni Moises, "No pudno ti saoyo, agsaganakayo ngarud a makigubat iti imatang ti Apo. 21Masapul a ballasiwen dagiti amin a soldadoyo ti Karayan Jordan ket babaen iti panangidalan ti Apo, rautenda dagiti kabusortayo agingga a parmeken ida ti Apo 22ket tagikuaenna ti daga. Kalpasanna, mabalinyon ti agsubli gapu ta tinungpalyo ti rebbengenyo iti Apo ken kadagiti padayo nga Israelita. Bigbigento ti Apo a kukuayo daytoy a daga iti daya ti Jordan. 23Ngem no diyo tungpalen ti kariyo, ipakpakaunak nga agbasolkayo iti Apo. Uray kitaenyo, awan duadua a madusakayto gapu iti basolyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 386
24Sige, bangonenyo dagiti iliyo ken dagiti pagaponan dagiti karneroyo ngem tungpalenyo ti inkariyo." 25Kinuna dagiti lallaki iti tribu da Gad ken Ruben, "Apo, tungpalenmi ti bilinmo. 26Agbati kadagiti ili ti Galaad dagiti assawa ken annakmi ken dagiti baka ken karneromi. 27Ngem sisasaganakami amin a makigubat iti babaen ti panangidalan ti Apo. Bumallasiwkami iti Jordan a mapan makigubat kas iti kinunam." 28Ngarud, imbilin ni Moises kada Eleazar, Josue, ken kadagiti dadduma a pangulo ti Israel, 29"No ballasiwen dagiti tattao iti tribu da Gad ken Ruben ti Karayan Jordan a sisasagana a makigubat iti panangidalan tiApo ket no babaen iti tulongda, maparmekyo ti daga, itedyo ngarud ti daga ti Galaad a tagikuaenda. 30Ngem no dida bumallasiw tapno tulongandakayo a makigubat, masapul a makibingayda kadakayo iti daga ti Canaan." 31Kinuna dagiti lallaki iti tribu da Gad ken Ruben, "Apo, tungpalenmi ti imbilin ti Apo. 32Iti babaen ti panangidalanna, bumallasiwkami iti Jordan a mapan iti daga ti Canaan ket makigubatkami tapno mapagtalinaedmi ti dagami ditoy daya ti Jordan." 33Iti kasta, inted ni Moises kadagiti tribu da Gad ken Ruben ken iti kagudua ti tribu ni Manases ti amin a daga a sakup ni Sihon nga ari dagiti Amorreo ken ni Og nga ari ti Basan, agraman dagiti kabangibang nga ili ken away. 34Binangon manen ti tribu ni Gad dagiti nasarikedkedan nga ili ti Dibon, Atarot, Aroer, 35Atrot Sofan, Jazer, Jogbeha, 36Bet Nimra, ken Bet Haran. 37Binangon manen ti tribu ni Ruben dagiti ili ti Hesbon, Eleale, Kiriataim, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 387
38Nebo, Baal Meon (nabaliwan daytoy a nagan) ken Sibma. Inikkanda ti baro a nagan dagiti ili a binangonda manen. 39Rinaut dagiti kaputotan ni Makir nga anak ni Manases ti daga ti Galaad. Sinakupda ti daga ket pinagtalawda dagiti Amorreo nga agnaed sadiay. 40Inted ni Moises ti daga ti Galaad kadagiti kapuonan ni Makir ket nagnaedda sadiay. 41Rinaut ken sinakup ni Jair iti tribu ni Manases ti sumagmamano a barrio ket pinanagananna ida iti Barbarrio ni Jair. 42Rinaut ken sinakup ni Noba ti Kenat ken dagiti barriona ket pinanagananna ti ili iti Noba nga impasurot iti naganna. Numero 33 Dagiti Nagkampoan ti Israel manipud Egipto agingga idiay Moab 1Nailanad iti daytoy a listaan dagiti nagan dagiti lugar a nagkampoan dagiti Israelita kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto iti babaen ti panangipangulo da Moises ken Aaron. 2Insurat ni Moises ti nagan ti lugar a pagkampoanda, kas imbilin ni Yahweh. 3Pimmanaw dagiti Israelita idiay Egipto iti maika-15 nga aldaw iti umuna a bulan ti tawen, ti aldaw kalpasan ti umuna a Fiesta ti Paskua. Babaen iti panangaywan ni Yahweh, pimmanawda iti siudad ti Rameses iti imatang dagiti Egipcio. 4Madama idi nga itabtabonda dagiti annakda nga inauna a pinatay ni Yahweh. Iti panangaramid ni Yahweh iti daytoy, impakitana a nabilbileg ngem dagiti didiosen ti Egipto. 5Pimmanaw dagiti Israelita iti Rameses ket nagkampoda idiay Succot. 6Manipud iti Succot, napanda iti Etam iti igid ti let-ang. 7Manipud iti Etam, nagsublida idiay Pihahirot iti dayaen ti Baal Sefon sada nagkampo iti asideg ti Migdol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 388
8Manipud iti Pihahirot, bimmallasiwda iti Nalabaga a Baybay sada nagturong iti let-ang. Kalpasan ti tallo nga aldaw a pannagnada iti let-ang ti Etam, nagkampoda idiay Mara. 9Manipud iti Mara, napanda idiay Elim a nagkampoanda agsipud ta adda 12 nga ubbog ken 70 a palma sadiay. 10Pimmanawda iti Elim ket nagkampoda iti asideg ti Nalabaga a Baybay. 11Idiay let-ang ti Sin ti simmaruno a nagkampoanda. 12Kalpasanna, nagkampoda idiay Dofka 13sa idiay Alus. 14Pimmanawda idiay Alus ket napanda idiay Refidim, iti lugar nga awan danum nga inumenda. 15-37Manipud Refidim agingga idiay Bantay Hor, nagkampoda kadagitoy a lugar: iti Let-ang ti Sinai, Kibrot Hataava, Hazerot, Ritma, Rimmon Perez, Libna, Rissa, Kehelata, Bantay Sefer, Harada, Makelot, Tahat, Tera, Mitka, Hasmona, Moserot, Bene Jaakan, Hor Haggidgad, Jotbata, Abrona, Eziongeber, ti let-ang ti Zin (kayatna a sawen, Kades) ken Bantay Hor iti igid ti daga ti Edom. 38-39Kas imbilin ni Yahweh, simmang-at ni Aaron a padi iti Bantay Hor. Natay sadiay ni Aaron iti umuna nga aldaw iti maikalima a bulan iti maika-40 a tawen kalpasan ti ipapanaw dagiti Israelita idiay Egipto. Agtawen idi iti 123 ni Aaron. 40Nadamag ti ari ti Arad iti akin-abagatan a Canaan a sumungad dagiti Israelita. 41-49Manipud Bantay Hor agingga iti tanap ti Moab, nagkampo dagiti Israelita kadagitoy a lugar: Zalmona, Punon, Obot, dagiti rebba ti Abarim iti sakup ti Moab, Dibon Gad, Almon Diblataim, Bantay Abarim iti asideg ti Bantay Nebo, ken iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Karayan Jordan a sumango iti Jerico, iti nagbaetan ti Bet Jesimot ken ti Tanap ti Acacia. Ti Bilin ni Yahweh kadagiti Israelita sakbay a Bumallasiwda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 389
390 50Idi addada iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Jordan iti sangoanan ti Jerico, inted ni Yahweh ken ni Moises 51dagitoy nga alagaden dagiti Israelita: "Inton makaballasiwkayon iti Jordan ket addakayon iti Canaan, 52masapul a papanawenyo dagiti amin nga agnaed iti dayta a daga. Dadaelenyo dagiti bato ken metal a didiosenda ken amin a lugar a pagdaydayawanda. 53Sakupenyo ti daga ket agnaedkayo sadiay agsipud ta itedko dayta kadakayo. 54Bingbingayenyo ti daga babaen iti binnunot ket itedyo kadagiti nadumaduma a tribu ken kaputotan. Nalawa ti bingay ti dakkel a tribu ket bassit met ti bingay ti bassit a kapuonan. 55Ngem no diyo pagtalawen dagiti agnaed iti daga, mayarigto dagiti mabati a kas puling kadagiti matayo ken kas sisiit kadagiti bakrangyo ket gubatendakayto. 56Panggepko a dadaelen ida ngem no diyo pagtalawen ida, dakayo ti dadaelek a saan ket nga isuda." Numero 34 Dagiti Beddeng ti Daga 1Inted ni Yahweh ken ni Moises 2dagitoy nga alagaden nga agpaay kadagiti Israelita: "Inton sakupenyo ti Canaan nga itedko kadakayo, dagitoyto ti beddeng ti dagayo: 3Mangrugi ti akin-abagatan a beddeng iti let-ang ti Zin agingga iti beddeng ti Edom. Mangrugi iti akindaya a paset ti akin-abagatan a pungto ti Natay a Baybay. 4Agsikko ti beddeng nga agpa-abagatan nga agturong iti Bessang ti Akrabbim ket dumanon iti Zin agingga iti abagatan idiay Kades Barnea. Agtuloy iti amianan-a-laud agingga iti Hazar Addar sa aglayon iti Azmon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Sadiay, agsikko nga agturong iti tanap iti beddeng ti Egipto agingga idiay Mediterranean. 6"Ti Taaw Mediterranean ti akinlaud a beddeng. 7"Mangrugi ti akin-amianan a beddeng iti Taaw Mediterranean agingga iti Bantay Hor 8ket aglayon iti Bessang ti Hamat. Aglayon iti Zedad 9sa idiay Zifron ket agpatingga idiay Hazar Enan. 10"Mangrugi ti akindaya a beddeng iti Hazar Enan agingga iti Sefam. 11Agpa-abagatan nga agturong idiay Harbel, iti dayaen ti Ain sa aglayon kadagiti katurturodan iti akindaya nga igid ti Dan-aw ti Galilea. 12Aglayon iti igid ti Karayan Jordan agingga iti Natay a Baybay. Daytoy ti beddeng ti dagayo iti aglawlaw." 13Imbaga ni Moises kadagiti Israelita, "Daydiay ti daga nga tiApo kadagiti siam ket kagudua a tribu; mabingbingay babaen iti binnunot. 14Addan daga a naited kadagiti tribu da Ruben ken Gad ken ti kagudua a tribu ni Manases 15iti ballasiw ti Jordan iti bangirna iti daya a kasumbangir ti Jerico." Dagiti Pangulo a Nangbingbingay iti Daga 16Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 17"Tarawidwidan da Eleazar a padi ken Josue nga anak ni Nun ti pannakabingbingay iti daga. 18Mangpilika met iti tunggal tribu iti maysa a pangulo a tumulong kadakuada. 19Dagitoy dagiti natudingan: ni Caleb nga anak ni Jefone, iti tribu ni Juda; 20ni Semuel nga anak ni Amiud, iti tribu ni Simeon; 21ni Elidad nga anak ni Kislon, iti tribu ni Benjamin; 22ni Bukki nga anak ni Jogli, iti tribu ni Dan; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 391 ited
23ni Haniel nga anak ni Efod, iti tribu ni Manases; 24ni Kemuel nga anak ni Ziftan, iti tribu ni Efraim; 25ni Elizafan nga anak ni Parnak, iti tribu ni Zabulon; 26ni Paltiel nga anak ni Azan, iti tribu ni Issacar; 27ni Ahihud nga anak ni Selomi, iti tribu ni Aser; 28ken ni Padahel nga anak ni Amiud, iti tribu ni Neftali." 29Dagitoy dagiti dinutokan ni Yahweh a mangbingay iti sanikua nga agpaay kadagiti Israelita iti daga ti Canaan. Numero 35 Dagiti Siudad a Maited kadagiti Levita 1Idi addada iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Jordan iti asideg ti Jerico, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 2"Ibagam kadagiti Israelita nga ibingayanda dagiti Levita iti daga nga inawatda. Ikkanda ida kadagiti bukodda a siudad ken iti pagpastoranda iti asideg dagiti siudad. 3Agnaedto dagiti Levita kadagitoy a siudad ket agpaayto kadagiti baka ken dadduma nga animalda dagiti pagpastoran. 4Mangrugi dagitoy a pagpaaraban iti bakud dagiti siudad ket agpatingga iti 450 a metro iti ruar iti aglawlaw ti tunggal siudad. 5Masapul a marukod tapno adda 900 a metro kuadrado a lugar iti aglawlaw ket adda ti siudad iti tengnga. 6Ikkanyo dagiti Levita iti innem a siudad a pagkamangan ti tao a pumatay a dina inggagara. Malaksid kadagitoy, ikkanyo pay ida iti 42 a siudad. 7Agdagup amin dagitoy a siudad iti 48 agraman dagiti pagpastoranda. 8Ti kalawa ti daga iti tunggal tribu ti pakaibatayan no mano a siudad ti maited kadagiti Levita." Dagiti Siudad a Pagkamangan (Deut. 19:1-13; Jos. 20:1-9) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 392
9Imbilin ni Yahweh ken ni Moises 10nga ibagana daytoy kadagiti Israelita: "Inton makaballasiwkayon iti Karayan Jordan ket sumrekkayo iti daga ti Canaan, 11mangpilikayo kadagiti siudad a mabalin a pagkamangan ti maysa a tao a makapatay a dina inggagara. 12Sadiay, saanto a suroten ti kabagian ti napapatay nga agpanggep a mangbales kenkuana. Saan a mapapatay ti naidarum iti pammapatay no saan a mausig iti imatang dagiti tattao. 13Mangpilikayo iti innem a siudad, 14tallo iti daya ti Jordan ket tallo met iti daga ti Canaan. 15Agserbinto dagitoy a siudad a pagkamangan dagiti Israelita wenno dagiti ganggannaet a temporario wenno permanente nga agnaed iti maysa nga ili. Mabalin nga agpakni ti maysa a makapapatay a dina inggagara iti maysa kadagitoy a siudad. 16-18"Ngem no landok wenno bato wenno kayo ti usaren ti maysa a tao a pangpatay iti sabali, maibilang a mammapatay ket masapul a mapapatay. 19Ti kaasitgan a kabagian ti natay ti akin-akem a mangpatay iti mammapatay iti sadinoman a pakasarakanna kenkuana. 20"No adda gura ti maysa a tao iti padana a tao ket mapatayna babaen iti panangiduron wenno panangbarsak 21wenno panangdanogna kenkuana maibilang a mammapatay ket masapul a mapapatay. Adda kalintegan ti kaasitgan a kabagian ti natay a mangpapatay kenkuana iti sadinoman a pakasarakanna." 22"Ngem ti siasinoman a makapatay a dina inggagara, babaen man iti panangiduronna iti tao a dina kagurgura wenno panangbarsakna kenkuana; 23wenno adda ibatona ket mapuntaanna a dina nakita ti maysa a tao a dina panggep a dangran ket dina kabusor dayta a tao, 24ipaulog ti sangkagimongan ti sentensia a mangpabor iti nakapatay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 393
394 25Saanna a baybay-an iti ima ti kabagian ti napapatay nga agpanggep a mangpatay kenkuana. Isublida ti tao iti siudad a pagkamangan a nagpaknianna ket agtalinaed sadiay agingga iti ipapatay ti Kangatoan a Padi. 26No aglibas iti siudad a nagkamanganna, 27ket patayen ti kabagian ti natay, saan a maibilang a pammapatay daytoy a panagibales. 28Masapul nga agtalinaed iti siudad a pagkamangan ti tao a nakapapatay ket sananto la mabalin ti agawid kalpasan ti ipapatay ti Kangatoan a Padi. 29Agpaay daytoy nga alagaden kadakayo ken kadagiti kaputotanyo iti sadinoman a pagnaedanyo. 30"Masapul ti dua wenno nasursurok a saksi tapno masentensiaan ken mapapatay ti naidarum iti pammapatay; saan nga umanay ti maysa a saksi tapno masentensiaan ti maysa a tao iti pammapatay. 31Mapapatay ti siasinoman a makabasol iti pammapatay ket dina mabalin a subboten ti biagna babaen iti kuarta; rumbeng a mapapatay met. 32Diyo ipalubos nga agbayad ti napan iti siudad a pagkamangan tapno mabalinna ti agawid iti balayna sakbay ti ipapatay ti Kangatoan a Padi. 33No aramidenyo daytoy, tulawanyo ti daga a pagnanaedanyo. Gapu iti pammapatay, matulawan ti daga ket saan a madalusan no saan a maiparukpok ti dara ti tao a pimmatay. 34Diyo tulawan ti daga a pagnanaedanyo agsipud ta siak ngaApo makipagnaedak kadagiti Israelita." Numero 36 Ti Tawid dagiti Babbai a Naasawaan 1Naguummong dagiti pangulo iti tunggal familia iti kaputotan ni Galaad nga anak ni Makir ken apoko ni Manases nga anak ni Jose. Dimmatagda ken ni Moises ken kadagiti dadduma a pangulo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
2ket kinunada, "Binilinnakayo ti Apo a bingayenyo ti daga babaen iti binnunot ket ibunongyo kadagiti Israelita. Imbilinna pay nga itedyo ti sanikua ni Selofehad a kabagianmi kadagiti annakna a babbai. 3Ngem laglagipenyo a no makiasawada iti saanda a katribuan, alaen dayta a tribu ti dagada ket bumassit ti tawidmi. 4Inton dumteng ti Tawen a Panagisubli ket maisubli dagiti amin a nailako a sanikua kadagiti sigud nga akinkukua, mainayonto ti bingay dagiti annak ni Selofehad iti daga ti tribu a nakayasawaanda. Iti kasta, agnanayon a kukuadan ti daga ket maibilang a pukaw ti tribumi." 5Ngarud, inted ni Moises daytoy a bilin ni Yahweh kadagiti Israelita. Kinunana, "Pudno ti kuna dagiti tattao iti tribu ni Manases. 6Ibilin ngarud ti Apo a nawaya dagiti annak ni Selofehad a makiasawa iti siasinoman no la ket katribuanda. 7Saan a mabalin nga alaen ti sabali a tribu ti daga ti sabali a tribu. 8Ket ti babai nga adda tawidna a daga iti tribuna, masapul a makiasawa iti katribuanna tapno pagtitinnawidan dagiti Israelita ti sanikua dagiti kapuonanda. 9Saan a mabalin a mayakar ti bingay ti tribu iti sakup ti sabali a tribu. Agtalinaed a kukua ti tribu ti bukodna a daga." 10-11Tinungpal da Maala, Tirza, Hogla, Milca ken Noa nga annak ni Selofehad ti bilin ti Apo ken ni Moises. Nakiasawada kadagiti kakasinsinda 12a kameng iti tribu ni Manases nga anak ni Jose ket nagtalinaed ti sanikuada iti tribu ti amada. 13Dagitoy dagiti alagaden ken linteg nga inted ni Yahweh ken ni Moises nga agpaay kadagiti Israelita iti tanap ti Moab iti ballasiw ti Jordan iti batog ti Jerico. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 395
Deuteronomio Deuteronomio 1 Pakauna 1Nailanad iti daytoy a libro dagiti imbaga ni Moises kadagiti Israelita idi addada iti let-ang iti daya ti Karayan Jordan. Addada idi iti Tanap ti Jordan iti asideg ti Suf, iti nagbaetan ti ili ti Paran ken dagiti ili ti Tofel, Laban, Haserot ken Dizahab. (2No magna ti maysa a tao iti katurturodan ti Edom, sangapulo ket maysa nga aldaw a pagnaenna manipud Bantay Sinai agingga iti Kades Barnea.) 3Iti umuna nga aldaw, iti maika-11 a bulan, iti maika-40 a tawen kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto, impakaammo ni Moises kadagiti Israelita ti amin nga imbilin ni Yahweh. 4Naaramid daytoy kalpasan ti panangparmek ni Yahweh ken ni Sihon nga ari dagiti Amorreo a nagturay iti ili ti Hesbon, ken ni Og nga ari ti Basan a nagturay iti Astarot, iti gubat idiay Edrei. 5Idi adda dagiti tattao idiay Moab, iti ballasiw ti Jordan, inkeddeng ni Moises nga ilawlawag daytoy a linteg. Kinunana, 6"Idi addatayo idiay Bantay Sinai, imbaga kadatayo ti Apo a Diostayo, 'Nabayagkayon a nagnaed iti daytoy a bantay. 7Agrubbuatkayon ket pumanawkayo iti daytoy a lugar. Inkayo katurturodan a daga dagiti Amorreo ken kadagiti amin a kabangibang a lugar - iti Araba, iti kabambantayan ken kadagiti tanap, iti Negeb ken iti igid ti Taaw Mediterranean. Inkayo iti daga ti Canaan ken iti labes ti Bantay Libano agingga iti dakkel a Karayan Eufrates. 8Dumngegkayo. Itedko kadakayo ti amin a daga iti masangoananyo. Inkayo sakupen ti daga nga inkari ti Aponga ited kadagidi kapuonanyo, da Abraham, Isaac ken Jacob, ken kadagiti kaputotanda.'" Isaad ni Moises dagiti Ukom (Ex. 18:13-27) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 396 iti
9Kinuna ni Moises, "Iti daydi a tiempo, imbagak kadakayo: 'Diak kabaelan ti pagrebbengan a mangidalan kadakayo no sisiak laeng. 10Pinaadunakayo ti Apo a Diosyo a kas kadagiti bituen. 11Sapay koma ta maminribu pay a paaduennakayo ti Apo a Dios dagiti kapuonanyo. Parang-ayennakayo koma a kas inkarina! 12Ngem kasano nga ibaklayko ti pagrebbengak kadakayo ken ti panangrisutko kadagiti parikutyo? 13Mangpilikayo kadagiti masirib, lallaki a mannakaawat ken adun ti kapadasanda iti tunggal tribu ket isaadko ida a mangipangulo kadakayo.' 14Immanamongkayo iti insingasingko nga aramidenyo. 15Ngarud, inawatko dagiti panguloyo iti tunggal tribu ket insaadko ida a mangipangulo kadakayo. Adda dagiti mangidalan iti sangaribu a tattao; adda dagiti makaammo iti sangagasut, adda dagiti makaammo iti limapulo ket adda met kadagiti sangapulo. Nangdutokak met kadagiti dadduma nga ofisial nga agturay iti tunggal tribu. 16"Iti daydi a tiempo, imbilinko kadagiti ukomyo nga usigenda dagiti kaso nga idatag dagiti kailianyo. Imbilinko kadakuada: 'Masapul a nainkalintegan ti panangusigyo ket awan ti kankanunonganyo, dagiti man kailianyo wenno dagiti ganggannaet nga agnaed iti iliyo. 17Dikay mangidumduma kadagiti pangngeddengyo. Pagpapadaenyo pagbatayanyo iti panangukomyo uray siasino ti maseknan. Dikay agbuteng iti siasinoman ta agtaud iti Dios dagiti pangngeddengyo. No adda kaso a narigatyo a risuten, yegyo kaniak.' 18Imbagak met idi kadakayo dagiti dadduma a rebbengyo nga aramiden. Maibaon dagiti Espia manipud Kades Barnea (Num. 13:1-33) 19"Tinungpaltayo ti bilin ti Apo a Diostayo. Pimmanawtayo iti Bantay Sinai ket dinaliasattayo ti nalawa ken nakabutbuteng a let-ang iti panagturongtayo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 397 ti
iti katurturodan a pagilian dagiti Amorreo. Idi dumtengtay idiay Kades Barnea, 20kinunak kadakayo, 'Nadanonyon ti katurturodan a pagilian dagiti Amorreo nga ited kadakayo ti Apo a Diostayo. 21Adtoy ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Dios dagiti kapuonanyo. Inkayo tagikuaen a kas imbilinna. Dikay agbuteng wenno maupay.' 22"Ngem kiniddawyo kaniak a mangibaontayo pay nga umuna kadagiti lallaki a mapan agwanawan tapno ammoenda no kasano a mastrektayo ti daga ken no ania ti kita dagiti siudad sadiay. 23"Nasayaat ti insingasingyo, isu a nangpiliak iti sangapulo ket dua a tattao - maysa iti tunggal tribu. 24Simmang-atda iti katurturodan agingga a nakadanonda iti Tanap ti Escol ket winanawananda. 25Idi agsublida, adda sumagmamano a bunga nga inyawidda a naggapu sadiay. Impadamagda a nakadamdam-eg ti daga nga ited kadatayo ti Apo a Diostayo. 26"Ngem sinukiryo ti bilin ti Apo a Diosyo ket diyo kinayat ti mapan iti daga. 27Nagtatanabutobkayo iti uneg dagiti toldayo ket kinunayo, 'Kaguranatayo ti Apo, isu nga inruarnatayo idiay Egipto tapno papatayendatayo dagitoy nga Amorreo. 28Apay a mapantayo sadiay? Mabutengkami. Imbaga dagiti imbaontayo a napigpigsa ken nataytayag ngem datayo dagiti tattao nga agnaed sadiay. Kunada nga agnaedda kadagiti siudad nga adda bakudna a dumanon sadi langit. Nakakitada kadagiti higante sadiay!' 29"Ngem imbagak idi kadakayo, 'Dikay agbuteng kadakuada. 30Idalannakayto ti Apo a Diosyo. Isunto ti makigubat kas iti nakitayo nga inaramidna idiay Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 398
31Uray idiay let-ang, nasaksianyo ti panangisangpetna kadakayo iti daytoy a lugar. Inawitnatayo a kas iti panangubba ti ama iti anakna agingga a dimmanonkayo ditoy. 32Ngemuray ania ti imbagak, dikay latta nagtalek iti Apo, 33isu a kanayon nga immun-una ngem dakayo tapno isapulannakayo iti lugar a pagkampoanyo.' Tapno iturongnakayo iti dalan a pagnaanyo, nagna iti sangoananyo babaen iti monmon nga apuy iti rabii ken ulep iti aldaw. Dusaen ti Dios ti Israel (Num. 14:20-45) 34"Nangngeg ti Apo ti saoyo ket nakapungtot. Insapatana: 35'Awanto ti uray maysa kadakayo iti daytoy managdakdakes a kaputotan ti makastrek iti nadam-eg a daga nga inkarik nga ited kadagiti kapuonanyo. 36Ninto la Caleb nga anak ni Jefone ti makastrek. Nagtalinaed a napudno kaniak ket itedkonto kenkuana ken kadagiti kaputotanna ti daga a winanawananna.' 37Nakapungtot met kaniak ti Apo gapu kadakayo ket kinunana, 'Uray sika, Moises, dikanto met makastrek iti daga. 38Ngem ni Josue nga anak ni Nun a katulongam ti makastrekto. Isaganam ni Josue a sumukat kenka ta isunto ti mangipangulo kadagiti Israelita a mangsakup iti daga.' 39"Kinuna pay ti Apo kadatayo, 'Dagiti babassit nga annakyo a kunayo nga agbalin a balud ti gubat, isuda nga ubbing unay a di makailasin iti naimbag ken iti dakes - sumrekdanto iti daga. Itedkonto kadakuada ti daga ket isudanto ti mangsakup. 40Ngem no maipapan kadakayo, agsublikayo idiay let-ang iti dalan nga agturong iti Baybay a Karunoan.' Maparmek dagiti Israelita idiay Horma (Num. 14:39-45) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 399
41"Kastoy ti insungbatyo, 'Moises, nagbasolkami iti Apo, ngem dumarupkami a kas imbilin ti Apo a Diostayo.' Insagana ngarud ti tunggal maysa dagiti armasna a makigubat gapu ta impagarupyo a nalaka a sakupen ti katurturodan a paset ti pagilian. 42"Ngem kinuna ti Apo kaniak, 'Pakdaaram ida a dida dumarup ta diakto kumuyog kadakuada; parmekento ida dagiti kabusorda.' 43Imbagak kadakayo ti sao ti Apo ngem dikayo nangikaskaso. Nagsukirkayo ket iti kinatangsityo, napankayo iti katurturodan a paset ti pagilian. 44Ngem kasla pangen ti alumpipinig dagiti Amorreo nga agnaed kadagita a katurturodan a nangdarup kadakayo. Sinunsondakayo agingga a naparmekkayo idiay Horma iti katurturodan a paset ti pagilian ti Edom. 45Gapu iti daytoy, nagpatulongkayo iti Apo ngem dinakay impangag wenno inkaskaso. Dagiti Tawen a Kaadda dagiti Israelita iti Let-ang 46"Kalpasan ti nabayag a panagnaedtayo idiay Kades, Deuteronomio 2 1nagsublitayo ket napantayo idiay let-ang. Nagnatayo iti dalan nga agturong iti Nalabaga a Baybay a kas imbilin ti Apo ket nabayag a nagalla-allatayo iti katurturodan a pagilian ti Edom. 2"Imbaga kaniak ti Apo, 3'Nabayag unayen nga agalla-allakayo iti daytoy a katurturodan ket agpa- amianankayo.' 4Imbagana kaniak nga itedko kadakayo dagitoy a bilin: 'Dandanikayon lumasat iti katurturodan a pagilian ti Edom, ti sakup dagiti adayo a kabagianyo, dagiti kaputotan ni Esau. Agbutengdanto kadakayo ngem 5diyo gubaten ida ta diak ited kadakayo ti uray sangkadisso a paset ti dagada. Intedko ti Edom kadagiti kaputotan ni Esau. 6Mabalinyo ti gumatang iti taraon ken danum kadakuada.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 400
401 7"Laglagipenyo a binendisionannakayo ti Apo a Diosyo iti amin nga inaramidyo. Inaywanannakayo bayat ti panagalla-allayo iti daytoy nalawa a let-ang. Nakikadkadua kadakayo iti daytoy unos ti 40 a tawen ket adda amin a masapulyo. 8"Intuloytayo ngarud ti nagna ket pinanawantayo ti dalan nga agturong kadagiti ili ti Elat ken Eziongeber, ti dalan nga agturong iti Natay a Baybay satay nagpa-amianan-a-daya a mapan idiay Moab. 9"Ket kinuna ti Apo kaniak, 'Diyo riribuken dagiti tattao ti Moab, dagiti kaputotan ni Lot. Diyo gubaten ida. Naitedkon kadakuada ti siudad ti Ar ket awan ti uray ania a paset ti dagada ti itedko kadakayo.'" (10Adda idi nabileg a puli dagiti higante a nagnaed idiay Ar. Isuda dagiti Emimeo a natatayag a kas kadagiti Anakim a sabali a puli dagiti higante. 11Kas kadagiti Anakim, maawaganda met iti Refaim, ngem awagan ida dagiti Moabita iti Emimeo. 12Nagnaed idi dagiti Horeo idiay Edom, ngem pinagtalaw ida dagiti kaputotan ni Esau, dinadaelda ti pagilianda ket nagnaedda iti dagada. Kasta met ti inaramid dagiti Israelita idi pinarmekda dagiti kabusorda ket nagnaedda iti daga nga inted ni Yahweh kadakuada.) 13"Kalpasanna, binallasiwtayo ti Karayan Zered kas imbilin ti Apokadatayo. 14Tallopulo ket walo a tawenen ti napalabas manipud pimmanawtayo idiay Kades Barnea. Natay aminen dagiti mannakigubat iti dayta a kaputotan kas imbaga ti Apo. 15Binusbusor ida ti Apo agingga a pinapatayna amin ida. 16"Kalpasan ti ipapatayda amin, 17kinuna ti Apo, 18'Ita nga aldaw, magnakayo iti Ar iti ilalasatyo iti sakup ti Moab. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
19Asidegkayton iti daga dagiti Ammonita a kaputotan ni Lot. Diyo an-anoen wenno gubaten ida gapu ta diak ited kadakayo ti uray ania a paset ti dagada.'" (20Maawagan met daytoy a lugar iti daga dagiti Refaim a nagnaed idi sadiay; awagan ida dagiti Ammonita iti Zamzummin. 21Natatayagda a kas kadagiti Anakim. Nakaad-aduda ket nabilegda a puli. Ngem pinarmek ida tiApo, isut' gapuna a sinakup dagiti Ammonita ti dagada ket nagnaedda sadiay. 22Kasta met ti inaramid ti Apo para kadagiti Edomita a kaputotan ni Esau, isuda nga agnaed iti katurturodan a pagilian ti Edom. Pinaksiatna dagiti Horeo ket dagiti Edomita ti pinagnaedna iti dagada; agnaedda sadiay agpapan ita. 23Naggapu iti isla ti Creta dagiti nangsakup iti daga iti igid ti Mediterranean. Pinukawda dagiti Avvim nga immuna a nagnaed sadiay ket innalada ti dagada agingga iti siudad ti Gaza iti abagatan.) 24"Kinuna ti Apo, 'Agrubbuatkayon ket ballasiwenyo ti Karayan Arnon. Yawatko iti pannakabalinyo ni Sihon nga Amorreo nga ari ti Hesbon, agraman ti dagana. Rautenyo ket rugianyo a sakupen ti dagana. 25Manipud ita nga aldaw, pagbutngek dagiti tattao iti amin a lugar kadakayo. Agtigergerto ti tunggal maysa iti butengna a makangngeg iti naganyo.' Parmeken ti Israel ni Ari Sihon (Num. 21:21-30) 26"Manipud iti let-ang ti Kedemot, nangibaonak kadagiti tattao a mapan ken ni Sihon nga ari ti Hesbon ket kastoy ti indawatko kenkuana: 27'Pangngaasim ta papagnaennakam iti dagam. Aglayonkami ket dikami sumiasi iti dalan. 28Bayadanmi ti taraon a kanenmi ken ti danum nga inumenmi. Dawatenmi laeng a papagnaennakami iti sakupmo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 402
29agingga a makaballasiwkami iti Karayan Jordan ket makapankam iti daga nga ited kadakami iti Apo a Diosmi. Impalubos dagiti kaputotan ni Esau nga agnaed iti Edom ken dagiti Moabita nga agnaed iti Ar a lumasatkami iti sakupda.' 30"Ngem dinatayo pinalasat ni Ari Sihon iti pagilianna. Pinatangken tiApo a Diosyo ti ulo ni Sihon ket pinagsukirna tapno maparmektayo ket alaentayo ti dagana. Agpapan ita, kukuatayo pay la dayta a daga. 31"Kalpasanna, kinuna ti Apo kaniak, 'Adtoy, inyawatkon ni Ari Sihon ken ti dagana iti pannakabalinyo. Inkay sakupenen ti dagana.' 32Dimteng ni Sihon ken dagiti amin a tattaona a manggubat kadatayo iti asideg ti ili ti Jaas. 33Ngem babaen iti tulong ti Apo a Diostayo, pinarmektayo ni Sihon. Pinapataytayo agraman dagiti annakna ken amin a tattaona. 34Sinakup ken dinadaeltayo met ti amin nga ilina ket awan pinalubosantayo nga agbiag kadagiti agnaed sadiay. 35Innalatayo dagiti bakada ket nagsamsamtayo kadagiti ili. 36Impalubos ti Apo a Diostayo a sakupentayo amin nga il-ili manipud Aroer, iti igid ti Karayan Arnon agingga idiay Galaad, agraman ti ili iti asideg ti karayan. Awan ti ili nga adda bakudna a ditayo pinarmek. 37Ngem ditay immasideg iti sakup dagiti Ammonita wenno iti igid ti Karayan Jabbok wenno kadagiti ili iti katurturodan a paset ti pagilian wenno iti uray ania a lugar nga imparit ti Apo a Diostayo a serkentayo. Deuteronomio 3 Parmeken ti Israel ni Ari Og (Num. 21:31-35) 1"Nagtuloytayo ket nagpa-amianantayo a nagturong iti deppaar ti Basan. Idi makadanontay iti asideg ti ili ti Edrei, dinarupdatayo ni Ari Og ken dagiti amin a tattaona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 403 ti
2Ngem kinuna kaniak ti Apo, 'Dika agbuteng, ta inyawatko kenkan ni Og, agraman dagiti tattaona, ken ti dagana. Aramidem met kenkuana ti kas iti inaramidmo ken ni Sihon nga ari dagiti Amorreo a nagturay idiay Hesbon.' 3"Inyawat ngarud ti Apo ni Ari Og ken dagiti tattaona iti pannakabalintayo ket pinapataytay amin ida. 4Iti dayta a tiempo, rinabsuttayo ti amin nga il-ilina - ti entero nga Argob iti pagarian ni Og idiay Basan. Innem a pulo amin dagiti ili a sinakuptayo. 5Nasarikedkedan amin dagitoy nga ili iti nangangato a bakud; nabalunetan dagiti ruanganda. Adu met dagiti barrio nga awan ti bakudna. 6Rinebbatayo dagiti amin nga ili. Pinataytayo amin a lallaki, babbai ken ubbing, a kas iti inaramidtayo kadagiti ili nga inturayan ni Sihon nga ari ti Hesbon. 7Innalatayo dagiti bakada ket nagsamsamtayo kadagiti ili. 8"Iti daydi a tiempo, innalatayo kadagita dua nga ari dagiti Amorreo ti daga iti daya ti Karayan Jordan, manipud Karayan Arnon agingga iti Bantay Hermon. (9Sirion ti pangawag dagiti Sidonio iti Bantay Hermon; Senir ti pangawag met dagiti Amorreo.) 10Innalatay amin a masakupan ni Og nga ari ti Basan: dagiti siudad iti tanap, ti entero a Galaad ken Basan agingga kadagiti ili ti Saleca ken Edrei iti daya." (11Ni Ari Og ti maudi a kaputotan dagiti Refaim. Naaramid iti bato ti lungonna nga innem a kadapan ti kalawana ken dandani 14 a kadapan ti kaatiddogna. Adda pay la daytoy idiay Rabba a siudad iti Ammon.) Dagiti Tribu a Nagnaed iti Daya ti Jordan (Num. 32:1-42) 12"Idi natagikuatayon ti daga, intedko kadagiti tribu ti Ruben ken ni Gad ti daga iti amianan ti ili ti Aroer iti asideg ti Karayan Arnon, ken paset ti katurturodan ti Galaad, agraman dagiti ilina. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 404
13Intedko met iti kagudua a tribu ni Manases ti natda a daga ti Galaad ken ti entero a Basan nga inturayan idi ni Og, kayatna a sawen, ti entero a daga ti Argob." (Daga idi dagiti Refaim ti entero a Basan. 14Innala ni Jair a nagtaud iti tribu ti Manases ti entero nga Argob, kayatna a sawen, ti Basan agingga iti beddeng ti Gesur ken Maacat. Agpapan ita, adda pay laeng barbarrio sadiay a maaw-awagan iti Jair a naipasurot iti naganna.) 15"Intedko ti Galaad iti kaputotan ni Makir iti tribu ti Manases. 16Intedko met kadagiti tribu ti Ruben ken Gad ti daga manipud Galaad agingga iti Karayan Arnon. Ti tengnga ti karayan ti beddengda iti abagatan ket ti Karayan Jabbok ti beddengda iti amianan, isu a paset met ti beddeng ti Ammon. 17Iti laud, dumanon iti Karayan Jordan ti sakupda, manipud Dan-aw ti Galilea iti amianan ket agpababa agingga iti Natay a Baybay iti abagatan ken iti arisadsad ti Bantay Pisga iti daya. 18"Iti daydi met la a tiempo, imbagak kadakuada: 'Inted kadakayo tiApo a Diostayo daytoy a daga iti daya ti Jordan a sakupenyo. Ita, armasanyo dagiti mannakigubat ket ibaonyo ida iti ballasiw ti Jordan. Umun-unada ngem dagiti dadduma a tribu ti Israel tapno tulonganda ida a mangsakup iti dagada. 19Mabati dagiti assawayo, annakyo ken bakayo - ammok nga adu ti animalyo - kadagiti ili nga intedko kadakayo. 20Saankayo nga agsubli no saan a masakup dagiti padayo nga Israelita ti daga nga inted kadakuada ti Apo iti laud ti Jordan ken natalgedda sadiay a kas kadakayo ditoy gapu iti Apo. Kalpasanna, mabalinyon ti agsubli iti daga nga intedko kadakayo.' 21"Binilinko ni Josue: 'Nakitam ti amin nga inaramid ti Apo a Diosyo kadagita dua nga ari, da Sihon ken Og; kastanto met ti aramidenna kadagiti tattao iti masakupanyo a daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 405
22Dikay agbuteng kadakuada ta tulongannakayo a makigubat ti Apo a Diosyo.' Saan a Mapalubosan ni Moises a Sumrek iti Canaan 23"Ket sipapasnekak a nagkiddaw idi iti Apo. 24'Apo Dios,' inkararagko, 'rinugiamon nga impakita kaniak dagiti naindaklan ken nakaskasdaaw a banag nga aramidmo. Awan dios iti langit wenno iti daga a makaaramid kadagiti nakaskasdaaw a banag nga inaramidmo! 25Palubosannak koma a bumallasiw, tapno makitak ti nadam-eg a daga iti labes ti Jordan, ti napintas a katurturodan a paset ti pagilian ken ti Bantay Libano.' 26"Ngem dinak impangag ti Apo ta nagpungtot kaniak gapu kadakayo. Kinunana ketdi, 'Husto daytan! Dimo ipalagip daytan! 27Inka iti tapaw ti Bantay Pisga ket iwarasmo ti panagkitam iti aglawlaw. Matmatam a naimbag ti makitam, gapu ta pulos a dimonto ballasiwen ti Jordan. 28Bilinemon ni Josue. Pabilgem ti pakinakemna gapu ta ipanguloannanto dagiti tattao a bumallasiw tapno sakupenda ti daga a makitam.' 29"Ngarud, nagyantayo iti tanap, iti ballasiw ti ili ti Bet-peor." Deuteronomio 4 Igunamgunam ni Moises kadagiti Israelita nga Agtulnogda 1Kinuna ni Moises kadagiti tattao, "Tungpalenyo dagiti annuroten ken linteg nga isurok ita kadakayo tapno mataginayonkayo a kas pagilian ket tagikuaenyonto ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Dios dagidi kapuonanyo. 2Diyo nayonan ti bilinko kadakayo; diyo met kissayan. Tungpalenyo dagiti bilin ti Apo a Diosyo nga intedko kadakayo. 3Naimatanganyo a mismo ti inaramid ti Apo idiay Bantay Peor. Pinapatayna dagiti amin a nagrukrukbab ken ni didiosen a Baal sadiay Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 406
4ngem dakayo a napudno itiApo a Diosyo, sibibiagkayo pay laeng agpapan ita. 5"Insurok kadakayo dagiti amin a linteg, kas imbaga kaniak ti Apo a Diosko. Tungpalenyo dagitoy a bilin inton addakayon iti daga a dandaniyon rauten ken sakupen. 6Tungpalenyo ida a sipapasnek tapno maiparangarang kadagiti tattao kadagiti sabali a pagilian ti kinasiribyo. Inton madamagda amin dagitoy a linteg, kunadanto, 'Masirib ken mannakaawat unay daytoy naindaklan a nasion!' 7"Awan ti sabali a nasion, uray kasano ti kinatan-okna, ti addaan iti dios nga asideg kadakuada no masapulda ti tulongna a kas iti Apo a Diostayo. Ipangagnatayo no agpatulongtayo kenkuana. 8Awan sabali a nasion, uray kasano ti kinatan-okna, ti addaan kadagiti linteg nga awan idumdumana a kas kadagiti insurok kadakayo ita nga aldaw. 9Masapul nga agannadkayo! Diyo ipalubos a malipatanyo dagiti nakitayo iti unos ti panagbiagyo. Ibagayo kadagiti annak ken appokoyo 10ti maipapan iti daydi nga aldaw a nagtakderkay iti imatang ti Apo a Diosyo idiay Bantay Sinai, idi kinunana kaniak, 'Ummongem dagiti tattao iti sangoanak tapno mangngegda ti ibagak; iti kasta, masursuroda ti agbuteng kaniak bayat ti panagbiagda ken tapno isurodanto dagiti annakda nga agbuteng kaniak.' 11"Napankayo idi nagtakder iti puon ti bantay a nakumotan iti napuskol nga ulep ken nangisit nga asuk. Gumilgil-ayab idi ti bantay ket uray la dumanon iti tangatang ti apuyna. 12Ket nagsao kadakayo ti Apomanipud iti apuy; nangngegyo ti timek ngem diyo nakita ti nagsao. 13Impakaammona ti katulaganna kadakayo ket imbilinna a tungpalenyo dagiti Sangapulo a Bilin nga insuratna iti dua a tapi ti bato. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 407
14Imbagamet kaniak ti Apo nga isurok kadakayo dagiti amin nga annuroten ken linteg a masapul a tungpalenyo iti daga a dandaniyon rauten ken sakupen." Ballaag a Maibusor iti Panagdaydayaw kadagiti Didiosen 15Intuloy ni Moises, "Idi nagsao kadakayo ti Apo manipud iti apuy idiay Bantay Sinai, awan ti nakitayo a langa. Ngarud, para iti pagimbaganyo, diyo ipalubos 16nga agbasolkayo babaen iti panagaramidyo iti imahen iti uray ania a forma - babai man wenno lalaki, 17animal wenno tumatayab, 18agkarkarayam iti daga wenno ikan. 19Dikay masulisog nga agrukbab ken agserbi iti makitayo iti tangatang - ti init, ti bulan ken dagiti bituen. Intuding ti Apo a Diosyo a pagdaydayawan dagitoy dagiti sabali a tattao. 20Ngem inruarnakay idiay Egipto, dayta umap-apuy nga urno, tapno agbalinkay a tattaona a kas iti agdama. 21Gapu kadakayo, kinapungtotnak ti Apo a Diosyo ket insapatana a diak bumallasiw iti Karayan Jordan tapno sumrekak iti nadam-eg a daga nga itedna a tagikuaenyo. 22Masapul a matayakto iti daytoy a daga ket diakto bumallasiw iti karayan. Ngem dandani bumallasiwkayon tapno sakupenyo dayta nadam-eg a daga. 23Agannadkayo. Diyo liplipaten ti nakitulagan kadakayo ti Apo a Diosyo. Dikay agaramid iti ladawan a pagdaydayawanyo, kas iti iparitna kadakayo. 24Mayarig ti Apo a Diosyo iti gumilgil-ayab nga apuy ket dina kayat nga adda kasalisalna iti panagayatyo. 25"Uray nabayagkayton iti daga ket addan annak ken appokoyo, dikay agbasol babaen iti panagaramidyo iti uray ania a kita ti ladawan a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 408
pagdaydayawan. Dakes daytoy iti imatang ti Apo ket isu ti pakaigapuan ti panagpungtotna. 26No sukirendak, awagak ti langit ken daga nga agsaksi a maibusor kadakayo ket mapukawkayo a mamimpinsan iti daga. Ababanto ti panagbiagyo iti daga a dandaniyo sakupen iti ballasiw ti Jordan. Madadaelkayto a mamimpinsan. 27Iwarawaranakayto ti Apo kadagiti sabali a nasion; manmanonto kadakayo ti makalasat sadiay. 28Agserbikayto kadagiti didiosen nga aramid ti tao, didiosen a kayo ken bato, didiosen a di makakita wenno makangngeg, di mangan wenno makaangot. 29Sadiay, sapulenyonto ti Apo a Diosyo; no birokenyo iti amin a pusoyo, masarakanyonto. 30Ngem no dumteng ti riribuk ket mapasamak amin dagitoy kadakayo, agsublikayto met laeng iti Apo ket agtulnogkayo kenkuana. 31Manangngaasi a Dios ti Apo. Dinakayto baybay-an wenno dadaelen ket dinanto malipatan ti katulaganna kadagidi kapuonanyo. 32"Sukimatenyo ti amin a pakasaritaan, manipud iti tiempo a panangparsua ti Dios iti tao iti rabaw ti daga. Sukimatenyo ti entero a lubong. Adda kadin naindaklan a banag a kas iti daytoy a napasamak idi? Adda kadin pasamak a kas iti daytoy? 33Malaksid kadakayo, adda kadin nakangngeg iti dios a nagsao kadakuada? 34Wenno adda kadin uray ania a dios a nakaitured a nangala kadagiti tattao iti sabali a pagilian tapno pagbalinenna ida a kukuana a kas iti inaramid kadakayo ti Apo a Diosyo idiay Egipto? Nakitayo ti panangaramatna iti naindaklan a pannakabalinna ket inyegna dagiti didigra ken gubat, dagiti milagro ken datdatlag ken dagiti nakabutbuteng a pasamak. 35Impakita ti Apo daytoy kadakayo tapno paneknekanna nga isu laeng ti Dios ket awanen ti sabali. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 409
410 36Impangngegna kadakayo ti timekna manipud langit tapno maisuronakayo; ditoy daga, impakitana kadakayo ti nasantoan nga apuyna ket manipud iti daytoy nga apuy nakisao kadakayo. 37Gapu ta impatpategna dagiti kapuonanyo, pinilina dagiti kaputotanda ket babaen iti nabileg a pannakabalinna, isu a mismo ti nangiruar kadakayo idiay Egipto. 38Iti isusungadyo, pinaksiatna dagiti nasion a dakdakkel ken nabilbileg ngem dakayo tapno makastrekkayo a mangtagikua iti dagada, ti daga a kukuayo agpapan ita. 39Ngarud, ammoenyo ita nga aldaw a ti Apo ti Dios sadi langit ken ditoy daga ket awanen sabali. 40Tungpalenyo dagiti bilinna nga intedko kadakayo ita nga aldaw tapno kanayon a narang-aykayo agraman dagiti kaputotanyo ken kukuayonto nga agnanayon ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo." Dagiti Siudad a Pagkamangan iti Daya ti Jordan 41Nangilasin ni Moises iti tallo a siudad iti daya ti Karayan Jordan. 42Agpaay dagitoy a pagkamangan ti siasinoman a makapatay iti padana nga Israelita a saanna a kabusor. No agkamang iti maysa kadagitoy a siudad, awan ti pakaan-annoanna ket saan a mapapatay. 43Iti tribu ti Ruben, adda ti siudad ti Beser iti nangato a tanap; iti tribu ti Gad, adda ti Ramot iti sakup ti Galaad; ken iti tribu ti Manases, adda ti Golan iti sakup ti Basan. Ti Pannakaited ti Linteg ti Dios 44Inted ni Moises dagiti linteg ken pannursuro ti Dios kadagiti Israelita. 45-46Naited dagitoy a linteg kalpasan ti iruruarda idiay Egipto ket nakadanondan iti tanap iti daya ti Karayan Jordan iti kasumbangir ti ili ti Bet-peor. Masarakan ti tanap iti sakup ni Sihon nga ari dagiti Amorreo a nagturay iti ili ti Hesbon. Pinarmek ni Moises ken dagiti Israelita ti ari kalpasan ti ipapanawda idiay Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
411 47Sinakupda ti dagana ken ti daga ni Og nga ari ti Basan. (Dagitoy dagiti dua nga ari dagiti Amorreo a nagnaed iti daya ti Jordan.) 48Aglayon daytoy a daga manipud iti ili ti Aroer iti igid ti Karayan Arnon agingga iti Bantay Sirion, kayatna a sawen, Bantay Hermon, 49agraman ti amin a daga iti daya ti Karayan Jordan agingga iti Natay a Baybay ken ti arisadsad ti Bantay Pisga. Deuteronomio 5 Dagiti Sangapulo a Bilin (Ex. 20:1-17) 1Inummong ni Moises dagiti amin nga Israelita ket kinunana kadakuada, "Tattao ti Israel, denggenyo dagiti amin a linteg nga ipakaammok kadakayo ita nga aldaw. Adalenyo ida ket kitaenyo a tungpalenyo ida a tungpalen. 2Nakitulag kadatayo ti Apo a Diostayo idi addatay idiay Bantay Sinai. 3Saan la a kadagiti kapuonantayo ti nakitulaganna no di pay ket kadatay amin a sibibiag kadagitoy nga aldaw. 4Manipud iti apuy idiay a bantay, nakisao kadakayo ti Apo iti rupanrupa. 5Iti dayta nga aldaw, nagtakderak iti nagbaetanyo iti Apo tapno ipakaammok kadakayo ti imbagana, ta nagbutengkayo iti apuy ket dikay simmang-at iti bantay. "Kinuna ti Apo, 6'Siak ni Yahweh a Diosyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto, ti daga a nakatagabuanyo. 7"'Dikay agdaydayaw iti sabali a dios; siak laeng ti pagdaydayawanyo. 8"'Dikay agaramid iti imahen wenno kaasping ti uray ania nga adda sadi langit wenno ditoy daga wenno iti danum iti uneg ti daga a pagdaydayawanyo. 9Dikay agrukbab wenno agdaydayaw iti uray ania nga imahen, ta siak ti Apo a Diosyo ket diak ipalubos nga adda kasalisalko. Dusaek dagiti gumura kaniak, kasta met kadagiti annakda, appokoda ken appokoda-iti-tumeng. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
10Ngem ipariknak ti ayatko kadagiti rinibribu a kaputotan kadagiti agayat kaniak ken agtulnog kadagiti lintegko. 11"'Diyo aramaten ti naganko iti dakes a panggep gapu ta siak, ni Yahweh a Diosyo, dusaek ti siasinoman a mangusar iti naganko iti barengbareng. 12"'Ngilinenyo ti Aldaw a Panaginana ket pagbalinenyo a nasantoan a kas imbilinko kadakayo - siak ni Yahweh a Diosyo. 13Innem nga aldaw nga agtrabahokayo 14ngem maidaton kaniak ti maikapito nga aldaw. Panaginana dayta nga aldaw, ket awan ti mapalubosan nga agtrabaho - dakayo, dagiti annakyo, dagiti tagabuyo, dagiti animalyo wenno dagiti ganggannaet nga agnaed iti pagilianyo. Masapul nga aginana met a kas kadakayo dagiti tagabuyo. 15Laglagipenyo a tagabukayo met idi idiay Egipto ket siak, ni Yahweh a Diosyo, inispalkayo babaen iti naindaklan a pannakabalin ken bilegko. Ngarud, ibilinko kadakayo a ngilinenyo ti Aldaw a Panaginana. 16"'Raemenyo dagiti nagannak kadakayo tapno nasayaatto ti kasasaadyo ken napautto ti panagbiagyo iti daga nga itedko kadakayo. Siak, ni Yahweh a Diosyo, ibilinko nga aramidenyo daytoy. 17"'Dikay mamapatay. 18"'Dikay makikamalala. 19"'Dikay agtakaw. 20"'Dikay agsaksi iti ulbod a maibusor iti padayo a tao. 21"'Diyo tarigagayan ti asawa ti padayo a tao. Diyo tarigagayan a tagikuaen ti balayna, ti dagana, dagiti tagabuna, dagiti bakana, dagiti asnona wenno uray ania a kukuana.' 22"Dagitoy dagiti bilin nga inted ti Apo kadakayo idi naummongkayo idiay bantay. Nagsao iti napigsa a timek manipud iti apuy ken iti napuskol nga ulep ket awanen sabali nga imbagana. Kalpasanna, insuratna dagiti bilin iti dua a tapi a bato sana inted kaniak." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 412
Agbuteng dagiti Tattao (Ex. 20:18-21) 23Kinuna ni Moises, "Idi umap-apuy ti entero a bantay ket nangngegyo ti timek iti kasipngetan, immay kaniak dagiti panguloyo ken dagiti panglakayen dagiti tribuyo. 24Kinunada: 'Impakita kadakami ti Apo a Diostayo ti kinatan-ok ken dayagna idi nangngegmi a nagsao manipud iti apuy! Ita nga aldaw, napaneknekanmi a mabalin nga agtuloy nga agbiag ti maysa a tao uray no nakisao kenkuana ti Dios. 25Ngem apay nga ipustami manen ti biagmi? Pukawennakami la ketdi dayta nakabutbuteng nga apuy. Mataykami no mangngegmi manen ti timek ti Apo a Diostayo. 26Adda kadin nagbiag pay kalpasan a nangngegna ti sibibiag a Dios a nagsao manipud iti apuy? 27Agsublika, Moises, ket denggem amin nga ibaga ti Apoa Diostayo. Kalpasanna, umaymo ipakaammo kadakami ti imbagana kenka. Dumngeg ken agtulnogkamto.' 28"Nangngeg ti Apo ti imbagayo ket kinunana kaniak, 'Nangngegko ti sao dagitoy a tattao ket pudno ti kunada. 29No kasta la koma a kanayon ti panagpampanunotda! Kanayon la koma nga agbutengda kaniak ken agtulnogda kadagiti amin a bilinko tapno nasayaatto latta ti kasasaadda ken dagiti kaputotanda. 30Inka ibaga nga agsublida kadagiti toldada. 31Ngem agbatika ditoy ket itedko kenka ti amin a linteg ken bilinko. Isurom dagitoy kadagiti tattao tapno tungpalenda ida iti daga nga itedko kadakuada.' 32"Tattao ti Israel, tungpalenyo a tungpalen ti amin nga imbilin ti Apo a Diostayo. Diyo sukiren ti uray ania a lintegna. 33Tungpalenyo amin ida tapno narang-aykayto ket atiddogto ti biagyo iti daga nga inkay tagikuaen." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 413
Deuteronomio 6 Ti Naindaklan a Bilin 1"Dagitoy dagiti bilin ken linteg nga intuyang kadakayo ti Apo a Diosyo. Masapul a sursuroen ken tungpalenyo dagitoy iti daga a dandaniyon serken ken tagikuaen. 2Bayat ti panagbiagyo, masapul nga agbutengkayo iti Apo a Diosyo ket tungpalenyo dagiti amin a lintegna nga itedko kadakayo tapno napautto ti panagbiagyo sadiay. 3Dumngegkayo, dakayo nga Israelita, ket ikagumaanyo a tungpalen dagitoy tapno nasayaatto ti kasasaadyo. Agbalinkayto a nabileg a nasion ken agnaedkayto iti nadam-eg ken nabaknang a daga, kas inkari ti Apo a Dios dagiti kapuonantayo. 4"Tattao ti Israel, laglagipenyo daytoy! Ti Apo a Diostayo ket isu laeng ti Apo. 5Ayatenyo ti Apo a Diosyo iti amin a pusoyo, iti amin a kararuayo, ken iti amin a pigsayo. 6Diyo lipaten dagitoy a bilin nga itedko kadakayo ita nga aldaw. 7Isuroyo dagitoy kadagiti annakyo. Saritaenyo ida no addakayo iti taengyo wenno addakayo iti kalsada, no inkay maturog ken no bumangonkayo iti bigat. 8Igalutyo ida kadagiti takkiagyo a kas pagilasinan ken ikabilyo ida kadagiti mugingyo kas marka. 9Isuratyo ida kadagiti baotek ti balayyo ken kadagiti ruanganyo." Ballaag maipapan iti Kinasukir 10"Kas inkari ti Apo a Diosyo kadagiti kapuonanyo, da Abraham, Isaac ken Jacob, ikkannakayo iti daga nga addaan iti dadakkel ken narang-ay a siudad a dikay binangon. 11Mapnonto dagiti balay iti agkakaimbag a bambanag a diyo nagrigatan. Addanto dagiti bubon a diyo nagkali ken kaubasan ken kaoliboan a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 414
namulaanen. Inton yegnakayo ti Apo iti daytoy a daga ket adda amin a kayatyo a kanen, 12ikagumaanyo a diyo lipaten tiApo a nangiruar kadakayo idiay Egipto a nakatagabuanyo. 13Agbutengkayo iti Apo a Diosyo! Agdaydayawkayo kenkuana ket ti laeng naganna ti aramatenyo no agkarikayo. 14Dikay agrukbab kadagiti sabali a didiosen, iti uray ania a didiosen dagiti tattao iti likmutyo. 15No agrukbabkayo kadagiti didiosen, agdissuorto ti pungtot ti Apo ket kaslanto apuy a mangibus kadakayo. Ngamin, naimon ti Apo a Diosyo; dina ipalubos nga adda kasalisalna. 16"Diyo suoten ti Apo a Diosyo a kas iti inaramidyo idiay Massa. 17Ikagumaanyo a tungpalen ti amin a linteg nga intedna kadakayo. 18Aramidenyo ti nalinteg ken naimbag iti imatang ti Apo tapno rumang- aykayo ken matagikuayo ti nadam-eg a daga nga inkari ti Apo kadagiti kapuonanyo. 19Paksiatenyonto dagiti kabusoryo, kas inkarina. 20"Iti masakbayan, saludsodento dagiti annakyo, 'Apay nga imbilin ti Apoa Diostayo a tungpalentayo amin dagitoy a linteg?' 21Kastoyto ti isungbatyo kadakuada, 'Tagabukami idi ti ari ti Egipto ket inispalnakami tiApo babaen iti naindaklan a pannakabalinna. 22Nakitami dagiti milagro ken nakabutbuteng a banag nga inaramidna kadagiti Egipcio ken iti arida ken amin nga ofisialesna. 23Inruarnakami idiay Egipto tapno ipannakami iti daga nga inkarina kadagidi kapuonantayo. 24Imbilin ti Apo a Diostayo a tungpalenmi amin a lintegna ken agbutengkami kenkuana tapno kanayonto nga aywananna ti nasiontayo ket pagtalinaedanna a narang-ay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 415
25Maragsakanto ti Dios kadatayo no napudnotayo nga agtungpal kadagiti amin nga imbilinna kadatayo.'" Deuteronomio 7 Dagiti Tattao ni Yahweh (Ex. 34:11-16) 1"Ipannakayto ti Apo a Diosyo iti daga a tagikuaenyo. Pagtalawennanto dagiti adu a tattao nga agnaed sadiay. Iti isusungadyo, paksiatennanto ti pito a nasion a dakdakkel ken nabilbileg ngem dakayo: dagiti Heteo, Gergeseo, Amorreo, Cananeo, Perezeo, Heveo ken dagiti Jebuseo. 2Inton yawat ti Apo a Diosyo dagitoy a tattao iti pannakabalinyo, masapul a papatayenyo amin ida. Dikay makikadua kadakuada; diyo kaasian ida. 3Dikay makiasawa kadakuada; diyo ipalubos a makiasawa dagiti annakyo kadagiti annakda. 4Ngamin, yadayodanto dagiti annakyo itiApo tapno agrukbabda kadagiti didiosen; kapungtotnakayto ti Apo ket dagdagusennakayto a dadaelen. 5Ngarud, rebbaenyo dagiti altarda, burakenyo dagiti adigida, duprakenyo dagiti imahen ni Asera a didiosenda ken puoranyo dagiti imahen a pagrukrukbabanda. 6Aramidenyo daytoy ta tattaonakayo ti Apo a Diosyo. Pinilinakayo iti amin a pagilian tapno agbalinkayo a naidumduma a gamengna. 7"Inayat ken pinilinakayo ti Apo saan a gapu ta ad-adukayo ngem dagiti dadduma a tattao; kinapudnona, dakayo ti kabassitan a nasion ditoy daga. 8Ngem inayatnakayo ti Apo ket tinungpalna ti inkarina kadagidi kapuonanyo. Daytoy ti gapuna nga insalakannakayo iti ari ti Egipto babaen iti naindaklan a pannakabalinna. 9Laglagipenyo a ti Apo a Diosyo ti maymaysa a Dios ken mapagtalkan. Tungpalennanto ti tulagna ket iparangarangnanto ti di agbalbaliw nga ayatna iti rinibu a kaputotan kadagiti agayat kenkuana ken agtulnog kadagiti bilinna, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 416
417 10ngem dinto bumdeng a mangdusa kadagiti gumura kenkuana. 11Ngarud, tungpalenyo ti amin a linteg nga intedko kadakayo ita nga aldaw." Dagiti Bendision para kadagiti Natulnog (Deut. 28:1-14) 12"No ipangagyo dagitoy a bilin ket tungpalenyo ida a sipapasnek, taginayonento ti Apo a Diosyo ti katulaganna kadakayo ken ti di agbalbaliw nga ayatna, kas inkarina kadagidi kapuonanyo. 13Ayaten, bendisionan ken paaduennakayto; paraburannakayto iti nawadwad nga apit, arak ken lana ti olibo. Ket bendisionannakayto babaen iti pannangtedna kadakayo iti adu a baka ken karnero. Ipaaynanto kadakayo amin dagitoy a parabur iti daga nga inkarina kadagidi kapuonanyo. 14Awanto ti sabali a pagilian ditoy a lubong nga ad-adu ti paraburna ngem dakayo. Awanto ti lupes kadakayo, uray dagiti animalyo. 15Ilisinakayto ti Apo iti amin a sakit. Dinanto yeg kadakayo ti uray ania kadagiti nakabutbuteng a sakit a kas iti linak-amyo idiay Egipto ngem idissuornanto ida amin kadagiti kabusoryo. 16Pukawenyo amin dagitoy a tattao a yawat ti Apo iti pannakabalinyo. Diyo kaasian ida. Dikay agrukbab kadagiti didiosenda agsipud ta daytanto ti pakatayanyo. 17"Diyo pagdanagan no ad-adu dagitoy a tattao ngem dakayo ket diyo mapapanaw ida. 18Dikay agbuteng kadakuada. Lagipenyo ti inaramid tiApo a Diosyo iti ari ti Egipto ken amin a tattaona, 19dagiti nakabutbuteng a didigra, dagiti milagro ken ti naindaklan a bileg ken pannakabalin nga inaramid ti Apo a Diosyo iti pannakawayawayayo. Kastanto met ti aramidenna kadagitoy a tattao a kabutengyo. 20Mangyegto pay iti pagbutnganda ket dadaelenna dagiti aglibas tapno aglemmengda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
21Dikay agbuteng kadagitoy a tattao. Adda kadakayo ti Apo a Diosyo; naindaklan a Dios ken rumbeng a pagbutngan. 22In-inutennanto a paksiaten dagitoy a nasion iti isusungadyo. Diyonto kabaelan a dadaelen ida a mamimpinsan gapu ta no mapukawda a mamimpinsan, umadunto dagiti atap nga animal ket agpeggadkayo kadakuada. 23Yawatto ti Apo dagiti kabusoryo iti pannakabalinyo ket pagbutngennanto ida agingga a madadaelda. 24Yawatnanto dagiti arida iti pannakabalinyo. Papatayenyonto ida ket awanton ti makalagip kadakuada. Awanto ti makaatipa kadakayo; ikisapyonto amin ida. 25Puoranyo dagiti imahen a pagrukrukbabanda. Diyo aguman ti pirak ken balitok a naikalupkop kadakuada, ta no alaenyo dagitoy, isunto ti pakaipalab- oganyo ta kagura ti Apo ti panagdaydayaw kadagiti didiosen. 26Diyo ipan iti balayyo ti uray ania kadagitoy nga imahen amangan no dakayto ti pagdissuoran ti lunod a naipatay kadakuada. Guraen ken karimonyo dagitoy a didiosen ta inlunod ida ti Apo. Deuteronomio 8 Ti Nabaknang a Daga a Tagikuaen dagiti Israelita 1"Tungpalenyo a sipapasnek ti amin a bilinko kadakayo ita nga aldaw tapno umatiddog ti biagyo, umadukayo ken sakupenyo ti daga nga inkari tiApo kadagidi kapuonanyo. 2Lagipenyo ti panangidalan ti Apo a Diosyo kadakayo iti nabayag a panagdaliasatyo iti let-ang iti uneg ti 40 a tawen. Sinuotnakayo tapno maammoanna no ania ti adda iti pusoyo ken no tungpalenyo dagiti bilinna. 3Pinagbisinnakayo, sanakayo met la inikkan iti mana, maysa a taraon a diyo pay naramramanan uray dagidi kapuonanyo. Inaramidna daytoy tapno masursuroyo a saan la a tinapay ti pagbiag ti tao no di pay ket dagiti amin a sao ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 418
4Iti uneg ti 40 a tawen, saan a narunot dagiti pagan-anayyo wenno limteg dagiti dapanyo. 5Laglagipenyo a disiplinaennakayo ti Apo a Diosyo a kas iti panangdisiplina ti ama iti anakna. 6Tungpalenyo dagiti bilin ti Apo: agbiagkayo a kas mayannurot kadagiti lintegna ken agbutengkayo kenkuana. 7Ipannakayo ti Apo a Diosyo iti nadam-eg a daga - maysa a daga nga addaan kadagiti karayan ken ubbog ken burayok nga agayus kadagiti tanap ken turod. 8Nawadwad ti daga iti trigo ken sebada, ubas, igos, granada, olibo ken diro. 9Sadiay, dikayto agbisin ket addanto amin a masapulyo. Pagminasan iti pirak ken gambang dagiti turodna. 10Addanto amin a kayatyo a kanen, ket agyamankayto iti Apo a Diosyo gapu iti nadam-eg a daga nga intedna kadakayo." Ballaag maipapan iti Pananglipat ken ni Yahweh 11"Diyo lipaten ti Apo a Diosyo; tungpalenyo dagiti amin a lintegna nga intedko kadakayo ita nga aldaw. 12Inton narang-ayen ti panagbiagyo, inton agnaedkayon kadagiti napipintas a balay, 13inton adun dagiti baka ken karneroyo, pirak ken balitokyo, ket adun ti sanikuayo, 14saankayo nga agpalangguad. Diyo lipaten ti Apo a Diosyo a nangispal kadakayo idiay Egipto a nakatagabuanyo. 15Indalannakayo iti dayta nalawa ken nakabutbuteng a let-ang nga umok dagiti nagita nga uleg ken manggagama. Natikag ken awan danum ti daga, ngem pinagpussuakna ti dakkel a bato tapno adda danum nga inumenyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 419
16Iti let-ang, tinaraonannakayo iti mana, maysa a kita ti taraon a dipay naramramanan dagidi kapuonanyo. Pinagsagabanakayo tapno suotennakayo, ket iti kasta, iti kamaudianna, paraburannakayo iti agkakaimbag a banag. 17Ngarud, diyo ipagarup a bimmaknangkayo iti bukodyo a pannakabalin. 18Laglagipenyo a ti Apo a Diosyo ti mangted kadakayo iti bileg tapno bumaknangkayo. Aramidenna daytoy gapu ta napudno pay laeng agpapan ita iti nakitulaganna kadagidi kapuonanyo. 19No lipatenyo ti Apo a Diosyo, ket agdaydayaw ken agserbikayo kadagiti sabali a didiosen, ballaagankayo ita nga aldaw nga awan duadua a madadaelkayto. 20No sukirenyo ti Apo, madadaelkayto a kas kadagita a nasion a dadaelennanto bayat ti isusungadyo." Deuteronomio 9 Ti Panagsukir dagiti Tattao 1"Dumngegkayo, tattao iti Israel! Ita nga aldaw, bumallasiwkayo iti Karayan Jordan ket sakupenyo ti daga dagiti nasion a nabilbileg ngem dakayo ken dagiti siudad a nabakudan kadagiti nangato a pader. 2Natatayag ken napipigsa dagiti agnaed kadagitoy a siudad. Higanteda ket nadamdamagyon nga awan ti makabael a sumaranget kadakuada. 3Ngem ita, makitayon a mismo nga umun-una ngem dakayo ti Apo a Diosyo. Mayarig iti gumilgil-ayab nga apuy. Paksiatennanto dagiti higante bayat ti isusungadyo, tapno maparmekyo ida ket nalakayo ida a dadaelen, a kas inkarina. 4"Kalpasan ti panangpaksiat ti Apo a Diosyo kadakuada, diyo kuna nga impannakayo iti daytoy a daga tapno tagikuaenyo gapu iti kinalintegyo. Saan a daytoy ti gapuna, ngem parmeken ti Apo dagitoy a tattao gapu ta dakesda. 5Saan a gapu ta naimbagkayo ket nasayaat ti aramidyo nga ipalubos ti Apo a tagikuaenyo ti dagada. Pagtalawenna ida gapu iti kinadakesda ken tapno matungpal ti karina kada Abraham, Isaac ken Jacob a kapuonanyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 420
6Ammoenyo a saan a gapu iti kinalintegyo nga ited ti Apo a Diosyo kadakayo daytoy a daga. Kinapudnona, nasukirkayo a tattao. 7"Diyo liplipatan a pinagpungtotyo ti Apo a Diosyo idiay let-ang. Manipud pimmanawkayo idiay Egipto agingga iti isasangpetyo ditoy, sinuksukiryon ti Apo. 8Uray idiay Bantay Sinai, pinagpungtotyo ti Apo. Kasta unay ti ungetna idi ket pinanggepnakayo a dadaelen. 9Simmang-atak iti bantay tapno awatek dagiti tapi a bato a nakailanadan ti katulagan ti Apo kadakayo. Nagyanak sadiay iti 40 nga aldaw ken rabii ket diak nangnangan wenno immin-inum. 10Kalpasanna, inted kaniak ti Apodagiti dua a tapi a bato. Inlanadna ditoy iti bukodna nga ima ti imbagana kadakayo manipud iti apuy iti dayta nga aldaw a naummongkayo iti arisadsad ti bantay. 11Kalpasan dagita uppat a pulo nga aldaw ken rabii, inted ti Apo kaniak dagiti dua a tapi a bato a nakaisuratan ti tulag. 12"Kinuna kaniak ti Apo, 'Darasem ti sumalog, gapu ta nagbalin a dakes dagiti tattaom nga inruarmo idiay Egipto. Nalipatanda dagiti wagas nga imbilinko a surotenda. Nagaramidda iti imahen a pagrukrukbabanda!' 13"Kinuna pay kaniak ti Apo: 'Ammok a nasukir dagitoy a tattao. 14Dinak lapdan. Panggepko a dadaelen ida tapno awanen ti makalagip kadakuada. Kalpasanna, pagbalinenkanto nga ama ti maysa a nasion a dakdakkel ken nabibileg ngem isuda.' 15"Simmalogak ngarud a siaawit kadagiti dua a tapi a bato a nakaisuratan ti tulag; gumilgil-ayab idi ti bantay. 16Nakitak a sinukiryo ti bilin kadakayo ti Apo a Diosyo. Nagbasolkayo kenkuana gapu iti panangsukogyo iti balitok a sinan-toro pagdaydayawanyo. 17Imbarsakko ngarud dagiti tapi a bato iti sangoananyo ket naburburakda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 421 a
18Kalpasanna, nagpaklebak manen iti imatang ti Apo ket saanak a nangan ken imminum iti las-ud ti 40 nga aldaw ken rabii. Inaramidko daytoy gapu ta nagbasolkayo iti Apo ket pinagpungtotyo. 19Nagbutengak ta amangan no pukawennakayo ti Apogapu iti bumarbara a pungtotna. Ngem impangagnak manen ti Apo. 20Nakapungtot met ti Apo ken ni Aaron ket kayatna idi a pukawen. Iti kasta, indawdawatak met ni Aaron. 21Innalak dayta makarimon a banag nga inaramidyo - ti balitok a sinan- toro - ket impurruakko iti apuy. Binurburakko agingga a timmapok ket imbellengko iti ubbog nga aggapu iti bantay. 22"Saan la a dayta. Pinagpungtotyo ti Apo a Diosyo idi addakayo idiay Tabera, Massa ken Kibrot Hataava. 23Idi imbaonnakayo manipud Kades Barnea tapno inkay tagikuaen ti daga nga intedna, sinukiryo ti bilinna ket dikay nagtalek wenno nagtulnog kenkuana. 24Sinuksukiryon ti Apomanipud pay naam-ammokayo. 25"Ngarud, nagpaklebak iti imatang ti Apo iti las-ud ti 40 nga aldaw ken rabii, gapu ta inkeddengna a pukawennakayo. 26Inkararagko: 'Apo Dios, pangngaasim ta dimo pukawen dagitoy a tattaom; kukuam ida. Inruarmo ida idiay Egipto babaen iti naindaklan a bileg ken pannakabalinmo. 27Laglagipem dagiti adipenmo, da Abraham, Isaac ken Jacob; dimo ikankano ti kinasukir, ti kinadakes ken ti basol dagitoy a tattao. 28No kasta ti aramidem, kunanto dagiti Egipcio a dimo kabalen nga ipan dagiti tattaom iti daga nga inkarim kadakuada. Kunadanto nga impanmo ida iti let-ang tapno matayda gapu iti guram kadakuada. 29Ngem pinilim ida a tattaom; inruarmo ida idiay Egipto babaen iti naindaklan a bileg ken pannakabalinmo.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 422
Deuteronomio 10 Awaten manen ni Moises dagiti Bilin (Ex. 34:1-10) 1"Kinuna kaniak ti Apo: 'Mangtikapka iti dua a tapi a bato a kas kadagiti immuna; mangaramidka iti Lakasa a kayo a pakaikargaanda. Umayka kaniak iti bantay. 2Isuratko kadagita a tapi ti insuratko kadagiti tapi a binurakmo samonto ikabil ida iti Lakasa.' 3"Nangaramidak ngarud iti Lakasa nga akasia. Nangtikapak iti dua a tapi a bato a kas kadagidi immuna ket insang-atko iti bantay. 4Insurat ti Apokadagita a tapi dagiti Sangapulo a Bilin nga insuratna idi damo. Dagitoy dagidi impakaammona kadakayo manipud iti apuy iti daydi nga aldaw a naummongkayo iti bantay. Inted kaniak ti Apo dagiti tapi 5ket simmalogak iti bantay. Kas imbilin ti Apo, inkabilko dagiti tapi iti lakasa nga inaramidko. Addada sadiay agingga ita." (6Nagrubbuat dagiti Israelita manipud kadagiti bubon a kukua dagiti tattao ti Jaakan ket napanda idiay Mosera. Natay ni Aaron ket sadiay ti nakaitanemanna. Ni Eleazar nga anakna ti simmukat kenkuana a kas padi. 7Pimmanawda idiay Mosera ket napanda idiay Gudgoda. Manipud sadiay, napanda idiay Jotbat nga addaan kadagiti wawaig. 8Iti bantay, dinutokan ti Apo dagiti lallaki iti tribu ni Levi a mangaywan iti Lakasa ti Tulag ken agserbi kenkuana a kas padi ken mamendision iti nagan ti Apo. Daytoy pay laeng ti akemda agpapan ita. 9Iti kasta, awan ti daga nga inawat ti tribu ni Levi a kas kadagiti dadduma a tribu. Ti inawatda isu ti akem a kas papadi ti Apo, kas inkari ti Apo a Diosyo.) 10"Kas idi immuna, nagyanak iti bantay iti las-ud ti 40 nga aldaw ken rabii. Impangagnak manen ti Apo ket dina intuloy ti panggepna a mangdadael kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 423
11Kalpasanna, imbagana nga innakon ket idalankayo tapno tagikuaenyo ti daga nga inkarina nga ited kadagiti kapuonanyo." Ti Kiddawen ti Dios 12"Ita, tattao ti Israel, denggenyo no ania ti ipaaramid kadakayo ti Apo a Diosyo. Agbutengkayo iti Apo ken aramidenyo amin a bilinna. Ayatenyo, agserbikayo kenkuana iti amin a pusoyo, 13ken tungpalenyo dagiti amin a lintegna. Itedko dagitoy ita nga aldaw nga agpaay iti pagimbaganyo. 14Kukua ti Apo uray ti kangatoan a tangatang, kasta met ti daga ken amin a linaonna. 15Ngem gapu ta ay-ayaten unay ti Apo dagiti kapuonanyo, pinilinakayo kadagiti pagilian ket dakayo pay laeng dagiti tattao a pinilina. 16Manipud ita, agtulnogkayo iti Apo ket ikkatenyon ti kinasukiryo. 17Natantan-ok ti Apo a Diosyo ngem ti amin a didiosen ken pannakabalin. Naindaklan ken mannakabalin ket rumbeng nga isu ti pagbutngan. Awan ti idumdumana ket saan nga umawat iti pasuksok. 18Ikalinteganna dagiti ulila ken balo a babbai; ipatpategna dagiti ganggannaet ket ikkanna ida iti taraon ken kawes. 19Masapul nga ayatenyo met ti ganggannaet iti sidongyo ta ganggannaetkayo met idi idiay Egipto. 20Agbutengkayo iti Apo a Diosyo ket isu laeng ti pagdaydayawanyo. Agtalinaedkayo a napudno kenkuana ket agkarikayo iti naganna. 21Idaydayawyo - isu ti Diosyo ket mismo a nakitayon dagiti naindaklan ken nakaskasdaaw a banag nga impaayna kadakayo. 22Pitopulo laeng ti bilang dagidi kapuonanyo a napan idiay Egipto. Ngem pinaadunakayon tiApo a Diosyo a kas kadagiti bituen iti tangatang." Deuteronomio 11 Ti Kinatan-ok ni Yahweh Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 424
1Kinuna ni Moises, "Ayatenyo ngarud ti Apo a Diosyo ket kanayon a tungpalenyo dagiti bilin, annuroten ken lintegna. 2Lagipenyo ita nga aldaw ti nasursuroyo maipapan iti Apo babaen kadagiti padpadasyo kenkuana. Dakayo a saan ket a dagiti annakyo ti nagpasar kadagitoy a padpadas. Nakitayo ti kinatan-ok ti Apo, ti bilegna, ken ti pannakabalinna. 3Nakitayo dagiti pagilasinan ken milagro nga inaramidna a maibusor iti ari ti Egipto ken ti entero a pagilianna. 4Nakitayo ti inaramidna iti armada ti Egipto, agraman dagiti kabalio ken dagiti luganda a pakigubat. Pinukawna ida iti Baybay a Karunoan idi kamkamatendakayo. 5Ammoyo ti impaayna kadakayo iti let-ang agingga a simmangpetkayo ditoy. 6Lagipenyo ti inaramidna kada Datan ken Abiram, dagiti annak ni Eliab iti tribu ni Ruben. Iti imatang ti amin, nagrengngat ti daga ket inalun-onna ida, agraman dagiti familiada, dagiti toldada ken amin a tagabu ken animalda. 7Nakitayo a mismo dagiti naindaklan a banag nga inaramid tiApo." Ti Kinabaknang ti Naikari a Daga 8"Tungpalenyo dagiti amin nga imbilinko kadakayo ita nga aldaw tapno maaddaankayo iti pigsa a mangsakup iti daga a papananyo. 9Ket napautto ti panagbiagyo iti nabaknang ken nadam-eg a daga nga inkari ti Apo nga ited kadagidi kapuonanyo ken kadagiti kaputotanda. 10Saan a kas iti Egipto a nagnaedanyo ti daga nga inkay tagikuaen. Sadiay, no agmulakayo idi, adu a rigatyo a mangpadanum kadagiti talon. 11Ngem kabambantayan ken tantanap ti sakupenyo a daga. Kankanayon nga agtudo sadiay. 12Tartaripatoen ti Apo a Diosyo daytoy a daga ken ay-aywananna iti amin nga aldaw ti tawen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 425
426 13"No pudno a tungpalenyo dagiti imbilinko kadakayo ita nga aldaw; no ayatenyo ti Apo a Diosyo ken agserbikayo kenkuana iti amin a puso ken kararuayo, 14yegnanto ti tudo iti dagayo iti tiempo a pannakasapulna ket nabuslonto ti apityo a trigo, arak ken lana ti olibo. 15Paraburannanto dagiti talonyo iti ruruot nga araben dagiti animalyo ket mangan ken mapnekkayto 16ngem agannadkayo amangan no maallilawkayo ket paglikudanyo ti Apotapno agdaydayaw ken agserbikayo kadagiti didiosen. 17No aramidenyo daytoy, sumgedto ti pungtot ti Apo. Awanto ti tudo a yegna, agtikagto ti daga ket awanto ti agtubo a mula. Iti kasta, mataykayto sadiay uray no nasayaat ti daga nga itedna kadakayo. 18"Imulayo dagitoy a bilin kadagiti puso ken panunotyo. Igalutyo kadagiti takkiagyo ken ikabilyo kadagiti mugingyo a kas palagip. 19Isuroyo ida kadagiti annakyo. Lagipenyo ida no addakay iti taengyo wenno addakayo iti trabaho, no maturogkayo ken no bumangonkay iti bigat. 20Isuratyo ida kadagiti baotek ti balayyo ken kadagiti ruangan dagiti bakudyo. 21No aramidenyo dayta, napautto ti panagbiagyo ken dagiti annakyo iti daga nga inkari ti Apo a Diosyo nga ited kadagidi kapuonanyo. 22"Tungpalenyo a sipapasnek dagiti amin nga imbilinko kadakayo: Ayatenyo ti Apo a Diosyo; aramidenyo amin nga ibilinna ken agtalinaedkayo a napudno kenkuana. 23No aramidenyo daytoy, paksiatennanto dagiti tattao apaman a sumungadkayo. Tagikuaenyonto ti daga dagiti tattao nga ad-adu ken nabilbileg ngem dakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
24Kukuayonto ti amin a daga a mabaddekanyo; mangruginto ti sakupyo manipud iti let-ang iti abagatan agingga iti Bantay Libano; manipud iti Karayan Eufrates iti daya agingga iti Taaw Mediterranean iti laud. 25Awanto ti makabael a manglapped kadakayo; kabutengdakayto dagiti tattao iti sadinoman a daga a papananyo, kas inkari kadakayo ti Apo a Diosyo. 26"Ita nga aldaw, agpilikayo iti kayatyo: bendision wenno lunod. 27Mabendisionankayo no tungpalenyo dagiti bilin ti Apo a Diosyo; ita nga aldaw, itedko kadakayo ti bendision. 28Ngem mailunodkayo no diyo ipangag dagitoy a bilin ket sumiasikayo tapno agdayawkayo kadagiti didiosen a diyo pay nagdaydayawan. 29Inton ipannakayo ti Apo a Diosyo iti daga a tagikuaenyo, ipukkawyonto ti bendision iti tapaw ti Bantay Gerizim ken ti lunod iti tapaw ti Bantay Ebal. 30Adda dagitoy a bantay iti laud ti Karayan Jordan a sakup dagiti Cananeo nga agnaed iti Araba, a kasumbangir ti Gilgal nga asideg ti lugo ti More. 31Bumallasiwkayton iti Karayan Jordan a mangtagikua iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Inton agnaedkayon sadiay, 32tungpalenyo a tungpalen ti amin nga annuroten ken linteg nga itedko kadakayo ita nga aldaw." Deuteronomio 12 Ti Maymaysa a Disso a Pagdaydayawan 1Kinuna ni Moises, "Dagitoy dagiti annuroten ken linteg a masapul a tungpalenyo bayat ti panagbiagyo iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Dios dagidi kapuonanyo. 2Iti daga nga inkay sakupen, dadaelenyonto ti amin a lugar a pagrukrukbaban dagiti tattao kadagiti didiosenda, adda man dagitoy kadagiti nangato a bantay, turod wenno sirok dagiti narukbos a kayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 427
3Rakrakenyonto dagiti altarda; burakenyonto dagiti bato nga adigida; puoranyo dagiti simbolo ni Asera a didiosen; balsigenyo dagiti imahenda tapno awanton ti pagrukbabanda kadagita a lugar. 4"Dikay agdaydayaw iti Apo a Diosyo a kas iti wagas a panagrukbabda kadagiti didiosenda. 5Manipud iti sakup dagiti amin a tribuyo, mangpilinto ti Apo a Diosyo iti maysa a disso a mapan pagdaydayawan kenkuana. 6Sadiayto ti pangidataganyo kadagiti datonyo a mapuoran ken dagiti dadduma a datonyo, dagiti apagkapullo, dagiti sagut nga ikariyo iti Apo, dagiti agtaud iti bukodyo a nakem ken dagiti umuna nga anak dagiti baka ken karneroyo. 7Sadiay, iti imatang ti Apo a Diosyo a nangbendision kadakayo, mangankayto a sangafamilian ket agrarag-okayo gapu kadagiti paraburna kadakayo. 8"Inton dumteng dayta a tiempo, diyonton maaramid ti kaykayatyo a kas iti sigud. Ar-aramiden ti tunggal maysa ti kaykayatna 9gapu ta dikay pay simrek iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo, ti daga a mabalinyo a pagnaedan a sikakappia. 10Inton maballasiwyon ti Karayan Jordan, ipalubosto ti Apo a sakupenyo ti daga ket agnaedkayo sadiay. Ikkannakayto iti kappia ket dinakayto singaen dagiti kabusoryo tapno natalged ti panagbiagyo. 11Mangpilinto ti Apo iti lugar a pagdaydayawan kenkuana. Sadiayto ti pangidataganyo kenkuana iti amin nga imbilinko: dagiti datonyo a mapuoran ken dagiti dadduma a datonyo, dagiti apagkapullo ken dagiti sagutyo, agraman dagiti naisangsangayan a sagut nga ikariyo iti Apo. 12Agraragsakkayto sadiay iti imatangna, dakayo ken dagiti annakyo, dagiti adipenyo agraman dagiti Levita nga agnaed iti iliyo. Laglagipenyo nga awan ti naited a daga dagiti Levita. 13Ngem dikay agpuor iti daton iti sadinoman a kayatyo a pagpuoran, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 428
14no di iti lugar a pilien ti Apo a Diosyo iti sakup ti maysa kadagiti tribuyo. Sadiay laeng ti pagidataganyo iti daton a mapuoran ken pangaramidan iti amin nga imbilinko kadakayo. 15"Nupay kasta, mabalinyo ti agparti iti animal ken agsida iti karnena iti sadinoman a pagnaedanyo. Mabalinyo ti mangan iti kaykayatyo, kas iti panagsidayo iti gasela wenno ugsa. Mabalin ti siasinoman, nadalus man wenno narugit iti imatang ti linteg, ti agsida iti daytoy. 16Ngem diyo sidaen ti darada; ibellengyo iti daga a kas iti panangibellengyo iti danum. 17Diyo mabalin a kanen iti iliyo ti aniaman nga idatagyo nga apagkapullo iti Apo; mairaman ditoy ti apagkapullo ti irikyo, ti arakyo ken ti lana ti oliboyo. Saan a sadiay ti pangananyo iti umuna nga anak ti baka ken karneroyo wenno dagiti sagut nga ikariyo kenkuana wenno dagiti sagut a nagtaud iti nakemyo wenno dagiti dadduma a sagut. 18Mabalinyo laeng a kanen dagitoy iti lugar a pilien ti Apo a Diosyo. Iti imatang ti Apo a Diosyo, mangankayto sadiay - dakayo, dagiti annakyo, dagiti adipenyo ken dagiti Levita nga agnaed iti iliyo. Ket agragsakkayo iti imatang ti Apo iti aniaman nga aramidenyo. 19Diyo baybay-an dagiti Levita bayat ti panagnaedyo iti dagayo. 20"Inton napalawan ti Apo a Diosyo ti sakupyo a kas inkarina, ket kunayo, 'Kayatko ti agsida iti karne,' agsidakayo iti kaykayatyo. 21No adayo unay ti lugar a pagdaydayawan, mabalinyo a partien iti uray ania nga oras ti aniaman a baka wenno karnero nga inted kadakayo ti Apo ket agsidakayo iti karne iti balayyo a kas imbagak kadakayo. 22Mabalin ti siasinoman, nadalus man wenno saan iti imatang ti linteg, ti agsida iti dayta a karne a kas iti panagsidana iti karne ti gasela wenno ugsa. 23Ngem liklikanyo ti agsida iti dara, gapu ta ti biag adda iti dara ket masapul a diyo sidaen ti biag agraman ti lasag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 429
430 24Diyo sidaen ti dara no di ket ibellengyo a kasla iti panangibellengyo iti danum. 25No diyo sidaen ti dara, rumang-aykayto kasta met dagiti kaputotanyo, ta rumbeng ti aramidyo iti imatang ti Apo. 26Idatagyo iti lugar a pagdaydayawan dagiti datonyo ken dagiti inkariyo nga isagut iti Apo. 27Sadiay, puoranyo dagiti animal iti altar ti Apo. Sadiay met ti pangidatonanyo kadagiti animal a masapul a maibukbok ti darada iti altar ket sidaenyo ti karneda. 28Tungpalenyo ti amin nga imbilinko kadakayo tapno kanayonto a narang- aykayo agraman dagiti kaputotanyo, gapu ta aramidenyo ti naimbag ken nasayaat iti imatang ti Apo a Diosyo." Ballaag maipapan iti Panagrukbab kadagiti Didiosen 29"Kalpasan a dinadael ti Apo a Diosyo dagiti nasion a serkenyo ket nasakupyon ti dagada, 30diyo tuladen ida ta daytanto ti pakaipalab-oganyo. Diyo kalikaguman nga ammoen no kasano ti panagdaydayawda kadagiti didiosenda tapno tuladenyo. 31Dikay agdaydayaw iti Apo a Diosyo a kas iti panagdaydayawda kadagiti didiosenda. Ngamin, iti panagdaydayawda, aramidenda dagiti amin a makarimon a banag a kagura ti Apo. Puoranda pay dagiti annakda a kas daton kadagiti didiosenda." 32"Ikagumaanyo a tungpalen ti amin nga imbilinko kadakayo; diyo nayonan wenno kurangan. Deuteronomio 13 1"No adda profeta wenno tao a mangilawlawag iti tagtagainep a mangipakita kadakayo iti maysa a milagro wenno datdatlag, 2ket awisennakayo nga agdaydayaw ken agserbi kadagiti didiosen a diyo pay nagdaydayawan. Uray no matungpal ti karina, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
3diyo ipangpangag dayta a tao. Susuotennakayo la ti Apo a Diosyo tapno maammoanna no ay-ayatenyo met laeng ti Apo iti amin a pusoyo. 4Tungpalenyo ti Apo ket agbutengkayo kenkuana. Agtulnogkayo kenkuana ket salimetmetanyo dagiti bilinna; agdaydayaw ken agtalinaedkayo a napudno kenkuana. 5Ngem patayenyo ti siasinoman a profeta wenno mammadles a mangibaga a supringenyo ti Apo a nangiruar kadakayo idiay Egipto a nakatagabuanyo. Dakes ti kasta a tao ket panggepnakayo nga isina iti panagbiag nga imbilin ti Apo a panagbiagyo. Masapul a maikkat dayta a kinadakes iti sidongyo. 6"Nalabit nga umay a sililimed ti kabsatyo wenno annakyo wenno ti patpatgenyo nga asawa wenno ti nadekket a gayyemyo ket awisennakayo nga agdaydayaw kadagiti sabali a didiosen, a diyo pay nagdaydayawan kasta met dagidi kapuonanyo. 7Nalabit nga allukoyennakayo ti maysa kadakuada nga agdaydayaw kadagiti didiosen dagiti agnaed iti asidegyo wenno kadagiti didiosen dagiti agnaed iti adayo. 8Ngem dikay paallukoy kenkuana; diyo pay ketdi ipangpangag. Diyo kaasian; diyo isakit wenno salakniban. 9Papatayenyo! Dakayo ti umuna a mangbato kenkuana ket kalpasanna batoen met dagiti dadduma. 10Batoenyo agingga a matay! Pinanggepnakayo nga isina iti Apo a Diosyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto a nakatagabuanyo. 11Madamagto dagiti amin nga Israelita ti napasamak ket agbutengdanto; awanton ti agaramid iti kasta a kinadakes iti sidongyo. 12"Inton agnaedkayon kadagiti ili nga ited ti Apo a Diosyo, mabalin a madamagyo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 431
432 13nga adda sumagmamano nga awan serserbina a kailianyo a nangyaw-awan kadagiti tattao iti ilida nga agrukbab agdaydayaw kadagiti didiosen a diyo pay nagdaydayawan. 14No madamagyo daytoy, palutpotenyo a naimbag ket no pudno a naaramid ti kasta a kinadakes, 15patayenyo amin nga agnaed iti dayta nga ili ken amin a bakada. Dadaelenyo a mamimpinsan dayta nga ili. 16Ummongenyo dagiti amin a sanikua dagiti tattao nga agnaed sadiay ket ipanyo iti plasa. Kalpasanna, puoranyo ti ili ken amin a linaonna kas daton iti Apo a Diosyo. Bay-anyo nga aglangalang dayta nga ili iti agnanayon ket dinton mabangon. 17Awan ti alaenyo kadagiti naituding a madadael tapno agbaaw ti pungtot ti Apoken kaasiannakayo ket paaduennakayto a kas inkarina kadagiti kapuonanyo. 18Kasta ti aramidenna no tungpalenyo dagiti amin a bilin nga intedko kadakayo ita nga aldaw ket aramidenyo ti pagayatanna." Deuteronomio 14 Ti Maiparit nga Ugali ti Agminatay 1Intuloy ni Moises, "Dakayo ti annak ti Apo a Diosyo. Diyo sugatsugaten ti bagiyo wenno kiskisan ti mugingyo a kas pagilasinan iti panagminatayyo. 2Ngamin, nasagradoankayo a tattao; kukuanakayo tiApo a Diosyo. Pinilinakayo kadagiti amin a tattao iti rabaw ti daga tapno agbalinkayo a gamengna. Dagiti Animal a Maibilang a Nadalus ken Saan (Lev. 11:1-47) 3"Dikay agsida iti uray ania a narugit iti imatang ti Apo. 4Mabalinyo ti agsida kadagitoy nga animal: baka, karnero, kalding, 5ugsa, atap a karnero, atap a kalding wenno gasela - 6amin nga animal a nagpisi ti kukona ken agngatingat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Ngem saan a masida ti animal malaksid no agngatingat ken nagpisi ti kukona. Diyo mabalin a sidaen ti kamelio, koneho wenno atap a koneho. Maibilangda a narugit; agngatingatda ngem saan a nagpisi ti kukoda. 8Dikay agsida iti baboy. Maibilangda a narugit; nagpisi ti kukoda ngem saanda nga agngatingat. Diyo sidaen ti uray ania kadagitoy nga animal wenno sagiden ti bangkayda. 9"Mabalinyo a sidaen ti uray ania a kita ti ikan nga addaan iti pigar ken siksik. 10Ngem diyo sidaen ti aniaman nga awan ti pigar ken siksikna; maibilangda a narugit. 11"Mabalinyo a sidaen ti uray ania a tumatayab a maibilang a nadalus. 12-18Ngem dagitoy ti kita ti tumatayab a maiparit a sidaenyo: agila, kullaaw, kali, gikgik; lumabaga a buitre, buitre, wak; abestrus; garsita, tikbaboy, kannaway, pelikano, kalamon; abubilia; ken panniki. 19"Maibilang a narugit ti amin a nagpayak nga insekto; diyo sidaen ida. 20Ngem masidayo ti insekto a maibilang a nadalus. 21"Dikay agsida iti animal a natay; ngem mabalin a sidaen dagiti ganggannaet nga agnaed iti iliyo wenno ilako kadakuada. Ta nasagradoankayo a tattao; kukuanakayo ti Apo a Diosyo. "Diyo angren ti urbon a karnero wenno urbon a kalding iti gatas ti inana." Ti Linteg maipapan iti Apagkapullo 22"Mangilasinkayo iti apagkapullo ti amin nga apityo iti tunggal tawen. 23Inkayo iti lugar a pinili ti Apo a Diosyo a pagdaydayawan kenkuana; sadiay, iti imatangna, kanenyo ti apagkapullo ti trigoyo ken ti umuna nga anak ti baka ken karneroyo ken lak-amenyo ti arak ken lana ti oliboyo. Aramidenyo daytoy tapno masursuroyo ti agbuteng a kanayon itiApo a Diosyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 433
24No adayo unay kadakayo ti lugar a pagdaydayawan ket diyo maawit nga ipan sadiay ti apagkapullo ti apit nga imparabur ti Apokadakayo, 25ilakoyo ti apityo ket itugotyo ti kuarta iti pagdaydayawan a pinilina. 26Igatangyo ti naglakoanyo iti aniaman a kaykayatyo - karne ti baka, karnero, arak, wenno naingel nga inumen. Agrambakkayo sadiay ket agraragsakkayo iti imatang ti Apo a Diosyo. 27"Diyo liplipatan dagiti Levita nga agnaed kadagiti iliyo; awan ti bukodda a daga. 28Tunggal aggibus ti tallo a tawen, ipempenyo iti iliyo ti apagkapullo ti amin nga apityo. 29Agpaay daytoy kadagiti Levita, isuda nga awanan iti sanikua, dagiti ganggannaet, ulila ken balo a babbai nga agnaed kadagiti iliyo tapno adda umdas a taraonda. Aramidenyo daytoy ket bendisionannakayto ti Apo a Diosyo iti amin nga aramidyo." Deuteronomio 15 Ti Tawen a Pannakapakawan ti Utang (Lev. 25:1-7) 1Intuloy ni Moises, "Tunggal agtapos ti maikapito a tawen, mapakawan ti amin nga utang. 2Kastoy ti aramidenyo. Ti amin a nagpautang iti kuarta iti padana nga Israelita masapul a pakawanenna dayta nga utang; dina singirenen gapu ta ti Apo a mismo ti nangipakaammo iti pannakapakawan ti utang. 3Mabalinyo a piliten nga agbayad ti ganggannaet ngem diyo singiren ti utang ti padayo nga Israelita. 4"Bendisionannakayto ti Apo a Diosyo iti daga nga itedna kadakayo. Awanto ti napanglaw kadagiti kailianyo, 5no la ket agtulnogkayo kenkuana ket ikagumaanyo a tungpalen ti amin nga ibilinko kadakayo ita nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 434
6Parang-ayennakayto ti Apo a kas inkarina. Adunto a pagilian ti umutang kadakayo ngem saankayto nga umutang kadakuada. Iturayanyonto ti adu a nasion ngem awanto ti nasion a mangituray kadakayo. 7"No adda napanglaw nga Israelita nga agnaed iti uray ania nga ili iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo, diyo ipaidam ti tulongyo kenkuana. 8Siaayatkayo ketdi a tumulong kenkuana ket ipabulodyo ti aniaman nga umdas a kasapulanna. 9Diyo pampanunoten nga asidegen ti tawen a naituding a pannakapakawan ti utang. Diyo ipalubos a sumrek ti kasta a kinadakes iti uloyo. No diyo kayat a pautangan, umasugto iti Apo iti maibusor kadakayo ket makabasolkayo. 10Siraragsakkayo koma a mangted ket awan koma ti sakit ti nakemyo. Iti kasta, bendisionannakayto ti Apo iti amin nga aramidyo. 11Addanto latta napanglaw ken marigrigat iti pagilianyo. Daytoy ti gapuna nga ibilinko kadakayo: ikkanyo a sibubuslon ti padayo nga Israelita iti tiempo a karigatna. Ti Linteg maipapan kadagiti Tagabu (Ex. 21:1-11) 12"No adda padayo nga Israelita, lalaki man wenno babai, a mangilako iti bagina a kas tagabu, agserbinto kadakayo iti innem a tawen. Inton dumteng ti maika-7 a tawen, masapul a wayawayaanyo. 13Ngem diyo pagawiden nga ima-ima. 14Ikkanyo a sibubuslon iti aniaman nga imparabur ti Apo kadakayo - karnero, trigo ken arak. 15Laglagipenyo a natagabukayo met idi idiay Egipto winayawayaannakayo ti Apo a Diosyo; daytoy ti gapuna nga itedko kadakayo ita daytoy a bilin. 16"Nalabit a madi a pumanaw ti tagabuyo ta, kas kunana, ay-ayatennakayo a sangafamiliaan ket kontento iti panagyanna kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 435 ket
436 17Ipasanggiriyo iti baotek ti ruangan ti balayyo; tebbenganyo ket tagabuyonton iti tungpal biagna. Kasta met ti pamay-anyo iti babai a tagabu. 18Saan koma a sakiten ti nakemyo a wayawayaanyo ti maysa a tagabu; nagserbi kadakayo iti innem a tawen ket kagudua laeng ti sueldona iti sueldo ti mangmangged. Aramidenyo daytoy ket bendisionannakayto tiApo a Diosyo iti amin nga aramidyo. Ti Umuna nga Anak ti Baka ken Karnero 19"Ikonsagraryo iti Apo a Diosyo ti amin nga inauna a kalakian a yanak ti baka ken ti karneroyo. Diyo pagtrabaho daytoy a baka wenno pukisan dagitoy a karnero. 20Tunggal tawen, dakayo ken ti familiayo, masapul a sidaenyo dagitoy nga animal iti imatang ti Apo a Diosyo iti lugar a pagdaydayawan. 21Ngem no adda pakapilawan dagiti animal, no pilay wenno bulsekda wenno adda sabali a nakaro a depektoda, saanyo nga idaton ida iti Apo a Diosyo. 22Mabalinyo a sidaen dagiti kasta nga animal iti balayyo. Dakayo amin, nadalus man wenno narugitkayo iti imatang ti linteg, mabalinyo ti agsida kadakuada, kas iti panagsidayo iti ugsa wenno gasela. 23Ngem diyo sidaen ti darada; ibellengyo iti daga a kas iti panangibellengyo iti danum." Deuteronomio 16 Fiesta ti Paskua (Ex. 12:1-20) 1"Padayawanyo ti Apo a Diosyo babaen iti panangrambakyo iti Fiesta ti Paskua iti bulan ti Abib; iti maysa a rabii iti dayta a bulan, inruarnakayo idiay Egipto. 2Inkay iti lugar a pinilina a pagdaydayawan kenkuana ket agpartikay iti karnero wenno baka nga agpaay iti pangrabii ti Paskua a pammadayaw iti Apo a Diosyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
3No kanenyo daytoy a daton, dikay mangan iti nalebaduraan a tinapay. Pito nga aldaw a mangankay iti saan a nalebaduraan a tinapay, ti simbolo ti panagsagabayo, gapu ta nagdardaraskayo idi a pimmanaw idiay Egipto. Aramidenyo daytoy a panglagip iti aldaw nga ipapanawyo idiay Egipto, dayta lugar a nagsagabaanyo. 4Pito nga aldaw a masapul nga awan ti lebadura iti sakupyo. Sidaenyo amin ti karne ti animal a napapatay iti rabii ti umuna nga aldaw ket awan ti ipabigatyo. 5-6"Iti laeng pagdaydayawan ti pakaisaganaan iti animal a maipaay iti Fiesta ti Paskua ket awanen ti sabali a disso iti daga nga ited kadakayo tiApo. Isaganayo iti sumipnget, iti oras nga ipapanawyo idi idiay Egipto. 7Angrenyo sayo sidaen iti disso a pagdaydayawan ket agawidkayo iti sumuno a bigat. 8Iti las-ud ti innem nga aldaw, masapul nga awan ti lebadura ti tinapay a kanenyo; iti maikapito nga aldaw, aggigimongkayo nga agdaydayaw iti Apo a Diosyo. Dikay agtrabaho iti dayta nga aldaw. Ti Fiesta ti Panagani (Ex. 34:22; Lev. 23:15-21) 9"Palabsenyo ti pito a lawas manipud panangrugiyo nga agani 10sayo rambakan ti Fiesta ti Panagapit a pammadayaw iti Apo a Diosyo. Mangidatagkayo iti daton nga agtaud iti nakemyo kas maikanatad iti imparaburna kadakayo. 11Agrag-okayo iti imatang ti Apo, dakayo ken dagiti annakyo, dagiti adipenyo ken dagiti Levita, dagiti ganggannaet, dagiti ulila ken balo a babbai nga agnaed kadagiti iliyo. Aramidenyo daytoy iti lugar a pilien ti Apo a Diosyo a pagdaydayawan kenkuana. 12Laglagipenyo a natagabukayo idi idiay Egipto. Daytoy ti gapuna nga ikagumaanyo a tungpalen dagitoy a bilin. Ti Fiesta dagiti Abong-abong (Lev. 23:33-43) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 437
13"Kalpasan ti panangirikyo kadagiti amin a trigoyo ken panangpespesyo kadagiti amin nga ubasyo, rambakanyo ti Fiesta dagiti Abong-abong iti las-ud ti pito nga aldaw. 14Agraragsakkayo iti daytoy a fiesta, dakayo ken dagiti annakyo, dagiti adipenyo ken dagiti Levita, ganggannaet, ulila ken balo a babbai nga agnaed kadagiti iliyo. 15Padayawanyo ti Apo a Diosyo iti panagrambakyo iti daytoy a fiesta iti las- ud ti pito nga aldaw iti lugar a pilienna a pagdaydayawan kenkuana. Agragsakkayo gapu ta binendisionan ti Apo ti apityo ken ti trabahoyo. 16"Mamitlo iti makatawen a masapul a mapan agdaydayaw ti amin a lallaki iti lugar a pilienna a pagdaydayawan kenkuana. Mapanda iti Fiesta ti Paskua, iti Fiesta ti Panagani ken iti Fiesta dagiti Abong-abong. Dikay mapan nga ima-ima iti imatang ti Apo; 17masapul a mangitugot ti tunggal maysa iti sagut kas mayannurot iti imparabur ti Apo a Diosyo. Ti Pannakaipakat ti Hustisia 18"Mangdutokkayo kadagiti ukom ken dadduma nga ofisiales iti tunggal ili nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Kas ukom, ibanagda dagiti kaso dagiti tattao nga awan ti idumdumada. 19Masapul a dida ballikugen ti linteg ken awan ti kanunonganda iti panangukomda. Dida agawat iti pasuksok ta ti pasuksok bulsekenna uray masirib ken mapagtalkan a tao ket daytoy ti pakaigapuan panangikeddengda iti saan nga umisu a sentensia. 20Agtalinaedkayo a nalinteg ken awan idumdumana tapno masakupyo ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo ket agtultuloykayo nga agnaed sadiay. 21"No mangbangonkayo iti altar iti Apo a Diosyo, dikay mangikabil iti abayna ti kayo a simbolo ni Asera a didiosen. 22Dikay mangipasdek iti uray ania nga adigi a bato a pagdaydayawan; kagura dagitoy ti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 438 ti
Deuteronomio 17 1"Diyo idaton iti Apo a Diosyo ti toro a baka wenno karnero nga adda depektona; kagura ti Apo daytoy. 2"No adda siasinoman a nakabasol iti Apo 3babaen iti panagdaydayaw ken panagserbina kadagiti sabali a didiosen wenno iti init, bulan wenno kadagiti bituen, banag a maikaniwas iti bilin ti Apo, 4palutpotenyo a naimbag. No pudno a napasamak daytoy a kinadakes iti Israel, 5ipanyo dayta a tao iti ruar ti ili sayo batoen agingga a matay. 6Nupay kasta, kasapulan ti panagtestigo ti dua wenno tallo a tao; saan a mapapatay no maysa la ti saksi. 7Masapul a dagiti saksi ti umuna a mangbato iti nakabasol ket sumaruno dagiti tattao; kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes. 8"Nalabit nga addanto kaso a narigat a kedngan ti ukom a kas iti inggagara wenno saan nga inggagara a panagpapatay wenno riri maipapan iti sanikua wenno panangkabil iti maysa a tao a puon ti pakasugatanna. Inkay iti lugar a pinili ti Apo a Diosyo a pagdaydayawan kenkuana, 9ket idatagyo ti kasoyo kadagiti papadi a Levita ken iti agdama nga ukom tapno risutenda ti kaso. 10Ipaulogda ti sentensia ket ibanagyo ti ibagada a maaramid. 11Awatenyo ti ikeddengda ket tungpalenyo a nainget ti ibilinda. 12Mapapatay ti siasinoman a mangsukir iti ukom wenno iti padi a madama nga agserserbi; kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes iti Israel. 13Agbutengto ti amin a makadamag iti daytoy ket awanton ti makaitured nga agaramid iti kasta. Dagiti Bilin maipapan iti Ari Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 439
14"Inton matagikuayon ti daga nga ited ti Apo a Diosyo ket agnaedkayon sadiay, nalabit a kayatyonto ti maaddaan iti ari a kas kadagiti pagilian iti likmutyo. 15Isaadyo nga ari ti pilien ti Apo a Diosyo. Masapul a maysa kadagiti kadaraanyo ti isaadyo; diyo dutokan ti saan nga Israelita. 16Maiparit a maaddaan ti ari iti adu a kabalio nga usaren ti armadana; saan a mapalubosan nga agpagatang kadagiti kabalio idiay Egipto. Imbaga ti Apo a saankayon nga agsubli sadiay. 17Maiparit a mangasawa iti adu ta daytoy ti mangyadayo kenkuana iti Apo; saan nga agpabaknang a kadagiti pirak ken balitok. 18No maisaad nga ari, masapul a maaddaan iti kopia ti libro maipapan kadagiti linteg ken pannursuro ti Dios a naadaw iti libro nga ay-aywanan dagiti papadi a Levita. 19Masapul nga adda a kanayon kenkuana daytoy a libro ket basbasaenna iti unos ti panagbiagna tapno masursurona ti agbuteng iti Apo ken agtulnog a sipapasnek iti amin a bilin a nailanad iti daytoy a libro. 20Iti kasta, dinanto ibilang ti bagina a nalalaing ngem dagiti padana nga Israelita ken dinanto mapanunot ti agsukir kadagiti bilin ti Apo. Ket ti ari ken dagiti kaputotanna napautto ti panagturayna iti Israel." Deuteronomio 18 Ti Bingay dagiti Papadi 1Intuloy ni Moises, "Awan ti daga iti Israel a maited kadagiti papadi a Levita. Pagbiagdanto dagiti sagut ken dagiti dadduma a daton iti Apo. 2Saanda a mapalubosan nga agtagikua iti daga a kas kadagiti dadduma a tribu; ti bingayda isu ti gundawayda nga agserbi a papadi kas inkari tiApo. 3"No adda maidaton a toro a baka wenno karnero, maited kadagiti papadi ti abaga, ti pingping ken ti bituka. 4Masapul a maited kadakuada ti umuna nga apit iti trigo, arak, lana ti olibo ken de lana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 440
441 5Kadagiti amin a tribuyo, ti tribu ni Levi ti pinili ti Apo nga agserbi kenkuana a kas papadi iti agnanayon. 6"Mabalin ti siasinoman a Levita iti uray ania nga ili ti Israel ti mapan iti lugar a pilien ti Apo a pagdaydayawan kenkuana, 7ket agserbi a padi itiApo a Diosna a kas kadagiti dadduma a Levita nga agserserbi sadiay. 8Maipada ti kaadu ti awatenna a taraon iti kaadu ti taraon nga awaten dagiti dadduma a papadi. Mabalinna nga idulin ti aniaman nga ipatulod kenkuana ti familiana. Ballaag a Maibusor iti Ugali dagiti Pagano 9"Inton dumtengkayo iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo, diyo tultuladen dagiti makarimon nga ugali dagiti tattao nga agnaed sadiay. 10Diyo idatag dagiti annakyo a kas daton a mapuoran iti altaryo. Diyo palubos nga agan-anito wenno agbuybuyon dagiti tattaoyo wenno aggamud 11wenno agipadles wenno makiumanda kadagiti espiritu dagiti natay. 12Kagura ti Apo a Diosyo dagiti agaramid kadagiti kastoy a makarimon a banag. Daytoy ti gapuna a paksiatennanto dagita a tattao bayat ti isusungadyo. 13Masapul a naan-anay ti kinapudnoyo iti Apo." Ikari ti Dios nga Agibaon kadagiti Profeta 14Kinuna ni Moises, "Iti daga nga inkay sakupen, agtulnog dagiti tattao iti pammagbaga dagiti agan-anito wenno dagiti agbuybuyon ngem saan nga ipalubos ti Apo a Diosyo a kasta ti aramidenyo. 15Mangpatanorto iti profeta a kas kaniak nga agtaud iti Israel. Masapul nga agtulnogkayo kenkuana. 16"Iti daydi nga aldaw a panaguummongyo idiay Bantay Sinai, impakpakaasiyo a diyo koma mangngegen nga agsao ti Apo ken makitayo iti apuy ta mabutengkayo amangan no mataykayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
17Kinuna ngarud kaniak ti Apo, 'Nasayaat ti dawatda. 18Mangibaonakto iti profeta a kas kenka nga agtaud kadakuada. Ibagakto kenkuana ti isaona ket ibagananto met kadagiti tattao ti amin nga ibilinko. 19Agsaonto iti naganko, ket dusaek ti siasinoman a di agtulnog kenkuana. 20Ngem no adda profeta a diak binilin a mangipakaammo iti mensahe iti naganko, masapul a mapapatay gapu iti inaramidna. Kasta met ti maaramid iti siasinoman a profeta nga agsao iti nagan dagiti didiosen.' 21"Nalabit a kayatyo nga ammoen no kasano a mailasinyo a saan a nagtaud iti Apo ti mensahe ti profeta. 22No agsao ti profeta iti nagan ti Apoket saan a mapasamak ti ibagana, saan ngarud a nagtaud iti Apo ti ibagana. Nagsao dayta a profeta iti bukodna a nakem, ket dikay agbuteng kenkuana." Deuteronomio 19 Dagiti Siudad a Pagkamangan (Num. 35:9-34; Jos. 20:1-9) 1Intuloy ni Moises, "Kalpasan ti panangparmek ti Apo a Diosyo kadagiti tattao nga agnaed iti daga nga itedna a tagikuaenyo ken nasakupyon dagiti siudad ken balbalayda ket agtaengkayon sadiay, 2-3bingbingayenyo ti daga iti tallo a paset; adda siudad ti tunggal paset a nalaka a papanan. No adda pimmatay, mabalinna ti agkamang iti maysa kadagitoy a siudad tapno masalakniban. 4No makapapatay ti maysa a tao iti saanna a kabusor, mabalinna ti agkamang sadiay tapno saan a maan-ano. 5Kas pangarigan, adda dua a tao a mapan mangayo iti kabakiran. Bayat ti panagpukan ti maysa, masukto ti ulo ti wasay ket mapuntaan ti kaduana a pakaigapuan ti pannakatayna. Mabalin ti nakapatay ti agkamang iti maysa kadagitoy a siudad tapno saan a maan-ano. 6No maymaysa ti siudad ket adayo unay a papananna, nalabit a makamakam ti kabagian ti natay nga agibales ket gapu iti pungtotna, mapatayna ti tao nga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 442
awan basolna. Kinapudnona, aksidente laeng ti pannakatay ti tao a dina kabusor. 7Daytoy ti gapuna nga ibilinko a mangilasinkayo iti tallo a siudad. 8"Inton palawaen ti Apo a Diosyo ti daga a masakupanyo a kas imbagana kadagiti kapuonanyo ket itedna ti amin a daga nga inkarina, 9mangilasinkayto iti tallo pay a siudad. (Itednanto daytoy a daga no tungpalenyo ti amin nga imbilinko ita nga aldaw ken no ayatenyo ti Apo a Diosyo ket agbiagkayo a kas mayannurot kadagiti pannursurona.) 10Aramidenyo daytoy tapno dikay makabasol iti pannakapapatay iti tao nga awan basolna iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. 11"Ngem no kas pangarigan igagara ti maysa a tao a patayen ti kabusorna sa mapan agkamang iti maysa kadagitoy a siudad, 12paalanto dagiti panglakayen ti ilina ket yawatda iti kabagian nga agibales tapno patayenna. 13Diyonto kaasian. Pukawenyo iti Israel daytoy a mammapatay tapno awanto ti pakaan-anoanyo. Dagiti Mohon 14"Diyo yalis ti mohon ti kaarrubayo a nabayagen nga inkabil dagiti kapuonanyo iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Linteg maipapan iti Panagsaksi 15"Saan nga umdas ti maysa a saksi tapno masentensiaan ti maysa a tao iti nakaidarumanna. Masapul nga adda dua a saksi a mangpaneknek a nakabasol ti maysa a tao. 16No idarum ti maysa a tao ti padana a tao iti basol a dina inaramid, 17masapul a dumatagda a dua iti imatang ti Apo ket usigen ida dagiti papadi ken dagiti ukom nga agserserbi sadiay. 18Usigen a naimbag dagiti ukom ti kaso ket no saan a pudno ti pammabasol ti nagdarum a maibusor iti padana nga Israelita, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 443
19isu ti umawat iti dusa a maipatay koma iti indarumna. Kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes. 20Madamagto ti amin ti napasamak; agbutengdanto ket awanton ti agaramid iti kasta a kinadakes. 21Dikay mangngaasi; no biag ti inutangmo, biag met ti pagbayadmo, mata iti mata, ngipen iti ngipen, ima iti ima ken saka iti saka." Deuteronomio 20 Dagiti Linteg maipapan iti Gubat 1Intuloy ni Moises, "No inkay gubaten dagiti kabusoryo ket makitayo dagiti lugan a pakigubat ken dagiti kabalio ken ti armada a nabilbileg ngem ti armadayo, dikay agbuteng kadakuada. Tulongannakayto ti Apo a Diosyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto. 2Sakbay a makigubatkayo, masapul a mapan ti maysa a padi iti sangoanan dagiti soldado ket kunana: 3'Tattao iti Israel, dumngegkayo! Ita nga aldaw, inkay makigubat. Dikay agbuteng kadagiti kabusoryo; dikay agdandanag. 4Kumuyog kadakayo ti Apo a Diosyo ket pagballigiennakayo.' 5"Kalpasanna, kasaonto dagiti ofisiales dagiti tattao ket kunada: 'Adda kadi kadakayo ti siasinoman a kaipatpatakderna ti balayna ngem dina pay inkonsagrar? No adda, masapul nga agawid amangan no matay iti paggugubatan ket sabali ti mangikonsagrar iti balayna. 6Adda kadi kadakayo ti kalkalpasna a nagmula iti ubas ngem di pay nagburas kadagiti bungana? No adda, masapul nga agawid amangan no matay iti paggugubatan ket sabalinto ti aglak-am iti arakna. 7Adda kadi kadakayo ti nakitulag a makiasawa? No adda, masapul nga agawid amangan no matay iti paggugubatan ket sabalinto ti mangasawa iti babai a nakitulaganna.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 444
8"Kunanto pay dagiti ofisiales: 'Adda kadi kadakayo ti mabuteng wenno napukawna ti tured-pakinakemna? No adda, masapul nga agawiden tapno di met tumakrot dagiti dadduma.' 9Kalpasan ti panagsao dagiti ofisiales iti armada, mapili dagiti pangulo ti tunggal bunggoy. 10"No rautenyo ti maysa a siudad, ikkanyo nga umuna iti gundaway dagiti umili a sumuko. 11No luktanda dagiti ruangan ti siudad ket sumukoda, pagbalinenyo amin ida a tagabu ket kapilitan nga agtrabahoda kadakayo. 12Ngem no saanda a sumuko, ket kaykayatda ti makigubat, lakuben ti armadayo ti siudad. 13No tulongannakayo ti Apo a mangparmek iti dayta a siudad, papatayenyo dagiti amin a lallaki sadiay. 14Ngem mabalinyo nga alaen dagiti babbai ken ubbing, dagiti animal ken amin a masarakanyo iti siudad. Mabalinyo nga usaren ti amin a kukua dagiti kabusoryo. Inted kadakayo ti Apo a Diosyo dagitoy. 15Kastoy ti aramidenyo kadagiti siudad nga adayo iti daga a pagnaedanyonto. 16"Ngem no sakupenyo dagiti siudad iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo, papatayenyo dagiti amin nga agnaed. 17Ikisapyo dagiti amin a tattao: dagiti Heteo, Amorreo, Cananeo, Perezeo, Heveo ken dagiti Jebuseo kas imbilin kadakayo ti Apo nga aramidenyo. 18Papatayenyo ida tapno dikay agbasol iti Apo babaen iti panangisuroda kadakayo kadagiti amin a makarimon a banag nga ar-aramidenda iti panagdaydayawda kadagiti didiosenda. 19"No adda kayatyo a sakupen a siudad, diyo pukanen dagiti kayo nga agbunga, uray no mabayag a tiempo ti pananglakubyo. Kanenyo ti bunga ngem diyo dadaelen dagiti kayo; saanyo a kabusor dagiti kayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 445
20Mabalinyo ti agpukan kadagiti dadduma a kayo nga usarenyo iti pannakalakub ti siudad agingga a maparmekyo." Deuteronomio 21 Ti Kaso ti Pammapatay a Saan a Marisut 1Intuloy ni Moises, "No adda masarakanyo a bangkay iti maysa a talon iti daga nga ited ti Apo a Diosyo kadakayo, ket diyo ammo ti pimmatay, 2masapul a mapan dagiti panglakayen ken dagiti ukomyo iti disso a nakaiwalangan ti bangkay ket rukodenda ti kaadayo ti tunggal ili iti kabangibang manipud iti nasao a disso. 3Mangala dagiti panglakayen iti baka a saan pay a naipako manipud iti kaasitgan nga ili a nakasarakan iti bangkay. 4Ipanda ti baka iti saan pay a naarado a daga, iti asideg ti maysa nga agay- ayus a waig ket rungdoenda sadiay ti tengnged ti baka. 5Mapan met sadiay dagiti papadi a Levita, ta akemda ti mangusig ken mangeddeng iti amin a kaso a mainaig iti kinaranggas. Pinili ida ti Apo a Diosyo tapno agserbida kenkuana ken mangbendision iti naganna. 6Amin a pangulo ti ili a kaasitgan iti lugar a nakasarakan iti bangkay buggoanda ti imada iti rabaw ti baka 7sada kuna, 'Saan a dakami ti pimmatay iti tao ket dimi ammo no siasino ti pimmatay. 8Pakawanem, O Apo, dagiti tattaom nga Israelita nga inispalmo idiay Egipto. Pakawanennakami ket dinakam pabasolen iti ipapatay ti tao nga awan basolna.' 9Ngarud, gapu ta inaramidyo ti pagayatan ti Apo, awanto ti sungsungbatanyo iti pammapatay. Maipapan kadagiti Babbai a Balud iti Gubat 10"Inton pagballigiennakayo ti Apo a Diosyo, ket agalakayo kadagiti balud ti gubat, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 446
11nalabit nga adda makakita iti napintas a babai a pagduyosan ti riknana ket kayatna nga asawaen. 12Isangpetna iti balayna, pakalboanna, pagikukoenna 13ken pasuktanna ti pagan-anayna. Masapul nga agyan iti balayna ket makabulan a dung-awanna dagiti nagannak kenkuana; kalpasanna, mabalinnan nga asawaen. 14No dinanton kayat ti babai, masapul a wayawayaanna. Gapu ta pinilitna a kinaidda, dina mabalin nga ilako a kas tagabu. Ti Kalintegan ti Inauna nga Anak a Lalaki 15"Kas pangarigan adda lalaki a dua ti assawa. Ngem kadagitoy a dua, kaykayatna ti maysa. Ita, agpadada nga aganak iti lalaki, ngem ti anak ti asawa a dina kaykayat ti immuna a naipasngay. 16Inton ikeddeng ti lalaki a bingayenna ti sanikuana kadagiti annakna, dina idumduma ti anak ti magusgustoanna nga asawa babaen iti pannangtedna kenkuana iti bingay koma ti inauna nga anak. 17Masapul a doble ti bingay ti inauna uray no saan nga anak ti idumdumana nga asawa. Masapul a bigbigenna ti inauna nga anakna ket itedna ti bingayna kas ituyang ti linteg. Ti Nasukir nga Anak 18"No nasukir ti maysa nga anak, ket dina italtalek ti panangdisiplina dagiti nagannak kenkuana, 19masapul nga idatag dagiti nagannak kadagiti panglakayen ti ili tapno mausig. 20Kastoy ti ibagada kadagiti panglakayen: 'Nasubeg daytoy nga anakmi. Kanayonnakami a supringen ket dinakami dengdenggen. Mammartek ken gastador.' 21Kalpasanna, masapul a batoen dagiti tattao agingga a matay ket iti kasta, maikkat daytoy a kinadakes. Maammoanto daytoy ti amin nga umili ti Israel ket agbutengdanto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 447
Nadumaduma a Linteg 22"No ibitinyo iti adigi ti bangkay ti maysa a tao a pinatayyo a kas dusa ti krimen nga inaramidna, 23masapul nga ikaliyo met laeng ti bangkay iti dayta nga aldaw. Diyo pagpatpatnagen a nakabitin gapu ta ti bangkay a sibibitin, yegna ti lunod ti Dios iti daga. No diyo ikali a dagus, matulawan ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Deuteronomio 22 1"No makitayo a nakabulos ti baka wenno karnero ti padayo nga Israelita, diyo baybay-an. Tiliwenyo sayo ipan iti akinkukua. 2Ngem no adayo unay ti taengna wenno diyo ammo no siasino ti akinkukua, yawidyo ti animal. Itedyo no umay tuntonen ti akinkukua. 3Kasta met ti aramidenyo no makasarakkayo iti asno wenno pagan-anay wenno aniaman a napukaw ti padayo nga Israelita. 4"No makitayo a nakusbo ti asno wenno baka ti padayo nga Israelita, diyo baybay-an. Tulonganyo a mangpatakder iti animalna. 5"Maiparit nga agkawes ti babai iti kawes ti lalaki wenno ti lalaki iti kawes ti babai. Kagura ti Apo a Diosyo dagiti tattao nga agaramid iti kasta. 6"No makasarakkayo iti umok ti billit iti kayo wenno iti daga ket adda tumatayab a manguk-ukop wenno mangsalsallukob kadagiti piekna diyo alaen ti tumatayab. 7Mabalinyo nga alaen dagiti piek ngem bulosanyo ti inada tapno narang-ay ket napautto ti panagbiagyo. 8"No mangbangonkayo iti baro a balay, masapul a barandiliasanyo ti tuktokna tapno awan sungsungbatanyo no adda matnag ket matay. 9"Dikay agitukit iti sabali a mula iti kaubasanyo. No aramidenyo ti kasta, maparitankayo nga aglak-am iti bunga ti ubas wenno iti sabali nga imulayo. 10"Diyo pagkuyogen ti baka ken ti asno nga agarado. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 448
11"Dikay agkawes iti pagan-anay a naabel iti de lana ken linen. 12"Baruyboyanyo dagiti uppat a suli ti pagan-anayyo. Linteg maipapan iti Kinabirhen ti Maysa a Babai 13"Kas pangarigan mangasawa ti maysa a lalaki ket kalpasanna saannan a kayat ti babai; 14no padpadaksenna ti asawana ket ibagana a saan gayam a birhen idi agkasarda, 15masapul nga alaen dagiti nagannak iti babai ti puraw nga ules a nagkaiddaan dagiti agassawa iti umuna a rabii sada idatag iti korte a buklen dagiti pangulo ti ili. 16Kunanto ti ama ti babai, 'Intedko toy anakko nga asawaen daytoy a lalaki; ita, dina met kayaten. 17Padpadaksenna ti anakko ket ibagbagana a saan a birhen idi agkasarda. Ngem adtoy ti pammaneknek a birhen ti anakko; kitaenyo ti ules a nagkaiddaanda iti umuna a rabii!' 18Masapul nga alaen dagiti panglakayen ti lalaki sada kabilen. 19Pagmultaenda pay iti 100 a bagi ti pirak ket itedda ti kuarta iti ama ti babai gapu ta imbabainna ti maysa a balasang iti Israel. Saan la a dayta; agtalinaedda nga agassawa ket dina mabalin nga isina ti babai iti unos ti panagbiagna. 20"Ngem no pudno ti pammabasol ket awan ti pammaneknek a birhen ti babai, 21iruarda sada ipan iti ruangan ti balay ni amana. Sadiay ti pangbatoan kenkuana dagiti lallaki iti siudad agingga a matay. Nakababain ti inaramidna iti Israel gapu ta nakikaidda iti lalaki sakbay a nakiasawa idinto nga agnanaed pay laeng iti balay ni amana. Kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 449
22"No masukalan a kakaiddaen ti maysa a lalaki ti asawa ti sabali, masapul a mapapatayda a dua. Kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes. 23"No matiliwan ti maysa a lalaki iti maysa nga ili a makikakaidda iti babai a naitulag a mayasawa, 24ipanyo ida a dua iti ruar ti ili ket batoenyo ida agingga a matayda. Mapapatay ti babai gapu ta saan a nagpaarayat idinto nga adda iti ili nga adda makangngeg kenkuana. Mapapatay met ti lalaki gapu ta kinaiddana ti babai a naitulag iti padana nga Israelita. Kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes. 25"No ramesen ti maysa a lalaki ti maysa a balasang a masabatna iti away a naitulag a mayasawa, ti laeng lalaki ti mapapatay. 26Awan ti pakaan-anoan ti babai ta awan ti inaramidna a pakaigapuan ti pannakapapatayna. Maipada daytoy a kaso iti kaso ti maysa a lalaki a mangdarup iti padana a lalaki ket patayenna. 27Ngamin, rinames ti lalaki ti naitulag a babai iti putputong a lugar nga awan umarayat kenkuana. 28"No matiliwan ti maysa a lalaki a mangramrames iti maysa a balasang a saan a naitulag a mayasawa, 29masapul a mangted iti 50 a bagi ti pirak iti ama ti babai a kas sab-ong ket asawaenna ti babai gapu ta pinilitna. Dina mabalin nga isina iti unos ti panagbiagna. 30"Maiparit a kaiddaen ti maysa a tao ti siasinoman kadagiti assawa ni amana tapno saan a maibabain ti naganak kenkuana." Deuteronomio 23 Dagiti Mailaksid kadagiti Tattao ni Yahweh 1Intuloy ni Moises, "Saan a maibilang kadagiti tattao ti Apo ti siasinoman a lalaki a nakapon wenno naputed ti mabagbagina. 2"Saan a maibilang kadagiti tattao ti Apo ti maysa a bastardo wenno dagiti kaputotanna, uray iti maikasangapulo a kaputotan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 450
451 3"Saan a maibilang kadagiti tattao ti Apo ti maysa nga Ammonita wenno Moabita - wenno ti siasinoman a kaputotanda uray iti maikasangapulo a kaputotan. 4Didakay inikkan iti kanen ken danum idi magnakayo iti dagada kalpasan ti iruruaryo idiay Egipto. Tinangdananda ketdi ni Balaam nga anak ni Beor a taga-Peor iti probinsia ti Mesopotamia tapno ilunodnakayo. 5Ngem saan nga impangag ti Apo a Diosyo ni Balaam. Pinagbalinna ketdi a bendision daydi lunod gapu ta inay-ayatnakayo ti Apo. 6Bayat ti panagtalinaedyo a maysa a pagilian, dikay agaramid iti aniaman a mangted iti pagimbagan wenno pagrang-ayanda. 7"Diyo laisen dagiti Edomita, ta kabagianyo ida. Diyo met laisen dagiti Egipcio, ta nagnaedkayo idi iti dagada. 8Mabalin a maibilang kadagiti tattao ti Apo dagiti annakda manipud iti maikatlo a kaputotan." Tapno Nadalus ti Kampo dagiti Soldado iti Tiempo ti Gubat 9"Iti tiempo ti gubat, saankayo nga agaramid iti uneg ti kampo ti aniaman a mamagbalin kadakayo a narugit iti imatang ti linteg. 10No agbalin a narugit ti maysa a lalaki gapu ta agruar iti kissit bayat ti panagtagtagainepna iti rabii, masapul nga agyan nga agmalmalem iti ruar ti kampo. 11Masapul nga agdigos iti mumalemen ket inton lumnek ti init, sumrek met laeng iti kampo. 12"Masapul nga adda disso iti ruar ti kampo a mabalinyo a pagkasilyasan. 13Kas paset ti aruatenyo, mangitugotkayo iti pagkaliyo iti abut no umiblengkayo; kalpasanna, gaburanyo met laeng ti rugityo. 14Pagtalinaedenyo a nadalus ti kampoyo gapu ta adda ti Apo a Diosyo iti kampoyo a mangsalaknib kadakayo ken mangparmek kadagiti kabusoryo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Dikay agaramid iti aniaman a naalas a panggapuan ti Apo a mangbaybay-a kadakayo. Nadumaduma a Linteg 15"No agkamang kadakayo ti maysa a tagabu, diyo pagsublien iti apona. 16Bay-anyo nga agnaed iti uray sadino a lugar kadagiti iliyo a pilienna. Saanyo nga idadanes. 17"Maiparit iti maysa nga Israelita, lalaki man wenno babai, nga agbalin a balangkantis iti templo. 18Diyo ipan iti templo ti Apo a Diosyo ti matgedan ti maysa a balangkantis tapno idatonyo a pangtungpal iti kariyo. Kagura ti Apo dagiti balangkantis ti templo. 19"No agpautangkayo iti kuarta, taraon wenno uray ania iti padayo nga Israelita, diyo paanakan. 20Mabalinyo a paanakan ti ipautangyo iti ganggannaet, ngem diyo paanakan ti ipautangyo iti padayo nga Israelita. Tungpalenyo daytoy a bilin tapno bendisionannakayto ti Apo a Diosyo iti amin nga aramidyo iti daga a sakupenyo. 21"No agkarikayo iti Apo a Diosyo, diyo itantan a tungpalen, ta awan duadua a singirennakayo ket agbasolkayo. 22Saankayo a makabasol no dikay agkari iti Apo, 23ngem no agkarikayo iti agtaud iti nakemyo, masapul a tungpalenyo. 24"No magnakayo iti kaubasan ti maysa a tao, mabalinyo ti mangan kadagiti ubas iti kaykayatyo. Ngem dikay mangibasket iti yawidyo. 25No magnakayo iti katrigoanna, mabalinyo a kanen ti amin a mapurosyo ngem dikay agani iti trigo." Deuteronomio 24 Linteg iti Panagsina ti Agassawa ken Panagasawa Manen Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 452
1Intuloy ni Moises, "No mangasawa ti maysa a lalaki ket iti saan a mabayag, dinan kayat ti asawana ta adda natakuatanna a dina kayatkenkuana, mabalinna ti agaramid iti kasuratan ti panagsina sana pagtalawen. 2No agasawa ti babai a naisina iti sabali a lalaki, 3ket ikeddeng ti asawana ti panangisina kenkuana, ikkanna iti kasuratan ti panagsina sana papanawen. Wenno kas pangarigan matay ti maikadua nga asawana, 4saan a maipalubos nga asawaen manen ti immuna nga asawana. Ibilang ti lalaki a natulawan ti babai. No asawaen manen ti lalaki, ti umuna nga asawana, saan a nasayaat daytoy iti imatang ti Apo. Diyo tulawan ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Nadumaduma a Linteg 5"No kaas-asawa ti maysa a lalaki, saan a mabalin nga agsoldado wenno agserbi iti pagilian. Agtalinaed iti balayna iti las-ud ti makatawen ket paragsakenna ti asawana. 6"No pautanganyo ti maysa a tao, diyo alaen ti gilinganna a kas salda ti impautangyo ta daytoy ti aramatenna a pangisagana iti pagbiag ti familiana. 7"Mapapatay ti siasinoman a mangitalaw iti padana nga Israelita tapno tagabuen wenno ilakona. Kastoy ti panangikkatyo iti daytoy a kinadakes iti gimongyo. 8"No maipapan iti kukutel, tungpalenyo ti amin nga ibilin dagiti papadi a Levita. 9Laglagipenyo ti inaramid ti Apo a Diosyo ken ni Miriam idi rimmuarkayo idiay Egipto. 10"No pautanganyo ti maysa a tao, dikay sumrek iti balayna tapno alaenyo ti pangigawidyo iti utangna. 11Aguraykayo iti ruar ket bay-anyo nga isu ti mangted iti isaldana. 12No napanglaw ti immutang, diyo pagpatnagen ti pagan-anayna iti balayyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 453
13Isubliyo ti kawes sakbay a lumnek ti init tapno adda pagturogna. Agyamanto ket maragsakanto kadakayo ti Apo a Diosyo. 14"Diyo sauren ti napanglaw ken marigrigat a patangtangdanan nga adipen, padayo man nga Israelita wenno ganggannaet nga agnaed iti iliyo. 15Sakbay a lumnek ti init, itedyo ti tangdan ti nagtrabaho iti dayta nga aldaw. Masapulna ket ninamnamana a maalana ti sueldona. No saanyo nga ited, umasug iti Apo ket ipulongnakayo ket makabasolkayo. 16"Saan a mapapatay dagiti nagannak gapu iti dakes nga inaramid dagiti annakda. Saan met a mapapatay dagiti annak gapu iti dakes nga inaramid dagiti nagannak. No siasino ti agaramid iti dakes, isu met laeng ti agsagaba iti dusa iti inaramidna. 17"Diyo ikkaten ti kalintegan dagiti ganggannaet wenno dagiti ulila. Diyo alaen ti kawes ti balo a babai a kas salda ti utangna. 18Ibilinko daytoy kadakayo ta tagabukayo met idi idiay Egipto ket winayawayaannakayo tiApo. 19"No aganikayo ket adda malipatanyo a binettek iti talonyo, diyo sublienen. Ibatiyo sadiay para kadagiti ganggannaet, ul-ulila ken balo a babbai tapno bendisionannakayo ti Apo a Diosyo iti amin nga aramidyo. 20No nagburaskayo iti oliboyo, saanyon a sublien a burasen dagiti nabati. Agpaayda kadagiti ganggannaet, ul-ulila ken balo a babbai. 21No nagburaskayon iti ubasyo, saanyon a sublien dagiti nalabsanyo. Bay- anyo dagiti nabati nga agpaay kadagiti ganggannaet, ul-ulila ken balo a babbai. 22Laglagipenyo a tagabukayo met idi idiay Egipto. Isut' gapuna nga ibilinko nga aramidenyo daytoy. Deuteronomio 25 1"Kas pangarigan adda dua nga Israelita a dumatag iti pangukoman tapno mausig ti ririda ken masentensiaan ti nakabasol, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 454
2pagpaklebento ti ukom ti nakabasol sana pasaplit. No ania ti dakes nga inaramidna, isu met ti bilang ti pannakasaplitna. 3Mabalin a masaplit iti mamin-uppat a pulo. Ngem saan a nasursurok ngem uppat a pulo tapno saan a maibabain dayta a tao kadagiti kailianna. 4"Diyo busalan ti agir-irik a baka. Ti Pagrebbengan iti Natay a Kabsat 5"No agkabbalay ti agkabsat a lallaki ket matay ti naasawaan kadakuada nga awan anakna, saan a makiasawa ti biuda iti sabali; rebbengna a ti kabsat ti natay ti mangasawa kenkuana. 6Maibilang nga anak ti natay ti inauna a lalaki nga ipasngayna tapno saan a mapukaw ti naganna iti Israel. 7Ngem no madi ti kabsatna a mangasawa iti biuda, dumatag ti babai kadagiti panglakayen iti pangukoman ket kunana, 'Madi ti kabsat daydi asawak a mangtungpal iti annongna a kas kabsat ti natay nga asawak. Dina kayat a taginayonen ti nagan ti kabsatna iti Israel.' 8"Paayaban ngarud dagiti panglakayen ti lalaki tapno kasaoda. No dina latta kayat nga asawaen ti biuda, 9umasideg ti babai kenkuana iti sango dagiti panglakayen ket uksotenna ti sandalias ti lalaki sana tupraan ti rupana. Kunananto, 'Kastoy ti mapasamak iti lalaki a madi a mangtaginayon iti familia ti kabsatna.' 10Iti Israel, maawaganto ti familiana iti 'ti familia ti lalaki a nauksot ti sandaliasna.' Dadduma a Linteg 11"No agap-apa ti dua a lallaki, ket tulongan ti asawa ti maysa kadakuada ti asawana babaen iti panangguyodna iti mabagbagi ti karangranget ti asawana, 12masapul a maputed ti ima ti babai. Saanyo a kaasian. 13-14"Dikay agsaur no usarenyo ti timbangan ken pagsukatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 455
15Usarenyo ti husto a timbangan ken pagsukatan tapno napaut ti panagbiagyo iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. 16Kagura ti Apo a Diosyo ti agsuitik. Maibilin ti Pannakapapatay dagiti Amalekita 17"Laglagipenyo ti inaramid kadakayo dagiti Amalekita idi aggapukay idiay Egipto. 18Dida nagbuteng iti Dios, isut' gapuna a liniputandakayo a dinarup idi nabannog ken napaksuyankayo; pinatayda pay amin a nakapsut a sumarsaruno. 19Ngarud, inton maiteden ti Apo a Diosyo ti daga nga itedna kadakayo ken natalgedkayon sadiay, masapul a papatayenyo dagiti amin nga Amalekita tapno awanton ti makalaglagip kadakuada. Laglagipenyo daytoy." Deuteronomio 26 Dagiti Maidaton nga Apit 1Intuloy ni Moises, "Kalpasan ti panangsakupyo iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo ket agnaedkayon sadiay, 2masapul a mangalakay iti umuna nga apit iti tunggal mulayo. Ibasketyo dagitoy ket ipanyo iti naituding a lugar a pagrukbaban. 3Inkay iti padi nga agserserbi iti dayta a tiempo ket kunayo kenkuana, 'Kayatko nga ipakaammo iti imatang ti Apo a Diosko nga addaakon iti daga nga inkarina kadagidi kapuonanmi.' 4"Alaen ti padi ti basket sana ikabil iti sango ti altar ti Apo a Diosyo 5ket ipakaammoyo iti imatang ti Apo a Diosyo, 'Maysa nga agalla-alla nga Arameo ni amak a nangipan iti familiana idiay Egipto. Bassit ti bilangda idi napanda sadiay ngem immaduda ket nagbalinda a nabileg a pagilian. 6Pinarparigatdakami dagiti Egipcio ket pinilitdakami nga agtrabaho a kas tagabu. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 456
7Immasugkam iti Apo a Dios dagiti kapuonanmi. Impangagna dagiti asugmi; nakitana ti panagsagaba, pannakaparparigat ken panagladladingitmi. 8Babaen iti naindaklan a pannakabalinna, impanawnakam idiay Egipto. Nagiparang kadagiti milagro ken datdatlag a pasamak. Nakabutbuteng dagiti pasamak a pinarnuayna. 9Inyegnakami ditoy ket intedna kadakami daytoy nabaknang ken nadam-eg a daga. 10Ngarud, yegko iti Apo ti umuna nga apitko iti daga nga intedna kaniak.' "Ikabilyo ti basket iti imatang ti Apo ket agrukbabkayo sadiay. 11Agyamankayo gapu iti amin a naimbag a banag nga inted kadakayo tiApo a Diosyo, dakayo ken ti familiayo. Awisenyo a makipagrambak dagiti Levita ken dagiti ganggannaet nga agnaed iti sakupyo. 12"Tunggal maikatlo a tawen, itedyo dagiti apagkapullo dagiti apityo kadagiti Levita, ganggannaet, ulila ken balo a babbai tapno iti amin nga ili adda umanay a taraonda. Kalpasanna, 13kunayo iti Apo, 'Awanen ti nabati iti nasagradoan nga apagkapullo iti balayko. Intedko kadagiti Levita, ganggannaet, ulila ken balo a babbai a kas imbilinmo kaniak. Awan ti sinalungasingko wenno nalipatak a bilinmo maipapan iti apagkapullo. 14Diak nangan iti apagkapullo idi nagminatayak. Awan ti inruarko iti daytoy idi maibilangak a narugit iti imatang ti linteg. Awan met ti indatonko uray sangkabassit laeng kadagiti natay. Tinungpalko ti pagayatam, O Apo. Inaramidko amin nga imbilinmo kaniak maipapan iti apagkapullo. 15Tumannawagka ngarud manipud nasantoan a pagtaengam sadi langit ket bendisionam dagiti tattaom nga Israelita ken ti nabaknang ken nadam-eg a daga nga intedmo kadakami, kas inkarim kadagidi kapuonanmi.' Dagiti Tattao ni Yahweh 16"Ita nga aldaw, ibilin ti Apo a Diosyo a tungpalenyo dagiti amin a lintegna. Tungpalenyo ngarud ida a sipapasnek iti amin a puso ken kararuayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 457
458 17Ita nga aldaw, binigbigyo ti Apo a kas Diosyo. Inkariyo nga agtulnogkayo kenkuana, tungpalenyo dagiti lintegna ken aramidenyo amin nga ibilinna. 18Ita nga aldaw, inawatnakayo ti Apo a tattaona a kas inkarina kadakayo ket bilinennakayo a tungpalenyo amin a lintegna. 19Pagbalinennakay a nabilbileg ngem dagiti dadduma a pagilian a pinarsuana ket maidaydayaw ken maitan-okto ti naganna. Dakayto dagiti nasantoan a tattaona a kas inkarina." Deuteronomio 27 Maisurat dagiti Linteg ti Dios kadagiti Tapi a Bato 1Kinuna ni Moises ken dagiti pangulo ti Israel kadagiti tattao, "Tungpalenyo dagiti amin nga ibilinko kadakayo ita nga aldaw. 2Itialdaw a ballasiwenyo ti Karayan Jordan a mapan iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo, mangipasdekkayto iti sumagmamano a dadakkel a bato sayo palitadaan. 3Isuratyo kadagitoy dagiti amin a linteg ken pannursuro. Inton nakastrekkayon iti nabaknang ken nadam-eg a daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo kas inkarina kadagidi kapuonanyo, 4ket addakayon iti ballasiw ti Jordan, ikabilyonto dagitoy a bato idiay Bantay Ebal sayo palitadaan a kas imbilinko kadakayo. 5Mangbangonkayosadiay iti altar a bato a maipaay iti Apo a Diosyo; dikay agaramat iti landok nga alikamen. 6Ngamin, masapul a saan a natikapan dagiti bato nga aramatenyo iti aniaman nga altar a bangonenyo a maipaay iti Apo a Diosyo. Sadiay ti pangidataganyo kadagiti daton a mapuoran. 7Sadiay met ti pangidataganyo ken pangananyo iti daton a pakikappia ket agyamankay iti imatang ti Apo a Diosyo. 8Isuratyo a silalawag ti tunggal balikas dagiti linteg ti Apo kadagiti napalitadaan a bato." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
9Kinuna ni Moises ken dagiti papadi a Levita kadagiti amin nga Israelita: "Tattao ti Israel, dumngegkayo a nalaing! Ita nga aldaw, nagbalinkayon a tattao ti Apo a Diosyo. 10Agtulnogkayo ngarud kenkuana ket tungpalenyo dagiti amin a lintegna nga itedko kadakayo ita nga aldaw." Dagiti Lunod a Maipatay kadagiti Agsukir 11Imbaga ni Moises kadagiti Israelita, 12"Apaman a maballasiwyo ti Jordan, dagiti sumaganad a tribu ti agtakderto iti Bantay Gerizim inton mabendisionan dagiti tattao: Simeon, Levi, Juda, Issacar, Jose ken Benjamin. 13Dagitoyto met ti agtakder iti Bantay Ebal inton maipakdaar dagiti lunod: Ruben, Gad, Aser, Zabulon, Dan ken Neftali. 14Kastoyto ti ipakaammo dagiti Levita iti napigsa a timek: 15"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman nga agaramid iti didiosen a bato, kayo wenno metal ket pagdaydayawanna iti nalimed. Kagura ti Apoti panagdaydayaw kadagiti didiosen.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 16"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a di agraem kadagiti nagannak kenkuana.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 17"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangyalis iti mohon ti daga ti kaarrubana.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 18"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangyaw-awan iti bulsek.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 19"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangilupitlupit iti kalintegan ti ganggannaet, ulila wenno balo a babai.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 20"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangibabain iti amana iti panangkaiddana iti siasinoman kadagiti assawa ni amana.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 459
21"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangkaidda iti animal.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 22"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangkaidda iti kabsatna a babai wenno kabsatna iti ama wenno iti ina.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 23"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangkaidda iti katuganganna a babai.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 24"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a mangliput a mangpatay iti padana a tao.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 25"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman nga umawat iti pasuksok tapno patayenna ti awan basolna.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao. 26"'Maipatay ti lunod ti Dios iti siasinoman a di agtulnog iti amin a linteg ken pannursuro ti Dios.' "'Amen,' isungbatto dagiti tattao." Deuteronomio 28 Dagiti Bendision a Magun-od dagiti Agtulnog (Lev. 26:3-13; Deut. 7:12-24) 1Intuloy ni Moises, "No agtulnogkayo iti Apo a Diosyo ket ikagumaanyo a tungpalen dagiti amin a bilinna nga ipakaammok kadakayo ita nga aldaw, pagbalinennakayto a natantan-ok ngem iti uray ania a nasion iti rabaw ti daga. 2No agtulnogkayo iti Apo a Diosyo, maipaayto kadakayo amin dagitoy a bendision: 3"Bendisionanto ti Apo dagiti ili ken dagiti talonyo. 4"Paraburannakayto ti Apo iti adu nga annak, nawadwad nga apit ken adu a baka ken karnero. 5"Bendisionanto ti Apo dagiti mulmulayo ken aniaman a taraon nga isaganayo nga agtaud kadakuada. 6"Bendisionanto ti Apo ti amin nga aramidyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 460
7"Parmekento ti Apo dagiti kabusor a manggubat kadakayo. Maymaysanto ti paggapuanda a mangraut kadakayo, ngem mawarawaradanto ket tinto la pagturturonganda. 8"Bendisionanto ti Apo a Diosyo ti trabahoyo ket punnoennanto iti trigo dagiti kamaligyo. Wen, bendisionannakayto iti daga nga itedna kadakayo. 9"No agtulnogkayo iti Apo a Diosyo ket tungpalenyo ti amin a bilinna, pagbalinennakayto a tattaona a kas inkarina. 10Iti kasta, mabigbigto dagiti amin a tattao ditoy daga a dakayo ti pinili ti Apo a Diosyo ket agbutengdanto kadakayo. 11Paraburannakayto ti Apo iti adu nga annak, adu nga animal ken nawadwad nga apit iti daga nga inkarina kadagidi kapuonanyo nga ited kadakayo. 12Luktanto ti Apo ti nabaknang a pagiduldulinanna iti tangatang: Yegnanto ti tudo iti umisu a panawen ket bendisionannanto ti amin nga aramidyo. Iti kasta, pulos a dikayto makautang no di pay ket dakayo ti agpautang. 13Pagbalinennakayto ti Apoa Diosyo a pangulo kadagiti pagilian; saankayto a paspasurot. Narang-aykayto latta ket agballigikayto iti amin nga aramidyo no la ket agtulnogkayo a sipupudno kadagiti bilinna nga ipakaammok kadakayo ita nga aldaw. 14Ngem masapul a diyo sukiren ti aniaman a bilin ket dikay agdaydayaw ken agserbi kadagiti didiosen." Ti Dusa ti Agsukir (Lev. 26:14-46) 15"Ngem no dikay agtulnog iti Apo a Diosyo ket diyo tungpalen a sipupudno dagiti amin a bilin ken lintegna nga itedko kadakayo ita nga aldaw, agdissuorto kadakayo amin dagitoy a lunod: 16"Ilunodto ti Apo dagiti il-ili ken taltalonyo. 17"Ilunodnanto dagiti mulmulayo ken ti isaganayo a taraon. 18"Ilunodnakayto ti Apo ket bassitto laeng ti iparaburna nga annakyo; nakirangto ti apityo ken bassitto ti baka ken karneroyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 461
19"Ilunodto ti Apo ti amin nga aramidyo. 20"No agaramidkayo iti dakes ket tallikudanyo ti Apo a Diosyo, yegnanto kadakayo ti didigra, riribuk ken parikut iti amin nga aramidyo agingga a mapukawkayo a mamimpinsan. 21Agsasarunonto a sakit ti sagabaenyo agingga nga awan matda kadakayo iti daga nga inkay sakupen. 22Ipalak-amto kadakayo ti Apo ti makaalis a sakit. Aggurigorkayto ket lumtegto dagiti bagbagiyo. Yegnanto ti tikag ken makalanet nga angin a mangdadael kadagiti mulmulayo. Agtalinaedto kadakayo dagitoy a didigra agingga a mataykayo. 23Awanto ti tudo, ket tumangkento a kas iti landok ti dagayo. 24Yegnanto ketdi ti napigsa nga angin a napakuyogan iti tapok ken darat agingga a madadaelkayo. 25"Ipalubosto ti Apo a parmekendakayo dagiti kabusoryo. Maymaysanto ti paggapuanyo a manggubat kadakuada ngem agtataraykayto a mawarawara ket diyonto ammo ti turturongenyo. Agbutengto dagiti amin a tattao ditoy daga a makakita iti mapasamak kadakayo. 26No mataykayo, kanento dagiti tumatayab ken dagiti atap nga ayup dagiti bangkayyo ket awanto ti mangbugaw kadakuada. 27Pagbusaliennakayto ti Apo a kas iti impalak-amna kadagiti taga-Egipto. Malapunoskayto iti gaddil. Agkuradkayto ket agkudkodkayo ngem awanto ti agasna. 28Pagmauyongennakayto ti Apo. Pagbulsekennakayto ket diyonto ammo ti turturongenyo. 29Kaskayto la bulsek nga agar-arikap a dina makita ti papananna, uray tengnga ti aldaw. Dikayto agballigi iti aniaman nga aramidyo. Kanayonkayto a maidadanes ken matakawan ket awanto ti tumulong kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 462
463 30"Makitulagkayto iti babai nga asawaenyo ngem sabalinto ti mangasawa kenkuana. Agbangonkayto iti balayyo ngem diyonto pagnaedan. Agmulakayto iti ubas ngem diyonto maramanan ti bungana. 31Mapartinto ti bakayo iti imatangyo, ngem diyonto maramanan. Kitkitaenyonto nga alaenda dagiti asnoyo ngem didanton maisubli. Maitedto dagiti karneroyo kadagiti kabusoryo ket awanto ti umay tumulong kadakayo. 32Makitayonto ti pannakaited dagiti annakyo tapno agbalinda a tagabu dagiti ganggannaet. Inaldawto a mabannog dagiti matayo a mangpaspasungad kadagiti annakyo ngem didanton agsubli. 33Alaento ti ganggannaet a nasion dagiti amin nga apit a nagbambannoganyo ngem awanto ti maipaay kadakayo no di pasig a pannakaidadanes ken pannakaparparigat. 34Agsagabakayto agingga nga agmauyongkayo. 35Malapunosto dagiti sakayo iti naut-ot ken saan a maagasan a letteg; agbusalinto ti entero a bagiyo. 36"Ipannakayto ti Apo agraman ti ariyo iti ganggannaet a daga a diyo pay nagnaedan ken uray dagidi kapuonanyo. Agdaydayawkayto sadiay kadagiti didiosen a naaramid iti kayo wenno bato. 37Gapu iti mapasamak kadakayo, masdaawto dagiti tattao kadagiti pagilian a pakaiwarasanyo; dakayonto ti kanayon a sarsaritaen, rabrabaken ken katkatawaanda. 38"Uray no adunto a bukel ti itukityo, bassitto ti maapityo ta ibusento dagiti dudon. 39Agmulakayto kadagiti ubas ket taripatoenyonto ida, ngem dikayto makaramanen iti bungada wenno makainum iti arak ti ubas gapu ta iggesento dagiti mula. 40Agtubonto ti olibo iti amin a paset ti dagayo ngem awanto ti aramidenyo a lana ta agregregto dagiti bungada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
41Addanto annakyo, ngem mapukawyonto ida ta maitalawdanto a kas balud iti gubat. 42Ibusento ti igges ti amin a kayo ken mulayo. 43"Rumang-ayto a rumang-ay dagiti ganggannaet nga agnanaed iti sakupyo idinto ta pumanglawto a pumanglaw ti kasasaadyo. 44Addanto kuarta nga ipautangda kadakayo ngem awanto ti maipautangyo kadakuada. Pagangayanna, iturayandakayto. 45"Agdissuorto amin dagitoy a didigra kadakayo. Agtalinaeddanto agingga a madadaelkayo agsipud ta dikay nagtulnog iti Apo a Diosyo, ket diyo tinungpal dagiti amin a lintegna nga intedna kadakayo. 46Dagitoyto ti pammaneknek iti agnanayon a panangukom ti Apo kadakayo ken kadagiti kaputotanyo. 47Binendisionannakayo ti Apo iti amin a banag ngem dikay met agserbi kenkuana a sipapasnek ken siraragsak. 48Agserbikayto ngarud kadagiti kabusor nga ibaon ti Apo a manggubat kadakayo. Mabisinan, mawaw, ken lamolamokayto. Nakakaasikayto. Nakaronto ti panangidadanes dagiti kabusor kadakayo agingga a mataykayo amin. 49Mangyegto ti Apo iti maysa a nasion a bumusor kadakayo. Aggapunto iti adayo a lugar a diyo maawatan ti pagsasaona. Kaslanto agila a mangseppeg kadakayo. 50Naranggasdanto ket awanto ti kaasianda, ubing man wenno nataengan. 51Ibusendanto dagiti animal ken dagiti apityo ket mataykayto iti bisin. Awanto ti ibatida a taraonyo, arak, lana ti olibo, animal wenno karnero ket mataykayto. 52Darupendanto dagiti amin nga ili iti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo. Marbanto dagiti nangato ken nasarikedkedan a bakud a pagtaltalgedanyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 464
53"Inton madama ti pananglakub kadakayo dagiti kabusoryo, nakaronto unay ti panagbisinyo ket kanenyonto pay ketdin dagiti mismo nga annak nga imparabur kadakayo ti Apo a Diosyo. 54-55Uray ti kataknengan a lalaki a nagtaud iti nangato a familia, awanton asina bayat ti pananglakub dagiti kabusor ket kanennanto ti sumagmamano kadagiti annakna gapu ta awanen sabali a taraonna. Dinanto pay ibingayan ti kabsatna, wenno ti patpatgenna nga asawa wenno dagiti nabati nga annakna. 56-57Uray ti kataknengan a babai a nagtaud iti nangato a familia a baknang unay ket dina pay kayat idi ti magna no adda papananna, kastanto met ti aramidenna. Inton lakuben dagiti kabusor ti ilina, awanton ti asina ta sililimedto a kanenna ti maladaga a kaipaspasngayna ken uray pay ti kadkadua. Dinanto ibingayan ti ay-ayatenna nga asawa wenno uray ti maysa kadagiti annakna. 58"Tungpalenyo a sipapasnek ti amin a pannursuro ti Dios a naisurat iti daytoy a libro. Raemenyo ti nakaskasdaaw ken nakabutbuteng a nagan tiApo a Diosyo. 59Ta no saan, yegnanto kadakayo ken iti kaputotanyo dagiti nakaro a sakit ken nadagsen a didigra a pulos a saan a mapasardeng. 60Yegnanto manen dagiti amin a sakit a kinabutbutengyo idi idiay Egipto, ket dikayto maimbagan. 61Yegnanto pay ti amin a kita ti sakit ken angol a saan a nailanad iti daytoy a libro ti linteg ken pannursuro ti Dios ket mataykayto amin. 62Uray no umadukayo a kas iti kaadu dagiti bituen, bassitto laeng ti makalasat kadakayo gapu ta dikay nagtulnog iti Apo a Diosyo. 63Naragsak ti Apo a nangparang-ay kadakayo ken nangpaadu iti bilangyo; kastanto met ti ragsakna a mangdadael ken mangpukaw kadakayo. Mapapanawkayto iti daga nga inkay tagikuaen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 465
64"Iwarawaranakayto ti Apo iti amin a suli ditoy lubong. Agserbikayto kadagiti didiosen a naaramid iti kayo wenno iti bato, didiosen a diyo pay nagdaydayawan ken di met nagdaydayawan dagidi kapuonanyo. 65Awanto ti masarakanyo a talna iti sadinoman a lugar. Awanto ti disso a makunayo a kukuayo. Madandanagankayto. Kanayonkayto a masikoran ket maawanankayto iti namnama. 66Kanayonto nga agpeggad ti biagyo. Aldaw-rabii nga agbutbutengkayonto. Kankanayonto a madandanagankayo a dumteng ni patay kadakayo iti uray ania nga oras. 67Agkebbakebbakayto iti buteng iti amin a makitayo. No dumteng ti bigat, seggaanyo ti rabii. No dumteng met ti rabii, seggaanyo ti bigat. 68Mailugankayto kadagiti barko ket isublinakayto ti Apo idiay Egipto nupay inkarina idi a saankayon nga agsubli sadiay. Kayatyonto a mailakokayo sadiay a kas tagabu kadagiti kabusoryo ngem awanto ti mayat a gumatang kadakayo." Deuteronomio 29 Makitulag ni Yahweh kadagiti Israelita idiay Moab 1Dagitoy ti sagudayen ti tulag nga imbilin ni Yahweh ken ni Moises tapno ipakaammona kadagiti Israelita idiay Moab. Mainayon daytoy kadagiti alagaden ti pannakitulagna kadakuada idiay Bantay Sinai. 2Inummong ni Moises dagiti amin nga Israelita ket kinunana, "Dakayo a mismo ti nakakita iti inaramid ti Apo iti ari ti Egipto, kadagiti ofisialesna ken iti entero a pagilianna. 3Naimatanganyo dagiti nakabutbuteng a didigra, milagro ken dagiti nakaskasdaaw a pagilasinan nga imparangarang ti Apo. 4Ngem agpapan ita, saanna nga inlawlawag kadakayo ti kaipapanan dagiti padpadasyo. 5Bayat ti 40 a tawen a panangidalanna kadakayo idiay let-ang, saan a dimmaan wenno narunot dagiti sandalias ken pagan-anayyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 466
6Awan ti tinapay idi a makanyo wenno arak a mainumyo ngem impaay tiApo dagiti masapsapulyo tapno ipakaammona kadakayo nga isu ti Diosyo. 7Idi dimtengtayo ditoy, ginubatdatayo ni Sihon nga ari ti Hesbon ken ni Og nga ari ti Basan ngem pinarmektayo ida. 8Innalatayo dagiti dagada ket imbunongtayo ida kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken ti kagudua ti tribu ti Manases. 9Tungpalenyo a sipapasnek ti linaon daytoy a katulagan tapno agballigikayo iti amin nga aramidyo. 10"Ita nga aldaw, addakayo amin iti imatang ti Apo a Diosyo - dagiti pangulo ken ofisialesyo, dagiti tattaoyo, 11babbai ken ubbing ken dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakayo a para- pukan iti kayo ken para-sakdoyo. 12Addakayo ditoy ita tapno makitulagkayo iti Apo a Diosyo ken tapno isapatayo a tungpalen dagiti sagudayen daytoy a tulag. 13Iti kasta, patalgedanna a tattaonakayo ket isu ti Diosyo a kas inkarina kadakayo ken kadagidi kapuonanyo, da Abraham, Isaac ken Jacob. 14Saan la a dakayo ti pakitulagan ti Dios ken pangipaannonganna kadagitoy a sagudayen. 15Makitulag kadatayo amin nga adda ditoy ita iti imatangna ken kadagiti kaputotanyo a di pay nayanak. 16"Ammoyo no kasano ti panagbiagtayo idi idiay Egipto ken dagiti nagpasarantayo iti panagdaliasattayo iti daga dagiti sabali a pagilian. 17Nakitayo dagiti makarimon a didiosenda a naaramid iti kayo, bato, pirak ken balitok. 18Agannadkayo amangan no adda tumaud kadakayo - lalaki, babai, familia wenno tribu - a mangtallikud iti Apo a Diostayo ket agdaydayaw kadagiti didiosen dagiti sabali a nasion. Wen, agannadkayo amangan no tumaud kadakayo ti tao a kas iti kayo a napait ken makasabidong ti bungana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 467
19Awan koma ti siasinoman nga adda ditoy ita a dumdumngeg iti nasagradoan a katulagan ti mangibaga iti bagina nga awan ti pakaan- anoanna uray aramidenna ti kaykayatna. Iramannakayo amin a maikisap, naimbag man wenno managdakdakes. 20Dinto pakawanen ti Apoti kasta a tao. Agdissuorto ti gumilgil-ayab a pungtotna kenkuana ket lak-amennanto ti amin a didigra a nailanad iti daytoy a libro agingga a mapunas ti naganna iti rabaw ti daga. 21Isunto ti pagbalinen ti Apo a pakaballaagan dagiti amin a tribu ti Israel. Dusaennanto kas mayannurot kadagiti amin a lunod a nailanad iti daytoy a libro ti pannursuro ti Apo. 22"Iti masakbayan, makitanto dagiti kaputotanyo ken dagiti ganggannaet kadagiti adayo a pagilian ti didigra ken panagsagaba nga indissuor ti Apoiti dagayo. 23Awanto ti serserbi ti daga ta makumotanto iti asufre ken asin. Awanto ti maimula ket uray ruruot dinto agtubo sadiay. Maipadanto ti dagayo kadagiti ili ti Sodoma ken Gomorra, Adma ken Seboim a dinadael ti Dios idi kasta unay ti pungtotna. 24Saludsodento dagiti nasion, 'Apay a kasta ti inaramid ti Apo iti daytoy a daga? Apay a nagbettak ti kasta unay a pungtotna?' 25Kastoyto ti sungbat: 'Gapu ta sinalungasing dagiti tattaona ti katulaganda iti Apo a Dios dagidi kapuonanda idi inruarna ida idiay Egipto. 26Nagserbida kadagiti didiosen a dida pay nagdaydayawan, uray no imparit ti Apo a pagdaydayawanda. 27Daytoy ti gapuna a simged ti pungtot ti Apo kadagiti tattaona, ket indissuorna iti dagada dagiti amin a didigra a nailanad iti daytoy a libro. 28Kasta unay ti pungtot ti Apo, ket pinapanawna ida iti dagada sana imbelleng ida iti ganggannaet a pagilian nga ayanda agingga ita.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 468
29"Adda dagiti palimed a saan nga impakaammo ti Apo a Diostayo. Ngem kukuatayo iti agnanayon, datayo ken dagiti kaputotantayo, dagiti naipakaammo a palimed tapno tungpalentayo dagiti amin nga alagaden daytoy a linteg." Deuteronomio 30 Ti Pakaigapuan ti Irarang-ay ken ti Bendision 1Intuloy ni Moises, "Inikkankayo iti pagpilian: bendision wenno lunod. Inton mapasamak amin dagitoy kadakayo ket agnaedkayon kadagiti nasion a nangiwarawaraan kadakayo ti Apo a Diosyo, malagipyonto dagiti imbagak. 2No agsublikayto iti Apo, dakayo ken dagiti kaputotanyo, ket tungpalenyo a sipapasnek dagiti bilinna nga itedko kadakayo ita nga aldaw, 3kaasiannakayto ti Apo a Diosyo. Alaennakayto kadagiti pagilian a nangiwarasanna kadakayo ket parang-ayennakayto manen. 4Nupay naiwaraskayo kadagiti kaadaywan a paset ti daga, ummongennakayto tiApo ket parang-ayennakayto manen. 5Ipannakayto iti daga a nagnaedan dagidi kapuonanyo tapno tagikuaenyo met laeng. Pagbalinennakayto a narangrang-ay ken ad-adu ngem dagidi kapuonanyo. 6Pabaroennakayto tiApo ket agbalinkayto a natulnog tapno ayatenyo iti amin a puso ken kararuayo ken agtultuloykayto nga agnaed iti dayta a daga. 7Idissuorto tiApo dagitoy a lunod kadagiti kabusoryo ken kadagiti manggurgura ken mangparparigat kadakayo. 8Agtulnogkayto manen iti Apo ket tungpalenyonto ti amin a bilin nga itedko kadakayo ita nga aldaw. 9Parang-ayennakayto ti Apo iti amin nga aramidyo. Adunto dagiti annakyo ken dagiti bakayo; nawadwadto ti maapit kadagiti talonyo. Maragsakanto tiApo a mangparang-ay kadakayo a kas iti ragsakna a nangparang-ay kadagidi kapuonanyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 469
10Ngem masapul nga agtulnogkayo kenkuana ket tungpalenyo dagiti amin a lintegna a kas naisurat iti daytoy a libro ti pannursurona. Masapul nga agsublikayo kenkuana iti amin a puso ken kararuayo. 11"Nalaka a tungpalen daytoy a bilin nga itedko kadakayo. Saan a narigat a gun-oden. 12Saan nga iti tangatang ti ayanna. Saan a masapul a saludsodenyo, 'Siasino ti mapan mangala sadiay tapno mangngeg ken tungpalenmi?' 13Saan met nga adda iti ballasiw ti taaw. Saan a masapul a saludsodenyo, 'Siasino ti mapan mangala iti ballasiw ti taaw tapno yegna kadakami ket mangngeg ken tungpalenmi?' 14Adda kadakayo. Ammo ken maisaoyo isut' gapuna a tungpalenyo. 15"Ita nga aldaw, agpilikayo iti kayatyo: kinaimbag wenno kinadakes, biag wenno patay. 16No tungpalenyo dagiti bilin ti Apo a Diosyo, no ayatenyo, no agtulnogkayo kenkuana ket annurotenyo dagiti amin a lintegna, rumang-aykayto ket agbalinkayto a dakkel a pagilian. Bendisionannakayto ti Apo a Diosyo iti daga nga inkay tagikuaen. 17Ngem no agsukirkayo, no dikayo dumngeg ket masulisogkayo nga agdaydayaw kadagiti didiosen, 18ballaagankayo itan nga awan duadua ti pannakadadaelyo. Ababanto ti biagyo iti dayta a daga nga inkay sakupen iti ballasiw ti Jordan. 19Pagpilienkayo iti biag wenno patay, iti bendision wenno iti lunod ti Dios. Awagak ti langit ken ti daga a mangsaksi iti pilienyo. Pilienyo ti biag. 20Ayatenyo ti Apo a Diosyo, agtulnog ken agtalinaedkayo a napudno kenkuana tapno napautto ti panagnaedyo, dakayo ken dagiti kaputotanyo, iti daga nga inkarina nga ited kadagidi kapuonanyo, da Abraham, Isaac ken Jacob." Deuteronomio 31 Ni Josue ti Sumukat ken ni Moises Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 470
1Intuloy ni Moises ti nagsao kadagiti amin nga Israelita, 2kinunana,"Sangagasut ket duapulo ti tawenkon. Saankon a kabaelan ti mangidaulo kadakayo. Maysa pay, imbaga ti Apo kaniak a diak bumallasiw iti Karayan Jordan. 3Umun-unanto ngem dakayo ti Apo a Diosyo ket paksiatennanto dagiti agnaed sadiay tapno matagikuayo ti dagada. Ni Josue ti mangidalanto kadakayo, kas imbaga ti Apo. 4Parmekento ti Apodagitoy a tattao a kas iti panangparmekna kada Sihon ken Og nga ari dagiti Amorreo ket dinadaelna ti pagilianda. 5Yawatto ida ti Apo iti pannakabalinyo ket aramidenyo kadakuada ti kas imbilinko kadakayo. 6Papigsaenyo ti pakinakemyo. Tumuredkayo. Dikay agbuteng kadakuada. Ti Apo a Diosyo ti kumuyog kadakayo! Dinakayto paayen wenno baybay-an." 7Pinaayaban ni Moises ni Josue ket iti sangoanan ti entero nga Israel, kinunana kenkuana: "Sika ti mangidaulo kadagitoy a tattao a mapan mangtagikua iti daga nga inkari ti Apo kadagidi kapuonanyo. Ngarud papigsaem ti pakinakemmo, ket tumuredka. 8Ti Apo a mismo ti mangidalan ken kumuyogto kenka. Dinakanto paayen wenno baybay-an. Isut' gapuna a dika agbuteng wenno maupay." Masapul a Maibasa ti Linteg tunggal Pito a Tawen 9Insurat ni Moises ti Linteg ti Dios ket intedna kadagiti papadi a Levita a mangay-aywan iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh ken kadagiti panglakayen ti Israel. 10Imbilinna daytoy kadakuada: "Iti gibus ti tunggal pito a tawen, iti tawen a pannakapakawan dagiti utang, ibasayo daytoy iti napigsa iti Fiesta dagiti Abong-abong. 11Ibasayo kadagiti Israelita inton umayda agdaydayaw iti Apo a Diosyo iti lugar a pagdaydayawan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 471
12Ummongenyonto dagiti amin a lallaki, babbai ken ubbing ken dagiti ganggannaet nga agnaed kadagiti iliyo tapno mangngeg ti amin ket masursuroda ti agbuteng iti Apo a Diosyo ken tapno agtungpalda a sipapasnek kadagiti pannursurona. 13Uray dagiti kaputotanyo a di pay makaammo iti daytoy, mangngegdanto ti Linteg ti Apo a Diosyo. Iti kasta, masursurodanto ti agtungpal kenkuana, iti unos ti panagbiagda ken bayat ti panagnaedda iti daga iti ballasiw ti Jordan." Ti Maudi a Bilin ni Yahweh ken ni Moises 14Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Dandanin ti ipapataymo. Ayabam ni Josue ket ipanmo iti Tolda ti Dios tapno itedko kenkuana dagiti bilinko." Napan da Moises ken Josue iti Tolda, 15ket nagparang kadakuada ni Yahweh a kas monmon nga ulep a nagintek iti ruangan ti Tolda. 16Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Asidegen ti ipapataymo ket kalpasan ti ipapataymo, tallikudandakto dagiti tattao ket salungasingenda katulaganmi. Baybay-andakto ket agdaydayawdanto kadagiti didiosen dagiti pagano iti daga a dandanidan sakupen. 17Ket sumgedto ti pungtotko kadakuada. Laksidekto ida, ket madadaeldanto. Adunto ti nakabutbuteng a didigra a lak-amenda. Mabigbigdanto a linak- amda dagitoy gapu ta siak a Diosda awanakon kadakuada. 18Diakto kayat a tulongan ida iti dayta a tiempo gapu iti dakes nga inaramidda. Nagdaydayawda ngamin kadagiti didiosen. 19"Ita, isuratmo daytoy a kanta ken isurom iti entero nga Israel tapno agbalinto a pammaneknek a maibusor kadakuada. 20Inton addadan iti nabaknang ken nadam-eg a daga a pangipanak kadakuada, kas inkarik kadagidi kapuonanda, agbiagdanto a narang-ay ken nanam-ay. Ngem tallikudandakto ket agdaydayawda kadagiti didiosen. Baybay-andakto ket salungasingenda ti katulagak kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 472 ti
21Adunto ti nakabutbuteng a didigra a lak-amenda. Agbalinto daytoy a kanta a pammaneknek a maibusor kadakuada gapu ta kankantaento pay laeng dagiti kaputotanda. Diak pay naipan ida iti daga nga inkarik nga ited kadakuada, ngem ammokon ti pampanunotenda." 22Iti dayta met la nga aldaw, insurat ni Moises ti kanta ket insurona kadagiti Israelita. 23Imbaga ni Yahweh ken ni Josue nga anak ni Nun, "Papigsaem ti pakinakemmo ket tumuredka, gapu ta idalanmo dagiti Israelita a mapan iti daga nga inkarik nga ited kadakuada. Addaakto kenka." 24Kalpasan ti panangisurat ni Moises iti amin a linteg ti Dios iti maysa a libro, 25kinunana kadagiti papadi a Levita a mangay-aywan iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh: 26"Alaenyo daytoy libro ti Linteg ti Dios ket ikabilyo iti abay ti Lakasa ti Tulag ti Apo a Diosyo tapno agyan sadiay a pammaneknek a maibusor kadagiti tattaona. 27Ammok ti kinasukir ken kinatangken ti uloda. Sinuksukirdan ti Apo ita ta sibibiagak pay ket nakarkaronto manen ti panagsukirda kalpasan ti ipapatayko. 28Ummongenyo dagiti amin a panglakayen dagiti tribu ken dagiti panguloyo ket dumatagkayo kaniak tapno ibagak kadakuada dagitoy a banag. Awagak ti langit ken daga nga agsaksi a maibusor kadakuada. 29Ammok a kalpasan ti ipapatayko, dumakeskayto ket salungasingenyonto dagiti insurok kadakayo. Dumtengto ti aldaw a makapungtotto kadakayo ti Apo ket aglak-amkayto iti didigra agsipud ta inaramidyo ti iparitna nga aramidenyo." Ti Kanta ni Moises 30Adtoy ti kanta ni Moises nga indaniwna bayat ti panagdengngeg dagiti Israelita. Deuteronomio 32 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 473
1"Dumngegkayo, langit ken daga; timudenyo a naimbag ti innak ibaga! 2Agtinnag a kasla tudo ti pannursurok; ket agbalay a kasla linnaaw iti daga. Kasla arbis nga agdisso iti naganus a mula, kasla tudo nga agtinnag kadagiti nalangto a ruot. 3Siak ti mangidaydayaw iti nagan ti Apo, ket dagiti tattaona mangipakaammo iti kinatan-okna! 4"Ti Apo ti nabileg a mangsalaknib kadakayo, naan-anay ken nalinteg amin nga aramidna. Mapagtalkan ken napudno ti Diosyo, nalinteg ken naimbag ti aramidna. 5Ngem saankayo a napudno ken maikari a tattaona, managdakdakes ken naulbodkayo a nasion. 6Kastoy kadi ti panangsubadyo iti Apo, dakayo a maag ken awan nakemna a tattao? Isu ti amayo ken namarsua kadakayo! Isu ti namagbalin kadakayo a nasion! 7"Panunotenyo ti napalabas, idi un-unana a tiempo. Damagenyo kadagiti kapuonanyo no ania ti napasamak; damagenyo kadagiti lallakay ti napalabas. 8Inted ti Kangatoan ti daga dagiti nasion; intudingna ti daga a pagtaengan ti tunggal pagilian. Inikkanna ti tunggal nasion iti didiosen 9ngem pinilina dagiti kaputotan ni Jacob nga agpaay kenkuana. 10"Nasarakanna ida nga agalla-alla iti let-ang, iti awan matagtagitao ken naangin a langalang. Sinalakniban ken inaywananna ida, a kas panangtaripatona iti bukodna a mata. 11Saan nga impalubos ti Apo a matnag dagiti Israelita. Mayarig iti agila a mangisursuro kadagiti piekna iti panagtayabda. Sippawenna ida kadagiti siuukrad a payakna ket awan ti pakaan-anoanda. 12Ti laeng Apo ti nangidalan kadagiti tattaona, awan sabali a dios a timmulong kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 474 ti iti
475 13"Pinagturayna ida kadagiti nangato a luglugar, tinaraonanna ida iti aniaman nga agtubo iti tay-ak. Nakasarakda iti diro kadagiti rengngat dagiti bato; nagtubo dagiti kayoda nga olibo iti kabatoan. 14Adu ti gatas dagiti baka ken kaldingda; dagiti baka, karnero ken kaldingda ti kapintasan, ti trigoda ti kasayaatan, ket ti arakda ti kaimasan. 15"Bimmaknang ngem nagbalin a nasukir dagiti tattao ti Apo; limmukmegda ket nagum-umada iti taraon. Tinallikudanda ti Dios a Namarsua kadakuada, ken linaksidda ti naindaklan a nangispal kadakuada. 16Nagdaydayawda kadagiti didiosen ket nagimon ti Apo; pinagpungtotda gapu kadagiti dakes nga inaramidda. 17Nagidatagda iti daton kadagiti saan a pudno a didiosen, didiosen a di nagdaydayawan dagiti Israelita ken di kinabuteng dagidi kapuonanda. 18Nalipatanda ti Diosda, ti nabileg a mangisalakan kadakuada, ti Dios a nangted iti biagda. 19"Nakapungtot ti Apo a nakakita iti aramidda, ket linaksidna dagiti annakna. 20Kinunana, 'Diakton tulongan ida, ta kitaek man no ania ti pagbanaganda, dagiti nasukir ken saan a napudno a tattao. 21Pinagpungtotdak gapu kadagiti imahenda; pinagimondak kadagiti makunkuna a didiosenda, didiosenda a saan a pudno a Dios. Iti kasta, aramatekto ti makunkuna a nasion a mangpapungtot kadakuada. Aramatekto ti maysa a nasion dagiti maag, a mamagimon kadakuada. 22Sumgedto a kas apuy ti pungtotko, ket uramenna amin nga adda ditoy daga. Dumanonto iti akimbaba a lubong, ket uramenna dagiti puon ti bantay. 23"'Idissuorkonto kadakuada ti agsasaruno a didigra, ibiatkonto ti amin a panak kadakuada. 24Mataydanto iti bisin ken gurigor, nakabutbutengto a sakit ti mangibus kadakuada. Ibaonkonto dagiti narungsot nga animal a mangdarup kadakuada ken dagiti nagita nga uleg a mangkagat kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
25Adunto ti matay kadagiti kalsada gapu iti gubat, adunto ti matay kadagiti balbalay gapu iti buteng. Matayto dagiti agtutubo a lallaki ken babbai, kasta met dagiti maladaga ken lallakay nga ubanan. 26Pinukawko la koma amin idan, tapno awan makalaglagip kadakuada. 27Ngem diak ipalubos nga agpalangguad dagiti kabusorda, ket ibagada a pinarmekda dagiti tattaok, ket kunada a saan a siak a mismo ti mangdadael kadakuada.' 28"Maysa a nasion ti Israel nga awan nakemna, awan pannakaawat dagiti tattaona. 29Dida ammo no apay a naparmekda, dida maawatan ti napasamak kadakuada. 30Apay a pinarmek ti maysa ti sangaribu? Apay a pinarmek ti dua ti sangapuloribu? Binaybay-an ida ti Apo a Diosda, linaksid ida ti mannakabalin a Diosda. 31Ammo dagiti kabusorda a nakapuy dagiti didiosenda, saanda a nabileg a kas iti Dios ti Israel. 32Managdakdakes dagiti kabusorda a kas iti Sodoma ken Gomorra, kasda la iti puon ti ubas napait ken makasabidong ti bungana, 33kas iti arak a naaramid iti gita dagiti uleg. 34"Malagip ti Apo ti inaramid dagiti kabusorda, urayenna ti tumutop a tiempo a panangdusana kadakuada. 35Balsen ken dusaento ida ti Apo, asidegen ti aldaw nga agdissuor kadakuada ti didigra. Saanen a mabayag ti panagkanibusananda. 36Isalakanto ti Apo dagiti tattaona, inton makitana nga awanen ti pigsada. Kaasiannanto dagiti agserserbi kenkuana, inton makitana nga awanen ti matda. 37Iti kasta, saludsodento ti Apo kadagiti tattaona, 'Sadino ti ayan dagiti nabileg a didiosen a nagtalkanyo? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 476
38Pinakanyo ida iti taba dagiti datonyo, ket nagidatagkayo kadakuada iti arak nga inumen. Ayabanyo ida a tumulong kadakayo, isuda ti pagkamanganyo. 39"'Sisiak laeng ti Dios; awanen ti sabali a pudno a Dios. Pumatayak ket mangtedak iti biag, mangsugatak ket siak met laeng ti mangpaimbag; awan ti makalapped iti aramidek. 40Gapu ta siak ti sibibiag a Dios, ingatok ti imak ket isapatak 41nga asaek ti sumilsilap a kampilanko, ket ikagumaak a maaramid ti kinalinteg. Balsek dagiti kabusorko, ket dusaek dagiti gumurgura kaniak. 42Malapunosto dagiti panak iti darada, ket patayento ti kampilanko, dagiti amin a bumusor kaniak. Awan ibatik a sumupring kaniak, dagiti nasugatan ken dagiti balud mataydanto.' 43"Dakayo a nasion, masapul nga itan-okyo dagiti tattao ti Apo; dusaenna dagiti amin a mangpapatay kadakuada, balsenna dagiti kabusorna, ket pakawanenna ti basol dagiti tattaona." 44Indaniw da Moises ken Josue nga anak ni Nun daytoy a kanta tapno mangngeg dagiti Israelita. Ti Maudi a Balakad ni Moises 45Kalpasan ti panangipakaammo ni Moises iti pannursuro ti Dios kadagiti Israelita, 46kinunana, "Ikagumaanyo a tungpalen amin dagitoy nga imbilinko kadakayo ita nga aldaw. Ipakaammoyonto met kadagiti annakyo tapno tungpalenda a sipapasnek dagiti amin a pannursuro ti Dios. 47Saan nga ubbaw dagitoy a pannursuro. Isuda ti biagyo. Tungpalenyo ida ket napautto ti biagyo iti daga a sakupenyo iti ballasiw ti Jordan." 48Iti dayta met la nga aldaw, kinuna ni Yahweh ken ni Moises, 49"Inka iti Bantay Abarim, iti daga ti Moab, iti kasumbangir ti siudad ti Jerico. Sumang-atka iti Bantay Nebo ket tannawagam ti Canaan nga itedko a tagikuaen dagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 477
478 50Mataykanto iti dayta a bantay a kas iti ipapatay ni kabsatmo nga Aaron idiay Bantay Hor. 51Ngamin, saankayo a nagtalek kaniak iti imatang dagiti Israelita. Imbabaindak idi addakayo iti kadandanuman ti Meriba, iti asideg ti ili ti Kades, iti let-ang ti Zin. 52Mabalinmo a kitaen ti daga nga itedko iti Israel ngem dikanto makastrek sadiay." Deuteronomio 33 Bendisionan ni Moises dagiti Tribu ti Israel 1Sakbay ti ipapatay ni Moises a tao ti Dios, binendisionanna dagiti Israelita. Kinunana, 2"Naggapu ti Apo idiay Bantay Sinai; timpuar a kasla init iti ngatoen ti Edom, ket rinanniaganna dagiti tattaona manipud Bantay Paran. Kinakuyogna ti umariwekwek nga angheles, adda gumilgil-ayab nga apuy iti makannawanna. 3Ayaten ti Apo dagiti tattaona, ket salaknibanna dagiti kukuana. Agrukbabtayo ngarud iti sakaananna, ket tungpalentayo dagiti bilinna. 4Tungpalentayo ti linteg nga inted ni Moises kadatayo, ti linteg a kapatgan a gameng ti nasiontayo. 5Nagbalin ti Apo nga ari dagiti tattaona nga Israelita, idi naguummong dagiti tribu ken papanguloda." 6Kinuna ni Moises maipapan iti tribu ni Ruben: "Saan koma a matay ni Ruben nupay bassit ti bilang dagiti tattaona." 7Kinunana maipapan iti tribu ni Juda: "Ipangagmo, O Apo, ti ik-ikkisda nga agpatulong, ket itiponmo ida manen kadagiti dadduma a tribu. Sika koma ti makigubat no makigubatda, ket tulongam ida a mangsaranget kadagiti kabusorda." 8Kinunana maipapan iti tribu ni Levi: "Ipakaammom, O Apo, ti pagayatam babaen iti panangaramatmo kadagiti Levita, babaen iti Urim ken Tummim. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
479 Isuda dagiti napudno a tattaom; sinuotmo ida idiay Massa, ket napaneknekam ti kinapudnoda iti kadandanuman idiay Meriba. 9Impakitada ti ad-adda a panagtulnogda kenka, ngem kadagiti nagannak, kakabsat wenno annakda. Tinungpalda dagiti bilbilinmo, ket sinalimetmetanda ti katulaganyo. 10Isurodanto dagiti tattaom nga agtulnog iti Lintegmo. Agidatagdanto kadagiti sakrifisio iti altarmo. 11Tulongam a pumigsa ti tribuda, O Apo; maragsakanka koma kadagiti aramidda. Parmekem dagiti amin a kabusorda; dimo ipalubos a bumangonda a makigubat manen." 12Kinunana maipapan iti tribu ni Benjamin: "Daytoy ti tribu nga ay-ayaten ken salakniban ti Apo. Agmalmalem nga aywananna ida. Inaldaw nga agbiagda a sitatalged iti imatangna." 13Kinunana maipapan iti tribu ni Jose: "Bendisionan koma ti Apo ti dagada iti tudo ken danum nga aggapu iti uneg ti daga. 14Maparaburan koma ti dagada kadagiti bunga a napintas ti panagluomna; iti tunggal tiempo, mapabaknang koma kadagiti kasayaatan a bunga. 15Mapno koma dagiti kadaanan a bambantay kadagiti agkakaimas a bungbunga. 16Maaplagan koma ti dagada iti amin nga agkakaimbag a bambanag kas parabur ti kinaimbag ti Apo a nagsao manipud iti sumsumged a kayo. Agpaay koma dagitoy a bendision iti tribu ni Jose, ta isu ti napili a pangulo kadagiti kakabsatna. 17Napigsa ni Jose a kas iti toro a baka; kas iti sara ti atap a baka ti sarana. Dagiti sarana isuda dagiti rinibu a tattao ni Manases, ken dagiti pinullo ribu a tattao ni Efraim. Isuda ti pangsangdona kadagiti nasion ket iduronna ida agingga iti ungto ti daga." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
18Kinunana maipapan kadagiti tribu da Zabulon ken Issacar: "Agragsakka, Zabulon, gapu kadagiti barkom a pagnegosio. Agragsakka, Issacar. Umadu koma ti kinabaknang iti balaymo. 19Awisenda dagiti nasion iti bantayda, ket sadiay, idatagda dagiti maiparbeng a daton. Ta agtaud ti kinabaknangda iti taaw ken iti darat iti igid ti baybay." 20Kinunana maipapan iti tribu ni Gad: "Madaydayaw ti Dios a nangpalawa iti sakup ni Gad. Agur-uray ni Gad a kas maysa a leon a mangrangrangkay iti matukmaanna. 21Innalada ti kasayaatan a paset ti daga, nga agpaay kadakuada. Naited kadakuada ti bingay ti maysa a pangulo. Tinungpalda dagiti linteg ken bilin ti Apo, idi naummong dagiti papangulo dagiti Israelita." 22Kinunana maipapan iti tribu ni Dan: "Maysa nga urbon ni Dan a lumagto nga aggapu idiay Basan." 23Kinunana maipapan iti tribu ni Neftali: "Adu ti bendision ni Neftali; adu ti parabur ti Apo kenkuana. Dumanon ti dagada agingga iti abagatan, manipud Dan-aw ti Galilea." 24Kinunana maipapan iti tribu ni Aser: "Ad-adu ti bendision ni Aser ngem dagiti dadduma a tribu. Isu koma ti kaay-ayo dagiti kakabsatna. Nabaknang koma ti dagana kadagiti kayo ti olibo. 25Masalakniban koma dagiti ilina kadagiti landok a ruangan; kanayon koma a natalged ti biagna." 26Dakayo nga Israelita, awan ti Dios a kas iti Diosyo, sidadayag nga aglasat iti langit, lasatenna dagiti ulep nga umay tumulong kadakayo. 27Ti Dios ti kanayon a nangsalsalaknib kadakayo, dagiti agnanayon a takkiagna ti mangtapaya kadakayo. Pinagtalawna dagiti kabusoryo iti isusungadyo, ket imbilinna a dadaelenyo ida a sangapada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 480
28Iti kasta, natalna ti panagbiag dagiti kaputotan ni Jacob, ket natalgedda iti daga nga aglaplapusanan iti makan ken arak, daga a kanayon a malinlinnaawan. 29Naggasatka ketdin, O Israel! Awan ti nasion a kas kenka nga insalakan ti Apo. Ti Apo a mismo ti kalasag ken kampilanmo; salakniban ken pagballigiennaka. Umayto dagiti kabusormo a dumawat iti kaasim, ket baddebaddekemto ida. Deuteronomio 34 Ti Ipapatay ni Moises 1Pimmanaw ni Moises iti tanap ti Moab ket simmang-at iti Bantay Nebo. Dimmanon iti tapaw ti Bantay Pisga iti daya ti Jerico. Sadiay, impakita ni Yahweh kenkuana ti entero a daga: ti sakup ti Galaad agingga iti amianan iti ili ti Dan; 2ti entero a sakup ti Neftali; dagiti sakup ti Efraim ken Manases; ti sakup ti Juda nga agpa-laud agingga iti Taaw Mediterranean; 3ti akin-abagatan a paset ti Juda; ken ti tanap manipud iti Zoar agingga idiay Jerico a siudad dagiti kayo a palma. 4Kinuna ni Yahweh ken ni Moises, "Daytoy ti daga nga inkarik kada Abraham, Isaac ken Jacob nga ited kadagiti kaputotanda. Impalubosko a kitaem daytoy a daga ngem saankanto a makastrek sadiay." 5Natay ngarud ni Moises, ti adipen ni Yahweh, iti daga ti Moab kas imbaga ni Yahweh kenkuana. 6Ni Yahweh ti nangitanem kenkuana idiay Moab, iti tanap a kasumbangir ti ili ti Bet-peor. Ngem agingga ita, awan ti makaammo iti mismo a lugar a nakaitanemanna. 7Agtawen ni Moises iti 120 idi matay. Saan a kimmapsut ti bagina wenno ti panagkitana. 8Tallopulo nga aldaw a dinungdung-awan dagiti Israelita iti tanap ti Moab. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 481
9Napno iti sirib ni Josue nga anak ni Nun agsipud ta isu ti dinutokan ni Moises a sumukat kenkuana. Nagtulnog dagiti Israelita ken ni Josue. Tinungpalda dagiti bilin nga inted ni Yahweh ken ni Moises. 10Awanen ti profeta a timmaud iti Israel a kas ken ni Moises. Nakisao ni Yahweh kenkuana iti rupanrupa. 11Awan sabali a profeta a nakaaramid kadagiti nakaskasdaaw a banag ken milagro a kas iti pinaaramid ni Yahweh ken ni Moises a maibusor iti ari ti Egipto, kadagiti ofisialesna ken iti entero a pagilian. 12Awan met ti profeta a nakaaramid kadagiti nakabutbuteng ken datdatlag a kas iti inaramid ni Moises iti imatang dagiti amin nga Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 482
Josue Josue 1 Agsagana dagiti Israelita a Mangparmek iti Canaan 1Kalpasan ti ipapatay ni Moises nga adipen ni Yahweh, nakisao ni Yahweh ken ni Josue a katulongan ni Moises ken anak ni Nun. 2Kinunana, "Natayen ni Moises nga adipenko. Sika ken dagiti amin nga Israelita, agsaganakayon a bumallasiw iti Karayan Jordan ket inkay iti daga nga itedko kadakayo. 3Kas imbagak ken ni Moises, intedkon kadakayo ti amin a daga a mabaddekanyonto. 4Mangrugi ti beddengyo iti let-ang iti abagatan agingga kadagiti bantay ti Libano iti amianan, manipud iti dakkel a Karayan Eufrates iti daya, ken amin a sakup dagiti Heteo, sa agpa-laud agingga iti Taaw Mediterranean. 5Josue, awanto ti makaparmek kenka iti unos ti panagbiagmo. Addaakto kenka a kas iti kaaddak idi ken ni Moises. Saankanto a panawan wenno baybay-an. 6Pakirdem ti pakinakemmo ket dika agbuteng ta ipanguloam dagitoy a tattao a mangsakup iti daytoy a daga nga insapatak nga ited kadagiti kapuonanda. 7Masapul ngarud a pakirdem ti pakinakemmo ket tungpalem a siiinget dagiti amin a Linteg nga inted kadakayo ni Moises nga adipenko. Wen, tungpalem tapno agballigika iti sadinoman a papanam. 8Laglagipem a basaen ken adalen ti libro ti Linteg iti aldaw ken rabii tapno maannurotmo amin a sagudayenna ket rumang-ay ken agballigikanto. 9Laglagipem ti bilinko: 'Pakirdem ti pakinakemmo. Dika agbuteng wenno maupay, ta siak, ti Apo a Diosmo, addaak latta kenka iti sadinoman a papanam.'" 10Kalpasanna, imbilin ni Josue kadagiti pangulo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 483
11a sursorenda ti kampo ket ipakaammoda daytoy kadagiti tattao, "Isaganayo dagiti masapsapulyo agsipud ta inton maikatlo nga aldaw, ballasiwenyo ti Karayan Jordan ket sakupenyo ti daga nga ited kadakayo ti Apo a Diosyo." 12Kinuna ni Josue kadagiti tribu ti Ruben ken Gad ken iti kagudua ti tribu ti Manases: 13"Laglagipenyo ti imbaga kadakayo ni Moises nga adipen ti Apo. Imbagana nga itedto ti Apo a Diosyo daytoy a daga iti daya ti Jordan a pagnaedanyo. 14Agbatinto dagiti assawayo, dagiti annakyo ken dagiti animalyo iti daga nga inted ni Moises kadakayo. Ngem bumallasiwto dagiti mannakigubat kadakayo ket umun-unadanto ngem dagiti padayo nga Israelita tapno tulonganda ida 15agingga a masakupdan ti daga nga inted kadakuada ti Apo a Diosyo. Kalpasanna, mabalinyonton ti agsubli ken agnaed iti bukodyo a daga nga inted ni Moises nga adipen ti Apo ditoy akindaya a bangir ti Jordan." 16Insungbatda ken ni Josue, "Aramidenmi amin nga imbagam ket inkam iti sadinoman a pangibaonam kadakami. 17Agtulnogkami kenka a kas iti kanayon a panagtulnogmi ken ni Moises. Sapay koma ta adda kenka ti Apoa Diosmo, a kas iti kaaddana idi ken ni Moises. 18Mapapatayto ti siasinoman nga agsukir ken saan nga agtungpal iti aniaman a bilinmo. Ngarud, masapul a pakirdem ti pakinakemmo ket dika agbuteng!" Josue 2 Mangibaon ni Josue kadagiti Espia idiay Jerico 1Manipud iti Settim, nangibaon ni Josue iti dua nga espia ket binilinna ida a sukimatenda ti daga ti Canaan iti nalimed, nangruna ti Jerico. Idi dimtengda sadiay, napanda immian iti balay ti maysa a balangkantis a babai nga agnagan iti Rahab. 2Naipadamag iti ari ti Jerico nga adda sumagmamano nga Israelita a dimteng iti dayta a rabii tapno agsiimda iti pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 484
3Pinaibaga ti ari ken ni Rahab: "Iruarmo dagiti lallaki nga adda iti balaymo ta naibaonda a mangsukimat iti pagilian." 4Ngem nailemmengen ni Rahab dagiti dua ket insungbatna, "Agpayso nga adda lallaki nga immay iti balayko ngem diak ammo ti naggapuanda. 5Pimmanawda itay sumipnget sakbay a mairikep ti ruangan ti siudad. Diak ammo ti papananda ngem no agdardaraskayo a mangkamakam kadakuada, matiliwyo ida." (6Impanna dagiti espia iti tuktok ti balay ket naglemmengda kadagiti palatang ti lino nga inyulina sadiay.) 7Apaman a nakapanaw dagiti soldado ti ari, narikpan ti ruangan ti siudad. Napanda binirbirok dagiti Israelita nga espia agingga iti pagballasiwan ti Jordan. 8Sakbay a naturog dagiti lallaki, napan ni Rahab iti tuktok ti balay 9ket kinunana kadakuada: "Ammok nga inted ti Apo daytoy a daga kadakayo; ket mabuteng amin a tattao iti pagilian kadakayo. 10Nadamagmi a pinagmagana ti Nalabaga a Baybay iti sangoananyo idi rummuarkay idiay Egipto. Nadamagmi ti panangpapatayyo kadagiti dua nga ari dagiti Amorreo iti dayaen ti Jordan, da Sihon ken Og. 11Nagbutengkami apaman a nadamagmi daytoy; gapu kadakayo timmakrot dagiti amin a tattao. TiApo a Diosyo isu ti Dios ti langit ken ti daga. 12Ita, agsipud ta kinaasiankayo, isapatayo iti Apo a kaasianyonto met ti familiak. Ikkandak iti pakakitaan a mapagtalkankayo. 13Ikariyo nga ispalenyonto ti biag dagiti nagannak kaniak, dagiti kakabsatko ken amin a familiada!" 14Kinuna dagiti lallaki, "Sisasaganakami a matay a mangsalaknib kadakayo. No dinakami la ket ipulpulong, nasayaatto ti panangtratomi kadakayo ket tungpalenminto ti karimi inton ited ti Apo ti daga kadakami." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 485
15Agnaed ni Rahab iti balay a nabangon iti bakud ti siudad, ket pinababana dagiti lallaki iti tawa babaen iti tali. 16Imbagana kadakuada, "Inkay agkamang iti bantay tapno didakayo mabirokan dagiti soldado ti ari. Aglemmengkayo sadiay iti tallo nga aldaw; sakayto la agawid inton agsublida." 17"Tungpalenminto ti kari a pinasapataam kadakami," kinuna kenkuana dagiti lallaki. 18"Kastoyto ti aramidem: Inton sakupenmi ti pagilianyo, igalutmonto dayta nalabaga a tali iti tawa a bimmabaanmi. Ummongemto dagiti nagannak kenka, dagiti kakabsatmo ken amin a familia ni tatangmo iti balaymo. 19No adda rummuar iti balay, isunto ti akimbasol iti ipapatayna. Ngem no addanto madangran iti uneg ti balay, dakami ti akimbasol. 20Ngem no ipulongmo ti ar-aramidenmi, saanton a nasken a tungpalenmi ti karimi." 21Immanamong ni Rahab, ket pinalubosanna ida. Idi nakapanawdan, inggalutna ti nalabaga a tali iti tawa. 22Napan dagiti espia iti bantay, ket tallo nga aldaw a naglemmengda sadiay. Sinursor dagiti soldado ti ari ti tay-ak a nangbirbirok kadakuada. Idi dida masarakan ida, nagsublida idiay Jerico. 23Simmalog dagiti espia iti bantay. Binallasiwda ti karayan ket nagsublida ken ni Josue. Imbagada kenkuana ti amin a napasamak, 24"Awan duadua nga inteden ti Apo ti entero a pagilian kadatayo," kinunada kenkuana. "Mabuteng dagiti amin a tattao sadiay kadatayo." Josue 3 Ballasiwen dagiti Israelita ti Jordan 1Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni Josue ken dagiti amin nga Israelita. Pimmanawda idiay Settim ket nagturongda idiay Jordan. Nagkampoda iti igid ti karayan sakbay ti ibaballasiwda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 486
2Kalpasan ti tallo nga aldaw, sinursor dagiti pangulo ti kampo 3ket imbagada kadagiti tattao: "Inton makitayo nga aw-awiten dagiti papadi ti Lakasa ti Tulag ti Apo a Diosyo, agrubbuatkayon ket surotenyo ida. 4Ipakaammoda no sadino ti pagnaanyo, ta dikay pay nagnagna ditoy. Ngem dikay umas-asideg iti Lakasa ti Tulag. Paunaenyo iti agarup kagudua a kilometro." 5Imbaga met ni Josue kadagiti tattao, "Pasantoenyo ti bagiyo ta inton bigat, adunto ti makitayo a naindaklan a banag nga aramiden ti Apo." 6Kalpasanna, binilinna dagiti papadi a bagkatenda ti Lakasa ti Tulag ket umun-unada ngem dagiti tattao. Tinungpalda ti imbagana. 7Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Ita nga aldaw, itan-okka iti imatang dagiti Israelita tapno maammoanda nga addaak kenka a kas iti kaaddak idi ken ni Moises. 8Bilinem dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag nga apaman a makagtengda iti igid ti karayan, tumapogda ket agsardengda sadiay." 9Imbaga pay ni Josue kadagiti tattao, "Umayyo denggen ti sao ti Apo a Diosyo. 10Ita nga aldaw, maammoanyo nga adda kadakayo ti sibibiag a Dios ket iti idadarupyo, paksiatennanto dagiti Cananeo, Heteo, Heveo, Perezeo, Gergeseo, Amorreo ken dagiti Jebuseo. 11Umun-una a bumallasiw ngem dakayo ti Lakasa ti Tulag ti Apo ti amin a daga. 12Pumilikayo iti sangapulo ket dua a lallaki, maysa iti tunggal tribu ti Israel. 13Inton tumapog dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag ti Apo, ti Apo ti amin a daga, agsardengto nga agayus ti Jordan, ket agpundonto iti maysa a disso ti danum nga aggapu iti surong." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 487
14-15Panagani idi ket dimmakkel ti karayan. Pimmanaw ngarud dagiti tattao iti nagkampoanda tapno ballasiwenda ti Jordan. Immun-una dagiti papadi a siaawit iti Lakasa ti Tulag. Apaman a timmapog dagiti papadi iti karayan, 16nagsardeng a nagayus ti karayan ket nagpundo ti danum iti surong iti siudad ti Adam nga asideg iti Zaretan. Simmardeng a namimpinsan ti panagpababa ti danum nga agturong iti Natay a Baybay, ket bimmallasiw dagiti tattao iti batog ti Jerico. 17Bayat ti pannagnada iti namaga a daga, nagtalinaed a sitatakder dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh iti tengnga ti Jordan agingga a nakaballasiwda amin. Josue 4 Maibangon dagiti Baton-lagip 1Idi nakaballasiwen dagiti amin a tattao iti Karayan Jordan, kinuna ni Yahweh ken ni Josue: 2"Mangpilika iti 12 a lallaki, maysa kada tribu, 3ket pagpidutem ida iti saggagaysada a bato iti tengnga ti Jordan, iti mismo a nagtakderan dagiti papadi. Baklayenda dagitoy a bato ket ikabilda iti pagkampoanyo inton rabii." 4Inayaban ngarud ni Josue dagiti 12 a pinilina 5ket imbagana kadakuada, "Umun-unakayo ngem ti Lakasa ti Tulag ti Apo a Diosyo. Inton dumtengkay iti tengnga ti Jordan, mangala ti tunggal maysa kadakay iti bato a baklayenna, maysa para iti tunggal tribu ti Israel. 6Agpaayto dagitoy a bato a pakalaglagipan dagiti tattao iti inaramid ti Apo. Iti masakbayan, inton saludsoden dagiti annakyo ti kaipapanan dagitoy, 7ibagayonto kadakuada a nagsardeng ti panagayus ti Jordan idi maiballasiw ti Lakasa ti Tulag ti Apo. Kanayonto nga ipalagip dagitoy a bato kadagiti Israelita ti napasamak ditoy." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 488
8Kas imbilin ni Yahweh ken ni Josue, nangala dagiti lallaki iti 12 a bato iti tengnga ti Jordan, maysa iti tunggal tribu ti Israel. Imballasiwda dagitoy nga impan iti nagkampoanda ket sadiay ti nangidissoanda. 9Nangikabil met ni Josue iti 12 a bato iti tengnga ti karayan, iti nagtakderan dagiti papadi a nangawit iti Lakasa ti Tulag. (Agpapan ita, adda pay laeng sadiay dagiti bato.) 10Nagtalinaed a sitatakder dagiti papadi iti tengnga ti Jordan agingga a nalpas amin nga imbilin ni Yahweh ken ni Josue nga aramiden dagiti tattao. Daytoy ti bilin idi ni Moises. Nagdardaras a limmasat dagiti tattao. 11Idi nakaballasiwda aminen, immun-una manen ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh ken dagiti papadi. 12Kas imbaga ni Moises kadakuada, immun-una ngem dagiti Israelita dagiti siiigam a lallaki iti tribu ni Ruben, iti tribu ti Gad ken ti kagudua ti tribu ti Manases. 13Iti imatang ni Yahweh, agarup 40,000 a mannakigubat ti nagturong iti pagbabakalan iti tanap nga asideg iti Jerico. 14Iti dayta nga aldaw, intan-ok ti Apo ni Josue iti imatang dagiti Israelita. Rinaraemda ni Josue iti unos ti panagbiagna a kas met iti panagraemda idi ken ni Moises. 15Imbaga ni Yahweh ken ni Josue 16a pasang-atenna iti Jordan dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag. 17Nagtungpal ni Josue. 18Idi makatakdangen dagiti papadi, nagayus manen ti karayan ket naglippias dagiti teppangna. 19Maika-10 nga aldaw iti umuna a bulan idi ballasiwen dagiti tattao ti Jordan. Nagkampoda idiay Gilgal iti daya ti Jerico. 20Sadiay ti nangikabilan ni Josue kadagiti 12 a bato nga innalada idiay Jordan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 489
490 21Kinunana kadagiti Israelita, "Iti masakbayan, inton saludsoden dagiti annakyo ti kaipapanan dagitoy a bato, 22ilawlawagyonto kadakuada a nagmaga ti Jordan idi bimmallasiw ti Israel. 23Ibagayonto a pinagmaga tiApo a Diosyo ti karayan agingga a nakaballasiwkayo, a kas iti inaramidna iti Nalabaga a Baybay idi bumallasiwkami. 24Gapu itoy, maammoanto ti amin a tao ditoy daga no kasano ti kadakkel ti pannakabalin ti Apo ket agnanayon nga agbutengkayto iti Apo a Diosyo." Josue 5 Ti Pannakakugit dagiti Lallaki idiay Gilgal 1Nadamag dagiti amin nga ari dagiti Amorreo iti laud ti Jordan ken dagiti ari dagiti Cananeo iti igid ti Taaw Mediterranean a pinagmaga ti Apo ti Jordan agingga a nakaballasiw dagiti Israelita. Nagbutengda ket timmakrotda a mangsango kadagiti Israelita. 2Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Agaramidka kadagiti imuko iti natangken a bato ket kugitem amin dagiti Israelita." 3Iti kasta, nagaramid ni Josue kadagiti natadem a bato ket kinugitna dagiti Israelita iti maysa a lugar a maaw-awagan iti Gibeat-haaralot. 4-6Idi pumanaw dagiti Israelita idiay Egipto, nakugit aminen dagiti lallaki. Ngem iti unos ti 40 a tawen a panagdaliasat dagiti Israelita idiay let-ang, awan ti maladaga a nakugit. Maysa pay, kalpasan dayta a tiempo, natay dagiti amin a mannakigubat a lallaki a rimmuar idiay Egipto, agsipud ta nagsukirda itiApo. Kas insapatana, dina impalubos a makitada ti nabaknang ken nadam-eg a daga nga inkarina nga ited kadagiti kapuonanda. 7Saan a nakugit dagiti annakda ket daytoy baro a kaputotan ti kinugit ni Josue. 8Kalpasan ti pannakakugitda, nagtalinaed ti entero a nasion iti kampo agingga nga immimbag dagiti sugatda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
9Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Ita nga aldaw, inikkatko kadakayo ti pannakaibabainyo a kas tagabu idiay Egipto." Isut' gapuna a Gilgal ti naipanagan iti dayta a disso, ket isu pay laeng ti naganna agpapan ita. 10Bayat ti panagkampo dagiti Israelita idiay Gilgal, iti tanap ti Jerico, nginilinda ti Paskua iti rabii ti maika-14 nga aldaw ti bulan. 11Iti sumuno nga aldaw, damo a nanganda iti taraon a naapit idiay Canaan: iniruban ken tinapay nga awan lebadurana. 12Nagsardeng idin a nagtinnag ti mana. Awanen ti mana ket manipud iti dayta a tawen, ti apit ti Canaan ti paggapuan ti kanenda. Ni Josue ken ti Lalaki a Nakaiggem iti Kampilan 13Idi adda ni Josue iti asideg ti Jerico, kellaat nakakita iti maysa a lalaki a siiiggem iti kampilan nga agtaktakder iti sangoananna. Inasitgan ni Josue ket sinaludsodna, "Maysaka kadi kadagiti soldadomi wenno maysaka a kabusor?" 14"Saan," insungbat ti lalaki. "Addaak ditoy a kas kapitan ti buyot tiApo." Nagrukbab ni Josue a nagdaydayaw kenkuana ket kinunana, "Sidadaanak nga agserbi kenka, apo. Ania ti kayatmo nga aramidek?" 15Kinuna ti kapitan ti buyot ni Yahweh, "Ikkatem ta pallokam ta nasantoan a daga ti pagtaktakderam." Nagtungpal ni Josue. Josue 6 Ti Pannakatnag ti Jerico 1Narikpan ti Jerico ket naguardiaan tapno saan a mastrek dagiti Israelita. Awan ti makastrek wenno makaruar iti siudad. 2Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Yawatko kenka ti Jerico ken ti arina, agraman dagiti natutured a soldadona. 3Agmartsakayo, sika ken dagiti soldadom, ket lawlawenyo ti siudad, maminsan iti tunggal aldaw. Aramidenyo daytoy iti innem nga aldaw. 4Masapul nga adda ti Lakasa ti Tulag iti sango dagiti pito a papadi a saggaysa ti iggemda a trumpeta. Iti maikapito nga aldaw, mamimpitonto a rikosenyo ti siudad idinto a puypuyoten dagiti papadi ti trumpetada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 491
5Kalpasanna, puyotenda ti trumpetada iti napaut. Apaman a mangngeg dagiti tattao, aggigiddandanto nga agriaw ket marbanto ti bakud ti siudad. Sumrekto a dagus ti entero nga armada iti siudad." 6Inayaban ngarud ni Josue dagiti papadi. "Alaenyo ti Lakasa ti Tulag," kinunana kadakuada. "Pito kadakayo ti magna iti sangoananna a nakaiggem iti trumpeta. Umun-una ngem dakayo dagiti soldado." 7Imbilinna kadagiti tattao a rikosenda ti siudad; umun-una dagiti mannakigubat a magna iti sango ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. 8-9Kas imbilin ni Josue, immun-una a nagrubbuat dagiti guardia a mannakigubat; simmaruno dagiti papadi a mangpuypuyot kadagiti trumpetada. Iti likudanda, adda dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag a sinaruno dagiti guardia. Saan nga agsardeng ti pannakapuyot dagiti trumpeta. 10Ngem binilin ni Josue a saan nga agriaw dagiti tattao ken dida agtagtagari malaksid no ibagana kadakuada. 11Imbaonna ngarud dagiti papadi a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. Naminsan a rinikosda ti siudad. Nagsublida met laeng iti kampo a nangpalabasanda iti rabii. 12-13Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni Josue ket iti maikadua a gundaway, rinikos dagiti papadi ken dagiti mannakigubat ti siudad iti isu met la nga urnosda iti napalabas nga aldaw: Immuna dagiti guardia sa dagiti papadi a mangpuypuyot iti trumpetada; kalpasanna, dagiti papadi a mangaw- awit iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh, ket kamaudianna, dagiti guardia iti likud. Kabayatanna, mapuypuyot met dagiti trumpeta. 14Iti sumaruno nga aldaw, linawlawda manen ti siudad iti naminsan sada nagsubli iti kampo. Innem nga aldaw a kastoy ti inaramidda. 15Iti maikapito nga aldaw, nasapada a bimmangon ket namimpito a rinikosda ti siudad. Dayta laeng ti aldaw a namimpito a rinikosda ti siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 492
16Iti maikapito a panangrikosda, sakbay ti panangpuyot dagiti papadi iti trumpetada, imbilin ni Josue kadagiti tattao nga agriawda. Kinunana, "Inteden ti Apo ti siudad kadakayo. 17Masapul a madadael a mamimpinsan ti siudad ken ti amin a linaonna a kas daton iti Apo. Ni laeng Rahab a balangkantis a babai, ken amin nga adda iti balayna ti maispal gapu ta inlemmengna dagiti imbaontayo nga espia. 18Ngem diyo alaen ti aniaman a nairanta a madadael. No adda alaenyo kadagitoy, yegyonto ti riribuk ken pannakadadael iti kampo dagiti Israelita. 19Nailasin nga agpaay iti Apo ti amin a naaramid iti pirak, balitok, bronse wenno landok. Masapul a maipanda iti pagidulinan iti gameng ti Apo." 20Pinuyot ngarud dagiti papadi ti trumpetada. Apaman a nangngeg dagiti tattao, nagriawda, ket narba a namimpinsan dagiti bakud ti siudad. Nagtartarus a simrek ti entero nga armada iti siudad ket sinakupda. 21Inuloyanda babaen iti kampilan dagiti amin nga adda iti siudad, lallaki ken babbai, ubbing ken lallakay. Pinatayda met dagiti baka, karnero ken asno. 22Imbilin ni Josue kadagiti dua a lallaki a naibaon nga espia, "Inkay iti balay ti balangkantis a babai, ket iruaryo agraman ti amin a familiana, kas inkariyo kenkuana." 23Napanda inruar ni Rahab, ni tatangna, ni nanangna, dagiti kakabsatna ken dadduma a kameng ti familiana. Impanda amin ida, agraman dagiti tagabu iti asideg ti kampo dagiti Israelita. 24Kalpasanna, pinuoranda ti siudad ket pinadapuda dagiti amin a linaonna, malaksid dagiti alikamen a naaramid iti balitok, bronse ken landok. Innalada ket inkabilda ida iti pagidulinan iti gameng ni Yahweh. 25Ngem inispal ni Josue ni Rahab a balangkantis a babai ken amin a kakabagianna, gapu ta inlemmengna dagiti dua nga espia nga imbaon ni Josue iti Jerico. Agpapan kadagitoy nga aldaw, agnaed pay laeng ti kaputotan ni Rahab idiay Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 493
26Iti dayta a tiempo, siiinget nga impakdaar daytoy ni Josue, "Siasinoman a mangbangon iti siudad nga Jerico, ilunodto ti Apo. Siasinoman a mangikabil iti fondasion, matayto ti inauna nga anakna a lalaki. Siasinoman a mangikabil kadagiti ruanganna, matayto ti inaudi nga anakna." 27Iti kasta, kinadkadua ni Yahweh ni Josue, ket nagdindinamag ni Josue iti entero a pagilian. Josue 7 Ti Basol ni Acan 1Saan a natungpal ti bilin ni Yahweh iti Israel nga awan ti mangala iti aniaman a nairanta a madadael iti Jerico. Maysa a lalaki nga agnagan iti Acan ti nangsukir iti bilin ket simged ti pungtot ni Yahweh kadagiti Israelita. (Ni Acan ti anak ni Carmi ken apoko ni Zabdi nga anak ni Zera a nagtaud iti tribu ti Juda.) 2Nangibaon ni Josue iti sumagmamano a lallaki manipud Jerico a mapan idiay Ai, maysa a siudad iti daya ti Betel nga asideg iti Bet-aven. Pinasiimna kadakuada ti daga. Kalpasan ti panagsukimatda, 3nagsublida ken ni Josue, ket impadamagda, "Saan a masapul a rumaut ti amin a tattao. Dua wenno talloribu laeng ti ibaonmo a mangraut iti Ai, ta bassit a siudad." 4Napan ngarud ti agtalloribu nga Israelita, ngem kapilitan a nagsanudda. 5Kinamat ida dagiti tattao ti Ai manipud iti ruangan ti siudad agingga iti maysa a lugar a pagalaan iti bato ket pinapatayda ti 36 kadakuada iti salogan sadiay. Naupay dagiti Israelita ket nagbutengda. 6Iti ladingit ni Josue ken dagiti pangulo ti Israel, rinay-abda ti pagan-anayda, inikkanda iti tapok dagiti uloda ket nagpaklebda iti daga iti sango ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh agingga iti sumipnget. 7Kinuna ni Josue, "O Apo a Dios, apay nga inyegnakami pay laeng ditoy ballasiw ti Jordan? Tapno yawatnakami iti pannakabalin dagiti Amorreo? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 494
Tapno dadaelennakami? Naim-imbag la koman no nagbatikami idiay ballasiw. 8Ania ti masaok ita, O Apo, ita ta intarayanen dagiti Israelita dagiti kabusor? 9Inton madamag daytoy dagiti Cananeo ken dagiti amin a tattao iti pagilian, alikubkobendakami ket patayendakaminto amin. Ania ngarud ti aramidem tapno masalaknibam ti dayawmo?" 10Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Apay nga agpakpaklebka? Bumangonka. 11Nagbasol ngamin ti Israel! Sinalungasingna ti katulaganmi ta nagala kadagiti naikari a madadael. Tinakawna daytoy, inyulbodna, ket intiponna kadagiti kukuana. 12Daytoy ti gapuna a di kabaelan dagiti Israelita a sarangten dagiti kabusorda. Intarayanda ida agsipud ta nairantada metten a madadael. Diakon kumuyog kadakayo malaksid no dadaelenyo dagiti innalayo a nairanta a madadael. 13Bumangonka! Pasantoem dagiti tattao ket pagsaganaem ida a dumatag kaniak. Ibagam nga agsaganada a sumango kaniak inton bigat ta siak a Dios ti Israel, kunak daytoy: 'Israel, adda kenka ti sumagmamano a banag a nairanta a madadael. Dimo kabaelan a sarangten dagiti kabusormo malaksid no ibellengmo dagitoy!' 14Ngarud, inton bigat, maidatagkayto a matribu-tribu. Agpasangonto ti tribu a mabunotko. Agpasangonto ti tunggal kaputotan ti familia a mabunot ti Apo. Agpasangonto ti tunggal miembro ti familia a mabunot ti Apo. 15Ti siasinoman a pakasarakan kadagitoy a banag a nairanta a madadael, mapuoranto agraman ti familia ken amin a sanikuana. Inyegna ngamin ti nakaro a pannakaibabain ti Israel, ket sinalungasingna ti katulagak." 16Kabigatanna, nasapa nga indatag ni Josue dagiti tribu ti Israel. Saggaysa nga indatagna ida. Nabunot ti tribu ti Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 495
17Pinagpasangona dagiti kaputotan iti tribu ti Juda, ket nabunot ti grupo ni Zera. Indatagna ti partido ni Zera, kada familia, ket nabunot ti familia ni Zabdi. 18Saggaysa nga indatag ni Zabdi ti familiana, ket nabunot ni Acan. Isu ti anak ni Carmi nga anak ni Zabdi nga anak ni Zera a nagtaud iti tribu ti Juda. 19Kinuna ni Josue ken ni Acan, "Anakko, ibagam ti pudno iti sango ni Yahweh a Dios ti Israel. Ipudnom kaniak ti inaramidmo. Dika aglibak kaniak." 20"Wen, pudno a nagbasolak iti Apo a Dios ti Israel," insungbat ni Acan. "Daytoy ti inaramidko: 21Adda dagiti inagumak kadagiti nasamsamtayo; mairaman kadagitoy ti napintas a kagay Babilonia, agarup walo a libra a pirak ken maysa a barreta ti balitok nga agdagsen iti nasurok a dua a libra. Masarakanyo dagitoy a naikali iti uneg ti toldak, agraman ti pirak iti lansadna." 22Nangibaon ngarud ni Josue iti sumagmamano a lallaki. Nagtatarayda a napan iti tolda, ket nasarakanda a pudno a naikali dagitoy, agraman ti pirak iti lansadna. 23Inruarda dagitoy iti tolda sada impan ken ni Josue ken kadagiti amin nga Israelita, ket indissoda ida iti sango ti Apo. 24Innala ni Josue ken amin nga Israel ni Acan, agraman ti pirak, ti kagay, ken ti barreta ti balitok nga indulinna. Inkuyogda met dagiti annakna, dagiti baka, karnero, asno ken amin a kukuana ket impanda ida iti tanap a maaw- awagan iti Riribuk. 25Kinuna ni Josue, "Insarsaraknakami ti riribuk! Ita nga aldaw, yeg met kenka ti Apo ti riribuk." Binatobato dagiti amin a tattao ni Acan agingga a natay. Pinuoran ken inuborda ti familiana ken dagiti amin a kukuana. 26Ginaburanda iti bato ti bangkay ni Acan. Agpapan ita, adda pay la dayta a gabsuon ti bato. Isut' gapuna a maaw-awagan pay la dayta a disso iti Tanap ti Acor. Ket nagbaaw ti pungtot ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 496
497 Josue 8 Ti Pannakaparmek ken Pannakadadael ti Ai 1Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Alaem ti entero a buyotmo ket rautenyo ti Ai. Dika agbuteng wenno maupay. Yawatko kadagiti imam ti ari, dagiti tattaona, ti siudad ken ti daga. 2Aramidem iti Ai ken iti arina ti kas iti inaramidmo iti Jerico ken iti arina. Ngem ita, mabalinyo a samsamen dagiti sanikua ken animal. Mangibaonka kadagiti soldado iti laud ti Ai tapno kellaatenda a rauten ti siudad iti likudan." 3Iti kasta, nagsagana ni Josue ken ti amin a mannakigubat a sumang-at idiay Ai. Nangpili iti 30,000 kadagiti kalaingan a mannakigubat, ket imbaonna ida iti rabii. 4Imbilinna kadakuada, "Aglemmengkay iti laud ti siudad, ngem saan unay nga adayo ti pagyananyo; agsaganakayo a mangraut. 5Umasidegkami kadagiti mannakigubat a kumuyog kaniak agingga iti sungadan ti siudad. Inton rummuarda a sumaranget kadakami, agsanudkaminto a kas iti inaramidmi idi. 6Sunsonendakaminto agingga a mayadayoda iti siudad. Ipagarupdanto nga itartarayanmi ida, kas idi damo. 7Rummuarkayonto metten iti paglemlemmenganyo sayonto sakupen ti siudad. Yawatto ti Apo a Diosyo ti siudad kadakayo. 8Kalpasan ti panangsakupyo iti siudad, puoranyonto kas imbilin ti Apo. Tungpalenyo dagitoy a bilin." 9Imbaon ngarud ida ni Josue ket napanda iti paglemmenganda, iti laud ti Ai, iti nagbaetan ti Ai ken ti Betel. Iti dayta a rabii, immian ni Josue iti kampo. 10Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni Josue ket inummongna dagiti mannakigubat. Kalpasanna, isu ken dagiti pangulo ti Israel, indauloanda dagiti mannakigubat a mapan idiay Ai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
498 11Nagna dagiti soldado a kimmuyog kenkuana agingga iti disso a pakatannawaganda iti pagserkan ti siudad ket nagkampoda iti amianan. Adda tanap a nagbaetanda iti Ai. 12Nangala ni Josue iti aglimaribu a mannakigubat sana pinaglemmeng ida iti laud ti siudad, iti nagbaetan ti Ai ken Betel. 13Kastoy ti urnos dagiti mannakigubat: ad-adu ti adda iti amianan ti siudad ket aglemlemmeng dagiti kakaduada iti laud. Iti dayta a rabii, immian ni Josue iti tanap. 14Naggunay a dagus ti ari ti Ai idi makitana dagiti tattao ni Josue. Rimmuar agraman dagiti tattaona, ket nagturongda iti tanap ti Jordan tapno gubatenda dagiti Israelita iti disso a nagrarangetanda idi. Dina ammo nga adda aggapu iti laud a mangdarup kenkuana. 15Naginsasanud ni Josue ken dagiti tattaona; nagturongda iti let-ang. 16Naayaban amin a lallaki iti siudad a mangsunson kada Josue, ket iti panangsunsonda kadakuada, immad-adayoda iti siudad. 17Kinamat ti amin a taga-Ai dagiti Israelita. Silulukat ti Ai, ket awan nabati a mangguardia iti dayta a siudad. 18Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Ipaturongmo ti gayangmo iti Ai; itedko kenkan ti siudad." Nagtungpal ni Josue. 19Apaman a naingatona ti imana, dagus a nagtaray dagiti aglemlemmeng a mannakigubat ket sinerrekda ti siudad sada sinakup. Pinuoranda a dagus. 20Idi tumalliaw dagiti taga-Ai, nakitada nga umas-asimbuyok ti siudad. Awanen ti pagtarayanda, ta sunsunsonen idan dagiti Israelita a nagkamang iti let-ang. 21Idi makita ni Josue ken dagiti tattaona a nasakupen dagiti kakaduada ti siudad, ket maur-uramen, nagsublida sada nagpapatay kadagiti taga-Ai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22-23Dinarup ida dagiti Israelita a nangpuor iti siudad. Nakita dagiti taga-Ai a linawlaw idan dagiti Israelita, ket napapatayda. Awan ti nakalibas wenno nagbiag malaksid ti ari ti Ai a tiniliwda sada indatag ken ni Josue. 24Pinapatay dagiti Israelita dagiti amin a kabusor iti natikag a tay-ak a nangkamatanda kadakuada. Kalpasanna, nagsublida idiay Ai ket pinapatayda amin a nabati iti siudad. 25-26Nagtalinaed a situturong ti gayang ni Josue iti Ai agingga a nagudas ti amin nga umili iti siudad. Iti dayta nga aldaw, napapatay ti amin nga agnaed iti Ai - 12,000 a lallaki ken babbai. 27Kas imbaga ni Yahweh ken ni Josue, innala dagiti Israelita dagiti animal ken sanikua a nasamsam iti siudad. 28Pinuoran ni Josue ti Ai, ket pinagbalinna a langalang iti agnanayon, kas iti kasasaadna kadagitoy nga aldaw. 29Pinaibitinna ti ari ti Ai iti kayo ket binaybay-anna a sibibitin ti bangkay agingga iti sumipnget. Idi lumnek ti init, pinaibabana ti bangkay ket pinaipurruakna iti serkan ti siudad. Ginaburanda ti bangkay iti adu a bato nga adda pay laeng agpapan kadagitoy nga aldaw. Maibasa ti Linteg idiay Bantay Ebal 30Idiay Bantay Ebal, nangbangon ni Josue iti altar a maipaay ken ni Yahweh a Dios ti Israel. 31Inaramidna daytoy kas imbilin ni Moises nga adipen ni Yahweh kadagiti Israelita. Binangonna kas mayannurot iti naisurat iti Libro ti Linteg ni Moises - maysa nga altar a naaramid kadagiti bato a saan a natagaan iti landok nga alikamen. Iti rabaw ti altar, nangipaayda ken ni Yahweh kadagiti daton a mapuoran ken kadagiti daton a pakikappia. 32Sadiay, iti imatang dagiti Israelita, inlanad ni Josue kadagiti bato ti altar ti kopia ti linteg nga insurat ni Moises. 33Kalpasanna, nagtakder ti amin iti agsumbangir ti Lakasa ti Tulag - dagiti Israelita agraman dagiti papangulo, ofisial, ukom, ken uray pay dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 499
500 ganggannaet nga agtataeng iti dennada; sangsangoenda dagiti papadi a Levita a nangawit idi iti lakasa. Sumangsango ti kagudua a bilang dagiti tattao iti Bantay Gerizim ket ti kagudua, iti Bantay Ebal. Daytoy ti imbilin idi ni Moises nga adipen ni Yahweh nga aramidenda inton awatenda ti bendision. 34Imbasa ni Josue ti Linteg, agraman dagiti bendision ken dagiti lunod, kas nailanad iti libro ti Linteg. 35Sinaggaysa ni Josue a binasa ti amin a bilin ni Moises iti sangoanan ti entero a gimong a nakairamanan dagiti babbai, ubbing ken dagiti ganggannaet a makipagnaed kadakuada. Josue 9 Ni Josue ken dagiti Gabaonita 1Nagwaras ti damag maipapan kadagiti panagballigi dagiti Israelita. Naammoan daytoy dagiti amin nga ari iti laud ti Jordan, dagiti adda kadagiti katurturodan, kadagiti tanap, ken dagiti amin nga adda iti igid ti Taaw Mediterranean agingga iti Libano iti amianan. Isuda dagiti ari dagiti Heteo, Amorreo, Cananeo, Perezeo, Heveo ken dagiti Jebuseo. 2Nagmaymaysada amin a manggubat ken ni Josue ken kadagiti Israelita. 3Ngem nadamag dagiti Heveo nga agnaed iti Gabaon ti inaramid ni Josue iti Jerico ken iti Ai 4ket inkeddengda ti panangsikapda kenkuana. Nagirubbuatda kadagiti abastoda, kinargaanda dagiti asnoda kadagiti daan a sako ken lalat a pigispigis ken takuptakup. 5Nagsapatosda iti rutrot ken takuptakup; nagbadoda iti rutayrutay. Nagbalonda iti timmangken ken binuot a tinapay. 6Kalpasanna, dimmatagda ken ni Josue iti nagkampoanda idiay Gilgal, ket kinunada kenkuana ken kadagiti Israelita, "Naggapukam iti adayo a pagilian. Kayatmi ti makitulag kadakayo." 7Ngem kinuna dagiti Israelita kadagiti Heveo, "Apay a makitulagkami kadakayo? Amangan no asideg ti pagtaenganyo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8Kinunada ken ni Josue, "Madadaankami nga agserbi kenka." "Siasinokayo?" sinaludsod ni Josue. "Sadino ti naggapuanyo?" 9Kastoy ti imbagada kenkuana: "Apo, naggapukam iti nakaad-adayo a daga ta nadamagmi ti maipapan iti Apo a Diosyo. Nadamagmi amin nga inaramidna idiay Egipto. 10Nadamagmi ti inaramidna kadagiti dua nga ari nga Amorreo iti daya ti Jordan: ni Sihon nga ari ti Hesbon, ken ni Og nga ari ti Basan a nagnaed idiay Astarot. 11Imbaga kadakami dagiti pangulomi ken amin a kailianmi a mangisaganakam iti abasto nga agpaay iti biahe tapno sabatendakayo. Imbilinda nga agserbikami kadakayo ken makitulag kadakayo. 12Kitaenyo ti balonmi a tinapay. Idi agrubbuatkami nga umay sumabat kadakayo, napudot pay laeng. Ita, timmangken ken binuoten. 13Idi kargaanmi dagitoy a lalat iti arak, baroda pay laeng. Ita pigispigisdan. Kitaenyo dagiti pagan-anay ken sapatosmi; dimmaanda gapu iti nawatiwat a pinagnami." 14Inawat dagiti Israelita ti taraon nga intedda, ngem dida nakiuman ken ni Yahweh. 15Nangaramid ni Josue iti katulagan ti pannakikappiana kadakuada ket pinalubosanna ida nga agbiag. Nagsapata dagiti papangulo ti Israel kas pammasingkedda iti katulagan. 16Tallo nga aldaw kalpasan ti panagtutulagda, naammoan dagiti Israelita nga asideg met la gayam ti pagnanaedan dagitoy a tattao. 17Gapu itoy, nagrubbuat dagiti Israelita ket kalpasan ti tallo nga aldaw a panagbiaheda, dimtengda kadagiti siudad dagitoy a tattao: Gabaon, Kefira, Beerot ken Kiriat Jearim. 18Ngem saan a mabalin a patayen dagiti Israelita ida ta sinapataan dagiti pangulo ti Israel ti pannakitulagda kadakuada babaen iti nagan ni Yahweh a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 501
Dios ti Israel. Gapu iti daytoy, nagreklamo dagiti amin a tattao kadagiti pangulo. 19Ngem insungbat dagiti papangulo, "Ditay mabalin a dangran ida gapu ta sinapataanmi iti nagan ti Apo a Dios ti Israel ti pannakitulagmi kadakuada. 20Kastoy ti aramidentayo. Ispalentayo ida tapno awan ti dusa a yeg ti sinapataantayo a tulag. 21Palubosantay ida nga agbiag ngem agpaayda kadatayo a para-balsig ken para-sakdo." Immanamong dagiti tattao iti insingasing dagiti panguloda. 22Pinaayaban ni Josue dagiti taga-Gabaon ket sinaludsodna, "Apay a sinikapandakami? Apay nga imbagayo a naggapukay iti adayo a lugar idinto a ditoy a mismo ti taengyo? 23Gapu itoy, inukomnakayo ti Dios. Agnanayonto a tagabu dagiti tattaoyo a para balsig ken para sakdo iti danum a maaramat iti santuario iti Diosko." 24"Inaramidmi ti kasta, apo," insungbatda, "agsipud ta naammoanmi nga agpayso a binilin ti Apo a Diosyo ni Moises nga adipenna nga itedna kadakayo ti entero a daga ket pukawenyo amin nga agnanaed ditoy. Inaramidmi daytoy gapu ta napalalo ti butengmi kadakayo; pudno a mabutengkam amangan no patayendakami. 25Ket ita ta addakamin iti turaymo, aramidem kadakami ti namnamaem a nasayaat ken maiparbeng." 26Iti kasta, sinalakniban ni Josue ida ket dina impalubos a patayen dagiti Israelita ida. 27Ngem pinagbalinna ida a tagabu a para-balsig ken para-sakdo iti danum nga agpaay kadagiti Israelita ken iti altar ni Yahweh. Agpapan kadagitoy nga aldaw, kasta pay laeng ti trabahoda iti sadinoman a lugar a pilien ni Yahweh a pagdaydayawan dagiti tattao kenkuana. Josue 10 Maparmek dagiti Amorreo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 502
1Nadamag ni Adonisedec nga ari ti Jerusalem a pinarmek ken dinadael ni Josue ti Ai sana pinapatay ti ari sadiay, kas iti inaramidna iti Jerico ken iti arina. Nadamagna pay a nakikappia dagiti taga-Gabaon kadagiti Israelita ket makipagnanaedda kadakuada. 2Kasta unay ti buteng dagiti tattao ti Jerusalem gapu iti daytoy ta dakkel ti Gabaon a kas kadagiti siudad nga addaan iti ari, ket dakdakkel pay ngem ti Ai ken natutured dagiti soldadona. 3Iti kasta, nagpaarayat ni Adonisedec kada Oham nga ari ti Hebron, Piram nga ari ti Jarmut, Jafia nga ari ti Lakis ken Debir nga ari ti Eglon. 4Daytoy ti pinaibagana: "Umaydak tulongan a mangraut iti Gabaon, gapu ta nakikappia dagiti umili ken ni Josue ken kadagiti Israelita." 5Pinagtitipon dagitoy lima nga ari dagiti Amorreo dagiti soldadoda; linawlawda ti Gabaon sada rinaut. 6Pinaibaga dagiti taga-Gabaon ken ni Josue iti kampo idiay Gilgal: "Dinakami baybay-an, apo! Umayka a dagus ket tulongannakami! Isalakannakami! Ta nagtitipon amin nga ari dagiti Amorreo iti katurturodan a pagilian a manggubat kadakami." 7Manipud Gilgal, nagrubbuat ni Josue ken ti armadana agraman dagiti kalaingan a soldadona. 8Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Saanka nga agbuteng kadakuada, ta intedko kenkan ti balligi. Awanto ti uray maysa kadakuada a makabael a sumaranget kenka." 9Nagpatnag a nagdaliasat ni Josue. Idi dumteng idiay Gabaon, kinellaatna a rinaut dagiti Amorreo. 10Pinaglagaw ida ni Yahweh iti pinnakakitada iti armada ti Israel, ket pinapatay dagiti Israelita ida idiay Gabaon. Dinarundonda ida iti salogan ti Bessang Bet-horon, ket intuloyda ti nagpapatay kadakuada agingga iti abagatan, idiay Azeka ken Makeda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 503
11Idi itartarayan dagiti Amorreo ti armada ti Israel iti Bessang, pinagtudo ni Yahweh iti yelo agingga idiay Azeka. Adu ti natay nga Amorreo. Ad-adu kadakuada ti natay iti yelo ngem ti pinapatay dagiti Israelita. 12Iti dayta nga aldaw, idi pinagballigi ni Yahweh dagiti Israelita iti pannakirangetda kadagiti Amorreo, nakisao ni Josue kenkuana. Kinunana iti sango dagiti Israelita: "Init, dika agkutkuti iti ngatoen ti Gabaon; Bulan, agsardengka iti ngatoen ti tanap ti Aijalon." 13Saan a naggaraw ti init ken ti bulan agingga a naparmek ti Israel ti amin a kabusorna. Nailanad daytoy iti Libro ni Jashar. Nagintek ti init iti tengnga ti tangatang, ket nagmalmalem a saan a limnek. 14Sakbay daytoy wenno manipud iti daytoy nga aldaw, awan pay ti aldaw a kas itoy nga impangag ni Yahweh ti timek ti maysa a tao. Tinulongan ni Yahweh dagiti Israelita a nakigubat. 15Nagsubli ni Josue ken ti amin a soldadona iti kampo idiay Gilgal. Tiliwen ni Josue dagiti Lima nga Ari dagiti Amorreo 16Ngem nakalibas dagiti lima nga ari dagiti Amorreo ket naglemmengda iti rukib idiay Makeda. 17Adda nakasarak kadakuada ket naibaga ken ni Josue no sadino ti paglemlemmenganda. 18"Mangitulidkayo kadagiti dadakkel a bato iti pagserkan ti rukib," kinuna ni Josue, "ken mangikabilkayo kadagiti agguardia sadiay. 19Ngem dikay agbayag sadiay; ituloyyo a kamaten dagiti kabusor, sunsonenyo ida iti likud. Diyo ipalubos a sumrekda kadagiti siudadda. Ta pinagballiginakayon ti Apo a Diosyo; pinarmekyo idan." 20Pinapatay ida ni Josue ken dagiti Israelita, nupay adda sumagmamano a nagkamang iti uneg ti nasarikedkedan a siudadda. 21Kalpasanna, nagsubli ti amin a soldado ken ni Josue iti kampoda idiay Makeda nga awan ti naan-ano kadakuada. Awan ti siasinoman a tao iti daga a nakaitured nga agsao iti maibusor kadagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 504
22Kinuna ni Josue, "Luktanyo ti rukib. Iruaryo dagiti lima nga ari ket idatagyo ida kaniak." 23Inruarda dagiti ari ti Jerusalem, Hebron, Jarmut, Lakis ken Eglon. 24Idi addan dagiti ari iti sango ni Josue, inayabanna amin a mannakigubat, ket binilinna dagiti ofisiales a kaduana a nakigubat. Kinunana, "Umayyo baddekan dagiti tengnged dagitoy nga ari." Nagtungpalda. 25Kinuna manen ni Josue kadakuada, "Saankayo nga agbuteng wenno maupay. Pumigsa ken tumuredkayo, ta kastoyto ti aramiden ti Apo kadagiti amin a kabusoryo." 26Pinapatay ni Josue dagiti ari. Saggaysa nga imbitinna ida iti lima a kayo, ket sibibitinda sadiay agingga iti sumipnget. 27Idi lumnek ti init, pinaibabana dagiti bangkay sana pinaipurruak dagitoy iti rukib a naglemmenganda. Iti ruangan ti rukib, naikabil dagiti dadakkel a bato nga adda pay laeng agpapan ita. Sakupen ni Josue ti Ad-adu pay a Daga dagiti Amorreo 28Iti dayta met la nga aldaw, rinaut ken pinarmek da Josue ti Makeda ken ti arina. Pinapatay da Josue dagiti amin a tattao iti siudad; awan ti nabati a sibibiag. Inaramidna iti ari ti Makeda ti kas iti inaramidna iti ari ti Jerico. 29Kalpasan daytoy, napan rinaut da Josue ken dagiti soldadona ti Libna. 30Inyawat ni Yahweh kadagiti Israelita daytoy a siudad ken ti arina. Pinatayda amin nga umili. Inaramid ni Josue iti ari ti Libna ti kas iti inaramidna iti ari ti Jerico. 31Manipud Libna, nagturong da Josue ken dagiti soldadona idiay Lakis; linawlawda sada rinaut. 32Iti maikadua nga aldaw ti gubat, inyawat ni Yahweh ti Lakis kadagiti Israelita. Kas iti inaramidda idiay Libna, awan ti uray maysa nga inispalda - pinatayda amin a tattao iti siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 505
33Dimteng ni Horam nga ari ti Gezer tapno tulonganna ti Lakis. Pinarmek ni Josue ti ari ken dagiti tattaona. Awan ti inispalna kadakuada. 34Manipud Lakis, napan ni Josue ken ti amin a soldadona idiay Eglon. Linawlawda sada rinaut. 35Iti dayta met la nga aldaw, pinarmekda ti Eglon. Pinapatayda dagiti amin a tattao sadiay, kas iti inaramidda idiay Lakis. 36Manipud Eglon, rinaut da Josue ken dagiti amin nga Israelita ti katurturodan ti Hebron. 37Pinarmekda ti Hebron ket pinatayda ti ari ken ti amin nga agnaed iti siudad ken kadagiti kabangibang nga ili. Kas iti inaramid ni Josue idiay Eglon, dinadaelna a namimpinsan ti Hebron ket awan imbatida a sibibiag. 38Kalpasanna, nagsubli ni Josue ken ti armadana ket dinarupda ti Debir. 39Pinarmekda ti Debir agraman ti ari ken dagiti kabangibang nga ili. Pinatayda amin a tattao sadiay. Inaramid ni Josue iti Debir ken iti arina ti kas iti inaramidna idiay Hebron, Libna ken kadagiti arida. 40Sinakup da Josue ti entero a daga. Pinarmekda dagiti ari ti katurturodan a pagilian, ti akindaya a bakras, akinlaud a puon ti bantay, kasta met dagiti natikag a tanap iti abagatan. Awan ti inispalda a biag; pinapatayna amin, ta daytoy ti bilin ni Yahweh a Dios ti Israel. 41Pinarmekda amin ida manipud Kades Barnea agingga idiay Gaza, manipud iti entero a daga ti Gosen agingga idiay Gabaon. 42Pinarmek ni Josue dagitoy nga ari. Sinakupna ti pagturayanda iti maysa la a rusuat ti gubat, gapu ta kadua ti Israel ni Yahweh a Diosna a nakigubat. 43Kalpasan daytoy, nagsubli da Josue ken ti armadana iti kampo idiay Gilgal. Josue 11 Maparmek ni Jabin ken dagiti Kakaduana nga Ari 1Idi madamag ni Jabin nga ari ti Hasor ti panagballigi dagiti Israelita, pinakaammoanna ni Jobab nga ari ti Madon, dagiti ari ti Simron ken Acsaf, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 506
2dagiti ari ti katurturodan a pagilian iti amianan, iti Tanap ti Jordan nga abagatan ti Dan-aw ti Galilea, dagiti pagilian nga adda iti tanap ken iti igid ti baybay iti asideg ti Dor. 3Pinakaammoanna met dagiti Cananeo iti agsumbangir ti Jordan, dagiti Amorreo, Heteo, Perezeo ken dagiti Jebuseo iti katurturodan a pagilian, ket uray pay dagiti Heveo nga agtaeng iti puon ti Bantay Hermon idiay Mizpa. 4Dimtengda agraman dagiti amin a mannakigubatda - maysa nga armada a buklen ti adu a tattao a kas kaadu ti darat iti igid ti baybay. Adu ti kabalio ken luganda a pakigubat. 5Pinagtitipon dagiti amin nga ari ti buyotda ket sangsangkamaysada a nagkampo iti Waig ti Merom tapno gubatenda ti Israel. 6Kinuna ni Yahweh ken ni Josue, "Saanka nga agbuteng kadakuada. Inton bigat, iti kastoy nga oras, napapataykonton amin ida para iti Israel. Baldadoem dagiti kabalioda ket puoram dagiti luganda." 7Ngarud, kenellaat a rinaut ida ni Josue ken dagiti tattaona iti Waig ti Merom. 8Pinagballigi ti Apo dagiti Israelita. Dimmarup dagiti Israelita ket kinamatda ida agingga iti amianan iti Dakkel a Sidon, ken iti Misrefot Mayim, ken agingga iti tanap ti Mizpa nga agpadaya. Saanda nga insardeng ti ranget agingga a nauloyan amin a kabusor. 9Kas imbilin ni Yahweh, binaldado ni Josue dagiti kabalioda ken pinuoranna dagiti luganda a pakigubat. 10Nagsubli ni Josue, ket pinarmekna ti Hasor sana pinatay ti ari sadiay. (Iti dayta a tiempo, ti Hasor ti kabibilgan kadagiti amin a pagarian.) 11Pinatayda amin a tattaona; awan ti nabati a sibibiag. Pinuoranda ti siudad. 12Pinarmek ni Josue amin dagitoy nga ari ken dagiti siudadda. Kas imbilin ni Moises nga adipen ni Yahweh, pinapapatayna ti tunggal maysa. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 507
13Nupay kasta, saan a pinuoran dagiti Israelita dagiti siudad a nabangon iti turod, malaksid ti Hasor a pinuoran ni Josue. 14Innala dagiti Israelita dagiti amin a napapateg a banag ken dagiti animal kadagitoy a siudad, ket tinagikuada. Pinatayda amin a tattao - awan imbatida a sibibiag. 15Inted ni Yahweh dagiti bilinna ken ni Moises nga adipenna. Inted met ni Moises dagitoy a bilin ken ni Josue, ket tinungpal ni Josue dagitoy. Tinungpalna amin nga imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Sakupen ni Josue ti Entero a Daga 16Sinakup ni Josue amin dagita a daga - ti katurturodan a pagilian, amin nga adda iti amianan ken abagatan, ti entero a Gosen ken ti natikag a daga iti deppaar ti abagatanna, agraman ti Tanap ti Jordan. 17-18Dumanon ti masakupan ti daga manipud Bantay Halac iti abagatan iti asideg ti Edom agingga iti Baal-gad iti amianan, iti tanap ti Libano iti abagatan ti Bantay Hermon. Pinatayna amin nga arida kalpasan ti nabayag a pannakigubgubatna kadakuada. 19Awan ti siudad a nakikappia kadagiti Israelita, malaksid ti Gibeon a taeng dagiti Heveo. Naparmekda amin iti gubat. 20Ta ni Yahweh ti akinnakem iti panagpingetda a makiranget kadagiti Israelita tapno madadaelda a mamimpinsan ket mapapatayda amin nga awan asi. Daytoy ti imbilin ni Yahweh ken ni Moises. 21Iti daytoy a tiempo, napan pinukaw ni Josue ti maysa a puli dagiti higante a maaw-awagan iti Anakim nga agnanaed iti katurturodan idiay Hebron, Debir, Anab ken iti amin a katurturodan ti Juda ken ti Israel. Inkisap ni Josue ida agraman dagiti siudadda. 22Awan ti natda nga Anakim iti Israel; nupay kasta, adda sumagmamano a nabati idiay Gaza, Gat ken Asdod. 23Kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises, sinakup ni Josue ti entero a daga. Intedna ti daga kadagiti Israelita a kas kukuada, ket biningbingayna, maysa a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 508
paset ti kada tribu. Iti kasta, nagbiag dagiti Israelita a sitatalna iti entero a daga. Josue 12 Dagiti Ari a Pinarmek ni Moises 1Pinarmek ken sinakup dagiti Israelita ti daga iti daya ti Jordan, manipud iti Tanap ti Arnon agingga iti Tanap ti Jordan agingga iti Bantay Hermon iti amianan. Pinarmekda ti dua nga ari. 2Maysa kadakuada ni Sihon nga ari dagiti Amorreo a nagturay idiay Hesbon. Sakupen ti pagarianna manipud Aroer nga adda iti arubayan ti Tanap ti Arnon, ket manipud iti tengnga ti tanap agingga iti karayan Jabbok a beddeng ti Ammon (amin dagitoy buklen ti kagudua ti Galaad); 3ken ti daga iti daya ti Tanap ti Jordan, manipud Dan-aw ti Galilea nga agpa- Betjesimot iti daya ti Natay a Baybay, agingga iti abagatan iti puon ti Bantay Pisga. 4Pinarmekda met ti ari ti Basan, ni Og a maysa kadagiti natda a kaputotan dagiti Refaim. Nagturay idiay Astarot ken idiay Edrei. 5Sakupen ti pagarianna ti Bantay Hermon, Saleca, ken amin a Basan agingga iti beddeng ti Gesur ken Maaca, ken ti kagudua ti Galaad agingga iti masakupan ti daga ni Sihon nga ari ti Hesbon. 6Pinarmek da Moises ken dagiti Israelita dagitoy nga ari. Inted ni Moises nga adipen ni Yahweh ti dagada kadagiti tribu ti Ruben ken Gad ken iti kagudua ti tribu ti Manases tapno tagikuaenda. Dagiti Ari a Pinarmek ni Josue 7Pinarmek ni Josue ken dagiti Israelita ti amin nga ari iti daga nga adda iti laud ti Jordan, manipud Baal-gad iti tanap ti Libano agingga iti Bantay Halac iti abagatan iti asideg ti Edom. Biningbingayna daytoy a daga ket intedna iti tunggal tribu a kukuada iti agnanayon. 8Mairaman ditoy ti katurturodan a disso, ti nababa a lugar, ti tanap ti Jordan, dagiti puon ti bantay, ti let-ang ken ti natikag a disso iti deppaar iti abagatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 509
Dagdaga dagitoy idi dagiti Heteo, Amorreo, Cananeo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. 9Pinarmek dagiti Israelita dagiti ari dagiti sumaganad a siudad: Jerico, Ai (asideg iti Betel), 10Jerusalem, Hebron, 11Jarmut, Lakis, 12Eglon, Gezer, 13Debir, Geder, 14Horma, Arad, 15Libna, Adullam, 16Makeda, Betel, 17Tappua, Hefer, 18Afec, Lasaron, 19Madon, Hasor, 20Simron-meron, Acsaf, 21Taanac, Megiddo, 22Kedes, Jocneam (idiay Carmel), 23Dor (iti igid ti baybay), Goiim (idiay Gilgal), 24ken Tirza. Agdagupda iti 31 nga ari. Josue 13 Dadduma a Daga a Masakupan Pay 1Lakay unayen ni Josue. Kinuna ni Yahweh kenkuana, "Lakayka unayen, ngem adu pay laeng ti daga a masapul a sakupen. 2Isuda dagitoy: amin a daga a masakupan ti Filistia ken Gesur, 3kasta met dagiti amin a daga ti Avvim iti abagatan. (Maibilang a kukua dagiti Cananeo ti daga manipud waig Sihor a daya ti Egipto agingga iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 510
beddeng ti Ekron iti amianan. Agnaed dagiti turayen dagiti Filisteo idiay Gaza, Asdod, Askelon, Gat ken Ekron.) 4Adda pay la dagiti amin a pagilian a sakup dagiti Cananeo, ken Mehara (a kukua dagiti Sidonio), agingga idiay Afec iti beddeng dagiti Amorreo; 5ti daga dagiti Gilbeo, ti entero a Libano nga agturong iti daya, manipud Baal-gad iti puon ti Bantay Hermon, agingga iti serkan ti Bessang Hamat. 6Mairaman ditoy dagiti Sidonio nga agnaed iti katurturodan iti nagbaetan dagiti bantay ti Libano ken Misrefot Mayim. Paksiatekto ida iti dalan dagiti Israelita. Kas imbilinko kenka, masapul a bingbingayem dagitoy a daga tapno tagikuaen ti Israel. 7Ita, bingbingayemon ti daga ket itedmo kadagiti siam a tribu ken ti sabali a kagudua ti tribu ti Manases a kas kukuada." Ti Daga a Masakupan da Manases, Ruben ken Gad 8Ti daga nga agpadaya iti ballasiw ti Jordan ti naited kadagiti tribu ni Ruben ken ni Gad ken ti sabali a kagudua ti tribu ni Manases. Daytoy ti inted kadakuada ni Moises nga adipen ni Yahweh. 9Dumanon iti Aroer ti sakupda iti arubayan ti Tanap ti Arnon ken ti siudad iti tengnga ti tanap ken amin a nangato a patad ti Medeba agingga idiay Dibon. 10Aglayon iti beddeng ti Ammon agraman dagiti amin a siudad ni Sihon nga ari dagiti Amorreo a nagturay idiay Hesbon. 11Mairaman pay ti Galaad, ti daga ti Gesur ken Maaca, ti entero a Bantay Hermon ken amin a Basan agingga idiay Saleca. 12Mairaman ti pagarian ni Og, ti kakaisuna a nabati kadagiti Refaim, a nagturay idi idiay Astarot ken Edrei. Pinarmek ni Moises dagitoy a tattao ket pinagtalawna ida. 13Nupay kasta, saan a pinapanaw dagiti Israelita dagiti agnaed iti Gesur ken Maaca. Adda pay laeng dagitoy a tattao idiay Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 511
14Awan ti daga nga inted ni Moises iti tribu ti Levi. Kas imbaga ni Yahweh ken ni Moises, awatenda a kukuada ti maysa a paset dagiti daton a mapuoran iti altar a maipaay ken ni Yahweh a Dios ti Israel. 15Inikkan met ni Moises iti daga ti tunggal familia iti tribu ti Ruben. 16Sakupenda ti Aroer (iti igid ti Tanap ti Arnon), ti siudad iti tengnga ti tanap, ken ti amin a tanap iti lawlaw ti Medeba, 17agraman ti Hesbon ken amin a siudad iti tanap: Dibon, Bamot Baal, Beth Baalmeon, 18Jaaz, Kedemot, Mefaat, 19Kiriataim, Sibma, Saratasar a nabangon iti bantay iti tanap, 20Bet-peor, dagiti bakras ti Bantay Pisga ken Bet Jesimot. 21Mairaman dagiti dadduma a siudad iti tanap, ken ti entero a pagarian ni Sihon nga Amorreo a nagturay idiay Hesbon. Pinarmek ni Moises ni Sihon, agraman dagiti agtuturay ti Midian: da Evi, Rekem, Zur, Hur, ken Reba. Nagturayda amin iti daga iti nagan ni Ari Sihon. 22Kadagiti pinatay dagiti Israelita, nairaman ni Balaam a mammadles nga anak ni Beor. 23Agpatingga iti Jordan ti daga a naited iti tribu ti Ruben. Dagitoy dagiti siudad ken il-ili a naited kadagiti familia iti tribu ti Ruben a kas kukuada. 24Adda met inted ni Moises a daga iti kada familia iti tribu ti Gad. 25Sakupda ti Jazer ken ti amin a siudad ti Galaad, ti kagudua ti daga ti Ammon agingga idiay Aroer iti daya ti Raba. 26Aglayon ti dagada manipud Hesbon agingga idiay Ramatmizpe ken Betonim; manipud Mahanaim agingga iti beddeng ti Lodebar. 27Iti tanap ti Jordan, mairaman ti Bet Haram, Bet Nimra, Succot ken Safon, ti dadduma a pagturayan ni Sihon nga ari ti Hesbon. Ti Jordan ti beddengda iti amianan agingga iti Dan-aw ti Galilea sa agpadaya. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 512
28Dagitoy dagiti siudad ken il-ili a naited kadagiti familia iti tribu ni Gad a kas kukuada. 29Inted met ni Moises kadagiti familia iti kagudua ti tribu ti Manases ti paset ti daga a kas kukuada. 30Mangrugi idiay Mahanaim, ket mairaman ti amin a Basan, ti entero a pagturayan ni Og nga ari ti Basan ken dagiti 60 nga il-ili iti Jair idiay Basan. 31Mairaman pay ti kagudua ti Galaad, agraman Astarot ken Edrei, dagiti siudad iti pagturayan ni Og idiay Basan. Naited amin dagitoy iti kagudua dagiti familia a nagtaud iti kaputotan ni Makir nga anak ni Manases. 32Kastoy ti panangbingbingay ni Moises kadagiti daga nga adda iti ballasiw ti Jordan ken kadagiti daga iti Jerico. Adda idi ni Moises iti tanap ti Moab. 33Ngem awan ti daga nga inted ni Moises iti tribu ni Levi. Imbagana kadakuada a kukuada ti maysa a paset dagiti daton a mapuoran a maipaay ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Josue 14 Mabingbingay ti Canaan babaen iti Binnunot 1Dagitoy dagiti naited kadagiti Israelita a daga ti Canaan iti laud ti Jordan. Biningbingay da Eleazar a padi, Josue nga anak ni Nun ken dagiti papangulo dagiti familia kadagiti tribu ti Israel. 2Kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises, nabingbingay babaen iti binnunot ti daga a tagikuaen dagiti siam ket kagudua a tribu iti laud ti Jordan. 3-4Naituding idin ni Moises ti daga iti daya ti Jordan nga agpaay kadagiti dua ket kagudua a tribu. (Nabingay ti kaputotan ni Jose iti dua a tribu: ti Manases ken Efraim.) Awan ti inted ni Moises a daga kadagiti Levita. Nupay kasta, naikkanda kadagiti siudad a pagnaedanda, agraman kadagiti pagpastoranda kadagiti baka ken karneroda. 5Nagbibingayan dagiti Israelita ti daga a kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Maited ti Hebron ken ni Caleb Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 513
6Maysa nga aldaw, adda sumagmamano a tattao ti tribu ti Juda a napan ken ni Josue idiay Gilgal. Kinuna kenkuana ni Caleb nga anak ni Jefone a Kenezeo; "Ammom ti kinuna ti Apo idi idiay Kades Barnea maipapan kadata; imbagana daytoy ken ni Moises a tao ti Dios. 7Uppata pulo ti tawenko idi ibaonnak ni Moises nga adipen ti Apo manipud Kades Barnea tapno innak espiaan ti daga. Idi agsubliak kenkuana, insangpetko ti pudno a damag. 8Nupay kasta, nagbuteng dagiti tattao gapu ta sabali ti imbagbaga dagiti kinaduak a simmang-at. Ngem sipupudnoak a nagtungpal iti Apo a Diosko. 9Inkari kaniak ni Moises iti daydi nga aldaw, 'Gapu ta nagtulnogka a sipupudno iti Apo a Diosko, tagikuaenyonto nga agaama ti daga a nagnaam.'" 10"Panunotem," intuloy ni Caleb. "Uppat a pulo ket lima a tawenen ti napalabas manipud imbaga ti Apo daytoy ken ni Moises. Imbagana daytoy idi agdaldaliasat ti Israel idiay let-ang. Wen, manipud idi, impalubos ti Apo nga agbiagak. Kitaennak! Walopulo ket lima ti tawenkon, 11ngem napigsaak pay laeng a kas idi imbaonnak ni Moises. Napigsaak pay laeng a makigubat wenno mangaramid iti aniaman. 12Ngarud, itedmo kaniak daytoy katurturodan a disso nga inkari ti Apo iti daydi nga aldaw. Imbagami idi kadakayo nga adda puli dagiti higante a maaw-awagan iti Anakim nga agnaed kadagiti dadakkel ken nabakudan a siudad. Nalabit nga addanto kaniak ti Apo, ket paksiatekto ida kas imbagana." 13Binendisionan ni Josue ni Caleb nga anak ni Jefone, ket intedna a kukuana ti siudad ti Hebron. 14Agpapan ita, kukua dagiti kaputotan ni Caleb nga anak ni Jefone a Kenezeo ti Hebron agsipud ta sipupudno ni Caleb a nagtungpal iti Apo a Dios ti Israel. 15Maaw-awagan idi ti Hebron iti Kiryat Arba. (Ni Arba idi ti kabibilgan kadagiti Anakim.) Addan kappia iti daga. Josue 15 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 514
Ti Daga a Naited iti Tribu ti Juda 1Daytoy ti daga a naited kadagiti familia iti tribu ti Juda: Dumanon ti sakupda iti abagatan agingga iti pungto ti let-ang ti Zin, iti beddeng ti Edom. 2Daytoy ti akin-abagatan a beddeng a mangrugi iti pungto ti Natay a Baybay, 3ket agpa-abagatan manipud iti Bessang ti Akrabbim, sa lumasat idiay Zin. Agturong iti abagatan idiay Kades Barnea, agtuloy iti Hezron ket mapan idiay Addar, agpa-Karka, 4labsanna ti Azmon, sana suroten ti waig nga adda iti beddeng ti Egipto agingga a rummuar iti Taaw Mediterranean a pagpatinggaan ti beddeng. Daytoy ti akin-abagatan a beddeng ti Juda. 5Ti Natay a Baybay ti beddengna iti daya, agingga iti sabangan ti Jordan. Mangrugi met ditoy ti akin-amianan a beddeng, 6aglayon nga agturong idiay Bet-hogla ket agpa-amianan agingga iti pantok a pakatannawagan iti tanap ti Jordan. Sumang-at manen iti Bato ni Bohan (anak ni Ruben ni Bohan), 7ket manipud iti Tanap ti Acor mapan idiay Debir, sa agpa-amianan nga agsikko idiay Gilgal a sumango iti Bessang ti Adummim iti akin-abagatan a bangir ti tanap. Manipud dita, aglayon nga agturong iti ubbog ti Ensemes, ket rummuar a mapan idiay Enrogel, 8sumang-at ti beddeng iti Tanap ti Hinnom iti abagatan a paset ti turod a nakaisaadan ti Jerusalem a siudad dagiti Jebuseo. Sumang-at ti beddeng iti tapaw ti bantay a kasumbangir ti Tanap ti Hinnom iti abagatan, iti akin- amianan a pungto ti Tanap ti Refaim. 9Manipud iti bantay, agturong iti ubbog ti Neftoa, ket rummuar kadagiti siudad nga asideg ti Bantay Efron; agsikko nga agturong idiay Baala (wenno Kiriat Jearim). 10Manglikaw iti laud ti Baala, mapan iti katurturodan ti Edom, agpangato iti amianan a bangir ti Bantay Jearim (wenno Kesalon), bumaba idiay Betsemes, ket aglayon idiay Timnat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 515
11Rummuar kadagiti bakras iti amianan ti Ekron, agbaw-ing nga agpa- Sikkeron, labsanna ti Bantay Baala, ket aglayon idiay Jabneel. Agpatingga ti beddeng iti Taaw Mediterranean a mangbukel 12iti akinlaud a beddeng. Dagitoy dagiti beddeng dagiti tattao iti familia ti Juda. Parmeken ni Caleb ti Hebron ken ti Debir (Uk. 1:11-15) 13Kas imbilin ni Yahweh ken ni Josue, adda paset ti daga dagiti tattao iti tribu ti Juda a naited ken ni Caleb nga anak ni Jefone. Isu daytoy ti Hebron a siudad ni Arba nga ama ni Anak. 14Pinapanaw ni Caleb iti dayta a lugar dagiti kaputotan ni Anak: dagiti familia a Sesai, Ahiman ken Talmai. 15Manipud sadiay, rinautna dagiti agnaed idiay Debir (Kiryat Sefer idi ti nagan daytoy a siudad). 16Kinuna ni Caleb, "Yasawak ni Acsa nga anakko iti siasinoman a mangparmek iti Kiryat Sefer." 17Ni Otniel nga anak ni Kenaz a kabsat ni Caleb ti nangparmek iti siudad. Inted ni Caleb kenkuana ni Acsa nga asawaenna. 18Iti aldaw ti kasar, imbaga ni Otniel ken ni Acsa a dumawat iti talon ken ni amana. Dimsaag ni Acsa iti asnona, ket dinamag ni Caleb nga amana no ania ti kayatna. 19"Ikkannak iti sagut," kinunana. "Gapu ta impannak iti natikag a pagilian, ikkannak iti ubbog." Inted ni Caleb dagiti akingngato ken akimbaba nga ubbog. Dagiti Siudad ti Tribu ti Juda 20Daytoy ti daga nga inawat dagiti familia iti tribu ti Juda a kukuada. 21Dagiti kaabagatanan a siudad iti asideg ti beddeng iti Edom: Kabzeel, Eder, Jagur, 22Kina, Dimona, Adada, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 516
23Kedes, Hasor, Itnan, 24Zif, Telem, Bealot, 25Hasor Hadatta, Keriot Hezron (wenno Hasor), 26Amam, Sema, Molada, 27Hazargadda, Hesmon, Bet-pelet; 28Hazarsual, Beerseba, Biziotia, 29Baala, Iyim, Ezem, 30Eltolad, Kesil, Horma, 31Siklag, Madmanna, Sansanna, 32Lebaot, Silim, Ain, ken Rimmon: 29 a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 33Iti tanap, dagitoy dagiti siudad: Estaol, Zora, Asena, 34Zanoa, Engannim, Tappua, Enam, 35Jarmut, Adullam, Soco, Aseka, 36Saaraim, Aditaim, Gedera, Gederotaim: 14 a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 37Adda met ti Senan, Hadasa, Migdalgad, 38Dilean, Mizpa, Jocteel, 39Lakis, Bozkat, Eglon, 40Cabon, Lamam, Kitlis, 41Gederot, Betdagon, Naama, Makeda: 16 a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 42Adda met ti Libna, Eter, Asan, 43Jifta, Asena, Nesib, 44Keila, Aksib ken Maresa: siam a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 517
45Adda met ti Ekron ken dagiti ili ken barriona, 46ken amin a siudad ken ili nga asideg ti Asdod, manipud Ekron agingga iti Baybay Mediterranean. 47Adda met ti Asdod ken ti Gaza, agraman ili ken barrioda, a dumanon iti waig iti beddeng ti Egipto ken iti igid ti Baybay Mediterranean. 48Iti katurturodan, adda ti Samir, Jattir, Soco, 49Danna, Kiryat Sana (wenno Debir), 50Anab, Estemoa, Anim, 51Gosen, Holon ken Gilo: sangapulo ket maysa a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 52Adda met ti Arab, Duma, Esan, 53Janim, Bet Tappua, Afeca, 54Humta, Kiryat Arba (wenno Hebron) ken Zior: siam a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 55Adda met ti Maon, Carmel, Zif, Jutta, 56Jezreel, Jocdeam, Zanoa, 57Canin, Gibea ken Timnat: sangapulo a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. 58Adda met ti Halhul, Bet-sur, Gedor, 59Moara, Bet-anot ken Eltecon: innem a siudad agraman dagiti kabangibang nga ili. 60Adda ti Kiryat Baal (wenno Jearim Baal) ken ti Rabba: dua a siudad agraman dagiti kabangibang nga ili. 61Iti let-ang isuda dagitoy: Bet Araba, Middin, Secaca, 62Nibsan, ti Siudad ti Ain, ken Engedi: innem a siudad, agraman dagiti kabangibangda nga ili. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 518
519 63Ngem saan a nabalinan dagiti taga-Juda a pinapanaw dagiti Jebuseo nga agnaed idiay Jerusalem. Agpapan ita, adda pay laeng sadiay dagiti Jebuseo a makipagmanaed kadagiti tattao ti Juda. Josue 16 Ti Daga a Naited iti Tribu ti Efraim ken Manases 1Daytoy ti daga a naited kadagiti kaputotan ni Jose: mangrugi iti Jordan nga asideg ti Jerico, iti maysa a lugar a dayaen dagiti ubbog ti Jerico, ket agturong idiay let-ang. Manipud Jerico, sumang-at iti katurturodan agingga idiay Betel. 2Manipud Betel, agpa-Luz, sa aglayon idiay Atarot Adar a pagnaedan dagiti Arkita. 3Sumalog nga agpa-laud ket mapan iti sakup dagiti Jaflateo agingga iti akimbaba a paset ti Bet-horon sa idiay Gezer ket agpatingga iti Taaw Mediterranean. 4Daytoy ti daga nga inawat dagiti tribu ti Manases ken Efraim a kaputotan ni Jose. 5Adtoy ti sakup dagiti familia iti tribu ti Efraim: ti Atarot-addar ti beddengda iti daya agingga iti akingngato a Bet-horon. 6Manipud sadiay, agpatingga iti Taaw Mediterranean; iti amianan, agpatingga met iti Micmetat. Iti daya, agsikko ti beddeng a mapan idiay Taanat Silo ket labsanna sa aglayon iti daya ti Janoa. 7Manipud Janoa, agpababa nga agturong idiay Atarot ken Naara. Dumanon idiay Jerico ket agpatingga idiay Jordan. 8Manipud Tappua, agpa-laud agingga iti waig ti Cana, ket agpatingga ti beddeng iti Taaw Mediterranean. Daytoy ti daga a naited a kukua dagiti familia iti tribu ti Efraim, 9agraman sumagmamano nga ili ken barrio iti sakup ti Manases, ngem naited kadagiti Efraimita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
10Nupaykasta, dida pinapanaw dagiti Cananeo nga agnaed idiay Gezer, ket agpapan ita, adda pay laeng dagiti Cananeo iti denna dagiti Efraimita, ngem napilitda nga agserbi a tagabu. Josue 17 Akinlaud a Manases 1Adda paset ti daga a naited kadagiti familia a nagtaud iti kaputotan ni Manases nga inauna nga anak ni Jose. Bannuar a mannakigubat ni Makir nga ama ni Galaad ken inauna nga anak ni Manases ket naited kenkuana ti Galaad ken Basan. 2Adda met daga iti lauden ti Jordan a naited kadagiti dadduma a familia ni Manases: Abiezer, Helec, Asriel, Siquiem, Hefer ken Semida. Dagitoy dagiti lallaki nga annak ni Manases nga anak ni Jose; pangulo ida dagiti familia. 3Awan lalaki nga anak ni Zelofehad nga anak ni Hefer ken apoko ni Galaad nga anak ni Makir nga anak ni Manases. Pasig a babbai ti annakna: Mala, Noa, Hogla, Milca ken Tirza. 4Napanda ken ni Eleazar a padi, ken ni Josue nga anak ni Nun, ken kadagiti panguloen, ket kinunada: "Imbaga ti Apo ken ni Moises nga ikkannakam, agraman dagiti kabagianmi, iti daga a kukuami." Kas imbilin ni Yahweh, naikkan dagitoy a babbai iti daga, kasta met dagiti lallaki a kabsat ni amada. 5Sangapulo a kadisso ti naited ken ni Manases, agraman ti Galaad ken ti Basan iti ballasiw ti Jordan, 6ta padapada nga adda bingay dagiti annakna, babai man wenno lalaki. Naited ti daga ti Galaad kadagiti dadduma a kaputotan ni Manases. 7Mangrugi ti teritorio ti Manases idiay Aser agingga iti Micmetat iti daya ti Siquiem, ket agpa-abagatan a mangsakup kadagiti agnaed idiay Entappua. 8Kukua ti Manases ti daga iti lawlaw ti Tappua, ngem dagiti kaputotan ni Efraim ti akinkukua iti ili ti Tappua nga adda iti beddeng. 9Sumalog ti beddeng iti waig ti Cana. Kukua ti Efraim dagiti siudad iti abagatan ti waig uray addada iti sakup dagiti siudad ni Manases. Aglayon ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 520
beddeng ti Manases iti akin-amianan a ballasiw ti waig, ket agpatingga iti Taaw Mediterranean. 10Agpa-abagatan ti daga ti Efraim idinto nga agpa-amianan ti daga ti Manases, ket ti Taaw Mediterranean ti beddengda iti laud. Dumanon iti Aser iti amianan, ken Issacar iti daya. 11Iti sakup da Issacar ken Aser, tinagikua ti Manases ti Bet Sean ken dagiti kabangibang nga ili, ken ti Dor (ti siudad iti asideg ti baybay), Endor, Taanac, Megiddo ken dagiti kabangibangda nga ili. 12Nupay kasta, saan a nabalinan dagiti tattao ti Manases a pinagtalaw dagiti Cananeo no di ket nakipagnaed dagitoy a tattao kadakuada. 13Idi pumigsa dagiti Israelita, saanda a pinagtalaw amin a Cananeo, ngem pinilitda ida nga agtrabaho para kadakuada. Agkiddaw ti Efraim ken Manases iti Ad-adu a Daga 14Kinuna dagiti kaputotan ni Jose ken ni Josue, "Apay a sangsangkadisso la ti intedmo a tagikuaenmi? Adukami gapu ta binendisionannakami tiApo." 15"No adukayo la unay ket saan a makaanay kadakayo ti katurturodan ti Efraim," insungbat ni Josue, "inkayo kadagiti kabakiran ket mangumakay iti sakupenyo iti daga dagiti Perezeo ken dagiti Refaim." 16"Bassit kadakami ti katurturodan," kinuna dagiti kaputotan ni Jose, "ken adda landok a lugan a pakigubat dagiti Cananeo a taga-tanap, dagiti agnaed idiay Bet Sean ken dagiti kabangibangna nga ili, ken dagiti tattao iti Tanap ti Jezreel." 17Kinuna ni Josue kadagiti tribu ti Efraim ken Manases, "Pudno nga adukayo, ket nakabilbilegkayo. Nasursurok ngem maysa a disso ti maited kadakayo. 18Kukuayo ti katurturodan. Uray no kabakiran, umaenyo ket tagikuaenyo ti amin. No maipapan kadagiti Cananeo, mapaksiatyo ida uray no nabilegda ken addaanda kadagiti landok a lugan a pakigubat." Josue 18 Ti Pannakabingay ti Daga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 521
1Kalpasan ti panangparmekda iti daga, naguummong ti entero nga Israel idiay Silo ket impasdekda sadiay ti Tolda ti Dios. 2Adda pito a tribu ti Israel a di pay naibingayan iti daga. 3Kinuna ngarud ni Josue kadagiti Israelita, "Kaanonto a sakupenyo ti daga nga inted kadakayo ti Apo a Dios dagiti kapuonanyo? Apay nga itantantanyo? 4Mangdutokkayo iti tallo a lallaki iti tunggal tribu tapno ibaonko ida a mangmapa iti daga a kayatda a tagikuaen. Kalpasanna, agsublidanto kaniak. 5Mabingbingayto ti daga iti pito a paset. Agnaedto ti tribu ti Juda iti teritoriona iti abagatan, ket ti tribu ti Jose iti amianan. 6Mapaenyonto ti daga iti pito a paset sayonto yeg kaniak. Kalpasanna, iti imatang ti Apo a Diostayo, bunotekto no ania a paset ti maited iti tunggal maysa. 7Dinto maibingayan dagiti Levita, ta pannakatagikuada ti panagserbida a kas papadi ti Apo. Inawaten dagiti tribu ti Gad, Ruben ken gudua ti Manases ti dagada iti daya ti Jordan. Inted daytoy kadakuada ni Moises nga adipen ti Apo." 8Imbilin ni Josue kadagiti lallaki: "Inkayo iti entero a daga ket mapaenyo sakayto agsubli kaniak. Ibunotankayto iti imatang ti Apo ditoy Silo." Ket napan dagiti lallaki tapno mapaenda ti daga. 9Sinursorda ti daga ket insuratda no kasano ti panangbingbingayda iti pito a paset; inlistada ti nagan dagiti ili. Kalpasanna, nagsublida ken ni Josue iti kampo idiay Silo. 10Babaen iti binnunot, nakiuman ni Josue ken ni Yahweh para kadakuada, ket biningbingayna ti daga kadagiti dadduma a tribu ti Israel. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Benjamin 11Immuna a naituding ti daga a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Benjamin. Adda ti daga iti nagbaetan ti sakup ti tribu ti Juda ken ti tribu ti Jose. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 522
12Iti amianan, ti Jordan ti pangrugian ti beddeng ket sumang-at iti akin- amianan nga igid ti Jerico, sa agpa-laud a lumasat iti katurturodan agingga iti let-ang ti Bet-aven. 13Manipud ditoy, aglayon idiay Luz, iti akin-abagatan a sang-atan ti Luz (managan pay Betel), sumalog idiay Atarot-Addar, iti bantay nga adda iti abagatan ti Akimbaba a Bet-horon. 14Iti laud, ti beddeng agkurba nga agpa-abagatan manipud iti turod nga adda iti abagatan ti Bet-horon sa agpatingga iti siudad ti Kiriat Baal (wenno Kiriat Jearim) a kukua ti tribu ti Juda. 15Mangrugi ti akin-abagatan a beddeng iti igid ti Kiriat Jearim, ket agpa-laud nga agturong iti ubbog ti Neftoa. 16Sumalog agingga iti arisadsad ti bantay a tumannawag iti Tanap ni Ben- Hinnom, iti akin-amianan a pungto ti Tanap ni Refaim. Lumasat iti Tanap ni Hinnom, iti abagatan ti pantok ti Jebus, ket agpababa nga agpa-Enrogel. 17Agkurba nga agpa-amianan ket aglayon idiay Ensemes, sa idiay Gelilot, iti kasumbangir ti Bessang Adummim. Sumalog manen ket agturong iti Bato ni Bohan (ti anak ni Ruben). 18Agpa-amianan iti pantok a pakatannawagan iti tanap ti Jordan, ket sumalog nga agturong iti tanap. 19Lumasat iti amianan ti pagsalogan ti Bet-hogla, ket agpatingga iti akin- amianan a sabangan ti Natay a Baybay a pagpatinggaan ti Karayan Jordan nga akin-abagatan a beddeng. 20Ti Jordan ti akindaya a beddeng. Dagitoy dagiti beddeng ti daga a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Benjamin. 21Dagitoy dagiti siudad a sakupen dagiti familia iti tribu ti Benjamin: Jerico, Bet-hogla, Emek Keziz, 22Bet-araba, Sumaraim, Betel, 23Avvim, Para, Ofra, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 523
24Kefar-hammomi, Ofni ken Geba - 12 a siudad agraman dagiti ilida. 25Maibilang pay ti Gabaon, Rama, Beerot, 26Mizpa, Kefira, Moza, 27Rekem, Irpeel, Tarala, 28Sela, Haclef, Jebus (wenno Jerusalem), Gibea ken Kiriat Jearim - 14 a siudad agraman dagiti ilida. Daytoy ti daga a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Benjamin. Josue 19 Ti Daga a Naited iti Tribu ni Simeon 1Naituding nga agpaay kadagiti familia iti tribu ni Simeon ti maikadua a disso. Adda daytoy iti tengnga ti daga a naited iti tribu ti Juda. 2Isudadagitoy: Beerseba, Seba, Molada, 3Hazarsual, Bala, Ezem, 4Heltolad, Betul, Horma, 5Siklag, Bet Marcabot, Hazarsusa, 6Bet Lebaot ken Saruhen - 13 a siudad agraman dagiti ilida. 7Adda met ti Ain, Rimmon, Eter ken Asan - uppat a siudad agraman dagiti ilida. 8Mairaman dagiti amin nga ili iti lawlaw dagitoy a siudad agingga idiay Baalat Beer (wenno Rama) iti abagatan. Daytoy ti daga a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Simeon. 9Paset ti sakup ti tribu ti Juda ti naited iti tribu ti Simeon. Gapu ta nalawa unay ti naipatawid iti tribu ti Juda, naited iti tribu ti Simeon ti maysa a paset ti dagana. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Zabulon 10-11Naituding nga agpaay kadagiti familia iti tribu ti Zabulon ti maikatlo a disso. Dumanon ti beddengda idiay Sarid sa sumang-at nga agpa-laud agingga idiay Marala. Dumanon idiay Dabe-set agingga iti waig iti daya ti Jocneam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 524
12Iti bangir ti Sarid, agpadaya a dumanon iti beddeng ti Kislot Tabor, sa agturong idiay Deberat agingga idiay Jafia. 13Manipud sadiay, aglayon nga agpadaya idiay Gat Hefer ken Ittakazin, agkurba nga agpa-Nea nga agturong idiay Rimmon. 14Iti amianan, agsikko ti beddeng nga agpa-Hanaton ket agpatingga iti tanap ti Jefteel. 15Sakupenna ti Catat, Naalal, Simron, Ideala ken Betlehem - 12 a siudad agraman dagiti ilida. 16Adda dagitoy a siudad ken ili iti daga a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Zabulon. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Issacar 17Agpaay kadagiti familia iti tribu ti Issacar ti maikapat a disso. 18Sakupenda ti Jezreel, Jesulot, Sunem, 19Hafaraim, Sion, Anaarat, 20Rabbit, Kislon, Ebes, 21Remet, Enganin, Emhadda ken Bet-passes. 22Dumanon ti beddeng idiay Tabor, Sahasuma ken Betsemes, ket agpatingga idiay Jordan - 16 a siudad agraman dagiti ilida. 23Dagitoy dagiti siudad ken ili iti daga a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Issacar. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Aser 24Agpaay kadagiti familia iti tribu ti Aser ti maikalima a disso. 25Sakupenna ti Helcat, Hali, Beten, Acsaf, 26Alamelec, Amad ken Misal. Iti laud, dumanon ti beddeng idiay Carmel ken Sihorlibnat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 525
526 27Iti panagpadaya ti beddeng, agturong idiay Betdagon, ket dumanon idiay Zabulon ken iti Tanap ti Jefteel iti akin-amianan a beddeng nga agturong idiay Bet-emec ken Naiel. Aglayon idiay Cabul, 28Jebron, Rehob, Hammon, Cana agingga iti dakkel a Sidon. 29Kalpasanna, agsikko nga agpa-Rama ket dumap-aw idiay Tiro, ti nasarikedkedan a siudad; agpa-Hosa ket agpatingga iti Taaw Mediterranean. Mairaman ti Mahalab, Aksib, 30Umna, Afec ken Rehob - 22 a siudad agraman dagiti ilida. 31Dagitoy dagiti siudad ken ili a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Aser. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Neftali 32Agpaay kadagiti familia iti tribu ti Neftali ti maikanem a disso. 33Mangrugi ti beddengna idiay Helef, manipud iti lugo idiay Zaananim, sa aglayon idiay Adami-neceb ken Jebneel agingga idiay Lacum ket agpatingga idiay Jordan. 34Agkurba nga agpa-laud idiay Asnot Tabor, agpa-Hucuca, dumanon idiay Zabulon iti abagatan, Aser iti laud ken Juda iti daya idiay Jordan. 35Dagitoy dagiti nasarikedkedan a siudad: Siddim, Ser, Hamat, Raccat, Cineret, 36Adama, Rama, Asor, 37Kedes, Edrei, Enhasor, 38Jiron, Migdalel, Horem, Bet-anat ken Betsemes - 19 a siudad agraman dagiti ilida. 39Dagitoy dagiti siudad ken ili a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Neftali. Ti Daga a Naited iti Tribu ti Dan 40Agpaay kadagiti familia iti tribu ti Dan ti maikapito a disso. 41Masakupan ti daga ti Zora, Estaol, Ir-semes, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
42Saalabin, Aijalon, Itla, 43Elon, Timnat, Ekron, 44Elteke, Gibbeton, Baalat, 45Jehud, Bene-berac, Gatrimmon, 46Mejarcon ken Racon agraman dagiti daga iti lawlaw ti Joppe. 47Ngem idi saan a makaanay kadakuada ti daga, rinaut dagiti tattao ti Dan ti Lesem. Naparmekda ti Lesem ket pinatayda dagiti tattaona. Tinagikuada ket nagnaedda sadiay. Binaliwanda ti Lesem a nagan ti siudad ket sinuktanda iti Dan, ti nagan ti kapuonanda. 48Dagitoy dagiti siudad ken ili a naited a tagikuaen dagiti familia iti tribu ti Dan. Ti Daga a Naited ken ni Josue 49Idi nalpasen dagiti Israelita ti panangbingbingayda iti daga, inikkanda ni Josue nga anak ni Nun iti dagana manipud iti sakupda. 50Kas imbilin ni Yahweh, intedda ti siudad a kiniddawna, ti Timnat Sera iti katurturodan ti Efraim. Binangon manen ni Josue ti siudad ket nagnaed sadiay. 51Ni Eleazar a padi, ni Josue nga anak ni Nun ken dagiti pangulo ti nadumaduma a familia kadagiti tribu ti Israel ti nangbingbingay iti daga babaen iti binnunot idiay Silo tapno makiumanda ken ni Yahweh. Naaramid daytoy iti ruangan ti Tolda a Paguummongan. Ket nalpas pannakabingbingay ti daga. Josue 20 Dagiti Siudad a Pagkamangan 1Imbilin ni Yahweh ken ni Josue nga 2ibagana daytoy kadagiti Israelita: "Mangpilikayo kadagiti siudad a pagkamangan kas imbagak kadakay idi babaen ken ni Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 527 ti
3Mabalin nga agkamang sadiay ti siasinoman a makapatay a dina inggagara tapno malisianna ti agpanggep nga agibales. 4Mabalinna ti agkamang iti maysa kadagitoy a siudad, dumatag iti pangukoman iti sango ti ruangan ti siudad ket ipalawagna kadagiti panglakayen ti napasamak. Pastrekendanto iti siudad, ikkanda iti pagyananna tapno agnaed sadiay. 5No suroten sadiay ti tao a mangibales iti inaramidna, saanda nga isuko ta dina met inggagara a pinatay ti padana nga Israelita, ket awan met gurana kenkuana. 6Agnaedto iti siudad agingga a mausig ti kasona iti sango dagiti tattao ken agingga a matay ti agdama a kangatoan a padi; kalpasanna, mabalinnanto ti agawid iti siudad a naggapuanna." 7Pinilida ngarud ti Kedes idiay Galilea, iti katurturodan ti Neftali; Sikem iti katurturodan ti Efraim; ken Hebron iti katurturodan ti Juda. 8Iti ballasiw ti Jordan, ken iti daya ti Jerico, iti let-ang iti Tanap, pinilida ti Beser iti sakup ni Ruben; Ramot iti Galaad, iti tribu ti Gad, Golan iti Basan, iti sakup ti Manases. 9Dagitoy dagiti siudad a pagkamangan dagiti Israelita ken uray siasino a ganggannaet iti dennada. Siasinoman a makapatay, mabalinna ti agkamang kadagitoy a siudad tapno saan a balsen ti kabagian ti napatayna. Agyan sadiay agingga a malpas a mausig ti kasona iti sango dagiti tattao. Josue 21 Dagiti Siudad a Naited kadagiti Levita 1-2Idi addada idiay Silo, iti daga ti Canaan, napan dagiti pangulo dagiti familia dagiti Levita ken ni Eleazar a padi, ni Josue nga anak ni Nun ken kadagiti pangulo ti tunggal familia ti amin a tribu ti Israel. Kinunada kadakuada, "Imbilin ti Apo ken ni Moises a maikkankami kadagiti siudad a pagnaedanmi agraman dagiti kabangibangda a daga a pagipastoranmi kadagiti animalmi." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 528
3Ngarud, kas imbilin ti Apo, inted dagiti Israelita kadagiti Levita dagitoy a siudad ken pagpastoran nga adda kadagiti sakupda. 4Dagiti familia iti kaputotan ni Coat ti immuna a naikkan kadagiti siudad. Sangapulo ket tallo a siudad ti naited a tagikuaen dagiti Levita a nagtaud iti kaputotan ni Aaron a padi. Naggapu dagiti siudadda kadagiti sakup ti Juda, Simeon ken Benjamin. 5Naikkan dagiti dadduma a familia iti kaputotan ni Coat iti sangapulo a siudad manipud kadagiti sakup ti Efraim, Dan ken kagudua ti Manases. 6Sangapulo ket tallo a siudad ti naited a tagikuaen dagiti familia iti kaputotan ni Gerson. Nagtaud dagitoy iti sakup ti Issacar, Aser, Neftali ken akindaya a tribu ti Manases. 7Sangapulo ket dua a siudad ti naited a tagikuaen dagiti familia iti kaputotan ni Merari. Nagtaud dagitoy a siudad iti sakup ti Ruben, Gad ken Zabulon. 8Kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises, inted dagiti Israelita kadagiti Levita dagitoy a siudad ken pagpaaraban babaen iti binnunot. 9Dagitoy dagiti siudad iti sakup ti Juda ken Simeon a naituding 10kadagiti kaputotan ni Aaron a nagtaud kadagiti familia iti kaputotan ni Coat a kamkameng dagiti Levita. Isuda ti immuna a naikkan. 11Naited kadakuada ti siudad ti Arba (ni Arba ti ama ni Anak), nga isu itan ti Hebron, iti katurturodan ti Juda agraman dagiti pagpastoran iti lawlawna. 12Nupay kasta, naited ken ni Caleb nga anak ni Jefone dagiti taltalon ti siudad agraman dagiti barriona. 13Malaksid iti Hebron (maysa kadagiti siudad a pagkamangan), naited kadagiti kaputotan ni Aaron a padi dagiti sumaganad a siudad: Libna, 14Jattir, Estemoa, 15Holon, Debir, 16Ain, Jutta ken Betsemes, agraman dagiti pagpastoranda - siam a siudad iti sakup dagiti dua a tribu. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 529
17Iti sakup ti Benjamin, naited kadakuada ti Gabaon, Geba, 18Anatot ken Almon agraman dagiti pagpastoranda - uppat a siudad. 19Sangapulo ket tallo a siudad amin agraman dagiti pagpastoranda ti naited a tagikuaen dagiti papadi a kaputotan ni Aaron. 20Iti sakup ti Efraim, sumagmamano a siudad ti naited a tagikuaen dagiti dadduma a familia ti kaputotan ni Coat a kamkameng dagiti Levita. 21Naited kadakuada ti Sikem agraman ti pagpastoranna iti katurturodan ti Efraim (maysa a siudad a pagkamangan), Gezer, 22Kibsaim ken Bet-horon agraman ti pagpastoranna - uppat a siudad. 23Iti sakup ti Dan, naited kadakuada ti Elteke, Gibbeton, 24Aijalon ken Gatrimmon agraman dagiti paspastoranda - uppat a siudad. 25Iti sakup ti Manases, naited kadakuada ti Taanac ken Gatrimmon agraman dagiti pagpastoranda - dua a siudad. 26Sangapulo a siudad amin agraman dagiti pagpastoranda ti inawat dagitoy a familia iti kaputotan ni Coat. 27Naited iti sabali a grupo dagiti Levita, ti familia ni Gerson, ti dua a siudad iti Akindaya a Manases: Golan, idiay Basan (maysa kadagiti siudad a pagkamangan) ken Borsa agraman dagiti pagpastoranda. 28Iti sakup ti Issacar, naited kadakuada ti Kision, Daberat, 29Jaramut ken Engannim agraman dagiti pagpastoranda - uppat a siudad. 30Iti sakup ti Aser, naited kadakuada ti Miseal, Abdon, 31Helcat, ken Rehob agraman dagiti pagpastoranda - uppat a siudad. 32Iti sakup ti Neftali, naited kadakuada ti Kedes idiay Galilea agraman ti pagpastoranda (maysa kadagiti siudad a pagkamangan), Hammotdor ken Cartan agraman dagiti pagpastoranda - tallo a siudad. 33Sangapulo ket tallo amin a siudad agraman dagiti pagpastoranda ti naited kadagiti nadumaduma a familia ti kaputotan ni Gerson. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 530
34Iti sakup ti Zabulon, inawat dagiti dadduma a Levita, ti kapuonan ni Merari, dagiti siudad ti Jocneam, Carta, 35Dimna ken Naalal agraman dagiti pagpastoranda - uppat a siudad. 36Manipud iti sakup ti Ruben, uppat a siudad ti inawatda: Beser, Jahaz, 37Kedemot, ken Mefaat agraman dagiti pagpastoranda. 38Iti sakup ti Gad, naited kadakuada ti Ramot idiay Galaad agraman dagiti pagpastoranna (maysa kadagiti siudad a pagkamangan), Mahanaim, 39Hesbon ken Jazer agraman dagiti pagpastoranda - uppat a siudad. 40Sangapulo ket dua a siudad ti naited kadagiti dadduma a Levita, ti kaputotan ti Merari. 41Iti daga dagiti Israelita, 48 a siudad amin agraman dagiti pagpastoranda ti naited kadagiti Levita. 42Adda pagpastoran iti aglikmut ti tunggal siudad. Sakupen ti Israel ti Daga 43Iti kasta, inted ni Yahweh kadagiti Israelita ti amin a daga nga insapatana nga ited kadagiti kaputotanda. Kalpasan ti panangsakupda iti daga, impasdekda sadiay ti taengda. 44Ket kas inkari ni Yahweh kadagiti kapuonanda, inyegna kadakuada ti kappia iti aglawlaw. Awan ti uray maysa kadagiti kabusorda ti makabael a sumango kadakuada, ta pinagballigi ni Yahweh dagiti Israelita kadagiti amin a kabusorda. 45Tinungpal ni Yahweh ti amin nga inkarina kadagiti Israelita. Josue 22 Agawid dagiti Tribu 1Kalpasanna, inummong ni Josue dagiti tattao kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken Akindaya a Manases. 2Kinunana kadakuada, "Inaramidyo amin nga imbilin ni Moises nga adipen ti Apo. Tinungpalyo met amin a bilinko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 531
3Agpapan ita, pulos a diyo binaybay-an dagiti padayo nga Israelita. Sipapasnekkayo a nagtungpal kadagiti bilin ti Apo a Diosyo. 4Ita, kas inkarina, inyegna ti kappia kadagiti padayo nga Israelita. Agawidkayo ngarud iti ballasiw ti Jordan, iti daga nga inted kadakayo ni Moises nga adipen ti Apo. 5Ikagumaanyo a tungpalen ti bilin ken ti linteg nga inted kadakayo ni Moises nga adipen ti Apo: ayatenyo ti Apo a Diosyo, aramidenyo ti pagayatanna, agtungpalkayo kadagiti bilinna, agtalinaedkayo a napudno kenkuana ken agserbikayo kenkuana iti amin a puso ken kararuayo." 6-8Pinagawid ni Josue ida kalpasan ti panangbendisionna kadakuada a kunana: "Nabaknangkayo nga agawid. Adu ti animal, pirak, balitok, gambang, landok ken pagan-anayyo. Ibingayanyo dagiti padayo nga Israelita iti sinamsamyo kadagiti kabusoryo." Ket nagawid dagiti Israelita. Ita, ni Moises ti nangted iti daga iti daya ti Jordan iti kagudua ti tribu ti Manases, ngem ni Josue ti nangted iti daga nga adda iti laud ti Jordan iti sabali a kagudua ti tribu ken kadagiti dadduma pay a tribu. 9Nagawid ngarud dagiti tattao kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases. Pinanawanda dagiti dadduma nga Israelita idiay Silo iti daga ti Canaan ket napanda idiay Galaad, ti bukodda a daga a tinagikuada idi kas imbilin ni Yahweh ken ni Moises. Ti Altar iti Igid ti Jordan 10Idi dumtengda idiay Gelilot a masakupan ti Canaan iti ballasiw ti Jordan, nangipatakderda iti dakkel ken nadaeg nga altar iti igid ti karayan. 11Naipadamag kadagiti dadduma nga Israelita a nangipasdek dagiti tattao kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases, iti altar idiay Gelilot, iti masakupan ti Canaan, iti paset a kukuada idiay Jordan. 12Apaman a nadamag dagiti Israelita daytoy, naguummongda amin idiay Silo tapno mapanda gubaten dagiti tribu ti daya. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 532
13Naibaon ni Finees nga anak ni Eleazar a padi a mapan kadagiti tattao iti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases idiay Galaad. 14Sangapulo a tattao ti kimmuyog kenkuana, maysa iti tunggal tribu iti laud, a pangulo iti tunggal familia. 15Dimtengda idiay Galaad, ket kinunada kadagiti tattao ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases: 16Daytoy ti kuna ti entero a gimong ti Apo: "Apay nga inaramidyo daytoy a kinadakes a maibusor iti Dios ti Israel? Sinukiryo ti Apo iti panangbangonyo iti daytoy nga altar a pagdaydayawanyo! Simminakayon iti Apo! 17Nalipatanyo kadin ti basoltay idiay Peor idi nangyeg ti Apo iti didigra a pinangdusana kadagiti tattaona? Agsagsagabatayo pay laeng gapu iti daydiay. Saan pay la kadi nga umanay ti nagbasolantayo? 18Isardengyo kadin ti sumurot iti Apo? No agsukirkayo kenkuana ita nga aldaw, agpungtotto kadagiti amin a tattao ti Israel inton bigat. 19Ita, no ibilangyo a saan a maikari a pagdaydayawan ti dagayo, bumallasiwkayo iti daga ti Apo a yan ti toldana a pagdaydayawan. Mangalakayo iti daga a tagikuaenyo iti sakupmi. Ngem dikay agsukir itiApo wenno kadakami babaen iti panangaramidyo iti sabali nga altar iti laksid ti altar ti Apo a Diostayo. 20Laglagipenyo ni Acan nga anak ni Zera: sinalungasingna ti bilin maipapan kadagiti banag a naikari a madadael, ket nadusa dagiti amin nga Israelita. Saan la a ni Acan ti natay gapu iti basolna." 21Insungbat dagiti tattao kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases kadagiti pangulo dagiti familia ti Israel: 22"Ti Dios ti Mannakabalin-amin! Isu ti Apo! Ti Dios ti Mannakabalin-amin! Isu ti Apo! Ammona no apay nga inaramidmi daytoy, ket kayatmi a maammoanyo met! No nagsukirkami, ket tinallikudanmi ti Apo, saankayon nga agtaktak a mangpatay kadakami! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 533
23No nagsukirkam iti Dios gapu iti panangaramidmi iti altar a pagidatonan iti mapuoran a daton wenno daton a makan wenno daton a pakikappia, bay- anyo a ti Apo ti mangdusa kadakami! 24Inaramidmi ti kastoy amangan no iti masakbayan, kunanto dagiti kaputotanyo kadagiti annakmi, 'Ania ti bibiangyo iti Apo a Dios ti Israel? 25Inkabil ti Apo a kas beddengtayo ti Jordan, dakayo a tattao ti Ruben ken Gad. Wen, awan ti pakaibianganyo iti Apo.' Iti kasta, paritanto dagiti kaputotanyo dagiti kaputotanmi nga agdaydayaw kenkuana. 26Nangipatakderkami iti altar, saan a tapno pagpuoran iti daton wenno pagidatonan, 27no di ket agpaay a pammaneknek iti dua a grupotayo ken kadagiti sumarsaruno a kaputotantayo nga agdaydayawkam iti Apo babaen panagidatag kadagiti mapuoran a daton, dagiti sakrifisio ken daton iti kappia. Ngarud, dinto makuna dagiti kaputotanyo kadagiti kaputotanmi, 'Awan ti bibiangyo iti Apo.' 28Napanunotmi a no kastoyto ti mapasamak, ipakitaminto daytoy inaramidmi nga altar a kaasping ti altar ti Apo. Saan a pagpuoran iti daton wenno pagsakrifisioan, no di ket baton-lagip dagiti grupotayo. 29Adayo a panggepmi ti bumusor iti Apo wenno sumiasi kenkuana iti panangbangonmi iti altar a pagidatagan iti mapuoran a daton wenno daton a makan wenno kadagiti sakrifisio. Dimi panggep ti mangipasdek iti sabali nga altar iti laksid ti altar ti Apo a Diostayo nga adda iti sango ti nasagradoan a toldana." 30Napnek ni Finees a padi ken dagiti pangulo ti entero nga Israel a kimmuyog kenkuana, isuda a pangulo dagiti familia ti Israel, iti palawag dagiti tattao kadagiti tribu ti Ruben, Gad ken Akindaya a Manases. 31Kinuna kadakuada ni Finees nga anak ni Eleazar a padi, "Ita makitamin nga adda kadatayo ti Apo agsipud ta dikayo met gayam simmukir kenkuana. Insalakanyo dagiti Israelita iti pannusa ti Apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 534 iti
32Manipud Galaad, nagsubli da Finees ken dagiti pangulo dagiti tattao idiay Canaan ket impakaammoda kadagiti Israelita ti napasamak. 33Napnek dagiti Israelita iti naipadamag kadakuada ket nagdaydayawda iti Dios. Saanda nga intuloy ti panggepda a makigubat tapno dadaelenda ti daga a nangipasdekan dagiti tattao iti tribu ti Ruben ken Gad iti taengda. 34Kinuna dagiti tattao ti Ruben ken Gad, "Daytoy nga altar ti mangipaneknek kadatay amin a ti Apo ket Dios." Pammaneknek ti impanaganda iti altar. Josue 23 Agsao ni Josue kadagiti Tattao 1Adun a tawen ti napalabas manipud impaay ni Yahweh ti kappia iti Israel. Saanen a riniribuk dagiti kabusor iti aglikmutda. Lakay unayen ni Josue. 2Inayabanna dagiti amin nga Israelita, dagiti panglakayen, pangulo, ukom ken ofisiales dagiti tattao, ket kinunana, "Lakayak unayen. 3Nakitayon ti amin nga inaramid ti Apo a Diostayo kadagitoy a pagilian gapu kadakayo. Ti Apo a Diosyo ti nakigubgubat iti agpaay kadakayo. 4Intudingko a tagikuaen dagiti tribuyo ti daga dagiti tattao a pinarmekko ken amin a nabati pay a nasion manipud iti Jordan agingga iti Taaw Mediterranean. 5Pagsanudento ida ti Apo a Diosyo, ket mapaksiatdanto bayat ti idadarupyo. Kukuayonto ti dagada, kas inkari kadakayo ti Apo a Diosyo. 6Ngarud, ikagumaanyo a tungpalen ti amin a nailanad iti Linteg ni Moises. Diyo salungasingen ti uray maysa a pasetna. 7Dikay makilangen kadagiti nabati a tattao iti dennayo wenno baliksen ti nagan dagiti diosda wenno pagsapata ti naganda wenno agserbi kadakuada wenno agdaydayaw kadakuada. 8Agtalinaedkayo ketdi a napudno iti Apo a kas iti inar-aramidyo agpapan ita. 9Iti imatangyo, pinaksiat ti Apo ti dadakkel ken nabibileg a pagilian, ket awan pay ti makabael a mangparmek kadakayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 535
10Mabalin a pagtarayen ti uray maysa kadakayo ti sangaribu a tattao, gapu ta ti Apo a Diosyo ti makirupak iti biangyo a kas inkarina. 11Isut' gapuna nga ikagumaanyo nga ayaten ti Apo a Diosyo. 12No sumiasikayo, ket tumiponkayo kadagiti tattao nga adda pay la a nabati iti sidongyo, ken makiasawakayo kadakuada, 13namnamaenyo a dinton paksiaten ti Apo a Diosyo dagitoy a pagilian. Napeggaddanto a kas iti silo wenno palab-og a pakatinnaganyo, ken saplit kadagiti bukotyo wenno siit kadagiti matayo agingga a mapukawkay iti daytoy nasayaat a daga nga inted kadakayo tiApo a Diosyo. 14"Ita, dandaniakon sumina iti daytoy a biag. Ammoyo iti amin a puso ken kararuayo nga inted ti Apo a Diosyo ti amin nga agkakaimbag a banag nga inkarina. Naaramid amin; awan ti saan a natungpal. 15-16Wen, tinungpal ti Apo a Diosyo ti amin a naimbag a banag a kinunana nga aramidenna. Ngem no salungasingenyo ti tulag ti Apo a Diosyo nga imbilinna a tungpalenyo, no agserbi ken agdaydayawkayo kadagiti didiosen, dusaennakayto gapu iti pungtotna ket iti saan a mabayag, awanton ti matda kadakay iti daytoy nasayaat a daga nga intedna kadakayo." Josue 24 Agpakada ni Josue kadagiti Tattao idiay Sikem 1Inummong ni Josue dagiti amin a tribu ti Israel idiay Sikem. Inayabanna dagiti panglakayen, dagiti papangulo, dagiti ukom ken dagiti ofisiales ti Israel, ket dimmatagda iti imatang ti Dios. 2Kinuna ni Josue kadagiti amin a tattao, "Daytoy ti kuna ti Apo a Dios ti Israel: 'Idi un-unana nga aldaw, nagnaed dagidi kapuonanyo iti ballasiw ti karayan Eufrates ket nagdaydayawda kadagiti didiosen. Maysa kadakuada ni Tera nga ama da Abraham ken Nahor. 3Innalak ni Abraham a kapuonanyo iti ballasiw ti karayan ket impanko iti daga ti Canaan. Inikkak iti adu a kaputotan. Intedko kenkuana ni Isaac. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 536
4Intedko met ken ni Isaac da Jacob ken Esau. Intedko ken ni Esau ti katurturodan ti Edom ngem napan ni Jacob ken dagiti annakna idiay Egipto. 5Iti di mabayag, imbaonko da Moises ken Aaron ket inyegko ti dakkel a riribuk idiay Egipto. Ngem inruarkayo; 6inruarko dagiti kapuonanyo idiay Egipto ket kinamat ida dagiti Egipcio a nakasakay kadagiti luglugan a pakigubat ken dagiti mannakigubat a nakakabalio. Idi dumtengda iti Nalabaga a Baybay, 7immasugda kaniak ket nangikabilak iti sipnget iti nagbabaetanda kadagiti Egipcio. Imbuangko ti danum ti baybay a pinanglemmes kadagiti Egipcio. Ammoyo ti inaramidko iti Egipto. "'Nabayag a nagnaedkay iti let-ang. 8Kalpasanna, impankay iti daga dagiti Amorreo a nagnaed iti daya ti Jordan. Ginubatdakayo, ngem pinagballigikayo. Sinakupyo ti dagada, ket dinadaelko ida bayat ti idadarapyo. 9Kalpasanna, nagparang ni Balak nga anak ni Sefor nga ari ti Moab, ket ginubatna ti Israel. Pinaibagana ken ni Balaam nga anak ni Beor nga ilunodnakayo. 10Ngem diak impangag ni Balaam. Binendisionannakayo ketdi ket inispalkayo iti pannakabalin ni Balak. 11Binallasiwyo ti Jordan ket dimtengkayo idiay Jerico. Ginubatdakayo dagiti taga-Jerico kasta met dagiti Amorreo, dagiti Perezeo, dagiti Cananeo, dagiti Heteo, dagiti Gergeseo, dagiti Heveo ken dagiti Jebuseo. Ngem pinagballigikayo. 12Sakbay a dimtengkayo, nangibaonak kadagiti alimbubuyog a nangdarup kadagiti dua nga ari nga Amorreo ket pinaksiatko ida. Saan a ti kampilan wenno bai ken panayo ti nangparmek kadakuada. 13Inikkankayo iti daga a diyo nagbannogan ken kadagiti siudad a diyo impasdek. Agnanaedkayo sadiay itan; mangmangankay iti ubas ken iti olibo a diyo immula.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 537
14"Ita," intuloy ni Josue, "agbutengkayo ngarud iti Apo ket agserbikayo kenkuana a sipupudno ken iti amin a pusoyo. Iwaksiyo dagiti didiosen a nagdaydayawan dagidi kapuonanyo idiay Mesopotamia ken Egipto. Ti laeng Apo ti pagserbianyo. 15No diyo kayat ti agserbi kenkuana, ikeddengyo itan no siasino ti pagserbianyo: agserbikayo kadagiti didiosen a nagserbian dagidi kapuonanyo idiay Mesopotamia wenno kadagiti didiosen dagiti Amorreo nga akindaga iti pagnanaedanyo iti agdama. Ngem no maipapan kaniak ken ti familiak, agserbikami iti Apo." 16Simmungbat dagiti tattao, "Adayo a mapanunotmi a panawan ti Apotapno agserbikami kadagiti didiosen! 17Ti Apo a Diostayo ti nangiruar kadatayo ken kadagidi kapuonantayo a naadipen idiay Egipto, ket nakitatayo dagiti milagro nga inaramidna. Sinalaknibannatay iti sadinoman a napanantayo, kadagiti amin pagilian a nagdaliasatantayo. 18Idi sumungadtayo iti daytoy a daga, pinaksiat ti Apo dagiti Amorreo ken dagiti amin a tattao a nagnaed iti daga. Ngarud, agserbikami iti Apo, ta isu ti Diostayo." 19Kinuna ni Josue kadagiti tattao, "Ngem diyo mabalin ti agserbi iti Apota nasantoan a Dios ket dina ipalubos nga adda kasalisalna. Dinanto pakawanen dagiti basol ken salungasingyo. 20No suminakayo kenkuana ket agserbikayo kadagiti ganggannaet a didiosen, busoren ken dusaennakayto. Pukawennakayto uray no naimbag kadakayo." 21"Saan! Agserbikami iti Apo," kinuna dagiti tattao. 22Imbaga ngarud ni Josue kadakuada: "Dakayo met laeng ti mangsaksi iti bagbagiyo a piniliyo ti agserbi iti Apo." "Wen, dakami ti saksi," kinunada. 23Kinuna ni Josue, "Idianyo ngarud dagiti didiosen nga adda kadakayo, ket isapatayo nga agtalinaedkayo a napudno iti Apo a Dios ti Israel." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 538 idi
24"Agserbikam iti Apo a Diostayo, ket tungpalenmi dagiti bilinna," insungbatda. 25Iti kasta, iti dayta nga aldaw idiay Sikem, nangaramid ni Josue iti katulagan nga agpaay kadagiti tattao. Inikkanna ida kadagiti paglintegan ken pagannurotan. 26Insuratna dagitoy a bilin iti libro ti Linteg ti Dios, nangala iti dakkel a bato ket inkabilna sadiay, iti sirok ti kayo a lugo iti asideg ti santuario ni Yahweh. 27Kinunana kadagiti amin a tattao: "Saksitayo daytoy a bato! Nangngeg daytoy a bato ti amin nga imbaga kadatayo ti Apo. Ngarud, daytoyto ti agtestigo kadakayo no agsukirkay iti Diosyo." 28Pinagawid ni Josue dagiti tattao, ket nagsubli iti tunggal maysa iti daga a naited kenkuana. Pumusay da Josue ken Eleazar 29Kalpasan dagitoy, natay ni Josue nga anak ni Nun, ti adipen ni Yahweh idi 110 ti tawenna. 30Intabonda iti dagana idiay Timnatsera, iti katurturodan ti Efraim, iti amianan ti Bantay Gaas. 31Nagserbi dagiti Israelita ken ni Yahweh iti unos ti panagbiag ni Josue. Kalpasan ti ipapatayna, intuloyda ti nagserbi ken ni Yahweh iti unos ti panagbiag dagiti panglakayen a nakakita iti amin nga impaay ni Yahweh iti Israel. 32Naikali met idiay Sikem dagiti tultulang ni Jose nga innala idi dagiti Israelita idiay Egipto. Inkalida iti sakup ti daga a ginatang ni Jacob kadagiti annak ni Hamor, ti tatang ni Sikem, iti sangagasut a bagi ti pirak. Tinawid dagiti kaputotan ni Jose ti daga. 33Natay met ni Eleazar nga anak ni Aaron, ket naitanem idiay Gibea, maysa nga ili iti katurturodan ti Efraim, a naited idi ken ni Finees nga anakna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 539
Uk-ukom Uk-ukom 1 Parmeken dagiti Tribu ti Juda ken Simeon ni Adonibezek 1Kalpasan ti ipapatay ni Josue, nakiuman dagiti Israelita ken ni Yahweh. Sinaludsodda, "Siasino kadagiti tribumi ti umuna a mapan mangraut kadagiti Cananeo iti masakupanmi?" 2"Dagiti tattao ti Juda," insungbat ni Yahweh. "Ipasakupko kadakuada ti daga." 3Kinuna dagiti tattao ti Juda kadagiti tattao ti Simeon, "Tulongandakami a mapan manggubat kadagiti Cananeo iti sakup a naited kadakami, ket kuyogendakayto met a mapan iti sakup a naituding kadakayo." Iti kasta, nagkukuyog dagiti tribu ti Simeon 4ken Juda a napan nakigubat. Pinagballigi ida ni Yahweh. Inyawatna kadakuada dagiti Cananeo ken Perezeo ket pinarmekda ti 10,000 a lallaki idiay Bezek. 5Nasarakanda sadiay ni Adonibezek ket ginubatda. 6Naglibas ni Adonibezek, ngem kinamatda agingga a natiliwda. Pinutedda dagiti tangan dagiti ima ken sakana. 7Kinuna ni Adonibezek, "Inikkatko ti tangan ti ima ken saka dagiti 70 nga ar- ari ket nagpidpidutda iti murkat iti sirok ti lamisaanko. Binalesnakon ti Dios gapu iti inaramidko kadakuada." Naipan ni Adonibezek idiay Jerusalem, ket sadiay ti nakatayanna. Parmeken ti Tribu ti Juda ti Jerusalem ken Hebron 8Rinaut dagiti tattao ti Juda ti Jerusalem ket sinakupda. Pinapatayda dagiti tattao sada pinuoran ti siudad. 9Insarunoda a napan ginubat dagiti Cananeo nga agnaed iti katurturodan, idiay Negeb ken iti tanap. 10Ginubatda met dagiti Cananeo idiay Hebron a maaw-awagan idi iti Kiriat- Arba. Pinarmekda dagiti siudad da Sesai, Ahiman ken Talmai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 540
Parmeken ni Otniel ti Siudad ti Debir (Jos. 15:13-19) 11Manipud sadiay, napan ginubat dagiti tattao ti Juda ti siudad ti Debir a maaw-awagan idi iti siudad ti Sefer. 12Kinuna ni Caleb, "Yasawakto ni Acsa nga anakko iti siasinoman a makaparmek iti siudad ti Sefer." 13Ni Otniel nga anak ni Kenaz nga adien ni Caleb ti nakaparmek iti siudad ket isu ti nangasawa ken ni Acsa. 14Iti aldaw a panagkasarda, binilin ni Otniel ni Acsa a dumawat ken ni amana iti talon. Napan ngarud ni Acsa ken ni Caleb. Apaman a nakadissaag iti asnona, dinamag ni amana no ania ti gagarana. 15"Kayatko nga ikkannak kadagiti ubbog," kinunana. "Ngamin, natikag ti daga nga intedmo kaniak." Inted ngarud ni Caleb kenkuana ti maysa a disso a yan ti akingngato ken akimbaba nga ubbog. Dagiti Balligi ti Tribu da Juda ken Benjamin 16Pimmanaw dagiti kaputotan ti Kineo a katugangan ni Moises ken dagiti tattao ti Juda idiay Jerico a siudad ti palma. Napanda idiay let-ang ti Juda nga abagatan ti Arad ket nakipagnaedda kadagiti Amalekita. 17Nagtipon dagiti tattao ti Juda ken Simeon a napan nanggubat kadagiti Cananeo nga agnaed iti siudad ti Sefat ket pinarmekda ida. Inlunod ken dinadaelda ti siudad ken binaliwanda ti naganna. Pinanagananda iti Horma. 18-19Tinulongan ni Yahweh dagiti tattao ti Juda ket sinakupda katurturodan. Ngem dida sinakup ti Gaza, Askelon wenno Ekron ken dagiti kabangibangda a lugar. Adda dagiti lugan a landok dagitoy a tattao nga agnaed iti igid ti baybay, isu a dida kabaelan a pinapanaw ida. 20Kas imbilin ni Moises, naited ti Hebron ken ni Caleb a nangpaksiat kadagiti tallo a familia a nagtaud kadagiti annak ni Anak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 541 ti
21Ngem saan a pinapanaw dagiti kameng ti tribu ti Benjamin dagiti Jebuseo nga agnanaed idiay Jerusalem. Agpapan ita, makipagnaed dagiti Jebuseo kadagiti Benjaminita. Parmeken dagiti Kaputotan ni Jose ti Betel 22-23Napan met ginubat dagiti tribu ti Efraim ken Manases ti Betel a maaw- awagan idi iti Luz. Tinulongan ida ni Yahweh. Pinasiimda ti siudad. 24Nakakita dagitoy iti lalaki a naggapu iti siudad ket kinunada kenkuana, "Isurom no kasano ti iseserrekmi iti siudad tapno saandaka a dangran." 25Iti kasta, impakitana ti dalan. Pinapatayda amin a tattao iti siudad, malaksid iti daytoy a lalaki ken ti familiana. 26Kalpasanna, napan daytoy a lalaki iti daga dagiti Heteo. Nangbangon iti siudad sadiay a pinanagananna iti Luz a naganna pay laeng agpapan ita. Dagiti Tattao a Saan a Napaksiat dagiti Israelita 27Saan a pinapanaw ti tribu ti Manases dagiti agnaed kadagiti siudad ti Bet- sean, Taanac, Dor, Ibleam, Megiddo ken kadagiti kabangibang nga il-ili. Nagtultuloy ti panagnaed dagiti Cananeo sadiay. 28Idi pimmigsan dagiti Israelita, pinilitda nga agtrabaho kadakuada dagiti Cananeo, ngem dida pinapanaw ida. 29Di met pinapanaw ti tribu ti Efraim dagiti Cananeo nga agnaed idiay siudad ti Gezer, ket nakipagnaedda kadagiti Israelita. 30Saan a pinapanaw ti tribu ti Zabulon dagiti agnaed kadagiti siudad ti Kitron ken Naalol. Nakipagtaeng dagiti Cananeo kadakuada, ket pinagtrabaho ida dagiti Israelita. 31Saan a pinagtalaw ti tribu ti Aser dagiti agnaed kadagiti siudad ti Acco, Sidon, Alab, Aksib, Helba, Afic ken Rehob. 32Nakipagnaed dagiti Aserita kadagiti Cananeo a tubo sadiay agsipud ta dida pinapanaw ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 542
33Saan a pinagtalaw ti tribu ti Neftali dagiti agnaed kadagiti siudad ti Betsemes ken Bet-anat. Nakipagyanda kadagiti Cananeo nga agnaed sadiay ngem pinagtrabaho ida dagiti Israelita. 34Sinunson dagiti Amorreo ti tribu ti Dan iti katurturodan ket dida intulok a sumalogda iti tanap. 35Nagtultuloy a nagnaed dagiti Amorreo iti bantay Heres, Aijalon ken Saalbin. Ngem inturayan ida dagiti tribu ti Efraim ken Manases, ket pinilitda ida nga agtrabaho kadakuada. 36Daytoy ti sakupen dagiti Amorreo: ti sang-atan ti Akrabim manipud Sela nga agpangato. Uk-ukom 2 Ti Anghel ni Yahweh idiay Bokim 1Manipud Gilgal, napan ti anghel ni Yahweh idiay Bokim, ket kinunana kadagiti Israelita, "Inruarkay idiay Egipto ket inyegkay iti daga nga inkarik kadagidi kapuonanyo. Kinunak idi a diakto waswasen ti tulagko kadakayo. 2Imbagak pay a dikayo makitulag kadagiti agnaed ditoy a daga; rebbaenyo ketdi dagiti altarda. Ngem diyo inaramid ti imbagak. Kitaenyo ti inaramidyo! 3Ita, ibagak kadakayo a diakto papanawen dagitoy a tattao iti daga a papananyo. Isudanto ti kabusoryo, ket dagiti didiosendanto pakadadaelanyo." 4Nagsasangit dagiti Israelita a nakangngeg iti daytoy. 5Isut' gapuna a napanaganan daytoy a lugar iti Bokim. Nagidatagda sadiay kadagiti daton iti Apo. Ti Ipapatay ni Josue 6Pinalubosan ni Josue dagiti Israelita ket napan sinakup ti tunggal maysa ti daga a pannakabingayna. 7Nagserbi dagiti tattao ken ni Yahweh idi adda pay a biag ni Josue. Ket uray idi natayen ni Josue, intultuloyda ti nagserbi ken ni Yahweh ta sibibiag pay Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 543 ti
dagiti panguloda a makaammo kadagiti amin nga inaramid ni Yahweh iti Israel. 8Natay ni Josue nga adipen ni Yahweh idi agtawen iti 110. Ni Nun ti amana. 9Naitanem iti daga a naited kenkuana idiay Timnat-heres iti katurturodan ti Efraim, iti amianan ti Bantay Gaas. 10Natay met amin dayta a kaputotan, ket nabati ti sumaruno a kaputotan a saan a makaammo ken ni Yahweh ken iti amin nga inaramidna a pagimbagan ti Israel. Tallikudan ti Israel ni Yahweh 11Nagbasol dagiti Israelita ken ni Yahweh. Rinugianda ti nagdaydayaw kadagiti Baal. 12Tinallikudanda ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda, ti Dios a nangiruar kadakuada idiay Egipto; nagserbida kadagiti didiosen dagiti tattao iti likmutda. Nagrukbabda kadagitoy a didiosen. Nakapungtot ni Yahweh kadakuada. 13Tinallikudanda ni Yahweh ket nagserbida kadagiti Baal ken kadagiti Astarot. 14Napalalo ti pungtot ni Yahweh iti Israel, isut' gapuna a binay-anna dagiti kabusorda a mangraut kadakuada ken mangsamsam kadagiti sanikuada. Pinagballigi ti Dios dagiti amin a kabusorda iti aglikmut ket dida masalaknibanen dagiti bagbagida. 15Tunggal mapanda makigubat, busoren ida ni Yahweh kas imbagana nga aramidenna. Napalalo ti pannakariribukda. 16Kalpasanna, inikkan ni Yahweh dagiti Israelita kadagiti napipigsa a pangulo a nangisalakan kadakuada kadagiti mangraut kadakuada. 17Ngem saan nga impangag dagiti Israelita dagitoy a pangulo. Tinallikudanda ni Yahweh ket nagdaydayawda ketdi kadagiti didiosen. Nagtungpal idi dagiti kapuonanda kadagiti bilin ni Yahweh, ngem insardeng daytoy baro a kaputotan ti nangsurot iti ulidanda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 544
18Tinulongan ni Yahweh ti tunggal pangulo nga intedna kadakuada tapno isalakanna ida kabayatan ti panagbiag daytoy a pangulo. Kaasian ida ni Yahweh no umasugda gapu iti panagsagaba ken pannakaidadanesda. 19Ngem no matay ti panguloda, agsublida manen iti sigud nga aramidda. Agbalinda a dakdakes ngem ti immuna a kaputotan. Surotenda dagiti didiosen a pagserbian ken pagdaydayawanda. Iti kinasukirda, intultuloyda ti nagaramid iti dakes. 20Kasta unay ti pungtot ni Yahweh kadagiti Israelita ket kinunana, "Sinalungasing dagitoy a tattao ti katulagak kadagiti kapuonanda. Gapu ta didak tinungpal, 21diakton papanawen dagiti nasion a saan a pinagtalaw ni Josue idi sibibiag pay. 22Usarekto ida tapno maammoak no tungpalen dagiti Israelita ti bilinko a kas iti panagtungpal dagidi kapuonanda." 23Binay-an ngarud ni Yahweh a nagyan dagitoy a nasion. Dina pinagtalaw ida a dagus kalpasan ti ipapatay ni Josue. Uk-ukom 3 Dagiti Nabati a Nasion a Mangsuot iti Israel 1Pinalubosan ni Yahweh nga agtalinaed iti daga ti sumagmamano a nasion a mangsuot kadagiti Israelita nga awan pay padasda kadagiti gubat idiay Canaan. 2Inaramidna daytoy tapno masursuroan ti tunggal kaputotan dagiti Israelita ti maipapan iti gubat, nangruna dagiti di pay nakigubgubat. 3Dagiti nabati a nasion isuda dagiti lima a siudad dagiti Filisteo, dagiti amin a Cananeo, Sidonio ken dagiti Heveo nga agnaed idiay Bantay Libano, manipud Bantay Baal Hermon agingga iti Bessang Hamat. 4Dagitoy a nasion ti nabati a mangsuot iti Israel tapno maammoan no tungpalen met laeng dagiti Israelita dagiti bilin ni Yahweh a naited kadagiti kapuonanda babaen ken ni Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 545
5Iti kasta, nakipagnaed dagiti Israelita kadagiti Cananeo, Heteo, Amorreo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. 6Nagiinnasawada ken nagdaydayawda kadagiti didiosenda. Ni Otniel 7Nalipatan dagiti Israelita ni Yahweh a Diosda. Nagbasolda kenkuana. Nagdaydayawda kadagiti Baal ken kadagiti Astarot, 8ket nakapungtot ni Yahweh iti Israel. Pinalubosanna ni Cusa Risataim nga ari ti Mesopotamia a mangparmek kadakuada. Inturayanna ida iti walo a tawen. 9Immawag dagiti Israelita ken ni Yahweh ket nangibaon iti lalaki a mangwayawaya kadakuada. Isu ni Otniel nga anak ni Kenaz nga adien ni Caleb. 10Indalan ti Espiritu ni Yahweh ni Otniel a nagbalin a pangulo ti Israel. Napan nakigubat ket pinagballigi ni Yahweh. Pinarmekna ti ari ti Mesopotamia. 11Iti kasta, adda talna iti daga iti 40 a tawen. Kalpasanna, natay ni Otniel. Ni Ehud 12Adda manen inaramid dagiti Israelita a maisalungasing ken ni Yahweh. Gapu iti daytoy, pinapigsa ni Yahweh ni Eglon nga ari ti Moab, tapno rautenna ti Israel. 13Nakipagmaymaysa ni Eglon kadagiti Ammonita ken Amalekita. Pinarmekda ti Israel ket sinakupda ti Jerico, ti siudad dagiti palma. 14Sangapulo ket walo a tawen nga inadipen ni Eglon dagiti Israelita. 15Immasug manen dagiti Israelita ket nangibaon ni Yahweh iti maysa a lalaki a mangwayawaya kadakuada. Isu ni Ehud a kattigid ken anak ni Gera a nagtaud iti tribu ti Benjamin. Dinutokan dagiti Israelita ni Ehud a mangipan kadagiti sagutda ken ni Eglon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 546
16Nangaramid ni Ehud iti kampilan a dua ti tademna ken maysa ket gudua a kadapan ti kaatiddogna. Insalikadna ti igam iti makannawan a bakrangna iti uneg ti badona. 17Kalpasanna, impanna dagiti sagsagut ken ni Eglon a nakaluklukmeg a tao. 18Idi naiteden ni Ehud dagiti sagsagut iti ari, nagawid agraman dagiti tattao a pinagawitna. 19Ngem nagsubli ni Ehud idi makadanonda iti ayan dagiti nakitikitan a batbato nga asideg iti Gilgal. Napan ken ni Eglon ket kinunana kenkuana, "Natan-ok nga Ari, adda palimed nga ibagak kenka." Kinuna ti ari kadagiti adipenna, "Panawandakami!" Ket rimmuar dagiti adipenna. 20Idi agtugtugaw a maymaysa ti ari iti nalamiis a kuartona iti tuktok ti balay, immasideg kenkuana ni Ehud ket kinunana, "Adda mensahe ti Dios nga ibagak kenka." Timmakder ti ari. 21Inasut ni Ehud ti igamna iti kannawan a bakrangna ket induyokna iti tian ti ari. 22Limmumlom ti igam agraman putanna ket inabbongan ti buy-ong ti ari ta saan nga inikkat ni Ehud ti igam. Nagdawadaw iti baet dagiti luppo ti ari. 23Rimmuar ni Ehud, tinulbekanna dagiti ridaw 24ket intuloyna ti pimmanaw. Idi agsubli dagiti adipen ti ari, nakitada a natulbekan ti kuarto. Impagarupda nga agin-inana laeng ti ari iti uneg. 25Nagur-urayda agingga iti impagarupda nga iruruarna. Idi dina met la luktanen ti ruangan, innalada ti tulbek ket linuktanda ti ridaw. Nasarakanda ti apoda a naidasay iti datar. 26Kabayatan ti panagur-uray dagiti adipen, nakaadayon ni Ehud. Nagna agingga iti ayan dagiti nakitikitan a batbato. Napan idiay Seira ket 27apaman a nakadanon sadiay, iti katurturodan ti Efraim, pinuyotna ti tangguyob a mangayab kadagiti Israelita a makigubat. Impanguloanna ida a simmalog. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 547
28Kinunana, "Surotendak ta inyawaten ti Apo kadagiti imayo dagiti Moabita a kabusoryo." Sinurotda ni Ehud ket sinakupda ti lugar iti Jordan a pagballasiwan dagiti Moabita. Awan a pulos ti pinalubosanda a bumallasiw. 29Pinatayda ti agarup 10,000 a nababaneg ken natutured a mannakigubat a Moabita. Awan a pulos ti nakalibas kadakuada. 30Iti dayta nga aldaw, pinarmek dagiti Israelita ti Moab ket nagturay ti talna iti daga iti 80 a tawen. Ni Samgar 31Simmaruno a nagpangulo ni Samgar nga anak ni Anat. Insalakanna met ti Israel. Pinatayna ti 600 a Filisteo babaen iti natadem a kayo a pagabog iti baka. Uk-ukom 4 Da Debora ken Barac 1Kalpasan ti ipapatay ni Ehud, nagbasol manen dagiti Israelita iti Apo. 2Iti kasta, impalubosna a parmeken ida ni Jabin a Cananeo a nagari idiay Hasor. Ni Sisera ti pangulo ti armadana ket agnaed idiay Haroset-hagoiim. 3Adda 900 a lugan a pakigubat ni Jabin. Naranggas unay ti panangiturayna kadagiti Israelita. Pinarigatna ida iti uneg ti 20 a tawen. Idi agangay, nagpatulongda ken ni Yahweh. 4Kadagidi a tiempo, ni Debora a profeta ti ukom dagiti Israelita. Isu ti asawa ni Lappidot. 5Masansan nga agtugaw iti sirok ti palma nga adda iti nagbaetan ti Rama ken Betel iti katurturodan iti Efraim. Ditoy ti papanan dagiti Israelita a pangrisutan kadagiti parikutda. 6Iti maysa nga aldaw, pinaayabanna ni Barac nga anak ni Abinoam a taga- siudad ti Kedes idiay Neftali ket kinunana kenkuana, "Ti Apo a Dios ti Israel imbilinna kenka daytoy, 'Mangayabka iti 10,000 a lallaki kadagiti tribu ti Neftali ken Zabulon ket ipanguloam ida a mapan idiay Bantay Tabor. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 548
7Ibaonkonto idiay Karayan Kison ni Sisera a pangulo ti armada ni Jabin tapno makiranget kenka. Addanto luglugan a pakigubat ken soldadona, ngem agballigikanto a mangparmek kenkuana.'" 8Kinuna ni Barac ken ni Debora, "Mapanak no kuyogennak, ngem no saan, diak mapan." 9Simmungbat ni Debora, "Ala, wen, kuyogenka, ngem saanto a sika ti mapadayawan no agballigika ta yawatto ti Apo ni Sisera iti maysa a babai." Nagrubbuat ngarud ni Debora ket nagkuyogda ken ni Barac a napan idiay Kedes. 10Inayaban ni Barac dagiti tattao kadagiti tribu ti Zabulon ken Neftali ket 10,000 a lallaki ti simmurot kenkuana. Napan met ni Debora. 11Kabayatanna, binangon ni Heber a Kineo ti toldana iti asideg ti Kedes, iti asideg ti kayo a lugo idiay Zaananim. Simmina kadagiti dadduma a Kineo a kaputotan ni Hobab a katugangan ni Moises. 12Idi maammoan ni Sisera a napan ni Barac idiay Bantay Tabor, 13inummongna dagiti 900 a landok a luganna a pakigubat ken dagiti amin a tattaona. Nagrubbuatda idiay Haroset-hagoiim ket napanda idiay Karayan Kison. 14Kinuna ni Debora ken ni Barac, "Inkan! Iti daytoy nga aldaw, pagballigiennaka ti Apo. Idalannaka tapno parmekem ni Sisera." Simmalog ngarud ni Barac idiay Bantay Tabor agraman dagiti 10,000 a tattaona. 15Idi dimmarup ni Barac ken dagiti buyotna, kinibur ni Yahweh dagiti lugan ken tattao ni Sisera. Dimsaag ni Sisera iti luganna a pakigubat ket nagtartaray a pimmanaw. 16Kinamat da Barac dagiti lugan a pakigubat ken ti buyot ni Sisera agingga idiay Haroset-hagoiim. Awan nakalasat iti entero nga armada ni Sisera - napapatay amin a buyot. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 549
17Nagkamang ni Sisera iti tolda ni Jael nga asawa ni Heber a Kineo. Agkappia ngamin idi da Jabin nga ari ti Hasor ken ti familia ni Heber. 18Sinabat ni Jael ni Sisera iti ruar ket kinunana kenkuana, "Sumrekka, apo, sumrekka iti toldak. Dika agbuteng." Simrek ni Sisera ket inlemmeng ni Jael iti linged ti kurtina. 19Kinuna ni Sisera kenkuana, "Pangngaasim ta painumennak ta mawawak unay." Linuktan ni Jael ti lalat a supot a nakargaan iti gatas, pinainumna ni Sisera sana kinumotan manen. 20Kinuna ni Sisera, "Agyanka iti ridaw. No adda umay agsaludsod no adda immay a tao ditoy, ibagam nga awan." 21Nakaturog ni Sisera gapu iti kasta unay a bannogna. Nangala ni Jael iti martilio ken maysa a pasok ti tolda. Nagin-inayad nga immasideg kenkuana sana pinatay babaen iti panangpasokna iti pispisna agingga a nagsalput iti daga. 22Idi mapan agsapul ni Barac iti yan ti tolda, sinabat ni Jael ket kinunana, "Sumrekka ta ipakitak ti lalaki a sapsapulem." Simmurot kenkuana iti uneg ket nakitana a natayen ni Sisera. Napasukan ti pispisna. 23Iti dayta nga aldaw, babaen iti tulong ti Dios, nagballigi dagiti Israelita a nangparmek ken ni Jabin nga ari ti Canaan. 24Intuloyda a sinunson ni Jabin agingga a naparmekda. Uk-ukom 5 Ti Kanta da Debora ken Barac 1Iti dayta nga aldaw, nagkanta da Debora ken Barac a lalaki nga anak ni Abinoam. Daytoy ti kantada: 2Idaydayawyo ti Apo! Napinget a nakigubat dagiti Israelita. Siaayat dagiti tattao a nangidaton iti biagda. 3Dakayo nga ari, dumngegkayo! Dakayo nga agtuturay, denggenyo! Kantaak ken tokarak ti Apo, ti Dios dagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 550
4O Apo, idi pinanawam dagiti bantay ti Seir, idi rimmuarka iti sakup ti Edom, nagginggined ti daga; nagtudo wen, nagibuyat iti danum dagiti ulep ti langit. 5Nagkintayeg dagiti bantay iti imatang ti Apo, idiay Sinai, nagkintayeg dagiti bantay; wen, iti imatang ti Apo a Dios ti Israel. 6Idi panawen ni Samgar a lalaki nga anak ni Anat, kadagiti aldaw ni Jael, saanen a mapagnaan dagiti nalatak a daldalan ta magna dagiti agdaldaliasat kadagiti desdes ken bet-ang. 7Pinanawan dagiti Israelita dagiti ilida, awan nagnaed kadakuada inggat immayka, Debora, Debora, immayka iti Israel kas pannakainada. 8Adda gubat iti daga idi pilien dagiti Israelita ti sabali a diosda. Kadagiti 40,000 a lallaki ti Israel, adda aya nagiggem iti kalasag wenno pika? 9Kimmanunongak kadagiti pangulo dagiti Israelita, kadagiti tattao a siaayat a nangidaton iti biagda. Idaydayawyo ti Apo! 10Ipakaammoyo daytoy, dakayo a nakasakay, iti nasilyaan nga asno, kastakayo met a magmagna a mapan iti papananyo. 11Denggenyo dagiti umariwawa a bunggoy dagiti tattao iti lawlaw dagiti bubon; sarsaritaenda dagiti balligi ti Apo, wen, dagiti balligi dagiti Israelita. Manipud kadagiti siudadda, rimmuar dagiti tattao ti Apo. 12Tumakderka, Debora, tumakderka! Sika ti mangidalan! Agkantaka! Barac, a lalaki nga anak ni Abinoam, bumangonka, ipanawmo dagiti baludmo. 13Napan dagiti napudno nga Israelita kadagiti panguloda; sisasagana a makigubat dagiti tattao ti Apo a dimmatag kenkuana. 14Naggapuda idiay Efraim ket iti tanap ti napananda; sumursurotda iti tribu ni Benjamin ken dagiti tattaona. Simmalog dagiti pangulo manipud Makir naggapu met dagiti ofisiales idiay Zabulon. 15Nakikuyog dagiti pangulo ti Issacar ken ni Debora; wen, immay ni Issacar agraman ni Barac, simmurotda kenkuana idiay tanap. Ngem nabingaybingay ti tribu ti Ruben; ta dida matinong no umayda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 551
16Apay a nagbatida iti ayan dagiti karnero? Tapno denggenda ti agpaspastor iti arban? Wen, nabingaybingay ti tribu ti Ruben; ta dida matinong no umayda. 17Nagyan ti tribu ti Gad iti daya ti Jordan, ket nagbati ti tribu ti Dan kadagiti pagpastoran. Nagyan met ti tribu ti Aser iti igid ti baybay; wen, nagbatida iti igid ti baybay. 18Ngem dagiti tattao ti Zabulon ken Neftali ti biagda iti paggugubatan inda impatli. 19Napan dagiti ari idiay Taanac, iti asideg ti waig idiay Megiddo napanda nakigubat. Nakigubat dagiti ari ti Canaan ngem awan pirak nga inda sinamsam. 20Manipud langit, dagiti bituen nakigubatda; kabayatan ti panagdaliasatda, ginubatda ni Sisera. 21Ti Karayan Kison inyanudna ida; wen, ti napegges a Karayan Kison. Magnaak, magnaak a sipipigsa! 22Ket dagiti kabalio nagtatarayda, dumalagudog dagiti sakada iti daga. 23Kuna ti anghel ti Apo, "Ilunodyo ti Meroz, ilunodyo dagiti agnaed sadiay. Ta dida immay tinulongan ti Apo, dida immay nakigubat a kas soldadona." 24Kagasatan ni Jael a ni Heber a Kineo ti asawana; wen, ti kagasatan kadagiti babbai nga agnaed iti tolda. 25Dimmawat ni Sisera iti danum ngem gatas ti intedna, iti napintas a malukong nagbalay a gatas ti inkargana. 26Nangala iti maysa a pasok ti tolda, ket nakaiggem iti martilio ti maysa nga imana. Minartiliona ti ulo ni Sisera, pinasukanna ket naburburak ti ulona. 27Nakusbo ken napasag ni Sisera, ket iti sakaanan ni Jael ti nakatayanna. Iti sakaanan ni Jael, nakusbo ken natumba; napasag a natay iti daga. 28Timman-aw iti tawa ti ina ni Sisera; simmirip iti rehas ket kinunana: "Apay ngata a naladaw ti luganna? Nagbuntog ketdin dagiti kabaliona." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 552
29Simmungbat dagiti kasiriban a babbai a bayabayna, ket inulit-ulitna a kinuna iti bagina, 30"Nalabit agsapsapulda laeng iti samsamenda wenno bingbingayendan ti nasamsamda. Nangingina a lupot para ken ni Sisera, ken nabordaan a lupot para iti tengngedko." 31Iti kasta, O Apo, matay koma amin a kabusormo, ngem agraniag a kas sumingising nga init dagiti gagayyemmo! Ket adda talna iti daga iti uneg ti 40 a tawen. Uk-ukom 6 Ni Gideon 1Nagbasol manen dagiti Israelita ken ni Yahweh, ket binay-anna nga iturayan ida dagiti Midianita iti uneg ti pito a tawen. 2Saan a kabaelan dagiti Israelita a sarangten dagiti Midianita, isu a kapilitan a nagkamang dagiti Israelita kadagiti rukib ken kadagiti natalged a luglugar iti kabambantayan. 3Tunggal agmula dagiti Israelita, rauten ida dagiti Midianita, dagiti Amalekita ken dagiti dadduma a tribu a taga-daya. 4Pagkampoanda dagiti dagdaga ket dadaelenda dagiti mulmula agingga iti abagatan iti asideg ti Gaza. Awan a pulos ti ibatida a kanen dagiti Israelita; awan uray karnero, baka wenno asno. 5Umayda agraman bakbaka ken toldada ket kasla dudon ti kaaduda. Saan a mabilang ti kaaduda agraman kamelioda. Dadaelenda ti daga. 6Awan ti maaramid dagiti Israelita, isu nga immawagda iti tulong ni Yahweh. 7Idi mangngeg ni Yahweh ti panagasug kenkuana dagiti Israelita gapu iti panangparparigat kadakuada dagiti Midianita, 8nangibaon iti profeta a nangibaga kadakuada: "Kastoy ti kuna ni Yahweh a Dios ti Israel, 'Inruarkay idiay Egipto a nakaadipenanyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 553
554 9Insalakankayo kadagiti Egipcio ken kadagiti nangidadanes kadakayo. Pinagtalawko ida ket intedko ti dagada kadakayo. 10Imbagak kadakayo a siak ti Apo a Diosyo, ket dikay agdaydayaw kadagiti didiosen dagiti Amorreo nga akindaga iti pagtataenganyo ita. Ngem didak met impangag.'" 11Dimteng ti anghel ni Yahweh idiay Ofra ket nagtugaw iti sirok ti kayo a lugo a kukua ni Joas iti kaputotan ni Abiezer. Agir-irik idi ni Gideon nga anakna iti ayan ti pagpespesan iti ubas; ilemlemmengna ti panagirikna tapno saan a makita dagiti Midianita. 12Nagparang sadiay ti anghel ni Yahweh ket kinunana, "Adda kenka tiApo, sika a natured a mannakigubat." 13"Apo," kinuna ni Gideon kenkuana, "no agpayso nga adda kadakami tiApo, apay a kastoy ti mapaspasamak kadakuada? Yanna dagidi imbagbaga dagidi kapuonanmi a datdatlag nga ar-aramiden ti Apo - no kasano nga inruarna ida idiay Egipto? Binaybay-annakamin ti Apo ket inyawatnakami kadagiti Midianita a mangparparigat kadakami." 14Binilin ni Yahweh ni Gideon, "Agrubbuatka ket aramaten ti amin a pigsam a mangisalakan kadagiti Israelita iti pannakabalin dagiti Midianita. Siak a mismo ti mangibaon kenka." 15"Ngem, Apo," kinuna ni Gideon, "kasano a maisalakanko ti Israel? Ti partidok ti kabassitan iti tribu ti Manases, ket siak ti kanumoan a kameng ti familiak." 16Kinuna ni Yahweh kenkuana, "Kabaelam nga isalakan ti Israel ta tulonganka. Laklakaemto a parmeken dagiti Midianita ta kasdanto la maymaysa a tao." 17"No adda pannakaikarik iti imatangmo," insungbat ni Gideon, "ikkannak iti pammaneknek a sika a mismo ti Apo. 18Pangngaasim ta dika pay la pumampanaw ta innak mangala iti kanen nga idatonko kenka." "Agyanak ditoy; ur-urayenka," insungbatna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
19Iti kasta, napan nangparti ni Gideon iti urbon a kalding ket linutona. Nanggamay iti sangasalup nga arina ket inaramidna a tinapay nga awan lebadurana. Inkabilna ti karne iti basket ken ti digo iti banga sana impan dagitoy iti anghel nga adda iti sirok ti kayo a lugo. 20Imbaga ti anghel kenkuana, "Ikabilmo ti karne ken ti tinapay iti rabaw daytoy a bato ket ibuyatmo ti digo iti tinapay ken karne." Inaramid ni Gideon ti naibaga kenkuana. 21Kalpasanna, insagid ti anghel ni Yahweh ti murdong ti sarukod nga ig- iggamanna iti karne ken tinapay. Rimmuar ti apuy iti bato ket inuramna ti karne ken ti tinapay. Pagammoan ta nagpukaw ti anghel. 22Nabigbig ni Gideon a ti anghel ti Apo ti nakitana ket agpigpigerger a nagkuna, "O Apo Dios! Nakitak ti anghelmo iti rupanrupa!" 23Ngem kinuna ni Yahweh kenkuana, "Talna ti adda kenka. Dika agbuteng. Awan pakaan-anoam. Saanka a matay." 24Nangaramid sadiay ni Gideon iti altar nga agpaay ken ni Yahweh ket pinanagananna iti "Yahweh-salom." Agpapan ita, adda pay laeng ti altar idiay Ofra a kukua ti kaputotan ni Abiezer. 25Iti dayta a rabii, kinuna ni Yahweh ken ni Gideon, "Alaem ti bumaro a baka ni amam, ken sabali pay a toro nga agtawen iti pito. Rebbaem ti altar ni Baal nga inaramid ni amam ket pukanem ti simbolo ni diosa nga Asera iti abayna. 26Mangbangonka iti nalagda nga altar iti Apo a Diosmo iti rabaw ti bunton. Alaem ti maikadua a toro ket puoram a kas daton; usarem a sungrod ti nasagradoan nga adigi a pinukanmo." 27Nangala ngarud ni Gideon iti sangapulo nga adipenna ket inaramidna ti imbilin ni Yahweh. Agsipud ta mabuteng la unay ni Gideon iti familiana ken kadagiti tattao, isu a rabii idi aramidenna daytoy. 28Iti agsapa, idi nakariing dagiti tattao iti dayta nga ili, nakitada ti narakrak nga altar ni Baal ken ti napukan a simbolo ni Asera iti abayna. Nakitada ti naaramid nga altar ken ti toro a napuoran iti rabawna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 555
29Nagsisinnaludsodda, "Siasino ngata ti akin-aramid iti daytoy?" Inusigda ket natakuatanda a ni Gideon nga anak ni Joas ti akin-aramid iti daytoy. 30Kinunada ken ni Joas, "Iruarmo ti anakmo ta patayenmi agsipud ta rinakrakna ti altar ni Baal ket pinukanna ti simbolo ni Asera iti abayna." 31Ngem kinuna ni Joas kadagiti amin a bumusor kenkuana, "Isakityo aya ni Baal? Wenno ikalinteganyo? Saan a mabigatan ti siasinoman a mangisakit kenkuana. No dios ni Baal, bay-anyo nga ikalinteganna ti bagina, yantangay ta altarna ti narakrak." 32Manipud iti dayta nga aldaw, napanaganan ni Gideon iti Jerubbaal, ta kinuna ni Joas, "Bay-anyo nga ikalintegan ni Baal ti bagina. Ti altarna ti narakrak." 33Kalpasanna, nagtitipon dagiti amin a Midianita, dagiti Amalekita ken dagiti dadduma pay a tribu iti daya ket binallasiwda ti Karayan Jordan. Nagkampoda iti tanap ti Jezreel. 34Ti Espiritu ni Yahweh ti nangidalan ken ni Gideon. Nagtangguyob ni Gideon a pangayabna kadagiti lallaki iti familia ni Abiezer a makigubat. 35Nangibaon kadagiti mapan iti amin a masakupan ti dua a paset ti Manases tapno ayabanna ida a sumurot kenkuana a makigubat. Nangibaon kadagiti mangayab kadagiti tribu ti Aser, Zabulon ken Neftali ket napanda met timmipon kenkuana. 36Kinuna ni Gideon iti Dios, "Apo, kinunam nga inkeddengmo a siak ti aramatem a mangisalakan kadagiti Israelita. 37Yaplagko ngarud daytoy lupot a de lana iti daga a pagir-irikan iti trigo. Inton bigat, no ti lupot a de lana laeng ti malinnaawan ket namaga ti daga, isunto ti pakaammoak nga aramatennak a mangisalakan kadagiti Israelita." 38Kasta ti naaramid. Iti agsapa ti sumuno nga aldaw, innala ni Gideon ti de lana ket idi pinespesna, nakaurnong iti linnaaw nga umanay a nangpunno iti maysa a malukong. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 556
557 39Kinuna manen ni Gideon iti Dios, "Apo, dinak kadi kaunget ta adda pay dawatek kenka. Pangngaasim ta mangaramidak pay iti maysa a pammaneknek iti daytoy a de lana. Kayatko a namaga ti lupot idinto a nabasa ti daga iti lawlawna." 40Kasta ti inaramid ti Dios iti dayta a rabii. Kabigatanna, ti de lana laeng ti namaga ngem naslep ti daga iti linnaaw. Uk-ukom 7 Parmeken ni Gideon dagiti Midianita 1Nasapa a bimmangon ni Gideon ken dagiti amin a tattaona ket nagkampoda iti asideg ti Ubbog ti Harod. Iti amiananda, nagkampo met dagiti Midianita iti tanap iti abay ti Turod ti More. 2Kinuna ni Yahweh ken ni Gideon, "Adu unay dagiti tattaom. Bassit laeng ti masapulko a pangparmek kadagiti Midianita. Ipagarupdanto pay ketdi a nangabakda gapu iti pigsada, ket didanto bigbigen a timmulongak kadakuada. 3Ipakaammom kadakuada a no adda mabuteng, pumanaw Gilboa ket agawid." Iti kasta, nagawid ti 22,000 ngem nagbati ti 10,000. iti Bantay 4Kinuna ni Yahweh ken ni Gideon, "Aduda pay laeng. Isalogmo ida iti danum ket piliekto ti kayatko. No kunak a kumuyog daytoy a tao kenka, alaem. Ket no kunak a saanmo nga alaen, saanmo nga alaen." 5Impan ngarud ni Gideon ida iti danum ket kinuna ni Yahweh kenkuana, "Ilasinmo dagiti kasla agab-ab-ab nga aso, kasta met dagiti agparintumeng nga uminum." 6Tallogasut a lallaki ti imminum iti danum kadagiti dakulapda. Nagparintumeng nga imminum dagiti dadduma. 7Kinuna ti Apo ken ni Gideon, "Dagitoy 300 a lallaki ti aramatek a mangispal kadakayo, ket parmekemto dagiti Midianita. Pagawidemon dagiti dadduma." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
558 8Malaksid dagiti 300, pinagawidna amin dagiti Israelita ngem pinaibatina dagiti taraon ken tangguyobda. Adda ti kampo dagiti Midianita iti tanap iti babaenda. 9Iti dayta a rabii, kinuna ni Yahweh ken ni Gideon, "Bumangonka ket rautem ti kampo dagiti Midianita. Pagballigienka. 10Ngem no mabutengka a mangraut kadakuada, sumalogkayo a dua ken ni Pura nga adipenmo a mapan iti kampoda. 11Mangngegmonto dagiti sasawenda ket mapaturedkanto a mangraut kadakuada." Iti kasta, napan da Gideon ken Pura iti asideg ti kampo dagiti kabusorda. 12Kasla dudon a naiwaras dagiti Midianita, dagiti Amalekita ken dagiti tattao dagiti tribu a taga-daya. Adu ti kamelioda a kas iti kaadu ti darat ti baybay. 13Idi dumteng ni Gideon sadiay, nangngegna ti maysa a lalaki a mangisarsarita iti tagtagainepna iti gayyemna. "Nagtagtagainepak," kinunana. "Adda kampay idi maysa a tinapay a sebada a nagtulidtulid iti kampotayo. Nadalapusna ti maysa a tolda. Natuang ti tolda ket nayaplag iti daga." 14Kinuna ti gayyemna, "Awan sabali a kayatna a sawen dayta, no di ti kampilan ni Gideon nga Israelita nga anak ni Joas. Timmulong ti Dios kenkuana a mangparmek kadagiti Midianita ken iti entero a buyottayo!" 15Idi mangngeg ni Gideon ti kayat a sawen ti tagtagainep, nagparintumeng ket nagdaydayaw iti Yahweh. Kalpasanna, nagsubli iti kampo dagiti Israelita ket kinunana, "Intayon! Tulongannatayo ti Apo a mangparmek kadagiti Midianita." 16Biningayna iti tallo a bunggoy dagiti 300 a tattaona. Inikkanna ti tunggal maysa iti tangguyob ken karamba nga adda pagsilawan iti unegna. 17Imbagana kadakuada, "Siputandak, ket aramidenyo ti aramidek apaman a makaasidegak iti kampo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
18No agtangguyobkami kadagiti kakaduak, agtangguyobkayo met iti amin a lawlaw ti kampo sayo ipukkaw, 'Gapu itiApo ken ni Gideon!'" 19Dimteng ni Gideon ken dagiti 100 a tattaona iti asideg ti kampo sakbay ti tengnga ti rabii, apaman a nagsukat ti guardia. Nagtangguyobda sada binurak dagiti karamba nga iggemda. 20Nagtangguyob dagiti tallo a grupo ket binurakda dagiti karambada. Iniggamanda dagiti pagsilawanda iti makannigidda ken dagiti tangguyob iti makannawanda, sada impukkaw, "Kampilan para iti Apo ken ni Gideon!" 21Awan immalis iti lugar a nagtakderanna iti lawlaw ti kampo. Nariribuk ti entero a kampo. Nagririaw ken nagtataray a pimmanaw dagiti Midianita. 22Idi agtangtangguyob dagiti 300 a tattao, pinagraranget ni Yahweh dagiti Midianita iti kampo. Nagtarayda nga agpa-Sere ra agingga iti Bet-sitta ken iti ili ti Abel-mehola iti asideg ti Tabat. 23Naayaban dagiti lallaki kadagiti tribu ti Neftali, Aser ken dagiti dua a paset ti Manases ket kinamatda dagiti Midianita. 24Nangibaon ni Gideon kadagiti mapan iti amin a katurturodan ti Efraim ket kinunada kadagiti tattao, "Sumalogkayo ta umayyo gubaten dagiti Midianita. Guardiaanyo dagiti pagballasiwan ti Jordan ken dagiti waig agingga idiay Bet-bara tapno saan a makalibas dagiti Midianita." Naayaban dagiti tattao ti Efraim ket ginuardiaanda ti Karayan Jordan ken amin a waig agingga idiay Bet-bara. 25Tiniliwda dagiti dua a pangulo iti Midian, da Oreb ken Zeeb. Pinatayda ni Oreb iti ayan ti Bato ni Oreb. Pinatayda met ni Zeeb iti Pagpespesan iti Ubas ni Zeeb. Sinunsonda dagiti Midianita. Impanda ken ni Gideon nga adda iti daya ti Jordan dagiti ulo da Oreb ken Zeeb. Uk-ukom 8 Maparmek dagiti Midianita Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 559
560 1Napan dagiti tattao ti Efraim ken ni Gideon ket sinaludsodda, "Apay a dinakam inayaban idi napanmo ginubat dagiti Midianita? Apay a kastoy ti inaramidmo kadakami?" Napalalo ti sakit ti nakemda gapu iti daytoy. 2Ngem kinuna ni Gideon, "Saan a maipada ti inaramidko iti inaramidyo. Uray ti bassit nga inaramidyo nga Efraimita, napatpateg nga adayo ngem ti inaramidmi amin nga agkakabagian. 3Inyawat ti Dios kadakayo da Oreb ken Zeeb a pangulo dagiti Midianita. Adda aya pakaipadaan ti inaramidko iti inaramidyo?" Bimmaaw ti pungtot dagiti Efraimita a nakangngeg iti saona. 4Dimteng ni Gideon ken dagiti 300 a tattaona idiay Jordan ket bimmallasiwda. Nabannogdan ngem kamkamatenda pay laeng ti kabusor. 5Nagdawat ni Gideon kadagiti umili iti Succot. Kinunana, "Pangngaasiyo, ta ikkanyo dagiti tattaok iti kanenda. Agkakapsutdan. Kamkamatek dagiti ari ti Midian, da Zeba ken Salmunna." 6Ngem kinuna dagiti pangulo ti Succot, "Apay nga ikkanmi dagiti buyotmo iti kanenda? Naparmekmo kadin da Zeba ken Salmunna?" 7"Dakayo ti makaammo," kinuna ni Gideon, "ngem inton matiliwko da Zeba ken Salmunna, parigatenkayto babaen iti panangsaplisaplitko kadakayo kadagiti sisiit ti let-ang." 8Nagtuloy ni Gideon idiay Penuel ket nagpatulong kadagiti tattao sadiay, ngem kas met la iti insungbat dagiti taga-Succot ti insungbatda. 9Gapu itoy, kinunana kadakuada, "Agsubliakto nga awan pakaan-anoak ket rebbaekto daytoy a torre." 10Adda idiay Carcor da Zeba ken Salmunna agraman armadada. Iti entero a buyot a buklen dagiti kameng ti tribu ti let-ang, agarup 15,000 laengen ti natda; natay ti 120,000 a soldado. 11Tinaraigid da Gideon ti dalan ti let-ang, iti daya ti Noba ken Jogbea, ket kinellaatda a dinarup ti armada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
12Nagtaray dagiti dua nga ari ti Midian, da Zeba ken Salmunna, ngem kinamat ida ni Gideon agingga a natiliwda, ket nagbuteng metten ti armadada. 13Idi nagsubli ni Gideon manipud iti paggugubatan, nagna iti Bessang Heres. 14Sadiay, adda agtutubo a taga-Succot a natiliwna. Sinaludsodna kenkuana no siasino dagiti panglakayen ti Succot. Sinaggaysa ti agtutubo nga insurat ti nagan dagiti 77 a panglakayen. 15Napan ni Gideon kadagiti taga-Succot ket sinaludsodna kadakuada, "Malagipyo daydi panagkedkedyo a tumulong kaniak? Kinunayo a diyo ikkan iti taraon dagiti nabannog a tattaok agsipud ta diak pay naparmek da Zeba ken Salmunna? Ita, adtoydan." 16Nangala ni Gideon kadagiti sisiit iti let-ang a pinangdusana kadagiti pangulo ti Succot. 17Rinebbana pay ti torre ti Penuel ket pinatayna dagiti lallaki iti siudad. 18Kalpasanna, sinaludsodna kada Zeba ken Salmunna, "Ania ti langa dagiti tattao a pinatayyo idiay Tabor?" "Kalanglangam amin ida," insungbatda. "Kasda la annak ti ari." 19"Kakabsatko ida," kinuna ni Gideon. "Annak amin ida ni inak. No diyo pinatay ida, dikay met koma patayen." 20Binilinna ni Jeter nga inauna nga anakna a lalaki, "Patayem ida." Ngem saan nga inasut ni Jeter ti kampilanna. Mabuteng agsipud ta ubing pay laeng. 21Ngem kinuna da Zeba ken Salmunna ken ni Gideon, "Sikan ti mangpatay kadakami. Aramid ti lalaki dayta." Pinatay ngarud ida ni Gideon sana innala dagiti arkos a nayukkor kadagiti kamelioda. 22Kinuna dagiti Israelita ken ni Gideon, "Sikan ti mangituray kadakami - sika ken dagiti sumarsaruno a kaputotam. Insalakannakami kadagiti Midianita." 23"Saan a siak ti agturay kadakayo," kinuna ni Gideon. "Saan met a ti anakko. Ti Apo ti agturay kadakayo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 561
24Ngem intuloy ni Gideon ti nagsao, "Adda la kiddawek kadakayo. Tunggal maysa itedna kaniak dagiti aritos a sinamsamna." (Agar-aritos idi iti balitok dagiti Midianita, kas kadagiti dadduma a tattao iti let-ang.) 25"Siraragsakkami a mangited kenka," insungbatda. Nangyaplagda iti lupot a nangikabilan ti tunggal maysa iti aritos a sinamsamna. 26Aginnem a pulo a libra ti dagsen dagiti aritos a balitok nga innala ni Gideon. Saan a naitimbang dagiti arkos, kuentas ken lupot nga ube nga arruaten dagiti ari dagiti Midianita ken dagiti ukkor dagiti kamelioda. 27Inaramid ni Gideon dagitoy a balitok a sinan-dios sana inkabil idiay Ofra a siudadna. Tinallikudan dagiti amin nga Israelita ti Dios ket napanda idiay Ofra tapno agdaydayawda iti a sinan-dios. Nagbalin daytoy a pakaitibkolan ni Gideon ken ti familiana. 28Naan-anay ti panangparmek dagiti Israelita iti Midian ket pulos a saanen a bimmangon dagiti Midianita. Nagturay ti urnos ken talna iti Israel iti unos ti 40 a tawen bayat ti panagbiag ni Gideon. Ti Ipapatay ni Gideon 29Nagsubli ni Gideon iti balayna ket nagnaed sadiay. 30Pitopulo a lallaki ti putotna ta adu ti assawana. 31Adda met kamalalana idiay Sikem a naganak iti lalaki ket pinanagananna iti Abimelec. 32Lakay unayen ni Gideon idi matay. Intabonda iti tanem ni Joas nga amana idiay Ofra a siudad dagiti kakabagian ni Abiezer. 33Kalpasan ti pannakatay ni Gideon, binaybay-an manen dagiti Israelita ti Dios ket nagdaydayawda kadagiti Baal. Pinagbalinda ni Baal-berit a diosda. 34Saandan a nagdaydayaw ken ni Yahweh a Diosda, a nangisalakan kadakuada kadagiti kabusor iti likmutda. 35Saanda a nangipakita iti panagyaman iti familia ni Gideon iti amin a kinaimbag nga impaayna iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 562
563 Uk-ukom 9 Ni Abimelec 1Napan ni Abimelec nga anak ni Jerubbaal idiay Sikem a pagnaedan dagiti amin a kakabagian ni inana. Imbagana kadakuada 2a saludsodenda kadagiti taga-Sikem, "Ania ti kaykayatyo? Iturayannakayo dagiti amin a 70 a lallaki nga annak ni Gideon wenno maysa laeng a tao? Laglagipenyo a nagtaudak iti lasag ken darayo." 3Nakisao dagiti kabagian ni inana kadagiti taga-Sikem maipapan iti daytoy. Iti kasta, inkeddengda a suroten ni Abimelec agsipud ta kabagianda. 4Inikkanda iti 70 a bagi ti pirak a naggapu iti templo ni Baal-berit. Daytoy ti intangdan ni Abimelec kadagiti nadamsak a lallaki a simmurot kenkuana. 5Napan iti balay ni amana idiay Ofra ket iti rabaw ti maysa a bato, pinatayna dagiti kakabsatna nga annak ni Gideon, malaksid ken ni Jotam nga inaudi ta nakapaglemmeng. 6Kalpasanna, naguummong dagiti amin a taga-Sikem ken Betmillo sada napan iti ayan ti kayo iti lugo idiay Sikem ket insaadda ni Abimelec nga arida. 7Idi nadamag ni Jotam daytoy, napan nagtakder iti tapaw ti bantay Gerizim ket impukkawna, "Kakabsatko a taga-Sikem, denggendak tapno ipangagnakayo ti Dios! 8Idi un-unana a panawen, nagsasarita dagiti kayo tapno pumilida iti arida. Kinunada iti olibo, 'Sika ti mangituray kadakami.' 9"Insungbat ti olibo, 'No iturayankayo, kasapulan nga isardengkon ti agparnuay iti lana a mausar a pammadayaw kadagiti didiosen ken kadagiti tattao.' 10"'Umayka ta sika ti agbalin nga arimi,' kinunada met iti kayo ti igos. 11"Ngem insungbat ti igos, 'Tapno maiturayankayo, kasapulan nga isardengkon ti agbunga iti nasam-it.' 12"Iti kasta, kinuna dagiti kayo iti ubas, 'Umayka ta iturayannakami.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13"Ngem insungbat ti ubas, 'Tapno maiturayankayo, kasapulan nga isardengkon ti agparnuay iti arakko a mangparagsak kadagiti didiosen ken iti tao.' 14"Kinunada ngarud iti sisiitan a kayo, 'Umayka ta sika ti agbalin nga arimi.' 15"Simmungbat ti sisiitan a mula, 'No pudno a kayatdak nga agbalin nga ariyo, umaykayo ngarud aglinong kaniak. No madikayo, rummuar ti apuy kadagiti sisiitan a sangak ket puoranna ti sedro ti Libano.' 16"Ita," kinuna ni Jotam, "napudno ken nalinteg kadi met laeng ti panggepyo a namagbalin ken ni Abimelec nga ariyo? Nainkalintegan kadi met laeng ti ar-aramidenyo ken ni Gideon ken ti familiana? 17Laglagipenyo a nakigubat idi ni amak gapu kadakayo. Impustana ti biagna tapno isalakannakayo kadagiti Midianita. 18Ngem ita, binusoryo ti familiana. Pinatayyo iti rabaw ti maysa a bato dagiti 70 nga annakna ket gapu ta kabagianyo ni Abimelec nga anakna iti babai a tagabuna, insaadyo nga ari iti Sikem. 19Ita ngarud, no nadayaw ken nainkalintegan ti inaramidyo ken ni Gideon ken iti familiana, makipagragsakkayo ken ni Abimelec ket isu makipagragsak met kadakayo. 20Ngem no saan, rummuar koma ti apuy ken ni Abimelec ket puoranna dagiti taga-Sikem ken dagiti taga-Betmillo. Rummuar koma met ti apuy kadagiti taga-Sikem ken kadagiti taga-Betmillo ket puoranna ni Abimelec." 21Kalpasanna, naglibas ni Jotam ket napan naglemmeng idiay Beer agsipud ta mabuteng ken ni Abimelec a kabsatna. 22Kalpasan ti tallo a tawen a panangituray ni Abimelec iti Israel, 23nangibaon ti Dios iti dakes nga espiritu a nangdadael iti panaglangen da Abimelec ken dagiti taga-Sikem. Iti kasta, binusorda ni Abimelec. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 564
24Naaramid daytoy tapno mabales da Abimelec ken dagiti lallaki a taga- Sikem a nangsugsog kenkuana a mangpapatay kadagiti 70 nga annak ni Gideon. 25Nangibaon dagiti taga-Sikem kadagiti lallaki iti tapaw ti bantay tapno sanebenda ni Abimelec. Inarangda dagiti amin a tattao a lumabas sadiay. Nadamag ni Abimelec daytoy. 26Napan idiay Sikem ni Gaal nga anak ni Ebed ken dagiti kakabsatna ket nagtalek kenkuana dagiti taga-sadiay. 27Simrekda kadagiti kaubasanda sada nagburas iti ubas nga inaramidda nga arak. Nagrarambakda, napanda iti templo ti diosda, ket sadiay, nagkakaan ken nagiinumda bayat ti pananglalaisda ken ni Abimelec. 28Kinuna ni Gaal, "Ania ti katataotayo a taga-Sikem? Apay nga agserbitayo ken ni Abimelec? Siasino aya ni Abimelec? Saan kadi nga anak laeng ni Gideon? Ket uray ni Zebul agtulnog kenkuana! Ngem apay nga agserbitayo ken ni Abimelec? Diyo ibabain ni Hamor a nagtaudan ti kaputotanyo! 29No siak la koma ti mangituray kadakayo, ikkatek ni Abimelec. Ibagak ken ni Abimelec, 'Papigsaem ti armadam ket rummuarka a makigubat!'" 30Nakapungtot ni Zebul nga agturay iti siudad idi nangngegna ti sinao ni Gaal. 31Nangibaon iti mapan ken ni Abimelec nga adda idiay Aruma ket kinunana, "Adda ditoy Sikem ni Gaal ken dagiti kakabsatna ket saandaka a pastreken iti siudad. 32Inton rabii, ikuyogmo dagiti tattaom, ket aglemmengkayo kadagiti taltalon. 33Inton bigat, sapaenyo ti bumangon ket kellaatenyo a rauten ti siudad. No makiranget ni Gaal ken dagiti tattaona, dangramto ida iti amin a kabaelam." 34Inayaban ngarud ni Abimelec dagiti tattaona. Rimmuarda iti rabii ket naglemmengda iti ruar ti Sikem. Nabingbingayda iti uppat a grupo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 565
35Rimmuar ni Gaal ket napan nagtakder iti ruangan ti siudad. Idi makita ni Abimelec ken dagiti tattaona, rimmuarda met iti naglemmenganda. 36Nakita ni Gaal ida, ket kinunana ken ni Zebul, "Kitaem, adda tattao a sumalsalog manipud iti tapaw dagiti bantay." Simmungbat ni Zebul, "Saan a tattao dagita; anniniwan laeng ti bantay." 37Kinuna manen ni Gaal, "Kitaem, adda tattao a sumalsalog iti bessang ket maysa a grupo ti magmagna iti dalan nga aggapu iti kayo ti lugo dagiti mammadles." 38Kinuna ni Zebul kenkuana, "Ayanna itan ti kinapangasmo? Dimo met kadi sinaludsod no siasino ni Abimelec, ta agserbikami kenkuana? Adtoyen dagiti tattao a linalaismo. Rummuarkan ta makirangetka kadakuada." 39Iti kasta, impanguloan ni Gaal dagiti taga-Sikem ket nakirupakda ken ni Abimelec. 40Ngem kinamat ni Abimelec ni Gaal ket kapilitan a naglibas. Adu dagiti nasugatan agingga iti pagserkan ti ruangan. 41Nagsubli ni Abimelec idiay Aruma. Pinagtalaw ni Zebul ni Gaal ken dagiti kakabsatna, isu a didan nagnaed idiay Sikem. 42Iti sumuno nga aldaw, naammoan ni Abimelec a panggep dagiti taga-Sikem ti mapan iti away. 43Inummongna dagiti tattaona, biningayna ida iti tallo a bunggoy sada naglemmeng iti away. Idi makitana dagiti tattao a rummuar iti siudad, rimmuar met iti naglemmenganna ket pinatayna ida. 44Nagdardaras met a napan ti bunggoy ni Abimelec iti ruangan ti siudad tapno guardiaanda. Dagiti met dua a grupo, dinarupda dagiti tattao nga adda iti away ket pinatayda amin ida. 45Nagmalmalem ti dangadang. Nagballigi ni Abimelec a nangparmek iti siudad. Pinatayna dagiti tattao, rinebbekna ti siudad sana ginaburan iti asin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 566
46Idi nadamag dagiti lallaki a pangulo ti sarikedked ti Sikem, napanda nagpakni iti torre ti templo ni Baal-berit. 47Napakaammoan ni Abimelec a naguurnongda sadiay, 48isu a simmang-atda kadagiti tattaona iti Bantay Zalmon. Nangala ni Abimelec iti wasay, pimmukan iti sanga ti kayo sana binaklay. Imbilinna kadagiti tattaona a darasenda a tuladen ti inaramidna. 49Nagpukan met ti tunggal maysa iti sanga ket simmurotda ken ni Abimelec. Inggabsuonda dagiti sanga iti puon ti torre sada pinasgedan. Natay amin dagiti adda iti uneg ti torre - agarup 1,000 a lallaki ken babbai. 50Kalpasanna, napan ni Abimelec idiay Tebes. Linakubda ti Tebes ket sinakupda. 51Adda nalagda a torre sadiay a napan nagkamangan dagiti amin a lallaki ken babbai iti siudad agraman dagiti panguloda. Binalunetanda ti ruangan ket napanda iti tuktok ti torre. 52Idi dumteng ni Abimelec sadiay napan iti ruangan tapno puoranna ti torre. 53Ngemadda babai a nangitupak iti gilingan a bato iti ulo ni Abimelec ket nabuong ti ulona. 54Inayaban a dagus ni Abimelec ti lalaki nga agtutubo a para-iggem iti igamna ket kinunana kenkuana, "Asutem ta kampilanmo ket patayennak, ta diak kayat a masasaonto a pinataynak ti maysa a babai." Iti kasta, dinuyokna ni Abimelec. Natay ni Abimelec. 55Idi makita dagiti Israelita a natayen ni Abimelec, nagawidda amin. 56Kasta ti panangbales ti Dios ken ni Abimelec gapu iti dakes nga inaramidna ken ni amana idi pinatayna dagiti 70 kakabsatna. 57Pinagsagaba met ti Dios dagiti taga-Sikem gapu iti dakes nga inaramidda, kas kinuna ni Jotam nga anak ni Gideon idi inlunodna ida. Uk-ukom 10 Da Tola ken Jair Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 567
1Idi natay ni Abimelec, adda lalaki a nangwayawaya iti Israel. Isu ni Tola nga anak ni Pua ken apoko ni Dodo. Nagtaud ni Tola iti tribu ti Issacar ket nagnaed idiay Samir iti katurturodan ti Efraim. 2Nagturay iti 23 a tawen iti Israel ket idi matay, naitanem idiay Samir. 3Ni Jair a Galaadita ti simmublat ken ni Tola ket 22 a tawen nga inturayanna ti Israel. 4Adda 30 a lallaki nga annakna nga addaan iti saggaysa nga asno. Adda 30 a siudadda idiay Galaad ket napanaganan dagitoy iti il-ili ni Jair. Agpapan kadagitoy nga aldaw, dayta pay laeng ti naganda. 5Natay ni Jair ket naitanem idiay Camon. Parigaten dagiti Ammonita ti Israel 6Nagbasol manen dagiti Israelita ken ni Yahweh. Nagdaydayawda kadagiti Baal ken Astarot agraman dagiti didiosen ti Siria, Sidon, Moab, Ammon ken Filistia. Linaksidda ni Yahweh ket insardengda ti nagdaydayaw kenkuana. 7Gapu iti daytoy, nakapungtot ni Yahweh kadagiti Israelita ket binay-anna dagiti Filisteo ken dagiti Ammonita a mangsakup kadakuada. 8Iti uneg ti 18 a tawen, pinarparigatda dagiti amin nga Israelita nga agnaed idiay Galaad iti ballasiw ti Karayan Jordan. 9Binallasiw met dagiti Ammonita ti Jordan ket ginubatda dagiti tribu ti Juda, Benjamin ken Efraim. Iti kasta, nagsagaba ti Israel iti napalalo. 10Immawag dagiti Israelita ken ni Yahweh ket kinunada, "Nagbasolkami kenka, O Apo. Linaksiddaka, sika a Diosmi ket nagdaydayawkami kadagiti Baal." 11Simmungbat ni Yahweh, "Pinarigatdakay idi dagiti Egipcio, Amorreo, Ammonita, Filisteo, 12Sidonio, Amalekita ken dagiti Maonita. Gapu ta immawagkayo kaniak, iti kasta, insalakankayo kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 568
13Ngem kaskasdi a linaksiddak ket nagdaydayawkayo kadagiti didiosen. Ita, saankayo nga isalakanen. 14Apay a saankayo nga agpatulong kadagiti didiosen a piniliyo tapno ispalendakayo iti panawen ti panagrigatyo?" 15"Nagbasolkami," kinuna dagiti Israelita ken ni Yahweh. "Aramidem ti kayatmo kadakami, ngem pangngaasim ta isalakannakam ita nga aldaw." 16Imbellengda ngarud dagiti didiosenda ket nagdaydayawda ken ni Yahweh. Naasian ni Yahweh kadagiti Israelita ta dinan maibturan a kitaen ti kasasaadda. 17Naguummong ti armada dagiti Ammonita ket nagkampoda idiay Galaad. Naguummong met dagiti Israelita ket nagkampoda idiay Mizpa. 18Nagsasarita dagiti tattao ken dagiti pangulo ti Galaad. Kinunada, "Siasino ti mangidaulo kadatayo a makigubat kadagiti Ammonita? Ti mangidaulo isunto ti bigbigentayo a pangulotayo." Uk-ukom 11 Ni Jefte 1Natured a mannakigubat ni Jefte. Taga-Galaad ken anak ti maysa a balangkantis. Amana ni Galaad 2nga addaan pay sabali nga annak a lallaki iti pudno nga asawana. Idi dimmakkel dagitoy nga annak, pinagtalawda ni Jefte. Kinunada kenkuana, "Awanto ti tawidem ken ni tatang, ta anaknaka iti sabali a babai." 3Pimmanaw ngarud ni Jefte iti sidong dagiti kakabsatna ket napan nagnaed idiay Tob. Sadiay, naawisna ti sumagmamano a lallaki a nadamsak a masansan a kaduana nga agsansaneb. 4Iti saan a nabayag, idi rinaut dagiti Ammonita dagiti Israelita, 5napan dagiti pangulo ti Galaad idiay Tob tapno ayabanda ni Jefte. 6"Umaynakam ipanguloan," kinunada kenkuana, "tapno mabalintayo ti makiranget kadagiti Ammonita." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 569
7Ngem simmungbat ni Jefte, "Kasta unay ti gurayo kaniak idi, isu a pinapanawdak iti balay ni tatang. Apay nga umaykay ita ta agpeggadkayo?" 8Kinunada kenkuana, "Sika ti pangnamnamaanmi itan. Sumurotka kadakami ta gubatentayo dagiti Ammonita. Sikanto ti pangulo dagiti amin a taga- Galaad." 9Kinuna ni Jefte kadakuada, "No ikuyogdak a manggubat kadagiti Ammonita ket ipalubos ti Apo nga agballigiak, siakto ngarud ti mangituray kadakayo." 10"Wen, umanamongkami. Ti Apo ti makasaksi," insungbatda. 11Iti kasta, kimmuyog ni Jefte kadagiti pangulo ti Galaad ket pinagbalinda nga agturay ken panguloda. Idiay Mizpa, imbaga ni Jefte iti imatang ni Yahweh dagiti kondision iti panangawatna iti pagrebbenganna. 12Nangibaon ni Jefte kadagiti mangibaga iti ari dagiti Ammonita iti kastoy, "Ania ti guraenyo kadakami? Ania ti panggapuanyo a mangraut kadakami?" 13Sinungbatan ti ari ti Ammon dagiti imbaon ni Jefte, "Kayatmi a maisubli kadakami dagiti dagdagami. Idi rimmuar dagiti Israelita idiay Egipto, inagawda dagiti dagdagami manipud Karayan Arnon agingga iti Karayan Jabbok ken Karayan Jordan." 14Nangibaon manen ni Jefte kadagiti tattaona a mangibaga iti sungbatna iti ari ti Ammon. 15Kinunada, "Saan a pudno nga inagaw dagiti Israelita ti daga ti Moab wenno ti daga ti Ammon. 16Idi pimmanawda idiay Egipto, limmasatda iti let-ang nga agturong iti Baybay Aqaba agingga a dimtengda idiay Kades. 17Kalpasanna, nangibaonda kadagiti tattao a mangkiddaw iti ari ti Edom a palubosanna koma ida a lumasat iti dagana. Ngem saan a pinalubosan ti ari ida. Dinawatda met ti pammalubos ti ari ti Moab, ngem uray isu dina impalubos. Iti kasta, nagyan dagiti Israelita idiay Kades. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 570
18Impatuloyda ti limmasat iti let-ang. Linikawda ti daga ti Edom ken ti Moab, agingga a dimmanonda iti akindaya a paset ti Moab, iti ballasiw ti Karayan ti Arnon. Nagkampoda sadiay ngem dida bimmallasiw iti Arnon ta isu ti nagbeddengan ti Moab. 19Nangibaon manen dagiti Israelita kadagiti mapan ken ni Sihon nga Amorreo nga ari ti Hesbon, ket dinawatda a palasatenna ida iti sakupna ta mapanda iti dagada. 20Ngem saan a pinalubosan ida ni Sihon. Inummongna ketdi ti entero nga armadana, nagkampoda idiay Jaaz ket rinautda ti Israel. 21Ngem inyawat ti Apo a Dios ti Israel ni Sihon ken dagiti tattaona iti pannakabalin ti Israel. Ngarud, tinagikua dagiti Israelita ti amin a sakup dagiti Amorreo nga agnaed sadiay. 22Tinagikuada amin a daga dagiti Amorreo manipud Arnon iti abagatan agingga iti Jabbok iti amianan ken manipud iti let-ang iti daya agingga iti Jordan iti laud. 23Iti kasta, ti Apo a Dios ti Israel ti nangpapanaw kadagiti Amorreo tapno tagikuaen dagiti Israelita ti dagada. 24Kayatmo a maisubli kenka dagitoy a daga? Kukuam laeng ti inted ni Kemos a diosmo, ngem kukuami met ti inted ti Apo a Diosmi. 25Nalalaingka aya ngem ni Balac nga anak ni Sefor nga ari ti Moab? Uray isu dina kinarit ti Israel. Dinakam ginubat. 26Tallo gasut a tawen a sinakup ti Israel ti Hesbon ken Aroer ken dagiti il-ili iti lawlawda ken dagiti amin a siudad iti igid ti Karayan Arnon. Apay a dimo innala ida bayat dagita a tawen? 27Awan ti dakes nga inaramidko kenka. Sika ti adda basolna ta gubatennakami. Ti Apo ti Ukom. Ita nga aldaw, ukomenna dagiti Israelita ken dagiti Ammonita." 28Ngem saan nga impangag ti ari dagiti Amorreo ti pinaibaga ni Jefte. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 571
29Ket dimteng ken ni Jefte ti pannakabalin ti Espiritu ni Yahweh. Linasatna ti Galaad ken Manases sa nagsubli idiay Mizpa ti Galaad. Manipud sadiay, napan idiay Ammon. 30Inkari ni Jefte ken ni Yahweh: "No maparmekko dagiti Ammonita, 31ket agsubliak, puorakto a kas daton kenka ti umuna a sumabat kaniak nga aggapu iti balayko." 32Binallasiw ngarud ni Jefte ti karayan tapno gubatenna dagiti Ammonita ket pinagballigi ni Yahweh. 33Dinarup ni Jefte ida manipud Aroer agingga iti Mennit - 20 nga il-ili amin agingga iti Abel-keramim. Pinarmek ida dagiti Israelita, ket adu ti napapatay kadagiti Ammonita. Ti Babai nga Anak ni Jefte 34Ket idi nagawid ni Jefte iti balayna idiay Mizpa, sinabat ti anakna a babai nga agsalsala ken agtuktokar iti pandereta. Isu ti kakaisuna nga anakna. 35Idi makita ni Jefte ti anakna, rinay-abna ti pagan-anayna gapu iti ladingitna. Kinunana, "Ay, anakko! Pagladingitem 'toy pusok. Apay a sika ti pakaigapuan ti panagleddaangko? Nagsapataak iti Apo ket diak maibabawi!" 36"No nagsapataka iti Apo," kinuna ti anakna, "tungpalem ti karim, ta pinagballiginaka a nangparmek kadagiti Ammonita a kabusormo." 37Ngem kinunana ken ni amana, "Adda la kiddawek kenka: palubosannak koma nga ikuyogko dagiti gagayyemko a mapan kadagiti bambantay tapno dung-awak iti dua a bulan ti ipapatayko a balasang." 38Pinalubosanna ti anakna a napan iti bambantay agraman dagiti gagayyemna ket nagdung-awda, agsipud ta matay a birhen. 39Kalpasan ti dua a bulan, nagsubli ti balasang ken ni amana. Tinungpal ni Jefte ti inkarina ken ni Yahweh, ket natay a birhen pay laeng ti anakna. Daytoy ti nangrugian ti ugali idiay Israel Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 572
40a tinawen a rummuar dagiti babbai nga Israelita ket uppat nga aldaw nga agdung-awda a kas panglagip iti anak ni Jefte. Uk-ukom 12 Ni Jefte ken dagiti Efraimita 1Nagsagana a makigubat dagiti Efraimita. Binallasiwda ti Karayan Jordan, napanda idiay Safon ket kinunada ken ni Jefte, "Apay a dinakam inayaban a kumuyog kenka idi bimmallasiwka a nanggubat kadagiti Ammonita? Puorandaka ken ti balaymo!" 2Ngem kinuna ni Jefte, "Pinaayabankay idi adda ririmi kadagiti Ammonita ngem dikay immay timmulong. 3Idi makitak a saankayo nga umay tumulong kaniak, impustak ti biagko ket bimmallasiwak a napan nanggubat kadagiti Ammonita. Pinagballiginak ti Apo. Apay nga umaydak gubaten ita?" 4Iti kasta, inummong ni Jefte dagiti amin a lallaki ti Galaad sada ginubat dagiti Efraimita, ket pinarmekda ida. Kinuna ngamin idi dagiti Efraimita, "Dakayo a Galaadita iti Efraim ken Manases, napagtalawkayo laeng iti Efraim!" 5Tapno saan a makapaglibas dagiti Efraimita, sinakup dagiti Galaadita dagiti lugar a pagballasiwan iti Jordan. No adda Efraimita a dumawat iti palubos a bumallasiw tapno makalibas, saludsoden kenkuana dagiti Galaadita, "Efraimitaka kadi?" No "Saan," kunana, 6pabalikasda kenkuana ti "Shibbolet." Ket no "Sibbolet," kunana, saan a husto ti panangbalikasna. Tiliwenda ket patayenda iti pagballasiwan. Iti dayta a tiempo, 42,000 nga Efraimita ti napapatay. 7Impanguloan ni Jefte a Galaadita ti Israel iti uneg ti innem a tawen. Kalpasanna, natay ket naitabon iti ilina idiay Galaad. Da Ibzan, Elon ken Abdon 8Kalpasan ti ipapatay ni Jefte, simmublat ni Ibzan a taga-Betlehem a nangipangulo iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 573
9Tallopulo a lallaki ken 30 a babbai ti annakna. Inyasawana dagiti 30 a babbai iti sabali a tribu. Nangisangpet iti 30 a babbai iti sabali a tribu a nangyasawaanna kadagiti 30 nga annakna a lallaki. Pito a tawen nga inturayan ni Ibzan ti Israel. 10Idi natay, naitanem idiay Betlehem. 11Kalpasan ti ipapatay ni Ibzan, ni Elon a taga-Zabulon ti nangipangulo iti Israel iti sangapulo a tawen. 12Idi natay, naitanem idiay Aijalon iti sakup ti daga ti Zabulon. 13Kalpasan ti ipapatay ni Elon, simmublat met ni Abdon a nangipangulo iti Israel. Isu ti anak ni Hilel a taga-Piraton. 14Adda 40 a lallaki nga annakna ken 30 a lallaki nga appokona. Saggaysada iti asno a pagsaksakayan. Walo a tawen nga inturayanna ti Israel. 15Idi natay, naitanem idiay Piraton iti katurturodan a daga ti Efraim nga ayan dagiti Amalekita. Uk-ukom 13 Ti Pannakayanak ni Samson 1Nagbasol manen dagiti Israelita ken ni Yahweh. Impalubosna nga iturayan ida dagiti Filisteo iti 40 a tawen. 2Iti dayta a tiempo, adda lalaki nga agnagan iti Manoa a taga-Zora a nagtaud iti tribu ti Dan. Saan nga aganak idi ti asawa ni Manoa. 3Nagparang ti anghel ni Yahweh iti babai. Kinunana, "Saanka a naganak idi ngem agsikogkanto ket ipasngaymonto ti maysa a lalaki. 4Manipud ita, saankan nga uminum iti arak ken dika met mangmangan iti uray ania a maiparit a taraon. 5Kalpasan ti pannakaipasngay ti anakmo, dimonto pukpukisan, agsipud ta manipud iti aldaw a pannakayanakna, maidatonto iti Dios a kas maysa a Nazireo. Isunto ti mangispal kadagiti Israelita iti ima dagiti Filisteo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 574
6Napan ti babai iti asawana ket imbagana daytoy, "Immay kaniak ti maysa a tao ti Dios; napabutnganak ta kasla anghel ti Dios. Diak sinaludsod no sadino ti naggapuanna ket dina met imbaga ti naganna. 7Ngem imbagana nga agsikogakto ket aganakakto iti lalaki. Imbagana pay a diak umin-inum iti arak wenno naingel nga inumen wenno mangan iti uray aniaman a maiparit a taraon, ta maidatonto ti ubing iti Dios a kas Nazireo bayat ti panagbiagna." 8Iti kasta, nagkararag ni Manoa ken ni Yahweh, ket kinunana, "Pagsubliem kadi, Apo, ti tao ti Dios nga imbaonmo kadakami ta ibagana no ania ti aramidenmi iti ubing inton mayanak." 9Pinatgan ti Dios ti dawat ni Manoa, ket napan ti anghel ni Yahweh iti babai idi adda nga agtugtugaw iti talon. Awan idi ni Manoa iti ayanna. 10Dagus a nagtaray a napan ken ni asawana ket kinunana, "Adda manen ti lalaki a nagparang kaniak idi naminsan nga aldaw." 11Timmakder ni Manoa ket sinurotna ti asawana. Napan iti ayan ti lalaki ket sinaludsodna, "Sika kadi daydi lalaki a nakisao iti asawak?" "Wen, siak," insungbatna. 12"Inton matungpal ti imbagam," kinuna ni Manoa, "kasanonto pannakapatanor ti ubing? Anianto ti aramidenna?" 13Kinuna ti anghel, "Masapul nga aramiden ni asawam ti amin nga imbagak kenkuana. 14Maiparit a mangan iti uray ania nga agtaud iti ubas; saan nga uminum iti arak wenno naingel nga inumen wenno mangan iti aniaman a maiparit. Masapul a tungpalen ni asawam ti amin nga imbagak nga aramidenna." 15-16Gapu ta saan nga ammo ni Manoa nga anghel ni Yahweh ti kasasaona, kinunana kenkuana, "Pangngaasim ta dika pay pumampanaw isaganaandaka iti urbon a kalding." "No agbatiak," kinuna ti anghel kenkuana, "saanak a mangan iti isaganayo. Ngem no kayatmo ti mangisagana, puoram a kas daton iti Apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 575 ti ta
17Kinuna ni Manoa iti anghel, "Ibagam man kadakami ti naganmo tapno padayawandakanto inton matungpal ti imbagam." 18"Apay a kayatmo a maammoan?" sinaludsod ti anghel. "Maysa a pagsidsiddaawan ti naganko." 19Nangala ni Manoa iti urbon a kalding ken daton a makan sana indaton iti altar ni Yahweh a nakaskasdaaw dagiti aramidna. 20-21Idi agpangpangato ti apuy manipud iti altar, nakita ni Manoa ken ti asawana ti anghel ni Yahweh. Adda iti apuy nga agpangpangato nga agturong iti tangatang. Nabigbig ni Manoa nga anghel ni Yahweh ti lalaki ket nagpaklebda iti daga. Saandan a nakita ti anghel. 22Kinuna ni Manoa iti asawana, "Mataytan, ta nakitata ti Dios!" 23Ngem simmungbat ti asawana, "No agpayso a kayatnata a patayen tiApo, dina koma inawat dagiti datonta; dina koma impakita amin dagitoy wenno imbaga kadata dagitoy." 24Impasngay ti babai ti maysa a lalaki ket pinanagananna iti Samson. Dimmakkel ti ubing ket binendisionan ni Yahweh. 25Rinugian ti Espiritu ni Yahweh a pinapigsa ni Samson idi adda iti Kampo ti Dan iti nagbaetan ti Zora ken Estaol. Uk-ukom 14 Ni Samson ken ti Babai a Taga-Timna 1Iti maysa nga aldaw, simmalog ni Samson idiay Timna a nakakitaanna iti maysa a Filistia. 2Nagawid ket kinunana kadagiti nagannak kenkuana, "Adda nasirpatko a Filistia idiay Timna a magustoak unay. Kayatko nga asawaen, isu nga inkay koma kasao." 3Ngem kinuna dagiti nagannak kenkuana, "Apay a mangasawaka iti puli dagiti saan a kugit a Filisteo? Awan aya ti mapilim kadagiti kabagiantayo wenno maysa kadagiti kadaraantayo?" Ngem kinuna ni Samson ken ni amana, "Isu ti kayatko nga alaenyo nga asawaek." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 576
4Saan nga ammo dagiti nagannak kenkuana a ni Yahweh ti mangiturturong ken ni Samson iti daytoy nga aramidna. Agbirbirok ngamin ni Yahweh iti gundawayna a makigubat kadagiti Filisteo. Iti dayta a panawen, dagiti Filisteo ti mangituray iti Israel. 5Iti kasta, napan ni Samson idiay Timna a kinakuyogna dagiti nagannak kenkuana. Idi magmagnada kadagiti kaubasan sadiay, nangngegna ti agngerngernger a bumaro a leon. 6Pagammoan, bimmaba ti Espiritu ni Yahweh ken ni Samson. Pimmigsa ni Samson, ket babaen kadagiti imana, rinangrangkayna ti leon a kas iti panangrangkayna iti maysa nga urbon a kalding. Ngem dina imbaga kadagiti nagannak kenkuana ti inaramidna. 7Napanna ngarud kinasarita ti babai, ket nagustoanna. 8Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, nagsubli ni Samson a mangasawa kenkuana. Idi magmagna, simmiasi iti dalan tapno mapanna kitaen ti leon a pinatayna. Nasdaaw a nakakita iti adu nga uyokan ken diro iti uneg ti bangkay. 9Inakuyna ti diro kadagiti imana ket nangan iti daytoy bayat ti pannagnana. Nagtarus iti ayan dagiti nagannak kenkuana ket inikkanna ida. Nanganda ngem dina imbaga nga innalana ti diro iti bangkay ti leon. 10Napan ni amana iti balay ti babai ket nagpadaya ni Samson sadiay. Daytoy ti ugali dagiti babbaro idi. 11Idi makita dagiti Filisteo ni Samson, nangipanda iti 30 a lallaki a mangadkadua kenkuana. 12Kinuna ni Samson kadakuada, "Burburtiaankayo. No mapugtoanyo ti kaipapananna sakbay a malpas ti padaya, ikkankayo iti 30 a kawes a linen ken 30 a pagan-anay a pagsukatan. 13Ngem no diyo mapugtoan ti kaipapananna sakbay a malpas ti boda, dakayo ti mangted iti 30 a kawes a linen ken 30 a pagan-anay a pagsukatan." "Ala ngarud," insungbatda, "ibagamon ta denggenmi." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 577
14Kinunana, "Iti mangmangan, rimmuar ti makan; iti napigsa, rimmuar ti nasam-it." Kalpasan ti tallo nga aldaw, dida pay la napugtoan ti kayat a sawen ti burburtia. 15Iti maikapat nga aldaw, kinunada iti asawa ni Samson, "Sikapam ni asawam tapno ibagana kenka ti kaipapanan ti burburtiana. No madika, puorandaka ken ti balay ni amam. Inawisdakami kadi tapno pagpanglawendakami?" 16Iti kasta, napan kenkuana ti asawana. Agsangsangit a nagkuna, "Dinak gayam ay-ayaten! Kagurguranak! Nagburburtiaka kadagiti gagayyemko ket dimo pay imbagbaga kaniak ti kaipapananna!" Kinuna ni Samson kenkuana, "No diak pay imbaga kadagiti dadakkelko ti kaipapananna, apay ketdin nga ibagak kenka?" 17Daytoy ti nagsangsangitan ti babai bayat ti boda. Ngem iti maikapito nga aldaw, imbaga ni Samson agsipud ta pinilit ni asawana nga ibagana. Ket imbaga ti asawana daytoy kadagiti kailianna. 18Iti maikapito nga aldaw sakbay ti ipapan ni Samson iti kuarto, kinuna kenkuana dagiti lallaki ti siudad, "Ania pay ti nasamsam-it ngem ti diro? Ania pay ti napigpigsa ngem ti leon?" Simmungbat ni Samson: "No diyo pinagarado ti bakak, diyo koma naammoan ti burburtiak." 19Pagammoan, bimmaba ti Espiritu ni Yahweh ken ni Samson ket pimmigsa. Simmalog a napan idiay Askelon. Sadiay, 30 a lallaki ti pinapatayna; innalana dagiti pagan-anayda sana inted kadagiti nangipatarus iti burburtiana. Gapu iti pungtotna iti inaramid ni asawana, nagawid iti balay ni amana. 20Naited ti asawa ni Samson iti maysa kadagiti lallaki a bayabayna iti panagkasarda. Uk-ukom 15 1Iti saan a nabayag, iti panagani iti trigo, napan sinarungkaran ni Samson ti asawana. Insangpetanna iti urbon a kalding. Imbagana iti ama ti babai, "Kayatko ti sumrek iti kuarto ti asawak." Ngem saan nga impalubos ti katuganganna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 578
2Kinunana, "Impagarupko idi a kaguram ti asawam, isu nga intedko iti gayyemmo. Uray ta napimpintas ti adina. Isu laengen ti asawaem." 3"Ita," kinuna ni Samson, "saankon a basol no ania ti aramidek kadagiti Filisteo." 4Iti kasta, napan nagtiliw iti 300 a musang. Sinagduduana a rineppet dagiti ipusda sa nangikabil iti aluten iti nagrinneppet nga ipus. 5Pinasgedanna dagiti aluten sana binulosan dagiti musang iti katrigoan dagiti Filisteo. Napuoran amin a naani a trigo agraman dagiti saan pay a naani iti talon. Nauram pay dagiti kaoliboan. 6"Siasino ti nangaramid iti daytoy?" sinaludsod dagiti Filisteo. Naammoanda a ni Samson ti akin-aramid agsipud ta innala ti katuganganna a taga-Timna ti asawa ni Samson ket impaasawana iti gayyem met laeng ni Samson. Napan ngarud pinuoran dagiti Filisteo ti babai agraman ti balay ni amana. 7"Kastoy gayam ti aramidyo!" kinuna ni Samson kadakuada. "Isapatak a diakto sumardeng agingga iti maibalesko daytoy kadakayo." 8Pinarigat ni Samson dagiti Filisteo ket adu ti pinatayna kadakuada. Kalpasanna, napan nagnaed iti rukib iti rangkis ti Etam. Parmeken ni Samson dagiti Filisteo 9Dimteng idiay Juda dagiti Filisteo ket nagkampoda sadiay; rinautda ti ili ti Lehi. 10Sinaludsod dagiti taga-Juda, "Apay a rinautdakami?" "Umaymi baluden ni Samson ta ibalesmi ti inaramidna kadakami," insungbatda. 11Napan ti 3,000 a lallaki ti Juda iti rukib iti rangkis idiay Etam ket kinunada ken ni Samson, "Dimo aya ammo a dagiti Filisteo ti mangituray kadatayo? Kitaem ti inaramidmo kadakami?" "Inaramidko laeng kadakuada ti kas iti inaramidda kaniak," insungbatna. 12"Immaykami ditoy tapno reppetendaka sadakanto yawat kadagiti Filisteo," kinunada kenkuana. "Ikariyo a saan a dakayo a mismo ti mangpatay kaniak," kinuna ni Samson. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 579
13"Reppetendaka laeng ta yawatdaka kadagiti Filisteo," kinunada. "Saandaka a patayen." Rineppetda ni Samson iti dua a baro a tali ket inruarda iti rukib. 14Idi sumangpet ni Samson idiay Lehi, sinabat dagiti Filisteo nga agtataray ken agririaw. Pagammoan, bimmaba kenkuana ti pannakabalin ti Espiritu ni Yahweh. Pimmigsa ni Samson; kasla napuoran a sinulid a pinugsapugsatna dagiti tali a nangreppet kadagiti ima ken takiagna. 15Nakasarak iti pangal ti asno, a nabiit pay a natay ket pinidutna a pinangpapatay iti 1,000 a tattao. 16Iti kasta, inkanta ni Samson, "Iti pangal ti asno, pinatayko ti sangaribu a tattao; iti pangal ti asno, pinempenko ida." 17Kalpasanna, imbellengna ti pangal. Napanaganan dayta a lugar iti Ramat Lehi. 18Napalalo ti waw ni Samson. Immawag ken ni Yahweh ket kinunana, "Intedmo kaniak ti dakkel a balligi. Matayak kadi iti napalalo a waw ket kemmegendak dagitoy pagano a Filisteo?" 19Pinagrengngat ti Dios ti lungog ti daga idiay Lehi ket pimsuak ti danum. Imminum ni Samson ket simmaranta ti riknana. Daytoy ti gapuna a napanaganan ti ubbog iti Enhacorre. Adda pay la ita idiay Lehi. 20Duapulo a tawen nga impanguloan ni Samson ti Israel bayat ti panagturay dagiti Filisteo iti daga. Uk-ukom 16 Ni Samson idiay Gaza 1Iti maysa nga aldaw, napan ni Samson idiay Gaza, maysa a siudad dagiti Filisteo. Adda naam-ammona a balangkantis a babai ket kinaiddana. 2Idi maammoan dagiti taga-Gaza nga adda ni Samson iti siudad, linakubda ti ayanna. Nagpatpatnag a nagurayda kenkuana iti ruangan ti siudad. Iti dayta a rabii, naulimekda ta kinunada iti nakemda, "Urayentayo nga aglawag satayto papatayen." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 580
3Ngem naturog laeng ni Samson agingga iti tengnga ti rabii. Idi makariing, iniggamanna ti ruangan ti siudad sana pinarut agraman ridaw, poste, balunet ken amin-amin. Binaklayna ket insang-atna iti rabaw ti turod a tumannawag iti Hebron. Da Samson ken Delila 4Kalpasan daytoy a pasamak, nagayat ni Samson iti maysa a babai nga agnagan Delila nga agnaed iti Tanap ti Sorec. 5Napan dagiti lima a pangulo dagiti Filisteo ken ni Delila ket kinunada, "Sikapam ni Samson tapno ibagana kenka no apay a napigsa, ken no kasano a maparmek ken mareppetmi ket iti kasta, awan ti maaramidna. Tunggal maysa kadakami, ikkandakanto iti 1,100 a bagi ti pirak." 6Iti kasta, kinuna ni Delila ken ni Samson, "Pangngaasim ta ibagam kaniak no apay a nakapigpigsaka. No adda mangreppet kenka tapno awan ti maaramidmo, kasano ti pamay-anna?" 7"No reppetendak iti pito a di pay nagango a lubid ti bai ti pana, kumapuyak a kas iti kadawyan a tao," insungbat ni Samson. 8Nangyeg ngarud dagiti ari dagiti Filisteo iti pito a lubid ti bai a di pay nagango ket intedda ken ni Delila a pinangreppetna ken ni Samson. 9Adda lallaki a pinaglemmeng ni Delila iti sabali a kuarto, isu nga impukkawna, "Samson, umayen dagiti Filisteo!" Ngem pinugsat ni Samson ti lubid a kasla nangpugsat iti panait. Iti kasta, dida pay la naammoan ti palimed ti pigsana. 10Kinuna ni Delila ken ni Samson, "Apay a nagang-angawan ken inulbodnak? Pangngaasim ta ibagam no kasano ti pannakabalin ti siasinoman a mangreppet kenka." 11Kinuna ni Samson, "No reppetendak iti baro a tali a di pay naar-aramat, kumapuyak a kas iti kadawyan a tao." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 581
12Nangala ngarud ni Delila kadagiti baro a tali ket rineppetna ni Samson sana impukkaw, "Samson, umayen dagiti Filisteo!" Ngem kasla panait a pinugsapugsat ni Samson dagiti tali. 13Kinuna manen ni Delila, "Pagang-angawan ken ul-ulbodennak pay laeng. Ibagam man no kasano ti pannakabalin ti siasinoman a mangreppet kenka?" Kinuna ni Samson, "No sallapidem iti pito a punggos ti buokko ket pairutam babaen iti pasok, kumapuyak a kas iti kadawyan a tao." 14Ngarud, pinaturog ni Delila ni Samson sa inabelna dagiti pito a punggos a buokna. Pinairutanna babaen iti pasok sana impukkaw, "Samson, umayen dagiti Filisteo!" Ngem nakariing ni Samson ket ginuyodna ti buokna iti pasok. 15Kinuna manen ni Delila ken ni Samson, "Kasano a kunam nga ay-ayatennak ket di met pudno ti ibagbagam? Namitlon a nagang-angawannak. Dimo met la ipudnon no apay a napigsaka." 16Inaldaw a kastoy ti salsaludsoden ni Delila agingga a nauma ni Samson iti panangrengrengna kenkuana, 17isut' gapuna nga iti kamaudiananna, imbagana ti pudno. Kinunana, "Saanak a pulos a napukisan. Naidatonak iti Dios a kas Nazireo manipud pannakayanakko. No mapukisanak, mapukaw ti pigsak ket agbalinak a kas iti kadawyan a tao." 18Idi kapnekanen ni Delila nga imbagana ti pudno, nangibaon iti mapan kadagiti ari a Filisteo ket pinaibagana, "Agsublikayo pay iti maminsan ta imbagan ni Samson ti pudno." Dimteng dagiti ari a nangitugot iti kuarta nga ibayadda ken ni Delila. 19Pinaturog ni Delila ni Samson iti saklotna. Kalpasanna, nangayab iti lalaki a mangkartib iti pito a punggos a buok ni Samson. Ket rinugianna a pinarigat ta napukawen ni Samson ti pigsana. 20Impukkaw ni Delila, "Samson! Adtoyen dagiti Filisteo!" Nakariing ni Samson ket kinunana iti nakemna, "Makalapsutak ket mawayawayaanak a kas iti kallabes." Dina ammo a pinanawanen ti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 582
21Tiniliw dagiti Filisteo, sinuatda dagiti matana, sada impan idiay Gaza. Kinawaranda iti bronse, impanda iti pagbaludan, ket nagbalin a para giling. 22Ngem sadiay, in-inut a nagtubo manen ti buokna. Ti Ipapatay ni Samson 23Naguummong dagiti ari a Filisteo tapno agrambakda ken mangidatagda iti daton ken ni Dagon a diosda. Daytoy ti kantada, "Impalubos ti diostayo a maparmek ni Samson a kabusortayo." 24-25Kasta unay ti panagraragsakda, isu a kinunada, "Ayabanyo man ni Samson ta rayray-awennatayo!" Idi nairuarda ni Samson iti pagbaludan, pinilitda a rayray-awenna ida sada pinagtakder iti baet ti dua nga adigi. Idi makita dagiti tattao ni Samson, nagkantada iti pagdaydayawda iti diosda. Kinunada, "Pinagballiginatayo ti diostayo iti kabusor, isu a mangdadael iti dagatayo ken nangpatay iti adu." 26Kinuna ni Samson iti ubing a mangkibkibin kenkuana, "Kayatko ti agsadag; ipaarikapmo man dagiti poste a nakaisaadan ti pasdek." 27Napno ti pasdek iti adu a tattao. Adda met sadiay dagiti lima nga ari dagiti Filisteo. Agarup 3,000 dagiti lallaki ken babbai iti tuktok ti pasdek a mangbuybuya iti panangrabrabakda ken ni Samson. 28Nagkararag ni Samson: "Apo Dios, laglagipennak kadi. O Dios, ikkannak pay maminsan iti pigsak tapno mabalesko dagiti Filisteo gapu panangikkatda kadagiti matak." 29Tinengngel ni Samson dagiti dua a poste a nagsaadan ti pasdek. Nagsinsinan dagiti dua nga imana dagiti adigi, impanna ti amin a pigsana, 30sana impukkaw, "Dakayo a Filisteo, agkukuyogtayo amin a matay!" Induronna dagiti poste iti amin a pigsana. Narba ti pasdek ket natupakan dagiti lima a pangulo ken amin nga adda sadiay. Ad-adu ti napatayna iti daytoy a gundaway ngem dagiti pinatpatayna iti napalabas. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 583 iti
31Dimteng dagiti kakabsat ken familia ni Samson. Inyawidda ti bangkayna, ket intabonda iti tanem ni Manoa nga amana, iti nagbaetan ti Zora ken Estaol. Duapulo a tawen nga impanguloan ni Samson ti Israel. Uk-ukom 17 Dagiti Didiosen ni Mica 1Adda idi lalaki nga agnagan Mica nga agnaed iti katurturodan ti Efraim. 2Iti naminsan, kinunana ken ni inana, "Idi natakawanka iti 1,100 a bagi ti pirak, nangngegko nga inlunodmo ti nangtakaw. Siak ti nangala iti pirak ket adtoy nga isublik kadakayo." "Anakko," kinuna ti inana, "bendisionannaka koma ti Apo." 3Idi maited kenkuana dagiti bagi ti pirak, kinuna ti ina, "Tapno maikkat ti lunod kenka, anakko, idatonko daytoy a pirak iti Apo. Agserbinto iti pannakaaramid iti imahen makalupkopan iti pirak. Isublik met la ngarud kenka." 4Idi maisubli ti kuarta, nangala ti inana iti 200 a bagi ti pirak, ket intedna iti agpampanday. Nangaramid ti agpampanday iti imahen. Kinalupkopanna iti pirak sana inkabil iti balay ni Mica. 5Adda kabukbukodan ni Mica a lugar a pagdaydayawanna. Nagaramid kadagiti ladawan dagiti didiosen ken maysa nga efod ket dinutokanna ti maysa kadagiti annakna a kas padina. 6Kadagidi a panawen, awan pay ari iti Israel, isu a nawaya ti tunggal maysa nga agaramid iti kaykayatna. 7Iti dayta met la a tiempo, adda agtutubo a lalaki a Levita nga agnaed iti Betlehem idiay Juda. 8Pimmanaw iti Betlehem tapno agsapul iti pagyananna iti sabali a lugar. Bayat ti panagdaliasatna, nakadanon iti balay ni Mica iti katurturodan ti Efraim. 9"Taga-anoka?" sinaludsod ni Mica. "Maysaak a Levita a taga-Betlehem idiay Juda," insungbatna. "Agsapsapulak iti mabalinko a pagnaedan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 584
585 10Kinuna ni Mica kenkuana, "Agnaedka laengen ditoy, ta sikanto ti mammagbaga kaniak ken padik. Ikkankanto iti sangapulo a bagi ti pirak iti tunggal tawen, agraman arruaten ken taraon." 11Inawat ti agtutubo ti awis ket imbilang ni Mica a maysa kadagiti annakna. 12Dinutokan ni Mica a padina ket nagnaed iti balayna. 13Kinuna ni Mica, "Ita, awan duaduak a parang-ayennakto ti Apo ta adda padik a Levita." Uk-ukom 18 Ni Mica ken ti Tribu ti Dan 1Awan ti ari ti Israel kadagidi a panawen. Agsapsapul idi ti tribu ti Dan iti sakup a tagikuaen ken pagnaedanda ta awan pay naited kadakuada a daga a kas kadagiti dadduma a tribu ti Israel. 2Iti kasta, pimmili dagiti kaputotan ti Dan iti lima a natured a lallaki manipud iti amin a familia ti tribu ket naibaonda a mangsukimat ken mangsiim iti daga. Manipud kadagiti ili ti Zora ken Estaol, napanda kadagiti katurturodan ti Efraim ket nagdagusda iti balay ni Mica. 3Idi addada sadiay, nailasinda ti bengngat ti agtutubo a Levita ket sinaludsodda kenkuana, "Apay nga addaka ditoy? Ania ti ar-aramidem ditoy?" 4"Agtartrabahoak ken ni Mica a kas padina," insungbat ti Levita. 5Kinunada kenkuana, "Pangngaasim ta saludsodem iti Dios no agbanagto a naimbag ti biahemi." 6"Dikay agdanag," insungbat ti padi. "Aywanannakayto ti Apo iti panagdaliasatyo." 7Iti kasta, pimmanaw dagiti lima a lallaki ket napanda iti ili ti Lais. Nakitada a natalged ti panagbiag dagiti tattao a kas kadagiti Sidonio. Natalna ken naulimekda ket awan ti agririri kadakuada. Adda amin a masapulda. Adayoda iti ili ti Sidon ket awan ti pannakilangenda kadagiti sabali a tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8Idi agsubli dagiti lima idiay Zora ken Estaol, sinaludsod dagiti kailianda no ania ti nasarakanda. 9Kinunada, "Nakitami ti daga ket nasayaat. Umaykayo, ta intay rauten ida. Dikay agyan ditoy nga awan ti ar-aramidenna; darasenyo, intayo tagikuaen ti daga. 10Makitayonto a naulimek ken natalna dagiti tattao. Nalawa ti daga ket adda amin a masapul ti tao. Inyawat ti Dios kadakayo dayta a lugar." 11Ngarud, nagrubbuat ti 600 a mannakigubat iti tribu ti Dan a naggapu idiay Zora ken Estaol. 12Napanda nagkampo iti laud ti Kiriat Jearimidiay Juda. Isut' gapuna a napanaganan dayta a lugar iti Mahane-Danagingga ita. 13Manipud sadiay, simmang-atda iti katurturodan ti Efraim, ket dimtengda iti balay ni Mica. 14Kinuna kadakuada dagiti lima a lallaki a napan nagsiim idi iti lawlaw ti Lais, "Ammoyo kadi nga adda iti maysa kadagiti balbalay ti efod ken terafim ken ti nasukog a ladawan a nakalupkopan iti pirak? Adda pay dadduma a ladawan a nasukog. Ania ti aramidentayo?" 15Iti kasta, napanda iti balay ni Mica a pagnaedan ti agtutubo a Levita. Sinaludsodda no kasano ti kasasaad daytoy. 16-17Kabayatanna, adda iti ruangan dagiti 600 a mannakigubat agraman ti Levita. Nagtartarus iti balay dagiti lima nga espia ket innalada ti nasukog a ladawan, efod, terafim ken dagiti dadduma pay a ladawan a nasukog. 18Idi alaen dagiti lallaki dagiti nasagradoan a banag, kinuna ti padi, "Ania ti ar-aramidenyo?" 19Insungbatda, "Dika agtagtagari. Dika agsasao. Surotennakami ketdi ta sikanto ti padimi ken mammagbaga kadakami. Dimo kayat aya a sika ti padi ti maysa a tribu ti Israel a saan ket a ti familia ti maymaysa a tao?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 586
20Naragsakan ti padi iti daytoy, isu nga innalana dagiti nasukog a ladawan ket simmurot kadakuada. 21Nagrubbuatda agraman dagiti baka ken al-alikamenda; immuna a nagna dagiti ubbing. 22Dida pay unay nakaadayo idi inummong ni Mica dagiti kaarrubana tapno makigubatda. Nakamakamda dagiti Danita 23ket pinukkawanda ida. Timmalliaw dagiti Danita ket sinaludsodda ken ni Mica, "Apay, ania ti napasamak? Apay nga adda dagitoy a tattao?" 24Kinunana kadakuada, "Apay a saludsodenyo pay laeng idinto ta innalayo ti padik ken dagiti didiosen nga inaramidko? Ania pay ti natda kaniak?" 25Imbaga kenkuana dagiti Danita, "Naim-imbag laengen nga agulimekka amangan no makapungtot dagitoy a lallaki ket darupendaka. Awan duadua a matayka agraman ti familiam." 26Nabigbig ni Mica a dina kabaelan ida isut' gapuna a nagawid. Intuloy met dagiti Danita ti panagdaliasatda. 27-28Kalpasan ti panangala dagiti Danita iti padi ken dagiti nasukog a ladawan a kukua ni Mica, napanda rinaut ti Lais. Natalna dagiti umili ti Lais nga adda iti isu met laeng a tanap ti Betrehob. Pinatayda amin a tattao ket pinuoranda ti siudad. Awan ti mangsalaknib kadakuada ta adayoda iti Sidon ken awan pannakainaigda kadagiti sabali a nasion. Binaliwan dagiti Danita a binangon ti siudad ket nagnaedda sadiay. 29Binaliwanda ti nagan ti siudad ket pinanagananda iti Dan a nagan ti kapuonanda ken maysa kadagiti annak ni Israel. 30Impasdek dagiti Danita ti pagdaydayawan a nangikabilanda iti imahen. Ni Jonatan nga anak ni Gersom ken apoko ni Moises ti nagserbi a padida. Dagiti met kaputotan ni Jonatan ti nagserbi a padi agingga a naitalaw dagiti tattao. 31Nagtalinaed sadiay ti nasukog a ladawan nga inaramid ni Mica kabayatan ti kaadda ti Templo ti Dios idiay Silo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 587
Uk-ukom 19 Ti Levita ken ti Kabbalayna 1Kadagidi nga aldaw nga awan ari ti Israel, adda maysa a Levita nga agnanaed iti katurturodan ti Efraim. Nangala iti kabbalayna a babai a taga- Betlehem iti Juda. 2Naminsan, gimmura ti babai ket nagsubli iti balay ni amana idiay Betlehem. Uppat a bulan a nagyan sadiay. 3Napanunot ti Levita a suroten ti kabbalayna tapno ay-aywenna nga agsubli kenkuana. Inrubbuatna ti dua nga asnona ket napan a kaduana ti maysa a tagabu. Idi sumangpet idiay Betlehem, pinadanon ti babai iti balay, ket siraragsak ti katuganganna a nangpasangbay kenkuana. 4Agawidda koman ngem inggawid ti katuganganna, isu a nagyanda pay sadiay iti tallo nga aldaw. Nangan dagiti agassawa ken naturogda sadiay. 5Iti kabigatan ti maikapat nga aldaw, nasapada a bimmangon ket nagrubbuatda nga agawid. Ngem kinuna ti ama ti babai iti Levita, "Mangankayo pay tapno adda pamigsayo iti dalan. Inkayto madamdama." 6Iti kasta, nagtugaw dagiti dua a lallaki a nangan ken imminum. Kalpasanna, imbaga kenkuana ti katuganganna, "Pangngaasim ta ummiankayo pay ket agragragsaktayo." 7Nagrubbuat ti Levita ngem inuyotan ti katuganganna ket immian manen. 8Iti maikalima nga aldaw, nasapada a bimmangon ngem kinuna manen ti ama ti babai, "Pangngaasiyo ta mangankay pay. Inkayto la no malemen." Nagkalanglang manen dagiti dua a lallaki. 9Idi agrubbuat manen ti Levita, ti babai ken ti tagabuna, kinuna ti ama ti babai, "Mumalemen! Ummiankayo pay ita a rabii, ket aglang-aykayo. Sapaenyonto laengen ti agawid inton bigat." 10-11Ngem saandan a kayat ti ummian, isu a nagrubbuatda ket napandan agraman ti tagabuda ken dagiti dua nga asnoda. Rumabiin idi makadanonda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 588 inton
589 iti asideg ti Jebus (isu ti Jerusalem) ket kinuna ti tagabuna, "Apay a ditay pay la ummian ditoy siudad dagiti Jebuseo?" 12-13Ngem kinuna ti apona, "Saantayo a mabalin ti agdagus iti siudad a saan nga Israelita dagiti agnaed. Agtuloytayo laengen ta intay ummian idiay Gabaa wenno idiay Rama." 14Iti kasta, linabsanda ti Jebus ket intuloyda ti nagna. Sumipngeten idi makadanonda idiay Gabaa a masakupan ti tribu ti Benjamin. 15Simmiasida iti dalan tapno umianda sadiay. Simrekda iti ili ket napanda nagtugaw iti plasa. Ngem awan ti siasinoman a nangawis kadakuada nga umian iti balayna. 16Idi addada sadiay, adda lakay a limmabas. Kagapgapuna iti talon a nagtrabahoanna a nagmalem. Nagnaed idi ti lakay iti katurturodan ti Efraim ngem agnanaeden iti Gabaa. Kameng ti tribu ti Benjamin dagiti tattao sadiay. 17Nadlawna a biahero dagiti adda iti plasa ket sinaludsodna, "Sadino ti naggapuanyo? Sadino ti papananyo?" 18"Naggapukam idiay Betlehem ti Juda," insungbat ti Levita. "Agsublikamin iti katurturodan ti Efraim a pagnaedak. Ngem awan mangpadagus kadakam ita a rabii, 19uray no adda ruot ken garami para kadagiti asnomi, agraman tinapay ken arak a para kaniak ken iti kabbalayko ken iti tagabuk. Adda amin a masapulmi." 20Kinuna ti lakay, "Umaykay agdagus idiay balay. Siak ti makaammo kadakayo. Dikay maturog ditoy plasa." 21Innalana ngarud ida iti balayna ket pinakanna ti asnoda. Binuggoan dagiti sangaili ti sakada sada nangan. 22Madamada nga agraragsak idi pagammoan la ta dimteng dagiti derrep a lallaki iti ili. Linawlawda ti balay ket nagtugtogda iti ruangan. Kinunada iti lakay, "Iruarmo ti lalaki a nagdagus ditoy balaymo ta kayatmi a kaiddaen." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
23Ngem rimmuar ti lakay ket kinunana, "Saan, kakabsatko! Pangngaasiyo ta dikay agaramid iti kasta a kinadakes ken kinaderrep. Sangailik daytoy a lalaki. 24No kayatyo, adtoy ti kabbalayna ken ti balasang nga anakko. Paruarek ida ket aramidenyo kadakuada ti kaykayatyo. Ngem diyo koma aramiden ti kasta a nakababain a banag iti daytoy a tao." 25Ngem saan nga inkaskaso dagiti lallaki ti sao ti lakay. Pinaruar ngarud ti Levita ti asawana ket intedna kadakuada. Nagpatnag a rinamesda ti babai. 26Idi pumarbangon, nagsubli ti babai iti balay ti lakay a yan ti Levita. Napasag iti sango ti ruangan ket sadiayna agingga iti aglawag. 27Bimmangon ti Levita ket idi luktanna ti ruangan tapno ituloyna ti agbiahe, nakitana ti kabbalayna a napasag sadiay a kasla gumawgaw-at iti ruangan. 28Kinunana, "Bumangonkan ta intayon." Ngem saan a simmungbat, isu nga insakayna ti bangkay iti asno ket intuloyna ti panagdaliasatna. 29Idi sumangpet iti balayna, nangala iti buneng, sana innala ti bangkay ket rinangrangkayna iti nagkasangapulo ket dua sana pinaiwaras iti amin a lugar iti Israel. 30Kinuna ti amin a nakakita iti daytoy, "Awan pay nadamagmi a kastoy nga aramid manipud ipapanaw ti Israel iti Egipto. Ania aya ti nasayaat nga aramidentayo?" Uk-ukom 20 Agsagana ti Israel a Makigubat 1Impangag ti amin nga Israelita ti ayab a makigubat ket naguummongda iti imatang ni Yahweh idiay Mizpa. Naggapuda idiay Dan iti amianan agingga iti Beerseba iti abagatan ken idiay Galaad iti daya. 2Adda dagiti pangulo ti amin a tribu ti Israel iti daytoy a panaguummong dagiti tattao ti Dios. Adda 400,000 a mannakigubat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 590
3Kabayatanna, naammoan dagiti tattao ti Benjamin a napan dagiti dadduma nga Israelita idiay Mizpa. Kinuna dagiti Israelita iti Levita a kabbalay ti babai a napapatay, "Kasano a naaramid daytoy a kinadakes?" 4Insungbat ti Levita, "Dimmagaskami a dua iti kamalalak idiay Gabaa iti Benjamin tapno ummiankami sadiay. 5Iti rabii, immay dagiti lallaki a taga-sadiay ket linawlawda ti balay a yanko. Kayatdak a patayen; rinamesda ketdi ti kabbalayko ket natay. 6Innalak ti bangkayna, rinangrangkayko ket pinaikkak ti tunggal maysa kadagiti 12 a tribu ti Israel agsipud ta dakes ken dinederrep ti inaramidda kadatayo. 7Israelitatayo amin ditoy. Ania ti nasayaat nga aramidentayo?" 8Sangsangkamaysa a timmakder dagiti amin a tattao ket kinunada, "Awan agaw-awid kadatayo, agnaed man iti tolda wenno balay. 9Daytoy ti aramidentayo: Agbibinnunottayo tapno ammoentayo no siasino dagiti mapan mangraut iti Gabaa. 10Maysa nga apagkapullo kadagiti tattao ti Israel ti matudingan a mapan agala iti abasto ti buyot a mapan idiay Gabaa tapno dusaenda ida iti dinederrep nga inaramidda iti Israel." 11Iti kasta, nagtitipon amin a lallaki ti Israel a maymaysa ti panggepda: ti panangrautda iti siudad. 12Nangibaon dagiti tribu ti Israel kadagiti mangipakaammo iti amin a masakupan ti tribu ti Benjamin. Kinunada, "Apay nga inaramidyo daytoy a kinadakes? 13Yawatyo dagiti nakarimrimon a lallaki ti Gabaa ta patayenmi ida tapno mapukaw daytoy a kinadakes iti Israel." Ngem saan nga inkaskaso dagiti Benjaminita dagiti naibaon. 14Naguurnong ketdi idiay Gabaa dagiti amin a lallaki a naggapu iti amin a siudad ti Benjamin ket napanda ginubat dagiti dadduma nga Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 591
592 15Iti dayta nga aldaw, naayaban ti 26,000 a mannakigubat kadagiti siudadda. Adda pay napili a 700 a lallaki a taga-Gabaa. 16Pasigda a kattigid ket nalaingda nga agpallatibong; saanda nga agmintis iti aniaman a puntaanda, uray buok. 17Malaksid dagiti Benjaminita, adda met 400,000 a nasanay a mannakigubat ti Israel. Maraut dagiti Benjaminita 18Napan dagiti Israelita iti pagdaydayawan idiay Betel ket nakiumanda iti Dios. "Ania a tribu ti umuna a manggubat kadagiti Benjaminita?" sinaludsodda. "Ti tribu ti Juda," insungbat ni Yahweh. 19Ngarud, iti agsapa ti sumuno a bigat, napan nagkampo dagiti Israelita iti asideg ti Gabaa. 20Pinagpuestoda dagiti mannakigubat iti sango ti siudad tapno rautenda ti tribu ti Benjamin. 21Manipud iti siudad, rimmuar ti armada ti Benjamin, ket sakbay ti ilelennek ti init, pinatayda ti 22,000 a mannakigubat ti Israel. 22-24Nagkamang dagiti Israelita iti pagdaydayawan idiay Betel ket nagmalmalemda a nagdungdung-aw iti imatang ni Yahweh. "Rumbeng kadi nga inkam man gubatenen dagiti kakabsatmi a Benjaminita?" sinaludsodda. "Wen," kinuna ni Yahweh. Iti kasta, napatured ti armada ti Israel ket iti sumaruno nga aldaw, napanda nagpuesto iti isu met laeng a lugar a nagyananda tapno gubatenda dagiti Benjaminita. 25Nagrarangetda manen iti ruar ti Gabaa ket iti daytoy a gundaway, napapatay ti 18,000 a mannakigubat ti Israel. 26Nagsubli dagiti amin nga Israelita idiay Betel ket nagdung-awda. Nagtugawda iti imatang ni Yahweh ket dida nangnangan agingga iti rabii. Nangidatagda iti daton a pakikappia ken daton a mapuoran. 27-28Gapu ta adda sadiay ti Lakasa ti Tulag nga ay-aywanan ni Finees nga anak ni Eleazar ken apoko ni Aaron, sinaludsod dagiti tattao ken ni Yahweh: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
"Inkam kadi gubaten manen dagiti kakabsatmi a Benjaminita wenno saanen?" Kinuna ni Yahweh, "Inkay rumaut ta inton bigat, agballigikayto a mangparmek kadakuada." 29Nangibaon dagiti Israelita kadagiti mannakigubat nga aglemmeng iti likmut ti Gabaa. 30Iti maikatlo nga aldaw, simmang-atda a manggubat kadagiti Benjaminita. Nagpuesto dagiti soldado iti sango ti Gabaa a kas met la idi. 31Rimmuar a makigubat dagiti Benjaminita, ket nayadayoda iti siudad. Kas iti napalabas a pannakigubatda, nagpapatayda kadagiti tattao iti dalan nga agpa-Betel, agpa-Gabaa ken iti tay-ak. Pinatayda ti agtallopulo nga Israelita. 32Impagarup dagiti Benjaminita a nagballigida manen a nangparmek iti Israel. Ngem plano dagiti Israelita ti agpakamat tapno mayadayoda dagiti Benjaminita iti siudad. 33Isut' gapuna nga idi nagsanud ti kadakkelan a bunggoy ti armada ti Israel ket naguummongda idiay Baaltamar, rimmuar met dagiti mannakigubat a nanglikmut iti siudad kadagiti rukib a naglemmenganda iti laud ti Gabaa. 34Agdagup iti 10,000 a napili a mannakigubat ti Israel ti dimmarup iti Gabaa. Napinget ti dangadang. Saan nga ammo dagiti Benjaminita a ngannganidan agkanibusanan. 35Pinagballigi ni Yahweh dagiti Israelita; iti dayta nga aldaw, naparmek dagiti Benjaminita, ket 25,100 kadakuada ti napapatay. 36Ket nabigbig dagiti Benjaminita a pinarmek dagiti Israelita idan. Agballigi ti Israel Nagsanud dagiti Israelita ta mangnamnamada kadagiti pinaglemmengda nga agsaneb iti ruar ti Gabaa. Inalistoan dagitoy ti rimmuar iti puestoda. 37Dinagdagusda ti simrek iti Gabaa, nagwarasda ket pinatayda amin nga adda iti siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 593
38Adda pagilasinan a nagnunumoan ti kadakkelan a bunggoy ti Israel ken dagiti aglemlemmeng a mannakigubat: no adda napuskol nga asuk nga agpangato manipud iti siudad, 39agsubli dagiti Israelita nga adda iti paggugubatan. Tallopulo kadakuada ti napapatay, isu nga impagarup dagiti Benjaminita a naparmekda dagiti Israelita a kas iti damo. 40Ket nagparang ti napuskol nga asuk nga agpangpangato manipud iti siudad. Idi tumalliaw dagiti Benjaminita, nasdaawda a nakakita a maur-uram metten ti entero a siudad. 41Nagsubli dagiti Israelita ket nagbuteng dagiti Benjaminita ta ammoda nga agkanibusanandan. 42Panggepda ti aglibas ket nagtatarayda a nagturong iti tay-ak ngem awan paglisianda. Dinarundon ida ti kadakkelan a bunggoy ti armada ti Israel ken dagiti naggapu iti siudad ket nagpapatayda. 43Awan ti paglisian dagiti Benjaminita ket saan a nagsardeng dagiti Israelita a nangsunson ken nagpapatay kadakuada agingga iti dayaen ti Gabaa. 44Sangapulo ket walo a ribu kadagiti kalalaingan a mannakigubat a Benjaminita ti napapatay. 45Nagturong dagiti nakalasat idiay let-ang, ket nagkamangda iti lugar a maaw-awagan iti Bato ti Rimmon; 5,000 kadakuada ti napapatay iti daldalan. Intuloy dagiti Israelita a sinunson ida agingga iti Gidom ket 2,000 pay ti pinatayda kadakuada. 46Agdagup iti 25,000 dagiti napasag a soldado a Benjaminita iti dayta nga aldaw - maingelda amin. 47Ngem nakalibas ti 600 kadakuada. Napanda iti let-ang, ket nagkamangda iti lugar a maaw-awagan iti Bato ti Rimmon. Nagyanda sadiay iti uppat a bulan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 594 idin
48Sinublian dagiti Israelita ti nangpapatay kadagiti dadduma a Benjaminita - inkisapda amin a tao ken animal a nasarakanda. Pinuoranda amin nga il-ili iti dayta a deppaar. Uk-ukom 21 Assawa para kadagiti Nakalasat a Benjaminita 1Naguummong dagiti lallaki nga Israelita idiay Mizpa ket insapatada ken ni Yahweh: "Saanminto nga ipalubos nga adda Benjaminita a mangasawa iti siasinoman nga anakmi a babai." 2Kalpasanna, napan dagiti tattao idiay Betel ket nagyanda sadiay agingga iti rabii. Iti imatang ti Dios, silaladingitda a nangidung-aw; 3"Apo a Dios ti Israel, apay a naaramid daytoy iti Israel? Apay a kasapulan a mapukaw ti tribu ti Benjamin?" 4Iti sumuno a bigat, nasapa a bimmangon dagiti tattao ket nagaramidda iti altar sadiay. Nangidatagda iti daton a pakikappia ken daton a mapuoran. 5Sinaludsodda, "Asino kadagiti tribu ti Israel ti saan a nakigimong idiay Mizpa iti imatang ti Apo?" (Ngamin, nagkarida idi a mapapatay ti siasinoman a saan a mapan sadiay tapno sumango ken ni Yahweh.) 6Kasta unay ti ladingitda gapu iti napasamak kadagiti kakabsatda a Benjaminita. Kinunada, "Ita nga aldaw, napukaw ti Israel ti maysa kadagiti tribuna. 7Ania ti aramidentayo tapno adda yasawatayo kadagiti lallaki a nabati agsipud ta insapatatayo iti Apo a ditay yasawa kadakuada dagiti annaktayo?" 8Nagdamagda no ania kadagiti tribu ti Israel ti saan a dimmar-ay iti taripnong ni Yahweh idiay Mizpa. Natakuatanda nga awan ti siasinoman a taga-Jabes idiay Galaad a napan nakigimong sadiay. 9Idi saggaysa a maawagan dagiti tattao, pudno nga awan naggapu idiay Jabes. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 595
10Iti kasta, nangibaon ti entero a gimong iti 12,000 a katuredan a tattaoda ket daytoy ti naibilin kadakuada, "Inkayo idiay Jabes ket patayenyo amin a taga- sadiay, agraman babbai ken ubbing. 11Patayenyo amin a lallaki agraman dagiti babbai a saan a birhen." 12Napanda idiay Jabes ket nakasarakda iti 400 a babbalasang; impanda ida idiay kampo ti Silo idiay Canaan. 13Pinaibaga ti entero a gimong kadagiti Benjaminita nga adda iti lugar a maaw-awagan iti Bato ti Rimmon a nagsardengen ti gubat. 14Nagsubli dagiti Benjaminita. Inted dagiti Israelita kadakuada dagiti babbalasang a dida pinatay idiay Jabes. Ngem nagkurang ti bilang dagiti babbai. 15Naasian dagiti tattao kadagiti Benjaminita ta nangaramid ni Yahweh iti giwang ti panagkaykaysa dagiti tribu ti Israel. 16Iti kasta, kinuna dagiti pangulo ti entero a gimong, "Awanen babbai iti tribu ti Benjamin. Ania ti aramidentayo tapno adda yasawatayo kadagiti nabati a lallaki? 17Masapul a saan a mapukaw iti Israel ti maysa kadagiti sangapulo ket dua a tribuna. Kasano ti pamay-antayo tapno mataginayon ti tribu ni Benjamin? 18Ditay mabalin nga ipaasawa kadakuada dagiti annaktayo, gapu ta inlunodtayo ti siasinoman a mangipalubos iti anakna a balasang nga asawaen ti Benjaminita." 19Pagammoan, nalagipda a dandanin ti tinawen a fiesta ni Yahweh idiay Silo. (Adda ti Silo iti amianan ti Betel, abagatan ti Lebona ken dayaen ti kalsada iti nagbaetan ti Betel ken Sikem.) 20Imbagada kadagiti Benjaminita, "Inkay aglemmeng iti kaubasan, 21ket agsiputkayo. No lumabas dagiti babbalasang ti Silo a mapan agsala iti fiesta, rummuarkayo iti kaubasan ket mangtiliw ti tunggal maysa kadakayo iti asawaenna a yawidna iti sakup ti Benjamin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 596
22No umayto agriri kadakami ti ama wenno kabsatda, kunaminto kadakuada a kasla dakayo ti agsasao: 'Pangngaasiyo ta ipalubosyo nga asawaenmi ida, ta dimi met rinabsut ida iti paggugubatan. Uray ta diyo inted ida kadakami, saanyo ngarud a sinalungasing ti sapatayo.'" 23Kasta ti inaramid dagiti Benjaminita: Pimmili ti tunggal maysa iti asawaenna kadagiti babbalasang nga agsalsala ket ginuyodna nga impanaw. Nagsublida iti sakupda, binangonda manen dagiti ilida ket nagnaedda sadiay. 24Nagawid met dagiti dadduma nga Israelita. Napan ti tunggal maysa iti pagtaenganna, iti tribu, familia ken bukodna a daga. 25Iti daydi a panawen, awan ari ti Israel ket inaramid ti tunggal maysa ti kinaykayatna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 597
598 Ruth Ruth 1 Mapan ni Elimelec ken ti Familiana idiay Moab 1Idi panawen a panagturay dagiti ukom iti Israel, adda bisin a nagsaknap iti pagilian. Iti kasta, napan nagnaed idiay Moab iti apagbiit a tiempo ti maysa a lalaki a taga-Betlehem idiay Juda. Inkuyogna ti asawana ken dagiti dua a lallaki nga annakna. 2Elimelec ti nagan ti lalaki, Noemi ti nagan ti asawana, ket Mahalon ken Kilion dagiti annakda. Nagtaudda iti kapuonan ni Efrata. 3Kabayatan ti kaaddada idiay Moab, natay ni Elimelec ket naulila ni Noemi ken dagiti dua nga annakna. 4Nangasawa dagiti annakna kadagiti Moabita. Orfa ti nagan ti maysa, Ruth ti sabali. Kalpasan ti dandani sangapulo a tawen a panagnaedda sadiay, 5natay da Mahalon ken Kilion. Nabalo ni Noemi ket natay met dagiti dua nga annakna. Agsubli da Noemi ken Ruth idiay Betlehem 6Nadamag ni Noemi a pinaraburan ni Yahweh dagiti tattaona iti nawadwad nga apit. Iti kasta, nagsagana a pumanaw iti Moab agraman dagiti manugangna. 7Nagdaliasatda nga agsubli idiay Juda ngem iti dalan, 8kinuna ni Noemi kadagiti manugangna, "Agsublikayon ket makipagnaedkayo kadagiti innayo. No kasano ti kinaimbagyo kaniak ken kadagiti pimmusay nga annakko, kasta koma met ti kinaimbag ti Apokadakayo. 9Ipalubosna koma a maasawaankayo manen ket maaddaankayo iti baro a familia." Inagkan ni Noemi dagiti manugangna a kas pammakadana ngem nagsangitda iti napigsa. 10Kinunada kenkuana, "Saan! Sumurotkami kenka nga agsubli kadagiti kailiam." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
599 11"Annakko, masapul nga agsublikayo," insungbat ni Noemi. "Apay a kayatyo ti sumurot kaniak? Makaanakak pay aya iti mangasawa kadakayo? 12Agawidkayon kadagiti balbalayyo, ta baketakon a makiasawa manen. Uray pay no kunak nga adda namnamak ket makiasawaak ita a rabii tapno aganakak, 13makauraykayo kadi agingga a makadakkel dagiti annakko? Daytoy kadi ti makalapped iti pannakiasawayo iti sabali? Annakko, ammoyo a narigat a mapasamak dayta. Binaybay-annak ti Apo, ket maasianak kadakayo." 14Nagsangit manen dagiti manugang ni Noemi. Kalpasanna, inagkan ni Orfa ti katuganganna sa nagpakada, ket nagawid. Ngem saan a pinanawan ni Ruth ti katuganganna. 15Kinuna ni Noemi kenkuana, "Ruth, kitaem, nagsublin ti abiratmo kadagiti kailianna ken iti didiosenna. Agawidka metten." 16Ngem insungbat ni Ruth, "Diyo koma kiddawen a panawankayo. Palubosandak koma a sumurot kadakayo. Umayak iti sadinoman a papananyo. Agnaedak iti sadinoman a pagnaedanyo. Kailiak metten dagiti kailianyo, ket ti Diosyo isu metten ti Diosko. 17Iti sadinoman a pakatayanyo, sadiayto metten ti pakatayak ken pakaitanemak. Dusaennak koma ti Dios no ipalubosko ti aniaman a banag a mamagsina kadatayo malaksid ken ni patay." 18Idi makita ni Noemi a natibker ti pangngeddeng ni Ruth, saanen a nagtagtagari. 19Intuloyda ti nagbiahe agingga a nakadanonda idiay Betlehem. Idi sumangpetda, nasdaaw ti amin. Sinaludsod dagiti babbai, "Pudno kadi a sika ni Noemi?" 20Kinunana, "Didak awagan iti Noemi. Awagandak iti Mara, ta pinarigatnak ti Dios a Mannakabalin-amin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
21Narang-ayak idi pumanawak ditoy, ngem ita, ima-imaak nga insubli ti Apo. Apay nga awagandak iti Noemi idinto a dinidigra ken pinarigatnak ti Apo a Mannakabalin-amin?" 22Kastoy ti napasamak idi nagsubli ni Noemi idiay Betlehem manipud Moab. Kaduana ni Ruth, ti Moabita a manugangna. Mangrugin ti panagani iti sebada idi sumangpetda idiay Betlehem. Ruth 2 Ni Ruth iti Talon ni Boaz 1Adda idi kabagian ni Noemi iti partido daydi Elimelec nga asawana. Isu ni Boaz, maysa a baknang ken mararaem a tao. 2Iti maysa nga aldaw, kinuna ni Ruth ken ni Noemi, "Innak idiay taltalon ket agtudtodak kadagiti dawa a mabati dagiti agan-ani. Agyanak iti likudan ti siasinoman a mangipalubos nga agtudtodak iti dawa a mabati." "Inka, a, anakko," insungbat ni Noemi. 3Iti kasta, napan ni Ruth iti taltalon, ket nagtudtod kadagiti dawa a malabsan dagiti agan-ani. Nairana nga iti talon ni Boaz a kabagian ni Elimelec ti napananna. 4Iti saan a mabayag, simmangpet ni Boaz a naggapu idiay Betlehem. Kinablaawanna dagiti agan-ani, "Adda koma kadakayo ti Apo." "Kasta met koma kenka," insungbatda. 5Idi makita ni Boaz ni Ruth, sinaludsodna iti pangulo dagiti agan-ani, "Siasino dayta a balasang?" 6"Isu ti ganggannaet a babai a kinakuyog ni Noemi a naggapu idiay Moab," insungbat ti lalaki. 7"Impakpakaasina a palubosak a sumaruno kadagiti agan-ani tapno agtudtod kadagiti dawa. Manipud pay la itay bigat nga agtudtudtod, ket ita la nga aglinong tapno aginanat' biit." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 600
8Iti kasta, kinuna ni Boaz ken ni Ruth, "Denggem ti balakadko kenka. Dika mapmapan agtudtod iti sabali a talon. Ditoy laengen ti pagtudtodam iti dawa. Agyankan ditoy ket makipagtrabahoka kadagiti babbai. 9Siputam no sadino ti paganianda, ket sumurotka kadakuada. Binilinko dagiti tattaok a didaka an-anoen. No mawawka, inka latta uminum kadagiti karamba a sinakdoanda." 10Nagrukob a nagdayaw ni Ruth sana kinuna ken ni Boaz, "Naimbagkayo unay kaniak idinto a maysaak laeng a ganggannaet." 11Simmungbat ni Boaz, "Nadamagko dagiti amin nga impaaymo ken ni Noemi a katugangam manipud natay ti asawam. Ammok a pinanawam dagiti nagannak kenka ken ti ilim tapno umayka makipagnaed kadagiti tattao a dimo am-ammo. 12Gunggonaannaka koma ti Apo gapu iti inaramidmo. Wen, naan-anay koma ti gunggonam nga ited ti Apo a Dios ti Israel, isu a nagkamangam!" 13Kinuna ni Ruth, "Naimbagkayo unay kaniak, apo. Nakagin-awaak iti naanus a panagsaoyo kaniak, nupay no saanak a maipada iti maysa kadagiti adipenyo a babbai." 14Iti tiempo ti pannangan, kinuna ni Boaz ken ni Ruth, "Umayka mangala iti tinapay ket isawsawmo iti arak." Iti kasta, nakilanglang ni Ruth kadagiti agan-ani, ket inikkan ni Boaz iti pilipig. Nangan ni Ruth agingga a nabsog. Adda pay natedda iti taraon a naited kenkuana. 15Idi mapan manen agtudtod ni Ruth kadagiti nalabsan a dawa, binilin ni Boaz dagiti agan-ani, "Palubosanyo nga agtudtod uray iti asideg dagiti binettek. Diyo singsingaen. 16Aguyoskayo ketdi kadagiti dawa iti binettek ket iwarayo tapno adda tudtodenna. Diyo dildillawen." 17Nagtudtod ni Ruth agingga iti sumipnget. Idi mairikna amin, aganay a maysa nga efa ti sebada ti dagsenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 601
18Inyawidna ti irik ket impakitana iti katuganganna ti naurnongna. Intedna pay ken ni Noemi ti natda iti taraon a naited kenkuana. 19Sinaludsod ni Noemi, "Sadino ti napanmo nagtudtodan ita nga aldaw? Akintalon ti napanmo nagtudtodan? Bendisionan koma ti Dios ti tao a nangngaasi kenka." Imbaga ni Ruth ken ni Noemi a napan nagtudtod iti talon ti maysa a lalaki nga agnagan iti Boaz. 20Kinuna ni Noemi kenkuana, "Bendisionan koma ti Apo dayta a tao! Tungpalen ti Apo dagiti karina kadagiti sibibiag man wenno natay." Intuloyna, "Asideg a kabagiantayo dayta a tao, maysa kadagiti adda pagrebbenganna a mangaywan kadata." 21Kalpasanna, kinuna ni Ruth, "Malaksid kadagiti impaayna kaniak, kinunana pay nga itultuloyko ti agtudtod agingga a malpas ti ani." 22"Wen, anakko," insungbat ni Noemi, "nasaysayaat no makipaganika kadagiti babbai iti talon ni Boaz. Amangan no adda mangdangran kenka no mapanka iti talon ti sabali a tao." 23Iti kasta, nakiani ni Ruth kadakuada, ket nagtudtod kadagiti dawa agingga a naani amin a sebada ken trigo. Intuloyna ti nakipagnaed iti katuganganna. Ruth 3 Makiasawa manen ni Ruth 1Iti maysa nga aldaw, kinuna ni Noemi ken ni Ruth, "Masapul nga ibirokanka iti asawam, tapno adda met bukodmo a taeng. 2Laglagipem a kabagianta ni Boaz. Isu ti among dagidi babbai a kinaduam a nagani iti talonna. Denggem ti ibagak. Agpairik ni Boaz iti sebada inton rabii. 3Agdigoska, agbangbangloka ket ikawesmo ti kapintasan a pagan-anaymo saka mapan iti pagpairikanna. Ngem dimo ipadpadlaw ken ni Boaz ti kaaddam agingga a malpas a mangan ken uminum. 4Siputam a naimbag no sadino ti pagturoganna. Inton namnamaem a nakaturogen, mapanka iti ayanna, ilukaismo ti ulesna, ket agiddaka iti sakaananna. Ibagananto ti rumbeng nga aramidem." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 602
603 5"Aramidek amin nga ibalakadyo," insungbat ni Ruth. 6Napan ni Ruth iti pagirikan ket inaramidna amin nga imbilin ti katuganganna. 7Kalpasan ti pannangan ken panaginum ni Boaz, mayat ti riknana. Napan naturog iti pempen ti sebada. Nagin-inayad nga immasideg ni Ruth ket ingngatona ti ules sa nagidda iti sakaanan ni Boaz. 8Idi makariing ni Boaz, nagballikid, ket nasdaaw a nakakita iti maysa a babai nga agid-idda iti sakaananna. 9"Siasinoka?" sinaludsod ni Boaz. "Siak ni Ruth nga adipenmo, apo," insungbatna. "Gapu ta asideg a kabagianka, adda kalintegam a mangasawa kaniak." 10"Bendisionannaka koma ti Apo," kinuna ni Boaz. "Iti daytoy nga inaramidmo, dakdakkel nga adayo ti panangipakitam iti kinapudnom kadakami nga agkakabagian ngem ti inaramidmo iti katugangam. Ngamin, dika nagsapul iti agtutubo, nabaknang man wenno napanglaw. 11Dika agdanag, Ruth. Ammo dagiti amin nga umili a naimbagka a babai. Aramidek amin a dawatem. 12Pudno nga asideg ti panagkabagianta, ngem adda lalaki nga as-asideg a kabagiam ngem siak. 13Maturogkan, ket inton bigat, ammoenta no kayatna nga isu ti mangaywan kenka. No kayatna, naimbag. Ngem no saan, isapatak iti nagan ti Dios a sibibiag a siak ti mangaywan kenka. Ita, maturogkan agingga iti agsapa." 14Naturog ngarud ni Ruth iti sakaanan ni Boaz agingga iti agsapa, ngem bimmangon sakbay nga aglawag ta kayat ni Boaz nga awan ti makaammo a naturog sadiay. 15Kinuna ni Boaz kenkuana, "Uksobem ta kagaymo ket yaplagmo ditoy." Inikkat ni Ruth ti kagayna, ket binukbokan ni Boaz iti dandani 23 a kilo ti sebada sana tinulongan nga impasusuon kenkuana. Nagawid, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
16ket napan ken ni katuganganna. "Kumusta ti napanam, anakko?" sinaludsod ni Noemi. Imbaga ni Ruth kenkuana ti amin nga inaramid ni Boaz. 17Kinunana pay, "Imbagana kaniak a saan a mabalin nga agawidak nga ima- ima, isut' gapuna nga intedna kaniak dagitoy a sebada." 18Kinuna ni Noemi kenkuana, "Agan-anuska, Ruth, agingga a maammoam ti pagbanagan daytoy. Saan nga agtalna ni Boaz ita nga aldaw agingga a marisutna daytoy." Ruth 4 Asawaen ni Boaz ni Ruth 1Napan ni Boaz iti ruangan ti siudad, iti disso a masansan a pagtitiponan dagiti tattao, ket nagtugaw sadiay. Iti saan a nabayag, limmabas ti lalaki a kaasitgan a kabagian ni Elimelec, ti lalaki nga imbaga ni Boaz ken ni Ruth. Inayabanna sana kinuna, "Kabagian, mabiit laeng! Agtugawka." Iti kasta, immasideg ti lalaki ket nagtugaw iti abay ni Boaz. 2Kalpasanna, nangayab ni Boaz iti sangapulo kadagiti papangulo ti ili ket pinagtugawna ida iti yanda. Idi nakatugawdan, 3kinunana iti kabagianna, "Ita ta nagsublin ni Noemi manipud Moab, kayatnan nga ilako ti talon daydi Elimelec a kabagianta. 4Napanunotko a masapul a maammoam daytoy. Ita ngarud, no kayatmo, gatangem ti talon iti imatang dagitoy papangulo nga adda a situtugaw ditoy. Ngem no dimo kayat, ibagam, ta dakdakkel ti kalintegam a gumatang ngem siak." "Gatangek ti talon," insungbat ti lalaki. 5"Ngarud, no gatangem ti talon ken ni Noemi," kinuna ni Boaz, "asawaem met ni Ruth, ti balo a taga-Moab, tapno agtalinaed ti talon a kukua ti familia daydi natay a kabagianta." 6Simmungbat ti lalaki, "No kasta ngarud, bay-akon ti kalintegak a manggatang iti talon, ta kaipapananna a dinto tawiden dagiti annakko. Sika laengen ti gumatang." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 604
7Kastoy idi ti ugali dagiti Israelita: No gumatang wenno makisinnukatda iti sanikua, uksoten ti naglako ti sapatosna sana ited iti gumatang a mangipakita iti pannakarisut ti nagtulaganda. 8Iti kasta, apaman nga imbaga ti lalaki a ni laengen Boaz ti gumatang iti talon, inuksotna ti sapatosna sana inted ken ni Boaz. 9Kinuna ni Boaz kadagiti papangulo ken kadagiti amin nga adda sadiay, "Ita nga aldaw, dakayo ti saksi a ginatangko ken ni Noemi ti amin a sanikua da Elimelec, Kilion ken Mahalon nga annakna. 10Maysa pay, asawaek ni Ruth a Moabita, ti asawa daydi Mahalon, tapno agtalinaed ti sanikua iti familia daydi natay. Iti kasta, saan a mapukaw ti kaputotanna kadagiti tattaona ken iti pagilianna. Dakayo ti saksi iti daytoy ita nga aldaw." 11Kinuna dagiti papangulo ken dagiti dadduma nga adda sadiay, "Wen, dakami ti saksi. Sapay koma ta bendisionan ti Apo daytoy a babai, kas kada Raquel ken Lea a nangted iti adu nga annak ken ni Jacob. Rumang-ayka koma iti kapuonan ni Efrata, ket agdinamagka koma ditoy Betlehem. 12Sapay koma ta dagiti annak nga ited ti Apo kadakayo iti daytoy a babai pagbalinenda ti familiayo a kas iti familia ni Perez nga anak da Juda ken Tamar." Ni Boaz ken dagiti Kaputotanna 13Inasawa ngarud ni Boaz ni Ruth ket inyawidna. Pinaraburan ida ni Yahweh iti anak a lalaki. 14Kinuna dagiti babbai ken ni Noemi, "Madaydayaw koma ti Apo! Ita nga aldaw, inikkannaka iti apoko a mangaywan kenka. Sapay koma ta agbalinto a nalatak ti ubing iti Israel! 15Ipatpategnaka ti manugangmo. Ad-adu ti inaramidna kenka ngem ti pito a lallaki nga annak. Ita, inikkannaka iti apoko a mangted iti baro a biag kenka ken mangted iti talged iti kinabaketmo." 16Inubba ken inarakup ni Noemi ti ubing, ket inaywananna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 605
17Obed ti impanagan dagiti babbai iti ubing. Kinunada kadagiti amin a tao, "Naipasngay ti maysa a lalaki iti familia ni Noemi!" Isu ti ama ni Jesse nga ama ni David. Ti Kapuonan ni David 18-22Daytoy ti kapuonan ni David manipud ken ni Perez: Perez, Hezron, Ram, Aminadab, Naason, Salmon, Boaz, Obed, Jesse, David. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 606
1 Samuel 1 Samuel 1 Mapan ni Elcana ken ti Familiana idiay Silo 1Adda lalaki nga agnagan Elcana a nagtaud iti tribu ti Efraim ken agnaed iti ili ti Rama iti katurturodan ti Efraim. Isu ti anak ni Jeroham ken apoko ni Eliu iti familia ni Tohu iti kapuonan ni Suf. 2Dua ti assawa ni Elcana: da Ana ken Fenina. Adda annak ni Fenina ngem awan ti anak ni Ana. 3Tinawen a mapan ni Elcana idiay Silo tapno agdaydayaw ken agidaton ken ni Yahweh a Mannakabalin-amin. Da Ofni ken Finees nga annak ni Eli ti papadi idi ni Yahweh idiay Silo. 4Tunggal agidaton ni Elcana, ibingayanna ni Fenina iti karne. Ikkanna met dagiti annakna a lallaki ken babbai. 5Ket uray no ay-ayatenna unay ni Ana, maysa laeng ti itedna a bingay kenkuana gapu ta saan a pinaraburan ni Yahweh iti anak. 6Gapu ta awan ti anak ni Ana, masansan a pagpulkoken ken umsien ni Fenina a kasalisalna. 7Tinawen a kastoy ti mapasamak. Tunggal mapanda iti balay ni Yahweh, masansan a ruroden ni Fenina ni Ana, ket uray la nga agsangsangit ket saan a mangan. 8Masansan a saludsoden ni Elcana, "Apay nga agsangsangitka, Ana? Apay a dika mangan? Apay a kanayon a nalidayka? Saanak aya a napatpateg kenka ngem iti sangapulo nga annak?" Da Ana ken Eli 9-10Iti naminsan, kalpasan ti pannanganda iti balay ni Yahweh idiay Silo, timmakder ni Ana a kasta unay ti pannakariribukna. Agsangsangit iti nasaem bayat ti panagkararagna ken ni Yahweh. Kabayatanna, agtugtugaw idi ni Eli a padi iti lugarna iti abay ti ruangan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 607
608 11Adda kari a sinapataan ni Ana: "O Apo a Mannakabalin-amin, ipangagnak kadi nga adipenmo. Kitaem ti parikutko ket lagipennak! Wen, dinak koma liplipatan! No ikkannak iti anak a lalaki, ikarik nga idaton kenka iti unos ti panagbiagna, ket pulos a dinanto papukisan ti buokna." 12Intuloy ni Ana ti nabayag a panagkararagna ken ni Yahweh ket kitkitaen ni Eli ti panagkuti dagiti bibigna. 13Naulimek ti panagkararag ni Ana. Agkutkuti dagiti bibigna ngem saan a sumngaw ti timekna. Daytoy ti gapuna nga impagarup ni Eli a nabartek ni Ana, 14ket kinunana kenkuana: "Nabartekka! Isardengmo daytoy binabartek nga aramidmo ket agpamunawka." 15"Saanak a nabartek, apo," insungbat ni Ana. "Saanak a nakainum! Maladingitanak, ket agkarkararagak. Yeb-ebkasko dagiti parikutko iti Apo. 16Dimo koma ipagarup a dakesak a babai. Kastoy ti makitam a panagkararagko gapu ta nakaro ti ladingitko." 17"Inka ngarud a sitatalna," kinuna ni Eli. "Sapay koma ta ited ti Dios ti Israel ti dinawatmo kenkuana." 18"Sapay koma ta kankanayon a nasayaat ti panangipapanmo kaniak," kinuna ni Ana. Kalpasanna, pimmanaw, nangan ket saanen a naliday. Ti Pannakayanak ken ti Pannakaidaton ni Samuel 19Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni Elcana ken ti familiana ket kalpasan ti panagdaydayawda ken ni Yahweh, nagawidda idiay Rama. Kinaidda ni Elcana ni Ana nga asawana, ket pinatgan ni Yahweh ti kararag ni Ana. 20Nagsikog ngarud ni Ana ket impasngayna ti maysa a lalaki. Pinanagananna iti Samuel, ta kas iti panangilawlawagna, "Nagdawatak iti Apo nga ikkannak iti anak." 21Dimteng manen ti tiempo nga ipapan ni Elcana ken ti familiana idiay Silo tapno idatagna ken ni Yahweh ti tinawen a daton ken tapno tungpalenna ti inkarina. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22Ngem saan a napan ni Ana. Imbagana iti asawana, "Apaman a mapusot ti ubing, ipankonto iti balay ti Apo a pagnaedannanto iti unos ti panagbiagna." 23"Aramidem ngarud ti ammom a kasayaatan," insungbat ni Elcana. "Agbatika agingga iti panangpusotmo kenkuana. Sapay koma ta tungpalen ti Apo ti karina." Nagbati ngarud ni Ana ket tinagibina ti ubing. 24Kalpasan ti panangpusotna iti ubing, impanna idiay Silo. Nangitugot iti baka a tallo ti tawenna, maysa nga efa nga arina ken arak a naikarga iti supot a lalat. Impanna ni Samuel iti balay ni Yahweh idiay Silo uray no ubing pay laeng. 25Pinartida ti baka ket kalpasanna, indatagda ti ubing ken ni Eli. 26Kinuna ni Ana ken ni Eli, "Dispensarem, apo. Malagipnak pay kadi? Siak daydi babai a nakitam a sitatakder ditoy nga agkarkararag itiApo. 27Dinawatko kenkuana nga itedna kaniak daytoy nga ubing ket pinatganna ti dawatko. 28Ngarud, idatonko kenkuana daytoy nga ubing. Kukuan ti Apo iti unos ti panagbiagna." Ket nagdaydayawda ken ni Yahweh sadiay. 1 Samuel 2 Ti Kararag ni Ana 1Inkararag ni Ana: "Pinunno ti Apo toy pusok iti rag-o; gapu iti inaramidna, anian a ragsakko. Katawaak dagiti kabusorko; wen, maragsakanak ta tinulongannak ti Dios! 2"Awan ti nasantoan a kas iti Apo; awan ti kas kenkuana; awan ti bato a kas iti Diostayo. 3Isardengyo ti panagpaspasindayagyo, ket isardengyon ti panagpalangguadyo. Ta ti Apo ket Dios a makaammo iti amin, ukomenna ti aramid ti tao. 4Matukkol ti pana dagiti maingel a soldado, ngem pumigsa dagiti nakapuy. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 609
5Dagiti aglaplapusanan idi iti taraon, manggeddan tapno adda kanenda ngem dinton agbisin dagiti nabisinan. Pito ti annak ti babai a saan idi nga aganak, ngem awanen ti nabati nga anak ti adu ti anakna. 6Mangpapatay ti Apo ken mangted iti biag; ipanna ti tao iti lubong dagiti natay, pagungarenna ti natay. 7Adda dagiti pagpanglawenna ket pabaknangenna ti dadduma. Adda dagiti ipababana, ket ti dadduma itan-okna. 8Manipud iti tapok, bangonenna ti nakurapay ket ti napanglaw aonenna iti kasasaad a nakaay-ay-ay. Ikkanna ida iti lugar iti ayan dagiti prinsipe, ket isaadna ida iti natan-ok a pagtugawan. Kukua ti Apo dagiti fondasion ti daga; binangonna ti lubong iti rabawda. 9"Salaknibanna ti biag dagiti napudno a tattaona, ngem mapukaw ti managdakdakes iti kasipngetan; saan nga agballigi ti tao babaen iti bukodna a pigsa. 10Madadaelto dagiti kabusor ti Apo inton gurruodanna ida manipud langit. Ukomento ti Apo ti entero a lubong; ikkannanto ti arina iti pannakabalin, ket pagballigiennanto ti ari a pinilina." 11Nagawid da Elcana idiay Rama. Ngem nabati ni ubing a Samuel idiay Silo ket nagserbi ken ni Yahweh iti babaen ni Eli a padi. Ti Kinadakes dagiti Annak ni Eli 12Rinuker dagiti annak ni Eli. Saanda nga ikankano ni Yahweh 13ken dagiti alagaden maipapan kadagiti it-ited dagiti tattao kadagiti papadi. Kastoy ngamin ti ugali dagiti papadi: No adda mangidatag iti datonna, umay ti adipen ti padi a nakaiggem iti tenedor a tallo ti pagtudokna. Bayat ti pannakalutluto ti karne, 14idugsolna ti tenedor iti paglutoan, ket kukua ti padi ti aniaman a maala ti tenedor. Kastoy ti ar-aramidenda idiay Silo kadagiti daton dagiti amin nga Israelita a mapan sadiay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 610
15Maysa pay, sakbay a mailasin ti taba tapno mapuoran, umay ti adipen ti padi ket kunana iti tao a madama nga agidatdaton, "Ikkannak iti karne a tunoen ti padi. Dina awaten ti naanger a karne nga itedmo. Sadiwa laeng ti kayatna." 16No kuna dagiti tattao nga agidatdaton, "Bay-am ta mapuoran pay nga umuna ti taba kas kadawyan samonto alaen ti kaykayatmo," kuna met ti adipen ti padi, "Saan! Itedmo kaniakon! No madika, agawek!" 17Iti imatang ni Yahweh, nadagsen unay daytoy a basol dagiti annak ni Eli gapu ta awan panagraemda kadagiti maidaton kenkuana. Ni Samuel idiay Silo 18Kabayatanna, intultuloy ni ubing a Samuel ti panagserbina ken ni Yahweh. Nagarruat iti nasagradoan nga apron a naaramid iti linen. 19Tinawen nga yaramidan ni nanangna iti bassit a kagay, ket ipanna kenkuana no kumuyog iti asawana a mapan mangidatag iti daton. 20Bendisionan ni Eli da Elcana ken ti asawana, ket kunana iti lalaki, "Sapay koma ta ikkannakayo pay ti Apo iti sabali nga annak a mangala iti lugar ti ubing nga indatonyo kenkuana." Kalpasanna, agawid dagiti agassawa idiay Rama. 21Binendisionan ni Yahweh ni Ana, ket naganak pay iti tallo a lallaki ken dua a babbai. Dimmakkel ni ubing a Samuel bayat ti panagserbina ken ni Yahweh. Ni Eli ken dagiti Annakna 22Lakay unayen ni Eli. Kanayon a madamagna ti amin nga ar-aramiden dagiti annakna kadagiti Israelita. Naammoanna pay ti pannakikakaiddada kadagiti babbai nga agserserbi iti ruangan ti Tolda ti Dios. 23Iti kasta, kinunana kadakuada, "Apay nga ar-aramidenyo dagitoy? Ibagbaga ti amin kaniak ti dakes nga ar-aramidenyo. 24Isardengyo, annakko! Nakarimrimon dagitoy nga iwarwaras dagiti tattao ti Apo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 611
25No agbasol ti tao iti padana a tao, salakniban ti Dios. Ngem siasino ti makasalaknib iti tao nga agbasol iti Dios?" Ngem dida impangag ti amada, ta inkeddengen ni Yahweh a patayenna ida. 26Bayat ti idadakkel ni Samuel, immad-adda ti pannakaitan-okna iti imatang ni Yahweh ken iti tao. Ti Padto a maibusor iti Familia ni Eli 27Adda profeta a napan ken ni Eli, ket imbagana daytoy a mensahe ni Yahweh: "Idi tagabu ti ari ti Egipto ni kapuonam nga Aaron ken ti familiana, imparangarangko ti bagik ken ni Aaron. 28Pinilik ida kadagiti amin a tribu ti Israel tapno agbalinda a papadi nga agserbi kaniak iti altar, agpuor iti insenso ken agaruat iti efod a makiuman kaniak. Inikkak ida iti kalintegan a makibingay kadagiti daton a mapuoran iti altar. 29Ita, apay nga agumanyo dagiti sakrifisio ken daton nga imbilinko nga ited dagiti tattaok? Eli, apay nga ad-adda a padayawam dagiti annakmo ngem iti siak? Apay nga ipalubosmo a palpalukmegenda dagiti bagbagida kadagiti kasayaatan a paset ti amin a daton nga idatag dagiti tattaok kaniak? 30Siak, ni Yahweh a Dios ti Israel, ti nangikari idi iti familiam ken iti kaputotam nga agserbida kaniak a padi iti agnanayon. Ngem ita, ibabawikon! Ta raemek laeng dagiti agraem kaniak, ket umsiek met dagiti mangumsi kaniak. 31Denggem, umayen ti tiempo a patayek dagiti amin nga agtutubo a lallaki iti familiam ken iti kaputotam ket awanton ti malakayan iti familiam. 32Mariribukkanto, ket apalamto ti amin a parabur nga itedko iti Israel, ngem pulos nga awanton malakayan wenno mabaketan iti familiam iti agnanayon. 33Nupay kasta, pagtalinaedekto a sibibiag ti maysa kadagiti kaputotam, ket agserbinto kaniak a kas padi. Ngem agbulsektoket mapukawnanto amin a namnamana. Nadawelto ti ipapatay dagiti dadduma a kaputotam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 612
34Inton aggiddan a matay dagiti dua nga annakmo, da Ofni ken Finees, isunton ti pagilasinam a matungpal ti imbagak. 35Mangpiliakto iti padi a napudno kaniak ket tungpalenna ti amin nga ibagak nga aramidenna. Ikkakto kadagiti kaputotan a kanayon nga agserbi iti pinilik nga ari. 36Kasapulan a dumatagto iti pinilik ti amin a makalasat a kaputotam ket dumawatdanto kenkuana iti kuarta ken makan. Agpakpakaasidanto kenkuana a mapalubosanda koma a tumulong kadagiti papadi tapno adda kanenda." 1 Samuel 3 Agparang ni Yahweh ken ni Samuel 1Nagserbi ni ubing a Samuel ken ni Yahweh iti babaen ti panangidalan ni Eli. Kadagidi nga aldaw, manmano ti mensahe nga aggapu ken ni Yahweh. Manmano met ti parmata nga aggapu kenkuana. 2Iti maysa a rabii, matmaturog ni Eli iti kuartona. (Nakapsuten ti panagkita ni Eli.) 3Matmaturog met ni Samuel iti santuario nga ayan ti Lakasa ti Tulag ti Dios. Sisesegged pay laeng ti silaw sadiay. 4Inawagan ni Yahweh ni Samuel, "Samuel! Samuel!" "Addaak ditoy, apo," kinuna ni Samuel, 5ket nagtaray a napan ken ni Eli. "Adtoyak, apo, ta inayabannak," kinunana. Ngem kinuna ni Eli, "Anakko, dika inayaban; agsublika iti iddam." Nagsubli ngarud a nagidda ni Samuel. 6-7Inawagan manen ni Yahweh ni Samuel. Saan nga ammo ti ubing a ni Yahweh ti umaw-awag gapu ta di pay nagsao idi kenkuana. Bimmangon ngarud a napan ken ni Eli ket kinunana, "Adtoyak, apo, ta inawagannak." Ngem insungbat ni Eli, "Anakko, saanka nga inayaban; agsublika iti iddam." 8Iti maikatlo a daras, inayaban ni Yahweh ni Samuel. Bimmangon ni Samuel a napan ken ni Eli ket kinunana, "Adtoyak, apo, ta inayabannak." Ket nabigbig ni Eli a ni Yahweh ti mangaw-awag iti ubing, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 613
9isut' gapuna a kinunana kenkuana, "Agsublika iti iddam, ket no awagannaka pay, kunam: 'Agsaoka, Apo, ta dumdumngeg toy adipenmo.'" Nagsubli ngarud a nagidda ni Samuel. 10Dimteng ni Yahweh ket nagtakder sana inawagan ni Samuel a kas idi damo, "Samuel! Samuel!" Insungbat ni Samuel, "Agsaoka, Apo. Dumdumngeg toy adipenmo." 11Imbaga ni Yahweh kenkuana: "Dumtengto ti aldaw nga adda nakaal-alliaw a banag nga aramidek iti Israel, ket makigtotto ti amin a makadamag iti daytoy. 12Iti dayta nga aldaw, ibanagkonto ti amin nga insaok a maibusor iti familia ni Eli, manipud idi damo agingga iti panungpalan. 13Naibagakon ken ni Eli a dusaek ti familiana, gapu ta nagaramid dagiti annakna iti maibusor kaniak. Ammo ni Eli nga ar-aramidenda daytoy, ngem dina napagsardeng ida. 14Ngarud, isapatak iti familia ni Eli nga awanto ti sakrifisio wenno daton a makaikkat iti dusa a maipatay gapu iti daytoy nakabutbuteng a basol." 15Nagidda ni Samuel agingga iti bigat. Bimmangon ket napanna inlukat dagiti ruangan ti balay ni Yahweh. Mabuteng a mangibaga iti parmata ken ni Eli. 16Ngem inayaban ni Eli, "Samuel, anakko." "Adtoyak, apo," insungbat ni Samuel. 17"Ania ti imbaga ti Apo kenka?" sinaludsod ni Eli. "Awan koma ti ilimedmo kaniak. Dusaennakanto ti Dios iti nakaro no dimo ibaga kaniak ti amin nga imbagana." 18Imbaga ngarud ni Samuel ti amin nga imbaga ti Apo. Awan ti inlimlimedna. Kinuna ni Eli, "Isu ti Apo; aramidennanto ti aniaman nga ammona a naimbag." 19Dimmakkel ni Samuel. Adda ni Yahweh kenkuana ket imbanagna ti amin nga impaltiingna ken ni Samuel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 614
20Iti kasta, naammoan dagiti amin nga Israelita iti entero nga Israel a ni Samuel ket maysa a pudno a profeta ni Yahweh. 21Intultuloy ni Yahweh ti panagparangna idiay Silo a nagparanganna ken ni Samuel ket nagsao kenkuana. No agsao ni Samuel, dumngeg amin nga Israel. 1 Samuel 4 Agawen dagiti Filisteo ti Lakasa ti Tulag 1Iti dayta a tiempo, naguummong dagiti Filisteo a manggubat iti Israel. Nagrubbuat dagiti Israelita a mangsaranget kadakuada. Nagkampoda idiay Ebenezer, ket nagkampo met dagiti Filisteo idiay Afec. 2Dimmarup dagiti Filisteo. Kalpasan ti napinget a ranget, naparmek dagiti Israelita ket agarup 4,000 kadakuada ti napapatay iti paggugubatan. 3Idi nagsubli dagiti nakalasat iti kampo, kinuna dagiti pangulo ti Israel, "Apay nga impalubos tiApo a parmekendatayo dagiti Filisteo ita nga aldaw? Intay alaen ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh idiay Silo tapno kumuyog kadatayo iti paggugubatan ket ispalennatayo kadagiti kabusortayo." 4Nangibaonda ngarud kadagiti mapan idiay Silo. Innalada ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh a Mannakabalin-amin a naisaad iti ngatoen dagiti kerubin. Kinuyog da Ofni ken Finees nga annak ni Eli ti Lakasa ti Tulag. 5Idi maisangpet ti Lakasa, kasta unay ti riaw dagiti Israelita, ket uray la nagallangogan ti daga. 6Nangngeg dagiti Filisteo ti ariwawa, ket kinunada, "Ania ti kaipapanan ti panagdirdir-i dagiti Hebreo iti kampoda?" Idi maammoan dagiti Filisteo a simmangpet ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh iti kampo dagiti Hebreo, 7nagbutengda ket kinunada, "Adda dios a simmangpet iti kampoda. Nalpastayon! Awan pay ti kastoy a napasamak kadatayo! 8Siasino ti makaisalakan kadatayo kadagidiay mannakabalin a didiosen? Isuda dagiti nangpapatay idi kadagiti Egipcio iti amin a kita ti didigra! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 615
9Tumuredkayo, Filisteo! Makirangetkayo a kas pudno a lallaki, ta no saan, agbalintayo a tagabu dagiti Hebreo, kas iti panangtagabutayo idi kadakuada. Makirangetkayo ngarud ket ipakitayo ti kinalalakiyo." 10Sipipinget a nakirupak dagiti Filisteo. Naparmek dagiti Israelita ket nagtatarayda a nagawid. Nakaad-adu ti napapatay: 30,000 a mannakigubat nga Israelita. 11Napapatay met da Ofni ken Finees nga annak ni Eli, ket innala dagiti Filisteo ti Lakasa ti Tulag ti Dios. Ti Pannakatay ni Eli 12Manipud iti paggugubatan, maysa a lalaki iti tribu ti Benjamin ti nagtartaray a napan idiay Silo ket simmangpet sadiay iti dayta met la nga aldaw. Naray-ab ti kawesna ken tapoktapok ti ulona a mangipakita iti ladingitna. 13Agtugtugaw idi ni Eli iti lugarna iti abay ti ruangan iti igid ti dalan. Agpadpadaan ta mariribukan unay a mangpampanunot no ania ti napasamak iti Lakasa ti Tulag. Inwaras ti lalaki ti damag iti ili, ket nagiikkis dagiti tattao gapu iti butengda. 14Nangngeg ni Eli ti arimbangaw ket sinaludsodna, "Ania ti kaipapanan daytoy nga ikkis?" Nagdardaras ti lalaki a napan iti ayan ni Eli ket imbagana met kenkuana ti damag. (15Agtawenen ni Eli iti 98 ket saanen a makakita.) 16Kinuna ti lalaki, "Nakalibasak iti paggugubatan ket nagtartarayak nga immay ditoy ita nga aldaw." "Ania ti napasamak, anakko?" sinaludsod ni Eli. 17"Intarayan dagiti Israelita dagiti Filisteo," insungbat ti nagpadamag. "Nakaad-adu ti napapatay a tattaotayo! Natay pay da Ofni ken Finees nga annakmo ket inagaw dagiti Filisteo ti Lakasa ti Tulag ti Dios!" 18Idi madakamat ti lalaki ti Lakasa ti Tulag, naliad ni Eli iti nagtugawanna ket narung-o ti tengngedna ta lakay unayen ken nalukmeg. Uppat a pulo a tawen a nagserbi ni Eli nga ukom iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 616
Matay ti Asawa ni Finees 19Masikog idi ti asawa ni Finees a manugang ni Eli, ket dandani agpasngay. Idi madamagna ti pannakaagaw ti Lakasa ti Tulag ken ti pannakatay ti katuganganna ken ni Finees nga asawana, pagammoan la ta nagpasikal ket naganak. 20Idi agbugbugsoten, kinuna dagiti babbai a mangas-asikaso kenkuana, "Pabilgem ta nakemmo. Lalaki ti anakmo." Ngem saan a simmungbat wenno nangikaskaso ti babai. 21Pinanagananna ti maladaga iti Icabod, ta kunana, "Pimmanawen ti dayag ti Dios iti Israel," kayatna a sawen, ti pannakaagaw ti Lakasa ti Tulag ken ti pannakatay ti katuganganna ken ti asawana. 22"Wen, awanen ti gloria ti Dios iti Israel gapu ta naagaw ti Lakasa ti Tulag ti Dios," kinunana. 1 Samuel 5 Ti Lakasa ti Tulag iti Ikut dagiti Filisteo 1Idi naagaw dagiti Filisteo ti Lakasa ti Tulag, binagkatda manipud Ebenezer sada impan iti siudadda nga Asdod. 2Inserrekda iti templo ni Dagon a didiosenda ket insaadda iti abay ti estatua ni Dagon. 3Iti sumuno nga agsapa, nakita dagiti umili a sipapakleb iti daga ti estatua ni Dagon. Natnag ngamin iti nagsaadanna ket nagdisso iti sango ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. Insublida iti yanna. 4Ngem iti agsapa iti kabigatanna, nakitada manen ti estatua a sipapakleb iti sango ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. Naisina ti ulo ken dagiti imana, ket nawarawarada dagitoy iti pagserkan. Ti laeng bagina ti nabati. (5Daytoy ti gapuna nga uray kadagitoy nga aldaw, saan a baddeken dagiti papadi ni Dagon ken dagiti agdaydayaw kenkuana ti pagserkan no dida ket layawen.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 617
6Nakaro ti panangdusa ni Yahweh kadagiti taga-Asdod. Nagbuteng dagiti tattao. Dinusana dagiti umili ken dagiti agnaed iti kabangibangna babaen iti panangparnuayna kadagiti letteg iti bagbagida. 7Idi makitada ti mapaspasamak, kinunada, "Dusdusaennatayo ti Dios ti Israel. Dusdusaenna pay ni Dagon a diostayo. Masapul a saanen nga agtalinaed ti Lakasa ti Tulag ditoy ayantayo." 8Pinaayabanda ngarud dagiti amin a lima nga ari a Filisteo, ket idi sumangpetda, sinaludsodda kadakuada, "Ania ti aramidentayo iti Lakasa ti Dios ti Israel?" "Ipanyo idiay Gat," insungbatda, isu nga impanda ti Lakasa iti dayta a siudad dagiti Filisteo. 9Ngem kalpasan ti pannakaipanna sadiay, dinusa ni Yahweh dagiti tattao iti siudad, ket pinataudna ti dakkel a riribuk. Pinarnuayna iti adu a letteg iti bagbagi dagiti tattao, ubing ken nataengan. 10Ngarud, impanda ti Lakasa ti Tulag idiay siudad ti Ekron. Idi maisangpet sadiay, inyikkis dagiti tattao, "Inyegda ditoy ti Lakasa ti Tulag ti Dios ti Israel tapno patayennatay amin!" 11Ngarud, pinaayabanda manen dagiti lima nga ari a Filisteo ket kinunada, "Ipanawyo ti Lakasa ti Tulag ti Israel. Isubliyo iti sigud a yanna, ta no saan, mataykam agraman dagiti familiami." Nagsaknap ti buteng iti entero a siudad gapu ta nakaro unay ti panangdusa ti Dios kadagiti tattao. 12Uray dagiti saan a natay, nagtubo met dagiti letteg iti bagbagida ket immasug dagiti tattao kadagiti didiosenda. 1 Samuel 6 Ti Pannakaisubli ti Lakasa ti Tulag 1Pito a bulan a nagyan ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh idiay Filistia. 2Kalpasanna, inayaban dagiti tattao dagiti papadi ken dagiti mammadles ket sinaludsodda, "Ania ti aramidenmi iti Lakasa ti Tulag ti Apo ti Israel? Ania ti ipakuyogmi no isublimi iti sigud a yanna?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 618
3Insungbatda, "No isubliyo ti Lakasa ti Tulag ti Dios ti Israel, masapul a pakuyoganyo iti daton a pakapakawanan ti basolyo. Diyo isubsubli ti Lakasa ti Tulag no diyo pakuyogan iti daton. Wen, masapul a pakuyoganyo iti daton tapno umimbagkayo, ket maammoanyonto no apay a dusdusaennakayo pay laeng ti Apo." 4"Ania ti sagut nga ipakuyogmi?" sinaludsodda. Insungbatda, "Mangtedkayo iti lima a sinan-letteg ken lima a sinan-marabutit a naaramid iti balitok, kas mayannurot iti bilang dagiti ari a Filisteo. Ta maymaysa a didigra ti dimteng kadakay amin ken kadagiti lima nga ari. 5Masapul nga aramidenyo dagiti sinan-letteg ken sinan-marabutit a mangdaddadael iti pagilianyo, ket masapul a padayawanyo ti Dios ti Israel. Nalabit nga isardengna ti panangdusdusana kadakayo, kadagiti didiosenyo ken iti dagayo. 6Apay a nasukirkayo a kas iti ari ti Egipto ken kadagiti Egipcio? Laglagipenyo ti panangang-angaw ti Dios kadakuada agingga a pinalubosanda dagiti Israelita a pumanaw idiay Egipto. 7Mangisaganakayo ngarud iti baro a karison ken dua nga agpaspasuso a baka a dipay nasangolan. Ipakoyo dagiti baka iti karison ket ipanyo dagiti urbonda iti koral. 8Alaenyo ti Lakasa ti Tulag ti Apo sayo ikarga iti karison. Ikahonyo dagiti balitok a sinan-letteg ken marabutit ket ikabilyo iti abay ti Lakasa - dagitoy dagiti ipakuyogyo nga agpaay kenkuana a kas daton a pakapakawanan ti basolyo. Iduronyo ti karison ket bay-anyo a magna nga is-isuna. 9Kitaenyo: no agpa-Betsemes, kaipapananna a ti Dios dagiti Israelita ti nangyeg kadatayo iti daytoy nakabutbuteng a didigra. Ngem no saan nga agturong sadiay, daytoy ti pakaammoantayo a saan nga isu ti nangyeg iti didigra no di ket nairanrana laeng." 10Tinungpalda ti naibaga kadakuada: Nangalada iti dua a baka sada impako iti karison. Impupokda dagiti urbonda iti koral. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 619
11Inkargada ti Lakasa ti Tulag iti karison ken ti kahon a nakaikabilan dagiti balitok nga imahen dagiti marabutit ken dagiti letteg. 12Nagna dagiti baka iti dalan nga agpa-Betsemes ket dida simmiasi iti dalan. Agem-emmakda bayat ti pannagnada. Sinursurot ida dagiti lima nga ari a Filisteo agingga iti beddeng ti Betsemes. 13Madama idi nga agan-ani dagiti taga-Bet-semes iti trigo iti tanap, ket idi kumitada, nakitada ti Lakasa ti Tulag. Kasta unay ti ragsakda a nakakita iti Lakasa. 14Dimteng ti karison iti talon ni Josue a taga-Betsemes. Nagsardeng sadiay, iti asideg ti maysa a dakkel a bato. Binalsig dagiti tattao ti karison. Pinartida dagiti baka sada pinuoran a kas daton ken ni Yahweh. 15Binagkat dagiti Levita ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh ken ti kahon a nakaikabilan dagiti nasukog a balitok. Insaadda dagitoy iti dakkel a bato. Iti dayta met la nga aldaw, nagidatag dagiti taga-Betsemes kadagiti daton a mapuoran ken dadduma pay a daton ken ni Yahweh. 16Binuybuya dagiti lima nga ari a Filisteo ti panangaramidda iti daytoy sada nagsubli idiay Ekron iti dayta met la nga aldaw. 17Dagitoy dagiti balitok a sinan-letteg nga impaay dagiti Filisteo a kas daton ken ni Yahweh a pakapakawanan ti basolda; maysa iti tunggal siudad ti Asdod, Gaza, Askelon, Gat ken Ekron. 18Nangipaayda met iti lima a balitok a sinan-marabutit; maysa iti tunggal nasarikedkedan nga ili ken purpurok iti away. Kas pammaneknek iti napasamak, adda pay laeng ti dakkel a bato a nangisaadanda iti Lakasa ti Tulag ni Yahweh iti talon ni Josue a taga-Betsemes. 19Pinatay ni Yahweh ti 70 nga umili iti Betsemes, gapu ta kinitada ti uneg ti Lakasa ti Tulag. Nagladingit dagiti tattao, agsipud ta adu ti pinatayna kadakuada. Maipan ti Lakasa ti Tulag iti Kiriat Jearim Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 620
20Daytoy ti gapuna a kinuna dagiti tattao ti Betsemes: "Siasino ti makaitured nga agtakder iti sango ti Apo a nasantoan a Dios? Sadino ti mabalintayo a pangipanan kenkuana tapno mayadayo kadatayo?" 21Iti kasta, nangibaonda kadagiti tattao a mapan iti Kiriat Jearim tapno ibagada, "Insubli dagiti Filisteo ti Lakasa ti Tulag ti Apo. Sumalogkayo, ket umayyo alaen." 1 Samuel 7 1Napan ngarud innala dagiti taga-Kiryat-Jearim ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh, ket impanda iti balay ni Abinadab a nabangon iti turod. Inkonsagrarda ni Eleazar nga anakna tapno isu ti mangaywan iti Lakasa. Iturayan ni Samuel ti Israel 2Nabayag a nagtalinaed ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh iti siudad ti Jearim. Duapulo a tawen ti kaaddana sadiay. Kadagita a tiempo, immas-asug dagiti Israelita ken ni Yahweh. 3Kinuna ni Samuel kadagiti Israelita, "No naimpusoan ti panagsubliyo itiApo, masapul nga iwaksiyo dagiti didiosenyo ket ibellengyo dagiti kinitikitan nga imahen ni diosa nga Astarte. Ikonsagraryo a naan-anay ti bagiyo iti Apo ket isu laeng ti pagdaydayawanyo tapno isalakannakayto iti bileg dagiti Filisteo." 4Imbelleng ngarud dagiti Israelita dagiti estatua da Baal ken Astarot a didiosenda, ket ni laeng Yahweh ti nagdaydayawanda. 5Kalpasanna, imbilin ni Samuel kadagiti Israelita nga aguummongda idiay Mizpa. "Sadiay, ikararagankayto iti Apo," kinunana. 6Naguummongda ngarud idiay Mizpa. Simmakdoda iti danum sada imbuyat iti imatang ni Yahweh, kas datonda kenkuana. Nagmalmalem a nagayunarda iti dayta nga aldaw. "Nagbasolkami iti Apo," kinunada. (Idiay Mizpa ti nagrisutan ni Samuel kadagiti parikut ti Israel.) 7Idi madamag dagiti Filisteo a naguummong dagiti Israelita idiay Mizpa, nagrubbuat dagiti lima nga ari a Filisteo ken dagiti buyotda tapno rautenda ida. Naammoan daytoy dagiti Israelita ket nagbutengda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 621
8Kinunada ken ni Samuel: "Dika agsardeng nga agkararag iti Apo a Diostayo tapno isalakannatayo kadagiti Filisteo." 9Nangpatay ni Samuel iti kalakian nga urbon ti karnero ket sibubukel a pinuoranna a kas daton ken ni Yahweh. Nagkararag kenkuana a tulonganna koma ti Israel, ket impangag ni Yahweh ti kararagna. 10Idi agidatdaton, simmangpet dagiti Filisteo a mangdarup kadakuada. Ngem pagammoan la ta manipud iti tangatang, nangparnuay ni Yahweh iti gurruod a namagbuteng kadagiti Filisteo ket nagtatarayda a pimmanaw. 11Rimmuar dagiti Israelita idiay Mizpa. Sinunsonda dagiti Filisteo agingga idiay Bet-kar, ket pinapatayda ida iti dalan nga agturong sadiay. 12Kalpasanna, nangala ni Samuel iti maysa a bato sana inkabil iti nagbaetan ti Mizpa ken Sen. Kinunana: "Daytoy ti pakakitaan a tinulongannatayo ti Apo." Pinanagananna ti bato iti Ebenezer. 13Naparmek ngarud dagiti Filisteo. Iti unos ti panagbiag ni Samuel, saan nga impalubos ni Yahweh a serkenda ti daga ti Israel. 14Napasubli ti Israel ti amin a siudad nga innala dagiti Filisteo manipud Ekron agingga iti Gat, ket naalana ti amin a sakupna, ket nagkappia dagiti Israelita ken dagiti Amorreo. 15Inturayan ni Samuel ti Israel bayat ti panagbiagna. 16Tinawen a mapan idiay Betel, Gilgal ken Mizpa ket risutenna dagiti parikut dagiti tattao kadagita a disso. 17Kalpasanna, agawid iti balayna idiay Rama a pagserbianna pay a kas ukom. Sadiay, nangbangon iti altar a maipaay ken ni Yahweh. 1 Samuel 8 Dawaten dagiti Tattao a Maikkanda iti Ari 1Idi lumakayen ni Samuel, dinutokanna dagiti annakna nga ukom iti Israel. 2Joel ti nagan ti inauna ket Abias met ti inaudi. Nagserbida nga ukom idiay Beerseba. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 622
623 3Ngem dida sinurot ti tugot ni amada. Ti laeng panguartaanda ti pampanunotenda, isu a nagawatda iti pasuksok ket saan a nalinteg ti panangrisutda kadagiti darum. 4Naguummong dagiti amin a panglakayen ti Israel sada napan ken ni Samuel idiay Rama. 5Kinunada kenkuana, "Kitaem, lumakaykan ket saan a sumurot dagiti annakmo iti tugotmo. Nasaysayaat no mangdutokka iti ari a mangituray kadakami, tapno maaddaankami iti ari a kas kadagiti sabali a pagilian." 6Saan a naragsakan ni Samuel iti panagdawatda iti ari, ket nagkararag ken ni Yahweh. Kinuna ni Yahweh: 7"Ipangagmo ti amin nga ibaga dagiti tattao kenka, ta saan a sika ti linaksidda no di ket siak ta didakon kayat a mangituray kadakuada. 8Manipud idi inruarko ida idiay Egipto, tinallikudandakon ket nagdaydayawda kadagiti didiosen. Ita, ar-aramidenda met kenka ti inar- aramidda kaniak. 9Ipangagmo ngarud ti saoda, ngem ballaagam ida iti nainget ket ilawlawagmo kadakuada no anianto ti aramiden ti ari a mangituray kadakuada." 10Impakaammo ni Samuel kadagiti agdawat kenkuana iti ari ti amin nga imbaga kenkuana ni Yahweh. 11Kinunana, "Kastoyto ti aramiden kadakayo ti ari: Alaennanto dagiti annakyo a lallaki ket pagbalinennanto ida a mannakigubat. Addanto dagiti agserbi kadagiti luganna a pakigubat. Agpaayto dagiti dadduma a kas mannakigubat a nakakabalio. Sabalinto pay dagiti para darup nga adda iti sango dagiti lugan a pakigubat. 12Pagbalinennanto dagiti dadduma nga ofisiales nga agaywan iti rinibu a tao, ket addanto met dagiti agaywan iti limapulo. Pagaradoennanto dagiti lallaki nga annakyo kadagiti talonna, agani kadagiti apitna, ken agaramid iti armas ken kadagiti alikamen nga agpaay kadagiti luganna a pakigubat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13Alaennanto dagiti annakyo a babbai nga agaramid iti bangbanglo, para luto ken panadera. 14Alaennanto dagiti kasayaatan a talon, kaubasan ken kaoliboanyo ket itedna kadagiti ofisialesna. 15Alaennanto ti apagkapullo dagiti trigo ken ubasyo nga agpaay kadagiti ofisiales nga agserserbi iti tronona ken dadduma pay a turayen. 16Alaennanto dagiti tagabuyo, dagiti kasayaatan a baka ken asnoyo, ket agserbidanto kenkuana. 17Alaennanto ti apagkapullo ti arbanyo. Agbalinkayto a tagabuna. 18Inton umay dayta a tiempo, agasugkayto iti nasaem gapu iti ari a mismo a piniliyo, ngem dinakayto ipangag ti Apo." 19Saan a dimngeg dagiti tattao ken ni Samuel, ket kinunada ketdi, "Kayatmi ti maaddaan iti ari 20tapno maipadakami kadagiti sabali a pagilian. Iturayannakami ket ipanguloannakami a makiranget ken makigubat." 21Dinengngeg ni Samuel ti amin a sinaoda ket kalpasanna, napanna imbaga dagitoy ken ni Yahweh. 22"Aramidem ti kayatda ket ikkam ida iti ari," insungbat ni Yahweh. Kalpasanna, pinagawid ni Samuel dagiti amin nga Israelita. 1 Samuel 9 Agsarak da Saul ken Samuel 1Iti tribu ti Benjamin, adda lalaki nga agnagan iti Kis. Isu ti anak ni Abiel ken apoko ni Zeror a nagtaud iti familia ni Becorat iti kapuonan ni Afia. Nabaknang ken mararaem a tao ni Kis. 2Adda anakna nga agnagan iti Saul a nataer ken agkabannuag. Isu ti katayagan ken kataeran iti entero nga Israel. 3Napukaw ti sumagmamano nga asno ni Kis, isu a kinunana ken ni Saul, "Mangalaka iti maysa kadagiti adipen, ket inkay sapulen dagiti asno." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 624
4Sinursor da Saul ti katurturodan ti Efraim ken ti daga ti Salisa, ngem awan ti nasapulanda uray maysa nga asno. Sinursorda ti Salim ngem awan latta dagiti animal. Napanda iti masakupan ti Benjamin ngem kaskasdi a dida nabirokan dagiti asno. 5Idi dumtengda idiay Suf, kinuna ni Saul iti adipenna, "Agawidtan amangan no datan ti pagdandanagan ni tatang ket saanen a dagiti asno." 6"Agurayka," insungbat ti adipen. "Adda tao ti Dios iti daytoy nga ili. Raraemen ti amin ta pumudno amin nga ibagana. Inta agdamag kenkuana. Nalabit a maibagana no sadino ti pakasarakanta kadagiti asno." 7"No mapanta, ania ngarud ti itedta kenkuana?" sinaludsod ni Saul. "Naibusen ti taraon kadagiti supotta. Awan ti maitedta kenkuana." 8"Adda kuartak nga apagkapat ti pirak a siklo a mabalinko nga ited kenkuana," insungbat ti adipen. "Ibagananto no sadino ti pakasarakanta kadagiti asno." 9-11"Nasayaat ti napanunotmo," insungbat ni Saul. "Inta ngaruden." Napanda iti ili a pagnaedan ti tao ti Dios. Idi sumangsang-atda iti turod a mapan iti ili, nasabatda ti sumagmamano a babbalasang a mapan sumakdo. Sinaludsodda kadagiti babbai, "Adda kadi ti mammadto iti ili?" (Kadagidi nga aldaw, Mammadto wenno ti awagda iti profeta, isut' gapuna a no adda makiuman iti Dios, kunana, "Intay iti Mammadto.") 12-13"Wen, adda," insungbat dagiti babbalasang. "Kinapudnona, immun-una la bassit a simmangpet ngem dakayo. Darasenyo ket awan duadua a makamakamyo. Masarakanyo apaman a sumrekkayo iti ili. Simmangpet ita nga aldaw ta mangidatag dagiti tattao iti daton a mapuoran iti altar iti turod. Saan a mangan dagiti naawis no awan sadiay agsipud ta umuna pay a bendisionanna ti daton. Inkayon iti ili ket masarakanyo a dagus sakbay a sumang-at iti turod a mapan mangan." 14Nagturongda iti ili ket idi sumrekda, apag-isu a masabatda ni Samuel a mapan iti disso a pagdaydayawan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 625
15Iti napalabas nga aldaw, imbaga ni Yahweh ken ni Samuel: 16"Inton bigat iti agarup kastoy met la nga oras, ibaonkonto kenka ti maysa a lalaki a nagtaud iti tribu ti Benjamin. Ikonsagrarmo a kas agturay kadagiti tattaok nga Israelita, ket salaknibannanto ida kadagiti Filisteo. Nakitak ti panagsagaba dagiti tattaok, ket nangngegko ti asugda." 17Idi makita ni Samuel ni Saul, kinuna ni Yahweh kenkuana, "Daytoy ti lalaki nga imbagak kenka. Isunto ti mangituray kadagiti tattaok." 18Immasideg ni Saul ken ni Samuel nga adda iti asideg ti ruangan ket sinaludsodna, "Ibagam man kaniak, sadino ti pagtaengan ti mammadto?" 19"Siak ti mammadto," insungbat ni Samuel. "Umunakan a mapan iti disso a pagdaydayawan. Ket sumarunoakon. Makipanganka kaniak ita nga aldaw. Inton bigat, sungbatakto ti amin a saludsodmo sakbay a parubbuatanka iti papanam. 20No maipapan kadagiti asno a napukaw idi maikatlo nga aldaw, dimo pagdanagan ida, ta nasapulandan. Ngem ania ti kalikaguman unay ti Israel? Sika; wen, sika ken ti familia ni tatangmo." 21"Nagtaudak iti tribu ti Benjamin," insungbat ni Saul, "ti kabassitan a tribu iti Israel. Ti familiak ti kanumoan iti tribu. Apay a kasta ti ibagam kaniak?" 22Kalpasanna, inkuyog ni Samuel ni Saul ken ti adipenna iti dakkel a kuarto ket pinagtugawna ida iti kabesera ti panganan. Agtallopulo ti bilang dagiti sangaili a sisasango iti lamisaan. 23Kinuna ni Samuel iti kosinero, "Idasarmo ti karne a pinaidulinko kenka." 24Innala ti kosinero ti kasayaatan a paset ti luppo ket impasangona ken ni Saul. "Kitaem," kinuna ni Samuel, "daytoy ti nailasin nga agpaay kenka. Kanem, ta inlasinko para iti daytoy nga oras a kagiddanmo dagiti inawisko." Nakipangan ngarud ni Saul ken ni Samuel iti dayta nga aldaw. 25Idi agawidda iti ili manipud iti disso a pagdaydayawan, nangisaganada iti pagiddaan ni Saul iti tuktok ti balay, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 626
26ket naturog sadiay. Ikonsagrar ni Samuel ni Saul a kas Ari Iti parbangon, pinukkawan ni Samuel ni Saul nga adda iti tuktok ti balay. "Bumangonkan ta parubbuatankan," kinunana. Bimmangon ni Saul, ket nagkuyogda ken ni Samuel a napan iti kalsada. 27Idi dumanonda iti ruar ti ili, kinuna ni Samuel ken ni Saul, "Paunaem ti adipen." Pimmanaw ti adipen ket intuloy ni Samuel, "Agyanka pay laeng ditoy iti mabiit, ta ibagak kenka ti sao ti Dios." 1 Samuel 10 1Nangala ni Samuel iti sangabotelia a lana ti olibo ket imbukbokna iti ulo ni Saul sana inagkan ket kinunana, "Konsagrarennaka ti Apo tapno iturayam dagiti tattaona nga Israelita. Iturayamto dagiti tattaona ket salakniban ida iti amin a kabusorda. Daytoyto ti pagilasinam a pinilinaka ti Apo a mangituray kadagiti tattaona: 2Inton makapanawka iti yanko ita nga aldaw, masabatmonto ti dua a lallaki iti asideg ti tanem ni Raquel idiay Selsa, iti sakup ti Benjamin. Ibagadanto kenka nga addan dagiti asno a sapsapulem, isu a saanen a madanagan ni tatangmo kadakuada. Sikan ti pakaringgoranna ket kunkunana, 'Ania ngata ti aramidek maipapan iti anakko?' 3"Kalpasanna, ituloymonto ti magna ket inton makadanonka iti lugo idiay Tabor, masabatmonto ti tallo a lallaki a mapan idiay Betel tapno mangidatagda iti daton a mapuoran a maipaay iti Dios. Maysanto kadakuada ti manguk-ukod iti tallo nga urbon ti kalding. Tallo a pandebara a tinapay ti awit ti maikadua, ket ti maikatlo maysa a supot a lalat a napno iti arak. 4Kablaawandakanto ket ikkandakanto iti dua a tinapay a masapul nga alaem. 5Inkanto iti Turod ti Dios idiay Gabaa a yan ti maysa a kampo dagiti Filisteo. Masabatmonto ti maysa a bunggoy dagiti profeta iti serkan ti ili a sumalsalog manipud iti altar iti turod. Agtoktokarda iti arpa, pandereta, flauta ken lira, ket agipadpatoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 627
628 6Pagammoan, umayto kenka ti espiritu ti Apo ket iturayannaka. Makipagipadtokanto met kadakuada ket agbalinkanto a sabali a tao. 7Inton mapasamak dagitoy, tungpalem ti aniaman nga ibaga ti Dios nga aramidem. 8Umun-unaka ngem siak a mapan idiay Gilgal a pangkitaakto kenka tapno mangidatagak iti daton a mapuoran ken iti daton a pakikappia. Pitonto nga aldaw nga urayennak ket ibagakto kenka ti aramidem." 9Idi agsinada ken ni Samuel, narikna ni Saul a naikkan iti baro a kinatao. Iti dayta met la nga aldaw, napasamak ti amin nga imbaga ni Samuel kenkuana. 10Apaman a dimteng ni Saul ken ti adipenna idiay Gabaa, nasabatda ti maysa a bunggoy. Inturayan ti espiritu ti Dios ket timmipon ni Saul iti bunggoy nga agipadpadto. 11Nakita dagiti makaam-ammo nga agipadpadto ket nagsisinnaludsodda, "Ania ti napasamak ken ni Saul nga anak ni Kis? Nagbalin kadi metten a profeta?" 12Sinaludsod met ti maysa nga agnaed iti dayta a lugar, "Ket dagiti dadduma? Siasino kadi dagiti ammada?" Kastoy ti nangrugian ti pagsasao, "Nagbalin kadin ni Saul a profeta?" 13Nagsalasala ken nagririaw ni Saul, ket kalpasanna, napan iti altar nga adda iti tapaw ti turod. 14Dimteng ti uliteg ni Saul. Nakitana ni Saul ken ti adipen ket sinaludsodna no sadino ti naggapuanda. Insungbat ni Saul, "Sinapsapulmi dagiti asno. Idi dimi mabirokan ida, napanmi kinita ni Samuel." 15"Ket ania ti imbagana kenka?" sinaludsod ti ulitegna. 16"Imbagana a nasarakanen dagiti animal," insungbat ni Saul. Ngem dina imbaga iti ulitegna ti kinuna kenkuana ni Samuel maipapan iti panagbalinna nga ari. Maipakdaar ni Saul a kas Ari Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
17Inummong ni Samuel dagiti tattao iti maysa a nasantoan a gimong idiay Mizpa. 18Imbagana kadakuada, "Kuna kadakayo ti Apo a Dios ti Israel nga inruarnakayo idiay Egipto. Insalakannakayo kadagiti Egipcio ken amin a tattao a namarparigat kadakayo. 19Isu ti Diosyo. Isu ti mangisalakan kadakayo iti amin a pakariribukan ken pakarigatanyo. Ngem ita nga aldaw, linaksidyo iti panangkiddawyo kaniak nga ikkankayo iti ari. Dumatagkayo ngarud iti imatang ti Apo a nabunggo- bunggoy iti tribu ken familiayo." 20Pinagpasango ni Samuel ti tunggal tribu, ket pinili ni Yahweh ti tribu ti Benjamin. 21Kalpasanna, pinagpasango ni Samuel dagiti familia iti tribu ti Benjamin ket napili ti familia ni Matri. Nagpasango dagiti lallaki iti familia ni Matri, ket napili ni Saul nga anak ni Kis. Sinapulda ni Saul ngem dida masarakan. 22Isut' gapuna a nagsaludsodda manen ken ni Yahweh, "Immay kadi ditoy ti tao a sapsapulenmi?" "Adda sadiay ni Saul," insungbat ni Yahweh. "Aglemlemmeng iti likudan dagiti gargaret." 23Nagtarayda ngarud a napan nangala ken ni Saul. Ket idi idatagda kadagiti tattao, nakitada a nataytayag ngem ti siasinoman kadakuada. 24Kinuna ni Samuel kadagiti tattao, "Adtoy ti tao a pinili ti Apo. Awan kadatayo ti kas kenkuana." "Agbiag ti ari!" inriaw dagiti tattao. 25Inlawlawag ni Samuel kadakuada dagiti kalintegan ken pagrebbengan ti maysa nga ari. Inlanadna dagitoy iti maysa a libro ket indulinna iti naisangsangayan a lugar iti imatang ni Yahweh. Kalpasanna, pinagawidna amin a tattao. 26Nagawid met ni Saul idiay Gabaa. Kimmuyog kenkuana ti sumagmamano a maingel a tattao a tinignay ti Dios ti pusoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 629
27Ngem adda awan serserbina a tattao a nagkuna, "Ania ti maitedna a pagimbagantayo daytoy a tao?" Inumsida ni Saul ket pulos nga awan sagut nga intedda kenkuana. 1 Samuel 11 Parmeken ni Saul dagiti Ammonita 1Kalpasanna, napan rinaut ni Naas nga ari ti Ammon ken ti armadana ti ili ti Jabes iti sakup ti Galaad. Idi mapalawlawan ti ili, napan dagiti taga-Jabes ken ni Naas ket imbagada kenkuana, "Mangaramidka iti pagtutulagantayo ket awatendakanto a mangituray kadakami." 2Insungbat ni Naas, "Makikappiaak kadakayo iti maysa a kondision: Suatek ti kannawan a mata ti tunggal maysa tapno ikkak ti pakaibabainan ti amin nga Israel." 3Kinuna dagiti pangulo ti Jabes, "Ikkannakami iti pito nga aldaw a pawayway ta mangibaonkami kadagiti mapan dumawat iti tulong iti entero nga Israel. No awan ti umay, sumukokaminto kenka." 4Dimteng dagiti naibaon idiay Gabaa a pagnaedan ni Saul. Ket nagsasangit dagiti tattao idi mangngegda ti damag. 5Apag-isu met a simmangpet ni Saul; naggapu iti talon ket sarsarunoenna dagiti bakana. "Ania ti napasamak?" sinaludsodna. "Apay nga agsasangitkayo amin?" Imbagada kenkuana ti impakaammo dagiti naibaon a naggapu idiay Jabes. 6Idi mangngeg daytoy ni Saul, inturayan ti espiritu ti Dios ket nagpungtot iti napalalo. 7Nangala iti dua a baka sana rinangrangkay ket pinaipanna dagiti narangrangkay a paset iti amin a sakup ti Israel. Impakaammona: "Kastoyto ti mapasamak iti baka ti siasinoman a di sumurot kada Saul ken Samuel iti paggugubatan!" Kasta unay ti buteng dagiti Israelita iti aramiden ni Yahweh, isut' gapuna a sangsangkamaysada a simmurot. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 630
631 8Inummong ni Saul ida idiay Bezek: 300,000 a tattao ti naggapu iti Israel; 30,000 ti naggapu iti Juda. 9Kinunada kadagiti naibaon a taga-Jabes, "Ibagayo kadagiti tattaoyo a maispaldanton sakbay a dumteng ti tengnga ti aldaw inton bigat." Nakaragragsak dagiti taga-Jabes a nakaawat iti damag. 10Kinunada ken ni Naas, "Sumukokaminto kenka inton bigat, ket mabalinmonton nga aramiden ti kaykayatmo kadakami." 11Iti sumaruno nga aldaw, biningay ni Saul dagiti tattaona iti tallo a bunggoy. Iti parbangon iti dayta met la nga aldaw, simrekda iti kampo dagiti Ammonita ket nagpapatayda kadakuada agingga iti agmatuon. Nagwawara dagiti nakalasat. Sabasabali ti tinurong ti tunggal maysa a mangisalakan iti bagina. 12Kalpasanna, kinuna dagiti Israelita ken ni Samuel, "Siasino dagiti nagkuna a saan a rumbeng a ni Saul ti mangituray kadakami? Yegyo dagitoy a tattao ta patayenmi ida." 13Ngem kinuna ni Saul, "Awan ti mapapatay ita nga aldaw, agsipud ta ita nga aldaw, insalakan ti Apo ti Israel." 14Kinuna ni Samuel kadakuada, "Intay idiay Gilgal ket ipakdaartayo manen ni Saul nga aritayo." 15Napanda ngarud amin idiay Gilgal, ket sadiay, iti imatang ni Yahweh, impakdaarda ni Saul a kas ari. Nagidatagda kadagiti daton a pakikappia ket nagrambak da Saul ken ti amin nga Israelita. 1 Samuel 12 Ti Pakada ni Samuel 1Kinuna ni Samuel kadagiti Israelita: "Impangagko ti amin a kiniddawyo kaniak ket nangisaadak iti ari a mangituray kadakayo. 2Ita, adda ariyon a mangidalan kadakayo. No siak, lakay ken ubananakon, ket adda dagiti annakko iti dennayo. Nagserbiak a panguloyo manipud kinaagtutubok agingga ita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
632 3Sitatakderak ita iti sangoyo. No adda naaramidko a dakes, idarumdak iti imatang ti Apo ken iti ari a pinilina. Adda kadi baka wenno asno nga innalak iti siasinoman? Adda kadi sinaur wenno indadanesko? Nagawatak kadi kadagiti pasuksok tapno ikidemko dagiti matak? No adda inaramidko kadagitoy, bayadak ti aniaman nga innalak." 4"Saannakami a sinaur wenno indadanes," insungbat dagiti tattao. "Awan ti uray ania nga innalam a kukua ti siasinoman." 5Insungbat ni Samuel, "Saksian ti Apo ken ti pinilina nga ari nga awan a pulos ti inaramidko a dakes kadakayo." "Wen, ti Apo ti saksimi," inyanamongda. 6Intuloy ni Samuel, "Ti Apo ti nangpili kada Moises ken Aaron, ken nangiruar kadagidi kapuonanyo idiay Egipto. 7Ngarud, agtakderkayo iti ayanyo ket aglilinnawagtayo iti Apo babaen iti panangipalagipko kadakayo kadagiti amin a naindaklan nga inaramidna tapno isalakannakayo ken dagiti kapuonanyo. 8Idi napan ni Jacob ken ti familiana idiay Egipto, ket indadanes ida dagiti Egipcio, immasug dagidi kapuonanyo iti Apo. Imbaonna da Moises ken Aaron a nangiruar kadakuada idiay Egipto ket pinagnaedna ida iti daytoy a daga. 9Ngem nalipatanda ti Apo a Diosda. Daytoy ti gapuna a pinalubosanna dagiti Filisteo ken ti ari ti Moab ken ni Sisera nga ofisial ti armada ti siudad ti Hasor a manggubat ken mangparmek kadakuada. 10Kalpasanna, nagpatulongda manen itiApo. Kinunada, 'Nagbasolkami, gapu ta tinallikudandaka, O Apo, ket nagdaydayawkami kadagiti imahen da didiosen a Baal ken Astarte. Ispalennakami kadagiti kabusormi, ket agdaydayawkaminto kenka!' 11"Imbaon ngarud ti Apo da Gideon, Barac, Jefte; kamaudianna, siak met ti imbaonna. Tunggal maysa kadakami ti nangisalakan kadakayo kadagiti kabusoryo ket agbiagkayo a sitatalged. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
12Ngem idi nakitayo ni Naas nga ari ti Ammon nga umay mangraut kadakayo, linaksidyo ti Apo a kas ariyo ket kinunayo kaniak, 'Kayatmi ti maaddaan iti ari a mangituray kadakami.' 13"Ita, imatanganyo ti ari a piniliyo. Dinawatyo ket inted ti Apo a mangituray kadakayo. 14Awanto ti mapagtengyo a dakes no la ket agbutengkayo iti Apo a Diosyo, agserbikayo kenkuana, ipangagyo ket tungpalenyo dagiti bilinna ken no la ket sumurotkayo kenkuana, dakayo agraman ti ari a mangituray kadakayo. 15Nupay kasta, no diyo ipangag tiApo ket sukirenyo dagiti bilinna, busorennakayto ken ti ariyo. 16Ngarud, agtalinaedkayo iti yanyo ket maimatanganyo ti naindaklan nga aramiden ita ti Apo. 17Saan a panagtutudo ita. Ngem agkararagak, ket mangyeg ti Apo iti gurruod ken tudo. No mapasamak daytoy, mabigbigyonto a nakaro ti basolyo idi kiniddawyo iti Apo nga ikkannakayo iti ari." 18Nagkararag ngarud ni Samuel, ket naggurruod ken nagtudo iti dayta met la nga aldaw. Nagbuteng dagiti tattao ken ni Yahweh. Nagbutengda met ken ni Samuel. 19Kinunada ken ni Samuel, "Apo, pangngaasim ta ikararagannakami iti Apo a Diosyo tapno saankami a matay. Mabigbigmin a malaksid ti dadduma a basolmi, nagbasolkami pay gapu iti panagkiddawmi iti maysa nga ari." 20"Dikay agbuteng," insungbat ni Samuel. "Uray nakaaramidkayo iti kasta a kinadakes, diyo tallikudan ti Apo ngem agserbikayo ketdi kenkuana iti amin a pusoyo. 21Idianyo ti agdaydayaw kadagiti didiosen; didakayo matulongan wenno maisalakan, agsipud ta awan serserbida. 22Dinakayo baybay-an ti Dios, ta dayta ti kari a sinapataanna ket inkeddengna a pagbalinennakayo a tattaona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 633
23No maipapan kaniak, adayo nga agbasolak iti Apo babaen panagsardengko a mangikarkararag kadakayo. Ngem isurokayo ketdi iti nasayaat ken nalinteg a dalan. 24Agbutengkayo iti Apoket agserbikayo a sipupudno kenkuana iti amin a pusoyo. Lagipenyo dagiti naindaklan a banag nga impaayna kadakayo. 25Ngem no itultuloyyo ti agbasol, madadaelkayto ken ti ariyo." 1 Samuel 13 Aggubat dagiti Israelita ken dagiti Filisteo 1(...ti tawen ni Saul idi maisaad nga ari, ket dua a tawen nga inturayanna ti Israel.) 2Nangpili ni Saul iti 3,000 nga Israelita. Inkuyogna ti 2,000 idiay Micmas iti katurturodan ti Betel idinto a 1,000 kadakuada ti imbaonna ken ni Jonatan nga anakna idiay Gabaa iti sakup ti tribu ni Benjamin. Pinagawidna dagiti dadduma. 3Pinatay ni Jonatan ti kapitan dagiti Filisteo idiay Gabaa ket nadamag amin a Filisteo. Kalpasanna, nangibaon ni Saul kadagiti tattao a mangayab kadagiti Hebreo a makigubat babaen iti panagpagunida kadagiti trumpeta iti entero a pagilian. 4Naammoan dagiti Israelita a pinatay ni Saul ti kapitan dagiti Filisteo ket kagura dagiti Filisteo ida. Impangag ngarud dagiti tattao ti awag a tumiponda ken ni Saul idiay Gilgal. 5Naguummong dagiti Filisteo tapno gubatenda dagiti Israelita. Adda 30,000 a luganda a pakigubat, 6,000 a nagkabalio ken adu a mannakigubat a kas iti kaadu ti darat iti igid ti baybay. Napanda nagkampo idiay Micmas a dayaen ti Bet-aven. 6Nakita dagiti Israelita ti napeggad a kasasaadda. Adda dagiti naglemmeng kadagiti rukib ken kadagiti abut, kadagiti kabatoan, kadagiti tanem ken kadagiti bubon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 634 iti
7Binallasiw dagiti dadduma ti Karayan Jordan ket napanda kadagiti sakup ti Gad ken Galaad. Adda pay laeng ni Saul idiay Gilgal, ket agtigtigerger iti buteng dagiti tattao a simmurot kenkuana. 8Pito nga aldaw nga inuray ni Saul ni Samuel, ngem saan a simmangpet ni Samuel iti aldaw a kinunana a yaayna. Ngarud, nangrugi ti panangpanaw dagiti tattao ken ni Saul. 9Iti kasta, kinunana, "Yegyo dagiti daton a mapuoran ken dagiti daton a pakikappia." Indatagna ti daton a mapuoran. 10Apaman a nalpas ti panagidatonna, simmangpet ni Samuel. Sinabat ni Saul tapno kablaawanna, 11ngem kinuna ni Samuel, "Apay a kasta ti inaramidmo?" "Makitak a mawaran ti armada ket mangrugin a panawandakon dagiti tattao," insungbat ni Saul. "Dika met simmangpet iti aldaw nga imbagam nga isasangpetmo idinto nga aguummong dagiti Filisteo idiay Micmas. 12Isut' gapuna a kinunak iti bagik, 'Rautendakon dagiti Filisteo ditoy Gilgal, ket diak pay nagdawat iti panangngaasi ti Apo.' Daytoy ti gapuna nga inkeddengko ti mangidatag iti daton." 13"Minamaag dayta nga aramid," kinuna ni Samuel. "Dimo impangag ti imbilin kenka ti Apo a Diosmo. No impangagmo ti imbilinna kenka, pinagturaynaka koma ken dagiti kaputotam iti agnanayon. 14Ngem ita, aggibusen ti panagturaymo. Agsipud ta dimo tinungpal ti Apo, nagbirok iti lalaki a natulnog ket insaadna a mangituray kadagiti tattaona." 15Pimmanaw ni Samuel idiay Gilgal ket intuloyna ti panagdaliasatna. Napan met ni Saul idiay Gabaa iti sakup ti Benjamin tapno tumipon kadagiti mannakigubat. Simmurot kenkuana dagiti nabati a tattao ket nagrubbuatda idiay Gilgal. Kinita ni Saul ti kasasaad dagiti buyotna nga aganay nga 600 a lallaki. 16Nagtalinaed da Saul ken ni anakna a Jonatan ken dagiti tattaoda idiay Geba iti sakup dagiti Benjamita. Adda ti kampo dagiti Filisteo idiay Micmas. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 635
17Tallo a bunggoy dagiti mannakigubat a Filisteo ti rimmuar iti kampoda tapno rautenda dagiti Israelita. Maysa a grupo ti nagturong idiay Ofra iti sakup ti Sual; 18napan iti Bet-horon ti maikadua, ket ti maikatlo iti beddeng a tumannawag iti Tanap ti Seboim ken iti let-ang. 19Awan ti mammanday a masarakan idi iti entero nga Israel ta saan a kayat dagiti Filisteo nga agaramid dagiti Hebreo kadagiti kampilan ken gayang. (20Masapul a mapan dagiti Israelita kadagiti Filisteo tapno paasada dagiti arado, gabion, wasay, ken kumpayda. 21Maysa a bassit a plata ti ibayadda iti panangpaasada iti wasay ken panagpatarimaanda iti pagtugkik, ket dua met a plata iti panangpaasada iti arado wenno gabion.) 22Daytoy ti gapuna nga idi bumtak ti gubat, awan ti kampilan wenno gayang dagiti mannakigubat nga Israelita. Ni la Saul ken ni anakna a Jonatan ti adda armasna. 23Adda bunggoy dagiti Filisteo a naibaon a mangguardia iti Bessang ti Micmas. 1 Samuel 14 Ti Kinatured ni Jonatan 1Iti maysa nga aldaw, kinuna ni Jonatan iti agtutubo a para-awit kadagiti armasna, "Umayka, ta inta iti kampo dagiti Filisteo idiay bangir." Ngem saan nga imbaga ni Jonatan ken ni tatangna ti papananna. 2Adda ti kampo ni Saul iti sirok ti kayo a granada idiay Migron a saan unay nga adayo idiay Gabaa. Agarup nga 600 a tattao ti kaduana. 3(Ni Ahija a padi nga anak ni Ahitob ti mangaw-awit iti efod. Agkabsat da Ahitob ken Icabod nga annak ni Finees ken appoko ni Eli a padi ni Yahweh idiay Silo.) Saan nga ammo dagiti soldado a pimmanaw ni Jonatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 636
637 4Iti agsumbangir ti Bessang ti Micmas, adda dua a dadakkel ken natadem a bato a masapul a lasaten da Jonatan iti ipapanda iti kampo dagiti Filisteo. Maaw-awagan iti Boses ti maysa kadagitoy a bato ket Sene met ti sabali. 5Maysa ti adda iti amianan a bangir ti bessang a sumango iti Micmas. Adda iti abagatan a bangir ti sabali a bato a sumango met iti Geba. 6"Bumallasiwta a mapan kadagita saan a nakugit a Filisteo," kinuna ni Jonatan iti agtutubo. "Nalabit a tulongannata ti Apo. No tulongannata, awan ti makalapped kenkuana a mangted kadatayo iti balligi, uray no bassittayo." 7"Aramidem ti aniaman a kayatmo," insungbat ti agtutubo. "Sitatallugodak a sumurot kenka." 8"Ala wen," kinuna ni Jonatan. "Bumallasiwta ket agpakitata kadagiti Filisteo. 9No ibagada nga urayenta ida, agtalinaedta iti yanta. 10Ngem no ibagada a mapanta iti yanda, mapanta ta daytanto ti pagilasinan nga inteden ti Apo ti balligi ket naparmekdan." 11Nagpakitada ngarud kadagiti Filisteo. Kinuna dagiti Filisteo, "Kitaenyo! Adda sumagmamano a Hebreo a rimmuar kadagiti abut a paglemlemmenganda!" 12Ket impukkawda ken ni Jonatan ken ti agtutubo, "Umaykay ditoy ta adda ibagami kadakayo!" "Surotennak," kinuna ni Jonatan iti agtutubo. "Naparmekdan, ta inteden ti Apo ti balligi iti Israel." 13Kimmalay-at ni Jonatan ket simmurot kenkuana ti agtutubo. Dinarup ni Jonatan dagiti Filisteo. Mapadso ti tunggal karangetna ket ituloy met a patayen ti agtutubo. 14Iti dayta umuna a panagpapatay, inuloyan ni Jonatan ken ti agtutubo ti agarup 20 a lallaki iti nagrarangetanda nga aglawa iti agarup 50 a metro kuadrado. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
15Nakigtot dagiti amin a Filisteo iti away. Nagpigerger iti buteng dagiti kameng ti bunggoy a para-raut ken dagiti soldado iti kampo. Nagkintayeg ti daga ket nagsaknap ti panagbuteng. Maparmek dagiti Filisteo 16Nakita dagiti soldado ni Saul nga agwanwanawan idiay Geba iti sakup ti Benjamin a nawarawaran dagiti Filisteo ket dida ammo ti turturongenda. 17Isut' gapuna a kinuna ni Saul kadagiti buyotna, "Bilangenyo dagiti mannakigubat ket ammoenyo no sinno ti awan." Nagtungpalda ket nasarakanda nga awan ni Jonatan ken ti agtutubo a para-awit kadagiti igamna. 18Kinuna ni Saul ken ni Ahija a padi, "Yegmo ditoy ti nasantoan nga efod." (Iti dayta met la nga aldaw, aw-awiten ni Ahija ti lakasa iti sangoanan dagiti Israelita.) 19Bayat ti pannakisao ni Saul iti padi, immad-adda ti riribuk iti kampo dagiti Filisteo, isut' gapuna a kinunana kenkuana, "Awanen ti tiempo ti pannakiuman iti Apo!" 20Nagsagana ni Saul ken dagiti tattaona tapno makirangetda kadagiti Filisteo. Gapu ta kasta unayen ti pannakariribuk dagiti Filisteo, isudan a mismo ti aggugubat. 21Immalsa dagiti Hebreo a kadua dagiti Filisteo ken kimmuyog idi kadakuada a napan iti kampo ket timmiponda kadagiti Israelita nga impanguloan da Saul ken Jonatan. 22Nadamag met dagiti dadduma nga Israelita nga aglemlemmeng kadagiti turod ti Efraim nga agtatarayen dagiti Filisteo. Timmiponda met ket dinarupda dagiti Filisteo. 23Dimmanon ti gubat iti labes ti Bet-aven. Iti dayta nga aldaw, insalakan ni Yahweh ti Israel. Dagiti Pasamak kalpasan ti Gubat Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 638
639 24Iti dayta nga aldaw, agkakapsut dagiti Israelita gapu iti bisinda. Adda ngamin bilin nga impaulog ken sinapataan ni Saul a mailunod ti siasinoman kadakuada a mangan iti dayta nga aldaw sakbay a balsenna dagiti kabusorna. Isut' gapuna a pulos nga awan ti nangan iti dayta nga aldaw. 25Dimtengda amin iti maysa a kabakiran nga aglablabonan iti diro. 26Adu ti diro iti dayta a disso, ngem awan ti nangan kadakuada agsipud ta mabutengda iti lunod ni Saul. 27Nupay kasta, saan nga ammo ni Jonatan ti pangta ni tatangna a mailunod dagiti tattao. Inggaw-atna ti kayo nga iggemna; intanebna iti diro ket nangan. Simmayaat a dagus ti rikna ni Jonatan. 28Ngem kinuna ti maysa kadagiti tattao, "Agkakapsutkami amin gapu iti bisinmi, ngem impangtanakami ni tatangmo idi kinunana, 'Mailunod ti siasinoman a mangan ita nga aldaw.'" 29"Nakaaramid ni tatang iti nakaal-alliaw a banag kadagiti tattaotayo," insungbat ni Jonatan. "Kitaenyo, simmayaat ti riknak gapu ta nanganak iti diro! 30Maysa pay, saan aya a nasaysayaat koma ti napasamak ita nga aldaw no nangan dagiti tattaotayo kadagiti taraon a sinamsamda kadagiti kabusor? Panunotenyo no mano pay koma a Filisteo ti napapatayda!" 31Iti dayta nga aldaw, pinarmek dagiti Israelita dagiti Filisteo; nagrarangetda manipud Micmas agingga idiay Aijalon. Agkakapsuten dagiti Israelita gapu iti bisin, 32isut' gapuna a dinagdagusda ti nagtiliw kadagiti animal dagiti kabusor. Nagpartida kadagiti karnero, baka, urbon ti baka, ket gapu iti bisinda, saandan nga inikkat ti darada sakbay a kinnanda. 33Naibaga ken ni Saul, "Kitaem, agbasbasol dagiti tattao iti Apo iti pannanganda iti karne nga adda pay laeng darana." "Mangliliputkayo!" inyikkis ni Saul. "Mangitulidkayo iti dakkel a bato ditoy yanko." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
34Kalpasanna, imbilinna, "Ibagayo kadagiti tattao a yegda ditoy dagiti baka ken karneroda. Ditoy ti pagpartian ken pangananda tapno dida agbasol iti Apo gapu iti pannanganda iti karne nga adda pay la darana." Iti dayta a rabii, inyegda amin a bakada ket pinartida sadiay. 35Nangbangon ni Saul iti maysa nga altar a maipaay ken ni Yahweh. Daytoy ti umuna nga altar a binangonna. 36Kinuna ni Saul kadagiti tattaona, "Ita a rabii, rautentayo dagiti Filisteo ket agsamsamtayo agingga iti parbangon. Patayentayo amin ida." "Aramidem ti ammom a kasayaatan," insungbatda. Ngem kinuna ti padi, "Makiumantayo pay nga umuna iti Dios." 37Sinaludsod ngarud ni Saul iti Dios, "Rautek kadi dagiti Filisteo? Pagballigiennakami kadi?" Ngem saan a simmungbat ti Dios iti dayta nga aldaw. 38Kinuna ni Saul kadagiti pangulo dagiti tattao, "Umaykay ditoy ta usigentayo no ania ti basol a naaramid ita nga aldaw. 39Ikarik iti nagan tiApo a mangisalakan iti Israel, a mapapatay ti siasinoman a matakuatan a nagbasol, uray ni Jonatan nga anakko." Ngem awan ti uray maysa a nagtagari. 40Kinuna ni Saul kadakuada, "Agtakderkay amin sadiay ket agtakderkami met ken Jonatan ditoy." "Aramidem ti ammom a naimbag," insungbatda. 41Kinuna ni Saul ken ni Yahweh a Dios ti Israel, "O Apo, apay a dinak sinungbatan ita nga aldaw. Apo a Dios ti Israel, sungbatannak koma babaen kadagiti nasagradoan a bato. No ni Jonatan ti nakabasol wenno siak, sungbatannak babaen ti Urim. Ngem no dagiti tattaom nga Israelita ti nagbasol, sumungbatka babaen iti Tummim." Rimmuar ti nagan da Jonatan ken Saul; awan ti masapul a sungbatan dagiti tattao. 42Kinuna ni Saul, "Ikeddengmo no siasino kadakami ken ni Jonatan ti nagbasol." Rimmuar ti nagan ni Jonatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 640
43Ket sinaludsod ni Saul ken ni Jonatan, "Ania ngamin ti inaramidmo?" "Nanganak iti sangkabassit a diro," insungbat ni Jonatan. "Adtoyak, sisasaganaak a matay." 44Kinuna ni Saul kenkuana, "Aramiden ti Dios ti rumbeng kenka, kasta met kaniak. Masapul a mapapatayka, Jonatan." 45Ngem kinuna dagiti tattao ken ni Saul, "Rumbeng kadi a mapapatay ni Jonatan a nanggun-od iti daytoy naindaklan a balligi ti Israel? Saan! Ikarimi iti nagan ti sibibiag nga Apo a saan a maan-ano ti uray maysa la a buok ni Jonatan. Ti inaramidna ita nga aldaw, naaramid babaen ti tulong ti Dios." Saan ngarud nga impalubos dagiti tattao a mapapatay ni Jonatan. 46Insardeng ni Saul ti panangsunsonna kadagiti Filisteo, ket nagsubli dagiti Filisteo iti bukodda a daga. Ti Panagturay ni Saul ken ti Familiana 47Kalpasan ti pannakaisaad ni Saul nga ari ti Israel, ginubatna ti amin a kabusorna iti amin a lugar: dagiti Moabita, Edomita ken Ammonita, dagiti ari ti Soba ken dagiti Filisteo. Nagballigi iti sadinoman a disso a nakirangetanna. 48Simamaingel a nakigubat, ket pinarmekna pay dagiti tattao ti Amalec. Insalakanna dagiti Israelita tunggal marautda. 49Da Jonatan, Isvi ken Malkisua dagiti lallaki nga annak ni Saul. Ni Merab ti inauna nga anakna a babai ket ni Mical ti inaudi. 50Ni Ahinoam nga anak ni Ahimaaz ti asawana. Ni Abner a kasinsinna nga anak ni ulitegna a Ner ti pangulo ti armadana. 51Annak ni Abiel ni Kis nga ama ni Saul ken ni Ner nga ama ni Abner. 52Sipipinget a nakigubat ni Saul kadagiti Filisteo iti unos ti panagbiagna. No adda idi masarakanna a lalaki a napigsa wenno natured, pagkamengenna iti armadana. 1 Samuel 15 Parmeken ni Saul dagiti Amalekita Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 641
1Kinuna ni Samuel ken ni Saul, "Imbaonnak ti Apo a mangikonsagrar kenka nga ari dagiti tattaona nga Israelita. Ita, denggem ti sao ti Apo a Mannakabalin-amin: 2Dusaenna dagiti tattao ti Amalec agsipud ta binusorda dagiti kapuonan dagiti Israelita idi rummuarda idiay Egipto. 3Inka rauten dagiti Amalekita, ket dadaelem a mamimpinsan ti amin a sanikuada. Awan ti ibatim a sibibiag. Patayem amin a lallaki, babbai, ubbing ken maladaga, dagiti baka ken karnero, dagiti kamelio ken dagiti asno." 4Pinaayaban ni Saul dagiti tattaona ket insaganana ida idiay Telem: 200,000 a mannakigubat a naggapu iti Israel ken 10,000 a mannakigubat a naggapu iti Juda. 5Impanguloanna ida a mapan iti siudad ti Amalec. Nagurayda iti maysa a nagmaga a karayan tapno agsanebda. 6Pinakdaaran ni Saul dagiti Kineo a panawanda dagiti Amalekita tapno dida mairaman a mapapatay. Kapuonan dagiti Kineo dagiti tattao a timmulong kadagiti Israelita idi rimmuarda idiay Egipto. Pimmanaw ngarud dagiti Kineo. 7Pinarmek ni Saul dagiti Amalekita iti panagrangetda manipud Havila agingga idiay Shur, iti daya ti Egipto. 8Tiniliwna ni Agag nga ari dagiti Amalekita ngem pinatayna dagiti amin a tattao. 9Saanna a pinapatay ni Agag, agraman dagiti kasayaatan a karnero, baka, dagiti kasayaatan nga urbon ti baka, dagiti urbon ti karnero wenno aniaman a nasayaat. Dagiti laeng dakes ken awan serserbina ti dinadaelda. Mailaksid ni Saul nga Ari 10Nagsao ni Yahweh ken ni Samuel, 11"Agbabawiak a namagbalin nga ari ken ni Saul. Tinallikudannak ket dina tinungpal dagiti bilinko." Nakapungtot ni Samuel, ket nagpatpatnag a nagkararag ken ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 642
12Kabigatanna, nasapa a nagrubbuat tapno sapulenna ni Saul. Naammoanna a napan ni Saul idiay Carmel ket nangipatakder sadiay iti baton-lagip a pammadayaw kenkuana met laeng sa simmalog a nagturong idiay Gilgal. 13Sadiay ti nakasapulan kenkuana ni Samuel. Kinablaawan ni Saul, "Bendisionannaka koma ti Apo, Samuel! Tinungpalko ti amin a bilinna." 14Sinaludsod ni Samuel, "Ania ngarud ti kaipapanan ti mangngegko nga emmak dagiti karnero ken baka?" 15"Dagiti sinamsam dagiti tattaok kadagiti Amalekita," insungbat ni Saul. "Dida inan-ano dagiti kasayaatan a karnero ken baka ta maidatagda a daton a mapuoran iti Apo a Diosmo; pinataymi dagiti dadduma." 16"Dumngegka," imbilin ni Samuel, "ta ibagak kenka ti imbaga kaniak tiApo idi rabii." "Ibagam ngarud," kinuna ni Saul. 17Kinuna ni Samuel, "Imbilangmo idi a nanumoka ngem sika itan ti ari dagiti tribu ti Israel. Inkonsagrarnaka ti Apo nga ari iti Israel, 18ket imbaonnaka a mangibanag iti bilinna a dadaelem a mamimpinsan dagita managdakdakes nga Amalekita. Imbagana a gubatem ida agingga a maikisapda amin. 19Ngem apay ngarud a sinalungasingmo ti bilin ti Apo? Apay nga inalistoam ti nagala kadagiti nasamsam? Dimo kadi ammo a nagbasolka iti Apo gapu iti inaramidmo?" 20Ngem insungbat ni Saul, "Tinungpalko ti Apo. Napanak iti nangibaonanna kaniak. Pinatayko amin nga Amalekita ket inyawidko ni Agag nga arida. 21Nupay kasta, saan a pinatay dagiti tattaok dagiti kasayaatan a karnero ken baka a sinamsamda. Inyegda ketdi ida ditoy Gilgal tapno maidatagda a daton iti Apo a Diosmo." 22Kinuna ni Samuel: "Kaykayat kadi ti Apo ti maikkan iti daton ken sakrifisio ngem ti panagtungpal kenkuana? Nasaysayaat ti agtulnog kenkuana ngem ti agidaton iti kasayaatan a karnero. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 643
644 23Dakes a kas iti panagkulam ti panagsukir kenkuana ket maysa a basol ti kinatangsit kas iti panagdayaw kadagiti didiosen. Gapu ta linaksidmo ti bilin ti Apo, linaksidnaka nga ari." 24"Wen, nagbasolak," insungbat ni Saul. "Diak tinungpal ti bilin ti Apoken dagiti bilinmo. Nagbutengak kadagiti tattaok, isu a sinurotko ti kayatda a maaramid. 25Ngem dawatek a pakawanennak ket kumuyogka kaniak nga agsubli idiay Gilgal tapno makapagdaydayawak iti Apo." 26"Diak kumuyog kenka nga agsubli," insungbat ni Samuel. "Linaksidmo ti sao ti Apo, ket linaksidnaka met nga ari ti Israel." 27Timmallikud ni Samuel tapno pumanaw, ngem ginammatan ni Saul ti kagayna ket napigis. 28Kinuna ni Samuel kenkuana, "Inikkat ti Apokenka ita nga aldaw ti pagarian ti Israel ket intedna iti sabali a nasaysayaat ngem sika. 29Saan nga agulbod wenno agbalbaliw ti panunot ti nadayag a Dios ti Israel. Saan a tao - dina baliwan ti panunotna." 30Kinuna ni Saul, "Pudno a nagbasolak. Ngem iti daytoy a gundaway, ipakitam koma ti panagraemmo kaniak iti imatang dagiti pangulo dagiti tattaok ken iti amin nga Israel. Kumuyogka koma kaniak nga agsubli tapno agdaydayawak iti Apo a Diosmo." 31Kimmuyog ngarud ni Samuel, idiay Gilgal ket nagdaydayaw ni Saul ken ni Yahweh. 32"Idatagyo kaniak ni Ari Agag," imbilin ni Samuel. Kasta unay ti buteng ni Agag ket agtigtigerger a naidatag. Kunkunana iti bagina, "Anian a pait ti ipapatay!" 33Kinuna ni Samuel, "Adu nga inna ti naawanan iti annak gapu iti kampilanmo. Ita, maawanan met ni nanangmo iti anak." Ket rinangrangkayna ni Agag iti sango ti altar idiay Gilgal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
34Kalpasanna, napan ni Samuel idiay Rama. Nagawid met ni Ari Saul idiay Gabaa. 35Manipud idin agingga iti ipapatayna, saannan a nakita ni Saul, ngem nagladingit iti napasamak iti ari. Nagbabawi ni Yahweh iti panangdutokna kenkuana nga ari ti Israel. 1 Samuel 16 Maikonsagrar ni David nga Ari 1Kinuna ni Yahweh ken ni Samuel, "Dimo ladingiten unay ti napasamak gapu iti panangikkatko ken ni Saul nga ari ti Israel. Mangalaka iti lana ti olibo ket inka idiay Betlehem. Inka iti maysa a tao nga agnagan iti Jesse agsipud ta pinilik nga agari ti maysa kadagiti annakna." 2Ngem insungbat ni Samuel, "Mabutengak. Patayennak la ketdi ni Saul no maammoanna a mapanak sadiay!" "Mangitugotka iti urbon ti baka ket ibagam a mangidatagka iti Apo iti daton a mapuoran," insungbat ni Yahweh. 3"Awisem ni Jesse a dumar-ay iti panagidatonmo. Ibagakto kenka no ania ti aramidem ken no siasino ti ikonsagrarmonto nga ari." 4Tinungpal ni Samuel ti imbaga kenkuana ni Yahweh. Napan idiay Betlehem. Agtigtigerger dagiti pangulo ti siudad a simmabat kenkuana ket sinaludsodda, "Pagimbagan kadi ti inayam?" 5"Wen," insungbat ni Samuel. "Addaak ditoy tapno mangidatagak iti daton a mapuoran iti Apo. Dalusanyo dagiti bagbagiyo ket kumuyogkayo kaniak." Pinadalusanna met ni Jesse ken dagiti annakna, ket inimbitaranna ida a dumar-ay iti panagidaton. 6Idi sumangpetda, nakita ni Samuel ni Eliab nga anak ni Jesse ket kinunana iti nakemna, "Awan duadua a daytoy a lalaki a sitatakder iti imatang ti Apo ti tao a pinilina." 7Ngem kinuna ni Yahweh kenkuana, "Dimo kitaen ti kinaguapo ken kinatayagna. Saan nga isu ti pinilik. Ti pagbatayak ket saan a ti pagbatayan ti tao. Kitaen ti tao ti akinruar a langa, ngem siak, kitaek ti puso." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 645
8Kalpasanna, inayaban ni Jesse ni Abinadab ket indatagna ken ni Samuel. Ngem kinuna ni Samuel, "Saan nga isu ti pinili ti Apo." 9Imparang ni Jesse ni Samma. "Uray daytoy, saan nga isu ti pinili ti Apo," kinuna ni Samuel. 10Sinaggaysa ni Jesse nga imparang dagiti pito nga annakna; ngem kinuna ni Samuel, "Awan kadakuada ti pinili ti Apo." 11Ket sinaludsodna, "Adda kadi pay anakmo a lalaki?" "Adda pay maysa, ti buridek," insungbat ni Jesse, "ngem adda idiay away a mangipaspastor kadagiti karnero." "Paayabam," kinuna ni Samuel. "Dimi puoran ti daton agingga a makasangpet." 12Pinaala ngarud ni Jesse ti kaubingan. Naguapo ken napuner nga agtutubo ni David. Rumimatrimat dagiti matana. Kinuna ni Yahweh ken ni Samuel, "Isu daytoy ti pinilik. Ikonsagrarmo!" 13Innala ni Samuel ti lana ti olibo ket inkonsagrarna ni David iti imatang dagiti kakabsatna. Manipud iti dayta nga aldaw, nagtaeng kenkuana ti espiritu ni Yahweh. Kalpasanna, nagsubli ni Samuel idiay Rama. Ti Panagserbi ni David ken ni Saul 14Pinanawan ti espiritu ni Yahweh ni Saul, ket adda dakes nga espiritu nga imbaonna a nangtutuok kenkuana. 15Kinuna kenkuana dagiti babaonenna, "Ammomi nga adda dakes nga espiritu nga imbaon ti Dios a mangtutuok kadakayo. 16No kayatyo, inkami sumapul iti lalaki a makaammo nga agtokar iti arpa. Iti kasta, no luganannakayo ti dakes nga espiritu, agtokar ti lalaki iti arpana ket sumayaat manen ti riknayo." 17Imbilin ngarud ni Saul kadakuada, "Sige, isapulandak iti nalaing nga agtokar, ket yegyo kaniak." 18"Adda anak ni Jesse a taga-Betlehem," kinuna ti maysa kadakuada. "Nalaing nga agtokar. Natured pay a mannakigubat. Nalaing nga agsarita ken naguapo. Maysa pay, adda kenkuana ti Apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 646
19Nangibaon ngarud ni Saul kadagiti tattao a mapan ken ni Jesse ket dinawatna kenkuana nga ibaonna ni David nga anakna nga agay-aywan kadagiti karnero. 20Imbaon ni Jesse ni David ken ni Saul. Pinabalonanna iti supot a lalat a napno iti arak, maysa nga urbon a kalding ken asno a nagkarga iti tinapay. 21Dimteng ni David ket inrugina ti panagserbina ken ni Saul. Magustoan unay ni Saul ni David, isu a pinagbalinna a para-awit iti armasna. 22Kalpasanna, pinaibaga ni Saul ken ni Jesse, "Magustoak ni David. Bay-am nga agyan kaniakon." 23Manipud idin, tunggal maluganan ni Saul iti dakes nga espiritu nga ibaon ti Dios, liwliwaen ni David babaen iti panagtokarna iti arpana. Pumanaw ti dakes nga espiritu, ket mabang-aran ken sumayaat manen ti rikna ni Saul. 1 Samuel 17 Kariten ni Goliat dagiti Israelita 1Nagtitipon dagiti Filisteo idiay Soco, maysa nga ili ti Juda, tapno agsaganada a makigubat. Nagkampoda iti maysa a disso a maaw-awagan iti Efes Dammim iti nagbaetan ti Soco ken Azeca. 2Naguummong met da Saul ken dagiti Israelita ket nagkampoda iti Tanap ti Ela. Ditoy ti nagsaganaanda a makigubat kadagiti Filisteo. 3Nagsango dagiti dua a bunggoy. Adda dagiti Filisteo iti maysa a turod ket adda met dagiti Israelita iti sabali; adda tanap iti baetda. 4Maysa a nalaing a mannakigubat ti rimmuar iti kampo dagiti Filisteo tapno karitenna dagiti Israelita. Isu ni Goliat a taga-Gat. Nasurok a siam a kadapan ti katayagna, 5ket nakakalasag iti bronse nga agdagsen iti agarup 75 a kilo. Bronse ti helmetna. 6Nakapulinas iti bronse dagiti sakana. Nakabaklay iti atiddog a pika a bronse. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 647
7Napuskol ti gayangna, kas iti kapuskol ti kayo ti pagablan, ket agarup 10 a kilo ti dagsen ti tademna. Adda soldado a magmagna iti sangona a para-awit iti kalasagna. 8Nagtakder ni Goliat ket impukkawna kadagiti Israelita, "Apay pay laeng nga agsagsaganakayo a makigubat? Maysaak a Filisteo, dakayo a tagabu ni Saul! Pumilikayo laengen iti maysa kadagiti tattaoyo a makiranget kaniak. 9No mapataynak, mangabak ket agbalinkamto a tagabuyo; ngem no mapatayko mangabakak, ket dakayonto ti agbalin a tagabumi. 10Karitek ita met laeng ti armada ti Israel. Mangpilikayo iti makiranget kaniak!" 11Nagbuteng ni Saul ken dagiti Israelita a nakangngeg iti daytoy. Mapan ni David iti Kampo ni Saul 12Anak ni Jesse ni David. Maysa nga Efrateo ni Jesse a taga-Betlehem idiay Juda. Walo ti annakna, ket lakay unayen idi panawen ti panagturay ni Saul. 13Kumuykuyogen dagiti tallo nga inauna nga annakna ken ni Saul iti paggugubatan. Eliab ti nagan ti inauna, Abinadab ti maikadua, ket Samma ti maikatlo. 14Ni David ti kaubingan. No kumuyog dagiti tallo a kabsatna ken ni Saul iti paggugubatan, 15masansan nga agawid ni David idiay Betlehem tapno aywananna dagiti karnero ni tatangna. 16Iti unos ti 40 nga aldaw, binigat ken minalem a kariten ni Goliat dagiti Israelita. 17Iti maysa nga aldaw, kinuna ni Jesse ken ni David, "Darasem a mapan ipan daytoy sangasalup nga iniruban ken dagitoy sangapulo a tinapay, kadagiti kakabsatmo iti kampoda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 648
649 18Itedmo met dagitoy sangapulo a keso iti kapitan ti buyot. Ammoem ti kasasaad dagiti kakabsatmo ket mangyawidka iti pakakitaan a nakitam ida a nasalun-at. 19Adda idiay Tanap ti Ela ni Ari Saul, dagiti kakabsatmo ken dagiti dadduma nga Israelita a makigubgubat kadagiti Filisteo." 20Kabigatanna, nasapa a bimmangon ni David. Impaaywanna dagiti karnero iti sabali nga agpaspastor sana innala dagiti makan ket napan iti nangibaonan ni amana. Idi sumangpet iti kampo, apag-isu a rummuar dagiti Israelita a mapan iti puestoda iti paggugubatan. Yik-ikkisda ti pakdaar ti gubat. 21Naguurnos dagiti buyot dagiti Filisteo ken dagiti Israelita iti bukodda a puesto; nagsinnango dagiti dua nga armada. 22Imbati ni David ti intugotna a makan iti para-aywan kadagiti gargaret sa nagtaray a nagturong iti paggugubatan. Napan kadagiti kakabsatna ket sinaludsodna no kasano ti kasasaadda. 23Bayat ti pannakisarsaritana kadakuada, nagpasango ni Goliat sana kinarit manen dagiti Israelita. Nangngeg ni David ti panangkaritna kadakuada. 24Nagtaray dagiti Israelita a kasta unay ti butengda idi makitada ni Goliat. 25"Kitaenyo!" kinunada iti tunggal maysa. "Denggenyo ti karitna. Gunggonaan ti ari ti siasinoman a makapatay iti dayta a tao. Yasawana ti anakna kenkuana ket dina pagbuisen ti familia ni tatangna." 26Sinaludsod ni David kadagiti soldado nga adda iti asidegna, "Ania ti gunggona ti mangpatay iti daytoy a Filisteo tapno ikkatenna daytoy a pannakaibabain ti Israel? Siasino met la aya daytoy saan a nakugit a Filisteo a mangkarit iti armada ti sibibiag a Dios?" 27Imbagada kenkuana ti gunggona nga awaten ti makapatay ken ni Goliat. 28Nangngeg ni Eliab a kabsat ni David ti pannakisarsarita ti adingna kadagiti tattao. Nakapungtot ken ni David ket kinunana, "Apay nga addaka ditoy? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Siasino itan ti mangay-aywan kadagiti karnero idiay let-ang? Kaska la kalaingan. Immayka laeng tapno umaymo buyaen ti gubat!" 29"Ania kadi ti inaramidko?" sinaludsod ni David. "Nagsaludsodak laeng." 30Pinanawan ni David ti kabsatna tapno agsaludsod manen iti sabali. Tunggal tao a pagsaludsodanna, agpapada ti isungbatda kenkuana. 31Adda dagiti nakangngeg iti sao ni David ket imbagada ken ni Saul. Pinaayaban ngarud ni Saul ni David. 32Kinuna ni David kenkuana, "Natan-ok nga Ari, awan koma ti agbuteng iti daytoy a Filisteo. Siak ti mapan makiranget kenkuana." 33"Saan," insungbat ni Saul. "Dimo kabaelan ti makiranget kenkuana. Ubingka pay laeng idinto a soldadon manipud kinaagtutubona!" 34"Natan-ok nga Ari," kinuna ni David, "siak ti agay-aywan kadagiti karnero ni tatangko. No adda leon wenno oso a mangitaray iti urbon, 35kamatek sako rugmaan ket isalakanko ti urbon. No sangoennak ti leon wenno oso, bekkelek agingga a matay. 36Adun ti napatayko a leon ken oso ket kasta met ti aramidek iti daytoy saan a nakugit a Filisteo a nangkarit iti armada ti sibibiag a Dios. 37Ti Apo a nangisalakan kaniak kadagiti leon ken oso, ti mangisalakan met kaniak iti daytoy a Filisteo." Kinuna ni Saul, "Inka ngarud ket sapay koma ta tulongannaka ti Apo." 38Inted ni Saul ti bukodna a kalasag ken ni David. Inikkanna iti bronse a helmet ken iti kabal a pagan-anayna. 39Inyarruat ni David ti kabal sana imbarikes ti kampilan ni Saul. Ngem dandani saan a makapagna ni David agsipud ta saan a naruam nga agaramat kadagitoy. Kinunana ken ni Saul, "Diak mabalin ti makiranget a siaarmas kadagitoy. Diak pay napadasan ti nagaramat kadagitoy." Inikkatna ngarud ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 650
40Innalana ti sarukodna nga agpaspastor. Pimmidut iti lima a nalinis a bato iti waig sana inkarga iti supotna. Insaganana ti pallatibongna ket napanna sinango ni Goliat. Patayen ni David ni Goliat 41Nagna ni Goliat nga agturong ken ni David. Magmagna iti sangona ti para- awit iti kalasagna. Umasideg nga umasideg ti Filisteo 42ket idi makitana a naimbag ni David, napalalo ti panangumsina kenkuana, agsipud ta maysa laeng nga ubing a naguapo ken nataer. 43Kinunana ken ni David, "Ania ti ipagarupmo? Aso kadi ti karangetmo ta sarukod laeng ti armasmo?" Ket inlunodna ni David iti nagan dagiti diosna 44sana inkarit, "Ala, umasidegka ngarud ta ipakanko ti bangkaymo kadagiti tumatayab ken ayup." 45"Umayka makiranget kaniak a sikakampilan, sigagayang ken sipipika," insungbat ni David, "ngem sangoenka iti nagan ti Apo a Mannakabalin-amin a Dios ti armada ti Israel a kinaritmo. 46Ita met la nga aldaw, yawatnaka ti Apo iti pannakabalinko. Patayenka ket putolanka, sakonto met ipakan kadagiti tumatayab ken ayup ti bangkay dagiti mannakigubat a Filisteo. Maammoanto ti entero a pagilian nga adda Dios ti Israel, 47ket makitanto dagiti amin a naummong ditoy a dina masapul ti kampilan wenno gayang a pangisalakan kadagiti tattaona. Agballigi ti Apo iti gubat ket yawatnakayo amin iti pannakabalinmi." 48Intuloy ni Goliat ti immasideg. Nagtaray met ni David a simmabat kenkuana. 49Kinautna ti supotna ket nangiruar iti maysa a bato nga impallatibongna ken ni Goliat. Napuntaan ti muging ni Goliat ket limmumlom ti bato. Natuang a napakleb ni Goliat iti daga. 50Nagballigini David. Uray awan ti kampilanna, pinarmekna ni Goliat babaen iti pallatibong ken maysa a bato. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 651
51Nagtaray a napan iti yan ni Goliat ket nagtakder iti bangkayna. Inasutna ti kampilan ni Goliat ket pinutolanna. Nagtataray dagiti Filisteo idi nakitada a natayen ti maingelda. 52Um-umkis dagiti tattao ti Israel ken Juda a nangsunson kadakuada. Kinamatda ida agingga iti dalan nga agpa-Gat ken kadagiti ruangan ti Ekron. Agkaiwara dagiti nasugatan a Filisteo iti dalan nga agpa-Saaraim agingga idiay Gat ken Ekron. 53Idi nagsubli dagiti Israelita iti panangkamatda kadagiti Filisteo, nagsamsamda iti kampo dagiti kabusorda. 54Inyawid ni David ti ulo ni Goliat sana impan idiay Jerusalem, ngem indulinna dagiti armas ni Goliat iti bukodna a tolda. Maiparang ni David ken ni Saul 55Nakita idi ni Saul ti pannakiranget ni David ken ni Goliat, ket sinaludsodna ken ni Abner a pangulo ti armadana, "Abner, siasino ti ama dayta nga ubing?" "Diak ammo, Natan-ok nga Ari," insungbat ni Abner. 56"Inka ngarud ammoen," kinuna ni Saul. 57Isut' gapuna nga idi agsubli ni David iti kampo kalpasan panangpapatayna ken ni Goliat, inayaban ni Abner ket indatagna ken ni Saul. Ig-iggaman pay laeng ni David ti ulo ni Goliat. 58Sinaludsod ni Saul, "Agtutubo, siasino kadi ti akin-anak kenka?" "Siak ti anak ni Jesse nga adipenmo a taga-Betlehem," insungbat ni David. 1 Samuel 18 1Nalpas ti panagsarita da Saul ken David. Naragsakan ni Jonatan nga anak ni Saul ken ni David ket manipud idin, nasursurona nga impateg a kas iti panangipategna iti bagina. 2Pinagnaed ni Saul ni David iti sidongna ket dina pinalubosanen nga agawid. 3Gapu iti panangipateg unay ni Jonatan ken ni David, nagtulagda nga aggayyemda iti agnanayon. Sinapataanda ti nagtulaganda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 652 ti
4Inuksob ni Jonatan ti kagayna ket intedna ken ni David. Intedna pay ti kalasag ken ti kampilanna, ti bai ti panana ken ti barikesna. 5Nagballigi ni David iti amin a nangibaonan ni Saul kenkuana isut' gapuna a pinagbalin ti ari a maysa nga ofisial iti armadana. Gapu iti pannakaital-o ni David, naragsakan dagiti amin a tattao ni Saul ken dagiti ofisialesna kenkuana. Agimon ni Saul ken ni David 6Kalpasan ti panangpatay ni David ken ni Goliat, nagawid ni Ari Saul ken dagiti tattaona. Tunggal ili a malabasanda, sabten ida dagiti babbai nga agsasala ken agkakanta bayat ti panagtokarda kadagiti pandereta ken lira. 7Kastoy ti ikankantada: "Rinibu ti pinatay ni Saul, ngem pinullo ribu ti pinatay ni David." 8Nasair ti rikna ni Saul iti daytoy a kanta ket kasta unay ti pungtotna. "Pinullo ribu ti kunada a pinatay ni David idinto a rinibu laeng ti ibagada a pinatayko," kinunana. "Awan duadua nga isarunodanto a pagbalinen nga ari." 9Manipud idin, napalalo ti apasna ken ni David. 10Iti sumuno nga aldaw, bayat ti kaadda ni Saul iti balayna, adda dakes nga espiritu a naggapu iti Dios a nangituray kenkuana. Kasla agmauyong a nagsaosao ni Saul idinto nga agtuktokar ni David iti arpa a kas iti ar- aramidenna iti inaldaw. Siiiggem met ni Saul iti gayang, 11ket kinunana iti bagina, "Gayangek ni David agingga a masalput ti bagina, ket maipideg iti diding." Namindua a ginayangna ngem nakalisi ni David. 12Nagbuteng ni Saul ken ni David, ta ammona nga adda ni Yahweh ken ni David ngem awan ni Yahweh kenkuana. 13Pinapanawna ngarud ni David ket pinagbalinna a pangulo iti 1,000 a soldado. Impanguloan ni David dagiti tattaona iti paggugubatan. 14Nagballigi iti amin nga aramidna agsipud ta adda kenkuana ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 653
654 15Immad-adda ti panagbuteng ni Saul ken ni David idi makitana ti balligina. 16Nupay kasta, inay-ayat dagiti amin nga Israelita ken taga-Juda ni David, ta impanguloanna ida iti amin a pakigubatanda. Asawaen ni David ti Anak ni Saul 17Kinuna ni Saul ken ni David, "Yasawak kenka ni Merab nga inauna nga anakko no agserbika kaniak a kas natured a soldado a makiranget kadagiti gubat ni Yahweh. (Napanunot ni Saul nga iti kastoy a pamuspusan, dagiti Filisteo ti mangpatay ken ni David a saan nga isu.) 18"Siasinoak ken ania ti familiak tapno maikariak nga agbalin a manugang ti ari?" insungbat ni David. 19Ngem idi dumteng ti tiempo a pannakayasawa ni Merab ken ni David, naited ketdi iti lalaki nga agnagan iti Adriel a taga-Mehola. 20Nupay kasta, agayat ken ni David ni Mical a sabali nga anak ni Saul, ket naragsakan ni Saul idi maammoanna daytoy. 21Kinunana iti nakemna, "Itedko ni Mical ken ni David. Isut' usarek a mangipalab-og ken ni David tapno patayen dagiti Filisteo." Ngarud, iti maikadua a daras, kinuna ni Saul ken ni David, "Agbalinka a manugangko." 22Binilinna dagiti ofisialesna a kasaoda ni David iti nalimed tapno ibagada, "Maay-ayo kenka ti ari, kasta met dagiti amin nga ofisialesna. Daytoyen ti napintas a gundawaymo a mangasawa iti anakna." 23Impakaammoda daytoy ken ni David ket insungbatna, "Dakkel a pakaidayawan ti panagbalin a manugang ti ari. Maysaak laeng a napanglaw ken nanumo a tao." 24Imbaga dagiti ofisiales ken ni Saul ti kinuna ni David. 25Binilin ni Saul ida a kastoy ti ibagada kenkuana: "Awan ti sab-ong a kalikaguman ti ari no di laeng dagiti mageppas a kudil iti murdong ti mabagbagi dagiti 100 a natay a Filisteo, kas panagibalesna kadagiti kabusorna." (Kastoy ti panangplano ni Saul iti pannakapapatay ni David iti ima dagiti Filisteo.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
26Imbaga dagiti ofisiales ken ni David ti kinuna ni Saul. Naragsakan ni David iti panagbalinna a manugang ti ari. Sakbay ti naituding nga aldaw ti kasar, 27rimmuar ni David ken dagiti tattaona ket nangpatayda iti 200 a Filisteo. Impanna dagiti nageppas a kudilda iti ari ket binilangna ida iti sangona tapno maawat a kas manugangna. Inyasawa ngarud ni Saul ni Mical ken ni David. 28Nalawag ti pannakabigbig ni Saul nga adda ni Yahweh ken ni David ken ay- ayaten met ni Mical nga anakna. 29Daytoy ti gapuna nga ad-adda manen ti panagbutengna ken ni David ket binusorna iti unos ti panagbiagna. 30Masansan a rumaut dagiti buyot dagiti Filisteo tapno makigubatda, ngem tunggal umayda, ad-adda ti panagballigi ni David ngem dagiti dadduma nga ofisiales ni Saul. Daytoy ti gapuna a nagdindinamag ni David. 1 Samuel 19 Idadanes ni Saul ni David 1Imbaga ni Saul ken ni Jonatan nga anakna ken amin nga ofisialesna a kayatna a patayen ni David. Ngem ipatpateg unay ni Jonatan ni David, 2isut' gapuna nga imbagana ken ni David ti panggep ni tatangna. Kinuna ni Jonatan, "Agannadka koma inton agsapa no bigat. Aglemmengka iti nalimed a disso ket dika rumrummuar. 3Kumuyogakto ken ni tatangko a mapan iti away a paglemlemmengam ket kasaokto maipapan kenka. Ipakaammokto kenka ti aniaman a matakuatak." 4Indaydayaw ni Jonatan ni David ken ni Saul. Kinunana: "Apo, dika koma agaramid iti dakes ken ni David nga adipenmo. Awan dakes a naaramidna kenka. Kinapudnona, dakkel ti naitulongna kenka ti amin nga inaramidna. 5Impustana ti biagna idi patayenna ni Goliat, ket inted ti Apo ti dakkel a balligi iti Israel. Nakitam daytoy nga inaramidna ket naragsakanka. Apay ngarud a patayem ni David nga awan ti gapuna? Apay nga agaramidka iti dakes iti tao nga awan basolna?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 655
6Impangag ni Saul ti imbaga ni Jonatan. Insapatana iti nagan ni Yahweh a saanna a patayen ni David. 7Inayaban ngarud ni Jonatan ni David ket imbagana ti amin kenkuana. Kalpasanna, impanna ni David ken ni Saul ket nagserbi ni David iti ari a kas idi damo. 8Bimtak manen ti gubat. Dinarup ni David dagiti Filisteo ket pinarigatna ida agingga a nagtatarayda. 9Iti maysa nga aldaw, adda dakes nga espiritu a naggapu ken ni Yahweh a nangituray ken ni Saul. Adda idi ni Saul iti balayna ket situtugaw a nakaiggem iti gayang. Adda met ni David sadiay nga agtuktokar iti arpa. 10Kayat ni Saul nga ipideg ni David iti diding babaen iti gayangna, ngem naglisi ni David ket naitugkel ti igam iti diding. Nagtaray ni David ket naglibas. 11Iti dayta met la a rabii, nangibaon ni Saul iti sumagmamano a tattao a mangsiim iti balay ni David. Panggepda a patayen ni David iti kabigatanna, ngem binallaagan ni Mical nga asawana. Kinunana ken ni David, "No saanka nga aglibas ita a rabii, mataykanto inton bigat." 12Pinababana ni David iti maysa a tawa ket nagtaray a naglibas ti asawana. 13Kalpasanna, innala ni Mical ti didiosenda ket impaiddana iti katre. Inikkanna iti pungan a naaramid iti dutdot ti kalding sana inulesan. 14Idi sumangpet dagiti tattao ni Saul a mangtiliw ken ni David, imbaga ni Mical kadakuada a masakit ti asawana. 15Ngem pinagsubli ida ni Saul tapno kitaenda a mismo ni David. "Bagkatenyo agraman ti iddana nga ipan ditoy ket patayek," imbilinna. 16Nagsubli ngarud dagiti naibaon iti uneg ti balay, ket nasarakanda ti didiosen iti katre ken ti nagpungananna a naaramid iti dutdot ti kalding. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 656
17"Apay nga inallilawnak iti kastoy ket impalubosmo a naglibas ti kabusorko?" sinaludsod ni Saul ken ni Mical. "Imbagana ngamin a patayennak no diak tulongan nga aglibas," insungbatna. 18Kabayatanna, nakalibas ni David. Napan idiay Rama ket impulongna ken ni Samuel ti amin nga inaramid ni Saul kenkuana. Kalpasanna, nagkuyogda ken Samuel a napan idiay Najot ket nagyanda sadiay. 19Idi maammoan ni Saul nga adda ni David idiay Najot, maysa a lugar idiay Rama, 20nangibaon iti sumagmamano a tattao a mangtiliw kenkuana. Nakitada ti bunggoy dagiti profeta nga agsasala ken agdidir-i, ket ni Samuel ti panguloda. Inturayan ti espiritu ti Dios dagiti tattao ni Saul ket nagsasala ken nagdidir-ida met. 21Idi naipadamag daytoy ken ni Saul, nangibaon manen iti ad-adu pay a tattao ket nagsasala ken nagdidir-ida met. Nangibaon manen iti maikatlo a daras kadagiti tattaona, ket kasta met ti napasamak kadakuada. 22Kalpasanna, isu a mismo ti napan idiay Rama. Idi dimteng iti dakkel a bubon idiay Secu, nagsaludsod no sadino ti ayan da Samuel ken David ket naibaga kenkuana nga addada idiay Najot. 23Idi magmagna a mapan sadiay, inturayan ti espiritu ti Dios, ket nagsalsala ken nagpukpukkaw agingga a dimmanon idiay Najot. 24Inuksobna ti pagan-anayna ket nagsalsala ken nagpukkapukkaw iti imatang ni Samuel. Nagmalmalem ken nagpatpatnag a nagidda a lamolamo. Daytoy ti nangrugian ti pagsasao, "Apay, profeta kadi metten ni Saul?" 1 Samuel 20 Tulongan ni Jonatan ni David 1Nagtalaw ni David idiay Najot a sakup ti Rama ket napan ken ni Jonatan. Sinaludsodna ken ni Jonatan, "Ania ti inaramidko? Adda kadi krimen nga inaramidko? Ania aya ti basolko ken ni tatangmo ta kayatnak a patayen?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 657
2"Adayo a kasta ti mapasamak," insungbat ni Jonatan. "Awan ti aramiden ni tatang a dina ipakaammo kaniak, nasken man wenno saan. Diak patien a kayatnaka a patayen!" 3Ngem simmungbat ni David, "Ammo unay ni tatangmo no kasano ti panangipategmo kaniak, ket napanunotna a dina ipalgak kenka ti panggepna nga aramiden amangan no agsakit ti nakemmo. Isapatak kenka a maysa laengen nga addang ti baetmi ken patay!" 4"Aramidek ti aniaman a tarigagayam," kinuna ni Jonatan. 5Insungbat ni David, "Fiesta ti Lutuad inton bigat, ket masapul a makilanglangakto iti ari. Ngem palubosannak koma a mapan aglemmeng iti away agingga iti rabii iti sumaruno nga aldaw. 6No madlawto ni tatangmo nga awanak iti panganan, ibagam kenkuana nga inyunay-unayko kenka a palubosannak nga agawid a dagus idiay Betlehem, agsipud ta idaton ti entero a familiak ti tinawen a sakrifisio. 7No kunana, 'Ala, wen,' awanto ti pakaan-anoak. Ngem no makapungtot isunto ti pakaammoam a pudno a kayatnak a patayen. 8Pangngaasim ta ipaaymo a naimbag a nakem, ket tungpalem daytoy nasagradoan a karim kaniak. Ngem no nagbasolak, sika a mismo ti mangpatay kaniak. Apay nga ipalubosmo a ni tatangmo ti mangpatay kaniak?" 9"Dimo panunoten dayta," insungbat ni Jonatan. "No maammoak a pudno a dangrannaka ni tatang, ibagak nga ibaga kenka." 10"Siasinonto ti mangipakaammo kaniak no sungbatannaka a sipupungtot ni tatangmo?" sinaludsod ni David. 11"Inta idiay away," insungbat ni Jonatan. Napanda ngarud iti away, 12ket kinuna ni Jonatan ken ni David, "Ti komaApo a Dios ti Israel ti agpaay a saksita. Iti kastoy nga oras inton bigat ken iti sumaruno nga aldaw, pagsaludsodakto ni tatang. No nasayaat ti riknana kenka, pakaammoankanto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 658
13No panggepnaka a dangran, patayennak koma ti Apo no dika pakaammoan ket pumanawka nga awan ti pakaan-anoam. Sapay koma ta adda kenka ti Apo a kas iti kaaddana idi ken ni tatangko. 14Ita, no sibibiagak pay met laeng, salimetmetam koma ti nasagradoan a kari ket agtalinaedka a napudno kaniak. Ngem no matayak, 15aywanamto koma iti agnanayon ti familiak. Ket kalpasan ti panangdadael a mamimpinsan ti Apo iti amin a kabusormo, 16sapay koma ta dinto mawaswas ti nagtulaganta. No masalungasing, dusaennakanto ti Apo." 17Pinagkari manen ni Jonatan ni David a taginayonenna ti panangipategna kenkuana ta ipatpateg unay ni David a kas iti panangipateg iti bagina. Nagkari ni David. 18Kalpasanna, kinuna ni Jonatan ken ni David, "Fiesta ti Lutuad inton bigat, ket no awanka iti panganan, madlawto ti kaawanmo. 19Iti sumuno nga aldaw, nalaklakanton a madlaw ti kaawanmo. Inka ngarud iti disso a naglemmengam idi, ket aglemmengka iti likudan ti nabunton a bato sadiay. 20Mangibiatakto iti tallo a pana iti nabunton a bato a kasla isu ti puntaak. 21Ibagakto a mapan biroken ti adipenko. No kunak kenkuana, 'Adda dagiti pana dita sikigam; alaem ida,' kaipapananna nga awan ti pakaan-anoam ket mabalinmo ti rummuar. Isapatak iti nagan ti sibibiag nga Apo nga awanto ti pagpeggadam. 22Ngem no ibagak kenkuana, 'Adda dagiti pana iti labesmo,' pumanawkan, agsipud ta papanawennaka ti Apo. 23No maipapan iti nagtulaganta, ti Apo ti saksita tapno agtalinaed daytoy a kari iti agnanayon." 24Naglemmeng ngarud ni David iti away. Iti Fiesta ti Lutuad, simmango ni Saul iti lamisaan ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 659
25nagtugaw iti masansan a pagtugtugawanna iti asideg ti diding. Nagtugaw ni Abner iti abayna. Nagtugaw met ni Jonatan iti bangir ti lamisaan a sumangsango iti ari. Bakante ti tugaw ni David, 26ngem awan ti sinao ni Saul iti dayta nga aldaw, agsipud ta impagarupna nga adda napasamak kenkuana ket saan a nadalus iti imatang ti linteg. 27Iti sumuno nga aldaw kalpasan ti Fiesta ti Lutuad, bakante pay laeng ti tugaw ni David. Sinaludsod ni Saul ken ni Jonatan, "Apay a saan nga immay nangan ni David ita ken idi kalman?" 28"Nagpakpakaasi kaniak a palubosak a mapan idiay Betlehem," insungbat ni Jonatan. 29"'Pangngaasim ta palubosannak,' kinunana, 'agsipud ta rambakan ti familiak ti fiesta ti daton idiay ilimi, ket imbilin ti kabsatko a lalaki a mapanak sadiay. Ngarud no gayyemnak met laeng, palubosannak a mapan tapno makitak dagiti kabagiak.' Isut' gapuna nga awan ni David iti tugawna iti panganan." 30Nakapungtot ni Saul ken ni Jonatan ket kinunana kenkuana, "Sika nga anak ti nasukir ken dakes a babai! Ita, ammokon a kankanunongam ni David ket ibabainmo ti bagim ken dayta nga inam! 31Dimo kad ammo a no sibibiag pay met la ni David, pulos a dikanto makapagari iti daytoy a pagilian? Ita, inka alaen ket yegmo ditoy - masapul a matay!" 32"Apay a rumbeng a matay?" insungbat ni Jonatan. "Ania kadi ti inaramidna?" 33Gapu iti daytoy, ginayang ni Saul ni Jonatan tapno patayenna ket nabigbig ni Jonatan a pudno a kayat a patayen ni Saul ni David. 34Sipupungtot ni Jonatan a pimmanaw iti panganan; saan a nangan iti dayta nga aldaw - ti maikadua nga aldaw ti Fiesta ti Lutuad. Kasta unay ti pannakariribukna maipuon ken ni David agsipud ta imbabain ni Saul. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 660
35Iti sumuno nga agsapa, napan ni Jonatan iti away tapno agkitada ken ni David a kas nagnumoanda. Nangitugot iti maysa a bumarito. 36"Agtarayka ket sapulem dagiti pana nga ibiatko," kinunana kenkuana. Nagtaray ti ubing ket nangibiat ni Jonatan iti pana iti labes ti adipenna. 37Idi dumanon ti ubing iti disso a nagdissoan ti pana, impukkaw ni Jonatan kenkuana, "Adda ti pana iti labesmo. 38Darasem a mapan alaen! Dika agtaktak!" Pinidut ti ubing ti pana ket nagsubli iti ayan ti apona. 39Dina ammo no ania ti kaipapanan ti amin. Da Jonatan ken David laeng ti makaammo. 40Inted ni Jonatan dagiti igamna iti ubing ket imbagana kenkuana nga isublina iti ili. 41Kalpasan ti ipapanaw ti ubing, rimmuar ni David iti nabunton a bato, namitlo a nagpakleb iti daga a kas panangipakitana iti panagdayawna. Agsangsangitda ken ni Jonatan bayat ti panaginnagekda. Nakarkaro ti panagladingit ni David ngem ni Jonatan. 42Kinuna ni Jonatan ken ni David, "Dios ti kumuyog kenka. Sapay koma ta tulongannata ti Apoa mangsalimetmet iti karinkarita a nasagradoan ket kasta koma met ti panangsalimetmet dagiti kaputotam ken dagiti kaputotak iti agnanayon." Pimmanaw ni David, ket nagsubli ni Jonatan iti ili. 1 Samuel 21 Itarayan ni David ni Saul 1Napan ni David idiay Nob iti ayan ni Ahimelec a padi. Agtigtigerger ti padi a simmabat kenkuana. Sinaludsodna ken ni David, "Apay a siksika nga immay? Apay nga awan ti kaduam?" 2Insungbat ni David, "Addaak ditoy ta adda nangibaonan kaniak ti ari. Imbagana nga awan ti pangipakaammoak iti nangibaonanna kaniak. No maipapan kadagiti tattaok, imbagak kadakuada nga agsasarakkami iti maysa a lugar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 661
3Ita, ania ti makan dita? Ikkannak man iti lima a tinapay wenno aniaman nga adda kenka." 4Kinuna ti padi, "Awan ti gagangay a tinapay. Ti la nasagradoan a tinapay ti adda. Mabalinmo nga alaen no la ket saan a nakikaidda dagiti tattaom kadagiti babbai itay nabiit." 5Kinuna ni David, "Awan duadua a dida pay nakikaidda iti babai. Tunggal adda pakaibaonan dagiti tattaok, ikagumaanda ti agtalinaed a nadalus, uray no gagangay a mision ti papananmi. Anianto la ketdin ita ta naisangsangayan ti nakaibaonanmi?" 6Ngarud, inted ti padi ti nasagradoan a tinapay, ta awanen ti adda no di la dagiti tinapay a naidaton ken ni Yahweh. Naikkat dagitoy iti nasantoan a lamisaan ket nasuktanda iti kalutluto a tinapay. 7Iti dayta nga aldaw, nairana nga adda sadiay ni Doeg nga Edomita a pangulo dagiti agay-aywan kadagiti arban ni Saul, ta masapul a tungpalenna ti maysa nga annongna a nasantoan. 8"Adda kadi maitedmo kaniak a gayang wenno kampilan?" sinaludsod ni David ken ni Ahimelec. "Awan ti naitugotko nga armas; nagdardarasak a pimmanaw ta nasken unay ti bilin ti ari." 9"Ti laeng kampilan ni Goliat a Filisteo a pinataymo idiay Tanap ti Lugo ti adda nga armas ditoy," insungbat ni Ahimelec. "Nabungon iti lupot ket naidulin iti likudan ti efod. Alaem no kayatmo." "Itedmo kaniak," kinuna ni David. "Awanen ti kampilan a nasaysayaat ngem iti daytoy." 10Pimmanaw ni David tapno itarayanna ni Saul. Nagkamang ken ni Akis nga ari ti Gat. 11Ngem nabigbig dagiti ofisiales ni Akis ket kinunada iti ari, "Saan aya nga isu ni David nga ari iti pagilianna? Isu ti ikankanta dagiti babbai bayat ti panagsasalada: 'Rinibu ti pinatay ni Saul, ngem pinullo ribu ti pinatay ni David.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 662
12Naimula ken ni David dagitoy a saoda, ket kasta unay ti panagbutengna ken ni Akis. 13Naginmamauyong ngarud ni David iti imatangda amin, aglalo no padasenda a tenglen. Suratsuratanna dagiti rikep ti ruangan ket bay-anna nga agayus ti katayna iti imingna. 14Kinuna ngarud ni Akis kadagiti ofisialesna, "Diyo kadi makita nga agmauyong dayta a tao? Apay nga inyegyo kaniak? 15Adu unayen ti agmauyong a lallaki nga adda kaniak! Apay aya a nangyegkayo ditoy balayko iti sabali pay a mangriribuk kaniak?" 1 Samuel 22 Ti Pannakapapatay dagiti Papadi 1Naglibas ni David iti siudad ti Gat ket napan iti maysa a rukib iti asideg ti ili ti Adullam. Idi madamag dagiti kakabsatna ken dagiti dadduma a kameng ti familiana nga adda sadiay ni David, napanda timmipon kenkuana. 2Timmipon kenkuana ti amin a maidaddadanes wenno nakautang wenno dagiti adda saksakiten ti nakemda, ket isu ti nagbalin a panguloda. Agarup a 400 a lallaki ti kimmappon kenkuana. 3Manipud sadiay, napan ni David idiay Mizpa nga ili iti Moab, ket kinunana iti ari ti Moab, "Pangngaasim ta ipalubosmo nga agdagus pay la kenka ni tatangko ken ni nanangko agingga a maammoak no ania ti aramiden ti Dios kaniak." 4Imbati ngarud ni David dagiti nagannak kenkuana iti ari ti Moab, ket nagyanda sadiay bayat ti panaglemmengna iti rukib. 5Napan ni profeta Gad ken ni David. "Saanka nga agyan ditoy," kinuna ti profeta. "Inka a dagus idiay Juda." Pimmanaw ngarud ni David ket napan iti kabakiran ti Heret. 6Iti maysa nga aldaw, adda ni Saul idiay Gabaa. Agtugtugaw iti sirok ti maysa a salamagi ket ig-iggamanna ti gayangna. Agtaktakder met iti lawlawna Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 663
dagiti ofisialesna. Naipadamag kenkuana a nabirokandan paglemlemmengan ni David ken dagiti tattaona, 7ket kinunana kadagiti ofisialesna, "Dumngegkayo, dakayo a Benjaminita! Namnamaenyo kadi nga ikkannakayo amin ni David iti talon ken kaubasan? Ipagarupyo kadi a pagbalinennakayo nga ofisial iti armadana? 8Daytoy kadi ti gapuna nga isiksikatdak? Awan kadakayo ti nangibaga kaniak a nakitulag ti mismo nga anakko ken ni David. Awan ti mangisakit kaniak, wenno mangibaga nga agsapsapul itan ti maysa kadagiti tattaok iti gundawayna a mangpatay kaniak ken sinugsogan ti anakko nga isikatnak!" 9Nakatakder met idi ni Doeg nga Edomita iti ayan dagiti ofisiales ni Saul. Kinunana, "Nakitak ni David idiay Nob, idi napan ken Ahimelec nga anak ni Ahitob. 10Nakiuman ni Ahimelec ken ni Yahweh ket sinaludsodna no ania ti rumbeng nga aramiden ni David. Kalpasanna, inikkanna ni David iti balonna sana inted ti kampilan ni Goliat a Filisteo." 11Pinaayaban ngarud ni Ari Saul ni Ahimelec a padi ken dagiti amin a kabagianna a papadi met iti Nob ket dimmatagda kenkuana. 12"Dumngegka, Ahimelec," kinuna ni Saul. "Adtoyak a madadaan nga agserbi kadakayo, apo," insungbatna. 13Sinaludsod ni Saul, "Apay nga isiksikatdak - dakayo ken David? Apay nga inikkam ni David iti taraon ken kampilan? Apay a nakiumanka iti Dios maipuon kenkuana? Ita, binusornakon, ket ur-urayenna ti gundawayna a mangpatay kaniak!" 14Simmungbat ni Ahimelec, "Ni David ti kapudnoan nga ofisialmo! Isu ti mismo a manugangmo, kapitan dagiti guardiam ken raraemen amin nga adda iti palasiom. 15Wen, nakiumanak iti Dios a maipaay kenkuana ngem saan la a daytoy ti pannakiumanko. No maipapan iti panangisikatko kenka, dinak koma Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 664 ti
pabasolen ti natan-ok nga ari wenno pabasolen ti siasinoman a kameng ti familiak. Awan ti ammok iti daytoy a banag!" 16"Ahimelec," kinuna ti ari, "masapul a mataykayo nga agkakabagian." 17Kinunana kadagiti guardia nga agtatakder iti asidegna, "Patayenyo dagiti papadi ti Apo, ta nakikumplotda ken ni David! Dida imbaga kaniak a naglibas ni David uray no ammoda." Ngem nagkedked dagiti guardia a mangpatay kadagiti papadi ni Yahweh. 18Isut' gapuna a kinuna ni Saul ken ni Doeg, "Sika ti mangpapatay kadakuada!" Ket pinatay amin ida ni Doeg. Iti dayta nga aldaw, pinatayna ti 85 a papadi a siaarwat iti linen nga efod. 19Pinapapatay met ni Saul ti dadduma nga agnaed iti Nob a siudad dagiti papadi. Babbai ken lallaki, ubbing ken maladaga, bakbaka ken asno ken karnero - napapatayda amin. 20Ngem nakalibas ni Abiatar a maysa kadagiti annak ni Ahimelec. Napan timmipon ken ni David, 21ket imbagana kenkuana a pinapatay ni Saul dagiti papadi ni Yahweh. 22Kinuna ni David kenkuana, "Idi nakitak ni Doeg sadiay iti dayta nga aldaw, ammok nga agipulong ken ni Saul. Ngarud, siak ti nakaigapuan ti pannakapapatay dagiti amin a kabagiam. 23Agyanka kaniak ket dika agbutbuteng. Kayatnata a patayen ni Saul, ngem natalgedka ditoy dennak." 1 Samuel 23 Ispalen ni David ti Ili ti Keila 1Naipakaammo ken ni David a rarauten dagiti Filisteo ti ili ti Keila ket taktakawenda dagiti kaap-apit a trigo. 2Sinaludsodna ngarud ken ni Yahweh, "Innak kadi gubaten dagiti Filisteo?" "Wen," insungbat ni Yahweh. "Gubatem ida ket ispalem ti Keila." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 665
3Ngem kinuna dagiti tattao ni David, "Adu unayen ti pagpeggadantayo ditoy Juda. Nakarkaro manen no intayo darupen dagiti mannakigubat a Filisteo idiay Keila!" 4Ngarud, nakiuman manen ni David ken ni Yahweh. "Inka idiay Keila ket yawatkonto kenka dagiti Filisteo," imbaga ni Yahweh. 5Napan ni David ken dagiti tattaona idiay Keila ket rinautda dagiti Filisteo. Adu ti pinapatayda kadakuada sada innala dagiti animalda. Iti kasta, inispal ni David ti ili ti Keila. 6Idi naglibas ni Abiatar nga anak ni Ahimelec, nagkamang ken ni David idiay Keila. Intugotna ti efod. 7Naipadamag ken ni Saul a napan ni David idiay Keila, ket kinunana, "Inyawaten ti Dios ni David iti pannakabalinko. Naipalab-ogen ta simrek iti nabakudan nga ili nga adda rikep ken balunet dagiti ruanganna." 8Daytoy ti gapuna nga inummong ni Saul dagiti soldadona tapno makigubatda. Simmalogda idiay Keila tapno lakubenda ni David ken dagiti soldadona. 9Idi naammoan ni David ti panggep ni Saul a mangraut kenkuana, kinunana ken ni Abiatar a padi, "Yegmo ditoy ti efod." 10Kinuna ni David, "O Apo a Dios ti Israel, naammoak a panggep ni Saul ti umay ditoy Keila tapno dadaelenna ti siudad gapu kaniak nga adipenmo. 11Yawatdakto kadi dagiti umili ti Keila iti pannakabalin ni Saul? Pudno kadi nga umay ni Saul a kas nadamagko? O Apo a Dios ti Israel, pangngaasim ta sungbatannak!" "Umay nga umay ni Saul," insungbat ni Yahweh. 12"Ket dagiti umili ti Keila, yawatdakto kadi ken dagiti tattaok iti pannakabalin ni Saul?" sinaludsod ni David. "Yawatdakanto," insungbat ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 666
13Dinagdagus ngarud ni David ken dagiti agarup nga 600 a tattaona ti pimmanaw idiay Keila. Nagalis-alisda. Idi madamag ni Saul a naglibas ni David idiay Keila, saanna nga intuloy ti panggepna. Ni David iti Nasamek a Katurturodan a Pagilian 14Naglemmeng ni David iti let-ang iti asideg ti Sif nga adda iti katurturodan a pagilian. Inaldaw a sarsaraken ni Saul, ngem saan nga inyawat ti Dios ni David iti pannakabalin ni Saul. 15Nupay kasta, kaskasdi a mabuteng ni David, agsipud ta ammona a desidido ni Saul a mangpatay kenkuana. Adda ni David idiay Jores iti let-ang iti asideg ti Sif 16idi napan kenkuana ni Jonatan nga anak ni Saul, ket pinapigsana ti nakemna babaen iti panangipatalgedna iti pannalaknib ti Dios. 17"Saanka nga agbuteng," kinuna ni Jonatan. "Dinaka mabalin a dangran ni tatangko. Agbalinkanto nga ari ket siakto ti sumaruno kenka iti saad, kas pagaammo ni tatangko." 18Sinapataanda ti nasagradoan a karida nga aggayyemda. Nagawid ni Jonatan ngem nagbati ni David idiay Jores. 19Idi adda ni Saul idiay Gabaa, adda tattao a taga-Sif a napan kenkuana ket impakaammoda nga aglemlemmeng ni David iti sakupda. "Adda ni David idiay Jores iti Bantay Hakila iti akin-abagatan a paset ti let-ang ti Juda," kinunada. 20"Ammomi no kasano ti ayatmo a mangtiliw kenkuana, Natan-ok nga Ari. Umayka ngarud iti lugarmi ket ipanamnamami kenka a matiliwmo." 21Kinuna ni Saul, "Sapay koma ta bendisionannakayo ti Apo, gapu iti pannakipagriknayo kaniak. 22Inkay manen kitaen a naimbag. Siguradoenyo no sadino paglemlemmengan ni David ken no siasino ti nakakita kenkuana. Naibaga kaniak a nasikap la unay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 667 ti
668 23Inton maammoan ken makitayo dagiti nalimed a disso a paglemlemmenganna, dagdagusenyonto nga umay ibaga kaniak. Kumuyogakto kadakayo ket no adda pay la sadiay, anupek uray no masapul a sursorek ti entero a Juda." 24Nagsubli dagiti tattao ket immun-unada ngem ni Saul a napan idiay Sif. Adda idi ni David ken dagiti tattaona iti let-ang ti Maon, iti awan matagtagitao a tanap iti akin-abagatan a paset ti let-ang ti Juda. 25Nagrubbuat ni Saul ken dagiti tattaona tapno birokenda ni David. Ngem naammoan daytoy ni David ket napan naglemmeng iti maysa a kabatoan a turod iti let-ang ti Maon. Sadiay ti nagyananna. Idi madamag ni Saul iti maipapan iti daytoy, napanna sinarak ni David. 26Adda ni Saul ken dagiti tattaona iti maysa a bangir ti turod. Adda met iti sabali a bangir ti turod da David ken dagiti tattaona. Agdardarasda a pumanaw ta asidegen ni Saul ken dagiti tattaona ket dandanida matiliwen. 27Pagammoan, simmangpet ti maysa a naibaon ket imbagana ken ni Saul, "Darasem ti agawid! Rarauten dagiti Filisteo ti pagiliantayo!" 28Ngarud, saan nga intuloy ni Saul ti panangsunsonda ken ni David ket napanda ginubat dagiti Filisteo. Daytoy ti gapuna a maaw-awagan dayta a disso iti Turod a Nagsinaan. 29Pimmanaw ni David ket napan naglemmeng iti sakup ti Engadi. 1 Samuel 24 Ispalen ni David ti Biag ni Saul 1Idi agsubli ni Saul kalpasan iti pannakigubatna kadagiti Filisteo, naibaga kenkuana nga adda ni David iti let-ang iti asideg ti Engadi. 2Nangitugot ni Saul iti 3,000 a napili a mannakigubat iti Israel ket napanda binirbirok ni David ken dagiti tattaona iti dayaen ti Kabatoan dagiti Atap a Kalding. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
669 3Dimteng iti maysa a kueba nga asideg iti sumagmamano a pagaponan ti karnero iti igid ti dalan, ket simrek tapno mapan umibleng. Nairana a ditoy ti paglemlemmengan ni David ken dagiti tattaona, iti kaunggan a paset ti rukib. 4Kinuna dagiti tattaona, "Daytoyen ti gundawaymo! Inyawaten ti Apo ti kabusormo iti pannakabalinmo kas inkarina, ket mabalinmo nga aramiden kenkuana ti aniaman a kayatmo." Nagar-arudok ni David a napan iti ayan ni Saul ket nangragas iti gayadan ti kagay ni Saul a di nadlaw ni Saul. 5Ngem kalpasanna, nariribuk ti konsensia ni David, 6ket kinunana kadagiti tattaona, "Yad-adayo koma ti Apo a dangrak ti apok a pinilina a kas ari! Diak mabalin a dangran, agsipud ta isu ti ari a pinili ti Apo!" 7Naallukoy ngarud ni David dagiti tattaona a dida darupen ni Saul. Timmakder ni Saul ket rimmuar iti rukib. 8Simmaruno met a rimmuar ni David ket inawaganna, "Natan-ok nga Ari!" Timmalliaw ni Saul. Nagkurno ni David a kas pammadayawna iti ari 9sana kinuna, "Apay a patiem dagiti tattao nga agkunkuna a kayatka a patayen? 10Itay laeng, mismo a sika ti nakakita nga inyawatnaka ti Apo iti pannakabalinko dita uneg ti rukib. Adda dagiti tattaok a nangibaga kaniak a patayenka, ngem naasianak kenka ket imbagak kadakuada a pulos a saanka a dangran, agsipud ta sika ti ari a pinili ti Apo. 11Kitaem, ama. Kitaem daytoy ig-iggamak a gayadan ti kagaymo! Nalaka koma a pinatayka ngem rinagasko laeng daytoy. Daytoy koma ti mangipaneknek nga awan ti panggepko a mangsukir wenno mangranggas kenka. Uray no awan ti naaramidko a dakes kenka, kaskadi nga an- anupennak tapno patayennak. 12Ikeddeng koma ti Apo no siasino kadata ti nagbiddut. Sapay koma ta dusaennaka gapu iti tignaymo a maibusor kaniak; ta pulos a dika dangran. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13Ammom ti pagsasao, 'Dagiti laeng dakes a tattao ti agaramid iti dakes.' Ket saanka ngarud a ranggasan. 14Kitaem ti panggep a patayen ti ari ti Israel! Kitaem ti an-anupenna! Maysa a natay nga aso! Maysa a timel! 15Ninto Apo ti mangukom ket ikeddengna no sinno kadata ti nagbiddut. Usigenna koma daytoy a banag; salaknibannak ket isalakannak pannakabalinmo." 16Idi nalpas a nagsao ni David, kinuna ni Saul, "Pudno kadi a sika dayta, anakko a David?" Ket nagsangit ni Saul. 17Kalpasanna, kinunana ken ni David, "Nalintegka idinto a nagbiddutak. Naimbagka la unay kaniak ngem dakes ti insubalitko kenka! 18Ita nga aldaw, impakitam ti kinaimbagmo kaniak agsipud ta dinak pinatay uray no inyawatnak ti Apo iti pannakabalinmo. 19Manmano a mapasamak a no matiliw ti maysa a tao ti kabusorna, palubosanna met laeng nga awan ti pakaan-annoanna. Bendisionannaka koma ti Apo gapu iti impaaymo kaniak ita nga aldaw. 20Ita, kapkapnekakon nga agarikanto iti Israel, ket natalgedto ti pagarian iti panangituraymo. 21Ngem ikarim koma kaniak iti nagan ti Apo nga ispalemto dagiti kaputotak tapno saan a malipatan ti naganko ken ti nagan ti familiak." 22Inkari ni David nga aramidenna ti dawat ni Saul. Nagawid ni Saul ket nagsubli met ni David ken dagiti tattaona iti paglemlemmenganda. 1 Samuel 25 Ti Ipapatay ni Samuel 1Natay ni Samuel, ket naguummong amin dagiti Israelita a mangdung-aw kenkuana. Intanemda iti balayna idiay Rama. Ni David ken ni Abigail Kalpasan daytoy, napan ni David iti let-ang ti Paran. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 670 iti
671 2-3Adda idi lalaki nga agnagan iti Nabal a nagtaud iti kapuonan ni Caleb. Taga-Maon ni Nabal. Nakabakbaknang ket adda dagana iti asideg iti ili ti Carmel. Adda 3,000 a karnerona ken 1,000 a kaldingna. Napintas ken nasaririt ni Abigail nga asawana, ngem nasabrak ken dakes ti ugali ni Nabal. Pukpukisan idi ni Nabal dagiti karnerona idiay Carmel. 4Adda met idi ni David idiay let-ang ket idi maammoanna daytoy, 5nangibaon iti sangapulo nga agtutubo a mapan idiay Carmel. Binilinna ida a birokenda ni Nabal ket idanonda kenkuana ti pakomustana. 6Kastoy ti pinaibagana: "Pakomustaannaka ni David; pakomustaanna met ti familiam ken amin nga adda kenka. 7Nadamagna a pappapukisam dagiti karnerom, ket kayatna nga ipakaammo kenka nga adda idi dagiti pagpaspastorem iti sakupna ket dida rinangranggasan ida. Pulos nga awan ti natakaw a kukuada bayat ti kaaddada idiay Carmel. 8Damagem laeng kadakuada, ket ibagada kenka a pudno daytoy. Dawaten ni David a sangailiennakami ta umaykami iti kaaldawan ti fiesta. Pangngaasim ngarud ta itedmo ti mabalinmo nga ipaay kadakami nga adipenmo ken ni David a napateg a gayyemmo." 9Dimteng dagiti tattao ni David ket indanonda ken ni Nabal ti pinaibaga ni David. Nagur-urayda. 10Kamaudianna, simmungbat ni Nabal: "David? Siasino dayta a tao? Diak pay nadamag dayta a tao. Kadagitoy nga aldaw, napno ti pagilian iti tagabu a nagtalaw iti balay ti apoda. 11Ha! Kayatyo a sawen nga alaek ti tinapay ken ti arakko ken dagiti animal a pinartik nga agpaay kadagiti agpukpukis kadagiti karnerok ket itedko kadagiti tattao a diak ammo no sadino ti naggapuanda?" 12Nagsubli dagiti tattao ni David ket imbagada kenkuana ti sao ni Nabal. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13"Ibarikesyo dagiti kampilanyo," imbilin ni David. Kasta ti inaramidda. Imbarikes met ni David ti kampilanna ket pimmanaw agraman dagiti ag-400 a tattaona. Nagbati ti 200 a tattao a mangbantay kadagiti masapsapulda. 14Adda maysa kadagiti adipen ni Nabal a napan ken ni Abigail. Kinunana, "Nadamagmo kadin? Adda sumagmamano a tattao ni David nga imbaonna manipud let-ang tapno kablaawanna ti apomi, ngem ininsultona ida. 15Naimbag unay dagiti tattaona kadakami. Didakam siningsinga ket bayat ti kaaddami kadakuada idiay away, pulos nga awan ti natakaw a kukuami. 16Aldaw-rabii a sinalaknibandakami bayat ti panangipastormi kadagiti arban iti asidegda. 17Ita, panunotem a naimbag daytoy ket ikeddengmo no ania ti rumbeng nga aramidem amangan la ketdi no dakes ti mapasamak ti apomi ken ti amin a kameng ti familiana. Nadamsak unay ket pulos nga awan ti makatured a makisao kenkuana!" 18Nagdardaras ni Abigail a nangala iti 200 a tinapay, dua a supot a lalat a napno iti arak, lima a litson a karnero, dua kasukat nga iniruban a trigo, 100 a karaay nga ubas ken 200 a kankanen a naaramid iti namaga nga igos. Impasakayna dagitoy kadagiti asno. 19Kinunana kadagiti adipen, "Umunakayon ta sumarunoak." Ngem dina imbagbaga daytoy iti asawana. 20Sisasakay ni Abigail iti asnona ket agsikko koma iti bakras ti turod a pagpagnaanna idi pagammoan la ta masabatna ni David ken dagiti tattaona. 21Kunkuna itay ni David iti bagina, "Dinaddadaelko la ti tiempok iti let-ang a nangsalaknib kadagiti sanikua daytoy a tao. Pulos nga awan ti natakaw a kukuana, ket daytoy ketdin ti pagsupapakna kaniak iti panangtulongko kenkuana! 22Siak koma ti patayen ti Dios no diak ikisap dagita a tattao sakbay a dumteng ti bigat!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 672
23Idi makita ni Abigail ni David, dagus a dimsaag iti asnona ket nagpakleb iti daga, 24iti sakaanan ni David sana kinuna kenkuana, "Pangngaasim ta denggennak, apo. Siak ti mangibaklay iti biddut. 25Dimo ikankano ni Nabal. Awan serserbi dayta a tao! Kasla met laeng iti naganna - maysa a maag! Awanak idi immay dagiti imbaonmo nga adipen, apo. 26Ti Apo ti manglapped kenka nga agibales ken mangpatay kadagiti kabusormo. Ita, isapatak kenka iti nagan ti Apo a sibibiag a madusanto dagiti kabusormo ken dagiti agpanggep a mangranggas kenka a kas pannakadusanto ni Nabal. 27Pangngaasim, apo, ta awatem daytoy sagut nga inyegko kenka ket itedmo kadagiti tattaom. 28Pakawanennak, apo, iti aniaman a biddut a naaramidko. Isaadnakanto ti Apo a kas ari, kasta met dagiti kaputotam, agsipud ta makirangrangetka kadagiti gubatna ket dikanto agaramid iti dakes bayat ti panagbiagmo. 29No addanto mangdarup kenka ket kayatnaka a patayen, aywanannakanto ti Apo a Diosmo ket awanto ti pakaan-anoam, kas iti panangaywan ti maysa a tao iti napateg a gameng. Ngem no maipapan kadagiti kabusormo, ipurruaknanto ida a kas iti panangipurruak ti tao iti bato iti pallatibong. 30Ket inton maaramid ti Apo ti amin a naimbag nga inkarina kenka ket isaadnaka a kas ari ti Israel, 31awanto ti panagbabawim wenno pannakatuok ti konsensiam panagpapataymo nga awan gapgapuna wenno panagibalesmo. Ket inton nabendisionannakan ti Apo, pangngaasim ta dinakto liplipatan." 32Kinuna ni David kenkuana, "Madaydayaw ti Apo a Dios ti Israel a nangibaon kenka nga umay mangsabat kaniak ita nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 673 iti iti
33Agyamanak iti Dios iti naimbag a panagnaknakemmo ken pananglappedmo kaniak nga agibales ken pumatay. 34Saan nga impalubos ti Apo a dangranka. Ket no dika nagdardaras nga immay nangsabat kaniak, isapatak iti Apo a sibibiag a Dios ti Israel a sakbay a dumteng ti bigat, natay koma aminen a tattao ni Nabal!" 35Inawat ni David ti sagut ni Abigail nga inyegna kenkuana sana kinuna, "Agawidkan ket dika agdanag. Patgak ti dawatmo!" 36Idi agawid ni Abigail iti balayda, nadanonna nga adda parambak nga inangay ni Nabal. Kasla parambak ti ari ti inangayna. Nabartek ni Nabal ket kasta unay ti ragsakna, isu a pulos nga awan imbagbaga ni Abigail kenkuana agingga iti bigat. 37Idi maunawanen ni Nabal, imbaga ni Abigail ti amin kenkuana. Naatake ni Nabal iti puso ket naparalitiko a namimpinsan. 38Kalpasan ti 10 nga aldaw, dinissoan manen ni Yahweh ket natay ni Nabal. 39Nadamag ni David ti pannakatay ni Nabal ket kinunana, "Madaydayaw ti Apo! Binalesna ni Nabal gapu iti pananginsultona kaniak. Dinak pinalubosan nga adipenna nga agaramid iti dakes. Dinusana ni Nabal gapu iti kinadakesna." Nangibaon ni David kadagiti tattaona a mapan ken ni Abigail tapno idanonda ti singasingna a mangasawa kenkuana. 40Dimteng dagiti adipenna idiay Carmel ket imbagada ken ni Abigail, "Imbaonnakami ni David a mangala kenka tapno agbalinka nga asawana." 41Nagkurno ni Abigail iti daga sana kinuna, "Siak ti adipenna a sisasagana a mangbuggo kadagiti saka dagiti adipen ti apok." 42Dinagdagusna ti timmakder ket nagsakay iti asnona. Simmurot kadagiti adipen ni David. Kimmuyog kenkuana dagiti lima a babbai a babaonenna. Nagbalin ni Abigail nga asawa ni David. 43Sakbay ti panangasawana ken ni Abigail, inasawa ni David ni Ahinoam a taga-Jezreel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 674 iti
44Kabayatanna, ni Palti nga anak ni Lais a taga-Gallim ti nangyasawaan ni Saul ken ni anakna a Mical, ti asawa idi ni David. 1 Samuel 26 Ispalen manen ni David ti Biag ni Saul 1Adda lallaki a taga-Sif a napan ken ni Saul idiay Gabaa ket imbagada kenkuana nga aglemlemmeng ni David iti Bantay Hakila iti beddeng ti let-ang ti Juda. 2Dinagdagus ni Saul ti napan idiay let-ang ti Zif. Kinuyog ti 3,000 a kamaingelan a mannakigubat ti Israel tapno birokenda ni David. 3Nagkampo ni Saul iti igid ti dalan iti Bantay Hakila. Adda pay laeng ni David iti let-ang, ket idi naammoanna a simmangpet ni Saul a mangsapsapul kenkuana, 4nangibaon kadagiti espia ket napaneknekanda a pudno nga adda sadiay. 5Nagdardaras ni David a napan sadiay ket nasarakanna ti nagkampoan ni Saul. Tinannawaganna ti pagturturogan ni Saul ken ni Abner nga anak ni Ner a komander ti buyot ti ari. Naturog ni Saul iti tengnga ti kampo, ket nagyan dagiti soldadona iti lawlawna. 6Sinaludsod ni David ken ni Ahimelec a Heteo ken ni Abisai a kabsat ni Joab (annak ida ni Zeruyas), "Siasino kadakayo ti kumuyog kaniak a mapan iti kampo ni Saul?" "Siak," insungbat ni Abisai. 7Ngarud, simrek da David ken Abisai iti kampo ni Saul iti dayta a rabii. Nasarakanda a matmaturog ni Saul iti tengnga ti kampo. Situtugkel iti daga ti gayangna iti asideg iti ulona. Matmaturog ni Abner ken dagiti soldado iti likmutna. 8"Ita a rabii," kinuna ni Abisai ken ni David, "inyawat ti Dios ti kabusormo iti pannakabalinmo. Ipalubosmo nga iduyokko kenkuana ti bukodna a gayang agingga a sumalput iti daga. Maminsan laeng a duyokek, saankon a piduaen!" 9Ngem kinuna ni David, "Saanmo a dangran! Awan duadua a dusaen tiApo ti siasinoman a mangranggas iti pinilina nga ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 675
10Iti nagan ti sibibiag nga Apo," intuloy ni David, "ammok a tinto Apo a mismo ti mangpatay kenkuana inton umay ti tiempo a pannakatayna wenno inton matay iti paggugubatan. 11Yad-adayo koma ti Dios a dangrak ti ari a pinili tiApo! Ngem alaenta ti gayang ken ti pagkargaan ti danum ket pumanawta." 12Innala ni David ti gayang ken ti pagkargaan ti danum iti abay ti ulo ni Saul sada pimmanaw ken ni Abisai. Awan ti nakakita iti inaramidda wenno nakaammo iti napasamak wenno nakariing la koma. Nakaturogda amin, agsipud ta pinaturog ida ni Yahweh iti nairut. 13Kalpasanna, bimmallasiw ni David iti sabali a bangir ti tanap ket napan iti tapaw ti maysa a turod. Adayo ti baetda ken ni Abner ken dagiti soldado ni Saul. 14Impukkawna kadakuada, "Abner! Mangngegnak kadi?" "Siasino agpukpukkaw ken mangririing iti ari?" sinaludsod ni Abner. 15Kinuna ni David, "Abner, di met sika aya ti kamainglan iti Israel? Apay a dimo salsalakniban ti apom nga ari? Adda simrek itay iti kampo tapno patayenna ni apom. 16Nagliwayka iti pagrebbengam, Abner! Iti nagan tiApo a sibibiag, rumbeng a matayka agsipud ta dimo sinalakniban ti apom nga ari a pinili ti Apo. Ita, kitaem no sadino ti ayan ti gayang ti ari. Sadino ti ayan ti pagkargaan ti danum nga adda iti abay ti ulona?" 17Nailasin ni Saul ti timek ni David ket sinaludsodna, "David, sika kadi dayta, anakko?" "Wen, siak, Natan-ok nga Ari," insungbat ni David. 18Ket innayonna, "Apo, apay kadi a birbirokennak pay laeng nga adipenmo? Ania kadi ti inaramidko? Ania a dakes ti inaramidko? 19Natan-ok nga Ari, denggem koma ti ibagak. No ti Apo koma ti akin-aramid iti ibubusormo kaniak, awatenna ti maysa a daton tapno baliwanna ti panunotna. Ngem no tao ti akin-aramid, agdissuor koma kadakuada ti lunod ti Apo. Imbagada kaniak nga innak agdaydayaw kadagiti didiosen, ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 676 ti
agpeggad ti kalintegak a makipagtawid iti daga nga inted ti Apo kadagiti tattaona. 20Dimo koma ngarud ipalubos a matayak iti ganggannaet a daga nga adayo iti Apo. Ta rimmuar ti ari tapno patayenna ti maysa a timel a kas kaniak. Apay a nasken nga an-anupennak a kas iti atap a tumatayab?" 21Insungbat ni Saul, "Nagbasolak. Agsublika, David nga anakko! Pulos a dikanton dangran, ta inispalmo ti biagko ita a rabii. Talaga a maagak ket naka-aramidak iti nadagsen a biddut!" 22"Adtoy ti gayangmo, Natan-ok nga Ari," insungbat ni David. "Mangibaonka iti umay mangala. 23Gunggonaan ti Apo dagiti tattao a napudno ken nalinteg. Ita nga aldaw, inyawatnaka ti Apo iti pannakabalinko ngem dika rinanggasan, sika a pinilina nga ari. 24Inispalko ti biagmo ita nga aldaw; kasta koma met ti aramiden kaniak ti Apo ket ilisinak iti amin a riribuk!" 25Ngarud, kinuna ni Saul ken ni David, "Bendisionannaka koma ti Dios, anakko! Agballigikanto iti amin nga aramidmo!" Napan ni David iti papananna ket nagawid met ni Saul. 1 Samuel 27 Agkamang ni David idiay Filistia 1"Addanto aldaw a patayennak ni Saul," kinuna ni David iti bagina. "Nasaysayaat no agkamangak idiay Filistia. Isardengton ni Saul panangbirbirokna kaniak iti Israel ket awanton ti pakaan-anoak." 2Ngarud, nagdardaras ni David ken dagiti 600 a tattaona a napan ken ni Akis nga anak ni Maoc ken ari ti Gat. 3Nagyan ni David ken dagiti tattaona idiay Gat, agraman dagiti familiada. Intugot ni David dagiti dua nga assawana: ni Ahinoam a taga-Jezreel ken ni Abigail a balo ni Nabal a taga-Carmel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 677 ti
4Idi madamag ni Saul a nagkamang ni David idiay Gat, insardengnan ti panangbirbirokna kenkuana. 5Kinuna ni David ken ni Akis, "No gayyemnak met laeng, ikkannak koma iti bassit nga ili a pagnaedak. Saan a rumbeng, apo, a makipagyanak kenka iti kangrunaan a siudad." 6Inted ni Akis ken ni David ti ili ti Siklag. Manipud idin, kukua dagiti ari ti Juda ti Siklag. 7Makatawen ket uppat a bulan a nagnaed ni David idiay Filistia. 8Iti las-ud dayta a panawen, masansan a rauten ni David ken dagiti tattaona dagiti umili iti Gesur, Girzi ken Amalec a nabayagen nga agnanaed iti dayta a daga. Masansan a dumanonda idiay Shur ken Egipto. 9Patayenna amin a lallaki ken babbai, ket alaenna dagiti karnero, baka, asno, kamelio agraman dagiti pagan-anay. Kalpasanna, agsubli ken ni Akis, 10ket saludsoden ti ari, "Sadino ti nagrautanyo ita?" Masansan nga ibaga ni David kenkuana a rinautna ti akin-abagatan a paset ti Juda wenno ti daga a masakupan ti tribu ti Jerameel, wenno ti pagnaedan dagiti Kineo. 11Iti amin a lugar a rautenna, papapatay ni David ti tunggal maysa, lalaki man wenno babai, tapno awan mapan agipulong idiay Gat iti pudno nga ar- aramidenda kadagiti tattaona. Kastoy ti inar-aramid ni David bayat ti panagyanna idiay Filistia. 12Ngem nagtalek ni Akis ken ni David. "Awan duadua a guraen unay dagiti Israelita a tattaona," kinuna ti ari iti bagina, "ket masapul nga agserbi kaniak iti unos ti panagbiagna." 1 Samuel 28 1Iti saan a nabayag, inummong dagiti Filisteo dagiti buyotda tapno gubatenda ti Israel. Kinuna ni Akis ken ni David, "Namnamaek a tumiponkay iti armadak, sika ken dagiti tattaom." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 678
679 2"Ammok," insungbat ni David. "Siak ti adipenmo ket paneknekakto kenka no ania ti kabaelak nga aramiden." "Nasayaat," kinuna ni Akis. "Pagbalinenka a permanente a badigardko." Mapan ni Saul iti Makium-uman iti Espiritu ti Natay 3Natay idin ni Samuel. Dinung-awan dagiti amin nga Israelita ket impumponda idiay Rama nga ilina. Kabayatanna, pinagtalaw ni Saul ti amin a mammadles ken makium-uman kadagiti espiritu ti natay iti Israel. 4Naguummong dagiti mannakigubat a Filisteo ket nagkampoda iti asideg ti ili ti Sunem. Inummong met ni Saul dagiti Israelita ket nagkampoda idiay Bantay Gilboa. 5Nagbuteng ni Saul idi makitana ti armada dagiti Filisteo. 6Sinaludsodna ken ni Yahweh no ania ti aramidenna, ngem pulos a saan a sinungbatan ni Yahweh, iti tagtagainep man wenno iti Urim wenno babaen iti maysa a profeta. 7Kalpasanna, imbilin ni Saul kadagiti ofisialesna, "Ibirokandak iti babai a makium-uman iti espiritu a mabalinko a pakiumanan." Imbagada kenkuana nga adda maysa a babai a makium-uman iti espiritu idiay Endor. 8Iti maysa a rabii, nanglimlimo ni Saul. Nagarruat iti sabali a pagan-anay, nangitugot iti dua kadagiti tattaona ket napanna kinita ti babai. "Makiumanka iti natay ket ibagam ti gasatko," kinuna ni Saul iti babai. "Awagam ti espiritu ti tao nga inaganak." 9Ngem kinuna ti babai, "Awan duadua nga ammom ti inaramid ni Ari Saul. Pinagtalawna ti amin a mammadles ken makium-uman kadagiti espiritu ti natay iti Israel. Apay a mangipakatka iti palab-og a pakatayak?" 10Nagkari ni Saul. "Iti nagan ti Apo a sibibiag, ikarik a dikanto madusa iti panangaramidmo iti daytoy," insapatana kenkuana. 11"Siasino ngarud ti awagak?" sinaludsod ti babai. "Ni Samuel," insungbat ni Saul. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
680 12Nagparang ni Samuel ket nagikkis ti babai. Kinunana ken ni Saul, "Apay nga inallilawnak? Sika ni Ari Saul!" 13"Dika agbuteng," imbaga kenkuana ti ari. "Ania ti makitam?" "Makitak ti maysa nga espiritu a rumrummuar iti daga," insungbatna. 14"Ania ti langana?" sinaludsod ti ari. "Maysa a lakay a mangin-inut a ngumato iti daga," insungbatna. "Nakakagay iti atiddog." Ammon ni Saul nga isu ni Samuel, ket nagkurno iti daga kas panangipakitana iti panagraemna. 15"Apay a singsingaennak?" kinuna ni Samuel ken ni Saul. "Apay a pinagsublinak?" "Mariribukak unay ngamin!" insungbat ni Saul. "Gubgubatendak dagiti Filisteo ket binaybay-annakon ti Dios. Dinakon sungbatan kadagiti profeta wenno kadagiti tagtagainep. Daytoy ti gapuna nga immawagak kenka tapno ibagam no ania ti rumbeng nga aramidek." 16Kinuna ni Samuel, "Apay nga awagannak no binaybay-annakan ti Apoket nagbalinen a kabusormo? 17Inaramiden ti Apo kenka ti imbagana kaniak idi: Inikkatna kenka ti pagarian ket intedna ken ni David. 18Dimotinungpal ti bilin ti Apo. Dimo ngamin dinadael a namimpinsan dagiti Amalekita ken dagiti amin a kukuada. Daytoy ti gapuna a kastoy ti ar- aramiden kenka ti Apo. 19Yawatnakanto agraman ti Israel iti pannakabalin dagiti Filisteo. Inton bigat, tumiponkanto kaniak, sika ken dagiti annakmo. Yawatto met ti Apo ti armada ti Israel iti pannakabalin dagiti Filisteo." 20Nagbuteng ni Saul iti imbaga ni Samuel ket dagus a natuang ken naunnat iti daga. Napakapsutan ta nagmalmalem ken nagpatpatnag nga awan kinnanna. 21Napan ti babai iti ayan ni Saul ket idi makitana a kasta unay ti pannakariribuk ti ari, kinunana, "Apo, impustak ti biagko a nangaramid iti dawatmo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22Ita, pangngaasim ta aramidem met ti dawatko. Palubosannak koma ta idasaranka iti kanem. Masapul a manganka tapno adda pamigsam nga agbiahe." 23Nagkedked ni Saul ket imbagana a pulos a saan a mangan. Ngem pinilit met dagiti ofisialesna a mangan. Impangagna met laeng ti dawatda ket timmakder sa napan nagtugaw iti katre. 24Dinardaras ti babai a pinarti ti urbon ti baka a palpalukmegenna. Nangala iti arina, insaganana ket nangluto iti tinapay nga awan ti lebadurana. 25Impasangona dagiti taraon ken ni Saul ken kadagiti ofisialesna. Nanganda iti naidasar. Kalpasan ti pannanganda, pimmanawda iti dayta met la a rabii. 1 Samuel 29 Saan nga Awaten dagiti Filisteo ti Tulong ni David 1Inummong dagiti Filisteo ti amin a mannakigubatda ket nagkampoda idiay Afec. Nagkampo met dagiti Israelita iti asideg ti ubbog iti Tanap ti Jezreel. 2Nagmartsa dagiti lima nga ari a Filisteo ket impanguloanda dagiti buyotda a buklen ti ginasut ken rinibu a tattao. Adda ni David ken dagiti tattaona iti likud agraman ni Akis. 3Idi nakita ida dagiti kapitan a Filisteo, sinaludsodda, "Ania ti kukuaen ditoy dagitoy a Hebreo?" Simmungbat ni Akis, "Dayta ni David a maysa nga ofisial ni Saul nga ari ti Israel. Nabayagen nga adda kaniak. Manipud idi immay, awan pay nagbiddutanna." 4Ngem nakapungtot dagiti kapitan a Filisteo ken ni Akis ket kinunada kenkuana, "Pagsubliem dayta a tao iti ili nga intedmo kenkuana. Dimo palubosan a kumuyog kadatayo amangan no liputannatayo ket agbalin a kabusor inton madama ti ranget. Ta awanen ti nasaysayaat a panggun-odna iti parabur ni apona no di ti panangpapatayna kadagiti tattaotayo! 5Kinapudnona, isu dayta ni David nga ikankanta dagiti babbai bayat ti panagsasalada: 'Rinibu ti pinatay ni Saul, ngem pinullo ribu ti pinatay ni David!'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 681
682 6Inayaban ni Akis ni David ket kinunana kenkuana, "Ammok a napudnoka kaniak ket isapatak daytoy iti nagan ti sibibiag a Dios ti Israel. Maragsakanak iti ikukuyogmo kaniak tapno makirangetka iti daytoy a gubat. Manipud simmangpetka, awan pay ti nasarakak a biddutmo. Ngem saandaka kayat dagiti dadduma nga ari. 7Ngarud, agawidka a sitatalna ket dika agaramid iti aniaman a mamagpungtot kadakuada." 8"Ania kadi ti dakes nga inaramidko?" insungbat ni David. "Pulos nga awan ti nasarakam a biddut kaniak, apo, manipud nagserbiak kenka. Apay kadi a diak mabalin ti kumuyog kenka, sika nga apok ken arik, tapno gubatek dagiti kabusormo?" 9"Ammok a napudnoka kaniak ket ibilangka a kas anghel ti Dios," insungbat ni Akis. "Ngem imbaga dagiti dadduma nga ari a dimo mabalin ti kumuyog kadakami iti paggugubatan. 10Ngarud, David, sapaem ti bumangon inton bigat, agraman dagiti amin a kimmuyog kenka a nangpanaw ken ni Saul, ket pumanawkayo apaman nga aglawag." 11Kabigatanna, nasapa a nagrubbuat ni David ken dagiti tattaona tapno agsublida idiay Filistia. Intuloy dagiti Filisteo ti napan idiay Jezreel. 1 Samuel 30 Gubaten ni David dagiti Amalekita 1Dua nga aldaw sakbay a simmangpet ni David ken dagiti tattaona idiay Siklag, rinaut dagiti Amalekita ti abagatan a Juda. Rinautda met ti Siklag sada pinuoran. 2Awan pinatayda ngem tiniliwda dagiti amin a babbai ket innalada ida idi pumanawda. 3-5Idi sumangpet da David ken dagiti tattaona, nasarakanda a napuoran a namimpinsan ti ilida ket naitalaw dagiti assawada ken dagiti annakda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Nairaman a naitalaw da Ahinoam ken Abigail nga assawa ni David. Nagsangit ni David ken dagiti tattaona agingga a napaksuyanda. 6Dakdakkel manen ti parikut ni David. Nasaem unay ti rikna dagiti tattaona gapu iti pannakapukaw dagiti annakda, ket panggepda nga uboren ni David. Ngem pinapigsa ni Yahweh a Diosna. 7Kinuna ni David ken ni Abiatar a padi nga anak ni Ahimelec, "Yegmo ditoy ti efod." Ket napan innala ni Abiatar. 8Sinaludsod ni David ken ni Yahweh, "Innak kadi kamaten dagiti rimmaut? Makamakamko ngata ida?" "Wen, inka kamaten ida," insungbatna. "Awan duadua a makamakammo ida ket ispalem dagiti naitalaw." 9-10Nagrubbuat ngarud ni David ken dagiti 600 a tattaona. Idi dumtengda iti waig ti Besor, nagbati ti 200 ta nabannogda unayen ket dida kabaelan ti bumallasiw. Intuloy ni David ken dagiti 400 a tattaona ti pannagnada. 11Iti away, adda agtutubo nga Egipcio a nasarakan dagiti tattaona ket indatagda kenkuana. Inikkanda iti kanen ken danum, 12sumagmamano a napakebbet nga igos ken dua a karaay nga ubas. Nangan ti agtutubo ket nagsubli ti pigsana. Tallo nga aldaw ken tallo a rabii a pulos a di nangan wenno imminum. 13Sinaludsod ni David, "Taga-anoka? Siasino ti apom?" "Maysaak nga Egipcio," insungbatna. "Tagabunak ti maysa nga Amalekita. Imbatinak ti apok ta nagsakitak. Tallo nga aldawen ti napalabas. 14Rinautmi ti sakup dagiti Kereteo, ti akin-abagatan a Juda, ti daga a masakupan dagiti kapuonan ni Caleb. Pinuoranmi ti Siklag." 15"Kuyogennak man a mapan kadagiti rimmaut?" dinawat ni David. "Kuyogenka no la ket isapatam iti nagan ti Dios a dinakto patayen wenno isubli ken ni apok," kinunana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 683
16Kinuyogna ngarud ni David iti ayan dagiti rimmaut. Sadiay, nawaraswaras dagiti Amalekita. Agpapangan, agiinum ken agrarambakda gapu iti nakaad- adu a sinamsamda idiay Filistia ken Juda. 17Iti parbangon ti sumuno nga aldaw, rinaut ni David ida ket nakigubat agingga iti sumipnget. Awan ti nakalibas nga Amalekita, malaksid ti 400 nga agtutubo a lallaki a naglibas a nagsakay kadagiti kamelio. 18Inispal ni David ti amin nga innala dagiti Amalekita agraman dagiti dua nga assawana. 19Napasublina ti amin, agraman dagiti annak dagiti tattaona ken dagiti amin a sinamsam dagiti rimmaut. 20Napasublina met ti amin a pangen ken arban. Inabog dagiti tattaona dagiti amin nga animal iti sangoananda, ket kinunada, "Kukua dagitoy ni David!" 21Kalpasanna, nagsubli ni David kadagiti 200 a tattaona. Dagitoy dagidi nagbati iti waig ti Besor, ta nabannogda unay idin ket didan kabaelan ti kumuyog kenkuana. Sinabatda ni David ken dagiti tattaona. Siraragsak ni David a napan nangkablaaw kadakuada. 22Ngem nagsao ti sumagmamano a nauyong ken awan serserbina a tattao a kimmuyog idi ken ni David. "Saanda a kimmuyog kadatayo," kinunada. "Ditay ngarud ibingayan ida kadagiti nasamsam. Mabalinda nga alaen dagiti assawa ken annakda ket pumanawdan." 23Ngem kinuna ni David, "Kakabsatko, diyo mabalin nga aramiden daytoy. Bigbigenyo ti impaay ti Apo kadatayo. Sinalaknibannatayo ket inyawatna kadatayo ti bunggoy a nangraut kadatayo. 24Awan ti umanamong iti daytoy a singasingyo. Masapul nga agpapada ti bingay ti tunggal maysa. Agpada ti bingay ti agbati a mangbantay kadagiti alikamen ken ti mapan iti paggugubatan." 25Manipud idin, daytoy ti impaannurot ni David maipapan iti pannakabingay ti nasamsam ket tinungpal ti entero nga Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 684
26Idi nagsubli ni David idiay Siklag, pinaipanna kadagiti panglakayen ti Juda ti dadduma a nasamsam. Pinaibagana: "Adtoy ti maysa a sagut a naggapu iti nasamsam nga innalami kadagiti kabusor ti Apo." 27Pinaipanna dagitoy kadagiti agnaed iti Betel; Rama iti abagatan a paset ti Juda, Jattir, 28Aroer, Sifmot, Estemoa, 29Racal, kadagiti kapuonan ni Jerameel, kadagiti Kineo, 30ken kadagiti tattao iti ili ti Horma, Borasan, Atac, 31ken Hebron. Pinatulodanna ti amin a lugar a napnapananna ken dagiti tattaona. 1 Samuel 31 Matay ni Saul ken dagiti Annakna (1 Cron. 10:1-12) 1Sinunson dagiti Filisteo dagiti Israelita idiay Bantay Gilboa. Adu ti natay kadagiti Israelita ket nagtataray dagiti dadduma agraman ni Saul ken dagiti annakna. 2Ngem nakamatan ida dagiti Filisteo ket pinatayda ti tallo kadagiti annakna, da Jonatan, Abinadab ken Malkisua. 3Napinget ti ranget iti likmut ni Saul. Napuntaan kadagiti pana ti kabusor ket nakaro ti sugatna. 4Kinunana iti agtutubo a para-awit kadagiti igamna, "Asutem ti kampilanmo ket patayennak tapno didak umay pagang-angawan dagidiay awan diosna a Filisteo." Ngem kasta unay ti buteng ti agtutubo ket nagkedked a mangtungpal iti naibilin kenkuana. Innala ngarud ni Saul ti bukodna a kampilan sana rinugmaan. 5Idi makita ti agtutubo a natayen ni Saul, rinugmaanna met ti bukodna a kampilan ket natay a kas kenkuana. 6Iti dayta nga aldaw, natay ni Saul, dagiti tallo nga annakna, ti agtutubo, agraman amin a tattaona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 685
7Idi madamag dagiti Israelita nga agnanaed iti sabali a bangir ti Tanap ti Jezreel ken iti ballasiw ti Karayan Jordan a nagtataray ti armada ti Israel ken natay ni Saul agraman dagiti annakna, binaybay-andan dagiti ilida sada nagtataray. Kalpasanna, simmangpet dagiti Filisteo ket sinakupda dagiti ilida. 8Iti sumuno nga aldaw kalpasan ti gubat, idi napan nagsamsam dagiti Filisteo kadagiti napapatay, nasarakanda dagiti bangkay ni Saul ken dagiti tallo nga annakna a naiwalang idiay Bantay Gilboa. 9Pinutolanda ni Saul sada innala dagiti igamna. Nangibaonda kadagiti napan iti entero a Filistia a mangipakaammo iti naimbag a damag kadagiti didiosenda ken kadagiti kailianda. 10Kalpasanna, inkabilda dagiti igam ni Saul iti templo ni Astarte a diosa sada inlansa ti bangkayna iti bakud ti siudad ti Bet-san. 11Nadamag dagiti taga-Jabes, idiay Galaad, ti inaramid dagiti Filisteo iti bangkay ni Saul. 12Nagrubbuat dagiti katuturedan kadakuada ket nagpatpatnagda a nagdaliasat. Idi dumtengda idiay Bet-san, imbabada dagiti bangkay ni Saul ken dagiti annakna manipud iti bakud ket inyawidda ida idiay Jabes. Pinuoranda dagiti bangkay, 13innalada dagiti tultulang sada inkali ida iti sirok ti salamagi iti ili. Pito nga aldawda a nagayunar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 686
2 Samuel 2 Samuel 1 Maammoan ni David ti Ipapatay ni Saul 1Kalpasan ti ipapatay ni Saul, idi naparmeken ni David dagiti Amalekita, nagsubli idiay Siklag, ket dua nga aldawna a nagyan sadiay. 2Iti sumaruno nga aldaw, adda simmangpet nga agtutubo a lalaki a naggapu iti kampo ni Saul. Tapno maipakita ti panagladingitna, pinigispigisna ti pagan-anayna ken winarakiwakanna ti ulona iti tapok. Dimmatag ken ni David, ket nagparintumeng a siraraem. 3Dinamag ni David no sadino ti naggapuanna. "Naglibasak iti kampo dagiti Israelita," insungbat ti agtutubo. 4"Ania ti napasamak?" sinaludsod ni David. "Ibagam kaniak." "Nagtataray ti armadami manipud iti paggugubatan," insungbat ti agtutubo, "ket adu ti natay a tattaomi. Natay met ni Saul ken ni anakna a Jonatan." 5"Kasano nga ammom a natay da Saul ken Jonatan?" sinaludsod ni David. 6"Nairana nga addaak idiay Bantay Gilboa ket nakitak ni Saul nga agsadsadag iti gayangna," kinuna ti agtutubo. "Umas-asideg kenkuana dagiti lugan a pakigubat dagiti kabusor ken dagiti nagkabalio. 7Idi tumalliaw, nakitanak ket inayabannak. Sinaludsodko no ania ti maitulongko kenkuana. 8Sinaludsodna no siasinoak ket imbagak a maysaak nga Amalekita. 9Imbagana nga asitgak tapno patayek. Kinunana nga agbiag pay laeng, ngem saannan a maitured ti nakaro a panagsagabana. 10Inasitgak ngarud ket pinatayko agsipud ta ammok unay a matay met laeng apaman a matuang. Kalpasanna, innalak ti korona iti ulona ken ti pulseras iti takkiagna ket inyegko ida kenka, apo." 11Gapu iti ladingitna, rinay-ab ni David ti pagan-anayna. Ket kasta met ti inaramid dagiti amin a tattaona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 687
12Nagdung-aw, nagsangit ken nagayunarda agingga iti rabii gapu kada Saul ken Jonatan ken gapu kadagiti Israelita a tattao ni Yahweh, ta adu unay kadakuada ti napasag iti paggugubatan. 13Sinaludsod ni David no taga-ano ti agtutubo a nangyeg iti damag. "Maysaak nga Amalekita, ngem agnaedak iti pagilianyo," insungbatna. 14"Apay a dika nagbuteng a nangpatay iti ari a pinili ti Apo?" kinuna ni David. 15Inayaban ni David ti maysa kadagiti taona ket imbilinna, "Papatayem!" Dinuyok ti lalaki ti Amalekita ket natay ti agtutubo. 16Kinuna ni David, "Sika met la ti nangukom iti bagim iti panangipudnom iti panangpataymo iti ari a pinili ti Apo." Dung-awan ni David da Saul ken Jonatan 17Kinanta ni David daytoy a dung-aw a maipaay ken ni Saul ken ni Jonatan nga anakna, 18ket imbilinna a maisuro daytoy kadagiti taga-Juda. (Nailanad daytoy iti Libro ni Jasar.) 19"Kadagiti turod ti Israel, naidasay dagiti pangulomi; napasag dagiti katuredan a soldadomi. 20Diyo iwaragawag daytoy idiay Gat wenno ipakaammo kadagiti kalsada ti Askelon. Diyo pagragsaken dagiti babbai a Filisteo, isuda nga annak dagiti pagano. 21"Sapay koma ta awan linnaaw wenno tudo nga agtinnag kadagiti turturod ti Gilboa. Sapay koma a kanayon a natikag dagiti kataltalonanna. Ta naiwalang sadiay dagiti kalasag dagiti mannakigubat - awanen silapda; aglatlati ti kalasag ni Saul. 22Saan a nagsarday ti panagpapatay ti bai ni Jonatan; awan kinaasian ti kampilan ni Saul, pinatayna dagiti mannakabalin, ginudasna ti kabusor. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 688
689 23"Makaay-ayo ken maipatpateg unay da Saul ken Jonatan. Iti panagbiag saanda a nagsina, iti ipapatay nagmaymaysada. Naparpartakda ngem dagiti agila, napigpigsada ngem dagiti leon. 24"Babbai iti Israel, dung-awanyo ni Saul. Kinawesannakay iti napipintas a lupot nga eskarlata, inarkosannakay iti alahas ken balitok. 25"Napasag dagiti maingel a soldado, napapatayda iti paggugubatan. Naidasay ni Jonatan iti katurturodan! 26"Dung-awanka, Jonatan a kabsatko; napategka la unay kaniak. Nakaskasdaaw ti panagayatmo kaniak, rimbawanna ti panagayat dagiti babbai. 27"Napasagen dagiti mannakigubat! Nabaybay-an dagiti igamda, awanen serserbi dagiti armasda." 2 Samuel 2 Maisaad ni David nga Ari iti Juda 1Kalpasan ti ipapatay ni Saul, nakiuman ni David ken ni Yahweh. "Innak kadi iti maysa kadagiti siudad ti Juda?" sinaludsodna. "Wen, inka," insungbat ni Yahweh. "Sadino ti papanak?" sinaludsod manen ni David. "Idiay Hebron," insungbatna. 2Napan ngarud ni David idiay Hebron. Inkuyogna dagiti dua nga assawana, ni Ahinoam a taga-Jezreel ken ni Abigail a balo ni Nabal a taga-Carmel. 3Inkuyogna met dagiti tattaona, agraman dagiti familiada ket nagnaedda kadagiti ili iti asideg ti Hebron. 4Kalpasanna, dimteng dagiti lallaki ti Juda ket inkonsagrarda ni David a kas ari iti Juda. Idi nadamag ni David a dagiti agnaed iti Jabes-Galaad ti nangitabon ken ni Saul, 5nangibaon sadiay iti sumagmamano a tattao ket pinaibagana: "Bendisionannakayo koma ti Apo iti impakitayo a kinapudnoyo iti ariyo babaen iti panangitabonyo kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
6Sapay koma ta naimbag kadakayo ti Apo ket saannakayo a baybay-an. Iti biangko, supapakankayto met iti daytoy nga inaramidyo. 7Ngarud, papigsaenyo ti pakinakemyo, ket tumuredkayo. Natayen ni Saul nga ariyo ket inkonsagrardak dagiti taga-Juda nga arida." Maisaad ni Isboset nga Ari ti Israel 8Naglibas ni Abner nga anak ni Ner a kaduana ni Isboset nga anak ni Saul ket napanda idiay Mahanaim iti ballasiw ti Jordan. Ni Abner ti pangulo ti armada ni Saul. 9Insaad ni Abner ni Isboset nga ari iti daga a masakupan ti Galaad, Aser, Jezreel, Efraim, Benjamin ken iti entero nga Israel. 10Uppat a pulo ti tawen ni Isboset idi mangrugi nga agari iti Israel ket nagturay iti dua a tawen. Nupay kasta, napudno ti tribu ti Juda ken ni David. 11Pito ket gudua a tawen nga inturayanna ti Juda idiay Hebron. Aggubat ti Israel ken Juda 12Nagrubbuat ni Abner ken dagiti ofisiales ni Isboset idiay Mahanaim ket napanda iti siudad ti Gabaon. 13Nagsasarakda sadiay kada Joab nga anak ni Zeruyas. Nakikuyog dagiti dadduma nga ofisiales ni David. Nagtugaw dagiti dua a bunggoy iti agsumbangir ti pagurnongan ti danum idiay Gabaon. 14Kinuna ni Abner ken ni Joab, "Pagsasalipentayo dagiti agtutubo ket buyaentayo ti panagrangetda - maysa kontra maysa." "Ala wen, no dayta ti kayatmo," insungbat ni Joab. 15Ngarud, sangapulo ket dua nga agtutubo a mangibagi iti armada ni Isboset ken ti tribu ti Benjamin ti nakiranget kadagiti tattao ni David. 16Naginniggem iti ulo ti tunggal pareha sada nagdinnuyok iti bakrang ket padapada a napasag a natay dagiti duapulo ket uppat. Daytoy ti gapuna a napanaganan dayta a disso idiay Gibeon iti Helcat-Assurim. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 690
691 17Simmaruno ti maysa a napinget a gubat. Ket nagballigi dagiti tattao ni David a nangparmek kadagiti Israelita nga impanguloan ni Abner. 18Adda sadiay da Joab, Abisai ken Asael nga annak ni Zeruyas. Kasla atap nga ugsa no agtaray ni Asael. 19Kinamatna ni Abner ket pulos a dina sininsinaan. 20Timmalliaw ni Abner ket kinunana, "Sika kadi dayta, Asael?" "Wen, siak," insungbat ni Asael. 21"Isardengmo ti panangkamatmo kaniak," kinuna ni Abner. "Makirangetka iti maysa kadagiti mannakigubat ket alaem ti adda kenkuana." Ngem saan nga insardeng ni Asael ti panangkamatna kenkuana. 22Kinuna manen ni Abner ken ni Asael, "Isardengmo ti panangkamatmo kaniak. Dinak piliten a mangpatay kenka. No mapatayka, anianto ti rupak nga agparang ken ni Joab a kabsatmo?" 23Ngem intuloy ni Asael ti nangkamat kenkuana, isut' gapuna nga impatallikud ni Abner nga induyok ti gayangna. Napuntaan ti tian ni Asael, ket simmalput ti gayang iti bukotna. Natuang ni Asael ket dagus a natay. Nagsardeng dagiti amin a nakadanon iti disso a nakapasagan ni Asael. 24Nupay kasta, intuloy da Joab ken Abisai ti panangkamatda ken ni Abner. Limneken ti init idi makadanon dagiti agkabsat iti turod ti Amma, iti daya ti Gia iti dalan nga agturong iti let-ang ti Gabaon. 25Naguummong manen dagiti tattao iti tribu ti Benjamin. Nagmaymaysada a bunggoy a tumulong ken ni Abner ket nagsaganada a makigubat iti tapaw ti turod ti Amma. 26Impukkaw ni Abner ken ni Joab, "Isardengtan daytoy a panagpapatay. Awan duadua nga agbanag daytoy iti nakaro a panagsagaba. Agkakailiantayo. Bilinem dagiti tattao nga isardengda ti panangkamatda kadakami a kakabsatda." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
692 27"Iti nagan ti sibibiag a Dios," insungbat ni Joab, "no saanka a nagsao, saan koma nga insardeng dagiti tattaok ti panangsunsonda kadakay agingga iti bigat." 28Pinaguni ni Joab ti trumpeta a kas pagilasinan dagiti tattaona nga isardengda ti panangsunsonda kadagiti Israelita. Ket nagsardeng ti panagrarangetda. 29Nagpatpatnag a nagna da Abner ken dagiti tattaona iti Tanap ti Jordan. Binallasiwda ti Karayan Jordan. Nagnada manen iti sumuno a bigat agingga a nakadanonda idiay Mahanaim. 30Inummong ni Joab dagiti Natakuatanna nga awan ti 19 kadagiti tattao ni David, malaksid ni Asael. tattaona kalpasan ti panagsunsonda. 31Tallo gasut ket innem a pulo kadagiti soldado ni Abner a nagtaud iti tribu ti Benjamin ti pinatay dagiti tattao ni David. 32Innalada ti bangkay ni Asael ket intabonda iti nakaitaneman ti amana idiay Betlehem. Kalpasanna, nagpatpatnagda a nagdaliasat ket parbangonen idi dimtengda idiay Hebron. 2 Samuel 3 1Nabayag bassit a naggubgubat dagiti pasurot ti familia ni Saul ken dagiti pasurot ti familia ni David. Kabayatanna, pimmigsa a pimmigsa ti pannakabalin ni David idinto a kimmapsut a kimmapsut dagiti kabusorna. Dagiti Annak ni David a Nayanak idiay Hebron 2Nayanak idiay Hebron dagiti innem a lallaki nga annak ni David. Isuda dagiti sumaganad kas iti panagsasarunoda a naipasngay: ni Amnon nga anak ni Ahinoam a taga-Jezreel ti inana; 3ni Keleab a ni Abigail a biuda ni Nabal a taga-Carmel ti inana; ni Absalom nga anak ni Maaca nga anak ni Tolmai nga ari ti Gesur; 4ni Adoniha nga anak ni Haggit ti inana; ni Safatias nga anak ni Abital ti inana, 5ken ni Itream nga anak ni Egla ti inana. Nayanak amin dagitoy idiay Hebron. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Makitipon ni Abner ken ni David 6Nagtuloy ti panaggubat dagiti tattao a napudno ken ni Saul ken dagiti tattao ni David. Kabayatanna, bimmileg met ni Abner ket isu ti mabigbigbig a pangulo dagiti ofisiales ni Saul. 7Adda sabali nga asawa ni Saul nga agnagan iti Rispa nga anak ni Aia. Iti maysa nga aldaw, pinabasol ni Isboset ni Abner a nangkaidda ken ni Rispa. 8Nakapungtot ni Abner ket inyikkisna, "Kayatmo kadi a sawen a liputak ni Saul? Ipagarupmo kadi a maysaak a nalimed nga agserserbi iti Juda? Agingga ita, nagtalinaedak a napudno ken ni Saul, kadagiti kakabsatna ken kadagiti gagayyemna. Uray sika, diak impalubos a mayawatka iti pannakabalin ni David. Ngem, ita nga aldaw, pinabasolnak a kinaiddak ti maysa a babai. 9-10Inkari ti Apo ken ni David nga alaenna ti pagarian ken ni Saul ken kadagiti kaputotanna ket pagturayenna ni David iti Israel ken Juda manipud Dan agingga idiay Beerseba. Ita, uray no patayennak tiApo no diak ibanag daytoy." 11Saan a nakasungbat ni Isboset, ta kasta unay ti butengna ken ni Abner. 12Nangibaon ni Abner kadagiti mapan ken ni David nga adda idi idiay Hebron. Pinaibagana: "Siasino ti mangiturayto iti daytoy a daga? Agtulagta ket tulonganka a mangallukoy iti amin nga Israel a makikadua kenka." 13"Nasayaat!" insungbat ni David. "Umanamongak ngem adda maysa a kondision: masapul nga yegmo kaniak ni Mical nga anak ni Saul inton umaynak kitaen." 14Nangibaon met ni David kadagiti mapan ken ni Isboset ket pinaibagana: "Isublim kaniak ni Mical nga asawak. Nangtedak idi iti 100 a nageppas a kudil dagiti mabagbagi dagiti Filisteo tapno maasawak." 15Pinaala ni Isboset ni Mical iti ayan ti asawana, ni Paltiel nga anak ni Lais. 16Simmurot ni Paltiel agingga idiay Bahurim. Agsangsangit idi addada iti dalan. Ngem idi kinuna ni Abner, "Agawidkan!" nagawid ti lalaki. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 693
17Napan ni Abner kadagiti pangulo ti Israel ket kinunana kadakuada, "Nabayagen a kayatyo a ni David ti agbalin nga ariyo. 18Ita, adtoyen ti gundawayyo. Laglagipenyo ti kinuna ti Apo: 'Aramatek ni David nga adipenko a mangisalakan kadagiti tattaok nga Israelita iti pannakabalin dagiti Filisteo ken kadagiti amin a kabusorda.'" 19Nakisao met ni Abner kadagiti tattao iti tribu ti Benjamin ket kalpasanna, napan idiay Hebron tapno ibagana ken ni David ti nagnunumoan nga aramiden dagiti tattao ti Israel ken ti tribu ti Benjamin. 20Idi sumangpet ni Abner idiay Hebron agraman dagiti 20 a lallaki, pinadayaan ida ni David. 21Kinuna ni Abner ken ni David, "Innakon ket ummongek ti amin nga Israel a maipaay iti Natan-ok nga Ari. Awatendakanto nga ari. Magun-odmonton ti amin a tarigagayam ket iturayam ti entero a pagilian." Sakbay a pimmanaw ni Abner, impanamnama ni David kenkuana nga awan ti pakaan-anoanna. Mapapatay ni Abner 22Iti saan a nabayag, simmangpet ni Joab ken dagiti dadduma nga ofisiales ni David. Kagapgapuda a nagraut ket adu ti inyawidda a sinamsamda. Awanen ni Abner idiay Hebron gapu ta pinalubosan ni David kalpasan ti panangipatalgedna kenkuana nga awan ti pakaan-anoanna. 23Idi dumteng ni Joab ken dagiti tattaona, naibaga kenkuana a napan ni Abner ken ni Ari David ket napalubosan a pumanaw kalpasan ti pannakaikari kenkuana nga awan ti pakaan-anoanna. 24Napan ngarud ni Joab iti ari ket kinunana, "Apay a kasta ti inaramidmo? Immay ni Abner ngem pinalubosam ketdin nga awan ti nakaan-anoanna! 25Dimo kad ammo nga immaynaka allilawen? Immay laeng tapno ammoenna ti ar-aramidem ken no sadino ti papanam?" 26Kalpasanna, pinanawan ni Joab ni David sa nangibaon kadagiti mangkamakam ken ni Abner. Saan a naammoan daytoy ni David. Nakamakamda ni Abner iti lugar a managan iti Bubon ti Sira. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 694
27Idi agsubli ni Abner idiay Hebron, inayaban ni Joab iti asideg ti ruangan a kasla makisao kenkuana iti nalimed. Dinuyokna ti tian ni Abner. Iti kasta, napapatay ni Abner gapu ta pinatayna ni Asael a kabsat ni Joab. 28Idi madamag ni David ti napasamak, kinunana, "Ammo ti Apo a pulos nga awan ti basolko, kasta met dagiti pasurotko, iti pannakapapatay ni Abner. 29Sapay koma ta ikaro ni Joab ken ti amin a kameng ti familiana ti pannakapapatayna. Iti tunggal kaputotan, adda koma latta lalaki iti familiana nga aggonorrea wenno agkukutel wenno ti laeng trabaho ti babai ti ammona nga aramiden wenno matay iti paggugubatan wenno agkurang ti kanenna!" 30Ngarud, binales dagiti agkabsat a Joab ken Abisai ni Abner gapu iti panangpapatayna iti kabsatda nga Asael iti paggugubatan idiay Gabaon. Maitabon ni Abner 31Binilin ni David ni Joab ken dagiti tattaona a pigisenda ti pagan-anayda, agarruatda iti nakersang a lupot kas pakakitaan iti panagladingitda iti ipapatay ni Abner. Ket iti pannakaitabonna, nakipamumpon ni Ari David. 32Naitabon ni Abner idiay Hebron; nagdung-aw ti ari, kasta met dagiti tattao. 33Kastoy ti indung-aw ni David nga agpaay ken ni Abner: "Apay a natay ni Abner a kasla maysa a maag? 34Saan a nareppet dagiti imana, saan met a nakawaran dagiti sakana. Natay a kasla iti tao a pinatay dagiti managdakdakes!" Ket sinangitan manen dagiti tattao. 35Nagmalmalem a pinadas dagiti tattao a kinasarita ni David tapno mangan, ngem kinunana, "Isapatak iti Dios a dusaennak no manganak iti uray ania sakbay a lumnek ti init." 36Immanamong dagiti tattao iti inaramid ti ari. Kinapudnona, naragsakanda iti dadduma a nakitada nga inar-aramidna. 37Naawatan dagiti amin a tattao ni David ken dagiti amin nga Israelita nga awan ti pakaibiangan ti ari iti pannakapapatay ni Abner. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 695
696 38Kinuna ti ari kadagiti ofisialesna, "Diyo kadi mabigbig a natay ita nga aldaw ti maysa a natan-ok a pangulo ti Israel? 39Uray no siak ti napili nga ari, nakapsut ti pakinakemko ket diak maibturan ti kinaranggas dagitoy annak ni Zeruyas. Sapay koma ta dusaen ti Apo dagitoy a kriminal a kas kaikarianda." 2 Samuel 4 Mapapatay ni Isboset 1Nagbuteng ni Isboset nga anak ni Saul idi madamagna ti pannakapapatay ni Abner idiay Hebron. Nagdanag met dagiti amin nga Israelita. 2Adda dua a tattao ni Isboset, da Baana ken Recab, a pangulo dagiti bunggoy a para-raut. Annak ida ni Remmon a taga-Beerot iti tribu ti Benjamin. (Maibilang ti Beerot a paset ti Benjamin, 3ngem pimmanaw idi dagiti sigud nga agnaed ket nagkamangda idiay Gettaim a nagnaedanda manipud idin.) 4Adda pay apoko ni Saul; isu ni Mefiboset nga anak ni Jonatan. Lima idi ti tawen ni Mefiboset idi matay da Saul ken Jonatan. Idi dumteng ti damag a naggapu idiay Jezreel maipapan iti ipapatayda, binagkat ti mangaw-awir kenkuana ket intarayna nga impanaw. Ngem gapu iti panagdardarasna, naibbatanna ni Mefiboset ket napilay ti ubing. 5Simrek da Recab ken Baana iti balay ni Isboset iti tumengnga ti aldaw. Agin- inana idi ni Isboset a kas iti ar-aramidenna iti agmatuon. 6Gapu ta nakadungsa idi ti babai nga agtataep iti trigo iti ruangan bayat ti panagtaepna, nakastrek dagiti agkabsat nga awan ti nakadlaw kadakuada. 7Apaman a nakaunegda, napanda iti kuarto ket pinatayda ni Isboset a matmaturog. Pinutolanda ket innalada ti ulona sada naglibas. Nagpatnagda a nagna iti Tanap ti Jordan. 8Idi dimtengda idiay Hebron, napanda indatag ken ni Ari David ti ulo ni Isboset. Kinunada, "Adtoy ti ulo ni Isboset nga anak ni Saul a kabusormo a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
nagpanggep a mangpatay kenka. Ita nga aldaw, impalubos ti Apo a balsen ti Natan-ok nga Ari ni Saul ken dagiti kaputotanna." 9-10Ngem kinuna ni David, "Idi addaak idiay Siklag, adda tao a nangipadamag kaniak iti ipapatay ni Saul. Impagarupna a naimbag ti impadamagna ngem pinatayko iti nagan ti Apo a sibibiag a nangisalakan kaniak iti amin a pakarigatak. Dayta ti gunggona nga intedko kenkuana iti naimbag a damag nga inyegna! 11Nakarkaro pay ti lak-amen dagiti managdakdakes a mangpatay iti tao nga awan basolna iti uneg ti mismo a balayna! Balsenkayo gapu panangpapatayyo kenkuana ket pukawenkayo iti rabaw ti daga." 12Nagbilin ni David ket nagtungpal dagiti tattaona. Pinatayda da Recab ken Baana, pinutedda dagiti ima ken sakada sada imbitin dagitoy iti asideg ti maysa a bubon idiay Hebron. Innalada ti ulo ni Isboset ket inkalida iti tanem ni Abner idiay Hebron. 2 Samuel 5 Maisaad ni David a kas Ari ti Israel ken Juda (1 Cron. 11:1-9; 14:1-7) 1Nagkaykaysa dagiti amin a tribu ti Israel a napan ken ni David idiay Hebron ket kinunada kenkuana: "Adtoykami a kadaraam. 2Iti napalabas, uray idi ari pay laeng ni Saul, sika ti mangipangpangulo iti armada ti Israel iti paggugubatan. Ket inkari kenka ti Apo nga ipanguloamto dagiti tattaona ket sikanto ti mangituray kadakuada." 3Ngarud, napan dagiti amin a pangulo ti Israel ken ni ari David idiay Hebron. Nakitulag kadakuada iti imatang ni Yahweh. Inkonsagrarda ni David ket nagbalin nga ari ti Israel. 4Tallopulo ti tawenna idi maisaad nga ari ket nagturay iti 40 a tawen. 5Manipud Hebron, inturayanna ti Juda iti pito a tawen ken innem a bulan. Manipud Jerusalem, inturayanna ti Israel ken Juda iti 33 a tawen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 697 iti
6Dimteng ti tiempo a panangraut ni Ari David ken dagiti soldadona iti siudad ti Jerusalem. Impagarup dagiti Jebuseo nga agnaed sadiay a saanna a kabaelan a parmeken ti siudad, isu nga imbagada kenkuana, "Dika makastrek ditoy. Kabaelandakay a sarangten uray dagiti bulsek ken pilay laeng." (7Ngem pinarmek ni David ti sarikedked ti Sion ket pinanagananna iti "Siudad ni David.") 8Iti dayta nga aldaw, kinuna ni David kadagiti tattaona, "Amin nga agtarigagay a mangpapatay kadagiti Jebuseo, masapul a magnada nga umuna iti pagayusan ti danum tapno madanonda dagiti bulsek ken pilay a manggurgura kaniak a kas iti pananggurak kadakuada." (Daytoy ti nangrugian ti pagsasao a "Saan a makastrek dagiti bulsek ken pilay iti balay ti Apo.") 9Kalpasan ti panangagaw ni David iti sarikedked, nagnaed sadiay ket pinanagananna iti "Siudad ni David." Pinalawana ti siudad manipud ti lugar a nagaburan iti daga iti akindaya a bangir ti turod. 10Pimmigsa a pimmigsa ni David a kas agturay ta adda kenkuana ni Yahweh a Mannakabalin-amin. 11Nangibaon ni Hiram nga ari ti Tiro kadagiti pannakabagina a mapan ken ni David. Pinatulodanna ni David kadagiti kayo a sedro, agraman kadagiti karpintero ken agkabkabiti tapno ibangonanda ni David iti palasiona. 12Iti kasta, nabigbig ni David nga insaad ni Yahweh a kas ari ti Israel ket parang-ayenna ti pagarianna gapu kadagiti tattaona. Dagiti Annak ni David a Naipasngay idiay Jerusalem 13Pimmanaw ni David idiay Hebron ket napan nagnaed idiay Jerusalem. Sadiay, nangala kadagiti kamalala ken assawana. Naipasngay dagiti dadduma pay nga annakna. 14Dagitoy dagiti nayanak idiay Jerusalem: Sammua, Sobab, Natan, Solomon, 15Ibhar, Elisua, Nefeg, Jafia, 16Elisama, Eliada ken ni Elifelet. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 698
Parmeken ni David dagiti Filisteo (1 Cron. 14:8-17) 17Idi maammoan dagiti Filisteo a naisaad ni David nga ari ti Israel, nagrubbuat ti armadada a mangtiliw kenkuana. Apaman a nadamag daytoy ni David, nagkamang iti nasarikedkedan a lugar. 18Idi sumangpet dagiti mannakigubat a Filisteo, nagwarasda iti Tanap ti Refaim. 19Nakiuman ni David ken ni Yahweh, "Makirangetak kadi kadagiti Filisteo? Maparmekko kadi ida?" "Makirangetka kadakuada," insungbat ni Yahweh. "Tulonganka a manggun-od iti balligi." 20Iti kasta, napan ni David idiay Baal Perazim ket pinarmekna dagiti Filisteo. "Winarawara ti Apo dagiti kabusorko a kas iti danum a nangsawang iti tambak," kinuna ni David. Daytoy ti gapuna a maaw-awagan dayta a disso iti Baal Perazim. 21Idi pimmanaw sadiay dagiti Filisteo, nabatida dagiti diosda sadiay ket innala ida ni David ken dagiti tattaona. 22Ngem nagsubli dagiti Filisteo. Sinakupda ti Tanap ti Refaim, 23isu a nakiuman manen ni David ken ni Yahweh. "Dimo darupen ida iti sango," kinuna ni Yahweh. "Manglikawka ket darupem ida iti likudan, iti asideg dagiti kayo a balsam. 24Inton mangngegmo dagiti danapeg iti ngatoen ti kakaykayoan, dagdagusem ti dumarup ta siak a magmagna nga umun-una ngem sika parmekek ti armada dagiti Filisteo." 25Tinungpal ni David ti imbilin ni Yahweh. Napagsanudna dagiti Filisteo manipud Gabaa agingga idiay Gezer. 2 Samuel 6 Maipan ti Lakasa ti Tulag idiay Jerusalem (1 Cron. 13:1-14; 15:25-16:6, 43) 1Inummong manen ni David dagiti napili a mannakigubat ti Israel; agdagupda iti 30,000 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 699
2ket indauloanna ida a mapan Baala idiay Juda tapno alaenda ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh a mangipakita iti nailangitan a trono ni Yahweh a Mannakabalin-amin. 3Innalada iti balay ni Abinadab nga adda iti tuktok ti turod ket inkargada iti baro a karison sada pimmanaw. Da Uzza ken Ahio nga annak ni Abinadab ti mangiturturong iti karison. 4Magmagna ni Ahio iti sango ti lugan. 5Agsalsala ken agkankanta ni David ken dagiti amin nga Israelita iti amin a kabaelanda a kas pammadayawda ken ni Yahweh. Agtoktokarda kadagiti arpa, salterio, pandereta, kastanuelas ken piangpiang. 6Ngem idi dumtengda iti panaltagan ni Nahon, naitibkol dagiti baka isut' gapuna a tinengngel ni Uzza ti Lakasa ti Tulag. 7Simgiab ti pungtot ni Yahweh a Dios ket dinusana ni Uzza gapu iti saanna a panagraem. Iti dayta a darikmat, natay ni Uzza sadiay iti abay ti Lakasa ti Tulag. 8Madi ti rikna ni David gapu ta iti pungtot ni Yahweh, dinusana ni Uzza. Manipud idin, maaw-awagan dayta a disso iti Perez Uzza. 9Iti dayta nga aldaw, nagbuteng ni David ken ni Yahweh ket kinunana, "Kasano nga alaek itan ti Lakasa ti Tulag?" 10Saanna kayat nga ipan ti Lakasa idiay Jerusalem. Simmiasi ketdi iti dalan ket inkabilna ti Lakasa iti balay ni Obed Edom a taga-siudad ti Gat. 11Tallo a bulan a nagyan sadiay ti Lakasa ket binendisionan ni Yahweh ni Obed Edom ken ti familiana. 12Nadamag ni Ari David a nabendisionan ti familia ni Obed Edom ken ti amin nga adda kenkuana gapu ti Lakasa ti Tulag. Iti kasta, innalana ti Lakasa iti balay ni Obed Edom tapno ipanna idiay Jerusalem a napakuyogan iti dakkel a rambak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 700
13Idi nakaadayo iti innem nga addang dagiti lallaki a nagawit iti Lakasa ti Tulag, pinagsardeng ida ni David sa nangidaton iti maysa a baka ken maysa a nalukmeg a karnero. 14Nagbarikes ni David iti linen nga efod ket nagsala iti amin a kabaelanna a kas pammadayawna ken ni Yahweh. 15Iti kasta, isu ken dagiti amin nga Israelita inyawidda ti Lakasa ti Tulag idiay Jerusalem. Bayat ti pannagnada, agdidir-ida iti ragsak ken agpuypuyotda kadagiti trumpeta. 16Idi madamada nga iserrek ti Lakasa iti siudad, timman-aw ni Mical nga anak ni Saul, ket nakitana ni Ari David nga agsalsala ken aglaglagto iti imatang ni Yahweh. Inumsi ni Mical ti ari. 17Inserrekda ti Lakasa ket inkabilda iti uneg ti nakairantaanna a Tolda a binangon ni David. Nangidatag ni David kadagiti daton a mapuoran ken kadagiti daton a pakikappia a maipaay ken ni Yahweh. 18Kalpasanna, binendisionanna dagiti tattao iti imatang ni Yahweh a Mannakabalin-amin 19ketbinunonganna amin ida iti kanen. Inikkanna ti tunggal Israelita iti maysa a tinapay, sangkaiwa a natuno a karne ken kankanen nga adda pasasna. Kalpasanna, nagawidda amin. 20Idi agawid ni David tapno kablaawanna ti familiana, rimmuar ni Mical a nangsabat kenkuana. "Intan-ok ti ari ti Israel ti naganna ita nga aldaw," kinuna ni Mical. "Kasla maag a naglamolamo iti sangoanan dagiti babbai nga adipen dagiti ofisialesna!" 21Insungbat ni David, "Nagsalsalaak a kas pammadayawko iti Apo a nangpili kaniak a saan ketdi a ni amam wenno ti familiana nga agbalin a pangulo dagiti tattaona nga Israelita. Wen, itultuloyko ti agsala a kas pammadayaw iti Apo, 22ket ad-adda manen nga ibabainko ti bagik. Nalabit nga ipagarupmo nga awan serserbik ngem dayawendakto dagita a babbai." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 701
23Pulos a saan a naganak ni Mical nga anak ni Saul. 2 Samuel 7 Ti Mensahe ni Natan ken ni David (1 Cron. 17:1-15) 1Natalgeden ti panangituray ni Ari David iti pagarianna. Babaen iti tulong ni Yahweh saanen a siningsinga dagiti amin a kabusorna. 2Kalpasanna, kinuna ti ari ken ni Natan a profeta, "Kitaem, agnaedak iti balay a naaramid iti sedro ngem tolda laeng ti pagtaengan ti Lakasa ti Tulag ti Dios." 3"Aramidem ngarud ti panggepmo nga aramiden, gapu ta adda kenka tiApo," insungbat ni Natan. 4Ngem iti dayta a rabii, kinuna ni Yahweh ken ni Natan, 5"Inka ibaga daytoy ken ni David nga adipenko: 'Saan a sika ti mangbangon iti templo a pagnaedak. 6Manipud inispalko dagiti Israelita idiay Egipto agingga ita, pulos a diak nagnaed iti templo. Nagdaldaliasatak nga agnaed iti tolda. 7Iti amin a panagdaliasatko a kaduak dagiti Israelita, diak nagsaludsod iti siasinoman kadagiti pangulo a dinutokak no apay a didak imbangonan iti templo a naaramid iti sedro.' 8"Ngarud, ibagam ken ni David nga adipenko a kastoy ti kunak kenkuana, siak, ni Yahweh, a Mannakabalin-amin, 'Innalaka iti pagpastoran iti karnero ket tinudinganka a mangituray kadagiti Israelita. 9Kinuykuyogka iti sadinoman a napanam ket pinarmekko dagiti amin a kabusormo iti idadarupmo. Pagbalinenka a nalatak a kas kadagiti katan-okan nga agtuturay ditoy lubong. 10-11Nangpiliak iti lugar nga agpaay kadagiti Israelita ket pinagnaedko ida sadiay nga awanen ti mangidadanes kadakuada. Saanton a singsingaen ida dagiti naranggas a tattao a kas idi un-unana. Inkarik a salaknibanka kadagiti amin a kabusormo ken ikkanka iti kaputotan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 702
12Inton matayka ket maitiponka kadagiti kapuonam, isaadkonto ti maysa kadagiti annakmo a kas ari, ket pabilgekto ti pagarianna. 13Isunto ti mangbangon iti templok, ket itultuloyto dagiti kaputotanna ti agturay a kas ari. 14Siakto ti agbalin nga amana, ket isunto ti anakko. No agaramid iti dakes, dusaekto a kas iti panangdusa ti ama iti anakna. 15Ngem diakto ibabawi ti tulongko kenkuana a kas iti panangibabawik iti panangtulongko ken ni Saul nga inikkatko tapno sika ti maisaad nga ari. 16Maaddaankanto latta iti kaputotam. Pagpautekto ti pagariam. Dinto agpatingga ti panagari kadagiti kaputotam.'" 17Imbaga ni Natan ken ni David dagiti amin nga impaltiing ti Dios kenkuana. Ti Kararag a Pagyaman ni David (1 Cron. 17:16-27) 18Napan ni Ari David iti nasagradoan a tolda, nagtugaw ket inkararagna: "Saanak a maikari wenno ti familiak, O Apo Dios, iti impaaymo kaniak. 19Nupay kasta, ad-adu pay ti ar-aramidem, O ApoDios. Nagkarika maipapan kadagiti kaputotak kadagiti tawen a mapasungad. Impalubosmo, O Apo Dios, a makita daytoy ti maysa a tao. 20Awanen ti mabalinko a sawen, ta ammonak nga adipenmo. 21Nagayatam ken panggepmo nga aramiden daytoy. Impakaammom kaniak amin dagitoy naindaklan a banag. 22Natan-okka, O Apo Dios. Awan ti kas kenka. Awan pay ti sabali a Dios a nadamagmi no di laeng sika. 23Awanen ti sabali a nasion ditoy rabaw ti daga a kas iti Israel nga inispalmo iti pannakaadipen tapno pagbalinem ida a tattaom. Nagsaknap ti kinalatakmo iti entero a lubong gapu kadagiti naindaklan ken nakaskasdaaw a banag nga inaramidmo kadakuada. Pinagtalawmo dagiti sabali a nasion ken dagiti didiosenda idi sumangpet dagiti tattaom, isuda a winayawayaam idiay Egipto tapno agbalinda a kukuam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 703
24Pinagbalinmo dagiti Israelita a tattaom iti agnanayon, ket sika, O Apo, ti nagbalin a Diosda. 25"Ita, O Apo Dios, tungpalem iti amin a tiempo ti inkarim kaniak ken kadagiti kaputotak, ket aramidem a kanayon ti imbagam nga aramidem. 26Maidaydayawkanto iti kasta unay, ket kunanto dagiti tattao iti agnanayon, 'Ti Apo a Mannakabalin-amin ti Dios ti Israel.' Taginayonemto ti panagari ti kaputotak iti amin a tiempo. 27O Apo a Mannakabalin-amin, Dios ti Israel! Naturedak a mangikararag kenka iti daytoy, agsipud ta imparangarangmo amin dagitoy kaniak nga adipenmo, ket imbagam a pagbalinem nga ari dagiti kaputotak. 28"Ita, O Apo Dios, sika ti Dios. Kanayon a tungpalem dagiti karim, ket nakaskasdaaw daytoy nga inkarim kaniak. 29Dawatek a bendisionam dagiti kaputotak tapno agtultuloy a sagrapenda ti paraburmo. Sika, O ApoDios, ti nangikari iti daytoy, ket sapay koma ta agtalinaed iti agnanayon dagiti bendisionmo kadagiti kaputotak." 2 Samuel 8 Dagiti Panagballigi ni David iti Gubat (1 Cron. 18:1-17) 1Iti saan a mabayag, rinaut ni David dagiti Filisteo. Naparmek dagiti Filisteo ket naggibus ti panangiturayda iti daga. 2Pinarmek met ni David dagiti Moabita. Pinagliliniana a nakaidda ida iti daga, ket pinapatayna dagiti adda iti dua a linia idinto nga inispalna dagiti adda iti maysa linia. Inturayanna dagiti Moabita ket nagbuisda kenkuana. 3Kalpasanna, pinarmek ni David ni Adadezer nga anak ni Rehob ti ari ti Soba. Napasamak daytoy idi mapan ni Adadezer iti deppaar ti akingngato a paset ti Karayan Eufrates tapno ipasdekna manen ti panagturayna iti dayta a daga. 4Tiniliw ni David ti 1,700 a soldado a nakakabalio ken 20,000 a mannakigubat a kameng ti armada ni Adadezer. Nangibati iti umdas a bilang dagiti kabalio a pagpaguyod iti 100 a lugan a pakigubat, ket pinilayna amin dagiti natda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 704
5Idi dumteng ti armada nga imbaon dagiti taga-Siria nga adda idiay Damasco iti armada a tumulong ken ni Ari Adadezer, dinarup ni David, ket pinapatayna ti 22,000 a mannakigubat. 6Nangipasdek ni David kadagiti kampo ti militar iti masakupan dagiti taga- Siria. Inturayanna dagiti Siriano ket pinagbuisna ida. Iti sadinoman a papananna, nagballigi ni David babaen iti tulong ni Yahweh. 7Innala pay ni David dagiti balitok a kalasag dagiti ofisiales ni Adadezer sana impan idiay Jerusalem. 8Nakaad-adu met a bronse ti sinamsamna idiay Beta ken Berotai, dagiti siudad nga iturayan ni Adadezer. 9Nadamag ni Toi nga ari ti Hamat ti panangparmek ni David iti entero nga armada ni Adadezer. 10Iti kasta, imbaonna ni Joram nga anakna tapno kablaawanna ni David ken yebkasna ti ragsakna iti panangparmekna ken ni Adadezer a namin-adun a kinagubgubat ni Toi. Nangitugot ni Joram kadagiti alikamen a balitok, pirak ken bronse ket intedna ken ni David. 11Indaton ni David dagitoy a maaramat iti panagdaydayaw, agraman dagiti balitok ken pirak nga innalana kadagiti pinarmekna a nasion: 12Edom, Moab, Ammon, Filistia, ken Amalec - agraman dagiti dadduma a sinamsamna ken ni Adadezer. 13Ad-adda manen panangpapatayna iti 18,000 nga Edomita iti Tanap ti Asin. ti panaglatak ni David idi agsubli kalpasan 14Kalpasanna, nangipasdek ni David kadagiti kampo ti soldado iti entero nga Edom, ket inturayanna dagiti tattao sadiay. Iti sadinoman a nakigubatanna, nagballigi babaen iti tulong ni Yahweh. 15Inturayan ni David ti entero nga Israel. Impatungpalna ti linteg ket inkagumaanna a maipakat ti hustisia iti amin nga iturayanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 705 ti
16Ni Joab nga anak ni Zeruyas ti pangulo ti armada. Ni Jehosafat nga anak ni Ahilud ti para-aywan kadagiti listaan. 17Ni Zadok nga anak ni Ahitub ken ni Ahimelec nga anak ni Abiatar ti nagserbi a papadi. Ni Seraias ti sekretario iti palasio. 18Ni Benaias nga anak ni Jehoyada ti pangulo dagiti personal a guardia ni David. Nagserbi met a papadi dagiti annak ni David. 2 Samuel 9 Ni David ken ni Mefiboset 1Iti naminsan, sinaludsod ni David, "Adda ngata pay sibibiag a kabagian ni Saul? Kayatko nga ipakita ti asik kenkuana gapu ken ni Jonatan." 2Adda idi maysa nga adipen iti familia ni Saul nga agnagan iti Siba. Naibaga kenkuana a dumatag ken ni David, ket idi napan, sinaludsod ti ari no isu ni Siba. "Wen, apo," insungbat ni Siba, "siak ti nanumo nga adipenmo." 3Sinaludsod ti ari kenkuana, "Adda kadi pay sibibiag iti familia ni Saul? Kayatko a maipakitak kenkuana ti kinapudno ken kinaimbagko kas inkarik iti Dios." Simmungbat ni Siba, "Adda pay la maysa kadagiti annak ni Jonatan, ngem pilay." 4"Sadino ti ayanna?" sinaludsod ti ari. "Adda idiay Lodebar, iti balay ni Makir nga anak ni Ammiel," insungbat ni Siba. 5Iti kasta, pinaayaban ni Ari David. 6Idi sumangpet ni Mefiboset nga anak ni Jonatan ken apoko ni Saul, nagpakleb iti sangoanan ni David a mangipakita iti panagraemna. Sinaludsod ni Ari David, "Sika kadi ni Mefiboset?" "Wen, apo," insungbat ni Mefiboset. "Siak ti nanumo nga adipenmo." 7"Dika agbuteng," kinuna ni David. "Ipakitak ti kinaimbagko kenka gapu ken ni Jonatan nga amam. Isublik ti amin a daga a kukua daydi apongmo a Saul, ket awisenka a makipangan kaniak iti agnanayon." 8Nagpakleb manen ni Mefiboset sana kinuna, "Apay a naimbagkay unay kaniak, apo? Mayarigak la iti natay nga aso nga awan serserbina." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 706
707 9Pinaayaban ni David ni Siba nga adipen ni Saul. Kinunana kenkuana, "Itedkon ken ni Mefiboset ti amin a kukua daydi Saul ken ti familiana. 10Dakayo ngarud kadagiti annak ken adipenmo, ti mangtalon iti daga ket itedyo ti amin nga apit iti familiana. Nupay kasta, kanayonto a makilanglang kaniak ni Mefiboset." (Sangapulo ket lima a lallaki ti annak ni Siba ken 20 ti adipenna.) 11"Aramidek amin nga ibilinmo," insungbat ni Siba. Manipud idin, nakilanglang ni Mefiboset iti lamisaan ti ari a kas maysa kadagiti annakna. 12Adda agtutubo nga anak ni Mefiboset nga agnagan iti Mica. Nagbalin nga adipen ni Mefiboset dagiti amin a kameng ti familia ni Siba. 13Nagnaed ngarud idiay Jerusalem ni Mefiboset a pilay ti dua a sakana, ket nangan iti lamisaan ti ari iti unos ti panagbiagna. 2 Samuel 10 Parmeken ni David dagiti Ammonita ken dagiti Taga-Siria (1 Cron. 19:1-19) 1Iti saan a mabayag, natay ni Naas nga ari ti Ammon. Ni Hanun nga anakna ti simmukat kenkuana a kas ari. 2Kinuna ni Ari David, "Masapul nga ipakitak ti napudno a pannakigayyemko ken ni Hanun, kas iti impakita kaniak daydi amana." Nangibaon ngarud ni David kadagiti tattaona a mangidanon iti pannakipagladingitna ken ni Hanun gapu iti ipapatay ti amana. Idi dumteng dagiti naibaon, 3kinuna dagiti papangulo nga Ammonita iti ari, "Mamatika kadi nga imbaon ni David dagitoy a tattao tapno yebkasda ti pannakipagladingitda gapu iti ipapatay ni amam? Imbaonna ida ditoy a kas espia tapno siimenda ti siudad ket maparmeknatayo!" 4Pinatiliw ni Hanun dagiti imbaon ni David, kiniskisanna ti maysa a bangir ti barbasda, pinutedna dagiti pagan-anayda agingga iti patongda sana pinagawid ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Gapu iti bainda, saanda a nagawid. Idi maipadamag ken ni David ti napasamak kadakuada, pinaibagana kadakuada nga agyanda idiay Jerico agingga nga agtubo manen dagiti barbasda. 6Nabigbig dagiti Ammonita a nagbalin a kabusorda ni David gapu ti inaramidda. Isut' gapuna a nangtangdanda iti duapulo a ribu a mannakigubat a Siriano manipud iti Berehob ken Soba, agraman 12,000 a soldado manipud Tob ken ti ari ti Maaca agraman ti sangaribu a soldadona. 7Nadamag daytoy ni David, ket imbaonna ti entero nga armadana nga impanguloan ni Joab a manggubat kadakuada. 8Rimmuar dagiti Ammonita ket nagpuestoda iti pagserkan iti Raba, ti kangrunaan a siudad. Nagpuesto met dagiti mannakigubat ti Siria ken dagiti soldado ti Tob, kasta met ken ni Maaca iti patad. 9Nakita ni Joab a dumarup dagiti kabusor iti sangoanan ken iti likudanna. Iti kasta, pinilina dagiti kalaingan a mannakigubat ti Israel ket impuestona ida a sumango kadagiti Siriano. 10Inkabilna dagiti dadduma a soldadona iti babaen ni Abisai a kabsatna, ket impasangona ida a sumaranget kadagiti Ammonita. 11Kinuna ni Joab ken ni Abisai, "No makitam a saanmi a kabaelan dagiti taga-Siria, umaynak tulongan. No makitak met a diyo kabaelan dagiti Ammonita, umayka met tulongan. 12Tumuredkayo. Makigubattayo a sipipinget gapu iti pagiliantayo ken kadagiti siudad ti Diostayo. Maaramid koma ti pagayatan ti Apo." 13Dimmarup ni Joab ken dagiti soldadona ket nagtataray dagiti Siriano. 14Idi makita dagiti Ammonita nga agtatarayda, intarayanda met ni Abisai sada simrek iti siudad. Kalpasan ti pannakigubat ni Joab kadagiti Ammonita, nagsubli idiay Jerusalem. 15Nabigbig dagiti taga-Siria a pinarmek idan dagiti Israelita. Iti kasta, inummongda dagiti amin a buyotda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 708
16Pinaayaban ni Ari Adadezer dagiti Siriano nga adda iti ballasiw ti Karayan Eufrates, napanda idiay Helam babaen iti panangipangulo kadakuada ni Sobac a pangulo ti armada ni Adadezer. 17Idi madamag daytoy ni David, inummongna dagiti mannakigubat nga Israelita, binallasiwda ti Karayan Jordan ket napanda idiay Helam. Nagpuesto dagiti Siriano a mangsaranget kenkuana. Nangrugi ti gubat, 18ket pinagtaray dagiti Israelita dagiti mannakigubat a taga-Siria. Pinatay ni David ken dagiti soldadona ti pito gasut a mangiturturong kadagiti lugan a pakigubat ken 40,000 a nagkabalio. Nasugatan ni Sobac a pangulo dagiti kabusor, ket natay iti paggugubatan. 19Idi makita dagiti ari a pasurot ni Adadezer a pinarmek idan dagiti Israelita, nakikappiada ket pinaiturayanda kadagiti Israelita. Manipud idin, nagbuteng dagiti taga-Siria a tumulong kadagiti Ammonita. © 2 Samuel 11 Ni David ken ni Batseba 1Idi mangrugi ti tawen, iti tiempo a mapan makigubat dagiti ari, imbaon ni David ti armada ti Israel. Babaen iti panangipangulo ni Joab ken dagiti ofisialesna, pinarmekda dagiti Ammonita ket linakubda ti siudad ti Rabba. Ngem nagbati ni David idiay Jerusalem. 2Iti maysa a mumalem, kalpasan ti pannaturog ni David immuli iti tuktok ti palasio ket nagpagnapagna. Manipud iti ayanna, natannawaganna ti maysa a babai nga agdigdigos. Nakapimpintas ti babai. 3Nangibaon ngarud iti mapan mangdamag no siasino ti babai. Naammoanna nga isu ni Batseba nga anak ni Eliam ken asawa ni Urias a Jeteo. 4Pinaala ni David ni Batseba. Indatag dagiti naibaon ti babai kenkuana ket kinaiddana. (Kalkalpas ni Batseba a nangannong iti binulan a seremonia ti pannakadalusna gapu iti panagreglana.) Kalpasan ti panagkaiddada iti ari, nagawid ni Batseba. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 709
5Nagsikog ni Batseba, isu a nangibaon iti mangibaga iti kasasaadna ken ni David. 6Dinagdagus a pinaibaga ni David ken ni Joab a pagawidenna ni Urias a Jeteo ket imbaon ngarud ni Joab ni Urias a mapan iti ari. 7Idi sumangpet ni Urias, nagdamag ni David maipapan ken ni Joab ken ti buyot ken no ania ti kasasaad ti gubat. 8Kinunana pay ken ni Urias, "Agawidkan ta aginanaka bassit." Kalpasan ti ipapanaw ni Urias, pinatulodan ni David iti maysa a sagut idiay balayna. 9Ngem saan a nagawid ni Urias. Naturog ketdi iti ruangan ti palasio iti ayan dagiti guardia ti ari. 10Naammoan ni David a saan a nagawid ni Urias ket sinaludsodna kenkuana, "Apay a dika agawid? Nabayag nga awanka iti balaymo." 11Simmungbat ni Urias, "Adda dagiti soldado ti Israel ken Juda iti paggugubatan, ket adda met kadakuada ti Lakasa ti Tulag. Adda ni Joab a pangulok ken dagiti ofisialesna nga agkamkampo iti tay-ak. Kasano nga agawidak a mangan ken uminum ket kaiddaek ti asawak? Isapatak iti nagan dagiti amin a nasagradoan a banag a diak maaramid daytoy." 12Kinuna ni David ken ni Urias, "Agyanka pay ditoy ita nga aldaw ket palubosankanto nga agawid inton bigat." Ngarud, nagtalinaed ni Urias idiay Jerusalem iti dayta nga aldaw. Iti sumuno nga aldaw, 13inawis ni David a makipangan kenkuana ket binartekna. Ngem saan manen a nagawid ni Urias. Iti dayta a rabii, inyaplagna ti ulesna ket naturog iti kuarto dagiti guardia iti palasio. 14Kabigatanna, nagsurat ni David ken ni Joab, ket impaw-itna ken ni Urias. 15Kastoy ti linaon ti surat: "Ibaonmo ni Urias iti paggugubatan, iti disso a kapigsaan ti gubat. Kalpasanna, agsanudkayo ket baybay-anyo a matay." 16Ngarud, bayat ti pananglakub ni Joab iti siudad, imbaonna ni Urias iti disso nga ammona a napigsa dagiti kabusor. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 710
17Rimmuar dagiti kabusor ket nakirangetda kadagiti soldado ni Joab. Natay ti sumagmamano kadagiti ofisiales ni David, agraman ni Urias. 18Nangibaon ni Joab iti mangipadamag ken ni David maipapan iti amin a mapaspasamak iti gubat. 19Binilinna ti naibaon: "Inton maipadamagmon iti ari ti amin a banag maipapan iti gubat, 20nalabit nga agpungtotto ket kunananto kenka, 'Apay a nakirangetkayo kadakuada iti asideg ti siudad? Diyo kad ammo nga agibiatda manipud kadagiti bakud? 21Diyo aya malagip no kasano a natay ni Abimelec nga anak ni Gideon? Idiay Tebez, adda babai a nangipuruak iti gilingan a bato manipud iti tuktok ti bakud; natupakan ni Abimelec ket natay. Apay nga immasidegkay iti bakud?' Kastoyto ti isungbatmo: 'Natay met ni Urias nga ofisialmo.'" 22Napan ti naibaon ket imbagana ken ni David ti imbilin ni Joab. 23Kinunana, "Nabilbileg dagiti kabusor ngem dakami, ket rimmuarda iti siudad a makirupak kadakami iti tay-ak. Ngem pinagsanudmi ida agingga iti ruangan ti siudad. 24Manipud iti tuktok ti bakud, pinanadakami ket natay ti sumagmamano kadagiti ofisialesmo agraman ni ofisialmo nga Urias." 25Kinuna ni David iti naibaon, "Papigsaem ti nakem ni Joab. Ibagam kenkuana a saan a mariribuk ta awan ti makaammo no siasino ti matay iti paggugubatan. Ibagam kenkuana a mangisagana iti nabilbileg nga armada a mangdarup iti siudad ket sakupenyo." 26Idi madamag ni Batseba a napapatay ti asawana, dinung-awanna. 27Apaman a nalpas ti tiempo a panangdung-awna iti asawana, pinaala ni David ni Batseba, ket nagbalin nga asawana. Nagpasngay ni Batseba iti lalaki. Ngem saan a naragsakan ni Yahweh iti inaramid ni David. 2 Samuel 12 Ti Mensahe ni Natan ken ti Panagbabawi ni David Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 711
1Imbaon ni Yahweh ni profeta Natan ken ni David. Napan ni Natan ken ni David ket imbagana, "Adda dua a lallaki nga agnaed iti maymaysa nga ili. Ti maysa nabaknang ket ti maysa napanglaw. 2Adu ti baka ken karnero ti baknang, 3idinto ta maymaysa nga urbon ti karnero ti napanglaw, a ginatangna. Tinarakenna ti karnero ket dimmakkel iti balayna a kadua dagiti annakna. Imbilangna ti karnero a kas anakna a babai. Pakanenna iti bukodna a taraon, painumenna iti bukodna a kopa ken masansan a saklotenna. 4Iti naminsan, adda dimteng a sangaili ti baknang ngem dina kayat a partien ti maysa kadagiti animalna nga ipasango iti sangailina. Innalana ketdi ti karnero ti napanglaw ket pinartina nga impasango iti sangailina." 5Kasta unay ti pungtot ni David iti nabaknang ket kinunana, "Isapatak iti nagan ti Apo a sibibiag a masapul a mapapatay ti kasta a tao! 6Masapul a bayadanna iti mamimpat ti kaadu ti innalana gapu iti dakes nga inaramidna." 7Kinuna ni Natan ken ni David: "Sika dayta a tao! Kastoy ti kuna ti Apoa Dios ti Israel, 'Pinagbalinka nga ari ti Israel, ket inispalka iti pannakabalin ni Saul. 8Intedko kenka ti pagarianna ken dagiti assawana. Pinagbalinka nga ari ti Israel ken Juda. No saan pay a makaanay daytoy, dinoblek pay koma ti itedko kenka. 9Apay a sinukirmo dagiti bilinko? Apay nga inaramidmo daytoy a kinadakes? Pinapapataymo ni Urias iti paggugubatan. Impalubosmo a papatayen dagiti Ammonita, ket kalpasanna, innalam ti asawana! 10Ita, gapu ta sinukirnak ket innalam ti asawa ni Urias, kanayonto nga adda matay iti kampilan nga agtaud iti kaputotam. 11Isapatak kenka a pataudekto ti maysa iti bukodmo a familia a mangyeg iti riribuk kenka. Alaekto dagiti assawam ket itedko ida iti sabali a tao. Kaiddaennanto ida uray iti tengnga ti aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 712
12Nagbasolka iti nalimed, ngem ipalubosko a maaramid daytoy iti tengnga ti aldaw tapno makita dagiti amin nga Israelita.'" 13Kinuna ni David, "Nagbasolak iti Apo." Simmungbat ni Natan, "Pakawanennaka ti Apo iti basolmo; saanka a matay. 14Ngem gapu ta sinukirmo ti Apo, matayto ti agbalin nga anakmo." 15Kalpasanna, nagawid ni Natan. Matay ti Anak ni David Kas kinuna ni Yahweh, nagsakit iti nakaro ti anak ni David nga impasngay ni Batseba nga asawa ni Urias. 16Nagkararag ni David iti Dios tapno umimbag ti ubing. Saan a nangan iti uray ania, ket tunggal rabii mapan iti kuartona ket agpatpatnag nga agid-idda iti datar. 17Napan dagiti ofisiales iti palasiona ket pinadasda a pabangonen ngem dina kinayat. Saanna a kayat ti makilanglang kadakuada. 18Kalpasan ti makadomingo, natay ti ubing, ket mabuteng dagiti ofisiales a mangipadamag kenkuana. Kinunada, "Idi sibibiag pay ti ubing, dinatay impangag ni David no kasaotayo. Kasano ti panangibagatayo kenkuana a natayen ti ubing? Amangan no makapanunot nga agaramid iti dakes." 19Idi madlaw ni David nga agiinnarasaasda, ammona a natayen ti ubing. Iti kasta, sinaludsodna kadakuada, "Natay kadin ti ubing?" "Wen, apo, natayen," insungbatda. 20Bimmangon ni David, nagdigos, nagsagaysay ken sinukatanna ti pagan- anayna. Napan iti balay ni Yahweh ket nagdaydayaw sadiay. Nagsubli iti palasio, dimmawat iti taraon, ket nangan. 21Kinuna dagiti ofisialesna, "Dimi maawatan daytoy. Idi sibibiag pay ti ubing, sinangsangitam ket dika nangnangan. Ngem apaman a natay, bimmangonka ket nanganka." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 713
22"Wen," kinuna ni David. "Idi sibibiag pay ti ubing, nagayunarak ket nagsangsangitak idi bareng no kaasiannak ti Apo ket paimbagenna ti anakko. 23Ngem ita ta natayen ti ubing, apay pay la nga agayunarak? Mapagbiagko pay kadi ti ubing? Addanto aldaw a sumarunoak kenkuana iti ayanna ngem pulos a dinton agsubli kaniak." Mayanak ni Solomon 24Liniwliwa ni David ni Batseba ket nagkaiddada nga agassawa. Nagpasngay ni Batseba iti lalaki a pinanaganan ni David iti Solomon. Inay-ayat ni Yahweh ti ubing, 25ket binilinna ni profeta Natan a panagananna ti ubing iti Jedidia, agsipud ta inay-ayat ni Yahweh ti ubing. Sakupen ni David ti Rabba (1 Cron. 20:1-3) 26Kabayatanna, intultuloy ni Joab ti pananggubatna iti Rabba, ti kangrunaan a siudad ti Ammon. Idi dandanina masakup ti Rabba, 27nangibaon kadagiti mapan mangibaga ken ni David iti daytoy, "Dinarupko ti Rabba ket sinakupko ti paggapuan ti danum ti siudad. 28Ummongem ngarud dagiti amin a soldadom, darupenyo ti siudad ket sakupenyo. Diak kayat a siak ti maidayaw iti pannakasakupna." 29Inummong ngarud ni David dagiti amin a soldadona. Napan idiay Rabba, dinarupna ket nagballigi a nangparmek iti siudad. 30Adda balitok a korona ni Molec a dios dagiti Ammonita. Agdagsen iti 75 a libra ti korona, ken napattokan iti napateg a bato. Innala ni David ti napateg a bato ket inkabilna iti koronana. Adu ti sinamsamna iti siudad. 31Pinagtalawna dagiti umili iti siudad; adda dagiti pinagtrabahona a kas kantero, mammanday ken karpintero, ket adda met dagiti pinilitna nga agaramid iti ladrilio. Kastoy ti inaramidna kadagiti tattao iti amin nga ili ti Ammon. Kalpasanna, nagsubli ni David ken dagiti amin a soldadona idiay Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 714
2 Samuel 13 Ni Amnon ken ni Tamar 1Adda napintas a babai a kabsat ni Absalom nga anak ni David. Isu ni Tamar. Nagayat kenkuana ni Amnon a maysa kadagiti annak ni David iti sabali a babai. 2Kasta unay ti panagayatna kenkuana, ket urayna la insaksakit, ta narigat a matagikuana ni Tamar. Kas maysa a birhen, saan a mapalubosan a makilangen iti lalaki. 3Ngem adda gayyem ni Amnon nga agnagan iti Jonadab nga anak ni Samma a kabsat ni David. Nasikap unay ni Jonadab. 4Kinuna ni Jonadab ken ni Amnon, "Anaknaka ti ari, ngem apay nga inaldaw a makitaka a malmalday?" "Agayatak unay ken ni Tamar a kabsatko iti ama ken kabsat ni Absalom," insungbat ni Amnon. 5Kinuna ni Jonadab ken ni Amnon, "Agiddaka iti katre ket aginsasakitka. Inton umaynaka sarungkaran ni amam, ipakpakaasimto kenkuana nga ibaonna ni Tamar tapno ilutoannaka iti kankanen. Kayatmo a makita ti panaglutona ket dawatem pay nga isu ti mangsubo kenka." 6Naginsasakit ngarud ni Amnon ket napan nagidda. Sinarungkaran ni Ari David ni Amnon. Kinuna ni Amnon kenkuana, "Pangngaasim ta ibagam nga umay ditoy ni Tamar tapno yaramidannak iti kankanen. Kayatko a makita ti panaglutona ket isu metten ti mangpakan kaniak." 7Iti kasta, pinaibaga ni David ken ni Tamar, "Inka iti balay ni Amnon, ket isaganaam iti kanenna." 8Napan ni Tamar ket nadanonna ni Amnon a nakaidda. Nangala iti arina sana linuto sadiay a makitkita ni Amnon. 9Kalpasanna, innalana ti pariok, inadawna dagiti kankanen sana impasango ken ni Amnon. Ngem madi a mangan ni Amnon. Binilinna ni Tamar a paruarenna dagiti adda iti kuarto. Idi nakapanawda aminen, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 715
10kinunana iti kabsatna, "Yegmo dagiti kankanen ditoy katrek ket suboannak." Innala ni Tamar dagiti kankanen ket inyasidegna ida ken ni Amnon. 11Ngem idi yawatna dagiti kankanen, ginammatan ni Amnon sana kinuna, "Umayka ta agkaiddata." 12"Saan," insungbat ni Tamar, "dinak piliten; ta naalas nga aramid dayta. Saan a maipalubos iti entero nga Israel. 13Anianto pay ti rupak iti publiko? Ket sika, mamimpinsan a maibabainkanto iti Israel. Pangngaasim ta kasaom ti ari. Ammok a saan nga agkedked ti panagasawata." 14Ngem dina impangag ni Tamar ket gapu ta napigpigsa ngem isu, impaiddana sana rinames. 15Kalpasan ti panangramesna ken ni Tamar, rimsua ti napalalo a gurana iti babai. Nakarkaro ti gurana ngem ti nariknana a panagayatna idi kenkuana. "Pumanawkan!" kinunana kenkuana. 16"Saan," insungbat ni Tamar. "Dakdakkel a basol ti panangpapanawmo kaniak ngem ti panangramesmo kaniak." Ngem saan nga impangag ni Amnon ni Tamar. 17Inayaban ni Amnon ti adipenna sana kinuna, "Paruarem daytoy a babai samo balunetan ti ruangan." 18Pinapanaw ti adipen ni Tamar sana binalunetan ti ruangan. Siaarruat idi ni Tamar iti kawes nga atiddog ti manggasna ti kawes ti saan pay a naasawaan a prinsesa kadagidi nga aldaw. 19Winarakiwakan ni Tamar ti ulona iti dapu. Rinay-abna ti kawesna sana intakkab ti imana iti rupana ket agsangsangit a nagawid. 20Idi makita ni Absalom a kabsatna, sinaludsodna, "Pinilitnaka kadi ni Amnon? Pangngaasim ta dika unay agladingit. Agulimekka laengen ta Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 716
kabsatmo iti ama." Nagyan ngarud ni Tamar nga agladladingit iti balay ni kabsatna. 21Kasta unay ti pungtot ni Ari David idi madamagna ti amin a napasamak. Ngem dina kayat a dusaen ni Amnon agsipud ta inauna nga anakna ket ay- ayatenna unay. 22Kasta unay met ti gura ni Absalom ken ni Amnon gapu iti inaramidna ket manipud idin, saannan a kinasasao ti kabsatna. Agibales ni Absalom 23Napalabas ti dua a tawen. Iti maysa nga aldaw a pappapukisan ni Absalom dagiti karnerona idiay Baal Hazor iti asideg ti Efraim, inawisna dagiti amin a lallaki nga annak ti ari. 24Dimmatag ni Absalom ken ni Ari David. "Natan-ok nga Ari, pappapukisak dagiti karnerok," kinunana. "Pangngaasim ta umayka agraman dagiti ofisialesmo." 25"Saan, anakko," insungbat ni David. "Adu unayen a pakaringgoram no umaykam amin." Pinilit ni Absalom, ngem kaskasdi a madi ti ari, ket dinawatna nga agawid ti anakna. 26Kinuna ni Absalom, "No dikayo makaumay, dumar-ay koma ngarud ni Amnon." "Apay a masapul a dumar-ay?" sinaludsod ti ari. 27Ngem sipapasnek ni Absalom a nagawis, isut' gapuna a pinalubosan ti ari ni Amnon ken dagiti dadduma a prinsipe a kumuyog kenkuana. Nangisagana ni Absalom iti padaya a maikari iti maysa nga ari. 28Binilinna dagiti adipenna, "Urayenyo a mabartek ni Amnon. Inton kasta unayen ti bartekna, patayenyon. Awan ti pagbutnganyo; siak ti akimbilin iti daytoy. Papigsaenyo ti nakemyo ket dikay agsarimadeng." 29Tinungpal dagiti adipen ti bilin ni Absalom, ket pinatayda ni Amnon. Ngarud, dinagdagus dagiti annak ti ari ti naglibas a nakasakay kadagiti muloda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 717
30Adda pay laeng dagiti annak ti ari iti dalan idi naipadamag ken ni David a pinatay ni Absalom dagiti amin nga annakna. 31Timmakder ti ari, rinay-abna ti pagan-anayna ket nagpakleb iti daga. Rinay- ab met dagiti amin nga adipenna nga adda sadiay dagiti pagan-anayda. 32Ngem kinuna ni Jonadab nga anak ni Samma a kabsat ni David, "Natan-ok nga Ari, saanda a pinapatay dagiti amin nga annakmo. Ni la Amnon ti natay. Naikeddengen ni Absalom ti panangpapatayna ken ni Amnon manipud pay panangrames ni Amnon ken ni Tamar a kabsatna. 33Ngarud, dimo koma patpatien ti damag a natay dagiti amin nga annakmo. Ni la Amnon ti napapatay." 34Kabayatanna, nakalibas ni Absalom. Apag-isu met a kumita ti guardia, ket naimatanganna ti maysa a bunggoy ti tattao a sumalsalog iti turod manipud iti dalan nga agpa-Horonaim. Napan iti ari ket imbagana ti nakitana. 35Kinuna ni Jonadab ken ni Ari David, "Adtoyen a sumangpet dagiti annakmo kas imbagak." 36Apaman a naisaona daytoy, dimteng dagiti annak ti ari ket nagsasangitda. Nagsangit met iti nasaem ni David ken dagiti ofisialesna. 37-38Nagtalaw ni Absalom ket nagkamang ken ni Talmai nga anak ni Amiud nga ari ti Gesur. Tallo a tawen a nagyan sadiay. Nabayag a dinung-awan ti ari ni Amnon. 39Idi nailiwliwagen ti ari ti ipapatay ni Amnon, simken ti iliwna ken ni Absalom nga anakna. 2 Samuel 14 Ipamuspusan ni Joab ti Panagsubli ni Absalom 1Ammo ni Joab nga anak ni Zeruyas a mailiw unay ni Ari David ken ni Absalom. 2Pinaayabanna ngarud ti maysa a masirib a babai nga agnaed idiay Tekoa. Idi sumangpet ti babai, kinuna ni Joab kenkuana, "Agpaneska ket agparangka a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 718
kasla nagminatay. Bay-am a kusokuso ti buokmo. Ipakitam a kasla nabayagen nga agdungdung-awka. 3Kalpasanna, inka iti ari ket ibagam kenkuana ti ibagak kenka." Imbaga ni Joab no ania ti sawen ti babai. 4Dimmatag ti babai ken ni David, nagpakleb iti daga a mangipakita iti panagraemna kenkuana. Kinunana, "Tulongannak kadi, Natan-ok nga Ari." 5"Ania ti masapulmo?" sinaludsod ti ari. "Natan-ok nga Ari, maysaak a napanglaw a balo," kinuna ti babai. 6"Adda dua nga annakko a lallaki. Iti naminsan nga addada iti away, nagapada. Awan ti naganawa kadakuada ket pinatay ti maysa ti kabsatna. 7Ita, apo ari, nagmaymaysa dagiti kakabagiak a bimmusor kaniak. Kayatda nga alaen ti anakko tapno papatayenda met gapu iti panangpapatayna iti kabsatna. No patayenda ti anakko, sisiak laeng ti mabati. Pukawenda ti kakaisuna a namnamak ti biag; awan ti mabati a kaputotan ti asawak tapno mataginayon ti naganna." 8"Agawidkan," kinuna ti ari. "Siak ti makaammo iti dayta." 9"Natan-ok nga Ari," kinuna ti babai, "no aniaman ti aramidem, siak ken ti familiak ti akimbasol. Saan koma nga agbasol ti ari ken ti familiana." 10Kinuna ti ari, "No adda pay mangbutbuteng kenka, yamangmo kaniak ket dinakanto ringringgorenen." 11"Natan-ok nga Ari," kinuna ti babai, "ikararagmo koma iti Apo a Diosmo a saan nga ituloy dagiti kabagiak ti panggepda nga agibales ket patayenda ti anakko. Ta no ituloyda ti panggepda, makaaramidda iti nadagdagsen a basol." "Isapatak iti nagan ti Apo a sibibiag nga awan ti pakaan-anoan ti anakmo," insungbat ti ari. 12Intuloy ti babai, "Adda pay koma ibagak, Natan-ok nga Ari." "Ibagam latta," kinuna ti ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 719
13Kinuna ti babai ken ni David, "Apay nga inaramidmo ti kasta a kinadakes kadagiti tattao ti Dios? Saanmo nga impalubos nga agsubli ti anakmo. Ket inukommo ti mismo a bagim babaen iti saom. 14Mataytayto amin; arigtay iti danum a saanen a maurnong kalpasan ti pannakaibuyatna. Uray ti Dios dina pasublien ti biag dagiti natay, ngem maipamuspusan ti ari a pasublien ti anakna a napagtalaw. 15Immayko imbaga daytoy kenka, Natan-ok nga Ari, agsipud binutbutengdak dagiti tattao. Napanunotko a no ipudnok daytoy kenka, mabalin a dumngegka ket tulongannak. 16Impagarupko nga ipangagnak ket ispalennak iti agpanggep a mangpatay kadakami nga agina tapno maisinakami a dua iti Israel ken iti impatawid ti Dios kadagiti tattaona. 17Kinunak pay iti bagik a natalgedakto gapu iti karim, apo. Ngamin, mayarig ti ari iti anghel ti Dios ket mapaggiddiatna ti naimbag ken dakes. Sapay koma ta adda kenka ti Apo a Diosmo." 18Simmungbat ti ari, "Agsaludsodak kenka, ket ibagam ti pudno." "Wen, Natan-ok nga Ari," kinuna ti babai, "agsaludsodka latta." 19Sinaludsod ti ari iti babai, "Sinugsogannaka kadi ni Joab?" Simmungbat ti babai, "Isapatak iti nagan dagiti amin a nasagradoan a banag a diak mabalin a liklikan a sungbatan ti saludsodmo. Wen, pudno a ni ofisialmo a Joab ti nangisuro iti amin nga aramiden ken sawek. 20Ngem inaramidna daytoy tapno marisut daytoy a parikut. Natan-ok nga Ari, masiribka a kas iti anghel ti Dios ket ammom amin a mapaspasamak iti daga." 21Kalpasanna, kinuna ti ari ken ni Joab, "Inkeddengko nga aramiden ti kayatmo a maaramid. Inka alaen ni agtutubo nga Absalom, ket yegmo ditoy." 22Nagrukob ni Joab iti daga iti sangoanan ni David kas panangipakitana iti panagraemna. Kinunana, "Bendisionannaka koma ti Dios, Natan-ok nga Ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 720 ta
Ita, ammok a nagun-odko ti panagtalekmo gapu ta pinatgam ti nanumo a dawatko." 23Dinagdagus ni Joab ti napan idiay Gesur ket inyawidna ni Absalom idiay Jerusalem. 24Ngem imbilin ti ari a saan nga agyan ni Absalom iti palasio. Kinunana, "Diak kayat a makita ti rupa ni Absalom." Iti kasta, nagnaed ni Absalom iti balayna ket saan a dimmatag iti ari. Agkinnaawatan da Absalom ken David 25Iti entero nga Israel, awan lalaki a nalatlatak ngem ni Absalom gapu iti kinataerna. Awan pamilawan kenkuana manipud ulo agingga iti dapanna. 26Nakapuspuskol unay ti buokna, ket masapul a putdanna iti maminsan iti makatawen ta nadagsen unay no umatiddog. Agdagsen iti agarup lima a libra iti timbangan ti ari. 27Uppat ti annak ni Absalom - tallo a lallaki ken maysa a babai nga agnagan iti Tamar a nakapimpintas. 28Dua a tawen a nagyan ni Absalom idiay Jerusalem ket pulos a dina nakita ti ari. 29Kalpasanna, pinaayaban ni Absalom ni Joab tapno ibaonna a makisao iti ari, ngem madi ni Joab a mapan ken ni Absalom. Pinaayabanna manen ngem dina kayat ti mapan kenkuana. 30Daytoy ti gapuna a kinuna ni Absalom kadagiti adipenna, "Inkayo puoran ti talon ni Joab. Agabay ti talonmi ket namulaan iti sebada." Napanda ngarud pinuoran ti talon. 31Dinagdagus ni Joab ti napan iti balay ni Absalom ket kinunana kenkuana, "Apay a pinuoran dagiti adipenmo ti talonko?" 32"Gapu ta saanka nga immay idi pinaayabanka," insungbat ni Absalom. "Kayatko idi nga inka makisarita iti ari ket ibagam daytoy kenkuana: 'Apay a pinaalanak pay laeng idiay Gesur? Nasaysayaat koma no nagyanak sadiay.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 721
Intuloy ni Absalom, "Inka iti ari ta ibagam a kayatko ti makisarita kenkuana. No kas pangarigan ta nagbasolak, nakasaganaak a mapapatay." 33Iti kasta, napan ni Joab ken ni Ari David ket imbagana ti sao ni Absalom. Pinaayaban ti ari ni Absalom. Idi dumatag ni Absalom, nagrukob iti sangoanan ni David. Inungngoan ti ari ti anakna a mangipakita iti panangawatna kenkuana. 2 Samuel 15 Panggep ni Absalom ti Umalsa 1Kalpasan daytoy, nangisagana ni Absalom iti bukodna a lugan a pakigubat ken kabkabalio agraman guardiana a 50 a lallaki. 2Masapa a bumangon ket mapan agtakder iti asideg ti ruangan ti siudad. No lumabas ti maysa a tao nga addaan iti kaso a kayatna a parisut iti ari, ayabanna ket saludsodenna no taga-ano. Kalpasan ti panangibagana iti tribu a nagtaudanna, 3kuna ni Absalom, "Makitak nga adda kalintegam, ngem awan ti pannakabagi ti ari a mangasikaso kenka." 4Ket inayonna, "No maysaak la koma nga ukom! Awatek ti siasinoman a dumatag kaniak nga addaan kaso wenno parikut ket kitaek a maikkan iti hustisia." 5No umasideg kenkuana ti tao tapno kumablaaw, arakupenna sana agkan. 6Kastoy ti aramiden ni Absalom iti tunggal Israelita a mapan agdarum iti ari, ket nagun-odna ti panagtalekda kenkuana. 7Uppat a tawen ti napalabas. Kinuna ni Absalom ken ni Ari David, "Apo, pangngaasim ta palubosannak a mapan idiay Hebron tapno tungpalek ti sinapataak iti Apo. 8Idi addaak idiay Gesur iti Siria, inkarik iti Apo a no makapagsubliak idiay Jerusalem, innakto agdaydayaw kenkuana idiay Hebron." 9"Inka ngarud," kinuna ti ari. Iti kasta, napan ni Absalom idiay Hebron. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 722
10Ngem nangibaon kadagiti tattao a mapan iti amin a tribu ti Israel tapno ibagada daytoy, "Apaman a mangngegyo ti uni ti trumpeta ipukkawyo, 'Nagbalin ni Absalom nga ari idiay Hebron!'" 11Adda 200 a tattao nga inawis ni Absalom ket kimmuyogda kenkuana manipud idiay Jerusalem; pulos nga awan ti ammoda maipapan iti panggepna. 12Bayat ti panagidatag ni Absalom kadagiti daton, nangibaon kadagiti mapan idiay Gilo tapno ayabanda ni Ahitofel, maysa kadagiti mamalbalakad ken ni David. Pimmigsa ti yaalsa ket immadu dagiti tattao ni Absalom. Pumanaw ni David idiay Jerusalem 13Idiay Jerusalem, simmangpet ti maysa a naibaon ket impadamagna ken ni David ti panangbigbig dagiti tattao ken ni Absalom a kas ari iti Israel. 14Kinuna ni David kadagiti amin nga ofisialesna nga adda idiay Jerusalem, "Masapul a pumanawtayo a dagus. Agpeggadtayo no ditay itarayan ni Absalom. Agdardarastay amangan no makamakamnatayo; parmekennatayo ken papatayenna amin nga adda iti siudad." 15Insungbatda, "Natan-ok nga Ari, nakasaganakami a mangaramid iti aniaman nga ibagam." 16Iti kasta, pimmanaw ti ari a kinuyog ti familiana, ken dagiti ofisialesna. Nabati ti 10 kadagiti kamalalana a mangaywan iti palasio. 17Idi makadanonda iti maudi a balay ti siudad, nagsardeng ti ari ken dagiti amin a kakaduana. 18Nagtakder dagiti amin nga ofisialesna iti abayna bayat ti ilalabas iti sangoananna dagiti guardia ti palasio. Limmabas met dagiti 600 a soldado a naggapu idiay Gat a simmurot kenkuana. 19Kinuna ti ari ken ni Ittai a panguloda, "Apay a sumurotka kadakami? Agsublika ket makipagyanka iti baro nga ari. Maysaka a ganggannaet a napagtalaw iti bukodmo a pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 723
20Nabiitka pay a nagnaed ditoy ket saan a masapul nga agalla-allaka a kas kadakami. Diak pay ammo no sadino ti papanak. Agsublika ket alaem dagiti kailiam. Sapay koma ta naasi ken napudno ti Apo kenka." 21Ngem kinuna ni Ittai, "Natan-ok nga Ari, isapatak kenka iti nagan tiApo a sibibiag, a sumurotak iti sadinoman a papanam uray pay pakatayak." 22"Nasayaat! Magnakayo ngaruden," kinuna ti ari. Iti kasta, intuloy ni Ittai ti nagna agraman dagiti tattaona ken dagiti annakda. 23Nagsangit dagiti umili iti napigsa idi pumanaw dagiti pasurot ni David. Binallasiw ti ari ti waig ti Kidron, agraman dagiti tattaona ket nagkukuyogda a nagturong iti let-ang. 24Adda sadiay ni Zadok a padi; kaduana dagiti Levita a mangaw-awit iti nasagradoan a Lakasa ti Tulag. Indissoda ket saanda a binagkat agingga a nakapanaw amin a tattao iti siudad. Adda met sadiay ni Abiatar a padi. 25Pinaayaban ti ari ni Zadok ket kinunana kenkuana, "Isublim ti Lakasa ti Tulag iti siudad. No magun-odko ti parabur ti Apo, addanto aldaw a palubosannak nga agsubli tapno makitak ti Lakasa ti Tulag ken ti pagyananna. 26Ngem no saan, aramidenna latta ti kaykayatna kaniak." 27Kinuna pay ti ari ken ni Zadok, "Kitaem, agsublikayo a dua ken ni Abiatar a kaduayo ken ni Ahimaas nga anakmo ken ni Jonatan nga anakna. Agannadkayo! 28Agyanak pay laeng iti pagballasiwan ti karayan iti let-ang ket urayek ti ipadamagmo." 29Innala da Zadok ken Abiatar ti Lakasa ti Tulag, nagsublida idiay Jerusalem ket nagyanda pay laeng sadiay. 30Agsangsangit ni David a simmang-at idiay Bantay Olibo. Sakasaka ket naabungotan ti ulona kas mangipakita iti ladingitna. Siaabungot met dagiti amin a sumursurot kenkuana ket agsangsangitda met a simmang-at. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 724
31Idi naibaga ken ni David a timmipon ni Ahitofel kadagiti immalsa nga impanguloan ni Absalom, inkararagna daytoy: "Pangngaasim, O Apo, ta pagbalinem nga awan serserbi ti pammagbaga ni Ahitofel." 32Idi makadanon ni David iti tapaw ti turod, iti paset nga adda lugar a pagdaydayawan, sinabat ti matalek a gayyemna, ni Cusai nga Arkita. Naray- ab ti pagan-anay ni Cusai ken tapoktapok ti ulona. 33Kinuna ni David kenkuana, "Awan maitulongmo no sumurotka kaniak. 34Ngem matulongannak no agsublika iti siudad ket ibagam ken ni Absalom nga agserbika a sipupudno kenkuana a kas iti panagserbim kaniak nga amana. Aramidem amin a kabaelam a mangsuppiat iti aniaman a balakad ni Ahitofel. 35Addanto sadiay da Zadok ken Abiatar a papadi. Ibagamto kadakuada ti amin a mangngegmo iti palasio. 36Kaduada dagiti annakda, da Jonatan ken Ahimaas, ket isuda ti ibaonmonto a mangyeg kaniak iti damag." 37Napan ngarud ni Cusai a gayyem ni David idiay Jerusalem. Apag-isu a sumangpet idi ni Absalom iti siudad. 2 Samuel 16 Ni David ken ni Siba 1Idi makaadayo bassit ni David iti tapaw ti turod, pagammoan ta sinabat ni Siba nga adipen ni Mefiboset. Adda dua nga asnona a nagkarga iti dua gasut a tinapay, sangagasut a karaay a pasas, sangagasut a kapurpuros a frutas ken maysa a supot a lalat a napno iti arak. 2Sinaludsod ti ari kenkuana, "Ania ti pangipaayam kadagitoy, Siba?" Insungbat ni Siba, "Agpaay dagiti asno a pagsakayan ti familiam, Natan-ok nga Ari. Agserbi kadagiti soldado dagiti tinapay ken dagiti frutas, ket inumenda met ti arak no mabannogda iti let-ang." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 725
726 3"Sadino ti ayan ni Mefiboset, ti apoko ni Saul nga apom?" sinaludsod kenkuana ti ari. "Nagbati idiay Jerusalem ta kapkapnekanna nga isubli dagiti Israelita kenkuana ti pagarian daydi apongna a Saul," insungbat ni Siba. 4Kinuna ti ari ken ni Siba, "Kukuamon dagiti amin a sanikua ni Mefiboset." "Siak ti adipenmo," kinuna ni Siba. "Sapay koma ta maikariak iti panagtalekmo." Ni David ken ni Simei 5Idi dumteng ni Ari David idiay Bahurim, maysa kadagiti kakabagian ni Saul, ni Simei nga anak ni Gera, ti simmabat a mangilunlunod kenkuana bayat ti isusungadna. 6Binatobatona ni David ken dagiti ofisialesna nupay nalikmut ni David kadagiti tattao ken guardia-na. 7Inlunod ni Simei a kunana, "Pumanawka! Pumanawka! Mammapatay! Kriminal! 8Inagawmo ti pagarian ni Saul, ket ita, dusdusaennaka ti Apo iti panangpapataymo iti adu a kameng ti familia ni Saul. Inteden ti Apo ti pagarian ken ni Absalom nga anakmo. Iti kamaudianna, nagbayadka met la ti utangmo, ta mammapatayka!" 9Kinuna ni Abisai nga anak ni Zeruyas, "Natan-ok nga Ari, apay nga ipalubosmo nga ilunodnaka daytoy natay nga aso? Palubosannak man ta innak putolan!" 10Ngem kinuna ni David kada Abisai ken Joab a kabsatna, "Saankayo a makibiang, dakayo nga annak ni Zeruyas. Ilunlunodnak ta dayta ti bilin tiApo. Awan ti kalintegan ti siasinoman nga agsaludsod no apay a kasta ti aramidenna." 11Kinuna ni David ken ni Abisai ken kadagiti ofisialesna, "Kayatnak a patayen ti anakko, ket dikay ngarud masdaaw iti ar-aramiden daytoy a Benjaminita. Imbilin ti Apo nga ilunodnak, isu a baybay-anyo ket palubosanyo nga aramidenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
12Nalabit a makita ti Apo ti panagtutuokko ket bendisionannak a supapak dagitoy a pannakailunodko." 13Intuloy ni David ken dagiti tattaona ti nagna idinto a napan ni Simei iti bakras ti turod. Agilunlunod, agipurpuruak iti bato ken tapok bayat ti pannagnana. 14Nabannog ti ari ken dagiti kakaduana idi makadanonda idiay Jordan ket naginanada sadiay. Ni Absalom idiay Jerusalem 15Simrek ni Absalom ken dagiti amin nga Israelita idiay Jerusalem; kaduada ni Ahitofel. 16Idi masabat ni Cusai a matalek a gayyem ni David, impukkawna, "Agbiag ni Absalom! Agbiag ti Ari!" 17Sinaludsod ni Absalom, "Kastoy kadi ti panangipakitam iti kinapudnom ken ni David a gayyemmo? Apay a dika simmurot kenkuana?" 18Simmungbat ni Cusai, "Kasano a sumurotak kenkuana? Kayatko ti agpaay iti pinili ti Apo, kadagitoy a tattao ken kadagiti amin nga Israelita. Sumurotak kenka. 19Saan kadi a rumbeng laeng a pagserbiak ti anak ti apok? Kas iti panagserbik iti amam, ita, agserbiak met kenka." 20Kinuna ni Absalom ken ni Ahitofel, "Ita ta addatayo ditoy, ania ti maibalakadmo nga aramidentayo?" 21Kinuna ni Ahitofel, "Kaiddaem dagiti kamalala ni amam nga imbatina a mangaywan iti palasio. Inton madamag dagiti amin nga Israelita a nagbalinka a kabusor ni amam, ad-addanto a tumured dagiti pasurotmo." 22Nangbangonda ngarud iti tolda a para ken ni Absalom iti tuktok ti palasio. Ket kinaidda ni Absalom dagiti kamalala ni amana tapno makita dagiti amin nga Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 727
23Kadagidi a panawen, patien dagiti tattao ti aniaman a balakad ni Ahitofel. Ibilangda ti saona a kas sao ti Dios. Tungpalen met da David ken Absalom ti balakadna. 2 Samuel 17 Allilawen ni Cusai ni Absalom 1Iti saan a nabayag kalpasan daytoy a pasamak, kinuna ni Ahitofel ken ni Absalom, "Palubosannak a pumili iti 12,000 a tattao, ta kamatenmi ni David ita a rabii. 2Darupek inton nabannog ken naupayen. Maklaatto ket agtatarayto dagiti amin a tattaona. Tinto la ari ti papatayek. 3Kalpasanna, isublikto kenka dagiti amin a tattaona a kas iti panagsubli ti nobia iti asawana. Maymaysa laeng a tao ti kayatmo a patayen. Saanto a maan-ano dagiti tattao." 4Naallukoy ni Absalom ken dagiti amin a pangulo dagiti Israelita iti daytoy a balakad. 5Kinuna ni Absalom, "Ayabanyo ni Cusai ket denggentayo met no ania ti masaona." 6Idi dimteng ni Cusai, imbaga ni Absalom kenkuana ti sao ni Ahitofel. Sinaludsodna, "Tungpalenmi kadi ti patigmaan ni Ahitofel? No saan, ibagam ti aramidenmi!" 7Simmungbat ni Cusai, "Saan a nasayaat ita ti patigmaan ni Ahitofel. 8Ammom a beterano a mannakigubat ni amam ken dagiti tattaona. Narungsotda a kas iti ina nga oso a natakaw dagiti urbonna. Nairuam ni amam iti gubat ket saan a matmaturog iti ayan dagiti tattaona iti rabii. 9Kinapudnona, uray kadagitoy a kanito, mabalin nga aglemlemmeng iti maysa a rukib wenno iti sabali a lugar. Apaman a darupen ni David dagiti tattaom ket adda makadamag iti daytoy, kunadanto a naparmek dagiti tattaom. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 728
10Uray ti soldado a natured a kas iti leon, tumakrotto, ta ammo dagiti amin nga Israelita a maingel iti gubat ni amam ket mannakigubat dagiti tattaona. 11Kastoy ti balakadko: ummongem amin nga Israelita manipud Dan agingga iti Beerseba. Aduda a kas iti darat iti igid ti baybay, ket sika a mismo ti mangidaulo kadakuada iti paggugubatan. 12Sarakentayo ni amam iti sadinoman a yanna, ket darupentayo sakbay a maammoanna no ania ti mapaspasamak. Saanto a makalasat, kasta met dagiti tattaona. 13No agkamang iti maysa a siudad, mangipanto dagiti tattaotayo kadagiti tali ket guyodenda ti siudad sada itappuak iti maysa a derraas. Awanto ti uray maysa a bato a mabati iti tapaw ti turod." 14Kinuna ni Absalom ken amin nga Israelita, "Nasaysayaat ti patigmaan ni Cusai ngem ti patigmaan ni Ahitofel." Inkeddeng ti Apo a saan a masurot ti nasayaat a patigmaan ni Ahitofel tapno dumteng ti didigra ken ni Absalom. Mapakdaaran ni David ket Aglibas 15Imbaga ni Cusai kada Zadok ken Abiatar a papadi ti impatigmaan ni Ahitofel ken ni Absalom ken kadagiti papangulo dagiti Israelita. Imbagana met ti impatigmaanna ken ni Absalom. 16Innayon pay ni Cusai, "Ita, dagdagusenyo ti mangibaon iti mapan ken ni David ket ballaaganyo a saan nga umian kadagiti pagballasiwan iti karayan iti let-ang ngem darasenna ketdi ken dagiti tattaona ti bumallasiw iti Jordan tapno dida matiliw ken mapapatay." 17Iti ruar ti Jerusalem, agur-uray ni Jonatan nga anak ni Abiatar ken ni Ahimaas nga anak ni Zadok iti ubbog ti Enrogel gapu ta saanda a kayat a makitada ida iti siudad. Masansan a mapan kadakuada ti maysa nga adipen a babai ket ipakaammona ti aniaman a mapaspasamak iti siudad. Mapanda met ipulong ken ni Ari David ti naibaga kadakuada. 18Ngem iti maysa nga aldaw, adda ubing a lalaki a nakakita kadakuada, ket impulongna ken ni Absalom. Dinagdagusda ngarud ti napan naglemmeng iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 729
balay ti maysa a tao idiay Bahurim. Adda bubon iti asideg ti balayna, ket bimmabada sadiay. 19Nangala ti asawa ti lalaki iti maysa a kalub sana kinaluban ti ngarab ti bubon. Winarasanna iti bukel ti inkalubna tapno awan ti makadlaw. 20Dimteng dagiti ofisiales ni Absalom iti balay ti babai ket sinaludsodda kenkuana no sadino ti ayan da Ahimaas ken Jonatan. Insungbatna a bimmallasiw dagiti dua iti karayan. Nagbirok dagiti ofisiales ngem idi dida masarakan da Jonatan ken Ahimaas, nagsublida idiay Jerusalem. 21Idi nakapanawen dagiti ofisiales, rimmuar da Ahimaas ken Jonatan iti bubon ket napanda nagipadamag ken ni Ari David. Imbagada kenkuana ti plano ni Ahitofel a maibusor kenkuana sada kinuna, "Darasem ti bumallasiw iti karayan." 22Binallasiw ngarud ni David ken dagiti amin a tattaona ti Jordan. Aglawagen idi makaballasiw. 23Idi makita ni Ahitofel a saan a nasurot ti patigmaanna, sinilyaanna ti asnona ket nagawid iti ilina. Intedna ti maudi a bilinna kadagiti kabbalayna sa nagbitay. Naitabon iti lugar a pagitantaneman ti familiana. 24Idi nakaballasiwen da Absalom ken dagiti tattaona iti Jordan, nakadanonen ni David iti ili ti Mahanaim. (25Ni Amasa ti dinutokan ni Absalom a mangsukat ken ni Joab a mangipangulo iti armada. Ni Jeter nga Ismaelita ti amana; ni Abigail nga anak ni Naas ken kabsat ni Zeruyas nga ina ni Joab ti inana.) 26Nagkampo ni Absalom ken dagiti Israelita iti daga ti Galaad. 27Idi dumteng da David iti Mahanaim, sinabat ni Sobi nga anak ni Naas a taga-siudad ti Rabba idiay Ammon, ni Nakir nga anak ni Ammiel a taga- Lodebar ken ni Barzillai a taga-Rogelim idiay Galaad. 28-29Nangyegda kadagiti malukong, banga ken pagiddaan, kasta met kadagiti taraon nga agpaay ken ni David ken kadagiti tattaona: trigo, sebada, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 730
iniruban, bukel ti utong, patani, diro, keso, mantikilia, ken sumagmamano a karnero. Ammoda a mabisin, mawaw ken nabannogen da David ken dagiti tattaona iti let-ang. 2 Samuel 18 Maparmek ken Mapapatay ni Absalom 1Pinagtitipon ni Ari David dagiti amin a tattaona sana binunggo-bunggoy ida iti sagsangaribu ken sagsangagasut. Nangdutok iti maysa nga ofisial iti tunggal bunggoy. 2Kalpasanna, imbaonna ida iti tallo a grupo. Saggaysa ti bunggoy nga indauloan ni Joab, ni Abisai a kabsatna ken ni Ittai a taga-Gat. Imbaga ti ari kadagiti tattaona, "Kumuyogak kadakayo." 3"Agbatika laengen iti siudad," kinunada. "No kapilitan nga agsanud ken agtataraykami wenno uray matay ti kagudua kadakami - awan ti pategna iti kabusor. Ngem 10,000 a tattao ti kaibatogam. Nasaysayaat no mabatika ta patulodannakam iti tulong no kasapulan." 4"Aramidek ti aniaman nga ipagarupyo a nasayaat," insungbat ti ari. Kalpasanna, nagtakder iti abay ti ruangan bayat ti ilalabas dagiti tattaona a nabunggo-bunggoy iti sagsangaribu ken sagsangagasut. 5Imbilinna kada Joab, Abisai ken Ittai: "Ipagpapagapuyo kaniak a diyo dangran ni agtutubo nga Absalom." Nangngeg dagiti amin a soldado ti bilin ni David kadagiti ofisialesna. 6Nagturong ti armada ni David iti tay-ak ket nakirangetda kadagiti Israelita iti kabakiran ni Efraim. 7Naparmek dagiti Israelita. Nakaro ti sinagabada iti pannakaparmekda: napapatay ti 20,000 a tattao iti dayta nga aldaw. 8Nagsaknap ti gubat iti away ket ad-adu ti natay iti kabakiran ngem iti paggugubatan. 9Pagammoan, nasabat ni Absalom ti sumagmamano a soldado ni David. Sisasakay ni Absalom iti mulo ket idi lumasat ti animal iti sirok ti maysa a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 731
dakkel a lugo, naisalat ti ulo ni Absalom kadagiti sanga ti kayo. Naglaylayon a nagtaray ti mulo ngem nabati a sibibitin ni Absalom. 10Maysa a tao ni David ti nakakita iti napasamak ket impadamagna ken ni Joab, "Apo, nakitak ni Absalom a sibibitin iti maysa a lugo." 11Insungbat ni Joab, "Nakitam ni Absalom? Apay a dimo pinatay a dagus? Gunggonaanka koma iti sangapulo a bagi ti pirak ken maysa a sinturon." 12Ngem kinuna ti lalaki, "Uray no ikkannak iti sangaribu a bagi ti pirak, diak la ketdi dangran ti anak ti ari. Nangngegmi amin a binilinnakayo ti ari - dakayo kada Abisai ken Ittai: 'Diyo dangran ni agtutubo nga Absalom; ipagpagapuyo kaniak.' 13Ngem no sinukirko ti bilin ti ari ket pinatayko ni Absalom, madamagto ti ari - ta awan duadua a madamagna ti amin - ket dinakto met la salakniban." 14"Diak dadaelenen ti tiempok kenka," kinuna ni Joab. Nangala iti tallo a gayang ket induyokna iti barukong ni Absalom nupay sibibiag pay laeng a sibibitin iti kayo a lugo. 15Kalpasanna, sangapulo met a soldado ni Joab ti nanglawlaw ken ni Absalom ket inuloyanda. 16Imbilin ni Joab ti pannakapuyot ti trumpeta tapno agsardeng ti gubat ket nagsubli dagiti soldadona iti panangsunsonda kadagiti Israelita. 17Innalada ti bangkay ni Absalom. Impisokda iti nauneg nga abut iti kabakiran sada ginaburan iti dadakkel a bato. Nagtataray met dagiti Israelita a nagkamang kadagiti balbalayda. 18Idi sibibiag pay ni Absalom, nangipatakder iti baton-lagip iti Tanap ti Ari gapu ta awan ti lalaki nga anakna a mangtaginayon iti naganna. Iti kasta, impasurotna iti naganna ket agingga ita, maaw-awagan iti Baton-lagip ni Absalom. Maipadamag ken ni David ti Ipapatay ni Absalom 19Kalpasanna, kinuna ni Ahimaas nga anak ni Zadok, "Palubosannak ta innak a dagus ipadamag iti ari ti panangispal kenkuana ti Apo kadagiti kabusorna." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 732
20"Saanka a mapan," kinuna ni Joab. "Awan ti naimbag a damag nga ipakaammom ita nga aldaw. Mabalinmo ti mapan iti sabali nga aldaw ngem saan nga ita agsipud ta natay ti anak ti ari." 21Kinuna ni Joab iti tagabuna a taga-Etiopia, "Inka ibaga iti ari ti nakitam ita nga aldaw." Nagkurno ti tagabu ket kalpasanna, nagtaray a napan. 22Impapilit ni Ahimaas, "Uray ania ti mapasamak, pangngaasim ta idanonko met ti damag." "Apay a kayatmo ti mapan, anakko?" kinuna ni Joab. "Awanto met la ti magunggonam." 23"Uray ania ti mapasamak," kinuna manen ni Ahimaas, "kayatko ti mapan." "Sige, inka ngaruden," kinuna ni Joab. Nagtaray ni Ahimaas a napan iti kalsada, linasatna ti Tanap ti Jordan ket iti saan a mabayag, linabsanna ti taga-Etiopia. 24Agtugtugaw idi ni David iti nagbaetan ti ruangan a sumrek iti siudad ken ti ruangan a rummuar ti siudad. Immuli ti agwanwanawan iti tuktok ti bakud ket nagtakder iti atep ti pagserkan. Timman-aw ket nakitana ti lalaki nga agtartaray a maymaysana. 25Nagpukkaw ket imbagana iti ari ti nakitana. "No is-isuna," kinuna ti ari, "adda naimbag a damag nga umayna ipakaammo." Umasideg nga umasideg ti agtartaray a lalaki. 26Bayat ti yaasideg ti agtartaray, nakita ti agwanwanawan nga adda sabali a lalaki nga agtartaray nga is-isuna ket impukkawna iti guardia ti ruangan, "Kitaem! Adda man umay a sabalin!" Insungbat ti ari, "Mangyeg met daytoy iti naimbag a damag." 27Kinuna ti agwanwanawan, "Awan duadua a ni Ahimaas ti umuna a lalaki; kasta ti panagtarayna." "Naimbag dayta a tao," kinuna ti ari, "ket mangyeg iti naimbag a damag." 28Kinablaawan ni Ahimaas ti ari, nagrukob iti sangoananna sana kinuna, "Madaydayaw ti Apo a Diosmo a nangparmek kadagiti tattao nga immalsa a maibusor kenka." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 733
29"Kumusta ni agtutubo nga Absalom? Awan met la nakaan-anoanna?" sinaludsod ti ari. "Apo, itay imbaonnak ni Joab, adda nadlawko a dakkel a riribuk ngem diak ammo no ania daydiay," insungbat ni Ahimaas. 30Imbaga ti ari, "Aglisika pay laeng." Ket napan nagtakder ni Ahimaas iti disso a naibaga kenkuana. 31Dimteng ti taga-Etiopia ket kinunana iti ari, "Adda naimbag a damag nga ipakaammok kenka, Natan-ok nga Ari. Ita nga aldaw, pinagballiginaka ti Apo ket pinarmekna dagiti amin nga immalsa a maibusor kenka!" 32"Kumusta ni agtutubo nga Absalom? Awan met la nakaan-anoanna?" sinaludsod ti ari. Insungbat ti taga-Etiopia, "Sapay koma ta lak-amen dagiti kabusormo, apo, ken amin nga immalsa a maibusor kenka ti linak-am daytoy nga agtutubo." 33Kasta unay ti ladingit ti ari. Immuli iti kuarto iti ngatoen ti pagserkan ket nagsangit sadiay. Bayat ti pannagnana, insangitna, "Ay, anakko! Absalom nga anakko, Absalom nga anakko! Siak la koma ti natayen a saan ketdi a sika. Ay, anakko, Absalom! Ay, anakko!" 2 Samuel 19 Babalawen ni Joab ni David 1Naipadamag ken ni Joab nga agsangsangit ket agdungdung-aw ni Ari David gapu ken ni anakna nga Absalom. 2Iti dayta nga aldaw, ti ragsak ti panagballigi nagbalin a ladingit iti entero nga armada gapu ta nadamagda a dungdung-awan ti ari ti anakna. 3Nagar-arudokda a nagsubli iti siudad; kasdala tattao a naparmek iti paggugubatan. 4Inabbongan ti ari ti rupana ket insangitna iti napigsa, "Absalom nga anakko! Ay, Absalom nga anakko!" 5Napan ni Joab iti balay ti ari ket kinunana kenkuana, "Ita nga aldaw, imbabainmo dagiti amin a tattaom - dagiti nangispal iti biagmo, ti biag dagiti annakmo, assawa ken kamalalam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 734
735 6Busorem dagiti mangay-ayat kenka idinto a tulongam dagiti manggurgura kenka. Nalawag nga impakitam nga awan serserbi kenka dagiti ofisialesmo ken dagiti tattaom. Makitak a naragragsakka no sibibiag ita ni Absalom ket nataykam amin. 7Ita, inka papigsaen ti pakinakem dagiti tattaom. No madika, isapatak iti nagan ti Apo nga awan ti mabati kenka agingga iti bigat. Daytanto ti kakaroan a didigra a sagabaem iti unos ti panagbiagmo." 8Timmakder ti ari ket napan nagtugaw iti asideg ti ruangan ti siudad. Nadamag dagiti tattaona nga adda sadiay ti ari ket naguummongda iti likmutna. Agsubli ni David idiay Jerusalem Kabayatanna, nagtataray a nagawid dagiti Israelita, ket nagkamang ti tunggal maysa iti balayna. 9Iti entero a pagilian, nagsusuppiat dagiti amin nga Israelita. "Inispalnatayo ni Ari David kadagiti kabusortayo," kinunada iti tunggal maysa. "Inispalnatayo kadagiti Filisteo ket ita, intarayanna ni Absalom ket pinanawanna ti pagilian. 10Inkonsagrartayo ni Absalom a kas ari ngem natay iti paggugubatan. Ngarud, apay nga awan ti mangpasubli ken ni Ari David?" 11Nadamag ni Ari David ti pagsasaritaan dagiti Israelita. Iti kasta, imbaonna da Zadok ken Abiatar a papadi tapno saludsodenda daytoy kadagiti pangulo ti Juda: "Apay a dakayo ti maudi a tumulong iti panagsubli ti ari iti palasiona? 12Kakabagiankayo; maymaysa a dara ti agtartaray kadagiti urattayo. Apay a dakayo ti maudi a mangisubli kaniak?" 13Binilin pay ida ni David nga ibagada ken ni Amasa, "Kabagianka. Manipud ita, sika ti dutokak a mangipangulo iti armada a sukat ni Joab. Uray dusaennak ti Dios no diak aramiden daytoy!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
14Nagun-od ni David ti naan-anay a panagtalek dagiti amin a taga-Juda ket pinaayabanda nga agsubli ti ari agraman dagiti amin nga ofisialesna. 15Nagsubli ti ari iti Karayan Jordan ket iti dalanna, sinabat dagiti tattao ti Juda a napan idiay Gilgal tapno kaduaenda a bumallasiw. 16Nagdardaras a napan idiay ni Simei nga anak ni Gera a Benjaminita a taga- Bahurim tapno sabtenna ni Ari David. 17Kaduana ti 1,000 a tattao a nagtaud iti tribu ni Benjamin. Simmabat met ni Ziba a babaonen ti familia ni Saul; kinakuyogna dagiti 15 nga annakna ken dagiti 20 nga adipenna. Dimtengda idiay Jordan sakbay ti idadateng ti ari. 18Binallasiwda ti karayan tapno iballasiwda ti bunggoy ti ari ken aramidenda ti aniaman a kayatna a maaramid. Kaasian ni David ni Simei Bayat ti panagsagana ti ari a bumallasiw, nagpakleb ni Simei iti sakaannanna 19ket kinunana, "Natan-ok nga Ari, pangngaasim ta lipatemon ti dakes nga inaramidko iti dayta nga aldaw nga ipapanawmo idiay Jerusalem. Lipatem koman a mamimpinsan. 20Apo, ammok a nakabasolak ket daytoy ti gapuna a siak ti immuna kadagiti tribu ti amianan nga immay simmabat iti Natan-ok nga Ari ita nga aldaw." 21Nagsao ni Abisai nga anak ni Zeruyas. Kinunana, "Rumbeng a mapapatay ni Simei gapu ta inlunodna ti tao a pinili ti Apo." 22Ngem kinuna ni David ken ni Abisai ken ni Joab a kabsatna, "Siasino kadi ti nagdawat iti kapanunotanyo? Mangyegkay kadi iti buong-ti-ulo? Siak ti ari ti Israel ket awan ti Israelita a mapapatay ita nga aldaw." 23Kinunana ken ni Simei, "Ikarik kenka a saanka a mapapatay." Kaasian ni David ni Mefiboset 24Simmalog met ni Mefiboset nga apoko ni Saul tapno sabtenna ti ari a nagsubli a sibibiag. Manipud pimmanaw ti ari, saan pay a binuggoan ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 736
Mefiboset dagiti sakana wenno nagibarbas; saanna pay a sinukatan ti pagan- anayna. 25Idi dumteng iti panaggapuna idiay Jerusalem tapno sabtenna ni David, kinuna ti ari kenkuana, "Mefiboset, apay a dika kimmuyog kaniak?" 26Insungbatna, "Natan-ok nga Ari, ammom a pilayak. Imbagak iti adipenko a silyaanna ti asnok tapno makikuyogak kenkuana. Ngem inallilawnak. 27Saan a pudno ti imbagana kenka maipapan kaniak. Natan-ok nga Ari, mayarigka iti anghel ti Dios; aramidem ngarud ti ammom a nasayaat. 28Rumbeng, Natan-ok nga Ari, ti panangpapataymo kadagiti amin a kameng ti familia ni amak ngem pinalubosannak a mangan iti lamisaanmo. Awanen ti kalintegak nga agdawat iti aniaman a parabur iti ari." 29Insungbat ti ari, "Saanen a nasken nga agsaoka pay. Inkeddengkon a pagbingayanyo ken ni Siba ti sanikua ni Saul." 30"Uray kukua aminen ni Siba," kinuna ni Mefiboset. "Umdasen a nagsubli a sikakaradkad ti Natan-ok nga Ari." Bendisionan ni David ni Barzillai 31Manipud Rogelim, simmalog met ni Barzillai a taga-Galaad kaduaenna ti ari a bumallasiw iti Jordan. 32Lakay unayen ni Barzillai; agtawen iti 80. Nakabakbaknang ket isu ti nangnangted iti taraon ti ari bayat ti kaaddana idiay Mahanaim. 33Kinuna idi ti ari kenkuana, "Sumurotka kaniak idiay Jerusalem ket siakto ti makaammo kenka." 34Ngem insungbat ni Barzillai, "Bassiten ti natda a tawen a panagbiagko. Ania pay la ti surotak iti Natan-ok nga Ari idiay Jerusalem? 35Walopulo ti tawenkon ket awanen ti tarigagayko iti ragragsak. Diakon mananam ti imas ti kanen ken inumek. Diakon mangngeg ti timek dagiti kumakanta. Agbalinak la a dadagsen kenka, Natan-ok nga Ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 737 tapno
36Diak maikari iti kasta a gunggona. Kumuyogak la bassit kenka iti labes ti Jordan. 37Kalpasanna, palubosannak nga agawid ket matayak iti asideg ti tanem dagiti nagannak kaniak. Adtoy ni Kimham nga anakko nga agserbi kenka. Ikuyogmo, Natan-ok nga Ari, ket aramidem ti ammom a nasayaat kenkuana." 38Insungbat ti ari, "Ikuyogko ni Kimham ket ipaayko kenkuana ti aniaman a kayatmo ket aramidek met kenka ti aniaman a dawatem." 39Sakbay a bimmallasiw ni David ken dagiti amin a tattaona ti Jordan, inagkanna ni Barzillai ket binendisionanna. Ket nagawid ni Barzillai. Agsuppiat ti Juda ken Israel gapu iti Ari 40Nagturong ti ari idiay Gilgal kalpasan ti ibaballasiwna iti Jordan. Kaduana dagiti amin a tattao ti Juda ken kagudua ti bilang dagiti tattao ti Israel, agraman ni Kimham. 41Kalpasanna, napan kenkuana dagiti amin nga Israelita ket kinunada kenkuana, "Natan-ok nga Ari, apay nga impagarup dagiti kakabagiam - dagiti tattao ti Juda - nga adda kalinteganda a mangala kenka ket kuyogendaka, ti familiam, dagiti tattaom, a bumallasiw iti Jordan?" 42Insungbat dagiti tattao ti Juda, "Inaramidmi daytoy gapu ta asideg a kabagianmi ti ari. Apay nga agpungtotkayo gapu iti daytoy? Saan nga isu ti naggasto iti kinkinnanmi. Awan met ti uray ania nga intedna kadakami." 43Insungbat dagiti Israelita, "Maminsangapulo nga ad-adu ti kalinteganmi ken ni Ari David ngem ti kalinteganyo uray no kabagianyo. Apay a nababa ti panagkitayo kadakami? Diyo liplipatan a dakami ti immuna a nakapanunot iti panagsubli ti ari." Ngem nauy-uyong dagiti taga-Juda a nangirupir iti kalinteganda ngem dagiti Israelita. 2 Samuel 20 Ti Yaalsa ni Siba 1Nairana nga adda idiay Gilgal ti maysa a tao nga awan dayawna. Isu ni Siba a nagtaud iti tribu ti Benjamin ken anak ni Bikri. Pinagunina ti trumpeta ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 738
impukkawna, "Agawidtayon, padak nga Israelita! Awan bingaytayo ken ni David. Awan tawidtayo iti anak ni Jesse!" 2Ngarud, pinanawan dagiti Israelita ni David. Simmurotda ken ni Siba. Ngem nagtalinaed a napudno dagiti taga-Juda ken ni David ket simmurotda kenkuana idiay Jerusalem. 3Idi sumangpet ni David iti palasiona idiay Jerusalem, innalana dagiti sangapulo a sabali nga assawana nga imbatina a mangaywan iti palasio. Pinagnaedna ida iti sabali a balay ket pinaguardiaanna ida. Saannan a kinaidda ida ngem intedna ti amin a masapulda. Nagtalinaedda sadiay a kasla balo iti unos ti panagbiagda. 4Kinuna ti ari ken ni Amasa, "Ummongem dagiti tattao ti Juda ket umaykayto amin inton maminsan nga aldaw." 5Napan inayaban ni Amasa ida ngem saan a nagsubli iti aldaw nga intuding ti ari a panagsublina. 6Iti kasta, kinuna ti ari ken ni Abisai, "Dakdakkelto ti parikut a yeg ni Siba kadatayo ngem ni Absalom. Alaem dagiti tattaok ket sapulenyo amangan no aglemmeng iti maysa a nasarikedkedan a siudad ket malibasannatayo." 7Ngarud, pimmanaw dagiti tattao ni Joab, dagiti guardia ti ari ken dagiti dadduma a soldado idiay Jerusalem tapno sapulenda ni Siba. Kaduada ni Abisai. 8Idi dumtengda iti dakkel a bato idiay Gabaon, sinabat ni Amasa ida. Nakaarruat ni Joab iti kawes a pakigubat a nabariksan ken nakaigalutan ti sikakaluban a kampilan. Bayat ti yaasidegna, natnag ti igam. 9Kinuna ni Joab ken ni Amasa, "Komustaka, gayyemko?" Iti makannawan nga ima ni Joab, iniggamanna ti barbas ni Amasa tapno agkanna. 10Saan a nadlaw ni Amasa ti kampilan nga ig-iggaman ni Joab ket induyok ni Joab ti igam iti tian ni Amasa. Rimmuar dagiti bagis ni Amasa ket natay a dagus; saanen a pinidua a dinuyok ni Joab. Intuloy da Joab ken Abisai a kabsatna ti nangsarak ken ni Siba. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 739
11Nagtakder ti maysa kadagiti soldado ni Joab iti abay ti bangkay ni Amasa ket kinunana, "Siasinoman a kadua ni Joab ken ni David, surotenna ni Joab." 12Naiwalang iti tengnga ti dalan ti bangkay ni Amasa a nadigos iti dara. Idi makita ti agtutubo a kadua ni Joab nga agsardeng ti tunggal maysa a kumita iti bangkay, ginuyodna ti bangkay ket impanna iti talon sana kinumotan iti ules. 13Apaman a naikkat ti bangkay iti dalan, sinurot dagiti amin a tattao ni Joab tapno kamatenda ni Siba. 14Limmasat ni Siba iti amin a daga a masakupan ti amin a tribu ti Israel ket dimteng iti siudad ti Abel Bet Maaca. Naguummong dagiti amin a kabagian ni Bikri ket simmurotda kenkuana a simrek iti siudad. 15Nadamag dagiti tattao ni Joab nga adda ni Siba iti siudad. Napanda ngarud linakub ti Abel Bet Maaca. Linikmutda ti akinruar a bakud iti nabunton a daga. Tapno marba ti bakud, rinugianda met ti nagkali iti puonna. 16Adda masirib a babai iti siudad a nagpukkaw manipud iti bakud. "Dumngegkayo! Dumngegkayo!" kinunana. "Ibagayo ken ni Joab nga umay ditoy. Kayatko a kasarita." 17Napan ni Joab ket sinaludsod ti babai, "Sika kadi ni Joab?" "Wen, siak," kinunana. "Ania ti masapulmo?" Kinunana, "Dumngegka kaniak, apo." "Dumdumngegak," kinuna ni Joab. 18Kinuna ti babai, "Idi un-unana nga aldaw, masansan a kunada, 'Inka ammoen idiay Abel ti sungbat ti parikutmo.' Kasta ti inar-aramidda. 19Naindaklan ti siudadmi; maysa kadagiti natalna ken napudno iti Israel. Apay a kayatmo a dadaelen? Kayatmo kadi a dadaelen ti kukua ti Apo?" 20"Saan," insungbat ni Joab. "Diak dadaelen wenno pukawen ti siudadyo. 21Saan a kasta ti panggepmi. Adda birbirokenmi a tao nga agnagan Siba nga anak ni Bikri ken nagtaud iti katurturodan ti Efraim. Immalsa a maibusor ken Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 740
741 ni Ari David. Isukom kadakami dayta a tao ket panawanmi ti siudad." "Ipurruakmi kenka ti ulona," kinuna ti babai. 22Kalpasanna, napan kadagiti tattao ti siudad ket gapu ta masirib, immanamongda iti panggepna. Pinutolanda ni Siba sada impurruak ti ulo ken ni Joab nga adda iti ruar ti bakud. Pinuyot ni Joab ti trumpeta a kas pagilasinan dagiti tattaona a pumanaw iti siudad. Ket nagawidda. Nagsubli ni Joab idiay Jerusalem tapno dumatag iti ari. Dagiti Ofisiales ni David 23Ni Joab ti pangulo ti armada ti Israel. Ni Benaias nga anak ni Jehoyada ti pangulo dagiti guardia ni David. 24Ni Adoniram ti mangimaton iti inkapilitan a panagtrabaho. Ni Jehosafat nga anak ni Ahilut ti agay-aywan kadagiti papeles ti pagilian. 25Ni Siva ti sekretario ti ari. Da Zadok ken Abiatar ti papadi. 26Ket ni Ira a taga-ili ti Jair ti maysa kadagiti papadi ni David. 2 Samuel 21 Mapapatay dagiti Kaputotan ni Saul 1Bayat ti panagturay ni David, adda nakaro a bisin a nagpaut iti tallo a tawen. Daytoy ti gapuna a nakiuman ni David ken ni Yahweh ket kinuna, "Nakabasol ni Saul ken ti familiana iti pammapatay. Adu ti pinapatayda a tattao ti Gabaon." (2Saan nga Israelita dagiti tattao ti Gabaon. Bassitda a puli dagiti Amorreo nga insapata a salakniban dagiti Israelita. Ngem inkagumaan ni Saul a pukawen ida gapu iti bumarbara a panagayatna iti Israel ken iti Juda.) 3Ngarud, pinaayaban ni David dagiti tattao ti Gabaon ket kinunana kadakuada, "Ania ti maipaayko kadakayo? Kayatko a supapakan iti naimbag daydi dakes a naaramid kadakayo tapno ikararagandakami ket mabendisionan dagiti tattao ti Apo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
4Insungbatda, "Saan a marisut iti pirak wenno balitok ti ririmi ken ni Saul ken ti familiana. Dimi met marisut babaen iti panangpataymi iti maysa nga Israelita." "Ania ngarud ti kayatyo nga ipaayko kadakayo?" kinuna ni David. 5Insungbatda, "Panggep idi ni Saul nga ikisapnakami a mamimpinsan iti Israel. 6Ngarud, yawatmo kadakami ti pito a lallaki a kaputotan ni Saul ket bitayenmi ida iti imatang ti Apo idiay Gabaa nga ili ni Saul, ti ari a pinili ti Apo." Pinatgan ni David ti dawatda. 7Ngem gapu iti nasagradoan a kari a nagsinnapataanda ken ni Jonatan, inispal ni David ti anak ni Jonatan, ni Mefiboset nga apoko ni Saul. 8Nupay kasta, innalana da Armoni ken Mefiboset nga annak ni Saul ken ni Rispa nga anak ni Aia. Innalana met dagiti lima nga annak ni Merab nga anak ni Saul. Ni Adriel nga anak ni Barzillai a taga-Mola ti ama dagiti lima. 9Inyawat ni David ida kadagiti tattao ti Gabaon a nangbitay kadakuada iti bantay iti imatang ni Yahweh. Naggigiddan a natay dagiti pito. Napasamak daytoy idi mangrugi ti panagapit iti sebada. 10Saan a pimmanaw ni Rispa nga anak ni Aia ken sabali nga asawa ni Saul iti lugar nga ayan dagiti bangkay. Nangala iti nakersang a lupot ket inaramidna a paglinongan iti rabaw ti kabatoan. Nagyan sadiay manipud panangrugi ti panagani agingga a dimteng ti tudtudo. Binantayanna dagiti bangkay tapno saan a tuktoken dagiti tumatayab iti aldaw wenno rangrangkayen dagiti atap nga animal iti rabii. 11Idi madamag ni David ti inaramid ni Rispa, 12napan idiay Galaad ket innalana kadagiti tattao ti Jabes dagiti tultulang da Saul ken Jonatan nga anakna. (Tinakawda idi dagiti tultulang pagmimitingan ti Bet-san a nangibitinan dagiti Filisteo kadagiti bangkay iti daydi aldaw a panangparmekda ken ni Saul idiay Bantay Gilboa.) 13Innala ni David dagiti tultulang da Saul ken Jonatan agraman dagiti tultulang dagiti pito a lallaki a nabitay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 742 iti
743 14Inkalida dagiti tultulang da Saul ken Jonatan iti tanem ni Kis nga ama ni Saul idiay Sela iti sakup ti tribu ti Benjamin. Natungpal amin nga imbilin ti ari ket manipud idin, impangag ni Yahweh dagiti kararagda a maipaay iti pagilian. Makigubat dagiti Tattao kadagiti Higante a Filisteo (1 Cron. 20:4-8) 15Rimsua manen ti panaggubat dagiti Filisteo ken dagiti Israelita. Impanguloan ni David dagiti tattaona iti pannakirangetda kadagiti Filisteo. Bayat ti pannakirangetda, nabannog ni David. 16Impagarup ti maysa a higante, ni Isbibenob, a kabaelanna a patayen ni David. Nakaiggem ni Isbibenob iti bronse a gayang nga agdagsen iti pito ket gudua a libra ket sibabarikes iti baro a kampilan. 17Ngem napan tinulongan ni Abisai nga anak ni Zeruyas ni David. Dinarupna ti Filisteo ket pinapatayna. Manipud idin, saanen a simmurot ni David iti paggugubatan, ta pinagkari dagiti tattaona a saanen a kumuyog kadakuada. "Sika ti kakaisuna a namnama ti Israel ket dimi kayat a mapukawdaka," kinunada. 18Kalpasan daytoy, naggubat manen dagiti Filisteo ken dagiti Israelita. Iti daytoy a gubat a napasamak idiay Gob, pinatay ni Sebecai a taga-Husa ti maysa a higante nga agnagan iti Saf. 19Iti manen sabali a pannakigubatda kadagiti Filisteo idiay Gob, pinatay ni Elhanan nga anak ni Jair a taga-Betlehem ni Goliat a taga-Gat. Adda gayang ni Goliat a kasla kapuskol ti poste ti pagablan ti putanna. 20Iti sabali manen a gubat idiay Gat, adda higante a pagay-ayatna ti makigubgubat. Innem ti ramay ti tunggal imana ken innem met ti ramay ti tunggal sakana. 21Kinaritna dagiti Israelita ket pinatay ni Jonatan nga anak ni Samma a kabsat ni David. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
22Kaputotan dagiti higante ti Gat dagitoy uppat. Pinatay ida ni David ken dagiti tattaona. 2 Samuel 22 Ti Kanta ni David iti Panagballigina (Sal. 18) 1Daytoy ti kanta ni David nga agpaay ken ni Yahweh kalpasan ti panangispal kenkuana ni Yahweh iti pannakabalin ni Saul ken kadagiti dadduma a kabusorna: 2Ni Yahweh ti Salakanko; isu ti napigsa a sarikedkedko. 3Ti Diosko ti mangsalaknib kaniak ket awanto ti pakaan-anoak. Kas maysa a kalasag, salaknibannak, ikaluya ken aywanannak. 4Umawagak ken ni Yahweh, ket isalakannak kadagiti kabusorko. Madaydayaw ti Apo! 5Dagiti dalluyon ni patay sinabbuagandak ti layus ni pannakadadael inyanudnak. 6Dagiti tali ni patay pinulipolandak, nangikabil ni tanem iti pakaipalab-ogak. 7Iti pannakariribukko, immawagak ken ni Yahweh; immasugak iti tulong iti Diosko. Idiay templona, nangngegna ti timekko, ket inimdenganna ti panagpatulongko. 8Nagginggined ken nagunggon ti daga; nadayeg ken nagindayon ti fondasion ti langit agsipud ta nakapungtot ti Dios! 9Rimmuar ti asuk iti agongna; kasta met ti sumsumgiab nga apuy ken dumardarang a beggang iti ngiwatna. 10Linuktanna ti tangatang ket bimmaba; adda nangisit nga ulep iti babaen dagiti sakana. 11Nakasakay iti bukot ti kerubin, napardas a nagdaliasat iti payak ti angin. 12Binungonna ti bagina iti sipnget, nalikmut iti napuskol nga ulep a napno iti danum. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 744
13Iti masangoananna, adda kimat a nangpataud kadagiti yelo ken dumardarang a beggang. 14Naggurruod ti Apo iti tangatang, ket nangngeg ti timek ti Kangatoan. 15Imbiatna dagiti panana, ket winarawarana dagiti kabusorna; pinagkimatna, ket pinagtatarayna ida. 16Nagparang ti lansad ti taaw; nawaknitan dagiti fondasion ti daga, idi binabalaw ni Yahweh dagiti kabusorna, ket binugkawanna ida iti pungtotna. 17Manipud langit, ginaw-atnak ni Yahweh ket iniggamannak, kadagiti adalem a danum inalawnak. 18Inarayatnak kadagiti nabileg a kabusorko ken kadagiti gumurgura kaniak - napipigsada ket diak kabaelan ida! 19Dinarupdak idi mariribukak, ngem ni Yahweh sinalaknibannak. 20Tinulongannak iti nagpeggadak; insalakannak ta maragsakan kaniak. 21Gunggonaannak ni Yahweh gapu ta nalintegak; bendisionannak ta awan nakabasolak. 22Ti linteg ni Yahweh tinungpalko; saanko a binusor iti Diosko. 23Inannurotko dagiti amin a lintegna, diak sinalungasing ti bilinna. 24Ammona nga awan biddutko, nga inadaywak ti kinadakes. 25Iti kasta, gunggonaannak gapu ta nalintegak, ta ammona nga awan nakabasolak. 26O Apo, agparangka a napudnoka kadagiti napudno kenka; naimbagka kadagiti awan pagkuranganna. 27Kadagiti nadalus, agparangka a nadalus, ngem naungetka kadagiti nadangkok. 28Isalakanmo dagiti napakumbaba, ngem dagiti natangsit ipababam ida. 29O Apo, sika ti silawko. Lawagam ti kinasipngetko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 745
30Papigsaennak a sumaranget kadagiti kabusorko; ikkannak iti bileg a mangduprak iti sarikedkedda. 31Daytoy a Dios awan pakapilawan ti aramidna; mapagtalkan dagiti saona! Kasla maysa a kalasag nga agpaay kadagiti amin a kumamang kenkuana. 32Siasino ti Dios no saan laeng a ni Yahweh? Ket siasino ti bato no saan a ti Diostayo? 33Daytoy a Dios ti nabileg a taklinko; Aramidenda a natalged ti pagnaak. 34Kadagiti bambantay, aywanannak; kas iti ugsa, papartakennak. 35Sanayennak a makigubat tapno mabiatko ti bai a gambang. 36Salakniban ken isalakannak, O Apo, intan-oknak babaen iti tulongmo. 37Dimo impalubos a matiliwak ket pulos a diak naitublak. 38Kamatek dagiti kabusorko ket tiliwek ida; diak sumardeng agingga a madadaelda. 39Padsoek ida ket dida makabangon; mapasagda iti sangoanak. 40Ikkannak iti pigsa a makigubat ket tulongannak a mangparmek kadagiti kabusorko. 41Pagtarayem dagiti kabusorko nga umadayo kaniak; pukawek dagiti gumura kaniak. 42Agpaarayatda ngem awan makaikanawa kadakuada; umawagda ken ni Yahweh ngem dina sungbatan ida. 43Tumekek ida a kas tapok; payatpayatek ida a kas pitak kadagiti kalsada. 44Insalakannak kadagiti immalsa a tattao, pinagturaynak kadagiti nasion; nagserbi kaniak dagiti diak am-ammo a tattao. 45Agtamed kaniak dagiti ganggannaet; agtulnogda no mangngegdak. 46Mapukawda ti namnamada, agtigergerda a rummuar iti sarikedkedda. 47Agbiag ti Apo! Madaydayaw ti Salaknibko! Ti Dios ti Salakanko! Ipakaammoyo ti kinatan-okna! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 746
48Tulongannak a mangparmek kadagiti kabusorko, ken mangparukma kadagiti tattao tapno iturayak ida 49ket isalakannak kadagiti gumura kaniak. Pagballigiennak ket parmekek dagiti kabusorko; salaknibannak kadagiti naranggas a tattao. 50Isut' gapuna, O Apo, idaydayawkanto iti imatang dagiti nasion; ikantakto dagiti pagdaydayawko kenka. 51Ited ti Dios dagiti naindaklan a balligi iti arina; agnanayon nga ipakitana ti di agbalbaliw nga ayatna iti pinilina, ni David ken kadagiti kaputotanna. 2 Samuel 23 Dagiti Maudi a Balikas ni David 1Nagbalin a naindaklan ni David nga anak ni Jesse. Isu ti pinili ti Dios ni Jacob nga agbalin nga ari. Nalaing nga agputar kadagiti napipintas a kanta iti Israel. Dagitoy dagiti maudi a balikasna: 2Agsao kaniak ti espiritu ni Yahweh; adda kadagiti bibigko ti saona. 3Nagsao ti Dios ti Israel, kinuna kaniak ti Bato ti Israel: "Ti ari a nalinteg ti panagturayna, ti mangituray nga agbuteng iti Dios 4mayarig iti init nga agbannawag, no awan ulep, ti init a mamagrusing kadagiti ruot kalpasan ti tudo." 5Kastoy ti panangbendision ti Dios kadagiti kaputotak, ta nakitulag kaniak iti agnanayon, maysa a tulag a di masalungasing, maysa a kari a pulos a di mabaliwan. Daytoy la a banag ti tarigagayak; daytoy ti balligik ket awan duadua nga ibanag ti Dios. 6Ngem mayarig dagiti awanan dios kadagiti maibelleng a sisiit; awan makasagid kadakuada nga ima-ima. 7Masapul nga agaramatka iti landok wenno pika; mamimpinsanto a mapuoranda. Dagiti Maingel a Soldado ni David (1 Cron. 11:10-41) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 747
8Adtoy dagiti nagnagan dagiti agdindinamag a soldado ni David: umuna ni Joseb Bassebet a taga-Takemon ken pangulo ti "Dagiti Tallo."Gayang ti inaramatna iti pannakigubatna kadagiti 800 a lallaki ket pinatayna amin ida iti naminsan laeng a ranget. 9Ni Eleazar nga anak ni Dodo iti kapuonan ti Aho ti maikadua kadagiti agdindinamag a tallo. Iti naminsan, kinaritda ken ni David dagiti Filisteo a naguummong a makigubat. Nagsanud dagiti Israelita 10ngem saan a simmurot ni Eleazar; maymaysa a nakiranget agingga a simkil ti imana ket dinan maibbatan ti kampilanna. Iti dayta nga aldaw, naindaklan ti panagballigi ni Yahweh. Kalpasan ti gubat, nagsubli dagiti Israelita iti yan ni Eleazar ket inikkatda dagiti kabal kadagiti natay a soldado. 11Ni Samma nga anak ni Age a taga-Harar ti maikatlo kadagiti agdindinamag a tallo. Idiay Lehi ti naguummongan idi dagiti Filisteo a makigubat. Adda talon a namulaan iti patani iti dayta a lugar. Intarayan dagiti Israelita dagiti Filisteo 12ngem saan a nagsanud ni Samma. Nagtakder iti tengnga ti talon, sinalaknibanna ket pinatayna dagiti Filisteo. Naindaklan ti panagballigi ni Yahweh iti dayta nga aldaw. 13Idi umasideg ti panagani, simmalog ti tallo kadagiti "Tallopulo a Mamaingel" a napan iti Rukib ti Adullam nga yan idi ni David. Nagkampo idi ti maysa a bunggoy dagiti Filisteo iti Tanap ti Refaim. 14Iti dayta a tiempo, adda ni David iti maysa a nasarikedkedan a turod ket maysa a bunggoy dagiti Filisteo ti nangsakup iti Betlehem. 15Mailiw unay ni David ket kinunana, "Adda koma la mapan mangala iti danum nga inumek iti bubon iti abay ti ruangan ti Betlehem!" 16Sinarakusok dagiti tallo nga agdindinamag a soldado ti kampo dagiti Filisteo, simmakdoda iti bubon ket impanda ti danum ken ni David. Ngem saan nga ininum ni David. Imbuyatna ketdi a kas daton iti Apo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 748
17sana kinuna, "O Apo, saanko a mabalin nga inumen daytoy! Kasko la inumen ti dara dagitoy a lallaki a nangipusta iti biagda!" Isut' gapuna a dina kayat nga inumen ti danum. Dagitoy dagiti aramid dagiti tallo nga agdindinamag a soldado a mangipakita iti kinaturedda. 18Ni Abisai a kabsat ni Joab (ni Zeruyas ti inada) ti pangulo dagiti "Tallopulo a Mamaingel." Inaramatna ti gayangna a nakiranget iti 300 a lallaki ket pinatayna ida; nagdindinamag met a kas kadagiti "Tallopulo." 19Isu ti kamainglan kadagiti "Tallopulo" ket nagbalin a panguloda ngem saan unay a nalatak a kas kadagiti "Tallo." 20Maysa met nga agdindinamag a soldado ni Benaias nga anak ni Jehoyada a taga-Kabzeel. Adu ti inaramidna a mangipakita iti kinaturedna agraman ti panangpatayna iti dua a mamaingel a soldado a Moabita. Iti naminsan a nagtudo iti niebe, napan iti maysa a rukib ket pinatayna ti maysa a leon. 21Pinatayna ti maysa a nabaked nga Egipcio a siaarmas iti gayang. Pang-or ti armas ni Benaias a nangdarup iti Egipcio. Inagawna ti gayang ti Egipcio ket daytoy ti pinangpatayna kenkuana. 22Dagitoy dagiti aramid ni Benaias a mangipakita iti kinaturedna. Isu ti maysa kadagiti "Dagiti Tallopulo." 23Isu ti agdindinamag kadakuada amin ngem saan a nalatak a kas kadagiti "Tallo." Isu ti dinutokan ni David a pangulo dagiti guardiana. 24-39Dagiti dadduma a kameng dagiti "Tallopulo a Mamaingel." Ni Asael a kabsat ni Joab Ni Elhanan nga anak ni Dodo a taga-Betlehem Ni Samma ken ni Elika a taga-Harod Ni Helez a taga-Pelet Ni Ira nga anak ni Ikkes a taga- Tekoa Ni Abiezer a taga-Anatot Ni Mebunnai a taga-Husa Ni Zalmon a taga- Aho Ni Maharai a taga-Netofa Ni Heleb nga anak ni Baana a taga-Netofa Ni Ittai nga anak ni Ribai a taga-Gabaa idiay Benjamin Ni Benaias a taga-Piraton Ni Hiddai a taga-tanap iti asideg ti Gaas Ni Abialbon a taga-Araba Ni Asmabet a taga-Bahurim Ni Elisaba a taga-Saalbon Dagiti annak ni Jasen Ni Jonatan Ni Samma a taga-Harar Ni Ahiam nga anak ni Sarar a taga-Harar Ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 749
Eleifelet nga anak ni Ahasbai a taga-Maaca Ni Eliam nga anak ni Ahitofel a taga-Gilo Ni Hezro a taga-Carmel Ni Paarai a taga-Arab Ni Igal nga anak ni Natan a taga-Soba Ni Bani a taga-Gad Ni Zelek a taga-Ammon Ni Naharai a taga-Beerot (isu ti para-awit iti armas ni Joab nga anak ni Zeruyas) Ni Ira ken ni Gareb a taga-Jattir Ni Urias a Heteo. Agdagup amin iti 37 dagiti agdindinamag a soldado. 2 Samuel 24 Pasensus ni David ti Israel ken Juda (1 Cron. 21:1-27) 1Iti naminsan, nakaunget ni Yahweh iti Israel ket sinugsoganna ni David a mangyeg iti didigra kadagiti Israelita. Kinuna ni Yahweh kenkuana, "Inka sensusen dagiti tattao ti Israel ken Juda." 2Ngarud, binilin ni David ni Joab ken dagiti pangulo ti armada: "Inkayo sursoren ti amin a tribu ti Israel, manipud Dan agingga idiay Beerseba ket bilangenyo dagiti tattao. Kayatko a maammoan no mano ti bilangda." 3Ngem insungbat ni Joab, "Natan-ok nga Ari, sapay koma ta paaduen tiApo a Diosmo iti maminsangagasut dagiti tattao ti Israel. Sapay koma ta addakanto pay la a biag inton aramidenna daytoy. Ngem apay a kayat ti Natan-ok nga Ari nga aramiden daytoy?" 4Nupay kasta, ti sao ti ari ti natungpal ket inaramid ni Joab ken dagiti ofisialesna ti bilinna. Pimmanawda iti ayanna ket napanda binilang dagiti Israelita. 5Binallasiwda ti Jordan ket nagkampoda iti abagatan ti Aroer, ti siudad iti tengnga ti tanap, iti sakup ti Gad. Manipud sadiay, nagpa-amiananda a napan iti Jazer, 6sa idiay Galaad ken idiay Kades iti daga dagiti Heteo. Napanda idiay Dan ket manipud Dan nanglikawda a napan iti laud ti Sidon. 7Kalpasanna, nagpa-abagatanda a napan iti nasarikedkedan a siudad ti Tiro sa kadagiti amin a siudad dagiti Heveo ken Cananeo ket kamaudianna, idiay Beerseba, iti akin-abagatan a paset ti Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 750
8Kalpasan ti siam a bulan ken 20 nga aldaw, nagsublida idiay Jerusalem; sinursorda ti entero a pagilian. 9Indatagda iti ari ti dagup dagiti lallaki a mabalin nga agsoldado: 800,000 idiay Israel ken 500,000 idiay Juda. 10Ngem kalpasan ti panagpasensus ni David, nariribuk ti konsensiana ket kinunana ken ni Yahweh, "Nagbasolak iti nadagsen iti panangaramidko iti daytoy! Pangngaasim ta pakawanennak. Minamaag unay ti inaramidko." 11-12Kinuna ni Yahweh ken ni Gad a profeta ni David, "Inka ibaga ken ni David nga ikkak iti tallo a pagpilian. Aramidek ti aniaman a pilienna." Iti sumuno a bigat, kalpasan ti ibabangon ni David, 13napan kenkuana ni Gad sana imbaga ti sao ni Yahweh ket sinaludsodna, "Ania ti kayatmo kadagitoy? Tallo a tawen a panagbisin iti dagam wenno tallo a bulan nga itartarayam dagiti kabusormo wenno tallo nga aldaw nga adda angol iti dagam? Panunotem a nalaing ket ibagam ti sungbatmo nga idanonko itiApo?" 14Insungbat ni David, "Narikut ti sasaadek! Ngem diak kayat a dusaendak dagiti tattao. Yantangay ta manangngaasi ti Apo, bay-am nga isu ti mangdusa kadatayo." 15Ngarud, nangyeg ni Yahweh iti angol iti Israel a nangrugi iti dayta a bigat ket nagpatingga iti intudingna a tiempo. Manipud Dan agingga idiay Beerseba, 70,000 nga Israelita ti natay. 16Idi dandani dadaelen ti anghel ni Yahweh ti Jerusalem, imbabawi ni Yahweh ti panangdusana kadagiti tattao ket kinunana iti anghel nga agpappapatay kadakuada, "Huston! Isardengmon!" Adda idi ti anghel ti abay ti pagirikan ni Arauna a Jebuseo. 17Nakita ni David ti anghel, ket kinunana ken ni Yahweh, "Siak ti nagbasol. Siak ti nagaramid iti dakes. Ania aya ti inaramid dagitoy nanumo a tattao? Siak ken ti familiak ti rumbeng a dusaem." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 751
18Iti dayta met la nga aldaw, napan ni Gad ken ni David ket kinunana, "Inka iti pagirikan ni Arauna ket mangbangonka sadiay iti altar nga agpaay iti Apo." 19Tinungpal ni David ti bilin ni Yahweh ket napan a kas imbaga ni Gad kenkuana. 20Idi makita ni Arauna a dumteng ti ari ken dagiti ofisialesna, rukob iti sangoanan ni David 21ket sinaludsodna, "Natan-ok nga Ari, apay nga addaka ditoy?" Insungbat ni David, "Umayko gatangen ti pagirikam a pangbangonak iti altar ti Apo tapno agsardeng ti didigra." 22"Alaem, Natan-ok nga Ari," kinuna ni Arauna, "ket idatonmo iti Apo ti aniaman a kayatmo. Adtoy dagiti baka a mapuoran a kas daton iti altar; dagitoy dagiti sangolda ken dagiti pagirik a maaramat a pagsungrod." 23Inted amin ni Arauna iti ari sana kinuna kenkuana, "Sapay koma ta awaten ti Apo a Diosmo ti datonmo." 24Ngem insungbat ti ari, "Saan, gatangek. Diak mangidatag iti Apokadagiti daton a pulos nga awan imbayadko." Ket ginatangna ti pagirikan ken dagiti baka iti 50 a bagi ti pirak. 25Nangbangon iti altar nga agpaay ken ni Yahweh ket nangidatag kadagiti daton a mapuoran ken kadagiti daton a pakikappia. Impangag ni Yahweh ti kararagna ket simmardeng ti didigra iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 752
1 Ar-ari 1 Ar-ari 1 Idi Lakayen ni Ari David 1Lakay unayen idi ni Ari David. Uray agrurutap dagiti yules kenkuana, saanen a pumudot ti bagina. 2Kinuna ngarud dagiti ofisialesna, "Natan-ok nga Ari, ibirokandaka iti balasitang a mangbantay ken mangtaripato kenka. Agidda iti abaymo tapno pumudotka." 3Adda dagiti naibaon a mangsursor iti entero nga Israel tapno agbirokda iti napintas a balasitang. Idiay Sunem, nasarakanda ni Abisag ket indatagda iti ari. 4Nakapimpintas ti balasitang. Binantayan ken inaywananna ti ari, ngem saan a sinagid ni David. Kayat ni Adoniha ti Agari 5-6Natayen ni Absalom ket ni Adoniha nga anak ni Haggit ti kalakayan a sibibiag nga anak ni David. Nakatataer ni Adoniha ket pulos nga awan pay nangbabalawan ti amana kenkuana. Tarigagayna ti agbalin nga ari. Nangala kadagiti lugan a pakigubat ken kadagiti kabalio ken 50 a lallaki a mangsalaknib kenkuana. 7Nakiuman ken ni Joab kasta met ken ni Abiatar a padi ket immanamongda iti itutulongda kenkuana. (Ni Zeruyas ti ina ni Joab.) 8Ngem saan nga inayonan da Zadok a padi, Benaias nga anak ni Jehoyada, Natan a profeta, Simei, Reihi ken dagiti guardia ni David ti panggep ni Adoniha. 9Iti maysa nga aldaw, napan ni Adoniha iti Bato ti Uleg, iti asideg ti ubbog ti Enrogel. Sadiay, nagidaton kadagiti sakrifisio a karnero, toro a baka ken kadagiti napalukmeg nga urbon ti baka. Inawisna a dumar-ay dagiti kakabsatna - nga annak ni Ari David ken dagiti ofisiales ti ari a taga-Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 753
10Ngem dina inawis ni Solomon a kabsatna iti ama, ni Natan a profeta, ni Benaias wenno dagiti guardia ti ari. Maisaad ni Solomon nga Ari 11Napan ni Natan ken ni Batseba nga ina ni Solomon ket sinaludsodna, "Dimo pay kadi nadamag nga insaad ni Adoniha ti bagina nga ari? Ket saan nga ammo daytoy ni Ari David! 12No kayatmo a maisalakankayo nga agina, kastoy ti aramidem: 13Dagdagusem ti mapan ken ni Ari David ket saludsodem kenkuana, 'Natan- ok nga Ari, dimo met aya insapata idi kaniak a ninto Solomon nga anakko ti sumukat kenka nga ari? Apay ngarud a naisaaden ni Adoniha nga ari?'" 14Ket innayon ni Natan, "Inton madama ti pannakisaom ken ni Ari David, sumrekakto ket patalgedak ti imbagam." 15Napan ngarud ni Batseba iti kuarto ti ari. Lakay unayen ti ari. Madama idi a tartaripatoen ni Abisag, ti babai a taga-Sunem. 16Nagruknoy ni Batseba iti sangoanan ti ari. "Ania ti masapulmo?" sinaludsod ni Ari David. 17Simmungbat ni Batseba, "Natan-ok nga Ari, insapatam idi kaniak iti nagan ti Apo a Diosmo a ni Solomon nga anakko ti sumukatto kenka nga ari. 18Ngem naisaaden nga ari ni Adoniha ket dimo ammo a naaramid daytoy. 19Nagidaton iti adu a baka, karnero ken kadagiti napalukmeg nga urbon ti baka. Inawisna dagiti annakmo, ni Abiatar a padi ken ni Joab a kapitan ti armadam a dumar-ay iti padaya. Ngem dina inawis ni Solomon nga anakmo. 20Natan-ok nga Ari, ur-urayen dagiti amin nga Israelita nga ipakaammom no siasino ti sumukat kenka a kas ari. 21No dimo ipakaammo, kalpasan ti ipapataymo, maibilangkamto ken ni Solomon nga anakko a kas traidor." 22Agsasao pay laeng ni Batseba idi sumangpet ni Natan a profeta. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 754
23Naipakaammo ti kaaddana iti palasio ket simrek ni Natan. Nagtamed iti sangoanan ti ari 24sana kinuna, "Natan-ok nga Ari, impakaammom kadi a ni Adoniha ti sumukat kenka? 25Ita nga aldaw, napan nagidaton iti adu a baka, karnero ken napalukmeg nga urbon ti baka. Inawisna dagiti amin nga annakmo, ni Joab a kapitan ti armadam ken ni Abiatar a padi. Madama ita ti panagrarambakda ket yik- ikkisda, 'Agbiag ni Ari Adoniha!' 26Ngem dinak inawis, apo. Dina met inawis ni Zadok a padi wenno ni Benaias wenno ni Solomon. 27Inanamongam kadi, Natan-ok nga Ari, a maaramid amin dagitoy ket dimo pay imbaga kadagiti ofisialesmo no siasino ti sumukat kenka a kas ari?" 28Kinuna ni Ari David, "Pagsubliem ni Batseba." Simrek ni Batseba ket nagtakder iti sangoanan ti ari. 29Kinunana kenkuana, "Ikarik iti imatang ti sibibiag nga Apo, isu a nangispal kaniak iti amin a pakarigatak, 30nga ita nga aldaw, tungpalek ti inkarik kenka idi iti nagan ti Apo a Dios ti Israel a ni Solomon nga anakmo ti sumukat kaniak nga ari." 31Nagtamed ni Batseba ket kinunana, "Agbiag koma iti agnanayon ti ari nga apok." 32Pinaayaban ni Ari David da Zadok, Natan ken Benaias. Idi dumatag dagiti tallo, 33kinunana kadakuada, "Alaenyo dagiti ofisiales nga agserserbi iti tronok. Pagsakayenyo ni Solomon nga anakko iti bukodko a mulo ket kuyogenyo a mapan idiay Ubbog ti Gihon. 34Sadiay ti pangkonsagraran kenkuana da Zadok ken Natan a kas ari iti entero nga Israel. Pagunienyonto dagiti trumpeta sayo ipukkaw, 'Agbiag ni Ari Solomon!' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 755
35Kuyogenyonto met la nga agsubli ket agtugaw iti tronok. Suktannak a kas ari, ta isu ti pinilik a mangituray iti Israel ken Juda." 36"Maaramid ti imbagam," insungbat ni Benaias, "ket sapay koma ta patalgedan daytoy ti Apo a Diosmo. 37Kas iti kaadda ti Apo kenka, Natan-ok nga Ari, kasta koma met ti kaaddana ken ni Solomon ket narangrang-ay koma ti pagarian bayat ti panagturayna ngem ti panagturaymo." 38Nagrubbuat da Zadok, Natan, Benaias agraman dagiti guardia ti ari. Pinagsakayda ni Solomon iti mulo ni Ari David sada kinuyog a napan iti Gihon. 39Idi dumtengda sadiay, innala ni Zadok ti lana ti olibo nga innalana iti nasagradoan a tolda, ket kinonsagrarna ni Solomon. Pinagunida ti trumpeta ket impukkaw dagiti tattao, "Agbiag ni Ari Solomon!" 40Kimmuyogda amin ken ni Solomon a nagsubli iti siudad. Iti dalan, agririawda iti ragsak ken agtoktokarda iti flauta. Kasla madayyeg ti daga gapu iti ariwawada. 41Dandani malpas ti panagpapangan da Adoniha ken dagiti sangailina idi mangngegda ti ariwawa. Nangngeg ni Joab ti uni ti trumpeta ket kinunana, "Ania ti kayat a sawen ti ariwawa iti siudad?" 42Agsasao pay laeng idi dumteng ni Jonatan nga anak ni Abiatar a padi. "Sumrekka," kinuna ni Adoniha. "Naimbagka a tao ket nalabit a mangyegka iti naimbag a damag." 43"Saan a naimbag ti damag a yegko," insungbat ni Jonatan. "Insaaden ni Natan-ok nga Ari David ni Solomon a kas ari. 44Imbaonna da Zadok, Natan, Benaias, ken dagiti guardia ti palasio a mangkuyog kenkuana. Pinagsakayda ni Solomon iti mulo ti ari Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 756
45ket napanda iti Ubbog ti Gihon a nangikonsagraran da Zadok ken Natan kenkuana nga ari. Nagsublida iti siudad nga agik-ikkis iti ragsakda. Umariwawa dagiti tattao. Dayta ti ariwawa a mangmangngegyo. 46Ni Solomonen ti ari. 47Uray dagiti ofisiales ti pagarian, napanda kinablaawan ni Ari David ket kinunada, 'Sapay koma ta aramiden ti Diosmo ni Solomon a nalatlatak ngem sika. Narangrang-ay koma ti pagarian bayat ti panagturayna ngem ti panagturaymo.' Kalpasanna, nagdumog ti ari iti iddana ket nagdaydayaw 48sa nagkararag: 'Idaydayawtayo ti Apo a Dios ti Israel, isu a nangisaad ita nga aldaw iti maysa kadagiti kaputotak a sumukat kaniak nga ari ket pinalubosannak a makaimatang iti daytoy!'" 49Nagbuteng dagiti sangaili ni Adoniha ket nagpapanawda. 50Nagbuteng met ni Adoniha ken ni Solomon. Ket dinagdagusna ti napan nagkamang iti nasagradoan a Tolda sa kimpet kadagiti sinan-sara ti altar. 51Naipakaammo ken ni Ari Solomon a mabuteng kenkuana ni Adoniha ket kumkumpet kadagiti sinan-sara iti altar. Naibaga kenkuana ti kinuna ni Adoniha, "Kayatko nga umuna pay nga isapata kaniak ni Ari Solomon a dinak papapatay." 52Insungbat ni Solomon, "No maipakitana a napudno a lalaki, saan a masagid uray ti maysa la a buokna. Ngem no saan, masapul a mapapatay." 53Pinaalana ni Adoniha ket inyulogda manipud iti altar. Naidatag ni Adoniha iti ari ket nagtamed kenkuana. Kinuna ti ari, "Mabalinmon ti agawid." 1 Ar-ari 2 Ti Maudi a Bilin ni David ken ni Solomon 1Idi dandani matayen ni David, inayabanna ni Solomon nga anakna ket intedna dagiti maudi a bilinna: 2"Asidegen ti innak panaginana. Bumilegka ket ipakitam a malalakika. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 757
3Aramidem dagiti pagrebbengam iti Apo a Diosmo. Tungpalem amin a linteg ken bilinna a kas nailanad iti Linteg ni Moises tapno agballigika iti amin nga aramidmo iti uray sadino a papanam. 4No aramidem daytoy, tungpalento ti Apo ti karina idi imbagana kaniak nga agturayto dagiti kaputotak iti Israel no la ket naannadda nga agtulnog kadagiti bilinko iti amin a puso ken kararuada. 5"Adda pay sabali nga ibilinko. Malagipmo ti inaramid kaniak ni Joab? Pinatayna dagiti dua a kapitan ti armada ti Israel - ni Abner nga anak ni Ner ken ni Amasa nga anak ni Jeter. Ammom a pinatayna ida iti tiempo ti talna a kas panagibalesna kadagiti panagpapatayda idi tiempo ti gubat. Pinatayna dagiti awan basolna; ita, siak ti agikaro iti inaramidna ket agsagabaak. 6Ammomon ti aramidem. Masapul a nadawel ti ipapatayna. 7"Ngem kaasiam koma dagiti annak ni Barsillai a taga-Galaad. Aywanam ida. Ngamin, naimbagda kaniak idi itartarayak daydi kabsatmo nga Absalom. 8"Dakes ti inaramid kaniak ni Simei nga anak ni Gera a taga-Bahurim iti sakup ti Benjamin. Inlunodnak iti daydi nga aldaw nga ipapanko idiay Mahanaim ngem idi masabatnak iti Karayan Jordan, insapatak kenkuana a diak papapatay. 9Nupay kasta, dusaem a dusaen. Ammom ti aramidem ket masapul a papapataymo." Matay ni David 10Natay ni David ket naitabon iti Siudad ni David. 11Uppat a pulo a tawen a nagari iti Israel. Pito a tawen a nagturay idiay Hebron ken 33 a tawen idiay Jerusalem. 12Nagari ni Solomon a sukat ni amana a David, ket natalged ti panagturayna iti pagarian. Matay ni Adoniha Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 758
13Napan ni Adoniha nga anak ni Haggit ken ni Batseba nga ina ni Solomon. "Nasayaat kadi ti panggepmo nga immay?" sinaludsod ni Batseba. "Wen," insungbat ni Adoniha 14sana innayon, "Adda koma dawatek kenka." "Ania dayta?" sinaludsod ni Batseba. 15Kinuna ni Adoniha, "Ammom a siak koma ti nagari kas ninamnama ti amin iti Israel. Ngem sabali ti naaramid ta ni kabsatko ti nagari ta isu ti pagayatan ti Apo. 16Ita, adda kiddawek kenka ket dinak koma paayen." "Ania ti kiddawem?" sinaludsod ni Batseba. 17Kinuna ni Adoniha, "Ipakpakaasim ken ni Ari Solomon nga itedna nga asawak ni Abisag a Sunamita. Ammok a dinaka paayen." 18"Ala wen," insungbat ni Batseba. "Bay-am ta siak ti makisao iti ari." 19Napan ni Batseba ken ni Ari Solomon tapno ibagana ti dawat ni Adoniha. Timmakder ti ari a nangkablaaw ken ni Batseba ket nagtamed ken ni inana. Nagtugaw iti tronona sa nagpaala iti pagtugawan ni inana. Nagtugaw ni Batseba iti makannawanna. 20Kinuna ni Batseba, "Adda la bassit kiddawek kenka. Dinak koma paayen." "Ania ti kiddawenyo?" sinaludsodna. "Dikayo mabalin a paayen." 21Kinuna ni Batseba, "Itedmo koma ni Abisag nga asawaen ni kabsatmo nga Adoniha." 22"Apay a kiddawem kaniak nga itedko ni Abisag ken ni Adoniha?" sinaludsod ti ari. "Kasla metten kiniddawmo nga itedko met kenkuana ti trono. Total, isu ti inauna a kabsatko ket kaduana pay ni Abiatar a padi ken ni Joab!" 23Kalpasanna, insapata ni Solomon, "Gapu ta kiniddaw ni Adoniha daytoy, ti biagna ti pagbayadna. Patayennak ti Dios no diak aramiden daytoy! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 759
24Natalged ti panangisaad ti Apo kaniak iti trono ni David nga amak. Tinungpalna ti karina ket intedna ti pagarian kaniak ken kadagiti kaputotak. Isapatak iti imatang ti sibibiag nga Apo a mapapatay ni Adoniha ita met la nga aldaw!" 25Binilin ni Ari Solomon ni Benaias. Rimmuar ni Benaias ket pinatayna ni Adoniha. Mapagtalaw ni Abiatar 26Kinuna ni Ari Solomon ken ni Abiatar a padi, "Agawidka idiay ilim nga Anatot. Rumbeng a matayka, ngem dikan papapatay gapu ta inay-aywanam ti Lakasa ti Tulag ti Apo idi panawen ni David nga amak ken gapu ta nakipagrigrigatka kenkuana iti amin a nagpasaranna." 27Iti kasta, inikkat ni Solomon ni Abiatar a kas padi ni Yahweh. Natungpal ngarud ti sao ni Yahweh idiay Silo maipapan ken ni Eli a padi ken dagiti kaputotanna. Mapapatay ni Joab 28Idi nadamag ni Joab ti napasamak, nagkamang iti Tolda ti Dios ket kimpet kadagiti sinan-sara iti nagsusulian ti altar. (Inayonanna ni Adoniha ngem dina kinanunongan ni Absalom.) 29Idi maammoan ni Solomon a naglemmeng ni Joab iti nasagradoan a Tolda ket adda iti altar, nangibaon iti mapan mangsaludsod kenkuana no apay a nagkamang sadiay. Imbaga ni Joab a nagkamang ken ni Yahweh agsipud ta mabuteng ken ni Solomon. Ngarud, binaon ni Solomon ni Benaias a mapanna patayen ni Joab. 30Napan ni Benaias iti nasagradoan a Tolda ket kinunana ken ni Joab, "Imbilin ti ari a rummuarka." "Diak kayat," insungbat ni Joab. "Matayak ditoy." Nagsubli ni Benaias iti ari ket impakaammona ti imbaga ni Joab. 31"Aramidem ti pagayatanna," insungbat ni Solomon. "Patayem samo itabon. Iti kasta, saanen a siak ken ti familiak ti agikaro iti panangpatayna kadagiti tattao nga awan basolna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 760
761 32Dusaen ti Apo ni Joab gapu kadagitoy nga inaramidna a dina impakaammo ken ni amak a David. Pinatayna ti dua a lallaki a naim-imbag ngem isu: ni Abner a kapitan ti armada ti Israel ken ni Amasa a kapitan ti armada ti Juda. 33Agdissuor ken ni Joab ken kadagiti kaputotanna ti agnanayon a pannakadusada gapu kadagitoy nga inaramidna. Ngem kanayon a pagballigien ti Apodagiti kaputotan ni David nga agtugaw iti tronona." 34Napan ngarud ni Benaias iti nasagradoan a Tolda ket pinatayna ni Joab. Naitabon ni Joab iti balayna iti away. 35Kas sukat ni Joab, insaad ti ari ni Benaias a kapitan ti armada. Insaadna met ni Zadok a padi iti lugar ni Abiatar. Matay ni Simei 36Pinaayaban ti ari ni Simei ket kinunana kenkuana, "Agpatakderka iti balaymo ditoy Jerusalem. Agnaedka ditoy ket dika pumampanaw iti siudad. 37No pumanawka ket mapanka iti labes ti Waig ti Kidron, awan duadua a matayka ket sikanto met la ti akimbasol." 38"Aramidek ti ibagam, Natan-ok nga Ari," insungbat ni Simei. Nabayag a nagnaed ni Simei idiay Jerusalem. 39Ngem kalpasan ti tallo a tawen, dua kadagiti tagabuna ti nagtalaw ket nagkamangda ken ni Aquis nga ari ti Gat ken anak ni Maaca. Idi madamag ni Simei nga addada idiay Gat, 40sinilyaanna ti asnona ket napan ken ni Ari Aquis tapno sapulenna dagiti tagabuna. Nasarakanna ida ket inyawidna ida. 41Idi nadamag ni Solomon ti inaramid ni Simei, 42pinaayabanna ket kinunana kenkuana, "Pinagkarika idi a dika pumampanaw ditoy Jerusalem. Binallaaganka a no rummuarka iti siudad, awan duadua ti pannakapapataymo. Dimo met aya imbaga a tungpalem daytoy? 43Apay ngarud a dimo tinungpal ti karim ket sinalungasingmo ti bilinko? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
44Ammom ti amin a kinadakes nga inaramidmo iti daydi amak a David. Dusaennaka ti Apo iti daytoy. 45Ngem bendisionannak ti Apo ket ipasdekna a sitatalged iti agnanayon ti pagarian ni David." 46Binilin ti ari ni Benaias. Rimmuar ni Benaias ket napanna pinatay ni Simei. Naan-anayen ti kinatalged ti panangituray ni Solomon iti pagarian. 1 Ar-ari 3 Ikararag ni Solomon a Maikkan iti Kinasirib (2 Cron. 1:3-12) 1Nakikappon ni Solomon iti ari ti Egipto babaen iti panangasawana iti anak ti ari. Inyawid ni Solomon ti asawana ket pinagnaedna iti Siudad ni David bayat ti pannakabangon ti palasiona, ti Templo ken ti bakud ti siudad. 2Awan pay idi ti templo a nabangon a pagdaydayawan ken ni Yahweh. Agidatdaton pay laeng dagiti tattao kadagiti sakrifisio iti nadumaduma nga altar. 3Ipatpateg ni Solomon ni Yahweh ket tinungpalna dagiti bilin daydi amana a David. Ngem nagparti met kadagiti animal ket indatagna dagitoy a kas daton a mapuoran iti nadumaduma nga altar. 4Naminsan, napan ni Solomon idiay Gabaon tapno agidatag kadagiti sakrifisio gapu ta adda sadiay ti kalatakan nga altar. Iti napalabas, ginasgasut nga animal ti pinuoranna sadiay a kas daton. 5Iti dayta a rabii, nagparang ni Yahweh kenkuana iti maysa a tagtagainep ket sinaludsodna, "Ania ti kayatmo nga itedko kenka?" 6Simmungbat ni Solomon, "Imparparangarangmo ti natan-ok nga ayatmo ken ni adipenmo a David nga amak, gapu ta napudno kenka, naimbag ken nalinteg a tao. Intultuloymo nga imparangarang kenkuana ti natan-ok ken di agbalbaliw nga ayatmo. Pinaraburam iti anak a madama ita nga agturay iti lugarna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 762
7O Apo a Dios, insaadnak nga ari a kas sukat daydi amak uray no ubingak unay ket awan pay ammok maipapan iti panagturay. 8Addaak iti sidong dagiti pinilim a tattaom, isuda a saan a mabilang ti kaaduda. 9Ikkannak ngarud iti sirib a kasapulak tapno nalinteg ti panangiturayko kadagiti tattaom ken tapno ammok a paggiddiaten ti dakes ken naimbag. No dinak ikkan, kasano a kabaelak ti mangituray kadagiti nakaad-adu a tattaom?" 10Naragsakan ni Yahweh ta daytoy ti dinawat ni Solomon 11ket kinunana kenkuana, "Agsipud ta kinasirib a mangituray a sililinteg ti dinawatmo a saan ketdi a ti atiddog a panagbiag wenno kinabaknang wenno ti biag dagiti kabusormo, 12itedko ti dinawatmo. Paraburanka iti kinasirib ken pannakaawat. Awanen ti masirsirib ngem sika ket awanto metten ti tumaud a masirsirib. 13Itedko pay kenka ti saanmo a dinawat! Iti urnos ti panagbiagmo, ikkanka iti sanikua ken dayaw a saan a maartapan ti siasinoman nga ari. 14No agtulnogka kaniak a kas iti daydi amam a David ket tungpalem dagiti linteg ken bilinko, ikkanka iti atiddog a panagbiag." 15Nakariing ni Solomon ket nabigbigna a nagsao kenkuana ti Dios iti maysa a tagtagainep. Idi nagsubli idiay Jerusalem, napan iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh ket nagidatag kadagiti daton a mapuoran ken daton a pakikappia. Kalpasanna, pinadayaanna dagiti amin nga ofisialesna. Risuten ni Solomon ti Maysa a Parikut 16Naminsan, adda dua a balangkantis a babbai a napan dimmatag ken ni Ari Solomon. 17Kinuna ti maysa kadakuada, "Natan-ok nga Ari, kaduak daytoy a babai nga agnaed iti maymaysa a balay. Adda idi agpasngayak iti maladaga a lalaki. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 763
18Tallo nga aldaw kalpasan ti panagpasngayko, nangipasngay met iti lalaki. Dakdakami laeng a dua ti adda iti balay. 19Iti maysa a rabii, naaddaganna ti anakna ket natay ti ubing. 20Bimmangon iti dayta met la a rabii ket immayna innala ti anakko sana impan iti iddana. Insukatna ti natay nga anakna iti sibibiag nga anakko. 21Kabigatanna, idi makariingak ket pasusoek koma ti anakko, nakitak a natay met gayam. Ngem idi miningmingak a nalaing, nabigbigko a saan nga isu ti anakko." 22"Saan nga agpayso dayta!" insungbat ti sabali a babai. "Anakko ti sibibiag. Anakmo ti natay!" Kinuna ti umuna a babai, "Saan! Anakmo ti natay. Siak ti akin-anak iti sibibiag!" Ket kastoy ti panagsinnuppiatda iti sangoanan ti ari. 23Kinuna ni Ari Solomon, "Agpadpadakayo nga agkuna nga anakna ti sibibiag a maladaga. Ngem awan ti mangannugot nga anakna ti natay." 24Nagpaala ti ari iti kampilan. Idi mayeg ti kampilan, 25imbilinna a magudua ti maladaga; maited ti kagudua iti maysa a babai ket ti maysa a kagudua iti sabali. 26Gapu iti ayat ti pudno nga ina iti anakna, kinunana iti ari, "Natan-ok nga Ari, pangngaasim ta dimo papatayen ti ubing! Itedmo laengen kenkuana!" Ngem kinuna ti maysa, "Dimo ited ti ubing iti uray siasino kadakami. Sige, guduaem." 27Kinuna ngarud ti ari, "Diyo patayen ti maladaga! Itedyo iti immuna a babai - isu ti pudpudno nga inana." 28Idi madamag dagiti Israelita ti pangngeddeng ti ari, napalalo ti panagraemda kenkuana ta nabigbigda nga inikkan ti Dios iti sirib a mangrisut kadagiti darum nga awan idumdumana. 1 Ar-ari 4 Dagiti Ofisiales ni Solomon 1Ket nagari ni Solomon iti entero nga Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 764
2Dagitoy dagiti nangato nga ofisialesna: Ti Padi: ni Azaria nga anak ni Zadok 3Dagiti sekretario ti palasio: da Elioref ken Ahija nga annak ni Sisa Ti agay- aywan kadagiti nakailanadan dagiti mapaspasamak: ni Josafat nga anak ni Ahilud 4Ti komander ti armada: ni Benaias nga anak ni Jehoyada Papadi: Zadok ken Abiatar 5Pangulo dagiti agtuturay iti probinsia: ni Azaria nga anak ni Natan Mammagbaga iti ari: ni Zabud a padi nga anak ni Natan 6Mayordomo iti palasio: ni Ahisar Kapatas dagiti agtrabaho iti inkapilitan: ni Adoniram nga anak ni Abda 7Nangdutok ni Solomon iti 12 a tattao a gobernador dagiti probinsia iti entero nga Israel. Isuda ti agurnong iti taraon nga aggapu iti probinsiada para iti ari ken iti amin nga adda iti palasiona. Tinawen a mangted ti tunggal maysa kadakuada iti taraon nga agpaay iti makabulan. 8Dagitoy dagiti agturay ken dagiti probinsia a sakupda: Ben-hur: ti katurturodan ti Efraim 9Bendeker: dagiti siudad ti Makaz, Saalbim, Betsemes, Elon, ken Bet-hanan 10Ben-hesed: dagiti siudad ti Arubot ken Soco ken ti entero nga Hefer 11Ben-Abinadab a nangasawa ken ni Tafat nga anak ni Solomon: ti entero a Dor 12Baana nga anak ni Ahilud: dagiti siudad ti Taanac, Megiddo ken ti entero a daga iti asideg ti Bet-san, iti asideg ti Zaretan iti abagatan ti ili ti Jezreel agingga iti siudad ti Abel-Mehola ken ti siudad ti Jocmeam 13Ben-geber: ti siudad ti Ramot idiay Galaad ken dagiti siudad dagiti tolda iti Galaad a kukua ti familia ni Jair nga anak ni Manases ken ti Argob idiay Basan - 60 a dadakkel a siudad a nasarikedkedan ken nabalunetan dagiti ruanganda iti bronse 14Ahinadab nga anak ni Iddo: ti siudad ti Mahanaim Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 765
15Ahimaas a nangasawa ken ni Basemat a maysa kadagiti babbai nga annak ni Solomon: ti daga ti Neftali 16Baana nga anak ni Husai: ti daga ti Aser ken ti ili ti Bealot 17Josafat nga anak ni Parua: ti daga ti Isacar 18Simei nga anak ni Ela: ti daga ti Benjamin 19Geber nga anak ni Uri: ti daga ti Galaad nga inturayan idi ni Sihon nga ari dagiti Amorreo ken ni Og nga ari ti Basan Malaksid dagitoy sangapulo ket dua, adda gobernador a mangituray iti Juda. Ti Panagturay ni Solomon 20Adu dagiti tattao ti Juda ken Israel, kas iti kaadu ti darat ti baybay. Nabuslon ti abastoda ken naragsakda. 21Sakupen ti pagarian ni Solomon ti amin a pagilian manipud Karayan Eufrates iti daya agingga idiay Filistia iti laud ken agingga iti beddeng ti Egipto iti abagatan. Nagbuisda kenkuana ket inturayanna ida iti unos ti panagbiagna. 22Daytoy ti inaldaw nga abasto ni Solomon: 150 a salup a nafino nga arina ken 300 a salup a makan; 23sangapulo a baka a napalukmeg iti kuadra; 20 a baka a napalukmeg iti pagpaaraban; 100 a karnero malaksid dagiti ugsa, gasela, korso ken ganso. 24Iturayan ni Solomon ti amin a daga iti laud ti Eufrates manipud idiay Tifsa agingga iti siudad ti Gaza iti laud. Iturayanna dagiti amin nga ari iti laud ti Eufrates. Nakikappia kadagiti amin a kabangibang a pagilian. 25Iti panagturay ni Solomon, natalged dagiti umili ti entero a Juda ken Israel. Adda kaubasan ken mula nga igos ti tunggal familia. 26Addaan ni Solomon iti 40,000 a kuadra para kadagiti pagpaguyod iti lugan a pakigubat ken 12,000 a nagkabalio a mannakigubat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 766
27Adda batang dagiti 12 a gobernador a mangyeg iti taraon nga agpaay iti makabulan. Binulan nga yegda dagitoy nga abasto a taraon ni Solomon ken dagiti mangmangan iti palasio; itedda a kanayon ti amin a masapsapul. 28Ited met ti tunggal gobernador ti pannakabagina a sebada ken garami a kanen dagiti kabalio a para-guyod kadagiti lugan a pakigubat ken dagiti animal a pagtrabaho. Ipanda dagitoy iti sadinoman a lugar a pakasapulanda. 29Pinaraburan ti Dios ni Solomon iti naisangsangayan a kinasirib ken sirmata. Awan ti pumada iti kinasiribna. 30Nasirsirib ni Solomon ngem ti amin a mamasirib a taga-daya wenno ti amin a mamasirib iti Egipto. 31Isu ti kasiriban a tao. Nasirsirib ngem ni Etan nga Ezrahita, da Emam, Calcol ken Darda nga annak ni Mahol. Nagdinamag iti amin a kabangibang a nasion. 32Talloribu a proberbio ken nasurok a 1,000 a kanta ti pinutarna. 33Nagsao maipanggep iti kayo ken mula, manipud iti sedro ti Libano agingga iti hisopo nga agtubo kadagiti pader. Nagsao maipanggep kadagiti animal, tumatayab, parsua nga agkarkarayam ken ikan. 34Nagdinamag iti entero a lubong ti kinasiribna ket nagibaon dagiti ari kadagiti tattao a dumngeg kenkuana. 1 Ar-ari 5 Isagana ni Solomon a Bangonen ti Templo (2 Cron. 2:1-18) 1Nabayagen a nadekket nga aggayyem da Hiram nga ari ti Tiro ken Ari David. Idi madamag ni Hiram a naisaad ni Solomon nga ari a sukat daydi amana, nangibaon kadagiti pannakabagina a mapan kenkuana. 2Idi nagsubli dagiti naibaon, daytoy ti pinaibilin ni Solomon ken ni Hiram: 3"Ammom a di nasango daydi amak a David ti nangbangon iti templo a pagdaydayawan iti Apo a Diosna. Ngamin, kanayon ti pannakigubgubatna Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 767
kadagiti kabusorna a nasion iti likmutna. Dina mabangon ti templo agingga a pagballigien ti Dios ket parmekenna dagiti amin a kabusorna. 4Ngem ita, inikkannak ti Apo a Diosko iti kappia iti amin nga aglawlawko. Awanen ti kabusorko, ket awanen ti ammok a mangraut kaniak. 5Inkari ti Apo ken ni amak a David, 'Ti anakmo nga isaadko nga ari a sumaruno kenka ti mangbangon iti templok.' Inkeddengkon a bangonen ti templo a pagdaydayawan iti Apo a Diosko. 6Ibaonmo ngarud dagiti tattaom a mapan idiay Libano ta ipukanandak kadagiti sedro. Tangdanak ida ti gatad nga ituyangmo. Tumulongto kadakuada dagiti tattaok, ta saanda a kas kadagiti tattaom a naruam nga agpukan iti kayo." 7Kasta unay ti ragsak ni Hiram iti dawat ni Solomon. Kinunana, "Madaydayaw ti Apo ta inikkanna ni David iti masirib nga anak a mangituray iti dayta naindaklan a nasion!" 8Impatulodna ti sungbatna ken ni Solomon. Kinunana, "Naawatko ti mensahem. Sisasaganaak nga agpapukan kadagiti sedro ken saleng a kasapulam. 9Isalogto dagiti tattaok dagitoy a kayo manipud Libano ket ipanda iti baybay. Pagkakamangendanto a kas balsa sada ipan iti lugar a kayatmo a pakaisangladanda. Sadiay, warwarento dagiti tattaok ida ket makaammonton dagiti tattaom. Iti biangmo, dawatek a mangtedka iti taraon a kasapulan dagiti tattaok iti palasio." 10Inted ni Hiram dagiti amin a masapul ni Solomon a sedro ken saleng. 11Inikkan met ni Solomon iti 100,000 a salup a trigo ken 110,000 a galon a puro a lana ti olibo iti tunggal tawen a taraon dagiti tattaona. 12Tinungpal ni Yahweh ti karina ket inikkanna ni Solomon iti sirib. Adda kappia iti baet da Hiram ken Solomon ket nagtulagda a taginayonenda ti nasayaat a panaglangenda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 768
13Imbilin ni Ari Solomon ti pannakaayab ti 30,000 a tattao iti entero nga Israel tapno agtrabahoda nga inkapilitan. 14Dinutokanna ni Adoniram a kapatasda. Biningayna ida iti tallo a bunggoy; sagsasangapulo ribu iti tunggal bunggoy. Makabulan ti panagtrabaho ti maysa a grupo idiay Libano ket kalpasanna agbakasionda iti dua a bulan kadagiti balbalayda. 15Nangikabil pay ni Solomon kabambantayan ket 70,000 ti para-bunag. iti 80,000 a para-tikap iti bato 16Nangisaad iti 3,300 a kapatas a mangimaton iti trabahoda. 17Binilinna nga agtikapda iti dadakkel ken napipintas a bato nga ikabilda a fondasion ti Templo. 18Insagana dagiti tattao da Solomon ken Hiram, agraman dagiti taga-siudad ti Byblos dagiti bato ken tarikayo a pangbangon iti Templo. 1 Ar-ari 6 Bangonen ni Solomon ti Templo 1Rinugian ni Solomon a bangonen ti Templo iti maikadua a bulan a maaw- awagan iti Zif, iti maikapat a tawen a panagturayna iti Israel. Maika-480 a tawen idin kalpasan ti ipapanaw dagiti Israelita idiay Egipto. 2Kastoy ti rukod ti uneg ti Templo: 90 a kadapan ti kaatiddogna, 30 a kadapan ti kaakabana ken 45 a kadapan ti kangatoan. 3Akaba a kas iti santuario ti kuarto iti pagserkan. Sangapulo ket lima a kadapan ti kaunegna ken 30 a kadapan ti kaakabana. 4Adda sinan-tawa dagiti bakud ti Templo; nail-ilet ti akinruar ngem ti akin- uneg. 5Adda patakder a naikamang iti akinruar a bakud iti agsumbangir a sikigan ken iti likudan ti Templo. Tallo a katukad ti kangato ti tunggal patakder - 7 1/2 a kadapan ti tunggal tukad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 769 iti
6Pito ket gudua a kadapan ti kaakaba ti tunggal kuarto iti akimbaba a tukad, siam a kadapan iti akintengnga, ken 10 1/2 a kadapan iti kangatoan. Uming- ingpis ti bakud ti Templo iti tunggal tukad tapno agsadag dagiti kuarto iti bakud ket saanen a maiseksek dagiti pasanggir iti bakud. 7Iti kabambantayan ti nakaisaganaan dagiti bato tapno awan a pulos ti mangngeg a pak-ol ti martilio, wasay wenno aniaman a landok a remienta bayat ti pannakabangon ti Templo. 8Adda iti akin-abagatan a bangir ti Templo ti ruangan ti akimbaba a tukad. Adda dagiti agdan nga agturong iti maikadua, kasta met iti maikatlo a tukad. 9Idi malpas ti Templo, naikabil dagiti busoran ket nabobedaan kadagiti tabla a sedro. 10Dagiti tallo a kadsaaran - 7 1/2 a kadapan ti tunggal kadsaaran - ket naikamang iti akinruar a bakud ti Templo babaen kadagiti busoran a sedro. 11Kinuna ni Yahweh ken ni Solomon, 12"No tungpalem ti amin a linteg ken bilinko, aramidekto kenka daydi inkarik ken ni amam a David. 13Agnaedakto iti sidong dagiti tattaok nga Israelita, iti daytoy a Templo a bangbangonem, ket pulos a diak baybay-an ida." 14Lineppas ngarud ni Solomon ti panangbangonna iti Templo. Dagiti Arkos iti Uneg ti Templo (2 Cron. 3:8-14) 15Nakalupkopan ti akin-uneg a diding kadagiti tabla a sedro, manipud suelo agingga iti bobeda. Saleng ti suelona. 16Adda akin-uneg a kuarto a naaramid iti kaunegan a paset ti Templo. Maawagan daytoy iti Kasasantoan a Disso. Tallopulo a kadapan ti katayagna ket nadibisionan kadagiti tabla a sedro manipud suelo agingga iti bobeda. 17Innem a pulo a kadapan ti kaatiddog ti masungad a santuario. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 770
18Nakitikitan dagiti tabla a sedro kadagiti sinan-busel ken sinan-sabong. Tinapkalanda ti akin-uneg a diding kadagiti tabla a sedro isut' gapuna nga awan ti makita a bato kadagiti bakud ti Templo. 19Iti akinlaud a paset ti Templo, naaramid ti akin-uneg a kuarto a pakaikabilan ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. 20Tallopulo a kadapan ti kaatiddog, 30 a kadapan ti kaakaba ken 30 a kadapan ti kangato ti akin-uneg a santuario a nakalupkopan amin iti puro a balitok. Nadidingan met ti altar kadagiti tabla a sedro. 21Nakalupkopan iti balitok ti uneg ti Templo. Adda kawar a balitok a naibanteng iti ruangan ti akin-uneg a kuarto a nakalupkopan met iti balitok. 22Nakalupkopan iti balitok ti entero nga uneg ti Templo, kasta met ti altar iti akin-uneg a kuarto. 23Naaramid ti dua a sinan-kerubim iti kayo nga olibo ket naikabil iti Kasasantoan a Disso. Agtayag iti 15 a kadapan ti tunggal maysa. 24-26Agpadada iti katayag ken forma. Dua ti payak ti tunggal maysa ket 7 1/2 a kadapan ti kaatiddog ti maysa a payak, isu a 15 a kadapan ti nagbaetan dagiti murdong dagiti payak. 27Nagabayda iti Kasasantoan a Disso ket agsinnagid ti dua kadagiti siuukrad a payakda iti tengnga ti kuarto, dumanon met dagiti dua a payak kadagiti agsumbangir a bakud. 28Nakalupkopan iti balitok dagiti dua a sinan-kerubim. 29Naarkosan dagiti diding ti masungad a kuarto kadagiti nakitikitan nga imahen dagiti kerubim, kaykayo a palma ken sabsabong. 30Uray ti suelo, nakalupkopan iti balitok. 31Dua a panid ti rikep ti ridaw ti Kasasantoan a Disso. Naaramidda iti kayo ti olibo. Nagarko ti ngatoen ti ridaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 771
32Nakitikitan dagiti rikep ti ridaw kadagiti imahen dagiti kerubim, kayo a palma ken sabsabong. Nakalupkopan iti balitok dagiti panid ti ridaw, dagiti kerubim ken kaykayo a palma. 33Naaramid iti kayo nga olibo ti bastidor ti ridaw a sumrek iti dakkel a kuarto. 34Dua a kanaig a kayo a saleng ti rikep ti ridaw. Agkupin dagitoy ket 35naarkosanda kadagiti nakitikitan a imahen dagiti kerubim, kaykayo a palma ken sabsabong nga agpapada ti kapuskol ti naikalupkop a balitok. 36Adda akin-uneg a paraangan iti sango ti Templo. Nalikmut daytoy iti bakud a naaramid iti batbato ken tabla a sedro. Naibaet ti pedaso ti sedro, iti tunggal tallo a katuon a bato. 37Naipasdek ti fondasion ti Templo iti maikapat a tawen a panagturay ni Solomon iti maikadua a bulan ti Zif. 38Iti maika-11 a tawen a panagturay ni Solomon, iti maika-8 a bulan ti Bul, nalpas ti Templo kas mayannurot iti plano. Pito a tawen a binangon ni Solomon ti Templo. 1 Ar-ari 7 Ti Palasio ni Solomon 1Nangaramid met ni Solomon iti palasio a pagnaedanna ket 13 a tawen sa nalpas. 2-3Kastoy ti rukod ti Salas a maawagan iti Bakir ti Libano: 150 a kadapan ti kaatiddogna, 75 a kadapan ti kaakabana ken 45 a kadapan ti kangatona. Adda tallo a binnatog nga adigi a sedro ket naiparabaw kadagitoy dagiti awanan a sedro. Sangapulo ket lima nga adigi iti tunggal binnatog. Sedro met ti bobeda ket dumanon kadagiti kuarto a pagidulinan a naisaad kadagiti adigi. 4Iti agsumbangir a diding, adda tallo a batog a tawa iti tallo a tukad. 5Rektanggulo ti bastidor dagiti tawa ken ridaw. Dagiti tallo a binnatog a tawa iti maysa a bakud agsisinnangoda kadagiti adda iti bangir a diding. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 772
6Pitopulo ket lima a kadapan ti kaatiddog ti salas a maawagan iti Salas dagiti Adigi ket 45 a kadapan ti kaakabana. Adda nalinongan a beranda a naisaad kadagiti adigi. 7Nakalupkopan iti sedro ti Salas ti Trono, manipud datar agingga kadagiti pasag. Maaw-awagan pay daytoy a kuarto iti Salas a Pangukoman a pangrisutan ni Solomon kadagiti maidatag a kaso. 8Naaramid ti pagtaengan ni Solomon iti sabali a paraangan iti likudan ti Salas a Pangukoman. Umasping kadagiti dadduma a patakder. Kasta ti binangonna a pagnaedan ti asawana nga anak ti Faraon nga ari ti Egipto. 9Naaramid amin dagitoy a patakder, manipud kadagiti fondasion agingga kadagiti sagumaymayda, kadagiti bato a naisagana iti pagtikapan iti bato. Natikapan dagitoy a bato kas mayannurot iti rukodda ket naragadi ti akin- uneg ken akinruar a bangirda. 10Naaramid dagiti fondasion iti dadakkel a bato a naisagana iti pagtikapan iti bato; adda dagiti bato a 15 a kadapan ket adda met dagiti agrukod iti 12 a kadapan. 11Naparabawan dagiti fondasion iti batbato ken kayo a sedro. 12Nadidingan ti paraangan ti palasio, ti akin-uneg a paraangan ti Templo, ken ti kuarto iti pagserkan ti Templo. Naaramid dagiti diding kadagiti sedro ken batbato. Naibaet ti katuon a sedro iti tunggal tallo a katuon a batbato. Ti Trabaho ni Hiram 13Pinaayaban ni Ari Solomon ti maysa a tao nga agnagan iti Hiram nga agnaed iti siudad ti Tiro. Nalaing nga agpanday kadagiti alikamen a bronse. 14Taga-Tiro ni amana a mammanday met iti bronse idi sibibiag pay. Nagtaud iti tribu ti Neftali ti ina ni Hiram. Masirib ken adun ti padas ni Hiram a kas mammanday. Inawatna ti awis ni Ari Solomon tapno ipanguloanna ti amin a trabaho iti bronse. Dagiti Dua a Bronse nga Adigi (2 Cron. 3:15-17) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 773
15Nangsukog ni Hiram iti dua nga adigi a bronse a 27 a kadapan ti katayag ti tunggal maysa ket 18 a kadapan ti rukodna iti aglawlaw. Inkabilna dagitoy iti pagserkan ti Templo. 16Nangaramid met iti dua a bronse a paratok a maisaad iti tuktok ti adigi. Agtayag ti tunggal maysa iti 7 1/2 a kadapan. 17Naarkosan ti tuktok ti tunggal adigi iti aglilinnaga a kawar 18ket dua nga intar ti sinan-granada a bronse. 19Kasla sabong ti lirio ti sukog dagiti paratok. Innem a kadapan ti katayagda 20ken naiparabawda iti nagtimbukel a paset iti ngatoen dagiti aglilinnaga a kawar. Adda dua nga intar ti sinan-granada iti lawlaw ti tunggal paratok, sagsangagasut a granada iti kada intar. 21Impatakder ni Hiram dagiti dua a bronse nga adigi iti sango ti pagserkan ti Templo. Napanaganan iti Jakin ti akin-abagatan nga adigi ket Boaz met ti akin-amianan. 22Naisaad dagiti sinan-lirio a paratok iti rabaw dagiti adigi. Nalpas ti pannakaaramid dagiti adigi. Ti Tangke a Bronse (2 Cron. 4:2-5) 23Nanglunag ni Hiram iti bronse ket nangaramid iti nagtimbukel a tangke. Pito ket kagudua a kadapan ti kaunegna, 15 a kadapan ti ngarabna ket 45 a kadapan iti aglawlawna. 24Nalikmut ti akinruar a ngarab iti dua nga intar a sabsabong a bronse nga 45 a kadapan iti tunggal intar a nasukog a sangsangkamaysa iti tangke. 25Naisaad ti tangke kadagiti bukot ti 12 a sinan-baka a bronse. Sumango iti ruar dagitoy a sinan-baka ket saggatlo ti sumango iti daya, laud, abagatan ken amianan. 26Tallo a pulgada ti kapuskol ti tangke. Kasla ngarab ti kopa ti sukog ti ngarabna ket kasla agukrad a sabong. Malaon ti tangke ti agarup 10,000 a galon a danum. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 774
Dagiti Bronse a Kariton 27Nangaramid met ni Hiram iti sangapulo a bronse a kariton. Innem a kadapan ti kaatiddog ti tunggal maysa: innem a kadapan ti kaakabada ken 4 1/2 a kadapan ti katayagda. 28Naaramid dagitoy kadagiti kuadrado a tapi a naimontar kadagiti bastidor. 29Adda imahen dagiti leon, baka ken kerubim kadagiti tapi. Kadagiti bastidor, iti ngatoen ken iti babaen dagiti sinan-leon ken sinan-baka, adda dagiti agkawkawikaw a ladawan. 30Adda uppat a bronse a pilid ken bronse nga ehe ti tunggal kariton. Kadagiti uppat a suli, adda dagiti bronse a pagbatayan ti palanggana; naarkosan dagitoy kadagiti imahen a nagkawikaw. 31Adda nagtimbukel a bastidor a mamagkamang kadagiti pagbatayan ti palanggana. Agdawadaw daytoy iti 18 a pulgada manipud iti rabaw ti kariton ket umuneg iti pito a pulgada. Nakitikitan ti aglawlawna. 32Agtayag iti 25 a pulgada ti tunggal pilid; addada iti babaen dagiti tapi ket sangsangkanayon ti ehe ken ti kariton. 33Kasla pilid ti lugan a pakigubat ti pilid ti kariton. Pasig a bronse ti ehe, basikaw, rayos ken palaupo. 34Natukal amin dagiti uppat a suli ti kariton; sangsangkanayon dagiti tukal ken ti kariton. 35Adda siam a pulgada ti kaakabana a barikes a naipulipol iti rabaw ti tunggal kariton; dagiti pagbatayanna ken dagiti tapi sangsangkanayonda iti kariton. 36Naarkosan dagiti pagbatayan ken dagiti tapi kadagiti imahen ti kerubim, leon ken kayo a palma ket masarakanda no la ket adda pagyananda. Adda dagiti agkawikaw a ladawan iti aglikmut. 37Kastoy ti pannakaaramid dagiti sangapulo a kariton. Agpapadada iti sukog ken rukod. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 775
38Nangaramid pay ni Hiram iti sangapulo a palanggana, maysa a palanggana iti tunggal kariton. Innem a kadapan ti ngarab ti tunggal palanggana ket malaonna ti 200 a galon a danum. 39Inkabilna ti lima a kariton iti Templo iti bangirna ti abagatan ken ti sabali a lima iti amianan. Inkabilna ti tangke iti abagatan-a-daya a suli ti Templo. Ti Listaan dagiti Alikamen ti Templo (2 Cron. 4:11-5:1) 40-45Nangaramid pay ni Hiram kadagiti banga, pala, ken malukong. Nalpasna amin a trabahona nga agpaay iti Templo ni Yahweh, kas imbaga ni Ari Solomon. Dagitoy ti inaramidna: Dagiti dua nga adigi Dagiti dua a sinan- malukong a paratok iti tuktok dagiti adigi Dagiti aglilinnaga a kawar iti tunggal paratok Dagiti 400 a sinan-granada a naipalikmut kadagiti aglilinnaga a kawar iti tunggal paratok; dua nga intar a sagsasangagasut ti adda iti tunggal paratok Dagiti sangapulo a kariton Dagiti sangapulo a palanggana Ti tangke Dagiti 12 a sinan-baka a nakaisaadan ti tangke Dagiti banga, pala ken malmalukong Pasig a napasileng a bronse amin dagitoy nga alikamen ti Templo nga inaramid ni Hiram para ken ni Ari Solomon. 46Pinaaramid ti ari amin dagitoy iti pagsukogan ti metal nga adda iti nagbaetan ti Succot ken Zaretan iti Tanap ti Jordan. 47Saan a pinatimbang ni Solomon dagitoy bronse nga alikamen; aduda ket narigat nga ammoen ti dagsenda. 48Nagpaaramid pay ni Solomon kadagiti balitok nga alikamen ti Templo: ti altar a balitok, ti lamisaan ti tinapay a maidaton iti Dios, 49dagiti sangapulo a balitok a kandelero iti sangoanan ti Kasasantoan a Disso, lima iti akinkannawan ket lima met iti akinkannigid; dagiti sinan-sabong a balitok, dagiti balitok a pagsilawan ken sipit; 50dagiti balitok a kopa, pagarsang, malukong, insensario ken dagiti pagikkan iti beggang; ken dagiti bisagra dagiti ridaw ti akin-uneg ken masungad a santuario. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 776
51Idi malpas ni Ari Solomon ti amin a trabaho iti Templo, inkabilna kadagiti pagiduldulinan ti Templo dagiti amin nga alikamen nga indaton daydi amana a David ken ni Yahweh - ti pirak, ti balitok ken dadduma nga alikamen. 1 Ar-ari 8 Maiserrek ti Lakasa ti Tulag iti Templo (2 Cron. 5:2-6:2) 1Pinaayaban ni Ari Solomon dagiti panglakayen ti Israel, dagiti pangulo dagiti tribu ken dagiti familia tapno mapanda kenkuana idiay Jerusalem. Mapanda alaen ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh idiay Sion a Siudad ni David ket ipanda iti Templo. 2Immayda amin iti Fiesta dagiti Abong-abong, iti bulan ti Etanim, ti maikapito a bulan. 3Idi nagummong dagiti amin a panglakayen, innala dagiti papadi ti Lakasa ti Tulag. 4Babaen iti tulong dagiti Levita, binagkat ti lakasa agraman ti Tolda ti Dios ken amin nga alikamenna, ket impanda iti Templo. 5Naguummong da Ari Solomon ken dagiti amin nga Israelita iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Nagidatonda iti adu a karnero ken baka - nakaad-adu ket saan a mabilang. 6Kalpasanna, inserrek dagiti papadi ti Lakasa ti Tulag iti Templo, ket impanda iti Kasasantoan a Disso iti baba dagiti payak dagiti kerubim. 7Siuukrad dagiti payak dagiti kerubim ket linlinonganda ti lakasa ken dagiti assiwna. 8Nakaat-atiddog dagiti assiw isut' gapuna a makita dagiti murdongda iti masungad a kuarto iti sangoanan ti akin-uneg a santuario. Ngem saan ida a makita iti ruar. Addada pay la sadiay kadagitoy nga aldaw. 9Awan karga ti Lakasa ti Tulag malaksid dagiti dua a tapi ti bato nga inkabil ni Moises idiay Bantay Sinai, ti bantay a nakitulagan ni Yahweh kadagiti Israelita idi rummuarda idiay Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 777
10Idi rummuar dagiti papadi iti Templo, pagammoan ta adda ulep a nangin- inut a nangpunno iti Templo. 11Saan a makastrek dagiti papadi iti Templo tapno aramidenda dagiti annongda gapu ta napno ti Templo iti dayag ni Yahweh. 12Kalpasanna, nagkararag ni Solomon: "Sika, O Apo, ti nangisaad iti init iti tangatang, ngem pinilim ti agnaed iti ulep ken sipnget. 13Ita, nangbangonak iti nadaeg a templo a taengmo iti agnanayon." Ti Mensahe ni Solomon kadagiti Tattao (2 Cron. 6:3-11) 14Bayat ti panagtakder dagiti amin a tattao sadiay, sinango ni Solomon ida ket dinawatna iti Dios a bendisionanna ida. 15Kinunana, "Madaydayaw ti Apo a Dios ti Israel! Tinungpalna ti inkarina ken ni amak a David idi imbagana kenkuana, 16'Manipud idi inruarko dagiti tattaok nga Israelita idiay Egipto, awan ti pinilik a siudad iti entero nga Israel a rumbeng a pakabangonan ti templo a pakaidaydayawak. Ngem pinilika, David, a mangituray kadagiti tattaok.'" 17Ket intuloy ni Solomon, "Panggep idi ni amak a David ti mangbangon iti templo a pagdaydayawan iti Apo a Dios ti Israel. 18Ngem kinuna ti Apo kenkuana, 'Napintas ti tarigagaymo a mangipatakder iti templok, 19ngem saanto a sika ti mangbangon. Tinto mismo nga anakmo ti mangbangon iti templok.' 20Ita, tinungpalen ti Apo ti inkarina. Siak ti naisaad nga ari ti Israel a sukat daydi amak a David ket binangonko ti Templo a pagdaydayawan iti Apo a Dios ti Israel. 21Nangitudingak met iti maysa a lugar iti uneg ti Templo a pakaikabilan ti Lakasa ti Tulag a nakaidulinan dagiti tapi ti bato a nakailanadan ti katulagan ti Apo kadagidi kapuonantayo idi inruarna ida idiay Egipto." Ti Kararag ni Solomon Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 778
(2 Cron. 6:12-42) 22Iti imatang dagiti tattao, napan nagtakder ni Solomon iti sango ti altar. Intayagna dagiti imana 23ket inkararagna: "O Apo a Dios ti Israel, awan ti Dios a kas kenka sadi langit wenno ditoy daga! Tungpalem ti katulagan kadagiti tattaom. Ipakitam ti di agbalbaliw nga ayatmo kadagiti agtulnog kenka iti amin a pusoda. 24Tinungpalmo ti inkarim ken ni amak a David nga adipenmo ket ita nga aldaw, tinungpalmo ti saom. 25Ita, O Apo a Dios ti Israel, dawatek a tungpalem met ti sabali pay nga inkarim ken ni amak a David idi imbagam kenkuana, 'Addanto latta kaputotam a dutokak a kas ari ti Israel, no la ket kas kenka nga agtalinaed a napudno kaniak.' 26Ngarud, O Dios ti Israel, dawatek a tungpalem daytoy a karim ken ni amak a David nga adipenmo. 27"Ngem pudno kadi, O Dios, nga agnaedka ditoy daga? No bassit ti langit ket dinaka malaon, kasano a malaonnaka daytoy Templo a binangonko? 28Nupay kasta, ipangagmo koma ti kararag ken asugko, OApo a Diosko. Denggem ti asugko ken ti kararagko kenka ita nga aldaw. 29Bantayam daytoy a Templo iti aldaw ken rabii, daytoy a disso a pinilim a pagdaydayawan kenka dagiti tattao. Denggennak bayat ti panagkararagko iti Templo. 30Ipangagmo dagiti kararagko ken dagiti kararag dagiti tattaom no agkararagda kenka iti daytoy a disso. Iti taengmo dita langit, ipangagnakami ket pakawanennakami. 31"No mapabasol ti maysa a tao a nakaaramid iti dakes iti padana a tao ket maidatag iti altarmo iti daytoy a Templo tapno agsapata nga awan ti basolna, 32dumngegka, O Apo, dita langit ket usigem dagiti adipenmo. Dusaem ti nakabasol a kas kaikarianna ket absueltoem ti awan basolna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 779
780 33"No parmeken ti kabusor dagiti tattaom nga Israelita gapu ta nagbasolda kenka ngem agsublida kenka, agdaydayawda kenka ken agkararagda ditoy Templo ket agdawatda iti pammakawan, 34ipangagmo koma dita langit nga ayanmo. Pakawanem dagiti tattaom ket isublim ida iti daga nga intedmo kadagiti kapuonanda. 35"No dimo pagtudoen gapu ta nagbasol kenka dagiti tattaom, ngem agbabawida, sumangoda iti daytoy a Templo, ket sipapakumbabada nga agkararag kenka, 36ipangagmo koma ida dita langit nga ayanmo. Pakawanem dagiti basol ti ari ken dagiti Israelita. Isurom koma ida iti tumutop a panagbiagda ket pagtudoem iti daga nga impatawidmo kadagiti tattaom. 37"No adda bisin iti daga wenno angol wenno dadaelen ti napudot nga angin dagiti mula wenno iggesen dagitoy wenno ibusen ti pangen ti dudon, wenno rauten dagiti kabusor dagiti tattaom wenno adda aniaman a didigra wenno sakit a mapagtengda, 38ipangagmo koma ti kararagda. No adda kadagiti tattaom ti naimpusoan ti panagbabawina ket yunnatna ti imana nga agkararag iti daytoy a Templo, 39ipangagmo koma ti kararagna. Ipangagmo koma ida dita langit a taengmo. Pakawanem koma ida ket agtignayka. Siksika ti makaammo iti panunot ti tao. Aramidem iti tunggal tao ti kas iti maikari iti aramidna 40tapno agbuteng kenka dagiti tattaom iti unos ti panagbiagda iti daga nga intedmo kadagiti kapuonanmi. 41-42"No adda ganggannaet iti adayo a daga a makadamag iti kinatan-okmo ken kadagiti naindaklan nga aramid nga impaaymo kadagiti tattaom ket umay agdaydayaw ken agkararag kenka iti daytoy a Templo, 43ipangagmo koma ti kararagna. Ipangagmo koma dita langit a taengmo ket patgam ti dawatna kenka tapno maammoan ken agbuteng dagiti amin a tattao ditoy lubong a kas iti panagbuteng kenka dagiti tattaom. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Maammoandanto a daytoy a Templo a binangonko ti lugar a pagdaydayawan kenka. 44"No bilinem dagiti tattaom a gubatenda dagiti kabusorda, ket agkararagda a sisasango iti daytoy a siudad a pinilim ken iti daytoy a Templo a binangonko nga agpaay kenka, 45ipangagmo koma ti kararagda. Ipangagmo koma ida dita langit ket pagballigiem ida. 46"No agbasol kenka dagiti tattaom ta awan met ti tao a di agbasol - ket gapu iti pungtotmo, ipalubosmo a parmeken ida dagiti kabusorda ken italawda ida a kas balud iti sabali a daga, asideg man wenno adayo, 47ipangagmo koma ti kararag dagiti tattaom. Iti dayta a daga, no agbabawi ken agkararagda ket ipudnoda kenka ti kinamanagbasol ken kinadakesda, ipangagmo koma, O Apo, dagiti kararagda. 48Iti dayta a daga, no napudno ken napasnek ti panagbabawida ket agkararagda a sumango iti daytoy a daga nga intedmo kadagiti kapuonanda, iti daytoy a siudad a pinilim ken iti daytoy a Templo a binangonko nga agpaay kenka, 49ipangagmo koma ngarud ti kararagda. Ipangagmo koma ida dita langit a taengmo ket kaasiam ida. 50Pakawanem koma dagiti amin a basolda ken ti ibubusorda kenka. Ipamuspusam a kaasian ida dagiti kabusorda. 51Tattaom ida nga inruarmo idiay Egipto, iti dayta gumilgil-ayab nga urno. 52"O Apo Dios, paraburam koma a kanayon dagiti tattaom nga Israelita ken ti arida ket ipangagmo ti kararagda no agpatulongda kenka. 53Pinilim ida kadagiti amin a tattao tapno agbalinda a tattaom kas impakaammom ken ni Moises nga adipenmo idi inruarmo dagiti kapuonanmi idiay Egipto." Ti Paggibusan ti Kararag ni Solomon Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 781
54Nakaparintumeng ni Solomon a sitatayag dagiti imana. Kalpasan ti panagkararagna ken ni Yahweh, timmakder iti sangoanan ti altar ket 55iti napigsa a timek, dinawatna a bendisionan ti Dios dagiti amin a tattao a naummong sadiay. Kinunana, 56"Madaydayaw ti Apo a nangted iti kappia kadagiti tattaona kas inkarina. Tinungpalna amin a naparabur a karina nga imbagana ken ni Moises nga adipenna. 57Adda koma kadatayo ti Apo a Diostayo a kas iti kaaddana idi kadagiti kapuonantayo. Sapay koma ta dinatay panawan wenno baybay-an. 58Isuronatayo koma nga agtulnog kenkuana tapno agbiagtayo a kanayon a kas iti kayatna a panagbiagtayo ket tungpalentayo dagiti bilin ken linteg nga intedna kadagiti kapuonantayo. 59Sapay koma ta iti amin a tiempo, laglagipen tiApo a Diostayo dagitoy a dawatko kenkuana. Sapay koma ta kaasianna a kanayon dagiti tattaona nga Israelita ken ti arida, kas mayannatup iti kasapulanda iti inaldaw. 60Iti kasta, maammoanto dagiti amin a pagilian ditoy lubong a ti Apo laeng ti Dios - awanen sabali. 61Ngarud, agtalinaedkayo koma, dakayo a tattaona, a napudno iti Apo a Diostayo. Tungpalenyo dagiti bilin ken lintegna a kas iti aramidenyo ita nga aldaw." Maikonsagrar ti Templo (2 Cron. 7:4-10) 62Kalpasanna, nangidaton ni Ari Solomon ken dagiti amin a tattao sadiay iti sakrifisio ken ni Yahweh. 63Nangidatag ni Solomon iti 22,000 a toro a baka ken 120,000 a karnero a kas daton a pakikappia. Kastoy ti panangikonsagrar ti ari ken dagiti amin a tattao iti Templo a pagdaydayawan ken ni Yahweh. 64Iti dayta met la nga aldaw, indaton ti ari ti tengnga ti paraangan iti sango ti Templo. Sadiay, nangidaton kadagiti animal a mapuoran a sibubukel iti altar, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 782
783 daton a makan ken ti taba dagiti animal para iti daton a pakikappia. Inaramidna daytoy ta bassit ti bronse nga altar iti paraangan ti Templo ket saan a malaon amin dagitoy a daton. 65Sadiay, rinambakan ni Solomon ken dagiti amin a tattao ti Israel ti Fiesta dagiti Abong-abong. Dimmar-ay dagiti amin nga Israelita manipud Bessang ti Hamat iti amianan agingga iti beddeng ti Egipto iti abagatan. Pito nga aldaw ti rambak. 66Iti maikawalo nga aldaw, pinagawid ni Solomon dagiti tattao. Dinaydayawda ti ari ket siraragsakda a pimmanaw gapu kadagiti amin a naimbag a banag nga impaay ni Yahweh ken ni David nga adipenna ken kadagiti tattaona nga Israelita. 1 Ar-ari 9 Agparang manen ni Yahweh ken ni Solomon (2 Cron. 7:11-22) 1Kalpasan ti panangbangon ni Solomon iti Templo ken ti palasio agraman dagiti amin a kayatna a bangonen, 2nagparang manen ni Yahweh kenkuana a kas iti panagparangna idi idiay Gabaon. 3Kinuna ni Yahweh, "Nangngegko ti kararagmo. Ikonsagrarko daytoy a Templo a binangonmo a pagdaydayawan kaniak dagiti tattao iti agnanayon. Aywanak ken salaknibak daytoy a templo iti agnanayon. 4Ita, no agserbika kaniak a kas iti daydi amam a David, ket buyogam iti kinatakneng ken kinapudno ket tungpalem amin a bilinko kenka ken agtulnogka kadagiti lintegko, 5tungpalek ti inkarik idi ken ni David nga amam idi imbagak kenkuana nga addanto kaputotanna a mangituray iti Israel iti agnanayon. 6Ngem no tallikudandak, sika wenno dagiti kaputotam, no diyo tungpalen dagiti bilin ken linteg nga ipaalagadko kadakayo, ket agserbi ken agdaydayawkayo kadagiti didiosen, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7pagtalawekto dagiti tattaok nga Israelita iti daga nga intedko kadakuada. Baybay-akto daytoy a Templo a kinonsagrarko a pagdaydayawan dagiti tattao kaniak. Sarsaritaendanto ti Israel ket lalaisento dagiti tattao iti amin a lugar. 8Agbalinto daytoy a Templo a gabsuon ti bato ket masdaaw ken makigtotto dagiti amin nga aglabas. Kunadanto, 'Apay a kastoy ti inaramid ti Apo iti daytoy a daga ken iti daytoy a Templo?' 9Ket isungbatto dagiti dadduma, 'Gapu ta binaybay-an dagiti tattao ti Apo a Diosda a nangiruar kadagiti kapuonanda iti daga ti Egipto. Insapatada ti kinapudnoda kadagiti didiosen ket nagdaydayaw ken nagserbida kadakuada. Daytoy ti gapuna nga indissuor ti Apo daytoy a didigra kadakuada.'" Agtulag da Solomon ken Hiram (2 Cron. 8:1-2) 10Duapulo a tawen a binangon ni Solomon ti Templo ken ti palasiona. 11Ni Hiram nga ari ti Tiro ti nangted idi iti amin a kayo ti sedro ken saleng, ken amin a balitok a masapul iti daytoy a trabaho. Idi malpas dagiti patakder, inikkan ni Solomon ni Hiram iti duapulo a siudad iti sakup ti Galilea. 12Ngem idi makita ni Hiram dagiti siudad, dina nagustoan dagitoy 13ket kinunana ken ni Solomon: "Kastoy met gayam, kabsat, dagiti siudad nga intedmo kaniak!" Gapu iti daytoy, maaw-awagan pay laeng daytoy a daga iti Cabul. 14Nangited idi ni Hiram iti dandani lima a tonelada a balitok ken ni Solomon. Dagiti Dadduma nga Aramid ni Solomon (2 Cron. 8:3-18) 15Daytoy ti pakasaritaan ti inkapilitan a panagtrabaho nga imbilin ni Solomon kadagiti umili tapno mabangon ti Templo, ti palasio, ken ti bakud ti siudad, tapno magaburan ti akindaya a paset ti siudad, ken tapno matarimaan dagiti ili ti Hasor, Megiddo ken Gezer. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 784
(16Rinaut idi ti ari ti Egipto ti Gezer, sinakupna ti siudad, pinatayna dagiti umili sana pinuoran ti siudad. Kalpasanna, intedna ti Gezer a kas regalona iti anakna idi nagkasarda ken ni Solomon. 17Tinarimaan ni Solomon ti siudad.) Inkapilitan met ti panagtrabaho dagiti tattao idi tarimaanenda ti Akimbaba a Bet-horon, 18Baalat, Tamar nga adda iti let-ang ti Juda, 19dagiti siudad a nakaidulinan dagiti abastona, dagiti siudad nga ayan dagiti kabalio ken dagiti luganna a pakigubat ken amin a kayatna a bangonen iti Jerusalem, Libano, ken iti sadinoman a lugar iti pagarianna. 20-21Iti inkapilitan a panagtrabaho, inaramat ni Solomon dagiti kaputotan dagiti tattao ti Canaan a saan a pinapatay dagiti Israelita idi innalada ti dagada - dagiti Amorreo, Heteo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo. Tagabu pay laeng dagiti kaputotanda agpapan ita. 22Awan Israelita a tinagabu ni Solomon. Nagserbida kenkuana a soldado, ofisiales, kapitan a mangimaton kadagiti lugan a pakigubat ken dagiti nakakabalio a mannakigubat. 23Adda met dagiti kapatas - 550 amin a mangimaton kadagiti trabahador iti nadumaduma a proyekto ni Solomon. 24Idi malpas ti palasio a pinaaramidna a pagnaedan ti asawana nga anak ti ari ti Egipto. Innalana manipud iti Siudad ni David sana pinagnaed iti palasio. Kalpasanna, ginaburanna ti akindaya a paset ti siudad. 25Mamitlo iti makatawen nga agidatag ni Solomon kadagiti daton a mapuoran ken daton a pakikappia iti altar a binangonna a maipaay ken ni Yahweh. Nagpuor met iti insenso iti imatang ni Yahweh. Ket nalpas ni Solomon ti Templo. 26Nagpaaramid met ni Solomon iti adu a barko idiay Eziongeber. Adda daytoy a siudad iti igid ti Baybay ti Aqaba iti asideg ti Elat idiay Edom. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 785
27Imbaon ni Ari Hiram ti sumagmamano a tripulantena a makapagserbi kadagiti tattao ni Solomon. 28Naglayagda a napan idiay Ofir, ket idi agsublida, nangyawidda iti dandani 16 a tonelada a balitok nga agpaay ken ni Solomon. 1 Ar-ari 10 Bisitaen ti Reyna ti Seba ni Solomon (2 Cron. 9:1-12) 1Nagdindinamag ni Solomon ket naammoan ti reyna ti Seba ti maipapan kenkuana. Ngarud, nagdaliasat a napan idiay Jerusalem tapno tingitingenna ti kinasirib ti ari babaen kadagiti narikut a salsaludsod. 2Nangikuyog iti adu a tagabu agraman bunggoy ti kamelio a nagkarga kadagiti bangbanglo, alahas ken adu a balitok. Idi addan iti sangoanan ni Solomon, sinaludsodna kenkuana ti amin a saludsod a mapanunotna. 3Nasungbatan ni Solomon ti amin a saludsod; awan ti narigat kenkuana nga ilawlawag. 4Kasta unay ti panagdayaw ti reyna iti nagpaiduma a kinasirib ni Solomon. Nakitana ti palasio a binangonna, 5ti taraon nga idasdasarna, dagiti ofisiales nga agserserbi iti tronona, ti kinalaing dagiti adipenna nga agserbi ken ti nadaeg a pagan-anayda, dagiti para-serbi iti arak, ken dagiti daton a mapuoran nga idatdatagna iti Templo. Masmasdaaw a nakakita amin kadagitoy ket kasta unay ti panagdayawna. 6Kinunana iti ari, "Pudno ti nadamagko idi addaak iti dagak maipapan kenka ken iti kinasiribmo! 7Ngem narigatko a patien agingga nga immayak ket mismo a napaneknekak. Ngem kurang pay a kaguduana laeng ti nadamagko; nasirsirib ken nabakbaknangka nga adayo ngem iti nadamagko. 8Naggasat ketdin dagiti assawam! Ket naggasat ketdin dagiti adipenmo a kanayon a makangngeg kadagiti nainsiriban a saom. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 786
9Madaydayaw koma ti Apo a Diosmo! Impakitana a maragsakan kenka babaen iti panangisaadna kenka nga ari ti Israel. Gapu ta agnanayon ti panagayatna iti Israel, pinagbalinnaka nga ari tapno pagtalinaedem ti linteg ken hustisia." 10Indatag ti reyna ti Seba dagiti intugotna a sagut nga agpaay ken ni Solomon: dandani lima a tonelada a balitok ken nakaad-adu nga alahas ken bangbanglo. Awan pay ti kastoy a kaadu a bangbanglo a naawat ni Solomon iti uray ania a tiempo. (11Saan la a dagitoy ti inawatna. Nangyeg pay dagiti barko ni Hiram iti adu a kayo ti almug ken al-alahas a naggapu idiay Ofir. Dagitoy met la a barko ti nakailuganan dagiti balitok a naggapu manipud sadiay. 12Inaramidna dagitoy a kayo a barandilias ti Templo ken ti palasio, agraman lira ken arpa dagiti musiko. Daytoy ti kapintasan a kayo nga almug a naipan iti Israel ket awanen ti kasta a kita agpapan ita.) 13Inted ni Ari Solomon ti amin a kiniddaw ti reyna ti Seba kenkuana malaksid pay dagiti gagangay a sagut nga intedna a sibubuslon. Kalpasanna, nagsubli ti reyna agraman dagiti adipenna iti daga ti Seba. Ti Adu a Sanikua ni Solomon (2 Cron. 9:13-29) 14Tinawen nga umawat ni Solomon iti nasurok a 25 a tonelada a balitok, 15malaksid dagiti buis dagiti agtagtagilako, dagiti maganansia pannakilinnako iti sabali a pagilian, ken dagiti ited dagiti ari ti Arabia ken dagiti gobernador ti probinsia a kas panangbigbigda iti panagarina. 16Nangaramid ni Ari Solomon iti 200 a dadakkel a kalasag. Nakalupkopan ti tunggal kalasag iti dandani 15 a libra a balitok. 17Nangaramid pay iti 300 a babbabassit a kalasag. Nakalupkopan iti dandani uppat a libra a balitok ti tunggal maysa. Pinaikabilna amin dagitoy iti Salas a maaw-awagan iti Bakir ti Libano. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 787 iti
18Nangaramid pay ti ari iti dakkel a trono a kinalupkopanna iti marfil ken balitok. 19-20Innem ti tukad ti agdan a mapan iti trono. Adda sinan-leon iti tunggal murdong iti tunggal tukad ket agdagupda amin iti sangapulo ket dua. Iti likudan ti trono, adda sinan-ulo ti baka ket iti abay dagiti dua nga ima ti trono, adda sinan-leon, maysa iti tunggal ima. Awan ti ari a naaddaan iti kastoy a trono. 21Balitok amin a baso ni Solomon. Puro a balitok met dagiti alikamen iti Salas ti Bakir ti Libano. Awan alikamen a pirak ta awan pateg ti pirak idi tiempo ni Solomon. 22Adda bunggoy ti barko ti ari nga agbibiahe kadagiti sabali a pagilian ket makikuykuyog iti bunggoy ti barko ni Hiram. Tunggal tallo a tawen, agawid dagiti barko nga agisangpet kadagiti balitok, pirak, marfil, burangen ken bakes. 23Awanen ti sabali nga ari a nabakbaknang ken nasirsirib ngem ni Ari Solomon. 24Tinarigagayan ti sangalubongan a mapan denggen ti sirib nga imparabur ti Dios kenkuana. 25Nangitugot ti tunggal maysa iti sagutna iti ari: alikamen a balitok ken pirak, kagay, armas, bangbanglo, kabalio ken mulo. Tinawen a kasta ti maaramid. 26Nangbuangay ni Solomon iti armada a buklen ti 1,400 a lugan a pakigubat ken 12,000 a nagkabalio a soldado. Inkabilna ti dadduma kadagiti ili nga ayan dagiti lugan a pakigubat ket imbatina ti dadduma idiay Jerusalem a madadaan nga agserbi kenkuana. 27Bayat ti panagturayna, adu ti pirak a kas iti kaadu ti kadawyan a bato. Adu met ti sedro a kas iti ordinario a sikamoro iti arisadsad dagiti turod ti Juda. 28Dagiti pannakabagina ti mangimaton iti negosio ti kabalio manipud Musri ken Cilicia, ken ti negosio ti lugan a pakigubat manipud Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 788
29Agpateg iti 600 a bagi ti pirak ti maysa a lugan a pakigubat nga aggapu idiay Egipto ket 150 met ti kabalio. Ilako met ida dagiti pannakabagi ni Solomon kadagiti ari dagiti Heteo ken dagiti ari dagiti taga-Siria. 1 Ar-ari 11 Paglikudan ni Solomon ti Dios 1Adu a babbai a nagtaud kadagiti sabali a pagilian ti inay-ayat ni Solomon. Malaksid ti anak ti Faraon nga ari ti Egipto, nangasawa pay iti adu a Moabita, Ammonita, Edomita, Sidonia ken Hetita. 2Inasawanaida nupay imbilin ni Yahweh kadagiti Israelita a dida makiasawa kadagita a tattao ta isudanto ti mangawis kadakuada nga agdaydayaw kadagiti sabali a didiosen. 3Pitogasut a prinsesa ti assawana ket 300 dagiti babbai a nagserbi a kas assawana. Insungsongda ni Solomon a mangbaybay-a iti Dios, 4ket idi lumakayen, indalanda nga agdaydayaw kadagiti didiosen. Saan a napudno ken ni Yahweh a Diosna a kas iti kinapudno idi ni David nga amana. 5Nagdaydayaw ken ni Astarot a diosa dagiti Sidonio, ken ni Milcom, ti makarimon a dios dagiti Ammonita. 6Nagbasol ken ni Yahweh ket saan a napudno kenkuana a kas iti kinapudno ni David nga amana. 7Iti turod iti daya ti Jerusalem, nangaramid iti pagdaydayawan ken ni Kemos a makarimon a dios ti Moab. Nangaramid met iti pagdaydayawan ken ni Molec a makarimon a dios dagiti Ammonita. 8Nagaramid met kadagiti pagdaydayawan nga agpaay kadagiti assawana tapno adda pagpuoranda iti insenso ken pagidataganda kadagiti daton nga agpaay kadagiti bukodda a dios. 9-10Namindua a nagparang ken ni Solomon ni Yahweh a Dios ti Israel ket imbilinna kenkuana a di agdaydayaw kadagiti didiosen a ganggannaet. Nupay kasta, dina impangag ni Yahweh. Tinallikudanna ketdi, isu a nakapungtot ni Yahweh kenkuana Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 789
11ket kinunana, "Agsipud ta inggagaram a naglikudan ti nagtulaganta ket sinalungasingmo dagiti bilinko, ikkatekto kenka ti pagarian sa itedko iti maysa kadagiti ofisialesmo. 12Ngem gapu ken ni David nga amam, diak aramiden daytoy bayat ti panagbiagmo no di ket inton tiempo ti panagturay ti anakmo. 13Ket diakto ikkaten a mamimpinsan ti pagarian kenkuana. Gapu ken ni David nga adipenko ken gapu iti Jerusalem nga imbilangko a siudadko, mangibatiakto iti maysa a tribu nga iturayanna." Dagiti Kabusor ni Solomon 14Babaen iti panangipamuspusan ni Yahweh, nagbalin ni Hadad a kabusor ni Solomon. Nagtaud ni Hadad iti puli dagiti ari ti Edom. 15-16Sakbay daytoy, pinarmek ni David ti Edom. Napan sadiay ni Joab a pangulo ti armada ni David tapno itabonna dagiti napapatay. Innem a bulan a nagyan ni Joab ken ti armadana idiay Edom ket saanda a pimmanaw agingga a napapatayda amin a lallaki nga Edomita. 17Ngem nakalibas ni Hadad ken sumagmamano nga Edomita nga adipen ni amana ket napanda idiay Egipto. (Ubing pay la idi ni Hadad.) 18Pimmanawda idiay Midian ket idi dumtengda idiay Paran, nagalada iti sumagmamano a lallaki nga inkuyogda idiay Egipto. Inawat ti ari ida, inikkanna ni Hadad iti daga ken balay, agraman taraon. 19Nagun-od ni Hadad ti panagtalek ti ari, isu nga impaasawana kenkuana ti ipagna, ti mismo a kabsat ni Reyna Tafnes. 20Naganakda iti maysa a lalaki a pinanagananda iti Genubat. Innala ti reyna ket dimmakkel ti ubing iti palasio a kaduana dagiti annak ti ari. 21Idi madamag ni Hadad a natayen ni Ari David, kasta met ni Joab a pangulo ti armada, kinunana iti ari, "Palubosannak koma nga agsubli iti daga a nakayanakak." 22"Apay?" sinaludsod ti ari. "Adda kadi nagkurangak kenka? Isu kadi ti panggapuam nga agawid?" "Awan," insungbat ni Hadad, "ngem pangngaasim Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 790
ta palubosannak." Nagawid ngarud iti dagana. Kas ari ti Edom, nauyong, nadawel a kabusor ni Hadad ti Israel. 23Adda sabali pay a tao a pinataud ti Dios a nangbusor ken ni Solomon - ni Rezon nga anak ni Eliada. Tinalawan idi ni Rezon ni apona nga Adadezer nga ari ti Soba, 24ket nagbalin a pangulo ti maysa a bunggoy dagiti tulisan. (Napasamak daytoy kalpasan ti panangparmek ni David ken ni Adadezer ket pinapatayna dagiti kaduana a taga-Siria.) Napan nagnaed idiay Damasco da Rezon ken dagiti tattaona. Sadiay, pinagbalin dagiti tattaona nga ari ti Siria. 25Nagbalin a kabusor ti Israel bayat ti panagturay ni Solomon. Ti Kari ti Dios ken ni Jeroboam 26Bimmusor met ti maysa kadagiti ofisiales ni Ari Solomon. Isu ni Jeroboam nga anak ni Nebat a taga-Sereda idiay Efraim; maysan a balo ni Serva nga inana. 27No apay nga immalsa, adtoy ti pakasaritaanna. Madama panagpagabur ni Ari Solomon iti bangirna ti daya ti Jerusalem ken patartarimaanna ti bakud ti siudad. 28Maysa nga agtutubo ni Jeroboam ket kapigpigsaanna. Idi madlaw ni Solomon ti kabaelanna, dinutokanna a kapatas iti amin nga inkapilitan a panagtrabaho iti sakup dagiti tribu ti Manases ken Efraim. 29Iti maysa nga aldaw, rimmuar ni Jeroboam iti Jerusalem ket iti dalan, nasabatna ni profeta Ahija a taga-Silo. Duduada laeng ken ni Ahija iti away. Baro ti kagay ti profeta. 30Inuksobna sana rinay-ab a pinagkasangapulo ket dua. 31Kinuna ken ni Jeroboam, "Alaem ti sangapulo a paset, ta kuna kenka ti Apo a Dios ti Israel: 'Alaek ti pagarian ken ni Solomon ket itedko kenka ti sangapulo a tribu. 32Agtalinaed ken ni Solomon ti maysa a tribu gapu ken ni adipenko a David ken gapu iti Jerusalem, ti siudad a pinilik a kukuak iti entero a daga ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. idi 791 ti
33Aramidek daytoy ta linaksidnak ni Solomon. Nagdaydayaw ken ni Astarte a diosa ti Sidon, ni Kemos a dios ti Moab, ken ni Molec a dios ti Ammon. Sinukirnak ni Solomon. Nagaramid iti dakes ket saanna a tinungpal dagiti bilin ken linteg a kas ken ni amana a David. 34Nupay kasta, diak alaen ti entero a pagarian kenkuana. Pagtalinaedek nga ari iti unos ti panagbiagna gapu ken ni David nga adipenko a pinilik ken nangtungpal kadagiti bilin ken lintegko. 35Alaekto ti pagarian iti anak ni Solomon ket itedko kenka ti sangapulo a tribu. 36Ipalubosko nga iturayan ti maysa nga anak ni Solomon ti maysa a tribu tapno addanto latta kaputotan ni David nga adipenko nga agturay idiay Jerusalem, ti siudad a pinilik a pagdaydayawan kaniak dagiti tattao. 37Jeroboam, sikanto ti isaadko nga ari ti Israel ket iturayamto ti amin a daga a kayatmo nga iturayan. 38No tungpalennak iti amin a pusom, no annurotem dagiti lintegko iti panagbiagmo ket magun-odmo ti panagtalekko kenka babaen panangtungpalmo kadagiti bilinko a kas ken ni David nga adipenko, kanayonto nga addaak kenka. Wen, isaadka nga ari ti Israel ket ipanamnamak nga addanto latta kaputotam a sumaruno kenka nga agturay a kas iti inaramidko ken ni David. 39Gapu iti basol ni Solomon, dusaekto dagiti kaputotan ni David ngem saan nga iti agnanayon!'" 40Gapu iti daytoy, pinanggep ni Solomon a patayen ni Jeroboam. Ngem naglibas ni Jeroboam ket nagkamang ken ni Ari Sisak idiay Egipto. Sa la pimmanaw sadiay idi natayen ni Solomon. Matay ni Solomon (2 Cron. 9:29-31) 41Nailanad ti amin nga inaramid ni Solomon, ti panagbiag ken kinasiribna iti libro a napauloan iti Pakasaritaan ti Biag ni Solomon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 792 iti
42Uppat a pulo a tawen a nagnaed idiay Jerusalem iti panangiturayna iti Israel. 43Idi matay, naitabon iti Siudad ni David ket ni Roboam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 1 Ar-ari 12 Mabingay ti Pagarian (2 Cron. 10:1-19) 1Napan ni Rehoboam idiay Sikem a naguummongan dagiti tattao iti Akin- amianan nga Israel a mangisaad kenkuana nga ari. 2Adda pay la ni Jeroboam nga anak ni Nebat idiay Egipto; nagkamang sadiay idi panggep a patayen ni Ari Solomon. Idi madamagna ti panagari ni Rehoboam, pimmanaw idiay Egipto ket nagawid iti Israel. 3Pinaayaban dagiti tribu iti amianan ni Jeroboam ket nagkukuyogda a napan ken ni Ari Rehoboam. Kinunada kenkuana, 4"Naranggas ti panangituray kadakami ni Solomon nga amam ket nadagsen dagiti impaawitna kadakami. No palag-anem dagitoy nga awit ket panam- ayem bassit ti biagmi, napudnokamto nga agserbi kenka." 5"Ikkandak iti tallo nga aldaw a mangadal iti daytoy ket kalpasanna, agsublikayto," kinuna ti ari. Pimmanaw ngarud dagiti tattao. 6Nakiuman ni Ari Rehoboam kadagiti panglakayen a nagserbi idi a kas mammagbaga ken ni amana a Solomon. "Ania ti ibalakadyo nga isungbatko kadagitoy a tattao?" sinaludsodna kadakuada. 7Insungbatda, "No kayatmo a nasayaat ti panagserbim kadagitoy a tattao, patgam ti dawatda tapno agserbidanto kenka iti agnanayon." 8Ngem saan nga impangag ni Rehoboam ti imbalakadda. Napan ketdi nakiuman kadagiti kinaubinganna nga agserserbin kenkuana. 9"Ania ti ibalakadyo nga aramidek?" sinaludsodna. "Ania ti ibagak kadagiti tattao nga agdawat iti panangpalag-anko iti awitda?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 793
10Insungbatda, "Kastoy ti ibagam kadakuada: 'Napuspuskol ti kikitko ngem ti siket daydi amak. 11No nadagsen dagidi impaawit kadakayo daydi amak, nadagdagsen pay ti ipaawitko. Sinaplitnakayo idi ngem ita, latikoenkayo!'" 12Kalpasan ti tallo nga aldaw, nagsubli ni Jeroboam ken dagiti Israelita ken ni Ari Rehoboam a kas imbagana kadakuada. 13Saan nga impangag ti ari ti balakad dagiti panglakayen ket nagubsang ti panagsaona kadagiti tattao, 14kas imbalakad kenkuana dagiti agtutubo: "No nadagsen dagidi impaawit kadakayo daydi amak, nadagdagsen pay ti ipaawitko. Sinaplitnakayo idi ngem ita, latikoenkayo!" 15Pagayatan ni Yahweh a saan nga ipangag ni Rehoboam dagiti tattao tapno matungpal ti karina ken ni Jeroboam nga anak ni Nebat nga imbagana ken ni profeta Ahija. 16Idi mabigbig dagiti tattao a saan nga ipangag ti ari ida, inyikkisda, "Marpuog koma ni David ken ti familiana! Ania kadi ti naipaayda kadatayo? Agawidtayon, tattao ti Israel! Bay-anyo a ni Rehoboam ti makaammo iti bagbagina!" Nagawid ngarud dagiti Israelita. 17Dagiti laeng tattao nga agnaed kadagiti siudad iti sakup ti Juda ti inturayan ni Rehoboam. 18Kalpasanna, imbaon ni Ari Rehoboam ni Adoram a kapatas ti inkapilitan a panagtrabaho a mapan kadagiti Israelita ngem binatobatoda agingga a natay. Gapu iti daytoy, dinardaras ni Ari Rehoboam ti naglugan iti luganna a pakigubat ket naglibas a napan idiay Jerusalem. 19Manipud idin, kanayonen a busoren dagiti tattao iti akin-amianan a pagarian ti Israel ti panagturay dagiti kaputotan ni David. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 794
20Idi madamag dagiti Israelita a nagsubli ni Jeroboam manipud idiay Egipto, inawisda iti maysa a taripnong dagiti tattao ket pinagbalinda nga ari ti Israel. Ti laeng tribu ti Juda ti nagtalinaed a napudno kadagiti kaputotan ni David. 21Idi sumangpet ni Rehoboam idiay Jerusalem, inummongna ti 180,000 a napili a mannakigubat kadagiti tribu ti Juda ken Benjamin. Panggepna ti makigubat tapno maisubli ti panangiturayna kadagiti tribu ti amianan ti Israel. 22Ngem imbaon ti Dios ni profeta Semaias 23a mapan ken ni Rehoboam ket ipakaammona kenkuana ken kadagiti amin a tattao kadagiti tribu ti Juda ken Benjamin 24ti sao ni Yahweh: "Diyo rauten dagiti mismo a kakabsatyo nga Israelita. Agawidkayo aminen, ta siak ti akin-aramid iti napasamak." Tinungpalda ti bilin ni Yahweh ket nagawidda. Tallikudan ni Jeroboam ti Dios 25Sinarikedkedan ni Jeroboam ti ili ti Sikem iti katurturodan ti Efraim ket nagtaeng sadiay. Kalpasanna, napanna sinarikedkedan ti Penuel. 26-27Kinunana iti nakemna, "No saan nga agsardeng dagiti tattaok a mapan idiay Jerusalem tapno agidatagda kadagiti sakrifisio iti Apo iti Templo sadiay, awan duadua nga agsublinto ti panagtalekda iti sigud nga apoda, ni Rehoboam nga ari ti Juda, ket patayendakto." 28Kalpasan ti panangad-adalna iti daytoy a banag, nangsukog iti dua a sinan- baka a balitok. Kinunana kadagiti tattaona, "Dikayon agrigat pay a mapan agdaydayaw idiay Jerusalem. Tattao ti Israel, adtoy dagiti didiosenyo a nangiruar kadakayo idiay Egipto!" 29Inkabilna ti maysa a sinan-baka idiay Betel, ket ti sabali idiay Dan. 30Ngarud, nagbasol dagiti tattao iti panagdaydayawda idiay Betel ken idiay Dan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 795
31Nangbangon pay ni Jeroboam kadagiti pagdaydayawan kadagiti tapaw dagiti turod ket nangdutok kadagiti papadi uray no saanda a nagtaud iti tribu ni Levi. Mababalaw ti Panagdaydayaw idiay Betel 32Intuding ni Jeroboam ti maika-15 nga aldaw ti maikawalo a bulan a maramrambakan idiay Juda. Iti altar idiay Betel, nagidatag kadagiti daton a mapuoran kadagiti inaramidna a sinan-baka a balitok. Impanna idiay Betel dagiti papadi nga agserserbi kadagiti lugar a pagdaydayawan nga inaramidna. 33Iti maika-15 nga aldaw iti maikawalo a bulan, ti aldaw a mismo a pinilina, napan idiay Betel ket nagpuor iti daton iti altar kas pangrambakna iti fiesta nga intudingna nga agpaay kadagiti Israelita. 1 Ar-ari 13 1Bayat ti panagtakder ni Jeroboam iti sangoanan ti altar idiay Betel tapno mangidatag iti daton a mapuoran, simmangpet ti maysa a profeta a naggapu idiay Juda. Bilin ni Yahweh 2nga ilunodna ti altar: "O altar, altar, daytoy ti sao ti Apo: 'Addanto ubing nga agnagan iti Josias a mayanak iti familia ni David. Papatayennanto ditoy dagiti papadi nga agserserbi kadagiti altar kadagiti nangato a lugar, isuda nga agidatdatag kenka kadagiti daton a mapuoran. Agpuorto kadagiti tultulang ti tao iti rabawmo.'" 3Intuloy ti profeta, "Marakrakto daytoy nga altar ket maiwaristo dagiti dapuna. Daytoyto ti pakaammoanyo a nagsao ti Apokaniak." 4Idi mangngeg ni Ari Jeroboam daytoy, intudona ti profeta sana imbilin, "Tiliwenyo dayta a tao!" Ngem dagus a timmangken ti inyunnatna nga imana ket dinan makukot. 5Pagammoan, narba ti altar ket naiwariswaris dagiti dapu kas impadto ti profeta iti nagan ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 796
6Kinuna ti ari kenkuana, "Pangngaasim, ta ikararagannak iti Apo a Diosmo ket dawatem kenkuana a paimbagenna ti imak." Nagkararag ti profeta ket naisubli ti sigud a kasasaad ti ima ti ari. 7Kinuna ti ari, "Awisenka nga umay mangan idiay balay. Gunggonaanka iti inaramidmo." 8Ngem insungbat ti profeta, "Uray pay itedmo ti kagudua ti kinabaknangmo, saanak a kumuyog kenka. Saanak met a mangan wenno uminum ditoy. 9Binilinnak ti Apo a diak mangan wenno uminum iti uray ania ket iti panagawidko, diak magna iti dalan a nagnaak nga immay." 10Saan ngarud a nagna ti profeta iti dalan a nagnaanna. Sabali a dalan ti sinurotna. Ti Lakay a Profeta a Taga-Betel 11Kadagidi a tiempo, adda lakay a profeta nga agnaed idiay Betel. Simmangpet dagiti annakna a lallaki, ket impadamagda kenkuana ti inaramid ti profeta a taga-Juda iti dayta nga aldaw ken ti imbagana iti ari. 12"Sadino ti nagnaanna itay pumanaw?" sinaludsodna kadakuada. Impakitada kenkuana ti dalan 13ket imbagana a silyaanda ti asnona. Nagtungpalda ket simmakay ti lakay 14tapno kamakamenna ti profeta a taga-Juda. Nasarakanna ti profeta nga agtugtugaw iti sirok ti maysa a kayo a lugo. "Sika kadi ti profeta a taga- Juda?" sinaludsodna. "Wen, siak," insungbat ti lalaki. 15"Umayka idiay balay ta manganka," kinunana. 16Ngem insungbat ti profeta, "Diak mabalin ti agsubli ket umayak idiay balayyo wenno patgan ti awismo. Ken saan a mabalin a makipangan wenno makiinumak kenka ditoy 17ta binilinnak ti Apo a diak mangan wenno uminum iti uray ania ken saanak a magna iti nagnaak nga immay." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 797
18Kinuna ti lakay a profeta a taga-Betel, "Profetaak met a kas kenka. Binilin ti Apo ti maysa nga anghel a nangibaga kaniak a yawidka sangailienka." Ngem agul-ulbod ti lakay a profeta. 19Simmurot ngarud ti profeta a taga-Juda iti lakay a profeta ket nakipangan kenkuana. 20Idi mangmanganda, dimteng ti sao ti Apo iti lakay a profeta 21ket imbagana iti profeta a taga-Juda, "Kuna ti Apo a dika nagtungpal kenkuana ket dimo inaramid ti imbilinna. 22Nagsublika ketdi a nangan iti lugar nga imbagana a dimo panganan. Gapu iti daytoy, mapapataykanto ket dinto maikali ti bangkaymo iti tanem ti familiam." 23Kalpasan ti pannanganda, sinilyaan ti lakay ti asno a pagsakayan ti profeta a taga-Juda. 24Iti dalanna nga agawid, dinarup ti maysa a leon a nangpatay kenkuana. Naiwalang ti bangkayna iti dalan ket nagtakder ti asno ken ti leon iti abayna. 25Adda sumagmamano a lallaki a limmabas. Nakitada ti bangkay iti dalan ken ti leon iti asideg. Idi dumtengda idiay Betel a pagnaedan ti lakay a profeta, impadamagda ti nakitada. 26Idi madamag ti lakay a profeta ti napasamak, kinunana, "Isu dayta ti profeta a nangsalungasing iti bilin ti Apo! Iti kasta, imbaon ti Apo ti leon a mangdarup kenkuana ket patayenna a kas imbagana." 27Binilinna dagiti annakna a silyaanda ti asnona. Nagtungpalda 28ket nagsakay ti profeta a pimmanaw. Nasarakanna ti bangkay iti dalan; agtatakder pay laeng ti asno ken ti leon iti abayna. Saan a kinnan ti leon ti bangkay ket dina inan-ano ti asno. 29Binagkat ti lakay a profeta ti bangkay sana insakay iti asno ket insublina idiay Betel tapno dung-awan ken itabonna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 798 tapno
30Inkalina ti bangkay iti tanem ti familia ket dinung-awanda kadagiti annakna a kunkunana, "Ay, kabsatko, kabsatko!" 31Kalpasan ti pumpon, kinuna ti profeta kadagiti annakna, "Inton matayak, itabondak iti daytoy a tanem ket yabayyo ti bangkayko iti bangkayna. 32Awan duadua a matungpal ti imbagana a bilin ti Apo a maibusor iti altar ti Betel ken iti amin a pagdaydayawan kadagiti ili ti Samaria." Ti Kadaksan a Basol ni Jeroboam 33Saan latta nga insardeng ni Jeroboam nga ari ti Israel dagiti dakes nga aramidna. Intultuloyna ti nangdutok kadagiti papadi a nagtaud kadagiti gagangay a familia nga agserbi kadagiti altar a binangonna. Ikonsagrarna a kas padi ti siasinoman nga agtarigagay nga agpadi. 34Daytoy ti nakaigapuan ti pannakadadaelna ken naan-anay ti namimpinsan a pannakapukaw ti kaputotanna. 1 Ar-ari 14 Matay ti Anak ni Jeroboam 1Iti dayta a tiempo, nagsakit ni Abias nga anak ni Jeroboam. 2Kinuna ni Jeroboam iti asawana, "Manglimlimoka ket inka idiay Silo a pagnaedan ni profeta Ahija, daydi nagkuna nga agariakto iti Israel. 3Mangitugotka iti sangapulo a tinapay, sumagmamano a bibingka ken sangaputik a diro. Saludsodem kenkuana no ania ti mapasamak iti anakta ket ibagananto kenka." 4Napan ti asawa ni Jeroboam iti balay ni Ahija idiay Silo. Saanen a makakita ni Ahija gapu iti kinalakayna. 5Naibagan ni Yahweh kenkuana nga umay ti asawa ni Jeroboam tapno agdamag kenkuana maipapan iti masakit nga anakna. Ket imbaga ni Yahweh no ania ti sawen ni Ahija. Idi sumangpet, nagpammarang a saan nga isu ti asawa ni Jeroboam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 799
6Ngem idi mangngeg ni Ahija ti arimpadekna iti ruangan, kinuna ti profeta, "Sumrekka. Ammok a sika ti asawa ni Jeroboam. Apay pay laeng a manglimlimoka? Adda dakes nga ipadamagko kenka. 7Inka ibaga ken ni Jeroboam a kastoy ti kuna kenkuana ti Apo a Dios ti Israel: 'Pinilika kadagiti tattao ket insaadka a mangituray kadagiti tattaok nga Israelita. 8Innalak ti pagarian kadagiti kaputotan ni David ket intedko kenka. Ngem dimo tinulad ni adipenko a David a naan-anay idi ti kinapudnona kaniak, tinungpalna dagiti bilinko ket dagiti laeng anamongak ti inaramidna. 9Nakarkaro nga adayo ti basolmo ngem dagiti basol dagiti sinarunom nga agturay. Linaksidnak ket pinagpungtotnak gapu kadagiti inaramidmo a didiosen ken imahen a pagdaydayawan. 10Gapu iti daytoy, yegko ti didigra iti familiam. Patayek amin a lallaki a kaputotam, ubing man wenno lakay. Pukawek ti familiam; kasdanto la rugit a makaykay a mamimpinsan. 11Kanento dagiti aso ti siasinoman a kameng ti familiam a matay iti uneg ti siudad. No addanto matay kadakuada iti away, kanento met dagiti buitre. Siak, ni Yahweh, ti nangibaga iti daytoy.'" 12Intuloy ni Ahija a kinuna iti asawa ni Jeroboam, "Agawidkan. Apaman a sumrekka iti ili, matay ti anakmo. 13Dung-awanto dagiti amin nga Israelita ket dumar-aydanto pannakaipumponna. Isunto laeng ti kameng ti familia ni Jeroboam a nasayaat ti pannakaitabonna gapu ta adda kinaimbag a nasarakan kenkuana ti Apo a Dios ti Israel. 14Mangisaadto ti Apo iti maysa nga ari a mangituray iti Israel a manggibus iti panagturay dagiti kaputotan ni Jeroboam. 15Dusaento tiApo ti Israel ket kaslanto runo nga agpigpigerger iti agay-ayus a danum. Parutennanto dagiti Israelita iti daytoy nabaknang a daga nga intedna kadagidi kapuonanda, ket iwarawarananto ida iti labes ti Karayan Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 800 iti
Eufrates gapu ta pinagpungtotda iti panagaramidda kadagiti imahen ni Asera a diosa. 16Baybay-anto ti Apo ti Israel gapu ta nagbasol ni Jeroboam ket insungsongna nga agbasol dagiti Israelita." 17Nagsubli ti asawa ni Jeroboam idiay Tirza. Apaman a simrek iti balayna, natay ti ubing. 18Dinung-awan dagiti Israelita ti ubing ket intabonda a kas imbaga ni Yahweh ken ni profeta Ahija nga adipenna. Matay ni Jeroboam 19Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak idi panawen ni Ari Jeroboam, dagiti nakigubgubatanna ken no kasano ti panagturayna. 20Duapulo ket dua a tawen a nagari ni Jeroboam. Natay ket naitabon. Ni Nadab nga anakna ti simmukat kenkuana. Ni Rehoboam nga Ari ti Juda (2 Cron. 11:5-12:15) 21Uppat a pulo ket maysa ti tawen ni Rehoboam nga anak ni Solomon idi maisaad nga ari ti Juda. Sangapulo ket pito a tawen a nagturay idiay Jerusalem, ti siudad a pinili ni Yahweh iti amin a sakup ti Israel a pagdaydayawan kenkuana. Ni Naama a taga-Ammon ti ina ni Rehoboam. 22Nagbasol dagiti tattao ti Juda ken ni Yahweh. Ad-adu ti inaramidda a nakaigapuan ti panagpungtot ni Yahweh kadakuada ngem ti amin nga inaramid dagidi kapuonanda. 23Nangbangonda kadagiti pagdaydayawanda kadagiti didiosen. Iti tapaw dagiti turod ken iti linong dagiti narukbos a kayo, nagipatakderda kadagiti batbato ken adigi a pagdaydayawan. 24Ket adda pay dagiti lallaki ken babbai nga agserserbi a kas balangkantis kadagita a pagdaydayawan dagiti pagano. Tinulad dagiti tattao ti Juda ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 801
amin a nakababain nga aramid dagiti tattao a pinagtalaw ni Yahweh idi sumrek dagiti Israelita iti daga. 25Iti maikalima a tawen a panagturay ni Rehoboam, rinaut ni Sisak nga ari ti Egipto ti Jerusalem. 26Innalana ti amin a gameng iti Templo ken iti palasio; sinamsamna amin agraman dagiti balitok a kalasag nga inaramid ni Solomon. 27Nagpaaramid ni Ari Rehoboam iti sumagmamano a kalasag a bronse a kas sukatda ket impaaywanna kadagiti ofisiales dagiti guardia ti ruangan ti palasio. 28Tunggal sumrek ni Rehoboam iti Templo, awiten dagiti guardia dagiti kalasag sada met la isubli iti kuarto dagiti guardia. 29Nailanad ti dadduma nga inaramid ni Ari Rehoboam iti libro a napauloan iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda. 30Iti las-ud daytoy a tiempo, kankanayon ti panaggubat da Rehoboam ken Jeroboam. 31Idi matay ni Rehoboam, naitanem idiay Siudad ni David ket simmukat kenkuana ni Abias nga anakna a kas ari. 1 Ar-ari 15 Ni Abias nga Ari ti Juda (2 Cron. 13:1-14:1) 1Iti maika-18 a tawen a panagturay ni Ari Jeroboam iti Israel, nangrugi met a nagari ni Abias idiay Juda. 2Tallo a tawen a nagturay ni Abias idiay Jerusalem. Ni Maaca ti inana nga anak ni Absalom. 3Dakes dagiti inaramidna a kas iti daydi amana ket saan a naan-anay ti kinapudnona ken ni Yahweh a Diosna a kas iti kinapudno ni David nga apongna-iti-tuod. 4Ngem gapu iti daydi David, naparaburan ni Abias iti anak nga agturayto a sumaruno kenkuana iti Jerusalem ket pagbalinenna a natalged ti Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 802
5Inaramid daytoy ni Yahweh gapu ta nalinteg daydi David iti imatangna ket pulos a dina sinukir ti aniaman a bilinna, malaksid ti maipapan iti inaramidna ken ni Uria a Heteo. 6Iti las-ud ti panagturay ni Abias, kankanayon ti panaggubat da Rehoboam ken Jeroboam. 7Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak bayat ti panagturay ni Abias. 8Natay ni Abias ket naitanem idiay Jerusalem. Ni Asa nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Asa nga Ari ti Juda (2 Cron. 15:16-16:6) 9Iti maika-20 a tawen a panagturay ni Ari Jeroboam iti Israel, nangrugi met a nagari ni Asa idiay Juda. 10Uppat a pulo ket maysa a tawen a nagturay ni Asa idiay Jerusalem. Ni Maaca nga anak ni Absalom ti apongna a baket. 11Nalinteg ti aramid ni Asa iti imatang ni Yahweh a kas iti daydi David nga apongna-iti-tuod. 12Pinagtalawna iti pagarianna amin dagiti dakes a lallaki ken babbai nga agserserbi a balangkantis kadagiti pagdaydayawan dagiti pagano ket inikkatna amin a didiosen nga inaramid dagiti sinarunona a nagturay. 13Inikkatna ken ni apongna a Maaca ti saadna a reyna gapu ta nagpaaramid ti baket iti makarimon nga imahen para iti panagdaydayaw ken ni Asera a diosa ti nabunga nga apit. Dinadael ni Asa ti imahen sana pinapuoran iti asideg ti Waig ti Kidron. 14Uray no dina rinebba dagiti pagdaydayawan dagiti pagano, nagtalinaed ni Asa a napudno ken ni Yahweh iti unos ti panagbiagna. 15Inkabilna iti Templo dagiti alikamen nga indaton daydi amana iti Dios agraman dagiti alikamen a pirak ken balitok a mismo nga indatonna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 803
16Kankanayon ti panaggubat da Ari Asa ti Juda ken ni Ari Baasa ti Israel bayat ti panagturayda. 17Rinaut ni Baasa ti Juda ket sinarikedkedanna ti Rama tapno malapdan ti iseserrek ken iruruar iti Juda. 18Daytoy ti gapuna nga innala ni Ari Asa ti amin a pirak ken balitok a nabati iti Templo ken iti palasio ket pinaipanna dagitoy idiay Damasco ken ni Ben- hadad nga ari ti Siria, ti anak ni Tabrimmon ken apoko ni Hezion. Adda surat nga impakuyogna kadagiti naibaon nga ofisialesna a kastoy ti linaonna: 19"Kayatko nga agkaduata a kas kadagidi ammata. Isagutko kenka dagitoy a pirak ken balitok. Ita, waswasem ti pannakitulagmo ken ni Ari Baasa tapno pumanaw iti sakupko." 20Immanamong ni Ari Ben-hadad iti singasing ni Asa. Imbaonna dagiti ofisialesna ken dagiti armadada a nangraut kadagiti siudad ti Israel. Pinarmekda ti Ijon, Dan, Abelmet-Maaca, ti Kinneret agraman ti entero a sakup ti Neftali. 21Idi madamag ni Ari Baasa ti napasamak, insardengna a sinarikedkedan ti Rama ket napan idiay Tirza. 22Nangipaulog ni Ari Asa iti maysa a bilin iti entero a Juda. Imbilinna ti itutulong ti amin a mangbunag kadagiti bato ken kaykayo nga inaramat ni Baasa iti panangsarikedkedna iti Rama. Nausar dagitoy a materiales iti panangsarikedked ni Asa iti Mizpa ken iti Geba, maysa nga siudad iti sakup ti Benjamin. 23Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Asa, dagiti gapuananna a pakakitaan iti kinaturedna ken dagiti ili a sinarikedkedanna. Ngem idi lakayen, adda sakit a kimpet iti sakana a nakaigapuan ti panagpilayna. 24Natay ni Asa. Naitanem idiay Jerusalem ket ni Jehosafat nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Nadab nga Ari ti Israel Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 804
25Iti maikadua a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, naisaad met nga ari ti Israel ni Nadab nga anak ni Jeroboam. Dua a tawen ti panagturay ni Nadab. 26Kas ken ni amana a sinarunona a nagari, nagbasol met ken ni Yahweh ket insungsongna nga agbasol ti Israel. 27Insikat ni Baasa nga anak ni Ahija iti tribu ti Isacar ni Ari Nadab. Pinatayna ti ari idi madama a rauten ni Nadab ken ti armadana ti siudad ti Gebbeton iti sakup ti Filistia. 28Napasamak daytoy idi maikatlo a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda. Ngarud, ni Baasa ti simmukat ken ni Nadab nga ari ti Israel. 29Dinagdagusna a rinugian ti nagpapatay kadagiti amin a kameng ti familia ni Jeroboam. Kas imbaga ni Yahweh iti adipenna a ni profeta Ahija a taga- Silo, napapatay ti amin a kameng ti familia ni Jeroboam - awan ti nakalasat. 30Napasamak daytoy agsipud ta pinagpungtot ni Jeroboam ni Yahweh a Dios ti Israel gapu kadagiti basolna ken ti panangisungsongna nga agbasol ti Israel. 31Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Nadab. 32Kanayon ti panaggubgubat da Asa nga ari ti Juda ken Baasa nga ari ti Israel iti unos ti panagturayda. Ni Baasa nga Ari ti Israel 33Iti maikatlo a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, naisaad ni Baasa nga anak ni Ahija nga ari ti amin nga Israel ket 24 a tawen a nagturay idiay Tirza. 34Kas ken ni Ari Jeroboam a sinarunona, nagbasol met ni Baasa ken ni Yahweh ket insungsongna nga agbasol ti Israel. 1 Ar-ari 16 1Nagsao ni Yahweh ken ni profeta Jehu nga anak ni Hanani ket imbagana ti mensahena nga agpaay ken ni Baasa: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 805
806 2"Intan-okka manipud iti tapok. Pinagbalinka a pangulo dagiti tattaok nga Israelita ngem tinuladmo ni Jeroboam ket insungsongmo nga agbasol dagiti tattaok. Nagpungtotak gapu kadagiti basolda 3ket daytoy ti gapuna a pukawenka ken ti familiam a kas iti inaramidko ken ni Jeroboam. 4Kanento dagiti aso ti siasinoman a kameng ti familiam a matay iti uneg ti siudad ket dagitinto met buitre ti mangan iti siasinoman kadakuada a matay iti away." 5Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Baasa ken ti amin a gapuananna a pakakitaan ti kinaturedna. 6Idi natay ni Baasa, naitabon idiay Tirza ket ni Ela nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 7Imbaon ni Yahweh ni profeta Jehu tapno ipakaammona ken ni Baasa ti pangngeddengna a maibusor kenkuana ken iti familiana. Ngamin, pinagpungtotna ni Yahweh gapu ta malaksid iti panangtuladna kadagiti dakes nga inaramid ni Ari Jeroboam, pinatayna pay ti amin a kameng ti familia ni Jeroboam. Ni Ela nga Ari ti Israel 8Iti maika-26 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, naisaad met ni Ela nga anak ni Baasa nga ari iti Israel ket nagturay idiay Tirza iti dua a tawen. 9Maysa kadagiti ofisialesna ti nangisikat a mangpapatay kenkuana. Isu ni Zimri a pangulo ti kagudua ti bilang dagiti soldado nga agar-aramat kadagiti lugan a pakigubat. Iti maysa nga aldaw idiay Tirza, idi mangrugi a mabartek ti ari iti balay ni Arza a mayordomo iti palasio, 10simrek ni Zimri iti balay ket pinapatayna ni Ela. Ni Zimri ti simmukat ken ni Ela nga ari. Napasamak daytoy iti maika-27 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
11Apaman a naisaad ni Zimri nga ari, pinatayna ti amin a kameng ti familia ni Baasa. Napapatay ti amin a lallaki a kabagian ni Baasa agraman dagiti gagayyemna. 12Ngarud, natungpal ti imbaga ni Yahweh ken ni profeta Jehu maipapan ken ni Baasa; pinatay ni Zimri ti entero a familia ni Baasa. 13Gapu iti panagdaydayawda kadagiti didiosen ken gapu panangisungsongda nga agbasol ti Israel, nagpungtot ni Yahweh a Dios ti Israel ken ni Baasa ken ni anakna nga Ela. 14Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ela. Ni Zimri nga Ari ti Israel 15Iti maika-27 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, pito nga aldaw a nagari ni Zimri idiay Tirza iti panangiturayna iti Israel. Iti dayta a tiempo, madama ti pananglakub ti armada ti Israel ti siudad ti Gebbeton iti sakup ti Filistia. 16Idi madamagda nga insikat ni Zimri ti ari ket pinatayna, dinagdagusda nga insaad ni Omri a heneralda nga ari iti Israel. 17Pimmanaw ni Omri ken dagiti buyotna idiay Gebbeton ket napanda linakub ti Tirza. 18Idi makita ni Zimri a naparmeken ti siudad, napan iti akin-uneg a sarikedked ti palasio sana pinuoran ti palasio ket natay ni Zimri 19gapu kadagiti basolna ken ni Yahweh. Insungsongna nga agbasol ti Israel kas iti inaramid ni Jeroboam. 20Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Zimri agraman ti pakasaritaan ti pannakikumplotna a mangagaw iti turay. Ni Omri nga Ari ti Israel Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 807 iti
21Nabingay dagiti tattao ti Israel iti dua a bunggoy. Maysa a bunggoy ti kimmanunong ken ni Tibni nga anak ni Ginat ti maisaad nga ari; ni met Omri ti kinanunongan ti sabali. 22Iti kamaudiananna, nangabak ti bunggoy ni Omri. Natay ni Tibni ket nagari ni Omri. 23Ngarud, iti maika-31 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, naisaad ni Omri nga ari iti Israel ket 12 a tawen a nagturay. Iti umuna nga innem a tawen, idiay Tirza ti nagturayanna. 24Kalpasanna, ginatangna ti turod ti Samaria iti 6,000 a bagi ti pirak iti maysa a tao nga agnagan iti Semer. Sinarikedkedan ni Omri ti turod, nangbangon iti maysa nga ili sadiay a pinanagananna iti Samaria a naadaw iti nagan ni Semer a sigud nga akinkukua iti turod. 25Ngem dakdakes ti inaramid ni Omri iti imatang ni Yahweh, ket ad-adu ti basolna ngem ti siasinoman kadagiti sinarunona nga agturay. 26Tinuladna dagiti inar-aramid ni Jeroboam. Insungsongna dagiti tattao nga agdaydayaw kadagiti didiosen, isu a nakapungtot kenkuana ni Yahweh a Dios ti Israel. 27Nailanad iti libro a napauloan iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Omri ken dagiti gapuananna a pakakitaan ti kinaturedna. 28Natay ni Omri ket naitanem idiay Samaria. Ni Ahab nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Ahab nga Ari ti Israel 29Iti maika-38 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, naisaad ni Ahab nga anak ni Omri a kas ari ti Israel. Nagturay ni Ahab idiay Samaria iti 22 a tawen. 30Nakarkaro ti basolna ken ni Yahweh ngem iti siasinoman kadagidi sinarunona a nagturay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 808
31Saan pay a naragsakan iti panangituloyna kadagiti aramid ni Ari Jeroboam: inasawana ni Jezebel nga anak ni Etbaal nga ari ti Sidon ket nagdaydayaw ken ni Baal a didiosen. 32Nangbangon ni Ahab iti templo a pagdaydayawan ken ni Baal idiay Samaria. Nangaramid iti altar ni Baal ket inkabilna iti uneg ti templo. 33Nangipatakder pay iti imahen ni Asera a maysa a diosa. Ad-adu ti inaramidna a namagpungtot ken ni Yahweh a Dios ti Israel ngem iti amin nga ari ti Israel a sinarunona. 34Bayat ti panagturay ni Ahab, binangon manen ni Hiel a taga-Betel ti Jerico. Kas impakaammo ni Yahweh ken ni Josue nga anak ni Nun, natay ni Abiram nga inauna nga anak ni Hiel, gapu iti panangisaadna iti fondasion ti Jerico. Natay met ni Segub, ti inaudi, idi mabangon dagiti ruangan ti siudad. 1 Ar-ari 17 Ipakaammo ni Elias ti Idadateng ti Igaaw 1Adda profeta nga agnagan iti Elias a taga-Tisbe idiay Galaad. Kinunana ken ni Ari Ahab, "Iti nagan ti Apo a sibibiag a Dios ti Israel, isu a pagserserbiak, isapatak nga awanto ti linnaaw wenno tudo kadagitoy umay a tawen agingga nga ibagak nga adda agtinnag." 2Kalpasanna, kinuna ni Yahweh ken ni Elias, 3"Pumanawka ditoy ket inka aglemmeng iti asideg ti Waig ti Kerit iti daya ti Jordan. 4Ti waig ti paggapuan ti danum nga inumem ket binilinko dagiti wak a mangyeg iti kanem sadiay." 5Tinungpal ni Elias ti bilin ti Apo. Napan nagnaed iti waig ti Kerit. 6Tunggal bigat ken rabii, mangyeg dagiti wak iti tinapay ken karne a taraonna. Danum ti waig ti inin-inumna. 7Saan a nagbayag, nagmaga ti Waig gapu iti kaawan ti tudo. Ni Elias ken ti Babai a Balo idiay Sarefat Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 809
8Kinuna ni Yahweh ken ni Elias, 9"Ita, inka iti ili ti Sarefat iti asideg ti Sidon ket agyanka sadiay. Adda maysa a balo nga agnaed sadiay a binilinko a mangpakan kenka." 10Napan ni Elias idiay Sarefat ket idi makadanon iti pagserkan ti ili, nakakita iti maysa a balo a madama a mangaykayo. "Pangngaasim ta painumennak," kinunana iti babai. 11Idi mapan mangala iti danum, impakamakam ni Elias, "Yalaannak met koma iti sangkabassit a tinapay." 12Insungbat ti babai, "Ammo ti Apo a sibibiag a Diosmo, nga awan a pulos ti tinapayko. Sangarakem la nga arina iti burnay ken sangkabassit a lana ti olibo iti garapon ti adda kaniak. Mangaykayoak tapno adda panglutok iti sangkabassit a kanenmi iti anakko a lalaki. Daytanto ti maudi a pannanganmi ta mataykaminton iti bisin." 13"Dika agdanag," kinuna ni Elias kenkuana, "Ala, inka lutoenen ti kanenyo nga agina. Ngem yaramidannak pay nga umuna iti sangkabassit a tinapay iti adda kenka nga arina samo yeg kaniak. Kalpasanna, lutoem ti nabati tapno adda kanenyo. 14Ngamin, kastoy ti kuna ti Apo a Dios ti Israel, 'Dinto maibus ti arina iti burnay wenno maatian ti garapon iti lana sakbay iti aldaw a siak, ni Yahweh, yegko ti tudo.'" 15Napan ti balo ket inaramidna ti imbaga kenkuana ni Elias. Adda umanay a taraonda amin iti adu nga aldaw. 16Kas inkari ni Yahweh ken ni Elias, saanda a naibusan iti arina ken lana. 17Iti saan a mabayag kalpasanna, nagsakit ti anak ti balo. Dimmegdeg a dimmegdeg ti kasasaadna agingga a natay. 18Kinuna ti babai ken ni Elias, "Tao ti Dios, apay aya nga inaramidmo kaniak daytoy? Immayka kadi ditoy tapno ipalagipmo dagiti basolko ket iti kasta, yegmo ti ipapatay ti anakko?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 810
19"Itedmo kaniak ti anakmo," kinuna ni Elias. Innalana ti ubing kadagiti takiag ti inana sana impan iti akingngato a kuarto a pagturturoganna ket impaiddana iti katre. 20Inkararag ni Elias iti napigsa: "O Apo a Diosko, apay a dinidigram daytoy a balo? Naanus unay a mangtaripato kaniak ket ita pinataymo metten ti anakna!" 21Kalpasanna, namitlo a nagpakleb ni Elias iti bagi ti ubing sana inkararag: "O Apo a Diosko, isublim koma ti kararua daytoy nga ubing!" 22Impangag ni Yahweh ti kararag ni Elias. Nangrugi a naganges manen ti ubing ket nagungar. 23Inyulog ni Elias ti ubing ket impanna iti inana. Kinunana iti balo, "Kitaem ket sibibiag ti anakmo!" 24Insungbat ti babai, "Ita, mapnekakon a maysaka a tao ti Dios ket pudno nga agtaud iti Apo ti aniaman nga ibagam!" 1 Ar-ari 18 Ni Elias ken dagiti Profeta ni Didiosen a Baal 1Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, iti maikatlo a tawen a panagigaawna, kinuna ni Yahweh ken ni Elias, "Inka dumatag ken ni Ari Ahab, ta yegkon ti tudo iti daytoy a daga." 2Napan ngarud ni Elias. Ita, kapalalo ti panagbisin idiay Samaria. 3Inayaban ni Ahab ni Abdias a mayordomo ti palasio. (Napasnek ni Abdias nga agdaydayaw ken ni Yahweh. 4Idi madama ti panagpapatay ni Jezebel kadagiti profeta ni Yahweh, innala ni Abdias ti 100 kadakuada, ket inlemmengna ida iti dua a rukib - 50 iti tunggal maysa. Inikkanna ida iti kanenda ken danum nga inumenda.) 5Kinuna ni Ahab ken ni Abdias, "Inta kitaen ti tunggal ubbog ken waig ta bareng makasarakta ti ruot nga umanay a kanen dagiti kabalio ken mulo tapno saanda a matay. Nalabit a saanen a masapul a patayentayo dagiti animaltayo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 811
6Nagnumoanda no ania a paset ti daga ti sursoren ti tunggal maysa ket nagsinada iti turongen. 7Bayat ti pannagna ni Abdias, pagammoan ta nasabatna ni Elias. Nabigbigna ni Elias ket nagtamed sana sinaludsod, "Pudno kadi a sika ni Elias, apo?" 8"Wen, siak. Inka ibaga iti apom nga ari nga addaak ditoy," insungbat ni Elias. 9"Adda kadi dakes nga inaramidko ta isarsaraknak a mapapatay iti ima ni Ari Ahab?" insungbat ni Abdias. 10"Iti nagan ti Apo a sibibiag a Diosmo, isapatak a pinasapsapulnaka ti ari iti amin a pagilian ti lubong. No maibaga kenkuana nga awanka iti maysa a pagilian, saan a mamati no di agsapata ti agturay iti dayta a pagilian a saanka a mabirokan. 11Ket ita, ibaonnak a mangibaga kenkuana nga addaka ditoy? 12Ngem amangan ketdi nga apaman a makapanawak, alaennaka ti espiritu ti Apo sanaka ipan iti lugar nga awan ti makaammo. No ibagak ken ni Ahab nga addaka ditoy ket dinakanto mabirokan, papapataynakto. Laglagipem a napasnekak nga agdaydayaw iti Apo manipud pay idi ubingak. 13Dimo aya nadamag nga idi imbilin ni Jezebel ti pannakapapatay dagiti profeta ti Apo, inlemmengko ti sangagasut kadakuada kadagiti kueba iti dua a grupo a saglilimapulo ket inikkak ida iti kanenda ken danum nga inumenda? 14Ngarud, kasano nga innak ibaga iti ari nga addaka ditoy? Awan duadua a patayennak!" 15Insungbat ni Elias, "Iti nagan ti Apo a Mannakabalin-amin a pagserserbiak, ikarik a dumatagak iti ari ita nga aldaw." 16Napan ngarud ni Abdias ken ni Ari Ahab ket imbagana ti kaadda ni Elias. Nagrubbuat ni Ahab a mapan mangsarak ken ni Elias. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 812
17Idi makitana ti profeta, kinunana, "A, addaka gayam, sika a kadaksan a mangrirriribuk iti Israel!" 18"Saan a siak ti mangrirriribuk," insungbat ni Elias. "Sika...dakayo nga agama. Salsalungasingenyo dagiti bilin ti Apo ken agdaydayawkayo kadagiti ladawan ni didiosen a Baal. 19Ita, ummongem dagiti amin nga Israelita tapno agkikitakami idiay Bantay Carmel. Itugotmo met dagiti 450 a profeta ni Baal ken dagiti 400 a profeta ni Asera a diosa a tartaraonan ni Reyna Jezebel." 20Inummong ngarud ni Ahab dagiti amin nga Israelita ken dagiti profeta ni Baal idiay Bantay Carmel. 21Immasideg ni Elias kadagiti tattao ket kinunana, "Kaano nga ikkatenyo ti panagduaduayo? No ti Apo ti Dios, agdaydayawkayo kenkuana; ngem no ni Baal isu ti Dios, agdaydayawkayo kenkuana!" Ngem pulos nga awan ti nasao dagiti tattao. 22Ket kinuna ni Elias, "Sisiak laeng ti nabati a profeta ti Apo ngem adda 450 a profeta ni Baal. 23Mangyegkayo iti dua a toro a baka. Alaen dagiti profeta ni Baal ti maysa, patayenda sada rangrangkayen ket iparabawda iti kayo a pagsungrod - ngem dida pasgedan. Kasta met ti aramidek iti sabali a baka. 24Kalpasanna, bay-anyo nga agkararag dagiti profeta ni Baal iti didiosenda ket agkararagak met iti Apo. Ti mangyeg iti apuy a kas sungbatna iti kararag - isu ti Dios." Impukkaw dagiti tattao ti yaanamongda. 25Kinuna ni Elias kadagiti profeta ni Baal, "Yantangay ta adukayo, mangalakayo iti baka ket dakayo ti umuna a mangidaton. Agkararagkayo iti diosyo ngem diyo pasgedan ti kayo." 26Innalada ti baka a nayeg kadakuada, insaganada ket nagkararagda ken ni Baal manipud iti agsapa agingga iti tengnga ti aldaw. Impukkawda, "Ipangagnakami, Baal!" ket nagsasalada iti lawlaw ti altar a binangonda. Ngem awan ti sungbat a naurayda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 813
814 27Iti tengnga ti aldaw, rinugian ni Elias ti nangrabrabak kadakuada, "Ipigpigsayo ti agkararag! Maysa a dios ni Baal! Nalabit nga agar-arapaap wenno napan immigid wenno napan nagbiahe. Wenno nalabit a matmaturog ket masapul a riingenyo!" 28Ngarud, impigpigsa dagiti profeta ti nagkararag. Sinugsugatda dagiti bagida iti imuko ken daga, kas mayannurot iti ugalida, agingga a nagsayasay ti darada. 29Nagaarimbangaw ken nagsaosaoda a kasda la agam-amangaw agingga iti malem. Ngem awan ti sungbat a naurayda. Awan ti pakakitaan ti pannakaipangagda. 30Kinuna ni Elias kadagiti tattao, "Umasidegkayo kaniak," ket immasidegda kenkuana. Rinugianna a tinarimaan ti narba nga altar ni Yahweh. 31Nangala iti sangapulo ket dua a bato, maysa ti mangibagi iti tunggal tribu dagiti kaputotan ni Jacob, ti tao a pinanaganan ni Yahweh iti Israel. 32Dagitoy a bato ti inaramatna iti panangbangonna manen iti altar a pagdaydayawan ken ni Yahweh. Nangkali iti kanal iti aglikmut ti altar. Aglaon daytoy a kanal iti dandani uppat a galon a danum. 33Inkabilna dagiti kayo iti altar, rinangrangkayna ti baka ket imparabawna kadagiti kayo. Kinunana, "Punnoenyo ti uppat a karamba iti danum ket ibuyatyo iti daton ken iti kayo." Nagtungpalda 34ket kinunana, "Piduaenyo" - ket nagtungpalda. "Maminsan pay," kinunana - ket nagtungpalda. 35Nagayus ti danum iti likmut ti altar agingga a napno ti kanal. 36Idi dumteng ti oras a panagidaton iti malem, napan ni profeta Elias iti sango ti altar ken inkararagna, "O Apo a Dios da Abraham, Isaac ken Jacob, ipaneknekmo itan a sika ti Dios ti Israel. Wen, iparangarangmo a siak ti adipenmo ket imbilinmo nga aramidek amin dagitoy. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
37Sungbatannak, O Apo, sungbatannak tapno maammoan dagitoy a tattao a sika, Apo, ti Dios a mangisubli kadakuada kenka." 38Nangitinnag ni Yahweh iti apuy ket nauram a namimpinsan ti daton, dagiti kayo ken dagiti bato; nakset ti daga ket namagaan ti kanal iti lawlaw ti altar. 39Idi makita daytoy dagiti tattao, nagpaklebda ket impukkawda, "Ti Apo ti Dios, ti laeng Apo ti Dios!" 40Pinatiliw ni Elias dagiti profeta ni Baal. "Diyo ipalubos nga adda makalibas kadakuada," imbilinna. Tiniliwda dagiti amin a profeta ket inturong ni Elias ida iti Waig ti Kison sana pinapatay ida. Aggibus ti Igaaw 41Kalpasanna, kinuna ni Elias ken ni Ari Ahab, "Ita, inka manganen. Mangngegko ti daranudor ti umay a tudo." 42Bayat ti ipapan pannangan ni Ahab, simmang-at ni Elias iti tapaw ti Bantay Carmel. Indumogna ti rupana iti nagbaetan dagiti tumengna. 43Kinunana iti babaonenna, "Inka tannawagan ti taaw." Simmang-at ti adipen sa met la nagsubli ket kinunana, "Awan a pulos ti makitak." Namimpito nga imbaon ni Elias ti adipen a mangtannawag iti baybay. 44Iti maikapito a daras, nagsubli ti adipen ket kinunana, "Adda nakitak nga ulep a kasla kadakkel ti dakulap, nga agpangpangato manipud iti taaw." Imbilin ni Elias iti adipenna, "Inka ken ni Ari Ahab. Ibagam kenkuana nga agawiden amangan no saan a makapanaw gapu iti tudo." 45Iti apagbiit, nanglangeb ti tangatang. Nagangin ket rinugianna ti nagtudo iti napigsa. Limmugan ni Ahab iti luganna ket nagawid idiay Jezreel. 46Bimmaba ken ni Elias ti pannakabalin ni Yahweh: binariksanna ti pagan- anayna sa nagtartaray agingga nga inunaanna ni Ari Ahab a dimmanon iti pagserkan ti Jezreel. 1 Ar-ari 19 Mapan ni Elias iti Tapaw ti Bantay Sinai Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 815
1Imbaga ni Ari Ahab ken ni asawana a Jezebel ti amin nga inaramid ni Elias ken ti panangpapatayna kadagiti amin a profeta ni didiosen a Baal. 2Pinaibaga ni Jezebel ken ni Elias: "Uray patayendak dagiti didiosen no diak aramiden kenka iti kastoy nga oras inton bigat ti kas iti inaramidmo kadagiti profeta." 3Nagbuteng ni Elias ket naglibas tapno maispal ti biagna. Intugotna ti adipenna ket napan idiay Beerseba iti sakup ti Juda. Imbatina ti adipenna sadiay. 4Nagmalmalem a nagna ni Elias a nagturong iti let-ang. Nagsardeng ket nagtugaw iti sirok ti maysa a kayo. Tinarigagayanna ti matay ket inkararagna, "Saanakon a makaibtur, OApo. Alaemon ti biagko; nasaysayaat laengen a matayak!" 5Nagidda iti sirok ti kayo ket nakaturog. Pagammoan, sinagid ti maysa nga anghel a nagkuna kenkuana, "Agriingka ta manganka." 6Inwaras ni Elias ti panagkitana. Iti asideg ti ulona, nakitana ti maysa a tinapay ken sangakaramba a danum. Nangan ken imminum ni Elias sa nagidda manen. 7Nagsubli ti anghel ni Yahweh ket riniingna manen. Kinunana, "Bumangonka ket manganka tapno adda pamigsam nga agdaliasat." 8Bimmangon ni Elias. Nangan ken imminum. Ket pinapigsa ti taraon iti pannagnana iti 40 nga aldaw agingga a dimmanon iti Horeb, ti nasagradoan a bantay. 9Sadiay, simrek ni Elias iti maysa a rukib tapno umian. Pagammoan, nagsao kenkuana ni Yahweh, "Elias, ania ti ar-aramidem ditoy?" 10Insungbat ni Elias, "O Apo a Dios a Mannakabalin-amin, kanayon a siksika laeng ti pagserserbiak. Ngem winaswas dagiti Israelita ti katulaganda kenka, rinebbada dagiti altarmo ken pinapatayda dagiti amin a profetam. Sisiakon ti nabati - ket kayatdak pay a patayen!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 816
11"Rummuarka ket agtakderka iti sangoanak iti tapaw ti bantay," kinuna ni Yahweh kenkuana. Limmabas ni Yahweh ket nangyeg iti napigsa nga angin a namagrenggat kadagiti turod ken nangburburak kadagiti batbato - ngem awan ni Yahweh iti angin. Nagsardeng ti angin ket nagginggined - ngem awan ni Yahweh iti ginggined. 12Kalpasan ti ginggined, adda apuy - ngem awan ni Yahweh iti apuy. Ket kalpasan ti apuy, adda bassit a timek. 13Idi mangngeg ni Elias ti timek, inabbonganna ti rupana iti kagayna. Rimmuar ket nagtakder iti pagserkan ti rukib. Adda timek a nagkuna kenkuana, "Elias, ania ti ar-aramidem ditoy?" 14Insungbatna, "O Apo a Mannakabalin-amin a Dios, kanayon a siksika laeng ti pagserserbiak. Ngem winaswas dagiti Israelita ti katulaganda kenka, rinebbada dagiti altarmo ket pinapatayda dagiti amin a profetam. Sisiakon ti nabati - ket kayatdak pay a patayen." 15Kinuna ni Yahweh, "Agsublika ket inka iti let-ang iti asideg ti Damasco. Inton dumtengka iti siudad, ikonsagrarmo ni Hazael nga ari ti Siria. 16Ikonsagrarmo met ni Jehu nga anak ni Nimsi nga ari ti Israel ken ni Eliseo nga anak ni Safat a taga-Abel Mehola a mangsukat kenka a profeta. 17No adda makalisi iti kampilan ni Hazael, patayento ni Jehu. Ket no adda met makalisi ken ni Jehu, patayento ni Eliseo. 18Nupaykasta, saanko a patayen ti 7,000 a tattao iti Israel - dagiti amin a napudno kaniak ken saan a nagdaydayaw ken ni Baal wenno nangagep iti imahenna." Maayaban ni Eliseo 19Pimmanaw ni Elias ket nasarakanna ni Eliseo nga agar-arado. Sangapulo ket dua a paris a naisangol a baka ti pagar-aradona ket iturturongna ti maudi a paris. Inikkat ni Elias ti kagayna ket inkabilna ken ni Eliseo. 20Pinanawan ni Eliseo dagiti bakana sana kinamakam ni Elias ket kinunana kenkuana, "Innak man pay agpakada kadagiti nagannak kaniak ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 817
kalpasanna sumurotakto kenka." "Ala, agsublika ngarud. Saanka a lapdan!" insungbat ni Elias. 21Napan ni Eliseo iti yan dagiti naisangol a bakana. Pinartina dagiti baka sana linuto ti karneda; inaramatna dagiti sangol a pagsungrod. Impakanna kadagiti tattao ti linutona. Kalpasanna, sinurotna ni Elias ket nagbalin a katulonganna. 1 Ar-ari 20 Ti Pannakigubat ni Ari Ahab kadagiti Taga-Siria 1Pinagtitipon ni Ben-hadad nga ari ti Siria dagiti amin nga armadana tapno rautenda ti Samaria. Kaduana a makigubat ti 32 nga ari agraman dagiti kabalioda ken dagiti luganda a pakigubat. 2Nangibaon kadagiti pannakabagina a mapan ken ni Ahab nga ari ti Israel ket kastoy ti ibagada kenkuana: "Dawaten ni Ari Ben-hadad nga 3isukom kenkuana dagiti pirak ken balitokmo, dagiti assawam ken dagiti kapigsaan nga annakmo." 4"Ibagayo ken Ari Ben-hadad nga apok nga itedko ti kiddawenna; mabalinko nga ited ti bagik ken amin a kukuak," insungbat ni Ahab. 5Iti saan a mabayag, nagsubli ken ni Ahab dagiti naibaon. Adda manen sabali a dawat ni Ben-hadad: "Pinaibagak kenka a masapul nga itedmo kaniak dagiti pirak ken balitokmo, dagiti assawam ken dagiti annakmo. 6Ngem ita, ibaonko dagiti ofisialesko a mangsukimat iti palasiom ken dagiti balbalay dagiti ofisialesmo ket alaenda ti amin nga ibilangda a napateg. Addadanto dita iti agarup kastoy nga oras inton bigat." 7Pinaayaban ni Ari Ahab amin dagiti pangulo ti pagilian ket kinunana, "Kitaenyo, kayatnatay a dadaelen daytoy a tao. Pinaibagana a kayatna nga alaen dagiti assawak ken dagiti annakko, dagiti pirak ken balitokko ket immannugotak." 8Insungbat dagiti pangulo ken dagiti tattao, "Saankayo nga umannugot; diyo ikaskaso dayta a tao." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 818
9Ngarud, kastoy ti sungbat ni Ahab kadagiti pannakabagi ni Ben-hadad: "Ibagayo iti apok nga ari a patgak ti umuna a dawatna ngem diak mabalin nga ited daytoy maikadua a kiddawenna." Pimmanaw dagiti naibaon sada met la nagsubli. Adda manen sabali a paibaga 10ni Ben-hadad: "Dadaelek daytoy a siudadmo ket ipanawto dagiti tattaok ti amin a batbato ken ladrilio a nakabangonanna. Uray patayendak dagiti didiosen no diak aramiden daytoy!" 11Insungbat ni Ari Ahab, "Ibagayo ken ni Ari Ben-hadad a saan nga agpangas ti pudpudno a soldado no mapan iti paggugubatan." 12Naawat ni Ben-hadad ti sungbat ni Ahab idi madamada nga agiinum kadagiti kakaduana nga agturay iti uneg ti toldada. Binilin ni Ben-hadad dagiti tattaona nga agsaganada a mangraut iti siudad ket nagtungpalda. 13Kabayatanna, adda profeta a napan ken ni Ari Ahab ket kinunana, "Imbaga ti Apo a dika agbuteng iti dayta dakkel nga armada. Pagballigiennaka ti Apo ita nga aldaw ket maammoam nga isu ti Apo." 14"Siasino ti mangipangulo iti iraraut?" sinaludsod ni Ahab. Insungbat ti profeta, "Kuna ti Apo a dagiti agtutubo a mannakigubat nga adda iti babaen dagiti gobernador." "Siasino ti mangipangulo iti kadakkelan a bilang ti buyot?" sinaludsod ti ari. "Sika," insungbat ti profeta. 15Ngarud, inayaban ti ari dagiti agtutubo a mannakigubat nga adda iti babaen dagiti heneral dagiti probinsia - 232 da amin. Inummongna met ti armada ti Israel nga agdagup iti 7,000 a soldado. 16-17Rimmautda iti tengnga ti aldaw. Immuna a dimmarup dagiti agtutubo. Madama idi nga agbabartek da Ben-hadad ken dagiti 32 nga ari kadagiti toldada. Dimteng dagiti imbaon ni Ben-hadad a napan nagsiim ket impadamagda nga adda bunggoy ti mannakigubat a rimmuaren iti Samaria. 18Imbilinna, "Alaenyo ida a sibibiag, umayda man makigubat wenno makikappia." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 819
19Immuna ngarud a rimmuar dagiti agtutubo a mannakigubat a sinaruno ti armada dagiti Israelita. 20Pinatay ti tunggal maysa ti kinarangetna. Nagtataray dagiti soldado ti Siria ket kinamat ida dagiti Israelita. Ngem nakalibas ni Ben-hadad a sikakabalio a kinuyog ti sumagmamano a soldado a nagkabalio. 21Napan ni Ari Ahab iti paggugubatan, innalana dagiti kabalio ken lugan a pakigubat ket adu ti pinapatayna kadagiti taga-Siria. 22Kalpasanna, napan ti profeta ken ni Ari Ahab ket kinunana, "Agsublika ket papigsaem ken isaganam a naimbag ti armadam. Planoem a nasayaat ti aramidem gapu ta rumaut manen ti ari ti Siria inton umay a tawen." Ti Maikadua nga Iraraut dagiti Taga-Siria 23Kinuna dagiti ofisiales ni Ari Ben-hadad, "Naparmekdatayo gapu ta didiosen dagiti bambantay dagiti didiosen ti Israel. Ngem awan duadua a parmekentayo dagiti Israelita no gubatentayo ida kadagiti patad. 24Ita, ikkatem dagiti 32 nga ari a pangulo iti gubat ket suktam ida kadagiti heneral. 25Mangbuangayka iti dakdakkel nga armada, kas iti armada a nangpanaw kenka ken buklen iti isu met la a bilang dagiti kabalio ken lugan a pakigubat. Sarangtentayo dagiti Israelita kadagiti tanap ket parmekentayo ida iti daytoy a pannakigubattayo." Immanamong ni Ari Ben-hadad. Tinungpalna ti pammagbagada. 26Iti sumaruno a tawen, inummongna dagiti tattaona ket nagturongda iti siudad ti Afec tapno rautenda dagiti Israelita. 27Naguummong met dagiti Israelita ket kalpasan a naited dagiti kasapulanda a makigubat, rimmuarda a mangsaranget kadagiti taga-Siria. Nagkampoda iti dua a bunggoy ket arigda iti dua a babassit nga arban ti kalding no maidiligda kadagiti taga-Siria a nagwaras iti away. 28Adda profeta a napan ken ni Ari Ahab ket kinunana, "Kastoy ti kuna tiApo: 'Gapu ta ipagarup dagiti taga-Siria a didiosenak dagiti turod ket saan a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 820
didiosen kadagiti patad, yawatko iti pannakabalinmo ti dakkel nga armadada ket maammoanyonto kadagiti tattaom a siak ni Yahweh.'" 29Agsinnumbangir ti kampo dagiti taga-Siria ken ti kampo dagiti Israelita. Pito nga aldaw a saan a rimmuar dagiti dua a bunggoy. Iti maikapito nga aldaw, nangrugi ti gubat ket 100,000 a taga-Siria ti pinatay dagiti Israelita. 30Nagkamang dagiti nakalasat iti uneg ti Afec, a nakatayan ti 27,000 kadakuada a natupakan idi marba dagiti bakud ti siudad. Nagkamang met ni Ben-hadad iti uneg ti siudad ket naglemmeng iti akinlikud a kuarto ti maysa a balay. 31Napan kenkuana dagiti ofisialesna ket kinunada, "Nadamagmi a manangngaasi dagiti ari nga Israelita. Palubosannakami koma a mapan iti ari ti Israel a sibabarikeskami iti nakersang a lupot ken napulipolan iti tali dagiti tengngedmi ket nalabit a saannaka a patayen." 32Ngarud, nagbarikesda iti nakersang a lupot ken nangipulipolda iti tali iti tengngedda sada napan ken ni Ahab ket kinunada, "Ipakpakaasi ni adipenmo a Ben-hadad nga ispalem ti biagna." Insungbat ni Ahab, "Sibibiag kadi pay laeng? Nasayaat! Ibilangko a kas maysa a kabsat!" 33Agsapsapul dagiti ofisiales ni Ben-hadad iti napintas a pagilasinan ket idi "kabsat" kuna ni Ahab, kinunada a dagus, "Wen, ni kabsatmo a Ben-hadad!" "Inkay alaen," imbilin ni Ahab. Idi sumangpet ni Ben-hadad, inawis ni Ahab a makikalugan kenkuana iti luganna a pakigubat. 34Kinuna ni Ben-hadad, "Isublik kenka dagiti ili nga innala daydi amak iti daydi amam ket mabalinmo ti mangipatakder iti sentro ti negosio idiay Damasco a kas iti inaramid daydi amak idiay Samaria." Insungbat ni Ahab, "Wayawayaanka ngarud gapu kadagitoy a kondision." Nagaramidda iti katulagan a nagfinnirmaanda ket pinalubosanna ni Ben-hadad. Ipakaammo ti Maysa a Profeta ti Pannakaukom ni Ahab Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 821
35Binilin ni Yahweh ti maysa a kameng ti gunglo dagiti profeta ket kinuna ti maysa a profeta iti padana a profeta, "Kabilennak!" Ngem saan a kinayat ti profeta, 36isu a kinunana kenkuana, "Gapu ta sinalungasingmo ti bilin ti Apo, patayennaka ti maysa a leon apaman a makapanawka iti yanko." Apaman a nakapanaw, adda dimteng a leon ket pinatayna ti profeta. 37Adda sabali a tao a nasarakan ti isu met la a profeta ket kinunana, "Kabilennak." Kinabil ngarud ti lalaki ket nasugatan ti profeta. 38Binarabadan ti profeta ti rupana iti lupot tapno awan ti makailasin kenkuana. Napan iti igid ti dalan a mangur-uray iti ari ti Israel. 39Idi lumabas ti ari, inawagan ti profeta ket kinunana, "Natan-ok nga Ari, madamaak a makigubgubat idi inyeg kaniak ti maysa a soldado ti maysa a kabusor a natiliwda ket kinunana, 'Guardiaam daytoy a tao; no makalibas, ta biagmo ti pagbayadmo wenno agmultaka iti 3,000 a bagi ti pirak.' 40Ngem adu ti nakakumikomak ket nakalibas ti lalaki." Insungbat ti ari, "Naipakaammomon ti sentensiam ket masapul a madusaka." 41Dinagdagus ti profeta nga inikkat ti lupot a naibarabad iti rupana ket nabigbig ti ari a maysa kadagiti profeta ti kasangsangona. 42Kinuna ti profeta iti ari, "Kastoy ti sao ti Apo: 'Gapu ta impalubosmo nga aglibas ti tao nga imbilinko a mapapatay, ta biagmo ti pagbayadmo ket madadaelto ti armadam gapu ta binay-am a makatalaw ti armadana.'" 43Mariribuk ken madandanagan ti ari idi agawid idiay Samaria. 1 Ar-ari 21 Ti Kaubasan ni Nabot 1Iti asideg ti palasio ni Ari Ahab idiay Jezreel, adda kaubasan ti maysa a tao nga agnagan iti Nabot. 2Iti naminsan, kinuna ni Ahab ken ni Nabot, "Itedmo kaniak ti kaubasan; asideg ti kaubasan iti palasiok ket kayatko a mulaan ti daga iti natnateng. Ania ti kaykayatmo? Suktak iti nasaysayaat a kaubasan wenno gatangek?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 822
3"Tinawidko daytoy a kaubasan kadagiti kapuonak," insungbat ni Nabot. "Iparit ti Apo nga itedko kenka!" 4Nagawid ni Ahab a mariribuk ken makapungtot gapu iti sinao ni Nabot kenkuana. Nagidda iti katrena, simmango iti diding ket dina kayat ti mangan. 5Napan kenkuana ni Jezebel nga asawana ket sinaludsodna, "Apay a mariribukanka? Apay a dimo kayat ti mangan?" 6Insungbat ni Ahab, "Gapu iti imbaga kaniak ni Nabot. Insingasingko a gatangek ti kaubasanna wenno suktak iti sabali a kaubasan no dayta ti kayatna ngem imbagana a diak mabalin a tagikuaen ti kaubasanna!" 7"Saan kadi a sika ti ari?" insungbat ni Jezebel. "Ala, bumangonkan ket agragsak ken manganka. Alaek ti kaubasan ni Nabot nga agpaay kenka!" 8Nangaramid ti reyna iti sumagmamano a surat. Infirmana ti nagan ni Ahab kadakuada, minarkaanna iti timbre ti ari sana impatulod ida kadagiti ofisiales ken kadagiti mabigbigbig nga umili ti Jezreel. 9Kastoy ti linaon ti surat: "Mangipakdaarkayo iti aldaw a panagayunar. Ummongenyo dagiti tattao ket itedyo ken ni Nabot ti kangrunaan a pagtugawan. 10Mangalakayo iti dua a managdakdakes a lallaki a mangpabasol kenkuana iti rupanrupa nga ilunlunodna ti Dios ken ti ari. Kalpasanna, ipanyo iti ruar ti siudad ket uborenyo agingga a matay." 11Inaramid dagiti ofisiales ken dagiti kangrunaan nga umili ti Jezreel ti imbilin ni Jezebel. 12Impakaammoda ti aldaw a panagayunar, inummongda dagiti tattao ket pinagtugawda ni Nabot iti kangrunaan a pagtugawan. 13Iti imatang ti publiko, pinabasol dagiti dua a baliodong ni Nabot nga ilunlunodna ti Dios ken ti ari. Ngarud, naipan ni Nabot iti ruar ti siudad ket binatobatoda agingga a natay. 14Pinaibagada ken ni Jezebel ti pannakapapatay ni Nabot. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 823
824 15Apaman a naammoan daytoy ni Jezebel, kinunana ken ni Ahab, "Natayen ni Nabot. Tagikuaemon ti kaubasanna a dina kayat nga ilako kenka." 16Dinagdagus ni Ahab ti napan iti kaubasan tapno tagikuaenna. 17Kinuna ni Yahweh ken ni Elias a profeta a taga-Tisbe, 18"Inka ken ni Ahab nga ari ti Samaria. Adda ita iti kaubasan ni Nabot tapno tagikuaenna. 19Ibagam kenkuana a siak, ni Yahweh, kastoy ti kunak kenkuana: 'Kalpasan ti panangpapataymo iti tao, alaem pay kadi ti kukuana?' Ibagam kenkuana a kastoy ti kunak, 'Iti mismo a disso a nangdilpatan dagiti aso iti dara ni Nabot, dilpatandanto met ti daram - wen, ti bukodmo a dara!'" 20Idi makita ni Ahab ni Elias, kinunana, "Nasarakannak kadi met laengen, sika a kabusorko?" Insungbat ni Elias, "Wen, gapu ta impamaysam ti agaramid iti dakes iti imatang ti Apo. 21Kastoy ngarud ti kuna kenka ti Apo, 'Yegko kenka ti didigra. Pukawenkanto, kasta met ti tunggal lalaki iti familiam, adipen man wenno siwawaya. 22Maipadanto ti familiam iti familia ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat ken iti familia ni Ari Baasa nga anak ni Ahija, gapu ta pinagpungtotnak iti panangisungsongmo nga agbasol ti Israel.' 23No maipapan ken ni Jezebel, kuna ti Apo a rangrangkayento dagiti aso ti bangkayna iti siudad ti Jezreel. 24Ket ti siasinoman a kabagiam a matay iti uneg ti siudad, kanento dagiti aso ket ti siasinoman kadakuada a matay iti away kanento dagiti buitre." (25Awanen ti kas ken ni Ahab a nangipamaysa a namimpinsan a nagaramid iti dakes iti imatang ni Yahweh - babaen iti panangsugsog ni Jezebel nga asawana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
26Nakarimrimon ti inaramidna iti panagdaydayawna kadagiti imahen, kas kadagiti Amorreo a pinagtalaw ni Yahweh iti daga idi sumangpet dagiti Israelita.) 27Idi malpas ti panagsao ni Elias, rinay-ab ni Ahab ti pagan-anayna, inuksobna ket nagarruat iti nakersang a lupot. Dina kayat ti mangan. Naturog a sikakawes iti nakersang a lupot ket nagpagnapagna a malmalday ken masmasnaayan. 28Kinuna ni Yahweh ken ni profeta Elias, 29"Dimo kadi madlaw ti panagpakumbaba ni Ahab iti imatangko? Gapu ta inaramidna daytoy, saankonto a yeg ti didigra bayat ti panagbiagna. Idissuorkonto ti didigra iti familia ni Ahab inton panawen ti anakna a lalaki." 1 Ar-ari 22 Ballaagan ni Micaias ni Ahab (2 Cron. 18:2-27) 1Tallo a tawen nga adda kappia iti nagbaetan ti Israel ken Siria. 2Ngem iti maikatlo a tawen, napan kinita ni Jehosafat nga ari ti Juda ni Ahab nga ari ti Israel. 3Sinaludsod ni Ahab kadagiti ofisialesna, "Kukuatayo ti Ramot idiay Galaad. Apay nga awan pay inaramidtayo tapno isubli ti ari ti Siria kadatayo?" 4Ket kinuna ni Ahab ken ni Jehosafat, "Kayatmo kadi ti kumuyog kaniak a mangraut iti Ramot?" "Madadaanak inton nakasaganaka," insungbat ni Jehosafat, "kasta met dagiti soldadok ken dagiti soldado a nagkabalio. 5Ngem umuna pay a makiumanka iti Apo." 6Inayaban ni Ahab dagiti profeta - agarup uppat a gasutda - ket sinaludsod ti ari, "Rumbeng ngata a rautek ti Ramot?" "Rautem, pagballigiennaka ti Apo," insungbatda. 7Ngem sinaludsod ni Jehosafat, "Awan kadin sabali a profeta a mabalin a pakiumanan iti Apo?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 825
826 8"Adda pay maysa," insungbat ni Ahab. "Isu ni Micaias nga anak ni Imla. Ngem kagurgurak ta awan pay naimbag nga impadtona maipapan kaniak; pasig a dakes." "Saan a rumbeng a sawem dayta!" kinuna ni Jehosafat. 9Ngarud, inayaban ni Ari Ahab ti maysa nga ofisial nga agserserbi kenkuana ket binilinna a dagdagusenna a mapan alaen ni Micaias. 10Adda dagiti dua nga ari iti pagirikan iti ruar ti ruangan ti Samaria. Agtutugawda iti bukodda a trono ken sikakawesda iti pagan-anayda a kas ari. Iti sangoananda, agipadpadto dagiti amin a profeta. 11Maysa kadagiti profeta, ni Zedekias nga anak ni Kenaana, ti nangaramid kadagiti sinan-sara a landok ket kinunana ken ni Ahab, "Kastoy ti sao ti Apo: 'Dagitoyto ti aramatem a pakigubat kadagiti taga-Siria agingga a maparmekmo ida.'" 12Kasta met ti imbaga dagiti dadduma a profeta. "Rautem ti Ramot ket agballigika," kinunada. "Pagballigiennaka ti Apo." 13Kabayatanna, kinuna ti naibaon a mangala ken ni Micaias, "Sangsangkamaysa dagiti profeta nga agkuna nga agballigi ti ari. Masapul a kasta met ti sawem." 14Ngem insungbat ni Micaias, "Isapatak iti nagan ti sibibiag nga Apo a no ania ti sawen ti Apo, isu ti sawek." 15Idi dumatag ti profeta iti ari, sinaludsod kenkuana ti ari, "Micaias, rumbeng kadi wenno saan a rautenmi ken ni Ari Jehosafat ti Ramot?" "Inka rauten. Awan duadua nga agballigika. Pagballigiennakanto tiApo," insungbat ni Micaias. 16Ngem kinuna ni Ahab, "Namin-anon nga imbagak kenka a ti laeng pudno ti sawem kaniak iti nagan ti Apo?" 17Simmungbat ni Micaias, "Nakitak dagiti Israelita a nawarawara kadagiti turod. Kasda la karnero nga awan ti mangipastor kadakuada. Ket kinuna ti Apo, 'Awan ti pangulo dagitoy a tattao; pagawidem nga awan ti pakaan- anoanda.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
827 18Kinuna ni Ahab ken ni Jehosafat, "Kitaem, imbagak kenka nga awan ti ipadto ni Micaias a naimbag maipapan kaniak; bin-ig a dakes!" 19Intuloy ni Micaias, "Ita, denggem ti sao ti Apo! Nakitak ti Apo nga agtugtugaw iti tronona sadi langit; agtatakder dagiti anghelesna iti abayna. 20Sinaludsod ti Apo, 'Siasino kadakayo ti mangallilaw ken ni Ahab tapno mapan idiay Ramot ket matay sadiay?' Nagduduma ti sinao dagiti angheles. 21Idi agangay, adda maysa nga espiritu a nagpasango, inasitganna ti Apo ket kinunana, 'Siak ti mangallilaw kenkuana.' 22'Kasano?' sinaludsod ti Apo. Insungbat ti espiritu, 'Innak kadagiti profeta ni Ahab ket pagulbodek ida amin.' Kinuna ti Apo, 'Inka ngaruden. Agballigikanto a mangallilaw kenkuana.'" 23Ket inggibus ni Micaias, "Daytoy ti naaramid. Pinagulbod ti Apodagitoy a profetam. Mismo a ti Apo ti nangituyang iti pannakadidigram!" 24Inasitgan ni Zedekias ni Micaias sana tinungpa ket kinunana, "Kasano a rimmuar kaniak ti espiritu ti Apo tapno agsao kenka?" 25"Maammoamto inton inka aglemmeng iti akinlikud a kuarto ti maysa a balay," kinuna ni Micaias. 26Kalpasanna, binilin ni Ari Ahab ti maysa kadagiti ofisialesna: "Tiliwem ni Micaias ket idatagmo iti mangituray iti siudad, ni Amon ken ni Prinsipe Joas. 27Ibagam kadakuada nga ipisokda iti pagbaludan ket tinapay ken danum laeng ti ipakanda kenkuana agingga nga agsubliak a sikakaradkad." 28"No agsublika nga awan ti dakes a napasamakmo," kinuna ni Micaias, "dayta ti pakakitaan a saan a nagsao kaniak ti Apo!" Ket innayonna, "Tunggal maysa kadakayo, denggenyo ti imbagak!" Matay ni Ahab (2 Cron. 18:28-34) 29Nagkuyog ni Ahab nga ari ti Israel ken ni Jehosafat nga ari ti Juda a napan nangraut iti Ramot idiay Galaad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
30Kinuna ni Ahab ken ni Jehosafat, "Manglimlimoak a makigubat ngem agkaweska a kas ari." Nanglimlimo ngarud ti ari ti Israel ket napan iti paggugubatan. 31Binilin idi ti ari ti Siria dagiti 32 a pangulo dagiti lugan a pakigubat a dida makiranget iti siasinoman malaksid ti ari ti Israel. 32Ngarud, idi makitada ni Ari Jehosafat impagarupda nga isu ti ari ti Israel ket dinarupda a dagus. Ngem idi nagriaw ni Jehosafat, 33naammirisda a saan nga isu ti ari ti Israel ket insardengda a kinamat. 34Ngem adda mannakigubat a Siriano a nangipasaksak iti panana ket napuntaanna ni Ari Ahab iti nagsaipan ti kabalna. "Nasugatanak!" inriaw ti ari iti mangiturturong iti luganna a pakigubat ket imbilinna nga umadayoda iti paggugubatan. 35Iti kangitingitan ti gubat, nagtalinaed a sisasadag ni Ari Ahab iti luganna a sumangsango kadagiti Siriano. Nagayus ti dara ti sugatna ket nalapunos ti datar ti luganna a pakigubat. Natay ti ari idi dumteng ti sumipnget. 36Idi dandani lumnek ti init, adda bilin a naipaulog iti armada ti Israel, "Tunggal maysa agawid iti bukodna a pagilian ken siudad!" 37Natay ngarud ni Ari Ahab. Naipan ti bangkayna idiay Samaria a nangitanemanda kenkuana. 38Dinalusanda ti luganna iti pagdigosan idiay Samaria. Sadiay, dinilpatan dagiti aso ti darana ken nagbuggoan met dagiti balangkantis a babbai, kas imbaga ni Yahweh a maaramid. 39Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Ahab, agraman ti pakasaritaan ti marfil a palasiona ken amin a siudad a binangonna. 40Idi natay, ni Ahazias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Jehosafat nga Ari ti Juda (2 Cron. 20:31-21:1) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 828
41Iti maikapat a tawen a panagturay ni Ahab nga ari ti Israel, naisaad ni Jehosafat nga anak ni Asa nga ari ti Juda. 42Tallopulo ket lima idi ti tawen ni Jehosafat ket nagturay idiay Jerusalem iti 25 a tawen. Ni Azuba nga anak ni Silai ti inana. 43Kas iti daydi Asa nga amana, nalinteg iti imatang ni Yahweh. Ngem dina dinadael dagiti pagdaydayawan ket intultuloy dagiti tattao ti nagidatag iti daton ken agpuor iti insenso sadiay. 44Nakikappia ni Jehosafat iti ari ti Israel. 45Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Jehosafat, dagiti gapuananna a mangipakita iti kinaturedna ken dagiti nakigubgubatanna. 46Pinagtalawna dagiti natda a lallaki ken babbai a balangkantis a nagtalinaed a nagserbi kadagiti altar a pagdaydayawan dagiti pagano uray idi kalpasan ti panagturay ni Asa nga amana. 47Awan ti ari ti Edom kadagidi a panawen; nagturay sadiay ti pannakabagi ti ari ti Juda. 48Nagpaaramid ni Ari Jehosafat iti adu a barko a para biahe tapno aggatang iti balitok idiay Ofir ngem pulos a dida naglayag ta narbada idiay Eziongeber. 49Iti daydi a tiempo, insingasing ni Ahazias nga ari ti Israel a makipaglayag dagiti tattaona kadagiti tattao ni Jehosafat ngem saan a kinayat ni Jehosafat. 50Natay ni Jehosafat ket naitanem idiay Jerusalem. Ni Jehoram nga anakna ti simmukat kenkuana a kas ari. Ni Ahazias nga Ari ti Israel 51Iti maika-17 a tawen a panagturay ni Jehosafat nga ari ti Juda, naisaad ni Ahazias nga anak ni Ahab nga ari ti Israel ket dua a tawen a nagturay idiay Samaria. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 829
52Nagbasol ken ni Yahweh. Tinuladna dagiti dakes nga aramid daydi amana nga Ahab, ni Jezebel nga inana, ken daydi Ari Jeroboam a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol. 53Nagdaydayaw ken nagserbi ken ni didiosen a Baal ket kas iti daydi amana a sinarunona a nagturay, pinagpungtotna ni Yahweh a Dios ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 830
2 Ar-ari 2 Ar-ari 1 Da Elias ken Ari Ahazias 1Kalpasan ti ipapatay ni Ahab nga ari ti Israel, immalsa ti pagilian ti Moab a maibusor iti Israel. 2Natnag ni Ahazias nga ari ti Israel manipud iti balkon ti akingngato a kuarto ti palasiona idiay Samaria. Gapu ta nakaro dagiti sugatna, nangibaon kadagiti mapan makiuman ken ni Baalzebub a dios ti Ekron a siudad dagiti Filisteo, tapno ammoenda no maimbagan pay wenno saan. 3Ngem binilin ti maysa nga anghel ni Yahweh ni profeta Elias a taga-Tisbe a sabtenna dagiti imbaon ni Ari Ahazias ket saludsodenna, "Apay a mapankayo makiuman ken ni Baalzebub a dios ti Ekron? Gapu kadi ta ipagarupyo nga awan ti Dios iti Israel? 4Ibagayo iti ari a kastoy ti sao ni Yahweh, 'Saanka a maimbagan kadagiti sugatmo, ipataymonto la ketdi dagita!'" Tinungpal ni Elias ti imbilin ti Apo. 5Idi nagsubli dagiti naibaon, sinaludsod ti ari, "Apay a nagsublikayo?" 6Insungbatda, "Nasabatmi ti maysa a lalaki a nangibaga nga agsublikami ket sawenmi kenka ti sao ti Apo, 'Apay a mangibaonka kadagiti mapan makiuman ken ni Baalzebub a dios ti Ekron? Gapu kadi ta ipagarupmo nga awan Dios ti Israel? Saanka a maimbagan iti sugatmo; awan duadua a matayka!'" 7"Ania ti langa ti lalaki?" sinaludsod ti ari. 8"Dutdotan ti pagan-anayna ken nagbarikes iti lalat," insungbatda. "Isu ni Elias!" impukkaw ti ari. 9Nangibaon iti maysa a kapitan ken 50 a soldado a mangala ken ni Elias. Nasarakanda ni Elias nga agtugtugaw iti tapaw ti maysa a turod. Kinuna ti kapitan kenkuana, "Tao ti Dios, paayabannaka ti ari." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 831
10"No taonak ti Dios," kinuna ni Elias, "agtudo koma iti apuy ket puorannaka agraman dagiti tattaom!" Pagammoan, nagtudo iti apuy ket inkisapna ti kapitan ken dagiti soldadona. 11Nangibaon manen ti ari iti maysa a kapitan ken 50 a soldado; napan ken ni Elias ket kinunana kenkuana, "Tao ti Dios, imbilin ti ari nga umayka a dagus." 12"No taonak ti Dios," kinuna ni Elias, "agtudo koma iti apuy ket puorannakayo agraman dagiti tattaom!" Pagammoan, nagtudo iti apuy ket inkisapna ti kapitan ken dagiti soldadona. 13Nangibaon manen ti ari iti maysa a kapitan ken 50 a soldado. Simmang-at iti turod, sa nagparintumeng iti sangoanan ni Elias ket impakpakaasina, "Tao ti Dios, kaasiannak agraman dagiti tattaok. Dinakam papatayen! 14Natay ti dua a kapitan ken dagiti soldadoda iti apuy a naggapu iti langit; ngem pangngaasim ta kaasiannakami!" 15Kinuna ti anghel ni Yahweh ken ni Elias, "Kumuyogka kenkuana a bumaba ket dika agbuteng." Kimmuyog ni Elias iti kapitan a napan iti ari. 16Kinuna ni Elias iti ari, "Kastoy ti sao ti Apo: 'Gapu ta nangibaonka kadagiti mapan makiuman ken ni Baalzebub a dios ti Ekron - a kasla ti Dios iti Israel a pakiumanam, saanka a maimbagan. Dikanto makabangon iti iddam ket ditanton ti pakatayam!'" 17Natay ni Ahazias kas kinuna ni Yahweh ken ni Elias. Gapu ta awan lalaki nga anak ni Ahazias, ni Joram a kabsatna ti simmukat kenkuana nga ari. Nagturay iti maikadua a tawen a panagturay ni Jehoram nga anak ni Jehosafat nga ari ti Juda. 18Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Ahazias. 2 Ar-ari 2 Maipan ni Elias sadi Langit Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 832
1Dimteng ti tiempo a panangala ni Yahweh ken ni Elias idiay langit babaen iti alipugpog. Nagrubbuat da Elias ken Eliseo idiay Gilgal 2ket iti dalan, kinuna ni Elias ken ni Eliseo, "Agbatika ditoy. Imbilin ti Apo nga innak idiay Betel." Ngem kinuna ni Eliseo, "Ikarik kenka ken iti sibibiag nga Apo a saanka a panawan." Ket nagkuyogda a napan idiay Betel. 3Adda bunggoy ti profeta nga agnaed sadiay a napan ken ni Eliseo. Sinaludsodda kenkuana, "Ammom kadi nga ipanaw ti Apo ti apom kenka ita nga aldaw?" "Wen, ammok," insungbat ni Eliseo. "Ngem saantay koma a pagsasaritaan." 4Kinuna ni Elias ken ni Eliseo, "Agbatika ditoy. Imbilin ti Apo a mapanak idiay Jerico." Ngem insungbat ni Eliseo, "Ikarik kenka ken iti kinapudnok iti sibibiag nga Apo ken iti naganmo a saanka a panawan." Ket nagkuyogda a napan idiay Jerico. 5Adda bunggoy dagiti profeta idiay Jerico a napan ken ni Eliseo. Sinaludsodda kenkuana, "Ammom kadi nga ipanaw ti Apo ti apom kenka ita nga aldaw?" "Wen, ammok," insungbat ni Eliseo. "Ngem saantay koma a pagsasaritaan." 6Kinuna ni Elias ken ni Eliseo, "Agbatika ditoy; imbilin ti Apo a mapanak iti Karayan Jordan." Ngem insungbat ni Eliseo, "Ikarik kenka ken iti sibibiag nga Apo a saanka a panawan." Ngarud, intuloyda ti panagdaliasatda. 7Limapulo kadagiti profeta ti simmurot kadakuada a napan idiay Jordan. Nagsardeng da Elias ken Eliseo iti igid ti karayan idinto a nagtakder dagiti profeta iti pangadaywen bassit. 8Inikkat ni Elias ti kagayna, kinupinna sana imbaut iti danum. Nagbingay ti danum ket bimmallasiwda ken ni Eliseo iti namaga a daga. 9Sadiay, kinuna ni Elias ken ni Eliseo, "Ania ti kayatmo nga ipaayko kenka sakbay a maipanawak?" "Ibingayannak iti pannakabalinmo a mangpabileg a sumukat kenka,"insungbat ni Eliseo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 833
10"Narigat a mapatgan dayta a dawatmo," kinuna ni Elias. "Ngem awatemto no makitam ti pannakaipanawko. No dinak makita a maipanaw, saan a mapatgan ti dawatmo." 11Nagsarsaritada bayat ti pannagnada. Pagammoan, adda umap-apuy a lugan a pakigubat a guyguyoden dagiti umap-apuy a kabalio iti baetda ket naipangato ni Elias sadi langit babaen iti alipugpog. 12Nakita ni Eliseo daytoy ket impukkawna ken ni Elias, "O amak! O amak! Nabileg a salaknib ti Israel! Awankan!" Manipud idin, saannan a nakita ni Elias. Gapu iti lidayna, pinigis ni Eliseo ti kawesna. 13Pinidutna ti kagay ni Elias sa nagsubli ket nagtakder iti igid ti Jordan. 14Imbautna ti kagay ni Elias iti danum ngem saan a nagbingay ti danum. "Sadino ti ayan tiApo Dios ni Elias?" kinunana. Imbautna manen ti kagay iti danum ket nagbingay ti danum. Nagna ni Eliseo a bimmallasiw. 15Nakita dagiti 50 a profeta ni Eliseo ket kinunada, "Adda ken ni Eliseo ti bileg ni Elias!" Napanda sinabat ni Eliseo, nagpaklebda iti sangoananna 16ket kinunada, "Limapulokami ditoy a napipigsa a lallaki. Intayo sapulen ti apom. Nalabit nga impanaw laeng ti espiritu ti Apo ket imbatina iti maysa a bantay wenno iti maysa a tanap." "Saankayo a mapan," kinuna ni Eliseo. 17Ngem nagpilitda agingga nga immanamong ni Eliseo ket pinalubosanna ida. Napanda amin a limapulo. Tallo nga aldaw nga impasnekda ti nagsapul ken ni Elias ngem dida nabirokan. 18Idi nagsublida ken ni Eliseo nga agur-uray idiay Jerico, kinunana kadakuada, "Diak kadi imbaga kadakayo a dikay mapmapan?" Dagiti Milagro nga Inaramid ni Eliseo 19Adda sumagmamano nga umili ti Jerico a napan ken ni Eliseo ket kinunada, "Pagaammom, apo, a napintas daytoy a siudad ngem saan a nasayaat ti danum gapu ta saan a makapabunga." 20"Mangikabilkay iti asin iti baro a malukong ket yegyo kaniak," imbilin ni Eliseo. Impanda kenkuana ti malukong. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 834
21Napan iti ubbog a paggapuan ti danum ti siudad, impurruakna ti asin iti danum sana kinuna, "Kastoy ti sao ti Apo: 'Dalusak daytoy a danum tapno saanen a mangyeg iti patay wenno mangregreg iti sikog.'" 22Manipud idin, nadalusen dayta a danum a kas imbaga ni Eliseo. 23Pimmanaw ni Eliseo idiay Jerico tapno mapan idiay Betel. Iti dalan, adda sumagmamano nga ubbing a lallaki a rimmuar iti maysa nga ili ket rinabrabakda ni Eliseo. "Pumanawka ditoy, kalbo!" impukkawda. 24Timmalliaw ni Eliseo, kinitana ida iti nasakit sana inlunod ida iti nagan ni Yahweh. Rimmuar ti dua a kabaian nga oso iti bakir ket 42 kadagiti ubbing ti rinangrangkayda. 25Manipud sadiay, napan ni Eliseo ket napan idiay Bantay Carmel; iti saan a mabayag, nagsubli idiay Samaria. 2 Ar-ari 3 Aggubat ti Israel ken Moab 1Iti maika-18 a tawen a panagturay ni Jehosafat nga ari ti Juda, naisaad nga ari ti Israel ni Joram nga anak ni Ahab, ket nagturay idiay Samaria iti 12 a tawen. 2Nagbasol ken ni Yahweh ngem saan a dakdakes ngem iti daydi ni amana wenno inana a Jezebel. Ngamin, rinakrakna ti imahen nga impatakder ni amana a pagdaydayawan ken ni dios a Baal. 3Nupay kasta, kas ken ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a sinarunona, insungsongna nga agbasol ti Israel. Saan a nagsardeng nga agaramid iti dakes. 4Agtartaraken iti karnero ni Mesa nga ari ti Moab. Kas buisna, tinawen nga ikkanna ti ari ti Israel iti 100,000 a karnero ken de lana a nagtaud iti 100,000 a karnero. 5Ngem idi natay ni Ahab nga ari ti Israel, immalsa ni Mesa iti maibusor iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 835
6Dagus a pimmanaw ni Ari Joram idiay Samaria ket inummongna dagiti amin a mannakigubat ti Israel. 7Nangibaon kadagiti mapan ken ni Jehosafat nga ari ti Juda, ket kastoy ti pinaibagana, "Immalsa ti ari ti Moab. Di la mabalin a tulongannak a manggubat kenkuana?" "Wen," insungbat ni Jehosafat. "Sidadaanak a tumulong kenka kasta met dagiti soldadok ken dagiti kabaliok. 8Ania ti dalan a surotentayo a rumaut?" "Magnatay iti let-ang ti Edom," insungbat ni Joram. 9Nagrubbuat ngarud ni Ari Joram ken dagiti ari ti Juda ken Edom. Kalpasan ti pito nga aldaw a panagdaliasatda, naibusanda iti danum. Awanen ti inumen dagiti mannakigubat ken dagiti animal a para-awit iti karga. 10"Awanen ti mabalintay nga aramiden!" kinuna ni "Pinagtitiponnatayo a tallo ti Apo tapno parmekennatayo ti ari ti Moab!" 11Sinaludsod ni Ari Jehosafat, "Adda kadi profeta ditoy a mabalintay a pakiumanan iti Apo?" Maysa nga ofisial iti armada ni Ari Joram ti simmungbat, "Adda ditoy ni Eliseo nga anak ni Safat. Isu idi ti katulongan ni Elias." 12"Wen, napaypayso a profeta," kinuna ni Ari Jehosafat. Iti kasta, napan dagiti tallo nga ari ken ni Eliseo. 13"Apay a siak ti pagpatulongam? Apay a dika mapan kadagiti profeta a nakium-umanan dagiti nagannak kenka?" kinuna ni Eliseo iti ari ti Israel. "Saanak a mapan kadakuada," kinuna ni Joram. "Ti Apo ti nangyawat kadakami a tallo nga ari iti pannakabalin ti ari ti Moab." 14Insungbat ni Eliseo, "Iti nagan ti Apo a sibibiag, isu a pagserserbiak, pulos a saanka nga ikankano no diak ipagpagapu ken Ari Jehosafat nga ari ti Juda. 15Ita, yegandak iti tumutokar." Nagtungpalda ket bayat ti pannakatokar ti arpa, narikna ni Eliseo ti pannakabalin ni Yahweh Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 836 Joram.
16ket kinunana, "Kastoy ti sao ti Apo: 'Agkalikayo kadagiti kanal ditoy nagmaga a waig. 17Uray no awan makitayo a tudo wenno mariknayo nga angin, mapnonto iti danum daytoy a waig ket nabuslonto ti inumenyo agraman dagiti bakayo ken dagiti animal a para-awit iti kargayo.'" 18Ket intuloy ni Eliseo, "Ngem nalaka nga aramiden daytoy ti Apo; pagballigiennakayto pay kadagiti Moabita. 19Parmekenyonto amin a nasarikedkedan a siudadda. Pukanenyonto amin a kayoda nga agbunga, pullatanyonto dagiti ubbogda, ken dadaelenyonto amin a nadam-eg a talonda babaen iti pananggaburyo iti bato." 20Iti sumuno nga agsapa, iti oras ti panagidatag iti binigat a daton, nakitada ti agay-ayus a danum nga aggapu iti Edom ket nalapunos ti daga. 21Idi madamag dagiti Moabita a nagmaymaysa dagiti tallo nga ari a mangraut kadakuada, inayabanda dagiti amin a lallaki a makabalin nga agiggem iti armas, manipud iti kalakayan agingga iti kaubingan ket impuestoda ida iti beddeng. 22Idi bumangon dagiti Moabita iti sumuno a bigat, nakitada ti danum a kasla dara gapu iti sumingsingsing nga init. 23"Dara daytoy!" impukkawda. "Naggugubat ket ngatan dagiti tallo nga armada a kabusortayo ket nagpipinnatayda. Kakadua, intayon agsamsam iti kampoda!" 24Ngem idi dumanonda iti kampo, dinarup ida dagiti Israelita. Nagtataray dagiti Moabita idinto nga intuloy dagiti Israelita ti panangkamatda kadakuada. Nagpapatayda kadagiti Moabita 25ket rinebbada dagiti siudadda. No adda malabsanda a nadam-eg a talon, purruakan dagiti Israelita iti bato agingga a magaburan dagiti amin a talon. Pinullatanda dagiti ubbog ken pinukanda dagiti agbunga a kayo. Kamaudianna, ti laeng Kir Hareset ti nabati. Linawlaw dagiti Israelita sada rinaut daytoy kabesera a siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 837
26Idi makita ti ari ti Moab nga awan duadua ti pannakaparmekna iti gubat, inkuyogna ti 700 a mannakigubat a nagtagikampilan ket pinadasda ti aglibas a mapan agkamang iti ari ti Siria ngem saanda a nagballigi. 27Iti kasta, innala ti ari ti inauna nga anakna a sumukatto kenkuana nga ari ket impanna iti bakud ti siudad sana pinuoran a daton iti didiosen ti Moab. Nagbuteng dagiti Israelita ket nagsanudda sada nagsubli iti pagilianda. 2 Ar-ari 4 Tulongan ni Eliseo ti Napanglaw a Balo 1Napan ken ni Eliseo ti balo ti maysa kadagiti kameng ti bunggoy dagiti profeta ket kinunana, "Apo, natayen ti asawak, ket kas ammom, nagbiag a managbuteng iti Dios. Ita, adda lalaki a nakautanganna nga immay idiay balay ket kayatna nga alaen dagiti dua a lallaki nga annakko a kas tagabuna tapno mabayadan ti utang." 2"Ania ti maitulongko kenka?" sinaludsod ni Eliseo. "Ania ti adda idiay balaymo?" "Awan a pulos, malaksid ti sangaputik a lana ti olibo," insungbatna. 3"Inka bumulod kadagiti kaarrubam iti adu a putik nga awan nagyanna," imbaga ni Eliseo. 4"Kalpasanna, sumrekkayo nga agiina iti balayyo, irikepyo ti ridaw ket bukbokanyo dagiti putik iti lana. Ilasinyo dagiti mapno a putik." 5Iti kasta, napan ti babai agraman dagiti annakna iti balay, rinikpanda ti ridaw ket binukbokanna iti lana dagiti putik nga inyeg dagiti annakna kenkuana. 6Apaman a napno amin a putik, dinamagna no adda pay putik a makargaan. "Awanen," insungbat ti maysa kadagiti annakna. Ket nagsardeng ti panagayus ti lana. 7Nagsubli ti ina ken ni Eliseo ket imbaga ti profeta, "Inka ilako ti lana ket bayadam ti amin nga utangmo; addanto pay mabati a kuarta nga umanay a pagbiagyo nga agiina." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 838
Ni Eliseo ken ti Nabaknang a Babai a Taga-Sunem 8Iti maysa nga aldaw, napan ni Eliseo idiay Sunem. Adda nabaknang a babai sadiay a nangawis kenkuana a makipangan iti balayda. Manipud idin, kanayon a mangan iti balay ti babai tunggal mapan iti dayta a lugar. 9Kinuna ti babai iti asawana, "Awan duaduak a nasantoan daytoy a lalaki a masansan nga umay ditoy. 10Mangaramidta iti akingngato a kuarto a mabalinna a pagyanan tunggal sarungkarannata. Mangikabilta iti katre, lamisaan, tugaw ken silaw." 11Iti maysa nga aldaw, napan ni Eliseo idiay Sunem ket simrek a naginana iti kuarto. 12Binilinna ni Gehazi nga adipenna nga ayabanna ti babai. Idi dumteng ti babai, 13kinuna ti profeta ken ni Gehazi, "Saludsodem no ania ti maipaayko kenkuana a kas subad ti amin a kinaimbagna a nangipaay kadagiti kasapulanta. Nalabit adda kayatna a paibaga iti ari wenno iti pangulo ti armada." "Adda amin a kasapulak ditoy, iti sidong dagiti kailiak," insungbat ti babai. 14Sinaludsod ni Eliseo ken ni Gehazi, "Ania ngarud ti maipaayko kenkuana?" Insungbatna, "Awan anakna ket lakayen ti asawana." 15"Ibagam nga umay ditoy," imbilin ni Eliseo. Ket nagtakder ti babai iti ridaw. 16Kinuna ni Eliseo kenkuana, "Iti kastoy a tiempo inton umay a tawen, addanton anakmo nga ub-ubbaem." "Pangngaasim, apo, ta dinak ul-ulboden," kinuna ti babai. "Taonaka ti Dios!" 17Ngem kas iti kinuna ni Eliseo, iti sumaruno a tawen, nangipasngay ti babai iti maysa a lalaki. 18Naglabas ti sumagmamano a tawen. Tiempo idi ti panagani. Iti maysa a bigat, napan ti ubing iti talon nga ayan ni tatangna agraman dagiti agan-ani. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 839
19Pagammoan, impukkawna iti amana, "Nasakit ti ulok! Nasakit ti ulok!" "Ipanmo ti ubing iti inana," kinuna ti ama iti maysa nga adipen. 20Binagkat ti adipen ti ubing ket impanna iti inana. Sinaksaklot ti ina ti anakna agingga a natay ti ubing iti agmatuon. 21Impanna ti ubing iti kuarto ni Eliseo, impaiddana iti katre sa rimmuar ket inrikepna ti ridaw. 22Inayabanna ti asawana ket kinunana, "Mangibaonka ditoy iti maysa nga adipen agraman maysa nga asno. Masapul a mapanak ken ni profeta Eliseo. Agsubliak met la a dagus." 23"Apay nga inka kenkuana ita nga aldaw?" sinaludsod ti asawana. "Saan met nga Aldaw a Panaginana wenno Fiesta ti Lutuad." "Saan a bale," insungbatna. 24Pinasilyaanna ti asno ket imbilinna iti adipen, "Pagtarayem ti asno ket dimo pagin-innayaden malaksid no ibagak kenka." 25Nagrubbuat ngarud ket nagturong idiay Bantay Carmel nga ayan ni Eliseo. Nakita ni Eliseo a sumungsungad ti babai idi adayo pay ket kinunana ken ni Gehazi nga adipenna, "Kitaem, sumungsungad ti babai a taga-Sunem! 26Darasem a mapan sabaten ket damagem no nasayaat met la ti kasasaadna, ti asawana ken ti anakna." Imbaga ti babai ken ni Gehazi a nasayaat met la ti amin 27ngem idi dumanon ken ni Eliseo iti bantay, nagpakleb ket inarakupna dagiti saka ti profeta. Iduron koma ni Gehazi ngem kinuna ni Eliseo, "Bay-am. Dimo aya makita a kasta unay ti ladingitna? Ket pulos nga awan ti imbaga tiApo kaniak maipapan iti daytoy." 28Imbaga ti babai kenkuana, "Apo, dimmawatak kadi kenka iti anak? Diak aya impakpakaasi idi kenka a dinak ang-angawen?" 29Binilin ni Eliseo ni Gehazi, "Darasem! Alaem ti sarukodko ket inkan. Dika agsardeng a mangkablaaw iti siasinoman a masabatmo ket no adda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 840
mangkablaaw kenka, dimo sungbatan. Agderetsoka a mapan iti balay ket iparabawmo ti sarukodko iti ubing." 30Kinuna ti babai ken ni Eliseo, "Isapatak iti sibibiag nga Apo, kasta met kenka a dika panawan!" Ngarud, kimmuyog ni Eliseo kenkuana. 31Immun-una a simmangpet ni Gehazi iti balay ti Sunamita. Iniggamanna ti sarukod iti ngatoen ti ubing ngem awan ti uni wenno aniaman a pakakitaan a sibibiag. Iti kasta, nagsubli a napan nangsabat ken ni Eliseo ket kinunana, "Saan a mariing ti ubing." 32Idi dumteng ni Eliseo, is-isu a simrek iti kuarto ket nakitana ti natay nga ubing a nakaunnat iti katre. 33Inrikepna ti ridaw ket nagkararag ken ni Yahweh. 34Kalpasanna, pinaklebanna ti ubing. Indekketna ti ngiwatna iti ngiwat ti ubing; dagiti matana kadagiti matana; ken dagiti im-imana kadagiti im- imana. Bayat ti panangarakupna iti ubing, pimmudot ti bangkay. 35Timmakder ni Eliseo, nagpagnapagna iti kuarto sa met la nagsubli a nangarakup iti bangkay. Nagbaeng ti ubing iti namimpito ket immulagatna dagiti matana. 36Binilin ni Eliseo ni Gehazi nga ayabanna ti ina ti ubing. Idi sumrek ti babai iti kuarto, kinuna ni Eliseo, "Adtoy ti anakmo." 37Nagpakleb ti babai iti sakaanan ti profeta; kalpasanna, innalana ti anakna sa pimmanaw. Dua pay a Milagro 38Idi adda bisin a nagsaknap iti daga, napan manen ni Eliseo idiay Gilgal. Iti maysa nga aldaw, bayat ti panangisurona iti maysa a bunggoy dagiti profeta, imbagana iti adipenna a mangisaang iti dungdong tapno ilutoanna dagiti profeta. 39Napan iti taltalon ti maysa kadakuada tapno agnateng. Nakasarak iti balang a mula a nagpurosanna iti adu a bunga. Inyawidna dagitoy, ginalipna ket indengdengna a dina ammo no ania dagitoy. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 841
40Idi maluton, nangidasarda iti kanen dagiti lallaki ngem apaman a maramananda, impukkawda, "Tao ti Dios, nasabidongan sa met daytoy!" - ket dida kayat a kanen. 41Nagpaala ni Eliseo iti bellaay, inwarakiwakna iti dungdong ket kinunana, "Mangidasarka manen iti agpaay kadakuada." Saanen a makasabidong ti dinengdeng. 42Iti naminsan, adda maysa a tao a naggapu idiay Baal Salisa. Inikkanna ni Eliseo iti 20 a tinapay a naaramid iti umuna a sebada a naapit iti dayta a tawen ken sumagmamano a kappuros a mais. Imbaga ni Eliseo iti adipenna nga ipakanna daytoy kadagiti profeta 43ngem kinuna ti adipen, "Makaanay kadi daytoy a kanen ti 100 a tattao?" Insungbat ni Eliseo, "Itedmo a kanenda gapu ta kuna ti Apo a kanenda ket addanto pay matda." 44Naidasar ti taraon. Nanganda amin ket adda pay natda, kas imbaga ni Yahweh. 2 Ar-ari 5 Mapaimbag ni Naaman 1Iti imatang ti ari ti Siria, natan-ok ni Naaman a pangulo ti armada ti Siria. Raraemenna unay agsipud ta gapu kenkuana, pinagballigi ni Yahweh ti armada ti Siria. Maingel a lalaki ni Naaman, ngem agkukutel. 2Iti naminsan nga iraraut dagiti taga-Siria iti Israel, nangyawidda iti balasitang nga Israelita ket nagbalin nga adipen ti asawa ni Naaman. 3Iti maysa nga aldaw, kinuna ti balasitang iti apona, "Makapan la koma ni apok a Naaman iti profeta nga agnaed idiay Samaria. Mapaimbagna ti sakitna." 4Idi mangngeg daytoy ni Naaman, napan iti ari ket imbagana kenkuana ti kinuna ti balasitang. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 842
5Kinuna ti ari, "Inka iti ari ti Israel ket itedmo kenkuana daytoy a surat." Nagrubbuat ngarud ni Naaman. Nangitugot iti 30 a bagi ti pirak, 6,000 a bagi ti balitok ken sangapulo a napipintas a pagan-anay a pagsukatan. 6Kastoy ti nailanad iti intugotna a surat: "Daytoy a surat ti mangyam-ammo ken ni Naaman nga ofisialko. Kayatko a paimbagem ti sakitna." 7Idi mabasa ti ari ti Israel daytoy a surat, rinay-abna ti kawesna iti rurodna ket kinunana, "Apay nga ipagarup ti ari ti Siria a maagasak daytoy a tao? Ipagarupna aya a maysaak a Dios nga adda pannakabalinna a mangbiag ken mangpapatay? Nalawag nga agbirbirok iti panggapuanna a makiriri kaniak!" 8Idi madamag ni profeta Eliseo ti napasamak, kastoy ti pinaibagana iti ari: "Apay a madi ti riknam? Ibaonmo kaniak ti lalaki ket ipakitak kenkuana nga adda maysa a profeta ditoy Israel!" 9Ngarud, napan ni Naaman agraman dagiti kabaliona ken luganna a pakigubat ket nagsardeng iti ruangan ti balay ni Eliseo. 10Nangibaon ni Eliseo iti adipen a mangibaga ken ni Naaman a mapan bumatok iti mamimpito iti Karayan Jordan tapno naan-anayto nga umimbag ti sakitna. 11Ngem kasta unay ti pungtot ni Naaman a pimmanaw ket kinunana, "Impagarupko nga umaynak sabten, agkararag iti Apo a Diosna, aplawanna ti batog ti saksakiten ket maimbagan ti kukutel! 12Maysa pay, saan aya a nadaldalus dagiti karayan ti Abana ken Farpar idiay Damasco ngem iti aniaman a karayan iti Israel? Diak aya maimbagan no agdigosak kadagidiay a karayan?" 13Immasideg dagiti adipenna ket kinunada, "Apo, di met aya aramidem ti aniaman nga ipaaramid kenka ti profeta uray narigat? Ita, naglaka a banag ti ibagbagana. Dika pay la mapan bumatok tapno maimbaganka?" 14Iti kasta, napan ni Naaman iti Jordan, bimmatok iti namimpito kas imbaga ni Eliseo, ket naan-anay a naimbagan ti kukutelna. Simmalun-at ti kudilna a kas iti kudil ti maysa nga ubing. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 843
15Nagsubli ken ni Eliseo agraman dagiti nangkuyog kenkuana ket kinunana, "Ita, ammokon nga awanen ti dios a kas iti Dios ti Israel. Pangngaasim ngarud, apo, ta awatem toy sagutko kenka." 16Insungbat ni Eliseo, "Isapatak iti sibibiag a Dios, isu a pagserserbiak, a diak umawat iti aniaman a sagut." Impapilit ni Naaman ti sagut, ngem saan nga inawat ni Eliseo. 17Iti kasta, kinuna ni Naaman, "No dimo awaten ti sagutko, di la mabalin a mangyawidak iti daga a kargaen ti dua a mulo? Ngamin, manipud ita, diakon agidatag kadagiti sakrifisio wenno mapuoran a daton iti siasinoman a didiosen malaksid iti Apo. 18Sapay koma ta pakawanennak ti Apo iti panangkuykuyogko iti ari a mapan agdaydayaw iti templo ni Rimmon, ti dios ti Siria. Ammok a pakawanennak ti Apo!" 19Pinalubosan ni Eliseo ni Naaman. Ket pimmanaw ni Naaman. Saan pay unay a nakaadayo ni Naaman 20idi kinuna ni Gehazi iti bagina, "Pinalubosan ni apok ni Naaman nga awan pulos binayadanna! Inawatna koma ti indiaya ti Siriano. Kamakamek daytoy a Siriano ket dumawatak iti uray ania kenkuana." 21Ngarud, sinurot ni Gehazi ni Naaman. Idi makita ni Naaman ti maysa a lalaki a kumamkamakam kenkuana, dimsaag iti luganna ket napanna sinabat. Sinaludsodna, "Adda kadi napasamak?" 22"Awan," insungbat ni Gehazi. "Ngem imbaonnak ti apok a mangipakaammo kenka nga adda dua a kameng ti bunggoy dagiti profeta a kasangsangpet manipud iti katurturodan ti Efraim ket kayatna nga ikkam ida iti 3,000 a bagi ti pirak ken dua a napipintas a pagan-anay a pagsukatan." 23"Wen. Ipakpakaasik nga alaem ti 6,000 a bagi ti pirak," kinuna ni Naaman. Impapilitna nga alaen ni Gehazi ti pirak. Inkabilna ti pirak iti dua a supot. Intedna daytoy kasta met ti dua a pagsukatan a pagan-anay kadagiti dua nga adipenna ket pinaawitna kadakuada tapno itulodda ni Gehazi. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 844
24Idi dumanonda iti turod a pagnaedan ni Eliseo, innala ni Gehazi dagiti dua a supot sana impan iti uneg ti balay. Kalpasanna, pinagawidna dagiti adipen ni Naaman. 25Nagsubli iti balay ket sinaludsod ni Eliseo, "Napanam, Gehazi?" "Saanak a pimmampanaw, apo," kinunana. 26Ngem kinuna ni Eliseo, "Adda ti espirituk sadiay idi dumsaag ti lalaki iti luganna tapno sabtennaka. Dika manggundaway babaen iti panangawat iti kuarta ken kawes, kaoliboan ken kaubasan, karnero ken baka wenno adipen! 27Ita, kumpet kenka ti sakit ni Naaman, ket kumpet kenka ken kadagiti kaputotam iti agnanayon!" Idi pumanaw ni Gehazi, agkukutelen - pimmuraw ti kudilna a kas iti kapas. 2 Ar-ari 6 Tumpaw ti Ulo ti Wasay 1Iti maysa nga aldaw, napan ti bunggoy dagiti profeta ken ni Eliseo ket kinunada kenkuana, "Nailet unay ti lugar a pagyanantayo! 2Palubosannakam a mapan idiay Jordan ket agpukankami kadagiti kayo tapno adda pagaramidtay iti pagnaedantayo." "Ala wen," kinuna ni Eliseo. 3Impakpakaasi ti maysa kadakuada a kumuyog ni Eliseo. Immanamong ti profeta ket 4nagkukuyogda a napan. Idi dumtengda iti Jordan, rinugianda ti agpukan. 5Idi agpukpukan ti maysa kadakuada, pagammoan la ta nasukto ti ulo ti wasay ket natnag iti karayan. "Ania ti aramidek, apo?" kinunana ken ni Eliseo. "Binulodko ti wasay!" 6"Nakatnaganna?" sinaludsod ni Eliseo. Intudo ti lalaki ti nakatnagan ti wasay. Nangputed ni Eliseo iti bassit a sanga sana impurruak iti danum. Timpaw ti ulo ti wasay. 7"Alaem," imbilinna ket ginaw-at ti lalaki ti ulo ti wasay. Maparmek ti Armada ti Siria Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 845
8Aggubgubat ti ari ti Siria ken ti Israel. Nakiuman ti ari kadagiti ofisialesna ket nangpili iti lugar a pagkampoanna. 9Ngem pinakaammoan ni Eliseo ti ari ti Israel ket binallaaganna a saan a mapan iti dayta a lugar gapu ta saneben dagiti taga-Siria. 10Ngarud, pinakdaaran ti ari ti Israel dagiti lallaki nga agnaed iti dayta a disso ket nagguardiada. Masansan a mapasamak daytoy. 11Kasta unay ti pannakariribuk ti ari ti Siria gapu iti daytoy. Inayabanna dagiti ofisialesna ket sinaludsodna kadakuada, "Siasino kadakayo ti mangliliput? Siasino ti agipulpulong iti ari ti Israel?" 12Insungbat ti maysa kadakuada, "Awan, Natan-ok nga Ari. Ngem ibagbaga ni profeta Eliseo iti ari ti Israel ti amin a sasawem, uray dagiti sawem iti uneg ti kuartom." 13"Inkay sapulen ti ayanna, ket patiliwko," imbilin ti ari. Naipakaammo iti ari nga adda ni Eliseo idiay Dotan. 14Nangibaon ngarud ti ari iti dakkel a bunggoy dagiti mannakigubat a nagsakay kadagiti kabalio ken lugan a pakigubat. Rabiin idi dumtengda iti Dotan ket linakubda ti ili. 15Kabigatanna, nasapa a nakariing ti adipen ni Eliseo. Idi rimmuar iti balay, nakitana ti armada ti Siria agraman dagiti kabalio ken dagiti lugan a pakigubat iti lawlaw ti ili. Napan ken ni Eliseo ket kinunana, "Mataytayon, apo! Ania ti aramidentayo?" 16"Dika agbuteng, gapu ta ad-adutayo ngem isuda," kinuna ni Eliseo. 17Ket inkararagna, "O Apo, luktam ti mata ti babaonek tapno makakita." Impangag ti Apo ti dawatna ket nakita ti adipen a nasaknapan ti bakras ti turod kadagiti kabalio ken umap-apuy a lugan a pakigubat a nanglikmut ken ni Eliseo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 846
18Idi dumarup dagiti Siriano, inkararag ni Eliseo: "O Apo, pagbulsekem koma dagitoy a tattao!" Impangag ni Yahweh ti kararagna ket nagbulsek dagiti lallaki. 19Napan ni Eliseo kadakuada ket kinunana, "Nayaw-awankayo; saan a daytoy nga ili ti birbirokenyo. Surotendak ket ipankay iti tao a sapsapulenyo." Inturongna ida idiay Samaria. 20Apaman a nakastrekda iti siudad, inkararag ni Eliseo: "O Apo, luktam dagiti matada tapno makakitada." Impangag ni Yahweh ti kararagna. Insublina ti panagkitada ket nakitada nga addada iti uneg ti Samaria. 21Idi makita ti ari ti Israel dagiti mannakigubat ti Siria, sinaludsodna ken ni Eliseo, "Papatayek kadi ida, apo? Papatayek kadi ida?" 22"Saan," insungbat ni Eliseo. "Uray dagiti tiniliwmo iti paggugubatan, dimo mabalin a patayen ida. Ikkam ida iti kanen ken inumen ket palubosam ida nga agsubli iti arida." 23Iti kasta, insaganaan ti ari ti Israel ida iti dakkel a padaya. Kalpasan ti pannangan ken yiinumda, nagsublida iti ari ti Siria. Manipud idin, simmardengen ti panangraut dagiti taga-Siria iti daga ti Israel. Ti Pannakalakub ti Samaria 24Iti saan a mabayag, impanguloan ni Ben-hadad nga ari ti Siria ti entero nga armadana a nangraut iti Israel; linakubna ti Samaria. 25Gapu iti daytoy, nagsaknap ti bisin iti siudad. Iti kinakirang ti makan, nailako ti ulo ti asno iti 80 a bagi ti pirak ket lima a bagi ti pirak ti gatad ti kagudua ti litro a balang a lasona. 26Iti maysa nga aldaw a magmagna ti ari ti Israel iti rabaw ti bakud ti siudad, adda babai a nangipukkaw, "Tulongannak koma, Natan-ok nga Ari!" 27Insungbatna, "No dinaka tulongan ti Apo, ania koma ti maitulongko kenka? Adda kadi trigok wenno arakko? 28Ania ti parikutmo?" Kinuna ti babai, "Idi kalman, imbaga daytoy a babai a kanenmi ti anakko ket kanenminto met ti anakna iti sumuno nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 847
29Linutomi ngarud ti anakko ket sindami. Iti sumuno nga aldaw, imbagak kenkuana a lutoenmi ti anakna ngem inlemmengna ket dina kayat nga iruar." 30Rinay-ab ti ari ti pagan-anayna idi mangngegna daytoy. Ket nakita dagiti tattao nga asideg iti bakud a siaarruat gayam ti ari iti nakersang a lupot a pagilasinan iti nakaro a panagladingitna. 31Kinuna ti ari, "Uray patayennak ti Dios no diak paputolan ni Eliseo ita nga aldaw!" 32Nangibaon iti mapan mangala iti profeta. Kabayatanna, adda ni Eliseo iti balayna agraman dagiti panglakayen a napan bimmisita kenkuana. Sakbay a simmangpet ti imbaon ti ari, kinuna ni Eliseo kadagiti panglakayen, "Nangibaon dayta a mammapatay iti umay mangputol kaniak! Ita, siputanyo ta apaman a makadanon ditoy, irikepyo ti ruangan ket diyo pastreken. Sumarsaruno kenkuana ti mismo nga ari." 33Madama pay laeng nga agsasao idi dumteng ti ari ket kinunana, "Ti Apo ti nangyeg iti daytoy a didigra. Apay nga urayek pay laeng ti tulongna?" 2 Ar-ari 7 1Insungbat ni Eliseo, "Denggem ti sao ti Apo! Iti kastoy nga oras inton bigat, mabalinyonto ti gumatang iti tiendaan ti Samaria iti sangapulo a litro ti kasayaatan a trigo wenno 20 a litro ti sebada iti maysa a bagi ti pirak." 2Nagsao ti ofisial a mangkuykuyog iti ari. Kinunana ken ni Eliseo, "Saan a mapasamak dayta uray no mangyeg a dagus ti Apo iti tudo!" "Makitamto a mapasamak daytoy ngem dimonto maramanan ti uray ania kadagiti makan," insungbat ni Eliseo. Pumanaw ti Armada ti Siria 3Iti ruar ti ruangan ti Samaria, adda uppat a lallaki nga agkukutel. Kinunada iti maysa ken maysa, "Apay nga agur-uraytayo ditoy agingga a mataytayo? 4Awan serserbina a sumrektay iti siudad ta mataytayo iti bisin; ngem no agyantayo ditoy, mataytayo met laeng. Intayo ngarud iti kampo dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 848
Siriano. No didatay an-anoen, agbiagtayo, ngem no papatayendatayo, di mataytayo." 5Iti kasta, idi sumipngeten, napanda iti kampo dagiti Siriano ngem idi makasangpetda, awan ti nasarakanda sadiay. 6Ngamin, nangparnuay ni Yahweh iti kasla daranudor ti sumungsungad a dakkel nga armada, agraman dagiti kabalio ken luglugan a pakigubat. Idi mangngeg dagiti Siriano daytoy, impagarupda a sumangpet dagiti Heteo ken Egipcio a tinangdanan ti ari ti Israel a mangraut kadakuada. 7Nagdardarasda ngarud a naglibas iti dayta a sumipnget. Pinanawanda ti kampoda agraman dagiti kabalio ken asno ken amin nga adda kadagiti toldada ket nagtatarayda a mangisalakan iti biagda. 8Idi makadanon dagiti uppat a lallaki iti igid ti kampo, simrekda iti maysa a tolda. Kinnan ken ininumda ti nasarakanda iti unegna. Nagalada kadagiti pirak, balitok ken pagan-anay sada napan inlemmeng dagitoy; kalpasanna, nagsublida, simrekda iti sabali a tolda, sinamsamda met dagiti nagunegda sada napan inlemmeng dagiti innalada. 9Ngem kinunada iti tunggal maysa, "Saan a rumbeng nga aramidentayo ti kastoy! Adda naimbag a damag a mabalintay nga ipakaammo ket ditay koma ilimlimed. No ipabigattayo, awan duadua a madusatayo. Intay ipakaammo itan kadagiti ofisiales ti ari!" 10Ngarud, pimmanawda iti kampo dagiti taga-Siria ket nagsublida iti siudad. Pinukkawanda dagiti guardia iti ruangan: "Simrekkam iti kampo dagiti taga- Siria! Pulos nga awan ti nakitami a tao wenno nangngegmi a timek. Sigagalut dagiti kabalio ken asno ket binaybay-anda lattan dagiti toldada." 11Inwaragawag dagiti guardia ti damag ket naidanon iti palasio. 12Rabii pay laeng ngem bimmangon ti ari iti iddana ket kinunana kadagiti ofisialesna, "Ibagak kadakayo ti pampanunoten nga aramiden dagiti taga- Siria! Ammoda nga agbisintayo ditoy ket pimmanawda iti kampoda sada Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 849
napan naglemmeng iti away. Namnamaenda a rummuartayo agbiroktay iti kanentayo ket tiliwendatay a sibibiag sada sakupen ti siudad." 13Kinuna ti maysa kadagiti ofisialesna, "Matayto met laeng dagiti tattao iti siudad a kas kadagiti natayen iti bisin. Mangibaonka ngarud iti lallaki nga agsakay kadagiti lima a kabalio a natda tapno maammoantayo no ania ti napasamak." 14Nangpilida iti sumagmamano a lallaki ket nagluganda iti dua a lugan a pakigubat. Imbilin ti ari, "Inkay ammoen no ania ti napasamak iti armada ti Siria." 15Pimmanaw dagiti lallaki. Idi makadanonda iti Jordan, awan ti nakitada a kabusor. Nakitada ketdi iti dalan dagiti agkaiwara a pagan-anay ken armas nga impurruak dagiti taga-Siria iti panagdardarasda nga agtalaw. Kalpasanna, nagsubli dagiti naibaon ket impadamagda ti nakitada. 16Rimmuar dagiti tattao ti Samaria ket nagsamsamda iti kampo dagiti Siriano. Natungpal ti sao ni Yahweh: nailako iti maysa a bagi ti pirak ti sangapulo a litro ti kasayaatan a trigo wenno ti 20 a litro ti sebada. 17Dinutokan ti ari ti Israel ti ofisial a mangkuykuyog kenkuana a mangipangulo kadagiti mangguardia iti ruangan ti siudad. Nabaddebaddekan dagiti tattao ti ofisial ket natay, kas imbaga ni Eliseo idi napan kenkuana ti ari. 18Imbaga idi ni Eliseo iti ari nga iti dayta nga oras iti sumuno nga aldaw, mailako iti maysa a bagi ti pirak ti sangapulo a litro ti kasayaatan a trigo wenno ti 20 a litro ti sebada iti tiendaan ti Samaria. 19Kastoy idi ti insungbat ti ofisial: "Saan a mapasamak uray no mangyeg a dagus ti Apo iti tudo!" Kastoy met ti sungbat ni Eliseo: "Makitamto a mapasamak daytoy ngem dimonto maramanan ti uray ania kadagiti makan." 20Kasta ti napasamak kenkuana: natay a nabaddebaddekan dagiti tattao iti ruangan ti siudad. 2 Ar-ari 8 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 850 tapno
Agsubli ti Babai a Taga-Sunem 1Imbaga idi ni Eliseo iti Sunamita nga ina ti ubing a pinagungarna, "Pumanawkayo ket inkay agnaed a sangafamiliaan iti sabali a lugar, ta mangyeg ti Apo iti panagbisin iti daytoy a pagilian nga agpaut iti pito a tawen." 2Tinungpal ti babai ti bilin ni Eliseo ket napanda nagnaed idiay Filistia iti pito a tawen. 3Kalpasan ti pito a tawen, nagsubli ti babai idiay Israel. Napan iti ari tapno dawatenna a maisubli kenkuana ti balay ken talonna. 4Nadanonna ti ari a makisarsarita ken ni Gehazi nga adipen ni Eliseo. Kayat ti ari a maammoan ti maipapan kadagiti milagro nga inar-aramid ni Eliseo. 5Idi madama nga es-estoriaen ni Gehazi no kasano ti panangpagungar ni Eliseo iti natay a tao, indatag ti babai ti dawatna iti ari. Kinuna ni Gehazi iti ari, "Natan-ok nga Ari, daytoy ti ina ket daytoy met ti anakna a pinagungar ni Eliseo!" 6Nagsaludsod ti ari ket pinatalgedan ti babai ti imbaga ni Gehazi. Daytoy ti gapuna a nangayab ti ari iti maysa nga ofisial ket imbilinna, "Kitaem a maisubli ti amin a sanikuana, agraman ti pateg ti amin a naapit kadagiti talonna iti las-ud ti pito a tawen a kaawanna." Ni Eliseo ken ni Ben-hadad nga Ari ti Siria 7Napan ni Eliseo idiay Damasco. Nairana a masakit ni Ben-hadad nga ari ti Siria. Idi maipadamag iti ari nga adda ni Eliseo, 8kinunana ken ni Hazael, maysa kadagiti ofisialesna, "Mangalaka iti sagut ket ipanmo iti profeta. Kiddawem kenkuana a makiuman iti Apo ta damagenna no umimbagak pay wenno saan." 9Nangisagana ni Hazael iti amin a kita ti kasayaatan a produkto ti Damasco; naikarga dagitoy iti 40 a kamelio nga intugotna a napan ken ni Eliseo. Idi dumteng, kinunana, "Imbaonnak ni adipenmo nga Ari Ben-hadad tapno damagek kenka no umimbag wenno saan iti sakitna." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 851
10Insungbat ni Eliseo, "Impakaammo kaniak ti Apo a matay ti ari, ngem inka ibaga kenkuana nga aglaingto." 11Pinerrengna ni Hazael. Nailadawan ti kasta unay a buteng iti rupa ni Eliseo agingga a saan a makatalna ni Hazael. Pagammoan, nagsangit ni Eliseo. 12"Apay nga agsangsangitka, apo?" sinaludsod ni Hazael. "Gapu ta ammok dagiti kinaranggas nga ipalak-ammonto kadagiti Israelita," insungbat ni Eliseo. "Puoramto dagiti sarikedkedda, papatayemto dagiti lallaki nga agtutubo, pangpang-oremto dagiti annakda agingga a matayda ken butiakamto dagiti masikog." 13"Kasano nga agbalinak a mannakabalin unay?" insungbat ni Hazael. "Awan serserbik a tao." "Impakita kaniak ti Apo nga agbalinkanto nga ari ti Siria," insungbat ni Eliseo. 14Nagsubli ni Hazael iti ayan ni Ben-hadad. Sinaludsod ti ari, "Ania ti kuna ni Eliseo?" "Imbagana kaniak nga awan duadua nga umimbagka," insungbat ni Hazael. 15Ngem iti sumuno nga aldaw, nangala iti ules, binabasana sana linungnguop ti ari agingga a natay. Ket sinuktan ni Hazael ni Ben-hadad a kas ari ti Siria. Ni Jehoram nga Ari ti Juda (2 Cron. 21:1-20) 16Iti maikalima a tawen a panagturay ni Joram nga anak ni Ahab a kas ari ti Israel, nagari iti Juda ni Jehoram nga anak ni Jehosafat. 17Agtawen iti 32 idi ni Jehoram. Nagturay idiay Jerusalem iti walo a tawen. 18Anak ni Ahab ti asawana ket kas iti familia ni Ahab, tinuladna dagiti dakes nga aramid dagiti ari ti Israel. Nagbasol ken ni Yahweh 19ngem saan a kayat a dadaelen ni Yahweh ti Juda agsipud ta inkarina idi iti daydi adipenna a David nga agturayto iti agnanayon dagiti kaputotanna. 20Bayat ti panagturay ni Jehoram, immalsa ti Edom a maibusor iti Juda ket nagbalin a siwawaya a pagarian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 852
21Ngarud, nagrubbuat ni Jehoram agraman amin a luganna a pakigubat a mapan idiay Zair a nanglawlawan ti armada dagiti Edomita kadakuada. Iti rabii, nakalibas ni Jehoram a kaduana dagiti pangulo dagiti luganna a pakigubat. Nawaraswarasda dagiti soldadona, ket nagawidda kadagiti balbalayda. 22Manipud idin, simmina ti Edom iti panangituray iti Juda ket siwawaya pay laeng agpapan ita. Immalsa met ti siudad ti Libna iti dayta a tiempo. 23Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Jehoram. 24Idi matay, naitabon kadagiti tanem dagiti ari iti Siudad ni David, ti daan a paset ti Jerusalem. Ni Ahazias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Ahazias nga Ari ti Juda (2 Cron. 22:1-6) 25Iti maika-12 a tawen a panagturay ni Joram nga anak ni Ahab kas ari ti Israel, naisaad nga ari iti Juda ni Ahazias nga anak ni Jehoram. 26Duapulo ket dua ti tawen ni Ahazias idi agari ket makatawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Atalia nga apoko ni Omri nga ari ti Israel ti inana. 27Gapu ta naikamang ni Ahazias ken ni Ari Ahab, nagbasol ken ni Yahweh a kas iti inaramid ti familia ni Ahab. 28Kimmappon ni Ari Ahazias ken ni Joram nga ari ti Israel ket ginubatda ni Hazael nga ari ti Siria. Nagranget dagiti dua nga armada iti siudad ti Ramot idiay Galaad ket nasugatan ni Joram. 29Nagsubli iti siudad ti Jezreel tapno agpaimbag. Napan sinarungkaran ni Ahazias sadiay. 2 Ar-ari 9 Maisaad ni Jehu nga Ari iti Israel 1Kabayatanna, inayaban ni profeta Eliseo ti maysa kadagiti agtutubo a profeta ket kinunana kenkuana, "Agrubbuatka ket inka iti siudad ti Ramot idiay Galaad. Itugotmo daytoy sangabotelia a lana ti olibo; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 853
2inton makadanonka sadiay, sapulem ni Jehu nga anak ni Jehosafat ken apoko ni Nimsi. Ipanmo iti maysa a kuarto nga adayo kadagiti kakaduana, 3ibuyatmo daytoy a lana iti ulona ket kunam, 'Ipakaammo ti Apo nga ikonsagrarnaka nga ari ti Israel.' Kalpasanna, pumanawka a dagus." 4Napan ngarud ti agtutubo a profeta idiay Ramot 5a nakasarakanna kadagiti ofisiales ti armada nga agtataripnong. Kinunana, "Apo, adda mensahe nga ipakaammok kenka." Sinaludsod ni Jehu, "Siasino kadakami ti kasarsaritam?" "Sika, apo," insungbatna. 6Simrekda a dua iti balay. Imbuyat ti agtutubo a profeta ti lana ti olibo iti ulo ni Jehu sana kinuna, "Kastoy ti ipakaammo ti Apo a Dios ti Israel: 'Konsagrarenka nga ari dagiti tattaok nga Israelita. 7Masapul a patayem ti apom nga ari, dayta anak ni Ahab tapno dusaek ni Jezebel iti panangpapatayna kadagiti profetak ken kadagiti dadduma nga adipenko. 8Masapul a madadael ti familia ni Ahab agraman dagiti kaputotanna. Pukawek ti amin a lallaki iti familiana, ubing man wenno lakay. 9Aramidek iti familiana ti inaramidko idi kadagiti familia da Jeroboam ken Baasa nga ari ti Israel. 10Nomaipapan ken ni Jezebel, dinto maitanem ta kanento dagiti aso ti bangkayna iti sakup ti Jezreel.'" Kalpasan ti panangisaona iti daytoy, pimmanaw a dagus ti agtutubo. 11Nagsubli ni Jehu iti ayan dagiti padana nga ofisiales ket sinaludsodda, "Ania ti napasamak? Ania ti masapulna kenka dayta mauyong a tao?" "Ammoyo ti masapulna," kinuna ni Jehu. 12"Saanmi nga ammo!" insungbatda. "Ibagam ti imbagana!" "Imbagana a kastoy ti ipakaammo ti Apo: 'Konsagrarenka nga ari ti Israel.'" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 854
13Dinagdagusda nga inikkat ti kagayda sada inyaplag kadagiti pangal ti agdan a pagtakderan ni Jehu. Pinagunida dagiti trumpeta sada impukkaw, "Ari ni Jehu!" Mapapatay ni Joram nga Ari ti Israel 14-15Kalpasanna, insikat ni Jehu a patayen ni Ari Joram. Adda idi ti ari idiay Jezreel a pagpapaimbaganna kadagiti sugatna a naalana iti gubat idiay Ramot a maibusor ken ni Hazael nga ari ti Siria. Kinuna ni Jehu kadagiti padana nga ofisiales, "No kaduadak, kitaenyo a naimbag nga awan ti makalibas ditoy Ramot a mapan idiay Jezreel ket ballaaganna dagiti tattao sadiay." 16Limmugan iti luganna a pakigubat ket nagturong idiay Jezreel. Saan pay a naimbagan ni Joram ket adda met sadiay ni Ahazias nga ari ti Juda a simmarungkar kenkuana. 17Nakita ti guardia nga adda iti pagwanawanan iti Jezreel ti isusungad ni Jehu ken dagiti buyotna. "Adda sumungsungad a tattao a nakasakay iti kabalio!" impukkawna. Insungbat ni Joram, "Mangibaonka iti agkabalio a mangsabat kadakuada tapno ammoenna no gagayyem wenno kabusor ida." 18Napan ti naibaon tapno sabtenna ni Jehu ket kinunana kenkuana, "Padamag ti ari no umayka a kas gayyem." "Awan bibiangmo!" kinuna ni Jehu. "Agbaw-ingka ket sumurotka kaniak." Impadamag ti guardia iti pagwanawanan a nakadanon ti naibaon iti ayan ti grupo a sumungsungad ngem saan a nagsubli. 19Nangibaon manen ti ari iti sabali a nagkabalio a nangsaludsod ken ni Jehu ti kas iti sinaludsod ti immuna. Kastoy manen ti insungbat ni Jehu: "Awan bibiangmo! Agbaw-ingka ket sumurotka kaniak!" 20Impadamag manen ti guardia a nakadanon ti naibaon iti ayan ti grupo ngem saan a nagsubli. Ket innayonna, "Napardas ti panangpataray ti pangulo ti grupo iti luganna. Kasla agmauyong. Kasla ken ni Jehu nga agpatpataray!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 855
21"Isaganayo ti luganko," imbilin ni Joram. Naaramid daytoy ket rimmuar da Joram ken Ari Ahazias a nakasakay iti bukodda a lugan tapno sabtenda ti bunggoy ni Jehu. Nagsasabatda iti talon a kukua idi ni Nabot. 22Sinaludsod ni Joram, "Kappia kadi ti inyegmo, Jehu?" "Kasano nga adda kappia," insungbat ni Jehu, "no adda pay laeng panagan-anito ken panagdaydayaw kadagiti didiosen nga insungsong ni inam a Jezebel?" 23"Panangliput daytoy, Ahazias!" inyikkis ni Joram ket imbueltana ti luganna sa nagpataray. 24Inasut ni Jehu ti panana ket imbiatna iti amin a pigsana. Napuntaan ti bukot ni Joram. Nagsalput ti pana iti pusona, ket napasag iti uneg ti luganna. 25Kinuna ni Jehu ken ni Bidkar a katulonganna, "Alaem ti bangkayna ket inka ipurruak iti talon a kukua idi ni Nabot. Malagipmo ti panagabayta idi a nagkabalio a sumarsaruno ken ni Ahab nga ama ni Ari Joram. Imbaga ti Apo daytoy a maibusor ken ni Ahab: 26'Nakitak idi kalman ti pannakapapatay ni Nabot ken dagiti annakna. Ket inkarik a dusaenka iti daytoy met la a talon.' Alaem ngarud ti bangkay ni Joram," imbilin ni Jehu iti katulonganna, "ket ibellengmo iti talon a kukua ni Nabot, tapno matungpal ti sao ti Apo." Mapapatay ni Ahazias nga Ari ti Juda 27Idi nakita ni Ari Ahazias ti napasamak, pinatarayna ti luganna nga agturong iti ili ti Bet-hagan. Kinamat ni Jehu. "Patayenyo met!" imbilin ni Jehu kadagiti tattaona. Sinugatda ni Ahazias bayat ti panangpatarayna iti luganna iti dalan nga agpa-Gur, iti asideg ti ili ti Ibleam. Ngem inkarkarigatanna ti nagpataray agingga a nakadanon iti siudad ti Megiddo a nakatayanna. 28Inkarga dagiti ofisialesna ti bangkayna iti maysa a lugan a pakigubat ket insublida idiay Jerusalem. Intabonda kadagiti tanem dagiti ari iti Siudad ni David. 29Naisaad idi ni Ahazias a kas ari ti Juda iti maika-11 a tawen a panagturay ni Joram nga anak ni Ahab nga ari ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 856
Mapapatay ni Reyna Jezebel 30Dimteng ni Jehu idiay Jezreel. Nadamag idin ni Jezebel ti napasamak. Pinintaanna ti matana, inurnosna ti buokna, ket napan iti maysa a tawa ti palasio a kumitkita iti kalsada. 31Idi sumrek ni Jehu iti ruangan, impukkaw ni Jezebel, "Sika, Zimri a mammapatay! Apay nga addaka ditoy?" 32Timmangad ni Jehu ket impukkawna, "Siasino ti makikadua kaniak?" Dua wenno tallo kadagiti ofisiales ti palasio ti timman-aw iti tawa a nangkita kenkuana 33ket kinuna ni Jehu kadakuada, "Itappuakyo ni Jezebel." Intappuakda ni Jezebel ket nagparsiak ti darana iti bakud ken kadagiti kabalio. Pinataray ni Jehu dagiti kabalio ken ti luganna a pakigubat iti rabaw ti bangkayna. 34Simrek iti palasio ket nangan. Idi laeng a nalagipna ti bangkay ket kinunana, "Alaenyo ti bangkay dayta nailunod a babai ket inkay itabon gapu ta anak met ti maysa nga ari." 35Ngem awan ti nasarakan dagiti naibaon a mangitanem kenkuana, malaksid ti bangabangana ken dagiti tultulang dagiti ima ken sakana. 36Idi impadamagda daytoy ken ni Jehu, kinunana, "Natungpal ti imbaga ti Apo ken ni Elias nga adipenna: 'Kanento dagiti aso ti bangkay ni Jezebel iti sakup ti Jezreel. 37Kaslanto rugit a maiwarawara ti narangrangkay a bangkayna ket awanto ti makabigbig nga isu ni Jezebel.'" 2 Ar-ari 10 Mapapatay dagiti Annak ni Ahab 1Adda 70 a lallaki nga annak ni Ari Ahab nga agnanaed iti siudad ti Samaria. Nagsurat ni Jehu ket pinatulodanna ti kopia dagiti agturay iti siudad, dagiti mabigbigbig nga umili ken dagiti mangay-aywan kadagiti kaputotan ni Ahab. Kastoy ti nailanad iti surat: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 857
2"Dakayo ti mangay-aywan kadagiti annak ni Ahab, ket naitalek kadakayo dagiti lugan a pakigubat, kabalio, armas ken dagiti nasarikedkedan a siudad. Apaman a maawatyo daytoy a surat, 3pilienyo ti kasayaatan ken makabael nga agturay kadagiti annak ti ari, isaadyo a kas ari, ket makigubatkayo a mangsalaknib kenkuana." 4Kasta unay ti buteng dagiti agturay ti Samaria. "Kasano a maparmektayo ni Jehu?" kinunada. "Di pay nabaelan a pinarmek ni Ari Joram wenno ni Ari Ahazias!" 5Iti kasta, kastoy ti pinaibaga ti ofisial a mangay-aywan iti palasio ken ti agturay iti siudad, agraman dagiti mabigbigbig nga umili ken dagiti agay- aywan kadagiti kaputotan ti ari: "Adipennakami, Jehu, sidadaankami nga agtungpal iti aniaman nga ibilinmo. Ngem dimi mabalin nga isaad ti siasinoman a kas ari; aramidem ngarud ti ammom a nasayaat." 6Nagsurat manen ni Jehu kadakuada: "No makikaduakayo kaniak, ket madadaankayo nga agtungpal iti bilinko, yegyo kaniak dagiti ulo dagiti annak ni Ari Ahab iti kastoy nga oras inton bigat ditoy Jezreel." Adda dagiti 70 nga annak ni Ari Ahab iti aywan dagiti mabigbigbig nga umili ti siudad a mangtartaraken kadakuada. 7Apaman a naawatda ti surat ni Jehu, pinatay dagiti pangulo nga umili ti Samaria dagiti 70 nga annak ni Ahab. Inkabilda dagiti ulo kadagiti basket sada impan ken ni Jehu idiay Jezreel. 8Idi maibaga ken ni Jehu a naisangpeten dagiti ulo dagiti annak ni Ahab, imbilinna a pagkaduaenda nga igabsuon dagiti ulo iti ruangan ti siudad ket bay-anda sadiay agingga iti bigat. 9Kabigatanna, napan ni Jehu iti ruangan ket kinunana kadagiti tattao nga adda sadiay, "Siak ti nangisikat ken nangpatay ken ni Ari Joram; awan ti basolyo iti pannakapapatayna. Ngem siasino ti nangpapatay kadagitoy a tattao? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 858
10Daytoy ti mangipaneknek a pumudno ti amin nga imbaga ti Apomaipapan kadagiti kaputotan ni Ahab. Tinungpal ti Apo ti imbagana ken ni profeta Elias." 11Kalpasanna, pinapapatay ni Jehu dagiti amin a kabagian ni Ahab nga agnaed idiay Jezreel ken amin nga ofisialesna ken dagiti nasinged a gagayyemna agraman dagiti papadi; awan ti uray maysa kadakuada a natda a sibibiag. Mapapatay dagiti Kakabagian ni Ari Ahazias 12Pimmanaw ni Jehu idiay Jezreel ket napan idiay Samaria. Iti dalan, iti lugar a managan "Kampo dagiti Agpaspastor," 13nasabatna ti sumagmamano a kabagian daydi Ahazias nga ari ti Juda. Sinaludsod ni Jehu no siasinoda. "Kakabagiannakami ni Ahazias," insungbatda. "Mapankam idiay Jezreel tapno sarungkaranmi dagiti annak ni Reyna Jezebel ken dagiti dadduma a kameng ti familia ti ari." 14Pinatiliw ida ni Jehu sana pinapatay ida iti asideg ti maysa a bubon sadiay. Agdagupda iti 42. Napapatayda amin ket awan ti uray maysa a nabati a sibibiag. Mapapatay amin a Nabati a Kabagian ni Ahab 15Intuloy ni Jehu ti panagdaliasatna. Iti dalan, nasabatna ni Jonadab nga anak ni Rekab. Kinablaawan ni Jehu ket kinunana, "Agkapanunotanta. Agkaduata met la kadi?" "Wen," insungbat ni Jonadab. "Yawatmo ngarud ta imam," kinuna ni Jehu. Pinetpetan ni Jehu ti imana ket tinulonganna ni Jonadab a lumugan iti luganna a pakigubat. 16Kinuna ni Jehu, "Sumurotka kaniak tapno makitam ti kinapudnok itiApo." Ket nagkaluganda a napan idiay Samaria. 17Idi dumtengda sadiay, pinatay ni Jehu ti amin a kakabagian ni Ahab; awan ti inispalna. Daytoy ti imbaga idi ni Yahweh babaen ken ni Elias. Mapapatay dagiti Agdaydayaw ken ni Didiosen a Baal Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 859
18Inummong ni Jehu dagiti amin a tattao ti Samaria ket kinunana, "Nagserbi ni Ari Ahab ken ni didiosen a Baal ngem napaspasnek ti panagserbik kenkuana. 19Ayabanyo dagiti amin a profeta ni Baal, amin nga agdaydayaw kenkuana ken amin a papadina. Masapul nga umayda amin. Mangipaayak iti nangayed a panagidaton ken ni Baal ket mapapatay ti siasinoman a saan a tumabuno." (Inaramid ni Jehu daytoy a pangsikapna kadakuada tapno mapapatay dagiti amin nga agdaydayaw ken ni Baal.) 20Kalpasanna, imbilin ni Jehu, "Mangangaykayo iti maysa a gimong ti panagdaydayaw a pammadayaw ken ni Baal!" Naiwaragawag ti bilin 21ket pinakaammoan ni Jehu dagiti amin a tattao ti Israel. Timmabuno amin nga agdaydayaw ken ni Baal. Napanda amin iti templo ni Baal; napusek ti templo. 22Binilin ni Jehu ti padi nga agay-aywan kadagiti nasagradoan a pagan-anay nga iruarna dagiti kawes ket itedna kadagiti agdaydayaw. 23Kalpasanna, simrek ni Jehu iti templo a kaduana ni Jonadab nga anak ni Rekab ket kinunana kadagiti tattao sadiay, "Kitaenyo a naimbag a dagiti la agdaydayaw ken ni Baal ti adda ditoy ket awan ti simrek nga agdaydayaw iti Apo." 24Immuneg da Jehu ken ni Jonadab tapno agidatagda kadagiti sakrifisio ken daton a mapuoran ken ni Baal. Sakbay daytoy nangdutok ni Jehu iti 80 a lallaki nga agbantay iti ruar ket imbilinna kadakuada, "Patayenyo amin dagitoy a tattao. Mapapatay ti siasinoman kadakayo a mangipalubos nga adda makalibas!" 25Kalpasan ti panangidatag ni Jehu kadagiti daton, kinunana kadagiti guardia ken kadagiti ofisiales, "Sumrekkayo ket papatayenyo amin ida: Diyo ipalubos nga adda makalibas!" Simrekda a siaasut dagiti kampilanda ket pinapatayda amin ida sada ginuyod nga inruar dagiti bangkay. Simrekda iti akin-uneg a kuarto, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 860
26inruarda ti nasagradoan nga adigi ket pinuoranda. 27Dinadaelda ti adigi ni Baal ken ti templona ket inaramidda a kasilia ket kastana pay laeng agpapan ita. 28Kastoy ti panangikkat a namimpinsan ni Jehu iti panagdaydayaw ken ni Baal iti Israel. 29Ngem tinuladna dagiti aramid ni Ari Jeroboam a nangisungsong iti Israel nga agdaydayaw kadagiti balitok a sinan-baka a pagdaydayawan idiay Betel ken Dan. 30Kinuna ni Yahweh ken ni Jehu, "Inaramidmo kadagiti kaputotan ni Ahab ti amin a kayatko nga aramidem. Ngarud, ikarik kenka nga agarinto dagiti kaputotam iti Israel agingga iti maikapat a kaputotan." 31Ngem saan a napasnek ni Jehu iti panangtungpalna iti Linteg ni Yahweh a Dios ti Israel. Tinuladna ketdi ti aramid ni Jeroboam a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol. Ti Ipapatay ni Jehu 32Kadagidi a tiempo, rinugian ni Yahweh a pinabassit ti sakup ti Israel. Sinakup ni Hazael nga ari ti Siria dagiti amin a daga dagiti Israelita 33iti daya ti Jordan agingga iti abagatan iti ili ti Aroer iti Karayan Arnon. Mairaman ditoy dagiti daga ti Galaad ken Basan a pagnaedan dagiti tribu ti Gad, Ruben ken Manases. 34Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak ti panagturay ni Jehu agraman dagiti aramid a mangipakita iti kinamaingelna. 35Idi natay, naitabon idiay Samaria ket ni anakna a Joacaz ti simmukat kenkuana nga ari. 36Kas ari ti Israel, 28 a tawen a nagturay ni Jehu idiay Samaria. 2 Ar-ari 11 Ni Atalia a Reyna ti Juda (2 Cron. 22:10-23:15) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 861
1Apaman a naammoan ni Atalia nga ina ni Ari Ahazias a napapatay ti anakna, pinapapatayna met dagiti amin a kameng ti familia ti ari. 2Ni laeng Joas nga anak ni Ahazias ti nakalibas. Dandani nairaman a napapatay ni Joas ngem inispal ti ikitna, ni Josaba nga anak ni Ari Jehoram ken kabsat ni Ahazias iti ama. Impanna ni Joas agraman ti mangay-aywan kenkuana iti maysa a kuarto iti Templo ket inlemmengna ken ni Atalia isut' gapuna a saan a nairaman a napapatay. 3Innem a tawen a tinaripatona ti ubing ket inlemmengna iti Templo bayat ti panangituray ni Atalia iti pagilian. 4Ngem iti maikapito a tawen, pinaayaban ni Jehoyada a padi dagiti ofisiales a mangipangulo kadagiti guardia ti ari ken kadagiti guardia ti palasio. Inummongna ida iti Templo ket pinagsapatana ida nga umanamongda iti planona. Kalpasanna, indatagna kadakuada ni Joas nga anak ni Ari Ahazias 5ket kastoy ti imbilinna, "No umaykayonto agguardia iti Aldaw a Panaginana, agguardianto ti apagkatlo kadakayo iti palasio; 6agguardianto ti sabali nga apagkatlo iti Ruangan ti Sur ket ti maysa nga apagkatlo iti ruangan iti likudan dagiti dadduma a guardia. 7Agguardia iti Templo dagiti dua a bunggoy a saan nga agtrabaho iti Aldaw a Panaginana tapno salaknibanda ti ari. 8Masapul a guardiaanyo ni Ari Joas a siaasut dagiti kampilanyo ket surotenyo iti sadinoman a papananna. Mapapatay ti siasinoman nga umasideg kadakayo." 9Tinungpal dagiti ofisiales ti bilin ni Jehoyada ket impanda kenkuana dagiti tattaoda - dagiti saan nga agguardia iti Aldaw a Panaginana ken dagiti agguardia iti dayta nga aldaw. 10Intedna kadagiti ofisiales dagiti pika ken dagiti kalasag a kukua idi ni Ari David ken naidulin iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 862
11Pinagpuestona dagiti mannakigubat a siaasut ti kampilanda. Linikmutda ti akindaya a paset ti Templo tapno salaknibanda ti ari. 12Inruar ni Jehoyada ni Joas, insaadna ti korona iti ulona ket inikkanna iti libro maipapan iti panagturay ti ari. Kalpasanna, nakonsagrar ni Joas ket naipakdaar nga ari. Nagtitipat dagiti tattao ket indir-ida, "Agbiag ti ari!" 13Nangngeg ni Reyna Atalia ti arimbangaw dagiti guardia ken dagiti tattao isut' gapuna a nagdardaras a napan iti Templo a nakauummongan dagiti tattao. 14Nakitana ti baro nga ari nga agtaktakder iti abay ti adigi iti ruangan ti Templo a kas kaugalian. Linawlaw dagiti ofisiales ken dagiti agpuypuyot iti trumpeta; agdirdir-i dagiti tattao ket mangngeg ti uni dagiti trumpeta. Rinay- ab ni Atalia ti pagan-anayna iti danagna sana impukkaw, "Panangliput daytoy! Panangliput daytoy!" 15Gapu ta saan a kayat ni Jehoyada a mapapatay ni Atalia iti uneg ti Templo, imbilinna kadagiti ofisiales ti armada, "Iruaryo iti baet dagiti guardia ket patayenyo ti siasinoman nga agpanggep a mangikaluya kenkuana." 16Tiniliwda ni Atalia, nagnada iti Ruangan ti Kabalio sada impan iti palasio ket pinapatayda sadiay. Dagiti Reforma nga Inyussuat ni Jehoyada (2 Cron. 23:16-21) 17Nangaramid ni Jehoyada iti katulagan a nangikarian ti ari ken dagiti tattao nga agbalinda a tattao ni Yahweh. Nangaramid met iti katulagan ti ari ken dagiti tattao. 18Kalpasanna, rinakrak dagiti tattao ti templo ni Baal. Binurburakda dagiti altar ken dagiti imahen sada pinatay ni Mattan, ti padi ni Baal, iti sango dagiti altar. Nangikabil ni Jehoyada kadagiti mangguardia iti Templo. 19Kalpasanna, inummongna dagiti ofisiales, dagiti guardia ti ari ken dagiti guardia ti palasio ket innalada ti ari iti Templo sada kinuyog a napan iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 863
palasio; simmurot dagiti tattao. Nagna ti ari iti Ruangan dagiti Guardia, simrek iti palasio ket nagtugaw iti trono. 20Naragsakan dagiti tattao. Timmalna ti siudad kalpasan ti pannakapapatay ni Atalia iti palasio. 21Pito ti tawen ni Joas idi maisaad nga ari iti Juda. 2 Ar-ari 12 Ni Joas nga Ari ti Juda (2 Cron. 24:1-16) 1Iti maikapito a tawen a panagturay ni Jehu nga ari ti Israel, naisaad ni Joas a kas ari ti Juda ket 40 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Zibia a taga- siudad ti Beerseba ti inana. 2Iti unos ti panagbiag ni Joas, nalinteg iti imatang ni Yahweh gapu iti panangidaldalan kenkuana ni Jehoyada a padi. 3Nupay kasta, saan a nadadael dagiti disso a pagdaydayawan dagiti pagano ket intuloy dagiti tattao ti nagidatag kadagiti sakrifisio ken nagpuor iti insenso kadagita a lugar. 4Inayaban ni Joas dagiti papadi ket imbilinna kadakuada nga idulinda dagiti kuarta nga ited dagiti tattao nga agidatag kadagiti sakrifisio iti Templo - dagiti kuarta a maited iti pannakaidatag dagiti inaldaw a daton ken dagiti kuarta a maisagut. 5Urnongen ti tunggal padi ti kuarta nga idatag dagiti pagserbianna, ket mausar iti pannakatarimaan ti Templo. 6Ngem iti maika-23 a tawen a panagturay ni Joas, awan pay laeng ti natarimaan a paset ti Templo. 7Iti kasta, inayabanna ni Jehoyada ken dagiti dadduma a padi ket sinaludsodna kadakuada, "Apay a diyo tarimaanen ti Templo? Manipud ita, saanen a dakayo ti agiggem iti kuarta a maawatyo. Masapul nga itedyo tapno matarimaan ti Templo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 864
8Immanamong dagiti papadi iti daytoy ket saan metten nga isuda ti mangiwanwan iti pannakatarimaan ti Templo. 9Nangala ni Jehoyada iti maysa a lakasa. Linussokna ti kalubna sana inkabil ti lakasa iti abay ti altar iti akinkannawan a paset ti pagserkan ti Templo. Ditoy ti nangikabilan dagiti papadi nga agbambantay iti ruangan ti amin a kuarta nga ited dagiti agdaydayaw. 10No adun ti maurnong a kuarta iti lakasa, mapan ti sekretario ti ari ken ti Nangato a Padi; lunagenda ti pirak sada timbangen. 11Kalpasan ti panangilistada iti umisu a kantidad, yawatda ti pirak kadagiti mangimaton iti trabaho iti Templo ket tangdananda dagiti karpintero, dagiti agbangbangon, 12dagiti kantero, ken dagiti agtiktikap kadagiti bato. Gumatangda kadagiti tarikayo ken kadagiti bato a maaramat iti pannakatarimaan ti Templo ken bayadanda dagiti amin a magasto. 13Nupay kasta, saan a naaramat dagiti pirak a pagaramid kadagiti kopa, malukong, trumpeta wenno alikamen a maaramat iti pannakaestimar dagiti pagsilawan wenno aniaman a naaramid iti pirak ken balitok. 14Naitangdanda amin kadagiti trabahador ken naigatang kadagiti materiales a mausar iti pannakatarimaan ti Templo. 15Mapagtalkan unay dagiti mangimaton iti trabaho ket saan a masapul nga ipakitada ti listaan ti naggastoanda. 16Kukua dagiti papadi dagiti kuarta a maited iti pannakaidatag dagiti daton a pangikkat iti salungasing ken daton a pangikkat iti basol. Saanda a naidulin iti lakasa. 17Iti dayta a tiempo, rinaut ni Hazael nga ari ti Siria ti siudad ti Gat ket sinakupna; kalpasanna, napanunotna a rauten ti Jerusalem. 18Innala ni Joas nga ari ti Juda dagiti amin a daton dagiti sinarunona nga ari - da Jehosafat, Jehoram ken Ahazias - dagiti indatonda ken ni Yahweh, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 865
agraman dagiti bukodna a daton ken amin a balitok kadagiti kaha ti Templo ken ti palasio ket impatulodna dagitoy a kas sagutna ken ni Hazael. Ket impanaw ni Hazael ti armadana idiay Jerusalem. 19Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda dagiti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Joas. 20-21Nagtutulag dagiti ofisiales ni Ari Joas. Dua kadakuada - ni Jozacar nga anak ni Simeat, ken Josabad nga anak ni Somer, ti nangpatay kenkuana iti balay a nabangon iti gabur a disso iti dayaen ti Jerusalem, iti dalan a sumalog idiay Silla. Naitabon ni Joas iti tanem dagiti ari iti Siudad ni David, ti daan a paset ti Jerusalem. Ni Amazias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Ar-ari 13 Ni Joacaz nga Ari ti Israel 1Iti maika-23 a tawen a panagturay ni Joas nga anak ni Ahazias a kas ari ti Juda, naisaad met ni Joacaz nga anak ni Jehu a kas ari ti Israel ket 17 a tawen a nagturay idiay Samaria. 2Tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol ken ni Yahweh. 3Daytoy ti gapuna a nakapungtot ni Yahweh iti Israel, ket masansan a palubosanna ni Hazael nga ari ti Siria ken ni Ben-hadad nga anakna a mangparmek iti Israel. 4Nagkararag ni Joacaz, ket idi nakita ni Yahweh ti panangparigat ti ari ti Siria kadagiti Israelita, impangagna ti kararag ti ari. 5Nangibaon ni Yahweh iti maysa a pangulo a nangwayawaya kadakuada kadagiti taga-Siria. Ket nagturay manen ti kappia iti Israel. 6Ngem kaskasdi a saan nga inidian dagiti Israelita dagiti dakes nga aramid ni Jeroboam a nangisungsong iti Israel ket intultuloyda ti aramidda. Nagtalinaed ti imahen ni diosa nga Asera idiay Samaria. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 866
867 7Awan ti natda nga armada ni Joacaz, malaksid ti 50 a mannakigubat a nagkabalio, sangapulo a lugan a pakigubat ken 10,000 a mannakigubat, gapu ta dinadael ti ari ti Siria dagiti dadduma; imbaddebaddekna ida a kasla tapok. 8Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma nga aramid ni Joacaz bayat ti panagturayna a mangipakita iti kinamaingelna. 9Idi natay, naitabon idiay Samaria ket ni Jehoas nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Jehoas nga Ari ti Israel 10Iti maika-37 a tawen a panagturay ni Joas nga ari ti Juda, naisaad nga ari ni Jehoas nga anak ni Joacaz. Nagturay idiay Samaria iti las-ud ti 16 a tawen. 11Nagbasol met ken ni Yahweh ket tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol. 12Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti amin nga inaramid ni Jehoas agraman ti kinamaingel nga impakitana iti pannakigubatna ken ni Ari Amazias ti Juda. 13Idi natay, naitabon iti tanem dagiti ari idiay Samaria. Ni Jeroboam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Matay ni Eliseo 14Nagsakit ni Eliseo a profeta iti nakaro, ket idi dandani matay, sinarungkaran ni Jehoas nga ari ti Israel. Insangitna, "Amak, O amak! Sika idi ti nabileg a nangsalsalaknib iti Israel!" 15Imbilin ni Eliseo kenkuana, "Mangalaka iti bai ken sumagmamano a pana." Nangala ni Jehoas, 16ket binilin ni Eliseo nga agsagana a mangibiat iti pana. Nagtungpal ti ari ket impatay ni Eliseo dagiti imana kadagiti ima ti ari. 17Kalpasanna, imbilin ti profeta a maluktan ti tawa a sumango idiay Siria; nagtungpal ti ari. "Ibiatmo ti pana," imbilin ni Eliseo. Apaman a naibiat ti ari Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
ti pana, kinuna ti profeta, "Sika ti pana ti Apo nga aramatenna a pangparmek iti Siria. Gubatemto dagiti Siriano idiay Afec agingga a maparmekmo ida." 18Imbilin ni Eliseo nga alaenna dagiti dadduma a pana ket panaenna ti daga. Namitlo a pinana ti ari ti daga sa nagsardeng. 19Nakapungtot ni Eliseo, ket kinunana iti ari, "Pinanam koma iti naminlima wenno namin-innem. Iti kasta, mamimpinsan koma a maparmekmo dagiti taga-Siria. Ngem ita, mamitlonto la a maparmekmo ida." 20Natay ni Eliseo ket naitabon. Tinawen idi nga adda dagiti bunggoy dagiti Moabita a mangraut iti daga ti Israel. 21Iti naminsan, adda dagiti napan nangitabon iti minatayda. Nakitada ti maysa kadagitoy a bunggoy ket impurruakda ti bangkay iti tanem ni Eliseo sada nagtataray. Apaman a naisagid ti bangkay kadagiti tulang ni Eliseo, nagungar ti tao ket timmakder. Aggubat ti Israel ken ti Siria 22Pinarparigat ni Hazael nga ari ti Siria dagiti Israelita bayat ti panagturay ni Joacaz. 23Ngem pinaraburan ken kinaasian ida ni Yahweh. Dina impalubos a madadaelda, no di ket tinulonganna ida gapu iti karina kada Abraham, Isaac ken Jacob. Pulos a dina nalipatan dagiti tattaona. 24Idi matay ni Hazael nga ari ti Siria, naisaad nga ari ni Ben-hadad nga anakna. 25Namitlo a pinarmek ni Jehoas nga ari ti Israel ni Ben-hadad. Sinakupna manen dagiti siudad nga innala ni Ben-hadad bayat ti panagturay ni Joacaz nga ama ni Jehoas. 2 Ar-ari 14 Ni Amazias nga Ari ti Juda (2 Cron. 25:1-24) 1Iti maikadua a tawen a panagturay ni Jehoas nga anak ni Joacaz a kas ari ti Israel, naisaad ni Amazias nga anak ni Joas a kas ari ti Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 868
869 2Duapulo ket lima ti tawen ni Amazias idi maisaad nga ari, ket 29 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Jehoaddin a taga-Jerusalem ti inana. 3Tinulad ni Amazias dagiti aramid ni Joas nga amana ket naragsakan ni Yahweh kenkuana. Ngem saan a kas iti daydi Ari David a kapuonanna. 4Saanna a rinakrak dagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano. Intultuloy dagiti tattao ti nagidatag kadagiti daton ken nagpuor kadagiti insenso kadagitoy a lugar. 5Apaman a napabileg ni Amazias ti panagturayna, pinapatayna dagiti ofisiales a nangpapatay iti daydi amana nga ari. 6Nupay kasta, saanna a pinapatay dagiti annakda. Tinungpalna ti imbilin ni Yahweh iti Linteg ni Moises: "Saan a mapapatay dagiti nagannak gapu iti basol dagiti annakda, ket saan met a mapapatay dagiti annak gapu iti basol dagiti nagannak. Masapul a mapapatay ti maysa a tao gapu iti basol nga inaramidna." 7Agdagup iti 10,000 a mannakigubat nga Edomita ti pinapatay ni Amazias idiay Tanap ti Asin. Ginubatna ti siudad ti Sela ket sinakupna. Pinanagananna daytoy a siudad iti Jokteel nga isu pay laeng ti naganna agingga ita. 8Kalpasanna, nangibaon ni Amazias kadagiti mapan ken ni Jehoas nga ari ti Israel, ket kinaritna nga aggubatda. 9Ngem kastoy ti insungbat ni Ari Jehoas: "Iti naminsan, idiay Bantay Libano, pinaibaga ti maysa a sisiitan a mula iti maysa a sedro, 'Ipaasawam ti balasangmo iti anakko.' Limmabas ti atap nga animal ket binaddebaddekna ti sisiitan a mula. 10Ita, sika, Amazias, pinarmekmo dagiti Edomita ket timmangsitka. Mapnekka koman iti kinalatakmo ket agtalinaedka iti balaymo. Apay nga agsapsapulka iti riri a pakadadaelam laeng ken dagiti tattaom?" 11Ngem saan a dimngeg ni Amazias, isut' gapuna a napan ni Ari Jehoas agraman dagiti soldadona idiay Betsemes iti Juda ket nagrarangetda sadiay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
12Naparmek ti armada ni Amazias, ket nagtataray a nagawid dagiti amin a soldadona. 13Innala ni Jehoas ni Amazias a kas balud. Nagtuloy idiay Jerusalem ket rinakrakna ti bakud ti siudad manipud Ruangan ti Efraim agingga iti Ruangan ti Suli. Duagasut a metro ti kaatiddog ti bakud a rinebbana. 14Sinamsamna dagiti pirak ken balitok a nasarakanna, dagiti amin nga alikamen ti Templo ken ti palasio, ket inyawidna dagitoy idiay Samaria. Nangala met kadagiti tattao a kas balud. 15Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Jehoas agraman ti kinamaingelna iti gubat a maibusor ken ni Ari Amazias ti Juda. 16Natay ni Jehoas ket naitabon iti tanem dagiti ari idiay Samaria. Ni Jeroboam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ti Ipapatay ni Amazias nga Ari ti Juda (2 Cron. 25:25-28) 17Sangapulo ket lima a tawen pay a nagbiag ni Amazias kalpasan ti ipapatay ni Ari Jehoas ti Israel. 18Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Amazias. 19Adda tattao a nagtutulag a mangpapatay ken ni Amazias iti Jerusalem. Daytoy ti gapuna a nagkamang ni Amazias idiay siudad ti Lakis, ngem sinurot dagiti kabusorna, ket pinapatayda sadiay. 20Inluganda iti kabalio ti bangkayna sada insubli idiay Jerusalem. Naitabon iti tanem dagiti ari iti Siudad ni David. 21Insaad dagiti tattao ti Juda ni Uzzias nga anakna a kas ari; agtawen idi iti 16. 22Ni Uzzias ti nangparmek ken nangbangon manen iti Elat kalpasan ti ipapatay ni amana. Ni Jeroboam II nga Ari ti Israel Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 870
23Iti maika-15 a tawen a panagturay ni Amazias nga anak ni Joas a kas ari ti Juda, naisaad ni Jeroboam II nga anak ni Jehoas a kas ari ti Israel. Uppat a pulo ket maysa a tawen a nagturay idiay Samaria. 24Nagbasol ken ni Yahweh. Tinuladna ti dakes nga inar-aramid ti sinarunona nga ari, ni Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong iti Israel nga agbasol. 25Sinakupna manen dagiti amin a daga a kukua idi ti Israel, manipud iti Bessang ti Hamat iti amianan agingga iti Natay a Baybay iti abagatan. Kastoy ti inkari ni Yahweh a Dios ti Israel ken ni adipen ken profetana a Jonas nga anak ni Amittai a taga-Gat Hefer. 26Naimatangan ni Yahweh ti nakaro a panagsagaba dagiti Israelita. Awan ti uray maysa a tumulong kadakuada. 27Ngem saan a panggep ni Yahweh a pukawen ti Israel isut' gapuna nga inispalna ida babaen iti panangaramatna ken ni Jeroboam II. 28Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Jeroboam II, ti kinamaingelna iti paggugubatan ken ti panangisublina iti Damasco ken Hamat iti Israel. 29Natay ni Jeroboam ket naitabon iti pagitantaneman kadagiti ari. Ni Zacarias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Ar-ari 15 Ni Uzzias nga Ari ti Juda (2 Cron. 26:1-23) 1Iti maika-27 a tawen a panagturay ni Jeroboam II nga ari ti Israel, naisaad ni Uzzias nga anak ni Amazias a kas ari ti Juda. 2Sangapulo ket innem ti tawen ni Uzzias idi maisaad nga ari ket nagturay idiay Jerusalem iti 52 a tawen. Ni Jecolias a taga-Jerusalem ti inana. 3Nalinteg ti inaramid ni Uzzias iti imatang ni Yahweh a kas iti daydi Amazias nga amana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 871
4Ngem saan a nadadael dagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano. Intultuloy dagiti tattao ti nagidatag kadagiti daton ken nagpuor kadagiti insenso kadagita a lugar. 5Dinusa ni Yahweh ni Uzzias. Nagkukutel ti ari ket saan a naimbagan agingga iti ipapatayna. Nagnaed nga is-isuna iti naiputputong a balay. Naikkat kenkuana ti pagrebbenganna a kas ari ket ni Jotam nga anakna ti nangituray iti pagilian. 6Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Uzzias. 7Idi natay, naitabon iti pagitantaneman kadagiti ari idiay Siudad ni David. Ni Jotam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Zacarias nga Ari ti Israel 8Iti maika-38 a tawen a panagturay ni Uzzias nga ari ti Juda, naisaad ni Zacarias nga anak ni Jeroboam II a kas ari ti Israel. Innem a bulan a nagturay idiay Samaria. 9Kas kadagiti sinarunona, nagbasol met ken ni Yahweh. Tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol. 10Insikat ni Sallum nga anak ni Jabes ni Ari Zacarias, ket pinatayna ti ari idiay Ibleam. Isu ti simmukat kenkuana a kas ari. 11Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Zacarias. 12Natungpal ngarud ti kari ni Yahweh ken ni Ari Jehu: "Agarinto iti Israel dagiti kaputotam agingga iti maikapat a kaputotan." Ni Sallum nga Ari ti Israel 13Iti maika-39 a tawen a panagturay ni Uzzias nga ari ti Juda, naisaad ni Sallum nga anak ni Jabes a kas ari ti Israel. Makabulan a nagturay idiay Samaria. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 872
14Manipud Tirza, napan idiay Samaria ni Menahem nga anak ni Gadi. Pinapatayna ni Sallum, ket isu ti simmukat kenkuana nga ari. 15Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Sallum, agraman ti pakasaritaan ti panangisikatna iti ari. 16Idi aggapu ni Menahem idiay Tirza, dinadaelna a namimpinsan ti siudad ti Tappuaken ti kabangibangna. Pinapatayna dagiti agnanaed sadiay agsipud ta dida inlukat ti ruangan ti siudad kenkuana. Binutiakanna pay dagiti amin a masikog a babbai. Ni Menahem nga Ari ti Israel 17Iti maika-39 a tawen a panagturay ni Uzzias nga ari ti Juda, naisaad ni Menahem nga anak ni Gadi a kas ari ti Israel ket 10 a tawen a nagturay idiay Samaria. 18Nagbasol ken ni Yahweh, ta agingga iti ipapatayna, tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong kadagiti Israelita nga agbasol. 19Iti dayta a tiempo, rinaut ni Tiglat Pileser nga emperador ti Asiria ti Israel. Inikkan ni Menahem iti 38 a tonelada a pirak tapno tumulong ni Tiglat Pileser kenkuana iti pannakapabileg ti panangiturayna iti pagarian. 20Innala ni Menahem ti kuarta kadagiti babaknang iti Israel babaen iti panangpilitna a mangted ti tunggal maysa kadakuada iti 50 a bagi ti pirak. Iti kasta, nagsubli ni Tiglat Pileser iti pagilianna. 21Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti amin nga inaramid ni Menahem. 22Natay ket naitabon. Ni anakna a Pekaias ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Pekaias nga Ari ti Israel 23Iti maika-50 a tawen a panagturay ni Uzzias nga ari ti Juda, naisaad ni Pekaias nga anak ni Menahem a kas ari ti Israel. Nagturay ni Pekaias idiay Samaria iti dua a tawen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 873
24Nagbasol ken ni Yahweh. Tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong iti Israel nga agbasol. 25Maysa nga ofisial ti armada ni Pekaias agraman 50 a lallaki a taga-Galaad ti nangisikat iti ari. Isu ni Peka nga anak ni Remalias. Pinapatayda ni Pekaias iti akin-uneg a sarikedked iti palasio ket ni Peka ti simmukat kenkuana nga ari. 26Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Pekaias. Ni Peka nga Ari ti Israel 27Iti maika-52 a tawen a panagturay ni Uzzias nga ari ti Juda, naisaad ni Peka nga anak ni Remalias a kas ari iti Israel ket nagturay idiay Samaria iti 20 a tawen. 28Nagbasol ken ni Yahweh. Tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong iti Israel nga agbasol. 29Bayat ti panagturay ni Peka, sinakup ni Tiglat Pileser nga emperador ti Asiria dagiti siudad ti Aion, Abel Bet Maaka, Janoa, Kedes, Hasor, ken dagiti daga ti Galaad, Galilea ken Neftali. Innalana dagiti tattao ket impanna ida a kas balud idiay Asiria. 30Iti maika-20 a tawen a panagturay ni Jotam nga anak ni Uzzias a kas ari ti Juda, insikat ni Oseas nga anak ni Ela ni Ari Peka. Pinapatayna ni Peka ket isu ti simmukat kenkuana nga ari. 31Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Peka. Ni Jotam nga Ari ti Juda (2 Cron. 27:1-9) 32Iti maikadua a tawen a panagturay ni Peka nga anak ni Remalias a kas ari ti Israel, naisaad ni Jotam nga anak ni Uzzias a kas ari ti Juda. 33Duapulo ket lima ti tawen ni Jotam idi agari ket nagturay idiay Jerusalem iti 16 a tawen. Ni Jerusa nga anak ni Zadok ti inana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 874
34Naragsakan ni Yahweh iti inar-aramid ni Jotam. Tinuladna ngamin ni Uzzias nga amana. 35Ngem saan a nadadael dagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano. Intultuloy dagiti tattao ti nagidatag kadagiti sakrifisio ken nagpuor iti insenso kadagita a lugar. Ni Jotam ti nangbangon iti Akin-amianan a Ruangan ti Templo. 36Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Jotam. 37Kadagidi nga aldaw a panagturay ni Jotam, imbaon ni Yahweh ni Resin nga ari ti Siria ken ni Peka nga ari ti Israel a mangraut iti Juda. 38Idi natay, naitabon kadagiti pagitaneman kadagiti ari iti Siudad ni David. Ni Ahaz nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Ar-ari 16 Ni Ahaz nga Ari ti Juda (2 Cron. 28:1-27) 1Iti maika-27 a tawen a panagturay ni Peka nga anak ni Remalias a kas ari ti Israel, naisaad ni Ahaz nga anak ni Jotam a kas ari ti Juda. 2Duapulo ti tawen ni Ahaz idi agari ket nagturay idiay Jerusalem iti 16 a tawen. Saanna a tinulad dagiti naimbag nga aramid ni Ari David a kapuonanna. Saan a naragsakan kenkuana ni Yahweh a Diosna 3tatinuladna ti aramid dagidi ari ti Israel. Tinuladna ti nakarimrimon nga aramid dagiti tattao a pinagtalaw ni Yahweh iti daga idi dumteng dagiti Israelita. Pinuoranna a sibibiag ti lalaki nga anakna a kas daton kadagiti didiosen. 4Nagidatag kadagiti sakrifisio ken nagpuor iti insenso kadagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano, kadagiti turod ken iti sirok ti tunggal narukbos a kayo. 5Rinaut ni Resin nga ari ti Siria ken ni Peka nga ari ti Israel ti Jerusalem. Linakubda ti siudad ngem dida maparmek ni Ahaz. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 875
(6Iti dayta met la a tiempo, sinakup manen ti ari ti Edom ti siudad ti Elat ket pinaksiatna dagiti taga-Juda nga agnaed sadiay. Nagnaed dagiti Edomita idiay Elat a naedda agpapan ita.) 7Nangibaon ni Ahaz kadagiti mapan ken ni Tiglat Pileser nga emperador ti Asiria. Kastoy ti pinaibagana: "Napudnoak nga adipenmo. Umaynak ispalen iti pannakabalin ti ari ti Siria ken ti ari ti Israel a mangraut kaniak." 8Innala ni Ahaz dagiti pirak ken balitok iti Templo ken iti pagiduldulinan iti gameng ti palasio ket impatulodna a kas sagut iti emperador. 9Impangag ni Tiglat Pileser ti dawat ni Ahaz. Rinaut ken sinakup dagiti armadana ti Damasco. Pinatayna ni Resin ket impanna dagiti tattao a kas balud idiay Kir. 10Idi mapan ni Ari Ahaz idiay Damasco tapno makiuman ken ni Emperador Tiglat Pileser, nakitana sadiay ti altar. Nangaramid iti plano ti altar sana impatulod ken ni Urias a padi. 11Ngarud, nangbangon ni Urias iti altar a kapadpada daytoy nga altar ket inleppasna sakbay a nagsubli ni Ahaz. 12Idi nagsubli ni Ahaz manipud idiay Damasco, nakitana a nalpasen ti altar 13isut' gapuna a nagpuor kadagiti daton nga animal ken daton a makan iti rabawna; nangibukbok iti daton nga arak ken dara a daton a pakikappia. 14Adda ti bronse nga altar a naidaton ken ni Yahweh iti nagbaetan ti baro nga altar ken ti Templo. Inyalisna daytoy ket pinaikabilna iti akin-amianan a bangir ti baro nga altar. 15Imbilinna ken ni Urias, "Usarem daytoy dakkel nga altar a pinaaramidko a pagidatagan kadagiti daton a mapuoran iti bigat ken ti daton a makan a maidatag iti rabii, kadagiti daton a makan ken daton a mapuoran nga idatag ti ari ken dagiti tattao, ken kadagiti daton nga arak nga idatag dagiti tattao. Ibuyatmo ditoy ti amin a dara ti animal a mapuoran a maidaton. No maipapan iti bronse nga altar, usarek iti panagpadles." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 876
16Tinungpal ni Urias ti bilin ti ari. 17Winarawara ni Ari Ahaz dagiti bronse a batay a maar-aramat iti Templo ket inikkatna dagiti palanggana iti rabawda. Inikkatna met ti bronse a tangke kadagiti likud dagiti 12 a bronse a sinan-baka ket inkabilna iti bato a pagsaadan. 18Tapno maay-ayo ni Ahaz ti emperador ti Asiria, inikkatna met ti plataforma a nakaisaadan ti trono ti ari iti Templo ket sinerraanna ti ruangan ti ari a sumrek iti Templo. 19Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Ahaz. 20Natay ni Ahaz ket naitabon iti pagitaneman kadagiti ari iti Siudad ni David. Ni Hezekias nga anakna ti simmukat kenkuana a kas ari. 2 Ar-ari 17 Ni Oseas nga Ari ti Israel 1Iti maika-12 a tawen a panagturay ni Ahaz nga ari ti Juda, naisaad ni Oseas nga anak ni Ela a kas ari ti Israel ket nagturay idiay Samaria iti siam a tawen. 2Nagbasol ken ni Yahweh ngem saanna a tinulad dagiti nadagsen a basol nga inar-aramid dagiti sinarunona nga ari iti Israel. 3Ginubat ni Salmaneser nga emperador ti Asiria. Simmuko ni Oseas ket tinawen a nagbuis iti emperador. 4Ngem iti maysa a tawen, nangibaon ni Oseas kadagiti mapan ken ni So nga ari ti Egipto tapno agpatulong kenkuana. Insardengna ti panagbayadna iti tinawen a buis. Idi maammoan ni Salmaneser daytoy, pinatiliwna ni Oseas ket pinaibaludna. Ti Pannakaparmek ti Samaria 5Kalpasanna, rinaut ni Salmaneser ti Israel ket linakubna ti Samaria. Iti maikatlo a tawen a pananglakubna iti siudad, 6iti maikasiam a tawen a panagturay ni Oseas, sinakup ti emperador ti Asiria ti Samaria. Impanna a balud dagiti Israelita idiay Asiria. Pinagnaedna ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 877
sumagmamano kadakuada iti siudad ti Hala, ti dadduma iti asideg ti karayan Habor iti daga ti Gozan ket ti dadduma kadagiti siudad ti Media. 7Naparmek ti Samaria gapu ta nagbasol dagiti Israelita ken ni Yahweh a Diosda a nangispal kadakuada iti Faraon ken nangiruar kadakuada idiay Egipto. Nagdaydayawda kadagiti didiosen, 8tinuladda ti ugali dagiti pinagtalaw ni Yahweh idi dumteng dagiti tattaona ken sinurotda dagiti kannawidan nga impaannurot dagiti ari ti Israel. 9Nagaramidda kadagiti banag a saan a pagayatan ni Yahweh a Diosda. Nangbangonda kadagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano iti amin nga ilida, manipud iti kabassitan a barrio agingga iti kadakkelan a siudad. 10Nangisaaddakadagiti bato nga adigi ken kadagiti imahen ni diosa nga Asera kadagiti amin a turod ken iti sirok ti tunggal narukbos a kayo. 11Tinuladda dagiti tattao a pinagtalaw ni Yahweh iti daga ket nagpuorda met iti insenso kadagiti altar dagiti pagano. Gapu kadagiti dakes nga aramidda, nagpungtot ni Yahweh kadakuada. 12Nagdaydayawda kadagiti didiosen uray no iparit ni Yahweh. 13Imbaon ni Yahweh dagiti babaonen ken profetana a mangballaag iti Israel ken Juda. Impakdaarda: "Iwaksiyo dagiti dakes nga aramidyo ket tungpalenyo dagiti bilinko a nailanad iti linteg nga intedko kadagiti kapuonanyo, ti linteg nga intedko kadakayo babaen kadagiti profeta nga adipenko." 14Ngem saanda a nangipangag. Nasukirda a kas kadagidi kapuonanda a di nagtalek ken ni Yahweh a Diosda. 15Dida kinayat a tungpalen dagiti bilinna. Sinalungasingda ti katulaganna kadagidi kapuonanda ket dida inkankano dagiti ballaagna. Nagdaydayawda kadagiti awan serserbina a didiosen ket nagbalinda met nga awan serserbina. Tinuladda dagiti ugali dagiti kabangibang a nasion ket sinukirda ti bilin ni Yahweh a dida tultuladen ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 878
16Sinalungasingdati amin a linteg ni Yahweh a Diosda. Nangsukogda iti dua a sinan-baka a nagdaydayawanda; nangaramidda pay iti imahen ni diosa nga Asera. Nagdaydayawda kadagiti bituen ken nagserbida ken ni didiosen a Baal. 17Pinuoranda dagiti annakda a kas daton kadagiti didiosen. Nakiumanda kadagiti espiritu ken kadagiti mammadles. Inggaedda ti nagaramid kadagiti dakes a banag iti imatang ni Yahweh. 18Nakapungtot ni Yahweh kadagiti Israelita ket pinagtalawna ida iti imatangna. Ti la pagarian ti Juda ti imbatina. 19Ngem uray dagiti tattao ti Juda dida nagtungpal kadagiti linteg ni Yahweh a Diosda; tinuladda dagiti ugali a sinurot dagiti Israelita. 20Linaksid ni Yahweh dagiti amin nga Israelita, dinusana ida ket inyawatna ida iti pannakabalin dagiti naranggas a kabusorda agingga a pinapanawna amin ida iti imatangna. 21Kalpasan ti panangisina ni Yahweh ti Juda iti Israel, insaad dagiti Israelita ni Jeroboam nga anak ni Nebat a kas arida. Gapu ken ni Jeroboam, tinallikudan dagiti tattao ni Yahweh ket naisungsongda nga agaramid kadagiti nadagsen a basol. 22Sinurotda ni Jeroboam ket intuloyda nga inaramid dagiti amin a basol nga inaramidna 23agingga a pinagtalaw ni Yahweh ida iti imatangna a kas imballaagna kadakuada babaen kadagiti adipenna a profeta. Iti kasta, naipan dagiti Israelita a balud idiay Asiria nga ayanda pay laeng agpapan ita. Agnaed dagiti Taga-Asiria idiay Israel 24Nagala ti emperador ti Asiria kadagiti tattao kadagiti siudad ti Babilonia, Cut, Ivva, Hamat ken Sefarvaim ket pinagnaedna ida kadagiti siudad ti Samaria a sukat dagiti Israelita a napagtalaw a kas balud. Tinagikuada dagitoy a siudad ket nagnaedda sadiay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 879
25Idi nabiitda pay sadiay, dida nagdaydayaw ken ni Yahweh isut' gapuna a nangibaon ni Yahweh kadagiti leon a nangpapatay iti sumagmamano kadakuada. 26Naibaga iti emperador ti Asiria, "Saan nga ammo dagiti tattao a pinagnaedmo kadagiti siudad ti Samaria ti linteg ti dios iti dayta a daga. Daytoy ti gapuna a nangibaon ti dios kadagiti leon a mangpapatay kadakuada." 27Ket imbilin ti emperador: "Isubliyo ti maysa kadagiti papadi nga innalatayo a kas balud; pagsublienyo nga agnaed sadiay ket isurona kadagiti tattao ti linteg ti dios iti dayta a daga." 28Ngarud, napan nagnaed idiay Betel ti maysa a padi a naitalaw idiay Samaria; insurona dagiti tattao no kasano ti panagdaydayawda ken ni Yahweh. 29Ngem intultuloy dagiti tattao iti Samaria ti nagaramid kadagiti bukodda a didiosen ket inkabilda ida kadagiti santuario a binangon dagiti Israelita. Nagaramid ti tunggal grupo iti bukodda a didiosen kadagiti siudad a pagnaedanda: 30nagaramid dagiti taga-Babilonia kadagiti imahen ni dios a Succot Benot; nagaramid dagiti tattao ti Cut kadagiti imahen ni dios a Nergal; nagaramid dagiti tattao ti Hamat kadagiti imahen ni dios nga Asima; 31nagaramid dagiti tattao ti Ivva kadagiti imahen da dios a Nibhaz, ken Tartak; ket pinuoran dagiti taga-Sefarvaim dagiti annakda a kas daton kada Adramelek ken Anamelek a didiosenda. 32Nagdaydayaw met dagitoy a tattao ken ni Yahweh ket nangpilida kadagiti kabunggoyanda iti amin a klase ti tao nga agserbi a kas papadi kadagiti pagdaydayawan ken agidatag kadagiti sakrifisio nga agpaay kadakuada kadagita a lugar. 33Iti kasta, nagdaydayawda ken ni Yahweh nupay nagdaydayawda met kadagiti bukodda a dios, a kas iti ugali dagiti pagilian a naggapuanda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 880
34Agpapan ita, sursurotenda pay laeng ti kadaanan nga ugalida. Saanda nga agdaydayaw ken ni Yahweh wenno tungtungpalen dagiti linteg ken bilin nga intedna kadagiti kaputotan ni Jacob a pinanagananna iti Israel. 35Nakitulag idi kadakuada ni Yahweh ket imbilinna daytoy: "Dikay agdaydayaw kadagiti didiosen; dikay agrukbab wenno agserbi wenno agidatag kadagiti sakrifisio kadakuada. 36Agbutengkayokaniak, siak, ni Yahweh a nangiruar kadakay idiay Egipto babaen iti naindaklan a bileg ken pannakabalin; masapul nga agrukbabkayo kaniak ken agidatagkayo kaniak kadagiti daton. 37Tungpalenyo a kanayon dagiti linteg ken bilin nga insuratko nga agpaay kadakayo. Dikay agtulnog kadagiti sabali a didiosen 38ket diyo liplipatan ti katulagantayo. 39Agbutengkayo kaniak, siak, ni Yahweh a Diosyo, ket isalakankayto kadagiti kabusoryo." 40Ngem saan a nangipangag dagita a tattao ket intuloyda a sinurot dagiti daan nga ugalida. 41Ngarud, nagdaydayaw dagita a tattao ken ni Yahweh ngem nagdaydayawda met kadagiti imahen dagiti diosda. Agpapan ita, kasta pay laeng ti aramid dagiti kaputotanda. 2 Ar-ari 18 Ni Hezekias nga Ari ti Juda (2 Cron. 29:1-2; 31:1) 1Iti maikatlo a tawen a panagturay ni Oseas nga anak ni Ela a kas ari ti Israel, naisaad ni Hezekias nga anak ni Ahaz a kas ari ti Juda. 2Duapulo ket lima ti tawen ni Hezekias idi agari ket 29 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Abiha nga anak ni Zacarias ti inana. 3Nalinteg ti inar-aramid ni Hezekias iti imatang ni Yahweh; a kas iti daydi Ari David a kapuonanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 881
4Dinadaelna dagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano, binurburakna dagiti bato nga adigi, ken tinumbana dagiti adigi a naidaton ken ni Asera a diosa. Binurburakna met ti sinan-uleg a bronse nga inaramid ni Moises a maaw-awagan iti Nehustan. Agingga kadagita a tiempo, nagpupuor dagiti Israelita iti insenso a kas pammadayaw iti sinan-uleg. 5Nagtalek ni Hezekias ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Awanen ti ari a kas ken ni Hezekias a nagturay iti Juda, sakbay man wenno kalpasan ti panagturayna. 6Napudno ken ni Yahweh ket pulos a di nagsukir kenkuana; saanna a sinalungasing dagiti bilin nga inted ni Yahweh ken ni Moises. 7Iti kasta, adda kenkuana ni Yahweh ket nagballigi iti amin nga inaramidna. Binusorna ti emperador ti Asiria ket dina kinayat ti sumuko kenkuana. 8Pinarmekna dagiti Filisteo ket rinautna dagiti pagnanaedanda, manipud iti kabassitan a barrio agingga iti kadakkelan a siudad, agraman ti Gaza ken dagiti kabangibang a dagana. 9Iti maikapat a tawen a panagturay ni Hezekias, iti maikapito a tawen a panagturay ni Oseas iti Israel, rinaut ni Salmaneser nga emperador ti Asiria ti Israel ket linakubna ti Samaria. 10Iti maikatlo a tawen, simmuko ti Samaria. Napasamak daytoy iti maikanem a tawen a panagturay ni Hezekias ken ti maikasiam a tawen a panagturay ni Oseas. 11Impanaw ni Salmaneser dagiti Israelita a balud ket impanna ida idiay Asiria. Pinagnaedna ti sumagmamano kadakuada iti siudad ti Hala, ti dadduma iti asideg ti Karayan Habor iti daga ti Gozan ket ti dadduma kadagiti siudad ti Media. 12Naparmek ti Samaria gapu ta saan a nagtulnog dagiti Israelita ken ni Yahweh a Diosda. Sinalungasingda ti katulaganna kadakuada ket dida nagtulnog kadagiti amin a linteg nga inted ni Moises nga adipen ni Yahweh. Sinukirda ni Yahweh. Panggep dagiti Siriano a Rauten ti Jerusalem Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 882
883 (2 Cron. 32:1-19; Is. 36:1-22) 13Iti maika-14 a tawen a panagturay ni Ari Hezekias, rinaut ni Senakerib nga emperador ti Asiria dagiti nasarikedkedan a siudad ti Juda ket pinarmekna ida. 14Nangibaon ni Hezekias iti mapan ken ni Senakerib nga adda idi idiay Lakis. Kastoy ti pinaibagana: "Nagbiddutak; pangngaasim ta isardengmo ti irarautmo ket itedko ti buis a kayatmo a dawaten." Pinaibaga ti emperador a masapul nga agbayad ni Hezekias iti 10 a tonelada a pirak ken maysa a tonelada a balitok. 15Inted ni Hezekias kenkuana ti amin a pirak iti Templo ken iti pagiduldulinan ti gameng ti palasio. 16Linekkabna pay dagiti balitok kadagiti ruangan ti Templo ken dagiti balitok nga inkalupkopna kadagiti baotek ket impatulodna dagitoy ken ni Senakerib. 17Nangibaon ti emperador ti Asiria iti dakkel nga armada manipud Lakis tapno rautenda ni Hezekias idiay Jerusalem; dagiti tallo a kangatoan nga ofisialesna ti nangipangulo. Idi dumtengda idiay Jerusalem, sinakupda ti dalan nga asideg iti pagtartrabahoan dagiti agar-aramid iti lupot, iti abay ti kanal a pagayusan ti danum nga aggapu iti akingngato a dan-aw. 18Kalpasanna, pinaayabanda ni Hezekias ket tallo kadagiti ofisialesna ti ari ti rimmuar a nangsabat kadakuada. Isuda da Eliakim nga anak ni Hilkias a mayordomo ti palasio; Sebna a sekretario ti palasio; ken Joa nga anak ni Asaf nga agay-aywan kadagiti napapateg a papeles. 19Maysa kadagiti ofisiales a taga-Asiria ti nangibaga kadakuada a kayat a maammoan ti emperador no ania ti pagpampannakkel ni Ari Hezekias. 20Kinunana, "Ipagarupmo kadi nga umanay ti sao a mangala iti lugar ti sikap ken bileg iti gubat? Siasino ti pampanunotem a tumulong kenka nga umalsa a maibusor iti Asiria? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
21Namnamaem a tulongannaka ti Egipto? Mayarig dayta iti panagaramat iti runo a kas sarukod - matukkol ket tudokenna ti imam. Kasta ti kayarigan ti ari ti Egipto no adda siasinoman nga agtalek kenkuana." 22Intuloy ti ofisial, "Wenno kunam nga agtalekka iti Apo a Diosmo? Dimo met aya dinadael dagiti santuario ken altar ti Apo ket kalpasanna, imbagam kadagiti tattao ti Juda ken Jerusalem nga iti laeng altar iti Jerusalem ti pagdaydayawanda. 23Makitulagak kenka iti nagan ti emperador. Ikkanka iti 2,000 a kabalio no adda masapulam a 2,000 a tattao nga agsakay kadakuada! 24Dimo kabaelan a sarangten uray ti kababaan nga ofisial ti Asiria. Nupay kasta, namnamaem nga ikkandaka dagiti Egipcio kadagiti lugan a pakigubat ken soldado nga agkabalio! 25Ipagarupmo kadi a dinak tinulongan ti Apo idi rautek ken dadaelek ti pagiliam? Mismo a ti Apo ti nangbilin kaniak a mangraut ken mangdadael iti pagariam." 26Kinuna da Eliakim, Sebna ken Joa iti ofisial, "Apo, dika agsao iti Hebreo. Agsaoka iti Arameo ta maawatanmi; dumdumngeg dagiti amin a tattao nga adda iti rabaw ti bakud." 27Kinuna ti ofisial, "Ipagarupyo kadi a kadakayo ken iti ari laeng ti nakaibaonak a pangibagaan amin dagitoy a sao? Saan! Kasasaok met dagiti agtutugaw iti rabaw ti bakud; kanendanto met ti rugitda ken inumendanto ti isboda a kas kadakayo." 28Timmakder ti ofisial ket impukkawna iti Hebreo, "Denggenyo ti ibaga ti emperador ti Asiria! 29Ballaagannakayo a dikayo paallilaw ken ni Hezekias. Dinakayo maisalakan ni Hezekias. 30Diyo italtalek ni Hezekias no ibagana a mangnamnamakay iti Apo. Diyo ipagarup nga isalakannakayo ti Apo ket dina ipalubos ti armadami a Siriano a mangsakup iti siudadyo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 884
31Diyo ipangag ni Hezekias. Ibilin ti emperador ti Asiria a rummuarkay iti siudad ket sumukokayo. Mapalubosankayto amin a mangan iti ubas iti kaubasanyo, ken igos kadagiti bukodyo a kayo ken uminum iti danum kadagiti bukodyo a bubon - 32agingga a pagnaedennakayo ti emperador iti maysa a pagilian a kas iti pagilianyo, iti daga nga adda kaubasan a pagalaanyo iti arak ken iti trigo a pagaramidyo iti tinapay. Maysanto a daga a pakasarakan kadagiti olibo, lana ti olibo ken diro. No tungpalenyo ti bilin ti emperador, saankayto a matay ngem agbiagkayto. Dikayo paallilaw ken ni Hezekias iti panangibagana nga ispalennakayo ti Apo. 33Adda kadi didiosen iti uray ania a nasion a nangispal iti pagilianna iti pannakabalin ti emperador ti Asiria? 34Sadino itan ti ayan dagiti dios ti Hamat ken Arpad? Yan dagiti dios ti Sefarvaim, Hena ken Ivva? Adda kadi kadakuada ti nakaispal iti Samaria? 35Napuotanyo kadin nga adda dios ti uray ania kadagitoy a pagilian a nakaispal iti pagarianna iti pannakabalin ti emperadormi? Ania ngarud ti pagkunaanyo a maispal ti Apo ti Jerusalem?" 36Nagulimek dagiti tattao kas imbilin ni Ari Hezekias ket awan kadakuada ti simmungbat. 37Rinay-ab da Eliakim, Sebna ken Joa ti pagan-anayda gapu iti ladingitda ket napanda imbaga iti ari ti kinuna ti ofisial a taga-Asiria. 2 Ar-ari 19 Kiddawen ti Ari ti Pammagbaga ni Isaias (Is. 37:1-7) 1Idi mangngeg ni Ari Hezekias ti impakaammoda, rinay-abna ti pagan-anayna gapu iti ladingitna, nagkawes iti nakersang a lupot sa napan iti Templo ni Yahweh. 2Imbaonna ti tallo kadagiti ofisialesna a mapan ken ni profeta Isaias nga anak ni Amoz: ni Eliakim a mayordomo ti palasio, ni Sebna a sekretario ti palasio ken dagiti lallakay a papadi. Nagkawesda met iti nakersang a lupot. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 885
886 3Kastoy ti pinaibagana ken ni Isaias: "Aldaw ita ti panagsagaba; madusdusatayo ket maibabaintayo. Mayarigtay iti babai a dandani agpasngay ngem awanen pigsana nga aganak. 4Imbaon ti emperador ti Asiria ti kangrunaan nga ofisialna tapno ibabainna ti sibibiag a Dios. Sapay koma ta mangngeg ti Apo a Diosmo dagitoy a panglalais ket dusaenna dagiti nagsao. Iti kasta, ikararagam dagiti nakalasat a kailiantayo." 5Idi mangngeg ni Isaias ti pinaibaga ni Ari Hezekias, 6kastoy ti sungbatna: "Paibaga ti Apo a dimo itulok a butbutngennakayo dagiti taga-Asiria iti panangibagada a dinakayo maisalakan ti Apo. 7Aramidento tiApo ti pakaigapuan ti pannakangngeg ti emperador iti maysa a damag. Apaman a mangngegna daytoy, agbutengto ket agsublinto iti bukodna a pagilian. Papapatayto ti Apo sadiay." Mamutbuteng manen dagiti Taga-Asiria (Is. 37:8-20) 8Naammoan ti ofisial a taga-Asiria a pimmanaw ti emperador idiay Lakis ket madama ti panangrautna iti kabangibang a siudad ti Libna. Napan sadiay ti ofisial tapno makiuman iti emperador. 9Nadamag dagiti taga-Asiria a mapan rauten ida ti armada ti Egipto nga impanguloan ni Tirhaka nga ari ti Etiopia. Idi maammoan daytoy ti emperador, nagpaipan iti surat ken ni Hezekias nga ari ti Juda 10tapno ibagana kenkuana: "Imbaga ti dios a pagtaltalkam a dika matnag iti pannakabalinko ngem saanka a maallilaw iti dayta. 11Awan duadua a nadamagmo ti aramiden ti emperador ti Asiria iti uray ania a pagilian nga ikeddengna a dadaelen. Ipagarupmo kadi a makalisika? 12Dinadael dagidi kapuonak dagiti siudad ti Gozan, Haran ken Resef ket pinapatayda dagiti tattao ti Beteden nga agnaed idi idiay Telassar; awan kadagiti diosda ti nakaisalakan kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
13Sadino ti ayan dagiti ari dagiti siudad ti Hamat, Arpad, Sefarvaim, Hena ken Ivva?" 14Innala ni Ari Hezekias ti surat kadagiti naibaon ket binasana. Kalpasanna, napan iti Templo, inkabilna ti surat sadiay iti imatang ni Yahweh 15ket inkararagna: "O Apo a Dios ti Israel, sika a nakatugaw iti tronom iti ngatoen dagiti kerubim, sika laeng ti Dios nga agturay kadagiti pagarian ti lubong. Pinarsuam ti daga ken ti langit. 16Ita, O Apo, kitaem ti maar-aramid kadakami. Denggem ti amin a pananglais ni Senakerib kenka, sika a sibibiag a Dios. 17Ammomi amin, O Apo, a dinadael dagiti emperador ti Asiria ti adu a nasion, pinaglangalangda dagiti dagada 18ken pinuoranda dagiti didiosenda. Saan a pudno a dios dagitoy, imahenda laeng a naaramid iti kayo ken bato nga aramid ti tao. 19Ita, O Apo a Diosmi, ispalennakami kadagiti Siriano tapno maammoan dagiti amin a nasion a siksika laeng, O Apo, ti Dios." Ti Mensahe ni Isaias iti Ari (Is. 37:21-38) 20Nangibaon ni Isaias iti mapan ken ni Ari Hezekias. Pinaibagana daytoy a kas sungbat ni Yahweh iti kararag ti ari. 21Kinunana, "Katawaannaka ti siudad ti Jerusalem, Senakerib, ket ang- angawennaka. 22Siasino ti ipagarupmo a pabpabainan ken lalaisem? Saanka nga agraem kaniak, siak a nasantoan a Dios ti Israel. 23Imbaonmo dagiti adipenmo a mangipasindayag kaniak a sinakupmo dagiti kangatoan a bantay ti Libano babaen kadagiti amin a luganmo a pakigubat. Impangasmo a pinukanmo dagiti katayagan a sedro ken kapintasan a saleng sadiay ket nadanonmo ti kasamekan a paset dagiti bakir. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 887
24Impasindayagmo a nagkalika kadagiti bubon ket imminumka iti danum dagiti ganggannaet a daga ken binaddebaddek dagiti soldadom ti Karayan Nile agingga a nagmaga. 25"Dimo kad ammo a nabayagen nga inkeddengko a maaramid amin dagitoy? Ket ita, tinungpalkon. Inikkanka iti pannakabalin a mangrebba kadagiti nasarikedkedan a siudad agingga nga agbalinda a gabsuon. 26Awan ti bileg dagiti tattao a nagnaed sadiay. Nakigtot ken naikulengda. Mayarigda iti ruot iti talon wenno ruot nga agtubo iti tuktok ti balay a malaylay no pul-oyan ti napudot nga angin-daya. 27"Ngem ammok ti amin maipapan kenka, no ania ti aramidem ken no sadino ti papanam. Ammok no kasano ti pungtotmo kaniak. 28Naipulong kaniak dayta a pungtotmo ken ti kinapalangguadmo. Ita, taldengan ken busalanka ket isublika iti dalan a nagnaam nga immay." 29Ket kinuna ni Isaias ken ni Ari Hezekias, "Adtoy ti maysa a pagilasinan ti mapasamakto. Ita ken inton umay a tawen, dagitinto laeng agtubtubo a trigo ti kanem ngem iti sumuno a tawen, mabalinmonton ti agmula iti trigo ket apitem. Mabalinmonton ti agmula iti ubas ket manganka iti ubas. 30Mayarigto dagiti makalasat nga adda idiay Juda kadagiti mula nga agramut iti nauneg ket agbungada. 31Addanto tattao a maispal idiay Jerusalem ken iti bantay Sion gapu ta inkeddeng ti Apo a mapasamak daytoy." 32Kastoy ti imbaga ni Yahweh maipapan iti emperador ti Asiria: "Dinto makastrek iti daytoy a siudad wenno mangibiat iti pana sadiay. Awanto ti mannakigubat a sikakalasag nga umasideg iti siudad ket awanto ti mabangon a panglakub iti lawlawna. 33Agsublinto iti dalan a nagnaanna nga immay ket dinto sumrek iti daytoy a siudad. Siak, ni Yahweh, ti nagsao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 888
34Salaknibak ken isalakanko daytoy a siudad gapu iti bukodko a dayaw ken gapu iti karik iti daydi adipenko a David." 35Iti dayta a rabii, maysa nga anghel ni Yahweh ti napan iti kampo dagiti Siriano ket pinapatayna ti 185,000 a mannakigubat. Iti parbangon ti sumuno nga aldaw, naiwalang sadiay dagiti bangkayda! 36Gapu iti daytoy, nagsanud ni Senakerib nga emperador ti Asiria ket nagsubli idiay Nineve. 37Iti maysa nga aldaw, idi madama nga agdaydayaw iti templo ni Nisroc a diosna, dua kadagiti annakna - da Adramelek ken Sarezer - ti nangtagtagbat kenkuana agingga a natay. Kalpasanna, napan nagkamang dagiti agkabsat iti daga ti Ararat. Ni Esarhadon a maysa kadagiti annak ni Senakerib ti simmukat kenkuana nga emperador. 2 Ar-ari 20 Agsakit ken Umimbag ni Ari Hezekias (Is. 38:1-8, 21-22; 2 Cron. 32:24-26) 1Kadagita a tiempo, nagsakit ni Ari Hezekias ket nagistayan natay. Napan sinarungkaran ni profeta Isaias nga anak ni Amoz ket imbagana kenkuana, "Kuna ti Apo a bilinemon dagiti mapanawam ta saanka a maimbaganen. Agsaganaka a matay." 2Simmango ni Hezekias iti diding ket inkararagna: 3"Laglagipem, OApo, a nagserbiak kenka a sipupudno ken iti amin a pusok ket kanayon nga ikagumaak nga aramiden ti pagayatam." Nagsangit ni Hezekias iti nasaem. 4Pimmanaw ni Isaias ngem dina pay nalasat ti akintengnga a paraangan ti palasio idi ibaga kenkuana ni Yahweh 5nga agsubli iti ari a mangituray kadagiti tattao ni Yahweh, ket ibagana kenkuana, "Siak, ni Yahweh a Dios ni David a kapuonam, nangngegko ti kararagmo ket nakitak dagiti luam. Paimbagenka ket tallo nga aldaw manipud ita, inka iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 889
890 6Agpaut pay ti biagmo iti 15 a tawen. Isalakanka ken daytoy a siudad a Jerusalem iti pannakabalin ti emperador ti Asiria. Salaknibak daytoy a siudad gapu iti dayawko ken gapu iti inkarik iti daydi David nga adipenko." 7Nagpaala ni Isaias iti namekmek nga igos a maitapal iti letteg ti ari tapno umimbag. 8Sinaludsod ni Ari Hezekias, "Ania ti pakakitaan a paimbagennak ti Apo ket makapanak iti Templo kalpasan ti tallo nga aldaw?" 9Insungbat ni Isaias, "Ikkannaka ti Apo iti pagilasinan. Ania ti kaykayatmo, bumaba ti anniniwan iti agdan iti sangapulo a tukad wenno ngumato iti sangapulo a tukad?" 10Kinuna ni Hezekias, "Nalaka a bumaba ti anniniwan iti sangapulo a tukad! Pagpangatoem iti sangapulo a tukad." 11Nagkararag ni Isaias ken ni Yahweh ket ngimmato iti sangapulo a tukad ti anniniwan iti agdan nga inaramid ni Ari Ahaz. Dagiti Naibaon a Naggapu idiay Babilonia (Is. 39:1-8) 12Iti dayta a tiempo, nadamag ni Merodak Baladan nga ari ti Babilonia ken anak ni Baladan a nagsakit ni Ari Hezekias. Nangibaon ngarud kadagiti pannakabagina a sumarungkar kenkuana. Pinakuyoganna ida iti surat ken sagut. 13Siaayat ni Hezekias a nangawat kadagiti naibaon. Impakitana kadakuada ti kinabaknangna - ti pirak ken balitokna, dagiti rekado ken bangbanglo ken amin nga armasna a pakigubat. Impakitana amin a linaon dagiti pagiduldulinanna. Awan met lugar iti pagarianna a dina impakita kadakuada. 14Napan ni profeta Isaias ken ni Ari Hezekias ket sinaludsodna, "Naggapuan dagitoy a lallaki ken ania ti imbagada kenka?" "Naggapuda iti adayo a pagilian, idiay Babilonia," insungbat ni Hezekias. 15"Ania ti nakitada iti palasio?" "Nakitada amin. Awan ti saanko nga impakita kadakuada nga adda kadagiti pagiduldulinan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
16Ket imbaga ni Isaias iti ari, "Kuna ti Apo a Mannakabalin-amin 17nga addanto tiempo a maipan idiay Babilonia ti amin nga adda iti palasiom, amin nga indulin dagidi kapuonam agpapan ita. Awanto a pulos ti mabati. 18Maitalawto met ti sumagmamano kadagiti annakmo; agbalindanto nga eunoko nga agserbi iti palasio ti ari ti Babilonia." 19Impagarup ni Ari Hezekias a kaipapanan daytoy ti kaadda ti kappia ken talged bayat ti panagbiagna ket insungbatna, "Nasayaat ti imbagam a mensahe ti Apo." Matay ni Hezekias (2 Cron. 32:32-33) 20Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Hezekias, dagiti aramid a mangipakita iti kinamaingelna ken ti pakasaritaan ti panangaramidna iti maysa a tangke ti danum ken ti panangkalina iti maysa nga usok a pagayusan iti danum a mapan iti siudad. 21Natay ni Hezekias ket ni Manases nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Ar-ari 21 Ni Manases nga Ari ti Juda (2 Cron. 33:1-20) 1Sangapulo ket dua ti tawen ni Manases idi maisaad nga ari iti Juda ket 55 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Hepsiba ti inana. 2Saan a naragsakan kenkuana ni Yahweh ta tinuladna dagiti makarimon nga aramid dagiti nasion a pinagtalaw ni Yahweh sakbay a dimteng dagiti Israelita. 3Binangon manen ni Manases dagiti pagdaydayawan dagiti pagano a dinadael idi ni Hezekias nga amana. Nagaramid kadagiti altar nga agpaay iti pagdaydayawan ken ni didiosen a Baal ket nangaramid iti imahen ni Asera a diosa a kas iti inaramid idi ni Ahab nga ari ti Israel. Nagdaydayaw met ni Manases kadagiti bituen. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 891
4Nagbangon kadagiti altar dagiti pagano iti uneg ti Templo a kinuna ni Yahweh a rumbeng a pagdaydayawan dagiti tattao kenkuana. 5Nagpaaramid kadagiti altar a pagdaydayawan kadagiti bituen a nabangon kadagiti dua a paraangan ti Templo. 6Indatagna ti lalaki nga anakna a daton a mapuoran. Namuybuyon ken namadpadles ket nakiuman kadagiti baglan ken espiritu. Agkakadakes iti imatang ni Yahweh dagiti inaramidna ket nagpungtot ni Yahweh. 7Inkabilna ti imahen ni Asera a diosa iti Templo - daytoy ti templo a sarsaritaen ni Yahweh idi kinunana kada David ken ni Solomon nga anakna: "Ditoy Jerusalem, iti daytoy a Templo, ti lugar a pinilik kadagiti amin a sakup dagiti 12 a tribu ti Israel a pagdaydayawan kaniak dagiti tattao. 8Ket no tungpalen dagiti Israelita ti sibubukel a Linteg nga inted kadakuada ni Moises nga adipenko, diakto ipalubos a mapapanawda iti daga nga intedko kadagidi kapuonanda." 9Ngem saan nga impangag dagiti tattao ti Juda ni Yahweh ket insungsong ni Manases ida nga agbasol. Nadagdagsen ti basolda ngem dagiti nasion a pinagtalaw ni Yahweh idi dumteng dagiti tattaona iti daga. 10Kinuna ni Yahweh babaen kadagiti adipen ken profetana, 11"Inaramid ni Ari Manases dagiti makarimon a banag; dakdakes ti inaramidna ngem dagiti inaramid dagiti Cananeo. Insungsongna dagiti tattao nga agbasol gapu kadagiti imahen a pagdaydayawanna. 12Ngarud, siak a Dios ti Israel, idissuorkonto ti didigra iti Jerusalem ken iti Juda ket urayto la maikuleng ti amin a makadamag iti daytoy. 13Dusaek ti Jerusalem a kas iti inaramidko iti Samaria; dusaek a kas ken ni Ahab nga ari ti Israel ken kadagiti kaputotanna. Sagadekto ti Jerusalem agingga nga awan mabati a tattao ket nadalusto a kas iti pinggan a nadalusan ken naipakleb. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 892
14Baybay-akto dagiti makalasat a tattao ket yawatkonto ida kadagiti kabusorda. Maparmekdanto ket agsamsamto dagiti kabusorda iti dagada. 15Aramidekto daytoy gapu ta nagbasbasol dagiti tattao ket pinagpungtotdak manipud idi rimmuar dagiti kapuonanda idiay Egipto agingga ita." 16Adu a tattao nga awan basolna ti pinatay ni Manases ket nagayus dagiti kalsada ti Jerusalem iti darada. Inaramidna daytoy malaksid panangisungsongna kadagiti tattao ti Juda nga agdaydayaw kadagiti didiosen, a nakaigapuan ti panagbasolda ken ni Yahweh. 17Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Manases, agraman dagiti basolna. 18Natay ni Manases ket naitabon iti hardin ti palasio, ti hardin ni Uzza. Ni Amon nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Amon nga Ari ti Juda (2 Cron. 33:21-25) 19Duapulo ket dua ti tawen ni Amon idi maisaad a kas ari ti Juda ket dua a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Mesullemet nga anak ni Haruz a taga- Jotba ti inana. 20Kas ken ni amana a Manases, dakes ti inaramidna iti imatang ni Yahweh. 21Tinuladna ni amana ket nagdaydayaw met kadagiti didiosen a nagdaydayawanna. 22Linaksidna ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanna ket sinukirna ti bilin ni Yahweh. 23Nagtutulag dagiti ofisiales ket pinapatayda ni Amon iti uneg ti palasio. 24Ngem pinapatay dagiti tattao ti Juda dagiti nangpatay ken ni Amon ket insaadda ni Josias nga anakna nga ari. 25Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Amon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 893 la iti
26Naitabon ni Amon iti hardin ni Uzza ket ni Josias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Ar-ari 22 Ni Josias nga Ari ti Juda (2 Cron. 34:1-2) 1Walo ti tawen ni Josias idi maisaad a kas ari iti Juda, ket 31 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Jedida nga anak ni Adaias a taga-Bozkat ti inana. 2Nalinteg iti imatang ni Yahweh ti inar-aramid ni Josias. Tinuladna ni Ari David a kapuonanna - napasnek ti panangtungpalna kadagiti amin a linteg ti Dios. Masarakan ti Libro ti Linteg (2 Cron. 34:8-28) 3Iti maika-18 a tawen a panagturay ni Josias, imbaonna ti sekretario ti palasio, ni Safan nga anak ni Azalia ken apoko ni Mesullam a mapan iti Templo. Kinunana kenkuana, 4"Inka ken ni Hilkias a Nangato a Padi ket ammoem ti dagup ti kuarta nga inur-or dagiti papadi nga agserserbi iti pagserkan ti Templo. 5Ibagam nga itedna ti kuarta kadagiti mangimaton iti pannakatarimaan ti Templo. Masapul a tangdananda 6dagiti karpintero, dagiti agbangbangon ken dagiti agkabkabiti ken gumatangda iti kayo ken bato a mausar iti panagtarimaan. 7Matalek dagiti mangipangulo iti trabaho ket saan a masapul nga itedda ti listaan ti paggastoanda." 8Indanon ni Safan ti bilin ti ari ken ni Hilkias ket imbaga kenkuana ni Hilkias a nasarakanna ti Libro ti Linteg iti Templo. Inted ni Hilkias ti libro ket binasa ni Safan. 9Kalpasanna, nagsubli ni Safan iti ari ket imbagana, "Innala dagiti adipenmo ti kuarta nga adda iti Templo ket intedda kadagiti mangimaton iti trabaho sadiay." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 894
895 10Sana innayon, "Adda libro nga inted ni Hilkias kaniak." Ket imbasana iti napigsa ti libro iti ari. 11Idi mangngeg ti ari ti linaon ti libro, rinay-abna ti pagan-anayna gapu iti ladingitna. 12Pinaayabanna ni Hilkias, Safan, ni Ahikam nga anakna, ni Akbor nga anak ni Micaias, ken ni Asaias a maysa nga ofisial ti ari ket imbilinna kadakuada: 13"Inkay makiuman iti Apo gapu kaniak ken gapu kadagiti amin a tattao ti Juda maipapan kadagiti pannursuro iti daytoy a libro. Napalalo ti pungtot ti Apo kadatayo gapu ta saan nga inaramid dagiti kapuonantayo dagiti nailanad iti daytoy a libro a masapul a maaramid." 14Napan nakiuman da Hilkias, Ahikam, Akbor, Safan ken Asaias iti maysa a babai nga agnagan iti Hulda, maysa a profeta nga agnaed iti baro a paset ti Jerusalem. (Ni Sallum nga asawana, nga anak ni Tikva ken apoko ni Harhas ti agay-aywan kadagiti pagan-anay ti Templo.) Imbagada kenkuana ti napasamak. 15Pinagsublina ida tapno ipakaammoda iti ari 16daytoy sao ni Yahweh: "Dusaek ti Jerusalem ken dagiti amin a tattaona, kas nailanad iti libro a binasa ti ari. 17Gimmil-ayab ti pungtotko iti daytoy a lugar, ta linaksiddak dagiti tattao ket nagidatonda kadagiti didiosen. Pinagpungtotdak gapu iti amin nga inaramidda; pulos a dinto agbaaw ti pungtotko. 18No maipapan iti ari, kastoy ti saok, siak, ni Yahweh a Dios ti Israel: Impangagmo ti naisurat iti libro 19ket nagbabawika. Nagpakumbabaka iti imatangko. Rinay-abmo ti pagan- anaymo ket nagsangitka idi maammoam ti pangtak a mangdusa iti Jerusalem ken dagiti tattaona. Pagbalinek dayta a lugar a nakabutbuteng a buya, maysa a disso nga usaren dagiti tattao ti naganna a pagilunod. Ngem nangngegko ti kararagmo Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
20ket dimonto makita ti didigra nga idissuorko iti Jerusalem. Mataykanto a sitatalna." Nagsubli dagiti naibaon ket imbagada ken ni Ari Josias ti imbaga ni Hulda. 2 Ar-ari 23 Pagsardengen ni Josias ti Panagdaydayaw kadagiti Didiosen (2 Cron. 34:3-7, 29-33) 1Pinaayaban ni Ari Josias dagiti amin a pangulo ti Juda ken Jerusalem 2ket napanda amin iti Templo, agraman dagiti papadi ken dagiti profeta ken amin nga umili ti Jerusalem, napanglaw man wenno nabaknang. Iti imatangda, imbasa ti ari ti amin a nailanad iti libro a nasarakan iti Templo. 3Nagtakder ti ari iti abay ti adigi ket nakitulag ken ni Yahweh. Inkarina nga agtulnog kenkuana, tungpalenna ti amin a linteg ken bilinna iti amin a puso ken kararuana ket ipatungpalna dagiti sagudayen ti tulag kas nailanad iti libro. Sangsangkamaysa met dagiti tattao a nagkari a dida salungasingen ti tulag. 4Kalpasanna, imbilin ni Josias ti pannakapuor ti amin nga alikamen a maus- usar iti panagdaydayaw ken ni Baal a didiosen, ken ni Asera a diosa, ken kadagiti bituen. Nagtungpal ni Hilkias a Nangato a Padi, dagiti papadi a katulonganna ken dagiti guardia iti pagserkan ti Templo ket inikkatda dagitoy iti Templo sada impan iti ruar ti siudad iti asideg ti Tanap ti Kidron. Napuoran amin dagiti alikamen ket naipan ti dapuda idiay Betel. 5Inikkat ni Josias iti akem dagiti papadi nga inordenan dagiti ari ti Juda a mangidatag kadagiti sakrifisio kadagiti altar dagiti pagano kadagiti siudad ti Juda ken kadagiti lugar iti asideg ti Jerusalem - amin a papadi a nagidatag kadagiti sakrifisio ken ni Baal, iti init, iti bulan, kadagiti planeta ken kadagiti bituen. 6Inikkatna iti Templo ti nasagradoan nga adigi a naidaton ken ni Asera ket impanna iti Tanap ti Kidron iti ruar ti siudad. Pinuoranna ti adigi, rinumrumekna ti uging agingga a timmapok ket inwarakiwakna sementerio ti ili. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 896 iti
897 7Dinadaelna dagiti kuarto a pagnaedan dagiti balangkantis ti templo. (Sadiay ti pagablan dagiti babbai kadagiti pagan-anay a mausar iti panagdaydayaw iti diosa, ni Asera.) 8Impanna idiay Jerusalem dagiti papadi nga adda kadagiti siudad ti Juda. Dinadaelna dagiti altar a pagidatdataganda kadagiti sakrifisio, manipud Geba agingga idiay Beerseba. Rinakrakna met dagiti altar iti asideg ti ruangan a binangon ni Josue, ti agturay iti siudad, nga adda iti makannigid iti dakkel a ruangan no sumrekka iti siudad. 9Saan a napalubosan dagita a papadi nga agserbi iti Templo ngem mabalinda ti mangan iti tinapay nga awan lebadurana nga agpaay kadagiti padada a padi. 10Dinadael met ni Ari Josias ti Tofet, ti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano iti Tanap ti Hinnom tapno awan mangpuor iti anakna a daton ken ni didiosen a Molec. 11Inikkatna pay dagiti kabalio nga indaton dagiti ari ti Juda a pagdaydayawan iti init ket pinuoranna dagiti lugan a pakigubat a maar- aramat iti daytoy a panagdaydayaw. (Adda dagitoy iti paraangan ti templo, iti asideg ti ruangan a saan nga adayo iti kuarto ni Natan Melek, maysa a nangato nga ofisial.) 12Rinakrak ni Ari Josias dagiti altar a binangon dagiti ari ti Juda, iti ngatoen ti kuarto ni Ari Ahaz, agraman dagiti altar nga inaramid ni Ari Manases kadagiti dua a paraangan ti Templo. Rinumrumekna dagitoy nga altar agingga a timmapokda ket impurruakna ida iti Tanap ti Kidron. 13Dinadael ni Josias dagiti altar nga inaramid ni Ari Solomon iti dayaen ti Jerusalem iti abagatan ti Bantay Olibo a pagdaydayawan kadagiti makarimon a didiosen - Asera, ti diosa ti Sidon; Kemos, ti dios ti Moab ken Molec, ti dios ti Ammon. 14Binurburak ni Ari Josias dagiti adigi, tinumbana ti adigi a naidaton ken ni Asera a diosa sana ginaburan kadagiti tultulang ti tao ti nakaipatakderanda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
15Rinakrak pay ni Josias ti lugar a pagdaydayawan idiay Betel. Daytoy daydi impatakder ni Ari Jeroboam nga anak ni Nebat a nangisungsong iti Israel nga agbasol. Dinadael ni Josias ti altar, rinumrumekna dagiti batona agingga a nagbalin a tapok. Pinuoranna met ti adigi a naidaton iti panagdaydayaw ken ni Asera. 16Idi makita ni Josias ti sumagmamano a tantanem iti tapaw ti turod, pinaikkatna dagiti tultulang. Pinuoranna daytoy iti rabaw ti altar tapno matulawan, ket iti kasta natungpal ti nabayagen nga impakaammo ti profeta bayat ti fiesta idi agtaktakder ni Ari Jeroboam iti abay ti altar. Nakita ni Ari Josias ti tanem ti profeta a nangipakaammo iti daytoy. 17"Siasino ti akintanem iti dayta?" sinaludsodna. "Ti profeta a naggapu idiay Juda a nangipadto iti amin nga inaramidmo iti daytoy nga altar," kinuna dagiti taga-Betel. 18Kinuna ni Josias, "Bay-anyo. Diyo an-anoen dagiti tulangna." Saan ngarud a naan-ano dagiti tulangna, kasta met dagiti tulang ti profeta a naggapu idiay Samaria. 19Iti amin a siudad ti Israel, dinadael ni Ari Josias dagiti amin a lugar a pagdaydayawan dagiti pagano a binangon dagiti ari ti Israel a nakaigapuan ti panagpungtot ni Yahweh. Inaramidna kadagitoy nga altar ti kas iti inaramidna idiay Betel. 20Pinapatayna dagiti pagano a papadi iti rabaw dagiti altar a pagserserbianda ket nagpuor kadagiti tulang ti tao iti tunggal altar. Kalpasanna, nagsubli idiay Jerusalem. Rambakan ni Josias ti Fiesta ti Paskua (2 Cron. 35:1-19) 21Imbilin ni Ari Josias kadagiti tattao a rambakanda ti Fiesta ti Paskua a pammadayaw ken ni Yahweh a Diosda, kas nailanad iti Libro ti Tulag. 22Awan ti kasta a fiesta a rinambakan ti uray siasino nga ari ti Israel wenno Juda manipud idi tiempo dagiti ukom a nangituray iti pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 898
23Ita, iti maika-18 a panagturay ni Josias, narambakan ti Fiesta ti Paskua idiay Jerusalem. Dagiti Dadduma a Reforma nga Intuyang ni Josias 24Tapno maipaannurot dagiti linteg a nailanad iti libro a nasarakan ni Hilkias a Nangato a Padi iti Templo, pinapanaw ni Ari Josias dagiti amin a makium- uman kadagiti espiritu ken mammadles. Pinaikkatna amin a didiosen kadagiti balbalay, dagiti imahen ken amin a pagdaydayawan dagiti pagano idiay Jerusalem ken Juda. 25Awanen ti kas kenkuana nga ari a sinarunona a nagserbi ken ni Yahweh iti amin a puso, kararua ken pigsa iti panagtungpalna iti amin a Linteg ni Moises. Awan metten ti ari a kas kenkuana kalpasan ti panagturayna. 26Simged ti nakaro a pungtot ni Yahweh iti Juda gapu kadagiti inaramid ni Manases idi ket di pay nagbaaw agpapan ita. 27Kinuna ni Yahweh, "Aramidek iti Juda ti kas iti inaramidko iti Israel: Pukawek dagiti tattao ti Juda iti imatangko ket laksidek ti Jerusalem, ti pinilik a siudad, ken ti Templo nga imbagak a pagdaydayawanda kaniak." Matay ni Josias (2 Cron. 35:20-36:1) 28Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Josias. 29Bayat ti panagturay ni Josias, impanguloan ni Neco nga ari ti Egipto ti maysa nga armada a mapan iti Karayan Eufrates tapno tulonganna ti ari ti Asiria. Pinadas ni Ari Josias a pasardengen ti armada ti Egipto idiay Megiddo ngem natay iti paggugubatan. 30Inlugan dagiti ofisialesna ti bangkayna iti lugan a pakigubat ket inyawidda idiay Jerusalem; sadiay, intabonda kadagiti pagitantaneman kadagiti ari. Ni Joacaz nga anakna ti insaad dagiti tattao a sumukat kenkuana nga ari. Ni Joacaz nga Ari ti Juda (2 Cron. 36:2-4) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 899
31Duapulo ket tallo ti tawen ni Joacaz idi maisaad nga ari ti Juda ket nagturay idiay Jerusalem iti tallo a bulan. Ni Hamutal nga anak ni Jeremias a taga-siudad ti Libna ti inana. 32Kas kadagiti kapuonanna, nagbasol ken ni Yahweh. 33Naggibus ti panagturayna idi intalaw ni Neco nga ari ti Egipto ket imbaludna idiay Ribla, iti daga ti Hamat. Pinagbayad ni Neco ti Juda iti 3,750 a kilo a pirak ken dandani tallopulo ket uppat a kilo a balitok a kas buis ti pagilian. 34Insaadna ni Eliakim nga anak ni Josias a kas ari a sumukat ken ni amana ket binalbaliwanna ti naganna iti Joakim. Impan ni Ari Neco ni Joacaz idiay Egipto ket sadiay ti nakatayanna. 35Inted ni Ari Joakim ti pirak ken balitok a kas buis iti ari ti Egipto. Tapno maitedna ti gatad, pinagbuisna dagiti tattao kas mayannurot kinabaknangda. Ni Joakim nga Ari ti Juda (2 Cron. 36:5-8) 36Agtawen iti 25 ni Joakim idi maisaad nga ari idiay Juda, ket 11 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Zebida nga anak ni Pedaias a taga ili ti Ruma ti inana. 37Dakes ti inar-aramidna iti imatang ni Yahweh a kas kadagidi kapuonanna. 2 Ar-ari 24 1Bayat ti panagturay ni Joakim, rinaut ni Ari Nebucadnesar ti Juda. Tallo a tawen a naipapilit a pinaiturayan ken ni Nebucadnesar ngem kalpasanna immalsa. 2Nangibaon ni Yahweh kadagiti nakaarmas a bunggoy a taga-Babilonia, Siria, Moab ken Ammon a mangraut ken ni Joakim tapno dadaelenda ti Juda kas imbaga ni Yahweh kadagiti adipenna a profeta. 3Imbilin ni Yahweh daytoy tapno mapukaw dagiti tattao ti Juda iti imatangna gapu kadagiti amin a basol ni Ari Manases Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 900 iti
4ken nangnangruna ti panangpapatayna kadagiti tattao nga awan basolna. Saan a mapakawan ni Yahweh ni Manases gapu iti dayta nga inaramidna. 5Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Joakim. 6Natay ni Joakim ket ni Jehoyakin nga anakna ti simmukat kenkuana a kas ari. 7Saanen a rimmuar iti ilina ti ari ti Egipto ken ti armadana. Ngamin, sinakup ti ari ti Babilonia ti amin a daga ti Egipto, manipud Karayan Eufrates agingga iti akin-amianan a beddeng ti Egipto. Ni Jehoyakin nga Ari ti Juda (2 Cron. 36:9-10) 8Sangapulo ket walo ti tawen ni Jehoyakin idi agari idiay Juda. Tallo a bulan a nagturay idiay Jerusalem. Ni Nehusta nga anak ni Elnatan a taga-Jerusalem ti inana. 9Kas kadagiti kapuonanna, dakes ti inar-aramid ni Jehoyakin iti imatang ni Yahweh. 10Bayat ti panagturayna, rimmaut ti armada ti Babilonia nga impanguloan dagiti ofisiales ni Ari Nebucadnesar. Linakubda ti Jerusalem. 11Bayat ti pannakalakub ti siudad, dimteng ni Ari Nebucadnesar iti siudad 12ket simmuko ni Ari Jehoyakin, agraman ti inana, dagiti annakna, dagiti ofisialesna ken dagiti ofisiales ti palasio. Iti maikawalo a tawen a panagturay ni Nebucadnesar, innalana a balud ni Jehoyakin. 13Innala ni Nebucadnesar ti amin a gameng iti Templo ken iti palasio ket impanna dagitoy idiay Babilonia. Kas impakaammo ni Yahweh, binurburak ni Nebucadnesar dagiti balitok nga alikamen nga inaramid ni Ari Solomon a maar-aramat iti Templo. 14Intalaw ni Nebucadnesar dagiti tattao ti Jerusalem a kas balud. Impanawna dagiti amin a prinsipe, dagiti amin a nalatak a tattao - 10,000 amin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 901
Impanawna pay dagiti karpintero, agraman dagiti mammanday. Dagiti laeng kapanglawan a tattao ti imbatina idiay Juda. 15Intalaw ni Nebucadnesar ni Jehoyakin ket imbaludna idiay Babilonia, agraman ti ina ni Jehoyakin, dagiti assawana, dagiti ofisialesna ken dagiti nalatak a tattao ti Juda. 16Impan ni Nebucadnesar dagiti kangrunaan a tattao idiay Babilonia - 7,000 ti dagupda ken 1,000 a karpintero, agraman dagiti mammanday, isuda amin a makabael nga agsoldado. 17Insaad ni Nebucadnesar ti uliteg ni Jehoyakin, ni Matanias, nga ari ti Juda. Sinuktanna ti naganna iti Zedekias. Ni Zedekias nga Ari ti Juda (2 Cron. 36:11-12; Jer. 52:1-3a) 18Agtawen ni Zedekias iti 21 idi agari, ket 11 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Hamutal nga anak ni Jeremias a taga-siudad ti Libna ti inana. 19Dakes ti inar-aramid ni Zedekias iti imatang ni Yahweh a kas ken ni Ari Joakim. 20Nakapungtot ni Yahweh kadagiti tattao ti Jerusalem ken Juda isut' gapuna a linaksidna ida iti imatangna. 2 Ar-ari 25 Matnag ti Jerusalem (2 Cron. 36:13-21; Jer. 52:3b-11) 1Binusor ni Zedekias ni Nebucadnesar nga ari ti Babilonia. Iti kasta, dimteng ni Nebucadnesar ken ti entero nga armada ket rinautda ti Jerusalem iti maika-10 nga aldaw ti maika-10 a bulan iti maikasiam a tawen a panagturay ni Zedekias. Nagkampoda iti ruar ti siudad, binangenanda iti aglikmut 2ket linakubda ti siudad agingga iti maika-11 a tawen ti panagturay ni Zedekias. 3Iti maikasiam nga aldaw iti maikapat a bulan iti isu met la a tawen, idi nakaro ti bisin ket awanen ti makan dagiti tattao, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 902
4narakrak ti maysa a paset ti bakud ti siudad. Uray no linakub dagiti taga- Babilonia, nakalibas amin a soldado ni Zedekias iti rabii. Nagnada iti hardin ti palasio, linasatda ti ruangan a namagsilpo kadagiti dua a bakud sada nagtataray a nagturong iti Tanap ti Jordan. 5Ngem kinamat ti armada ti Babilonia ni Ari Zedekias ket tiniliwda iti tanap iti asideg ti Jerico. Nawarawara dagiti tattaona. 6Naipan ni Zedekias ken ni Ari Nebucadnesar nga adda idi idiay Ribla ket sadiay ti nangsentensiaan ti ari. 7Iti imatang ni Zedekias, napapatay dagiti lallaki nga annakna ket nasuat met dagiti matana, kas imbilin ni Nebucadnesar. Kinawaranda ti ari sada impan idiay Babilonia. Madadael ti Templo (Jer. 52:12-33) 8Iti maikapito nga aldaw iti maikalima a bulan iti maika-19 a tawen a panagturay ni Ari Nebucadnesar iti Babilonia, sinerrek ni Nebuzaradan a mammagbaga iti ari ken pangulo ti armada, ti Jerusalem. 9Pinuorannati Templo, ti palasio ken dagiti balbalay dagiti amin a nalatak a tattao ti Jerusalem. 10Rinebba dagiti soldadona ti bakud ti siudad. 11Kalpasanna, impanna idiay Babilonia dagiti tattao a nagtalinaed iti siudad, dagiti nabati a karpintero ken dagiti simmuko iti ari ti Babilonia. 12Ngem imbatina idiay Juda dagiti kapanglawan a tattao nga awan sanikuana ket pinagtrabahona ida kadagiti kaubasan ken taltalon. 13Binurakburak dagiti taga-Babilonia dagiti bronse nga adigi ken dagiti batay nga adda iti Templo, agraman ti dakkel a bronse a tangke. Impanda amin a bronse idiay Babilonia. 14Impanawda met dagiti pala, dagiti pagikabilan iti dapu a mausar iti pannakadalus ti altar, dagiti maus-usar iti pannakataripato dagiti pagsilawan, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 903
dagiti malukong a mausar a pagtaya kadagiti dara dagiti maidatag a daton, dagiti malukong a pagpuoran iti insenso ken amin a bronse nga alikamen. 15Impanawda amin nga alikamen a balitok wenno pirak, agraman dagiti babassit a malukong ken dagiti palanggana a pagkargaan iti beggang. 16Nadagsen ket saan a matimbang dagiti dua a bronse nga adigi, dagiti batay ken ti dakkel a tangke a pinaaramid idi ni Ari Solomon nga agpaay iti Templo. 17Agpada dagiti dua nga adigi: 27 a kadapan ti tunggal maysa; adda met bronse a paratok ti tunggal maysa nga uppat ket gudua a kadapan ti kangatona. Iniket a bronse a naarkosan iti bronse a granada ti naipalikmut iti tunggal paratok. Maipan dagiti Tattao ti Juda idiay Babilonia (Jer. 52:24-27) 18Kadagiti tiniliw ni Nebuzaradan, mairaman ni Seraias a Nangato a Padi, ni Sefanias, ti padi a sumaruno a kangatoan, ken dagiti tallo a kangrunaan nga ofisiales ti Templo. 19Tiniliwna met ti nangipangulo kadagiti soldado iti gubat, lima kadagiti mammagbaga iti ari nga adda pay laeng iti siudad, ti katulongan ti pangulo a mangay-aywan kadagiti papeles dagiti soldado ken 60 a nalatak a tattao. 20Indatag ida ni Nebuzaradan iti ari ti Babilonia nga adda idi iti siudad ti Ribla 21iti daga ti Hamat. Sadiay, pinarparigat ida ti ari ket kalpasanna, pinapapatayna ida. Iti kasta, naitalaw dagiti tattao ti Juda ket naipanda iti sabali a pagilian. Ni Gedalias a Gobernador ti Juda (Jer. 40:7-9; 41:1-3) 22Insaad ni Ari Nebucadnesar ni Gedalias nga anak ni Ahikam ken apoko ni Safan a kas gobernador ti Juda. Dinutokanna a mangaywan kadagiti saan a naipan idiay Babilonia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 904
23Idi madamag daytoy dagiti ofisiales ken mannakigubat a taga-Juda a saan a simmuko, napanda timmipon ken ni Gedalias idiay Mizpa. Dagitoy dagiti ofisiales: Ismael nga anak ni Netanias, Johanan nga anak ni Karea, Seraias nga anak ni Tanhumet a taga-Netofa ken Jezanias a Maacatita. 24Kinuna ni Gedalias kadakuada, "Awanto ti pakaan-anoanyo. Dikay agbuteng kadagiti ofisiales a taga-Babilonia. Agnaedkayo ditoy ket agserbikayo iti ari ti Babilonia." 25Ngem iti maikapito a bulan iti dayta a tawen, dimteng idiay Mizpa ni Ismael nga anak ni Netanias ken apoko ni Elisama a nagtaud iti naarian a familia. Kaduana ti sangapulo a lallaki, dinarupda ni Gedalias ket pinapatayda agraman dagiti Israelita ken taga-Babilonia a kaduana sadiay. 26Gapu iti buteng dagiti Israelita kadagiti taga-Babilonia, pimmanawda amin, napanglaw man wenno saan, agraman dagiti ofisiales ti armada ket napanda nagkamang idiay Egipto. Mawayawayaan ni Jehoyakin iti Pagbaludan (Jer. 52:31-34) 27Iti tawen a pannakaisaad ni Evilmerodac nga ari ti Babilonia, impakitana ti panangngaasina ken ni Ari Jehoyakin babaen iti panangwayawayana kenkuana iti pagbaludan. Napasamak daytoy iti maika-27 nga aldaw iti maika-12 a bulan iti maika-37 a tawen a pannakaitalaw ni Jehoyakin a kas balud. 28Naasi unay ni Evilmerodac kenkuana ket insaadna iti natantan-ok a pagsaadan ngem kadagiti dadduma nga ari a naipan a balud idiay Babilonia. 29Ngarud, napalubosan ni Jehoyakin a mangsukat iti pagan-anayna a kas balud ken makipangan iti lamisaan iti ari iti unos ti panagbiagna. 30Inaldaw a naikkan kadagiti kasapulanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 905
1 Cronicas 1 Cronicas 1 Dagiti Kaputotan ni Adan (Gen. 5:1-32; 10:1-32; 11:10-26) 1Ni Adan ti ama ni Set nga ama ni Enos. Ni Enos ti ama ni Kenan. 2Ni Kenan ti ama ni Mahalalel nga ama ni Jared. 3Ni Jared ti ama ni Enoc nga ama ni Matusalem nga ama ni Lamec. 4Ni Lamec ti ama ni Noe. Tallo ti annak ni Noe: Sem, Ham ken Jafet. 5Dagiti annak ni Jafet - da Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Mesec ken Tiras - isuda ti kapuonan dagiti tattao a napanaganan iti naganda. 6Dagiti kaputotan ni Gomer isuda dagiti tattao ti Askenaz, Rifat ken Togarma. 7Dagiti kaputotan ni Javan isuda dagiti tattao ti Elisa, Tarsis, Cyprus ken Rodes. 8Dagiti annak ni Ham - da Cus, Egipto, Libya ken Canaan - isuda ti kapuonan dagiti tattao a napanaganan iti naganda. 9Dagiti kaputotan ni Cus isuda dagiti tattao ti Seba, Havila, Sabta, Raama ken Sabteca. Dagiti kaputotan ni Raama isuda dagiti tattao ti Seba ken Dedan. 10(Adda lalaki nga anak ni Cus a managan iti Nimrod a nagbalin a kaunaan a naindaklan a mannakigubat ditoy lubong.) 11Dagiti kaputotan ni Egipto isuda dagiti tattao ti Lydia, Anam, Lehab, Naftu, 12Patrus, Caslu ken Creta (isuda ti nagtaudan dagiti Filisteo.) 13Dagiti lallaki nga annak ni Canaan - ni Sidon nga inauna ken ni Het - isuda ti kapuonan dagiti tattao a napanaganan iti naganda. 14Ni Canaan pay ti kapuonan dagiti Jebuseo, Amorreo, Gergaseo, 15Heveo, Arkeo, Siniteo, 16Arvadeo, Zemareo ken Hamateo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 906
17Dagiti lallaki nga annak ni Sem - da Elam, Assur, Arfaxad, Lud, Aram, Uz, Hul, Geter ken Mesec - isuda ti kapuonan dagiti tattao a napanaganan iti naganda. 18Ni Arfaxad ti ama ni Sela nga ama ni Eber. 19Dua ti lallaki nga annak ni Eber: napanaganan ti maysa iti Peleg ta kadagidi nga aldaw, nabingbingay dagiti tattao ti lubong. Joctan ti nagan ti kabsatna. 20Dagiti kaputotan ni Joctan isuda dagiti tattao ti Almodad, Selef, Hasarmavet, Jera, 21Hadoram, Uzal, Dicla, 22Ebal, Abimael, Seba, 23Ofir, Havila, ken Jobab. 24Dagiti kaputotan manipud ken ni Sem agingga ken ni Abram: Sem, Arfaxad, Sela, 25Eber, Peleg, Reu, 26Serug, Nahor, Tera, 27ken ni Abram (a maawagan pay iti Abraham). Dagiti Kaputotan ni Ismael (Gen. 25:12-16) 28Adda dua nga annak ni Abraham: da Isaac ken Ismael. 29Nagbalin a pangulo ti 12 a tribu dagiti kaputotan ni Ismael: Nebayot (a nagtaud iti nagan ti kapuonanda ken inauna nga anak ni Ismael), Kedar, Adbeel, Mibsam, 30Misma, Duma, Massa, Hadad, Tema, 31Jetur, Nafis ken Kedema. 32Adda sabali nga asawa ni Abraham a managan Ketura. Naganakda iti innem a lalaki: Zimran, Jocsan, Medan, Madian, Isbac ken Sua. Adda dua a lallaki nga annak ni Jocsan: Seba ken Dedan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 907
33Lima ti annak ni Madian: Efa, Efer, Hanoc, Abida ken Eldaa. Dagiti Kaputotan ni Esau (Gen. 36:1-19) 34Dua ti annak ni Isaac nga anak ni Abraham: da Esau ken Israel. 35Dagiti lallaki nga annak ni Esau isuda da Elifaz, Reuel, Jeus, Jalam ken Kora. 36Ni Elifaz ti nagtaudan dagitoy a tribu: Teman, Omar, Sefi, Gatam, Kenas, Timna ken Amalec. 37Ni Reuel ti nagtaudan dagitoy a tribu: Nahat, Zera, Samma ken Mizza. Dagiti Sigud nga Agnaed idiay Edom (Gen. 36:20-30) 38-42Dagiti annak ni Seir ti nagtaudan dagiti sigud nga agnaed iti Edom: Lotan, ti kapuonan dagiti familia ti Hori ken Homam. (Adda babai a kabsat ni Lotan a managan Timna.) Sebal, ti kapuonan dagiti familia ti Alvan, Manahat, Ebal, Sefi ken Onam. Zibeon nga ama da Aya ken Ana. Ni Ana ti ama ni Dison. Ni Dison ti kapuonan dagiti familia ti Hamran, Esban, Itran ken Keran. Ezer, ti kapuonan dagiti familia ti Bilhan, Zaavan ken Jaakan. Disan, ti kapuonan dagiti familia ti Uz ken Aran. Dagiti Ari ti Edom (Gen. 36:31-43) 43-50Dagitoy dagiti ari a nagsasaruno a nagturay idiay Edom sakbay nga adda ari a nangituray iti Israel: Bela nga anak ni Beor a taga-Dinhaba; Jobab nga anak ni Zera a taga-Bozra; Husam a naggapu iti deppaar ti Teman; Hadad nga anak ni Bedad a taga-Avit (pinarmekna dagiti Madianita iti gubat iti pagilian ti Moab); Samla a taga-Masreka; Saul a taga-Rehobot iti igid ti Karayan; Baal Hanan nga anak ni Acbor; Hadad a taga-Pai (ni Mehetabel ti asawana nga anak ni Matred ken apoko ni Mezahab). 51Kalpasan ti ipapatay ni Hadad, dagitoy a pangulo ti nangituray iti Edom: Timna, Alia, Jetet, 52Oholibama, Ela, Pinon, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 908
53Kenas, Teman, Mibzar, 54Magdiel ken Iram. 1 Cronicas 2 Dagiti Kaputotan ni Juda 1Sangapulo ket dua a lallaki ti annak ni Israel: Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issacar, Zebulon, 2Dan, Jose, Benjamin, Neftali, Gad ken Aser. 3Lima dagiti lallaki nga annak ni Juda. Tallo ti annakda ken ni Batsua a taga- Canaan: da Er, Onan ken Sela. Dakes unay ni Er nga inauna isut' gapuna a pinapatay ni Yahweh. 4Dua met ti annakda ken ni Tamar a manugangna: da Perez ken Zera. 5Dua ti lallaki nga annak ni Perez, da Hezron ken Hamul. 6Adda lima a lallaki nga annak ni Zera a kabsatna, da Zimri, Etan, Heman, Calcol ken Dara. 7Ni Acar nga anak ni Carmi ti nangyeg iti didigra kadagiti Israelita idi sinamsamna dagiti naidaton iti Dios. Nairanta a madadael ti innalana. 8Adda maysa a lalaki nga anak ni Etan, ni Azarias. Ti Nagtaudan ni Ari David 9Tallo ti annak ni Hezron: Jerameel, Ram ken Caleb. 10Dagitoy ti kaputotan manipud ken Ram agingga ken Jesse: Ram, Amminadab, Nason (nalatak a tao iti tribu ti Juda), 11Salmon, Boaz, 12Obed ken Jesse. 13Adda pito a lallaki nga annak ni Jesse. Manipud iti inauna kastoy ti panagsasarunoda: Eliab, Abinadab, Samma, 14Netanel, Raddai, 15Osem ken David. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 909
16Adda met dua a babbai nga annakna: Zeruyas ken Abigail. Tallo dagiti lallaki nga annak ni Zeruyas nga anak ni Jesse: Abisai, Joab ken Asael. 17Nayasawa ni Abigail ken ni Jeter nga Ismaelita ket naaddaanda iti lalaki nga anak, ni Amasa. Dagiti Kaputotan ni Hezron 18Inasawa ni Caleb nga anak ni Hezron ni Azuba ket naganakda iti babai a napanaganan iti Jeriot. Adda tallo a lallaki nga annakda ken ni Azuba: da Jezer, Sobab ken Ardon. 19Kalpasan ti ipapatay ni Azuba, inasawa ni Caleb ni Efrata ket Hur ti nagan ti anakda. 20Ni Uri ti anak ni Hur ket ni Bezalel ti apokona. 21Idi 60 ti tawen ni Hezron, inasawana ti anak ni Makir a kabsat ni Galaad. Ni Segub ti anakda. 22Ni Segub ti ama ni Jair. Duapulo ket tallo a siudad ti inturayan ni Jair iti sakup ti Galaad. 23Ngem pinarmek dagiti pagarian ti Gesur ken Aram ti 60 nga ili agraman ti Jair ken Kenat, kasta met dagiti kabangibangna nga il-ili. Kaputotan ni Makir nga ama ni Galaad dagiti amin nga agnanaed sadiay. 24Kalpasan ti ipapatay ni Hezron, inasawa ni anakna a Caleb ni Efrata a balo ni amana. Adda anakda a managan Asur a nangbangon iti ili ti Tekoa. Dagiti Kaputotan ni Jerameel 25Lima ti lallaki nga annak ni Jerameel nga inauna nga anak ni Hezron. Ni Ram, ti inauna, Buna, Oren, Osem ken Ahia. 26-27Tallo ti lallaki nga annak ni Ram: Maaz, Jamin ken Eker. Adda pay sabali nga asawa ni Jerameel. Isu ni Atara, ket ni Onam ti anakda. 28Dua ti lallaki nga annak ni Onam, da Sammai ken Jada. Adda met dua a lallaki nga annak ni Sammai, da Nadab ken Abisur. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 910
29Inasawa ni Abisur ni Abihail ket naganakda iti dua a lallaki, da Aban ken Molid. 30Adda met dua a lallaki nga annak ni Nadab a kabsat ni Abisur, da Seled ken Appaim. Ngem natay ni Seled nga awan anakna. 31Ni Appaim ti ama ni Isi. Ni Isi ti ama ni Sesan. Ni Sesan ti ama ni Alai. 32Dua ti annak ni Jada a kabsat ni Sammai, da Jeter ken Jonatan. Natay ni Jeter nga awan anakna. 33Adda dua a lallaki nga annak ni Jonatan, da Pelet ken Zaza. Kaputotan amin dagitoy ni Jerameel. 34Awan lalaki nga anak ni Sesan, pasig a babbai. Adda tagabuna nga Egipcio; Jara ti naganna, 35a nangyasawaanna iti maysa kadagiti annakna ket naganakda iti lalaki a pinanagananda iti Attai. 36Daytoy ti kaputotan ni Attai: Natan, Zabad, 37Eflal, Obed, 38Jehu, Azarias, 39Helez, Eleasa, 40Sismai, Sallum, 41Jekamias ken Elisama. Dagiti Dadduma a Kaputotan ni Caleb 42Mesa ti nagan ti inauna nga anak ni Caleb a kabsat ni Jerameel. Ni Mesa ti ama ni Zif. Ni Zif ti ama ni Maresa nga ama ni Hebron. 43Adda uppat a lallaki nga annak ni Hebron: da Kora, Tappua, Rekem ken Sema. 44Ni Sema ti ama ni Raham ken apong ni Jorkeam. Ni Rekem a kabsat ni Sema isu ti ama ni Sammai. 45Ni Sammai ti ama ni Maon nga ama ni Bet-zur. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 911
46Adda sabali nga asawa ni Caleb nga agnagan iti Efa. Tallo a lallaki ti annakda: Haran, Mosa ken Gazez. Adda pay sabali a lalaki nga anak ni Haran a managan Gazez. 47Innem a lallaki ti annak ni Jadai. Isuda da Regem, Jotam, Gesam, Pelet, Efa ken Saaf. 48Adda pay sabali nga asawa ni Caleb nga agnagan iti Maaca. Dua a lallaki ti annakda: Seber ken Tirhana. 49Naganakda pay iti dua a lallaki: ni Saaf a nangbangon iti ili ti Madmanna, ken ni Seva a nangbangon kadagiti ili ti Macbena ken Gibea. Adda met babai nga anak ni Caleb, Acsa ti naganna. 50Dagitoy ti dadduma a kaputotan ni Caleb: Ni Hur ti inauna nga anak da Caleb ken ni Efrata. Ni Sobal nga anak ni Hur ti nangbangon iti siudad ti Jearim. 51Ni Salma nga anak ni Hur ti nangbangon iti Betlehem, ket ni Haref nga anakna ti nangbangon iti Bet-gader. 52Ni Sobal a nangbangon iti siudad ti Jearim ti kapuonan dagiti tattao ti Haroe, ti kagudua dagiti agnanaed idiay Menuhot, 53kasta met dagitoy a familia nga agnaed iti siudad ti Jearim: dagiti Itreo, Puteo, Sumateo ken Misraiteo. (Nagtaud kadagitoy a kapuonan dagiti tattao ti Zora ken Estaol.) 54Ni Salma a nangbangon iti Betlehem ti kapuonan dagiti tattao ti Netofa, Atrotbet-joab, ken Zora a maysa kadagiti dua a kapuonan idiay Manahat. 55Dagiti familia a nalaing nga agsurat ken agkopia kadagiti napateg a papeles: dagiti Tirateo, Simateo ken Sucateo. Agnaedda iti ili ti Jabes. (Isuda dagiti Kineo a nakiinnasawa kadagiti Recabita.) 1 Cronicas 3 Dagiti Annak ni David 1-3Dagitoy dagiti annak ni David a nayanak bayat ti kaaddana idiay Hebron, manipud iti inauna: Amnon nga anak ni Ahinoam a Jezreelita; Daniel nga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 912
anak ni Abigail a taga-Carmel; Absalom nga anak ni Maaca nga anak ni Talmai nga ari idiay Gesur; Adoniha nga anak ni Haggit; Sefatias nga anak ni Abital; Itream nga anak ni Egla. 4Nayanakda amin nga innem idiay Hebron a nagturayan ni David iti pito ket kagudua a tawen. Tallopulo ket tallo met a tawen a nagari ni David idiay Jerusalem. 5Adu ti annakna a lallaki a nayanak sadiay. Uppat a lallaki ti annakda ken ni Batseba nga anak ni Ammiel: Simea, Sobab, Natan ken Solomon. 6Adda pay siam a sabali a lallaki nga annak ni David, da Ibhar, Elisua, Elpelet, 7Noga, Nefeg, Jafia, 8Elisama, Eliada ken Elifelet. 9Malaksid kadagitoy nga annak ni David, adda pay sabali nga annakna kadagiti sabali nga assawana. Adda pay anakna a babai nga agnagan iti Tamar. Dagiti Kaputotan ni Ari Solomon 10Dagitoy ti kaputotan ni Ari Solomon: Rehoboam, Abija, Asa, Jehosafat, 11Joram, Ahazias, Joas, 12Amasias, Uzzias, Jotam, 13Ahaz, Hezekias, Manases, 14Amon ken Josias. 15Uppat ti annak ni Josias, da Johanan, Jehoyakim, Zedekias, ken Sallum. 16Adda dua a lallaki nga annak ni Jehoyakim, da Jeconias ken Zedekias. Dagiti Kaputotan ni Ari Jeconias 17Dagitoy ti kaputotan ni Ari Jeconias nga intalaw a kas balud dagiti taga- Babilonia. Pito dagiti lallaki nga annak ni Jeconias: Sealtiel, 18Malkiram, Pedaias, Senazzar, Jekamias, Hosama ken Nedabia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 913
19Dua ti annak ni Pedaias: ni Zerubbabel ken ni Simei. Dua ti annak ni Zerubbabel: Mesullam ken Hananias. Selomit ti nagan ti anakna a babai. 20Adda pay lima a lallaki nga annakna: Hasuba, Ohel, Berekias, Hasadias ken Jusab Hesed. 21Dua ti annak ni Hananias: Pelatias ken Jesaias. Ni Jesaias ti ama ni Refaias. Ni Refaias ti ama ni Arnan. Ni Arnan ti ama ni Obadias. Ni Obadias ti ama ni Secanias. 22Ni Secanias ti ama ni Semaias. Lima ti appoko ni Secanias: Hattus, Igal, Barias, Nearias ken Safat. 23Tallo ti lallaki nga annak ni Nearias: Elioenai, Hizkias ken Azrikam. 24Pito ti annak ni Elioenai: Hodavias, Eliasib, Pelaias, Akkub, Johanan, Delaias ken Anani. 1 Cronicas 4 Dagiti Kaputotan ni Juda 1Dagitoy dagiti dadduma a kaputotan ni Juda: Perez, Hezron, Carmi, Hur ken Sobal. 2Ni Sobal ti ama ni Reayas nga ama ni Jahat. Ni Jahat ti ama da Ahumai ken Lahad a kapuonan dagiti nagnaed idiay Zora. 3-4Ni Hur ti inauna nga anak da Caleb ken Efrata. Dagiti kaputotanna ti nangbangon iti siudad ti Betlehem. Tallo dagiti lallaki nga annak ni Hur, da Etam, Penuel ken Ezer. Tallo ti lallaki nga annak ni Etam, da Jezreel, Isma ken Idbas, ken maysa nga anak a babai, ni Hazzelelponi. Binangon ni Penuel ti siudad ti Gedor. Binangon met ni Ezer ti Husa. 5Dua ti assawa ni Asur a nangbangon iti ili ti Tekoa: Hela ken Naara. 6Uppat ti lallaki nga annakda ken ni Naara: Ahuzzam, Hefer, Temeni ken Haahastari. 7Tallo ti lallaki nga annakda ken ni Hela: Zeret, Isar ken Etnan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 914
8Ni Koz ti ama da Anub ken Zobeda, ken ti kapuonan dagiti familia a nagtaud ken ni Aharhel nga anak ni Harum. 9Adda tao a managan Jabes a kalatakan a kameng ti familiana. Pinanaganan ti inana iti "Jabes" gapu ta kasta unay ti rigatna a nangipasngay kenkuana. 10Nagkararag ni Jabes iti Dios ti Israel ket kinunana: "Bendisionannak, O Dios, ket ikkannak iti adu a daga. Tarabayennak ket yadayonak iti aniaman a kinadakes a pakaigapuan ti pagrigatak." Ket inted ti Dios ti dinawatna. Dagiti Listaan ti Dadduma a Familia 11Adda lalaki nga anak ni Caleb a kabsat ni Suha; Mehir ti naganna. Ni Mehir ti ama ni Eston. 12Tallo a lallaki ti annak ni Eston, da Betrafa, Pasea ken Tehinna. Ni Tehinna ti nangbangon iti siudad ti Nahas. Nagnaed ti kaputotan dagitoy a lallaki idiay Reca. 13Dua dagiti lallaki nga annak ni Kenas: Otniel ken Seraya. Dua met dagiti lallaki nga annak ni Otniel: Hatat ken Meonotai. 14Ni Meonotai ti ama ni Ofra. Ni Seraias ti ama ni Joab a nangbangon iti Tanap dagiti Agparpartuat a pagnanaedan dagiti nalaing nga agaramid kadagiti napipintas nga alikamen. 15Tallo dagiti lallaki nga annak ni Caleb nga anak ni Jefone, da Iru, Ela, ken Naam. Ni Ela ti ama ni Kenas. 16Uppat dagiti lallaki nga annak ni Jehallelel, da Zif, Zifa, Tiria ken Asarel. 17-18Uppat dagiti lallaki nga annak ni Ezra, da Jeter, Mered, Efer ken Jalon. Inasawa ni Mered ni Bitias nga anak ti ari ti Egipto. Naaddaanda iti anak a babai, ni Miriam, ken dua nga annak a lallaki, da Sammai ken Isba. Ni Isba ti nangbangon iti ili ti Estemoa. Nangasawa pay ni Mered iti babai a nagtaud iti tribu ti Juda. Tallo ti annakda: Jered a nangbangon iti ili ti Gedor; Heber a nangbangon iti ili ti Soco; ken Jekutiel a nangbangon iti ili ti Zanoa. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 915
19Inasawa ni Hodias ti kabsat ni Naham. Dagiti kaputotanda ti nagtaudan dagiti Garmita nga agnanaed iti ili ti Keila, kasta met ti kapuonan dagiti Maacatita nga agnanaed iti ili ti Estemoa. 20Adda uppat a lallaki nga annak ni Simon: Amnon, Rinna, Benhanan ken Tilon. Dua dagiti lallaki nga annak ni Isi: Zohet ken Benzohet. Ti Kaputotan ni Sela 21Maysa ni Sela kadagiti lallaki nga annak ni Juda. Dagitoy dagiti kaputotan ni Sela: Er a nangbangon iti ili ti Leca; Laada a nangbangon iti ili ti Maresa; ti familia dagiti agab-abel iti linen nga agnanaed iti ili ti Betasbea; 22Jokim, ken dagiti agnanaed idiay Cozeba; da Joas ken Saraf a nangasawa kadagiti Moabita sada nagnaed idiay Betlehem. 23Agdamdamilida a nagserbi iti ari ket nagnaedda kadagiti ili ti Netaim ken Gedera. Dagiti Kaputotan ni Simeon 24Lima ti annak ni Simeon, da Nemuel, Jamin, Jarib, Zera ken Saul. 25Ni Saul ti ama ni Sallum nga ama ni Mibsam nga ama ni Misma. 26Manipud ken ni Misma, nagtuloy ti kaputotan kada Hammuel, Zaccur, ken Simei. 27Sangapulo ket innem a lallaki ken innem a babbai ti annak ni Simei. Ngem basbassit ti bilang ti annak dagiti kakabagianna ket saan nga immadu ti tribu ti Simeon a kas iti tribu ti Juda. 28Agingga iti tiempo ni Ari David, nagnaed dagiti kaputotan ni Simeon kadagitoy nga ili: Beerseba, Molada, Hasarsual, 29Bilha, Ezem, Tolad, 30Betuel, Horma, Siklag, 31Bet Marcabot, Hasarsusim, Betbiri ken Saaraim. 32Nagnaedda pay iti lima a sabali a lugar: Etam, Ain, Rimmon, Token ken Asan, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 916
33agraman dagiti kabangibangda a purok, agingga iti abagatan a laud ti ili a Baalat. Dagitoy ti listaan ti familiada ken dagiti lugar a nagnaedanda. 34-38Dagitoy ti pangulo dagiti familiada: Mesobab, Jamlec ken Josias nga anak ni Amasias, Joel. Jehu nga anak ni Josibias nga anak ni Seraias nga anak ni Aziel. Elioenai, Jaakoba, Jesohayas, Asayas, Adiel, Jasimiel, Benaias. Ziza nga anak ni Sifi nga anak ni Allon a kaputotan ni Jedayas, Simri ken Semaias. Agsipud ta umad-adu ti bilang ti familiada, 39nagpalaudda agingga a nakaasidegda idiay Gerar ket impaarabda dagiti karneroda iti akindaya a paset ti tanap a nakaisaadan ti siudad. 40Naraber a pagpaaraban ti nasarakanda iti nalawa, natalna ken namayengmeng a tay-ak. Sigud a dagiti Hamatita ti nagnaed sadiay. 41Idi tiempo ti panagturay ni Hezekias nga ari ti Juda, napan dagiti lallaki a nainaganan iti ngato idiay Gerar ket dinadaelda dagiti tolda ken kalapaw dagiti agnaed sadiay. Pinapanawda dagiti tattao ket nagnaedda sadiay iti agnanayon, gapu ta nalawa ti pagpastoranda kadagiti karneroda. 42Nagpadaya dagiti dadduma a kamkameng iti tribu ti Simeon a napan idiay Edom. Limagasutda nga impanguloan dagiti lallaki nga annak ni Isi: Pelatia, Nearias, Refaias ken Uzziel. 43Pinapatayda amin a natda nga Amalekita ket nagnaedda sadiay agpapan kadagitoy nga aldaw. 1 Cronicas 5 Dagiti Kaputotan ni Ruben 1Dagitoy dagiti kaputotan ni Ruben, ti inauna kadagiti lallaki nga annak ni Jacob. (Gapu ta kinaiddana ti maysa kadagiti assawa ni amana, napukawna dagiti kalinteganna nga inauna, ket naited dagitoy a kalintegan ken ni Jose. 2Ngem ti tribu ti Juda ti nagbalin a kapigsaan, ket isu ti nagtaudan ti mangituray kadagiti amin a tribu.) 3Uppat dagiti lallaki nga annak ni Ruben nga inauna nga anak ni Jacob: Hanoc, Pallu, Hezron ken Carmi. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 917
4-6Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan manipud ken ni Joel: Semaias, Gog, Simei, Mica, Reayas, Baal ken Beera. Tiniliw ni Tiglat Pileser nga emperador ti Asiria ni Beera a pangulo ti tribu ket intugotna a kas balud. 7Iti libro a pakasaritaan ti familia, nailanad dagiti pangulo ti familia iti tribu ni Ruben: Jeyel, Zacarias; 8Bela, nga anak ni Azaz ken apoko ni Sema iti kapuonan ni Joel. Nagnaed daytoy a familia idiay Aroer ken iti masakupan manipud amianan agingga idiay Nebo ken Baal Meon. 9Adu ti arbanda a baka iti Galaad; iti kasta, sinakupda ti daga agingga iti let- ang iti daya a dumanon iti Karayan Eufrates. 10Idi tiempo ni Ari Saulo, rinaut ti tribu ti Ruben dagiti Hagarita; pinapatayda ida ket sinakupda ti dagada iti akindaya a paset ti Galaad. Dagiti Kaputotan ni Gad 11Nagnaed ti tribu ti Gad idiay Basan iti amianan ti pagnanaedan ti tribu ti Ruben agingga idiay Saleca iti daya. 12Idiay Basan, ni Joel ti nangipasdek iti kalatakan a familia ket ni Safam ti nangipasdek iti maikadua a kalatakan. Da Janai ken Safat ti nangipasdek kadagiti dadduma a familia. 13Kamkameng ti dadduma a miembro ti tribu dagitoy pito a familia: Micael, Mesullam, Seba, Jorai, Jacan, Zia ken Eber. 14Kaputotan ida ni Abihail nga anak ni Huri a nagtaud kadagitoy a kapuonan: Abihail, Huri, Jaroa, Galaad, Micael, Jesisai, Jado, Buz. 15Ni Ahi nga anak ni Abdiel ken apoko ni Guni ti pangulo dagitoy a familia. 16Nagnaedda iti sakup ti Basan ken Galaad, kadagiti il-ili sadiay, ken iti amin a daga a pagpastoran idiay Saron. (17Naurnos dagitoy a pakasaritaan idi tiempo da Ari Jotam iti Juda ken Ari Jeroboam iti Israel.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 918
18Adda 44,760 a mannakigubat iti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases. Nasanayda nga agiggem iti kalasag, kampilan ken pana. 19Ginubatda dagiti tribu ti Hagar nga agnanaed idiay Jetur, Nafis ken Nodab. 20Nagtalekda iti Dios ket nagkararagda kenkuana tapno tulonganna ida. Impangag ti Dios ida ket pinagballigina ida kadagiti tribu ti Hagar ken dagiti kakaduada. 21Limapulo ribu a kamelio, 250,000 a karnero ken 2,000 nga asno ti sinamsamda kadagiti kabusorda. Intalawda a kas balud ti 100,000 a mannakigubat. 22Adu ti pinapatayda kadagiti kabusor agsipud ta pagayatan ti Dios ti pannakigubatda. Nagnaedda iti dayta a lugar agingga iti tiempo ti pannakapagtalaw. Dagiti Tattao iti Akindaya a Manases 23Immadu unay dagiti tattao iti Akindaya a Manases. Nagnaedda iti sakup ti Basan agingga iti Baal Hermon, Senir ken Bantay Hermon iti amianan. 24Dagitoy dagiti pangulo ti familia: Efer, Isi, Eliel, Azriel, Jeremias, Hodavia ken Jadiel. Maingelda amin a soldado, ket nalatakda a papangulo dagiti familiada. Mapagtalaw dagiti Tribu iti Daya 25Ngem saan a napudno dagiti tattao iti Dios. Tinallikudanda ti Dios dagiti kapuonanda ket nagdaydayawda kadagiti didiosen dagiti tattao a pinapanaw ti Dios iti dayta a daga. 26Iti kasta, sinugsogan ti Dios ni Pul nga emperador ti Asiria (agnagan pay iti Tiglat Pileser) tapno rautenna ti dagada. Pinagtalawna dagiti tribu ti Ruben, Gad ken ti Akindaya a Manases - ket pinagnaedna ida nga agnanayon idiay Hala, Habor, Hara ken iti asideg ti Karayan Gozan. 1 Cronicas 6 Ti Kaputotan dagiti Nangato a Padi 1Adda tallo nga annak ni Levi, da Gerson, Coat ken Merari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 919
2Uppat ti lallaki nga annak ni Coat, da Amram, Isar, Hebron ken Uzziel. 3Dua ti lallaki nga annak ni Amram, da Aaron ken Moises, ken maysa a babai, ni Miriam. Adda uppat a lallaki nga annak ni Aaron: da Nadab, Abiu, Eleazar, ken Itamar. 4Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan manipud ken ni Eleazar: Finehas, Abisua, 5Bukki, 6Uzzi, Zerahias, Merayot, 7Amarias, Ahitub, 8Zadok, Ahimaaz, 9Azarias, Johanan, 10Azarias (ti nagserbi iti templo a binangon ni Ari Solomon idiay Jerusalem), 11Amarias, Ahitub, 12Zadok, Sallum, 13Hilkias, Azarias, 14Seraias, Jehozadak. 15Naipan a balud ni Jehozadak iti sabali a daga idi intalaw ni Nebucadnesar dagiti dadduma a tattao ti Juda ken Jerusalem kas pagayatan ni Yahweh. Dagiti Dadduma a Kaputotan ni Levi 16Tallo ti annak ni Levi: da Gersom, Coat ken Merari. 17Adda met annak ti tunggal maysa kadakuada. Ni Gersom ti ama da Libni ken Simei. 18Ni Coat ti ama da Amram, Isar, Hebron ken Uzziel. 19Ni Merari ti ama da Mali ken Musi. 20Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan ni Gersom: da Libni, Jahat, Zimma, 21Joa, Iddo, Zera ken Jeaterai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 920
22Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan ni Coat: da Amminadab, Kora, Assir, 23Elcana, Ebiasaf, Assir, 24Tahat, Uriel, Uzzias, ken Saul. 25Adda dua a lallaki nga annak ni Elcana: da Amasai ken Ahimot. 26Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan ni Ahimot: Elcana, Zofai, Nahat, 27Eliab, Jehoram ken Elcana. 28Adda dua a lallaki nga annak ni Samuel: ni Joel nga inauna, ken ni Abias nga adienna. 29Dagitoy dagiti agsasaruno a kaputotan ni Merari, da Mali, Libni, Simei, Uzza, 30Simea, Haggias ken Asaias. Dagiti Kantores iti Templo 31Dagitoy dagiti lallaki a dinutokan ni Ari David a mangimaton iti panagkanta iti lugar a pagdaydayawan idiay Jerusalem kalpasan ti pannakaikabil sadiay ti Lakasa ti Tulag. 32Nagsusublatda a nagserbi iti Tolda ti Dios sakbay ti panangbangon ni Ari Solomon iti Templo. 33Adtoy dagiti familia a nagakem kadagitoy a saad: Ti familia ni Coat: ni Heman ti pangulo ti umuna a bunggoy dagiti kantores. Isu ti anak ni Joel. Nagtaud ti familiana ken ni Jacob: Heman, Joel, Samuel, 34Elcana, Jeroham, Eliel, Toa, 35Zuf, Elcana, Mahat, Amasai, 36Elcana, Joel, Azarias, Zefonias, 37Tahat, Assar, Ebiasaf, Kora, 38Isar, Coat, Levi, Jacob. 39Ni Asaf ti pangulo ti maikadua a bunggoy dagiti kantores. Nagtaud ti familiana ken ni Levi: Asaf, Berekias, Simea, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 921
40Micael, Baaseias, Malkija, 41Etni, Zera, Adayas, 42Etan, Zimma, Simei, 43Jahat, Gersom, Levi. 44Ni Etan a nagtaud iti familia ni Merari ti pangulo ti maikatlo a bunggoy dagiti kantores. Nagtaud ti familiana ken ni Levi: Etan, Kisi, Abdi, Malluc, 45Hasabias, Amazias, Hilkias, 46Amzi, Bani, Semer, 47Mali, Musi, Merari, Levi. 48Nadutokan dagiti padada a Levita nga agakem kadagiti dadduma nga annongen iti lugar a pagdaydayawan. Dagiti Kaputotan ni Aaron 49Ni Aaron ken dagiti kaputotanna ti nangidatag kadagiti insenso a mapuoran ken kadagiti daton a mapuoran iti altar. Annongda ti amin nga aramid a mainaig iti panagdaydayaw iti Kasantoan a Lugar, agraman ti panagidatag kadagiti daton tapno pakawanen ti Dios dagiti basol ti Israel. Inaramidda amin dagitoy kas mayannurot iti bilin ni Moises nga adipen ti Dios. 50Dagitoy ti kaputotan ni Aaron: Eleazar, Finehas, Abisua, 51Bukki, Uzzi, Zerahias, 52Merayot, Amarias, Ahitub, 53Zadok, Ahimaaz. Ti Pagnaedan dagiti Kaputotan ni Aaron 54Daytoy ti daga a naited kadagiti kaputotan ni Aaron, iti familia ni Coat. Inawatda ti umuna a paset ti daga a naituding kadagiti Levita. 55Sakupen ti bingayda ti Hebron idiay Juda agraman dagiti daga a pagpastoran iti likmutna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 922
56Ngem naited ken ni Caleb nga anak ni Jefone dagiti talon ken away a sakupen ti siudadda. 57-59Dagitoy dagiti il-ili a naited kadagiti kaputotan ni Aaron: Hebron a siudad a pagkamangan, Jattir ken dagiti ili ti Libna, Estemoa, Hilen, Debir, Asan, ken Bet Semes agraman dagiti daga a pagpaaraban. 60Iti sakup ti Benjamin, naited kadakuada dagitoy nga ili agraman dagiti daga a pagpastoranda: Geba, Alemet, ken Anatot. Agdagup iti 13 dagiti ili a pagnaedan dagiti familiada. 61Sangapulo dagiti ili iti sakup ti Akinlaud a Manases a naited kadagiti dadduma a familia ni Coat. Nagbibinnunotanda ti daga a naited iti tunggal familia. 62Kadagiti familia ni Gersom, naited ti 13 nga ili iti sakup ti tribu da Issacar, Aser, Neftali ken iti Akindaya a Manases idiay Basan. 63Kasta met ti pannakaited ti 12 nga il-ili kadagiti familia ni Merari. Adda dagitoy nga ili iti sakup dagiti tribu ti Ruben, Gad ken Zebulon. 64Kastoy ti pannangted dagiti Israelita kadagiti Levita kadagiti ili a pagnaedanda, agraman dagiti pagpaaraban iti likmut dagiti ili. (65Babaen met iti binnunot, naited dagiti il-ili dagiti tribu da Juda, Simeon ken Benjamin a nainaganan iti ngato.) 66Naited kadagiti dadduma a familia ni Coat dagiti ili ken pagpastoran iti sakup ti Efraim. 67Dagitoy dagiti ili ti Sekem, ti siudad a pagkamangan iti katurturodan ti Efraim, Gezer, 68Jokmeam, Bet Horon, 69Aijalon ken Gat Rimmon. 70Iti sakup ti Akinlaud a Manases, naited kadakuada dagiti ili ti Aner ken Bileam agraman dagiti pagpastoran. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 923
71Naited kadagiti familia ni Gersom dagitoy nga ili agraman dagiti pagpastoran. Iti sakup ti Akindaya a Manases: Golan idiay Basan ken Astarot. 72Iti sakup ti Issacar: Kedes, Daberat, 73Ramot ken Anem. 74Iti sakup ti Aser: Masal, Abdon, 75Hukok ken Rehob. 76Iti sakup ti Neftali: Kades idiay Galilea, Hammon ken Kiriataim. 77Kadagiti dadduma a familia ni Merari, naited dagitoy nga il-ili agraman dagiti daga a pagpastoranda. Iti sakup ti Zebulon: Rimmono ken Tabor. 78Iti sakup ti Ruben iti daya ti Karayan Jordan iti labes ti Jerico: Bezer iti patad ti turod, Jaza, 79Kedemot ken Mefaat. 80Iti sakup ti Gad: Ramot idiay Galaad, Mahanaim, 81Hesbon ken Jazer. 1 Cronicas 7 Dagiti Kaputotan ni Issacar 1Uppat ti annak ni Issacar: da Tola, Pua, Jasub, ken Simron. 2Innem ti annak ni Tola: da Uzzi, Refaias, Jeriel, Jamai, Ibsam ken Semuel. Isuda dagiti pangulo ti familia iti kapuonan ni Tola ket agdindinamagda a mannakigubat. Idi tiempo ni Ari David, 22,600 ti dagup dagiti kaputotanda. 3Maymaysa ti anak ni Uzzi. Isu ni Izrahias. Ni Izrahias ken dagiti uppat nga annakna, da Micael, Abdias, Joel ken Issias, papanguloda amin iti familia. 4Adu ti assawa ken annakda ket kadagiti kaputotanda adda 36,000 a mannakigubat. 5Iti listaan ti amin a familia iti tribu ti Issacar, adda 87,000 a mabalin nga agsoldado. Dagiti Kaputotan da Benjamin ken Dan Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 924
6Adda tallo a lallaki nga annak ni Benjamin: da Bela, Beker ken Jediael. 7Lima ti annak ni Bela: Ezbon, Uzzi, Uzziel, Jerimot, ken Iri. Papanguloda iti familia iti daytoy a kapuonan ket agdindinamagda a mannakigubat. Kadagiti kaputotanda, adda 22,034 a mabalin nga agsoldado. 8Siam dagiti lallaki nga annak ni Beker, da Zemiral, Joas, Eliezer, Elioenai, Omri, Jeremot, Abija, Anatot ken Alemet. 9Iti listaan dagiti kaputotanda iti tunggal familia, adda 20,200 a mabalin nga agsoldado. 10Maymaysa ti anak ni Jediael. Isu ni Bilhan a naaddaan iti pito nga annak: Jeus, Benjamin, Ehud, Kenaana, Zetan, Tarsis ken Ahisahar. 11Papanguloda iti familia iti daytoy a kapuonan ket agdindinamagda a mannakigubat. Kadagiti kaputotanda, adda 17,200 a mabalin nga agsoldado. 12Mairaman met iti daytoy a tribu da Suppim ken Huppim. Adda maysa a lalaki nga anak ni Dan. Isu ni Husim. Dagiti Kaputotan ni Neftali 13Uppat ti annak ni Neftali: da Jaziel, Guni, Jezer ken Sallum. (Kaputotan ida ni Bilha. ) Dagiti Kaputotan ni Manases 14Dua ti annak ni Manases iti asawana nga Aramita: da Asriel ken Makir. Ni Makir ti ama ni Galaad. 15Imbirokan ni Makir iti assawa dagiti annakna, da Huppim ken Suppim. Maaca ti nagan ti babai a kabsat ni Makir. Ni Zelofehad ti maikadua a lalaki nga anak ni Makir. Pasig a babbai ti annak ni Zelofehad. 16Nangipasngay ni Maaca nga asawa ni Makir iti dua a Pinanagananda ida iti Peres ken Seres. Adda dua a lallaki nga annak ni Peres: da Ulam ken Rakem. 17Maymaysa a lalaki ti anak ni Ulam. Napanaganan iti Bedan. Kaputotan amin dagitoy ni Galaad nga anak ni Makir ken apoko ni Manases. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 925 lallaki.
18Tallo ti annak ni Hammoleket, ti babai a kabsat ni Galaad: da Isod, Abiezer ken Mala. 19Uppat dagiti lallaki nga annak ni Semida: da Ahian, Sekem, Liki ken Aniam. Dagiti Kaputotan ni Efraim 20Dagitoy ti agsasaruno a kaputotan ni Efraim: Sutela, Bered, Tahat, Eleada, Tahat, 21Zabad ken Sutela. Adda pay dua a lallaki nga annak ni Efraim: da Ezer ken Elead. Napapatay dagiti agkabsat idi padasenda a takawen dagiti baka dagiti tattao a naisigud iti Gat. 22Adu nga aldaw a dinungdung-awan ida ni Efraim nga amada ket napan liniwliwa dagiti kakabsatna. 23Kalpasanna, kinaiddana manen ti asawana. Nagpasngay ti asawana iti lalaki a pinanagananda iti Beria gapu iti napasamak iti familiada. 24Adda babai nga anak ni Efraim, ni Sera, a nangbangon kadagiti ili iti akingngato ken akimbaba a Bet Horon ken Uzzen Sera. 25Adda pay anak ni Efraim a managan iti Refa. Dagitoy dagiti kaputotanna: Resef, Tela, Tahan, 26Ladan, Ammihud, Elisama, 27Nun ken Josue. 28Sinakup ken nagnaedanda ti Betel ken dagiti ili iti likmutna agingga idiay Naaran iti daya ken agingga idiay Gezer iti laud agraman dagiti ili a kabangibangna. Mairaman pay dagiti siudad ti Sekem ken Ayya agraman dagiti ili iti likmutda. 29Inturayan dagiti kaputotan ni Manases dagiti siudad ti Bet Sean, Taanac, Megiddo ken Dor agraman dagiti kabangibangda nga ili. Dagitoy dagiti lugar a nagnaedan dagiti kaputotan ni Jose nga anak ni Israel. Dagiti Kaputotan ni Aser Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 926
30Dagitoy ti kaputotan ni Aser. Uppat ti lallaki nga annakna, da Imna, Isba, Isbi ken Beria, ken maysa a babai, ni Sera. 31Dua a lallaki ti annak ni Beria, da Heber ken Malkiel. (Binangon ni Malkiel ti siudad ti Birzait.) 32Adda tallo a lallaki nga annak ni Heber, da Haflet, Somer ken Hotam. Adda kabsatda a babai nga agnagan Sua. 33Tallo met a lallaki ti annak ni Haflet: da Pasac, Bimhal ken Asvat. 34Adda tallo a lallaki nga annak ni Somer a kabsatna: da Roga, Jehubba ken Aram. 35Uppat a lallaki ti annak ni Jotam a kabsatna: Sufa, Imna, Seles, ken Amal. 36Dagitoy dagiti kaputotan ni Sufa, da Sua, Harnefer, Sual, Beri, Imra, 37Beser, Hod, Samma, Silsa, Itran ken Beera. 38Dagitoy dagiti kaputotan ni Jeter, da Jefone, Pispa ken Ara. 39Dagitoy dagiti kaputotan ni Ulla, da Ara, Haniel ken Rizia. 40Kaputotan amin dagitoy ni Aser. Papanguloda kadagiti familia, agdindinamagda a soldado ken nalatakda a pangulo. Adda 26,000 kadakuada a makabael nga agsoldado. 1 Cronicas 8 Dagiti Kaputotan ni Benjamin 1Adda lima nga annak ni Benjamin. Manipud inauna agingga iti inaudi isuda da Bela, Asbel, Ahara, 2Noha ken Rafa. 3Dagiti kaputotan ni Bela: da Addar, Gera, Abihud, 4Abisua, Naaman, Ahoa, 5Gera, Sefufan ken Huram. 6-7Dagiti kaputotan ni Ehud: Naaman, Ahija ken Gera. Papangulo ida dagiti familia a nagnaed idiay Geba ngem napagtalawda sadiay ket napanda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 927
nagnaed idiay Manahat. Ni Gera nga ama da Uzza ken Ahihud ti nangipangulo iti ipapanawda. 8-9Insina ni Saharaim dagiti assawana, da Husim ken Baara. Idi nagnaed idiay daga ti Moab, inasawana ni Hodes. Pito ti annakda: Jobab, Zibia, Mesa, Malcam, 10Jeuz, Sakia ken Mirma. Nagbalin a papangulo ti familia dagiti amin nga annakna. 11Adda met dua a lallaki nga annakda ken ni Husim: Ahitub ken Elpaal. 12Tallo a lallaki dagiti annak ni Elpaal: Eber, Misam ken Semed. Ni Semed ti nangbangon kadagiti siudad ti Ono ken Lod agraman dagiti kabangibangda a barrio. Dagiti Benjaminita idiay Gat ken Aijalon 13Da Beria ken Sema ti pangulo dagiti familia a nagnaed iti siudad ti Aijalon. Pinapanawda dagiti nagnaed iti siudad ti Gat. 14Kadagiti kaputotan ni Beria, mairaman da Ahio, Sasak, Jeremot, 15Zebadias, Arad, Eder, 16Micael, Ispa ken Joa. Dagiti Benjaminita idiay Jerusalem 17Kadagiti kaputotan ni Elpaal, mairaman da Zebadias, Mesullam, Hiski, Heber, 18Ismerai, Izlia ken Jobab. 19Kadagiti kaputotan ni Simei, mairaman da Jakim, Zikri, Zabdi, 20Elienai, Zilletai, Eliel, 21Adaias, Beraias, ken Simrat. 22Kadagiti kaputotan ni Sasak, mairaman da Ispan, Eber, Eliel, 23Abdon, Zikri, Hanan, 24Hananias, Elam, Antotija, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 928
25Ifdeyas ken Penuel. 26Kadagiti kaputotan ni Jeroham, mairaman da Samserai, Seharias, Atalias, 27Jaaresias, Elias, ken Zikri. 28Dagitoy dagiti pangulo ti kapuonan dagiti familia ken dagiti kangrunaan a kaputotanda a nagnaed idiay Jerusalem. Dagiti Benjaminita idiay Gabaon ken Jerusalem 29Binangon ni Jeiel ti siudad ti Gabaon ket nagnaed sadiay. Maaca ti nagan ti asawana. 30Ni Abdon ti inauna nga anakna. Dagitoy ti dadduma nga annakna: Sur, Kis, Baal, Nadab, 31Gedor, Ahio, Zeker 32ken Miklot nga ama ni Simea. Nagnaed dagiti kaputotanda idiay Jerusalem iti asideg dagiti dadduma a familia iti kapuonanda. Ti Familia ni Ari Saul 33Ni Ner ti ama ni Kis nga ama ni Saul. Uppat ti annak ni Saul: da Jonatan, Malkisua, Abinadab ken Esbaal. 34Ni Jonatan ti ama ni Meribbaal nga ama ni Mica. 35Uppat a lallaki ti annak ni Mica: da Piton, Melek, Tarea ken Ahaz. 36Ni Ahaz ti ama ni Jehoadda. Adda tallo a lallaki nga annak ni Jehoadda: da Alemet, Asmabet ken Zimri. Ni Zimri ti ama ni Mosa 37nga ama ni Binea nga ama ni Rafa nga ama ni Eleasa nga ama ni Azel. 38Innem ti annak ni Azel: da Azrikam, Bokeru, Ismael, Searias, Abdias ken Hanan. 39Adda tallo nga annak ni Esek a kabsat ni Azel: da Ulam, Jehus, ken Elifelet. 40Mamaingel a mannakigubat ken pumapana dagiti annak ni Ulam. Sangagasut ket limapulo dagiti annak ken appokona. Kameng ti tribu ti Benjamin dagiti amin a nainaganan iti ngato. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 929
1 Cronicas 9 Dagiti Nagsubli 1Nailista iti Libro dagiti Ari ti Israel ti amin nga Israelita segun iti familiada. Naitalaw dagiti tattao ti Juda ket naipanda idiay Babilonia a kas dusa dagiti basolda. 2Kadagiti immuna a nagsubli iti dagada kadagiti siudad, mairaman dagiti Israelita a saan a padi, dagiti papadi, Levita ken dagiti agtartrabaho iti templo. 3Napan nagnaed idiay Jerusalem dagiti tattao a nagtaud kadagiti tribu ti Juda, Benjamin, Efraim ken Manases. 4-6Innem a gasut ket siam a pulo ti familia iti tribu ti Benjamin ti nagnaed idiay Jerusalem. Ni Utai ti pangulo dagiti kaputotan ni Perez nga anak ni Juda. Anak ni Ammihud ni Utai ken apoko ni Omri. Mairaman kadagiti kapuonanna da Imri ken Bani. Ni Asaias ti pangulo dagiti kaputotan ni Sela nga anak ni Juda. Isu ti pangulo ti familiana. Ni Jeuel ti pangulo dagiti kaputotan ni Zera nga anak ni Juda. 7Nagnaed idiay Jerusalem dagiti sumaganad a kameng ti tribu ti Benjamin: ni Sallu nga anak ni Mesullam nga anak ni Hodavia nga anak ni Hassenua; 8ni Ibnias nga anak ni Jeroham; ni Ela nga anak ni Uzzi ken apoko ni Mikri; ni Mesullam nga anak ni Sefatian nga anak ni Reuel nga anak ni Ibniha. 9Adda 956 a familia dagiti Benjaminita nga agnanaed sadiay. Papangulo iti familia dagiti amin a lallaki a nainaganan iti ngato. Dagiti Papadi a Nagnaed idiay Jerusalem 10-12Nagnaed idiay Jerusalem dagitoy a papadi: Jedayas, Jehoyarib ken Jakin. Ni Azarias nga anak ni Hilkias ti kangatoan nga agturay iti Templo. Kadagiti kaputotanna, mairaman da Mesullam, Zadok, Merayot ken Ahitub. Ni Adaias nga anak ni Jeroham nga iti kapuonanna, mairaman da Pasur ken Malkias. Ni Maasai nga anak ni Adiel nga iti kapuonanna mairaman da Jazera, Mesullam, Mesillemit ken Immer. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 930
13Agdagup iti 1,760 dagiti papadi a pangulo dagiti familia. Nalaingda iti amin a kita ti trabaho iti Templo. Dagiti Levita a Nagnaed idiay Jerusalem 14-16Nagnaed idiay Jerusalem dagitoy a Levita: ni Semaias nga anak ni Hassub nga iti kapuonanna mairaman da Azrikam ken Hasabias iti kapuonan ni Merari; ni Bakbakkar, Heres ken Galal; ni Mattanias nga anak ni Mica nga iti kapuonanna mairaman da Zikri ken Asaf; ni Abdias nga anak ni Semaias nga iti kapuonanna, mairaman da Galal ken Jedutun; ni Berekias nga anak ni Asa ken apoko ni Elcana. Nagnaed iti masakupan ti ili ti Netofa. Dagiti Guardia iti Templo a Nagnaed idiay Jerusalem 17Nagnaed idiay Jerusalem dagitoy a guardia iti Templo: Sallum, Akkub, Talmon ken Ahiman. Ni Sallum ti panguloda. 18Agingga iti dayta a panawen, dagiti kameng ti kapuonanda ti para-bantay iti akindaya a pagserkan a mapan iti Ruangan ti Ari. Isuda idi ti guardia kadagiti ruangan a mapan kadagiti kampo dagiti Levita. 19Ni Sallum nga anak ni Kore ken apoko ni Ebiasaf, agraman dagiti kakabagianna iti kapuonan ni Kora, ti nadutokan a mangguardia iti pagserkan a mapan iti nasagradoan a Tolda, kas kadagidi kapuonanda idi isuda ti agaywan iti kampo ni Yahweh. 20Adda idi panawen a daydi Dios-ti-alluadna a Finees nga anak ni Eleazar ti nangimaton kadakuada. 21Ni Zacarias nga anak ni Meselemia ti maysa kadagiti guardia iti pagserkan a mapan iti nasagradoan a Tolda. 22Agdagup iti 212 dagiti napili a guardia kadagiti pagserkan ken ruangan. Nailistada segun kadagiti barrio a pagnaedanda. Ni Ari David ken ni Samuel a profeta ti nangdutok idi kadagiti kapuonanda kadagitoy a saad. 23Isuda ken dagiti kaputotanda ti nagtultuloy a guardia kadagiti ruangan ti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 931
24Adda uppat a ruangan: maysa ti sumango iti amianan, maysa iti abagatan, maysa iti daya, ken maysa iti laud. Adda pangulo a guardia iti tunggal ruangan. 25Timmultulong kadagitoy a guardia dagiti kakabagianda nga agnaed kadagiti barrio; tunggal grupo, agbantay iti uneg ti pito nga aldaw. 26Levita dagiti uppat a papangulo a guardia ket isuda ti makaammo iti amin iti akemda. Isuda pay ti makaammo iti pannakabantay dagiti kuarto iti Templo ken dagiti abasto a naidulin sadiay. 27Agnanaedda iti asideg ti Templo gapu ta pagrebbenganda a guardiaan ti Templo ken luktan dagiti ruanganna tunggal bigat. Dagiti Dadduma a Levita 28Dagiti dadduma a Levita ti makaammo kadagiti alikamen a mausar iti panagdaydayaw. Bilangenda dagiti alikamen no mairuarda ket bilangenda manen no maidulinda kalpasan ti pannakausarda. 29Adda met dagiti Levita nga agaywan kadagiti dadduma a nasagradoan nga alikamen, agraman iti arina, arak, lana ti olibo, insenso ken dagiti bangbanglo. 30Ngem akem dagiti papadi a paglalaoken dagiti bangbanglo. 31Annong ni Mattitias a Levita nga inauna nga anak ni Sallum iti familia ni Kora ti pannakaluto dagiti tinapay a maidaton. 32Dagiti nagtaud iti familia ni Kohat ti makaammo iti pannakaisagana ti nasagradoan a tinapay a maipaay iti Templo iti tunggal Aldaw a Panaginana. 33Dagiti dadduma a familia dagiti Levita ti para-kanta iti Templo. Nagnaed kadagiti patakder ti Templo ti pangulo dagitoy a familia ket awan sabali nga akemda tapno madadaanda no adda pakaayabanda iti aldaw wenno rabii. 34Papangulo iti familia dagiti Levita dagiti nainaganan segun iti kapuonan a nagtaudanda. Isuda dagiti papangulo a nagnaed idiay Jerusalem. Dagiti Kapuonan ken Kaputotan ni Ari Saul (1 Cron. 8:29-39) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 932
35Binangon ni Jeiel ti siudad ti Gabaon ket nagnaed sadiay. Maaca ti nagan ti asawana. 36Ni Abdon ti inauna nga anakna. Adien ni Abdon da Sur, Kis, Baal, Ner, Nadab, 37Gedor, Ahio, Zacarias ken Miklot 38nga ama ni Simea. Nagnaed dagiti kaputotanda idiay Jerusalem iti asideg dagiti dadduma a familia a kakabagianda. 39Ni Ner ti ama ni Kis nga ama ni Saul. Adda uppat a lallaki nga annak ni Saul, da Jonatan, Malkisua, Abinadab ken Esbaal. 40Ni Jonatan ti ama ni Meribbaal nga ama ni Mica. 41Uppat dagiti lallaki nga annak ni Mica, da Piton, Melek, Tarea ken Ahaz. 42Ni Ahaz ti ama ni Jara. Adda tallo a lallaki nga annak ni Jara, da Alemet, Asmabet ken Zimri. Ni Zimri ti ama ni Mosa. 43Ni Mosa ti ama ni Binea nga ama ni Refaias nga ama ni Eleasa nga ama ni Azel. 44Innem a lallaki ti annak ni Azel: Azrikam, Bokeru, Ismael, Searias, Abdias ken Hanan. 1 Cronicas 10 Ti Pannakatay ni Ari Saul (1 Sam. 31:1-13) 1Ginubat dagiti Filisteo dagiti Israelita idiay Bantay Gilboa. Adu ti natay kadagiti Israelita ket nagtataray dagiti dadduma. 2Nakamatan dagiti Filisteo ni Saul ken dagiti annakna. Pinatayda da Jonatan, Abinadab ken Malkisua nga annakna. 3Nadara ti ranget iti likmut ni Saul. Napuntaan kadagiti pana ti kabusor ket nakaro ti sugatna. 4Kinunana iti agtutubo a para-awit kadagiti igamna, "Asutem ti kampilanmo ket patayennak tapno didak pagang-angawan dagitoy awan diosna a Filisteo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 933
Ngem kasta unay ti buteng ti agtutubo. Dina kayat a tungpalen ti bilin ni Saul. Iti kasta, inasut ni Saul ti kampilanna sana rinugmaan. 5Idi makita ti agtutubo a natayen ni Saul, rinugmaanna met ti kampilanna ket natay. 6Natay ni Saul ken dagiti tallo nga annakna ket nagpatingga ti panagarina. 7Idi madamag dagiti Israelita nga agnanaed iti Tanap ti Jezreel a nagtataray dagiti soldado ken natay ni Saul ken dagiti annakna, nagtatarayda a pimmanaw kadagiti ilida. Kalpasanna, dimteng dagiti Filisteo ket sinakupda dagiti ili. 8Iti sumuno nga aldaw kalpasan ti gubat, napan nagsamsam dagiti Filisteo kadagiti napapatay. Nasarakanda dagiti bangkay ni Saul ken dagiti tallo nga annakna a naiwalang idiay Bantay Gilboa. 9Pinutolanda ni Saul, innalada ti kalasagna sada nangibaon kadagiti mapan iti entero a Filistia a mangipakaammo iti naimbag a damag kadagiti tattao ken kadagiti diosda. 10Inkabilda dagiti igamna iti maysa kadagiti templo dagiti diosda, ket imbitinda ti ulona iti templo ni dios a Dagon. 11Idi madamag dagiti agnaed iti Jabes ti Galaad ti inaramid dagiti Filisteo iti bangkay ni Saul, 12nagrubbuat dagiti katuturedan a lallaki, ket napanda innala dagiti bangkay ni Saul ken dagiti annakna. Inyawidda dagitoy idiay Jabes ket intanemda ida iti sirok ti kayo a lugo. Pito nga aldawda a nagayunar. 13Natay ni Saul agsipud ta saan a nagtalinaed a napudno ken ni Yahweh. Sinukirna ti bilin ni Yahweh. Tinarigagayanna ti paidalan babaen iti pannakiumanna kadagiti espiritu dagiti natay, 14a saan ketdi ken ni Yahweh ti nakiumananna. Iti kasta, pinatay ni Yahweh ket intedna ti pagarian ken ni David nga anak ni Jesse. 1 Cronicas 11 Maisaad ni David nga Ari ti Israel ken Juda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 934
(2 Sam. 5:1-10) 1Sangsangkamaysa dagiti amin a tribu ti Israel a napan ken ni David idiay Hebron ket kinunada kenkuana, "Kakabagian ken kadaraannakami. 2Iti napalabas, uray idi ari pay laeng ni Saul, sika ti nangipangpangulo iti armada ti Israel iti paggugubatan. Inkari kenka ti Apo a Diosmo nga ipanguloamto dagiti tattaona ket sikanto ti mangituray kadakuada." 3Ngarud, napan dagiti amin a pangulo ti Israel ken ni David idiay Hebron. Nakitulag kadakuada iti imatang ni Yahweh. Inkonsagrarda ni David ket nagbalin nga ari ti Israel, kas inkari ni Yahweh ken ni Samuel. 4Rinaut ni Ari David ken dagiti amin nga Israelita ti siudad ti Jerusalem. Maaw-awagan idi ti siudad iti Jebus, ket agnaed pay laeng sadiay dagiti Jebuseo a sigud a nagnaed iti dayta a lugar. 5Imbaga dagiti Jebuseo ken ni David a dina mastrek ti siudad, ngem pinarmek ni David ti sarikedked ti Sion ket napanaganan iti "Siudad ni David." 6Kinuna ni David, "Ti umuna a makapatay iti Jebuseo, isunto ti agbalin a pangulo ti armada!" Ni Joab nga anak ni Sarvia ti nangidaulo kadagiti rimmaut ket nagbalin a pangulo. 7Gapu ta napan nagnaed ni David iti uneg ti sarikedked, napanaganan ti siudad iti "Siudad ni David." 8Binangonna manen ti siudad; inrugina iti akindaya a bangir ti turod, iti lugar a nagaburan. Tinarimaan ni Joab ti dadduma a paset ti siudad. 9Bimmileg a bimmileg ni David ta adda kenkuana ni Yahweh a Mannakabalin-amin. Dagiti Nalatak a Soldado ni David (2 Sam. 23:8-39) 10Daytoy ti listaan dagiti nalatak a soldado ni David a timmulong kadagiti Israelita a nangisaad kenkuana nga ari kas inkari ni Yahweh ket isuda ti nangpabileg iti pagarianna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 935
11Umuna ni Jasobeam iti kapuonan ni Hacmon. Isu ti pangulo "Dagiti Tallo." Gayang ti inaramatna iti pannakigubatna kadagiti 300 a lallaki, ket pinatayna amin ida iti naminsan laeng a ranget. 12Ni Eleazar nga anak ni Dodo iti kapuonan ni Aho ti maikadua kadagiti agdindinamag a "Tallo." 13Kaduana ni David a nakiranget kadagiti Filisteo idiay Pas Dammim. Adda idi iti talon a namulaan iti sebada idi agtataray dagiti Israelita. 14Ngem saan a nagtaray ni Eleazar ken dagiti soldadona ket nakirangetda kadagiti Filisteo iti tengnga ti talon. Impaay ni Yahweh kenkuana ti dakkel a balligi. 15Iti maysa nga aldaw, tallo kadagiti 30 a nalatak a soldado ti napan iti kabatoan a pagigianan ni David iti asideg ti Rukib ti Adullam. Nagkampo met dagiti Filisteo iti Tanap ti Refaim. 16Adda idi ni David iti nasarikedkedan a turod, ket sinakup ti maysa a bunggoy dagiti Filisteo ti Betlehem. 17Immapay ti iliw ni David ket kinunana, "Adda la koma mapan mangala iti danum nga inumek iti bubon iti abay ti ruangan ti Betlehem!" 18Sinarakusok dagiti tallo a mamaingel a soldado ti kampo dagiti Filisteo, simmakdoda iti bubon ket impanda ti danum ken ni David. Ngem saan nga ininum ni David; imbuyatna ketdi a kas daton ken ni Yahweh sana 19kinuna, "Diak mabalin nga inumen daytoy! Kasko la in-inumen ti dara dagitoy a lallaki a nangipusta iti biagda!" Isut' gapuna a dina kayat nga inumen ti danum. Dagitoy dagiti gapuanan dagitoy tallo a nalatak a mannakigubat. 20Ni Abisai a kabsat ni Joab ti pangulo dagiti "Mamaingel a Tallopulo." Babaen iti gayangna, pinatayna ti 300 a lallaki iti pannakirangetna kadakuada. Gapu iti daytoy, nagbalin a nalatak kadagiti "Tallopulo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 936
21Isu ti kalatakan kadagiti "Tallopulo," ket nagbalin a panguloda ngem dina naartapan "Dagiti Tallo." 22Maysa a nalatak a mannakigubat ni Benaias nga anak ni Jehoyada a taga- Kabzeel. Adu dagiti aramidna a nangipakitaanna iti kinaturedna. Pinatayna ti dua a nalaing a mannakigubat a Moabita. Iti naminsan nga agtudtudo iti niebe, napan iti maysa a rukib ket pinatayna ti maysa a leon. 23Adda pay pinatayna nga Egipcio nga agtayag iti a pito ket gudua a kadapan. Siaarmas ti Egipcio iti nakadakdakkel a gayang. Pang-or ti armas ni Benaias a nangdarup iti Egipcio. Inagawna ti gayang ti Egipcio ket daytoy ti pinangpatayna kenkuana. 24Dagitoy dagiti aramid ni Benaias a maysa kadagiti "Tallopulo." 25Maysa a maingel kadagiti "Tallopulo" ngem saan a nalatak a kas kadagiti "Tallo." Isu ti dinutokan ni David a pangulo dagiti guardiana. 26-47Dagitoy dagiti nalatak a mannakigubat: Ni Asael a kabsat ni Joab; ni Elhanan nga anak ni Dodo a taga-Betlehem; Sammot a taga-Harod; Helez a taga-Pelet; Ira nga anak ni Ikkes a taga-Tekoa; Abiezer a taga-Anatot; Sibbecai a taga-Husa; Ilai a taga-Aho; Maharai a taga-Netofa; Heled nga anak ni Baana a taga-Netofa; Itai nga anak ni Ribai a taga-Gabaa iti tribu ti Benjamin; Benaias a taga-Piraton; Hurai a naggapu kadagiti tanap iti asideg ti Gaas; Abiel a taga-Arba; Asmabet a taga-Bahurum; Eliaba a taga-Saalbon; Hasem a taga-Gizon; Jonatan nga anak ni Sagee a taga-Harar; Ahiam nga anak ni Sakar a taga-Harar; Elifal nga anak ni Ur; Hefer a taga-Mekera; Ahija, a taga-Pelon; Hezro a taga-Carmel; Naarai nga anak ni Ezbai; Joel a kabsat ni Natan; Mibhar nga anak ni Hagri; Zelek a taga-Ammon; Naharai a taga-Beerot (isu ti para-iggem iti armas ni Joab); Ira ken Gareb a taga-Jattir; Urias a Hiteo; Zabad nga anak ni Alai; Adina nga anak ni Siza (maysa a nalatak a kameng iti tribu ti Ruben ket adda tallopulo a soldadona.) Hanan nga anak ni Maaca; Josafat a taga-Mitan; Uzzia a taga-Astera; Samma ken Jeiel nga annak ni Hotam a taga-Aroer; Jediael ken Joa nga annak ni Simri a taga-Tiz; Eliel a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 937
taga-Mahava; Jeribai ken Josavias nga annak ni Elnaam; Itma a taga-Moab; Eliel, Obed ken Jaasiel a taga-Zoba. 1 Cronicas 12 Dagiti Benjaminita nga Immuna a Pasurot ni David 1Agnaed idi ni David idiay Siklag a nagkamanganna gapu iti panangisiksikat ni Ari Saul kenkuana. Sadiay, adu ti timmipon kenkuana a natenneb ken mapagtalkan a mannakigubat. 2Kamkamengda iti tribu ti Benjamin a nagtaudan ni Saul. Pumapanada. Kabaelanda ti agibiat iti pana ken agpallatibong iti kannawan wenno kannigid nga imada. 3-7Isuda dagitoy: ni Ahiezer a panguloda ken ni Joas nga annak ni Semaa a taga-Gabaa; Jeziel ken Pelet nga annak ni Asmabet; Beraca ken Jehu a taga- Anatot; Ismaias a taga-Gabaon, maysa a nalatak a mannakigubat ken maysa kadagiti pangulo "Dagiti Tallopulo"; Jeremias, Jaaziel, Johannan ken Jozabad a taga-Gedera; Eluzai, Jerimot, Bealias, Semarias ken Sefatias a taga-Harif; Elcana, Issias, Azarel, Joezer ken Jasobeam iti kapuonan ni Kora; Joela ken Zebadias nga annak ni Jeroham a taga-Gedor. Dagiti Gadita a Pasurot ni David 8Dagitoy dagiti nalatak ken nasanay a soldado iti tribu ti Gad a timmipon kadagiti buyot ni David idi adda iti sarikedkedna iti let-ang. Nalaingda nga agusar iti kalasag ken pika. Nakabutbuteng a kas iti leon ti langada ken nasiglatda a kas iti ugsa iti kabambantayan. 9-13Kastoy ti panagsasarunoda manipud iti kangatoan a saad: Ezer, Abdias, Eliab, Mismanna, Jeremias, Attai, Eliel, Johanan, Elzabad, Jeremias ken Macbannai. 14Sumagmamano kadagitoy ti nangato nga ofisial a mangipangulo iti 1,000 a mannakigubat. Nababbaba ti dadduma ket idauloanda ti 100 a mannakigubat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 938
15Iti umuna a bulan iti tawen, idi naglayus ti Karayan Jordan, bimmallasiwda ti karayan ket winarawarada dagiti agnaed kadagiti tantanap, iti daya ken laud ti karayan. Dagiti Pasurot a Nagtaud kadagiti Tribu ti Benjamin ken Juda 16Iti naminsan, adda bunggoy dagiti lallaki kadagiti tribu ti Benjamin ken Juda a napan ken ni David iti sarikedked. 17Sinabat ida ni David ket kinunana, "No immaykayo a kas gagayyem a tumulong kaniak, siraragsakkami nga umawat kadakayo ditoy. Tumiponkayo kadakami. Ngem no panggepdak a liputan ket yawatdak kadagiti kabusorko, uray no dikay rinanggasan, makitanto ti Dios dagiti kapuonantayo ket dusaennakayo." 18Maysa kadakuada, ni Amasai, a nagbalin a pangulo "Dagiti Tallopulo," ti inturayan ti espiritu ti Dios ket kinunana: "O David nga anak ni Jesse, kukuanakami! Agballigika koma ken dagiti tumultulong kenka! Adda ti Dios a katulongam!" Inawat ida ni David ket pinagbalinna ida nga ofisiales iti armadana. Dagiti Pasurot a Nagtaud iti Tribu ti Manases 19Adda sumagmamano a mannakigubat iti tribu ti Manases a timmipon ken ni David idi nakikadua kadagiti Filisteo a napan nanggubat ken ni Ari Saul. Kinaagpaysona, dina tinulongan dagiti Filisteo gapu ta nagbuteng dagiti arida amangan no liputanna ida ket parmeken ida ni Saul a sigud nga apona. Iti kasta, pinapanawda. 20Dagitoy dagiti mannakigubat a taga-Manases a timmipon ken ni David idi napan idiay Siklag: Adna, Jozabad, Jediael, Micael, Jozabad, Elihu ken Zilletai. Idiay Manases, impanguloanda dagiti bunggoy dagiti rinibu a soldado. 21Nagserbida ken ni David a kas ofisiales ti armadana gapu ta mamaingelda amin a mannakigubat. Kalpasanna, nagbalinda nga ofisialesna iti armada ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 939
22Nagistayan inaldaw nga adda tumipon iti bunggoy ni David ket immadu ti bilang dagiti mannakigubat iti bunggoyna. Ti Listaan dagiti Buyot ni David 23-37Idi adda ni David idiay Hebron, adu a nasanay a mannakigubat ti timmipon iti armadana tapno tumulongda iti pannakaisaadna nga ari a sukat ni Saul, kas inkari ni Yahweh. Daytoy ti bilangda: Juda: 6,800 a mannakigubat nga addaan kadagiti kalasag ken pika; Simeon: 7,100 a nasanay a mannakigubat; Levi: 4,600 a soldado; dagiti pasurot ni Jehoyada a kaputotan ni Aaron: 3,700 a mannakigubat; dagiti kakabagian ni Zadok, maysa nga agtutubo ken nalaing a makigubat: 22 a nalatak a mannakigubat; Benjamin (iti tribu ni Saul): 3,000 a mannakigubat (kaaduanna kadagiti tattao ti Benjamin ti nagtalinaed a napudno ken ni Saul); Efraim: 20,800 a mannakigubat a nalatak iti kapuonanda; Akinlaud a Manases: 18,000 a napili a lallaki a mangisaad ken ni David a kas ari; Issacar: 200 a papangulo, agraman dagiti tattao nga ipanguloanda (dagitoy a panglakayen ti makaammo iti rumbeng nga aramiden ti Israel ken ti maitutop a tiempo a pannakaaramidna); Zebulon: 50,000 a napudno ken mapagtalkan a tattao a sisasagana a makigubat. Nasanayda nga agusar iti amin a kita ti igam; Neftali: 1,000 a papangulo agraman 37,000 a mannakigubat a sikakalasag ken sipipika; Dan: 28,600 a nasanay a mannakigubat; Aser: 40,000 a mannakigubat a sisasagana a makigubat; Dagiti tribu iti daya ti Jordan - Ruben, Gad ken Akindaya a Manases; 120,000 a mannakigubat a nasanay nga agusar iti amin a kita ti igam. 38Napan amin dagitoy a mannakigubat idiay Hebron. Nakasaganada a makigubat ket sidadaanda a mangisaad ken ni David nga ari iti entero nga Israel. Maymaysa ti panggep dagiti amin nga Israelita a mangisaad kenkuana nga ari. 39Tallo nga aldawda sadiay a kadua ni David a nagkakaan ken nagiinum iti insagana dagiti kailianda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 940
40Uray dagiti kaadaywan a tribu iti amianan, dagiti tribu da Issacar, Zebulon, ken Neftali, nangyegda kadagiti asno, kamelio, mulo ken baka a nagkarga iti taraon - arina, igos, pasas, arak ken lana ti olibo. Nagitugotda met kadagiti baka ken karnero a partien ken sidaenda. Amin dagitoy ipakitana ti ragsak ti entero a pagilian. 1 Cronicas 13 Mayalis iti Siudad ti Jearim ti Lakasa ti Tulag (2 Sam. 6:1-11) 1Nakiuman ni David kadagiti amin nga ofisiales a pangulo dagiti mannakigubat a sagsasangaribu ken sagsasangagasut. 2Kalpasanna, impakaammona kadagiti amin nga Israelita, "No mayatkayo ken no pagayatan ti Apo a Diostayo, paayabantayo dagiti kailiantayo, dagiti papadi ken Levita kadagiti il-ilida ket makitaripnongda kadatayo ditoy. 3Intay alaen ti Lakasa ti Tulag ti Dios a nabaybay-an idi ari ni Saul." 4Naragsakan dagiti tattao iti singasing ni David ket inanamonganda. 5Iti kasta, pinaayaban ni David dagiti amin nga Israelita iti entero a pagilian manipud iti beddeng ti Egipto iti abagatan agingga idiay Bessang ti Hamat iti amianan. Naummongda tapno alaenda ti Lakasa ti Tulag nga adda iti Siudad ti Jearim ket ipanda idiay Jerusalem. 6Napan ni David ken dagiti Israelita idiay Baala, kayatna a sawen, iti Siudad ti Jearim iti sakup ti Juda, tapno alaenda ti Lakasa ti Tulag ti Dios a mangipakita iti nailangitan a trono ni Yahweh. 7Innalada ti Lakasa ti Tulag iti balay ni Abinadab sada inlugan iti baro a kariton. Iturturong da Uzza ken Ahio ti kariton 8kabayatan ti panagsala ni David ken dagiti amin nga Israelita a pammadayaw iti Dios. Nagkakantada a dinanggayan dagiti arpa ken lira, pandereta, piangpiang ken trumpeta. 9Idi dumtengda iti pagtaltagan idiay Kidon, naitibkol dagiti baka isut' gapuna a tinengngel ni Uzza ti Lakasa ti Tulag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 941
10Simgiab ti pungtot ni Yahweh ket pinatayna ni Uzza gapu ta sinagidna ti Lakasa. Natay sadiay ni Uzza iti imatang ti Dios ket 11manipud idin, maaw-awagan dayta a lugar iti Perez Uzza. Nakaunget ni David gapu ta iti pungtot ni Yahweh, dinusana ni Uzza. 12Nagbuteng ni David iti Dios ket kinunana, "Kasano nga alaek itan ti Lakasa ti Tulag?" 13Dina inyawid ti Lakasa ti Tulag idiay Jerusalem; imbatina ketdi iti balay ti maysa a tao nga agnagan iti Obed Edom a taga-siudad ti Gat. 14Tallo a bulan a nagyan sadiay ti Lakasa ti Tulag ket binendisionan ti Apo ti familia ni Obed Edom ken ti amin a sanikuana. 1 Cronicas 14 Dagiti Aramid ni David idiay Jerusalem (2 Sam. 5:11-16) 1Nangibaon ni Hiram nga ari ti Tiro iti bunggoy a makinegosio ken ni David. Pinatulodanna ni David kadagiti kayo a sedro agraman dagiti kantero ken karpintero tapno bangonenda ti palasio ni David. 2Iti kasta, nabigbig ni David nga insaad ni Yahweh a kas ari ti Israel, ket parparang-ayenna ti pagarianna gapu kadagiti tattaona. 3Idiay Jerusalem, nangasawa pay ni David kadagiti sabali a babbai ket naaddaan iti ad-adu pay nga annak. 4Dagitoy dagiti lallaki nga annakna a naipasngay idiay Jerusalem: Sammua, Sobab, Natan, Solomon, 5Ibhar, Elisua, Elpelet, 6Noga, Nefeg, Jafia, 7Elisama, Beeliadad ken Elifelet. Ti Pannakaparmek dagiti Filisteo (2 Sam. 5:17-25) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 942
8Idi madamag dagiti Filisteo a naisaaden ni David nga ari ti entero a pagilian ti Israel, napanda binirok tapno tiliwenda. Iti kasta, rimmuar ni David a mangsaranget kadakuada. 9Dimteng dagiti Filisteo iti Tanap ti Refaim ket rinugianda ti nagsamsam. 10Sinaludsod ni David iti Dios, "Makirangetak kadi kadagiti Filisteo? Maparmekko kadi ida?" Simmungbat ni Yahweh: "Wen, darupem ida, ket pagballigienka." 11Rinaut ngarud ni David dagiti Filisteo idiay Baal Perazim ket pinarmekna ida. Kinuna ni David, "Inaramatnak ti Dios a kas layus a nangsawang iti sarikedked ti armada dagiti kabusor." Dayta ti gapuna a napanaganan dayta a lugar iti Baal Perazim. 12Idi nagtataray a pimmanaw dagiti Filisteo, nabatida dagiti imahen dagiti diosda ket pinapuoran ida ni David. 13Iti saan a mabayag, nagsubli dagiti Filisteo iti tanap, ket nagsamsamda manen. 14Nakiuman manen ni David ken ni Yahweh. Imbaga ni Yahweh, "Saan a ditoy ti paggapuam a mangdarup kadakuada. Manglikawka ketdi ket darupem ida iti likudda, iti asideg dagiti kayo a balsamo. 15Inton mangngegmo dagiti danapeg iti ngatoen dagiti kaykayo, dagdagusem ti dumarup ta adda ti Dios iti sangoananyo a mangparmek iti armada dagiti Filisteo." 16Tinungpal ni David ti imbilin ti Dios. Napagsanudda dagiti Filisteo manipud Gabaon agingga idiay Gezer. 17Nagdinamag ni David iti amin a lugar. Gapu ken ni Yahweh, nagbalin ni David a pagbutbutngan dagiti amin a nasion. 1 Cronicas 15 Maisagana ti Pannakayalis ti Lakasa ti Tulag Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 943
1Nagbangon ni David kadagiti balay a pagyananna iti Siudad ni David idiay Jerusalem. Nangisagana pay iti maysa a disso nga agpaay iti Lakasa ti Tulag ti Dios ket nangbangon iti tolda a pakaikabilanna. 2Kinunana, "Dagiti laeng Levita ti rumbeng a mangawit iti Lakasa ti Tulag ti Dios, gapu ta isuda ti pinilina a mangawit iti Lakasa ken agserbi kenkuana iti agnanayon." 3Inummong ni David idiay Jerusalem dagiti amin nga Israelita tapno ipanda ti Lakasa ti Tulag iti lugar nga insaganana a pakaikabilanna. 4Kalpasanna, inayabanna dagiti kaputotan ni Aaron ken dagiti Levita. 5Iti familia ni Coat, dimmatag ni Uriel a nangipangulo kadagiti 120 a kakabagianna. 6Iti familia ni Merari, dimmatag ni Asaias a nangipangulo kadagiti 220 a kakabagianna. 7Iti familia ni Gersom, dimmatag ni Joel a nangipangulo kadagiti 130 a kakabagianna. 8Iti familia ni Elizafan, dimmatag ni Semaias a nangipangulo iti 200 a kakabagianna. 9Iti familia ni Hebron, dimmatag ni Eliel a nangipangulo iti 80 a kakabagianna. 10Iti familia ni Uzziel, dimmatag ni Aminadab a nangipangulo iti 112 a kakabagianna. 11Pinaayaban ni David da Zadok ken Abiatar a papadi ken dagiti innem a Levita, da Uriel, Asaias, Joel, Semaias, Eliel ken Amminadab. 12Kinunana kadakuada, "Dakayo ti papangulo dagiti familia dagiti Levita. Dalusanyo dagiti bagbagiyo iti imatang ti linteg, dakayo ken dagiti padayo a Levita, tapno mabalinyo nga ipan ti Lakasa ti Tulag ti Apo a Dios ti Israel iti lugar nga insaganak a pakaikabilanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 944
13Gapu ta awankay idi a mangbagkat iti damo a pannakayakarna, dinusanatayo tiApo a Diostayo ta saantay a nagdaydayaw kenkuana a kas rebbengtayo." 14Iti kasta, dinalusan dagiti papadi ken Levita dagiti bagbagida iti imatang ti linteg tapno yalisda ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh a Dios ti Israel. 15Inassiwan dagiti Levita ti Lakasa ti Tulag ket imbaklayda kas imbilin idi ni Yahweh ken ni Moises. 16Binilin ni David dagiti pangulo dagiti Levita a mangdutokda kadagiti dadduma a Levita nga agkanta ken agtokar kadagiti naragsak nga aweng kadagiti arpa ken piangpiang. 17-21Kadagiti familia dagiti kumakanta, pinilida dagiti agtokar iti gumbang a piangpiang: ni Heman nga anak ni Joel, ni Asaf nga anak ni Berekias a kabagianna ken ni Etan nga anak ni Kusayas iti familia ni Merari. Pinilida dagiti sumaganad a tumulong kadakuada nga agtokar kadagiti piangpiang: da Zacarias, Jaaziel, Semiramot, Jehiel, Unni, Eliab, Maasias ken Benaias. Dagitoy dagiti Levita a pinilida nga agtokar kadagiti arpa: Mattitias, Elifelehu, Mikneias, Azazias ken da Obed Edom ken Jeiel a guardia ti Templo. 22Ni Kenanias ti napili a pangulo dagiti musiko a Levita gapu iti laingna iti musika. 23-24Da Berekias ken Elcana agraman da Obed Edom ken Jehias ti napili mangguardia iti Lakasa ti Tulag. Napili dagiti papadi - da Sebanias, Josafat, Netanel, Amasai, Zecarias, Benaias ken Eliezer - nga agtrumpeta sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Maipan ti Lakasa ti Tulag idiay Jerusalem (2 Sam. 6:12-22) 25Napan ni David, iti balay ni Obed Edom tapno alaenna ti Lakasa ti Tulag. Kaduana dagiti pangulo ti Israel ken dagiti pangulo dagiti mannakigubat ket kasta unay ti panagrambakda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 945 iti
26Nangidatonda iti pito a toro a baka ken pito a karnero tapno awan duadua a tulongan ti Dios dagiti Levita a mangaw-awit iti Lakasa ti Tulag. 27Nagarruat ni David iti kawes a naaramid iti kapintasan a linen, kasta met dagiti musiko, ni Kenanias a panguloda ken dagiti Levita a nagawit iti Lakasa ti Tulag. Nagarruat met ni David iti efod a linen. 28Ngarud, kinuyog dagiti amin nga Israelita ti Lakasa ti Tulag iti pannakaipanna idiay Jerusalem. Awan ressat ti panagdidir-ida, ti panaguni ti trumpeta, tangguyob ken piangpiang ken ti pannakatokar dagiti arpa. 29Idi maiserrek ti Lakasa ti Tulag iti siudad, timmamdag ni Mical nga anak ni Saul ket nakitana ni Ari David nga agsalsala ken aglaglagto iti ragsakna. Inumsi ni Mical ti ari iti unegna. 1 Cronicas 16 1Impanda ti Lakasa ti Tulag iti uneg ti tolda a naisagana a pakaikabilanna. Kalpasanna, nagidatagda kadagiti daton a mapuoran ken daton a pakikappia iti Dios. 2Kalpasan ti panangidatag ni David kadagiti animal a mapuoran, binendisionanna dagiti tattao iti nagan ni Yahweh 3sa nagiwaras iti taraon. Inikkanna ti tunggal lalaki ken babai nga Israelita iti maysa a tinapay, tinuno a karne, ken kankanen a pasas. 4Nangdutok ni David iti sumagmamano a Levita a mangipangulo iti panagdaydayaw ken ni Yahweh a Dios ti Israel iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag babaen iti panagkanta ken panangitan-ok kenkuana. 5Ni Asaf ti nadutokan a pangulo, ket ni Zacarias ti katulonganna. Da Jeiel, Semiramot, Jehiel, Mattitias, Eliab, Benaias, Obed Edom ken Jeiel dagiti para-tokar iti arpa. Ni Asaf ti para-piangpiang. 6Da Benaias ken Jahaziel a papadi ti para-trumpeta, ket aramidenda daytoy iti naituding a tiempo iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 946
947 7Dayta ti umuna a pannangted ni David ken ni Asaf ken kadagiti padana a Levita iti annong a mangikankanta kadagiti pagdaydayaw iti Dios. Kanta a Pagdaydayaw (Sal. 105:1-15; 96:1-13; 106:1, 47-48) 8Agyamankay iti Apo, awaganyo ti naganna, ipakaammoyo kadagiti tattao dagiti inar-aramidna! 9Kantaanyo ti Apo iti pagdaydayaw; ipakaammoyo dagiti inaramidna a nakaskasdaaw! 10Agragsaktayo ta kukuanatayo ti Apo; agragsak koma amin nga agdaydayaw kenkuana! 11Inkay agpatulong iti Apo, ket kanayon nga agdaydayawkayo kenkuana. 12-13Dakayo a kaputotan ni Jacob nga adipen ti Dios, kaputotan ni Israel a pinili ti Dios, lagipenyo dagiti milagro nga inaramidna ken dagiti pangngeddeng nga impaulogna. 14Ti Apo ti Diostayo, agpaay dagiti bilinna iti entero a daga. 15-16Diyo lipatan ti katulaganna ken ni Abraham, ti inkarina ken ni Isaac ti tulag nga agpaay iti amin a kaputotan. 17Nakitulag ti Apo ken ni Jacob; agpaut iti agnanayon ti tulagda. 18"Itedkonto kenka ti daga ti Canaan," kinunana, "sikanto ti akinkukua." 19Bassit idi ti bilang dagiti tattao ti Dios, ganggannaetda iti daga ti Canaan. 20Nagalla-allada kadagiti nadumaduma a nasion, nagalis-alisda kadagiti nadumaduma a pagarian. 21Ngem di impalubos ti Dios nga adda mangparigat kadakuada, binallaaganna dagiti ari tapno masalaknibanda. 22"Diyo ranggasan dagiti pinilik nga adipenko; diyo sagiden dagiti bukodko a profeta." 23Kantaanyo ti Apo, dakay amin a tattao iti lubong! Inaldaw nga ipakaammoyo ti naimbag a damag nga insalakannatayo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
948 24Ipakaammoyo ti dayagna kadagiti pagilian; kadagiti amin a tattao ibagayo dagiti nakaskasdaaw nga aramidna. 25Naindaklan ti Apo, ket masapul nga idaydayawtayo; ad-adda nga isu ti kabutengtayo ngem ti siasinoman a didiosen. 26Kinitikitan laeng nga imahen ti didiosen dagiti sabali a pagilian, ngem ti Apo ti namarsua kadagiti langit. 27Dayag ken daeg ti manglikmut kenkuana, bileg ken rag-o ti mangpunno iti Templona. 28Idaydayawyo ti Apo, dakayo amin a tattao ditoy daga, itan-okyo ti dayag ken pannakabalinna. 29Idaydayawyo ti nadayag a nagan ti Apo; mangitugotkay iti daton ket umaykayo iti Templona. Agrukbabkay iti imatang ti Nasantoan no agparang. 30Dakayo iti entero a daga, agpigergerkayo iti sangoananna, natibker ti pannakaipasdek ti daga ket saan a mayalis. 31Agragsakkayo, dakay a langit ken daga! Ibagayo kadagiti nasion a ti Apo ti ari. 32Agdaranudorka, taaw ken amin nga adda kenka; agrag-okayo, dakayo a tay- ak ken amin nga adda kadakayo. 33Agriawto dagiti kayo iti kabakiran gapu iti rag-o, inton umay ti Apo a mangituray iti daga. 34Naimbag ti Apo, ket agyamankayo kenkuana agpaut nga agnanayon ti ayatna. 35Ibagayo kenkuana, "Isalakannakam, O Dios a Mannubbotmi, ummongennakami, ket ispalennakami kadagiti nasion, tapno agyamankami kenka ket idaydayawmi ti nasantoan a naganmo." 36Idaydayawyo ti Apo a Dios ti Israel! Idaydayawyo iti agnanayon nga awan ti inggana. Ket kinuna dagiti amin a tattao: "Amen" sada indaydayaw ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
Ti Panagdaydayaw idiay Jerusalem ken Gabaon 37Dinutokan ni David ni Asaf ken dagiti padana a Levita a permanente a mangimaton iti panagdaydayaw iti lugar a nakaikabilan ti Lakasa ti Tulag. Inaldaw nga aramidenda ti annongda sadiay. 38Tumulong kadakuada ni Obed Edom nga anak ni Jedutun ken 68 a kakabagianna. Da Hosa ken Obed Edom ti makaammo iti pannakaguardia dagiti ruangan. 39Nupay kasta, ni Zadok ken dagiti padana a padi ti mangipangulo iti panagdaydayaw ken ni Yahweh iti santuario idiay Gabaon. 40Binigat ken minalem nga agidatagda iti animal a mapuoran iti altar kas nailanad iti Linteg nga inted ni Yahweh iti Israel. 41Kaduada sadiay da Heman ken Jedutun, ken dagiti dadduma a napili nga agkanta iti pagdaydayaw ken ni Yahweh gapu iti agnanayon nga ayatna. 42Naipaannong pay kada Heman ken Jedutun ti pannakapaguni dagiti trumpeta, piangpiang ken dadduma nga instrumento a mangdanggay kadagiti kanta a pagdaydayaw. Dagiti kamkameng ti familia ni Jedutun ti makaammo iti pannakaguardia dagiti ruangan. 43Nagawid dagiti tattao. Nagawid met ni David tapno agyan pay laeng iti mabiit iti denna ti familiana. 1 Cronicas 17 Ti Mensahe ni Natan ken ni David (2 Sam. 7:1-17) 1Agtataengen ni Ari David iti palasiona. Iti maysa nga aldaw, pinaayabanna ni profeta Natan ket imbagana kenkuana, "Adtoy nga agnanaedak iti balay a naaramid iti sedro ngem tolda laeng ti nakaikabilan ti Lakasa ti Tulag ti Apo!" 2Insungbat ni Natan, "Aramidem ti aniaman a panggepmo ta adda kenka ti Dios." 3Ngem iti dayta a rabii, kinuna ti Dios ken ni Natan, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 949
4"Inka ibaga ken ni David nga adipenko: 'Saan a sika ti mangbangon iti templo a pagnaedak. 5Manipud inispalko dagiti Israelita idiay Egipto agpapan ita, diak pay nagnaed iti templo. Nagdaldaliasatak a nagnaed iti tolda. 6Iti amin a pannakipagdaliasatko kadagiti Israelita, diak pay sinaludsod kadagiti dinutokak a pangulo no apay a didak imbangonan iti templo a naaramid iti sedro.' 7"Ibagam ngarud ken ni adipenko a David a siak, ni Yahweh a Mannakabalin- amin, kastoy ti kunak kenkuana: 'Innalaka iti pagpastoran iti karnero kadagiti away ket tinudinganka a mangituray kadagiti tattaok nga Israelita. 8Kinuykuyogka iti sadinoman a napanam ket pinarmekko amin a kabusormo tunggal dumarupka. Pagbalinenkanto a naindaklan a kas kadagiti kamainglan a pangulo ditoy lubong. 9-10Nangpiliak iti lugar a pagnaedan dagiti tattaok nga Israelita ket pinagtaengko ida sadiay nga awanton mangidadanes kadakuada. Manipud simmangpetda iti daytoy a daga, rinaraut dagiti naranggas a tattao ida ngem dinton mapasamak dagitoy. Ikarik a parmekek amin a kabusormo ken taginayonekto ti kaputotam. 11Inton matayka ket maitanemka a kas kadagidi kapuonam, isaadkonto ti maysa kadagiti annakmo nga agari ket pabilgekto ti pagarianna. 12Isunto ti mangbangon iti templok ket ikagumaak a mataginayon ti panagturay dagiti kaputotanna. 13Siakto ti amana ket isunto ti anakko. Diakto isardeng ti panangtulongko kenkuana a kas iti panangisardengko iti tulongko ken ni Saul nga inikkatko tapno agbalinka nga ari. 14Isaadkonto a mangituray kadagiti tattaok ken iti pagariak iti agnanayon. Dinto agpatingga ti panagturay dagiti kaputotanna.'" 15Imbaga ni Natan ken ni David ti amin nga impaltiing kenkuana ti Dios. Kararag a Pagyaman ni David Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 950
951 (2 Sam. 7:18-29) 16Simrek ni Ari David iti nasagradoan a Tolda, nagtugaw ket inkararagna: "O Apo Dios, saanak a maikari wenno ti familiak iti impaaymo kaniak. 17Uray ita, ad-adu pay ti ipapaaymo; nagkarika iti maipapan kadagiti kaputotak iti masakbayan ket sika, O Apo Dios, ibilbilangnakon a kas naindaklan a tao. 18Ania pay ti mabalinko nga ibaga kenka? Am-ammonak unay; nupay kasta, padayawannak nga adipenmo. 19Daytoy ti pagayatam ken panggepmo nga aramidem kaniak ken iti panangipakitam iti kinatan-okko iti masakbayan. 20O Apo, awanen ti kas kenka; awan ti sabali a Dios kadakami no di laeng siksika. 21Awanen ti sabali a nasion ditoy lubong a kas iti Israel nga inispalmo iti pannakatagabuna tapno kukuam. Nagsaknap ti kinalatakmo iti entero a lubong gapu kadagiti naindaklan ken nakaskasdaaw a banag nga impaaymo kadakuada. Inispalmo dagiti tattaom idiay Egipto ket pinagtalawmo dagiti dadduma a nasion idi dumteng dagiti tattaom. 22Pinagbalinmo dagiti Israelita a tattaom iti agnanayon ket sika, O Apo, ti nagbalin a Diosda. 23"Ita, O Apo Dios, agnanayon koma a tungpalem ti karim nga aramidem nga agpaay kaniak ken kadagiti kaputotak. 24Maitantan-okkanto unay ket kunkunanto nga agnanayon dagiti tattao, 'Ti Apo a Mannakabalin-amin ti Dios ti Israel.' Taginayonemto ti panagturay dagiti kaputotak. 25Naturedak a mangikararag iti daytoy a kararag kenka, O Diosko, agsipud ta impaltiingmo kaniak nga adipenmo, amin dagitoy ket imbagam a pagbalinemto nga ari dagiti kaputotak. 26Sika, O Apo, maysaka a Dios ket sika ti nangikari iti daytoy nakaskasdaaw a banag kaniak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
27Dawatek a bendisionam dagiti kaputotak tapno agtultuloy latta ti panaglak- amda iti paraburmo. O Apo, binendisionam ida ket agtalinaed koma nga agnanayon ti bendisionmo kadakuada." 1 Cronicas 18 Dagiti Balligi ni David iti Pannakigubatna (2 Sam. 8:1-18) 1Iti saan a mabayag, rinaut manen ni David dagiti Filisteo ket pinarmekna ida. Sinakupna ti siudad ti Gat ken dagiti kabangibangna a barrio. 2Pinarmekna met dagiti Moabita. Inturayanna ida ket nagbaybayadda kenkuana iti buis. 3Insaruno ni David a rinaut ni Adadezer nga ari ti Soba, iti asideg ti Hamat, gapu ta kayat ni Adadezer a sakupen ti daga iti surong ti Karayan Eufrates. 4Innala ni David ti 1,000 a lugan a pakigubat, 7,000 a mannakigubat a nagsakay iti kabalio ken 20,000 a saan a nagkabalio. Nangibati iti umanay a bilang ti kabalio a pagguyod kadagiti 100 a lugan ket pinilayna dagiti dadduma. 5Idi dumteng ti armada nga imbaon dagiti taga-Siria nga adda idiay Damasco a tumulong ken ni Ari Adadezer, dinarup ni David ket pinatayna ti 22,000 a mannakigubat. 6Nangipasdek ni David kadagiti kampo ti militar iti masakupan dagiti taga- Siria. Inturayanna dagiti Siriano ket pinagbuisna ida. Pinagballigi ni Yahweh ni David iti amin a nakigubatanna. 7Innala ni David dagiti balitok a kalasag dagiti ofisiales ni Adadezer sana impan idiay Jerusalem. 8Nakaad-adu met a bronse ti innalana idiay Tibhat ken Cun, dagiti siudad nga inturayan ni Adadezer. Inaramat ni Solomon dagitoy a bronse pannakaaramid ti nakadakdakkel a palanggana, dagiti adigi ken dagiti alikamen iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 952 iti
9Nadamag ni Toi nga ari ti Hamat a pinarmek ni David ti entero nga armada ni Adadezer. 10Imbaonna ngarud ni Joram nga anakna tapno kablaawanna ni Ari David ken yebkasna ti ragsakna iti panangparmekna ken ni Adadezer a namin-adun a kinagubgubat ni Toi. Nangitugot ni Joram kadagiti alikamen a naaramid iti balitok, pirak ken bronse nga insagutna ken ni David. 11Indaton ni David dagitoy a maaramat iti pagdaydayaw agraman dagiti pirak ken balitok nga innalana kadagiti nasion a pinarmekna - Edom, Moab, Ammon, Filistia ken Amalec. 12Pinarmek ni Abisai nga anak ni Sarvia dagiti Edomita idiay Tanap ti Asin ket pinatayna ti 18,000 kadakuada. 13Nangipasdek kadagiti kampo ti militar iti entero nga Edom ket inturayan ni David dagiti taga-sadiay. Iti sadinoman a nakigubatan ni David, pinagballigi ni Yahweh. 14Inturayan ni David ti entero nga Israel. Impatungpalna ti linteg, ket inkagumaanna a maipakat ti hustisia iti amin nga iturayanna. 15Ni Joab nga anak ni Sarvia ti pangulo ti armada; ni Jehosafat nga anak ni Ahilud ti agay-aywan kadagiti papeles ti pagarian; 16ni Zadok nga anak ni Ahitub ken ni Ahimelec nga anak ni Abiatar dagiti papadi; ni Seraias ti sekretario ti ari; 17ni Benaias nga anak ni Joyada ti pangulo dagiti guardia ti ari - dagiti Kereteo ken Feleteo; ket nangato ti akem dagiti annak ni David iti palasio. 1 Cronicas 19 Parmeken ni David dagiti Ammonita ken Sirio (2 Sam. 10:1-19) 1Iti saan a mabayag, natay ni Naas nga ari ti Ammon. Ni Hanun nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2Kinuna ni David, "Masapul nga ipakitak ti napudno a pannakigayyemko ken ni Hanun a kas iti impakita daydi amana kaniak." Nangibaon ngarud ni David Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 953
kadagiti tattaona tapno idanonda ti pannakipagladingitna. Idi sumangpetda idiay Ammon ket dimmatagda ken ni Ari Hanun, 3kinuna dagiti pangulo dagiti Ammonita iti ari, "Mamatika kadi nga imbaon ni David dagitoy a tattao tapno yebkasda ti pannakipagladingitda kenka iti ipapatay ni amam? Saan! Imbaonna ida ditoy a kas espia a mangwanawan iti daga tapno maparmekna!" 4Pinatiliw ni Hanun dagiti imbaon ni David, kiniskisanna dagiti barbasda, pinutedna ti pagan-anayda agingga iti patongda sana pinagawid ida. 5Gapu iti bainda, saanda a nagawid. Idi madamag ni David ti napasamak, pinaibagana kadakuada nga agyanda pay laeng idiay Jerico ket sadanto la agsubli inton agtubo manen dagiti barbasda. 6Nabigbig ni Ari Hanun ken dagiti Ammonita a nagbalin a kabusorda ni David ket nangarkilada kadagiti lugan a pakigubat ken tattao manipud iti Akingngato a Mesopotamia ken idiay Maaca ken Soba iti pagilian ti Siria. Nagbayadda iti dandani 40 a tonelada a pirak. 7Dimteng dagiti 32,000 a lugan a pakigubat ken ti armada ti ari ti Maaca ket nagkampoda iti asideg ti Medeba. Rimmuar met dagiti Ammonita kadagiti siudadda ket nagsaganada a makigubat. 8Idi madamag ni David ti mapaspasamak, imbaonna ni Joab ken ti entero nga armada. 9Rimmuar dagiti Ammonita ket nagpuestoda iti pagserkan ti Rabba, ti kabesera a siudad. Nagyan met iti away iti ruar ti ili dagiti ari a napan timmulong. 10Nakita ni Joab a darupen ida dagiti kabusor iti sangoanan ken iti likudan. Pinilina ngarud dagiti kalaingan a mannakigubat nga Israelita ket impuestona ida a sumaranget kadagiti Siriano. 11Imbaonna dagiti dadduma a soldadona iti babaen ni Abisai a kabsatna a nangipasango met kadakuada a sumaranget kadagiti Ammonita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 954
12Kinuna ni Joab kenkuana, "No makitam a saanmi a kabaelan dagiti taga- Siria, umaynak tulongan. No makitak met a diyo kabaelan dagiti Ammonita, umayka met tulongan. 13Tumuredkayo. Makigubattayo a sipipinget gapu iti pagiliantayo ken gapu kadagiti siudad ti Diostayo. Maaramid koma ti pagayatan ti Apo." 14Dimmarup ni Joab ken dagiti tattaona ket nagtataray dagiti Siriano. 15Idi makita dagiti Ammonita nga agtatarayda, intarayanda met ni Abisai ket simrekda iti siudad. Kalpasanna, nagsubli ni Joab idiay Jerusalem. 16Nakita dagiti Siriano a pinarmek dagiti Israelita ida. Pinaayabanda ngarud dagiti soldado kadagiti pagilian ti Siria iti dayaen ti Karayan Eufrates. Insaadda ni Sobak a pangulo ti armada ni Adadezer a mangipangulo kadakuada. 17Idi madamag ni David daytoy, inummongna ti armada ti Israel. Binallasiwda ti Jordan ket nagpuestoda a sumaranget kadagiti Siriano. Nangrugi ti dangadang, 18ket nagtataray ti armada dagiti Siriano. Pinatay ni David ken dagiti tattaona ti 7,000 a Siriano a mangiturturong kadagiti lugan a pakigubat ken 40,000 a mannakigubat. Pinatayda met ni Sobak a pangulo ti armada dagiti Siriano. 19Idi makita dagiti ari a pasurot ni Adadezer a pinarmek ida dagiti Israelita, nakikappiada ken ni David ket pinaiturayanda kenkuana. 20Manipud idin, saanen a kayat dagiti Siriano ti tumulong kadagiti Ammonita. 1 Cronicas 20 Sakupen ni David ti Rabba (2 Sam. 12:26-31) 1Iti sumuno a kalgaw, iti tiempo a kadawyan a mapan makigubat dagiti ari, indauloan ni Joab ti armada ket rinautda ti daga ti Ammon. Linakubda ti siudad ti Rabba. Nupay kasta, nagbati ni David idiay Jerusalem. Rinaut ni Joab ti Rabba ket dinadaelna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 955
2Adda balitok a korona ni Milcom a dios dagiti Ammonita; agdagsen iti 75 a libra ti korona ken natampokan iti napateg a bato. Innala ni David ti naitampok ket inkabilna iti koronana. Adu pay ti sinamsamna a sanikua iti siudad. 3Intalawna dagiti tattao ti siudad. Adda dagiti pinagtrabahona a kas kantero, mammanday ken karpintero. Kastoy pay ti inaramidna kadagiti tattao iti amin nga ili ti Ammon. Kalpasanna, nagsubli ni David agraman dagiti tattaona idiay Jerusalem. Dagiti Pannakigubat kadagiti Higante a Filisteo (2 Sam. 21:15-22) 4Iti saan a nabayag, naggugubat manen dagiti Filisteo ken dagiti tattao ni David idiay Gezer. Iti daytoy a ranget, pinatay ni Sibbecai a taga-Husa ti maysa a higante nga agnagan iti Sippai ket naparmek dagiti Filisteo. 5Iti sabali a pannakigubat kadagiti Filisteo, pinatay ni Elhanan nga anak ni Jair ti kabsat ni Goliat, a taga-Gat. Isu ni Lami nga addaan iti gayang a kasla kadakkel ti pudonan ti pagabelan ti putanna. 6Adda manen sabali a gubat idiay Gat a nakasarakanda iti maysa a higante nga innem ti ramay ti tunggal ima ken sakana. Kaputotan dagidi nagkauna a higante. 7Kinaritna dagiti Israelita, ket pinatay ni Jonatan nga anak ni Samma a kabsat ni David. 8Kaputotan dagiti higante idiay Gat dagitoy tallo a lallaki a pinatay ni David ken dagiti tattaona. 1 Cronicas 21 Bilangen ni David dagiti Tattao (2 Sam. 24:1-25) 1Kayat ni Satanas a riribuken dagiti Israelita, isut' gapuna nga inallukoyna ni David a mangsensus kadagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 956
2Binilin ni David ni Joab ken dagiti dadduma a pangulo ti armada, "Sursorenyo ti entero nga Israel, manipud Beerseba agingga idiay Dan, ket bilangenyo dagiti tattao sayonto ipakaammo kaniak ti dagupda." 3Simmungbat ni Joab: "Sapay koma ta paaduen ti Apo ti bilang dagiti Israelita. Natan-ok nga Ari, adipenmo amin ida. Apay a kayatmo nga aramiden daytoy a banag ket pagbasolem ti entero a nasion?" 4Nupay kasta, ti sao ti ari ti natungpal. Sinursor ni Joab ti entero nga Israel ket kalpasanna, nagsubli idiay Jerusalem. 5Imbagana ken ni Ari David ti dagup dagiti lallaki a mabalin nga agsoldado: 1,100,000 iti Israel, ken 470,000 iti Juda. 6Gapu ta saan nga inanamongan ni Joab ti bilin ti ari, dina inraman a binilang dagiti tribu ti Levi ken Benjamin. 7Saan a naragsakan ti Dios iti naaramid, isut' gapuna a dinusana dagiti Israelita. 8Iti kasta, kinuna ni David iti Dios, "Nakabasolak iti nadagsen iti kastoy nga inaramidko. Pangngaasim ta pakawanennak; minamaag ti inaramidko." 9Kinuna ni Yahweh ken ni Gad a pagipadpadtoen ni David, 10"Inka ibaga ken ni David nga ikkak iti tallo a pagpilianna. Aramidek ti pilienna a pangdusak kenkuana." 11Napan ni Gad ken ni David ket imbagana ti sao ni Yahweh, "Agpilika iti kayatmo: 12Tallo a tawen a panagbisin? Tallo a bulan nga itartarayam ti armada dagiti kabusormo? Wenno tallo nga aldaw a panangdarup tiApo kenka babaen iti kampilan ken panangibaonna iti anghelna a mangyeg iti patay iti entero nga Israel? Ania ti ibagak iti Apo?" 13Daytoy ti insungbat ni David ken ni Gad, "Narikut ti sasaadek! Ngem diak kayat a ti tao ti mangdusa kaniak. Yantangay ta manangngaasi tiApo, bay-am nga isu ti mangdusa kaniak." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 957
14Nangyeg ngarud ni Yahweh iti angol kadagiti Israelita ket 70,000 ti natay. 15Nangibaon ti Dios iti anghel a mangdadael iti Jerusalem, ngem nagbaliw ti panunotna idi ipatungpalna ti bilin ket kinunana, "Isardengmon! Isunan!" Nakatakder idi ti anghel iti asideg ti pagirikan ni Arauna a Jebuseo. 16Nakita ni David ti anghel nga agtaktakder iti nagbaetan ti langit ken daga. Nakaiggem ti anghel iti kampilan ket sisasagana a mangdadael iti Jerusalem. Nagpakleb ni David ken dagiti pangulo dagiti tattao - nakakawesda amin iti nakersang a lupot 17ket inkararagna, "O Dios, siak ti nagbasol. Siak ti nagpasensus. Awan ti basol dagitoy a tattao. O Apo a Diosko, dusaennakami a sangafamilian ngem ispalem dagiti tattaom." 18Imbaga ti anghel ni Yahweh ken ni Gad a bilinenna ni David a mangbangon iti altar a pagdaydayawan ken ni Yahweh iti pagirikan ni Arauna. 19Tinungpal ni David ti bilin ni Yahweh ket napan kas iti imbaga ni Gad kenkuana. 20Agir-irik idi iti trigo ni Arauna ken dagiti uppat a lallaki nga annakna. Apaman a nakitada ti anghel, nagtaray dagiti annakna a napan naglemmeng. 21Idi makita ni Arauna a sumungsungad ni Ari David, pimmanaw iti pagirikan ket nagpakleb iti sangoanan ni David. 22Kinuna ni David kenkuana, "Ilakom kaniak ti disso a pagir-irikam tapno adda pangbangonak iti altar nga agpaay iti Apo ket iti kasta, sumardeng ti angol. Itedko ti tumutop a bayadna." 23Kinuna ni Arauna, "Alaem latta, Natan-ok nga Ari. Aramidem ti kayatmo. Adtoy dagiti baka nga idatagmo a daton a mapuoran. Adda met ditoy dagiti pagirik a tabla a pagsungrodmo ken trigo a maidatag a daton a makan. Ipadawatko amin dagitoy kenka." 24Ngem simmungbat ti ari, "Saan! Itedko ti tumutop a bayadna. Diak kayat nga idaton iti Apo ti aniaman a kukuam a saanko a binayadan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 958
25Inikkanna ni Arauna iti 600 a bagi ti balitok a bayad ti pagirikan. 26Nangbangon sadiay iti altar a maipaay ken ni Yahweh ket nagidatag kadagiti daton a mapuoran ken daton a pakikappia. Nagkararag ket sinungbatan ni Yahweh babaen iti panangyegna iti apuy a nanguram kadagiti daton iti altar. 27Imbaga ni Yahweh iti anghel nga isublina ti kampilanna iti kalubanna. Nagtungpal ti anghel. 28Gapu iti daytoy, nabigbig ni David nga impangag ni Yahweh ti kararagna, isu a nagidatag kadagiti daton iti altar iti pagir-irikan ni Arauna. 29Kadagitoy nga aldaw, adda pay laeng iti let-ang ti nasagradoan a tolda ni Yahweh nga inaramid ni Moises ken ti altar a pagidatagan iti daton a mapuoran iti pagdaydayawan idiay Gabaon. 30Ngem saan a nakapan ni David sadiay tapno agdaydayaw iti Dios, agsipud ta kabutengna ti kampilan ti anghel ni Yahweh. 1 Cronicas 22 1Kinuna ngarud ni David, "Ditoyto ti pakabangonan ti Templo ti Apo a Dios. Daytoy ti altar a pagidatagan dagiti Israelita kadagiti datonda a mapuoran." Panagsagana iti Pannakabangon ti Templo 2Imbilin ni Ari David nga aguummong dagiti amin a ganggannaet nga agnanaed iti Israel, ket pinagtrabahona ida. Sumagmamano kadakuada ti nagisagana kadagiti natikapan a bato a mausar iti pannakabangon ti Templo. 3Nangted ti ari iti adu a landok a maaramid a lansa ken pangpairut kadagiti kayo a ruangan ken nakaad-adu a bronse a narigat a timbangen. 4Nagpaala iti adu a troso a sedro ket inyeg dagitoy dagiti tattao ti Tiro ken Sidon. 5Kinuna ni David iti nakemna, "Masapul a nadaeg ken pagdidinnamaganto iti sangalubongan ti Templo a bangonento ni anakko a Solomon. Ngem ubing pay ket awan ti padpadasna. Iti kasta, masapul nga isaganaak daytoy a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 959
Templo." Nagurnong ngarud ni David iti adu a materiales a kasapulan iti pannakabangon ti templo sakbay ti ipapatayna. 6Pinaayaban ni David ni Solomon nga anakna ket binilinna a mangbangon iti templo nga agpaay ken ni Yahweh a Dios ti Israel. 7Kinuna ni David kenkuana, "Anakko, kayatko idi ti mangbangon iti templo a pakaidayawan ti Apo a Diosko. 8Ngem imbagana kaniak nga adu unay ti pinatayko a tattao ken namin-aduak a nakigubgubat. Dinak palubosan a mangbangon iti templo nga agpaay kenkuana gapu kadagiti adu a dara nga imbuyatko. 9Nupay kasta, inkarina kaniak, 'Addanto anakmo nga agturay. Addanto talna iti pagarianna agsipud ta dinto riribuken dagiti kabusorna. Solomon ti nagannanto agsipud ta itedkonto iti Israel ti talna ken talged kabayatan ti panagturayna. 10Bangonennanto ti templo a maipaay kaniak. Ibilangkonto nga anakko, ket siakto ti amana. Agnanayonto a dagiti kaputotanna ti mangituray iti Israel.'" 11Intuloy ni David, "Ita, anakko, sapay koma ta adda kenka ti Apo a Diosmo, ket sapay koma ta tungpalenna ti karina nga agballigika a mangbangon iti templona. 12Paraburannaka koma ti Apo a Diosmo iti pannakaawat ken sirib tapno maiturayam ti Israel iti mayannurot iti Lintegna. 13No tungpalem dagiti amin a linteg nga inted ti Apo ken ni Moises nga agpaay kadagiti Israelita, agballigikanto. Papigsaem ti pakinakemmo. Dika agbuteng iti uray ania. 14Intedko ti amin a kabaelak a nagurnong iti agpaay iti pannakabangon ti Templo ti Apo. Nakaurnongak iti agarup 4,000 a tonelada a balitok, ken aganay nga 40,000 a tonelada a pirak. Malaksid kadagitoy, adda pay nawadwad a bronse ken landok a mausar. Nangisaganaak pay iti adu a kayo ken bato, ngem masapul a nayonam pay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 960
15Adu a tattao ti mabalinmo a pagtrabahoen. Adda dagiti para-tikap iti bato, adda met kantero ken karpintero, ken adu dagiti nalalaing nga agtrabaho iti nadumaduma nga aramid 16iti balitok, pirak, bronse ken landok. Ita, irugimon ti trabaho ket tulongannaka koma ti Apo." 17Binilin ni David dagiti amin a pangulo dagiti Israelita a tulonganda ni Solomon. 18Kinunana, "Adda kadakayo ti Apo a Diosyo, ket pinaraburannakayo iti talna iti likmutyo. Pinagballiginak a nangparmek kadagiti tattao a nagnaed ditoy a daga. Ita, addadan iti babaen ti turayyo ken iti turay ti Apo. 19Agserbikayo ngarud iti Apo a Diosyo iti amin a puso ken kararuayo. Irugiyon a bangonen ti Templo a pakadaydayawan tiApo tapno maikabil iti unegna ti Lakasa ti Tulag ti Apo ken dagiti amin a nasagradoan nga alikamen a maaramat iti panagdaydayaw kenkuana." 1 Cronicas 23 1Idi lakay unayen ni David, insaadna ni Solomon nga agari iti Israel. Ti Trabaho dagiti Levita 2Inummong ni Ari David dagiti amin a papangulo dagiti Israelita, agraman dagiti papadi ken dagiti Levita. 3Binilangna dagiti lallaki a Levita nga agtawen iti 30 wenno nasursurok: 38,000 ti bilangda. 4Dinutokanna ti 24,000 a mangimaton iti trabaho iti Templo, ken 6,000 ti agidulin iti rekord ken mangrisut kadagiti riri, 54,000 nga agguardia ken 4,000 nga agdaydayaw iti Dios babaen iti panangusarda kadagiti instrumento a pagtokaran nga insaganana nga agpaay iti daytoy a panggep. 6Biningay ni David dagiti Levita iti tallo a grupo segun iti familiada: Gerson, Coat ken Merari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 961
7Dua ti annak ni Gerson, da Ladan ken Simei. 8Tallo ti annak ni Ladan, da Jehiel, Zetam ken Joel. 9Papangulo ida dagiti familia a nagtaud ken ni Ladan. (Adda tallo a lallaki nga annak ni Simei: da Selomot, Haziel ken Haron.) 10-11Uppat ti lallaki nga annak ni Simei: da Jahat, Zina, Jeus ken Berias, manipud inauna agingga iti inaudi. Gapu ta bassit ti bilang ti kaputotan da Jeus ken Berias, naibilangda a maysa a familia. 12Uppat ti annak ni Coat: da Amram, Isar, Hebron ken Uzziel. 13NiAmram nga inauna nga anakna ti ama da Aaron ken Moises. (Ni Aaron ken dagiti kaputotanna ti natudingan a mangimaton iti agnanayon kadagiti nasagradoan nga alikamen. Isuda ti mangpuor iti insenso a pagdaydayaw ken ni Yahweh, agserbi kenkuana ken mangbendision kadagiti tattao iti naganna. 14No maipapan ken ni Moises a tao ti Dios, mairaman dagiti annakna iti bunggoy dagiti Levita.) 15Dua ti annak ni Moises: da Gersom ken Eliezer. 16Kadagiti lallaki nga annak ni Gersom, ni Sebuel ti pangulo. 17Maymaysa ti anak ni Eliezer, ni Rehabia, ngem adu ti kaputotanna. 18Adda anak ni Isar a maikadua nga anak ni Coat. Isu ni Selomit a pangulo ti kapuonan. 19Uppat ti annak ni Hebron a maikatlo nga anak ni Coat: da Jerias, Amarias, Jehaziel ken Jecameam. 20Dua ti annak ni Uzziel a maikapat nga anak ni Coat: da Mica ken Issias. 21Dua ti annak ni Merari: da Mali ken Musi. Dua met ti annak ni Mali: Eleazar ken Kis. 22Natay ni Eleazar nga awan anakna a lalaki. Pasig a babbai. Nakiasawa dagiti annakna kadagiti kakasinsinda nga annak ni Kis. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 962
23Tallo ti annak ni Musi a maikadua nga anak ni Merari, da Mali, Eder ken Jeremot. 24Dagitoy dagiti kaputotan ni Levi. Nailista ti naganda iti sensus segun iti kapuonan ken familiada. Tumulong amin a kaputotanna a 20 ti tawenna wenno nasursurok pay iti trabaho iti templo ni Yahweh. 25Kinuna ni David: "Inted ti Dios ti Israel ti talna kadagiti tattaona ket pinagbalinna ti Jerusalem a pagtaenganna nga agnanayon. 26Ngarud, saanen a masapul nga awiten dagiti Levita ti nasagradoan a Tolda ken dagiti amin nga alikamen a mausar iti panagdaydayaw." 27Kas mayannurot iti maudi a bilin ni David, mailista dagiti amin a Levita nga agtawen iti 20 tapno agserbida iti Templo. 28Annongda ti tumulong kadagiti papadi a kaputotan ni Aaron panagdaydayaw iti Templo. Aywananda met dagiti paraangan ken kuarto ti templo ken kitaenda a saan a matulawan dagiti amin a nasagradoan a banag. 29Isuda ti makaammo iti tinapay a maidaton iti Dios, iti arina a maaramat kadagiti daton, kadagiti tinapay nga awan lebadurana, kadagiti bibingka a daton, ken iti arina a nagamay iti lana. Isuda ti mangtimbang ken mangsukat kadagiti maidaton iti Templo. 30Annongda pay ti agdaydayaw ken mangitan-ok ken ni Yahweh tunggal bigat ken tunggal rabii, 31ken tunggal mapuoran dagiti daton ken ni Yahweh kadagiti Aldaw a Panaginana, Fiesta ti Lutuad ken dadduma a fiesta. Adda pagannurotan a mangikeddeng no mano a Levita ti mangannong iti daytoy a trabaho tunggal adda pakasapulanna. Annongda iti agnanayon ti agdaydayaw ken ni Yahweh. 32Naipaannong kadakuada ti pannakaaywan ti Tolda ti Dios ken iti Templo, ken tumulong kadagiti kakabagianda, dagiti papadi a kaputotan ni Aaron iti panagdaydayaw iti Templo. 1 Cronicas 24 Ti Trabaho a Naipaannong kadagiti Papadi Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 963 iti
1Dagitoy dagiti bunggoy a nagtaud ken ni Aaron. Uppat ti lallaki nga annak ni Aaron: da Nadab, Abiu, Eleazar ken Itamar. 2Immun-una a natay da Nadab ken Abiu ngem ti amada, ket awan ti annakda. Daytoy ti gapuna a nagpadi da Eleazar ken Itamar a kakabsatda. 3Binunggo-bunggoy ni Ari David dagiti kaputotan ni Aaron kas mayannurot kadagiti trabahoda. Timmulong kenkuana ni Zadok, iti kaputotan ni Eleazar, ken ni Ahimelec, iti kaputotan ni Itamar. 4Sangapulo ket innem a grupo ti nakabunggoyan dagiti kaputotan ni Eleazar. Walo met a grupo ti nakabunggoyan dagiti kaputotan ni Itamar. Naaramid daytoy ta ad-adu ti lallaki a pangulo ti familia kadagiti kaputotan ni Eleazar. 5Gapu ta adda dagiti ofisiales ti Templo ken dagiti pangulo kadagiti naespirituan a banag a nagtaud kadagiti kaputotan da Eleazar ken Itamar, naited ti annong dagiti papadi babaen iti binnunot. 6Kalpasanna, inlista ida ni Semaias nga anak ni Netanel a sekretario a Levita. Naimatangan daytoy ti ari, dagiti ofisialesna, ni Zadok a padi, ni Ahimelec nga anak ni Abiatar ken dagiti pangulo dagiti familia dagiti papadi ken dagiti Levita. Nagsusublat dagiti kaputotan ni Eleazar ken ni Itamar panagbibinnunotda. 7-18Daytoy ti panagsasaganad dagiti 24 a grupo ti familia idi bunotenda ti annongda: 1) Jehoyarib; 2) Jedayas; 3) Harim; 4) Seorim; 5) Malkija; 6) Mijamin; 7) Hakkoz; 8) Abias; 9) Jesua; 10) Secanias; 11) Eliasib; 12) Jakim; 13) Huppa; 14) Jesebeab; 15) Bilga; 16) Immer; 17) Hezir; 18) Happizzez; 19) Petahias; 20) Jehezkel; 21) Jakin; 22) Gamul; 23) Delaias; 24) Maazias. 19Nailista dagitoy a lallaki segun kadagiti annongda no sumrekda iti Templo ket aramidenda dagiti pagrebbenganda nga intuyang ni Aaron a kapuonanda kas panagtungpalda kadagiti bilin ni Yahweh a Dios ti Israel. Ti Listaan dagiti Levita 20Dagitoy ti dadduma a pangulo ti familia a nagtaud ken ni Levi: Jehedias, iti kaputotan ni Subael a nagtaud ken ni Amram; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 964 iti
21Isias, iti kaputotan ni Rehabia; 22Jahat, iti kaputotan ni Selomit a nagtaud ken ni Isar; 23Jerias, Amarias, Jehaziel, ken Jakameam nga annak ni Hebron, segun ti panagsasaganad ti tawenda; 24Samir, iti kaputotan ni Mikeas a nagtaud ken ni Uzziel; 25ken Zacarias, iti kaputotan ni Isias a nagtaud ken ni Uzziel. Agkabsat da Isias ken Mikeas. 26Dagiti kaputotan ni Merari: da Mali, Musi ken Jaazias. 27Tallo ti annak ni Jaazias: Soham, Zaccur ken Ibri. 28-29Dua ti annak ni Mali: da Eleazar ken Kis. Awan ti anak ni Eleazar ngem adda maysa nga anak ni Kis, isu ni Jerameel. 30Tallo ti annak ni Musi: da Mali, Eder ken Jerimot. Dagitoy dagiti familia dagiti Levita. 31Ti pangulo ti tunggal familia ken ti adienna ti bimmunot kadagiti annongda kas iti inaramid dagiti kakabagianda a papadi a nagtaud ken ni Aaron. Naimatangan daytoy ni Ari David, Zadok, Ahimelec ken dagiti pangulo dagiti familia dagiti papadi ken dagiti Levita. 1 Cronicas 25 Dagiti Agkanta ken Agtokar iti Templo 1Pinili ni David ken dagiti papangulo dagiti Levita dagiti kaputotan da Asaf, Heman ken Jedutun a mangidaulo iti panagdaydayaw iti Dios iti templo. Isuda ti mangipakaammo kadagiti mensahe ti Dios a danggayan ti arpa ken piangpiang. Daytoy ti listaan dagiti napili a mangidalan iti panagdaydayaw ken ti rebbengda nga aramiden: 2Dagiti annak ni Asaf: da Zaccur, Jose, Netanias ken Asarela. Indauloan ida ni Asaf a mangipakaammo iti mensahe ti Dios tunggal agbilin ti ari. 3Dagiti innem nga annak ni Jedutun: da Gedalias, Zeri, Jesayas, Simei, Hasabias ken Mattitias. Babaen iti panangiwardas kadakuada ni Jedutun nga Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 965
amada, ipakaammoda dagiti mensahe ti Dios a danggayan dagiti arpa, ken kantaenda dagiti pagdaydayaw ken pagyaman iti Dios. 4Dagiti annak ni Heman: da Bukkias, Mattanias, Uzziel, Sebuel, Jerimot, Hananias, Hanani, Eliata, Gidalti, Romamti Ezer, Josbecasa, Malloti, Hotir ken Mahaziot. 5Dagitoy ti inted ti Dios nga annak ni Heman a profeta ti ari; 14 a lallaki ken tallo a babbai. Inkari idi ti Dios daytoy tapno maaddaan ni Heman iti pannakabalin. 6Agtokarda amin iti piangpiang ken arpa. Babaen iti panangidaulo ni amada, danggayanda ti panagdaydayaw iti Templo. Adda iti babaen ti ari da Asaf, Jedutun ken Heman. 7Nalalaing amin dagitoy a lallaki, kasta met dagiti padada a Levita a batido a musiko. Dua gasut walopulo ket walo amin ti bilangda. 8Nagbibinnunotda tapno maammoan ti annongen ti tunggal maysa; awan naidumduma, ubing man wenno lakay, nalaing man wenno agdadamo. 9-31Dagitoy dagiti 24 a papangulo ti grupo. Sangapulo ket dua ti kamkameng ti tunggal grupo. Kastoy ti panagsasaganadda nga agserbi: 1) ni Jose iti familia ni Asaf; 2) Gedalias; 3) Zaccur; 4) Ezri; 5) Netanias; 6) Bukkias; 7) Jesarela; 8) Jesaias; 9) Mattanias; 10) Simei; 11) Azarel; 12) Hasabias; 13) Subael; 14) Mattitias; 15) Jeremot; 16) Hananias; 17) Josbecasa; 18) Hanani; 19) Malloti; 20) Eliata; 21) Hotir; 22) Giddalti; 23) Mahaziot; 24) Romamti Ezer. 1 Cronicas 26 Dagiti Guardia iti Templo 1Kastoy ti pannakaiwaras ti trabaho dagiti Levita a nagserbi a guardia ti Templo. Iti familia ni Kora, ni Meselemias nga anak ni Kore iti familia ni Asaf. 2Pito dagiti lallaki nga annak ni Meselemias: da Zacarias, Jediael, Zebadias, Jatniel, 3Elam, Jehohanan ken Eliehoenai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 966
4Adda met ni Obed Edom a pinaraburan ti Dios iti walo nga annak a lallaki: da Semaias, Jehozabad, Joa, Sakar, Netanel, 5Ammiel, Issacar ken Peulletai. 6-7Innem ti annak ni Semaias, ti inauna nga anak ni Obed Edom: Otni, Refael, Obed, Elzabad, Eliu ken Semakias. Mabigbigda a kameng ti familiada gapu iti naidumduma a kabaelanda. Naisangsangayan ti saririt da Eliu ken Semakias. 8Agdagup iti 62 a lallaki iti familia ni Obed Edom ti nagpaay iti daytoy a trabaho; naan-anay ti pannakasanayda. 9Sangapulo ket walo ti nagtaud iti familia ni Meselemias. Nasanayda iti trabahoda. 10Nagtaud ni Hoza iti familia ni Merari. Adda uppat nga annakna: ni Simri (nupay saan nga isu ti inauna, dinutokan ni amana a panguloda), 11da Hilkias, Tebalias ken Zacarias. Sangapulo ket tallo amin ti nagtaud iti familia ni Hosa a nagserbi a guardia ti Templo. 12Nagrupo-grupo dagiti guardia iti Templo segun ti familiada. Naikkanda iti annong iti Templo a kas kadagiti dadduma a Levita. 13Nagbibinnunot ti tunggal familia, aduda man wenno bassitda, tapno ammoda ti ruangan a guardiaanda. 14Nabunot ni Selemias ti akindaya a ruangan ket ti met akin-amianan a ruangan ti naited ken ni Zacarias nga anakna, maysa a nalaing a mammagbaga. 15Nadutokan ni Obed Edom a mangguardia iti akin-abagatan a ruangan. Nadutokan met dagiti annakna a mangguardia iti pagidulinan. 16Naited kada Suppim ken Hosa ti akinlaud a ruangan ken ti Ruangan a Salleket iti akingngato a dalan. Nabingaybingayda ket natudingan ti oras a panagguardia ti tunggal grupo. 17Innem ti agguardia iti inaldaw iti akindaya a ruangan. Sagpapat ti mangguardia iti akin-amianan ken iti akin-abagatan. Uppat met ti agguardia Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 967
nga inaldaw kadagiti balay a pagidulinan, dua iti tunggal balay a pagidulinan. 18Adda uppat a guardia iti asideg ti akinlaud nga intar dagiti adigi iti igid ti dalan, ket adda met dua iti mismo nga intar dagiti adigi. 19Kasta ti naituding a batang ti panagguardia ti familia ni Kora ken ti familia ni Merari. Dadduma nga Annong iti Templo 20Dagiti dadduma a padada a Levita ti mangaywan kadagiti pagidulinan iti gameng iti Templo ken dagiti pagidulinan kadagiti sagut a naidaton iti Dios. 21Ni Ladan nga anak ni Gerson ti nagtaudan ti adu a grupo ti familia, agraman ti familia ni Jehiel. 22Dua a kameng daytoy a familia - dagiti agkabsat a Zetam ken Joel - ti agaywan iti pagidulin ti gameng iti Templo ken pagidulinan kadagiti sagut. 23Naikkan met iti trabaho dagiti kaputotan da Amram, Isar, Hebron ken Uzziel. 24Ni Sebuel a nagtaud iti familia ni Gerson nga anak ni Moises ti kangatoan nga ofisial kadagiti agaywan iti pagidulinan iti gameng ti Templo. 25Agkabagian da Sebuel ken Selomit gapu ken ni Eliezer a kabsat ni Gersom. Ni Eliezer ti ama ni Rehabia nga ama ni Jesayas nga ama ni Joram nga ama ni Zikri nga ama ni Selomit. 26Ni Selomit ken dagiti kameng ti familiana dagiti nadutokan nga agaywan iti amin a sagut iti Dios nga indaton ni Ari David, dagiti ulo ti familia, dagiti pangulo dagiti grupo dagiti kapuonan ken dagiti ofisiales ti armada. 27Nangalada iti dadduma kadagiti nasamsamda iti gubat ket indatonda a mausar iti Templo. 28Ni Selomit ken ti familiana ti agaywan kadagiti amin a naidaton a mausar iti Templo agraman dagiti sagut nga inyeg ni profeta Samuel, ni Ari Saul, ni Abner nga anak ni Ner ken ni Joab nga anak ni Sarvia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 968
Annong dagiti Dadduma a Levita 29Kadagiti kaputotan ni Isar, nadutokan ni Kenanias ken dagiti annakna nga agaywan kadagiti sinuratan maipapan kadagiti mapaspasamak ken mangrisut kadagiti riri dagiti Israelita. 30Iti kaputotan ni Hebron, nadutokan ni Hasabias ken 1,700 kadagiti kakabagianna a pasig a mamaingel, a mangimaton kadagiti amin a banag iti relihion ken dagiti problema dagiti tattao iti laud ti Karayan Jordan. 31Ni Jerias ti pangulo dagiti kaputotan ni Hebron. Iti maika-40 a tawen a panagari ni David, nausisa ti familia a nagtaudan dagiti kaputotan ni Hebron. Naammoan nga adda dagiti maingel a mannakigubat a nagtaud iti daytoy a familia nga agnanaed idiay Jazer iti sakup ti Galaad. 32Pimmili ni Ari David iti 2,700 a nalatak a papangulo dagiti familia kadagiti kakabagian ni Jerias ket dinutokanna ida a mangimaton iti amin a banag a pakainaigan ti relihion ken dagiti problema dagiti tattao iti Israel iti dayaen ti Karayan Jordan - dagiti sakup ti Ruben, Gad ken Akindaya a Manases. 1 Cronicas 27 Dagiti Militar ken Sibil nga Organisasion 1Daytoy ti listaan dagiti ulo ti familia dagiti Israelita, ken dagiti papangulo ti kapuonan ken dagiti ofisialesda a nangimaton iti trabaho iti pagarian. Adda 24,000 a lallaki iti tunggal grupo nga ipanguloan ti maysa a kapitan. Makabulan ti panagserbi ti tunggal grupo iti makatawen. 2-15Dagitoy dagiti kapitan ti tunggal bulan: Umuna a bulan: ni Jasobeam nga anak ni Zabdiel (kameng iti familia ni Perez iti tribu ti Juda). Maikadua a bulan: ni Dodai a kaputotan ni Ahohi. (Ni Miklot ti sumaruno kenkuana iti saad.) Maikatlo a bulan: ni Benaias nga anak ni Jehoyada a padi. Isu ti pangulo dagiti "Agdindinamag a Tallopulo." (Ni Amizzabad nga anakna ti simmukat kenkuana a kapitan daytoy a grupo.) Maikapat a bulan: ni Asael a kabsat ni Joab. (Ni Zebadias nga anakna ti simmukat kenkuana.) Maikalima a bulan: ni Samut a kaputotan ni Isar. Maikanem a bulan: ni Ira nga anak ni Ikkes a taga-Tekoa. Maikapito a bulan: ni Helez nga Efraimita a taga-Pelon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 969
Maikawalo a bulan: ni Sibbecai a nagtaud iti ili ti Husa. (Kamkameng iti familia ni Zera iti tribu ni Juda.) Maikasiam a bulan: ni Abiezer a taga-Anatot iti tribu ti Benjamin. Maika-10 a bulan: ni Maharai a taga-Netofa. (Kamkameng iti kapuonan ni Zera.) Maika-11 a bulan: ni Benaias a taga- Piraton iti tribu ti Efraim. Maika-12 a bulan: ni Heldai a taga-Netofa. (Kaputotan ni Otniel.) Ti Pannakaimaton dagiti Tribu ti Israel 16-22Daytoy ti listaan dagiti administrador dagiti tribu ti Israel: Iti tribu ti Ruben: ni Eliazar nga anak ni Zikri; iti tribu ti Simeon: ni Sefatias nga anak ni Maaca; iti tribu ti Levi: ni Hasabias nga anak ni Kemuel; iti tribu ti Aaron: ni Zadok; iti tribu ti Juda: ni Eliu a maysa kadagiti kakabsat ni Ari David; iti tribu ti Issacar: ni Omri nga anak ni Micael; iti tribu ti Zebulon: ni Ismaias nga anak ni Abdias; iti tribu ti Neftali: ni Jeremot nga anak ni Azriel; iti tribu ti Efraim: ni Hosea nga anak ni Azazias; iti tribu ti Akinlaud a Manases: ni Joel nga anak ni Pedaias; iti tribu ti Akindaya a Manases: ni Iddo nga anak ni Zacarias; iti tribu ti Benjamin: ni Jaasiel nga anak ni Abner; iti tribu ti Dan: ni Azarel nga anak ni Jeroham. 23Saan nga inraman ni Ari David iti sensus dagiti tattao nga awan pay 20 a tawenna agsipud ta inkari ni Yahweh a paaduenna dagiti Israelita a kas iti kaadu dagiti bituen. 24Inrugi ni Joab nga anak ni Sarvia ti nagsensus ngem dina nalpas. Dinusa ti Dios ti Israel gapu iti daytoy a sensus, ket saan a nailanad ti naan-anay a bilang dagiti nasensus iti pakasaritaan ti panagturay ni Ari David. Dagiti Mayordomo iti Sanikua ti Ari 25-31Daytoy ti listaan dagiti mayordomo iti sanikua ti ari: Balay a pagidulinan iti palasio: ni Asmabet nga anak ni Adiel; balay a pagidulinan iti away: ni Jonatan nga anak ni Uzzias; trabaho iti talon: ni Ezri nga anak ni Kelub; dagiti kaubasan: ni Simei a taga-Rama; dagiti pagidulinan iti arak: ni Zabdi a taga-Sefam; dagiti kayo nga olibo ken sikamoro (iti akinlaud nga arsadan ti turod): ni Baal Hanan a taga-Geder; pagidulinan iti lana ti olibo: ni Joas; Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 970
dagiti baka iti tanap ti Saron: ni Sitrai a taga-Saron; dagiti baka kadagiti tanap: ni Safat nga anak ni Adlai; dagiti kamelio: ni Obil nga Ismaelita; dagiti asno: ni Jedeyas a taga-Meronot; dagiti karnero ken kalding: ni Jaziz a taga- Hagar. Dagiti Mamagbaga ken ni David 32Masirib ken nalaing a mammagbaga ni Jonatan nga uliteg ni David. Isuda ken ni Jehiel nga anak ni Hacmoni ti akin-annong iti panagadal dagiti annak ti ari. 33Ni Ahitofel ti mammagbaga iti ari. Ni Husai nga Arkita ti gayyem ken mangbalbalakad iti ari. 34Kalpasan ti ipapatay ni Ahitofel, simmukat iti saadna da Abiatar ken Jehoyada nga anak ni Benaias. Ni Joab ti kapitan ti armada ti ari. 1 Cronicas 28 Dagiti Bilin ni David iti Pannakabangon ti Templo 1Pinaayaban ni David dagiti amin nga ofisiales iti Israel. Iti kasta, naguummong idiay Jerusalem dagiti ofisiales ti tribu, dagiti ofisiales a mangimaton iti trabaho iti pagarian, dagiti papangulo dagiti kapuonan, dagiti agaywan kadagiti sanikua ken animal ti ari ken dagiti annakna. Dimmar-ay met dagiti amin nga ofisiales iti palasio, dagiti mamaingel a mannakigubat ken dagiti mabigbigbig a tattao. 2Timmakder ni Ari David iti sangoananda ket kinunana, "Kakabsatko ken kakailiak, denggendak. Panggepko idi a bangonen ti balay a pakaidulinan ti Lakasa ti Tulag, ti pagbatayan ti Apo a Diostayo. Nangisaganaak kadagiti masapul a pangbangon iti templo a pammadayaw iti Dios. 3Ngem pinaritannak a mangbangon iti templo agsipud ta maysaak a mannakigubat ket adu ti pinapatayko. 4Pinilinak ti Apo a Dios ti Israel agraman dagiti kaputotak a mangituray iti Israel iti agnanayon. Pinilina ti tribu ti Juda a pagtaudan ti mangipangulo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 971
ket iti tribu ti Juda, pinilina ti familia ni amak. Iti dayta a familia, naragsakan iti panangpilina kaniak nga agari iti entero nga Israel. 5Pinaraburannak iti adu nga annak, ket kadagiti amin nga annakko, pinilina ni Solomon nga agturay iti Israel a pagarian ti Apo. 6"Kinuna ti Apo kaniak, 'Ninto Solomon nga anakmo ti mangbangon iti Templok, ta isu ti pinilik nga anakko, ket siakto ti amana. 7Taginayonekto ti pagarianna no la ket itultuloyna a tungpalen a siaannad dagiti amin a linlinteg ken bilbilinko kas iti ar-aramidenna ita.' 8"Ita ngarud, dakayo a tattaok, iti imatang ti Diostayo ken iti daytoy a gimong ti amin nga Israelita a tattao ti Apo, ibilinko kadakayo nga agtulnogkayo a siaannad iti amin nga imbilin ti Apo a Diostayo kadatayo tapno agtultuloy a tagikuaenyo daytoy napintas a daga ket ipatawidyonto met kadagiti sumarsaruno a kaputotan iti agnanayon. 9"Ket sika, Solomon nga anakko, ibilinko kenka a bigbigem ti Diosko. Agserbika a siaayat kenkuana ken iti amin a pusom, ta ammona amin ti pampanunoten ken tartarigagayantayo. No mapanka kenkuana, awatennaka. Ngem no tallikudam, laksidennakanto iti agnanayon. 10Laglagipem a pinilinaka ti Apo a mangbangon iti nasantoan a templona. Ita, aramidem ket ipamaysam nga aramiden." 11Inted ni David ken ni Solomon ti plano dagiti amin a pasdek ti Templo, dagiti kuarto a pagidulinan, dagiti dadduma a kuartona ken ti Kasantoan a Disso a pakapakawanan dagiti basol. 12Intedna pay ti planona iti pannakaaramid dagiti paraangan ken dagiti kuarto iti lawlawna ken dagiti kuarto a pagidulinan kadagiti alikamen ti Templo ken dagiti kuarto a pagidulinan kadagiti sagsagut a naidaton ken ni Yahweh. 13Intedna pay ti plano ti pannakaorganisar dagiti papadi ken Levita iti panangannongda kadagiti rebbengenda, iti panagtrabahoda iti Templo, ken iti panangaywanda kadagiti amin nga alikamen ti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 972
14Imbilinna no kasano ti kaadu ti pirak ken balitok a mausar iti pannakaaramid dagiti alikamen, 15iti tunggal pagsilawan ken kandelero, 16kadagiti lamisaan a pirak, iti tunggal lamisaan a balitok a pakaiparabawan dagiti tinapay a naidaton iti Dios. 17Imbilinna no kasano ti kaadu ti puro a balitok a maaramid a tenedor, malukong ken burnay; no kasano ti kaadu ti pirak ken balitok a maaramat dagiti lunglongan, ken 18no kasano ti kaadu ti puro a balitok a mausar iti pannakaaramid ti altar a pakapuoran ti insenso ken ti lugan a pakigubat a pagyanan dagiti kerubin a mangyukrad kadagiti payakda iti ngatoen ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh. 19Kinuna ni Ari David, "Nailanad amin dagitoy iti plano a naisurat kas mayannurot iti bilin nga inted ti Apo kaniak nga ipatungpalko." 20Kinuna ni David ken ni Solomon nga anakna, "Pakirdem ti nakemmo ket dika maupay. Rugiamon ti trabaho ket dimo ipalubos nga adda manglapped kenka. Tulongannakanto ti Apo a Dios a pagserserbiak. Dinakanto baybay-an, ket tarabayennakanto agingga a malpasmo ti trabaho iti Templona. 21Naitudingen dagiti annongen dagiti papadi ken Levita nga aramidenda iti Templo. Sigagagar a tumulong kenka dagiti nalaing a trabahador, ket mabalinmo a bilinen dagiti amin a tattao ken dagiti papanguloda." 1 Cronicas 29 Dagiti Sagut iti Pannakabangon ti Templo 1Impakaammo ni Ari David iti entero a gimong: "Ni Solomon nga anakko ti pinili ti Dios, ngem ubing pay laeng ken awan padpadasna. Naindaklan ti trabaho agsipud ta saan a palasio ti tao, no di ket templo tiApo a Dios. 2Inaramidko ti amin a kabaelak a nangisagana kadagiti amin a masapsapul a pangbangon iti Templo: balitok, pirak, bronse, landok, kayo, agkakapateg a bato a pagtampok, batbato nga arkos ken nawadwad a marmol. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 973
3Saan la a dayta ti insaganak, nangtedak pay iti bukodko a pirak ken balitok, gapu ta kayatko a mabangon ti Templo ti Diosko. 4Nangtedak iti 115 a tonelada iti kapintasan a balitok ken 265 a tonelada ti puro a pirak a pangarkos kadagiti diding ti Templo 5ken kadagiti amin a banag nga aramiden dagiti platero. Ita, siasino pay ti mayat a mangted a sibubuslon iti sagut nga agpaay iti Apo?" 6Iti kasta, nagboluntario a mangted dagiti pangulo dagiti kapuonan, dagiti ofisiales dagiti tribu, dagiti kapitan ti armada ken dagiti administrador kadagiti sanikua ti ari. 7Dagitoy ti intedda nga agpaay iti Templo: 190 a tonelada a balitok, 380 a tonelada a pirak, 675 a tonelada a bronse ken 3,750 a tonelada a landok. 8Amin nga addaan kadagiti napateg a bato, intedda iti pagidulinan iti kuarta idiay Templo nga imatonan ni Jehiel a Levita a nagtaud iti kapuonan ni Gerson. 9Siaayat dagiti tattao a nangted kadagitoy ken ni Yahweh, ket naragsakda agsipud ta adu ti naited. Kasta unay met ti ragsak ni Ari David. Idaydayaw ni David ti Dios 10Iti sango ti entero a gimong, indaydayaw ni David ni Yahweh. Kinunana, "O Apo a Dios ni Jacob a kapuonanmi, madaydayawka koma iti agnanayon. 11Naindaklan ken mannakabalinka, nadaeg, nadayag ken natan-okka. Kukuam amin nga adda sadi langit ken ditoy daga. Sika ti ari ken kangatoan a mangituray iti amin. 12Sika ti pagtaudan ti amin a kinabaknang ken sanikua, sika ti mangituray iti amin. Addaanka ti pigsa ken pannakabalin ket sika ti mangitan-ok ken mangted iti pigsa iti amin. 13Ita, agyamankami kenka, O Diosmi, ket idaydayawmi ti nagloriaan a naganmo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 974
14"Nupay kasta, siasinoak ken dagiti tattaok, tapno kabaelanmi nga ited kenka dagitoy? Sika met laeng ti naggapuan dagitoy a sagut ket isublimi laeng ti kukuam. 15Ammom, O Apo, a kas kadagidi kapuonanmi, ganggannaet ken agalla- allakami. Kasla aniniwan nga aglabas dagiti aldawmi, ket dimi maliklikan ti patay. 16O Apo a Diosmi, inyegmi amin dagitoy a sanikua a pangbangonmi iti templo a pangdaydayaw iti nasantoan a naganmo, ngem naggapuda amin kenka ket kukuam ida. 17Ammok a suotem ti puso ti tunggal maysa ket maragsakanka kadagiti nalinteg a tattao. Napudno ken napasnekak a nangted amin kadagitoy kenka. Nakitak ti ragsak dagiti amin a tattaom a naummong ditoy a mangyeg kadagiti sagutda kenka. 18O Apo a Dios da Abraham, Isaac ken Jacob a kapuonanmi, taginayonem kadi iti puso dagiti tattaom daytoy a kinaanep ti panagayat ket taginayonem ti kinapudnoda kenka. 19Ikkam ni Solomon nga anakko iti naimpusoan a tarigagay nga agtulnog kadagiti amin a bilinmo ken mangbangon iti Templo nga insagsaganaak." 20Kalpasanna, binilin ni David dagiti tattao nga idaydayawda ni Yahweh a Diosda. Ket indaydayaw ti entero a gimong ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda. Nagdumog dagiti tattao ket nagdaydayawda ken ni Yahweh, ken nagkurnoda met iti ari. 21Iti sumuno nga aldaw, nagpartida kadagiti animal ket indatonda ken ni Yahweh: 1,000 a toro a baka, 1,000 a kalakian a karnero, 1,000 nga urbon a karnero, malaksid dagiti daton nga arak ken adu nga animal para iti amin nga Israelita. 22Iti dayta nga aldaw, kasta unay ti ragsakda a nangan ken naginum iti imatang ni Yahweh. Kalpasanna, iti maikadua a gundaway, impakdaarda ni Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 975
Solomon a kas ari. Iti nagan ni Yahweh, kinonsagrarda ni Solomon a mangituray kadakuada kasta met ni Zadok a kas padida. 23Simmukat ngarud ni Solomon ken ni David nga amana iti trono nga impasdek ni Yahweh. Nasayaat ti panagturayna ket nagtulnog kenkuana ti entero nga Israel. 24Inkari dagiti amin nga ofisiales ken dagiti soldado, uray pay dagiti dadduma nga annak ni David, ti panagtalinaedda a napudno ken ni Solomon nga ari. 25Gapu ken ni Yahweh, nagraem ti entero a pagilian ken ni Solomon. Pinagbalinna a natantan-ok ngem ti uray siasino nga ari a nagturay iti Israel. Ti Pakagupgupan ti Panagturay ni David 26Nagturay ni David nga anak ni Jesse iti entero nga Israel 27iti las-ud ti 40 a tawen. Pito a tawen a nagturay idiay Hebron, ket 33 a tawen idiay Jerusalem. 28Nabaknang ken mararaem ket lakay unayen idi matay. Ni Solomon nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 29Nailanad iti sinuratan dagiti tallo a profeta, da Samuel, Natan, ken Gad, ti pakasaritaan ti biag ni Ari David manipud rugi aginggat' ipapatayna. 30Saritaenda ti panagturayna, ti bilegna a kas ari, dagiti amin a napasamak kenkuana, iti Israel ken kadagiti dadduma a pagarian iti aglikmut. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 976
2 Cronicas 2 Cronicas 1 Agdawat ni Ari Solomon iti Sirib (1 Ar. 3:1-15) 1Natalged ti panagturay ni Solomon nga anak ni Ari David ta binendisionan ni Yahweh a Diosna, ket pinagbalinna a nabileg unay. 2Pinaayaban ni Ari Solomon dagiti amin nga ofisiales a pangulo dagiti buyot a rinibu ken buyot a ginasut, amin nga ofisiales ti gobierno, amin nga ulo ti familia ken amin a tattao. 3Imbilinna kadakuada a kumuyogda kenkuana a mapan iti lugar a pagdaydayawan idiay Gabaon, ta adda sadiay ti Tolda ti Dios nga inaramid ni Moises nga adipen ti Dios idi addada idiay let-ang. (4Nupay kasta, adda ti Lakasa ti Tulag ti Dios idiay Jerusalem. Naikabil iti tolda a binangon ni Ari David idi innalana ti Lakasa manipud iti Siudad ti Jearim.) 5Adda met idiay Gabaon ti altar a bronse nga inaramid idi ni Bezalel nga anak ni Uri ken apoko ni Hur. Naikabil ti altar iti sangoanan ti Tolda ti Dios. Napan sadiay ni Solomon ken dagiti amin a tattao ket nagdaydayawda iti Dios. 6Iti sangoanan ti Tolda, nagdaydayaw ti ari ken ni Yahweh babaen iti panangidatagna kadagiti daton iti rabaw ti altar a bronse. Nangidaton iti 1,000 nga animal ket pinuoranna ida a sibubukel iti rabaw ti altar. 7Iti dayta a rabii, nagparang ti Dios ken ni Solomon ket sinaludsodna, "Ania ti kayatmo nga itedko kenka?" 8Simmungbat ni Solomon, "Naimbagkay unay iti daydi amak a David, ket ita, insaadnak nga ari a sukatna. 9O Apo a Dios, natungpalen ti inkarim kenkuana. Insaadnak nga ari dagiti nakaad-adu a tattao a di mabilang ti kaaduda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 977
10Itedmo ngarud kaniak ti sirib ken ti ammo a kasapulak iti panangiturayko kadagitoy a tattao. No saan, kasano a matarawidwidak daytoy dakkel a pagilian?" 11Insungbat ti Dios ken ni Solomon, "Nasayaat ti pinilim. Dimo tinarigagayan ti sanikua, wenno kinabaknang ken dayaw. Dimo met dinawat ti ipapatay dagiti kabusormo, wenno ti napaut a panagbiag, ngem nagkiddawka iti sirib ken ammo tapno maiturayam dagitoy a tattao a nangisaadak kenka nga ari. 12Ikkanka iti sirib ken pannakaawat. Saan la a dayta. Paraburanka pay iti ad- adu a kinabaknang, sanikua ken dayaw nga awan pay ari a nakaitedanna wenno pakaitedannanto." Ti Bileg ken Kinabaknang ni Solomon (1 Ar. 10:26-29) 13Pimmanaw ni Solomon iti pagdaydayawan idiay Gabaon, nga ayan ti nasagradoan a Tolda, ket nagsubli idiay Jerusalem. Sadiay ti nangiturayanna iti Israel. 14Nangbuangay iti buyot a buklen ti 1,400 a lugan a pakigubat ken 12,000 a mannakigubat a nagkabalio. Inkabilna dagitoy idiay Jerusalem ken iti nadumaduma a siudad. 15Bayat ti panagturayna, nagbalin a gagangay a kas bato ti kaadu ti pirak ken balitok idiay Jerusalem. Adu ti kayo a sedro a kas iti kaadu dagiti sikamoro kadagiti katurturodan ti Juda. 16Naggatang dagiti tattaona kadagiti kabalio idiay Musri ken Cilicia. 17Naggatangda pay kadagiti lugan a pakigubat idiay Egipto sada ilako idi kadagiti ari dagiti Heteo ken Siriano; isuda pay ti paggapuan dagiti kabalioda. Agpateg iti 600 a bagi ti pirak ti tunggal lugan a pakigubat ken 150 a bagi ti pirak ti tunggal kabalio. 2 Cronicas 2 Ti Pannakaisagana ti Pannakabangon ti Templo (1 Ar. 5:1-18) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 978
1Inkeddeng ni Solomon ti mangbangon iti templo a pagdaydayawan ken ni Yahweh ken iti palasio a pagyananna. 2Nangikabil iti 70,000 a lallaki a para-bunag kadagiti materiales ken 80,000 a para-tikap iti bato iti katurturodan. Agdagup iti 3,600 a lallaki ti mangimaton iti trabaho. 3Nangipatulod ni Solomon iti mensahe ken ni Hiram nga ari ti Tiro. Kinunana: "Patulodannak kadagiti kayo a sedro kas iti inaramidmo idi binangon ni Ari David nga amak ti palasiona. 4Ngamin, mangipatakderak iti templo a kas pammadayaw iti Apo a Diosko. Maikonsagrar daytoy a pagpuoran iti nabanglo nga insenso iti imatangna. Sadiayto met ti kanayon a pangidatonanmi kenkuana iti nasagradoan a tinapay ken pagpuoranmi kadagiti daton iti tunggal bigat ken rabii, iti tunggal Aldaw a Panaginana, iti tunggal Fiesta ti Lutuad ken kadagiti dadduma a nasantoan nga aldaw a pagdaydayaw iti Apo a Diosmi, kas naibilin a maannurot iti agnanayon iti Israel. 5Dakkel a templo ti rantak a bangonen, ta natantan-ok ti Diosmi ngem dagiti amin a didiosen. 6Ngem iti kinapudnona, awan ti makabalin a mangbangon iti templo nga agpaay iti Dios, ta uray ti nalawa a langit, saan nga umdas a manglaon kenkuana. Kasano ngarud a makabangonak iti templo a saan laeng a pagpuoran iti insenso a maipaay iti Dios? 7No mabalin, mangibaonka iti tao a nalaing nga agkitikit, agpanday iti balitok, pirak, gambang, landok, ken eksperto iti lupot nga asul, purpura ken nalabaga. Kaduananto dagiti nalaing nga agtrabaho a taga-Juda ken taga- Jerusalem a pinili daydi David nga amak. 8Ammok a nalaing nga agpukan dagiti tattaom. Ipatulodannak ngarud kadagiti kayo a sedro, saleng ken sandalo nga aggapu idiay Libano. Sisasaganaak a mangibaon kadagiti tattaok tapno tumulongda kadagiti tattaom Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 979
9a mangisagana iti adu a kayo. Ngamin, dakkel ken nadaeg daytoy a templo a rantak a bangonen. 10Kas abasto dagiti tattaom, mangipatulodak kenka iti 100,000 a salup a trigo, 100,000 a salup a sebada, 110,000 a galon nga arak ken 110,000 a galon a lana ti olibo." 11Kastoy ti insungbat ni Hiram nga ari ti Tiro iti suratna ken ni Solomon: "Gapu ta ay-ayaten ti Apo dagiti tattaona, insaadnaka nga arida. 12Madaydayaw koma ti Apo a Dios ti Israel a Namarsua iti langit ken iti daga! Inikkanna ni Ari David iti masirib nga anak, mannakaawat ken nalaing, ket ita, rantana ti mangbangon iti templo nga agpaay iti Apo ken mangbangon iti palasio a pagyananna. 13Ita, ibaonko nga umay kenka ti maysa a tao a nalaing iti aniaman a kita ti trabaho. Isu ni Huramabi a 14nagtaud iti tribu ti Dan ti inana. Taga-Tiro ti amana. Nalaing nga agpanday iti balitok, pirak, bronse ken landok, ket batido met kadagiti aramid iti bato ken kayo. Batido met iti trabaho a mainaig iti lupot nga asul, purpura ken nalabaga a lupot ken nafino a linen. Nalaing pay nga agkitikit ket matuladna ti aniaman a maipasakar kenkuana. Kaduananto dagiti tattaom ken dagiti pinagtrabaho daydi Ari David nga amam. 15"Ipatulodmo ngaruden dagiti trigo, sebada, lana ti olibo ken arak nga inkarim nga ited, 16ta pukanenmin iti kabakiran ti Libano ti amin a sedro a masapulmo. Aramidenminto ida a balsa a maipaanud iti taaw agingga idiay Joppe a pakabunaganda a maipan idiay Jerusalem." Mangrugi ti Pannakabangon ti Templo (1 Ar. 6:1-38) 17Pinabilang ni Ari Solomon dagiti amin a ganggannaet nga agnanaed iti Israel, kas iti inaramid daydi amana a David. Natakuatanna nga agdagupda iti 153,600. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 980
18Nangdutok iti 70,000 kadakuada a para-bunag kadagiti materiales, 80,000 a mapan agtikap iti bato iti kabambantayan ken 3,600 a mangimaton iti trabaho. 2 Cronicas 3 1Insagana idin ni Ari David nga ama ni Solomon ti lugar a pakabangonan ti Templo. Adda daytoy idiay Jerusalem, iti Bantay Moria, iti disso a nagparangan idi ni Yahweh ken ni David, iti pagir-irikan ni Arauna a Jebuseo. Nangrugi ti trabaho 2iti maikadua a bulan iti maikapat a tawen a panagari ni Solomon. 3Adtoy ti rukod ti Templo a binangon ni Ari Solomon: 90 a kadapan ti kaatiddogna ken 30 a kadapan ti kaakabana. 4Tallopulo met a kadapan ti kaakaba ti masungad a kuarto, kas iti Templo ket 180 a kadapan ti kangatona. Puro a balitok ti naikalupkop iti uneg ti kuarto. 5Nadidingan iti sedro ti kadakkelan a kuarto: nakalupkopan dagiti diding iti kasayaatan a balitok ket nakitikitan dagitoy kadagiti sinan-kayo a palma ken kawar. 6Inarkosan ti ari ti Templo iti napintas ken agkakapateg a batbato ken balitok a nagatang iti daga ti Parvaim. 7Inusarna dagiti balitok a pinangkalupkop kadagiti diding, awanan, dagiti pagserkan ken ruangan ti Templo. Naikitikit kadagiti diding dagiti imahen dagiti kerubim. 8Tallopulo a kadapan ti kaakaba ti akin-uneg a kuarto a maawagan iti Kasantoan a Disso, ket 30 a kadapan met ti kaatiddogna. Duapulo ket lima a tonelada a balitok ti nausar a naikalupkop kadagiti diding ti Kasantoan a Disso: 9duapulo nga onsa a balitok ti naaramid a lansa, ket nakalupkopan met iti balitok dagiti diding dagiti akingngato a kuarto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 981
10Nagpaaramid pay ti ari iti dua a sinan-kerubim a plata. Pinakalupkopanna ida iti balitok sana inkabil iti Kasantoan a Disso, 11-13ket pinagabayda ida a sumango iti pagserkan. Sagduduada iti payak. Pito ket kagudua a kadapan ti kaatiddog ti tunggal payak. Ukrad dagiti payakda ket agsinnagidda iti tengnga ti kuarto. Dumanon kadagiti agsumbangir a diding ti sabali a payakda. Tallopulo a kadapan ti nakaukradan dagiti payakda. 14Adda bengbeng a naaramid iti linen ken iti lupot a natina iti asul, purpura ken nalabaga. Naiborda dagiti sinan-kerubim iti daytoy a bengbeng. Dagiti Dua a Bronse nga Adigi (1 Ar. 7:15-22) 15Nagpaaramid ti ari iti dua nga adigi nga agtayag iti 52 a kadapan, ket impatakderna ida iti sango ti Templo. Iti tuktok ti tunggal adigi, adda paratok a pito ket kagudua a kadapan ti kangatona. 16Naarkosan ti paratok kadagiti nalagalaga a kawar ken 100 a bronse a sinan- granada. 17Naipatakder dagiti adigi iti agsumbangir a pagserkan iti templo. Jakin ti nagan ti adigi nga akin-abagatan; Boaz ti akin-amianan. 2 Cronicas 4 Dagiti Alikamen ti Templo (1 Ar. 7:23-51) 1Nagpaaramid ni Ari Solomon iti kuadrado nga altar a bronse: 30 a kadapan ken 15 a kadapan ti kangatona. 2Nangaramid pay iti tangke a sinan-taaw a bronse a nagbukel. Pito ket kagudua a kadapan ti kaunegna, 15 a kadapan ti kalawana ken 45 a kadapan ti aglawlawna. 3Iti aglikmut iti akinruar a ngarab ti tangke, adda dua a kaintar nga arkos a nagtinnuon. Sinan-toro a baka dagitoy nga arkos ket naisukogda iti tangke. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 982
4Naisaad ti tangke iti bukot dagiti 12 a sinan-toro a baka a nakasango iti ruar. Tallo ti nakasango iti amianan, tallo iti laud, tallo iti abagatan ken tallo iti daya. 5Tallo a pulgada ti kapuskol ti tangke. Kasla ngarab ti kopa ti ngarab ti tangke, ket nagsalumpayak a kasla sabong. Aglaon ti tangke iti 15,000 a galon. 6Nangaramidda met iti sangapulo a palanggana. Lima ti maikabil iti akin- abagatan a paset ti Templo, ket lima iti akin-amianan. Mausarda a pangbuggoan kadagiti paset ti animal a daton a mapuoran. Pagbuggo dagiti papadi ti danum iti tangke. 7-8Nangaramidda iti sangapulo a kandelero a balitok a nasukog a kas iti sigud a pagtuladan. Nangaramidda pay iti sangapulo a lamisaan a naikabil iti kadakkelan a kuarto ti Templo. Lima a kandelero ken lima a lamisaan ti naikabil iti agsumbangir. Nangaramidda met iti 100 a malukong a balitok. 9Nangaramidda iti akin-uneg a paraangan a pagyanan dagiti papadi ken maysa nga akinruar a paraangan. Nakalupkopan iti bronse dagiti rikep dagiti ruangan nga adda iti nagbaetan dagiti dua a paraangan. 10Naikabil ti tangke iti asideg ti akin-abagatan a daya a suli ti Templo. 11-16Nangaramid pay ni Huramabi kadagiti banga, pala ken malukong. Lineppasna amin nga alikamen nga inkarina ken ni Ari Solomon nga agpaay iti Templo: Dua nga adigi Dua a sinan-malukong a paratok dagiti adigi Dagiti arkos a nalagalaga a kawar kadagiti paratok Uppat a gasut a bronse a sinan- granada a naurnos iti dua nga intar iti likmut ti arkos ti tunggal paratok Dagiti sangapulo a kariton, Dagiti sangapulo a palanggana Ti tangke a sinan- taaw Dagiti 12 a sinan-toro a baka a nagbatayan ti tangke Dagiti banga, pala ken tenedor Inaramid ni Huramabi amin dagitoy nga alikamen. Inaramidna dagitoy iti napasileng a bronse kas imbilin ni Ari Solomon a maaramat iti Templo ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 983
17Pinaaramid amin dagitoy ni Ari Solomon iti pagpandayan nga adda iti nagbaetan ti Succot ken Zaretan, iti Tanap ti Jordan. 18Nakaad-adu ti naaramid ket awan ti makaammo no mano ti pakadagupan ti kadagsen ti bronse a nausar. 19Nagpaaramid pay ni Ari Solomon kadagiti balitok nga alikamen ti Templo: ti altar, dagiti lamisaan a pakaisaadan dagiti tinapay a maidatag iti Dios; 20dagiti kandelero ken dagiti pagsilawan a naaramid iti kasayaatan a balitok a mapasgedan iti sangoanan ti Kasantoan a Disso, kas naituding a maaramid; 21dagiti arkos a sinan-sabong, dagiti pagsilawan ken dagiti sipit; 22dagiti pagarsangan, dagiti malukong, dagiti alikamen a maaramat iti panagpuor iti insenso ken dagiti palanggana a pagkargaan kadagiti beggang. Naaramid amin dagitoy iti puro a balitok. Nakalupkopan iti balitok dagiti akinruar a ridaw ti Templo ken dagiti ridaw ti Kasantoan a Disso. 2 Cronicas 5 1Idi malpas amin a trabaho iti Templo, impan ni Solomon dagiti amin nga indaton daydi amana a David ken ni Yahweh, iti pagidulinan iti Templo: dagiti alikamen a balitok, pirak ken dagiti dadduma nga alikamen. Maipan ti Lakasa ti Tulag idiay Templo (1 Ar. 8:1-9) 2Inummong ni Ari Solomon dagiti panglakayen ti Israel, dagiti pangulo dagiti tribu ken dagiti kapuonan idiay Jerusalem tapno alaenda ti Lakasa ti Tulag ni Yahweh nga adda iti Sion iti Siudad ni David. 3Nagtitiponda amin iti Fiesta dagiti Abong-abong. 4Idi naummong dagiti amin a panglakayen, innala dagiti papadi ti Lakasa ti Tulag. 5Babaen iti tulong dagiti Levita, binagkatda agraman ti nasagradoan a Tolda ken amin nga alikamenna ket impanda iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 984
6Naguummong da Solomon ken dagiti amin nga Israelita iti sangoanan ti Lakasa ti Tulag. Nagidatonda iti adu a karnero ken baka - nakaad-adu ken saan a mabilang. 7Kalpasanna, inserrek dagiti papadi ti Lakasa ti Tulag iti akin-uneg a kuarto ti Templo, iti Kasantoan a Disso, iti baba dagiti payak dagiti kerubim. 8Siuukrad dagiti payak dagiti kerubim ket linlinonganda ti lakasa ken dagiti assiwna. 9Nakaat-atiddog dagiti assiw, isut' gapuna a makita dagiti murdongda iti masungad a kuarto iti sangoanan ti akin-uneg a santuario. Ngem saan ida a makita iti ruar. Addada pay laeng sadiay kadagitoy nga aldaw. 10Awan karga ti Lakasa ti Tulag malaksid kadagiti dua a tapi a bato nga inkabil ni Moises idi addada idiay Bantay Sinai, ti bantay a nakitulagan ni Yahweh kadagiti Israelita idi rummuarda idiay Egipto. Ti Dayag ni Yahweh 11-14Kinonsagrar dagiti amin a papadi nga adda sadiay ti bagbagida, uray ania a bunggoy ti nakaikamenganda. Siaarruat iti linen a pagan-anay dagiti musiko a Levita - da Asaf, Heman, ken Jedutun ken dagiti kameng ti kapuonanda. Nagtakderda iti daya. Nakaiggemda kadagiti piangpiang ken arpa ket kaduada ti 120 a papadi nga iti asideg ti altar iti bangirna agpuypuyot kadagiti trumpeta. Indaydayaw dagiti kumakanta ni Yahweh, a dinanggayan dagiti trumpeta, piangpiang ken dadduma nga instrumento. Inkantada: "Madaydayaw ti Apo gapu ta naimbag ket agnanayon ti ayatna." Pagammoan, napno ti Templo iti ulep nga agranraniag iti makapurar a dayag ni Yahweh. Saan a makapagtalinaed dagiti papadi iti balay ti Dios ket dida naituloy ti annongda iti panagdaydayaw. 2 Cronicas 6 Ti Bitla ni Solomon kadagiti Tattao (1 Ar. 8:12-21) 1Kalpasanna, inkararag ni Solomon: "Pinilim, O Apo, ti agnaed iti ulep ken sipnget. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 985
2Ita, binangonko ti nadaeg a templo a pagtaengam iti agnanayon." 3Agtatakder sadiay dagiti amin nga Israelita. Simmango ti ari kadakuada ket dinawatna ti pamendision ti Dios kadakuada. 4Kinunana, "Madaydayaw nga Apo a Dios ti Israel! Tinungpalna ti inkarina ken ni amak a David idi imbagana kenkuana, 5'Manipud idi inruarko dagiti tattaok idiay Egipto, awan ti pinilik a siudad iti entero nga Israel a pakabangonanan ti templo a pagdaydayawan dagiti tattao kaniak. Awan met ti siasinoman a pinilik a mangidalan kadagiti tattaok nga Israelita. 6Ngem ita, pinilik ti Jerusalem a lugar a pakadaydayawak; ken sika, David, a mangituray kadagiti tattaok.'" 7Ket intuloy ni Solomon: "Pinanggep daydi amak a David ti mangbangon iti templo a pagdaydayawan iti Apo a Dios ti Israel. 8Ngem kinuna ti Apo kenkuana, 'Napintas ti tarigagaymo a mangipatakder iti templok 9ngem saanto a sika ti mangbangon. Tinto mismo nga anakmo ti mangbangon iti templok.' 10"Ita, tinungpalen ti Apo ti karina. Siak ti naisaad nga ari ti Israel a sukat ni amak a David ket binangonko ti templo a pagdaydayawan iti Apoa Dios ti Israel. 11Inkabilko iti Templo ti Lakasa ti Tulag a nakaidulinan dagiti tapi ti bato a nakailanadan ti katulagan ti Apo kadagiti Israelita." Ti Kararag ni Solomon (1 Ar. 8:22-53) 12Iti imatang dagiti tattao, nagtakder ni Solomon iti sango ti altar sana ingngato dagiti imana a nagkararag. (13Nangaramid ni Solomon iti bronse a plataforma ket inkabilna iti tengnga ti paraangan. Kuadrado a walo a kadapan ken lima a kadapan ti kangatona. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 986
Immuli iti daytoy a plataforma, nagparintumeng iti disso a pakakitaan kenkuana ti amin ket ingngatona dagiti imana sadi langit.) 14Inkararagna: "O Apo a Dios ti Israel, awan ti Dios a kas kenka, sadi langit wenno ditoy daga. Napudnoka iti pannakitulagmo kadagiti tattaom ket ipakitam kadakuada ti panagayatmo no agbiagda a natulnog kenka iti amin a puso ken riknada. 15Tinungpalmo ti inkarim ken ni amak a David; ita nga aldaw, tinungpalmo ti saom. 16Ita, O Apo a Dios ti Israel, dawatek a tungpalem met ti sabali a karim ken ni amak a David idi imbagam kenkuana nga addanto latta maysa kadagiti kaputotanna a dutokam nga ari a mangituray iti Israel no la ket ikagumaanda a tungpalen ti Linteg a kas iti panagtungpalna. 17Ita ngarud, O Apo a Dios ti Israel, matungpal koma amin nga inkarim ken ni David nga adipenmo. 18"Ngem pudno aya a mabalin ti Dios ti makipagnaed kadagiti tattao ditoy daga? Di pay umanay ti entero a langit a manglaon kenka; kasano a malaonnaka daytoy Templo a binangonko? 19O Apo a Diosko, adipennak. Timudem kadi ti kararagko ket patgam dagiti dawatko kenka. 20Bantayam kadi daytoy a Templo iti aldaw ken rabii. Inkarim a ditoy ti pagdaydayawanmi kenka; ipangagnak ngarud no sumangoak iti daytoy a Templo ket agkararagak. 21Denggem kadi dagiti kararagko ken dagiti kararag dagiti tattaom nga Israelita no sumangoda iti daytoy a lugar ket agkararagda. Iti langit a taengmo, ipangagnakami ket pakawanennakami. 22"No maidarum ti maysa a tao a nakaaramid iti dakes iti padana a tao ket maidatag iti altarmo iti daytoy a Templo tapno agsapata nga awan basolna, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 987
23dumngegka, O Apo, dita langit ket usigem dagiti adipenmo. Dusaem ti nakabasol a kas kaikarianna ket absueltoem ti awan basolna. 24"No parmeken dagiti kabusor dagiti tattaom nga Israelita gapu ta nagbasolda kenka ngem agsublida met laeng kenka ket umayda iti daytoy a Templo ket sipapakumbabada nga agdawat kenka iti pammakawan, 25ipangagmo kad ida dita langit nga ayanmo. Pakawanem dagiti tattaom ket isublim ida iti daga nga intedmo kadakuada ken kadagiti kapuonanda. 26"No saanmo nga yeg ti tudo gapu ta nagbasol kenka dagiti tattaom ngem agbabawida, sumangoda iti daytoy a Templo ket sipapakumbabada nga agkararag kenka, 27ipangagmo koma ida dita langit nga ayanmo, OApo, ket pakawanem dagiti basol dagiti adipenmo a tattao ti Israel. Isurom ida iti nasayaat ket yegmo ti tudo iti daytoy a daga nga intedmo kadagiti tattaom a kukuada iti agnanayon. 28"No adda bisin wenno angol iti pagilian, wenno madadael dagiti mula gapu iti dumardarang nga angin, wenno pangen dagiti dudon, wenno rauten dagiti kabusor dagiti tattaom, wenno dumteng kadakuada ti didigra wenno sakit, 29ipangagmo koma dagiti kararagda. No adda siasinoman kadagiti tattaom nga Israelita ti sumango iti daytoy a Templo ket itayagna dagiti imana nga agkararag gapu iti naimpusoan a panagbabawina, 30ipangagmo koma ti kararagna. Denggem ida dita langit a taengmo ket pakawanem ida. Sika laeng ti makaammo iti naguneg ti puso ti tao. Aramidem iti tunggal tao ti kas iti maikari iti aramidna, 31tapno raemendaka dagiti tattaom ket agtulnogda a kanayon bayat ti panagnaedda iti daga nga intedmo kadagidi kapuonanmi. 32"No adda ganggannaet a saan nga Israelita iti adayo a daga a makadamag iti kinatan-ok ken kinabilegmo ken ti kinamadadaanmo nga agtignay, ket umay agkararag iti daytoy a Templo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 988
33ipangagmo koma ti kararagna. Iti langit a pagnaedam, denggem ti kararagna ket ipangagmo ti dawatna tapno maammoandaka dagiti amin a tattao ditoy lubong ket agbutengda kenka a kas kadagiti tattaom nga Israelita. Ket maammoandanto a daytoy a Templo a binangonko ti lugar a pagdaydayawan kenka. 34"No bilinem dagiti tattaom a gubatenda dagiti kabusorda ket agkararagda kenka iti sadinoman a yanda, a sisasango iti daytoy a siudad a pinilim ken iti daytoy a Templo a binangonko nga agpaay kenka, 35ipangagmo koma ti kararagda. Ipangagmo koma ida sadi langit ket pagballigiem ida. 36"No agbasol dagiti tattaom kenka - ta awan ti tao a saan nga agbasol - ket gapu iti pungtotmo, bay-am a parmeken ida dagiti kabusorda a mangibalud kadakuada iti sabali a pagilian, uray no adayo dayta a pagilian, 37ipangagmo koma dagiti kararag dagiti tattaom. No iti dayta a daga, agbabawida ken agkararagda kenka ket ipudnoda ti kinamanagbasolda ken ti kinadakesda, timudem, O Apo, dagiti kararagda. 38Iti dayta a daga, no napudno ken napasnek ti panagbabawida ken agkararagda a sumango iti daytoy a daga nga intedmo kadagidi kapuonanmi, iti daytoy a siudad a pinilim ken iti daytoy Templo a binangonko nga agpaay kenka, 39ipangagmo koma dagiti kararagda. Ipangagmo koma ida iti langit; kaasiam ida ket pakawanem amin a basol dagiti tattaom. 40"Ita, O Diosko, kitaennakami ket ipangagmo dagiti kararag a nayebkas iti daytoy a lugar. 41Tumakderka, O Apo a Dios, alaem ti Lakasa ti Tulag, ti mangipakita iti pannakabalinmo, sumrekka iti Templo ket agyanka ditoy iti agnanayon. Bendisionam dagiti papadim iti amin nga aramidda ket sapay koma ta naragsak dagiti amin a tattaom gapu iti kinaimbagmo kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 989
42O Apo a Dios, dimo koma laksiden ti pinilim nga ari. Laglagipem ti ayat nga impaaymo ken ni David nga adipenmo." 2 Cronicas 7 Ti Pannakaidaton ti Templo (1 Ar. 8:62-66) 1Idi nalpas ti panagkararag ni Solomon, adda apuy a bimmaba manipud langit ket pinuoranna a namimpinsan dagiti daton. Napno ti Templo iti makapurar a lawag a mangipakita iti kaadda ni Yahweh. 2Gapu ta napno ti Templo iti makapurar a lawag, saan a makastrek dagiti papadi. 3Nagpakleb dagiti Israelita idi makitada ti apuy a nagtinnag manipud langit ket napno ti Templo iti lawag. Nagdaydayawda iti Dios ken intan-okda gapu iti kinaimbagna ken ti agnanayon nga ayatna. 4Kalpasanna, nagidatag ni Solomon ken dagiti amin a tattao kadagiti daton a mapuoran nga agpaay ken ni Yahweh. 5Nangidaton ni Solomon iti 22,000 a baka ken 120,000 a karnero a daton a pakikappia. Ket indaton ni Solomon ken dagiti amin a tattao ti Templo. 6Nagyan dagiti papadi kadagiti naituding a pagyananda. Sumangsango kadakuada dagiti Levita. Indaydayawda ni Yahweh babaen iti panagtokarda kadagiti instrumento nga inaramid ni Ari David ken panangkantada iti himno, "Agnanayon ti Ayatna!" a kas iti ar-aramidenda idi sibibiag pay ni David. Pinuyot dagiti papadi dagiti trumpeta bayat ti panagtakder dagiti tattao. 7Indaton ni Solomon ti akintengnga a paset ti paraangan, ti lugar iti sango ti Templo. Sadiay ti nangidataganna kadagiti animal a sibubukel a daton a mapuoran, dagiti daton a makan ken dagiti taba dagiti animal a naidaton a pakikappia. Ngamin, bassit unay ti altar a bronse nga inaramidna ket dina malaon amin dagitoy a daton. 8Pito nga aldaw a rinambakan ni Solomon ken dagiti amin nga Israelita ti Fiesta dagiti Abong-abong. Adu ti timmabuno a nakairamanan dagiti tattao Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 990
nga agnaed iti adayo a lugar a kas iti Bessang ti Hamat iti amianan ken iti beddeng ti Egipto iti abagatan. 9Pito nga aldawda a nagrarambak iti pannakaidaton ti altar ket pito nga aldawda met a nagrarambak iti fiesta. Iti maudi nga aldaw, naggigimongda a kas pangserrada iti parambak. 10Iti maika-23 nga aldaw ti maikapito a bulan, pinagawid ni Solomon dagiti tattao. Naragsakan dagiti tattao kadagiti amin a bendision nga inted ni Yahweh kada David ken Solomon ken kadagiti tattaona nga Israelita. Agparang manen ni Yahweh ken ni Solomon (1 Ar. 9:1-9) 11Nasurot nga awan pagkuranganna ti amin a plano ni Ari Solomon iti Templo ken iti palasio. Kalpasan iti panangbangonna kadagitoy patakder, 12nagparang ni Yahweh kenkuana iti maysa a rabii ket kinunana, "Nangngegko ti kararagmo ket awatek ti Templo a pakaidatagan kadagiti daton kaniak. 13Tunggal diak pagtudoen wenno tunggal mangyegak kadagiti dudon a mangibus kadagiti apit wenno mangyegak iti didigra kadagiti tattaok 14no agkararagda kaniak ken agbabawida ket tallikudanda ti dakes nga aramidda, ipangagko ida iti langit, pakawanek dagiti basbasolda ket parang- ayek manen ti dagada. 15Aywanak daytoy a Templo ket sidadaanak a dumngeg kadagiti amin a kararag a maidatag ditoy. 16Pinilik daytoy a Templo ket kinonsagrarko a kas pagdaydayawan kaniak iti agnanayon. Kanayonto nga aywanak ket salaknibak iti amin a tiempo. 17No napudno ti panagserbim kaniak a kas ken ni amam a David, no tungpalem dagiti lintegko ket aramidem amin nga imbilinko kenka, 18tungpalekto daydi inkarik kenkuana nga addanto latta kaputotanna a mangituray iti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 991
992 19Ngem no salungasingenyo, sika ken dagiti tattaom, dagiti linteg ken bilin nga intedko kadakayo, ket agdaydayawkayo kadagiti didiosen, 20pagtalawenkayto iti daytoy a daga nga intedko kadakayo. Baybay-akto daytoy a Templo a kinonsagrarko a pagdaydayawanyo kaniak. Lalaisendakayto dagiti tattao iti amin a lugar ket agbalinkayto a nakakatkatawa kadagiti tattao. 21"Masdaawto dagiti aglabas inton makitada a narba metten daytoy nakadadaeg a Templo ket saludsodendanto: 'Apay ngata a kastoy ti inaramid ti Apo iti daytoy a Templo ken iti daytoy a daga?' 22Isungbatto dagiti tattao: 'Gapu ta tinallikudanda ti Apo a Diosda a nangiruar kadagidi kapuonanda idiay Egipto. Simmurotda kadagiti didiosen ket nagdaydayawda kadakuada. Daytoy ti gapuna nga indissuor ti Apokadakuada daytoy a didigra.'" 2 Cronicas 8 Dagiti Gapuanan ni Solomon (1 Ar. 9:10-28) 1Duapulo a tawen a binangon ni Solomon ti Templo ken ti palasiona. 2Tinarimaanna met dagiti siudad nga inted ni Ari Hiram kenkuana sana pinagnaed dagiti Israelita sadiay. 3Sinakupna ti Hamat-soba 4ken sinarikedkedanna ti siudad ti Palmira iti let-ang. Tinarimaanna amin a siudad ti Hamat a pagiduldulinan kadagiti abasto. 5Tinarimaanna pay dagiti sumaganad: ti Akingngato a Bet-horon ken ti Akimbaba a Bet-horon (nasarikedkedan dagitoy a siudad a mabalin a mabalunetan dagiti ruanganda), 6ti siudad ti Baalat, dagiti siudad a pagiduldulinanna kadagiti abasto ken dagiti siudad a yan dagiti kabalio ken lugluganna a pakigubat. Binangonna ti amin a kayatna a mabangon idiay Jerusalem, Libano ken iti entero a masakupanna a daga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7-8Tinagabu ni Solomon dagiti Heteo, Amorreo, Perezeo, Heveo ken Jebuseo - amin a kaputotan dagiti tattao ti Canaan a saan a napapatay idi sakupen dagiti Israelita ti daga. Pinagtrabahona ida iti inkapilitan ket agpapan ita tagabu pay laeng dagiti kaputotanda. 9Awan ti Israelita a naaramat iti inkapilitan a panagtrabaho, ngem nagserbida a soldado, ofisiales ti armada, pangulo dagiti agsakay kadagiti lugan a pakigubat ken dagiti nagkabalio. 10Adda 250 a tattao a mangimaton iti inkapilitan a panagtrabaho kadagiti nadumaduma a mabangbangon a patakder. 11Innala ni Solomon ti asawana nga anak ti ari ti Egipto iti Siudad ni David, ket impanna iti balay a binangonna nga agpaay kenkuana. Kinunana, "Saan a rumbeng nga agnaed ti asawak iti palasio ni David nga ari ti Israel agsipud ta maibilang a nasantoan ti amin a lugar a nakaikabilan ti Lakasa ti Tulag." 12Nagpuor ni Solomon kadagiti daton ken ni Yahweh iti altar a binangonna iti sango ti Templo. 13Nagidatag kadagiti daton a mapuoran kas mayannurot iti Linteg ni Moises a maipaay iti tunggal nasantoan nga aldaw: iti Aldaw a Panaginana, iti Fiesta ti Lutuad, ken dagiti tallo a fiesta iti tinawen - ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana, ti Fiesta ti Panagapit ken ti Fiesta dagiti Abong-abong. 14Sinurotna dagiti alagaden nga intuyang daydi amana a David maipapan iti inaldaw a naituding a trabaho dagiti papadi ken dagiti Levita a tumulong kadakuada iti panagkanta iti himno ken iti panangannongda kadagiti trabahoda. Binunggo-bunggoyna met dagiti guardia ti Templo ket naituding dagiti inaldaw nga annongenda iti tunggal ruangan, kas mayannurot kadagiti bilin ni David a tao ti Dios. 15Naipatungpal amin dagiti bilin ni David kadagiti papadi ken Levita maipapan kadagiti pagiduldulinan kadagiti abasto ken dadduma pay a banag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 993
16Iti daytoy a tiempo, nalpas dagiti amin a proyekto ni Solomon. Naan-anay a nasurot ti amin a trabaho manipud iti pannakaipasdek ti fondasion ti Templo ni Yahweh agingga iti pannakalpasna. 17Kalpasanna, napan ni Solomon idiay Eziongeber ken Elat, dagiti pagsangladan iti igid ti Baybay ti Aqaba, iti daga ti Edom. 18Inikkan ni Ari Hiram kadagiti barko nga ipanguloan dagiti bukodna nga ofisiales ken dagiti batido a marinero. Naglayagda a napan iti daga ti Ofir a kaduada dagiti ofisiales ni Solomon. Idi nagsublida, nangyawidda iti dandani 16 a tonelada a balitok nga intedda ken ni Solomon. 2 Cronicas 9 Ti Isasarungkar ti Reyna ti Seba (1 Ar. 10:1-13) 1Nagdindinamag ni Ari Solomon ket naammoan ti reyna ti Seba ti maipapan kenkuana. Ngarud, nagdaliasat a napan idiay Jerusalem tapno suotenna ti ari kadagiti agkakarikut a saludsod. Nangikuyog iti adu a tagabu agraman bunggoy ti kamelio a nagkarga kadagiti rekrekado, alahas ken adu a balitok. Idi addan iti sangoanan ni Solomon, sinaludsodna kenkuana ti amin a saludsod a mapanunotna. 2Nasungbatan ni Solomon ti amin a saludsodna; awan ti narigat kenkuana nga ilawlawagna. 3Napaneknekan ti reyna ti Seba ti kinasirib ni Solomon. Nakitana ti palasio nga inaramidna. 4Nakitana dagiti taraon iti lamisaanna, dagiti pagnaedan dagiti ofisialesna, ti pannakaurnos dagiti agserserbi iti palasio ken dagiti unipormeda, ti pagan- anay dagiti adipen nga agserbi kenkuana kadagiti padaya ken dagiti daton a mapuoran nga idatdatagna iti Templo. Masmasdaaw a nakakita amin kadagitoy ket kasta unay ti panagdayawna. 5Kinunana iti ari, "Pudno ti nadamagko iti pagiliak maipapan kenkaken iti kinasiribmo! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 994
6Ngem narigatko a patien agingga nga immayak ket mismo a napaneknekak. Ngem kurang pay a kaguduana ti nadamagko. Masirsiribka nga adayo ngem ti ibagbaga dagiti tattao. 7Nagasat dagiti agserserbi kenka. Kanayon nga addada iti imatangmo, ket mangngeganda dagiti nainsiriban a saom! 8Madaydayaw koma ti Apo a Diosmo! Impakitana a maragsakan kenka babaen iti panangisaadna kenka nga ari nga agturay iti naganna. Gapu ta ay- ayatenna dagiti tattaona nga Israelita ket kayatna a mataginayonda, insaadnaka nga arida tapno pagtalinaedem ti linteg ken hustisia." 9Indatagna dagiti intugotna a sagut nga agpaay ken ni Ari Solomon: dandani lima a tonelada a balitok ken nakaad-adu a rekrekado ken alahas. Awan pay ti umartap iti kasayaat dagiti rekado a naited ken ni Solomon a kas iti inted kenkuana ti reyna ti Seba. (10Nangyeg pay dagiti tattao ni Ari Hiram ken dagiti tattao ni Ari Solomon a nangyawid idi iti balitok manipud Ofir kadagiti kayo nga algum ken al- alahas. 11Inaramat ni Solomon dagiti kayo iti panangaramidna kadagiti agdan ti Templo ken iti palasiona, kasta met kadagiti arpa ken lira para kadagiti musiko. Awan pay ti kasta a kita ti nasarakan iti daga ti Juda.) 12Inted ni Ari Solomon ti amin a kiniddaw ti reyna ti Seba, malaksid laeng kadagiti intedna a sukat dagiti insagutna. Kalpasanna, nagsubli ti reyna ken dagiti kakaduana iti daga ti Seba. Ti Kinabaknang ni Solomon (1 Ar. 10:14-25) 13Tinawen nga umawat ni Ari Solomon iti nasurok a 25 a tonelada a balitok, 14malaksid la dagiti buis dagiti agtagtagilako ken komersiante. Mangmangted met iti pirak ken balitok dagiti ari ti Arabia ken dagiti gobernador dagiti distrito a pagnaedan dagiti Israelita. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 995
15Nangaramid ni Solomon iti 200 a dadakkel a kalasag a nakalupkopan iti dandani 15 a libra a napitpit a balitok, 16ken 300 a babassit a kalasag a nakalupkopan iti dandani walo a libra a napitpit a balitok. Pinaikabilna amin ida iti Salas ti Bakir ti Libano. 17Nagpaaramid pay ti ari iti dakkel a trono. Adda pasetna a nakalupkopan iti marfil ket puro a balitok ti naikalupkop iti dadduma a pasetna. 18Adda innem a pangal a mapan iti trono ket adda pagbatayan a nakalupkopan iti balitok iti sango ti trono. Adda pagsadagan ti ima ti trono ket adda sinan-leon a nakatakder iti tunggal sikigan. 19Adda sangapulo ket dua a sinan-leon kadagiti pangal, dua iti agsipungto iti tunggal pangal. Awan pay trono a kastoy iti uray ania a pagarian. 20Balitok amin a baso ni Solomon. Puro a balitok met dagiti amin nga alikamen iti Salas ti Bakir ti Libano. Awan ti pateg ti pirak idi tiempo ni Solomon. 21Adu ti barko ni Solomon nga agbibiahe iti sabali a pagilian a makikuykuyog iti bunggoy ti barko ni Ari Hiram. Tunggal tallo a tawen, agsubli dagiti barko ket agisangpetda iti balitok, pirak, marfil, bakes ken burangen. 22Awanen ti sabali nga ari a nabakbaknang ken masirsirib ngem ni Ari Solomon. 23Makiumanda amin kenkuana tapno maammoanda ti kinasirib nga inted ti Dios kenkuana. 24Mangyeg ti tunggal maysa iti sagutna ken ni Solomon - alikamen a naaramid iti pirak ken balitok, kawes, armas, rekrekado, kabalio ken mulo. Tinawen a kasta ti maaramid. 25Nagpaaramid pay ni Ari Solomon iti 4,000 a pagyanan dagiti luganna a pakigubat ken kabalio. Adda 12,000 a kabalio a pagsakayan dagiti soldado. Adda dagiti kabalio nga impuestona idiay Jerusalem ket impanna dagiti dadduma kadagiti nadumaduma a siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 996
26Isu ti mangituray kadagiti amin nga ari iti sakupna manipud Karayan Eufrates agingga iti Filistia ken ti beddeng ti Egipto. 27Bayat ti panagturayna, adu ti pirak idiay Jerusalem a kas iti kaadu ti bato. Adu met ti sedro a kas iti ordinario a sikamoro iti arisadsad dagiti turod ti Juda. 28Naggatang ni Solomon kadagiti kabalio idiay Musri ken iti dadduma a pagilian. Ti Pakagupgupan ti Panagturay ni Solomon (1 Ar. 11:41-43) 29Nailanad iti Pakasaritaan ni Profeta Natan ti dadduma a pakasaritaan ni Solomon manipud panangrugina agingga iti kamaudianna. Nailanad pay iti Padto ni Ahija a taga-Silo ken iti Parmata ni Profeta Iddo, a nakailanadan met ti panagturay ni Jeroboam nga ari ti Israel. 30Uppat a pulo a tawen a nagnaed idiay Jerusalem iti panangiturayna iti Israel. 31Idi matay, naitabon iti Siudad ni David ket ni Rehoboam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 10 Umalsa dagiti Tribu ti Amianan (1 Ar. 12:1-20) 1Napan ni Rehoboam idiay Sikem a naguummongan dagiti tattao iti Akin- amianan nga Israel a mangisaad kenkuana nga ari. 2Idi madamag daytoy ni Jeroboam nga anak ni Nebat, nagawid iti Israel. Adda idi ni Jeroboam idiay Egipto ta nagkamang sadiay idi panggep ni Ari Solomon a patayen. 3Pinaayaban dagiti tattao kadagiti tribu iti amianan ni Jeroboam ket nagkukuyogda a napan ken ni Ari Rehoboam. Kinunada iti ari, 4"Nadagsen dagiti impaawit kadakami daydi amam. No palag-anem dagitoy nga awit ket panam-ayem bassit ti biagmi, napudnokaminto nga agserbi kenka." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 997
5Insungbat ni Rehoboam, "Ikkandak iti tallo nga aldaw a mangadal iti daytoy ket kalpasanna, agsublikayto." Pimmanaw ngarud dagiti tattao. 6Nakiuman ni Ari Rehoboam kadagiti panglakayen a nagserbi idi a kas mammagbaga ken ni amana a Solomon. "Ania ti ibalakadyo nga isungbatko kadagitoy a tattao?" sinaludsodna. 7Kinunada kenkuana, "No naasika kadagitoy a tattao ket ay-ayoem ida babaen iti nasayaat a saom kadakuada, kanayonto a napudnoda nga agserbi kenka." 8Ngem dina impangag ti balakad dagiti panglakayen. Nakiuman ketdi kadagiti agtutubo a kinaubinganna nga agserserbi itan a mammagbaga kenkuana. 9"Ania ti ibalakadyo nga aramidek?" sinaludsodna. "Ania ti ibagak kadagiti tattao nga agdawat a palag-anak ida?" 10Insungbatda, "Kastoy ti ibagam kadakuada: 'Napuspuskol ti kikitko ngem ti siket daydi amak! 11No nadagsen dagiti impaawit kadakayo daydi amak, nadagdagsen pay ti ipaawitko. Sinaplitnakayo idi ngem ita, latikoenkayo!'" 12Kalpasan ti tallo nga aldaw, nagsubli ni Jeroboam ken dagiti amin a tattao ken ni Rehoboam a kas imbagana kadakuada. 13Saan nga impangag ti ari ti balakad dagiti panglakayen ket nagubsang ti panagsaona kadagiti tattao, 14kas imbalakad dagiti agtutubo kenkuana: "No nadagsen dagidi impaawit kadakayo daydi amak, nadagdagsen pay ti ipaawitko. Sinaplitnakayo idi ngem ita, latikoenkayo!" 15Pagayatan ni Yahweh a Dios a saan nga ipangag ni Rehoboam dagiti tattao tapno matungpal ti karina ken ni Jeroboam nga imbagana ken ni profeta Ahija. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 998
16Idi mabigbig dagiti tattao a saan nga ipangag ida ti ari, inriawda, "Marpuog koma ni David ken ti familiana! Adda kadin naipaayda a pagimbagantayo? Agawidtayon, tattao ti Israel! Bay-antayo ni Rehoboam a makaammo iti bagina!" Ngarud, immalsa amin dagiti Israelita. 17Dagiti laeng tattao nga agnaed iti sakup ti Juda ti natda nga iturayan ni Rehoboam. 18Kalpasanna, imbaon ni Ari Rehoboam ni Adoniram, ti kapatas ti inkapilitan a panagtrabaho, a mapan kadagiti Israelita ngem binatobatoda agingga a natay. Gapu iti daytoy, dinagdagus ni Rehoboam nga innala ti luganna a pakigubat ket napan nagkamang idiay Jerusalem. 19Manipud idin, kanayonen a busoren dagiti tattao iti akin-amianan a pagarian ti Israel ti panagturay dagiti kaputotan ni David. 2 Cronicas 11 Ti Padto ni Semaias (1 Ar. 12:21-24) 1Idi sumangpet ni Ari Rehoboam idiay Jerusalem, inummongna ti 180,000 a napili a mannakigubat manipud kadagiti tribu ti Benjamin ken Juda. Panggepna ti makigubat tapno maisubli ti panangiturayna kadagiti tribu ti amianan nga Israel. 2Ngem imbaon ni Yahweh ni profeta Semaias 3tapno ipakaammona ken ni Ari Rehoboam ken kadagiti amin a tattao kadagiti tribu ti Juda ken Benjamin daytoy a mensahe: 4"Diyo rauten dagiti padayo nga Israelita. Agawidkay aminen ta pagayatak ti napasamak." Tinungpalda ti bilin ni Yahweh ket dida napan ginubat ni Jeroboam. Sarikedkedan ni Rehoboam dagiti Siudad 5Nagtalinaed ni Rehoboam idiay Jerusalem ket pinasarikedkedanna dagitoy a siudad ti Juda ken Benjamin: 6Betlehem, Etam, Tekoa, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 999
1000 7Bet-zur, Soco, Adullam, 8Gat, Maresa, Zif, 9Adoraim, Lakis, Azeka, 10Zora, Aijalon ken Hebron. 11Pinalagdana dagiti sarikedked ket nangdutok iti pangulo dagiti mannakigubat iti tunggal siudad sa nangikabil kadagiti abasto a taraon, lana ti olibo ken arak, 12agraman dagiti kalasag ken gayang. Kastoy ti inaramidna a namagtalinaed iti Juda ken Benjamin iti babaen ti turayna. Mapan Agnaed dagiti Papadi ken Levita idiay Juda 13Pimmanaw dagiti papadi ken Levita iti amin a sakup ti Israel, ket napanda nagkamang ken ni Rehoboam idiay Juda. 14Binaybay-an dagiti Levita dagiti pagpastoranda ken dagiti dadduma a dagdagada ket napanda nagnaed idiay Juda ken Jerusalem, gapu ta saan a pinalubosan ida ni Jeroboam nga ari ti Israel ken dagiti simmukat kenkuana nga agserbi a kas papadi ni Yahweh. 15Nangdutok ni Jeroboam kadagiti bukodna a papadi nga agserbi kadagiti disso a pagdaydayawan dagiti pagano ken agdaydayaw kadagiti sinan- kalding ken sinan-baka a pinasukogna. 16Simmurot met kadakuada dagiti tattao iti amin a tribu ti Israel a napudno nga agserbi ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Dimtengda idiay Jerusalem tapno makaidatagda kadagiti daton a mapuoran nga agpaay ken ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda. 17Daytoy ti nangpapigsa iti pagarian ti Juda ket tallo a tawen a tinarabayda ni Rehoboam nga anak ni Solomon. Nagbiagda a kas iti panagbiagda idi panawen da Ari David ken Ari Solomon. Ti Familia ni Rehoboam Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
18Inasawa ni Rehoboam ni Mahalat nga anak ni Jerimot nga anak ni David. Ni Abigail ti inana nga anak ni Eliab ken apoko ni Jesse. 19Tallo ti annakda a lallaki: da Jeus, Semarias ken Zaham. 20Iti saan a mabayag, inasawa ni Rehoboam ni Maaca nga anak ni Absalom ket uppat ti annakda: da Abias, Attai, Ziza ken Selomit. 21Sangapulo ket walo amin dagiti assawa ni Rehoboam ken 60 pay ti kamalalana. Duapulo ket walo dagiti lallaki nga annakna ken 60 dagiti babbai. Ngem kadagiti amin nga assawana, ni Maaca ti impatpategna unay 22ngem ni Abias ti impangpangrunana kadagiti annakna ket isu ti pinilina a sumukatto kenkuana nga ari. 23Impakitana ti kinasiribna idi inikkanna iti annongen dagiti lallaki nga annakna sana inwaras ida kadagiti nasarikedkedan a siudad iti entero a Juda ken Benjamin. Nabuslon ti intedna a kasapulanda ket imbirokanna ida iti adu nga assawa. 2 Cronicas 12 Rauten dagiti Taga-Egipto ti Juda (1 Ar. 14:25-28) 1Idi natalgeden ti panagari ni Rehoboam, tinallikudanna agraman dagiti amin a tattaona ti Linteg ni Yahweh. 2Iti maikalima a tawen a panagturayna, rinaut ni Sisak nga ari ti Egipto ti Jerusalem kas dusada iti inaramidda. 3Buklen ti armada ni Sisak ti 1,200 a lugan a pakigubat, 60,000 a nagkabalio ken di mabilbilang a mannakigubat agraman dagiti Libiano, Sukio ken Etiopiano. 4Sinakup ni Sisak dagiti nasarikedkedan a siudad ti Juda ket dimmanon agingga idiay Jerusalem. 5Gapu iti butengda ken ni Sisak, naguummong da Ari Rehoboam ken dagiti papangulo ti Juda idiay Jerusalem. Napan ni profeta Semaias kadakuada ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1001
imbagana, "Kastoy ti kuna ti Apo kadakayo: 'Binaybay-andak; ita, baybay- ankayo met ket yawatkayo iti pannakabalin ni Sisak.'" 6Inannugot ti ari ken dagiti papangulo a nagbasolda ket kinunada, "Nalinteg ti pangngeddeng ti Apo." 7Iti pannakakita ni Yahweh a nagpakumbabada, kinunana manen ken ni Semaias, "Gapu ta annugotenda ti basolda, saanko a pukawen ida. Ngem inton rumaut ni Sisak, agpakarigatdanto a makalasat ket dinto marikna unay ti Jerusalem ti naan-anay a panagdissuor ti pungtotko. 8Nupay kasta, parmekento ni Sisak ida ket maawatandanto ti pagdumaan ti panagserbi kaniak ken ti panagserbi kadagiti ari kadagiti sabali a daga." 9Dimteng ni Ari Sisak iti Jerusalem ket innalana dagiti gameng ti Templo ken ti palasio. Innalana amin, agraman dagiti balitok a kalasag nga inaramid ni Ari Solomon. 10Nagaramid ni Rehoboam kadagiti kalasag a bronse a kasukat dagiti naitalaw a kalasag. Intalekna dagitoy kadagiti ofisiales a mangimaton iti pannakaguardia dagiti ruangan ti palasio. 11Tunggal sumrek ni Rehoboam iti Templo, awiten dagiti guardia dagiti kalasag sadanto met la isubli iti kuarto dagiti guardia. 12Gapu ta nagpakumbaba ni Rehoboam, saan unay a nagpungtot ni Yahweh kenkuana. Saanna a dinadael a naminpinsan ket simmayaat ti kasasaad ti Juda. Ti Pakagupgupan ti Panagturay ni Rehoboam 13Nagturay ni Rehoboam idiay Jerusalem ket bimmileg ti pannakabalinna nga ari. Agtawen iti 41 idi agari ket nagturay iti 17 a tawen idiay Jerusalem, ti siudad a pinili ni Yahweh kadagiti amin a sakup ti Israel a kas lugar a pagdaydayawan kenkuana. Ni Naama a taga-Ammon ti ina ni Rehoboam. 14Dakes ti inar-aramidna ta dina inkagumaan a biroken ti pagayatan ni Yahweh. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1002
15Nailanad iti Pakasaritaan ni Profeta Semaias ken iti Pakasaritaan ni Profeta Iddo dagiti gapuanan ni Rehoboam manipud rugi agingga iti maudi ken ti pakasaritaan ti kapuonanna. Kanayon idi nga agginnubat da Rehoboam ken Jeroboam. 16Natay ni Rehoboam ket naitabon iti tanem dagiti ari iti Siudad ni David. Ni anakna nga Abias ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 13 Ti Panaggubat da Abias ken Jeroboam (1 Ar. 15:1-8) 1Iti maika-18 a tawen a panagturay ni Ari Jeroboam iti Israel, nangrugi met a nagari ni Abias idiay Juda. 2Tallo a tawen ni Abias a nagturay idiay Jerusalem. Ni Micaias nga anak ni Uriel a taga-siudad ti Gabaa ti inana. Rimsua ti panaggubat da Abias ken Jeroboam. 3Nangbuangay ni Abias iti maysa nga armada a buklen ti 400,000 a mannakigubat ket sinaranget met ti armada ni Jeroboam a buklen ti 800,000 a mannakigubat. 4Nagranget dagiti dua nga armada iti katurturodan ti Efraim. Simmang-at ni Ari Abias iti Bantay Zemaraim ket impukkawna daytoy ken ni Jeroboam ken kadagiti Israelita: "Denggendak! 5Diyo kadi ammo a nakitulag ti Apo a Dios ti Israel ken ni David? Inkarina nga agturayto iti agnanayon dagiti kaputotan ni David iti Israel. Saan a masalungasing daytoy a katulagan. 6Ngem kaskasdi nga immalsa ni Jeroboam nga anak ni Nebat; binusorna ni Solomon, ti arina. 7Iti saan a mabayag, nangummong iti maysa a bunggoy dagiti barrairong a lallaki ket impapilitda ti kayatda ken ni Rehoboam nga anak ni Solomon. Ubing pay unay ni Rehoboam nga awan ti padpadasna ket dina mabalin a suppiaten ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1003
8Ita, panggepyo a busoren ti turay nga inted ti Apo kadagiti kaputotan ni David. Dakkel ti armadayo ket adda kadakayo dagiti balitok a sinan-baka nga inaramid ni Jeroboam nga agpaay a didiosenyo. 9Pinapanawyo dagiti papadi ti Apo, isuda a kaputotan ni Aaron; kasta met ti inaramidyo kadagiti Levita. Nangdutokkayo kadagiti bukodyo a papadi. Apay a tinuladyo ti ar-aramiden dagiti sabali a nasion? Ita, no la ketdi adda baka wenno pito a karnero ti maysa a tao, mabalinnan ti pakonsagrar a padi nga agserbi kadagiti didiosenyo! 10"Ngem agserserbikami pay laeng iti Apo a Diosmi ket dikami simmina kenkuana. Aramiden dagiti papadi a nagtaud iti kaputotan ni Aaron dagiti annongenda ket tulongan ida dagiti Levita. 11Binigat ken rinabii nga agidatagda kenkuana iti insenso ken animal a mapuoran a sibubukel. Idatagda dagiti datonda a tinapay iti maysa a lamisaan a nadalus iti imatang ti linteg ket rinabii a pasgedanda dagiti pagsilawan kadagiti balitok a kandelero. Aramidenmi dagiti ti Apo ngem binaybay-anyo ti Apo. 12Ti Dios a mismo ti pangulomi ket adda ditoy dagiti papadina a sisasagana a mangpuyot kadagiti trumpetada a mangipakaammo iti pananggubatmi kadakayo. Tattao ti Israel, diyo gubaten ti Apo a Dios dagidi kapuonanyo! Saankayo nga agballigi!" 13Kabayatanna, nangibaon ni Jeroboam iti sumagmamano a soldadona a mangdarup iti armada ti Juda iti likud ket dagiti dadduma sarangtenda ida iti sangon-sango. 14Inwaras dagiti taga-Juda ti panagkitada ket natakkuatanda a nalikmutda. Nagpatulongda ken ni Yahweh ket pinuyot dagiti papadi dagiti trumpeta. 15Nagriaw iti napigsa dagiti taga-Juda ket babaen iti panangipangulo kadakuada ni Abias, dimmarupda; pinarmek ti Dios ni Jeroboam ken ti armada ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1004 imbilin
1005 16Intarayan dagiti Israelita dagiti tattao ti Juda; binay-an ti Dios a parmeken ida dagiti taga-Juda. 17Pinarmek ni Abias ken nawarawarada. Natay ti 500,000 a kalaingan a mannakigubat ti Israel. ti armadana dagiti Israelita agingga a 18Gapu ta nagtalek dagiti tattao ti Juda ken ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda, nagballigida iti pannakigubatda iti Israel. 19Intuloy ni Abias ti panangsunsonna iti armada ni Jeroboam ket sinakupna ti sumagmamano kadagiti siudadna: Betel, Jesana ken Efron, agraman dagiti barrio iti asideg ti tunggal siudad. 20Saan a napasubli ni Jeroboam ti turayna bayat ti panagturay ni Abias. Kamaudianna, dinissoan ni Yahweh ket natay. 21Ngem bimmilbileg ti turay ni Abias. Sangapulo ket uppat dagiti assawana; 22 dagiti lallaki nga annakna, 16 dagiti babbai. 22Nailanad iti Pakasaritaan ni Profeta Iddo ti dadduma a pakasaritaan ni Abias, agraman dagiti insaona ken dagiti inaramidna. 2 Cronicas 14 Parmeken ni Asa dagiti Taga-Etiopia 1Natay ni Ari Abias ket naitabon iti tanem dagiti ari iti Siudad ni David. Ni Asa nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari ket bayat ti panagturay ni Asa, adda kappia iti pagilian iti las-ud ti sangapulo a tawen. 2Naragsakan ni Yahweh a Diosna ken ni Asa gapu kadagiti nalinteg ken naimbag nga aramidna. 3Inikkatna dagiti altar ken dagiti pagdaydayawan dagiti pagano; rinebbana dagiti bato nga adigi ket tinumbana dagiti simbolo ni Asera a didiosen. 4Binilinna dagiti tattao ti Juda nga aramidenda ti pagayatan ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda ken tungpalenda dagiti pannursurona ken dagiti bilinna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Gapu ta pinukawna dagiti pagdaydayawan dagiti pagano ken dagiti altar a pagidatagan iti insenso iti amin a siudad ti Juda, adda kappia iti pagarian bayat ti panagturayna. 6Nangbangon kadagiti sarikedked kadagiti siudad ti Juda bayat panawenna. Adu a tawen nga awan ti gubat gapu ta impaayan ni Yahweh iti kappia. 7Imbagana kadagiti tattao ti Juda, "Sarikedkedantayo dagiti siudad; agaramidtayo kadagiti bakud, torre, ken ruangan a maserraan ken mabalunetan. Iturayantayo ti daga gapu ta inaramidtayo ti pagayatan ni Yahweh a Diostayo ket sinalaknibannatayo ken inikkannatay iti talged iti aglikmut." Ngarud, nagbangonda ket rimmang-ayda. 8Adda armada ni Ari Asa a buklen ti 300,000 a mannakigubat a taga-Juda a naarmasan kadagiti kalasag ken gayang ken 280,000 a mannakigubat a taga- Benjamin a siaarmas kadagiti kalasag ken pana. Naturedda amin ken napeklanda a mannakigubat. 9Adda taga-Etiopia nga agnagan iti Zera a nangraut iti Juda. Aganay a maysa a milion dagiti tattaona ket agdagup iti 300 dagiti luganna a pakigubat. Dimmarupda agingga idiay Maresa. 10Napan sinaranget ni Asa ida ket nagpuesto dagiti dua nga armada a makigubat iti Tanap ti Zefata iti asideg ti Maresa. 11Nagkararag ni Asa ken ni Yahweh a Diosna: "OApo, sika laeng ti makatulong iti nakapsut nga armada a sumaranget iti nabileg nga armada. Tulongannakam itan, O Apo a Diosmi, gapu ta agpannuraykami kenka, ket iti naganmo, immaymi sinaranget daytoy dakkel nga armada. O Apo, sika ti Diosmi; awan ti mangnamnama a mangparmek kenka." 12Pinarmek ni Yahweh dagiti taga-Etiopia idi darupen ida ni Asa ken dagiti soldado ti Juda. Nagtatarayda 13ket sinunson ida ni Asa ken ti armadana agingga idiay Gerar. Adu unay ti natay kadagiti taga-Etiopia ket saanen a kabaelan ti armada ti aguummong Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1006 ti
1007 manen tapno makigubat. Pinarmek ida ni Yahweh ken ti armadana. Adu ti sinamsam dagiti mannakigubat. 14Kalpasanna, dinadaelda dagiti siudad iti asideg ti Gerar gapu ta nagbutengda ken ni Yahweh. Nagsamsam ti armada kadagitoy amin a siudad ket adu ti innalada. 15Rinautda met dagiti kampo ti sumagmamano nga agpaspastor ket intalawda ti adu a karnero ken kamelio. Kalpasanna, nagsublida idiay Jerusalem. 2 Cronicas 15 Dagiti Reforma nga Imbanag ni Asa 1Inturayan ti espiritu ti Dios ni Azarias nga anak ni Oded 2ket napan kinasarita ni Azarias ni Ari Asa. Imbagana: "Denggendak, Ari Asa, ken dakayo amin a tattao ti Juda ken Benjamin. Adda kadakayo ti Apo no la ketdi addakayo met kenkuana. No birokenyo ti Apo, ipalubosna a masarakanyo ngem no paglikudanyo, baybay-annakayo. 3Nabayag a tiempo a nagbiag dagiti Israelita nga awanan iti pudpudno a Dios, awan papadi a mangisuro kadakuada, awan ti lintegda. 4Ngem no dumteng idi kadakuada ti riribuk, agkamangda iti Apo a Dios ti Israel. Binirokda tiApo ket nasapulanda. 5Kadagidi nga aldaw, napeggad ti agdaliasat ta adda riribuk ken awan urnos iti amin a pagilian. 6Nawarawara dagiti pagilian, nagbibinnusorda kasta met dagiti siudad, agsipud ta indissuor kadakuada ti Dios ti nadumaduma a kita ti riribuk ken rigat. 7Ngem masapul a papigsaenyo ti pakinakemyo ket dikay maupay. Magunggonaankayto iti aramidyo." 8Naparegta ni Asa idi mangngegna ti padto ni Azarias nga anak niOded. Pinaikkatna amin a makarimon nga imahen iti Juda ken Benjamin ken kadagiti siudad a sinakupna iti katurturodan ti Efraim. Tinarimaanna pay ti altar ni Yahweh nga adda iti paraangan ti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
9Adu a tattao ti napan ken ni Asa ket nagnaedda iti pagarianna ta nakitada nga adda ni Yahweh kenkuana. Naggapuda idiay Efraim, Manases ken Simeon. Pinaayabanna amin ida agraman dagiti taga-Juda ken Benjamin. 10Naguummongda idiay Jerusalem iti maikatlo a bulan iti maika-15 a tawen a panagari ni Asa. 11Iti dayta nga aldaw, nangalada kadagiti sinamsamda ket indatonda ken ni Yahweh. Pinuoranda a kas daton ti 700 a baka ken 7,000 a karnero. 12Nangaramidda iti tulag ket nagnunumoanda nga agdaydayawda iti amin a puso ken kararuada ken ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda. 13Mapapatay ti siasinoman a saan nga agdaydayaw kenkuana, ubing wenno nataengan, lalaki man wenno babai. 14Iti napigsa a timek, insapatada iti nagan ni Yahweh a dida salungasingen ti tulag ket kalpasanna, nagiikkisda ken nagpuyotda kadagiti trumpeta. 15Naragsak dagiti amin a tattao ti Juda gapu ta naimpusoan pannakitulagda. Pagay-ayatda ti agdaydayaw ken ni Yahweh. Inawatna ida ket inikkanna ida iti kappia iti aglikmutda. 16Inikkat ni Asa ni apongna a Maaca iti saadna a kas reyna, gapu ta nangaramid iti makarimon nga imahen ni Asera a diosa. Tinuang ni Asa ti imahen, binalsibalsigna sana pinuoran dagiti nasigsigit a pasetna iti Tanap ti Kidron. 17Uray no saan a dinadael ni Asa ti amin a pagdaydayawan kadagiti nangato a lugar, nagtalinaed a napudno ken ni Yahweh iti unos ti panagbiagna. 18Inkabilna iti Templo dagiti amin nga alikamen nga indaton ni amana iti Dios, agraman dagiti balitok ken pirak nga alikamen a mismo nga indatonna. 19Awanen ti gubat agingga iti maika-35 a tawen a panagturayna. 2 Cronicas 16 Rauten ti Israel ti Juda (1 Ar. 15:17-22) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1008 ti
1Iti maika-36 a tawen a panagturay ni Asa nga ari ti Juda, rinaut ni Baasa nga ari ti Israel ti Juda. Tapno awan ti makastrek wenno makaruar iti Juda, rinugianna a sinarikedkedan ti Rama. 2Isut' gapuna a nangala ni Asa kadagiti pirak ken balitok kadagiti pagiduldulinan iti Templo ken iti bukodna a palasio, ket pinaipanna iti ari ti Siria, ni Ben-hadad, nga agturay idiay Damasco. Kastoy ti pinaibagana kadagiti imbaonna: 3"Isagutko kenka dagitoy pirak ken balitok. Dawatek nga agkaduata a kas iti panagkadua dagidi ammata. Ita, waswasem ti nagtulaganyo ken ni Baasa nga ari ti Israel tapno ipanawna dagiti soldadona iti sakupko." 4Immanamong ni Ben-hadad iti singasing ni Asa. Imbaonna dagiti ofisialesna ken dagiti armadada a mangraut kadagiti siudad ti Israel. Sinakupda ti Ijon, Dan, Abel Bet Maaca ken amin a siudad ti Neftali a nakaidulinan dagiti abasto. 5Idi madamag ni Ari Baasa ti mapaspasamak, insardengna panangsarikedkedna iti Rama ket dina intuloyen ti trabaho. 6Kalpasanna, nangummong ni Ari Asa kadagiti tattao manipud iti amin a paset ti Juda ket pinabunagna dagiti bato ken tarikayo nga us-usaren ni Baasa iti pannakasarikedked ti Rama. Inusarna dagitoy a pinangsarikedked kadagiti siudad ti Geba ken Mizpa. Ni Profeta Hanani 7Iti dayta a tiempo, napan ni profeta Hanani ken ni Ari Asa ket kinunana, "Agsipud ta nagtalekka iti ari ti Siria a saan ketdi nga iti Apo a Diosmo, linibasannaka ti armada ti ari ti Israel. 8Saan aya nga adu dagiti mannakigubat nga Etiopiano ken Libiano? Saan aya nga adu met dagiti luganda a pakigubat ken nagkabalio a mannakigubat? Ngem gapu ta nagtalekka idi iti Apo, inyawatna ida kenka ket pinarmekmo ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1009 ti
9Sikikita ti Apo iti entero a daga tapno pakirdenna dagiti napudno kenkuana. Minamaag ti inaramidmo ket daytoy ti gapuna a manipud ita, kanayonton ti pannakigubatmo." 10Kasta unay ti pungtot ni Asa iti profeta ket pinaibaludna. Daytoy met la a tiempo nga inrugi ni Asa ti panangparigatna iti sumagmamano kadagiti tattao. Ti Panaggibus ti Panagturay ni Asa (1 Ar. 15:23-24) 11Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ken Israel dagiti amin a napasamak iti panagturay ni Asa, manipud panangrugina agingga iti panaggibusna. 12Iti maika-39 a tawen a panagturay ni Asa nga ari, adda nakaro a sakit a kimpet kadagiti sakana ket saanen a makapagna. Nagpatulong kadagiti mangngagas a saan ketdi ken ni Yahweh. 13Kalpasan ti dua a tawen, natay 14ket naitabon iti tanem iti kabatoan nga insaganana nga agpaay kenkuana iti Siudad ni David. Bangbanglo ken lana ti inaramatda iti pannakaisagana ti bangkayna a maitanem ket nagpasgedda iti dakkel nga apuy a kas panangipakitada iti panagladingitda iti ipapatayna. 2 Cronicas 18 Ballaagan ni Profeta Micaias ni Ahab (1 Ar. 22:1-28) 1Idi bimmaknang ken agdindinamag ni Ari Jehosafat, inyasawana ti maysa a kameng ti familiana iti kameng ti familia ni Ahab nga ari ti Israel. 2Kalpasan ti sumagmamano a tawen, napanna sinarungkaran ni Ahab idiay Samaria. Sinangaili ni Ahab ni Jehosafat ken dagiti kinakuyogna, ket adu a karnero ken baka ti pinartina iti padaya nga inangayna para kadakuada. Pinadasna a guyugoyen ni Jehosafat a makikadua kenkuana a mangraut iti siudad ti Ramot idiay Galaad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1010
3Kinunana, "Kuyogennak man a mangraut iti Ramot." Insungbat ni Jehosafat, "Madadaanak no nakasaganakan, kasta met ti armadak. Kumuyogkaminto kadakayo." 4Sana innayon, "Ngem umuna pay a makiumanka iti Apo maipapan iti daytoy." 5Pinaayaban ni Ahab dagiti profeta. Dandani 400 kadakuada ti simmangpet ket sinaludsodna, "Innak kadi rauten ti Ramot?" "Inka rauten," insungbatda. "Pagballigiennakanto ti Dios." 6Ngem sinaludsod ni Jehosafat, "Awan kadin sabali a profeta a mabalintay a pakiumanan iti Apo?" 7"Adda pay maysa," insungbat ni Ahab. "Isu ni Micaias nga anak ni Imla. Ngem kagurgurak dayta a tao gapu ta awan a pulos ipadtona a pagimbagak." "Apo Ari," insungbat ni Jehosafat, "dimo kunkuna ti kasta." 8Inayaban ngarud ni Ari Ahab ti maysa kadagiti ofisiales ti palasio ket imbilinna kenkuana a dagdagusenna a mapan alaen ni Micaias. 9Adda dagiti dua nga ari iti pagirikan iti ruar ti ruangan ti Samaria. Agtutugawda kadagiti tronoda ken sikakawesda iti pagan-anayda nga ari. Iti sangoananda, agipadpadto dagiti amin a profeta. 10Maysa kadagiti profeta, ni Zedekias nga anak ni Kenaana ti nagaramid kadagiti sinan-sara a landok ket kinunana ken ni Ahab, "Kastoy ti kuna ti Apo, 'Dagitoyto ti aramatem a pakigubat kadagiti taga-Siria agingga a maparmekmo ida.'" 11Kasta met ti imbaga dagiti dadduma a profeta, "Rautem ti Ramot ket agballigikanto. Pagballigiennaka ti Apo." 12Kabayatanna, kinuna ti naibaon a mangala ken ni Micaias, "Sangsangkamaysa dagiti profeta nga agkuna nga agballigi ti ari. Masapul a kasta met ti sawem." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1011
13Ngem insungbat ni Micaias, "Isapatak iti nagan ti sibibiag a Dios a no ania ti sawen ti Diosko, isu ti sawek!" 14Idi dumatag ti profeta iti ari, sinaludsod kenkuana ti ari, "Micaias, rumbeng kadi wenno saan a rautenmi ken ni Ari Jehosafat ti Ramot?" "Inka rauten," insungbat ni Micaias. "Awan duadua nga agballigika. Pagballigiennakanto ti Apo." 15Ngem kinuna ni Ahab, "Namin-anon nga imbagak kenka a ti laeng pudno ti sawem kaniak iti nagan ti Apo?" 16Insungbat ni Micaias, "Makitak ti armada ti Israel a nawarawara kadagiti katurturodan. Kasda la karnero nga awan ti pastorda. Ket kinuna ti Apo, 'Awan ti pangulo dagitoy a tattao; pagawidem nga awan ti pakaan-anoanda.'" 17Kinuna ni Ahab ken ni Jehosafat, "Kitaem man no di pudno ti imbagak kenka nga awan ti ipadto ni Micaias a naimbag maipapan kaniak; pasig a dakes!" 18Intuloy ni Micaias: "Ita, denggem ti kuna ti Apo. Nakitak ti Apo nga agtugtugaw iti tronona sadi langit; agtatakder dagiti anghelesna iti abayna. 19Sinaludsod ti Apo, 'Siasino kadakayo ti mangallilaw ken ni Ahab tapno mapan idiay Ramot ket matay sadiay?' Nagduduma ti sao dagiti angheles. 20Idi agangay, adda maysa nga espiritu a nagpasango, inasitganna ti Apo ket kinunana, 'Siak ti mangallilaw kenkuana!' 'Kasano?' sinaludsod ti Apo. 21Insungbat ti espiritu, 'Innak kadagiti profeta ni Ahab ket pagulbodek amin ida.' Kinuna ti Apo, 'Inka ngaruden. Agballigikanto a mangallilaw kenkuana.'" 22Ket inggibus ni Micaias: "Daytoy ti naaramid. Pinagulbod ti Apodagitoy a profetam. Mismo a ti Apo ti nangituyang iti daytoy a pannakadidigram!" 23Inasitgan ni profeta Zedekias ni Micaias sana tinungpa ket sinaludsodna, "Kaano pay ti panangpanaw kaniak ti espiritu ti Apo ket immaynaka kinasao?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1012
24"Maammoamto inton inka aglemmeng iti maysa nga akin-uneg a kuarto," insungbat ni Micaias. 25Kalpasanna, imbilin ni Ari Ahab iti maysa kadagiti ofisialesna, "Tiliwem ni Micaias ket idatagmo iti mangituray iti siudad, ni Amon, ken ni Prinsipe Joas. 26Ibagam kadakuada nga ipisokda iti pagbaludan ket danum ken tinapay laeng ti itedda kenkuana agingga nga agsubliak a sikakaradkad." 27"No agsublika nga awan dakes a mapasamakmo," kinuna ni Micaias, "dayta ti pakakitaan a saan a nagsao ti Apo kaniak!" Ket innayonna, "Dakay amin, laglagipenyo ti imbagak." Matay ni Ahab (1 Ar. 22:29-35) 28Nagkuyog ni Ahab nga ari ti Israel ken ni Jehosafat nga ari ti Juda a napan nangraut iti Ramot idiay Galaad. 29Kinuna ni Ahab ken ni Jehosafat, "Manglimlimoak a makigubat ngem agkaweska a kas ari." Nanglimlimo ngarud ti ari ti Israel ket napan iti paggugubatan. 30Nabilinen ti ari ti Siria dagiti pangulo dagiti lugan a pakigubat a ti laeng ari ti Israel ti darupenda. 31Ngarud, idi makitada ni Ari Jehosafat, impagarupda amin nga isu ti ari ti Israel ket nagmaymaysada a nangdarup kenkuana. Ngem nagpukkaw ni Jehosafat ket inispal ni Yahweh a Dios idi yadayona kadagiti mannakigubat a nangdarup kenkuana. 32Idi makita dagiti pangulo dagiti lugan a pakigubat a saan nga isu ti ari ti Israel, insardengda ti panangkamatda kenkuana. 33Ngem adda mannakigubat ti Siria a nangibiat iti panana ket naipaspasarak a napuntaan ti nagsaipan ti kalasag ni Ari Ahab. "Nasugatanak!" impukkaw ni Ari Ahab iti mangiturturong iti luganna a pakigubat ket binilinna a pumanawda iti paggugubatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1013
1014 34Bayat ti gubat, nakasanggir latta ni Ari Ahab iti luganna a pakigubat a sumangsango kadagiti taga-Siria. Natay idi lumnek ti init. 2 Cronicas 19 Mababalaw ni Jehosafat 1Nagawid ni Jehosafat nga ari ti Juda iti palasiona idiay Jerusalem nga awan ti nakaan-anoanna. 2Adda profeta, ni Jehu nga anak ni Hanani, a nangsabat iti ari ket kinunana kenkuana, "Ipagarupmo aya a nasayaat ti tumulong kadagiti managdakdakes ket ayatem dagiti gumurgura itiApo? Iti kasta nga inaramidmo, pinagpungtotmo ti Apo. 3Ngem uray no kasta, adda naimbag nga aramidmo. Dinadaelmo amin a simbolo ni Asera a diosa a pagdaydayawan dagiti tattao ket inkagumaam a tungpalen ti pagayatan ti Dios." Dagiti Reforma nga Imbanag ni Jehosafat 4Uray no nagnaed ni Jehosafat idiay Jerusalem, masansan nga agdaliasat ket sarungkaranna dagiti tattao, manipud Beerseba iti abagatan agingga iti igid ti katurturodan ti Efraim iti amianan tapno pagsublienna ida ken ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda. 5Nangdutok kadagiti ukom iti tunggal nasarikedkedan a siudad ti Juda 6ket binilinna ida: "Agannadkay iti panangukomyo. Saan a tao ti pagtaudan ti turayyo a mangukom no di ket ti Apo nga adda kadakayo no yetnagyo ti sentensia. 7Agbutengkay iti Apo ket agannadkayo kadagiti aramidyo gapu ta saan nga ipalubos ti Apo a Diostayo ti panagsaur, panangidumduma wenno panangawat iti pasuksok." 8Idiay Jerusalem, nangdutok ni Jehosafat kadagiti Levita, papadi ken sumagmamano a mabigbigbig nga umili nga agtugaw a kas ukom a mangrisut kadagiti kaso a mainaig iti panagsalungasing iti Linteg ni Yahweh wenno kadagiti riri dagiti umili ti siudad maipapan iti linteg. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1015 9Imbilinna kadakuada: "Aramidenyo dagiti pagrebbenganyo a sibubuteng iti Apo ket napudnokayo nga agtungpal kenkuana iti amin nga aramidyo. 10No adda kailianyo iti aniaman a siudad a mangidatag kadakayo iti kaso, pammapatay man wenno panagsalungasing iti linteg wenno bilin, masapul a bagbagaanyo ida a naimbag kadagiti annongenda bayat ti pannakausig ti kaso tapno saanda nga agbasol iti Apo. No saan a kasta ti aramidenyo, agdissuorto kadakayo nga agkakailian ti pungtot ti Apo. Ngem no aramidenyo ti pagrebbenganyo, dikay agbasol. 11Ni Amarias a Nangato a Padi ti mangibanag kadagiti amin a kaso maipapan iti relihion. Ni met Zebadias nga anak ni Ismael, ti gobernador ti Juda, ti masurot kadagiti amin a kaso maipapan iti sibil. Dagiti Levita ti mangipatungpal kadagiti pangngeddeng ti pangukoman. Bumilegkayo ket tungpalenyo dagitoy a bilin ket sapay koma ta adda ti Apo kadagiti agaramid iti naimbag." 2 Cronicas 20 Gubaten ni Jehosafat ti Edom 1Iti saan a nabayag, dimteng dagiti armada ti Moab ken Ammon agraman dagiti kakaduada a Meunita ket rinautda ti Juda. 2Sumagmamano a tattao ti naibaon a mapan ken ni Jehosafat ket impakaammoda: "Adda dakkel nga armada a naggapu idiay Edom iti ballasiw ti Natay a Baybay tapno umaydaka rauten. Nasakupdan ti Hazazon Tamar." (Daytoy ti sabali a nagan ti Engedi.) 3Iti danag ni Jehosafat, nagkararag ken ni Yahweh ket kiniddawna nga idalanna. Imbilinna ti panagayunar iti entero a pagilian. 4Manipud iti amin a siudad ti Juda, nagdardaras dagiti tattao a napan idiay Jerusalem tapno dawatenda ti panangidalan ni Yahweh. 5Nagtakder ni Ari Jehosafat iti sangoanan dagiti tattao ti Jerusalem ken Juda a naguummong iti baro a paraangan ti Templo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
6ket inkararagna iti napigsa: "O Apo a Dios dagiti kapuonanmi, manipud iti langit nga ayanmo, iturayam amin a pagilian ditoy lubong. Mannakabalin ken nabilegka, ket awan ti makabael a bumusor kenka. 7Sika ti Diosmi. Idi dumteng dagiti tattaom nga Israelita iti daytoy a daga, pinagtalawmo dagiti agnanaed ditoy samo inted ti daga kadagiti kaputotan ni Abraham a gayyemmo tapno tagikuaenda iti agnanayon. 8Nagnaedda ditoy ket binangonda ti Templo a pangdayawda kenka. Pagaammoda 9a no adda didigra a dumteng kadakuada a kas iti gubat, angol, wenno bisin - umayda agtakder iti sangoanan daytoy a Templo a pagdaydayawan kenka. Agkararagda kenka ket ipangagmo ida; isalakanmo ida iti panawen ti pannakadidigrada. 10"Ita, rinautdakami dagiti Ammonita, Moabita ken Edomita. Dimo idi pinalubosan dagiti kapuonanmi a sumrek kadagiti dagada; iti kasta, idi nakapanawdan idiay Egipto, nanglikaw dagiti kapuonanmi ket dida inan-ano ida. 11Ita, kastoy ketdin ti pagsupapakda kadakami. Umaydakami papanawen iti daytoy a daga nga intedmo kadakami. 12Sika ti Diosmi! Dusaem koma ida ta dimi kabaelan a sarangten ti kastoy a kadakkel nga armada a mangraut kadakami. Dimi ammo ti aramidenmi, ngem agpatulongkami kenka." 13Adda amin a lallaki iti Juda, agraman dagiti assawa ken annakda; nakatakderda iti imatang ni Yahweh. 14Inturayan ti espiritu ni Yahweh ti maysa a Levita nga adda iti tallaong. Isu ni Jahaziel nga anak ni Zacarias ken kameng ti familia ni Asaf iti kapuonan da Mattanias, Jeiel ken Benaias. 15Kinuna ni Jahaziel, "Natan-ok nga Ari, ken dakayo a tattao ti Juda ken Jerusalem, kuna ti Apo a dikay maupay wenno agbuteng a sumaranget iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1016
1017 daytoy dakkel nga armada. Saan a dakayo no di ket ti Dios ti makaammo iti pagbanagan ti gubat. 16Sarangtenyonto ida inton sumang-atda idiay Bessang ti Ziz inton bigat. Gubatenyonto ida iti ungto ti tanap nga agturong iti awan matagtagitao a lugar iti asideg ti Jeruel. 17Saanto a dakayo ti makigubat. Agyankayo latta iti lugaryo, ket aguraykayo. Maimatanganyonto ti panangipaay ti Apo iti balligiyo. Tattao ti Juda ken Jerusalem, dikay agtukkiad wenno agbuteng. Inkay makigubat ket kuyogennakayto ti Apo!" 18Kalpasanna, nagrukob ni Ari Jehosafat iti daga. Nagdumog met dagiti tattao ket nagdaydayawda amin ken ni Yahweh. 19Timmakder dagiti Levita a nagtaud iti familia da Kohat ken Kora ket iti napigsa a timek, indaydayawda ni Yahweh a Dios ti Israel. 20Kabigatanna, sinapa dagiti tattao ti napan iti lugar nga awan matagtagitao iti asideg ti Tekoa. Idi agrubbuatda, kinuna ni Jehosafat kadakuada, "Tattao ti Juda ken Jerusalem, agtalekkayo iti Apo a Diosyo, ket sarangtenyonto ti kabusoryo. Patienyo ti ibagbaga dagiti profetana ket agballigikayto." 21Kalpasan ti pannakiuman ti ari kadagiti tattao, binilinna ti sumagmamano a kumakanta nga agkawesda kadagiti pagan-anay nga us-usarenda kadagiti nasagradoan nga okasion ket magnada iti sangoanan ti armada. Kastoy ti kantaenda: "Madaydayaw ti Apo! Agnanayon ti ayatna!" 22Idi rugianda ti agkanta, winarawara ni Yahweh ti armada dagiti kabusor. 23Ginubat dagiti Ammonita ken Moabita ti armada dagiti Edomita ket pinatayda amin ida. Kalpasanna, isudan ti nagraranget iti nadawel. 24Idi makadanon ti armada dagiti Judio iti torre a pakatannawaganda iti let- ang, nakitada a naiwalang amin a kabusor iti lugar a yanda; awan ti nakalasat kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1018 25Immasideg ni Jehosafat ken dagiti buyotna tapno agsamsamda. Nakasarakda iti adu a baka, abasto, pagan-anay ken dadduma a napapateg nga alikamen. Uray no tallo nga aldawda a nagsamsamsam, dida naala amin gapu iti kaadu ti masamsamda. 26Iti maikapat nga aldaw, naguummongda iti Tanap ti Beraca ket dinaydayawda ni Yahweh gapu kadagiti amin nga inaramidna. (Daytoy ti gapuna a napanaganan ti tanap iti "Beraca," kayatna a sawen, "panagdayaw.") 27Impanguloan ni Jehosafat dagiti buyotna a nagsubli a sibaballigi idiay Jerusalem, agsipud ta pinarmek ni Yahweh dagiti kabusorda. 28Idi makadanonda iti siudad, nagtarusda iti Templo a nabuyogan ti uni dagiti arpa ken trumpeta. 29Nagbuteng dagiti amin a nasion a nakadamag iti panangparmek ni Yahweh kadagiti kabusor ti Israel. 30Ket nagturay ti talna ken kappia iti pagarian bayat ti panagari ni Jehosafat, ta inikkan ti Dios iti talged iti aglawlaw. Aggibus ti Panagturay ni Jehosafat (1 Ar. 22:41-50) 31Agtawen ni Jehosafat iti 35 idi maisaad nga ari ti Juda ket nagturay idiay Jerusalem iti 25 a tawen. Ni Azuba nga anak ni Silhi ti inana. 32Kas iti daydi amana nga Asa, nalinteg ti inaramidna iti imatang ni Yahweh. 33Ngem dina pinadadael dagiti pagdaydayawan kadagiti nangato a lugar. Saan met a pimmasnek dagiti tattao iti panagdaydayawda iti Dios dagiti kapuonanda. 34Nailanad iti Pakasaritaan ni Jehu nga Anak ni Hanani amin dagiti inaramid ni Jehosafat manipud iti panangrugi ti panagturayna agingga iti panagpatinggana. Paset daytoy ti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel. 35Iti naminsan, nakitulag ni Jehosafat nga ari ti Juda ken ni Ahazias nga ari ti Israel. Adu ti dakes nga aramid ni Ari Ahazias. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
36Idiay sangladan ti Eziongeber, nagaramidda kadagiti barko nga aglayag idiay Tarsis. 37Ngem naballaagan ni Jehosafat idi kinuna kenkuana ni Eliezer nga anak ni Dodavahu, "Gapu ta nakitulagka ken ni Ahazias, dadaelento ti Apodagiti inaramidyo." Taga-Maresa ni Eliezer. Narba dagiti barko, ket pulos a didan naglayag. 2 Cronicas 21 1Natay ni Jehosafat. Naitabon iti tanem dagiti ar-ari iti Siudad ni David, ket ni Jehoram nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Jehoram nga Ari ti Juda (2 Ar. 8:17-24) 2Innem ti lallaki a kakabsat ni Jehoram, da Azarias, Jehiel, Zacarias, Azariahu, Micael ken Sefatias. Annak amin ida ni Jehosafat nga ari ti Juda. 3Adu ti balitok, pirak ken dadduma nga agkakapateg a sanikua nga inted ti amada kadakuada. Naikkan ti tunggal maysa kadakuada iti aywanan a nasarikedkedan a siudad ti Juda. Ngem gapu ta ni Jehoram ti inauna, isu ti pinilina a sumukat kenkuana. 4Idi natalgeden ti panagturay ni Jehoram iti pagarian, pinapapatayna dagiti amin a kakabsatna agraman sumagmamano nga ofisiales nga Israelita. 5Agtawen ni Jehoram iti 32 idi mangrugi nga agari, ket walo a tawen a nagturay idiay Jerusalem. 6Tinuladna dagiti dakes nga aramid ni Ari Ahab ken dagiti dadduma nga ari ti Israel, agsipud ta inasawana ti maysa kadagiti annak ni Ahab. Nagbasol ken ni Yahweh, 7ngem saan a kinayat a dadaelen ni Yahweh ti kaputotan ni David, agsipud ta adda tulagda ken ni David ket inkarina nga agtultuloy nga agturay dagiti kaputotanna. 8Bayat ti panagturay ni Jehoram, immalsa ti Edom a maibusor iti Juda ket nagbalin a siwawaya a pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1019
9Iti kasta, nagrubbuat ni Jehoram ken dagiti ofisialesna agraman dagiti lugan a pakigubat tapno rautenda ti Edom. Sadiay, linakub ida dagiti armada ti Edom, ngem iti rabii naipamuspusanda ti panaglibasda. 10Manipud idin, naisinan ti Edom iti Juda. Iti dayta met la a tiempo, immalsa met ti siudad ti Libna gapu ta tinallikudan ni Jehoram ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanna. 11Nangbangon pay kadagiti lugar a pagdaydayawan dagiti pagano kadagiti nangato a disso ti Juda, ket insungsongna dagiti tattao ti Juda ken Jerusalem nga agbasol ken ni Yahweh. 12Nagsurat ni profeta Elias ken ni Jehoram. Kastoy ti nailanad iti surat: "Ukomennaka ti Apo a Dios ni kapuonam a David, agsipud ta dimo tinulad ti panagbiag ni amam a Jehosafat wenno ti pagwadan ni apongmo nga Ari Asa. 13Sinurotmo ketdi ti aramid dagiti ari ti Israel ket insungsongmo dagiti tattao ti Juda ken Jerusalem nga agaramid iti dakes, kas iti panangisungsong ni Ahab ken dagiti simmaruno kenkuana iti Israel tapno agbiagda a saan a napudno iti Dios. Pinapataymo pay dagiti lallaki a kakabsatmo a naim-imbag ngem sika. 14Gapu kadagitoy, nakaronto ti panangdusa ti Apo kadagiti tattaom, annakmo ken assawam ket dadaelennanto amin dagiti sanikuam. 15Kaptento ti nakaro a sakit dagiti bagismo, ket kumaronto a kumaro iti panaglabas dagiti aldaw." 16Adda dagiti Filisteo ken Arabo iti asideg ti pagnanaedan dagiti taga-Etiopia iti igid ti baybay. Imbaon ida ni Yahweh a manggubat ken ni Jehoram. 17Rinautda ti Juda, nagsamsamda iti palasio, ket impanawda a kas balud dagiti amin nga assawa ken annak ti ari malaksid ni Ahazias nga inaudi nga anakna. 18Kalpasan amin dagitoy, nangyeg ni Yahweh iti naut-ot a sakit a kimpet kadagiti bagbagis ti ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1020
19Dandani dua a tawen a kimmaro a kimmaro ti sakitna agingga a natay ti ari nga agsagsagaba. Saan a nagpasged dagiti iturayanna iti apuy a pangdung- awda kenkuana a kas iti inar-aramidda kadagiti kapuonanna. 20Agtawen ni Jehoram iti 32 idi maisaad nga ari ket walo a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Awan ti limdaang iti ipapatayna. Intabonda iti Siudad ni David, ngem saan nga iti tanem dagiti ar-ari. 2 Cronicas 22 Ni Ahazias nga Ari ti Juda (2 Ar. 8:25-29; 9:21-28) 1Adda sumagmamano nga Arabo a rimmaut ket pinapatayda amin nga annak ni Ari Jehoram, malaksid ken ni Ahazias nga inaudi. Iti kasta, insaad dagiti tattao ti Jerusalem ni Ahazias a kas ari a sukat ni amana. 2Duapulo ket dua ti tawenna idi maisaad nga ari, ket makatawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Atalia nga apoko ni Omri nga ari ti Israel ti inana. 3Tinulad met ni Ahazias ti aramid ti familia ni Ari Ahab ta insungsong ni inana nga agaramid iti dakes. 4Nagbasol ken ni Yahweh, agsipud ta kalpasan ti ipapatay ni amana, nagbalin dagiti kamkameng ti familia ni Ari Ahab a mammagbaga kenkuana. Isuda ti nakaigapuan ti pannakatnagna. 5Sinurotna dagiti pammagbagada, ket nakikadua ken ni Joram nga ari ti Israel a nanggubat ken ni Hazael nga ari ti Siria. Nagranget dagiti armadada idiay Ramot iti Galaad. Idi nasugatan ni Joram iti gubat, 6nagsubli iti siudad ti Jezreel tapno agpaimbag. Sinarungkaran ni Ahazias ni Joram sadiay. 7Inaramat ti Dios daytoy nga isasarungkar ni Ahazias ken ni Joram a pakadadaelan ni Ahazias. Idi adda ni Ahazias sadiay, sinaranget ni Jehu nga anak ni Nimsi ida, isu a pinili ni Yahweh a mangdadael iti kaputotan ni Ahab. 8Iti panangibanag ni Jehu iti inkeddeng ti Dios a mapasamak iti kaputotan ni Ahab, nasarakanna ti maysa a bunggoy dagiti papangulo ti Juda ken dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1021
lallaki a kakaanakan ni Ahazias a nangkuyog kenkuana iti isasarungkarna. Pinapatay amin ni Jehu ida. 9Binirokda ni Ahazias, ket nasarakanda idiay Samaria a naglemmenganna. Impanda ken ni Jehu sada pinapatay. Nupay kasta, intabonda ti bangkayna a kas pammadayaw ken ni Ari Jehosafat nga apongna, isu a nangited iti amin a kabaelanna nga agserbi ken ni Yahweh. Awan ti nabati iti familia ni Ahazias a mangituray iti pagarian. Ni Atalia a Reyna ti Juda (2 Ar. 11:1-3) 10Apaman a nadamag ni Atalia nga ina ni Ari Ahazias ti pannakapapatay ti anakna, pinapapatayna met dagiti amin a kamkameng ti familia ti ari ti Juda. 11Ni laeng Joas a maysa kadagiti annak ni Ahazias ti nakalasat, idi linibas ti ikitna nga innala iti ayan dagiti kakabsatna a dandani idi mapapatay. Isu ni Jehosaba nga asawa ni Jehoyada a padi ken kabsat ni Ahazias iti ama. Inlemmengna ni Joas iti maysa a kuarto ti Templo agraman ti maysa a babai a mangay-aywan kenkuana, ket naispal iti panangpapatay koma ni Atalia. 12Innem a tawen a naglemlemmeng sadiay bayat ti panagturay ni Reyna Atalia. 2 Cronicas 23 Tumaud ti Yaalsa a Maibusor ken ni Atalia (2 Ar. 11:4-16) 1Kalpasan ti innem a tawen a panagur-uray ni Jehoyada a padi, napanunotna a dimtengen ti tiempo a panagtignayna. Nakitulag kadagiti lima nga ofisiales ti armada: da Azarias nga anak ni Jeroham, Ismael nga anak ni Jehohanan, Azarias nga anak ni Obed, Maaseyas nga anak ni Adaias ken ni Elisafat nga anak ni Zikri. 2Napanda kadagiti amin a siudad ti Juda, innalada dagiti amin a Levita ken amin nga ulo ti familia ket insublida ida idiay Jerusalem. 3Naguummongda amin idiay Templo, ket sadiay, nakitulagda ken ni Joas nga anak ti ari. Kinuna ni Jehoyada kadakuada, "Adtoy ti anak ti natay nga ari! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1022
Isu itan ti agbalin nga ari kas inkari ti Apo a pagbalinan dagiti kaputotan ni Ari David. 4Daytoy ti aramidentayo. Inton umay agserbi dagiti papadi ken Levita iti Aldaw a Panaginana, guardiaanto ti apagkatlo kadakuada dagiti ruangan ti Templo. 5Guardiaanto met ti sabali nga apagkatlo ti palasio ti ari, ket agyan dagiti dadduma iti Ruangan ti Fondasion. Maummongto dagiti amin a tattao iti paraangan ti Templo. 6Awan ti sumrek kadagiti patakder ti Templo malaksid kadagiti papadi ken Levita a naituding nga agserbi. Mabalinda ti sumrek agsipud nakonsagrarda. Ngem masapul a tungpalen dagiti dadduma a tattao ti bilin ti Apo ket agyanda iti ruar. 7Agtakderto dagiti Levita iti lawlaw ti ari tapno guardiaanda. Siaasutdanto kadagiti igamda ket dida sinsinaan ti ari iti sadinoman a papananna. Mapapatay ti siasinoman nga agpanggep a sumrek iti Templo." 8Tinungpal dagiti Levita ken dagiti tattao ti Juda dagiti bilin ni Jehoyada. Saan a napagawid dagiti lallaki kalpasan ti panagserbida iti Aldaw ti Panaginana. Iti kasta, adda dagiti malpas ti panagserbida ken dagiti sumukat kadakuada nga agserbi kadagiti kakapitan. 9Inted ni Jehoyada kadagiti ofisiales dagiti pika ken kalasag a naidulin iti Templo a kukua idi ni Ari David. 10Impuestona dagiti lallaki iti aglawlaw ti Templo a kas guardia ti ari. Adda armas ti tunggal maysa. 11Kalpasanna, inruar ni Jehoyada ni Joas, insaadna ti korona iti ulona ket inikkanna iti libro a nakailanadan dagiti linteg maipapan iti panagari. Iti kasta, naisaad nga ari. Kinonsagrar ni Jehoyada a padi ken dagiti annakna ni Joas. Impukkaw ti tunggal maysa, "Agbiag ti ari!" 12Idi mangngeg ni Atalia dagiti dir-i a pangkablaaw iti ari, nagdardaras a napan iti Templo a naguummongan dagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1023 ta
1024 13Iti pagserkan ti Templo, nakitana ti baro nga ari a sitatakder iti abay ti adigi a nairanta nga agpaay kadagiti ari. Linikmut dagiti ofisiales ti armada ken dagiti agpuypuyot iti trumpeta. Siraragsak dagiti amin a tattao nga agpukpukkaw ken agpuypuyot iti trumpeta. Dagiti musiko iti Templo ti nangidadaulo iti rambak a binuyogan dagiti instrumentoda. Rinay-ab ni Atalia ti pagan-anayna sana impukkaw, "Panangliput daytoy! Panangliput daytoy!" 14Saan a kayat ni Jehoyada a mapapatay ni Atalia iti sakup ti Templo, isu nga imbilinna kadagiti ofisiales ti armada, "Iruaryo nga ilasat iti nagbaetan dagiti guardia, ket papatayenyo ti siasinoman nga agpanggep a mangikaluya kenkuana." 15Tiniliwda ni Atalia, impanda iti palasio ket sadiay, iti Ruangan ti Kabalio, ti nangpapatayanda kenkuana. Dagiti Reforma nga Imbanag ni Jehoyada (2 Ar. 11:17-20) 16Nangaramid ni Jehoyada iti katulagan a nangisapataan ti ari ken dagiti tattao nga agbalinda a tattao ni Yahweh. 17Kalpasanna, napanda amin iti templo ni Baal ket rinakrakda. Binurakburakda dagiti altar ken dagiti imahen sadiay ket pinapatayda ni Mattan a padi ni Baal iti sango dagiti altar. 18Dinutokan ni Jehoyada dagiti papadi ken Levita a mangimaton iti trabaho iti Templo. Annongenda dagiti rebbengenda nga intuyang ni Ari David kadakuada; isuda ti mangpuor kadagiti daton a maidatag ken ni Yahweh kas mayannurot iti Linteg ni Moises. Imatonanda pay ti panagtokar ken dagiti maangay a parambak. 19Pinaguardiaan ni Jehoyada dagiti ruangan ti Templo tapno awan ti makastrek a saan a nadalus iti imatang ti linteg. 20Kalpasanna, pinaayabanna dagiti ofisiales ti armada, dagiti mabigbigbig nga umili, dagiti agtuturay ken dagiti amin a tattao, ket intulodda ti ari iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
palasio manipud iti Templo. Simrekda iti kadakkelan a ruangan ket nagtugaw ti ari iti trono. 21Ket siraragsak a nagrambak dagiti amin a tattao. Timmalna ti siudad idi natayen ni Atalia. 2 Cronicas 24 Ni Joas nga Ari ti Juda (2 Ar. 12:1-16) 1Pito ti tawen ni Joas idi agari iti Juda, ket 40 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Zibia a taga-siudad ti Beerseba ti inana. 2Kabayatan ti panagbiag ni Jehoyada a padi, nalinteg ti inar-aramid ni Joas iti imatang ni Yahweh. 3Ni Jehoyada ti nangpili iti dua nga assawa ni Joas. Naparaburanda kadagiti annak a lallaki ken babbai. 4Iti saan a nabayag kalpasan ti pannakaisaad ni Joas nga ari, napanunotna a tarimaanen ti Templo. 5Binilinna dagiti papadi ken Levita a mapanda kadagiti siudad ti Juda tapno agur-orda iti umdas a kuarta a masapul iti tinawen a pannakatarimaan ti Templo. Ngem saan nga inaramid a dagus dagiti Levita ti imbagana. 6Iti kasta, inayabanna ni Jehoyada a panguloda ket sinaludsodna, "Apay a dimo kitaen a mapan dagiti Levita idiay Juda ken Jerusalem tapno singirenda ti buis nga agpaay iti Tolda ti Dios? Kasapulan a makolekta daytoy ta kasta ti bilin ni Moises nga adipen ti Apo." (7Dagiti pasurot ni Atalia, dayta dakes a babai, ti nangdadael iti Templo, ket adu kadagiti nasagradoan nga alikamen ti inaramatda iti panagdaydayaw ken ni didiosen a Baal.) 8Binilin ti ari dagiti Levita nga agaramidda iti kahon a pakaikabilan dagiti maur-or ket ikabilda iti ruangan ti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1025
9Pinaiwaragawagda iti entero a Jerusalem ken Juda nga yeg ti tunggal maysa ti buisna ken ni Yahweh, ti buis nga immuna a siningir ni Moises nga adipen ti Dios idi addada idiay let-ang. 10Naragsakan dagiti tattao ken dagiti panguloda, ket inyegda dagiti buisda ket napno ti kahon a nangikabilanda. 11Inaldaw nga ipan dagiti Levita ti kahon iti ofisial ti ari a para-aywan iti kahon. Tunggal mapno ti kahon, umay ti sekretario ti ari ken ti pannakabagi ti Nangato a Padi ket alaenda ti kuarta. Kalpasanna, isublida ti kahon iti lugarna. Ket adu a kuarta ti nakolektada. 12Ti ari ken ni Jehoyada ti mangted iti kuarta kadagiti mangimaton iti pannakatarimaan ti Templo. Nangtangdanda kadagiti kantero, karpintero ken mammanday a mangtarimaan iti Templo. 13Impasnek dagiti trabahador ti nagtrabaho, ket binangonda manen ti Templo kas iti sigud a kasasaad ken kalagdana. 14Idi natarimaanen ti Templo, naited iti ari ken ni Jehoyada dagiti saan a nausar a balitok ken pirak. Naaramid dagitoy a malukong ken dadduma nga alikamen iti Templo. Saan a Matungpal dagiti Reforma nga Intuyang ni Jehoyada Kabayatan ti panagbiag ni Jehoyada, nagtuloy latta ti kadawyan a pannakaidatag dagiti daton a mapuoran iti Templo. 15Lakay unayen idi matay; nadanonna ti 130 a tawen. 16Intabonda iti pakaitantaneman dagiti ari iti Siudad ni David, kas panangbigbigda iti panagserbina kadagiti Israelita, iti Dios ken iti Templo. 17Ngem kalpasan ti ipapatay ni Jehoyada, inuyotan dagiti papangulo ti Juda ni Ari Joas nga ipangagna ida. 18Insardeng dagiti tattao ti panagdaydayawda iti Templo ni Yahweh, ti Dios dagidi kapuonanda ket nagdaydayawda kadagiti imahen ken simbolo ni Asera a diosa. Gapu iti aramidda, nakapungtot ni Yahweh ket dinusana ti Juda ken Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1026
19Nangibaon kadagiti profeta a mangballaag kadakuada tapno agsublida kenkuana ngem saan nga impangag ida dagiti tattao. 20Kalpasanna, bimmaba ti espiritu ti Dios ken ni Zacarias nga anak ni Jehoyada a padi. Nagtakder ni Zacarias iti lugar a makita dagiti tattao ket impukkawna: "Salsaludsoden ti Apo a Dios no apay a sinukiryo dagiti bilinna ket yegyo ti didigra kadagiti bagbagiyo! Binaybay-anyo ti Apo isut' gapuna a binaybay-annakayo met!" 21Ngem nagmaymaysa dagiti tattao a mangpapatay ken ni Zacarias. Nakiraman ni Ari Joas iti planoda ket binilinna ida a mangbato ken ni Zacarias iti paraangan ti Templo. 22Saan a pinampanunot ti ari ti napasnek a panagserbi kenkuana ni Jehoyada nga ama ni Zacarias; pinapapatayna ketdi ni Zacarias. Idi agbugbugsot ni Zacarias, kinunana, "Makita koma ti Apo ti ar-aramidem ket balsennaka!" Ti Panaggibus ti Panagturay ni Joas 23Idi aggibus ti tawen, rinaut ti armada ti Siria ti Juda ken Jerusalem, pinapatayda amin dagiti pangulo ket adu ti sinamsamda nga inyawid idiay Damasco. 24Bassit ti armada ti Siria ngem impalubos ni Yahweh a parmekenda ti armada ti Juda a dakdakkel nga adayo ngem isuda. Binaybay-an ngamin dagiti tattao ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda. Kastoy ti pannakadusa ni Ari Joas. 25Nasaem ti pannakasugatna ket idi pimmanaw dagiti kabusor, dua kadagiti ofisialesna ti nagtulag a mangpapatay kenkuana. Pinatayda ni Ari Joas iti iddana tapno maibales ti pannakapapatay ti anak ni Jehoyada a padi. Naitabon iti Siudad ni David, ngem saan nga iti pakaitantaneman dagiti ari. (26Ni Zabad nga anak ni Simat nga Ammonita ken ni Josabad nga anak ni Simrit a Moabita dagiti nangisikat kenkuana.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1027
27Nailanad iti Komentario iti Libro dagiti Ari ti pakasaritaan dagiti annakna, dagiti padto a maibusor kenkuana ken ti panangtarimaanna iti Templo. Ni Amazias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 25 Ni Amazias nga Ari ti Juda (2 Ar. 14:2-6) 1Agtawen ni Amazias iti 25 idi maisaad nga ari ket 29 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Jehoadden a taga-Jerusalem ti inana. 2Napintas dagiti aramidna iti imatang ni Yahweh nupay saan a napasnek iti daytoy. 3Apaman a napabileg ni Amazias ti panagturayna, pinatayna dagiti ofisiales a nangpapatay ken ni amana. 4Nupay kasta, saanna a pinapatay dagiti annakda. Tinungpalna ti bilin ni Yahweh iti Linteg ni Moises: "Saan a mapapatay dagiti nagannak gapu kadagiti dakes nga aramid dagiti annakda ket saan met a mapapatay dagiti annak gapu kadagiti dakes nga aramid dagiti nagannak. Mapapatay laeng ti maysa a tao gapu iti basol nga inaramidna." Gubaten ni Amazias dagiti Edomita (2 Ar. 14:7) 5Binunggo-bunggoy ni Amazias dagiti amin a lallaki iti tribu ti Juda ken iti tribu ti Benjamin iti nadumaduma a grupo dagiti mannakigubat, segun ti kapuonan a nagtaudanda. Nangdutok kadagiti ofisiales a mangipangulo kadagiti bunggoy a sagsangaribu ken sagsangagasut. Mairaman dagiti amin a lallaki nga agtawen iti 20 wenno nasursurok pay; agdagupda iti 300,000. Napilida a soldado a sisasagana a makigubat ken nalaing nga agaramat iti pika ken kalasag. 6Nangtangdan pay iti 100,000 a mannakigubat nga Israelita; uppat a tonelada a pirak ti intangdanna kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1028
1029 7Ngem adda profeta a napan iti ari ket kinunana kenkuana, "Dimo itugot dagitoy soldado nga Israelita. Awan ti Apo kadagitoy a lallaki a naggapu iti Akin-amianan a Pagarian. 8Mabalin nga ipagarupmo a pabilgendaka iti gubat ngem ipalubos ti Dios a parmekendaka dagiti kabusormo gapu ta adda pannakabalinna a mangted iti balligi wenno pannakaparmek." 9Sinaludsod ni Amazias iti profeta, "Ngem kasano ngaruden dagiti pirak nga intangdanko kadakuada?" Insungbat ti profeta, "Ad-adu pay ti maited ti Dios kenka ngem iti dayta!" 10Ngarud, pinagawid ni Amazias dagiti natangdanan a mannakigubat ket nagawidda a kasta unay ti pungtotda kadagiti taga-Juda. 11Pinatured ni Amazias ti pakinakemna ket impanguloanna ti armadana a napan iti Tanap ti Asin. Sadiay, pinapatayda ti 10,000 a mannakigubat nga Edomita. 12Tiniliw met ti armada ti Juda ti 10,000 a mannakigubat. Impanda dagitoy a balud iti tuktok ti rangkis iti siudad ti Sela sada intappuak ida ket natayda amin a nagdisso kadagiti bato. 13Kabayatanna, rinaut dagiti mannakigubat nga Israelita a pinagawid ni Amazias dagiti siudad ti Juda iti nagbaetan ti Samaria ken Bet-horon. Pinatayda ti 3,000 a lallaki ket adu ti sinamsamda. 14Idi nagsubli ni Amazias kalpasan ti panangparmekna kadagiti Edomita, inyawidna dagiti imahen a pagdaydayawanda, insaadna dagitoy, nagdaydayaw ket nagpuor iti insenso a kas pagdatonna. 15Nakapungtot ni Yahweh gapu iti daytoy ket nangibaon iti maysa a profeta ken ni Amazias. Sinaludsod ti profeta, "Apay nga agdaydayawkayo kadagiti ganggannaet a didiosen? Dida pay maisalakan dagiti tattaoda iti pannakabalinmo!" 16Agsasao pay la ti profeta idi kinuna ti ari, "Kaano pay ti panangisaadmi kenka a mammagbaga kaniak? Sumardengka amangan no papapatayka!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1030 Nagsardeng ti profeta ngem sakbay a nagsardeng, kinunana, "Ammokon nga inkeddeng ti Dios a dadaelennaka gapu ta inaramidmo amin dagitoy ket dimo impangag ti balakadko." Gubat a Maibusor iti Israel (2 Ar. 14:8-20) 17Nakiuman ni Amazias nga ari ti Juda kadagiti mammagbaga kenkuana. Kalpasanna, pinaibagana ken ni Joas nga ari ti Israel nga anak ni Joacaz ken apoko ni Jehu ti panangkaritna nga aggubatda. 18Kastoy ti sungbat ni Joas ken ni Amazias: "Iti naminsan, idiay Bantay Libano, pinaibaga ti maysa a siitan a kayo iti maysa a sedro: 'Ipaasawam ti balasangmo iti anakko.' Adda atap nga animal a limmabas ket binaddebaddekna ti kayo. 19Ita, Amazias, pagpangpangasmo a pinarmekmo dagiti Edomita ngem ibalakadko kenka a dika rumrummuar iti balaymo. Apay nga agsapsapulka iti riri a pakadadaelam laeng ken dagiti tattaom?" 20Ngem saan a nangipangag ni Amazias. Pagayatan ngamin ti Dios a maparmek ni Amazias gapu iti panagdaydayawna kadagiti dios dagiti Edomita. 21Iti kasta, naggubat ni Joas nga ari ti Israel ken ni Amazias nga ari ti Juda. Nagrangetda idiay Betsemes iti Juda; 22naparmek ti armada ti Juda ket nagtataray a nagawid dagiti mannakigubat. 23Tiniliw ni Joas ni Amazias ket impanna idiay Jerusalem. Sadiay, rinebbana ti bakud ti siudad manipud Ruangan ti Efraim agingga iti Ruangan ti Suli; agrukod daytoy iti 200 a yarda. 24Inyawidna idiay Samaria ti amin a sinamsamna a balitok ken pirak iti Templo, ti alikamen ti Templo a ginuardiaan dagiti kaputotan ni Obed Edom ken dagiti gameng ti palasio. Nagyawid pay kadagiti tattao a kas balud. 25Sangapulo ket lima pay a tawen ti panagbiag ni Amazias nga ari ti Juda kalpasan ti ipapatay ni Joas nga ari ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
26Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ken Israel ti amin nga inar-aramid ni Amazias manipud panangrugi ti panagturayna agingga iti gibusna. 27Manipud nagsukir ken ni Yahweh, naisiksikaten ti biagna idiay Jerusalem agingga a nagkamang iti siudad ti Lakis ngem sinurot dagiti kabusorna sadiay ket pinapatayda. 28Insakayda ti bangkayna iti kabalio sada impan idiay Jerusalem. Naitabon iti pakaitantaneman dagiti ari iti Siudad ni David. 2 Cronicas 26 Ni Uzzias nga Ari ti Juda (2 Ar. 14:21-22; 15:1-7) 1Pinili dagiti amin a tattao ti Juda ni Uzzias nga anak ni Amazias a mangsukat iti amana nga ari. Sangapulo ket innem ti tawen ni Uzzias. (2Kalpasan ti ipapatay ni Amazias, sinakup manen ni Uzzias ti Elat ket tinarimaanna ti siudad.) 3Agtawen iti 16 ni Uzzias idi maisaad nga ari ket nagturay idiay Jerusalem iti 52 a tawen. Ni Jecolia a taga-Jerusalem ti inana. 4Kas iti amana, naimbag ti inar-aramidna iti imatang ni Yahweh. 5Ni Zacarias ti mamalbalakad kenkuana maipapan iti relihion. Iti unos ti panagbiag ni Zacarias, napudno ni Uzzias a nagserbi ken ni Yahweh ket binendisionan ti Dios. 6Ginubat ni Uzzias dagiti Filisteo. Rinebbana dagiti bakud dagiti siudad ti Gat, Jamnia ken Asdod; nangbangon kadagiti nasarikedkedan a siudad iti asideg ti Asdod ken kadagiti dadduma a lugar idiay Filistia. 7Tinulongan ti Dios iti panangparmekna kadagiti Filisteo, kadagiti Arabo nga agnanaed iti Gurbaal ken kadagiti Meunita. 8Nagbuis dagiti Ammonita ken ni Uzzias. Bimmileg ket nagdindinamag uray pay idiay Egipto. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1031
9Tapno nalagda dagiti sarikedked ti Jerusalem, nangbangon ni Uzzias kadagiti torre a pagwanawanan iti Ruangan ti Suli, iti Ruangan ti Tanap ken iti pagsikkoan ti bakud. 10Nagbangon pay kadagiti nasarikedkedan a pagwanawanan iti tay-ak ket nagkali iti adu a bubon gapu ta dadakkel ti pangen ti bakana iti akinlaud nga arisadsad dagiti turod ken kadagiti tanap. Gapu ta magustoanna ti panagtalon, indagadagna kadagiti tattao ti panagmulada iti ubas ken panagbangkagda iti katurturodan ken iti nadam-eg a daga. 11Dakkel ti armadana a sisasagana a makigubat. Nabingbingay daytoy iti adu a bunggoy segun ti listaan nga adda kada Jehiel ken Maaseyas a sekretariona. Ni Hananias a maysa kadagiti ofisiales ti ari ti mangimaton iti armadana. 12Agdagup iti 2,600 dagiti ofisiales iti armada. 13Adda 307,500 a soldado iti babaenda a nalaing a makigubat kadagiti kabusor ti ari. 14Ni Uzzias ti nangted kadagiti masapsapul ti armada - kalasag, pika, helmet, kabal, bai ken pana, ken kadagiti bato a pagpallatibong. 15Sadiay Jerusalem, nagaramid dagiti para-partuatna kadagiti sarapa dagiti para-pana ken dagiti para-pallatibong nga adda kadagiti torre ken sulsuli ti bakud ti siudad. Nagdinamag iti amin a lugar ket kasta unay ti bilegna gapu kadagiti tulong a naited kenkuana. Madusa ni Uzzias gapu iti Kinapalangguadna 16Ngem idi nagbalin a nabileg ni Ari Uzzias, timmangsit ket daytoy ti nakaigapuan ti pannakarpuogna. Binusorna ni Yahweh a Diosna; simrek ngamin iti Templo tapno agpuor iti insenso iti altar ti insenso. 17Simmurot ni Azarias a kaduana ti 80 a napipigsa ken natutured a papadi 18tapno lapdanda iti aramidenna. Kinunada, "Uzzias! Awan ti kalintegam nga agpuor iti insenso iti Apo. Dagiti laeng papadi a nagtaud ken ni Aaron ti nakonsagrar a mangaramid iti daytoy. Panawam daytoy nasantoan a lugar. Napaguram ti Apo a Dios ket dinakanto padayawan." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1032
19Sitatakder ni Uzzias iti Templo iti abay ti altar a pagpuoran iti insenso ket siiiggem iti insensario. Nakapungtot kadagiti papadi ket dagus nga adda nagbettak a kukutel iti mugingna. 20Idi kitaen ni Azarias ken dagiti kaduana a papadi ti ari ket naimatangda ti kukutel iti mugingna, dinagdagusda a pinapanaw iti Templo. Nagdardaras a rimmuar ti ari gapu ta dinusa ni Yahweh. 21Manipud idin agingga iti ipapatay ni Ari Uzzias, saan a nadalus iti imatang ti linteg gapu iti sakitna. Saanen a nakastrek iti Templo. Nagnaed iti bukodna a balay. Naikkat kenkuana dagiti pagrebbenganna a kas ari ket ni Jotam nga anakna ti nangituray iti pagilian. 22Insurat ni profeta Isaias nga anak ni Amoz dagiti dadduma a banag nga inaramid ni Ari Uzzias bayat ti panagturayna. 23Natay ni Uzzias ket naitabon iti daga ti ari ngem gapu iti sakitna, saan a naitabon kadagiti pagitantaneman kadagiti ari. Ni Jotam nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 27 Ni Jotam nga Ari ti Juda (2 Ar. 15:32-38) 1Duapulo ket lima ti tawen ni Jotam idi maisaad nga ari ket 16 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Jerusa nga anak ni Zadok ti inana. 2Naimbag ti inar-aramidna iti imatang ni Yahweh a kas ken ni amana; ngem saan a kas ken ni amana a nagbasol babaen iti panagpuorna iti insenso ken iseserrekna iti Templo. Nupay kasta, intultuloy dagiti tattao ti panagbasolda. 3Ni Jotam ti nangbangon iti Akin-amianan a Ruangan ti Templo ket adu ti tinarimaanna iti bakud ti siudad iti maysa a disso iti Jerusalem a maaw- awagan iti Ofel. 4Kadagiti kabambantayan ti Juda, nagbangon kadagiti siudad ket kadagiti bakir, nagpatakder kadagiti sarikedked ken torre a pagwanawanan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1033
5Nakigubat iti ari ti Ammon ken ti armadana ket pinarmekna ida. Pinilitna dagiti Ammonita nga agbayad kenkuana iti buis iti las-ud ti tallo a tawen: uppat a tonelada a pirak, 50,000 a salup ti trigo ken 50,000 a salup ti sebada. 6Nagbalin a nabileg nga ari ni Jotam gapu ta sipupudno a nagtulnog ken ni Yahweh a Diosna. 7Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ken Juda dagiti dadduma a pasamak iti panagturayna, dagiti gubat a nakirangetanna, ken dagiti pagannurotan nga intuyangna. 8Agtawen iti 25 idi maisaad nga ari ket 16 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. 9Idi natay, naitabon idiay Siudad ni David. Ni Ahaz nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 28 Ni Ahaz nga Ari ti Juda (2 Ar. 16:1-4) 1Duapulo ti tawen ni Ahaz idi maisaad nga ari ket nagturay iti 16 a tawen idiay Jerusalem. Dina tinulad ti naimbag nga aramid ni Ari David a kapuonanna; nagaramid ketdi iti saan a kaay-ayo ni Yahweh. 2Tinuladna dagidi aramid dagiti ari ti Israel. Nagpasukog kadagiti imahen ni didiosen a Baal; 3nagpuor iti insenso iti Tanap ti Hinnom; ket pinuoranna pay dagiti annakna a kas daton kadagiti imahen. Tinuladna dagiti makarimon nga ugali dagiti tattao a pinapanaw ni Yahweh iti daga idi dumteng dagiti Israelita. 4Nagidatag ni Ahaz kadagiti daton ken nagpuor kadagiti insenso kadagiti pagdaydayawan kadagiti nangato a lugar, kadagiti turod ken iti sirok ti tunggal narukbos a kayo. Gubaten ti Siria ken Israel ti Juda (2 Ar. 16:5) 5-6Gapu ta nagbasol ni Ahaz, impalubos ni Yahweh a Diosna a parmeken ti ari ti Siria ken alaenna ti adu a taga-Juda a kas balud iti panagsublina idiay Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1034
1035 Damasco. Impalubos pay ni Yahweh iti ari ti Israel, ni Peka nga anak ni Remalias, a parmekenna ni Ahaz ken patayenna ti 120,000 a mannakigubat a taga-Juda iti maysa nga aldaw. Impalubos ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda a mapasamak daytoy agsipud ta tinallikudanda. 7Maysa a soldado nga Israelita nga agnagan iti Zikri ti nangpatay ken ni Maaseyas nga anak ni Ari Ahaz, ni Azrikam a mangimaton iti palasio, ken ni Elkana a sumaruno iti ari iti turay. 8Tiniliw dagiti mannakigubat nga Israelita ti 200,000 a babbai ken ubbing a kailianda ket innalada ida a kas balud. Adu ti sinamsamda a kinabaknang nga inyawidda idiay Samaria. Ni Profeta Oded 9Ngem adda profeta ni Yahweh nga agnaed idiay Samaria; Oded ti naganna. Idi agsubli ti armada ti Israel ket dandanida sumrek iti siudad a kaduada dagiti balud a taga-Juda, sinabat ti profeta ida ket kinunana kadakuada, "Nakapungtot idi ti Apo a Dios dagiti kapuonanyo iti Juda ket impalubosna a parmekenyo ida ngem nagpapataykayo ket diyo natengngel ti pungtotyo. 10Ita, panggepyo a tagabuen dagiti lallaki ken babbai a taga-Jerusalem ken Juda! Diyo kadi ammo a nagbasolkayo met iti Apo a Diosyo? 11Denggendak. Kakabsatyo dagitoy a balud. Wayawayaanyo ida tapno saan nga agdissuor kadakayo ti pungtot ti Apo." 12Uppat kadagiti kangrunaan a pangulo ti Akin-amianan a Pagarian ti nangsupring iti inaramid ti armada. Isuda da Azarias nga anak ni Jehohanan, Berekias nga anak ni Mesillemot, Jehizkias nga anak ni Sallum ken Amasa nga anak ni Hadlai. 13Kinunada, "Diyo ipan ditoy dagiti balud! Nagbasoltayon iti Apo. Pinagpungtottayo ket umdasen a gapu ti pangdusaanna kadatayo. Ita, kayatyo manen a nayonan ti basoltayo." 14Iti kasta, inyawat ti armada dagiti balud ken dagiti sinamsamda kadagiti tattao ken kadagiti panguloda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
15Nadutokan dagiti uppat a lallaki a mangted iti kawes dagiti balud; innalada dagiti kawes kadagiti sinamsamda. Inikkanda ida iti kawes ken sapatos, umdas a kanen ken inumenda sada sinapsapoan dagiti sugatda iti lana ti olibo. Impasakayda iti asno dagiti saan a makapagna ket insublida dagiti amin a balud idiay Jerico, ti siudad dagiti palma iti sakup ti Juda. Kalpasanna, nagawid dagiti Israelita idiay Samaria. Agpatulong ni Ahaz iti Asiria (2 Ar. 16:7-9) 16-17Rinugian manen dagiti Edomita ti panangrautda iti Juda ket adu ti tiniliwda a balud, isu a nagpatulong ni Ari Ahaz iti emperador ti Asiria. 18Iti dayta a tiempo, rarauten dagiti Filisteo dagiti ili iti akinlaud nga arisadsad dagiti turod ken iti akin-abagatan a Juda. Sinakupda dagiti siudad ti Betsemes, Aijalon ken Gederot ken dagiti siudad ti Soco, Timna, ken Gimzo agraman dagiti barrioda ket nagnaedda sadiay iti agnanayon. 19Gapu ta sinalungasing ni Ari Ahaz dagiti kalintegan dagiti tattaona ket sinukirna ni Yahweh, riniribuk ni Yahweh ti Juda. 20Ngarud, idinto a tulongan koma ni Tiglat Pileser ni Ahaz, binusorna ketdi ket inyegna ti riribuk kenkuana. 21Innala ni Ahaz ti amin a kinabaknang ti Templo, ti palasio ken dagiti taeng dagiti pangulo dagiti tattaona ket intedna iti emperador ti Asiria. Nupay kasta, saan a nakatulong daytoy. Dagiti Basol ni Ahaz 22Idi kakaro ti pannakadidigrana, dayta nga Ahaz, inyad-addana ketdi ti nagbasol ken ni Yahweh. 23Nagidatag kadagiti daton kadagiti didiosen dagiti taga-Siria a nangparmek kenkuana. Kinunana, "Tinulongan dagiti didiosen dagiti Siriano dagiti ari ti Siria ket nalabit a tulongandak met no agidatonak kadakuada." Ngem, daytoy ti nakaigapuan ti panagdissuor ti didigra kenkuana ken iti pagarianna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1036
1037 24Saan la a dayta. Binurburakna ti amin nga alikamen ti Templo. Sinerraanna ti Templo ket nagbangon kadagiti altar iti amin a paset ti Jerusalem. 25Iti tunggal siudad ken ili ti Juda, nagbangon kadagiti lugar a pagdaydayawan ken pakapuoran iti insenso a maipaay kadagiti ganggannaet a didiosen. Kastoy ti nakaigapuan ti panagpungtot ni Yahweh kenkuana, ti Dios dagidi kapuonanna. 26Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ken Israel ti dadduma a pasamak iti panagturayna, manipud panangrugi agingga iti panaggibus ti turayna. 27Natay ni Ari Ahaz ket naitabon idiay Jerusalem ngem saan nga iti pagitantaneman kadagiti ari. Ni Hezekias nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 29 Ni Hezekias nga Ari ti Juda (2 Ar. 18:1-3) 1Duapulo ket lima ti tawen ni Hezekias idi agari iti Juda ket 29 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Ni Abiha nga anak ni Zacarias ti inana. 2Kas ken ni David a kapuonanna, nalinteg ti inar-aramidna iti imatang ni Yahweh. Ti Pannakadalus ti Templo iti Imatang ti Linteg 3Iti umuna a bulan ti tawen kalpasan ti pannakaisaad ni Hezekias a kas ari, linuktanna manen dagiti ruangan ti Templo ket pinatarimaanna ida. 4Inummongna dagiti papadi ken dagiti Levita iti akindaya a paraangan ti Templo 5ket imbagana kadakuada, "Dakayo a Levita, aramidenyo ti seremonia ti pannakadalus ti bagiyo ken ti Templo ti Apo, ti Dios dagidi kapuonanyo. Ikkatenyo amin a mangtulaw iti Templo. 6Saan a napudno dagidi kapuonantayo iti Apo a Diostayo ket nagaramidda kadagiti makarurod iti imatangna. Binaybay-anda ket tinallikudanda ti lugar a pagdaydayawan kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Rinikpanda dagiti ruangan ti Templo, iniddepda dagiti pagsilawan ket saanda a nagpuor iti insenso wenno nagidatag kadagiti daton a mapuoran iti Templo ti Dios ti Israel. 8Iti pungtot ti Apo, dinusana ti Juda ken ti Jerusalem ket naklaat ken nagbuteng ti tunggal maysa a nakakita iti napasamak kadakuada. Awan duadua nga ammoyo daytoy. 9Natay dagidi kapuonantayo iti paggugubatan ket naipanaw a kas balud dagiti assawa ken annaktayo. 10"Ita, napanunotko ti makitulag iti Apo a Dios ti Israel tapno bumaawen ti pungtotna kadatayo. 11Annakko, dikay agtaktak. Dakayo ti pinili ti Apo nga agpuor iti insenso nga agpaay kenkuana ken mangidaulo kadagiti tattao iti panagdaydayawda kenkuana." 12-14Dagitoy dagiti Levita nga adda sadiay: Iti familia ni Coat, ni Mahat nga anak ni Amasai ken ni Joel nga anak ni Azarias Iti familia ni Merari, ni Kis nga anak ni Abdi ken ni Azarias nga anak ni Jehallelel Iti familia ni Gerson, ni Joa nga anak ni Zimna ken ni Eden nga anak ni Joa Iti familia ni Elizafan, da Simri ken Jeuel Iti familia ni Asaf, da Zacarias ken Mattanias Iti familia ni Heman, da Jehuel ken Simei Iti familia ni Jedutun, da Semaias ken Uzziel 15Inummongda dagiti padada a Levita ket inaramidda ti seremonia ti pannakadalus dagiti bagida. Kalpasanna, rinugianda met nga inaramid ti seremonia ti pannakadalus ti Templo, segun ti Linteg ni Yahweh ken kas imbilin ti ari nga aramidenda. 16Simrek dagiti papadi iti Templo tapno aramidenda ti seremonia ti pannakadalus ti pasdek; inruarda amin dagiti banag a saan a nadalus iti imatang ti linteg ket impanda iti paraangan ti Templo. Inruar dagiti Levita dagitoy nga alikamen ket impanda ida iti Tanap ti Kidron. 17Inrugida ti trabaho iti umuna nga aldaw ti umuna a bulan; nalpasda amin iti maikawalo nga aldaw, agraman ti masungad a kuarto nga agturong iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1038
Templo. Walo pay nga aldaw a nagtrabahoda a nangisagana iti mismo a Templo a pagdaydayawan ket nalpasda ti aramidda iti maika-16 nga aldaw ti bulan. Maikonsagrar manen ti Templo 18Kastoy ti impakaammo dagiti Levita ken ni Ari Hezekias: "Nalpasmin ti seremonia ti pannakadalus ti entero a Templo, agraman ti altar a pakaidatagan dagiti daton a mapuoran, ti lamisaan a pakaikabilan ti nasagradoan a tinapay ken ti amin nga alikamenna. 19Insublimi met dagiti amin nga alikamen nga impanaw ni Ari Ahaz kadagidi tawen a tinallikudanna ti Dios ket inkonsagrarmi manen ida. Addada amin iti sangoanan ti altar ti Apo." 20Dinagdagus ni Ari Hezekias nga inummong dagiti mabigbigbig a tattao iti siudad ket napanda amin iti Templo. 21Nangalada iti pito a toro a baka, pito a karnero, pito nga urbon ti karnero ken pito a kalding tapno maidaton dagitoy a pakapakawanan ti basol ti familia ti ari ken dagiti tattao ti Juda ken daton a pangdalus iti Templo. Imbaga ti ari kadagiti papadi a kaputotan ni Aaron nga idatagda dagiti animal a kas daton a mapuoran iti altar. 22Dagiti toro a baka ti immuna a pinarti dagiti papadi, sa dagiti karnero ket kalpasanna dagiti urbon ti karnero; inwarsida ti dara ti tunggal animal iti altar. 23Kamaudianna, impanda dagiti kalding iti sangoanan ti ari ken dagiti dadduma nga agdaydayaw ket impatayda ti imada kadagiti animal. 24Pinarti dagiti papadi dagiti kalding ket imbukbokda dagiti dara iti altar a kas daton a pangikkat kadagiti amin a basol dagiti tattao. Ngamin, imbilin ti ari a maidatag dagiti daton a mapuoran ken dagiti daton a pakapakawanan ti basol a maipaay iti entero nga Israel. 25Tinungpal ti ari ti bilin nga inted ni Yahweh ken ni Ari David: impuestona dagiti Levita iti Templo nga agtokar kadagiti arpa ken piangpiang. Daytoy ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1039
bilin a naipakaammo ken ni Gad, ti profeta nga agserserbi iti ari ken ni profeta Natan. 26Iggemda dagitoy nga instrumento a kaasping dagidi inaramat ni Ari David. Nagtakder met sadiay dagiti papadi a siiiggem iti trumpeta. 27Imbilin ni Hezekias ti pannakaidatag ti daton a mapuoran. Idi mangrugi ti panagidaton, nagkanta dagiti tattao iti pagdaydayaw ken ni Yahweh ket nagtokar met dagiti musiko kadagiti trumpeta ken dagiti amin a dadduma a pagtokaran. 28Nakipagdaydayaw dagiti amin nga adda sadiay ket nagtuloy ti kankanta ken toktokar agingga a napuoran amin dagiti daton. 29Kalpasanna, nagparintumeng ti ari ken amin a tattao ket nagdaydayawda iti Dios. 30Imbaga ti ari ken dagiti agtuturay iti pagilian nga agkanta dagiti Levita kadagiti kanta a pagdaydayaw ken ni Yahweh nga insurat ni David ken ni profeta Asaf. Ngarud, nagkantada a sirarag-o bayat ti panagparintumengda nga agdaydayaw iti Dios. 31Imbaga ni Hezekias kadagiti tattao, "Ita ta nadaluskayon iti imatang ti linteg, mangidatagkayo kadagiti animal a datonyo a pagyaman iti Apo." Nagtungpalda ket adda pay dagiti nagboluntario a nagited kadagiti animal a maidatag a kas daton a mapuoran. 32Nagidatagda iti 70 a toro a baka, 100 a karnero, ken 200 nga urbon ti karnero a mapuoran a daton ken ni Yahweh. 33Nangyegda pay iti 600 a toro a baka ken 3,000 a karnero a kas daton a kanen dagiti tattao. 34Gapu ta saan nga umanay ti bilang dagiti papadi a mangparti kadagitoy nga animal, timmulong dagiti Levita agingga a nalpas ti trabaho. Iti dayta a tiempo, ad-adun dagiti papadi a nagbalin a nadalus iti imatang ti linteg. (Ad- adda ti panangikalikagum dagiti Levita iti pannakadalusda iti imatang ti linteg ngem dagiti papadi.) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1040
35Malaksid dagiti adu a daton a mapuoran, adda met dagiti taba dagiti daton a pakikappia ken dagiti arak a nayon dagiti daton a mapuoran. Iti kasta, nairugi manen ti panagdaydayaw iti Templo. 36Naragsakan ni Ari Hezekias ken dagiti tattao agsipud ta tinulongan ti Dios ida a nangaramid amin kadagitoy iti apagbiit. 2 Cronicas 30 Panagsagana iti Fiesta ti Paskua 1-3Saan a naramrambakan ti Fiesta ti Paskua iti naituding a tiempo, iti umuna a bulan, gapu ta bassit ti bilang dagiti naikonsagrar a papadi ken saan pay nga adu dagiti tattao a naummong idiay Jerusalem. Iti kasta, nagaanamongan da Ari Hezekias, dagiti ofisialesna ken dagiti tattao ti Jerusalem a rambakanda ti fiesta iti maikadua a bulan ket napakaammoan dagiti amin a tattao ti Israel ken Juda. Inkagumaan ti ari ti nagpaipan kadagiti surat kadagiti tribu ti Efraim ken Manases; inawisna ida a mapan iti Templo idiay Jerusalem tapno makipagrambakda iti Fiesta ti Paskua a pammadayaw ken ni Yahweh a Dios ti Israel. 4Agsipud ta inanamongan ti ari ken dagiti tattao ti planoda, 5inawisda amin nga Israelita, manipud Dan iti amianan agingga idiay Beerseba iti abagatan tapno rambakanda ti Fiesta ti Paskua idiay Jerusalem, kas mayannurot iti Linteg; kayatda nga ad-adu ti makipagrambak. 6Iti panagbilin ti ari ken dagiti ofisialesna, adda dagiti naibaon iti entero a Juda ken Israel ket impakaammoda daytoy nga awis: "Tattao ti Israel, agsublikayo iti Apo a Dios da Abraham, Isaac ken Jacob tapno agsubli met ti Apo kadakayo - dakayo a nakalisi iti pannakabalin dagiti ari ti Asiria a nangsakup iti daga. 7Diyo tuladen dagiti kapuonanyo ken dagiti padayo nga Israelita a nangtallikud iti Apo a Diosda. Kas makitayo, nakaro ti panangdusana kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1041
8Dikay agsuksukir a kas kadakuada. Agtulnogkayo ketdi iti Apo. Umaykayo iti Templo idiay Jerusalem a pinasanto iti agnanayon ti Apo a Diosyo. Agdaydayawkayo kenkuana tapno bumaawen ti pungtotna kadakayo. 9No agsublikayo itiApo, mawayawayaanto dagiti kakabagianyo a naitalaw a kas balud; kaasianto dagiti nangitalaw kadakuada ket pagawidendanto ida. Naayat ken manangngaasi ti Apo a Diosyo ket no agsublikayo kenkuana, awatennakayto." 10Napan dagiti naibaon iti amin a siudad iti sakup dagiti tribu ti Efraim ken Manases, ken iti sakup ti Zebulon iti amianan. Ngem kinatkatawaan ken rinabrabak ida dagiti tattao. 11Nupay kasta, adda met la sumagmamano a tattao kadagiti tribu ti Aser, Manases ken Zebulon a siaayat a mapan idiay Jerusalem. 12Tinignay met ti Dios dagiti taga-Juda ket pinagmaymaysana dagiti tattao iti tarigagayda nga agtungpal iti pagayatanna kas naipakaammo kadagiti bilin nga inted ti ari ken dagiti ofisialesna. Marambakan ti Fiesta ti Paskua 13Iti maikadua a bulan, adu a tattao ti naguummong idiay Jerusalem tapno rambakanda ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana. 14Innalada dagiti amin nga altar a naus-usar idiay Jerusalem a pagidatagan kadagiti daton ken pagpuoran iti insenso ket imbellengda iti Tanap ti Kidron. 15Iti maika-14 nga aldaw ti bulan, pinartida dagiti karnero a daton nga agpaay iti Fiesta ti Paskua. Gapu iti bain dagiti papadi ken dagiti Levita a saan a nadalus iti imatang ti linteg, inkonsagrarda ti bagida ken ni Yahweh ket nagidatagda kadagiti daton a mapuoran iti Templo. 16Napanda iti nairanta a lugarda iti Templo kas sagudayen ti Linteg ni Moises, ti tao ti Dios. Inted dagiti Levita ti dara dagiti animal kadagiti papadi ket inwarsida iti altar. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1042
17Gapu ta adu kadagiti tattao ti saan a nadalus iti imatang ti linteg, dida mabalin ti agparti kadagiti urbon ti karnero nga agserbi iti Paskua; iti kasta, insaup dagiti Levita ida ket indatonda dagiti karnero ken ni Yahweh. 18Saan la a dayta. Adu kadagiti naggapu kadagiti tribu ti Efraim, Manases, Isacar ken Zebulon ti saan a nangaramid iti seremonia ti pannakadalus ket saan a maiparbeng ti panangrambakda iti Fiesta ti Paskua. Ngem inkararagan ni Ari Hezekias ida: 19"O Apo a Dios dagidi kapuonanmi, iti kinaimbagmo, pakawanem koma dagiti agdaydayaw kenka iti amin a pusoda nupay saanda a nadalus iti imatang ti linteg." 20Impangag ni Yahweh ti kararag ni Hezekias; pinakawanna dagiti tattao ket dina inan-ano ida. 21Pito nga aldaw a rinambakan a siraragsak dagiti tattao a naummong idiay Jerusalem ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana. Iti amin a kabaelan dagiti Levita ken dagiti papadi, inaldaw a dinaydayawda ni Yahweh. 22Dinaydayaw ni Hezekias dagiti Levita gapu iti laingda a nangannong iti panagdaydayaw ken ni Yahweh. Maikadua a Panagrambak Idi malpas ti pito nga aldaw a panagidatagda kadagiti daton a pagdaydayaw ken ni Yahweh a Dios dagidi kapuonanda, 23nagaanamonganda amin nga ituloyda ti agrambak. Nagrarambakda ngarud a siraragsak iti pito pay nga aldaw. 24Nangted ni Ari Hezekias iti 1,000 a toro a baka ken 7,000 a karnero a partien ken sidaen dagiti tattao. Inikkan met ida dagiti ofisiales iti sangaribu a toro a baka ken 10,000 a karnero. Adu a papadi ti nangikonsagrar iti bagida. 25Naragsak ti tunggal maysa - dagiti taga-Juda, dagiti papadi, dagiti Levita, dagiti tattao a naggapu iti amianan ken dagiti ganggannaet nga agnaeden iti agnanayon iti Israel ken Juda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1043
26Nagrag-o ti siudad ti Jerusalem gapu ta awan pay ti naaramid a kastoy manipud idi tiempo ni Ari Solomon nga anak ni David. 27Nagdawat dagiti papadi ken Levita ken ni Yahweh a bendisionanna dagiti tattao. Iti taeng ti Dios idiay langit, dimmanon dagiti kararagda ket impangagna ida. 2 Cronicas 31 Dagiti Panagbalbaliw maipapan iti Relihion 1Idi malpas ti fiesta, napan amin dagiti Israelita iti tunggal siudad ti Juda ket rinebbada dagiti adigi a bato, tinumbada dagiti simbolo ni Asera a diosa; rinakrakda dagiti altar ken dagiti disso a pagdaydayawan dagiti pagano. Kasta met ti inaramidda iti entero a sakup ti Juda, Benjamin, Efraim ken Manases. Kalpasanna, nagawidda kadagiti ilida. 2Binuangay manen ni Ari Hezekias ti bunggoy dagiti papadi ken Levita ket naituding ti rebbengen ti tunggal bunggoy. Dagitoy ti trabahoda: agidatag kadagiti daton a mapuoran ken dagiti daton a pakikappia, tumulong iti panagdaydayaw iti Templo ken panagdayaw ken panagyaman nadumaduma a paset ti Templo. 3Naggapu kadagiti arban ken pangen ni Ari Hezekias dagiti animal a daton a mapuoran iti tunggal bigat ken rabii ken dagiti maidaton iti Aldaw a Panaginana, iti Fiesta ti Lutuad, ken kadagiti dadduma a fiesta a kas sagudayen ti Linteg ni Yahweh. 4Imbilin pay ti ari kadagiti agnaed iti Jerusalem a yegda dagiti datonda a naikeddeng a maited kadagiti papadi ken Levita tapno maipamaysada ti tiempoda nga agtungpal iti Linteg ni Yahweh. 5Apaman a naipaulog ti bilin, inyeg dagiti Israelita dagiti sagutda: kasayaatan a trigo, arak, lana ti olibo, diro ken dadduma nga apit ti talon; inyegda met dagiti apagkapullo ti amin a kukuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1044 iti
6Inyeg dagiti amin a tattao nga agnaed kadagiti siudad ti Juda ti apagkapullo dagiti baka ken karneroda. Nangyegda met iti adu a sagut nga indatonda ken ni Yahweh a Diosda. 7Nangrugi a nagsangpet dagiti sagut iti maikatlo a bulan ket nagtultuloy a naurnongda iti sumaruno nga uppat a bulan. 8Idi makita ni Ari Hezekias ken dagiti ofisialesna ti kaadu ti naited, indaydayawda ni Yahweh ken dinaydayawda dagiti tattaona nga Israelita. 9Nagsao ti ari kadagiti papadi ken Levita maipapan kadagitoy a sagut 10ket imbaga kenkuana ni Azarias a Nangato a Padi a kaputotan ni Zadok, "Manipud idi rugian dagiti tattao ti mangyeg kadagiti sagutda, saanen nga agkurang ti taraon ket agsobsobraan pay. Adda amin dagitoy kadatayo gapu ta binendisionan ti Apo dagiti tattaona." 11Kas imbilin ti ari, nangisaganada kadagiti kuarto a pagidulinan iti sakup ti Templo 12ket inkabilda sadiay dagiti amin a sagut ken apagkapullo. Dinutokanda ni Conanias, maysa a Levita, nga agaywan kadagiti pagidulinan ken ni Simei a kabsatna a katulonganna. 13Sangapulo a Levita ti nadutokan nga agtrabaho iti babaenda: Jehiel, Azazias, Nahat, Asahel, Jerimot, Jozabad, Eliel, Ismakias, Mahat ken Benaias, babaen iti panangdutok kadakuada ni Ari Hezekias ken ni Azarias a Nangato a Padi. 14Ni Kore nga anak ni Imna ti mangimaton iti pannakaawat kadagiti sagut a maidaton ken ni Yahweh ken ti pannakaibunongda. Maysa a Levita ni Kore. Isu ti pangulo dagiti guardia iti Akindaya a Ruangan ti Templo. 15Kadagiti siudad a pagnaedan dagiti papadi, siaanep a timmulong kenkuana dagitoy a Levita: Eden, Miniamin, Jesua, Semaias, Amarias ken Secanias. Agpapada ti taraon nga itedda kadagiti padada a Levita segun ti trabahoda Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1045
16a saan ketdi a segun ti familiada. Imbingayanda dagiti amin a lallaki nga agtawen iti tallopulowenno nasursurok pay nga agserserbi iti inaldaw iti Templo segun dagiti trabahoda. 17Naituding ti annongen dagiti papadi segun ti familiada; ket naited met ti trabaho kadagiti Levita nga agtawen iti 20 wenno nasursurok pay segun ti akem ti bunggoyda. 18Nailistada amin agraman dagiti assawada, annak ken dadduma a kabbalayda gapu ta masapul a sisasaganada iti amin a tiempo a mangannong kadagiti nasagradoan a trabahoda. 19No maipapan kadagiti papadi nga agnaed kadagiti siudad a naituding kadagiti kaputotan ni Aaron wenno kadagiti pagpastoran a sakup dagitoy a siudad, adda dagiti nadutokan nga agibunong iti taraon kadagiti amin a lallaki kadagiti familia dagiti papadi ken iti amin a nailista iti familia dagiti Levita. 20Iti entero a Juda, nalinteg ken makaay-ayo ti inar-aramid ni Ari Hezekias iti imatang ni Yahweh a Diosna. 21Nagballigi ni Hezekias gapu ta napasnek iti amin nga inaramidna nga agpaay iti Templo wenno aniaman nga adda pannakainaigna iti Linteg. Naan- anay ti kinapudnona iti Diosna. 2 Cronicas 32 Rauten ti Asiria ti Jerusalem (2 Ar. 18:13-37; 19:14-19, 35-37; Is. 36:1-22; 37:8-38) 1Kalpasan dagitoy a pasamak a nakakitaan iti napudno a panagserbi ni Hezekias ken ni Yahweh, dimteng ni Senakerib nga emperador ti Asiria tapno sakupenna ti Juda. Linakubna dagiti nasarikedkedan a siudad ket binilinna ti armadana a duprakenda dagiti bakud tapno mastrekda. 2Idi makita ni Hezekias a panggep met ni Senakerib a rauten ti Jerusalem, 3-4nagnunumoanda kadagiti ofisialesna a serraanda dagiti pagayusan ti danum iti ruar ti siudad tapno awan ti danum dagiti Asirio inton dumanonda iti Jerusalem. Impanguloan dagiti ofisiales ti adu a tattao a rimmuar ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1046
1047 sinerraanda amin a paggapuan ti danum isut' gapuna nga awanen ti rummuar a danum. 5Pinalagda ti ari dagiti sarikedked ti siudad. Pinatarimaanna dagiti nadadael a bakud, sa nagpabangon kadagiti pagwanawanan iti rabawna. Iti ruar dagitoy a bakud, nagpaaramid iti sabali a bakud. Pinatarimaanna met dagiti sarikedked a nabangon iti disso a nagaburan iti bangirna ti daya iti daan a paset ti Jerusalem. Nagpaaramid pay iti adu a pika ken kalasag. 6Inkabilna dagiti amin a lallaki iti siudad iti babaen dagiti ofisiales ti armada ket pinaummongna ida iti plasa iti ruangan ti siudad sana imbaga kadakuada, 7"Paturedenyo ti pakinakemyo ket dikay agbuteng iti emperador ti Asiria wenno iti armadana. Dakdakkel ti pannakabalintayo ngem isuda. 8Aggapu iti tao ti pannakabalinna ngem adda kadatayo ti Apo a Diostayo a tumulong kadatayo a makigubat." Iti daytoy a sinao ni Ari Hezekias, napatured dagiti tattao. 9Iti saan a mabayag, idi adda pay la idiay Lakis ni Senakerib ken ti armadana, nangibaon kadagiti ofisialesna a mapan ken ni Hezekias ken kadagiti tattao ti Juda a kaduana idiay Jerusalem. Pinaibagana: 10"Siak ni Senakerib nga emperador ti Asiria. Ania aya ti mangpatpatured kadakayo nga agyan dita Jerusalem idinto a nalakuben? 11Al-allilawennakayo laeng ni Hezekias iti panangibagbagana nga isalakannakayo ti Apo a Diosyo iti pannakabalinmi. Bay-annakayo a matay iti bisin ken waw. 12Saan aya nga isu ti nangdadael kadagiti altar ken kadagiti lugar a pagdaydayawan itiApo? Saan aya nga imbagana kadagiti tattao ti Juda ken Jerusalem a maysa la nga altar ti pagdaydayawanda ken pagpuoranda iti insenso? 13Diyo kadi ammo ti inaramid dagidi kapuonak kadagiti tattao dagiti sabali a nasion? Diyo kadi ammo ti inaramidko kadakuada? Naisalakan aya dagiti didiosenda ida iti pannakabalin ti emperador ti Asiria? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
14Adda kadin didiosen dagita a pagilian a nangisalakan iti pagilianda iti pannakabalinmi? Awan! Sinno ti agkuna a maisalakannakayo ti diosyo? 15Ita, dikay paallilaw wenno payaw-awan ken ni Hezekias. Diyo patpatien! Awan ti didiosen ti uray ania a nasion a nakaisalakan kadagiti tattaona iti pannakabalin ti siasinoman nga emperador ti Asiria! Ngarud, awan duadua a dinakay maisalakan daytoy a diosyo!" 16Nakarkaro pay ti imbaga dagiti ofisiales ti Asiria a maibusor ken ni Yahweh a Dios ken ni Hezekias nga adipen ni Yahweh. 17Adda pay surat ti emperador a nanglaisanna ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Kastoy ti linaonna: "Saan a naispal dagiti didiosen dagiti nasion dagiti tattaoda iti pannakabalinko; saan met a maisalakan ti dios ni Hezekias dagiti tattaona iti pannakabalinko." 18Tapno nalakada a sakupen ti siudad, binutbutengda dagiti adda iti rabaw ti bakud ti Jerusalem babaen iti panangyik-ikkisda kadagitoy a balikas iti pagsasao nga Hebreo. 19Imbagada a ti Dios ti Jerusalem ket awan dumana kadagiti didiosen dagiti sabali a pagilian - aramid ti tao ida. 20Nagkararag ni Ari Hezekias, kasta met ni profeta Isaias nga anak ni Amoz. Nagdawatda iti Dios a tulonganna ida. 21Nangibaon ni Yahweh iti maysa nga anghel a nangpapatay kadagiti natutured a mannakigubat ken ofisiales ti armada ti Asiria. Sibabain a nagawid ti emperador idiay Asiria. Iti maysa nga aldaw, idi adda iti templo ti diosna, sumagmamano kadagiti annakna ti nangpapatay kenkuana iti kampilanda. 22Kastoy ti panangispal ni Yahweh ken ni Ari Hezekias ken kadagiti tattao ti Jerusalem iti pannakabalin ni Senakerib nga emperador ti Asiria ken kadagiti sabali pay a kabusorda. Gapu kenkuana, naaddaan ni Hezekias ken dagiti tattao iti talna iti aglawlaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1048
23Adu a tattao ti napan idiay Jerusalem a nangyeg kadagiti datonda ken ni Yahweh ken sagutda ken ni Hezekias. Manipud idin, rinaraem dagiti amin a nasion ni Hezekias. Ti Sakit ni Hezekias ken ti Kinatangsitna (2 Ar. 20:1-3, 12-19; Is. 38:1-3; 39:1-8) 24Iti dayta a tiempo, nagsakit ni Ari Hezekias ket nagistayan natay. Nagkararag ket inikkan ni Yahweh iti pagilasinan nga umimbagto. 25Ngem natangsit unay ni Hezekias ket awan ti imparangarangna a panagyamanna iti imbag nga impaay kenkuana ni Yahweh. Nagsagaba ti Juda ken Jerusalem gapu iti daytoy. 26Nupay kasta, iti kamaudianna, nagpakumbaba ni Hezekias ken dagiti tattao ti Jerusalem. Iti kasta, saan a dinusa ni Yahweh dagiti tattao iti panawen ni Hezekias. Ti Kinabaknang ni Hezekias ken ti Kinadayagna 27Nagbalin a nakabakbaknang ni Hezekias ket rinaraem dagiti tattao. Nagpaaramid kadagiti kuarto a pagidulinan kadagiti balitokna, pirak, agkakapateg a bato, bangbanglo, kalasag ken dadduma a napateg nga alikamen. 28Nagpaaramid pay kadagiti pagidulinan kadagiti trigo, arak ken lana ti olibo; nagpaaramid pay kadagiti koral dagiti baka ken karnerona. 29Malaksid kadagitoy, pinaraburan ti Dios kadagiti baka ken karnero ken adu pay a dadduma a kinabaknang isut' gapuna nga adu ti impasdekna a siudad. 30Ni Ari Hezekias ti nangserra iti pagruaran ti Ubbog Gihon ket inturongna ti ayus ti danum iti usok a sumrek iti Jerusalem. Nagballigi ni Hezekias iti amin nga inaramidna. 31Uray idi dimteng dagiti pannakabagi ti Babilonia tapno agdamagda kadagiti karkarna a pasamak iti daga, pinalubosan ti Dios nga aramiden ni Hezekias ti kaykayatna tapno suotenna laeng ti kababalinna. Ti Panaggibus ti Panagturay ni Hezekias (2 Ar. 20:20-21) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1049
1050 32Nailanad iti Parmata ni Profeta Isaias nga Anak ni Amoz ken iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Juda ken Israel ti dadduma a pasamak iti panagturay ni Ari Hezekias ken ti panangipategna ken ni Yahweh. 33Natay ni Hezekias ket naitabon iti bakras ti turod iti asideg ti pagitantaneman kadagiti ari. Iti pannakatayna, pinadayawan dagiti tattao ti Juda ken Jerusalem. Ni Manases nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. 2 Cronicas 33 Ni Manases nga Ari ti Juda (2 Ar. 21:1-9) 1Sangapulo ket dua ti tawen ni Manases idi maisaad nga ari iti Juda ket nagturay idiay Jerusalem iti 55 a tawen. 2Nagbasol ken ni Yahweh iti panangsurotna kadagiti makarimon nga ugali dagiti tattao a pinapanaw ni Yahweh iti daga idi sumangpet dagiti tattaona. 3Tinarimaan ni Manases dagiti lugar a pagdaydayawan a dinadael ni Hezekias nga amana. Nagaramid kadagiti altar a pagdaydayawan ken ni didiosen a Baal. Nangsukog iti imahen ni didiosen nga Asera ken nagdaydayaw kadagiti bituen. 4Nagaramid kadagiti altar para kadagiti didiosen iti Templo, ti lugar a kinuna idi ni Yahweh a masapul a pagdaydayawan kenkuana iti agnanayon. 5Kadagiti dua a paraangan iti Templo, nangaramid kadagiti altar a pagdaydayawan kadagiti bituen. 6Iti Tanap ti Hinnom, pinuoranna dagiti annakna a kas daton. Nagan-anito, nakiuman kadagiti mammadles ken espiritista. Nakaad-adu a kinadakes ti inaramidna a namagpungtot ken ni Yahweh. 7Nangikabil iti maysa nga imahen iti Templo, ti lugar nga imbaga ni Yahweh ken ni David ken ni Solomon nga anakna idi kinunana kadakuada: "Ditoy Jerusalem, iti daytoy a Templo, ti pinilik iti amin a sakup dagiti 12 a tribu ti Israel a lugar a masapul a pagdaydayawan kaniak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8Ket no tungpalen dagiti Israelita dagiti amin a bilinko ken amin a sagudayen ti Linteg nga inted kadakuada ni Moises nga adipenko, diakto ipalubos a mapagtalawda iti daga nga intedko kadagidi kapuonanda." 9Insungsong ni Manases dagiti tattao ti Juda ken Jerusalem nga agbasol. Ket ad-adu a kinadakes ti inaramidda ngem dagiti tattao a pinagtalaw ni Yahweh sakbay a dimteng sadiay dagiti tattaona. Agbabawi ni Manases 10Saan nga impangag ni Manases ken dagiti tattaona ti panangballaag ni Yahweh kadakuada. 11Ngarud, pinalubosan ni Yahweh dagiti pangulo ti armada ti Asiria a mangraut iti Juda. Tiniliwda ni Manases babaen kadagiti kawit, kinawaranda sada impan idiay Babilonia. 12Gapu iti panagsagabana, nagpakumbaba, nagkamang ken ni Yahweh a Diosna ket nagpatulong kenkuana. 13Impangag ti Dios ti kararag ni Manases ket pinalubosanna nga agsubli idiay Jerusalem tapno agturay manen. Iti kasta, nabigbig ni Manases a ni Yahweh ket Dios. 14Kalpasan daytoy, pinatayagna ti akinruar a bakud ti daan a Siudad ni David, iti bangirna ti daya manipud iti maysa a paset ti tanap iti asideg ti Ubbog Gihon iti amianan agingga iti Ruangan ti Ikan ken ti paset ti siudad ti Ofel. Nangikabil met iti maysa nga ofisial ti armada a mangipangulo iti maysa a bunggoy dagiti mannakigubat iti tunggal nasarikedkedan a siudad ti Juda. 15Inikkatna iti Templo dagiti ganggannaet a didiosen ken ti ladawan nga inkabilna sadiay ken dagiti altar dagiti pagano iti turod a nakabangonan ti Templo ken kadagiti dadduma a lugar iti Jerusalem; imbellengna dagitoy iti ruar ti siudad. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1051
16Tinarimaanna met ti altar a pagdaydayawan ken ni Yahweh ket nagidatag kadagiti daton a pakikappia ken pagyaman sadiay. Binilinna dagiti amin a tattao ti Juda nga agdaydayawda ken ni Yahweh a Dios ti Israel. 17Uray no intultuloy dagiti tattao ti nagidaton kadagiti sakrifisio kadagiti sabali a lugar a pagdaydayawan, ni laeng Yahweh ti nangipaayanda. Ti Panaggibus ti Panagturay ni Manases (2 Ar. 21:17-18) 18Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ti amin nga inaramid ni Manases, ti kararagna iti Diosna ken dagiti mensahe dagiti profeta a nagsao kenkuana iti nagan ni Yahweh a Dios ti Israel. 19Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Profeta ti kararag ti ari ken ti sungbat ti Dios iti dayta a kararag, ti pakasaritaan dagiti basolna, ti kinadakes nga inaramidna, dagiti inaramidna a pagdaydayawan ken dagiti simbolo ni Asera a diosa ken dagiti imahen a nagdaydayawanna. 20Natay ni Manases ket naitabon iti palasio. Ni Amon nga anakna ti simmukat kenkuana a kas ari. Ni Amon nga Ari ti Juda (2 Ar. 21:19-26) 21Duapulo ket dua ti tawen ni Amon idi maisaad nga ari ti Juda ket nagturay idiay Jerusalem iti dua a tawen. 22Kas ken ni Manases nga amana, nagbasol ken ni Yahweh ket nagdaydayaw kadagiti didiosen a nagdaydayawan daydi amana. 23Ngem saan a kas iti daydi amana a nagpakumbaba iti imatang ni Yahweh, ket nakarkaro pay ti panagbasolna. 24Insikat dagiti ofisialesna ket pinapatayda iti palasio. 25Ngem pinapatay dagiti tattao ti Juda dagiti nangpapatay ken ni Amon ket insaadda ni Josias nga anakna nga ari. 2 Cronicas 34 Ni Josias nga Ari ti Juda (2 Ar. 22:1-2) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1052
1053 1Walo ti tawen ni Josias idi maisaad nga ari ti Juda ket nagturay idiay Jerusalem iti 31 a tawen. 2Inaramidna ti makaay-ayo ken ni Yahweh. Tinuladna ti inar-aramid ni Ari David a kapuonanna ket tinungpalna a siiinget dagiti amin a linteg ti Dios. Pukawen ni Josias ti Panagdaydayaw a Pinapagano 3Ubing pay laeng ni Josias idi rugianna ti agdaydayaw iti Dios ni Ari David a kapuonanna. Maikawalo idi a tawen ti panagarina. Kalpasan ti uppat a tawen, rinugianna a dinadael dagiti lugar a pagdaydayawan kadagiti didiosen, dagiti simbolo ni Asera a diosa, ken amin nga imahen. 4Babaen iti panangiturongna, rinebba dagiti tattaona dagiti altar a pagdaydayawan ken ni Baal. Rinippuogda dagiti altar a pagpuoran iti insenso iti asidegda ken rinumrumekda agingga a timmapok dagiti imahen ni Asera ken amin nga imahen dagiti didiosen sada inwaris ti tapok iti tanem dagiti tattao a nagidatdatag iti daton kadakuada. 5Pinuoranna dagiti tulang dagiti papadi a nagserbi ken ni Baal a didiosen kadagiti altar a nagdaydayawanda. Iti panangaramidna amin kadagitoy, nagbalin ti Juda ken Jerusalem a nadalus manen iti imatang ti linteg. 6Kasta met ti inaramidna kadagiti siudad ken kadagiti nadadael a paset ti Manases, Efraim ken Simeon ken agingga idiay Neftali iti amianan. 7Iti entero a sakup ti Akin-amianan a Pagarian, rinebbana dagiti altar ken dagiti simbolo ni Asera. Rinumrumekna dagiti imahen ken binurburakna dagiti altar a pagpuoran iti insenso. Kalpasanna, nagsubli idiay Jerusalem. Masarakan ti Libro ti Linteg (2 Ar. 22:3-20) 8Iti maika-18 a tawen a panagturay ni Ari Josias, kalpasan ti panangdalusna iti daga ken iti Templo babaen iti panangpasardengna iti panagdaydayaw iti wagas dagiti pagano, binaonna ti tallo a tattao a mangtarimaan iti Templo. Isuda da Safan nga anak ni Azalias, Maaseias a gobernador ti Jerusalem, ken ni Joas nga anak ni Joahaz. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
9Napanda ken ni Hilkias a Nangato a Padi ket intedda ti kuarta nga inurnong dagiti Levita a guardia iti Templo. (Naur-or ti kuarta kadagiti tattao iti Efraim, Manases ken kadagiti dadduma a tribu iti Akin-amianan a Pagarian, kasta met kadagiti tattao ti Juda, Benjamin ken Jerusalem.) 10Nayawat daytoy a kuarta kadagiti mangimaton iti pannakatarimaan ti Templo, ket nagpaay a sueldo 11dagiti karpintero ken dagiti trabahador, ken inggatangda kadagiti bato ken tarikayo a pangtarimaanda kadagiti pasdek a nagrakaya gapu ta binaybay-an dagiti ari ti Juda. 12Matalek unay dagiti nagtrabaho. Immatonan ida da Jahat ken Obadias iti kapuonan ni Merari a Levita ken da Zacarias ken Mesullam iti kapuonan ni Coat a Levita. (Nalaing a musiko dagiti amin a Levita.) 13Dagiti dadduma a Levita ti nangtarawidwid iti pannakabunag dagiti materiales ken nangimaton kadagiti tattao kadagiti nadumaduma a trabaho; sabali pay dagiti agaywan kadagiti libro wenno agserbi a guardia. 14Bayat ti panangiruarda iti kuarta iti kuarto a pagidulinan, nasarakan ni Hilkias ti libro a nakailanadan ti Linteg ni Yahweh, ti Linteg nga inted idi ti Dios ken ni Moises. 15Kinunana ken ni Safan, "Nasarakak ditoy Templo ti libro ti Linteg." Intedna ken ni Safan ti libro. 16Impan ni Safan ti libro iti ari. Imbagana: "Inaramidmi ti amin nga imbilinmo. 17Innalami ti kuarta a naidulin iti Templo ket intedmi kadagiti agtartrabaho ken kadagiti mangimaton kadakuada." 18Sana innayon: "Adtoy ti libro nga inted kaniak ni Hilkias." Imbasana ti libro iti ari. 19Idi mangngeg ti ari ti linaon ti libro, rinay-abna ti pagan-anayna gapu iti ladingitna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1054
20Binilin ni Hilkias, ni Safan ti sekretario ti palasio, ni Ahikam nga anakna, ni Akbor nga anak ni Micaias ken ni Asaias nga agserserbi iti ari: 21"Inkayo makiuman iti Apo ket ammoenyo no ania ti pakainaigak ken dagiti tattao a nabati iti Israel ken Juda iti nailanad iti daytoy a libro. Nagdissuor kadatayo ti pungtot ti Apo gapu ta saan a tinungpal dagidi kapuonantayo ti sao ti Apo. Dida inaramid ti masapul a maaramid kas nailanad iti daytoy a libro." 22Kas imbilin ti ari, napan nakiuman ni Hilkias ken dagiti dadduma a naibaon iti maysa a babai nga agnagan iti Hulda, maysa a profeta nga agnaed iti baro a paset ti Jerusalem. (Ni Sallum nga asawana ken anak ni Tokat ken apoko ni Harhas ti agay-aywan kadagiti kawes a maar-aramat iti Templo.) Insaritada kenkuana ti napasamak, 23ket imbagana kadakuada nga agsublida iti ari ket ibagada kenkuana 24ti pakaammo ni Yahweh: "Dusaek ti Jerusalem ken amin a tattaona. Aramatek dagiti lunod a nailanad iti libro a naibasa iti ari. 25Linaksiddak ket nagidatagda kadagiti sakrifisio kadagiti sabali a didiosen. Daytoy ti gapuna a pinagpungtotdak kadagiti amin nga inaramidda. Rimmasuk ti pungtotko iti Jerusalem ket dinto agbaaw. 26No maipapan iti ari, kastoy ti saok, ni Yahweh a Dios ti Israel: Impangagmo ti naisurat iti libro, 27ket nagbabawi ken nagpakumbabaka iti imatangko. Rinay-abmo ti pagan- anaymo ken nagsangitka idi mangngegmo a dusaek ti Jerusalem ken dagiti umilina. Nangngegko ti kararagmo 28ket dimonto makita ti dusa nga idissuorko iti Jerusalem. Ipaluboskonto a natalna ti ipapataymo." Nagsubli dagiti naibaon ket impakaammoda ken ni Ari Josias ti sao ni Yahweh. Makitulag ni Josias ken ni Yahweh (2 Ar. 23:1-20) 29Pinaayaban ni Ari Josias dagiti amin a papangulo ti Juda ken ti Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1055
1056 30Nagkukuyogda a napan iti Templo agraman dagiti papadi ken dagiti Levita ken dagiti dadduma a tattao, nabaknang man wenno napanglaw. Iti imatangda amin, impigsa nga imbasa ti ari ti entero a libro ti tulag a nasarakan iti Templo. 31Nagtakder ti ari iti abay ti adigi ket nakitulag ken ni Yahweh. Inkarina nga agtulnog kenkuana, tungpalenna ti amin a linteg ken bilinna iti amin a puso ken kararuana, ket ipatungpalna dagiti sagudayen ti tulag kas nailanad iti libro. 32Kalpasanna, pinagkarina dagiti amin a taga-Jerusalem agraman dagiti taga- Benjamin nga annurotenda ti tulag. Iti kasta, tinungpal dagiti tattao ti Jerusalem dagiti sagudayen ti tulag a sinapataanda iti Dios dagiti kapuonanda. 33Dinadael ni Ari Josias dagiti makarimon nga imahen dagiti Israelita iti daga a sakupda. Iti unos ti panagbiagna, saan a sinalungasing dagiti tattao ti bilinna a masapul nga agserbida ken ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda. 2 Cronicas 35 Rambakan ni Josias ti Fiesta ti Paskua (2 Ar. 23:21-23) 1Rinambakan ni Ari Josias ti Fiesta ti Paskua idiay Jerusalem a kas pammadayaw ken ni Yahweh. Iti maika-14 nga aldaw ti umuna a bulan, pinartida dagiti animal a maipaay iti fiesta. 2Intudingna ti annongen dagiti papadi iti Templo, ket imbagana kadakuada nga aramidenda a naimbag ti trabahoda. 3Binilinna pay dagiti Levita, dagiti mamaestro iti Israel a naikonsagrar ken ni Yahweh. Kinunana kadakuada, "Ipanyo ti Lakasa ti Tulag iti Templo a binangon ni Ari Solomon nga anak ni David. Saanen a masapul a baklayenyo nga ipan iti nadumaduma a lugar; ita, agserbikayon iti Apo a Diosyo ken dagiti tattaona nga Israelita. 4Agyanti tunggal familia iti lugarna iti Templo kas mayannurot iti annongen nga intuding kadakayo ni Ari David ken ni Ari Solomon nga anakna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Urnosenyo dagiti bagbagiyo tapno sisasagana ti dadduma kadakayo a tumulong iti tunggal familia dagiti Israelita. 6Partienyo dagiti Pamaskua a karnero ken kalding. Ita, dalusanyo dagiti bagbagiyo iti imatang ti linteg, ket isaganayo dagiti daton tapno suroten dagiti padayo nga Israelita dagiti alagaden nga inted ti Apo ken ni Moises." 7Nangted ni Ari Josias iti 30,000 a karnero, urbon ti karnero ken urbon ti kalding ken 3,000 a toro a baka nga usaren dagiti tattao iti Fiesta ti Paskua. Naala amin dagitoy iti arbanna. 8Nangted met dagiti ofisialesna iti usaren dagiti tattao, dagiti papadi ken dagiti Levita. Naikkan met dagiti papadi iti 2,600 nga urbon ti karnero ken urbon ti kalding ken 300 a toro a baka a maidaton bayat ti fiesta. Naggapu dagitoy kadagiti mangimaton iti Templo, da Hilkias a Nangato a Padi, Zacarias ken Jehiel. 9Nangted met dagiti papangulo dagiti Levita, da Conanias, Semaias ken ni Netanel a kabsatna, Hasabias, Jeiel ken ni Jozabad iti 5,000 nga urbon ti karnero ken urbon ti kalding ken 500 a toro a baka. Agpaay kadagiti Levita dagitoy nga animal tapno idatonda. 10Idi naisagana aminen a masapsapul iti Fiesta ti Paskua, napan dagiti papadi ken Levita iti nairanta a lugarda kas imbilin ti ari. 11Naparti dagiti urbon ti karnero ken kalding, ket inwarsi dagiti papadi ti dara iti altar idinto a linalat dagiti Levita dagiti animal. 12Kalpasanna, inlasinda dagiti animal a mapuoran a daton ken imbunongda kadagiti tattao segun ti grupo ti familiada tapno maidatagda dagitoy kas mayannurot iti alagaden iti Linteg ni Moises. 13Kas mayannurot kadagiti alagaden, linetsonda dagiti animal a daton iti Paskua. Inangerda dagiti nasagradoan a daton kadagiti banga, kaldero ken pariok, ket dinagdagusda nga imbunong ti karne kadagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1057
14Kalpasan daytoy, nangisagana dagiti Levita iti kanenda; insaganaanda met dagiti papadi a nagtaud ken ni Aaron, agsipud ta nagmalmalemda a nagpupuor kadagiti daton ken dagiti taba dagiti animal. 15Adda dagiti musiko a nagtaud iti familia ni Asaf iti lugar a naituding a pagyananda segun ti alagaden nga impaulog ni Ari David. Saan a masapul a panawan dagiti familia da Asaf, Heman, Jedutun, ti profeta ti ari ken dagiti guardia ti ruangan ti Templo ti lugar nga ayanda gapu ta insagana dagiti Levita ti Fiesta ti Paskua para kadakuada. 16Iti kasta, kas imbilin ni Ari Josias, naaramid amin dagitoy iti dayta nga aldaw kas pagdaydayawda ken ni Yahweh, ti pannakarambak ti Fiesta ti Paskua ken ti pannakaidatag dagiti daton a mapuoran iti rabaw ti altar. 17Pito nga aldaw a rinambakan dagiti amin nga Israelita nga adda sadiay ti Fiesta ti Paskua ken ti Fiesta ti Tinapay nga Awan Lebadurana. 18Manipud idi panawen ni profeta Samuel, awan pay kasta a pannakarambak ti Fiesta ti Paskua. Awan met ti sabali nga ari ti Israel ti nangrambak iti Fiesta ti Paskua a kas iti panangrambak ni Ari Josias, dagiti papadi, dagiti Levita ken dagiti tattao ti Juda, Israel ken Jerusalem. 19Narambakan daytoy iti maika-18 a tawen a panagturay ni Josias. Ti Panaggibus ti Turay ni Josias (2 Ar. 23:28-30) 20Idi malpas ni Ari Josias ti amin nga aramidna nga agpaay iti Templo, dimteng ni Neco nga ari ti Egipto ken ti armadana tapno makigubatda idiay Carkemis iti asideg ti Karayan Eufrates. Kayat a lapdan ni Josias, 21ngem nangibaon ni Neco kadagiti tattaona a mapan kenkuana ket imbagada, "Saan a sika, Ari ti Juda, ti umayko rauten. Saanak nga immay a manggubat kenka; dagiti kabusorko ti gubatek. Imbaga ti Dios kaniak nga agdardarasak. Dimo supringen ti Dios a mangkadkadua kaniak, amangan no dadaelennaka." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1058
1059 22Ngem inkeddengen ni Josias ti pannakigubatna. Saanna nga impangag ti Dios ta dina pinati ti imbaga ni Neco. Nanglimlimo ket napan iti tanap ti Megiddo tapno makigubat kenkuana. 23Idi madama ti gubat, napuntaan ni Ari Josias kadagiti pana dagiti Egipcio. Iti kasta, binilinna dagiti adipenna nga ipanawda iti paggugubatan ta nakaro ti sugatna. 24Indissaagda iti luganna a pakigubat ket inkabilda iti sabali a lugan a pakigubat nga adda sadiay sada impan idiay Jerusalem. Sadiay ti nakatayanna ket nagdung-aw dagiti amin a tattao ti Juda ken Jerusalem. Naitabon iti tanem dagiti ari. 25Nangputar ni profeta Jeremias iti dung-aw a maipaay ken ni Ari Josias; agpapan ita, daytoy pay laeng ti us-usaren dagiti kumakanta iti Israel no dung-awanda ni Josias. Nailanad daytoy a dung-aw iti Libro dagiti Dung-aw. 26Amin nga inaramid ni Josias - ti panangipategna ken ni Yahweh, ti panagtulnogna iti Linteg, 27ti pakasaritaan ti biagna manipud rugi agingga iti ipapatayna - nailanadda iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ken Juda. 2 Cronicas 36 Ni Joahaz nga Ari ti Juda (2 Ar. 23:30-35) 1Pinili dagiti tattao ti Juda ni Joahaz nga anak ni Josias, ket kinonsagrarda nga ari idiay Jerusalem. 2Agtawen iti 23 ni Joahaz idi maisaad nga ari ti Juda ket tallo a bulan a nagturay idiay Jerusalem. 3Innala ni Neco nga ari ti Egipto a kas balud, ket pinagbuisna ti Juda iti 7,500 a libra a pirak ken 75 a libra a balitok. 4Insaad ni Neco ni Eliakim a kabsat ni Joahaz nga ari ti Juda ket sinukatanna ti naganna iti Jehoyakim. Naipan ni Joahaz idiay Egipto. Ni Jehoyakim nga Ari ti Juda (2 Ar. 23:36-24:7) Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Agtawen iti 25 ni Jehoyakim idi maisaad nga ari iti Juda ket 11 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. Nagbasol ken ni Yahweh a Diosna. 6Rinaut ni Nebucadnesar nga ari ti Babilonia ti Juda. Tiniliwna ni Jehoyakim, ket kinawaranna nga impan idiay Babilonia. 7Impanna met iti palasiona dagiti dadduma a gameng ti Templo. 8Nailanad iti Pakasaritaan dagiti Ari ti Israel ken Juda dagiti amin nga inar- aramid ni Jehoyakim, agraman dagiti makarimon nga ugalina ken dakes nga inar-aramidna. Ni Jehoyakin nga anakna ti simmukat kenkuana nga ari. Ni Jehoyakin nga Ari ti Juda (2 Ar. 24:8-17) 9Agtawen iti 18 ni Jehoyakin idi maisaad nga ari ti Juda, ket tallo a bulan ken sangapulo nga aldaw a nagturay idiay Jerusalem. Nagbasol met ken ni Yahweh. 10Iti panangrugi ti tawen, innala ni Ari Nebucadnesar ni Jehoyakin ket impanna a kas balud idiay Babilonia. Innalana met dagiti gameng ti templo. Insaad ni Nebucadnesar ni Zedekias a kabsat ni Jehoyakin a kas ari ti Juda ken Jerusalem. Ni Zedekias nga Ari ti Juda (2 Ar. 24:18-20; Jer. 52:1-3a) 11Agtawen iti 21 ni Zedekias idi maisaad nga ari ti Juda, ket 11 a tawen a nagturay idiay Jerusalem. 12Nagbasol ken ni Yahweh. Saan a nagpakumbaba ket dina impangag ni profeta Jeremias a nangipakaammo iti sao ni Yahweh. Ti Pannakaparmek ti Jerusalem (2 Ar. 25:1-21; Jer. 52:3b-11) 13Immalsa ni Zedekias a maibusor ken ni Ari Nebucadnesar a nangpilit kenkuana nga agsapata iti Dios tapno agtalinaed a napudno. Natangken ti ulona ket dina kinayat ti agbabawi ken agsubli ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1060
14Maysa pay, tinulad dagiti papangulo ti Juda, dagiti papadi ken dagiti tattao ti aramid dagiti nasion iti aglawlawda; nagdaydayawda met kadagiti imahen ket natulawan ti Templo a pinagbalin ni Yahweh a nasantoan. 15Kayat ni Yahweh a Dios dagiti kapuonanda nga ispalen dagiti tattaona ken ti Templona, isu nga intultuloyna ti nangibaon kadagiti mangballaag kadakuada. 16Ngem rinabrabakda laeng dagiti naibaon ken dagiti profetana ket kinatkatawaanda ti aniaman nga ibagada. Nagangayanna, napunnoan ni Yahweh ket simged ti pungtotna kadagiti tattaona. 17Imbaon ni Yahweh ti ari ti Babilonia a mangraut kadakuada. Pinatay ti ari dagiti lallaki nga agtutubo ti Juda iti Templo. Awan ti kinaasianna - ubbing wenno nataengan, lallaki wenno babbai, masakit wenno nasalun-at. Inyawat amin ida ti Dios iti pannakabalin ti ari. 18Sinamsam ti ari ti Babilonia ti amin nga alikamen iti uneg ti Templo agraman dagiti sanikua ti ari ken dagiti ofisialesna, ket impanna dagitoy idiay Babilonia. 19Pinuoranna ti Templo ken ti siudad agraman dagiti amin a palasio ken kinabaknang ti siudad, ket rinebbana dagiti bakud ti siudad. 20Impanna idiay Babilonia dagiti tattao a saan a napapatay. Sadiay, nagserbida a tagabu kenkuana ken kadagiti kaputotanna agingga a pimmigsa ti pagarian ti Persia. 21Ket natungpal ti sao ni Yahweh idi imbagana ken ni profeta Jeremias, "Aginananto ti daga iti uneg ti 70 a tawen a sukat dagiti Tawen a Panaginana a saan a nangilin." Ibilin ni Ari Ciro nga Agsubli dagiti Judio (Ez. 1:1-4) 22Tapno matungpal ti impaltiing ni Yahweh ken ni profeta Jeremias, tinignayna ni Ciro nga emperador ti Persia tapno mangipaulog iti bilin a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1061
maibasa iti entero a paset ti pagarianna. Napasamak daytoy iti umuna a tawen a panagturay ni Ciro. 23Kastoy ti nailanad: "Bilin daytoy ni Ciro nga emperador ti Persia. Insaadnak ti Apo a Dios ti Langit tapno iturayak ti entero a lubong. Impaannongna kaniak ti pannakabangon iti maysa a pasdek nga agpaay a templona idiay Jerusalem iti Juda. Ita, siasinoman a maibilang kadagiti tattao ti Dios, ibilinko ti ipapanyo idiay Jerusalem. Sapay koma ta kumuyog kadakayo ti Apo a Diosyo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1062
Ezra Ezra 1 Ibilin ni Ciro nga Agsubli dagiti Judio 1Iti umuna a tawen a panagturay ni Ciro nga emperador ti Persia, tinignay ni Yahweh ti ari tapno mangipaulog iti bilin a maibasa iti entero a pagarianna. Naaramid daytoy tapno matungpal ti sao ni Yahweh babaen ken ni profeta Jeremias. 2"Daytoy ti bilin ni Ciro nga Emperador ti Persia. Ti Apo a Dios ti langit ti nangisaad kaniak nga agturay iti entero a lubong. Imbagana kaniak a mangbangonak iti templo nga agpaay kenkuana idiay Jerusalem iti Juda. 3Sapay koma ta adda ti Dios kadakayo amin a tattaona. Inkayo idiay Jerusalem, ket bangonenyo manen ti Templo ti Apo a Dios ti Israel, ti Dios a pagdaydayawan idiay Jerusalem. 4No adda kadagiti tattaona a napagtalaw a kas balud ti makasapul iti tulong iti panagsublina, masapul a tulongan dagiti kaarrubana. Ikkanda iti pirak ken balitok, dadduma a masapsapul agraman animal a para-awit ken sagsagut a maidatag iti Templo ti Dios idiay Jerusalem." 5Tinignay ti Dios ti puso dagiti papangulo ti familia iti tribu da Juda ken Benjamin, kasta met dagiti papadi ken Levita, agraman dagiti dadduma a tattao. Iti kasta, nagrubbuatda a mapan mangbangon manen iti Templo ni Yahweh idiay Jerusalem. 6Timmulong dagiti amin a kaarrubada ket nangtedda iti adu a kasapulan: pirak nga al-alikamen, balitok, abasto, animal a para-awit, agraman napapateg a bambanag ken sagsagut a maidatag iti Templo. 7Insubli pay ni Ciro dagiti malukong ken kopa nga innala idi ni Ari Nebucadnesar iti Templo idiay Jerusalem ken inkabilna iti templo dagiti didiosenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1063
8Inyawatna ida ken ni Mitredat a pangulo ti tesoreria ti pagarian. Nangaramid ni Mitredat iti listaan dagitoy para ken ni Sesbasar a gobernador ti Juda. 9-10Dagitoy ti naited: malukong a balitok a maaramat iti panagidaton 30 malukong a pirak a maaramat iti panagidaton 1,000 dadduma pay a malukong 29 babassit a malukong a balitok 30 babassit a malukong a pirak 410 dadduma pay nga alikamen 1,000 11Agdagup amin iti 5,400 dagiti balitok ken pirak a malukong ken dadduma pay nga alikamen nga intugot ni Sesbasar ken dagiti napagtalaw a kas balud idi pimmanawda idiay Babilonia tapno agsublida idiay Jerusalem. Ezra 2 Dagiti Nagsubli a Napagtalaw (Neh. 7:4-73) 1Adu kadagiti napagtalaw a kas balud ti pimmanaw iti probinsia ti Babilonia ket nagsublida idiay Jerusalem ken Juda. Tunggal maysa napan iti ilina. Manipud intalaw ida ni Nebucadnesar, nagtalinaeden dagiti familiada a kas balud idiay Babilonia. 2Impanguloan ida da Zerubbabel, Josue, Nehemias, Seraias, Reelaias, Mardokeo, Bilsan, Mispar, Bigvai, Rehum ken Baana. Daytoy ti listaan dagiti familia ti Israel ken ti bilang ti tunggal familia: 3-20Paros 2,172 Safatias 372 Aras 775 Pahat Moab (kaputotan da Jesua ken Joab) 2,812 Elam 1,254 Zattu 945 Zaccai 760 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1064
Bani 642 Bebai 623 Azgad 1,222 Adonikam 666 Bigvai 2,056 Adin 454 Ater (managan pay iti Hezekias) 98 Bezai 323 Jora 112 Hasum 223 Gibbar 95 21-35Nagsubli met dagiti tattao a dagiti kapuonanda nagnaed kadagitoy nga il- ili: Betlehem 123 Netofa 56 Anatot 128 Asmabet 42 Kiriat Jearim, Kefira ken Beerot 743 Rama ken Geba 621 Mikmas 122 Betel ken Ai 223 Nebo 52 Magbis 156 Ti sabali nga Elam 1,254 Harim 320 Lod, Hadid ken Ono 725 Jerico 345 Senaa 3,630 36-39Daytoy ti listaan dagiti familia dagiti papadi a nagsubli: Jedaias (kaputotan ni Jesua) 973 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1065
Immer 1,052 Pasur 1,247 Harim 1,017 40Kadagiti familia dagiti Levita: da Jesua ken Kadmiel (kaputotan ni Hodavias) 74 41kantores ti templo (kaputotan ni Asaf) 128 42guardia iti templo (kaputotan da Sallum, Ater, Talmon, Akkub, Hatita ken Sobai) 139 43-54Kadagiti familia dagiti agserserbi iti templo, dagitoy ti nagsubli: Siha, Hasufa, Tabbaot, Keros, Siaha, Padon, Lebana, Hagaba, Akkub, Hagab, Samlai, Hanan, Giddel, Gahar, Reayas, Resin, Nekoda, Gazzam, Uzza, Pasea, Besai, Asna, Meunim, Nefisim, Bakbuk, Hakufa, Harhur, Baslut, Mehida, Harsa, Barkos, Sisera, Tema, Nesias ken Hatifa. 55-57Dagitoy ti nagsubli a familia dagiti adipen ni Solomon: Sotai, Hasoferet, Peruda, Jaala, Darkon, Giddel, Sefatias, Hattil, Pokeret Hazzebaim ken Ami. 58Agdagup iti 392 dagiti agserserbi iti templo ken dagiti adipen ni Solomon. 59-60Adda met 652 a nagsubli kadagiti kaputotan da Delaias, Tobias ken Nekoda. Naggapuda kadagiti il-ili a Tel Mela, Tel Harsa, Kerub, Addan ken Immer. Ngem dida mapaneknekan nga adda darada nga Israelita. 61-62Dagitoy dagiti nagsubli a familia dagiti papadi a di makapaneknek iti nagtaudanda: Habaias, Hakkoz ken Barzillai. (Anak ni Barzillai a Galaadita ti inasawa ti kapuonan a nagtaud iti familia ni Barzillai; tinawidna ti nagan ni katuganganna.) Gapu ta awan maiparangda a pakakitaan iti nagtaudanda, saanda a naawat a papadi. 63Imbaga kadakuada ti gobernador a Judio a maiparit a manganda kadagiti naidaton iti Dios, ket sadanto la mapalubosan no adda padi a makaammo a mangaramat iti Urim ken Tummim. 64-67Ti dagup dagiti nagsubli 42,360 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1066
Dagiti adipenda a lallaki ken babbai 7,337 Dagiti kantores a lallaki ken babbai 200 Kabalio 736 Mulo 245 Kamelio 435 Asno 6,720 68Idi dumtengda iti Templo ni Yahweh idiay Jerusalem, nangted ti sumagmamano kadagiti papangulo dagiti familia iti sagut nga itulongda iti pannakapatakder manen ti Templo iti sigud a nakabangonanna. 69Intedda ti amin a maipaayda iti dayta a trabaho: 514 a kilo a balitok, 2,850 a kilo a pirak, ken 100 a pagan-anay dagiti papadi. 70Nagnaed dagiti papadi, Levita ken sumagmamano a tattao idiay Jerusalem ken dagiti kabangibangna. Kadagiti kabangibang nga ili ti nagyanan dagiti musiko, dagiti para-bantay iti templo, ken dagiti agserserbi iti templo. Napan dagiti dadduma nga Israelita kadagiti sigud nga ilida. Ezra 3 Maisubli ti Panagdaydayaw iti Templo 1Iti maikapito a bulan, nakasublin dagiti Israelita kadagiti siudad ken il-ilida. Kalpasanna, naguummongda amin idiay Jerusalem. 2Binangondamanen ti altar ti Dios ti Israel tapno adda pagidataganda kadagiti daton a mapuoran, kas mayannurot iti Linteg ni Moises, ti tao ti Dios. Impanguloan ida ni Josue nga anak ni Josadac, ken dagiti papadi agraman ni Zerubbabel nga anak ni Salatiel. 3Uray mabutengda kadagiti tattao iti dayta a daga, binangonda latta ti altar iti sigud a nagsaadanna. Kalpasanna, nagidatagda kadagiti daton a mapuoran iti bigat ken iti malem. 4Rinambakanda met ti Fiesta dagiti Abong-abong kas naibilin. Inaldaw a nagidatagda kadagiti daton a mapuoran kas naituding iti dayta nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1067
5Kasta met a nagidatagda kadagiti inaldaw a daton a mapuoran, daton iti Fiesta ti Lutuad ken kadagiti dadduma pay a panaggigimong a panagdaydayaw dagiti tattao ken ni Yahweh. Nagidatagda met kadagiti daton ken ni Yahweh kadagiti daton a nagtaud iti bukodda a nakem. 6Manipud iti umuna nga aldaw iti maikapito a bulan, nangrugi dagiti tattao a nagidatag ken ni Yahweh kadagiti daton a mapuoran uray di pay narugian a mabangon manen ti Templo. Mairugi ti Pannakabangon manen ti Templo 7Nangted dagiti tattao iti kuarta a pagtangdan kadagiti kantero ken kadagiti karpintero. Nagpaitulodda met iti taraon, mainum ken lana ti olibo a maipan idiay siudad ti Tiro ken Sidon a sukat dagiti kayo ti sedro ti Libano a maipaanud iti taaw a maipan idiay Joppe. Naaramid amin dagitoy babaen iti palubos ni Ciro nga ari ti Persia. 8Iti kasta, iti maikadua a bulan ti maikadua a tawen kalpasan ti panagsubli dagiti Israelita iti nakabangonan idi ti Templo idiay Jerusalem, inrugida ti trabaho. Nagtitinnulong da Zerubbabel, Josue, amin a kakailianda, agraman dagiti papadi ken Levita. Kinapudnona, timmulong amin dagiti Israelita a nagsubli idiay Jerusalem. Dagiti amin a Levita nga agtawen iti 20 wenno nasursurok ti mangimaton iti panagtrabaho iti Templo. 9Timmulong a nangimaton dagiti nagtaud iti familia ni Hodavias: ni Jesus a Levita agraman dagiti annak ken kakabagianna, ken ni Kadmiel ken dagiti annakna. (Tinulongan ida dagiti Levita iti familia ni Henadad.) 10Idi irugida nga isaad ti fondasion ti Templo, nagtakder dagiti papadi iti naituding a lugarda. Nagkawesda iti pagan-anay dagiti papadi, ken nakaiggemda amin iti trumpeta. Nakaiggem met iti piangpiang dagiti Levita a nagtaud iti familia ni Asaf. Indaydayawda ni Yahweh kas mayannurot iti bilin nga impaulog idi ni Ari David. 11Inkankantada ti pagdaydayaw ken pagyaman ken ni Yahweh ket inul-ulitda nga inkanta daytoy: "Naimbag ti Apo, ket agnanayon ti ayatna iti Israel." Impan ti tunggal maysa ti amin a kabaelanna a nangipukpukkaw iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1068
panagdaydayawna ken ni Yahweh, ta nairugin ti pannakaisaad ti fondasion ti Templo. 12Adu kadagiti lallakay a papadi ken Levita, agraman dagiti papangulo dagiti familia ti nakakita iti immuna a templo. Nagsasangitda iti napigsa idi maimatanganda a maikabkabil ti fondasion. Ngem nagririaw dagiti dadduma gapu iti ragsakda. 13Saan mapaggiddiat dagiti naragsak a riaw ken ti panagsangsangit, ta uray iti adayo, mangngeg dagiti dir-i. Ezra 4 Dagiti Sumuppiat iti Pannakabangon ti Templo 1Nadamag dagiti kabusor dagiti tattao ti Juda ken Benjamin a bangbangonen manen dagiti nagsubli nga Israelita a napagtalaw a kas balud ti Templo ni Yahweh a Dios ti Israel. 2Napanda ngarud ken ni Zerubbabel ken kadagiti papangulo dagiti familia ket kinunada: "Tulongandakayo a mangbangon iti templo. Agdaydayawkam iti isu met laeng a Dios a pagdaydayawanyo. Nagidatdatagkami kenkuana kadagiti daton manipud imbaonnakami nga agnaed ditoy ni Esarhadon nga ari ti Asiria." 3Ngem imbaga da Zerubbabel, Josue ken dagiti papangulo dagiti familia, "Saanmi a masapul ti tulongyo iti panangbangonmi iti templo tiApo a Diosmi. Dakam a mismo ti mangbangon, ta kasta ti imbilin ni Ciro nga emperador ti Persia." 4Gapu iti daytoy, pinadas dagiti umili iti dayta a daga a pasardengen ti pannakabangon ti templo. Inupay ken binutbutengda dagiti Judio. 5Pinasuksokanda pay dagiti ofisiales ti gobierno ti Persia tapno saan nga ituloy dagiti Israelita ti panggepda. Kasta ti inar-aramidda bayat ti panagturay ni Emperador Ciro agingga iti panagturay ni Emperador Dario. Dagiti Bumusor iti Pannakatarimaan ti Jerusalem Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1069
6Idi mangrugi ti panagturay ni Emperador Xerxes, nangidatag dagiti kabusor dagiti tattao nga agnaed iti Juda ken Jerusalem kadagiti naisurat a darumda kadakuada. 7Bayat ti panagturay ni Artaxerxes nga emperador ti Persia, indarum ida da Bislam, Mitredat, Tabeel ken dagiti kakaduada. Nailanad dagiti pammabasolda iti maysa a surat a naiturong iti emperador. Arameo ti naaramat iti surat ket maipatarus iti pagsasao ti Persia no maibasa. 8Nagsurat met da Rehum a gobernador ken Simsai a sekretario ti probinsia. Kastoy ti suratda ken ni Emperador Artaxerxes maipapan iti Jerusalem: 9"Naggapu daytoy a surat kada Rehum a gobernador, Simsai a sekretario ti probinsia ken dagiti kakaduana, dagiti ukom ken amin nga ofisiales a sigud nga umili iti Erec, Babilonia, ken Susa iti pagilian ti Elam, 10ken dagiti dadduma a tattao nga impanaw ni nabileg ken naindaklan nga Asurbanipal ket pinagnaedna ida iti siudad ti Samaria ken iti probinsia ti Laud-ti-Eufrates." 11Daytoy ti linaon ti surat: "Patgenmi nga Emperador Artaxerxes: Surat daytoy dagiti adipenmo iti probinsia ti Laud-ti-Eufrates. 12"Kayatmi nga ipakaammo kenka, Natan-ok nga Emperador, nga agnaeden iti Jerusalem dagiti Judio a naggapu kadagiti nadumaduma a sakupmo. Bangbangonenda manen dayta managdakdakes ken nasukir a siudad. Tartarimaanendan dagiti pamuon ket dandanidan malpas ti bakud. 13Natan-ok nga Emperador, no mabangon manen dayta a siudad ket malpasda dagiti bakudna, dinton kayat dagiti tattao ti agbayad iti buis ket bumassit ti mapastrek ti pagarian. 14Ita, gapu ta adda pagrebbenganmi kenka, Natan-ok nga Emperador, dimi kayat a mapasamak daytoy, isu nga isingasingmi a 15mangipaulogka iti bilin a masukimat dagiti libro nga indulin dagiti kapuonam. No aramidem daytoy, matakuatamto a nasukir dayta a siudad. Manipud idi un-unana, parikuten dagiti ar-ari ken agtuturay iti probinsia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1070
Narigat nga iturayan dagiti umili iti dayta a siudad. Dayta ti gapuna a nadadael ti Jerusalem. 16Ngarud, kapkapnekanmi a no mabangon manen dayta a siudad ken malpas dagiti bakudna, saanmonton a maiturayan ti probinsia ti Laud-ti-Eufrates." Ti Sungbat ti Emperador 17Daytoy ti sungbat ti emperador nga impatulodna: "Patgek a gobernador Rehum, Simsai a sekretario ken dagiti kakaduayo nga agnaed iti Samaria ken kadagiti dadduma a paset ti probinsia ti Laud-ti-Eufrates. Kablaawankayo. 18"Naipatarus ti impatulodyo a surat ket naibinsabinsada kaniak. 19Imbilinko a maisayangkat ti maysa a panagsukimat ket natakuatak a manipud idi un-unana, nagsukir ti Jerusalem iti turay ti ari. Naammoak nga adu ti nasukir a tattao iti dayta a siudad. Nalaingda a mangpataud iti riribuk. 20Mamaingel nga ari ti nagturay iti Jerusalem, ket inturayanda ti entero a probinsia ti Laud-ti-Eufrates. Nagsingirda iti buis ken kuarta a nagtaud iti nadumaduma a pamastrekan. 21Mangipaulogkayo ngarud iti bilin a sumardeng dagiti Judio a mangbangon manen iti dayta a siudad agingga nga adda sabali a bilinko. 22Tungpalenyo a dagus daytoy tapno saan a madegdegan ti pannakadangran ti pagarian." 23Apaman a naibasa daytoy a surat ni Emperador Artaxerxes ken ni Rehum, Simsai ken kadagiti kakaduada, nagdardarasda a napan idiay Jerusalem. Pinilitda dagiti Judio nga isardengda ti trabahoda. 24Naisardeng idi ti pannakabangon ti Templo ket saan a nasagsagid agingga iti maikadua a tawen a panagturay ni Dario nga emperador ti Persia. Ezra 5 Maituloy ti Trabaho iti Templo 1Iti dayta a tiempo, dua a profeta, da Haggeo ken Zacarias nga anak ni Iddo, ti nangikasaba kadagiti sao ti Dios ti Israel kadagiti Judio nga agnaed iti Juda ken Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1071
2Idi mangngeg da Zerubbabel nga anak ni Salatiel ken ni Josue nga anak ni Josadac dagitoy a mensahe, inrugida manen a bangonen ti Templo. Tinulongan dagiti dua a profeta ida. 3Napan a dagus idiay Jerusalem ni Tattenai a gobernador ti Laud-ti-Eufrates ken ni Setar Bozenai agraman dagiti padada nga ofisiales ket sinaludsodda, "Siasino ti nangbilin kadakayo a bangonenyo manen daytoy a Templo ket ikabilyo dagiti alikamenna?" 4Sinaludsodda pay ti nagnagan dagiti tumultulong iti pannakabangon ti Templo. 5Ngem bambantayan ti Dios dagiti papangulo a Judio ket inkeddeng dagiti ofisiales ti Persia a baybay-anda pay la ida agingga a makapagsuratda ken ni Emperador Dario ken maawatda ti sungbatna. 6Kastoy ti impadamagda iti emperador: 7"Patgenmi nga Emperador Dario: Sapay koma ta natalna ti panagturaymo. 8"Kayatmi nga ipakaammo, Natan-ok nga Emperador, a napankam iti probinsia ti Juda ket natakuatanmi a mabangbangon manen ti Templo ti Naindaklan a Dios. Dadakkel a bato ti aramaten dagiti tattao ket kayo dagiti pasanggir a maikamang iti bakud. Nagagetda nga agtrabaho ket adu ti malpas iti inaldaw. 9"Sinaludsodmi kadagiti panguloda no siasino ti nangbilin kadakuada a mangbangon manen iti Templo ken mangikabil kadagiti alikamenna. 10Dinamagmi pay ti nagnaganda tapno maipakaammomi kenka no siasino dagiti mangidadaulo iti trabaho. 11Insungbatda nga adipen ida ti Dios ti langit ken daga, ket bangbangonenda manen ti Templo. Maysa kano a mannakabalin nga ari ti Israel ti nangbangon iti daytoy ken nangikabil kadagiti amin nga alikamenna. Adun a tawen ti napalabas manipud pannakaipatakderna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1072
12Gapu ta pinagpungtot dagidi kapuonanda ti Dios ti langit, inyawatna ida iti pannakabalin ni Nebucadnesar nga ari ti Babilonia a maysa a Caldeo. Nadadael ti Templo ket naipan dagiti tattao a kas balud idiay Babilonia. 13Kalpasanna, kunada nga idi umuna a tawen a panagturay ni Ciro nga emperador ti Babilonia, impaulogna ti bilin a mabangon manen ti Templo. 14Kunada pay a pinaisubli ni Ciro dagiti alikamen a balitok ken pirak nga innala ni Nebucadnesar iti Templo idiay Jerusalem ket impanna iti templo idiay Babilonia. Inyawat ni Emperador Ciro dagitoy nga alikamen iti maysa a tao nga agnagan Sesbasar a dinutokanna a gobernador ti Juda. 15Imbaga ti emperador kenkuana nga alaenna dagiti alikamen ket isublina iti Templo idiay Jerusalem. Imbagana pay a bangonenna manen ti Templo iti lugar a nakaisaadanna idi. 16Iti kasta, napan ni Sesbasar ket insaadna ti fondasion. Manipud idi agingga ita, nagtultuloy ti trabaho ngem saan pay a nalpas. 17Ngarud, no pagayatam, Natan-ok nga Emperador, pasukimatmo koma dagiti libro ti pagarian ti Babilonia tapno maammoan no adda wenno awan ti bilin nga impaulog ni Emperador Ciro a mabangon manen ti Templo ti Jerusalem. Ipakaammomto kadakami ti pagayatam maipapan iti daytoy a banag." Ezra 6 Ti Bilin ni Emperador Ciro 1Impaulog ngarud ni Emperador Dario ti bilin a masukimat dagiti libro ti pagarian a naidulin idiay Babilonia. 2Ngem iti siudad ti Ecbatana, iti probinsia ti Media, ti nakasarakanda iti maysa a nalukot a pagbasaan. Kastoy ti nailanad: 3"Iti umuna a tawen a panagturay ni Emperador Ciro, imbilinna a mabangon manen ti Templo idiay Jerusalem a kas lugar a pakaidatagan dagiti sagut ken daton a mapuoran. Siam a pulo a kadapan ti kangato ket 90 a kadapan ti kaakaba ti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1073
4Iti pannakabangon dagiti bakud, adda maibaet a kayo iti tunggal tallo a katuon a batbato. Aggapunto iti tesoreria ti pagarian ti amin a magasto. 5Kasta met a dagiti balitok ken pirak nga alikamen nga innala ni Ari Nebucadnesar iti Templo ti Jerusalem nga impanna idiay Babilonia, maisublida iti sigud a lugarda iti Templo ti Jerusalem." Ibilin ni Emperador Dario a Maituloy ti Trabaho 6Kastoy ti sungbat ni Emperador Dario: "Kadakayo, Tattenai a gobernador iti Laud-ti-Eufrates, Setar Bozenai ken dagiti padayo nga ofisiales iti probinsia. "Adaywanyo ti Templo. 7Dikay bumibiang iti pannakabangonna. Palubosanyo ti gobernador ti Juda ken dagiti papangulo a Judio a mangbangon manen iti Templo ti Dios iti sigud a nakabangonanna. 8Maysa pay, ibilinko nga aramidenyo ti annongenyo kadagiti papangulo maipapan iti pannakabangon manen ti Templo. Itedyo a dagus dagiti amin a magastoda tapno saan a mataktak ti trabaho. Aggapu iti pondo ti pagarian ti mabusbos a buis a nasingir iti Laud-ti-Eufrates. 9Masapul nga itedyo iti inaldaw ti amin a masapul dagiti papadi dita Jerusalem. Itedyo ti aniaman nga ibagada a masapulda: dagiti bumaro a baka, karnero wenno urbon ti karnero a mapuoran a daton iti Dios ti langit, agraman trigo, asin, arak wenno lana ti olibo. 10Masapul a maaramid daytoy tapno makaidatagda kadagiti daton a pakaragsakan ti Dios ti langit, ken mabalinda a dawaten ti pammendisionna kaniak ken kadagiti annakko. 11No adda mangsalungasing iti daytoy a bilin, maikkat ti maysa a pasanggir ti balayna, mapatirad ti murdong ti pasanggir a maiduyok iti bagina. Marakrak ti balayna ket agbalin a gabsuon ti rugit. 12Sapay koma ta parmeken ti Dios a nangpili iti Jerusalem a lugar a pagdaydayawan dagiti tattao kenkuana ti siasinoman nga ari wenno nasion a mangsalungasing iti daytoy a bilin wenno agpanggep a mangdadael iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1074
Templo. Masapul a matungpal nga awan ti pagkuranganna daytoy impaulogko a bilin. Emperador Dario." Maikonsagrar ti Templo 13Tinungpal da Gobernador Tattenai, Setar Bozenai ken dagiti padada nga ofisiales ti amin a bilin ti emperador. 14Napardas ti trabaho dagiti papangulo a Judio iti pannakabangon ti Templo ta pinapigsa ida da profeta Haggeo ken profeta Zacarias. Nalpasda ti Templo kas imbilin ti Dios ti Israel ken kas imbilin dagiti emperador ti Persia - da Ciro, Dario ken Artaxerxes. 15Nalpasda iti maikatlo nga aldaw ti bulan a maaw-awagan iti Adar, iti maikanem a tawen a panagturay ni Emperador Dario. 16Siraragsak dagiti amin nga Israelita a nangikonsagrar iti Templo - dagiti papadi, dagiti Levita ken dagiti amin a nagsubli a napagtalaw a kas balud. 17Iti pannakaikonsagrar ti templo, nangidatonda iti 100 a toro a baka, 200 a karnero ken 400 nga urbon ti karnero. Nangidatagda pay iti 12 a kalding a daton gapu iti basol - maysa ti agpaay iti tunggal tribu ti Israel. 18Binunggo-bunggoyda dagiti papadi ken dagiti Levita nga agserbi iti Templo idiay Jerusalem, kas mayallubog iti alagaden a nailanad iti Libro ni Moises. Ti Fiesta ti Paskua 19Iti sumuno a tawen, iti maika-14 nga aldaw ti umuna a bulan, narambakan ti Fiesta ti Paskua. Rinambakan daytoy dagiti Israelita a nagsubli manipud iti sabali a pagilian a nakaibellenganda. 20Dinalusan dagiti amin a papadi ken dagiti Levita ti bagbagida ket naibilangda amin a nadalus iti imatang ti linteg. Pinartida dagiti animal a daton iti Fiesta ti Paskua nga agpaay kadagiti nagsubli, kadagiti padada a papadi ken agpaay kadakuada. 21Nangan dagiti nagsubli nga Israelita. Nangan met dagiti amin a tattao a nangbaybay-a kadagiti ugali dagiti pagano nga agnanaed sadiay ken dimmar- ay tapno agdaydayawda ken ni Yahweh a Dios ti Israel. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1075
22Pito nga aldaw a rinambakanda a siraragsak ti Fiesta ti Tinapay nga awan Lebadurana. Naragsakda gapu ta tinignay ni Yahweh ti emperador ti Asiria tapno tulonganna ida iti pannakabangon manen ti Templo ti Dios ti Israel. Ezra 7 Mapan ni Ezra idiay Jerusalem 1Naglabas ti adu a tawen. Ni Artaxerxes ti emperador ti Persia idi dimteng idiay Jerusalem ti maysa a tao nga agnagan Ezra. Nagtaud ni Ezra iti kapuonan ni Aaron a nangato a padi. Kastoy ti panagsasaruno dagiti kapuonanna: ni Ezra anak ni Seraias nga anak ni Azarias nga anak ni Hilkias; 2ni Hilkias anak ni Sallum nga anak ni Zadok nga anak ni Ahitub; 3ni Ahitub anak ni Amarias nga anak ni Azarias nga anak ni Merayot; 4ni Merayot anak ni Zerahias nga anak ni Uzzi nga anak ni Bukki; 5ni Bukki anak ni Abisua nga anak ni Finees nga anak ni Eleazar; ni Eleazar anak ni Aaron. 6-7Masirib ni Ezra ket naan-anay ti ammona maipapan iti linteg nga inted ni Yahweh a Dios ti Israel ken ni Moises. Gapu ta binendisionan ti Dios, inted kenkuana ti emperador ti amin a dawatenna. Iti maikapito a tawen a panagturay ni Artaxerxes, napan ni Ezra idiay Jerusalem. Kinaduana ti maysa a bunggoy dagiti Israelita a buklen dagiti papadi, Levita, kantores iti templo, guardia ti templo ken dagiti trabahador. 8-9Pimmanawda idiay Babilonia iti umuna nga aldaw ti umuna a bulan, ket kaasi ti Dios, dimtengda idiay Jerusalem iti umuna nga aldaw ti maikalima a bulan. 10Bayat ti panagbiagna, inggaed ni Ezra nga inadal ken tinungpal dagiti linteg ken alagaden nga ipaannurot ni Yahweh kadagiti Israelita ket insurona dagitoy kadakuada. Ti Dokumento a Naited ken ni Ezra Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1076
11Daytoy ti dokumento nga inted ni Emperador Artaxerxes ken ni Ezra, ti padi a masirib ken naan-anay ti ammona maipapan kadagiti linteg ken bilin nga inted ti Apo iti Israel: 12"Naggapu daytoy ken ni Emperador Artaxerxes ket agpaay ken ni Ezra a padi ken masirib iti linteg ti Dios ti langit. 13Ibilinko a mapalubosan amin nga Israelita iti pagariak, papadi man wenno Levita, a mayat a kumuyog kenka a mapan idiay Jerusalem. 14Siak nga emperador, agraman dagiti pito a mammagbaga kaniak, ibaonka a mangkita iti agdama a kasasaad ti Jerusalem ken ti Juda. Kitaem no maan- annurot met laeng ti linteg nga intalek kenka ti Diosmo. 15Masapul nga itugotmo dagiti balitok ken pirak a kayatmi nga ited a kas sagut iti Dios ti Israel a ti Templona adda idiay Jerusalem. Siak ken dagiti mammagbaga kaniak, itedmi daytoy a sagut. 16Alaem met dagiti amin a pirak ken balitok a maurnongmo iti entero a probinsia, agraman dagiti sagut nga ited dagiti Israelita ken dagiti papadida nga agpaay iti Templo ti Diosda idiay Jerusalem. 17"Gastoem ti kuarta iti rumbeng a pakausaranna. Gumatangkanto kadagiti toro a baka, kalakian a karnero, urbon ti karnero, daton a makan ken arak a mainum ket idatonmonto ida iti altar iti Templo idiay Jerusalem. 18Mabalinyo a gastoen iti aniaman a kayatyo kadagiti kakaduam dagiti amin a pirak ken balitok a masobrayo, kas mayannurot iti pagayatan ti Diosyo. 19Masapul nga idatagmo iti Dios idiay Jerusalem dagiti alikamen a naited kenka nga agserbi iti panagdaydayaw iti Templo. 20Alaemto iti tesoreria ti pagarian ti kuarta a masapulmo a paggatang iti dadduma pay a masapul ti Templo. 21"Kadakayo amin a tesorero iti probinsia iti Laud-ti-Eufrates, ibilinko nga itedyo a dagus ti aniaman a dawaten kadakayo ni Ezra a padi ken masirib iti linteg ti Dios ti langit. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1077
22Mangtedkay iti saan a nasursurok ngem iti tallo a tonelada a pirak, 26 a kaban a trigo, 550 a galon nga arak, 550 a galon a lana ti olibo, ken amin nga asin a masapulna. 23Ikagumaanyo nga ited amin a sapulen ti Dios ti langit nga agserbi iti Templona. Aramidenyo amin a kabaelanyo tapno saannak a kapungtot ti Dios kasta met dagiti ari a sumaruno kaniak. 24Maiparit nga agsingirkay iti buis kadagiti papadi, Levita, musiko, guardia, agtartrabaho, wenno siasinoman nga agserserbi iti daytoy a Templo. 25"Sika, Ezra, yantangay ta naparaburanka iti sirib, mangdutokka kadagiti administradores ken ukom a mangituray kadagiti amin a tattao nga agnanaed iti Laud-ti-Eufrates nga agbibiag a mayallubog iti linteg ti Diosyo. Masapul nga isurom dayta a linteg kadagiti saan pay a makaammo. 26Madusa a dagus ti siasinoman a saan nga agtungpal kadagiti linteg ti Diosyo wenno kadagiti linteg ti pagarian; mapapatay wenno mapagtalaw wenno masamsam dagiti sanikuana wenno maibalud." Idaydayaw ni Ezra ti Dios 27Kinuna ni Ezra, "Madaydayaw ti Apo a Dios dagiti kapuonantayo! Tinignayna ti ari tapno siaayat a mangdayaw iti Templo ti Apo idiay Jerusalem iti kastoy a wagas. 28Kaasi ni Apo Dios, nagun-odko ti parabur ti ari, dagiti mammagbaga kenkuana ken dagiti amin a mamaingel nga ofisialesna. Inikkannak ti Apo a Diosko iti kired ti nakem ket adu a papangulo dagiti tribu ti Israel ti naallukoyko a kumuyog kaniak nga agsubli." Ezra 8 Dagiti Nagsubli a Napagtalaw a kas Balud 1Daytoy ti listaan dagiti ulo dagiti familia a naipan a kas balud idiay Babilonia. Kimmuyogda ken ni Ezra a nagsubli idiay Jerusalem idi ni Artaxerxes ti emperador: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1078
2-14ni Gersom iti familia ni Finees; ni Daniel iti familia ni Itamar; ni Hattus nga anak ni Sekanias iti familia ni David; ni Zacarias iti familia ni Paros, agraman ti 150 a lallaki a kabagianna (adda listaan ti familia a nagtaudanda); ni Elieoenai nga anak ni Zerahias iti familia ni Pahat Moab, agraman ti 200 a lallaki; ni Sekanias nga anak ni Jahaziel iti familia ni Zattu, agraman ti 300 a lallaki; ni Ebed nga anak ni Jonatan iti familia ni Adin, agraman ti limapulo a lallaki; ni Jesaias nga anak ni Atalias iti familia ni Elam, agraman ti 70 a lallaki; ni Zebadias nga anak ni Micael iti familia ni Sefatias, agraman ti 80 a lallaki; ni Obadias nga anak ni Jehiel iti familia ni Joab, agraman ti 218 a lallaki; ni Selomit nga anak ni Josifias iti familia ni Bani, agraman ti 160 a lallaki; ni Zacarias nga anak ni Bebai iti familia ni Bebai, agraman ti 28 a lallaki; ni Johanan nga anak ni Jakkatan iti familia ni Azgad, agraman ti 110 a lallaki; da Elifelet, Jeuel ken Semaias iti familia ni Adonikam, agraman ti 60 a lallaki (naud-udida a nagsubli); da Utai ken Zakkur iti familia ni Bigvai, agraman ti 70 a lallaki. Makasarak ni Ezra kadagiti Levita nga Agserbi iti Templo 15Inummongko ti entero a bunggoy iti igid ti karayan nga agturong iti ili ti Ahava. Nagkampokami sadiay iti tallo nga aldaw. Nasarakak nga adda papadi iti grupoda ngem awan ti Levita. 16Pinaayabak ti siam kadagiti papangulo: da Eliezer, Ariel, Semaias, Elnatan, Jarib, Elnatan, Natan, Zacarias ken Mesullam ken dua a mamaestro: da Joiarib ken Elnatan. 17Imbaonko ida ken ni Iddo a pangulo ti gimong idiay Casifia tapno kiddawenda kenkuana ken kadagiti kaduana nga agserserbi iti Templo a mangibaonda iti agserbi iti Templo ti Dios. 18Babaen iti kaasi ti Dios, imbaonda ni Serebias, tao a makabael, maysa a Levita a nagtaud iti familia ni Mali. Kimmuyog kenkuana ti 18 kadagiti annak ken kakabsatna. 19Imbaonda pay da Hasabias ken Jesaias iti familia ni Merari agraman ti 20 kadagiti kakabagianda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1079
1080 20Malaksid kadagitoy, adda pay 220 nga agtartrabaho iti Templo, isuda a dinutokan idi ni David ken dagiti ofisialesna ti familiada a tumulong kadagiti Levita. Nailista amin ti naganda. Ipanguloan ni Ezra dagiti Tattao nga Agayunar ken Agkararag 21Iti igid ti Karayan Ahava, imbilinko nga agayunarkami amin ket agpakumbabakam iti imatang ti Diosmi ken dawatenmi nga idalannakami iti panagdaliasatmi ket salaknibannakami ken dagiti annakmi, agraman dagiti sanikuami. 22Nakababain koma no dimmawatak iti ari iti maysa a bunggoy dagiti mannakigubat a nakakabalio a mangsalaknib kadakami kadagiti kabusormi, agsipud ta imbagak kenkuana a bendisionan ti Diosmi dagiti amin nga agtalek kenkuana, ket guraen ken dusaenna ti siasinoman a mangtallikud kenkuana. 23Nagayunar ken nagkararagkami ngarud iti Dios tapno salaknibannakami ket impangagna dagiti kararagmi. Dagiti Sagut a Maipaay iti Templo 24Kadagiti kangrunaan a papadi, pinilik da Serabias, Hasabias ken sangapulo pay a papadi. 25Tinimbangko dagiti pirak, balitok ken dagiti alikamen nga inted idi ti ari, dagiti mammagbaga kenkuana, dagiti ofisialesna ken dagiti Israelita tapno mausar iti Templo ket intedko ida kadagiti papadi. 26-27Dagitoy ti intedko kadakuada: pirak - 25 a tonelada 100 nga alikamen a pirak - 150 a libra balitok - 7,500 a libra 20 a malukong a balitok - 270 nga onsa 2 a malukong a bronse a kas iti pateg dagiti balitok a malukong. 28Kinunak kadagiti pinilik: "Nasagradoankay iti Apo a Dios dagidi kapuonanyo kasta met dagiti alikamen a pirak ken balitok a naited kenkuana a kas sagut a nagtaud iti nakem dagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1081 29Aywananyo ida a naimbag agingga a makadanonkay iti Templo. Timbangenyo ida kadagiti kuarto dagiti papadi, sa itedyo kadagiti pangulo dagiti papadi ken kadagiti pangulo dagiti Levita ken kadagiti pangulo dagiti Israelita iti Jerusalem." 30Inaywanan ngarud dagiti papadi ken Levita dagiti pirak, balitok, ken dagiti alikamen a naipan iti Templo iti Jerusalem. Agsubli dagiti Napagtalaw a kas Balud 31Iti maika-12 nga aldaw iti umuna a bulan, pimmanawkami iti Karayan Ahava ket nagturongkami idiay Jerusalem. Kimmuyog ti Diosmi ket inkanawanakam iti panangdarup dagiti kabusor ken iti pannakasanebmi iti dalan. 32Idi sumangpetkam idiay Jerusalem, naginanakami iti tallo nga aldaw. 33Iti maikapat nga aldaw, napankam iti Templo. Tinimbangmi ti pirak, ti balitok ken dagiti alikamen sami inyawat ida ken ni Meremot, ti padi nga anak ni Urias. Kaduana ni Eleazar nga anak ni Finees ken dua a Levita, ni Josabad nga anak ni Jesua ken ni Noadias nga anak ni Binnui. 34Natimbang ken nabilang amin a naited, ken nailistada a saggaysa. 35Nagidatag dagiti amin a nagsubli a napagtalaw a kas balud kadagiti daton a mapuoran iti Dios ti Israel. Para iti amin nga Israel, 12 a toro a baka ti indatagda ken 96 a kalakian a karnero, 77 nga urbon ti karnero ken 12 a kalding ti naidaton para iti pannakadalusda iti basol. Napuoran amin dagitoy nga animal a kas daton iti Apo. 36Innalada pay ti dokumento nga inted ti emperador kadakuada ket intedda kadagiti gobernador ken ofisiales ti Laud-ti-Eufrates. Ket inted met dagitoy ti tulongda kadagiti tattao ken iti panagdaydayaw iti Templo. Ezra 9 Ti Pannakiasawa dagiti Judio kadagiti Saan a Judio 1Kalpasan amin dagitoy, immay kaniak ti sumagmamano a pangulo nga Israelita ket imbagada a makipulpulapol dagiti Israelita, dagiti papadi ken Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
dagiti Levita kadagiti tattao iti aglawlaw a pagilian. Kapulpulapolda dagiti tattao ti Canaan, Ammon, Moab ken Egipto, wenno kadagiti Heteo, Perezeo, Jebuseo ken Amorreo. Tultuladenda met dagiti makarimon nga aramid dagitoy a tattao. 2Nangasawa dagiti Judio kadagiti ganggannaet a babbai, isut' gapuna a namulitan dagiti nasantoan a tattao ti Dios. Dagiti papangulo ken ofisiales ti kangrunaan a nagbasol. 3Idi mangngegko daytoy, rinay-abko ti pagan-anayko gapu iti ladingitko. Pinarutko dagiti buok ken barbasko, ket nagtugawak a nasneban iti leddaang. 4Nagtugawak sadiay a sililiday agingga iti rabii a panagidatag kadagiti daton. Inaribungbongandak dagiti tattao, dagiti amin a mabuteng iti imbaga ti Dios ti Israel maipapan kadagiti basol dagiti nagsubli a napagtalaw a kas balud. 5Idi dumtengen ti oras ti panagidaton iti rabii, timmakderak iti ayanko a nagladladingit. Siaaruatak pay laeng iti naray-ab a pagan-anayko. Nagparintumengak ket inkararagko ken ni Yahweh a Diosko: 6"O Dios, mabainak unay a mangitangad iti rupak kenka. Nangatngaton ngem ti ulomi dagiti agrurutap a basolmi, ket tumuknoda sadi langit. 7Manipud pay iti tiempo dagiti kapuonanmi, adu unayen ti basolmi a tattaom. Gapu iti daytoy, natnagkam iti pannakabalin dagiti ganggannaet nga ari - dakami, dagiti arimi ken dagiti papadimi. Napapatay, natakawan ken naitalawkami a kas balud, ket naibabainkam iti kasta unay agingga ita. 8O Apo a Diosmi, kinaasiannakam iti apagbiit, ket impalubosmo nga adda dagiti makalibas kadakami ken agbiag a sitatalged iti daytoy nasantoan a lugar. Inlisinakam iti pannakatagabu ket inikkannakami iti baro a biag. 9Tagabukami idi ngem dimo impalubos nga agtalinaedkam pannakatagabu. Gapu kenka, naasian kadakami dagiti ari ti Persia ket pinalubosannakami nga agbiag ken mangbangon manen iti nadadael a Templom, ken tapno agbiagkami a natalged iti Juda ken Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1082 iti
10"Ngem ita, O Dios, ania pay ti masaomi kalpasan amin dagitoy a napasamak? Sinalungasingmi manen dagiti bilin 11nga intedmo kadakami babaen kadagiti adipenmo a profeta. Imbagada kadakami a saan a nadalus ti daga nga inkam tagikuaen agsipud ta pinunno dagiti agnanaed sadiay kadagiti narugit ken makarimon nga aramid. 12Imbagada pay a no kayatmi a tagikuaen ti daga, no kayatmi a maipatawid kadagita kaputotanmi, dikam mangasawa kadagita a tattao ken dimi tultulongan ida a rumang-ay wenno agballigi. 13Kalpasan amin dagitoy a napasamak kadakami a dusami gapu kadagiti basol ken labsingmi, ammomi a sika a Diosmi, dinusanakam iti nalaglag-an ngem ti rumbeng koma a dusami, ket impalubosmo nga agbiagkami. 14Ania pay ti pambaranmi a mangsalungasing manen kadagiti bilbilinmo ket makiasawakami kadagitoy managdakdakes a tattao? No aramidenmi daytoy, awan duadua a kapungtotnakami unay ket ikisapnakami a mamimpinsan. Iti kasta, awan ti makalasat kadakami. 15O Apo a Dios ti Israel, nalintegka; nagbasolkami, ngem impalubosmo a makalasatkami. Ipudnomi kenka dagiti basolmi. Awan ti kalinteganmi a dumatag iti saklangmo." Ezra 10 Maisina dagiti Assawa a Saan a Judio 1Sidudumog ni Ezra iti sangoanan ti Templo, ket agsangsangit a nangipudno kadagitoy a basbasol. Kabayatan ti panagkararagna, linawlaw ti adu nga Israelita - lallaki, babbai ken ubbing - nga agsangsangit met iti nasaem. 2Kinuna kenkuana ni Secanias nga anak ni Jehiel iti familia ni Elam, "Nagbasolkami iti Dios ta nangasawakami kadagiti babbai a ganggannaet, ngem uray no kasta, adda pay la namnama ti Israel. 3Ita, ikarimi a sipapasnek iti Diostayo a papanawenmi dagiti babbai ken dagiti annakmi kadakuada. Tungpalenmi ti balakadmo ken ti balakad dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1083
dadduma nga agtungtungpal kadagiti bilin ti Dios. Aramidenmi mayannurot iti linteg ti Dios. 4Rebbengmo ti aggunay. Ibagam ti rumbeng a maaramid, ket sumurotkami kenka." 5Pinagsapata ni Ezra dagiti pangulo dagiti papadi, pangulo dagiti Levita ken dagiti amin a tattao nga aramidenda ti insingasing ni Secanias. 6Kalpasanna, pimmanaw ni Ezra iti sangoanan ti Templo ket napan iti kuarto ni Jehohanan nga anak ni Eliasib. Pinalabasna ti rabii sadiay a pulos a saan a nangan ken imminum. Nagpatpatnag a dinungdung-awanna dagitoy nga Israelita gapu ta tinallikudanda ti Dios. 7Iti entero a Jerusalem ken Juda, adda naiwaragawag a bilin kadagiti nagsubli a napagtalaw nga aguummongda idiay Jerusalem. 8Naipakaammo pay a madusa ti siasinoman a saan a makadar-ay iti las-ud ti tallo nga aldaw, babaen ti bilin dagiti ofisiales ken dagiti panglakayen, masamsam dagiti sanikuana ket mapukawna ti kalinteganna a kas miembro ti komunidad. 9Iti uneg ti tallo nga aldaw, iti maika-20 nga aldaw iti maikasiam a bulan, dimteng dagiti amin a lallaki nga agnanaed iti sakup ti Juda ken Benjamin. Naguummongda iti plasa ti templo idiay Jerusalem. Agtudtudo idi iti napigsa. Agtigtigerger ti tunggal maysa gapu iti lamiis ti panawen ken gapu iti butengda iti nakaayabanda. 10Timmakder ni Ezra a padi ket kinunana kadakuada, "Nagsalungasingkayo babaen iti panangasawayo kadagiti babbai a ganggannaet. Gapu iti daytoy, pinadakkelyo ti basol ti Israel. 11Ita ngarud, ipudnoyo dagiti basbasolyo iti Apo a Dios dagiti familiayo, ket aramidenyo ti pakaragsakanna. Adaywanyo dagiti ganggannaet nga agnanaed iti dagayo ket isinayo dagiti ganggannaet nga assawayo." 12Impukkaw dagiti tattao, "Aramidenmi ti aniaman nga ibagam." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1084 ti
13Ngem innayonda, "Adu unay dagiti tattao ket napigsa pay ti tudo; dimi maanusan ti agyan ditoy ruar. Maysa pay, saan a mabiit nga aramiden daytoy ta nakadagdagsen ti nagbasolanmi. 14Bay-am a dagiti ofisialesmi ti mangilungalong iti pannakarisut daytoy a kaso. Ikkam ti tunggal maysa nga addaan iti asawa a ganggannaet iti gundaway a dumatag iti naituding a tiempo, agraman dagiti papangulo ken ukom iti siudad a pagnanaedanna. Iti kasta, maikkat ti pungtot ti Dios." 15Awan ti simmupring iti daytoy a plano malaksid ni Jonatan nga anak ni Asael ken ni Jazeyas nga anak ni Tikva. Kimmanunong da Mesullam ken Sabbetai a Levita kadakuada. 16Inaramid dagiti nagsubli a napagtalaw a kas balud ti naisingasing. Nangpili ni Ezra a padi kadagiti lallaki a nagtaud kadagiti pangulo dagiti familia ket inlistada dagiti naganda. Iti umuna nga aldaw ti maika-10 a bulan, rinugianda ti panagusig. 17Kalpasan ti tallo a bulan, nausig amin a kaso dagiti lallaki nga adda asawana a ganggannaet. Dagiti Lallaki nga adda Asawana a Ganggannaet 18Daytoy ti listaan dagiti nagasawa kadagiti ganggannaet a babbai: Dagiti papadi a nailista segun ti familiada: Iti familia ni Josue ken dagiti kakabsatna nga annak ni Josadac: Maasias, Eliezer, Jarib ken Gedalias. 19Inkarida nga isinada dagiti assawada, ket nangidatonda iti kalakian a karnero a pakapakawanan dagiti basbasolda. 20Iti familia ni Immer: Hanani ken Zebadias. 21Iti familia ni Harim: Maasias, Elias, Semaias, Jehiel ken Uzzias. 22Iti familia ni Pasur: Elioenai, Maasias, Ismael, Netanel, Josabad ken Elasa. 23Dagiti Levita: Josabad, Simei, Kelaias (managan pay Kelita), Petahias, Juda ken Eliezer. 24Dagiti musiko: Eliasib. Dagiti guardia ti Templo: Sallum, Telem ken Uri. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1085
25Dagiti dadduma nga Israelita: Iti familia ni Paros: Ramias, Izzias, Malkija, Mijamin, Eleazar, Malkija ken Benaias. 26Iti familia ni Elam: Mattanias, Zacarias, Jehiel, Abdi, Jeremot ken Elias. 27Iti familia ni Zattu: Elioenai, Eliasib, Mattanias, Jeremot, Zabad ken Aziza. 28Iti familia ni Bebai: Jehohanan, Hananias, Zabbai ken Atlai. 29Iti familia ni Bani: Mesullam, Malluk, Adaias, Jasub, Seal ken Jeremot. 30Iti familia ni Pahat Moab: Adna, Kelal, Benaias, Maasias, Mattanias, Bezalel, Binnui ken Manases. 31-32Iti familia ni Harim: Eliezer, Issijas, Malkija, Semaias, Simeon, Benjamin, Malluk ken Semarias. 33Iti familia ni Hasum: Mattenai, Mattatta, Zabad, Elifelet, Jeremai, Manases ken Simei. 34-37Iti familia ni Bani: Maadai, Amram, Uel, Benaias, Bedeias, Keluhi, Vanias, Meremot, Eliasib, Mattanias, Mattenai ken Jaasu. 38-42Iti familia ni Binnui: Simei, Selemias, Natan, Adaias, Maknadebai, Sasai, Sarai, Azarel, Selemias, Semarias, Sallum, Amarias ken Jose. 43Iti familia ni Nebo: Jeiel, Mattitias, Zabad, Zebina, Jaddai, Joel ken Benaias. 44Ganggannaet ti assawa amin dagitoy a lallaki. Insinada dagiti assawada ket pinapanawda ida agraman dagiti annakda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1086
1087 Nehemias Nehemias 1 1Daytoy ti salaysay ni Nehemias nga anak ni Hacalias. Madanagan ni Nehemias iti Jerusalem Siak ni Nehemias. Addaak idi idiay Susa a kabesera a siudad, iti bulan ti Kislev, iti maika-20 a tawen a panagturay ni Artaxerxes nga emperador. 2Immay sadiay ni Hanani a maysa kadagiti kakabsatko ken ti sumagmamano a lallaki. Naggapuda idiay Juda. Dinamagko kadakuada ti kasasaad dagiti nagsubli a Judio, isuda a naitalaw idi a kas balud, ken ti Jerusalem. 3Imbagada nga agsagsagabada iti kasta unay ket lalaisen ida dagiti ganggannaet nga agnanaed iti kabangibang a lugar. Saan pay kano a nabangon dagiti bakud ti Jerusalem, ket di pay natarimaan dagiti nauram a ruanganna. 4Idi mangngegko daytoy, nagtugawak ket nagsangitak. Adu nga aldaw a nagladladingitak ket saanak a nangnangan. Nagkararagak iti Dios. 5Kinunak, "Apo a Dios ti Langit! Naindaklanka, ket agbutengkami kenka. Mapagtalkanka ket tungpalem ti katulagam kadagiti tattao nga agayat kenka ken agtungpal kadagiti bilbilinmo. 6Kitaennak, OApo, ket denggem ti kararagko iti aldaw ken rabii a panangidawdawatko kadagiti Israelita nga adipenmo. Ipudnok a nagbasolkami, dakami nga Israelita. Wen, nagbasolkami, siak ken dagiti kapuonak. 7Dakes dagiti inaramidmi ket maibusorda kenka. Dimi tinungpal dagiti bilin ken linteg nga intedmo babaen ken ni Moises nga adipenmo. 8Lagipem ita ti imbagam ken ni Moises, 'Dakayo nga Israelita, no saankayo nga agtalinaed a napudno kaniak, iwaraswaraskayto kadagiti amin a nasion. 9Ngem no agsublikayo kaniak ket aramidenyo dagiti imbilbilinko kadakayo, isublikayto iti lugar a pinilik a pagdaydayawanyo kaniak, uray pay no naiwarawarakayo agingga iti ungto ti daga.' Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
10"O Apo, dagitoy dagiti adipenmo, wen, dagiti tattaom. Inispalmo ida babaen iti naindaklan a pannakabalin ken bilegmo. 11Timudem koma ti kararagko ken dagiti kararag dagiti amin nga adipenmo a mayat nga agdayaw kenka. Pagballigiennak ita nga aldaw, ket tignayem ti ari tapno kaasiannak." Kadagidi nga aldaw, siak ti nangimaton iti pannakaiserbi ti arak iti lamisaan ti ari. Nehemias 2 Mapan ni Nehemias idiay Jerusalem 1Bulan idi ti Nisan, iti maika-20 a tawen a panagturay ni Artaxerxes. Iti maysa nga aldaw a mangmangan ti ari, impanko ti arak kenkuana. Idi pay laeng a nadlawna a nalidayak, isut' 2gapuna a sinaludsodna, "Apay a nalidayka? Apay a saanka a naragsak idinto a saanka met a masakit?" Nagdanagak iti daytoy, 3ket kinunak, "Agbiag koma ti Natan-ok nga Ari iti agnanayon! Kasano a mailingedko ti lidayko? Rebba pay laeng ti siudad a nakaitaneman dagiti kapuonak ken di pay nabangon dagiti nauram a ruanganna." 4Sinaludsod ti ari, "Ania ngarud ti kayatmo?" Nagkararagak iti Dios ti Langit 5ket kalpasanna, kinunak iti ari, "No maragsakan kaniak ti Natan-ok nga Ari ket kayatna a patgan ti dawatko, palubosannak koma a mapan idiay Juda tapno bangonek manen ti siudad a nakaitaneman dagidi kapuonak." 6Agtugtugaw idi ti reyna iti abay ti ari. Sinaludsod ti ari no kasano ti kabayag ti kaawanko ken kaano nga agsubliak. Imbagak kenkuana ket immannugot iti dawatko. 7Kalpasanna, dinawatko iti ari a pakuyogannak kadagiti suratna para kadagiti gobernador iti probinsia iti Laud-ti-Eufrates ket ibilinna a kitaenda nga awan pakaan-anoak agingga a makadanonak idiay Juda. 8Indawatko pay a suratanna ni Asaf, ti agay-aywan iti bakir a kukua ti ari tapno ikkannak kadagiti kayo a masapul kadagiti ruangan ti sarikedked ti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1088
Templo, kadagiti bakud ti siudad ken iti balay a pagnaedak. Pinatgan ti ari ti amin a dawatko agsipud ta adda ti Dios kaniak. 9Pinakuyogannak ti ari iti sumagmamano nga ofisiales ti armada ken maysa a bunggoy dagiti mannakigubat a nagkabalio. Nagturongak iti Laud-ti-Eufrates ket intedko dagiti surat ti ari kadagiti gobernador. 10Ngem nakapungtot ni Sanballat a taga-Bet Horon ken ni Tobias nga ofisial nga Ammonita idi nadamagda nga adda simmangpet nga agtrabaho iti pagimbagan dagiti Israelita. 11Nagtarusak idiay Jerusalem ket nagyanak sadiay iti tallo nga aldaw. 12Awan nangibagbagaak iti imbilin ti Dios kaniak nga aramidek iti Jerusalem. Iti tengnga ti rabii, bimmangonak, inayabak ti sumagmamano kadagiti kakaduak ket rimmuarkami. Ti la nagsakayak nga asno ti intugotmi nga animal. 13Rabii pay laeng idi panawak ti siudad. Nagnaak iti Ruangan ti Tanap iti laud, ket nagpa-abagatanak iti Burayok ti Dragon saak nagturong iti Ruangan a Pagibellengan iti Rugit. Bayat ti ilalabasko, sinukimatko dagiti narba a bakud ti siudad ken dagiti ruangan a nauram. 14Kalpasanna, nagpa-amiananak a napan iti Ruangan ti Ubbog ken iti Tangke ti Ari. Awan mabalin a pagnaan ti asno a pagsaksakayak kadagiti rebba, 15isu a nagturongak iti tanap ket intultuloyko a sinukimat ti bakud. Kalpasanna, nagsubliak iti siudad, iti isu met laeng a nagnaak iti Ruangan ti Tanap. 16Saan nga ammo dagiti agtuturay iti siudad no sadino ti napanak wenno ania ti ar-aramidek. Awan pay ngamin imbagbagak kadagiti Judio - kadagiti papadi, kadagiti papangulo, kadagiti ofisiales, wenno iti siasinoman a makipagtrabahonto. 17Kinunak kadakuada, "Makitayo ti agdama a parikuttayo. Narba ti Jerusalem ket nauram dagiti ruanganna. Agtitinnulongtayo a mangbangon manen kadagiti bakud tapno saantayon a maibabain." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1089
18Imbagak kadakuada no kasano ti panangtarabay ken panangtulong ti Dios kaniak. Imbagak met kadakuada ti sao kaniak ti ari. "Rugiantayo ngaruden," insungbatda, isu a nagsaganada a mangirugi iti trabaho. 19Ngem idi madamag da Sanballat, Tobias ken Gesem nga Arabo ti aramidenmi, kinatkatawaan ken linalaisdakami. Kinunada, "Ania ti kayatyo a paneknekan iti daytoy nga aramidenyo? Busorenyo kadi ti ari?" 20"Pagballigiennakaminto ti Dios ti Langit," insungbatko. "Dakami dagiti adipenna ket rugianmin ti agbangon. Awan ti kalinteganyo a mangtagikua iti aniaman iti Jerusalem, ket awan met pasetyo iti pakasaritaanna." Nehemias 3 Mabangon manen ti Bakud ti Jerusalem 1Kastoy ti pannakabangon manen ti bakud ti siudad. Ni Eliasib a Nangato a Padi ken dagiti padana a papadi ti nangbangon iti Ruangan ti Karnero. Kinonsagrarda ti ruangan ket insublida dagiti ridaw iti lugarda. Binangonda manen ti bakud agingga iti Torre dagiti Sangagasut ken iti Torre ni Hananel. 2Dagiti lallaki a taga-Jerico ti nangtarimaan iti sumaruno a paset. Ni Zaccur nga anak ni Imri ti nangbangon iti sumaruno a paset. 3Dagiti lallaki nga annak ni Hassenaa ti nangbangon iti Ruangan ti Ikan. Inkabilda dagiti aoanan ken dagiti ridaw, ket inkabilda dagiti pagibalunetan ken dagiti balunet a pangserra iti ruangan. 4Ni Meremot nga anak ni Urias ken apoko ni Hakkoz ti nangbangon iti sumaruno a paset. Ni Mesullam nga anak ni Barakias ken apoko ni Mesezabel ti nangbangon iti sumaruno a paset. Ni Zadok nga anak ni Baana ti nangbangon iti sumaruno a paset. 5Dagiti lallaki a taga-Tekoa ti nangbangon iti sumaruno a paset. Ngem di kayat dagiti mabigbigbig a lallaki iti ili ti agtrabaho iti nadagsen, ti trabaho nga inted dagiti mangimaton kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1090
6Ni Joyada nga anak ni Pasea ken ni Mesullam nga anak ni Besodias ti nangbangon iti Ruangan ti Jesana. Inkabilda dagiti aoanan ken ridaw, kasta met dagiti pagibalunetan ken dagiti balunet a pangserra iti ruangan. 7Ni Melatias a taga-Gabaon, ni Jadon a taga-Meronot ken dagiti lallaki a taga- Gabaon ken Mizpa ti nangbangon iti sumaruno a paset. Nagpatinggada iti pagtaengan ti gobernador ti Laud-ti-Eufrates. 8Ni Uzziel nga anak ni Harhaias ken platero ti nangbangon iti sumaruno a paset. Ni Hananias nga agar-aramid iti bangbanglo ti nangbangon iti sumaruno a paset agingga iti Akaba a Bakud. 9Ni Refaias nga anak ni Hur, ti mangituray iti kagudua ti Distrito ti Jerusalem, ti nangbangon iti sumaruno a paset. 10Ni Jedaias nga anak ni Harumaf ti nangbangon iti sumaruno a paset, nga adda iti asideg ti balayna. Ni Hattus nga anak ni Hasabneyas ti nangbangon iti sumaruno a paset. 11Ni Malkija nga anak ni Harim ken ni Hassub nga anak ni Pahat Moab ti nangbangon iti sumaruno a paset ken iti Torre dagiti Urno. 12Ni Sallum nga anak ni Hallohes, ti mangituray iti sabali a kagudua ti Distrito ti Jerusalem, ti nangbangon iti sumaruno a paset. (Tinulongan dagiti babbai nga annakna.) 13Ni Hanun ken dagiti agnaed iti siudad ti Zanoa ti nangbangon manen iti Ruangan ti Tanap. Inkabilda dagiti ridaw iti sigud a lugarda, inkapetda dagiti pagibalunetan ken dagiti balunet ti ruangan, ket tinarimaanda ti paset ti bakud a 1,500 a kadapan ti kaatiddog agingga iti Ruangan a Pagibellengan iti Rugit. 14Ni Malkija nga anak ni Rekab, ti mangituray iti Distrito ti Bet Hakkerem, ti nangbangon iti Ruangan a Pagibellengan iti Rugit. Inkabilna dagiti ridaw iti sigud a lugarda kasta met dagiti pagibalunetan ken dagiti balunet ti ruangan. 15Ni Sallum nga anak ni Colhoze, ti mangituray iti Distrito ti Mizpa, ti nangbangon iti Ruangan ti Ubbog. Ginaburanna ti pagnaan, inkabilna dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1091
ruangan iti sigud a lugarda ket inkapetna dagiti pagibalunetan ken dagiti balunet ti ruangan. Iti asideg ti Tangke ti Sela, binangonna ti bakud a dumna iti hardin ti ari agingga iti agdan nga agpababa nga aggapu iti Siudad ni David. 16Ni Nehemias nga anak ni Azbuk, ti mangituray iti kagudua ti Distrito ti Bet- zur, ti nangbangon iti sumaruno a paset, agingga iti tanem ni David, ti tangke ken ti kampo dagiti mannakigubat. Dagiti Levita a Nakipagtrabaho iti Bakud 17Dagitoy dagiti Levita a nangbangon manen kadagiti dadduma a paset ti bakud. Ni Rehum nga anak ni Bani ti nangbangon iti sumaruno a paset. Ni Hasabias a mangituray iti kagudua ti Distrito ti Keila ti nangbangon iti sumaruno a paset iti nagan ti distritona. 18Ni Bavvai nga anak ni Henadad, ti mangituray iti sabali a kagudua ti Distrito ti Keila, ti nangbangon iti sumaruno a paset. 19Ni Ezer nga anak ni Jesua, ti mangituray iti Mizpa, ti nangbangon iti sumaruno a paset, iti sangoanan ti pagiduldulinan iti armas agingga iti pagsikkoan ti bakud. 20Ni Baruc nga anak ni Zabbai ti nangbangon iti sumaruno a paset agingga iti pagserkan ti balay ni Eliasib a Nangato a Padi. 21Ni Meremot nga anak ni Urias ken apoko ni Hakkoz ti nangbangon iti sumaruno a paset, agingga iti ungto ti balay ni Eliasib. Dagiti Papadi a Nakipagtrabaho iti Bakud 22Dagitoy dagiti papadi a timmulong iti pannakabangon manen ti bakud. Dagiti papadi nga agnaed iti lawlaw ti Jerusalem ti nangbangon iti sumaruno a paset. 23Da Benjamin ken Hassub ti nangbangon iti sumaruno a paset, iti sangoanan dagiti balbalayda. Ni Azarias nga anak ni Maaseias ken apoko ni Ananias ti nangbangon iti sumaruno a paset, iti sango ti balayna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1092
24Ni Binnui nga anak ni Henadad ti nangbangon iti sumaruno a paset, manipud iti balay ni Azarias agingga iti suli ti bakud. 25-26Ni Palal nga anak ni Uzai ti nangbangon iti sumaruno a paset, manipud iti suli ken iti torre ti akingngato a palasio iti paraangan ti guardia. Ni Pedaias nga anak ni Paros ti nangbangon iti sumaruno a paset agingga iti daya iti asideg ti Ruangan ti Danum ken ti torre a pagguardiaan iti Templo. (Asideg daytoy iti paset ti siudad, iti maysa a lugar a managan Ofel a pagnanaedan dagiti agtartrabaho iti Templo.) Dagiti Dadduma a Timmulong 27Dagiti lallaki a taga-siudad ti Tekoa ti nangbangon iti sumaruno a paset, manipud iti kasumbangir ti dakkel a torre a pagguardiaan iti Templo agingga iti bakud iti asideg ti Ofel. Daytoy ti maikadua a binangonda. 28Maysa a grupo dagiti papadi ti nangbangon iti sumaruno a paset, manipud iti Ruangan ti Kabalio nga agpa-amianan. Binangon ti tunggal maysa ti bakud iti sangoanan ti balayna. 29Ni Zadok nga anak ni Immer ti nangbangon iti sumaruno a paset, iti sango ti balayna. Ni Semaias nga anak ni Secanias, ti agay-aywan iti Akindaya a Ruangan, ti nangbangon iti sumaruno a paset. 30Ni Hananias nga anak ni Selemias ken ni Hanun a maikanem nga anak ni Zalaf ti nangbangon iti sumaruno a paset. Daytoy ti maikadua a binangonda. Ni Mesullam nga anak ni Barakias ti nangbangon iti sumaruno a paset, iti sangoanan ti pagnanaedanna. 31Ni Malkija a platero ti nangbangon iti sumaruno a paset agingga iti patakder nga us-usaren dagiti agtartrabaho iti Templo ken dagiti komersiante iti abay ti ruangan nga agturong iti Templo, iti asideg ti kuarto iti ngatoen ti amianan-a-daya ti suli ti bakud. 32Dagiti platero ken dagiti komersiante ti nangbangon iti sumaruno a paset, manipud iti kuarto iti suli agingga iti Ruangan ti Karnero. Nehemias 4 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1093
Dagiti Bumusor iti Trabaho ni Nehemias 1Kasta unay ti pungtot ni Sanballat idi nadamagna a bangbangonenmi manen ti bakud. Rinugianna ti nanglais kadakami a Judio. 2Kinunana iti sangoanan dagiti kakaduana ken dagiti mannakigubat a Samaritano, "Ania ti kayat a paneknekan dagitoy nakakaasi a Judio iti daytoy nga ar-aramidenda? Kayatda kadi a bangonen manen ti siudad? Ipagarupda aya a babaen iti panagidatagda kadagiti daton, malpasda ti trabaho iti maysa nga aldaw? Mabalinda aya a pagbangon dagiti nauram ken naburburak a batbato?" 3Agtaktakder idi ni Tobias nga Ammonita iti abay ni Sanballat. Innayonna, "Ania met ti bangbangonenda? Nalaka a matuang - uray musang laeng ti magna, marsuoden." 4Inkararagko, "O Dios, denggem ti panangrabrabakda kadakami. Agdissuor koma kadakuada ti pananglalaisda kadakami. Masamsam koma amin a sanikuada, ket maitalawda a kas balud iti sabali a daga. 5Dimo pakawanen ti dakes nga aramidda, ket dimo liplipatan dagiti basolda, agsipud ta pabpabainandakami iti ar-aramidenmi." 6Intuloymi latta a binangon ti bakud, ket iti saan a nabayag, naguduamin ti katayagna, gapu ta napasnek dagiti tattao nga agtrabaho. 7Kasta unay ti pungtot da Sanballat ken Tobias, kasta met dagiti taga-Arabia, Ammon ken Asdod, idi madamagda nga agtultuloy latta ti pannakabangon ti bakud ti Jerusalem, ket dandanin maserraan dagiti giwangna. 8Iti kasta, nagtutulagda a rauten ti Jerusalem ken mangriribukda. 9Ngem nagkararagkami iti Diostayo, ket nangdutokkami kadagiti lallaki nga agguardia iti aldaw ken iti rabii. 10Kinuna dagiti taga-Juda, "Kumapuykami nga agbagbagkat iti nadagsen. Adu unay ti bato a bunagenmi. Saanmi a kabaelan a bangonen ti bakud." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1094
11Impagarup dagiti kabusormi a saanmi nga ammo wenno makita ti panggepda a mangraut ken agpapatay kadakami tapno agsardengen ti trabahomi. 12Kanayon nga umay dagiti Judio nga agnaed kadagiti lugar dagiti kabusormi ket binallaagandakami iti naminsangapulo maipapan iti dakes a panggepda. 13Inarmasak ngarud dagiti tattao iti kampilan, pika ken pana ket impuestok ida iti likudan dagiti bakud a di pay nalpas. Impuestok ida segun ti familiada. 14Nadlawko a madanagan dagiti tattao, isut' gapuna a kinunak kadakuada, kadagiti papangulo ken ofisialesda, "Dikay agbuteng kadagiti kabusortayo! Laglagipenyo a naindaklan ken makaam-amak ti Apo. Isu ti makigubat a mangsalaknib kadagiti kailianyo, kadagiti annakyo, kadagiti assawayo ken kadagiti balbalayyo." 15Nadamag dagiti kabusormi a naammoanmi ti gandatda ket nabigbigda a saan a pinagballigi ti Dios dagiti panggepda. Iti kasta, intuloymi a binangon ti bakud. 16Manipud idin, kagudua ti bilang dagiti tattao ti nagtrabaho, ket ti kagudua ti nagguardia. Nakaarmas dagiti guardia iti gayang, kalasag, pana ken sikakabalda. Inted dagiti papangulo ti naan-anay a tulongda kadagiti taga- Juda 17a mangtartarimaan iti bakud. Uray pay ti agbunag kadagiti materiales, iggemna dagitoy iti maysa nga imana idinto nga igam ti petpetpetan ti maysa. 18Sibabarikes latta iti kampilan dagiti agbangbangon bayat panagtrabahoda. Adda iti abayko ti mangpuyot iti trumpeta a pangballaag kadagiti tattao. 19Kinunak kadagiti tattao, kadagiti ofisiales ken papanguloda, "Atiddog ti bakud a tartrabahoentayo ket agaaddayotayo. 20No mangngegyo ti trumpeta a mapuyot a kas ballaag, lawlawendak. Ti Diostayo ti makigubat a mangsalaknib kadatayo." Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1095 ti
1096 21Inaldaw a kasta ti aramidmi. Manipud parbangon agingga iti rabii nga agparang dagiti bituen, kagudua ti agtrabaho, ket ti kagudua agguardiada a nakaiggem iti gayang. 22Kabayatan dayta a tiempo, imbagak kadagiti amin a lallaki a mangimaton nga agyanda idiay Jerusalem iti rabii, agraman dagiti amin a katulonganda, tapno maguardiaanmi ti siudad iti rabii ket agtrabahokami iti aldaw. 23Diak uksoben dagiti pagan-anayko uray iti rabii, kasta met dagiti kakaduak, wenno dagiti adipenko, wenno dagiti guardiak. Iggemmi latta dagiti armasmi, uray no inkam sumakdo. Nehemias 5 Asikasoen ni Nehemias dagiti Parikut dagiti Tattao 1Dimteng ti panawen a nagreklamo dagiti tattao, lallaki ken babbai, gapu iti aramid dagiti padada a Judio. 2Adda dagiti nagkuna, "Adukami a sangafamiliaan. Masapulmi ti taraon tapno agbiagkami." 3Adda met dagiti nagkuna: "Kapilitan nga insaldami dagiti talon, kaubasan ken balaymi tapno adda igatangmi iti kanenmi ket dikam agbisin." 4Kinuna pay ti dadduma, "Immutangkami iti kuarta tapno adda pagbuismi kadagiti talon ken kaubasanmi. 5Ti kasapulanmi kas met laeng iti kasapulan dagiti padami a Judio. Ania ti nakaigiddiatan dagiti annakmi kadagiti annakda? Ngem inkapilitan a patagabumi dagiti annakmi. Kinaagpaysona, nailakomin a tagabu dagiti sumagmamano nga annakmi a babbai. Awan ti maaramidmi ta sabalin ti agtagikua kadagiti taltalon ken kaubasanmi." 6Napalalo ti pungtotko a nakangngeg kadagiti reklamoda, 7ketinkeddengko ti agtignay. Napanak kadagiti papangulo ken dagiti ofisiales ket binabalawko ida. Kinunak kadakuada: "Parparigatenyo dagiti kakabsatyo!" Inummongko dagiti tattao tapno risutenmi dagiti parikut. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
8Kinunak, "Inaramidtayo amin a kabaelantayo a nangsubbot kadagiti kakabsat a Judio a nangilako iti bagbagida kadagiti ganggannaet. Ngem ita, apay a pilitenyo dagiti kakabsatyo a paadipenda kadagiti padatayo a Judio?" Nagulimek dagiti pangulo ket awan ti naisungbatda. 9Kinunak pay: "Saan a nasayaat ti kasta nga aramidyo! Rebbengyo ti agbuteng iti Dios ket agaramidkayo iti naimbag tapno awan pakalaisantayo kadagiti Hentil a kabusortayo. 10Pinautangak dagiti tattao iti kuarta ken taraon. Kasta met ti inaramid dagiti kaduak ken dagiti tattao nga agtartrabaho iti babaek. Ditay koman pampanunoten dagiti impautangtayo. 11Ita met laeng, isubliyon dagiti talon, kaubasan, kaoliboan ken dagiti balbalayda. Pakawanenyon dagiti amin nga utangda - kuarta, taraon, arak wenno lana." 12"Tungpalenmi ti ibagam," kinuna dagiti pangulo. "Isublimin ti sanikuada ken dimin singsingiren dagiti utangda." Inayabak dagiti papadi ket iti imatangda, pinagsapatak dagiti pangulo a tungpalenda dagiti karida. 13Inikkatko ti barikesko, winagwagko ket kinunak: "Kastoyto panangwagwag ti Dios iti siasinoman a di mangtungpal iti karina. Alaento ti Dios dagiti balbalayyo ken amin a kukuayo ket awanto a pulos ti ibatina kadakayo." Sangsangkamaysa dagiti amin nga adda sadiay ti nagkuna: "Sapay koma ta kasta!" Indaydayawda ni Yahweh ket tinungpalda ti inkarida. Ti Kinamanagparabur ni Nehemias 14Sangapulo ket dua a tawen a naggobernadorak iti Juda. Nangrugiak idi maika-20 a tawen a panagturay ni Artaxerxes agingga iti maika-32 a tawen iti akemna a kas emperador. Kabayatan dayta a tiempo, saankami a nangnangan kadagiti kakabagiak kadagiti taraon nga abastok a kas gobernador. 15Pinadagsenan dagiti gobernador nga immun-una ngem siak dagiti tattao. Inaldaw nga agsingirda iti kagudua a kilo a pirak a maigatang iti taraon ken Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1097 ti
arak. Uray dagidi adipenda, pinarparigatda dagiti tattao. Ngem sabali ti inaramidko ta adda panagbutengko iti Dios. 16Impanko amin a kabaelak a nangbangon manen iti bakud, ket awan nagamgamko a sanikua. Timmulong dagiti amin a tattaok. 17Inaldaw a nagpakanak iti 150 a Judio ken dagiti papanguloda, malaksid pay kadagiti tattao a naggapu kadagiti kabangibang a nasion. 18Inaldaw a nagpartiak iti maysa a baka, innem a napili a karnero ken adu a manok. Tunggal sangapulo nga aldaw, agpainumak iti baro nga arak. Nupay kasta, saanko nga innal-ala ti abastok a kas gobernador, ta madagsenan unay dagiti tattao. 19Dawatek kenka, O Dios, nga ibilangmo a pakaidayawak dagiti amin nga inaramidko kadagitoy a tattao. Nehemias 6 Mamin-adu a Maisikat ni Nehemias 1Nadamag da Sanballat, Tobias, Gesem ken dagiti dadduma a kabusormi a nabangonmin ti bakud ket awanen ti giwangna, nupay di pay naikapet dagiti ruangan kadagiti pagserkan. 2Pinaibaga da Sanballat ken Gesem nga agkikitakami iti maysa kadagiti barrio iti Tanap ti Ono. Ngem kunada laeng dayta ta kayatdak a dangran. 3Nangibaonak kadagiti mangibaga kadakuada, "Adda nasken nga aramidek ket diak masango ti umay dita. Diak kayat a maisardeng ti trabaho gapu laeng iti umaykayo panangkita kadakayo." 4Namimpat a kasta ti pinaibagada kaniak, ngem isu met laeng ti insungbatko. 5Nangipatulod ni Sanballat iti mensahe iti maikalima a daras. Silulukat daytoy a surat a pinaipanna kadagiti adipenna. 6Kastoy ti nailanad: "Kuna ni Gesem kaniak nga agwarwaras ti damag kadagiti kabangibang a nasion a panggepyo a Judio ti umalsa. Daytoy ti gapuna a bangbangonenyo manen ti bakud. Panggepmo kano ti agbalin nga ari, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1098
7ket nakitulagka kadagiti sumagmamano a profeta a mangipakdaar kenka nga ari ti Juda idiay Jerusalem. Awan duadua a madamagto daytoy ti Natan-ok nga Ari, isut' gapuna nga isingasingko nga umayka ket pagsaritaanta daytoy a banag." 8Daytoy ti sungbatko kenkuana, "Awan ti kinapudno ti ibagbagam. Sika met laeng ti nangparbo kadagita a sasao." 9Butbutngendakami ta kayatda nga isardengmi ti trabaho. Ngem ita, O Dios, papigsaennak kadi! 10Iti dayta a tiempo, sinarungkarak ni Semaias nga anak ni Delaias ken apoko ni Mehetabel, ta saanna a mapanawan ti balayna. Kinunana kaniak, "Inta aglemmeng iti santuario ti Templo, ket tulbekanta dagiti ridaw, agsipud ta umaydaka papatayen. Iti uray ania a rabii, umaydaka papatayen." 11"Saanak a takrot a lalaki nga agtaray ken aglemmeng," insungbatko. "Ipagarupmo kadi nga aglemmengak iti Templo tapno maispal ti biagko? Diak aramiden dayta." 12Idi pampanunotek daytoy, naamirisko a saan a nagsao ti Dios ken ni Semaias no di ket pinasuksokan da Tobias ken Sanballat tapno ballaagandak. 13Tinangdananda a mangbutbuteng kaniak tapno agbasolak ket madadael ti dayawko ken maibabainak. 14Inkararagko, "O Dios, laglagipem ti inaramid da Tobias ken Sanballat, ket dusaem ida. Laglagipem met ti inaramid ni Nodias, dayta profeta a babai, ken dagiti dadduma pay a profeta a nangbutbuteng kaniak." Ti Pannakaileppas ti Trabaho 15Iti maika-25 nga aldaw ti bulan ti Elul, nalpasmi a binangon ti bakud; 52 nga aldaw a nagtrabahokami. 16Idi madamag daytoy dagiti kabusormi kadagiti kabangibang a nasion, nabigbigda a naibabainda gapu ta ammo ti amin a nalpas ti trabaho babaen iti tulong ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1099
17Kabayatan dayta a tiempo, nakisinsinnurat dagiti papangulo a Judio ken ni Tobias. 18Adu kadagiti taga-Juda ti kimmanunong ken ni Tobias agsipud ta manugang ni Secanias a Judio nga anak ni Ara. Maysa pay, inasawa ni Jehohanan nga anakna ti babai nga anak ni Mesullam nga anak ni Barakias. 19Ipangpangngeg dagiti tattao kaniak dagiti amin a naimbag nga aramid ni Tobias. Ipulpulongda met kenkuana dagiti amin a saok. Kanayon a suratannak tapno butbutngennak. Nehemias 7 1Kalpasan a nabangon manen ti bakud ken naikabilen dagiti ruangan, natudingan dagiti agguardia iti Templo ken dagiti miembro ti nasagradoan a koro. Naikkan met dagiti Levita iti trabahoda. 2Nangikabilak iti dua a tao a mangimaton iti siudad ti Jerusalem: ni Hanani a kabsatko ken ni Hananias a pangulo nga ofisial dagiti agbambantay iti sarikedked. Matalek ken managbuteng iti Dios ni Hananias ket awan pumada kenkuana. 3Imbagak kaduada a sada la luktan ti ruangan ti Jerusalem iti bigat no makatangkayagen ti init, ket irikep ken balunetanda sakbay nga agawid dagiti guardia iti sumipnget. Imbagak pay a mangisaadda kadagiti agnanaed iti Jerusalem nga agguardia ket adda dagiti ipuestoda kadagiti naituding a lugar idinto nga agpatrulia dagiti dadduma iti asideg dagiti balbalayda. Ti Listaan dagiti Tattao (Ez. 2:1-70) 4Nalawa ti siudad, ngem bassit dagiti agnanaed, ket manmano pay laeng dagiti nabangon a balbalay. 5Tinignaynak ti Dios a mangummong kadagiti tattao, kadagiti papangulo ken ofisialesda, tapno masukimat ti listaan ti familia ti tunggal maysa. Nabirokak ti libro a nakailanadan ti nagnagan dagiti immun-una a nagsubli kadagiti napagtalaw a kas balud. Daytoy ti nasarakak a nailanad: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1100
6Adu kadagiti napagtalaw ti pimmanaw iti probinsia ti Babilonia ket nagsubli ti tunggal maysa iti bukodna nga ili idiay Jerusalem ken Juda. Agnanaeden dagiti familiada a kas balud idiay Babilonia manipud impan ni Ari Nebucadnesar ida sadiay. 7Adtoy dagiti papanguloda: Zerubbabel, Jesua, Nehemias, Azarias, Raamias, Nahamani, Mardokeo, Bilsan, Misperet, Bigvai, Nehum ken Baana. 8-25Daytoy ti listaan dagiti familia dagiti Israelita agraman ti bilang ti tunggal familia a nagsubli: Paros - 2,172 Sefatias - 372 Ara - 652 Pahat Moab (dagiti kaputotan da Jesua ken Joab) - 2,818 Elam - 1,254 Zattu - 845 Zakkai - 760 Binnui - 648 Bebai - 628 Azgad - 2,322 Adonikam - 667 Bigvai - 2,067 Adin - 655 Ater (managan pay Hezekias) - 98 Hasum - 328 Bezai - 324 Harif - 112 Gabaon - 95 26-38Nagsubli met dagiti tattao a ti familiada nagnaed kadagitoy nga il-ili: Betlehem ken Netofa - 188 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1101
Anatot - 128 Bet-Azmavet - 42 Kiriat Jearim, Kefira ken Beerot - 743 Rama ken Geba - 621 Mikmas - 122 Betel ken Ai - 123 Ti sabali a Nebo - 52 Ti sabali nga Elam - 1,254 Harim - 320 Jerico - 345 Lod, Hadid ken Ono - 721 Senaa - 3,930 39-42Daytoy ti listaan dagiti nagsubli a familia dagiti papadi: Jedaias (dagiti kaputotan ni Jesua) - 973 Immer - 1,052 Pashur - 1,247 Harim - 1,017 43-45Dagiti nagsubli a familia dagiti Levita: Jesua ken Kadmiel (dagiti kaputotan ni Hodavias) - 74 Dagiti kantores iti Templo (dagiti kaputotan ni Asaf) - 148 Dagiti guardia ti Templo (dagiti kaputotan da Sallum, Ater, Talmon, Akkub, Hatita ken Sobai) - 138 46-56Dagiti familia dagiti agtartrabaho iti Templo a nagsubli: Siha, Hasufa, Tabbaot, Keros, Sia, Padon, Lebana, Hagaba, Salmai, Hanan, Giddel, Gahar, Reayas, Resin, Nekoda, Gazzam, Uzza, Pasea, Besai, Meunim, Nefusesim, Bakbuk, Hakufa, Harhur, Bazlit, Mehida, Harsa, Barkos, Sisera, Tema, Nesias ken Hatifa. 57-59Dagiti nagsubli a familia dagiti adipen ni Solomon: Sotai, Soferet, Perida, Jaala, Darkon, Giddel, Sefatias, Hattil, Pokeret Hazzebaim ken Amon. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1102
60Agdaup iti 392 dagiti kaputotan dagiti agtartrabaho iti Templo ken dagiti adipen ni Solomon a nagsubli. 61-62Adda 642 a nagsubli a nagtaud iti familia da Delaias, Tobias ken Nekoda. Naggapuda kadagiti ili ti Tel Mela, Tel Harsa, Kerub, Addon ken Immer, ngem dida mapaneknekan a kaputotan ida dagiti Israelita. 63-64Dagitoy dagiti familia dagiti papadi a saan a masapulan dagiti libro a mangpaneknek iti nagtaudanda a familia: Hobaias, Hakkoz ken Barzillai. (Naikamang iti familia ni Barzillai a Galaadita ti kapuonan ti familia dagiti papadi a nagtaudan ni Barzillai; tinawidna ti nagan ti familia ti katuganganna a lalaki.) Gapu ta dida mapaneknekan no siasino dagiti kapuonanda, dida naawat a kas papadi. 65Imbaga ti gobernador kadakuada a dida mabalin ti mangan kadagiti taraon a naidaton iti Dios agingga nga adda padi a makiuman babaen iti Urim ken Tummim. 66Agdagup iti 42,360 dagiti amin a nagsubli kadagiti napagtalaw a kas balud. 67-69Dagiti adipenda a lallaki ken babbai - 7,337 Dagiti kantores a lallaki ken babbai - 245 Dagiti kabalio - 736 Dagiti mulo - 245 Dagiti kamelio - 435 Dagiti asno - 6,720 70-72Adu kadagiti tattao ti nangted iti tulongda iti pannakabangon manen ti Templo: Ti gobernador 270 nga onsa a balitok 50 a malukong a mausar iti seremonia 530 a pagan-anay dagiti papadi Dagiti papangulo dagiti kapuonan 5,400 nga onsa a balitok Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1103
51,450 nga onsa a pirak Dagiti dadduma a tattao 5,400 nga onsa a balitok 46,770 nga onsa a pirak 67 a pagan-anay dagiti papadi 73Dagiti papadi, dagiti Levita, dagiti guardia ti Templo, dagiti musiko, ti adu kadagiti kadawyan a tattao, dagiti agtartrabaho iti Templo - amin nga Israelita - nagnaedda kadagiti il-ili ken siudad ti Juda. Nehemias 8 Ibasa ni Ezra ti Linteg kadagiti Tattao 1Idi dumteng ti maikapito a bulan, agnanaeden dagiti Israelita kadagiti il-ili ken siudadda. Iti umuna nga aldaw iti dayta a bulan, naguummongda amin iti plasa iti uneg ti Ruangan ti Danum idiay Jerusalem. Dinawatda ken ni Ezra a padi ken masirib iti Linteg nga alaenna ti libro ti Linteg nga inted ni Yahweh ken ni Moises para kadagiti Israelita. 2Innala ni Ezra ti libro. Napan iti sangoanan ti ummong a buklen dagiti lallaki ken babbai agraman ubbing nga addan umdas a tawenda a makaawat iti sao. 3Manipud iti agsapa agingga iti agmatuon, imbasa ni Ezra ti Linteg kadagiti tattao a nagtitipon iti plasa iti asideg ti ruangan. Sipapasnekda amin a dimngeg. 4Agtaktakder ni Ezra iti kayo a plataforma a naaramid para iti daytoy nga aldaw. Iti makannawanna, nakatakder da Mattitias, Sema, Anaias, Urias, Hilkias ken Maaseias ket iti makannigidna, da Pedaias, Misael, Malkija, Hasum, Hasbaddana, Zacarias ken Mesullam. 5Linuktan ni Ezra ti libro. Agtaktakder ni Ezra iti plataforma ket makita dagiti amin a tattao. Nagtakderda apaman a naluktan ti libro. 6Kinuna ni Ezra, "Madaydayaw ti Apo, ti naindaklan a Dios!" Ingngato dagiti amin a tattao dagiti imada sada kinuna, "Sapay koma ta kasta! Sapay koma ta kasta!" Kalpasanna, nagpaklebda a nagdaydayaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1104
7Timmakder dagiti tattao, ket impalawag dagitoy a Levita ti Linteg: Jesua, Bani, Serebias, Jamin, Akkub, Sabbetai, Hodias, Maaseias, Kelita, Azarias, Josabad, Hanan ken Pelaias. 8Impatarusda ti Linteg ti Dios sada inlawlawag tapno maawatan dagiti tattao. 9Nagsasangit dagiti tattao idi mangngegda ti ipaannurot ti Linteg. Ket kinuna ni Nehemias a gobernador, ni Ezra a padi ken eskriba, ken dagiti Levita a mangipalpalawag iti Linteg kadagiti tattao, "Nasantoan daytoy nga aldaw iti Apo a Diosyo. Saankayo nga agladingit wenno agsangit. 10Agawidkayon ket agfiestakayo. Ibingayanyo iti taraon ken arak dagiti agkurkurang iti agserbi kadakuada. Nasantoan daytoy nga aldaw iti Apotayo. Dikay agladingit, ta ti rag-o ti Apo ti mangpapigsa kadakayo." 11Nagwaras dagiti Levita iti ummong dagiti tattao ket pinakiredda ti pakinakemda. Imbagada a dida agladladingit ta nasantoan daytoy nga aldaw. 12Nagawid ngarud dagiti amin a tattao, ket siraragsakda a nagpapangan ken nagiinum ket nagibingayda kadagiti kanenda ta naawatanda ti naibasa kadakuada. Ti Fiesta dagiti Abong-abong 13Iti sumuno nga aldaw, napan dagiti ulo ti familia agraman dagiti papadi ken Levita ken ni Ezra tapno adalenda ti pannursuro ti Linteg. 14Natakuatanda a naibilin kadagiti Israelita nga agnaedda kadagiti abong- abong kabayatan ti Fiesta ti Abong-abong, kas sagudayen ti Linteg nga inted ni Yahweh ken ni Moises. 15Iti kasta, intedda dagiti annuroten iti entero a Jerusalem ken kadagiti dadduma a siudad ken il-ili: "Inkayo kadagiti turturod ket agalakayo kadagiti sanga ti olibo, kadagiti saleng, mirto, palma ken dadduma pay a kayo, ket agaramidkayo iti paglinonganyo, kas mayannurot iti alagaden iti Linteg." 16Nagala ngarud dagiti tattao kadagiti sangsanga ket nagaramidda kadagiti paglinongan kadagiti tuktok dagiti balbalayda, kadagiti paraanganda, iti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1105
paraangan ti Templo, iti plasa iti abay ti Ruangan ti Danum ken iti abay ti Ruangan ni Efraim. 17Kasta met ti inaramid dagiti amin a nagsubli manipud kadagiti pagilian a nakaipananda a kas balud. Nagipatakderda kadagiti abong-abong a nagyananda. Daytoy ti damo a pannakaaramid ti fiesta manipud idi tiempo ni Josue nga anak ni Nun. Adda rag-o ken ragsak ti tunggal maysa kadakuada. 18Manipud iti umuna nga aldaw ti fiesta agingga iti maudi, inaldaw nga adda mabasa a paset ti Linteg ti Dios. Pito nga aldaw a nagrarambakda, ket iti maikawalo nga aldaw, adda naangay a seremonia a panggibus iti fiesta, kas mayannurot iti alagaden. Nehemias 9 Ipudno dagiti Tattao dagiti Basbasolda 1Iti maika-24 nga aldaw ti isu met la a bulan, naguummong dagiti Israelita tapno agayunarda. Nagkawesda iti nakersang a lupot ken inikkanda dagiti uloda iti dapu. Daytoy ti mangipakita iti panagladingitda ken panagbabawida kadagiti basbasolda. 2Simminada idin kadagiti ganggannaet. Nagtakderda ket rinugianda ti nagipudno kadagiti basbasolda kasta met iti basol dagiti kapuonanda. 3Agarup tallo nga oras a naibasa kadakuada ti Linteg ni Yahweh a Diosda. Tallo nga orasda met a nagipudpudno kadagiti basbasolda ken nagdaydayaw ken ni Yahweh a Diosda. 4Adda plataforma a naisagana a pagtakderan dagiti Levita, ket sadiay ti nagtakderan da Jesua, Bani, Kadmiel, Sebanias, Bunni, Serebias, Bani ken Kenani. Nagkararagda iti napigsa ken ni Yahweh a Diosda. 5Dagitoy a Levita ti nangted iti pagilasinan iti panangrugi ti panagdaydayaw: Jesua, Kadmiel, Bani, Hasabneyas, Serebias, Hodias, Sebanias ken Petahias. Kinunada: "Tumakderkayo ket idaydayawyo ti Apo a Diosyo; idaydayawyo iti agnanayon nga awan inggana. O Apo, idaydayaw koma ti amin ti nagloriaan Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1106
unay a naganmo; nupay no awan tao a makaited iti naan-anay a pagdaydayaw kenka." Ti Kararag ti Panagbabawi 6Daytoy ti inkararagda: "O Apo, siksika laeng ti Apo; sika ti namarsua kadagiti langit ken kadagiti bituen iti tangatang. Pinarsuam ti daga ken ti baybay ken ti amin nga adda sadiay. Sika ti nangted iti biag ti amin, agtamed ken agdaydayaw kenka dagiti nailangitan a pannakabalin. 7O Apo a Dios, pinilim ni Abram, ket inruarmo idiay Ur iti Babilonia; Abraham ti insukatmo iti naganna. 8Napaneknekam a napudno kenka, ket nakitulagka kenkuana. Inkarim nga itedmo kenkuana ti daga ti Canaan, ti daga dagiti Heteo ken Amorreo, ti daga dagiti Perezeo, Jebuseo ken Gergeseo, tapno pagnaedan dagiti kaputotanna. Tinungpalmo ti karim, agsipud ta mapagtalkanka. 9"Nakitam ti panagsagaba dagiti kapuonanmi idiay Egipto; nangngegmo ti panagpatulongda idi addada idiay Baybay a Nalabaga. 10Nakaskasdaaw dagiti milagro nga inaramidmo a maibusor iti ari ti Egipto, kasta met kadagiti ofisialesna, ken dagiti tattao iti pagilianna. Ammom ngamin ti panangidadanesda kadagiti tattaom. Nagun-odmo idi ti dayaw, wen, ti dayaw nga adda pay laeng kenka ita. 11Nangaramidka iti pagnaan dagiti tattaom iti baybay, ket indalanmo ida iti namaga a daga. Ngem inlemmesmo dagiti mangkamkamat kadakuada, batbato a limned iti nadawel a baybay ti arigda. 12Iti aldaw, indalanmo ida babaen iti ulep, iti rabii, linawagam ti dalanda babaen iti apuy. 13Manipud langit, bimmabaka, napanka idiay Bantay Sinai ket sadiay nakisaoka kadagiti tattaom. Inikkam ida kadagiti naimbag a linteg ken nasayaat a pannursuro. 14Imbagam a ngilinenda ti Aldaw a Panaginana. Intedmo kadakuada dagiti lintegmo babaen ken ni adipenmo a Moises. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1107
15"Idi mabisinda, inikkam ida iti tinapay a naggaput' langit. Idi mawawda, inikkam ida iti danum a naggapu iti bato. Imbagam kadakuada nga iturayanda ti daga, ti daga nga inkarim nga ited kadakuada. 16Ngem timmangsit ken simmukir dagiti kapuonanmi, ket dida kinayat a tungpalen dagiti bilinmo. 17Dida kinayat ti agtulnog, nalipatanda dagiti amin nga inaramidmo; nalipatanda dagiti pinarnuaymo a milagro. Iti kinatangsitda, pimmilida iti pangulo a mangisubli kadakuada idiay Egipto tapno agbalinda manen a tagabu. Ngem sika ti Dios a mamakawan, naasi ken naayatka, ket saanka a nalaka nga agpungtot. Naindaklan unay ti panangngaasim, saanmo a binaybay-an ida. 18Nangsukogda iti didiosen a sinan-baka, kinunada nga isu ti dios a nangiruar kadakuada idiay Egipto! O Apo, anian a panangpabainda kenka. 19Ngem saanmo a binaybay-an ida idiay let-ang, agsipud ta naindaklan ti asim. Dimo impanaw ti ulep wenno ti apuy a nangidalan kadakuada iti aldaw ken rabii. 20Naimbagka ket imbagam dagiti masapul nga aramidenda. Pinakanmo ida iti mana, ket inikkam ida iti danum nga ininumda. 21Iti 40 a tawen a panagyanda idiay let-ang, intedmo kadakuada ti amin a masapulda. Saan a narunot dagiti pagan-anayda, saan met a limteg dagiti sakada. 22"Impalubosmo a sakupenda dagiti nasion ken pagarian, dagiti daga nga adda iti beddengda. Pinarmekda ti daga ti Hesbon, nga iturayan ni Sihon. Pinarmekda pay ti Basan, ti pagarian nga iturayan ni Og. 23Adu nga annak ti imparaburmo kadakuada, kas kadagiti bituen sadi langit ti kaaduda. Pinalubosam ida a mangparmek ken agnaed iti daga nga inkarim nga ited kadagiti kapuonanda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1108
1109 24Pinarmekda ti daga ti Canaan; pinagtalawmo dagiti agnaed sadiay. Inikkam dagiti tattaom iti pannakabalin nga agaramid iti kaykayatda kadagiti tattao ken ar-ari iti daga ti Canaan. 25Sinakup dagiti tattaom dagiti siudad a nasarikedkedan ken dagiti nadam-eg a daga, balbalay a napno iti kinabaknang, dagiti bubon a nakalin, dagiti kayo ti olibo, kayo nga agbunga ken dagiti kaubasan. Kinnanda amin a kinaykayatda ket limmukmegda, linak-amda dagiti amin a naimbag nga intedmo kadakuada. 26"Ngem immalsa dagiti tattaom, ket saanda a nagtulnog kenka; tinallikudanda ti Lintegmo. Pinatayda dagiti profeta a nangballaag kadakuada, a nangibaga kadakuada nga agsublida kenka. Masansan a laisendaka. 27Isut' gapuna a pinalubosam dagiti kabusorda a mangparmek ken mangituray kadakuada. Iti tiempo ti pannakariribukda, nagpatulongda kenka ket manipud langit, sinungbatam ida. Gapu iti naindaklan nga asim, inikkam ida kadagiti pangulo a nangispal kadakuada kadagiti kabusorda. 28No agsublin ti talna, agbasolda manen, ket ipalubosmo a parmeken manen ida dagiti kabusorda. Nupay kasta, no agbabawida ket dawatenda nga isalakanmo ida, mangngegmo ida dita langit, ket gapu iti asim kanayon nga isalakanmo ida. 29Binallaagam ida nga agtulnogda iti bukodmo a pannursuro, ngem dida inawat dagiti lintegmo gapu iti kinatangsitda, nupay no agturong iti biag ti panangtaginayon iti Lintegmo. Dida kinayat ti agtulnog kenka gapu ta natangken ti uloda ken nasukirda. 30Tinawen nga inan-anusam a binallaagam ida, ngem tuleng dagiti tattaom, uray no nagsao dagiti profeta. Ngarud, impalubosmo nga iturayan ida dagiti pagilian iti likmutda. 31Nupay kasta, gapu ta naindaklan ti asim, dimo binaybay-an wenno dinadael ida. Naasika a Dios, naparaburka. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
32"O Dios a Diosmi, naindaklanka unay! Nakabutbuteng ken mannakabalinka! Salimetmetam a sipupudno dagiti karim iti katulagam. Manipud iti tiempo a panangidadanes kadakami dagiti ar-ari ti Asiria, adun ti sinagsagabami agpapan ita. Nagsagaba dagiti ar-arimi, dagiti papangulo, papadi ken profetami, dagiti kapuonanmi ken amin a tattaomi. Lagipem kadi ti adu unay a sinagabami. 33Nalinteg ti inaramidmo iti panangdusam kadakami, napudnoka ngem nagbasolkami. 34Sinukir dagiti kapuonanmi ti Lintegmo, kasta met dagiti ar-ari, papangulo ken papadimi. Saanda met nga impangag dagiti bilbilin ken ballaagmo. 35Gapu iti bendisionmo inturayan dagiti ar-ari dagiti tattaom, idi nagnaedda iti nalawa ken nadam-eg a daga nga intedmo kadakuada; ngem dida tinallikudan dagiti basolda tapno agserbida kenka. 36Ita, tagabukamin iti daga nga intedmo kadakami, iti daytoy nadam-eg a daga a pagtaudan ti taraonmi. 37Maited ti amin nga apit kadagiti ari nga insaadmo gapu ta nagbasolkami. Aramidenda ti kaykayatda kadakami ken kadagiti bakami, ket napalalo ti pannakaparigatmi." Firmaan dagiti Tattao ti Katulagan 38Gapu kadagiti amin a napasamak, mangaramidkami iti maysa a kasuratan a masapataan ken patalgedan dagiti papangulo, Levita ken papadimi. Nehemias 10 1Ni Gobernador Nehemias nga anak ni Hacalias ti immuna a nagfirma. Simmaruno ni Zedekias kenkuana. 2-8Dagitoy dagiti papadi a nagfirma: Seraias, Azarias, Jeremias, Pashur, Amarias, Malkija, Hattus, Sebanias, Malluk, Harim, Meremot, Obadias, Daniel, Ginneton, Baruc, Mesullam, Abias, Mijamin, Maasias, Bilgai ken Semaias. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1110
9-13Dagiti Levita: Jesua nga anak ni Azanias, Binnui iti kapuonan ni Henadad, Kadmiel, Sebanias, Hodias, Kelita, Pelaias, Hanan, Mica, Rehob, Hasabias, Zakkur, Serebias, Sebanias, Hodias, Bani ken Beninu. 14-27Dagiti papangulo dagiti tattao: Paros, Pahat Moab, Elam, Zattu, Bani, Bunni, Azgad, Bebai, Adoniha, Bigvai, Adin, Ater, Hezekias, Azzur, Hodias, Hasum, Bezai, Harif, Anatot, Nebai, Magpias, Mesullam, Hezir, Mesezabel, Zadok, Jaddua, Pelatias, Hanan, Anaias, Oseas, Hananias, Hassub, Hallohes, Pilha, Sobek, Rehum, Hasabna, Maaseias, Ahias, Hanan, Anan, Malluk, Harim ken Baana. Ti Tulag 28Dakami iti entero nga Israel - papadi, Levita, guardia ti Templo, kantores iti Templo, trabahador iti Templo ken amin a simmina kadagiti ganggannaet iti pagilian gapu iti Linteg ti Dios, agraman dagiti assawa ken amin nga annakmi a nataenganen a makaawat 29makipagsapatakami kadagiti nalatak a kakabsatmi a madusakami iti pannakailunod no saanmi a tungpalen ti sapata, ket agbiagkami kas mayannurot iti Linteg ti Dios nga intedna babaen ken ni Moises nga adipenna. Tungpalenmi dagiti amin a linteg nga ibilin kadakami ti Apo a Diosmi. 30Saankami a makiinnasawa kadagiti ganggannaet nga agnanaed iti dagami. 31No adda ilakoda a trigo wenno uray ania kadakami iti Aldaw a Panaginana wenno iti uray ania nga aldaw a nasantoan, dikami gumatang kadakuada. Iti tunggal maikapito a tawen, dimi mulaan dagiti taltalon, ket pakawanenmi amin nga utang. 32Tinawen a mangtedkami iti apagkawalo nga onsa a pirak a kas tulongmi iti Templo. 33Itedmi dagitoy a kasapulan nga agpaay iti panagdaydayaw iti Templo: ti nasagradoan a tinapay, ti inaldaw a daton a makan, dagiti animal a mapuoran a kas daton iti inaldaw, dagiti nasagradoan a sagut iti Aldaw a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1111
Panaginana, iti Fiesta ti Lutuad ken dadduma pay a fiesta, dagiti dadduma a nasagradoan a daton, dagiti daton a pakapakawanan dagiti basol ti Israel ken aniaman a kasapulan iti Templo. 34Dakami a tattao, papadi ken Levita, tinawen nga agbibinnunotkami tapno maammoan ti familia a mangted iti kayo a pagpuor iti daton a maidatag iti Apo a Diosmi, kas mayannurot iti bilin ti Linteg. 35Tinawen nga ipanmi iti Templo dagiti daton nga agtaud iti umuna nga apitmi ken ti umuna a maluom a bunga dagiti kayomi. 36Kas sagudayen ti Linteg, ipanmi kadagiti papadi nga agserserbi iti Templo dagiti sumaganad: ti inauna nga anakmi a lalaki tapno maidaton iti Dios; ti inauna nga urbon ti bakami; ti inauna nga urbon ti karneromi ken ti inauna nga urbon ti kaldingmi. 37Ipanmi met kadagiti papadi iti Templo ti bellaay a maaramid iti umuna nga apit iti tinawen, kasta met dagiti dadduma a datonmi nga arak, lana ti olibo ken amin a kita ti frutas. Ipanmi kadagiti Levita, isuda nga agur-urnong kadagiti apagkapullo dagiti maapit iti dagami, dagiti apagkapullo dagiti apit iti talonmi. 38Tunggal makolekta dagiti apagkapullo, kumuyog dagiti papadi a kaputotan ni Aaron kadagiti Levita. Ikabil dagiti Levita ti maurnongda pagiduldulinan iti Templo tapno mausar iti Templo ti amin a maurnongda. 39Ipan dagiti Israelita ken dagiti Levita dagiti maited a makan, arak ken lana ti olibo iti pagiduldulinan kadagiti alikamen ti Templo ken iti pagyanan dagiti papadi a madama nga agserserbi, dagiti guardia ti Templo ken dagiti kamkameng ti koro ti Templo. Diminto baybay-an ti balay ti Diosmi. Nehemias 11 Dagiti Tattao a Nagnaed idiay Jerusalem 1Nagnaed idiay Jerusalem dagiti papangulo. Nagbibinnunot met dagiti dadduma a tattao tapno pilienda ti maysa a familia iti tunggal sangapulo a Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1112 iti
mapan agnaed iti nasantoan a siudad ti Jerusalem. Agnaed dagiti sabali kadagiti dadduma a siudad ken il-ili. 2Dinaydayaw dagiti tattao dagiti nagboluntario nga agnaed idiay Jerusalem. 3Ngem iti dadduma nga ili ti Juda, nagnaed ti tunggal maysa iti bukodna a daga iti ilina. Nairaman ditoy dagiti Israelita, dagiti papadi, dagiti Levita, dagiti trabahador ti Templo ken dagiti kaputotan dagidi nagserserbi ken ni Solomon. Daytoy ti listaan dagiti mabigbigbig nga umili iti probinsia ti Juda a nagnaed idiay Jerusalem: 4Dagiti kamkameng ti tribu ni Juda: Ni Ataias nga anak ni Uzzias ken apoko ni Zacarias. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Amarias, Sefatias ken Mahalalel, dagiti kaputotan ni Perez nga anak ni Juda. 5Ni Maaseias nga anak ni Baruc ken apoko ni Colhoze. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Hazaias, Adaias, Joyarib ken Zacarias, dagiti kaputotan ni Sela nga anak ni Juda. 6Kadagiti kaputotan ni Perez, 468 a mabigbigbig a lallaki ti nagnaed idiay Jerusalem. 7Dagiti kamkameng ti tribu ni Benjamin: Ni Sallu nga anak ni Mesullam ken apoko ni Joed. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Pedaias, Kolaias, Maaseias, Itiel ken Jesaias. 8Da Gabbai ken Sallai nga asideg a kabagian ni Sallu. Agdagup iti 928 dagiti familia dagiti Benjaminita a nagnaed idiay Jerusalem. 9Ni Joel nga anak ni Zikri ti panguloda. Ni Juda nga anak ni Hassenua ti maikadua nga ofisial iti siudad. 10Dagiti papadi: Ni Jedaias nga anak ni Joyarib ken ni Jakin. 11Ni Seraias nga anak ni Hilkias ken apoko ni Mesullam. Ti dadduma a kapuonanna mairaman da Zadok, Merayot ken Ahitub a mangimaton idi iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1113
12Agdagup iti 822 dagiti kamkameng daytoy a familia a nagserbi iti Templo. Adaias nga anak ni Jeroham ken apoko ni Pelalias. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Amzi, Zacarias, Pashur ken Malkija. 13Agdagup iti 242 dagiti kamkameng daytoy a kaputotan ti ulo ti familia. Ni Amasai nga anak ni Azarel ken apoko ni Azai. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Mesillemot ken Immer. 14Adda 128 a mabigbigbig a mannakigubat a kamkameng daytoy a familia. Ni Zabdiel a kameng ti mabigbigbig a familia ti panguloda. 15Dagiti Levita: Ni Semaias nga anak ni Hassub ken apoko ni Azrikam. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Hasabias ken Bunni. 16Da Sabbetai ken Josabad, mararaem a Levita a mangimaton iti trabaho iti ruar ti Templo. 17Ni Mattanias nga anak ni Mica ken apoko ni Zabdi a kaputotan ni Asaf. Impanguloanna dagiti kantores iti templo iti panagkanta iti kararag ti panagyaman. Ni Bakbukias a katulongan ni Mattanias. Ni Abda nga anak ni Sammua ken apoko ni Galal a kaputotan ni Jedutun. 18Agdagup iti 284 dagiti Levita a nagnaed iti nasantoan a siudad ti Jerusalem. 19Dagiti guardia Agdagupda iti 172. ti Templo: Akkub, Talmon ken dagiti kakabagianda. 20Nagnaed ti dadduma kadagiti Israelita ken dagiti nabati a papadi ken Levita iti bukodda a daga kadagiti dadduma a siudad ken il-ili ti Juda. 21Dagiti trabahador iti Templo nagnaedda iti paset ti Jerusalem a managan Ofel, ket da Siha ken Gispa ti nangimaton kadakuada. 22Ni Uzzi nga anak ni Bani ken apoko ni Hasabias ti kapatas dagiti Levita a nagnaed idiay Jerusalem. Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Mattanias ken Mica. Nagtaud iti familia ni Asaf, ti familia nga akin-rebbeng iti musika iti panagdaydayaw iti Templo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1114
23Adda dagiti bilin nga inted ti ari a mangibaga iti panagsisinnublat dagiti familia a mangipangulo iti musika iti Templo iti inaldaw. 24Ni Petahias nga anak ni Mesezabel iti familia ni Zera ken iti tribu ni Juda ti nangibagi kadagiti Israelita iti palasio ti Persia. Dagiti Tattao kadagiti Dadduma nga Il-ili ken Siudad 25Adu kadagiti tattao ti nagnaed kadagiti il-ili nga asideg kadagiti talonda. Nagnaed dagiti tattao iti tribu ti Juda iti siudad ti Arba, Dibon ken Jekabseel ken kadagiti kabangibang a barbarrio. 26Nagnaedda pay kadagiti siudad ti Jesua, Molada, Bet Pelet, 27Hazarsual ken Beerseba ken kadagiti barbarrio iti lawlawna; 28iti siudad ti Siklag, Mecona agraman dagiti barbarriona, 29idiay Enrimmon, Zora, Jarmut, 30Zanoa, Adullam ken kadagiti kabangibang a luglugar. Nagnaedda idiay Lakis ken kadagiti asideg a taltalon ken idiay Azeka ken kadagiti kabangibangda. Kayatna a sawen, nagnaed dagiti tattao ti Juda iti nagbaetan ti Beerseba iti abagatan ken ti Tanap ti Hinnom iti amianan. 31Nagnaed dagiti tattao iti tribu ti Benjamin iti siudad ti Geba, Mikmas, Aija, Betel ken kabangibang a barrio, 32Anatot, Nob, Ananias, 33Hasor, Rama, Gittaim, 34Hadad, Zeboim, Neballat, 35Lod, Ono ken iti Tanap dagiti Agparpartuat. 36Sumagmamano a grupo dagiti Levita iti sakup ti Juda ti natudingan a makipagnaed kadagiti Benjaminita. Nehemias 12 Ti Listaan dagiti Papadi ken Levita Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1115
1Daytoy ti listaan dagiti papadi ken Levita a naitalaw a kas balud ken nagsubli a kadua ni Zerubbabel nga anak ni Salatiel ken ni Josue a Nangato a Padi: 2-7Dagiti papadi: Seraias, Jeremias, Ezra, Amarias, Malluk, Hattus, Secanias, Rehum, Meremot, Iddo, Ginnetoi, Abias, Mijamin, Maadias, Bilga, Semaias, Joyarib, Jedaias, Sallu, Amok, Hilkias ken Jedaias. Papangulo dagitoy a lallaki kadagiti padada a papadi idi tiempo ni Josue. 8Dagiti Levita: Dagitoy dagiti mangimaton iti panagkanta kadagiti himno a pagyaman: Jesua, Binnui, Kadmiel, Serebias, Juda ken Mattanias. 9Dagitoy dagiti kantores nga agkanta iti pagsungbat: Bakbukias, Unno ken dagiti padada a Levita. Dagiti Kaputotan ni Josue a Nangato a Padi 10Ni Josue ti ama ni Joyakim. Ni Joyakim ti ama ni Eliasib. Ni Eliasib ti ama ni Joyada. 11Ni Joyada ti ama ni Jonatan. Ni Jonatan ti ama ni Jaddua. Papangulo dagiti Familia dagiti Papadi 12-21Idi ni Joyakim ti Nangato a Padi, dagitoy dagiti papangulo ti kapuonan dagiti papadi: Padi Kapuonan Meraias Seraias Hananias Jeremias Mesullam Ezra Jehohanan Amarias Jonatan Malluki Sebanias Jose Adna Harim Helkai Merayot Zacarias Mesullam Ginneton Zikri ... Piltai Iddo Abias Miniamin Moadias Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1116
1117 Sammua Bilga Jehonatan Semaias Mattenai Joyarib Jedaias Uzzi Sallai Kallai Amok Eber Hasabias Hilkias Jedaias Netanel Listaan ti Familia dagiti Papadi ken Levita 22Adda naidulin a listaan dagiti papangulo ti familia dagiti Levita ken ti familia dagiti papadi idi tiempo dagiti sumaganad a Nangato a Papadi: Eliasib, Joyada, Johanan ken Jaddua. Naaramid ti listaan idi ni Dario ti emperador ti Persia. 23Nailanad ti nagan dagiti papangulo ti familia dagiti Levita iti ofisial a listaan agingga iti tiempo ni Johanan nga apoko ni Eliasib. Maituding dagiti Annongen iti Templo 24Nabunggo-bunggoy dagiti Levita nga ipanguloan da Hasabias, Serebias, Jesua, Binnui ken Kadmiel. Dua a bunggoy ti agsinnungbat nga agdaydayaw ken agyaman iti Dios kas mayannurot iti bilin nga inted ni Ari David a tao ti Dios. 25Dagitoy dagiti guardia ti Templo a mangaywan iti kuarto a pagiduldulinan iti asideg ti ruangan ti Templo: Mattanias, Bakbukias, Obadias, Mesullam, Talmon ken Akkub. 26Adda dagitoy a tattao idi panawen ni Joyakim nga anak ni Josue ken apoko ni Josadac. Ni Nehemias idi ti gobernador ket tiempo ni Ezra a padi ken masirib iti Linteg. Maikonsagrar ti Bakud ti Siudad 27Idi maidaton ti bakud ti siudad ti Jerusalem, naayaban dagiti Levita iti amin a lugar a pagnanaedanda tapno dumar-ayda iti parambak ti pannakaikonsagrar ti bakud a madanggayan iti kankanta ti panagyaman ken iti aweng ti piangpiang ken arpa. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
28Naggapu dagiti kumakanta a familia dagiti Levita kadagiti lugar iti likmut ti Jerusalem, manipud kadagiti il-ili iti lawlaw ti Netofa, 29ken manipud Bet Gilgal, Geba ken Asmabet a nagnaedanda. 30Inaramid dagiti papadi ken Levita ti seremonia ti pannakadalus dagiti bagbagida, dagiti tattao, dagiti ruangan ken bakud ti siudad. 31Inummongko dagiti papangulo ti Juda iti rabaw ti bakud, ket tinudengak ida a mangimaton iti dua a dadakkel a grupo a manglawlaw iti siudad nga agyaman iti Dios. Nagpakannawan ti maysa a grupo iti rabaw ti bakud nga agturong iti Ruangan a Pagibellengan. 32Adda ni Hosaias iti likudan dagiti kumakanta, ket sinaruno ti kagudua dagiti pangulo ti Juda. 33-35Simmaruno met dagitoy a papadi nga agpuypuyot iti trumpeta: Azarias, Ezra, Mesullam, Juda, Benjamin, Semaias ken Jeremias. Simmaruno ni Zacarias nga anak ni Jonatan ken apoko ni Semaias. (Mairaman ti dadduma a kapuonanna da Mattanias, Micaias ken Zaccur iti kapuonan ni Asaf.) 36Simmaruno kenkuana dagiti dadduma a kamkameng ti familiana - da Semaias, Azarel, Milalai, Gilalai, Maai, Netanel, Juda ken Hanani. Nagiggemda amin iti pagtokaran a kas iti daydi inaramat ni Ari David a tao ti Dios. Ni Ezra a masirib ti nangidaulo iti libot. 37Idi makadanonda iti Ruangan ti Ubbog, immulida iti agdan nga agturong iti Siudad ni David. Linabasanda ti palasio ni David sada nagsubli iti bakud ti Ruangan ti Danum iti akindaya a paset ti siudad. 38Nagpakannigid ti maysa a grupo iti rabaw ti bakud, ket simmarunoak kadakuada, agraman kagudua ti bilang dagiti tattao. Linabsanmi ti Torre dagiti Urno. Dimmanonkam iti Akaba a Bakud. 39Manipud sadiay, linabsanmi ti Ruangan ti Efraim, Ruangan Jesana, Ruangan ti Ikan, ti Torre ni Hananel ken ti Torre dagiti Sangagasut, ket nagturongkam iti Ruangan dagiti Karnero. Nagpatinggakam iti asideg ti Ruangan ti Guardia. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1118 ti
40Nagsabat dagiti dua a grupo nga agkankanta iti pagyaman iti Dios iti masakupan ti Templo. Malaksid kadagiti kinaduak a papangulo, 41kinaduak met dagitoy a papadi nga agpuypuyot iti trumpeta: Eliakim, Maaseias, Miniamin, Micaias, Elioenai, Zacarias ken Hananias. 42Adda met dagitoy a kumakanta nga impanguloan ni Jezrahias: Maaseias, Semaias, Eleazar, Uzzi, Jehohanan, Malkija, Elam ken Ezer. Inkabilda amin a kabaelanda nga agkanta. 43Iti dayta nga aldaw, adu ti naidatag a daton, ket kasta unay ti rag-o dagiti tattao gapu iti kinaimbag nga impaay ti Dios kadakuada. Nakipagrambak met dagiti babbai ken ubbing, ket uray la mangngeg iti adayo a lugar ti ariwawada. Dagiti Sagut iti Panagdaydayaw iti Templo 44Iti dayta a tiempo, adda dagiti lallaki a nadutokan a mangaywan kadagiti kuarto a pagiduldulinan kadagiti kontribusion nga agpaay iti Templo, agraman dagiti apagkapullo ken dagiti umuna nga apit ken bungbunga a maluom tunggal tawen. Isuda ti agkolekta kadagiti ited dagiti tattao manipud kadagiti talon iti asideg dagiti nadumaduma a siudad a maipaay kadagiti papadi ken Levita a kas sagudayen ti Linteg. Ngamin, naragsakan dagiti taga- Juda iti panagserbi dagiti papadi ken Levita, 45agsipud ta tinungpalda ti bilin ti Dios ken inaramidda ti seremonia ti pannakadalus. Inaramid met dagiti kantores ti Templo ken dagiti guardia ti Templo dagiti annongenda kas mayannurot kadagiti alagaden nga intuyang ni Ari David ken ni Solomon nga anakna. 46Manipud idi tiempo ni Ari David ken ni Asaf a musiko idi un-unana, dagiti musiko ti nangidaldalan iti pannakakanta dagiti kanta a pagdaydayaw ken pagyaman iti Dios. 47Idi tiempo ni Zerubbabel ken uray idi tiempo ni Nehemias, nagited amin dagiti Israelita kadagiti inaldaw a sagut a maipaay iti kasapulan dagiti Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1119
kantores ken guardia ti Templo. Inlasinda ti binglay dagiti Levita ket inted met dagitoy ti naituding a bingay dagiti papadi. Nehemias 13 Pannakaisina kadagiti Ganggannaet 1Idi maibasbasa ti Linteg ni Moises kadagiti tattao, nakadanonda iti maysa a paset a nagkuna a maiparit ti Ammonita wenno Moabita a tumipon kadagiti tattao ti Dios. 2Ngamin, dida inikkan idi dagiti Israelita iti kanen ken inumen idi rimmuarda idiay Egipto. Tinangdananda ketdi ni Balaam a mangilunod iti Israel ngem pinagbalin ti Diostayo ti lunod a bendision. 3Idi mangngeg dagiti Israelita daytoy a linteg, linaksidda iti Israel ti amin a tattao a ganggannaet. Dagiti Reforma nga Imbanag ni Nehemias 4Nabayagen a nasayaat ti panagtunos da Eliasib a padi ken ni Tobias. Ni Eliasib ti mangay-aywan kadagiti kuarto a pagiduldulinan iti uneg ti Templo. 5Pinalubosanna ni Tobias a mangaramat iti dakkel a kuarto a nairanta a pagidulinan laeng kadagiti daton a makan ken insenso; alikamen a maar- aramat iti Templo; dagiti daton nga agpaay kadagiti papadi; ken dagiti apagkapullo ti trigo, arak ken lana ti olibo a maited kadagiti Levita, kadagiti kantores ti Templo ken kadagiti guardia ti Templo. 6Awanak idiay Jerusalem idi mapaspasamak dagitoy. Ngamin, iti maika-32 a tawen a panagari ni Artaxerxes, nagsubliak idiay Babilonia makiumanak kenkuana. Iti saan a nabayag, pinalubosannak, 7ket nagsubliak idiay Jerusalem. Naklaatak a nakaammo a pinalubosan ni Eliasib ni Tobias a mangaramat iti maysa a kuarto iti Templo. 8Kasta unay ti pungtotko ket impurruakko iti ruar dagiti amin a gargaret ni Tobias. 9Imbilinko a maaramid ti seremonia ti pannakadalus dagiti kuarto sako pinaisubli dagiti alikamen ti Templo, dagiti daton a makan ken ti insenso. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1120 tapno
10Nadamagko pay a pimmanawen dagiti Levita ken dagiti kantores ti Templo ket nagsublida kadagiti talonda, gapu ta saan nga umdas a pagbiagda ti it- ited dagiti tattao. 11Inungtak dagiti ofisiales iti panangipalubosda a mabaybay-an ti Templo. Insublik dagiti Levita ken musiko ket pinagtrabahok manen ida iti Templo. 12Kalpasanna, inyeg dagiti amin nga Israelita dagiti apagkapullo ti trigo, arak ken lana ti olibo kadagiti bodega iti Templo. 13Insaadko dagiti sumaganad a mangaywan kadagiti pagiduldulinan: Selemias a padi; Zadok a masirib iti Linteg; ken Pedaias, maysa a Levita. Ni Hanan nga anak ni Zaccur ken apoko ni Mattanias ti katulonganda. Ammok a mapagtalkan dagitoy a tattao a mangiwaras kadagiti kasapulan dagiti padada nga agtartrabaho. 14Laglagipem, O Diosko, amin dagitoy nga impaayko iti Templom ken iti panagdaydayaw sadiay. 15Iti dayta a tiempo, nakakitaak kadagiti tattao idiay Juda nga agpespespes iti ubas iti Aldaw a Panaginana. Adda dagiti agikarkarga iti trigo, arak, ubas, igos ken dadduma pay kadagiti asnoda sada ipan idiay Jerusalem. Binallaagak ida a saanda nga aglako iti aniaman iti dayta nga aldaw. 16Sumagmamano a lallaki a taga-siudad ti Tiro ti agnaed idiay Jerusalem ket agisangpetda iti ikan ken nadumaduma a tagilako nga ilakoda kadagiti kailiantayo iti Aldaw a Panaginana. 17Inungtak dagiti papangulo a Judio ket imbagak kadakuada, "Kitaenyo ti kinadakes nga ar-aramidenyo! Pagbalinenyo a saan a nasantoan ti Aldaw a Panaginana. 18Daytoy ti nangdusaan ti Diostayo kadagidi kapuonanyo idi dinadaelna daytoy a siudad. Ngem kaskasdi a rubrobanyo ti pungtot ti Dios iti Israel gapu iti panangtulawyo iti Aldaw a Panaginana." 19Ngarud, imbilinko a marikpan dagiti ruangan ti siudad apaman a dumteng ti sardam a panangrugi ti Aldaw ti Panaginana ket sadanto la maluktan no Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1121
mapalabas dayta nga aldaw. Pinagbantayko ti sumagmamano kadagiti tattaok kadagiti ruangan tapno awan ti palubosanda nga agiserrek kadagiti tagilako iti Aldaw a Panaginana. 20Naminsan wenno namindua nga immian dagiti komersiante nga agtagtagilako iti amin a kita ti tagilako iti ruar ti siudad sakbay ti Aldaw a Panaginana. 21Binallaagak ida, "Awan serserbi nga agyankayo dita ruar a pangurayanyo ti bigat. No ulitenyo daytoy, dusaenkayo." Manipud idin, didan nagsubli iti Aldaw a Panaginana. 22Binilinko dagiti Levita nga aramidenda ti seremonia ti pannakadalusda ket guardiaanda dagiti ruangan tapno awan duadua a mangilin ti Aldaw a Panaginana. Laglagipennak manen, O Dios, gapu iti daytoy ket ispalennak gapu iti naindaklan nga ayatmo. 23Iti dayta a tiempo, natakuatak met nga adu kadagiti Judio ti nangasawa kadagiti babbai iti Asdod, Ammon ken Moab. 24Kagudua ti bilang dagiti annakda ti agsao iti pagsasao ti Asdod wenno ti sabali a pagsasao ket dida ammo ti agsao iti lengguahetayo. 25Nakisuppiatak kadakuada ket inlunodko ida. Kinabilko ida ket pinarutko ti buokda. Pinagsapatak ida iti nagan ti Dios a didanton makiasawa kadagiti ganggannaet, isuda ken dagiti annakda. 26Imbagak kadakuada, "Dagiti ganggannaet a babbai ti nakaigapuan ti panagbasol ni Ari Solomon. Awan ti siasinoman nga ari dagiti nasion a pumada kenkuana. Inay-ayat ti Dios ket insaadna nga ari a mangituray iti entero nga Israel, ngem nagbasol gapu kadagiti ganggannaet a babbai. 27Kayatyo kadi a sawen a tuladenmi ti dakes nga aramidyo ket sukirenmi ti Dios babaen iti panangasawami kadagiti ganggannaet a babbai?" 28Anak ni Eliasib a Nangato a Padi ni Joyada. Ngem maysa kadagiti annak ni Joyada ti nangasawa iti anak ni Sanballat a taga-ili ti Bet Horon, isu a pinapanawko ni Joyada idiay Jerusalem. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1122
29Laglagipem, O Dios, ti panangtulaw dagitoy a tattao iti akem a kinapadi ken iti tulagyo kadagiti papadi ken Levita. 30Inaramidko ti seremonia tapno maikkat kadakuada ti amin a banag a ganggannaet. Nagaramidak kadagiti alagaden dagiti papadi ken dagiti Levita tapno ammo ti tunggal maysa ti annongenna. 31Nangitudingak iti tiempo a pannakaipan dagiti kayo a pagpuor iti daton, kasta met dagiti umuna nga apit ken dagiti umuna a bungbunga a maluom. Laglagipem amin dagitoy, O Dios, ket padayawannak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1123
Ester Ester 1 Sukiren ni Reyna Vasti ni Ari Xerxes 1-2Ni Xerxes ti ari idi. Agdagup iti 127 a probinsia ti inturayanna, manipud India agingga idiay Etiopia. Idiay Susa a kabesera ti Persia ti nagturayanna nga ari. 3Iti maikatlo a tawen a panagarina, impaayanna iti padaya dagiti amin nga ofisiales ken dadduma nga agtuturay iti pagarianna. Dimmar-ay dagiti pangulo dagiti armada ti Persia ken Media agraman dagiti gobernador ken natatan-ok a tattao kadagiti probinsia. 4Iti las-ud ti innem a bulan, imparangna ti kinabaknang ti palasiona - ti daeg ken pintasna! 5Kalpasan dayta a padaya, impaayanna met ti ari iti padaya nga agpaay kadagiti umili iti Susa, nabaknang ken napanglaw. Pito nga aldaw ti kapaut ti pasken a naangay iti hardin ti palasio. 6Naarkosan ti paraangan kadagiti puraw ken asul a kurtina a naibitin kadagiti sinan-singsing a pirak a naikapet kadagiti tali a linen a nalabaga. Marmol nga adigi ti nakaikapetanda. Adda dagiti sofa a balitok ken pirak iti paraangan a nabaldosaan iti marmol a puraw, nalabaga, amarilio ken nangisit. 7Nawadwad ti arak a naiserbi. Naaramat dagiti balitok a kopa nga agsasabali ti sukogda. 8Saan a nakedngan ti panaginum. Imbilin ti ari kadagiti agserserbi iti palasio nga ipalubosda nga agpennek nga uminum ti tunggal maysa. 9Kabayatanna, nangipaay met ni Reyna Vasti iti maysa a padaya para kadagiti babbai iti palasio. 10Iti maikapito nga aldaw ti padaya, agin-inum ti ari ket naragsak unay. Iti kasta, pinaayabanna dagiti pito nga eunoko nga agserserbi kenkuana, da Mehuman, Bizta, Harbona, Bigta, Abagta, Zetar ken Carcas. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1124
11Imbilinna kadakuada nga idatagda ni Reyna Vasti a sikokorona. Napintas ti reyna ket kayat ti ari nga ipasindayag ti kinapintas ti asawana kadagiti ofisiales ken amin a sangailina. 12Ngem idi imbaga dagiti adipen ti bilin ti ari, saan a kinayat ni Reyna Vasti ti mapan. Gapu iti daytoy, simged ti pungtot ti ari. 13Ugali ti ari ti makiuman kadagiti mamasirib maipapan iti linteg ken urnos. Iti kasta, pinaayabanna dagiti mammagbaga kenkuana a makaammo iti tumutop a maaramid. 14Pito kadagitoy nga ofisiales a taga-Persia ken Media ti masansan a pakiumananna. Isuda da Carsena, Setar, Admata, Tarsis, Meres, Marsena ken Memucan. Isuda ti agakem iti kangatoan a saad iti pagarian. 15Kinunana kadakuada, "Saan a tinungpal ni Reyna Vasti ti bilinko nga indanon kenkuana dagiti imbaonko. Ania ti ituyang ti linteg a maaramid kenkuana?" 16Kinuna ni Memucan iti ari ken kadagiti ofisialesna: "Saan la a ti ari ti imbabain ni Reyna Vasti no di pay ket dagiti amin nga ofisialesna - kinapudnona, amin a tattao iti pagarian! 17Awan duadua a maammoanto dagiti amin a babbai iti pagarian ti napasamak ket isunto ti panggapuanda a di agraem kadagiti assawada. Kunadanto, 'Binilin ni Ari Xerxes ni Reyna Vasti a dumatag kenkuana ngem saan a napan.' 18Madamagto dagiti mararaem a babbai ti Persia ken Media ti inaramid ti reyna, ket ibagadanto kadagiti amin nga ofisiales ti ari ti napasamak ita nga aldaw. Awanton ti panagraem dagiti babbai kadagiti assawada ket guraento met dagiti lallaki dagiti assawada. 19No pagayatam, O Natan-ok nga Ari, mangipaulogka iti bilin a pulos a saanen nga agparang dayta a Vasti iti sangoanam. Pailanadmo kadagiti linteg ti Persia ken Media tapno pulos a saan a mabaliwan. Kalpasanna, itedmo ti saad ti reyna iti sabali a babai nga ad-adda ti pannakaikarina. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1125
20Inton maiwaragawag ti bilinmo iti amin a suli daytoy nalawa a pagariam, agraemto ti tunggal babai iti asawana, nabaknang man wenno napanglaw." 21Nagustoan ti ari ken dagiti ofisialesna daytoy a kapanunotan. Inaramid ti ari ti insingasing ni Memucan. 22Iti tunggal probinsia a masakupan ti pagarian, nangipatulod ti ari iti pakaammo a naisurat iti lengguahe ken sistema ti panagsurat iti dayta a probinsia. Naibilin a ti lalaki ti mangituray iti familiana, ket ti saona ti matungpal. Ester 2 Maisaad ni Ester a Reyna 1Iti saan a nabayag, bimmaaw ti pungtot ni Ari Xerxes. Ngem kankanayon a pampanunotenna ti inaramid ni Vasti ken ti impaulogna a bilin a maibusor kenkuana. 2Insingasing ngarud ti sumagmamano a nasinged a mammagbaga iti ari, "Apay a dika agpabirok kadagiti napipintas ken ubbing a birhen a babbalasang? 3Mangdutokka kadagiti ofisiales iti tunggal probinsia ti pagarian, ket payegmo kadakuada dagitoy a babbalasitang ditoy Susa a kabesera a siudad, iti intudingmo a pagnaedan dagiti kakasta a babbai. Maipaaywanda ken ni Hegai, ti eunoko a para aywan kadagiti babbaim, tapno mapapintasda. 4Alaemto ti babai a magustoam unay ket isaadmo a reyna a sukat ni Vasti." Nagustoan ti ari daytoy a balakad ket tinungpalna. 5Adda idi maysa a Judio nga agnaed idiay Susa. Isu ni Mardokeo nga anak ni Jair. Nagtaud iti tribu ti Benjamin ket kaputotan da Kis ken Simei. 6Naitalaw idi ni Mardokeo a kas balud manipud Jerusalem. Kaduana dagidi intalaw ni Nebucadnesar agraman ni Jeconias nga ari ti Juda. 7Adda kasinsin ni Mardokeo nga agnagan Ester. Hadasa ti naganna iti Hebreo. Idi natay dagiti nagannak ken ni Ester, innala ni Mardokeo ket Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1126
pinadakkelna a kas pudno nga anakna. Nalibnos a balasang ni Ester ket napintas ti pammagina. 8Idi naipaulogen ti baro a bilin ti ari, adu a babbalasang ti naipan idiay Susa. Naipan met ni Ester ket naipaaywan ken ni Hegai a mangimaton iti pagnaedan dagiti babbai. 9Nagustoan ni Hegai ni Ester ket nagun-od ni Ester ti panangipateg ni Hegai kenkuana. Dinagdagus ni Hegai nga inrugi ti pannakapapintas ni Ester babaen iti masahe ken ti pannangtedna kenkuana iti naisangsangayan a taraon. Intedna ti kapintasan a kuarto kenkuana ket nangpili iti pito a babbai a naggapu iti palasio nga agserbi kenkuana. 10Inlimed ni Ester ti kina-Judiona agsipud ta kasta ti imbilin ni Mardokeo. 11Inaldaw nga aglabaslabas ni Mardokeo iti sango ti paraangan ti pagnaedan dagiti babbai tapno ammoenna ti kasasaad ni Ester ken ti aniaman a mapasamak kenkuana. 12Makatawen ti naituding a pannakapapintas dagiti babbai. Innem a bulan a masapsapoanda iti lana ti mirra ken innem met a bulan iti bangbanglo. Kalpasanna, maipan ti tunggal babai ken ni Ari Xerxes no dumteng ti batangna. 13Mapalubosan ti tunggal maysa a mangikawes iti aniaman a kayatna iti ipapanna iti palasio. 14Mapan iti palasio iti rabii ket iti sumuno a bigat, maipan iti sabali a kuarto tapno maipaaywan ken ni Saasgaz a para aywan kadagiti assawa ti ari. Saanen nga agsubli iti palasio malaksid no kayat ti ari ket paayabanna iti mismo a naganna. 15Dimteng ti batang ni Ester a mapan iti ari, ni Ester nga anak ni Abihail ken kasinsin ni Mardokeo a pannakaamana, ni Ester a raraemen ti amin a makakita kenkuana. Inkawesna ti pagan-anay nga imbaga ni Hegai nga aramatenna. Ni Hegai ti para aywan iti kuarto dagiti babbai. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1127
16Ngarud, iti maikapito a tawen a panagari ni Xerxes, iti maika-10 a bulan a maaw-awagan iti Tebet, naidatag ni Ester ken ni Ari Xerxes iti palasio. 17Ad-adda ti panagayat ni Xerxes ken ni Ester ngem kadagiti dadduma a babbai. Ad-adda a ni Ester ti nakagun-od iti ayat ken pammategna. Kinoronaanna ni Ester ket isu ti insaadna a reyna a sukat ni Vasti. 18Kalpasanna, nangipaay iti dakkel a padaya a kas pammadayaw ken ni Ester. Inawisna dagiti ofisiales ken dagiti agserserbi kenkuana iti Inwaragawagna pay ti panagfiesta ti entero a pagarian ket nagibunong kadagiti sagut a kas maikanatad nga aramiden ti maysa nga ari. Isalakan ni Mardokeo ti Ari 19Kabayatanna, dinutokan ti ari ni Mardokeo iti natan-ok a saad iti palasio. 20No maipapan ken ni Ester, inlimedna ti kina-Judiona, kas imbilin ni Mardokeo kenkuana. Tinungpalna ni Mardokeo a kas iti panagtungpalna kenkuana idi ubing pay laeng. 21Kabayatan ti panagsaad ni Mardokeo a kas ofisial iti palasio, dua kadagiti eunoko a mangguguardia iti ridaw ti kuarto ti ari ti gimmura ken ni Ari Xerxes ket insikatda a patayen. Isuda da Bigtana ken Teres. 22Naammoan ni Mardokeo ti panggepda ket impulongna ken ni reyna Ester. Imbaga ngarud ti reyna iti ari ti naammoan ni Mardokeo. 23Idi mapalutpot ti kaso, natakuatan a pudno ket nabitay dagiti dua. Imbilin ti ari a mailanad daytoy a pasamak iti libro a pakaisuratan dagiti inaldaw a mapaspasamak iti pagarian. Ester 3 Panggep ni Haman a Papatayen dagiti Judio 1Iti saan a mabayag, insaad ni Ari Xerxes ti maysa a tao nga agnagan iti Haman a kangatoan nga ofisial ti pagarian. Isu ti anak ni Hammedata a nagtaud iti kaputotan ni Agag. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1128 trono.
2Binilin ti ari dagiti amin nga ofisiales nga agserserbi kenkuana a raemenda ni Haman babaen iti panagparintumeng ken panagtamedda kenkuana. Nagtungpalda amin iti bilin, malaksid ni Mardokeo. 3Sinaludsod dagiti dadduma nga ofisiales iti palasio ken ni Mardokeo, no apay a sukirenna ti bilin ti ari. 4Inaldaw a palagipanda ni Mardokeo ngem dina impangag ida. Inlawlawagna kadakuada a kas maysa a Judio, dina kayat ti agtamed ken ni Haman. Imbagada daytoy ken ni Haman tapno kitaenda no ipalubosna ti kasta nga ar- aramiden ni Mardokeo. 5Napalalo ti pungtot ni Haman idi naammoanna a saan nga agparintumeng ken agtamed ni Mardokeo kenkuana. 6Ket idi nadamagna a Judio ni Mardokeo, inkeddengna a saan la a ni Mardokeo ti dusaenna. Inkeddengna a mapapatay amin a Judio iti entero a pagarian ti Persia. 7Bulan idi ti Nisan, ti umuna a bulan ti maika-12 a tawen a panagturay ni Ari Xerxes. Naaramid iti sangoanan ni Haman ti binnunot a maaw-awagan iti Pur tapno maammoan no ania nga aldaw ken bulan ti pannakapapatay dagiti amin a Judio. Napili ti maika-13 nga aldaw iti maika-12 a bulan a maaw- awagan iti Adar. 8Kinuna ni Haman iti ari, "Adda naidumduma a tattao nga agnaed ken nawaraswaras iti amin a probinsia ti pagariam. Maigiddiat ti ugalida kadagiti dadduma a tattao, ket dida agtungpal kadagiti linteg ti pagarian. Natan-ok nga Ari, saanmo a pagimbagan no bay-am a kastoy ti aramidda. 9No kayatmo, Natan-ok nga Ari, adda koma ipaulogmo a bilin a mapapatayda, ket ikarik a mangtedak iti 375 a tonelada a pirak iti pagidulinan iti kuarta a maaramat iti pannakaituray ti pagarian." 10Inuksot ti ari ti singsingna ket intedna ken ni Haman nga anak ni Hammedata a kabusor dagiti Judio. Maus-usar ti singsing a pangtimbre kadagiti bilin nga ipaulog ti ari. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1129
11Kinuna ti ari kenkuana, "Adda iti pannakabalinmo dagiti tattao ken dagiti kuartada. Aramidem ti kayatmo kadakuada." 12Iti maika-13 nga aldaw iti umuna a bulan, inayaban ni Haman dagiti sekretario ti ari ket indiktarna kadakuada ti bilin nga agpaay kadagiti agtuturay, kadagiti gobernador ken ofisiales. Ipatarusda daytoy a bilin iti tunggal pagsasao iti entero a pagarian. Naisurat ti bilin iti nagan ni Ari Xerxes ket natimbrean iti bukodna a singsing. 13Naipan dagiti kopia daytoy a bilin iti amin a probinsia ti pagarian. Nailanad kadagitoy a bilin a mapapatay amin a Judio - agtutubo ken nataengan, babbai ken ubbing - iti maysa nga aldaw, iti maika-13 nga aldaw iti bulan ti Adar, ket masamsam dagiti sanikuada. 14Maiwaragawag a kas linteg ti linaon ti bilin iti amin a probinsia tapno maammoan dagiti tattao iti amin a puli ket makapagsaganada iti dayta nga aldaw. 15Naiwaragawag ti pakaammo idiay Susa a kabesera ti Persia. Sipapardas met dagiti imbaon ti ari a nangipan kadagiti kopia ti bilin iti amin a probinsia tapno maammoan ti amin a tattao iti pagarian. Naginum ti ari ken ni Haman iti arak, ngem nariribuk ti siudad ti Susa. Ester 4 Agpatulong ni Mardokeo ken ni Ester 1Idi maammoan ni Mardokeo ti amin a naaramid, rinay-abna ti pagan- anayna, nagkawes iti nakersang a lupot, winarakiwakanna ti ulona iti dapu ket nagpagnapagna iti siudad nga agan-anug-og iti napigsa ken nasaem. 2Nagpatingga la iti ruangan ti palasio, ta saan a mapalubosan a sumrek ti kasta ti pagan-anayna. 3Iti amin a probinsia a nakaipakaammoan ti bilin ti ari, napigsa ti panagdung- aw dagiti Judio. Nagayunar, nagsangit ken nagdung-awda. Adu ti nagkawes iti nakersang a lupot ken nangikabil iti dapu iti uloda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1130
4Napalalo ti pannakariribuk ni Reyna Ester idi ipadamag dagiti adipenna a babbai ken eunoko ti ar-aramiden ni Mardokeo. Nagpaitulod iti pagan-anay ken ni Mardokeo tapno suktanna ti nakersang a lupot a kawesna, ngem saan nga inawat ni Mardokeo. 5Kalpasanna, pinaayaban ni Ester ni Hatak a maysa kadagiti eunoko iti palasio a dinutokan ti ari nga agserbi kenkuana. Binilinna ni Hatak a mapan ken ni Mardokeo tapno ammoenna ti mapaspasamak ken no apay a kasta ti ar-aramiden ni Mardokeo. 6Napan ni Hatak iti ayan ni Mardokeo iti plasa iti sangoanan ti ruangan ti palasio. 7Imbaga ni Mardokeo ken ni Hatak ti amin a napasamak kenkuana, agraman ti dagup ti kuarta nga inkari ni Haman nga ited iti pagidulinan iti gameng ti palasio para iti pannakapapatay dagiti amin a Judio. 8Inted ni Mardokeo kenkuana ti kopia ti bilin a naipakaammo iti Susa maipapan iti pannakapapatay dagiti Judio. Indawat ni Mardokeo nga ipakitana ken ni Ester ket ilawlawagna kenkuana ti mapaspasamak. Kiniddaw ni Mardokeo a mapan agpakpakaasi ni Ester iti ari tapno kaasianna dagiti Judio. 9Nagtungpal ni Hatak. 10Pinagsubli ni Ester ni Hatak ket pinaibagana daytoy ken ni Mardokeo: 11"Mapapatay ti siasinoman a lalaki wenno babai a sumrek iti akin-uneg a paraangan tapno dumatag iti ari no saan a naayaban. Dayta ti linteg. Ammo amin daytoy dagiti mammagbaga iti ari ken dagiti tattao kadagiti probinsia. Awan ti makalisi iti daytoy a linteg malaksid no ipaturong ti ari kenkuana ti balitok a setrona ket iti kasta, saan a mapapatay. Adda makabulanen a dinak inayaban ti ari." 12Idi naammoan ni Mardokeo ti imbaga ni Ester, 13pinaibagana daytoy a ballaag: "Dimo ipagarup a nataltalgedka ngem ti uray siasinoman a Judio gapu ta addaka iti palasio. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1131
14No agulimekka iti kastoy a mapaspasamak, tinto langit ti tumulong kadagiti Judio ket isalakanna ida. Ngem mataykanto ket mapukawton ti kaputotan ni tatangmo. Siasino ti makaammo? Nalabit a naitan-okka a kas reyna para iti kastoy a panawen." 15Daytoy ti sungbat ni Ester ken ni Mardokeo: 16"Ummongem ti amin a Judio nga adda iti Susa. Agayunarkayo ket idawdawatandak. Dikay mangan wenno uminum iti uray ania iti tallo nga aldaw ken rabii. Agayunarakto met agraman dagiti adipenko a babbai. Kalpasanna, uray no maisalungasing iti linteg, innakto iti ari ket no pakatayak, awatek a siraragsak." 17Pimmanaw ni Mardokeo ket tinungpalna amin nga imbilin ni Ester. Ester 5 Awisen ni Ester ti Ari ken ni Haman iti Maysa a Pannangan 1Iti maikatlo nga aldaw a panagayunar ni Ester, inkawesna ti pagan-anayna a reyna. Napan iti akin-uneg a paraangan ti palasio a sumango iti kuarto nga ayan ti trono. Agtugtugaw idi ti ari iti tronona a sumangsango iti ruangan. 2Idi makitana ni Reyna Ester nga agtaktakder iti ruar, naragsakan ket impaturongna kenkuana ti balitok a setro. Immasideg ni Ester sana sinagid ti murdong ti setro. 3Kinuna ti ari, "Ania ti masapulmo, Reyna Ester? Ibagam ti kayatmo ket itedko kenka uray no kagudua ti pagariak." 4Simmungbat ni Ester, "No pakaragsakan ti Natan-ok nga Ari, awisenkayo koma ken ni Haman ita a rabii iti maysa a pannangan nga isagsaganak nga agpaay kadakayo." 5Pinaayaban a dagus ti ari ni Haman tapno matungpal ti kalikagum ni Ester. Napan ngarud ti ari ken ni Haman iti pannangan nga insagana ni Ester. 6Bayat ti panaginumda iti arak, kinuna ti ari ken ni Ester, "Ibagam ti kayatmo ket itedko kenka. Patgak ti dawatmo, uray no kagudua ti pagariak." 7Kinuna ni Ester, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1132
8"No patgan ti Natan-ok nga Ari ti dawatko, tarigagayak a dakayo koma ken ni Haman ti sangailik manen inton bigat iti pannangan nga isaganak nga agpaay kadakayo a dua. Isunto ti panangibagak ti kayatko." Panggepen ni Haman a Papatayen ni Mardokeo 9Naragsak ni Haman a naggapu iti pannangan nga insagana ni Ester. Ngem idi makitana ni Mardokeo iti ruangan ti palasio a saan a timmakder a mangipakita iti panagraemna kenkuana, nakapungtot iti kasta unay. 10Nupay kasta, tinengngelna ti pungtotna ket nagawid. Inawisna dagiti gagayyemna iti balayna, ket inayabanna ni Zeres nga asawana a makisango kadakuada. 11Impasindayagna kadakuada ti kinabaknangna ken ti kaadu dagiti annakna a lallaki. Impalangguadna pay ti panangingato ti ari kenkuana iti saad, nga isun ti kangatoan nga ofisial ket nangatngato ngem dagiti dadduma nga ofisiales ti ari. 12"Saan la a dayta," innayon ni Haman, "siak laeng ken ti ari ti inimbitaran ni Reyna Ester a dumar-ay iti pasken nga inangayna. Awisennakami a mapan manen inton bigat. 13Ngem awan ti serserbi kaniak amin dagitoy no adda pay met laeng a makitkitak dayta Judio a Mardokeo nga agtugtugaw iti ruangan ti palasio." 14Imbalakad ni Zeres ken dagiti gagayyem ni Haman, "Agpaaramidka iti pagbitayan a 75 a kadapan ti kangatona. Inton bigat, dawatem iti ari a mabitay ni Mardokeo dita. Kalpasanna, makadar-ayka a siraragsak iti pannangan." Nagustoan ni Haman daytoy a balakadda ket nagpaaramid iti pagbitayan. Ester 6 Padayawan ti Ari ni Mardokeo 1Alimbasagen ti ari iti dayta met laeng a rabii, isut' gapuna a pinaalana ti libro a nakailanadan dagiti mapaspasamak iti pagarian. Naibasa kenkuana ti libro. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1133
2Iti maysa a paset a naibasa, nairaman ti pakasaritaan ti pannakatakuat ni Mardokeo iti panggep da Bigtana ken Teres a mangpapatay iti ari. Dua nga eunoko dagitoy iti palasio a mangguguardia iti kuarto ti ari. 3Sinaludsod ti ari, "Nagunggonaan kadi wenno napadayawan ni Mardokeo iti daytoy nga inaramidna?" Imbaga dagiti adipenna nga awan ti naipaay ken ni Mardokeo. 4Sinaludsod ti ari, "Siasino kadagiti ofisialesko ti adda iti palasio?" Nairana a simrek ni Haman iti akinruar a paraangan; napan iti palasio tapno dawatenna iti ari a mabitay ni Mardokeo iti pagbitayan a naisaganan. 5Iti kasta, kinuna dagiti adipenna, "Adda ditoy ni Haman nga agur-uray a makisao kenka." "Pastrekenyo," imbilin ti ari. 6Simrek ni Haman ket sinaludsod ti ari kenkuana, "Adda maysa a tao a kayatko unay a padayawan. Ania ti rumbeng nga ipaayko iti dayta a tao?" Gapu ta ipagarup ni Haman nga isu a mismo ti mapadayawan, 7-8kinunana iti ari, "Agpaalaka iti nadaeg a pagan-anay, ti mismo a pagan- anay nga ikawkawesmo, ket itedmo iti daytoy a tao. Paguarnasionamiti napintas ti bukodmo a kabalio a pagsakayanna. 9Kalpasanna, ayabam ti maysa kadagiti kangatoan nga ofisialesmo tapno kawesanna ken iruarna ti tao a nakakabalio iti plasa ti siudad. Paipukkawmo daytoy iti ofisial bayat ti pannagnada: 'Kitaenyo no kasano a gunggonaan ti ari ti tao a kayatna a padayawan!'" 10Iti kasta, kinuna ti ari ken ni Haman, "Inka alaen a dagus ti pagan-anay ken ti kabalio ket padayawam ni Mardokeo a Judio. Aramidem amin kenkuana dagiti insingasingmo. Masarakam ni Mardokeo nga agtugtugaw iti ruangan ti palasio." 11Napan ngarud innala ni Haman ti pagan-anay ken ti kabalio. Kinawesanna ni Mardokeo sana pinagsakay iti kabalio ket inlibutna iti plasa ti siudad. Bayat ti pannagnada, ipukpukkawna, "Kitaenyo no kasano a gunggonaan ti ari ti tao a kayatna a padayawan!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1134
12Nagsubli ni Mardokeo iti ruangan ti palasio. Nagawid met ni Haman a mangab-abbong iti rupana gapu iti bain. 13Imbagana ken ni Zeres nga asawana ken kadagiti amin a gagayyemna ti amin a napasamak kenkuana. Kinuna ni Zeres ken dagiti masirib a gagayyemna: "Mangrugin a mayallatiw ti pannakabalinmo ken ni Mardokeo. Gapu ta maysa a Judio, narigatmo ti mangibaba kenkuana - ikabilnanto ti amin a kabaelanna a mangdadael kenka." Mabitay ni Haman 14Agsasaritada pay laeng idi sumangpet dagiti eunoko ti palasio ket nagdardarasda nga innala ni Haman tapno dumar-ay iti pasken nga insagana ni Ester. Ester 7 1-2Iti kasta, iti maikadua a gundaway, napan da Ari Xerxes ken Haman iti pannangan nga insagana ni Ester. Bayat ti panaginumda iti arak, sinaludsod ti ari ken ni Ester, "Ita, Reyna Ester, ania ti kayatmo? Ibagam kaniak ket itedko, uray no kagudua ti pagariak." 3Insungbat ni Reyna Ester, "Natan-ok nga Ari, no adda met la pateg ti nanumo a dawatko, dawatek a maispal ti biagko ken dagiti padak a Judio. 4Nailakokamin - siak ken dagiti tattaok - tapno mapapatay. No nailakokami laeng a matagabu, agulimekak ket diakon ringgoren ti ari, ngem dandanidakam patayenen ket mapukawkamton!" 5Sinaludsod ti ari ken ni Ester, "Siasino ti tao a natured a nangaramid iti kastoy? Sadino ti ayanna?" 6"Maysa a kabusormi! Maysa a mangidadanes kadakami. Awan sabali no di ni Haman a managdakdakes," insungbat ni Ester. Kasta unay ti danag ni Haman a simmango iti ari ken reyna. 7Sipupungtot a timmakder ti ari, rimmuar iti kuarto a napan iti hardin ti palasio. Narikna ni Haman a desidido ti ari a mangdusa kenkuana, isu a nagbati tapno ipakpakaasina ken ni Reyna Ester a maispal koma ti biagna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1135
1136 8Idi agsubli ti ari a naggapu iti hardin, nadanonna ni Haman iti sofa ni Ester ket sipapakleb iti sangoananna. Idi makita ti ari, impukkawna, "Ramesen kadi daytoy a tao ti reyna iti sangoanak ken iti mismo nga uneg ti palasiok?" Apaman a naisao ti ari daytoy, inabungotan dagiti eunoko ti ulo ni Haman. 9Kinuna ni Harbona a maysa kadagiti eunoko, "Natan-ok nga Ari, nagaramid ni Haman iti pagbitayan a 75 a kadapan ti katayagna iti asideg ti balayna tapno adda pangibitayanna ken ni Mardokeo a nangispal iti biagmo." "Ibitayyo dita ni Haman," imbilin ti ari. 10Binitayda ngarud ni Haman iti pagbitayan a nairanta ken ni Mardokeo. Ket bimmaaw ti pungtot ti ari. Ester 8 Maibilin kadagiti Judio a Makirangetda 1Iti dayta nga aldaw, inted ni Ari Xerxes ken ni Reyna Ester ti amin a sanikua ni Haman a kabusor dagiti Judio. Imbaga ni Ester iti ari a kabagianna ni Mardokeo ket manipud idin, mapalubosanen ni Mardokeo a dumatag iti ari. 2Inuksot ti ari ti singsing nga adda timbrena sana inted ken ni Mardokeo. Daytoy daydi singsing nga intedna ken ni Haman ngem innalana met laeng. Dinutokan ni Ester ni Mardokeo nga enkargado iti amin a sanikua ni Haman. 3Napan manen nakisao ni Ester iti ari. Agsangsangit a nagpakleb iti sangoanan ti ari. Impakpakaasina kenkuana a pasardengenna ti pannakaipatungpal ti dakes a gandat ni Haman a kaputotan ni Agag a maibusor kadagiti Judio. 4Intudo ti ari ti setrona ken ni Ester ket nagtakder ni Ester sana kinuna, 5"Natan-ok nga Ari, no maragsakanka, no ay-ayatennak met laeng ken no ipagarupmo a naimbag, pangngaasim ta mangipaulogka iti bilin a mangwaswas iti naiwaragawag a bilin ni Haman nga anak ni Hammedata a kaputotan ni Agag, a mangpapatay kadagiti amin a Judio iti pagarian. 6Kasano a maituredko a kitaen ti pannakadidigra dagiti padak a Judio ken ti pannakapapatay dagiti kabagiak?" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Kinuna ngarud ni Ari Xerxes kada Reyna Ester ken Mardokeo a Judio, "Kitaenyo, binitayko ni Haman gapu iti panangisikatna kadagiti Judio ket intedkon ken ni Ester dagiti sanikuana. 8Ngem saan a mawaswas ti bilin a naipaulog iti nagan ti ari ken natimbrean iti selio ti pagarian. Nupay kasta, mabalinyo ti agsurat kadagiti Judio iti aniaman a kayatyo. Mabalinyo nga isurat iti naganko ket timbreanyo iti selio ti pagarian." 9Napasamak daytoy iti maika-23 nga aldaw iti maikatlo a bulan a maaw- awagan iti Sivan. Inayaban ni Mardokeo dagiti sekretario ti ari ket indiktarna ti surat nga agpaay kadagiti Judio, kadagiti gobernador, kadagiti administrador, kadagiti ofisiales kadagiti 127 a probinsia manipud India agingga iti Etiopia. Naisurat daytoy a bilin iti bukod a panagsurat ken bukod a pagsasao ti tunggal probinsia, kasta met iti bukod a panagsurat ken bukod a pagsasao dagiti Judio. 10Pinaisurat ni Mardokeo iti nagan ni Ari Xerxes, ket natimbrean ti surat iti selio ti pagarian. Pinaitulodna dagiti surat kadagiti nagsakay kadagiti napapardas a kabalio ti ari. 11Iti daytoy a bilin ti ari, naikkan dagiti Judio iti kalintegan nga agtitimpuyog iti tunggal siudad ket salaknibanda ti bagida. Dadaelen, papatayen ken ikisapda ti aniaman a grupo dagiti armado a tattao iti aniaman a probinsia a mangraut kadakuada agraman dagiti assawa ken annakda, ken samsamenda dagiti sanikua dagiti kabusorda. 12Maipatungpal daytoy a bilin iti entero a pagarian ti Persia iti aldaw a naikeddeng a pannakapapatay dagiti Judio - iti maika-13 nga aldaw ti maika- 12 a bulan a maaw-awagan iti Adar. 13Maipakaammo ti bilin a kas linteg iti amin a probinsia makapagsagana dagiti Judio a mangsalaknib kadagiti bagbagida kadagiti kabusorda inton dumteng dayta nga aldaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1137 tapno
14Ngarud, dinagdagus dagiti nagkabalio ti napan a sipapardas nakaibaonanda, kas bilin ti ari. Naipaulog met ti bilin idiay Susa, ti kabesera a siudad. 15Rimmuar ni Mardokeo iti palasio, nadaeg ti arruatna: asul ken puraw a pagan-anay, ken nalabaga a linen a kagay, ken nadayag a balitok a koronana. Ket nagallangogan ti dir-i kadagiti kalsada idiay Susa gapu iti ragsak dagiti umili. 16Nagragsak ken nagrag-o dagiti Judio ta dakkel a pammadayaw daytoy kadakuada. 17Iti tunggal probinsia ken siudad a nakaiwaragawagan ti bilin ti ari, nagrambak dagiti Judio. Ket iti entero a pagarian, adu ti nangipakaammo a Judioda gapu ta kabutengdan dagiti Judio. Ester 9 Patayen dagiti Judio dagiti Kabusorda 1Dimteng ti maika-13 nga aldaw iti bulan ti Adar. Daytoy ti aldaw a naituding a pannakaipatungpal ti bilin ti ari. Ninamnama dagiti kabusor dagiti Judio a parmekenda dagiti Judio iti daytoy nga aldaw. Ngem baliktad ti napasamak ta dagiti Judio ketdi ti nangparmek kadagiti kabusorda. 2Iti lugar a yan dagiti Judio, iti tunggal siudad ti pagarian, nagmaymaysa dagiti Judio a mangdarup iti siasinoman nga agpanggep a mangdangran kadakuada. Nagbuteng dagiti amin a tattao kadakuada. Awan ti nakadaer a makiranget kadakuada. 3Kinaagpaysona, tinulongan ida dagiti amin nga ofisiales ti probinsia, dagiti gobernador, dagiti administrador ken dagiti pannakabagi ti palasio agsipud ta mabutengda amin ken ni Mardokeo. 4Ammo ti entero a pagarian a nagbalinen ni Mardokeo a nabileg a tao iti palasio ket bumilbileg pay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1138 iti
5Iti kasta, naaramid dagiti Judio ti kinayatda nga aramiden kadagiti kabusorda. Sikakampilanda a nangdarup kadagiti kabusorda ket pinapatay ken rinangrangkayda ida. 6Iti laeng siudad ti Susa, 500 a tattao ti pinapatayda. 7Pinatayda met da Parsandata, Dalfon, Asfata, 8Porata, Adalia, Aridata, 9Parmasta, Arisai, Aridai ken Vaizata. 10Dagitoy dagiti sangapulo a lallaki nga annak ni Haman nga anak ni Hammedata ken kabusor dagiti Judio. Nupay kasta, saan a nagsamsam dagiti Judio. 11Iti dayta met la nga aldaw, naipakaammo iti ari ti bilang dagiti napapatay idiay Susa. 12Kinuna ti ari ken ni Reyna Ester, "Ditoy Susa laeng, 500 a tattao ti pinatay dagiti Judio; inramanda a pinatay dagiti sangapulo nga annak ni Haman. Nakarkaro pay ngata ti inaramidda kadagiti probinsia. Ita, ibagam no ania pay ti tarigagayam. Matungpal ti amin a kiddawem." 13Simmungbat ni Reyna Ester, "No pagayatam, Natan-ok nga Ari, palubosam koma dagiti Judio ditoy Susa a mangaramid manen inton bigat ti kas iti inaramidda ita nga aldaw. Dawatek met a paibitinmo iti pagbitayan dagiti bangkay dagiti sangapulo nga annak ni Haman." 14Imbilin ngarud ti ari a maaramid daytoy. Naipaulog ti bilin idiay Susa ket naibitin iti pagbitayan ti bangkay dagiti annak ni Haman. 15Iti maika-14 nga aldaw ti bulan ti Adar, naguummong manen dagiti Judio. Tallogasut a lallaki ti pinapatayda iti siudad. Ngem saanda a nagsamsam. 16Naguummong met dagiti Judio nga agnanaed kadagiti probinsia tapno salaknibanda dagiti bagida. Dinadaelda dagiti kabusorda - 75,000 ti pinatayda kadagiti gumurgura kadakuada. Ngem saanda a nagsamsam. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1139
17Napasamak daytoy iti maika-13 nga aldaw ti bulan ti Adar. Iti maika-14 nga aldaw, saandan a nagpapatay ket nagfiestada a nagraragsak. 18Ngem idiay Susa, nagbalin a fiesta dagiti Judio ti maika-15 nga aldaw agsipud ta pinapatayda dagiti kabusorda iti maika-13 ken maika-14 nga aldaw ket nagsardengda a nagpapatay iti maika-15 nga aldaw. 19Daytoy ti gapuna a rambakan dagiti Judio nga agnanaed kadagiti babassit nga ili nga awan bakudna ti maika-14 nga aldaw iti bulan ti Adar. Agfiestada ket rambakanda dayta nga aldaw. Agpapangan ken agsisinnagutda iti taraon. Ti Fiesta ti Purim 20Pinaisurat ni Mardokeo dagitoy a pasamak. Sinuratanna dagiti amin a Judio iti entero a pagarian ti Persia, adayo man wenno asideg. 21Binilinna ida a rambakanda ti maika-14 ken maika-15 nga aldaw ti Adar iti tunggal tawen. 22Dagitoy dagiti aldaw a panangikisap dagiti Judio kadagiti kabusorda. Daytoy ti bulan a panagbalin a ragsak ken rag-o dagiti ladingit ken rigatda. Naibilin kadakuada a rambakanda dagitoy nga aldaw babaen iti panagfiesta ken panagkakaan. Agsisinnagutda ket ikkanda met dagiti napanglaw. 23Iti kasta, tinungpal dagiti Judio ti bilin ni Mardokeo, ket tinawen a narambakan daytoy a fiesta. 24Ni Haman nga anak ni Hammedata a nagtaud iti kaputotan ni Agag ti nangplano iti pannakapapatay dagiti Judio. Isu ti kabusor dagiti amin a Judio. Inaramidna ti Purim a mangikeddeng iti aldaw a pannakapapatay ken pannakadadael dagiti Judio. 25Ngem napan ni Ester iti ari, ket nangipaulog ti ari iti bilin. Nagbanag a ni Haman ti nagsagaba iti kinaranggas nga ipalak-amna koma kadagiti Judio: nabitayda kadagiti annakna. 26Daytoy ti gapuna a "Purim" ti naipanagan kadagitoy nga aldaw a naadaw iti balikas a "pur" wenno binnunot. Gapu iti surat ni Mardokeo ken gapu kadagiti amin a napasamak kadagiti Judio, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1140
27pinagbalinda daytoy nga alagadenda, kasta met dagiti kaputotanda ken dagiti agbalinto a Judio. Kas imbilin ni Mardokeo, tinawen a marambakan dagitoy dua nga aldaw iti tumutop a tiempo. 28Masapul a ngilinen iti agnanayon ti tunggal familia a Judio, dagiti sumarsaruno a kaputotan, iti amin a probinsia ken siudad dagiti aldaw ti Purim. 29Kalpasanna, nagaramid met ni Reyna Ester nga anak ni Abihail iti surat a mangpasingked iti immuna a surat ni Mardokeo maipapan iti Purim. Naipakuyog daytoy iti surat ni Mardokeo. 30Naipatulod dagiti surat kadagiti amin a Judio nga agnanaed kadagiti 127 a probinsia iti imperio ti Persia. Nailanad iti surat a maaddaan koma dagiti Judio iti talna ken talged. 31Imbilinna pay a rambakanda agraman dagiti kaputotanda dagiti aldaw ti Purim iti tumutop a tiempo, kas iti panangituyangda kadagiti alagaden iti panagngilin iti panagayunar ken tiempo ti panagdung-aw. Imbilin daytoy da Mardokeo ken Reyna Ester. 32Naisurat iti nalukot a pagbasaan ti bilin ni Ester a nangpatalged kadagiti alagaden iti pannakarambak ti Purim. Ester 10 Kinatan-ok ni Ari Xerxes ken ni Mardokeo 1Intuyang ni Ari Xerxes ti panagbuis dagiti tattao nga agnaed kadagiti igid ti baybay ken kadagiti naseksek a lugar iti pagarian. 2Nailanad iti pakasaritaan dagiti ari ti Persia ken Media dagiti amin a naindaklan ken nakakaskasdaaw nga inaramidna agraman ti entero a pakasaritaan iti panangital-ona ken ni Mardokeo iti nangato a saad. 3Ni laeng Mardokeo a Judio ti sumaruno iti saad ni Ari Xerxes. Raemen ken ipatpateg unay dagiti padana a Judio. Intrabahona ti pagimbagan dagiti kailianna ken ti kinatalged dagiti amin a kaputotanna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1141
1142 Job Job 1 Suoten ni Satanas ni Job 1Adda idi maysa a tao nga agnagan iti Job nga agnanaed idiay Uz. Agdaydayaw iti Dios ket napudno kenkuana. Naimbag a tao ni Job ket saan nga agaramid iti dakes. 2Sangapulo ti annakna: pito a lallaki ken tallo a babbai. 3Adu ti animal a tarakenna: 7,000 a karnero, 3,000 a kamelio, 1,000 a baka ken 500 nga asno. Adu met ti adipenna ket isu ti kabaknangan iti deppaar ti Daya. 4Agsisinnublat nga agpadaya dagiti lallaki nga annak ni Job ket kanayon met nga awisenda a dumar-ay dagiti kakabsatda a babbai. 5Tunggal malpas ti padaya, bumangon a masapa ni Job ket agpuor kadagiti daton a maipaay iti pannakadalus dagiti annakna. Naipaugali nga aramidenna daytoy ta kunkunana iti bagina, "Amangan no nagbasol dagiti annakko babaen iti pananglaisda iti Dios iti unegda." 6Idi dumteng ti aldaw a panagparang dagiti nailangitan a parsua iti saklang ni Yahweh, kimmuyog met kadakuada ni Satanas. 7Sinaludsod ni Yahweh kenkuana, "Sadino ti naggapuam?" "Sinursursorko ti entero a daga," insungbat ni Satanas. 8"Napaliiwmo kadi ni adipenko a Job?" sinaludsod ni Yahweh. "Awan iti daga ti napudno ken awan pakapilawanna a kas kenkuana. Managbuteng kaniak ket saan nga agaramid iti dakes." 9Kinuna ni Satanas, "Agdaydayaw ngata kenka ni Job no awan ti imbag a magun-odna? 10Sinalaknibam ni Job agraman ti familiana ken ti amin a sanikuana. Bendisionam ti amin nga aramidna ket inikkam iti adu unay nga animalna a mangsaknap iti entero a pagilian. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
11Ngem padasem man nga alaen ti amin a sanikuana ta kitaem no dinakanto ilunod!" 12Kinuna ni Yahweh ken ni Satanas, "Ala wen, aramidem ti aniaman a kayatmo kadagiti amin nga adda kenkuana, ngem saanmo a dangran ni Job." Ket pimmanaw ni Satanas iti imatang ni Yahweh. Matay dagiti Annak ni Job ken Mapukaw ti Kinabaknangna 13Iti maysa nga aldaw, idi agrarambak dagiti annak ni Job iti balay ti inauna a kabsatda a lalaki, 14nagtartaray ti maysa a babaonen a napan ken ni Job. Kinunana, "Agar- aradokami iti talon ket agar-arab met dagiti asno iti asidegmi. 15Pagammoan, rimmaut dagiti taga-Sabe ket intalawda dagiti amin nga animal. Pinatayda dagiti amin nga adipenmo! Siak laeng ti nakalibas a mangipakaammo kenka iti napasamak." 16Agsasao pay laeng ti adipen idi dumteng ti sabali nga adipen ket kinunana, "Nakimat dagiti karnero ken dagiti agpaspastor ket natayda amin! Siak laeng ti nakalasat a mangipakaammo kenka iti napasamak." 17Agsasao pay laeng ti adipen idi dumteng ti sabali pay nga adipen ket kinunana, "Adda tallo a grupo dagiti Caldeo a nangdarup kadakami. Innalada amin a kamelio ket pinatayda amin nga adipenmo! Siak laeng ti nakalibas a mangibaga kenka iti napasamak." 18Saan pay a nalpas a nagsao ti adipen idi dumteng ti sabali manen nga adipen ket kinunana, "Agrarambak dagiti annakmo iti balay ti inauna a kabsatda. 19Pagammoan, dimteng ti napigsa nga angin a naggapu iti let-ang. Rinebbana ti balay ket natay amin nga annakmo! Siak laeng ti nabati a mangibaga kenka iti napasamak." 20Timmakder ni Job ket rinay-abna ti pagan-anayna gapu iti ladingitna. Kinuskosanna ti ulona sa nagpakleb iti daga ket nagdaydayaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1143
21Kinunana, "Lamolamoak a nayanak ket matayakto met a lamolamo. Ti Apo ti nangted ket ita, isu met laeng ti nangala. Madaydayaw koma ti naganna!" 22Ngem uray kasta ti naaramid, saan a nagbasol ni Job. Dina pinabasol ti Dios gapu iti napasamak. Job 2 Suoten Manen ni Satanas ni Job 1Idi dumteng ti aldaw a panagparang dagiti nailangitan a parsua iti imatang ni Yahweh, naitallaong manen ni Satanas. 2"Sadino ti naggapuam?" sinaludsod ni Yahweh ken ni Satanas. Insungbat ni Satanas, "Sinursorko ti entero a daga." 3Sinaludsod ni Yahweh, "Napaliiwmo kadi ni Job nga adipenko? Awan ti masarakan iti daga a kas kenkuana iti kinapudno ken awan pakapilawanna. Managbuteng kaniak ket saan nga agaramid iti dakes. Dinawatmo kaniak tapno palubosanka a mangdangran kenkuana nga awan gapgapuna. Ngem kaskasdi a nagtalinaed a napudno kaniak." 4Simmungbat ni Satanas, "Kudil iti kudil. Isalda ti tao ti batogna a langit tapno agbiag. 5Ngem padasem ita a dangran ti bagina - awan duadua nga ilunodnaka!" 6"Ala, wen, yawatko kenka ni Job," kinuna ni Yahweh ken ni Satanas. "Aramidem ti kayatmo kenkuana, ngem saanmo a patpatayen." 7Pimmanaw ni Satanas iti sango ni Yahweh. Pinaggaddilna ni Job iti nakaar- arriek iti entero a bagina. 8Napan nagtugaw ni Job iti pagbasuraan. Nangala iti buong ti banga a pagikkatna kadagiti keggang ti gaddilna. 9Kinuna ti asawana, "Agtalinaedka pay la kadi iti kinapudnom iti Dios? Apay a dimo ilunod ti Dios tapno mataykan!" Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1144
10"Minamaag ti sasawem," insungbat ni Job. "No mangted ti Dios iti imbag, awatentayo. Apay nga agreklamotayo no mangyeg iti rigat?" Ngem iti laksid ti panagsagaba ni Job, saan latta a nagsao iti maibusor iti Dios. Sumarungkar dagiti Gagayyem ni Job 11Tallo kadagiti gagayyem ni Job ti nakadamag iti didigra a napagtengna. Isuda da Elifaz a taga-siudad ti Teman, Bildad a taga-Sua ken Zofar a taga- Naama. Nagtutulagda a sarungkaran ni Job tapno liwliwaenda. 12Nasaripatpatanda ni Job idi adayoda pay laeng ngem dida nabigbig. Idi mailasinda nga isu gayam ni Job, nagsangit ken naganug-ogda. Gapu iti ladingitda, rinay-abda dagiti pagan-anayda sada nagipurruak iti tapok iti ngato ken kadagiti uloda. 13Kalpasanna, nakitugawda ken ni Job iti daga iti las-ud ti pito nga aldaw ken rabii. Awan ti nagsao kadakuada gapu iti nakitada a nakaro unay a panagsagabana. Job 3 Agreklamo ni Job iti Dios 1Kalpasan ti nabayag nga ulimek, nagsao ni Job ket inlunodna ti aldaw a pannakayanakna. Job 2-3O Dios, ilunodmo koma ti aldaw a pannakayanakko; ilunodmo koma ti rabii a pannakainawko. 4Pagsipngetem koma dayta nga aldaw, O Dios; dimo koma lagipen ken lawaganen dayta nga aldaw. 5Paglidemem ken pagsipngetem koma dayta nga aldaw; kumotam kadagiti ulep, ket abbongam ti init. 6Ikkatem dayta a rabii iti tawen, ket saanmon nga ibilbilang. 7Pagbalinem koma dayta a rabii a naliday; ikkatem ti amin a ragsakna. 8Bilinem dagiti baglan a mangilunod iti dayta nga aldaw, dagiti baglan a makabael a mangbilin iti Leviatan. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1145
9Dimo koma pagraniagen ti baggak; dina koma makita ti bannawag. 10Ilunodmo koma dayta a rabii ta pinalubosannak a nayanak, ket inyawatnak iti ladingit ken rigat. 11Natayak la koman idi addaak pay la iti tian ni inak, wenno idi apaman a nayanakak. 12Apay aya a sinaksaklotnak ni inak? Apay pay laeng a pinasusonak? 13No natayak la koma idin, agin-inanaak koma itan. 14Matmaturogak koman a kas kadagiti ari ken agtuturay a nangbangon manen kadagiti nadadael a palasio. 15Wen, matmaturogak koman a kas kadagiti prinsipe a nangpunno kadagiti balayda iti balitok ken pirak. 16Matmaturogak koman a kas kadagiti maladaga a natay a nayanak, a dida nakita ti lawag. 17Idiay tanem, agsardeng ti kinadakes dagiti nakillo, ket sadiay, aginanan dagiti nabannog iti trabaho. 18Uray pay dagiti balud adda talnada sadiay; saandan a maririawan ken mabugbugtak. 19Addada amin sadiay, dagiti natan-ok ken nanumo, ket siwawayawayan dagiti tagabu. 20Apay a maikkan iti silaw ti tao nga agbiag a nakaay-ay-ay? Apay a maikkan iti biag ti tao a napnoan pait ti kararuana? 21Tarigagayanda ni patay, ngem saan met nga umay. Kaykayatda ti maitanem, ngem ti maaddaan iti uray ania a gameng. 22Saanda a naragsak agingga a matay ken maitanemda. 23Saan nga ipakaammo ti Dios ti masakbayanda, ket likmutenna ida iti alad. 24Saanak a makapangan ngem agladingitak, ti panagas-asugko kasla danum a maibuyat. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1146
25Pumayso ti amin a kabutengko ken dagiti amin a kaamakko. 26Awan talna wenno inanak, pulos a di agpatingga ti panagrigatko. Job 4 Ti Umuna a Bitla (4:1-14:22) Daytoy ti sao ni Elifaz a Temanita: 1-2Job, dinak koma kagura no agsaoak, ta diak magawidanen toy dilak. 3Adu a tattao ti sinursuroam, ket pinapigsam dagiti nakapuy nga ima. 4No adda idi matuang gapu iti kapsut ken bannogna, tumakder manen no mangngegna ti saom a pammaregta. 5Ngem ita ta sikan ti marigatan, ti panagsagaba dimon maibturan. 6Managbutengka iti Dios ken natan-ok ti panagbiagmo; rumbeng ngarud a maaddaanka iti talged ken namnama. 7Lagipem: Adda kadin awan basolna a nadidigra? wenno nalinteg a nadadael? 8Napaliiwko a dagiti agmula iti dakes, dakes met la ti apitenda. 9Kasla bagio ti pungtot ti Dios a mangdadael kadakuada. 10Kasla leon nga agngernger dagiti managdakdakes, ngem pagulimeken ida ti Dios, ket pusienna dagiti ngipenda. 11Kas kadagiti leon nga awan alun-onenda, matayda ket mawarawara amin nga annakda. 12Adda nangngegko a sao, kasla arasaas ket dandani saanko a nangngeg. 13Kasla nakabutbuteng a tagtagainep a nangtukay iti turogko. 14Nagbuteng ken nagpigergerak; nagkintayeg ti entero a bagik. 15Nariknak a napul-oyan ti rupak ket simgar ti dutdotko. 16Adda nakitak nga agtaktakder sadiay; miningmingak ngem diak nailasin. Pagammoan, nangngegko ti bassit a timek a nagkuna: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1147
1148 17"Adda kadi tao a nalinteg iti imatang ti Dios? Adda aya nadalus iti sangoanan ti Namarsua kenkuana? 18Saan a talken ti Dios dagiti nailangitan nga adipenna; uray dagiti anghelesna, adda pangbabalawanna. 19Pagarupem kadi a talkenna ti naparsua iti pitak, ti nagtaud iti tapok ket nalaka a marumek a kas iti balay ti akot-akot? 20Mabalin a sibibiag ti tao iti bigat, ngem matay a di mapuotan sakbay ti rabii. 21Maitalaw ti amin a sanikuana; matay nga awan pay la ti siribna." Job 5 1Umawagka, Job, ta kitaem no adda sumungbat. Adda kadi anghel a mabalinmo a pagkamangan? 2Patayem la ti bagim gapu iti gura ken sakit ti nakem. Minamaag daytoy nga ar-aramidem. 3Nakakitaak kadagiti maag a kasla natalged ti biagda, ngem dinawatko ti kellaat a pannakailunod dagiti taengda. 4Saan a natalged dagiti annakda; iti pangukoman, awan mangikalintegan kadakuada. 5Kanento dagiti mabisin ti mula ti maag, uray pay dagiti agtubo kadagiti siitan; ket apalanto dagiti mawaw ti sanikuana. 6Saan nga agtubo ti kinadakes iti daga, wenno ti riribuk iti tapok. 7Ti tao met laeng ti mangpataud iti rigatna, a kas met iti panagtaud ti rissik iti beggang. 8No siak ti sika, agkamangak iti Dios, ket iparangko kenkuana ti pagtaktakderak. 9Ditay maawatan dagiti naindaklan nga aramidna, ket dagiti milagrona saanda nga agpatingga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
10Pagtudoenna ditoy daga ket padanumanna dagiti taltalon. 11Wen, ti Dios ti mangitan-ok kadagiti napakumbaba, ken mangliwliwa kadagiti amin nga agladladingit. 12-13Lapdanna ti panggep dagiti nasikap, ket ipalab-ogna dagiti masirib iti kinasikapda met laeng, tapno saan nga agballigi ti aramidenda. 14Agar-arikapda uray iti tengnga ti aldaw. 15Ngem isalakanna dagiti napanglaw iti pakatayanda, ispalenna dagiti nakakaasi iti pannakailupitlupitda. 16Ikkanna iti namnama dagiti napanglaw, ket pagulimekenna dagiti managdakdakes. 17Nagasat ti tao a ti Dios ti mangdisiplina! Dimo ngarud guraen no tubngarennaka. 18Bedbedan ti Dios ti sinugatna; agasanna met laeng ti dinunorna. 19Kanayon a salaknibannaka tapno awan ti pakaan-anoam. 20No dumteng ti bisin, biagennaka; no adda gubat, iti patay ispalennaka. 21Salaknibannaka iti pannakapadpadakes; isalakannaka iti pannakadadael. 22Katawaamto ti ranggas ken bisin; dimonto kabuteng dagiti atap nga animal. 23Awanto ti bato dagiti aradoem a talon; didakanto darupen dagiti narungsot nga animal. 24Iti kasta, natalgedkanto iti taengmo; inton bilangem dagiti karnerom, awanto ti napukaw kadakuada. 25Adunto ti kaputotam, umadudanto a kas ruot iti daga. 26Atiddogto ti panagbiagmo; napigsakanto pay laeng inton matayka kas trigo a nadanonan ti pannakaapitna. 27Job, nasursuromi daytoy iti nabayag a panangad-adalmi. Pudno daytoy, ket ipangagmo ta pagimbagam. Job 6 Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1149
Sumungbat ni Job: 1-2No matimbang la koma ti rigat ken ladingitko, 3nadagdagsenda pay ngem dagiti darat ti baybay. No nagubsang ti panagsaok dikayo koma masdaaw. 4Sinalputnak dagiti pana ti Dios a Mannakabalin-amin ket nagwaras iti bagik ti sabidongda. Inturongna kaniak dagiti pammutbutengna. 5Naulimek ti asno no mangmangan iti taraonna, saan nga agemmak ti baka no madama ti pannanganna. 6Adda aya mayat a mangan iti awan ramanna? Adda kadi nanam ti puraw ti itlog no awan asinna? 7Diak kayat ti kasta a taraon, agsarwaak no manganak. 8Apay a di ipangag ti Dios ti dawatko? Apay a dina patgan ti kararagko? 9Nasaysayaat laengen a patayennak ti Dios. 10No ammok nga aramidenna ti kasta, lumagtoak gapu iti rag-o; agragsakak uray pay napalalo ti rigatko. Ammok a nasantoan ti Dios; pulos a diak pay sinupring ti bilinna. 11Ania pay ti pigsak nga agbiag? Ania pay la ti gapuna, awan metten ti namnamak? 12Naaramidak aya iti bato? Bronse kadi toy bagik? 13Awanen pigsak a mangisalakan iti bagik; awanen ti mabalinko a pagkamangan. 14Masapulko dagiti napudno a gagayyem iti kastoy a rigatko, tinallikudak man ti Dios wenno saan. 15Allilawendak, dakayo a gagayyemko; kaskayo la waig a namagaan no awan tudo. 16-17Adu ti nagbalay a danum napuskol ti niebe iti waig. Ngem no tiempo ti pudot, marunawda ket ti waig agmaga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1150
18Mayaw-awan ti bunggoy dagiti agbibiahe iti panagsapsapulda iti danum nga inumenda; agalla-allada iti langalang ket matayda. 19Agbirok iti danum dagiti bunggoy a naggapu iti Seba ken Tema, 20ngem mapaayda iti igid dagiti waig a nagmaga. 21Kadagita a waig ti pangyarigak kadakayo; makitayo ti rigatko ket makigtotkayo. 22Dinawatko kadi nga isagutandak? Kiniddawko kadi nga agpasuksokkayo tapno maisalakanak? 23Imbagak aya nga ispalendak iti kabusor wenno iti nadangkok nga agturay? 24Ala ngarud, isurodak ket ibagayo dagiti biddutko; agulimekak ket dumngegak kadakayo. 25Maguyugoydak no nainsiriban ti palawagyo, ngem minamaag met dagiti sasawenyo. 26Kunayo nga angin ti agaon iti ngiwatko. Apay ngarud a sungbatanyo? 27Pagbibinnunotanyo pay dagiti ulila a tagabu, ket ilakoyo ti nadekket a gayyemyo! 28Perrengendak, saanak nga agul-ulbod. 29Baliwanyo ti panunotyo ket umisu koma ti pangngeddengyo; didak ukomen, ta awan dakes a naaramidko. 30Ngem ipagarupyo nga agul-ulbodak - kunayo a diak mapaglasin ti dakes ken naimbag. Job 7 1Mayarig ti biag ti tao iti kapilitan a panagserbi ti soldado, kasla biag ti agtartrabaho iti nadagsen, 2kas tagabu a kalikagumanna ti paglinonganna, kas mangmangged nga agur- uray iti tangdanna. 3Binulan nga ubbaw ti panagbibiagko; rinabii a ladingit ti malakamko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1151
4No maturogak, alimbasagenak iti iddak; saanak a makaturog, sumgaakon nga aglawag. 5Ig-iggesen ti bagik, nalapunos iti keggang; bumtak dagiti gaddilko ket agnanada. 6Aggibusen dagiti aldawko nga awan namnamak, naparpardas ngem ti barkilia ti panaglabasda. 7Lagipem, O Dios, a kasla anges ti biagko; naggibusen dagiti ragragsakko. 8Addaak pay la ita, ngem didakton makita. No birokendak, didakton masapulan. 9-10Kas iti ulep nga aglabas ket agpukaw, kasta ti tao a matay ket dinton agsubli; malipatan payen dagiti makaam-ammo kenkuana. 11Diak mabalin ti agulimek! Madi ti riknak ket makapungtotak. Masapul nga agsaoak. 12Apay kadi a pabambantayannak? Ipagarupmo aya a maysaak a dragon ti taaw? 13Agiddaak tapno aginanaak; kayatko nga iliwliwag ti panagsagabak. 14Ngem sika, pagbutngennak kadagiti tagtagainep; pagparmataennak ket butbutngennak. 15Kaykayatko laengen a mabekkelak; nasaysayaat laengen a matayak ngem ti agbiag iti kastoy a rigat. 16Saanko a kayaten ti agbiag! Awanen serserbi ti biagko. Baybay-annakon. Awanen serserbi toy biag. 17Apay a napateg unay ti tao kenka? Apay nga ikaskasom dagiti aramidna? 18Binigat a bisitaem, ket tunggal kanito a suotem. 19Dimo la aya mayadayo ti panagkitam kaniak, iti uray apagdarikmat tapno matilmonko ti tuprak? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1152
20No agbasolak, apay aya a sika ti masakitan, sika nga agbambantay kaniak? Apay a siak ti pangipapasam iti pungtotmo? Makapadagsenak unay aya kenka? 21Dimo la aya mapakawan ti basolko? Di la mabalin a punasem dagiti labsingko? Agiddaakton iti katapokan, ket no sapulennak awanakton a mabirokam. Job 8 Agsao ni Bildad a Suhita: 1-2Nalpas kadin ti bukodmo a bitla? Atiddog ngem awan met ti linaonna. 3Ballikugen aya ti Dios ti hustisia? Killoenna aya ti kinalinteg? 4Nalabit a nakabasol dagiti annakmo; dinusa ida ti Dios kas maitutop iti aramidda. 5Agkamangka iti Dios a Mannakabalin-amin, ket agpakpakaasika kenkuana. 6No pudno a nalintegka ken awan basolmo, awan duadua a tulongannaka ti Dios, ket isublina a kas gunggonam dagiti napukawmo. 7Dinto maidilig ti napukawmo a kinabaknang iti itedto kenka ti Dios iti kamaudianan, 8Amirisem ti kinasirib idi punganay; utobem dagiti nasursuro dagidi ammatayo. 9Ababa unay ti biagtayo ket ania ti ammotayo? Ditoy daga, anniniwan laeng ti kayarigantayo. 10Paisuroka kadagiti mamasirib idi ugma; ammoem ti pannursuroda, denggem ti ibagada: 11"Saan nga agtubo dagiti runo iti awan danumna; iti la kadanuman ti pakasarakan kadakuada. 12No agmaga ti nagtuboanda, magangoda idinto a kalanglangtoda, ken saan pay a mabalin a makeltay, kadagiti amin a mula, umunada a malaylay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1153
13Mayarig dagiti awan Diosna kadagita a runo; apaman a lipatenda ti Dios, mapukaw metten ti namnamada. 14Agtalekda iti panait - iti sapot ti lawwalawwa. 15Matuangda no agsanggirda iti balay ti lawwalawwa; no kumpetda iti panait, matulonganna aya ida a tumakder?" 16Kasla barsanga dagiti managdakdakes nga agtubo iti kainitan, barsanga nga agsaknap iti minuyongan. 17Kadagiti bato, agkawikaw dagiti ramutda, kadagiti dadakkel a bato nairut ti ikakapetda. 18Ngem no parutem ida, awan ti makaammo a sadiay ti nagtuboanda. 19Wen, kasta laeng ti ragsak dagiti managdakdakes, adda dagiti umay a sumublat iti lugarda. 20Saan a baybay-an ti Dios dagiti napudno a tattao; dina met tulongan dagiti nakillo. 21Pagragsakennakanto manen; agkatawakanto, agriawkanto iti rag-o. 22Ngem ibabainna dagiti manggura kenka, ket awanton ti taeng dagiti managdakdakes. Job 9 Sumungbat ni Job: 1-2Wen, nangngegko aminen dagita. Ngem iti imatang ti Dios, awan ti makaikalintegan iti bagina. 3Kasta met nga awan ti makasuppiat kenkuana, awan makasungbat iti rinibu a saludsodna. 4Masirib ken nabileg unay ti Dios; awan ti agballigi a bumusor kenkuana. 5Di mapakpakadaan a yalisna dagiti bantay; iti pungtotna dadaelenna ida ket inda margaay. 6Paggingginedenna ti daga, ket gunggonenna dagiti fondasionna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1154
1155 7Mabalinna a di palgaken ti init, ken di pagrimaten dagiti bituen. 8Awan timmulong kenkuana idi inyukradna ti tangatang wenno idi nagtalaytay kadagiti dalluyon ti taaw. 9Binilinna ti Oso ken ti Orion iti tangatang, ken ti Pleiades ken ti grupo dagiti bituen iti abagatan. 10Ditayo maawatan dagiti nakaskasdaaw nga aramidna; saan nga agpatingga dagiti milagrona. 11Lumabas ti Dios, ngem diak makita. 12Alaenna ti kayatna, ket awan ti makalapped kenkuana; awan ti makaitured nga agkuna, "Ania ti ar-aramidem?" 13Saan a medmedan ti Dios ti pungtotna; pinarukmana dagiti katulongan ni Rahab iti babaenna. 14Ania ngarud ti masaok, Ania ti isungbatko iti Dios? 15Nupay awan basolko, awan maaramidko; idawdawatko laengen iti Dios a kaasiannak. 16Uray ikkannak iti gundaway nga agpalawag, saanak a mamati nga ipangagnak. 17Mangyeg iti bagio a mangbasnot kaniak, awan ti gapgapuna a sugatsugatennak. 18Pulos a saannak a paangsen; bin-ig a kinapait ti impaayna kaniak. 19Aramatek ti pigsa? Adda aya makaparmek kenkuana? Idarumko? Sinno ti makabael. 20Awan basolko ket napudnoak, ngem iti panagsaok, kasla nakabasolak, ket amin a sawek kasla ukomendak. 21-22Awan basolko ngem awanen aniamanna kaniak; maumaakon nga agbibiag. Total, isu met la nga isu: nakabasoltayo man wenno saan, agpapadatayo a dadaelento ti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1156 23Agkatawa ti Dios no kellaat a matay ti awan basolna. 24Inyawat ti Dios ti lubong kadagiti managdakdakes. Kinullaapanna ti mata dagiti amin nga ukom. No saan a ti Dios ti akin-aramid iti daytoy, siasino ngarud? 25Napardas ti panaglabas dagiti aldawko; awan ti naimbag kadakuada, uray la koma no maysa. 26Lumabas ti biagko a kas iti kapardasan a bangka, kas iti kapardas ti agila a mangsippayot iti tukmaanna. 27-28No umisemak ket padasek a lipaten ti rigatko, agsubli met laeng a mangtuok kaniak dagiti ut-otko. Ammok nga ikeddeng ti Dios a nakabasolak. 29Yantangay ta ibilang ti Dios a nakabasolak, apay pay laeng a maringgorannak? 30Uray sabonak dagiti basolko, diak maikkat ida. 31Iti abut a narugit ti nangipurruakan ti Dios kaniak, ket uray dagiti pagan- anayko, karugitdak. 32No tao la koma ti Dios, mabalinko a sungbatan; mabalinmi ti dumatag iti pangukoman tapno maibanag ti ririmi. 33Ngem awan mamagkappia kadakami; awan ukom a mangrisut iti ringgormi. 34O Dios! sardengannakon a dusaen! Yadayom kadin kaniak dagiti pammutbuteng! 35Saanak nga agamak, agsaoak latta! Ngamin, ammok ti bukodko a karirikna. Job 10 1Naumaakon nga agbibiag. Ti sakit ti nakemko denggenyo ta ibagak. 2Saannak koma nga ukomen, O Dios. Ibagam no ania ti pangpabasolam kaniak. 3Tumutop kadi kenka ti kasta a kinaranggasmo? Rumbeng kadi nga umsiem ti pinarsuam a tao? Kanunongam kadi ti panggep dagiti managdakdakes? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
4Kitaem aya dagiti banag a kas iti panangkita ti tao? 5Ababa kadi a kas iti biagmi ti biagmo? 6Apay ngarud a tuntonem dagiti amin a basolko ken birokem dagiti amin a salungasingko? 7Ammom nga awan ti basolko; ammom nga awan ti makaisalakan kaniak iti pannakabalinmo. 8Dagita imam ti nangsukog ken nangaramid kaniak; ket ita, dagita met la nga ima ti mangdadael kaniak. 9Lagipem, O Dios, nga inaramidnak iti pitak; rumkennak kadi ket agbalinak manen a tapok? 10Inikkam ni amak iti pigsa a mangputot kaniak; pinadakkelnak iti tian ni inak. 11Pinagkakamangmo dagiti tulang ken pempennetko; lasag ken kudil ti imbungonmo kadagiti tulangko. 12Inikkannak iti biag ken ayat a di agbalbaliw, ket iti panangaywanmo, tinaginayonmo ti biagko. 13Ngem ita, ammok a bayat dayta a tiempo, adda nalimed a panggepmo a mangdangran kaniak. 14Sinipsiputannak tapno kitaem no agbasolak, ket adda panggapuam a di mamakawan kaniak. 15Dakesak iti imatangmo no makabasolak, ngem no agaramidak iti naimbag awan magunggonak. Nalapunosak iti bain ket nakakaasiak. 16No met ngarud adda bassit pagrang-ayak, kaska la leon a manganup kaniak; agaramidka pay iti milagro a pakadangrak. 17Adda latta pammaneknekmo a maibusor kaniak; umad-adda ti pungtotmo kaniak, ad-adda a gumilgil-ayab; adda latta baro nga ipabasolmo kaniak! Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1157
18Diosko, apay pay la nga impalubosmo a mayanakak? Natayak la koman sakbay nga adda nakakita kaniak. 19Naim-imbag la koman a naglayonak iti tanem apaman a naipasngayak. Kapada dayta ti pulos a di naitao. 20Di met aya agpatinggan ti biagko? Bay-annak nga agragsak kadagiti nabati pay nga aldawko. 21-22Innakon iti mabiit ket saanakton nga agsubli. Innak iti nasipnget ken naliday a daga, daga a nalidem ken awan urnosna, daga dagiti anniniwan, nga uray ti lawag ket napnoan sipnget. Job 11 Agsao met ni Zofar a Naamita: 1-2Awan kadi ti sumungbat kadagitoy a kinamaag? Mapalinteg kadi ti tao babaen iti adu a saona? 3Job, ipagarupmo aya a didaka masungbatan? Manglalaiska, agulimekkami kadi lattan? 4Kunam a pudno ti sasawem; ibagam a nadaluska iti imatang ti Dios. 5No sungbatannaka la koma ti Dios, 6ipakaammona kenka dagiti palimed ti kinasirib; adda dagiti di matukod nga ammoen ti tao. Nalag-an ti impatay ti Dios a pannusa kenka ngem iti rumbeng a dusam koma. 7Marukodmo kadi ti kinangato ti Dios ken ti kadakkel ti pannakabalinna? 8Nangatngato ngem ti langit; saanmo a magaw-at. Naun-uneg ngem ti lubong dagiti natay; saanmo a matukod. 9Dakdakkel ti kinatan-ok ti Dios ngem ti daga, ket nalawlawa ngem ti baybay. 10No tiliwennaka ti Dios ket isaklangnaka, siasino ti makalapped kenkuana? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1158
11Ammona no siasino dagiti awan serserbina a tattao; makitana amin ti dakes nga aramidda. 12Agbalinto la a masirib dagiti nanengneng inton agbalin a naamo dagiti atap nga asno. 13Palintegem ta pusom, Job, ket umawagka iti Dios! 14Papanawem iti balaymo ti kinadakes ken kinakillo. 15Iti kasta, mabalinmonto manen a sangoen ti lubong ket maaddanka iti talged ken tured. 16Malipatamton ti amin a rigatmo kas layus a naglabas, saanen a malagip. 17Nalawlawagto ti biagmo ngem ti init iti tengnga ti aldaw. Agraniagto a kas bannawag ti kasipngetan a kanito ti biagmo. 18Agbiagkanto a natalged ken napnoan namnama; salaknibannakanto ti Dios, ket ikkannakanto iti inana. 19Awanto ti kabusor a kabutengmo; Agpatulongto kenka ti adu a tattao. 20Ngem inton makita dagiti managdakdakes ti likmutda, maawanandanto iti namnama. Awanto a pulos ti paglisianda, ket ti la namnamada isu ti yaay ti Patay. Job 12 Sumungbat ni Job: 1-2Wen, dakayo ti timek dagiti tattao; awanton ti kinasirib inton mataykayo. 3Ngem kadakayo, adda met nakemko; awan ti pakaatiwak kadakayo. Ammok met amin nga imbagayo. 4Uray ita, dagiti gagayyemko katkatawaandak nupay nalintegak ket awan pakababalawak. Ngem adda idi tiempo nga immawagak iti Dios ket impangagna ti kararagko. 5Awan ti pakariribukanyo, ngem kaskasdi a pagang-angawandak; kabilenyo ti tao a ngannganin matumba. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1159
6Ngem natalna ti panagbiag dagiti mannanakaw ken awanan Dios nupay ti bukodda a pigsa ti kakaisuna a diosda. 7Uray dagiti billit ken animal adu ti maisuroda kenka. 8Dawatem kadagiti parsua iti baybay ken daga nga ipakaammoda kenka ti kinasiribda. 9Ammoda amin nga inaramid ti Apo ida. 10Ti Dios ti mangidaldalan kadagiti pinarsuana; ti biag ti tunggal tao adda iti pannakabalinna. 11Saan aya a pagraman ti dila, kas iti lapayag a pagdengngeg iti sarita? 12-13Addaan dagiti lallakay iti sirib, ngem addaan ti Dios iti sirib ken bileg. Addaan dagiti lallakay iti sirmata ngem addaan ti Dios iti sirmata ken pigsa. 14No agrakrak ti Dios, siasino ti makaipatakder iti rinakrakna? siasino ti makawayawaya iti tao nga ibaludna? 15No saanna a pagtudoen, agmaga ti daga. No ibuyatna ti tudo, dumteng ti layus. 16Nabileg ti Dios ket kanayon nga agballigi; agpada nga iturayanna ti maallilaw ken ti mangallilaw. 17Ikkatenna ti kinasirib dagiti agtuturay, ket pagbalinenna a kasla maag dagiti pangulo. 18Padisienna dagiti ar-ari iti saadda, ket pagbalinenna ida a balud. 19Ipababana dagiti papadi ken dagiti adda iti turay. 20Pagulimekenna dagiti matalek a mammagbaga, ket pukawenna ti sirib dagiti lallakay. 21Ibabainna dagiti adda pannakabalinna, ket pukawenna ti bileg dagiti agtuturay. 22Waknitanna ti nalidem a lugar ket lawaganna ti kasipngetan. 23Itan-okna dagiti nasion, pabilgenna sana met la parmeken ken dadaelen ida. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1160
24Pagbalinenna a maag dagiti panguloda, ket pagalla-allaen ken yaw-awanna ida. 25Iti sipnget, agar-arikapda; agibar-ibarda a kasla nabartekda. Job 13 1-2Nangnangngegko idin dagiti ibagbagayo; maawatak amin ida. Ammok met ti ammoyo; saanak a nababbaba ngem dakayo. 3Ngem ti Dios ti kasuppiatko, saan a dakayo; kayatko ti makilinnawag kenkuana. 4Agulbodkayo a pangkalub iti kinanengnengyo; kaskay la doktor nga awan mapaimbagna. 5Naim-imbag pay nga agulimekkayo, bareng adda mangipagarup a masiribkayo. 6Denggenyo ti rasonko a mangikalintegan iti kasasaadko. 7Apay nga agul-ulbodkayo? Ipagarupyo aya a matulonganyo ti Dios iti panagulbodyo? 8Salsalaknibanyo kadi ti Dios? Ikalkalinteganyo kadi iti pangukoman? 9No sukimatennakayo ti Dios, makasarak ngata iti imbag kadakayo? Maallilawyo kadi ti Dios a kas panangallilawyo iti tao? 10Uray no ilimedyo ti panangidumdumayo, awan duadua tubngarennakayto, 11ket kigtotennakayto ti pannakabalinna. 12Kasla dapu nga awan serbina dagiti proberbioyo; nalupoy a kas pitak dagiti rasonyo. 13Agulimekkayo ket pagsawendak ket sungbatak ti aniaman a mapasamak. 14Sisasaganaak a mangipusta iti biagko. 15Napukawen ti amin a namnamak, ket uray no patayennak ti Dios, ikalintegak latta ti bagik kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1161 a
16Nalabit a ti turedko ti pakaispalak, yantangay ta awan ti managdakdakes a makaitured a sumango iti Dios. 17Ita, denggenyo a naimbag ti innak ipalawag. 18Sisasaganaak a mangitakder iti kalintegak, agsipud ta ammok a nalintegak. 19O Dios, no idarumnak ket mapaneknekam a nagbasolak, sumardengakon nga agsao ket madadaanak a matay. 20Adda dua a banag a dawatek kenka; umanamongka ket dika ilemmengan: 21Isardengmon ti panangparigatmo kaniak, ken dinak patayen iti buteng. 22Agsaoka nga umuna, O Dios, ket sumungbatak, wenno siak ti umuna nga agsao ket sungbatannak. 23Ania aya dagiti biddut ken labsingko? Ania kadi dagiti basolko? 24Apay aya a lislisiannak? Apay a maysa a kabusor ti pangibilangam kaniak? 25Butbutngem kadi ti maysa la a bulong? Darupem aya ti maysa la nga arutang? 26Nakaro dagiti pammabasolmo kaniak, ket ibilangmo pay dagiti basolko idi ubingak. 27Kawaram pay dagiti sakak; sipsiputam ti tunggal addangko, ammirisen pay dagiti tugotko. 28Ket pagangayanna, madalupisakak a kasla narukop a kayo; kaslaak la pagan-anay a sinanga. Job 14 1Agpapadatay amin a nakapuy ken awan mabalbalinna, ababa ken napno iti rigat ti biagtayo. 2Dumakkel ken malaylaytayo a kas iti sabong; agpukawtayo a kas iti anniniwan. 3Kitaennak pay kadi, O Dios, wenno isaklangnakon ket ipaulogmo ti pangngeddengmo? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1162
1163 4Adda kadi nadalus nga agtaud iti narugit a tao? 5Naitudingen dagiti aldawna; naikeddengen ti kaatiddog ti biagna. Inkeddengmon ti kaatiddogna, ket saanen a mabaliwan. 6Dimo talliawenen ket panawamon bay-am a ragragsakenna ti biagna a napno iti kinarigat. 7No mapukan ti maysa a kayo, mabalin nga agsaringitto manen ket dinto sumardeng nga aguggot. 8Uray no lumakay dagiti ramutna, ket matay ti puonna iti daga, 9no la ket adda danum, agsaringit ken agsanganto a kas iti apagtubo a mula. 10Ngem matay ti tao, ket daytan ti gibusna. Mauyos ti biagna, agpatinggan ti kaaddana. 11Kas iti karayan nga agsardeng ti panagayusna wenno kas iti dan-aw nga agmaga 12matay ti tao, awanton ti ibabangonna. Didanto agriing uray awanen dagiti langit; pulos a didanton agkuti iti turogda. 13Ilemmengnak koma iti lubong dagiti natay; wen, ilingednak koma agingga nga agbaaw ti pungtotmo; kalpasanna, tudingam ti tiempo a pananglagipmo kaniak. 14No matay ti tao, agbiagto aya manen? Ngem urayek ti nasaysayaat a tiempo agingga nga agpatingga daytoy agdama a rigatko. 15Kalpasanna, ayabannakto ket sumungbatak; maay-ayokanto kaniak a parsuam. 16Sipsiputamto dagiti addangko, ngem dimonton kitaen dagiti basolko. 17Pakawanem ken pukawemto dagiti salungasingko, ket punasemto amin dagiti labsingko. 18Dumtengto ti panagreggaay dagiti bantay; mayalisto pay dagiti dadakkel a bato. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
19Runotento ti danum dagiti bato, ket ti daga yanudto ti napigsa a tudo; kasta ti panangpukawmo iti namnama ti tao. 20Parmekem ti tao ket pukawem iti agnanayon; agbaliw ti rupana iti ipapatayna. 21Makagun-od dagiti annakna iti pammadayaw ngem pulos a saanna a maammoan; awan mangibaga kenkuana no maibabainda. 22Ti laeng ut-ot ti bagina ti mariknana ken ti leddaang ti pusona. Job 15 Ti Maikadua a Bitla (15:1-21:34) Sumungbat manen ni Elifaz: 1-2Job, ubbaw dagiti imbalikasmo, ubbawda! 3Awan ti masirib nga agsao a kas kenka wenno mangikalintegan iti bagina kadagiti awan serserbina a sao. 4Dagiti agbuteng iti Dios maupayda; lapdam ida nga agkararag kenkuana. 5Ti basolmo ti mamagsao kenka; ab-abbongam dagiti basolmo kadagiti nasikap a sao. 6Saan a masapul nga ikeddengko a nagbasolka; dagiti met la saom ti mangukom kenka. 7Ipagarupmo aya a sika ti kaunaan a nayanak? Addaka kadin idi parsuaen ti Dios dagiti bantay? 8Nangngegmo kadi dagiti panggep ti Dios? Siksika la aya ti tao nga adda ammona? 9Ammomi amin ti ammom. 10Nagtaud ti kinasiribmi kadagiti ub-ubanan a lallakay, lallaki a nayanak sakbay ni amam. 11Liwliwaennaka ti Dios ngem dimo ikaskaso; iti naganna, naalumamay dagiti saomi ngem dimo ikankano. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1164
12Nupay kasta, masair ta riknam, ket sipupungtotka a mangkuskusilap kadakami. 13Kapungtotmo ti Dios, ket agsaoka pay iti maibusor kenkuana. 14Adda aya tao a nadalus? Adda kadi nalinteg iti imatang ti Dios? 15Di pay talken ti Dios dagiti anghelesna; uray isuda, saanda a nadalus iti imatangna. 16Anianto ketdin ti narukop a tao nga awan serserbina, Arub-obenna ti dakes a kas iti danum nga inumenna. 17Dumngegka, Job, ta ibagak ti ammok. 18Insuro dagiti mamasirib kaniak ti pudno a naadalda kadagiti ammada, ket awan inlimlimedda. 19Awan ti mangyadayo kadakuada iti Dios, ta awan ganggannaet a nakipagtaeng kadakuada. 20Ti dakes a tao a mangirurumen, agtutuokto bayat ti panagbiagna. 21Nakabutbutengto nga ikkis dagiti mangngegna; no ipagarupna nga awan ti pakaan-annoanna, serken dagiti mannanakaw ti balayna. 22Awan namnamana a makaaon iti sipnget, ta agur-uray ti kampilan a mangpapatay kenkuana. 23Agur-uray met dagiti buitre a mangsida iti bangkayna. Ammona a nasipnget ti masakbayanna, 24ta agur-uray kenkuana ti pannakadadael kas nabileg nga ari a mangdarup kenkuana. 25Kasta ti pagtungpalan ti tao a bumusor iti Dios, ti pagbanagan ti agsukir iti Mannakabalin-amin. 26-27Napalangguad ken nasukir ti kasta a tao; sitatangsit a mangitag-ay iti kalasagna, ket agdarasudos a mangsaranget iti Dios. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1165
1166 28Dayta ti tao a nangsakup kadagiti siudad ken nangtagikua kadagiti balbalay a dagiti akinkukua pimmanawda ngem madadaelto dagitoy inton adda gubat. 29Dinto agbayag ti kinabaknangna; dinto met agpaut ti sanikuana. Mapukawto uray ti anniniwanna 30ket dinanto malisian ti sipnget. Mayarigto iti kayo a mauram dagiti sangsangana, ken ipalais ti angin dagiti sabongna. 31No maag nga agtalged iti kinadakesna, kinadakes met laeng ti apitenna. 32Malaylayto sakbay ti naikeddeng a tiempona, ket saanton a lumangto dagiti sangana. 33Kaslanto iti ubas a maregreg dagiti bungana sakbay a maluomda; kaslanto iti olibo nga agtinnag dagiti sabongna. 34Awanto ti kaputotan dagiti awan Diosna; mauramto dagiti balay a nabangon gapu iti pasuksok. 35Dagitoy dagiti tattao a dakes ti panggepda; panangallilaw ti kanayon a pampanunotenda. Job 16 Sumungbat met ni Job: 1-2Nangngegkon dagita a sasao; padagsenandak laeng kadagita a panangliwliwayo. 3Dikay pay laeng aya sumardeng a sao a sao? Dakayo laengen ti mapatpati ti saona? 4No dakayo ti adda iti lugarko, mabalinko met a sawen ti ibagbagayo. Mabalinkay met a wingiwingan, layusenkayo iti adu a sao. 5Mapapigsakayo met kadagiti pammagbagak; diak met sumardeng nga agsasao a mangliwliwa kadakayo. 6Ngem awan ti maitulong ti amin a sasawek; di met maep-ep dagiti ut-otko no agulimekak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
7Inibusmo, O Dios, ti amin nga adda kaniak; binaybay-am a napapatay ti familiak. 8Tiniliwnak, sika ti kabusorko. Kudil laengen ti nangbungon kadagiti tulangko, ket dayta ti ibilang dagiti tattao a pammaneknek a nakabasolak. 9Iti pungtot ti Dios, lasanglasangennak; urayna la kagaten ti bibigna gapu iti gurana kaniak. 10Guyabandak dagiti tattao; aribungbongandak ket tungpaendak. 11Inyawatnak ti Dios kadagiti managdakdakes. 12Natalna idi ti panagbiagko, ngem binekkelnak ti Dios, ket dinudog ken indumudomnak. Aramatennak a pagsanayanna iti panagpana, 13ket panaenna ti amin a sikigak kadagiti pana a mangdunor ken mangsalput kaniak; uray kasta, pulos a dinak kaasian. 14Saan a mauma a mangdundunor kaniak; kasla agpagunggan a mannakigubat a mangdarup kaniak. 15Agladingitak ket agpanesak iti nakersang a lupot; agtugawak iti katapokan gapu iti pannakaparmekko. 16Nakalablabbagan toy rupak iti kasasangit; lumlumbeg ken lumitlitem payen dagitoy matak. 17Ngem awan ti inaramidko a kinaranggas, ket napasnek ti kararagko iti Dios. 18O daga, dimo kaluban dagiti dakes a naaramid kaniak! Ipalubosmo a mangngeg ti asugko a mangtunton iti kalintegak. 19Sadi langit, adda mangkanunong ken mangitakder kaniak. 20Umsiendak dagiti gagayyemko; agarubos dagiti luluak iti Dios. 21Adda koma mangikalintegan kaniak iti Dios, kas panangitakder ti maysa a tao iti gayyemna. 22Bassiten ti nabati nga aldawko, ket magnaakton iti dalan nga awan ti makasubli. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1167
Job 17 1Asidegen ti ipapatayko. Mapugsaten ti angesko; agur-urayen ti tanemko. 2Malikmutak kadagiti manglalais kaniak iti sadinoman a papanak. 3Napudnoak, O Dios; patiem koma ti saok! Awanen ti uray maysa a kumanunong kaniak. 4O Dios, kinullaapam ti panunotda ket dida makaawat; dimo ipalubos nga abakendak. 5Adda pagsasao a gapu iti kuarta, liputan ti maysa a tao dagiti gagayyemna, ket agsagaba dagiti annakna gapu iti dayta. 6Ita, aramatenda daytoy a pagsasao a maibusor kaniak, ket umayda tupraan ti rupak. 7Dandanin diak makakita gapu iti ladingitko; nakakutkuttongen dagiti takkiag ken luppok. 8Makigtot dagiti agkunkuna a nalintegda, ket kunada amin nga awan Diosko. 9Dagiti agkuna a nataknengda, umad-adda ti panangipapanda a nalintegda. 10Ngem no umayda amin agparang kaniak, awan ti uray maysa a masirib a masarakak. 11Naglabasen dagiti aldawko; saan a natungpal dagiti arapaapko, napukawen ti namnamak. 12Ngem kuna dagiti gagayyemko a nagbalin nga aldaw ti rabii. Kunada nga asidegen ti panaglawagna, ngem addaak pay met la iti sipnget. 13Ti la namnamakon isut' panagtaengko iti lubong dagiti natay a pagiddaak a maturog iti sipnget. 14Kunakto a ti tanem isut' amak ket dagiti igges nga agkaan kaniak, isuda ti inak ken kakabsatko a babbai. 15Sadino ngarud ti ayan ti namnamak? Adda kadi makakita iti namnamak? 16Saan a kumuyog kaniak ti namnama inton mapanak iti lubong dagiti natay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1168
Job 18 Sumungbat ni Bildad: 1-2Job, dika pay la sumardeng nga agsasao? No agsardengka ket dumngegka mabalinmi ti makisarita kenka. 3Apay nga ibilangnakami a kas iti nakuneng a baka? 4Dangdangram la ta bagim iti pungtotmo. Maulila aya ti daga wenno yalis ti Dios dagiti bantay gapu kenka? 5Maiddepto ti silaw ti managdakdakes, ket pulos a dinto magangtanen. 6Kumudrep ken maiddepto ti pagsilawan iti taengna. 7Natibker idi ti pannagnana, ngem ita maitibkolen; maidaramudom gapu iti bukodna a pammagbaga. 8Magna iti lugar nga adda batengna, ket agturong iti pakaipalab-oganna. 9Masiloan dagiti mukodna, ket maparautan a naimbag. 10Adda palab-og a nailemmeng iti daga, adda silo a naipakat iti dalanna. 11Nalikmut iti nakaro a pammutbuteng; sumursurot kenkuana iti sadinoman a papananna. 12Nabaknang idi ngem ita agbisinen; agur-uray kenkuana ti didigra. 13Agwaras ti nakaro a sakit iti bagina, ket runotenna dagiti takkiag ken luppona. 14Maitalaw iti nagtaenganna a sitatalged, ket maiguyodguyod a maisaklang ken ni Ari Patay. 15Ita, mabalinen ti agnaed iti balayna; nawarakiwakanen iti asufre a pangdalus iti taengna. 16Magango dagiti ramutna, ket malaylay dagiti sangana. 17Saanen nga agdindinamag iti ilina ken iti sabali a lugar; awanen ti makalagip kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1169
1170 18Mapagtalawto iti taeng dagiti sibibiag; maipanto iti sipnget, maipanaw iti lawag. 19Awan ti natda a kaputotanna; awan ti nakalasat uray la koma no maysa. 20Iti amin a disso a makadamag iti napasamakna, agpigergerto dagiti tattao gapu iti daksanggasat a nagbanaganna. 21Kasta ti pagtungpalan dagiti managdakdakes; kasta ti pagbanagan dagiti di mangikankano iti Dios. Job 19 Sumungbat ni Job: 1-2Apay a didak sardengan a tutuoken babaen kadagiti sasaoyo? 3Dikay agsardeng a mangpabpabain kaniak; awan kadi bainyo ta lalaisendak? 4No kas pangarigan nagbasolak, ania koma ti pakaibianganyo? 5Ipagarupyo a naim-imbagkayo ngem siak, ket ibilangyo ti rigatko a mangipaneknek a nakabasolak? 6Saanyo kadi a makita a ti Dios ti akin-aramid iti daytoy? Nangipakat iti palab-og a pakatiliwak. 7Busorek ti kinaranggasna, ngem awan ti mangikaskaso kaniak. Awan dumngeg iti asugko nga agkiddaw iti hustisia. 8Binangenan ti Dios ti dalan ket diak makalasat; pinagsipngetna ti pagnaak. 9Innalana amin a sanikuak, ket inuksobna ti dayag ken dayawko. 10Pisangpisangennak iti amin a sikigak; kas iti mula, bag-otenna ti namnamak, ket bay-annak a malaylay ken matay. 11Kasta unay ti pungtot ti Dios kaniak, ket imbilangnak a kadaksan a kabusorna. 12Ibaonna ti armadana a mangdarup kaniak; agkalida iti abut a paglingedanda, ket lakubenda ti taengko. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
1171 13Inyadayo ti Dios dagiti kakabsatko, ket binaybay-andak. Ganggannaetakon kadagiti makaam-ammo kaniak. 14Pinanawandakon dagiti kakabagiak; awan metten dagiti gagayyemko. 15Nalipatandakon dagiti sinangailik idi iti balayko; ibilangdak payen a ganggannaet dagiti babaonek. 16No ayabak ti maysa kadagiti adipenko, saan a sumungbat, uray no agpakpakaasiak a tulongannak. 17Saan a maibturan ni asawak ti sang-awko, didak pay asitgan dagiti kakabsatko. 18Laisen ken katawaandak dagiti ubbing a makakita kaniak. 19Karugitdak dagiti nadekket a gagayyemko; tinallikudandak dagiti ipatpategko. 20Kudil ken tultulangko laengen ti natda; tantannawagakon ti ngarab ni patay. 21Kaasiandak kadi, dakayo a gagayyemko, ta nagdissuor kaniak ti ima ti Dios. 22Apay nga idadanesdak a kas iti pampamay-an ti Dios kaniak? Dikay pay la aya mapnek a mangtutuok kaniak? 23Adda la koma mangisurat kadagiti sasawek, ket ilanadna ida iti maysa a libro! 24Wenno ikitikitna dagiti balikasko iti bato, ket ilanadna ida tapno mataginayonda! 25Ngem ammok nga adda maysa sadi langit nga umayto iti kamaudianan a mangikalintegan kaniak. 26Uray kalpasan a runoten ti sakit toy kudilko, makitakto ti Dios iti daytoy a bagik. 27Makitakto a mismo ti Dios, ket saanto a ganggannaet kaniak. Napukaw ti turedko gapu ta kinunayo, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
28"Kasano ti panangparigattayo kenkuana?" Nagbirokkayo iti panggapuanyo a mangkabil kaniak. 29Ngem ita, agbutengkay iti kampilan - ti kampilan a mangyeg iti pungtot ti Dios iti basol tapno maammoanyo nga adda maysa a mangukom. Job 20 Agsao ni Zofar: 1-2Job, riribukem toy panunotko. Diak maibturanen ti di sumungbat. 3Makapabain dagiti imbalikasmo, ngem ammok ti isungbatko kenka. 4Pagaammom a manipud un-unana, idi naisaad ti tao ditoy rabaw ti daga, 5awan ti managdakdakes a nagbayag ti ragsakna. 6Uray dumanon sadi langit ti kadakkelna wenno tumukno kadagiti ulep ti katayagna, 7maipalaisto a kas iti tapok. Agbalawto dagiti nakaam-ammo kenkuana no sadino ti napananna. 8Agpukawto a kas iti tagtagainep nga awan tugotna, kas iti parmata iti rabii saanton a makita. 9Agpukawto iti lugar a sigud a nagnanaedanna. 10Birokento dagiti annakna ti parabur dagiti napanglaw, ket isublinanto ti kinapanglawna. 11Agkabannuag ken napigsa idi, ngem agbalinton a tapok ti bagina. 12-13Naimas ti panagramanna iti dakes; mangisakmol ken mulmolanna tapno nanamenna. 14Ngem pumait ti taraon iti tianna, a kas kapait iti apro ti uleg. 15Isarwa ti managdakdakes ti kinabaknang a tinakawna; payula ti Dios uray no addan iti tianna. 16Kasla sabidong ti aniaman a maalimonna; kasla gita ti uleg a mangpatay kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1172
17Dinanto makita dagiti karayan ti lana ti olibo wenno ti waig nga agayus iti gatas ken diro. 18Yawatnanto ti amin a nagbannoganna; dinanto mananam ti kinabaknang nga inurnongna. 19Ngamin, indadanesna dagiti napanglaw, ket binaybay-anna ida. Inagawna dagiti balay a binangon ti sabali. 20Pulos a di mapnek iti kinaagumna. 21No mangan awan a pulos ti ibatina, ngem ita, aggibusen ti kinarang-ayna. 22Iti alimpatok ti balligina, agtupakto kenkuana ti dagsen ti amin a kinadaksanggasat. 23Bay-am nga aguma a mangan iti kaykayatna; dusaento ti Dios iti nakaro a pungtotna! 24No landok a kampilan ket malisianna, tinto bronse a pana ti mangdaleb kenkuana. 25Salputen ti pana ti bagina, ket agaruyot ti darana iti sumilsilap a murdongna; buteng ti manglapunos iti pusona. 26Madadael ti amin nga urnongna; apuy, saan a tao, ti manguram kenkuana agraman amin a kameng ti familiana. 27Ipalgak ti langit ti basol daytoy a tao, ket agsaksi ti daga a maibusor kenkuana. 28Madadaelto amin a kinabaknangna inton idissuor ti Dios ti nakaro a pungtotna. 29Amin a managdakdakes kastoy ti tungpalda, kastoy ti ikeddeng ti Dios a pagbanaganda. Job 21 Sumungbat ni Job: Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1173
1-2Denggenyo a nalaing ti innak ibaga; dayta la ti pangliwliwa a dawatek kadakayo. 3Palubosandak nga agsao ket kalpasanna, ituloyyo ti manglais kaniak no kayatyo. 4Saan a tao ti pakaiturongan toy asugko; adda gapuna a saanakon a makaan- anus. 5Mingmingandak no dikay maikuleng a makakita iti kasasaadko. 6No malagipko ti napasamak kaniak, maikulengak ket agpigergerak. 7Dagiti managdakdakes napaut ti biagda. Apay a palubosan ti Dios a rumang- ayda? 8Makitada ti idadakkel dagiti annak ken appokoda. 9Saan nga ipalubos ti Dios a dumteng ti didigra kadagiti balayda, ket agbiagda a natalged ken natalna. 10Agdakep dagiti bakada, ket nalaka ti panaganak dagiti kabaianda! 11Agtataray ken agaayam dagiti annakda a kas kadagiti urbon a karnero. 12Agsasalada a buyogan ti arpa ken flauta. 13Narang-ayda iti unos ti panagbiagda, natalna ti ipapatayda ket dida agsagaba. 14Ibaga dagiti managdakdakes iti Dios a bay-anna ida. Dida kayat a maammoan ti pagayatanna iti panagbiagda. 15Kunada a dida masapul ti agserbi iti Dios, ket awan magunggonada nga agkararag kenkuana. 16Ipagarupda nga agballigida babaen iti bukodda a pigsa. Ngem diak patien ti kasta a kapanunotanda. 17Adda kadin managdakdakes a naiddep ti silawna? Addan aya maysa kadakuada a nadidigra? Addan aya dinusa ti Dios kadakuada iti pungtotna, 18tapno kasda la arutang a mayangin wenno taep nga itayab ti bagio? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1174
19Kunayo a dusaen ti Dios ti ubing gapu kadagiti basol ti amana. Saan! Dagiti nagbasol koma ti rumbeng a dusaenna; ipakitana koma a kasta ti aramidenna gapu kadagiti salungasingda. 20Rumbeng a sagabaen dagiti nagbasol ti mismo a dusada; ti pungtot ti Dios a Mannakabalin-amin masapul a riknaenda. 21No matayen ti tao, panunotenna pay kadi ti kasasaad dagiti annakna? 22Adda kadi tao a makaisuro iti Dios idinto nga ukomenna dagiti natan-ok? 23-24Adda tattao a nasalun-at agingga iti ipupusayda; naragsakda a matay ken awan pakariribukanda, awan ti sagubanitda, naimbag ti pannakataraonda. 25Adda met dagiti awan a pulos ti ragsakda; agbiag ken nalidayda iti ipapatayda. 26Ngem agpapadada a matay ken maitanem; padapadada met nga iggesen. 27Ammok no ania ti pampanunotenyo a mangdangran kaniak. 28Ammok a damagenyo no ayanna itan ti balay ti nabaknang, ti tao a nagar- aramid iti kinadakes. 29Dikay aya nagsaludsod kadagiti agbibiahe? Diyo aya naammoan ti inyawidda a damag? 30Iti aldaw nga agpungtot ti Dios, kanayon a ti managdakdakes ti maispal iti pannusana. 31Awan ti mangbabalaw iti managdakdakes wenno mangbales kenkuana iti amin nga inaramidna. 32-33Inton maipan iti pakaitabonanna, iti nainget ti guardiana a tanemna, rinibu ti makipamumpon. Uray ti maigabor a daga nainayad nga agdisso iti bangkayna. 34Ket dakayo, awan serserbi ti pangliwliwayo kaniak! Pasig nga ulbod ti imbagbagayo! Job 22 Ti Maikatlo a Bitla Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1175
(22:1-27:23) Sumungbat ni Elifaz: 1-2Adda aya imbag a maipaay ti tao iti Dios, uray no isut' kasiriban? 3Adda aya magun-od ti Dios iti panagaramidmo iti naimbag? Pagsayaatanna aya no agbalinka a nalinteg? 4Tubngaren ken ukomennaka ti Dios, saan a gapu ta agbutengka kenkuana, 5no di ket gapu iti nadagsen a basolmo, gapu kadagiti amin a dakes nga aramidmo. 6Tapno mapagbayadmo ti nakautang kenka, innalam dagiti kawesna ket binay-am nga awan arruatenna. 7Dimo pinainum dagiti mawaw; dimo pinakan dagiti mabisin. 8Inaramatmo ti turay ken saadmo a nangtagikua iti entero a daga. 9Dimo tinulongan dagiti balo a babbai; tinakawam ken inlupitlupitmo pay dagiti ulila. 10Isu a nalawlawka kadagiti pakatnagan, ket kellaat a buteng ti manglapunos kenka. 11Kasta unay ti sipnget ket awan makitam, ket lemmesennaka ti layus. 12Saan aya nga agnanaed ti Dios iti kangatoan a langit? ket tantannawaganna dagiti bituen uray no nangatoda? 13Ngem kaskasdi a saludsodem, "Ania ti ammo ti Dios? Nalingdan kadagiti ulep - kasano ngarud nga ukomennatayo?" 14Ipagarupmo a saan a makakita ti Dios gapu iti napuskol nga ulep bayat ti pampannagnana iti tangatang a beddeng ti langit ken daga. 15Inkeddengmo kadi ti magna iti dalan a nagnaan dagiti managdakdakes? 16Sakbay a dimteng ti panawenda, adda layus a nangyanud kadakuada. 17Dagitoy dagiti tattao a nangtallikud iti Dios; namatida nga awan ti maaramidna kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1176
1177 18Nupay kasta, pinarang-ay ti Dios ida. Diak maawatan ti panunot dagiti managdakdakes. 19Maragsakan dagiti naimbag a tattao, agkatawa dagiti nalinteg no makitada a madusa dagiti managdakdakes. 20Madadael ti amin a sanikua ti managdakdakes; no adda matda kenkuana, mauram amin awan labasna. 21Job, makikappiaka iti Dios tapno imbag ti umadani kenka. 22Ipangagmo ti pannursurona, ket ipapusom ti saona. 23Wen, agsublika a sipapakumbaba iti Dios, ket ikkatem ti amin a kinadakes iti balaymo. 24Ibellengmo dagiti balitokmo; ipurruakmo ti kasin-awan a balitokmo iti nagmaga a nagayusan ti waig. 25Ti Mannakabalin-amin a Dios ti ibilangmo a balitok ken pirakmo. 26Ket agtalekkanto latta iti Dios; isunto ti pagtaudan ti rag-om. 27Inton agkararagka, innakanto sungbatan, ket tungpalemto dagiti kari a sinapataam. 28Agballigikanto iti amin nga aramidmo, ket addanto lawag a mangsilnag iti dalanmo. 29Itan-ok ti Dios dagiti napakumbaba ket ipababana dagiti natangsit. 30Ispalennakanto no awan nakabasolam; isalakannaka no nalinteg ti aramidmo. Job 23 Agsao ni Job: 1-2Agpapan ita, sukirek latta ti Dios; diak malapdan ti agasug. 3Ammok la koma ti pangsarakak kenkuana; innak biroken, mapanak iti ayanna. 4Ipakaammok kenkuana ti sasaadek, ibagak kenkuana ti kalintegak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
5Kayatko a maammoan no ania ti makunana kayatko a maawatan ti sungbatna. 6Usaren ngata ti Dios ti bilegna kaniak? Saan! Ipangagnak no agsaoak. Diak agulbod, mabalinko ti agrason iti Dios. 7Nalintegak a makilinnawag kenkuana, ket ikeddengna a mamimpinsan nga awan basolko. 8Sinapsapulko ti Dios idiay Daya, ngem saanko a nabirokan. Sinapsapulko idiay Laud, ngem kaskasdi a diak nasarakan. 9Adda inaramid ti Dios idiay Amianan ken Abagatan ngem kaskasdi a saanko a nasarakan. 10Nupay kasta, ammo ti Dios ti amin nga addangko; no padasennak, masarakannanto a nadalus ti biagko. 11Sursurotek a siaannad ti ituyangna a pagnaan, ket sipupudnoak a magna iti dalan. 12Kanayon a tungpalek dagiti amin a bilinna; surotek ti pagayatanna, saan a ti tarigagayak. 13Saan nga agbalbaliw ti Dios; awan ti makabael a mangbusor kenkuana. Awan ti makalapped kenkuana no agaramid iti kayatna. 14Tungpalennanto ti intudingna kaniak; maysa laeng daytoy iti adu a panggepna, 15ket agpigergerak iti buteng iti imatangna. 16-17Pinukaw ti Dios a Mannakabalin-amin ti turedko Ti Dios, saan a ti sipnget, ti nangyeg iti panagbutengko, uray no pinagbulseknak ti sipnget. Job 24 1Apay a di mangituding ti Dios iti aldaw a panangukomna tapno ipaulogna ti hustisia kadagiti agserserbi kenkuana? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1178
2Dagiti tattao yalisda dagiti mohon ti daga tapno makagamgamda iti nalawlawa a sakupenda. Agtakawda kadagiti karnero, ket itiponda kadagiti arbanda. 3Takawenda dagiti asno dagiti ulila, ket alaenda ti baka ti balo a babai a pangigawidanda iti utangna. 4Ikkatenda ti kalintegan dagiti napanglaw, ket kapilitan nga aglemmengda gapu iti butengda. 5Mayarig dagiti napanglaw iti atap nga asno nga agsapul iti taraon idiay let- ang. Awan sabali a pagbirokanda iti kanen dagiti annakda. 6Kapilitan nga aganida iti talon a dida kukua, ket burasenda ti ubas dagiti managdakdakes. 7Maturogda iti rabii nga awan pagulesda wenno kagay a mangpapudot kadakuada. 8Maslepda iti tudo nga agtinnag kadagiti bantay, ket aglinongda kadagiti dadakkel a bato. 9Tagabuen dagiti managdakdakes dagiti ulila iti ama. Alaenda dagiti annak ti napanglaw a kas bayad ti utangna. 10Ngem rummuar dagiti napanglaw nga awan pagan-anayda; agan-anida latta uray no mabisinda. 11Agpespesda kadagiti olibo a maaramid a lana, ken kadagiti ubas a maaramid nga arak, ngem isuda mawawda. 12Manipud siudad, rumkuas ti ikkis dagiti nasugat ken agbugbugsot, ngem saan nga ipangag ti Dios ti kararagda. 13Adda dagiti manglaksid iti lawag; no ania daytoy, saanda a maawatan ket saanda a suroten ti inna pagturongan. 14Parbangon a rummuar ti mammapatay, ket uloyanna ti napanglaw; rabii no mapan agtakaw. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1179
15Aguray iti sumipnget sa rummuar ti mannakikamalala; lingdanna ti rupana tapno awan ti makabigbig kenkuana. 16Iti rabii, serken dagiti mannanakaw dagiti balbalay. Ngem aglemmengda iti aldaw ket liklikanda ti lawag. 17Kabutengda ti lawag ti aldaw, ngem awan amakda iti sipnget. [Zofar] 18Mayanud ti managdakdakes iti layus, ket ilunod ti Dios ti dagana; saanen a mapan agtrabaho iti kaubasanna. 19No kasano a marunaw ti niebe iti tiempo ti kalgaw, kasta met a mapukaw ti managbasol iti daga dagiti sibibiag. 20Awan ti makalagip kenkuana, uray ti mismo nga inana; iggesen ket mapukan a kas iti kayo. 21Inlupitlupitna ngamin dagiti balo a babbai ken dina kinaasian dagiti babbai nga awan annakna. 22Babaen iti pigsa ti Dios, dadaelenna ti nabileg. Agtignay ti Dios, ket matay ti managdakdakes. 23Palubosan ti Dios nga agbiag a sitatalged, ngem kanayon a sipsiputanna. 24Rumang-ay ti managdakdakes iti apagbiit ngem malaylay a kasla ruot, kasla garami a maparaspas. 25Adda kadi makailibak iti daytoy? Adda kadi makaipaneknek a saan a pudno ti saok? Job 25 Agsao ni Bildad: 1-2Nabileg ti Dios, ket masapul nga agbuteng ti amin kenkuana. Pagturayenna ti talna iti nailangitan a pagarianna. 3Adda kadi makabilang kadagiti angheles nga agserserbi kenkuana? Adda kadi lugar a saan a malawagan ti silawna? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1180
4Adda aya tao a nalinteg iti imatang ti Dios? Adda aya maibilang a nadalus iti sangoananna? 5Uray ti bulan, saan a naraniag iti sangoananna. Kasta met dagiti bituen, saanda a nadalus iti imatangna. 6Anianto la ketdin ti tao - dayta nga igges. Iti imatang ti Dios, ania ti pateg ti tao? Job 26 Agsao ni Job: 1-2Anian a panangtulongmo kaniak a nakapuy! Anian a panangispalmo kaniak nga awan gawayna! 3Maysaak a maag ngem imbingayannak iti sursuro. Nagsayaat ketdin dagiti pammagbaga nga intedmo! 4Ngem siasino ti dumngeg kadagita a saom? Siasino kadi ti nangipaltiing kenka nga agsao iti kastoy? [Bildad] 5Agpigerger dagiti espiritu dagiti natay, iti kadandanuman iti uneg ti daga. 6Sibabatad ti lubong dagiti natay iti imatang ti Dios; awan ti uray ania a makailinged kenkuana. 7Inyukradna ti akin-amianan a tangatang imbitinna ti daga iti law-ang. 8Ti Dios ti mangkarga kadagiti ulep iti danum, ngem dina ipalubos a bumtakda iti dagsenda. 9Ilemmengna ti kabus a bulan iti likudan dagiti ulep. 10Iti rabaw ti taaw, adda marka nga insaadna; kas beddeng ti lawag ken sipnget, nagtimbukel nga ugis ti inkabilna. 11No tubngarenna dagiti adigi ti langit, agbuteng ken agpigergerda. 12Naparmek ti baybay babaen iti pigsana, Babaen iti pannakabalinna, ni Rahab a dragon pinarmekna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1181
13Pinaglawagna ti langit babaen iti angesna, ket ti imana ti nangpatay iti agliblibas a dragon. 14Ngem rissik la dagitoy ti pannakabalinna; arasaas laeng ti nangngegtayo maipapan kenkuana. Siasino kadi ti makaawat iti pudno a kinatan-ok ti Dios? Job 27 Agsao ni Job: 1-2Isapatak iti sibibiag a Dios a Mannakabalin-amin a nangikkat iti kalintegak ken nangpadagsen iti biagko: 3no la ket ikkannak ti Dios iti angesko, no la ket adda ti espiritu iti agongko, 4awanto ti dakes nga agaon iti ngiwatko, awanto ti kinaulbod nga innak isao. 5Uray inton ano, diak ibaga a dakayo ti husto, ngem ipapilitko nga awan ti basolko kabayatan nga adda pay ti angesko. 6Diak mamingga a mangibagbaga a nalintegak; nadalus ti konsensiak, awan ti mansak. 7Sapay koma ta amin a kabusorko, madusada a kas kadagiti managdakdakes ken nakillo. 8Ania pay ti namnama dagiti awan diosna inton oras nga alaen ti Dios ti biagda? 9Inton dumteng ti riribuk, denggen aya ti Dios ti dawatda? 10Rumbeng a tinarigagayanda ti rag-o nga ipaayna, ken kanayon koma a nagkararagda kenkuana. 11Palubosandak a mangisuro kadakayo iti kadakkel ti pannakabalin ti Dios. Ilawlawagko ti plano ti Dios a Mannakabalin-amin. 12Ngem saanen a masapul, ta dakayo a mismo makitayo. Apay ngarud nga awan namaay ti sawenyo? [Zofar] Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1182
13Kastoy ti panangdusa ti Dios a Mannakabalin-amin kadagiti managdakdakes ken naranggas a tattao. 14Uray adu ti lallaki nga annakda, iti paggugubatan, mataydanto a sangapada; agkurangto ti taraon dagiti annakda. 15Agsakitto dagiti makalasat ket mataydanto, inton pumusayda, dinto agdung-aw dagiti baloda. 16Uray no adu unay ti pirak ti dakes a tao, ken ad-adu ti kawesna ngem ti kasapulanna. 17Addanto nalinteg a tao a mangala iti pirakna, addanto nalinteg a tao a mangikawes iti pagan-anayna. 18Agipatakder dagiti managdakdakes kadagiti taeng a kasla balay ti lawwalawwa, wenno kalapaw ti tagabu a taltalon ti ay-aywananna. 19Iti maudi a tiempoda, maturogdanto a nabaknang, ngem inton agriingda, awanen ti sanikuada. 20Dumtengto a kellaat ti didigra a kas layus; iti rabii ipanawto ti angin ida. 21Addanto angin nga aggapu iti daya a mangitayab kadakuada manipud kadagiti taengda. 22Agdissuorto ti angin nga awan asina kadakuada, didanto makalibas uray no ipakatda ti kabaelanda. 23Bumanesbes ti angin bayat ti panagtarayda, ket agbutengda gapu iti bilegna a mangdadael kadakuada. Job 28 Ti Kinapateg ti Sirib 1Adda pagminasan iti pirak, adda met paggugoran iti balitok. 2Kalien ti tao ti landok iti daga, ket tunawenna ti gambang kadagiti bato. 3Sukisoken dagiti tattao ti nasipnget a disso, iti kaunggan a paset ti daga, agkalida iti batbato. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1183
4Agkalida iti usok ti pagminasan, iti lugar nga awan matagtagitao wenno di pay nadanon ti tao. Agtrabahoda sadiay a malmaldaang, kumkumpet kadagiti tali iti uneg ti daga. 5Agtaud ti taraon iti daga, ngem ti mismo nga unegna madaddadael iti apuy a bumarbara. 6Adda safiro kadagiti bato iti daga; adda met balitok kadagiti tapok. 7Awan ti kali a makakita kadagiti usok ti minas. Awan met ti buitre nga agtayab iti ngatoenda. 8Awan ti leon wenno narungsot nga ayup nga agdaliasat kadagiti naiputputong a dalan. 9Agkali dagiti tattao kadagiti pamulinawen a dalumpinas. Kalienda ti puon dagiti bantay. 10Bayat ti panagaramidda iti usok, makasarakda kadagiti napapateg a bato. 11Agkalida agingga iti paggapuan ti karayan, ket iruarda dagiti nailemmeng a gameng. 12Ngem sadino ti pagtaudan ti sirib? Sadino ti paggapuan ti pannakaawat? 13Saan a masarakan ti sirib kadagiti tattao; saan met a masarakan iti rabaw ti daga. 14Ibaga dagiti lansad ti taaw ken baybay a saan a masarakan ti sirib sadiay. 15Saan a magatang ti sirib iti pirak wenno balitok. 16Saan met a magatadan iti kanginaan a balitok ken alahas. 17Napatpateg nga adayo ngem ti balitok, napatpateg ngem ti alikamen a balitok ken kapintasan a baso. 18Napatpateg nga adayo ti sirib ngem ti koral, kristal wenno rubi. 19Saan a maipada ti pateg ti sirib iti kapatgan a topasio ken iti puro a balitok. 20Sadino ngarud ti paggapuan ti sirib? Sadino ti pakaadalantayo iti pannakaawat? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1184
21Nailemmeng ti sirib kadagiti sibibiag; di makita ti siasinoman, uray dagiti tumatayab. 22Uray ni patay ken ti pannakadadael annugotenda a sayangguseng laeng dagiti nangngegda. 23Ti Dios laeng ti makaammo iti dalan, ammona ti lugar a pakasarakan kenkuana. 24Ngamin, makitana ti ungto ti daga ken ti amin nga adda iti babaen ti langit. 25Idi inikkan ti Dios ti angin iti bileg, ken inkeddengna ti kalawa ti baybay, 26idi intudingna ti pagtinnagan ti tudo, ken ti pagdaliasatan ti kimat ken gurruod, 27nakitana ti sirib ket tiningitingna ti pategna, isut' gapuna nga impasdek ken pinasingkedanna. 28Kinuna ti Dios kadagiti tattao: "Tapno sumiribkayo, agbutengkayo iti Apo. Tapno maaddaankay pannakaawat, laksiden ti dakes." Job 29 Ti Maudi a Panangikalintegan ni Job iti Bagina 1Nagsao manen ni Job: 2Agsubli la koma ti sigud a kasasaad, dagidi panawen a panangaywan ti Dios kaniak. 3Kanayon idi a kadkaduaennak, ket linawaganna ti pagnaak. 4Isuda dagidi aldaw a kapigpigsak, idi salsalakniban ti Dios ti pagtaengak, gapu ta gayyemnak. 5Wen, adda idi kaniak ti Dios a Mannakabalin-amin; adda met dagiti amin nga annakko iti dennak. 6Adu idi ti gatas dagiti baka ken kaldingko; kadagiti kabatoan, dimmakkel dagiti bukodko nga olibo. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1185
7No agtataripnong dagiti panglakayen ti siudad, ket makikatugawak kadakuada, 8wayaandak dagiti agtutubo a lallaki, ket tumakder dagiti lallakay a mangipakita iti panagraemda kaniak. 9Sumardeng nga agsao dagiti pangulo ti ili; 10agulimek uray pay dagiti natan-ok a tattao. 11Nasayaat idi ti pakasarsaritaak kadagiti amin a makakita ken makangngeg iti maipapan kadagiti aramidko. 12No umasug idi dagiti napanglaw, tulongak ida; inarayatko dagiti ulila nga awan pagkamanganna. 13Indaydayawdak dagiti nagsagaba iti nakaro a rigat. Tinulongak dagiti balo, nga agbirok iti pagsanggiranda. 14Inkagumaak ti nalinteg a panagbiag; agpapada amin a tao, awan indumdumak. 15Nagserbiak a mata dagiti bulsek, nagpaayak a saka dagiti pilay. 16Nagbalinak a pannakaama dagiti napanglaw, ket inkalintegak dagiti ganggannaet a mailupitlupit. 17Dinadaelko ti bileg dagiti naranggas, ket inispalko dagiti rinanggasanda. 18Ninamnamak a napaut ti biagko ken natalna ti ipapatayko iti balayko. 19Arigko iti kayo a kanayon a nabasa ti ramutna ken malinlinnaawan dagiti sangana. 20Kanayon nga idaydayawdak dagiti tattao, ket pulos a saanak a kimmapsut. 21Agulimek dagiti tattao no bagbagaak ida, ket denggenda a naimbag dagiti patigmaanko kadakuada. 22Kalpasan ti panagsaok awan ti mainayonda; sumagepsep a kasla tudo ti saok kadakuada. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1186
23Sigagagardak nga urayen nga agsao, kas kadagiti mannalon nga aguray iti tudo. 24Isemak ida no mapukawda ti tured-pakinakemda; mapapigsada a makakita iti daytoy naragsak a rupa. 25Nagbalinak a panguloda, ket inkeddengko ti maaramid. Indalanko idi ida a kas iti panangidalan ti ari iti buyotna, ket liniwliwak ida idi naupayda. Job 30 1Ngem ita, rabrabakendakon dagiti lallaki nga in-inaudi ngem siak! Annak ida dagiti awan serserbina a tattao; diak pay impalubos a tulonganda dagiti asok nga agbantay kadagiti arbanko. 2Napaksuyan ken agkakapuyda a bunggoy; agkakapuyda ket awan ti maitulongda. 3Kasta unay ti panglaw ken bisinda; iti rabii, kibkibanda uray dagiti nagango a ramut kadagiti putputong ken awan matagtagitao a disso. 4Pinarut ken kinnanda dagiti mula iti let-ang, uray ti awan ramramanna a ramut ti buyboy. 5Mapapanawda a ririawan dagiti tattao ket kasda laeng mannanakaw a maririawan. 6Kapilitan nga agnaedda kadagiti rukib, kadagiti abut a naaramid kadagiti rangkis. 7Kasda la animal nga agungor iti kabakiran; aguummongda iti kasamekan. 8Tattao nga awan serserbi ken kaes-eskanda! Napagtalawda iti daga. 9Ita, nagbalinak a kas maulit-ulit a kanta, ken ubbaw a sarsarita iti imatangda. 10Karugitdak, ket tupraanda pay toy rupak; ipagarupda a naim-imbagda ngem siak. 11Gapu ta pinarigat ken pinagkapsutnak ti Dios, ipakatda ti amin a pungtotda kaniak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1187
12Darupendak daytoy naranggas a bunggoy ket agtarayak; ipakatda kaniak dagiti pamuspusan a pakadadaelak. 13Bangenanda ti pagtarayak tapno maparmekdak, ket awan ti mangatipa kadakuada. 14Sumrekda kadagiti abut ti sarikedkedko, ket agdadarisonda nga agtupak kaniak. 15Gapu iti daytoy, malapunosak iti buteng. Mapukaw ti taknengko a kas iti pul-oy ti angin, awanen ti kinabaknangko a kas iti ulep. 16Ita, umasidegen ti ipapatayko; di met laengen lumag-an ti sagsagabaek. 17Iti rabii, agut-ot amin a tultulangko; di sumardeng ti sakit a mangtutuok kaniak. 18Gammatan ti Dios ti kueliok, ket kunesenna dagiti pagan-anayko. 19Ipalladawnak iti kapitakan, ket awan dumak iti rugit. 20Umawagak kenka, O Dios, ngem pulos a dika sumungbat. No agkararagak, dinak met ipangag. 21Naranggaska la unay kaniak; idadanesnak iti amin a pigsam. 22Baybay-annak nga itayab ti angin; ipallatoknak iti nadawel a bagio. 23Ammok nga ipannak iti pakatayak, iti pagtungpalan ti amin a tao. 24Apay a kabilem ti nadadaelen a tao, ti tao nga awanen maaramidna no di la agpakpakaasi? 25Diak aya nakipagladingit kadagiti mailupitlupit? Diak aya nakipagrikna kadagiti marigrigat? 26Ninamnamak nga umay ti ragsak ken lawag, ngem sipnget ken rigat ketdi ti dimteng. 27Kasla marangrangkay toy bagik gapu iti danag ken rigat, panagsagaba laeng ti adda iti masakbayak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1188
28Magnaak a sililiday ket awan liwliwak; agtakderak iti gimong tapno agpatulongak. 29Dagiti laeng atap nga aso ken kullaaw ti kaduak. 30Ngimmisiten ti kudilko; kasta unay ti gurigorko. 31Naragsak a tokar ti mangmangngegko idi; itan, pasig a sangsangit ken dungdung-aw. Job 31 1Insapatak a pulos a diak matmatan a sidederrep ti maysa a balasang. 2Ania ti ipaay ti Dios a Mannakabalin-amin kadatayo? Kasano panangsupapakna kadagiti aramid ti tao? 3Yegna ti didigra ken pannakadadael kadagiti agaramid iti dakes. 4Ammo ti Dios ti amin nga aramidko; makitana ti amin nga addangko. 5Isapatak nga awan dakes nga inaramidko, ket pulos nga awan ti inallilawko. 6Timbangennak koma ti Dios iti husto a timbangan, ket awan duadua a makitana nga awan basolko. 7No simmiasiak iti nalinteg a dalan, wenno simmurotak iti kinadakes, no namansaan dagiti imak iti basol, 8madadael koma dagiti mulak, wenno kanen ti sabali a tao dagiti apitko. 9No nasulisogak iti asawa ti sabali a tao, ket naglemmengak nga agur-uray iti likudan ti ridaw ti balayna, 10isagana koma ti asawak ti kanen ti sabali a tao, ket makikaidda iti sabali a lalaki. 11Nakaal-alinggaget ti kasta nga aramid ket rumbeng a mapapatay ti akin- gapuanan. 12Kasla apuy a gumilgil-ayab nga agkayamkam a mangikisap iti amin a kukuak. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1189 ti
13No agasug kaniak ti maysa kadagiti adipenko, ipangagko ket itedko ti kalinteganna. 14Ania ti rupak iti Dios no diak aramiden ti kasta? Anianto ti makunak, inton maisaklangak iti pangukomanna? 15Ti Dios a namarsua kaniak, isu met laeng ti namarsua kadagiti adipenko. 16Tinulongak dagiti napanglaw; diak impalubos nga agbiag a nakaay-ay-ay dagiti balo a babbai. 17Diak met impalubos a mabisinan dagiti ulila; no la ket adda taraonko, pakanek met ida. 18Intedko ti masapulda bayat ti panagbiagko. 19No adda masarakak a nakapangpanglaw a di pay makagatang iti kawesna, 20ikkak iti pagan-anayna a de lana a nagtaud iti dutdot dagiti karnerok. Iti kasta, idaydayawnak iti amin a pusona. 21No adda sinaurko nga ulila ta ammok a mangabakak iti pangukoman, 22matukkol koma dagiti takkiagko, ket masip-akda iti abagak. 23Kabutengko ti pannusa ti Dios isut' gapuna a diak maaramid ti kasta. 24Pulos a diak nagtalek iti kinabaknangko 25wenno pinagtangsit ti sanikuak. 26Diak nagdaydayaw iti naraniag nga init wenno iti napintas a bulan. 27Diak nasulisog a nagdaydayaw kadakuada ket inagkak ti imak kas pakakitaan ti innak panagrukbak. 28Ti agbasol iti kasta, rumbeng a mapapatay, ta laksidenna ti Dios a Mannakabalin-amin. 29Diak naragsakan iti panagsagaba dagiti kabusorko; iti pannakadidigrada diak met nagrag-o, 30Diak nagbasol babaen iti panangidawatko iti pannakapapatayda. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1190
31Ammo dagiti amin a nagserserbi kaniak a siaayatak a mangpasangbay kadagiti ganggannaet. 32Pinagdagusko dagiti agbibiahe, ket diak impalubos a maturogda iti kalsada. 33Saanak a kas kadagiti dadduma a mangilemmeng iti basolda. 34Diak nagbuteng uray ania ti kuna dagiti tattao; diak nagulimek wenno nagyan iti balayko gapu iti butengko iti pananglaisda. 35Awan kadi ti dumngeg iti saok? Isapatak a pudno ti amin nga ibagbagak. Sungbatannak koma ngarud ti Dios a Mannakabalin-amin. No naisurat koma dagiti pammabasol ti kabusorko tapno makitak ida, 36ikabilko dagitoy iti bukodko nga abaga ket isaadko iti ulok a kas iti korona. 37Ipakaammok iti Dios ti amin nga inaramidko, ket diak agbain nga agparang kenkuana. 38No tinakawko ti daga a taltalonek, ket inagawko kadagiti pudno nga akinkukua; 39no kinnanko ti naapit sadiay, ket binay-ak ti nagmula a mabisinan 40iti talonko, agtubo koma dagiti barsanga ken siitan, imbes a dagiti trigo ken sebada. Daytoy ti gibus ti bitla ni Job. Job 32 Dagiti Bitbitla ni Elihu (32:1-37:24) 1Gapu ta mamati unay ni Job nga awan ti basolna, insardeng dagiti tallo a lallaki ti mangsungsungbat kenkuana. 2Ngem adda nga agbuybuya sadiay ti maysa a tao a saanen a nakaigawid iti pungtotna ta ikalkalintegan ni Job ti bagina ket pabpabasolenna ti Dios. (Isu ni Elihu nga anak ni Barakel a kaputotan ni Buz, iti familia ni Ram.) 3Nakapungtot met kadagiti tallo a gagayyem ni Job agsipud ta awan masarakanda a naimbag a pangsungbatda kenkuana ket agparang a ti Dios ti nagbiddut. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1191
4Agsipud ta ni Elihu ti kaubingan kadakuada, nagur-uray agingga a nalpasda amin a nagsao. 5Ngem nakapungtot idi makitana nga awanen ti maisungbat dagiti tallo ken ni Job, 6isut' gapuna a nagsao. Elihu Nagamakak a nangibaga iti kapanunotak ta ubingak idinto a lallakaykayo. 7Kinunak iti bagik a dakayo ti rumbeng nga agsao; ket dakay a lallakay ti mangibingay iti siribyo. 8Ngem ti espiritu iti tao, ti anges ti Mannakabalin-amin, ti mangted kenkuana iti pannakaawat. 9Saan a ti panaglakay ti mangpasirib kadagiti tattao wenno tumulong kadakuada a mangammo iti nalinteg. 10Dawatek ngarud a denggendak, ket ibagak kadakayo ti kapanunotak. 11Siaanusak a nagdengngeg bayat ti panagsaoyo; dimngegak bayat ti panagsapsapulyo iti nainsiriban a pagsasao. 12Sipapasnekak a dimngeg kadakayo, ket nakitak a diyo mapaneknekan a biddut ti sinao ni Job. 13Kasano ngarud ti panagkunayo a ti kinasirib ket nasarakanyo? Ti Dios ti mangsungbat ken ni Job ta diyo nasungbatan. 14Dakayo ti kasasao ni Job, saan a siak, ngem no siak ti sumungbat saan a kas iti wagasyo. 15Job, awan ti naisaoda; awanen ti maisungbatda kenka. 16Agurayak kadi pay laeng bayat ti panagulimekda? Addada dita ket awanen ti maibagada. 17Diak agulimek, ket ibagak ti sungbatko; yebkasko met ti kapanunotak. 18Diak maibturanen ti di agsao; adu ti kayatko nga ibaga. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1192
19No saanak nga agsao ita amangan no bumtakak a kas iti baro a supot a lalat. 20Masapul nga agsaoak tapno mapalag-ananak. 21Awan ti kanunongak, awan met ti patiray-okak. 22Diak ammo ti mangpatiray-ok; awan duadua a dusaennak ti Dios no kasta ti aramidek. Job 33 1Job, denggem ngarud a naimbag dagiti amin nga innak isawang. 2Yebkasko ti adda iti panunotko. 3Pudno amin a sasawek, diak agul-ulbod. 4Ti espiritu ti Dios ti nangaramid kaniak; inikkannak iti biag. 5No kabaelam sungbatannak, isaganam dagiti pakisuppiatmo kaniak. 6Job, iti imatang ti Dios, agpadpadata; nabukelak met iti pitak a kas kenka. 7Awan ngarud ti panggapuam nga agbuteng kaniak; saanka a parukmaen. 8Kastoy ti nangngegko a kinunam; 9"Awan basolko, ket diak naglabsing. Nadalusak, ket awan dakes nga aramidko. 10Ngem agsapul ti Dios iti panggapuanna a mangdangran kaniak, ket ibilangnak a kas maysa a kabusor. 11Kawaranna dagiti sakak; sipsiputanna ti amin a tignayko." 12Ngem ibagak kenka, Job, nga agbiddutka. Natantan-ok ti Dios ngem ti tao! 13Apay a makisuppiatka iti Dios? Apay a kunam a dina ipangag ti asug ti tao? 14Nadumaduma a wagas ti panagsao ti Dios, ngem saan latta nga ikaskaso dagiti tattao. 15Agsao ti Dios no matmaturog dagiti tattao iti rabii babaen kadagiti tagtagainep ken parmata. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1193
16Ipangngegna kadakuada ti saona, ket mabutengda kadagiti ballaagna. 17Agsao ti Dios tapno pagsardengenna ida nga agbasol ken tapno saanda nga agtangtangsit. 18Saanna nga ipalubos a madadaelda; iti mismo a patay, isalakanna ida. 19Disiplinaenna ti tao. Yegna kadakuada ti sakit ken ti nasaem nga ut-ot. 20Ti masakit mapukaw ti ganasna a mangan ket dina sagiden ti naimas a taraonna. 21Main-inut nga umres ti bagina ket kudil laengen ti mangbungon iti tulangna; 22asidegen ti ipapanna iti tanemna. 23Nalabit nga adda anghel a tumulong kenkuana - maysa kadagiti rinibu nga angheles ti Dios - a mangipalagip kadagiti tattao ti rebbengda. 24Agpakpakaasinto ti anghel ket kunana: "Ruk-atam! Saan a mapan iti lubong dagiti natay. Adtoy ti pangsubbotko kenkuana." 25Umubingto manen ti bagina, sumubli ti pigsana kas idi kabambanuaganna. 26Sungbatanto ti Dios ti kararagna, ket sirarag-onto nga agdaydayaw kenkuana. Pagbalinento manen ti Dios a nalinteg. 27Kunananto kadagiti tattao, "Nagbasolak; saan a naimbag ti inaramidko, ngem inispalnak ti Dios. 28Dina impalubos a mapanak iti lubong dagiti natay, ket ita, addaak pay la a biag." 29Kanayon a kasta ti ar-aramiden ti Dios; 30ispalenna ti biag ti tao, ket ipaayna kenkuana ti rag-o ti panagbiag. 31Job, ipangagmo ti sasawek; agulimekka ket pagsawennak. 32Ngem ibagam kaniak no adda maisungbatmo; siaayatak a mangannugot a sika ti pudno. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1194
33Ngem no awan, agulimekka ket denggennak, ta isuroka nga agbalin a masirib. Job 34 1-2Denggenyo ti sawek, dakayo a masirib ken nasikap a lallaki. 3Ammoyo ti naimas a taraon no maramananyo; ngem apay a diyo mailasin ti nainsiriban a sao no mangngegyo? 4Mailasintayo koma ti nalinteg. Ket pilientayo ti naimbag. 5Kuna ni Job nga awan basolna, nga inikkat ti Dios ti kalinteganna. 6Kunana, "Nupay awan basolko, naibilangak nga ulbod; nasaem ti sugatko, uray awan salungasingko." 7Nakakitakayo kadin iti tao a kas iti daytoy a Job? Inumenna ti panangumsi a kasla danum. 8Makikadkadua kadagiti dakes a tattao ken makikuykuyog kadagiti managbasol. 9Kunana nga awan a pulos ti magunggona iti panangtungpal iti pagayatan ti Dios. 10Denggendak ngarud, dakay a mannakaawat! Agaramid kadi iti saan a naimbag ti Dios a Mannakabalin-amin? 11Gunggonaanna dagiti tattao kas mayannurot iti aramidda ket ukomenna ida kas kaikarianda. 12Saan nga agaramid ti Dios iti dakes, ti Mannakabalin-amin dina a ballikugen ti hustisia. 13Naggapu aya ti pannakabalin ti Dios iti sabali? Adda aya nangisaad kenkuana a mangaywan iti lubong? 14No alaen ti Dios ti anges ti biag, 15matay dagiti amin a sibibiag, ket agbalinda manen a tapok. 16Ita, Job, denggennak no masiribka. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1195
17Ipagarupmo aya a guraen ti Mannakabalin ti hustisia? Ukomem kadi ti nalinteg a Dios? 18Dusaen ti Dios dagiti ari ken dagiti agtuturay, no awan serserbida wenno nadangkokda. 19Saanna nga ayonan dagiti agtuturay. Dina idumduma dagiti baknang kadagiti napanglaw ta pinarsua amin ti Dios ida. 20Mabalin a kellaat a matay ti tao iti rabii. Kabilen ti Dios dagiti tattao ket mapukawda; dagiti mamaingel laklakaenna a patayen ida. 21Sipsiputanna ti amin nga addang dagiti tattao. 22Awan ti nasipnget a lugar a mabalin a paglemmengan dagiti managdakdakes. 23Saan a masapul nga ituding ti Dios ti aldaw a pannakaisaklang dagiti tattao iti pangukomanna. 24Saan a masapul ti pannakausig tapno ikkatenna dagiti pangulo, ket isaadna dagiti sabali iti lugarda. 25Agsipud ta ammona ti aramidda, ikkatenna ida iti saadda ken parmekenna ida iti rabii. 26Dusaenna dagiti managbasol iti imatang dagiti tattao, 27agsipud ta nagsardengda a sumursurot kenkuana, ket dida inkankano dagiti amin a bilinna. 28Pinilitda dagiti napanglaw tapno umasugda iti Dios, ket impangagna ti dawatda a tulonganna ida. 29No saan nga agtignay ti Dios, siasino ti mangbabalaw kenkuana? No ilingedna ti rupana, awan ti mabalin nga aramiden ti tao. 30Saan koma nga agturay dagiti nadangkok tapno saanda nga isagmak dagiti tattao. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1196
31Job, impudnom kadin dagiti basolmo iti Dios? Inkarim kadin kenkuana a saanka nga agbasolen? 32Dinawatmo kadi iti Dios nga ipakitana dagiti biddutmo? Immannugotka kadi nga isardengmon ti agaramid iti dakes? 33Gapu ta dimo kayat ti ar-aramiden ti Dios, namnamaem kadi nga aramidenna ti kayatmo? Saan a siak ti mangikeddeng no di sika. Ibagam ngarud no ania ti kapanunotam. 34Awan duadua a kumanunong dagiti manakem; ibaga ti siasinoman a masirib a makangngeg kaniak 35nga agsasao ni Job nga awan ammona, ket awan mamaay ti sasawenna. 36Amirisenyo ti amin nga imbaga ni Job; makitayo nga agsasao a kas maysa a dakes a tao. 37Nayonanna ti basolna iti yaalsa; iti imatangtay amin, lalaisenna ti Dios ken rabrabakenna. Job 35 Ituloy ni Elihu ti agsao: 1-2Job, ipagarupmo aya a nalintegka? Kunam, "Awan basolko iti imatang ti Dios." 3Ken saludsodem kenkuana, "Kasano a maseknanka iti basolko? Adda kadi magunggonak iti diak panagbasol?" 4Kastoy ti maisungbatko kenka ken kadagiti gagayyemmo: 5Kitaem ti tangatang! Kitaem ti kangato dagiti ulep! 6No agbasolka, saan a madangran ti Dios. Awan pakaan-anoanna no adu ti labsingmo. 7Matulongam kadi ti Dios no nalintegka? Awan ti pakasapulan ti Dios kenka. 8No agbasolka ti laeng padam a tao ti agsagaba; iti panagaramidmo iti naimbag, makatulongka kenkuana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1197
9Agasug dagiti tattao no maidadanesda, umawagda iti mangisalakan kadakuada. 10Ngem saanda nga agkamang iti Dios a namarsua kadakuada, isu a mangted iti namnamada iti karigatan a tiempo ti panagbiagda. 11Dida agkamang iti Dios a mamagsirib kadatayo; pagbalinennatayo a nasirsirib ngem iti animal wenno tumatayab. 12Dumawatda iti tulong ngem awan ti pannakaipangagda, agsipud ta natangsit ken managdakdakesda. 13Awan serserbi ti panagas-asugda; saan a talliawen wenno ipangag ida ti Dios a Mannakabalin-amin. 14Job, kunam a dimo makita ti Dios; ngem aganuska, ta ti kasom naidatagen kenkuana. 15Ipagarupmo a saan a mangdusa ti Dios ken dina ikaskaso ti basol. 16Awan serserbi ti sarsaritaem; nalawag a dimo ammo ti sasawem. Job 36 Ituloy ni Elihu ti agsao: 1-2Aganuska pay bassit a dumngeg ta adda pay ibagak kenka a paibaga ti Dios. 3Adu ti ammok, ket usarek a mangipakita a nalinteg ti Dios a namarsua kaniak. 4Awan ti ulbod nga ibagbagak; pudno a masirib daytoy makisasao kenka. 5Mannakabalin ti Dios! Awan ti laisenna; awan ti banag a dina maawatan. 6Dina pagpauten ti biag dagiti managbasol, ket ipaayna ti hustisia kadagiti napanglaw. 7Salaknibanna dagiti nalinteg; pagturayenna ida a kas kadagiti ari, ket bay- anna a madaydayawda iti agnanayon. 8Ngem no mabalud ti maysa a tao ket agsagaba gapu iti inaramidna, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1198
9ipakaammo ti Dios no ania dagiti labsingna ken ti kinapalangguadna. 10Ballaaganna ida, inna ida palagipan; ibilinna a panawanda ti dakes a dalan. 11No agtulnogda iti Dios ket agserbida kenkuana, naragsak ken narang-ay ti panagbiagda. 12Ngem no dida ikankano ti Dios, mataydanto iti kampilan, ket pumusayda nga awan ti ammoda. 13Agtalinaed latta ti pungtot dagiti awan Diosna, dida agdawat iti tulong uray no madusada. 14Uray no agkabannuagda pay laeng, matayda; napnoan iti bain nga aggibus ti biagda. 15Ngem isuro ti Dios dagiti tattao babaen iti panagsagaba, ket aramatenna ti rigat a panglukat kadagiti matada. 16Inaonnaka ti Dios iti pakarigatam, ket intedna ti natalged a panagbiagmo; naglaplapusanan iti makan ti lamisaanmo. 17Ngem sika, madusdusaka a kas iti kaikariam. 18Agannadka tapno dika maallilaw iti pasuksok; agannadka amangan no yaw- awannaka ti kinabaknang. 19Awan imbag nga ited ti panagpaarayatmo; dinaka matulonganen ti amin a pigsam. 20Dimo tarigagayan a dumteng ti rabii, ti tiempo a maisina dagiti tattao iti lugarda. 21Kitaem ta dika agaramid iti saan a nasayaat; nagsagabaka tapno agbalinka a naimbag. 22Laglagipem ti dakkel a pannakabalin ti Dios; isu ti katan-okan kadagiti amin a maestro. 23Awan ti makaibaga kenkuana iti aramidenna wenno mangpabasol a dakes ti inaramidna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1199
24Kanayon a maidaydayaw gapu iti aramidna; masapul met ngarud nga idaydayawmo. 25Nakita ti amin a tao dagiti gapuananna, ngem ditay maawatan dagiti aramidna. 26Saan a naan-anay nga ammotayo ti kinatan-okna; saantay met a mabilang ti kaadu ti tawenna. 27Ti Dios ti mangala iti danum ditoy daga, ket pagbalinenna a tudo 28a maibukbok para iti sangkataoan. 29Awan ti makaammo no kasano nga aggunay dagiti ulep wenno agbettak ti gurruod sadi langit a balay ti Dios. 30Pagkimatenna ti entero a langit, ngem nasipnget latta ti lansad ti baybay. 31Kastoy ti panangpakanna kadagiti tattao ken pannangtedna iti nawadwad a taraonda. 32Gammatanna ti kimat ket bilinenna a sal-itenna ti kayatna a puntaan. 33Ipakaammo ti gurruod ti umay a bagio; ipakdaar met dagiti arban ti isusungadna. Job 37 1Gapu iti bagio, agtibbayoak ket uray la lumagto toy puso. 2Dumngegkay amin iti timek ti Dios, ken iti gurruod nga aggapu iti ngiwatna. 3Ibulosna ti kimat iti tangatang ket sal-itenna dagiti pungto ti daga. 4Kalpasanna, mangngeg ti ungor ti timekna, ti nadayag a dulluog ti gurruod bayat ti panagsiwet ti kimat. 5Agbilin ti Dios, ket maaramid dagiti nakaskasdaaw a banag; wen, dagiti datdatlag a ditay maawatan. 6Pagtinnagenna ti niebe ditoy daga, kasta met ti bumayakabak a tudo. 7Pagsardengenna ti trabaho dagiti tattao; ipakitana kadakuada no ania ti maaramidna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1200
8Sumrek dagiti atap nga ayup kadagiti rukibda. 9Aggapu ti bagio iti abagatan ken ti kasta unay a lam-ek iti amianan. 10Babaen iti anges ti Dios, agbalay dagiti danum ket agbalinda a yelo. 11Aggilap ti kimat kadagiti ulep. 12Agrikosrikosda iti tangatang, ket tungpalenda ti pagayatan ti Dios. Aramidenda amin nga ibilin ti Dios iti sadinoman a paset ti lubong. 13Pagtinnagen ti Dios ti tudo a mangpadanum iti daga; mabalin a pangdusana kadagiti tattao, wenno pangipakitana iti kaasina kadakuada. 14Job, agtalnaka bassit ket dumngegka; utobem dagiti nakaskasdaaw nga aramid ti Dios. 15Ammom aya no kasano ti panangbilin ti Dios, ket pagkimatenna dagiti ulep? 16Ammom aya no kasano nga aglayag dagiti ulep iti tangatang? Gappuanan daytoy ti nakaskasdaaw a laing ti Dios! 17Saanmo nga ammo dayta! Mariknam laeng ti pudot ket agsagabaka no dumteng ti angin-abagatan a manglanet iti daga. 18Matulongam kadi ti Dios a mangyukrad iti langit ken mangpatangken a kas iti napasileng a metal? 19Isuronakam iti sawenmi iti Dios, ta nakullaapan ti panunotmi. 20Diak dawaten iti Dios a pagsawennak. Apay nga ikkak ti gundawayna a mangdadael kaniak? 21Ket ita, makapurar ti lawag iti tangatang, naraniag unay a kitaen; ket dinalusan ti angin ti langit. 22Adda makita a nabalitokan nga anaraar iti amianan, ket lapunosennatayo iti buteng ti dayag ti Dios. 23Naindaklan unay ti pannakabalin ti Dios ket ditay makaasideg kenkuana. Nalinteg ken awan idumdumana iti pannakilangenna. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1201
24Saan ngarud a pagsiddaawan nga agbuteng kenkuana ti amin a tao, ket dina ikankano dagiti mangipagarup a masiribda. Job 38 Sumungbat ni Yahweh Idi madama ti bagio, nagsao ni Yahweh ken ni Job: Yahweh 1-2Siasinoka nga agduadua iti siribko? Ipakpakitam laeng ti kinanengnengmo. 3Tumakderka ita a kas maysa a lalaki, ket sungbatam dagiti saludsodko. 4Addaka kadin idi aramidek ti lubong? Ala, agsaoka man no adda ammom. 5Siasino ti nangikeddeng iti kadakkelna? Siasino ti nangrukod iti kaakabana? Awan duadua nga ammom! 6Ania ti nakaikapetan dagiti adigi a nagbatayan ti daga? Siasino ti nangisaad iti pasuli ti lubong? 7Iti parbangon dayta nga aldaw, sangsangkamaysa a nagkanta dagiti bituen ket nagdir-i iti rag-o dagiti nailangitan a parsua. 8Siasino ti nangirikep kadagiti ruangan tapno matengngel ti baybay idi nagpussuak iti uneg ti daga? 9Siak ti nangabbong iti taaw kadagiti ulep, ket kinumotak iti kinasipnget. 10Insaadko ti beddeng ti baybay, ket binalunetak dagiti ruanganna. 11Kinunak iti baybay, "Aginggaka laeng ditoy a beddeng; agpatingga ditoy dagiti dadakkel a dalluyonmo." 12Job, bayat ti panagbiagmo adda kadin aldaw a pinagbannawagmo? 13Nabilinmo kadin ti bannawag tapno gammatanna ti daga ken gunggonenna dagiti managdakdakes nga iruar kadagiti paglemlemmenganda? 14Ipannayag ti raniag ti init dagiti turod ken tanap a kas iti nabatad a kupin ti pagan-anay. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1202
15Naraniag unay ti lawag ti aldaw, ket lapdanna nga agranggas dagiti managdakdakes. 16Nakapanka kadin kadagiti ubbog iti uneg ti baybay? Nagnaka kadin iti lansad ti taaw? 17Naipakitan aya kenka dagiti ruangan a mangbantay iti nasipnget a lubong dagiti natay? 18Ammom kadi ti kadakkel ti lubong? Sungbatannak man no ammom. 19Ammom kadi ti paggapuan ti lawag, wenno ti pagtaudan ti sipnget? 20Maipakitam kadi kadakuada ti kaadayo ti papananda? Mapasublim kadi ida? 21Ammok a maaramidmo ti kasta ta lakayka unayen, ket addakan idi maparsua ti lubong! 22Nastrekmo kadin ti pagiduldulinak kadagiti niebe ken yelo? 23Isagsaganak ida iti panawen ti didigra, kadagiti aldaw ti dangadang ken gubat. 24Nakapanka kadin iti leleggakan ti init, wenno iti paggapuan ti angin iti daya? 25Siasino ti nagkali iti pagayusan ti bumayakabak a tudo? Siasino ti nangwaknit iti pagnaan ti gurruod ken kimat? 26Siasino ti mangted iti tudo iti lugar nga awan matagtagitao? 27Siasino ti mangpadanum iti namaga ken natikag a daga tapno agtubo dagiti ruot? 28Adda aya ama ti tudo wenno ti linnaaw? 29Siasino ti ina ti yelo ken uraro, 30a namagbalay iti danum, ket timmangken ti rabaw ti baybay? 31Kabaelam kadi a reppeten ti bunggoy dagiti Pleiades, wenno warawaren dagiti galut ti Orion? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1203
32Maiturongmo aya dagiti bituen iti tunggal panawen? Maidalanmo aya dagiti bituen a managan iti Dakkel ken iti Bassit nga Oso? 33Ammom kadi dagiti alagaden a mangituray kadagiti langit? Maipakatmo kadi dagitoy iti daga? 34Kabaelam kadi a bilinen dagiti ulep tapno rusependaka iti tudo? 35No bilinem nga aggilap ti kimat, umay kadi kenka ket kunana, "Madadaanak, apo, nga agserbi kenka"? 36Siasino ti pakaammoan ti billit nga ibis nga aglayus ti Karayan Nile? Siasino ti pakaammoan ti kawitan a dumteng ti tudo? 37Siasino ti masirib a makabilang kadagiti ulep ken bangkingenda tapno agbayakabak? 38Ket agtutukel ti tapok a basaen ti tudo. 39Yanupam aya dagiti leon iti taraonda? Mabussogmo kadi dagiti mabisin nga urbonda, 40no aglemlemmengda iti rukibda wenno agur-urayda nga agsaneb iti aponda? 41Siasino ti mangpakan kadagiti wak no mabisin ken agkalkallautangda? Siasino ti mangpakan kadagiti urbonda, no umasugda kaniak gapu iti kaawan kanenda? Job 39 1Ammom kadi no kaano a nayanak dagiti atap a kalding ti bantay? Naimatangam kadin ti panagpasngay ti ugsa? 2Ammom kadi no mano a bulan ti panagsikogda wenno ania nga aldaw ti panaganakda? 3Ammom kadi no kaano ti panagrukobda tapno agpasngayda? 4Dumakkel dagiti urbonda iti kabakiran; pumanawda ket dida agsubsublin. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1204
5Siasino ti nangted iti wayawaya dagiti atap nga asno? Siasino ti nangibulos kadakuada tapno agturongda iti kaykayatda a papanan? 6Intedko ti let-ang a pagtaenganda, ket pinagnaedko ida iti naapgad a daga. 7Adaywanda dagiti naarimbangaw a siudad, ket awan ti makapaamo kadakuada tapno pagtrabahoenda ida. 8Sursorenda dagiti bambantay a kas pastoda ket agbirokda iti naraber a ruot nga arabenda. 9Mapagtrabahom kadi ti atap a nuang? Kayatna aya ti maturog iti koralmo iti rabii? 10Mataliam aya tapno pagaradoem wenno pagsagadem iti talonmo? 11Makapagpannurayka kadi iti dakkel a pigsana? Namnamaem kadi nga aramidenna ti trabahom? 12Manamnamam kadi nga isangpetna ti apitmo, ket ummongenna ti nairikmo? 13Napardas ti panagpayakpak ti abestrus! Ngem awan ti abestrus a makatayab a kas iti kannaway! 14Panawan ti abestrus dagiti itlogna iti daga, ket bay-anna ti pudot ti daga a mangpessa kadakuada. 15Dina pampanunoten no mabaddekan dagiti itlogna wenno pis-iten dagiti atap nga animal. 16Kasla saan a nagtaud dagiti itlog kenkuana; kasla awan aniaman ti nagbannoganna. 17Siak ti namagbalin kenkuana a maag, ket saanko nga inikkan iti sirib. 18Ngem no rugianna ti agtaray, atiwenna ti kabalio ken ti nagsakay. 19Sika aya, Job, ti namagbalin kadagiti kabalio a nakapigpigsa? Sika aya ti nangted iti agal-allon a pargayen iti tengngedda? Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1205
20Palagtoem kadi ida a kas kadagiti dudon? Agbuteng dagiti tattao iti panagbang-esda. 21Sigagagarda a mangkurob iti daga iti tanap; kasta unay ti pardasda a mapan iti paggugubatan. 22Dida ammo ti agbuteng, dida madanagan ket dida itarayan ti kampilan. 23Kumalangiking ken aggilapgilap ti igam dagiti nagsakay kadakuada. 24Gapu iti nalaus a gagarda, agtarayda a dagus no mapuyot ti trumpeta. 25Agbang-esda tunggal aguni ti trumpeta; adayoda pay ngem maangotda ti gubat. Mangngegda ti arimbangaw; agbilin dagiti ofisiales ket matimudda dagiti pukkaw. 26Sika aya ti pagsursuroan ti kali iti panagtayabna, no yukradna dagiti payakna nga agpa-abagatan? 27Agpannuray aya ti agila iti bilinmo tapno agaramid iti umokna iti nangato a bantay? 28Agtaeng kadagiti kangatoan a rangkis, ket pagbalinenna a sarikedkedna dagiti nangato a pantok. 29Manipud sadiay, agsiput iti alun-onenna, adayo pay laeng ngem makitana. 30Aguummong dagiti buitre iti ayan dagiti bangkay, ket inumen dagiti urbonda ti dara dagiti natay. Job 40 1-2Job, kinaritmo ti Dios a Mannakabalin-amin; sumukoka kadin wenno makisuppiatka pay laeng? Agsao ni Job: 3-4Minamaag ti panagsaok, O Apo. Ania pay ti maisungbatko kenka? Awanen ti masaok. 5Ad-adun ti naisaok ngem ti rebbengko. 6Idi madama ti bagio, nagsao manen ni Yahweh ken ni Job. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society. 1206
1207 Yahweh 7Tumakderka ita a kas maysa a lalaki, ket sungbatam dagiti saludsodko. 8Kayatmo kadi a paneknekan a nakilloak? Pagparangem kadi a nagbiddutak, ket pagbalinem ti bagim a nalinteg? 9Napigsaka kadi a kas kaniak? Gumluong kadi ti timekmo a kas iti timekko? 10No maaramidmo dagitoy, tumakderka ngarud a sidadayaw ken sidadaeg. Agkaweska iti kinatan-ok ken iti kinadayag. 11Kitaem dagiti natangsit; idissuormo ti pungtotmo, ket ibabainmo ida. 12Wen, kitaem dagiti napalangguad ket pagpakumbabaem ida. Dadaelem dagiti managdakdakes iti pagtaktakderanda. 13Ikalim amin ida iti daga; ibaludmo ida iti lubong dagiti natay. 14Iti kasta, siakto ti umuna a mangdayaw kenka ken mangannugot a nagballigika. 15Kitaem ti Behemot; pinarsuakayo a dua. Mangan iti ruot a kas iti baka, 16ngem anian a pigsana, anian a bileg dagiti piskelna! 17Tumakder a kas sedro ti ipusna; napigsa ti piskel dagiti gurongna. 18Kasla bronse ti kapigsa dagiti tulangna; limmandok dagiti sakana. 19Isu ti kangrunaan kadagiti aramid ti Dios. Ti laeng Namarsua ti makaparmek kenkuana. 20Agarab kadagiti ruot nga agtubo kadagiti bantay a pagay-ayaman dagiti atap nga ayup. 21Agidda iti sirok dagiti kayo a sisiitan, ket aglemmeng kadagiti runo iti kadanuman. 22Dagiti kayo a siitan ken karawawe iti igid ti waig ipaayda kenkuana ti linongna. 23Saan nga agbuteng no aglayus ti Jordan. Natalna latta uray no masabbuagan ti rupana. Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia © 1996, Philippine Bible Society.
24Siasino ti makabulsek kenkuana tapno matiliwna? Siasino ti makataldeng kenkuana? Job 41 1Mabanniitam kadi ti Leviatan? Mataliam kadi ti dilana? 2Mataldengam kadi? Makawitam kadi ti ngiwatna? 3Agdawat aya kenka tapno bulosam? Agpakpakaasi aya kenka? 4Makitulag aya kenka, ket ikarina nga agnanayon a pagserbiannaka? 5Galutam aya a kas iti taraken a billit, kas iti paglinglingayan dagiti tagabum a babbai? 6Pagtitinnawaran aya dagiti mangngalap? Rangrangkayen aya dagiti agtagtagilako sada ilako? 7Matatekmo kadi ti kudilna kadagiti pisga? Masalputmo kadi ti ulona iti pika? 8Sagidem la iti mamimsan ket dimonto mapiduan; pulos a dimonto malipatan ti dangadang! 9Siasinoman a makakita iti Leviatan, mapabutngan ket mapasag. 10Narungsot no mapagpungtotmo; awan ti makaitured a sumango kenkuana. 11Siasino ti mangdarup kenkuana ket saan a maan-ano? Iti entero a lubong, awan ti makaaramid! 12Saritaek man ti maipapan kadagiti saka ti Leviatan, ket iladawak ti kadakkel ken kapigsana. 13Awan ti makalalat kenkuana wenno makasalput iti napuskol a kabalna. 14Siasino ti makaitured a mangungap iti pangana idinto ta nakabutbuteng dagiti naintar a ngipenna? 15Dagiti siksikna ti pagtangsitna; nairut ti panagkakamangda, ket kas iti bato ti tangkenda. 16Nadekket unay ti panagkakapetda, ket awa