Ilokano - Babbai Sursurat - Wives Scriptures Taga-Efeso 5:22-24 Babbai, paiturayankayo kadagiti assawayo, kas iti panangituray ti Apo kadakayo. 23 Ta adda kalintegan ti lalaki a mangibaga no ania ti aramiden ti asawana, a kas met iti kaadda ti kalintegan ni Cristo a mangibaga iti aramiden ti iglesia. Ket ni Cristo a mismo ti Mangisalakan iti iglesia a bagina. 24 Iti kasta, masapul a paiturayan dagiti babbai kadagiti assawada iti amin a banag, a kas met iti iglesia a paiturayan ken ni Cristo. Taga-Efeso 5:31,33 Kas kuna ti Nasantoan a Surat, "Daytoy ti gapuna a panawanto ti lalaki dagiti nagannak kenkuana. Makitiponto iti asawana ket agbalindanto a maymaysa." 33 Mayaplikar met daytoy kadakayo. Masapul nga ayaten ti tunggal lalaki ti asawana a kas iti bagina. Masapul met a raemen ti tunggal babai ti asawana. 1 Taga-Corinto 7:3 Masapul nga annongen ti lalaki ti rebbengna iti asawana, ket kasta koma met ti aramiden ti babai. Agpadada koma a mangted iti kasapulan ti tunggal maysa. 1 Taga-Corinto 7:34 Iti kasta, mabingay ti panunotna. Asikasoen met ti awan asawana a babai wenno ti balasang dagiti aramid ti Apo gapu ta kayatna nga idaton ti sibubukel a kinataona iti Apo. Ngem no adda asawanan, tamingenna dagiti bambanag ditoy lubong gapu ta kayatna a paragsaken ti asawana. Taga-Colosas 3:18 Babbai, agtulnogkayo kadagiti assawayo, ta dayta ti rebbengyo nga aramiden a kas Kristiano. 1 Timoteo 2:11-15 Siuulimek ken sipapakumbaba koma nga agsursuro dagiti babbai. 12 Diak ipalubos a mangisuroda wenno iturayanda dagiti lallaki. Masapul nga agulimekda. 13 Ta naparsua nga immuna ni Adan sa ni Eva. 14 Saan a ni Adan ti naallilaw no di ket ti babai a nangsalungasing iti linteg ti Dios. 15 Ngem maisalakanto ti babai babaen iti panaganakna, no la ket agtalinaed iti pammati ken ayat ken agbiag a manakem ken nasantoan. Genesis 3:16 Kinunana iti babai, "Paaduekto ti rigat a sagabaem bayat ti panagsikogmo. Ket ad-addanto pay inton dumteng ti panagpasikalmo. Nupay kasta, kasapulamto latta ti asawam ngem iturayannakanto." 1 Pedro 3:1,2 Dakayo a babbai a naasawaan, masapul a paiturayankayo kadagiti assawayo tapno iti panagbiagyo, maguyugoyyonto a mamati iti
sao ti Dios dagiti saan pay a mamati kadakuada. Saanen a masapul nga agsaokayo 2 ta makitadanto ti kinasingpet ken kinatakneng ti panagbiagyo. Tito 2:1-5 Ngem no maipapan kenka, masapul nga isurom laeng ti mayannurot iti naimbag a pannursuro. 2 Patigmaanam dagiti lallakay: Masapul a managparbeng, manakem ken maiturayanda ti bagida. Nasalun-atda iti pammati, iti ayat ken iti panagibtur. 3 Kasta met a patigmaanam dagiti babbaket: Agbiagda koma kas mayannurot iti nasantoan a panagbiag. Masapul a saanda a mamadpadakes wenno mammartek. Masapul a naimbag ti isuroda 4 tapno masursuroan dagiti ub-ubing a babbai nga agayat kadagiti assawada ken kadagiti annakda. 5 Managteppel ken nadalusda, naimbag a managtagibalay ken paiturayanda kadagiti lallakayda tapno awan agsao iti maibusor iti mensahe ti Dios. Proverbio 12:4 Ti naimbag nga asawa isu ti balangat ti lakayna. Ngem no mangyeg ti babai iti pakaibabainan ti asawana, mayarig iti kanser a mangrunot kadagiti tulang ti asawana. Proverbio 14:1 Mabangon dagiti pagtaengan babaen iti kinasirib dagiti babbai, ngem madadaelda babaen iti kinamaag. Proverbio 19:13 Pakadadaelan ti ama ti maag nga anak, ket ti naunget ken managreklamo nga asawa a babai kasla danum nga agtedtedted. Proverbio 21:9,19 Nasaysayaat ti agnaed iti tuktok ti balay, ngem ti makidenna iti mannakisubang nga asawa. 19 Naim-imbag ti agbiag a maymaysa iti let-ang ngem ti makikabbalay iti naunget ken managreklamo nga asawa. Proverbio 25:24 Nasaysayaat ti agnaed iti tuktok ti balay, ngem ti makipagnaed iti asawa a managunget ken managreklamo. Proverbio 27:15,16 Ti naunget ken managreklamo nga asawa awan dumana iti aldaw a di agressat ti tudona. 16 Kasano a pagulimekem? Napadasmo kadin a pasardengen ti angin wenno mangiggem iti sangkabassit a lana? Proverbio 31:10-31 10 Nagrigat ketdin ti sumapul iti asawa a babai a makabael iti pagrebbenganna! Napatpateg nga adayo ngem iti alahas. 11 Dakkel ti panagtalek ti asawana kenkuana, ket pulos a dinto pumanglaw. 12 Bayat ti panagbiagna, naimbag ti ipaayna iti asawana ket pulos a dina dangran. 13 Ipamaysana ti agaramid iti linen ken de lana a lupot.
14 Agisangpet kadagiti taraon nga aggapu iti adayo a lugar, a kas iti panagisangpet ti barko dagiti komersiante. 15 Nariwet pay no bumangon tapno isaganana ti taraon ti familiana ken ibagana ti aramiden dagiti babbai nga adipenna. 16 Agbirok iti daga ket gatangenna babaen iti kuarta a nateggedanna sana mulaan iti ubas. 17 Naanep nga agtrabaho, napigsa ken nagaget. 18 Ammona ti pateg ti amin nga ar-aramidenna, ket agtrabaho agingga iti rabii. 19 Agtibbi ket ablenna ti bukodna a pagan-anay. 20 Naparabur kadagiti napanglaw ken marigrigat. 21 Saan a madanagan uray no nalam-ek ta adda naimeng a pagan-anay ti familiana. 22 Agaramid kadagiti abbong ti katre, ken napintas a linen dagiti pagan- anayna. 23 Agdindinamag ti asawana - maysa kadagiti mabigbigbig nga umili. 24 Agaramid kadagiti pagan-anay ken barikes sana ilako kadagiti agtagtagilako. 25 Natalged ken madaydayaw ti kasasaadna, ket awan pagdanaganna iti masakbayan. 26 Naanus ti panagsaona ket nainsiriban dagiti ibagana. 27 Kanayon nga adda aramidenna ket kitaenna dagiti kasapulan ti familiana. 28 Ipakita dagiti annakna ti panangdayawda kenkuana, kasta met ti asawana. 29 Kuna ti asawana, "Adu ti naimbag nga assawa ngem artapam amin ida." 30 Makaallilaw dagiti naimnas a saguday ti maysa a tao, ket agkupas ti kinapintas, ngem masapul a maidaydayaw ti babai nga agbuteng ken ni Yahweh. 31 Rumbeng a mabigbig ken maitan-ok kadagiti amin nga aramidna, ket maikari a raemen ti tunggal maysa. Pastor T. John Franklin Church of Salvation, Healing, and Deliverance COS-HAD.org


Home Language Survey - Ilocano Ti Surbey iti Pagsasao iti Pagtaengan ket maipaay kadagiti amin nga estudiante nga ages-eskuela kadagiti eskuelaan iti Washington. Nagan ti Estudiante: Grado: Petsa: Nagan ti Nagannak/Agay-aywan _____________________________ Pirma ti Nagannak/Agay-aywan _____________________________ Ti Kalintegan kadagiti Serbisio ti Patarus ken Interpretasion 1. a) Ania a/dagiti pagsasao ti kayat ti pamiliayo nga awaten ti nakasurat a komunikasion manilpud iti eskuelaan? Amin a nagannak adda kalinteganda iti impormasion maipapan iti edukasion iti anakda iti maysa a pagsasao a matarusanda. Ipasimudaag ti kayatyo a pagsasao tapno mabalinmi iti mangipaay iti maysa nga interpreter wenno dagiti naipatarus a dokumento, nga awan bayadna, no kasapulanyo ida. b) Kasapulam kadi ti paraipatarus para kadagiti miting ken tawag iti telepono (karaman ti ASL)? Nagan ti Nagannak/Guardian Kasapulan ti paraipatarus? ____ Wen ____ Saan | Lengguahe_________________ Nagan ti Nagannak/Guardian Kasapulan ti paraipatarus? ____ Wen ____ Saan | Lengguahe__________________ Kinakualipikado ti Suporta iti Panagrang-ay iti Pagsasao 2. Ania ti/dagiti pagsasao a kaunaan a sinao wenno naawatan ti anakmo? Ti impormasion maipapan iti pagsasao ti estudiante ket tumulong kadakami a mangbigbig kadagiti estudiante a kualipikado para iti suporta tapno rumang-ay ti kabaelanda iti pagsasao a kasapulan para iti panagballigida idiay eskuelaan. Mabalin a kasapulan iti panangeksamin kadakuada tapno matingiting no dagiti suporta iti pagsasao ket kasapulan. 3. Ania iti pagsasao ti us-usaren a kanayon iti anakyo iti uneg ti pagtaengan? 4. Ania ti kangrunaan a pagsasao nga us-usaren iti uneg ti pagtaenganyo uray aniaman iti pagsasao nga sarsaritaen ti anakyo? _______________________ 5. Nakaawat kadi iti anakyo ti suporta para iti panagparang-ay iti pagsasao nga Ingles iti dati nga eskuelaanna? Wen_____ Saan_____ Madi nga Ammo_____ Immuna nga Edukasion 6. Iti ania a pagilian iti nakaipasngayan iti anakyo? ___________________ Dagiti sungbatyo maipapan iti pagilian a 7. Nakaawat kadi iti anakyo iti pormal nga edukasion iti ruar iti Estados Unidos? nakaipasngayan ken dati nga edukasion ti anakyo: Ited kadakami ti impormasion maipapan iti (Kindergarten - Maika-12 a grado) ______Wen ______Saan pannakaammo ken kabaelan ti anakyo nga No wen: Numero dagiti bulan: ______________ aw-awitenna idiay eskuelaan. Mabalin a pagbalinen na ti distrito ti Pagsasao iti instruksion: ______________ eskuelaan a mangawat ti kanayunan a pondo 8. Kaano iti umuna nga iseserrek ti anakyo iti maysa nga eskuelaan iti Estados pederal tapno mangited iti suporta iti anakyo. Unidos? (Kindergarten - Maika-12 a grado) Daytoy a form ket saan nga usaren tapno mabigbig ti estado ti imigrasion dagiti ___________________________ Bulan Aldaw Tawen estudiante. Agyamankami kadakayo iti pangipaayyo iti impormasion a kasapulan iti Surbey ti Pagsasao iti Pagtaengan. Kontakenyo ti distrito iti eskuelaan no adda pay ti saludsodyo maipapan iti daytoy a form wenno maipapan kadagiti serbisio a magun-od idiay eskuelaan iti anakyo. Forms and Translated Material from the Multilingual Education Office of the Office of Superintendent of Public Instruction are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


M e n s a h e t i UM Un a a P a n gUlUe n , e n eR O 2 0 1 1 Ni Presidente Thomas S. Monson Kasapulan ti Apo dagiti Misionario Itay napalabas nga Oktubre iti sapasap a komperen- sia nangawagak iti ad-adu pay a misionario. Tung- gal maikari, makabael nga agtutubo a lalaki ket masapul nga agsagana nga agserbi iti maysa a mision. Ti kasta a serbisio ket pagrebbengan iti priesthood - maysa nga obligasion a namnamaen ti Apo kadatayo a naikkanen kadagiti nawadwad unay a parabur. Agtu- tubo a lallaki, ibalakadko kadakayo nga agsaganakayo para iti serbisio a kas misionario. Pagtalinaedenyo dagiti bagiyo a natarnaw ken maikari a mangibagi iti Apo. Pagtalinaedenyo ti salun-at ken pigsayo. Adalenyo dagiti nasantuan a kasuratan. No adda a magun-od iti lugaryo, makiramankayo iti seminary ken institute. Adalenyo a naimbag ti hanbuk ti misionario a Preach My Gospel. Kakabsat a babbai, idinto ta awan ti pagrebbenganyo iti priesthood a kas kadagiti agtutubo a lallaki tapno agserbi a kas full-time a misionario, makaaramidkayo met iti napateg a tulong kas misionario, ket awatenmi ti serbisioyo. nga aramiden daytoy. Adda dagiti sumagmamano a gundaway iti biagyo nga agragsakkayo iti nasam-it nga espiritu ken pannakapnek a sumangbay manipud iti pa- nangtedyo nga agpada iti full-time a serbisio iti aramid ti Apo a Maestro. Ita, mabalin a kadawyan a managbabain ti sumag- mamano kadakayo wenno ibilangyo nga awan kabae- lan ti bagiyo a sumungbat iti wen iti awag nga agserbi. Laglagipenyo a daytoy ti aramid ti Apo, a no addatayo iti panangibaon ti Apo, maikaritayo iti tulong ti Apo. Sukogento ti Apo ti likud a mangibaklay iti awit a maikabil ditoy. Dagiti dadduma pay, nupay maikarida nga agserbi, ket makarikna nga ad-adu pay dagiti napatpateg nga ipangpangrunada. Kasta met a malagipko ti kari ti Apo: "Dagidiay a mangdayaw kaniak dayawekto" (1 Samuel 2:30). Awan kadatayo ti ad-adda pay a mangdayawto iti Nailangitan nga Amatayo ken iti Mangisalakantayo no di ketdi babaen iti panagserbi a kas napasnek ken manangngaasi a misionario. Kadagiti nataengan a kakabsat a lallaki ken babbai ti Simbaan, ipalagipko kadakayo a kasapulan ti Apo dagiti ad-adu pay kadakayo tapno agserbi a kas full-time a mi- sionario. No awankayo pay iti umno a panawen iti biag tapno agserbi iti mision kas agassawa, ipaganetgetko kadakayo nga agsaganakayo itan para iti aldaw, no ipalubos dagiti kasasaadyo, a mabalinyon nga agassawa Maysa a pagwadan ti kasta a serbisio ket ti padasda kas misionario da Juliusz and Dorothy Fussek, a naawagan a mapanda agmision iti Poland. Nayanak ni Brother Fussek iti Poland. Agsasao isuna iti lengguaheda. Inayatna dagiti tao. Nayanak ni Sister Fussek iti Inglatera ket ammona bassit maipapan iti 1
Poland ngem awan ti ammona maipapan kadagiti umili ditoy. Iti panagtalekda iti Apo, tinungpalda ti naituding nga aramidenda. Naliday ti aramid, ken kasta unay ti kaadu dagiti aramidenda. Iti dayta a pa- nawen ket saan pay a naipasdek ti mision iti Poland. Ti naituding nga aramiden a naited kadagiti agassawa a Fussek ket mangisagana iti wagas a pakabuangayan ti maysa a mision. Napaay kadi da Elder ken Sister Fussek gapu iti kinadakkel ti naituding nga aramidenda? Saan uray pay apagkanito. Ammoda a naggapu iti Dios ti awagda. Nagkararagda iti nadiosan a tulong, ket naimpu- suan nga indatonda ti bagbagida iti naituding nga aramidenda. Iti maysa a gundaway kaduak da Elder Russell M. Nelson ti Korum dagiti Sangapulo-ket-dua nga Apos- tol; ni Elder Hans B. Ringger, miembro ti Pitupulo idi, a kinuyognakami ni Elder Fussek, ket nakipagkita- kami iti ministro ti pakaseknan ti relihion, ni Adam Wopatka, ti gobierno ti Poland. Nangngeganmi a kinunana, "Maawat ti simbaanyo ditoy. Mabalinyo a bangonen ti simbaanyo; mabalinyo nga ibaon dagiti misionarioyo. Daytoy a tao," a mangitudtudo ken ni Juliusz Fussek, "ket nagserbi a nasayaat iti simba- anyo. Makapagyamankayo gapu iti pagwadan ken aramidna." Kas kadagiti agassawa a Fussek, aramidentayo koma ti nasken nga aramidentayo iti aramid ti Apo. Kalpa- sanna, kaduatayo da Juliusz ken Dorothy Fussek, maba- lin nga ulitentayo nga isawang ti Salmo: "Ti tulongko aggapu ken ni Jehova a nangaramid iti langit ken daga. ". . . Daydiay agaywan kenka dinto agridep. "Adtoy ti agaywan iti Israel saanto nga agridep dinto met agturog" (Salmo 121:2-4). PaNaNgiSuro MaNiPud iTi dayToy a MeNSahe Teaching, No Greater Call dakamatenna: "Mangiburayka iti bukod a padas no kasano a pinaraburan ti biagmo ti panagtungpalmo iti maysa a pagbatayan ti ebanghelio. awisem dagiti sursu- ruam a mangiburayda iti ababa kadagiti bukodda a padas"([1999], 159). Basaem daytoy a mensahe ket kalpasanna saludsodem kadagiti miembro ti pamilia 2 no asino ti kinuna ni Presidente Monson a nasken nga agserbi iti mision. iburaymo dagiti bukodmo a padas wenno padas dagiti dadduma idi nagserbika wenno nagserbida kas full-time a misionario. Wenno iburaymo dagiti planom nga agserbi a kas misiona- rio iti masakbayan. Kiddawem kadagiti miembro ti pamilia a mangiburayda kadagiti planoda ken dagiti nasayaat a padasda. agTuTubo agbisikleta iti Masakbayan da Peter evans ken richard M. romney adu nga agtutubo a lallaki ti pinansial nga agsa- gana tapno agserbi iti mision. iti africa paset dayta a panagsaganada ri panangullo iti umdas a kuarta para iti maysa a pasaporte. nakaullo ni sedrick tshiambine iti no ania ti kasapulanna iti wagas a panaglako: babaen ti panaglakona kadagiti saba manipud iti likud ti maysa a bisikleta. agindeg ni sedrick iti luputa, Democratic Republic ti Congo. Maysa isuna kadagiti 45 a babbarito iti distrito ti luputa nga agtartrabaho tapno makaurnong iti kuarta para iti maysa a pasaporte a mapan iti mision. iti DR Congo agbalor iti $250 ti maysa a pasaporte, nga agarup mamintallo ti kadakkel ti gatad ti panangba- ngon iti maysa a balay. ngem saan a nagamak ni sedrick. inullona ti pagmisionna a kuarta babaen ti panagbisikletana iti 15-30 kilometro (9-19 milia) manipud iti luputa agingga kadagiti babassit a purok, a paggatanganna kadagiti saba, sa agbisikleta nga agsubli iti napudot a kapatagan ti africa, a napno ti bisikletana kadagiti nadagsen a kargana a prutas nga ilakona iti siudad. tunggal lawas agbiahe isuna iti agarup 180 kilo- metro (112 milia) kadagiti nadarat a kalsada, ket na- minsan laeng a natumba gapu ta naawan iti balanse ti kargana. gapu kadagiti kinagagetna nakaullo ni sedrick iti agarup $1.25 kada lawas, wenno $65.00 kada tawen. agingga iti uppat a tawen a nakaurnong isuna iti um- das a panggatang iti pasaportena, ngem itan ammona a ti masakbayanna ket maibilang ti full-time a panagmi- sionna gapu ta pinansial a nakasaganan isuna a mang- sungbat iti awagna nga agserbi.
aNNak agsaganaankto bayat ti Panagubingko tapno matulongan dagiti annak a manglagip iti awag ni Presidente Monson nga agserbi iti mision, ibilangyo ti panangaramid iti maysa a sertipiko nga adda suratna iti baba tapno pirmaan dagiti annakyo ken idulin kas maysa a panglagip, nalabit nga ikabil iti diding ti kuartoda wenno iti diurnalda. agSagaNaakTo inawagannak ni Presidente thomas s. Monson nga agsagana nga agserbi iti mission. siakto ket: 3 Pagtalinaedek ti bagik a nadalus ken natarnaw ken maikari a mangibagi iti apo. Pagtalinaedek ti salun-atko ken pigsak. • Agkararag ken agadalak kadagiti nasantuan a kasuratan. agsaganaakto nga agserbi iti mision. (pirma) © 2011 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/10. Pannakaanamongna a mai- patarus: 6/10. Pannakaipatarus ti First Presidency Message, January 2011. Ilokano. 09761 864
M e n s a h e i t i V i s i t i n g te aCh i n g , en eR O 2 0 1 1 ti Pakasaritaan ken tawid ti Relief society Adalenyo daytoy a material, ken no maitutop, paglilinnawaganyo daytoy kadagiti kakabsat a babbai a sarungkaranyo. Usarenyo dagiti saludsod a mangtulong kadakayo a mangpapigsa kadagiti kakabsatyo a babbai ken mangaramid iti Relief Society nga aktibo a paset iti bukodyo a biag. Pammati • Pamilia • Tulong nalagip ni Eliza R. Snow ti pannur- suro ni Propeta Joseph Smith a "nupay ti nagan a [Relief Society] ket mabalin nga addaan iti kabaruanan a petsa, nagkauna ti nagtaudan ti timpuyog." 1 Simmarungkar ti Nailangitan nga Ama ken ti Anakna, ni Jesucristo ken ni Joseph Smith ken, babaen kenkuana, insublida ti pakabuklan ti ebanghelio iti daga. Ti Relief Society ket paset dayta a pannakaisubli. Saan a naan-anay ti pannakabukel ti Simbaan agingga a saan a nabukel dagiti kakabsat a babbai.2 Kadagiti dumteng a bulan, mang- ted kadatayo ti tunggal Mensahe iti Visiting Teaching iti gundaway a makasursuro iti ad-adu pay maipapan iti pakasaritaan ti Relief Society ken ti pasetna iti naisubli nga ebanghe- lio. Para iti adu a gapu, ti panna- kaawattayo iti pakasaritaantayo ket saan laeng a napateg no di ketdi pay kasapulan unay. Umuna, ti pannakaawattayo iti pakasaritaantayo ket mangparegta kadatayo nga agbalin a babbai ti Dios a nasken a pagbalinantayo. Babaen ti panangsurot kadagiti pagwadan dagiti natakneng a Santa iti Ud-udina nga Aldaw, makasursurotayo manipud iti napalabas no kasano a sanguen ti masakbayan.3 pundasiontayo iti agdama. Daytoy a pannakaammo ken dagiti panggep- tayo - a mangpatibker iti pammati ken bukod a kinalinteg, mangpa- pigsa kadagiti pamilia ken pagta- engan, ken mangtulong kadagiti agkasapulan - ket mangisilpo iti napalabastayo ken iti agdamatayo. Maikatlo, bayat ti panangipategtayo iti pakasaritaantayo, maiburaytayo a nasaysayaat ti naespirituan a tawid- tayo. Ni Presidente Henry B. Eyring, Umuna a Mammagbaga iti Umuna a Panguluen, kinunana: "Ipasayo ti tawid bayat ti panangtulongyo kada- giti dadduma nga umawat iti sagut a panangngaasi. . . . Ti pakasaritaan ti Relief Society ket naisurat kadagiti balikas ken numero, ngem ti tawid ket maipasa iti puso iti puso." 4 Kamaudiananna, ti pannakaawat- tayo iti pakasaritaantayo ket makatu- long iti panagbalintayo a nasamay a paset ti masakbayan ti Relief Society. Ni Presidente Spencer W. Kimball (1895-1985) inlawlawagna, "Am- motayo a dagiti babbai a nalaus ti panangbigbigda iti pateg ti napa- labas ket maseknandanto maipa- pan iti panangsukog iti nalinteg a masakbayan." 5 Ni Julie B. Beck, sapasap a presidente ti Relief Society. Manipud iti Pakasaritaantayo "Ti Relief Society ket timpuyog ti Apo para kadagiti babbai." 6 Iti pagrebbenganna a kas maysa a propeta, binukel ni Joseph Smith ti Relief Society idi maika-17 ti Marso 1842. Ti bassit, agduduma iti edad a grupo iti dayta nga umuna a taripnong ket dagiti napasnek a babbai, a kapada dagiti kakabsattayo a babbai iti Relief Society iti agdama. "Ti kaubingan ket ti tallo nga agtu- tubo, ti kabaketan ket agtawen iti limapulo. Sangapulo-ket-maysa kadagiti babbai ti naasawaan, dua ti balo, innem ti babbalasang, ket saan nga ammo no adda asawana wenno awan ti maysa pay. Dakkel ti pagdudumaan ti adal ken nagta- udanda, kasta met kadagiti kasa- saadda iti ekonomia. Mamin-adu a napadakkel ti pagdudumaanda bayat ti panagtultuloy a panag- dur-as ti timpuyog, ngem nasken ken nagtultuloy nga agbalin a sangkamaysa." 7 Dagiti NagaDawaN 1. Eliza R. Snow, "Female Relief Society," Deseret News, Abr. 22, 1868, 81. 2. Kitaen iti Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 451. 3. Kitaen iti L. Tom Perry, "The Past Way of Fa- cing the Future," Liahona, Nob. 2009, 73-76. 4. Henry B. Eyring, "The Enduring Legacy of Relief Society," Liahona, Nob. 2009, 124-25. Maikadua, isuro ti pakasari- taantayo a dagiti isu met la a pagbatayan nga adda iti nagka- una a Simbaan ket pagbatayan a Manipud kadagiti Nasantuan a Kasuratan Ester 9:28-29; Taga-Roma 16:1-2; Alma 37:8; Moroni 7:45-47 5. Spencer W. Kimball, "Privileges and Responsibilities of Sisters," Ensign, Nob. 1978, 104. 6. Spencer W. Kimball, "Relief Society - Its Promise and Potential," Ensign, Mar. 1976, 4. 7. Jill Mulvay Derr, Janath Russell Cannon, and Maureen Ursenbach Beecher, Women of Covenant (1992), 28. 1
Ania ti Maaramidko? 1. ania ti maaramidko a makatulong kadagiti kakabsat a babbai a sarung- karak tapno maawatda ti sagut a manangngaasi? 2. ania ti mairugik nga aramiden itoy a bulan a makatulong a mangsukog iti nalinteg a masakbayan para iti bagik? para iti pamiliak? para kadagiti dadduma? Para iti mainayon nga impormasion mapan iti © 2011 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/10. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/10. Pannakaipatarus ti Visiting Teaching Message, January 2011. Ilokano. 09761 864 2


34567H U N IO 2 0 18 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO PARA ITI: AGOSTO 6 -SEPTIEMBRE 2, 2018 DADAKKEL LETRANA NGA EDISION
LADAWAN ITI AKKUB: URUGUAY Iranranud ti dua a sister ti naintiempuan a mensahe iti makinkukua iti paglakuan idiay Montevideo, kabesera ti Uruguay DAGITI LINAONNA 4 LAWAS TI AGOSTO 6-12 "Ti Pagariak Saan a Paset Daytoy a Lubong" 16 LAWAS TI AGOSTO 13-19 Agkaykaysatayo Koma Amin kas ken Jehova ken Jesus Nasinasina dagiti tattao idi kaaldawan ni Jesus gapu iti politika, kasasaad ti panagbiag, ken puli. Kadagitoy dua nga artikulo, kitaentayo no kasano nga insuro ni Kristo nga agkaykaysa dagiti pasurotna ken labananda dagiti panangidumduma. Kitaentayo met no kasano a matuladtayo ida iti daytoy nabingbingay a lubong. 2
AGIBUMBUNANNAG 11,711 PANANGYADAL ITI BIBLIA 9,001 34567 June 2018 Vol. 139, No. 8 ILOKO The Watchtower (ISSN 0043-1087) Issue 8 June 2018 is published by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.; L. Weaver, Jr., Pres- ident; G. F. Simonis, Secretary-Treasurer; 1000 Red Mills Road, Wallkill, NY 12589-3299. 2018 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylva- nia. Printed in Japan. TIMMABUNO ITI MEMORIAL ( 2017) 23,426 Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti
28 LAWAS TI AGOSTO 20-26 Usarem Dagiti Linteg ken Prinsipio ti Dios a Mangsanay iti Konsiensiam Masapul a masanay ti konsiensiatayo tapno agbalin nga epektibo a giya. Gapu iti ayat ni Jehova, nangipaay kadagiti linteg ken prinsipio tapno masanaytayo ti konsiensiatayo ken matuladtayo ti panangmatmatna. Usigen daytoy nga artikulo no kasano a mayaplikartayo dagiti prinsipio ti Biblia. LAWAS TI AGOSTO 27-SEPTIEMBRE 2 "Agsilnag Koma ti Silawyo" Tapno Maidayaw ni Jehova 40 Imparegta ni Jesus nga isilnag dagiti adalanna ti silawda tapno maidayaw ti Dios. Dakamaten daytoy nga artikulo dagiti suhestion a makatulong tapno naan-anay a 'maisilnagtayo ti silawtayo.'
Nagun-odna Koma ti Pabor ti Dios 51 58 Ti Bileg ti Kablaaw 3
KANTA: 15, 74 ANIA TI SUNGBATMO?
Kasano nga impakita ni Jesus a saan nga interesado iti politika?
Ania ti imbaga ni Jesus a balanse a panangmatmat iti panagbuis?
Ania ti panangmat- mat dagiti Kristiano maipapan iti kinaranggas? 4 "Ti Pagariak Saan a Paset Daytoy a Lubong" "Maigapu itoy nga immayak iti lubong, tapno saksiak ti kinapudno." - JUAN 18:37. "PURO kinaawan hustisia ti makit- kitak manipud idi ubingak," ma- lagip ti maysa a sister idiay ma- kin-abagatan a Europa. "Isu a diak sinuportaran ti sistema ti politika iti pagilianmi, no di ket sinuporta- 1, 2. (a) Kasano a kumarkaro ita ti panna- kasinasina ti lubong? (b) Ania dagiti salud- sod a sungbatantayo?
rak ti kapanunotan nga ibilbilang ti dadduma a mang- balbaliw iti gobierno. Kinapudnona, adu a tawen a nobianak ti maysa a terorista." Maysa met a brother idiay makin-abagatan nga Africa ti dati a mangikalka- lintegan iti kinaranggas. Kinunana: "Patiek a ti tribu- mi ti kasasayaatan, isu a nakimiembroak iti maysa a partido ti politika. Naisuro kadakami a patayenmi da- giti kabusormi babaen ti gayang - uray dagiti katribu- mi a mangsuporta iti sabali a partido ti politika." Ina- min ti maysa a sister idiay makintengnga a Europa: "Mangidumdumaak idi, ken kagurak ti asinoman a diak kapada iti puli wenno relihion." 2 Nasaknap ita ditoy lubong ti kababalin dagiti tal- lo nga indibidual a nadakamat. Umad-adu dagiti na- ranggas a militante a grupo, kumarkaro ti pannakasi- nasina gapu iti politika, ken nagkaron ti pannakagura dagiti ganggannaet iti adu a pagilian. Kas impakpaka- una ti Biblia, "saan a sidadaan iti aniaman a tulagan" ti amin a kita ti tattao kadagitoy maudi nga al-aldaw. (2 Tim. 3:1, 3) Bayat a kumarkaro ti pannakasinasi- na ti lubong, kasano a mataginayon dagiti Kristiano ti panagkaykaysada? Adu ti masursurotayo iti pa- nangsango ni Jesus iti maysa a situasion idi umuna a siglo idi nagulo ti politika iti Israel. Usigentayo ti tal- lo a napateg a punto: Apay a saan a nakiraman ni Je- sus iti aniaman a partido ti politika? Kasano nga im- pakitana a masapul nga awan ti dasdasigan dagiti HUNIO 2018 5
adipen ti Dios iti politika? Ken kasano nga insurona a di nainkalintegan ti panangusar iti kinaranggas? TI PANANGMATMAT NI JESUS ITI ISISINA ITI TURAY 3 Il-iliwen ti adu a Judio a kinasabaan ni Jesus a mawayawayaanda iti turay ti Roma. Dagiti Judio a Zealot, wenno panatiko, rinubrobanda dayta a tariga- gay dagiti tattao. Adu kadakuada ti nangsurot kada- giti ideya ni Judas a taga-Galilea, a palso a mesias idi umuna a siglo ken adu ti nayaw-awanna. Kuna ti Ju- dio a historiador a ni Josephus a daytoy a Judas "gi- nuyugoyna dagiti kailianna nga agrebelde, nga inawa- ganna ida a takrot gapu iti panagbayadda iti buis kadagiti Romano." Pinapatay dagiti Romano daytoy a Judas. (Ara. 5:37) Nagbalin pay ketdi a narang- gas ti dadduma a Zealot tapno maibanag ti pang- gepda. 4 Ur-urayen met idi dagiti ordinario a Judio ti ida- dateng ti maysa nga agturay a Mesias. Namnamaen- da a padayagenna ti nasionda ken wayawayaanna ida iti turay ti Roma. (Luc. 2:38; 3:15) Adu ti namati nga ipasdek ti Mesias ti pagarianna idiay Israel, iti kasta, agsubli ti minilion a naiwarawara a Judio iti bukodda a daga. Malagiptayo nga insaludsod idi ni Juan a 3, 4. (a) Ania ti namnamaen dagiti Judio idi kaaldawan ni Jesus? (b) Ania ti epekto dayta kadagiti adalan ni Jesus? 6 TI PAGWANAWANAN
Mammautisar ken Jesus: "Sika kadi Daydiay Umay, wenno inanamaenmi aya ti sabali?" (Mat. 11:2, 3) Na- labit kayat idi ni Juan a maammuan no adda sabali a mangtungpal iti amin a namnamaen dagiti Judio. Kal- pasan a napagungar ni Jesus, nakasaritana ti dua nga adalan nga agpa-Emmaus. Addaanda met idi iti di na- tungpal a namnama maipapan iti Mesias. (Basaen ti Lucas 24:21.) Di nagbayag, insaludsod dagiti apostol ni Jesus: "Apo, isublim kadi ti pagarian iti Israel iti daytoy a tiempo?" - Ara. 1:6. 5 Gapu kadagita nga ekspektasion maipapan iti Me- sias, kayat dagiti taga-Galilea nga agbalin ni Jesus nga arida. Nalabit mailadawantayo a pampanunoten- da a nagsayaat a lider ni Jesus. Nalaing nga agpala- wag; mapaimbagna dagiti masakit; maipaayanna pay ketdi iti taraon dagiti mabisin. Kalpasan a pinakan ni Jesus ti agarup 5,000 a lallaki, nadlawna ti motibo dagiti tattao. "Ni Jesus, idi naammuanna nga umay- da koman ket kemmegenda tapno pagbalinenda nga ari, napan manen nga agmaymaysa idiay bantay." (Juan 6:10-15) Kabigatanna, iti ballasiw ti Baybay ti Galilea, nagmawmaw ti gagarda. Gapuna, inlawlawag ni Jesus ti talaga a panggepna. Naespirituan a pagim- bagan, saan a namaterialan, ti ipaayna iti nasion. Imbagana: "Agtrabahokayo, saan a maipaay iti taraon 5. (a) Apay a kayat dagiti taga-Galilea nga agbalin ni Jesus nga arida? (b) Kasano nga inlinteg ni Jesus ti panagpampanunotda? HUNIO 2018 7
a madadael, no di ket maipaay iti taraon a mata- ginayon maipaay iti biag nga agnanayon." - Juan 6: 25-27. 6 Sumagmamano nga aldaw sakbay ti ipapatay ni Jesus, nadlawna a namnamaen ti dadduma a pasurot- na a mangipasdek idiay Jerusalem iti naindagaan a pagarian. Inlintegna dayta a kapanunotan iti ilustra- sionna maipapan kadagiti mina. Ipakita dayta a ni Je- sus, ti "tao a natan-ok ti pannakayanakna," ket napa- utto ti kaawanna. (Luc. 19:11-13, 15) Imbaga met ni Jesus ti neutral a takderna kadagiti agtuturay a Ro- mano. Insaludsod ni Poncio Pilato ken Jesus: "Sika kadi ti ari dagiti Judio?" (Juan 18:33) Nalabit maa- mak ti gobernador amangan no mangpataud ni Jesus iti riribuk iti politika, a problema idi iti intero a pa- nagturay ni Pilato. Insungbat ni Jesus: "Ti pagariak saan a paset daytoy a lubong." (Juan 18:36) Saan a makiraman iti politika ta nailangitan ti Pagarian- na. Imbagana ken Pilato a ti panggepna ditoy daga ket 'tapno saksianna ti kinapudno.' - Basaen ti Juan 18:37. 7 No nalawag a maawatantayo ti annongentayo kas ken Jesus, maliklikantayo a suportaran dagiti napo- 6. Kasano nga inlawlawag ni Jesus a saan nga interesado iti politi- ka? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) 7. Apay a mabalin a saan a nalaka ti di sumuporta kadagiti napoli- tikaan a partido uray iti panunot laeng? 8 TI PAGWANAWANAN
Nakapokuskayo kadi kadagiti problema ti lubong wenno iti Pagarian ti Dios? (Kitaen ti parapo 7) litikaan a partido, uray iti panunot laeng. Mabalin a saan a nalaka dayta. Kuna ti maysa a manangaywan iti sirkito: "Kumarkaro ti kinarebelioso dagiti tattao iti lugarmi. Nakaron ti nasionalismo, ken patien ti adu a sumayaat ti biagda no isuda ti mangituray iti bagida. Imbag laengen ta agkaykaysa latta dagiti ka- kabsat kas Kristiano babaen ti panangikasabada iti naimbag a damag ti Pagarian. Namnamaenda a solba- ren ti Dios ti kinaawan hustisia ken ti dadduma pay a problematayo." HUNIO 2018 9
KASANO A SINANGO NI JESUS DAGITI ISYU ITI POLITIKA? 8 Kaaduanna a ti kinaawan hustisia ti rason a maki- raman dagiti tattao iti politika. Idi panawen ni Jesus, nabara nga isyu iti politika ti panagbuis. Kinapudno- na, nangrugi ti panagrebelde ni Judas a taga-Galilea a nadakamat itay idi naibilin nga agparehistro dagiti umili tapno sigurado nga agbuisda iti Roma. Adu idi a buis ti masapul a bayadan dagiti iturturayan ti Roma, a pakairamanan dagiti dumdumngeg ken Je- sus, kas iti buis ti sanikua, daga, ken balay. Ad-adda pay a napadagsenanda gapu kadagiti korap nga agkol- kolekta iti buis. Mabalin a gatangen dagiti agkolkolek- ta iti buis ti posisionda ket kusitenda ti buis a mako- lektada. Bimmaknang ni Zaqueo, ti pangulo dagiti agkolkolekta iti buis idiay Jerico, ta kuarkuartaanna dagiti tattao. (Luc. 19:2, 8) Nalabit gagangay idi day- ta iti adu nga agkolkolekta iti buis. 9 Pinadas dagiti bumusbusor nga iraman ni Jesus iti isyu ti panagbuis. Isyu idi ti maipapan iti "pangu- luen a buis," ti maysa a denario a buis a singsingiren ti Roma kadagiti masakupanna. (Basaen ti Mateo 8. Mangted ti pagarigan iti pakadagsenan dagiti nagkauna a Ju- dio. 9, 10. (a) Kasano a pinadas dagiti bumusbusor nga iraman ni Je- sus iti isyu ti politika? (b) Ania ti masursurotayo iti sungbat ni Je- sus? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) 10 TI PAGWANAWANAN
22:16-18.) Kagura idi dagiti Judio dayta a buis ta ipa- lagipna ti panangituray kadakuada ti Roma. "Dagiti pasurot iti gunglo ni Herodes" a nangpataud iti dayta nga isyu namnamaenda idi a no babalawen ni Jesus ti panagbuis, mabalin a maakusaran a kumonkontra iti turay. No met ibaga ni Jesus a kasapulan ti agbuis, mabalin a mapukawna ti suporta dagiti pasurotna. 10 Naannad ni Jesus ken nagtalinaed a neutral iti dayta nga isyu. Kinunana: "Ibayadyo ken Cesar ti bambanag ni Cesar, ngem iti Dios ti bambanag ti Dios." (Mat. 22:21) Siempre, ammo ni Jesus a gaga- ngay ti korapsion kadagiti agkolkolekta iti buis. Ngem saanna a kayat a masinga ti atensionna iti napatpateg nga amang nga isyu - ti Pagarian ti Dios, a mangipa- ay iti pudpudno a solusion. Nangipakita ngarud ni Je- sus iti ulidan iti amin a pasurotna. Masapul a saanda a makiraman kadagiti isyu iti politika, uray no kasla husto wenno nainkalintegan ti ilablabanda. Imbes ketdi, sapulen dagiti Kristiano ti Pagarian ti Dios ken ti kinalintegna, ket liklikanda ti agkomento maikon- tra kadagiti kinaawan hustisia. - Mat. 6:33. 11 Adu a Saksi ni Jehova ti nagballigi a mangikkat iti nakaro a napolitikaan nga opinionda. Kuna ti may- sa a sister idiay Great Britain: "Kalpasan a nagadalak iti sociology iti unibersidad, nagbalin a rebelioso ti 11. Kasano a mausartayo iti umiso a pamay-an ti panagtarigagay- tayo iti kinahustisia? HUNIO 2018 11
panagpampanunotko. Kayatko nga ilaban ti kalinte- gan dagiti nangisit, ta adu unay a kinaawan hustisia ti napasaranmi. Uray mangab-abakak kadagiti deba- te, dismayadoak latta. Diak idi napanunot a masapul a maparut iti puso dagiti tattao dagiti rason iti pana- ngidumduma iti puli. Ngem idi rinugiak ti agadal iti Biblia, nabigbigko a masapul a parutek dayta iti pu- sok. Ket maysa a puraw a sister ti siaanus a tim- mulong kaniak. Regular pioneer-ak itan iti maysa a sign-language congregation, ket ikagkagumaakon nga asitgan ti amin a kita ti tattao." "IPULANGMO TA KAMPILANMO ITI LUGARNA" 12 Idi panawen ni Jesus, masansan nga agtipon ti relihion ken ti politika. Kuna ti libro a Daily Life in Pal- estine at the Time of Christ a "dagiti sekta ti relihion a nakabingbingayan dagiti Judio ket mabalin a dagiti partido ti politika." Isu nga impakdaar ni Jesus ka- dagiti adalanna: "Pagtalinaedenyo a silulukat dagiti matayo, siputanyo ti lebadura dagiti Fariseo ken ti lebadura ni Herodes." (Mar. 8:15) Ti Herodes a tuk- tukoyen ni Jesus ket mabalin a dagiti pasurot ti par- tido ni Herodes. Supsuportaran idi dagiti Fariseo ti pannakawayawaya dagiti Judio. Iti salaysay ni Mateo, dinakamat met ni Jesus dagiti Saduceo iti dayta a sa- 12. Ania a kita ti "lebadura" ti imbaga ni Jesus a liklikan dagiti ada- lanna? 12 TI PAGWANAWANAN
ritaan. Kayatda nga agtalinaed ti saadda. Adu kada- kuada ti addaan iti napolitikaan nga autoridad iti go- bierno ti Roma. Pinakdaaran ni Jesus dagiti adalan- na a liklikanda dagiti sursuro, wenno lebadura, nga itantandudo dagitoy tallo a grupo. (Mat. 16:6, 12) Makapainteres ta napasamak daytoy a saritaan di nagbayag kalpasan a ginandat dagiti tattao a pagbali- nen nga ari ni Jesus. 13 No agtipon ti relihion ken politika, nalaka a tu- maud ti kinaranggas. Insuro ni Jesus a masapul nga agtalinaed a neutral dagiti adalanna kadagita a kasa- saad. Dayta idi ti makagapu nga implano dagiti pa- nguluen a papadi ken dagiti Fariseo ti pannakapapa- tay ni Jesus. Imbilangda ni Jesus kas karibal iti politika ken relihion a mamagpeggad iti saadda. Im- bagada: "No isu baybay-antayo a kastoy, maaddaan- danto amin iti pammati kenkuana, ket umayto dagiti Romano ket ikkatendanto agpadpada ti lugartayo ken ti nasiontayo." (Juan 11:48) Gapuna, indauluan ti Na- ngato a Padi a ni Caifas ti pannakaiplano ti ipapatay ni Jesus. - Juan 11:49-53; 18:14. 14 Nangibaon ni Caifas kadagiti soldado a manga- resto ken Jesus iti rabii. Ammo ni Jesus daytoy a 13, 14. (a) Kasano a nagbanag iti kinaranggas ken kinaawan hus- tisia dagiti isyu iti politika ken relihion? (b) Apay a di umiso ti ag- balin a naranggas gapu iti kinaawan hustisia? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) HUNIO 2018 13
nakababain a taktika, isu nga iti maudi a pangrabii a kaduana dagiti apostol, imbagana a mangitugotda ka- dagiti kampilan. Umanayen ti dua a kampilan tapno maisurona ti maysa a napateg a leksion. (Luc. 22:36- 38) Iti tengnga dayta a rabii, inusar ni Pedro ti may- sa a kampilan a makilaban iti maysa kadagiti dimma- rup. Ipakita dayta a kagurana ti awanan hustisia a pannakaaresto ni Jesus. (Juan 18:10) Ngem imbaga ni Jesus ken Pedro: "Ipulangmo ta kampilanmo iti lugar- na, ta amin dagidiay mangaramat iti kampilan matay- danto iti kampilan." (Mat. 26:52, 53) Daytoy a napa- teg a leksion ket maitunos iti immuna nga inkararag ni Jesus iti dayta a rabii, a masapul a saanda nga ag- balin a paset ti lubong. (Basaen ti Juan 17:16.) Biang ti Dios ti panangikkat iti kinaawan hustisia. 15 Dayta ti nasursuro ti sister idiay makin-abagatan a Europa a nadakamat itay. Napaliiwna: "Nabigbigko a saan a mangyeg iti hustisia ti kinaranggas. Nakitak a masansan a mapapatay laeng dagidiay agusar iti ki- naranggas. Ket agbunga laeng dayta iti naun-uneg pay a gura. Maragsakanak a makaammo iti Biblia a ti laeng Dios ti makaipaay iti pudpudno a hustisia ditoy daga. Dayta a mensahe ti 25 a tawenen nga ikaskasa- bak." Ti brother idiay makin-abagatan nga Africa si- nuktanna ti gayangna iti "kampilan ti espiritu," ti Sao 15, 16. (a) Kasano a nakatulong ti Sao ti Dios kadagiti Kristiano tapno maliklikanda ti riribuk? (b) Ania ti makitkita ni Jehova iti day- toy a lubong? 14 TI PAGWANAWANAN
ti Dios, ta ikaskasabana itan ti mensahe ti kappia ka- dagiti kaarrubana, aniaman ti tribuda. (Efe. 6:17) Kasta met, idi nagbalinen a Saksi ni Jehova ti sister idiay makintengnga a Europa, nakiasawa iti brother a kagurgurana idi ti pulina. Nagbalbaliw dagitoy a tallo gapu ta kayatda a tuladen ni Kristo. 16 Nakapatpateg ti kasta a panagbalbaliw! Inyarig ti Biblia ti sangatauan iti nadawel a baybay, a di maka- talna. (Isa. 17:12; 57:20, 21; Apoc. 13:1) Nupay dagiti isyu iti politika ti mangrirriribuk, mangbingbingay, ken mangpatpataud iti awan serserbina a kinarang- gas, natalna ken agkaykaysatayo latta. Ket sigurado a maragsakan ni Jehova a makakita nga agkaykaysa ti ilina iti daytoy nabingbingay a lubong. - Basaen ti Sofonias 3:17. 17 Naammuantayo a bumileg ti panagkaykaysatayo kas Kristiano iti tallo a pamay-an: (1) No agtalektayo nga ikkatento ti nailangitan a Pagarian ti Dios ti ki- naawan hustisia, (2) no awan ti dasdasigantayo nga isyu iti politika, ken (3) no guraentayo ti kinarang- gas. Ngem no dadduma, mabalin nga agpeggad ti pa- nagkaykaysatayo gapu iti panangidumduma. Usigen ti sumaruno nga artikulo no kasano a mapagballigian- tayo daytoy a problema, kas kadagiti Kristiano idi umuna a siglo. 17. (a) Ania ti tallo a pamay-an tapno bumileg ti panagkaykaysata- yo? (b) Ania ti usigentayo iti sumaruno nga artikulo? HUNIO 2018 15
KANTA: 24, 99 ANIA TI SUNGBATMO?
Ania dagiti panangi- dumduma a masapul a labanan dagiti nag- kauna nga adalan ni Jesus?
Ania dagiti pagarigan idi umuna a siglo a mangipakita a kaba- elan ti tao a labanan ti di panagkaykaysa?
Kasano a maka- tulongtayo iti panagkaykaysa ti ili ti Dios ita? 16 Agkaykaysatayo Koma Amin kas ken Jehova ken Jesus "Agkiddawak . . . tapno agkaykaysada amin, a kas kenka, Ama, a naikay- kaysa kaniak." - JUAN 17:20, 21. MASEKNAN ni Jesus iti panagkay- kaysa bayat ti maudi a pangrabiina a kaduana dagiti apostolna. Nagka- rarag a kaduana ida ket kiniddaw- na nga agkaykaysa koma ti amin 1, 2. (a) Ania ti kiniddaw ni Jesus iti maudi a kararagna a kaduana dagiti apostolna? (b) Apay a maseknan idi ni Jesus iti panag- kaykaysa?
nga adalanna, kas ti panagkaykaysada ken Amana. (Basaen ti Juan 17:20, 21.) Ti panagkaykaysa dagiti adalanna ket nabileg nga ebidensia nga imbaon ni Je- hova ni Jesus ditoy daga a mangaramid iti pagayatan ti Dios. Ayat ti pakabigbigan dagiti pudno nga adalan ni Jesus a makatulong iti panagkaykaysada. - Juan 13:34, 35. 2 Maawatantayo no apay nga impaganetget ni Jesus ti panagkaykaysa. Nadlawna a kurang ti panagkaykay- sa wenno panagtutunos dagiti apostolna, kas idi ma- udi a pangrabiina a kaduana ida. Nagsusupiatanda ma- nen "no siasino kadakuada ti kasla kadakkelan." (Luc. 22:24-27; Mar. 9:33, 34) Naminsan, kiniddaw da San- tiago ken Juan nga ited ni Jesus kadakuada dagi- ti natan-ok a saad iti abayna iti Pagarianna. - Mar. 10:35-40. 3 Ngem saan laeng a ti panagtarigagay iti kinatan- ok ti posible a rason iti di panagkaykaysa dagiti ada- lan ni Kristo. Nabingbingay dagiti tattao idi a tiempo gapu iti guranggura ken panangidumduma. Masapul a labanan dagiti adalan ni Jesus dagita a rikrikna. Iti daytoy nga artikulo, usigentayo dagitoy a saludsod: Ania ti inaramid ni Jesus maipapan iti panangidumdu- ma? Kasano nga insurona kadagiti pasurotna ti di pa- nangidumduma tapno pudpudno nga agkaykaysada? 3. Ania dagiti rason a kurang idi ti panagkaykaysa dagiti adalan ni Kristo, ken ania dagiti saludsod nga usigentayo? HUNIO 2018 17
Ken kasano a ti pannursurona matulongannatayo nga agtultuloy nga agkaykaysa? PANANGIDUMDUMA A NAPADASAN NI JESUS KEN DAGITI PASUROTNA 4 Napadasan met ni Jesus ti maidumduma. Idi im- baga ni Felipe ken Natanael a nasarakannan ti Mesias, insungbat ni Natanael: "Mabalin aya a tumaud mani- pud Nazaret ti aniaman a banag a naimbag?" (Juan 1: 46) Nalawag nga ammo ni Natanael ti padto iti Mikias 5:2 ken imbilangna a nakanumnumo ti Nazaret kas ili ti Mesias. Dagiti prominente a taga-Judea linaisda met ni Jesus ta taga-Galilea. (Juan 7:52) Imbilang ti adu a taga-Judea a nababbaba dagiti taga-Galilea. Ininsulto ti dadduma a Judio ni Jesus babaen ti pana- ngawagda kenkuana iti Samaritano. (Juan 8:48) Nag- duma ti nasion ken relihion dagiti Judio ken dagiti Sa- maritano. Nababa ti panagkita dagiti taga-Judea ken taga-Galilea kadagiti Samaritano ken likliklikanda ida. - Juan 4:9. 5 Dagiti panguluen a Judio linalaisda met dagiti pa- surot ni Jesus. Imbilang ida dagiti Fariseo kas 'nailu- nod a tattao.' (Juan 7:47-49) Wen, imbilangda a mala- lais ken ordinario a tao ti asinoman a saan a nagadal kadagiti eskuelaan dagiti rabbi wenno saan a mangsu- 4. Mangted kadagiti pagarigan ti panangidumduma a napadasan ni Jesus. 5. Ania a panangidumduma ti napadasan dagiti pasurot ni Jesus? 18 TI PAGWANAWANAN
rot kadagiti tradisionda. (Ara. 4:13) Ti panangidum- duma a napadasan ni Jesus ken dagiti adalanna ket gapu iti panagsusupadi ti pammati, kasasaad ti panag- biag, ken puli. Adda met idi panangidumduma dagiti adalan. Tapno agkaykaysada, masapul a balbaliwanda ti panagpampanunotda. 6 Nakaro ti panangidumduma ita. Mabalin a datayo ti biktima wenno ti mangidumduma. "Kumaro ti gurak kadagiti puraw no agpokusak idi iti kinaawan hustisia a naipakita kadagiti katutubo - iti napalabas ken iti ag- dama," inlawlawag ti maysa itan a payunir a sister idiay Australia. "Narubroban pay daytoy a gura gapu iti dakes a pannakatratok." Dinakamat ti maysa a brother a taga-Canada ti panangidumdumana idi gapu iti lengguahe. Inaminna: "Impagarupko no natantan- ok dagiti agsasao iti French. Ket napatanorko ti gura kadagiti English ti lengguaheda." 7 Mabalin a nauneg ti pannakairamut dagiti rikna a panangidumduma ita, kas idi kaaldawan ni Jesus. Ania ti inaramid ni Jesus kadagita a rikna? Umu- na, saan a pulos nangidumduma. Kinasabaanna dagiti baknang ken napanglaw, dagiti Fariseo ken Samarita- no, uray dagiti agsingsingir iti buis ken managba- sol. Maikadua, iti panangisuro ken ulidan ni Jesus, 6. Mangibaga kadagiti pagarigan no kasano nga apektarannatayo ti panangidumduma. 7. Ania ti inaramid ni Jesus iti panangidumduma? HUNIO 2018 19
impakitana kadagiti adalanna a masapul a labananda ti panagsuspetsa wenno panangidumduma. LABANAN TI PANANGIDUMDUMA BABAEN TI AYAT KEN KINAPAKUMBABA 8 Insuro ni Jesus kadagiti pasurotna ti kangrunaan a prinsipio iti panagkaykaysatayo. "Agkakabsatkayo amin," kinunana. (Basaen ti Mateo 23:8, 9.) Siempre, 'agkakabsattayo' ta nagtaudtayo amin ken Adan. (Ara. 17:26) Ngem saan la a dayta. Inlawlawag ni Jesus nga agkakabsat dagiti adalanna ta bigbigenda ni Jehova kas nailangitan nga Amada. (Mat. 12:50) Kanayonan- na, nagbalinda a miembro ti dakkel a naespirituan a pamilia, a nagkaykaysa iti ayat ken pammati. Isu nga iti surat dagiti apostol, masansan a tukoyenda dagiti padada nga adalan kas 'kakabsat.' - Roma 1:13; 1 Ped. 2:17; 1 Juan 3:13. 9 Kalpasan nga inlawlawag ni Jesus a rumbeng nga ibilangtayo kas kakabsat ti maysa ken maysa, impaga- netgetna a kasapulan ti kinapakumbaba. (Basaen ti Mateo 23:11, 12.) Kas nadakamaten, adda di panag- kaykaysa dagiti apostolna gapu iti di umiso a panag- pannakkelda. Mabalin a ti maysa pay a problema idi 8. Ania a nagpateg a prinsipio ti nakaibatayan ti panagkaykaysa da- giti Kristiano? Ilawlawagmo. 9, 10. (a) Apay a saan a rumbeng nga ipannakkel dagiti Judio ti pu- lida? (b) Kasano nga insuro ni Jesus ti pananglaban iti panangidum- duma iti puli? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) 20 TI PAGWANAWANAN
ket ti panangipannakkel iti puli. Rumbeng kadi nga ag- pannakkel dagiti Judio gapu ta kaputotan ida ni Abra- ham? Patien idi dayta ti adu a Judio. Ngem imbaga ka- dakuada ni Juan a Mammautisar: "Ti Dios addaan pannakabalin a mangpatanor iti annak ken Abraham manipud kadagitoy a bato." - Luc. 3:8. 10 Kinondenar ni Jesus ti panangipannakkel iti puli. Kasta ti inaramidna idi insaludsod ti maysa nga eskri- ba: "Asino a pudpudno ti padak a tao [wenno, kaarru- bak]?" Kas sungbat ni Jesus, dinakamatna ti ilustra- sion maipapan iti Samaritano a siaasi a nangaywan iti maysa nga agdaldaliasat - maysa a Judio - a kinabkabil dagiti mannanakaw. Linabsan dagiti Judio daytoy a nakapimpiman a lalaki, ngem naasian kenkuana ti Sa- maritano. Iti ngudo ti ilustrasion, imbaga ni Jesus iti eskriba a tuladenna dayta a Samaritano. (Luc. 10:25- 37) Impakita ni Jesus a mabalin a masursuro dagiti Judio iti maysa a Samaritano ti maipapan iti pudpud- no a panagayat iti pada a tao. 11 Tapno maitungpal dagiti adalan ni Jesus ti an- nongenda, masapul a parmekenda ti kinapannakkel ken panangidumdumada. Sakbay nga immuli idiay la- ngit, imbilinna a mangasabada iti "intero a Judea ken Samaria ken agingga iti kaadaywan a paset ti 11. Apay a masapul a di idumduma dagiti adalan ni Kristo dagiti ganggannaet, ken kasano a tinulongan ida ni Jesus a mangtarus iti dayta? HUNIO 2018 21
daga." (Ara. 1:8) Insagana ida ni Jesus iti dayta nga annongen babaen ti panangdakamatna kadagiti nasa- yaat a kualidad dagiti ganggannaet. Kas pagarigan, di- nayawna ti nagpaiduma a pammati ti ganggannaet nga opisial ti armada. (Mat. 8:5-10) Iti Nazaret nga ili- na, dinakamatna no kasano a pinaraburan ni Jehova dagiti ganggannaet, kas iti balo a babai iti ili ti Sarep- ta idiay Fenicia ken iti agkukutel a ni Naaman a taga- Siria. (Luc. 4:25-27) Ken saan laeng a kinasabaan ni Jesus ti maysa a Samaritana no di ket nagyan pay iti dua nga aldaw iti maysa nga ili dagiti Samarita- no ta naginteres dagiti umili iti mensahena. - Juan 4:21-24, 40. PANANGLABAN ITI PANANGIDUMDUMA IDI UMUNA A SIGLO 12 Ngem saan a nalaka nga ikkaten dagiti apostol ti panangidumdumada. Nasdaawda idi nakitada a narag- sak ni Jesus a mangisursuro iti maysa a Samaritana. (Juan 4:9, 27) Saan a makisarita dagiti Judio a pangu- luen ti relihion iti maysa a babai iti publiko, nangru- na iti maysa a Samaritana a nakababain ti reputasion- na. Idi imbaga dagiti apostol a manganen ni Jesus, ipakita ti sungbatna a napatpateg kenkuana ti panna- kisarita iti naespirituan ngem iti pannangan. Ti pana- 12, 13. (a) Ania ti reaksion dagiti apostol idi insuro ni Jesus ti may- sa a Samaritana? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) (b) Ania ti mangipakita a saan a naan-anay a naawatan da Santiago ken Juan ti punto ni Jesus? 22 TI PAGWANAWANAN
ngasaba - uray iti Samaritana - ket pagayatan ni Ama- na, ken imbilangna kas taraon. - Juan 4:31-34. 13 Saan a naawatan dayta da Santiago ken Juan. Idi agdaldaliasat dagitoy nga apostol idiay Samaria a ka- duada ni Jesus, nagbirokda iti umyananda iti maysa a purok dagiti Samaritano. Saan ida nga inawat dagiti Samaritano, isu a nakapungtot da Santiago ken Juan ket insingasingda a pagtinnagenda ti apuy manipud la- ngit tapno madadael ti intero a purok. Ngem tinub- ngar ida ni Jesus. (Luc. 9:51-56) Mabalin a saan a kasta ti panagpungtot da Santiago ken Juan no napa- samak dayta iti lugarda a Galilea. Mabalin a nakapung- totda gapu iti panangidumdumada. Idi nagballigi ti panangasaba kadagiti Samaritano idi agangay, nalabit nakarikna ni apostol Juan iti bain gapu iti nadarasu- dos a panagpungtotna. - Ara. 8:14, 25. 14 Di nagbayag kalpasan ti Pentecostes 33 C.E., tim- maud ti maysa nga isyu ti panangidumduma. Bayat ti pannakaiwaras ti taraon kadagiti agkasapulan a balo a babbai, naliwayan dagiti balo a Griego ti pagsasaoda. (Ara. 6:1) Panangidumduma gapu iti lengguahe ti ma- balin a maysa a rason. Dagus nga inlinteg dayta dagi- ti apostol babaen ti panangdutokda kadagiti kualipi- kado a lallaki nga agiwaras iti taraon. Addaan iti Griego a nagan dagitoy a lallaki, ket mabalin a naliw- liwa iti dayta dagiti nasaktan a balo. 14. Kasano a nasolbar ti maysa nga isyu a mabalin a mainaig iti lengguahe? HUNIO 2018 23
15 Idi 36 C.E., immadun dagiti nasion a nangasaba- an dagiti Kristiano. Sakbay dayta, dagiti laeng Judio ti pakilanglangenan ni apostol Pedro. Ngem idi nai- lawlawagen ti Dios a rumbeng a di mangidumduma da- giti Kristiano, kinasabaan ni Pedro ni Cornelio, a Ro- mano a soldado. (Basaen ti Aramid 10:28, 34, 35.) Kalpasan dayta, nakilangen ken nakipanganen ni Ped- ro kadagiti manamati a Gentil. Ngem tawtawen kalpa- sanna, insardeng ni Pedro ti makipangan kadagiti di Judio a Kristiano iti siudad ti Antioquia. (Gal. 2:11- 14) Iti daydi a gundaway, binalakadan ni Pablo ni Ped- ro, ket inawatna dayta. Iti umuna a surat ni Pedro ka- dagiti Judio ken Gentil a Kristiano idiay Asia Menor, imbagana a nagpateg nga ayaten ti amin a kakabsat. - 1 Ped. 1:1; 2:17. 16 Nalawag a nakasursuro dagiti apostol iti ulidan ni Jesus maipapan iti panangayat iti "amin a kita ti tat- tao." (Juan 12:32; 1 Tim. 4:10) Nailintegda met laeng ti panagpampanunotda idi agangay. Dagiti nagkauna a Kristiano ket pagaammo iti panagayatda iti maysa ken maysa. Ni Tertullian, a mannurat idi maikadua a sig- lo, insuratna nga imbaga dagiti saan a Kristiano: "Ay- ayatenda ti maysa ken maysa . . . Nakasaganada pay ketdi a matay para iti maysa ken maysa." Inkawes da- giti nagkauna a Kristiano ti "baro a personalidad," ket 15. Kasano a nagbalin a di mangidumduma ni Pedro? (Kitaen ti lada- wan iti rugi ti artikulo.) 16. Ania ti reputasion dagiti nagkauna a Kristiano? 24 TI PAGWANAWANAN
imbilangda nga agpapada ti amin a tao iti imatang ti Dios. - Col. 3:10, 11. 17 Ita, mabalin a saan a kaskarina a maparut ti pana- ngidumduma iti pusotayo. Inladawan ti sister a taga- France ti panagreggetna: "Insuro kaniak ni Jehova ti kaipapanan ti ayat, ti panangted, ti panangayat iti amin a kita ti tao. Ngem lablabanak pay laeng agingga ita ti panangidumduma, ket saan a kanayon a nalaka dayta. Isu nga ikarkararagko latta." Kasta met laeng ti kapadasan ti maysa a sister idiay Spain: "Marigatanak no dadduma a manglaban iti riknak a manggura iti maysa a puli, ket kaaduanna nga agballigiak. Ngem ammok a masapul nga agtultuloy a labanak dayta. Ag- yamanak ken Jehova ta karamanak iti nagkaykaysa a pamiliana." Mabalintayo a sukimaten ti bagitayo. Ka- sapulan met kadi a labanantayo ti aniaman a rikna a mangidumduma, kas iti dua a sister? MAPUKAW TI PANANGIDUMDUMA NO DUMAKKEL TI AYAT 18 Nasayaat a laglagipentayo a 'ganggannaettayo' amin idi ken adayotayo iti Dios. (Efe. 2:12) Ngem inyasidegnatayo ni Jehova kenkuana babaen "ka- dagiti singdan ti ayat." (Os. 11:4; Juan 6:44) Ket 17. Kasano a maparuttayo ti panangidumduma iti pusotayo? Mang- ted kadagiti pagarigan. 18, 19. (a) Ania dagiti rason nga awatentayo ti maysa ken maysa? (b) Kasano a maaramidtayo dayta? HUNIO 2018 25
inawatnatayo ni Kristo. Arigna linuktanna ti ruangan tapno agbalintayo a paset ti pamilia ti Dios. (Basaen ti Roma 15:7.) Gapu ta siaasi nga inawatnatayo ni Je- sus uray imperpektotayo, saantayo koma a pulos pa- nunoten nga ipuera wenno idumduma ti asinoman! Ikagkagumaan dagiti adipen ni Jehova a gun-oden ti sirib manipud ngato isu nga agkaykaysada iti ayat (Kitaen ti parapo 19) 26 TI PAGWANAWANAN
19 Sigurado a kumaro pay ti pannakabingbingay, pa- nangidumduma, ken guranggura iti daytoy a lubong bayat nga umas-asideg ti panagpatingga daytoy dakes a sistema. (Gal. 5:19-21; 2 Tim. 3:13) Ngem kas ad-adi- pen ni Jehova, ikagumaantayo a gun-oden ti sirib ma- nipud ngato, a mangyeg iti talna ken di mangidum- duma. (Sant. 3:17, 18) Naragsaktayo a makigayyem kadagiti tattao iti sabali a pagilian, nga awatentayo ti kulturada ken mabalin a sursuruentay pay ketdi ti lengguaheda. No aramidentayo dayta, agayus ti talna a kas iti karayan, ken ti hustisia a kas kadagiti dallu- yon ti baybay. - Isa. 48:17, 18. 20 "Kasla naglukat kaniak ti langit ket naikkanak iti pudpudno a pannakaammo," kuna ti sister a taga- Australia a nadakamat itay. Bigbigenna a dakkel ti epekto ti panagadalna iti Biblia: "Napabaro ti puso ken panunotko. Isu a kasla nalunag ti amin a nabaya- gen a panangidumduma ken gurak." Ken mabigbig itan ti brother a taga-Canada a "ti kinaignorante ti pagtataudan ti rasismo ken saan a nakadepende ti ka- babalin dagiti tattao iti lugar a nakayanakanda." Na- ngasawa iti sister nga Ingles ti lengguahena! Ipakita dagita a panagbalbaliw a ti panangidumduma ket ka- baelan nga abaken ti Nakristianuan nga ayat. Dayta ti rason a nakatibtibker ti singgalut ti panagkaykaysata- yo. - Col. 3:14. 20. Ania ti epektona no ayat ti mangmolde iti panunot ken puso- tayo? HUNIO 2018 27
KANTA: 127, 88 ANIA TI SUNGBATMO?
Kasano nga agserbi ti konsiensiam kas kompas iti moral?
Apay a napateg a masursurotayo nga ipateg dagiti linteg ti Dios?
Ania ti koneksion ti panagmataengantayo ken ti konsiensiatayo? 28 Usarem Dagiti Linteg ken Prinsipio ti Dios a Mangsanay iti Konsiensiam "Dagiti pammalagipmo isuda ti pakaseknak." - SAL. 119:99. TI KAADDA ti konsiensia ti tao ti maysa a rason a natantan-ok ti tao ngem iti animal. Addan konsiensia ti tao sipud naparsua. Naglemmeng da Adan ken Eva kalpasan a sinu- kirda ti linteg ni Jehova. Dayta ti mangipakita a nakonsiensiada. 1. Ania ti maysa a rason a natantan-ok ti tao ngem iti animal?
2 Dagidiay saan a nasayaat ti pannakasanay ti kon- siensiana ket kas iti aglaylayag a barko a depektibo ti kompasna. Delikado ti aglayag no dadael ti kompas. Gapu iti angin ken agus ti baybay, alisto laeng nga ag- turong ti barko iti sabali a direksion. Makatulong iti kapitan ti nasayaat a kompas tapno maiturongna ti barko iti umiso a direksion. Ti konsiensiatayo ket ag- serbi kas kompas iti moral. Maysa dayta nga abilidad a mangilasin iti naimbag ken dakes a mangidalan ka- datayo iti umiso a direksion. Ngem tapno epektibo a mangidalan ti konsiensiatayo, masapul nga umiso ti pannakasanayna. 3 No di umiso ti pannakasanay ti konsiensiatayo, dinatayo igawid nga agaramid iti dakes. (1 Tim. 4: 1, 2) Mabalin a kombinsirennatayo pay ketdi a "ti da- kes ket naimbag." (Isa. 5:20) Impakdaar ni Jesus ka- dagiti pasurotna: "Um-umayen ti oras inton tunggal maysa a mangpapatay kadakayo pagarupennanto a nakaipaay iti sagrado a panagserbi iti Dios." (Juan 16:2) Kasta ti narikna dagidiay nangpapatay ken ada- lan nga Esteban, ken ti dadduma a kas kadakua- da. (Ara. 6:8, 12; 7:54-60) Gapu iti panangaramid- da iti nagdakes a krimen a kas iti panangpapatay, suksukiren dagitoy a panatiko dagiti linteg Daydiay 2. Kasano a mayarig ti konsiensiatayo iti kompas? (Kitaen ti lada- wan iti rugi ti artikulo.) 3. Ania ti resultana no di umiso ti pannakasanay ti konsiensia? HUNIO 2018 29
ibagbagada a daydayawenda! (Ex. 20:13) Nalawag a ti konsiensiada ket manangallilaw a giya! 4 Ania ti aramidentayo tapno umiso ti panagtignay ti konsiensiatayo? Dagiti linteg ken prinsipio iti Sao ti Dios ket "makagunggona iti panangisuro, iti pa- nangtubngar, iti panangpalinteg iti bambanag, iti pa- nangdisiplina iti kinalinteg." (2 Tim. 3:16) Gapuna, no naanep nga adalentayo ti Biblia, utobentayo ti ibagbagana, ken iyaplikartayo dayta, masanay ti kon- siensiatayo nga ad-adda a tumunos iti pampanunot ti Dios, ket agserbi kas mapagtalkan a giya. Usigentayo no kasano a makatulong dagiti linteg ken prinsipio ni Jehova iti panangsanaytayo iti konsiensiatayo. AGPASANAY KADAGITI LINTEG TI DIOS 5 Tapno magunggonaan kadagiti linteg ti Dios, sa- antayo laeng koma a basaen wenno ammuen dagita. Masapul a sursuruentayo nga ipateg ken respetuen dagitoy. Kuna ti Sao ti Dios: "Guraenyo ti dakes, ket ayatenyo ti naimbag." (Amos 5:15) Ngem kasano? Masapul a tuladentayo ti panangmatmat ni Jehova iti bambanag. Kas ilustrasion: Ipapanmo nga adda prob- lemam iti pannaturog. Imbaga ti doktormo a mangan- 4. Ania ti aramidentayo tapno umiso ti panagtignay ti konsiensia- tayo? 5, 6. Kasanotayo a magunggonaan iti panangsurottayo kadagiti linteg ti Dios? 30 TI PAGWANAWANAN
ka iti nasustansia a taraon, agehersisioka, ken bali- wam ti estilo ti panagbiagmo. Idi inaramidmo dayta, simmayaat ti pannaturogmo! Sigurado nga agyaman- ka unay iti tulong ti doktormo ta nagsayaatam dayta. 6 Kasta met laeng kadatayo. Inikkannatayo ti Na- marsua kadagiti linteg a mangprotektar kadatayo kadagiti makadangran nga epekto ti basol tapno sumayaat ti biagtayo. Panunotentayo no kasano a na- gimbagantayo ti panangsurot kadagiti linteg ti Bib- lia maipapan iti panagulbod, panagsaur, panagtakaw, seksual nga immoralidad, kinaranggas, ken espiritis- mo. (Basaen ti Proverbio 6:16-19; Apoc. 21:8) No mapadasantayo ti adu a gunggona iti panagtulnog ken Jehova, umuneg ti ayat ken apresasiontayo ken- kuana ken kadagiti lintegna. 7 Agyamantayo ta saanen a kasapulan a sagabaen- tayo dagiti epekto ti panangsukir kadagiti linteg ti Dios tapno makasursurotayo. Adda masursurotayo iti kamali ti dadduma a nairekord iti Sao ti Dios. Kuna ti Proverbio 1:5: "Ti masirib a tao umimdengto ken gu- mun-od iti ad-adu pay a pammilin." Wen, kasayaa- tan dagiti instruksion nga aw-awatentayo iti Dios, kas no basaen ken utobentayo dagiti agpaypayso a salaysay ti Biblia. Kas pagarigan, panunotentayo ti saem a narikna ni Ari David idi sinukirna ti bilin ni 7. Ania ti maitulong ti panangbasa ken panangutob kadagiti ag- paypayso a salaysay ti Biblia? HUNIO 2018 31
Jehova ket nakikamalala ken Bat-seba. (2 Sam. 12:7- 14) Bayat a basbasaen ken ut-utobentayo daytoy a salaysay, mabalin nga isaludsodtayo: 'Kasano a nalik- likan koma ni David ti saem a resulta ti pannakikama- lalana ken Bat-seba? No maipasangoak iti kasta a su- lisog, kabaelak kadi a labanan? Tumarayak kadi a kas ken Jose, wenno tumulokak a kas ken David?' (Gen. 39:11-15) No pampanunotentayo dagiti dakes a resul- ta ti basol, bumileg ti determinasiontayo a 'manggu- ra iti dakes.' 8 Mabalin a likliklikantayo dagiti aramid a kagura ti Dios. Ngem adda dagiti situasion wenno aktibidad nga awan ti espesipiko a bilin ti Kasuratan. Kasanota- yo a mailasin no ania ti kayat ti Dios nga aramiden- tayo? Ditoy a mausartayo ti nasanay iti Biblia a kon- siensiatayo. 9 Gapu iti ayat ni Jehova, nangipaay kadagiti prin- sipio a mangidalan iti konsiensiatayo. Kunana: "Siak, ni Jehova, ti Diosmo, Daydiay mangisursuro kenka tapno magunggonaam ti bagim, Daydiay mangpappa- pagna kenka iti dalan a rebbeng a pagnaam." (Isa. 48:17, 18) No usarentayo ti isip ken pusotayo a mang- tarus kadagiti prinsipio ti Biblia, mailinteg, maitu- rong, ken masanaytayo ti konsiensiatayo. Makatu- long dayta tapno nainsiriban dagiti desisiontayo. 8, 9. (a) Ania ti usar ti konsiensiatayo? (b) Ania ti koneksion dagi- ti prinsipio ni Jehova ken ti konsiensiatayo? 32 TI PAGWANAWANAN
AGPAIDALAN KADAGITI PRINSIPIO TI DIOS 10 Ti prinsipio ket maysa a kangrunaan a kinapud- no wenno pannursuro a pangibatayan iti panagpa- nunot wenno panagtignay. Tapno maawatantayo ti maysa a prinsipio, masapul a tarusantayo ti panag- pampanunot daydiay Manangted-linteg ken ti rason nga intedna dagita. Bayat ti ministerio ni Jesus, insu- rona dagiti prinsipio a makatulong kadagiti adalanna a mangilasin iti dakes nga epekto ti maysa a kababa- lin wenno aramid. Kas pagarigan, insurona a ti sakit ti nakem ket agresulta iti kinaranggas ken ti pa- naggartem iti pannakikamalala. (Mat. 5:21, 22, 27, 28) Tapno umiso ti pannakasanay ti konsiensiata- yo, masapul nga agpaidalantayo kadagiti nadiosan a prinsipio, iti kasta, maidaydayawtayo ti Dios. - 1 Cor. 10:31. 11 Mabalin nga agduma ti konklusion ti dua a Kris- tiano a nasanay iti Biblia ti konsiensiada. Alaentayo a pagarigan ti panaginum iti arak. Saan nga iparit ti Biblia ti kalkalainganna a panaginum iti arak, ngem kondenarenna ti sobra a panaginum ken panagbar- tek. (Prov. 20:1; 1 Tim. 3:8) Kayatna kadi a sawen nga awanen ti sabali nga ikabilangan ti maysa a Kris- tiano no la ket ta kalkalainganna ti panaginumna? 10. Ania ti prinsipio, ken kasano nga inusar ni Jesus dagita iti pa- nangisurona? 11. Kasano a mabalin nga agduduma ti konsiensiatayo? HUNIO 2018 33
Ikabilangan ti nataengan a Kristiano ti konsiensia ti sabsabali (Kitaen ti parapo 11, 12) Saan. Uray ipalubos ti konsiensiana, masapul nga ika- bilanganna met ti konsiensia ti sabsabali. 12 Nagpateg nga ikabilangan ti maysa a Kristiano ti konsiensia ti sabsabali, isu nga insurat ni Pablo: "Na- imbag ti saan a mangan iti lasag wenno uminum iti arak wenno mangaramid iti aniaman a banag a pakai- tibkolan ni kabsatmo." (Roma 14:21) Situtulokka kadi a mangisuko iti kalintegam tapno saanmo a maitibkol 12. Kasano a makatulong ti Roma 14:21 tapno maikabilangantayo ti konsiensia ti sabsabali? 34 TI PAGWANAWANAN
ti maysa a kabsat a naiduma ti konsiensiana? Arami- dem la ketdi dayta. Sakbay a naammuan ti dadduma a kakabsat ti kinapudno, mangnginum wenno mam- martekda, ngem determinadodan a mangliklik iti day- ta. Sigurado a ditay kayat a datayo ti rason nga agsubli ti maysa a kabsat iti dati nga aramidna a pa- kadangrananna! (1 Cor. 6:9, 10) Saan ngarud a pana- ngipakita iti ayat no pilitentayo ti kabsat a bisitatayo nga uminum iti arak no dina kayat. 13 Idi agarup 20 ti tawen ni Timoteo, nagpakugit uray nasakit tapno saan a maitibkol dagiti kasabaan- na a Judio. Tinuladna ti kababalin ni apostol Pablo. (Ara. 16:3; 1 Cor. 9:19-23) Kas ken Timoteo, situtu- lokka kadi nga agsakripisio para iti pagimbagan ti sabsabali? "RUMANG-AY ITI KINANATAENGAN" 14 Saan koma nga agpatingga laeng ti amin a Kris- tiano iti "pagdamdamuan a doktrina maipapan iti Kristo" no di ket 'agreggetda a rumang-ay iti kinana- taengan.' (Heb. 6:1) Saan nga automatiko dayta. Ma- sapul nga "agreggettayo," wenno ikagumaantayo day- ta. Tapno rumang-aytayo iti kinanataengan, masapul 13. Kasano nga inkabilangan ni Timoteo ti sabsabali tapno awaten- da ti naimbag a damag? 14, 15. (a) Ania ti ramanen ti irarang-ay iti kinanataengan? (b) Ania ti koneksion ti panangipakita iti ayat ken ti kinanataengan iti naespirituan? HUNIO 2018 35
a paunegentayo ti pannakaammo ken pannakatarus- tayo. Isu a kanayon a maiparparegta nga inaldaw a basaentayo ti Biblia. (Sal. 1:1-3) Kalatmo kadi dayta? No aramidem dayta, umuneg ti pannakatarusmo ka- dagiti linteg ken prinsipio ni Jehova ken ti pannakaa- watmo iti Saona. 15 Ti kangrunaan a linteg kadagiti Kristiano ket ti linteg ti ayat. Kinuna ni Jesus kadagiti adalanna: "Ba- baen iti daytoy maammuanto ti isuamin a dakayo da- giti adalak, no addaankayo iti ayat iti maysa ken may- sa." (Juan 13:35) Dinakamat ni Santiago a kabsat ni Jesus a ti ayat ket "naarian a linteg." (Sant. 2:8) Ki- nuna ni Pablo: "Ti ayat isu ti kaitungpalan ti linteg." (Roma 13:10) Saan a pakasdaawan dayta a pannakai- paganetget ti ayat ta ibaga ti Biblia a "ti Dios ket ayat." (1 Juan 4:8) Ti ayat ti Dios ket saan a basta rikna. In- surat ni Juan: "Babaen itoy naiparangarang ti ayat ti Dios iti kasasaadtayo, agsipud ta ti Dios imbaonna ti bugbugtong nga Anakna ditoy lubong tapno magun- odantayo ti biag babaen kenkuana." (1 Juan 4:9) Wen, nagtignay ti Dios gapu iti ayatna. No ipakitatayo ti ayattayo ken Jehova ken iti Anakna, kadagiti kapam- matiantayo, ken iti sabsabali, pampaneknekantayo a nataengantayo a Kristiano. - Mat. 22:37-39. 16 Bayat nga agmatmataenganka kas Kristiano, na- 16. Bayat a rumang-aytayo iti naespirituan, apay a napatpategen kadatayo dagiti prinsipio? 36 TI PAGWANAWANAN
No matarusantayo dagiti nadiosan a prinsipio, ad-adda a mapagtalkan a giya ti konsiensiatayo (Kitaen ti parapo 16) patpategen kenka dagiti prinsipio. Agaplikar laeng ngamin dagiti linteg iti espesipiko a situasion ngem nalawlawa ti pagaplikaran dagiti prinsipio. Kas paga- rigan, saan a maawatan ti bassit nga ubing dagiti peg- gad ti saan a nasayaat a kakadua isu a mangaramid dagiti masirib a nagannak kadagiti pagannurotan a mangprotektar kenkuana. (1 Cor. 15:33) Ngem bayat HUNIO 2018 37
a dumakdakkel ti ubing, rumang-ay ti abilidadna nga agpanunot ket matarusannan dagiti prinsipio ti Bib- lia. Iti kasta, agbalin a nainsiriban dagiti desisionna iti panagpili kadagiti kakadua. (Basaen ti 1 Corin- to 13:11; 14:20.) No matarusantayo dagiti nadiosan a prinsipio, ad-adda nga agbalin a mapagtalkan a giya ti konsiensiatayo, a maitunos iti pampanunot ti Dios. 17 Kompleto kadi ti kasapulantayo tapno nainsiri- ban ken makaay-ayo ken Jehova dagiti desisiontayo? Wen. No usarentayo a naimbag dagiti linteg ken prin- sipio iti Sao ti Dios, agbalintayo a 'naan-anay a ma- kabael, naan-anay a nakabalan maipaay iti tunggal naimbag nga aramid.' (2 Tim. 3:16, 17) Gapuna, sa- pulentayo dagiti prinsipio ti Biblia tapno 'mailasinta- yo no ania ti pagayatan ni Jehova.' (Efe. 5:17) Usa- rentayo a naimbag dagiti katulongan iti panagadal para iti kongregasion Kristiano, kas ti Watch Tower Publications Index, ti Giya iti Panagsukimat Para Kadagi- ti Saksi ni Jehova, ti Watchtower Library, ti Watchtower ONLINE A LIBRARIA, ken ti JW Library app. Makatu- long dagitoy tapno ad-adda a makagunggona ti per- sonal a panagadaltayo ken ti panagadal ti pamilia- tayo. 17. Apay a maibagatayo nga addaantayo kadagiti kasapulantayo tapno nainsiriban dagiti desisiontayo? 38 TI PAGWANAWANAN
DAGITI BENDISION TI KONSIENSIA A NASANAY ITI BIBLIA 18 Agresulta iti bendision ti panangsurot kadagiti linteg ken prinsipio ni Jehova, kas mabasatayo iti Sal- mo 119:97-100: "Anian a panagayatko iti lintegmo! Iti intero nga agmalem isu dayta ti pakaseknak. Ti bilin- mo pagbalinennak a nasirsirib ngem kadagiti kabu- sorko, agsipud ta agingga iti tiempo a di nakedngan kukuak dayta. Naaddaanak iti ad-adu a pannakatarus ngem kadagiti amin a mannursurok, agsipud ta dagi- ti pammalagipmo isuda ti pakaseknak. Agtignayak a buyogen ti ad-adu a pannakaawat ngem kadagiti lal- lakay, agsipud ta tinungpalko dagiti bukodmo a bi- lin." Ad-adda a makapagtignaytayo buyogen ti sirib, pannakatarus, ken pannakaawat no 'pakaseknantayo' wenno iwayaantayo nga utoben dagiti linteg ken prin- sipio ti Dios. No agreggettayo, madanontayo ti "ru- kod ti kinatayag ti kinanaan-anay ti Kristo" bayat nga usarentayo dagiti linteg ken prinsipio ti Dios a mang- sanay iti konsiensiatayo. - Efe. 4:13. 18. Ania dagiti bendision no surotentayo dagiti linteg ken prinsipio ni Jehova? HUNIO 2018 39
KANTA: 77, 59 ANIA TI SUNGBATMO?
Malaksid iti pana- ngasaba, kasano pay a maisilnagtayo ti silawtayo?
Kasano a makatulong ti panagkaykaysatayo kas Kristiano tapno aginteres ti dadduma iti kinapudno?
Apay a nakapatpateg ita ti panagtultuloy nga agbantay? 40 "Agsilnag Koma ti Silawyo" Tapno Maidayaw ni Jehova "Agsilnag koma ti silawyo iti sanguanan ti tattao, tapno . . . idayawda ti Amayo." - MAT. 5:16. MAKAPARAGSAK a maammuan ti ili ni Jehova! Idi napan a tawen, regular a na- ngikonduktatayo iti nasurok a 10,000,000 a panangyadal iti Bib- lia. Ipakita daytoy nga isilsilnag irarang-ay ti 1. Ania ti naisangsangayan a rason nga ag- rag-otayo?
dagiti adipen ti Dios ti silawda! Panunotentayo met ti minilion nga interesado nga immatender iti Me- morial. Gapu iti dayta, maammuanda ti ayat ti Dios idi impaayna ti subbot. - 1 Juan 4:9. 2 Iti intero a lubong, adu a nagduduma a lenggua- he ti us-usaren ti ili ni Jehova. Ngem saan a lapped dayta iti panagkaykaysatayo a mangidayaw iti Ama- tayo, ni Jehova. (Apoc. 7:9) Aniaman ti lengguahe wenno lugartayo, makapagsilnagtayo "kas silsilaw iti lubong." - Fil. 2:15. 3 Ti panagrang-ay, panagkaykaysa, ken panangika- gumaantayo nga agbantay ket makatulong iti pana- ngidayawtayo ken Jehova. Iti daytoy nga artiku- lo, usigentayo no kasano a maaramidtayo dagita. - Basaen ti Mateo 5:14-16. IDANON TI AWIS 4 "Awan ti makapagmatalek iti Apo kadagitoy na- batbati nga aldaw . . . malaksid no pagsilnagenna ti silawna," kuna ti artikulo iti "Light in the Darkness" iti The Watch Tower a Hunio 1, 1925. Inlawlawag pay 2, 3. (a) Ania a panagduduma ti saan a makalapped iti 'panagsil- nagtayo kas silsilaw'? (b) Iti imbaga ni Jesus iti Mateo 5:14-16, ania ti usigentayo? 4, 5. (a) Malaksid iti panangasaba, kasano a maisilnagtayo ti si- lawtayo? (b) Ania ti pagimbaganna no makita dagiti tattao a na- singpettayo? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) HUNIO 2018 41
ti artikulo: "Maaramidna dayta no ibagana ti naim- bag a damag kadagiti tattao ditoy daga, ken agbiag maitunos iti lawag." Nabatad a maisilnagtayo ti si- lawtayo no ikasabatayo ti naimbag a damag ken agaramidtayo iti ad-adalan. (Mat. 28:19, 20) Mai- daydayawtayo met ni Jehova iti konduktatayo kas Kristiano. Palpaliiwen dagiti bumalay ken dagiti ag- labas ti kababalintayo. Ipakita ti mannakigayyem nga isem ken nabara a kablaawtayo no siasinotayo ken no ania a kita a Dios ti pagdaydayawantayo. 5 Imbaga ni Jesus kadagiti adalanna: "No sumrek- kayo iti balay, kablaawanyo ti sangakabbalayan." (Mat. 10:12) Iti lugar a nangaskasabaan ni Jesus ken dagiti apostolna, gagangay a pastreken dagiti buma- lay dagiti estranghero. Saan a kasta ita ti kostumbre iti adu a lugar. Ngem no nasayaat ken nainggayye- man ti panangilawlawagmo no apay a bimmisitaka, mabalin a makissayan ti danag wenno suron ti bu- malay. Masansan a ti naimpusuan nga isem ti kasa- yaatan nga introduksion. Pudno met dayta no ma- ngasabatayo iti publiko babaen ti cart. Mabalin a madlawmo a masansan a positibo ti reaksion dagiti tattao iti naimpusuan nga isem ken kablaaw. Maba- lin a dayta ti pakatignayanda nga umasideg ken mangala iti publikasiontayo. Nalaklaka met a ma- kairugika iti saritaan no makitada a nasayaat ti ka- babalinmo. 42 TI PAGWANAWANAN
6 Idiay England, adda nakapuyen a nataengan nga agassawa a saanen a makapangasaba iti binalayba- lay. Inkeddengda a pagsilnagen ti silawda iti ruar ti balayda. Agidispleyda kadagiti naibatay-Biblia a publikasion iti lamisaan no tiempon nga alaen dagi- ti nagannak ti annakda iti asideg nga eskuelaan. Adu ti naginteres isu a nangalada kadagiti broshur ken libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo - Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 1 ken 2. Nakira- man iti panangasabada ti maysa a sister a kakon- gregasionda. Gapu ta mannakigayyem ti sister ken naimpusuan ti panagregget dagiti agassawa, natig- nay nga agpayadal iti Biblia ti maysa kadagiti nagan- nak. 7 Iti napalabas a tawtawen, adu a refugee ti nagka- mang iti adu a pagilian. Kasanom a matulongan ida a mangam-ammo ken Jehova ken iti panggepna? Kas pagarigan, mabalinmo a sursuruen ti maysa a gaga- ngay a kablaaw iti lengguaheda, ket makatulong ken- ka ti JW Language app. Kasta met, mabalinmo a sur- suruen ti sumagmamano a sasao a mangtukay iti interesda. Iti kasta, maiturongmo ida iti jw.org ket maipakitam dagiti video ken publikasion a naipata- rus iti lengguaheda. - Deut. 10:19. 6. Ania ti inaramid ti nataengan nga agassawa tapno makapanga- sabada? 7. Ania ti maitulongmo kadagiti refugee iti lugaryo? HUNIO 2018 43
8 Impaay ni Jehova ti Gimong a Panagbiag ken Mi- nisterio tapno ad-adda nga epektibotayo iti minis- terio. Makatulong dagiti instruksion iti daytoy a gimong tapno manayonan ti kompiansatayo nga ag- sarungkar ken mangyadal iti Biblia. 9 Napaliiw ti adu a bisita nga agkomkomento dagi- ti ubbing kadagiti gimongtayo. Nagannak, tulongan- yo dagiti annakyo a mangisilnag iti silawda babaen ti panangisuroyo iti panagkomentoda iti bukodda a sasao. Ti simple ken naimpusuan a komentoda ti nangtignay iti dadduma nga aginteres iti kinapudno. - 1 Cor. 14:25. PABILGEN TI PANAGKAYKAYSA 10 Maisilnagmo pay ti silawmo no pabilgem ti pa- nagkaykaysa ti pamiliam ken ti kongregasionmo. Maaramid dayta dagiti nagannak babaen ti kaadda ti regular a Panagdaydayaw ti Pamiliada. Adu a pami- lia ti agbuya iti binulan a JW Broadcasting. Apay a diyo pagsasaritaan no kasano a mayaplikaryo dagi- ti nasursuroyo kalpasan ti panagbuyayo? Bayat ti panagdaydayaw ti pamilia, laglagipen koma ti na- 8, 9. (a) Ania ti maitulong kadatayo dagiti gimong iti tengnga ti la- was? (b) Kasano a matulongan dagiti nagannak ti annakda nga ag- komento kadagiti gimong? 10. Ania ti maitulong ti panagdaydayaw ti pamilia tapno bumileg ti panagkaykaysa? 44 TI PAGWANAWANAN
gannak a mabalin nga agduma ti panangisuro a ka- sapulan ti bassit nga ubing ken ti maysa a tin- edyer. Ilawlawagmo no kasano a mayaplikar ti tunggal miembro ti pamilia ti inadalyo tapno ma- gunggonaanda. - Sal. 148:12, 13. 11 Kasano a mapabileg dagiti agtutubo ti panag- kaykaysa ti kongregasion ket maparegtada ti daddu- ma a mangisilnag iti silawda? No agtutuboka a Kris- tiano, apay a dimo ikagumaan a gayyemen dagiti nataengan? Mabalin a damagem ti kapadasanda iti nabayagen a panagserbida. Makitamto a makapareg- ta dayta, ket agpadakayo a matignay a mangisilnag iti lawag ti kinapudno. Ken nasayaat no ikagumaan- tayo amin a kablaawan dagiti makigimong iti King- dom Hall. Iti kasta, makatulongka iti panagkaykaysa ken mabalin a matignay dagiti bisita a mangisilnag iti silawda. Mabalin a kablaawam dagiti bisita baba- en ti nainggayyeman nga isem, wenno isapulam pay ketdi ida iti pagtugawan. Iyam-ammom ida iti dad- duma tapno saanda a mababain. 12 No nadutokanka a mangidaulo iti taripnong sak- bay ti panangasaba, dakkel ti maitulongmo kadagiti nataengan tapno makaramanda iti ministerio. Adda kadi teritoria a maibagay kadakuada? No dadduma, 11-13. Kasano a mapabileg ti amin ti panagkaykaysa ti kongrega- sion ken matulonganda ti sabsabali a mangisilnag iti silawda? HUNIO 2018 45
mabalin nga ikaduam ida iti ub-ubing a kabsat a ma- kaasistir kadakuada. Ikabilangam met koma dagi- diay limitadon ti maaramidanda gapu iti sakit wenno kasasaadda. Wen, no nakonsiderar ken mannakaa- watka, matulongam dagiti kakabsat a sireregta a ma- ngikasaba iti naimbag a damag, aniaman ti edad- da wenno kasanoman kabayagdan iti kinapudno. - Lev. 19:32. 13 Natignay ti salmista a mangibaga: "Anian a ma- kaay-ayo a dagiti agkakabsat agnaedda a sangsang- kamaysa buyogen ti panagtutunos!" (Basaen ti Sal- mo 133:1, 2.) Bayat ti panagkakadua dagiti Israelita, nagunggonaanda iti nasayaat nga impluensia dagiti padada nga agdaydayaw ken Jehova. Mayarig dayta iti pangpulot a lana a nabanglo ken makapagin-awa. Makaparegta unay ti panangipakita iti interes kadagiti nataengan (Kitaen ti parapo 11)
Determinadoka koma nga agbalin a nasayaat nga im- pluensia tapno makatulongka iti panagkaykaysa da- giti kakabsat. Makomendaranka no kasta ti ar-ara- midem. Mabalin kadi a 'lumawaka,' kayatna a sawen, nayonam pay ti panagreggetmo? - 2 Cor. 6:11-13. 14 Mabalin kadi a nayonam ti panagreggetmo a mangisilnag iti kinapudno ti Biblia iti lugaryo? Baka aginteres iti kinapudno ti maysa a kaarrubam gapu iti nasayaat a sasao ken ar-aramidmo. Isaludsodmo iti bagim: 'Ania ti reputasionko kadagiti kaarrubak? Nadalus ken naurnos kadi ti balay ken paraangak, a mangnayon iti pintas ti lugarmi? Agbolboluntarioak kadi a tumulong kadagiti kaarrubak?' No makisarsa- ritaka kadagiti padam a Saksi, apay a dimo damagen ti epekto ti kinaimbag ken nasayaat a kababalinda kadagiti kabagian, kaarruba, katrabahuan, wenno kaeskuelaanda? Makangngegka la ketdi kadagiti na- sayaat a kapadasan. - Efe. 5:9. AGTULTULOY NGA AGBANTAY 15 Makita ti kababalintayo bayat nga ikagkaguma- antayo nga ad-adda pay a pagsilnagen ti silawtayo. Maulit-ulit nga imparegta ni Jesus kadagiti adalan- na: "Agtultuloykayo nga agbantay." (Mat. 24:42; 14. Kasanom a maisilnag ti silawmo iti lugaryo? 15. Apay a nagpateg ti panagtultuloy nga agbantay? HUNIO 2018 47
25:13; 26:41) No ipapantayo nga adayo pay ken sa- antayon a makita ti "dakkel a rigat," ditay marikna ti kinaganat ti panangasaba. (Mat. 24:21) Imbes nga agsilnag ti silawtayo iti lugartayo, agkuridemdem dayta ken mabalin pay ketdi a maiddep. 16 Bayat a kumarkaro ti kasasaad ita, kasapu- lantayo amin ti agtultuloy nga agbantay. Sigurado nga agtignayto ni Jehova iti umiso a tiempo. (Mat. 24:42-44) Ngem kabayatanna, agan-anus ken ag- bantaytayo. Inaldaw a basaentayo ti Sao ti Dios, ken itultuloytayo ti agkararag. (1 Ped. 4:7) Panuno- tentayo dagiti nasayaat a kapadasan dagiti kakabsat a siraragsak nga agtultuloy nga agbambantay ken mangisilsilnag iti silawda. Naisalaysay ti maysa ka- dagita iti artikulo a "Pitopulo a Tawen a Kumkum- pet iti Pandiling ti Maysa a Judio" iti Abril 15, 2012 a Ti Pagwanawanan, panid 18-21. 17 Okupadoka koma kadagiti makaparegta nga ak- tibidad ken panaglalangen. Dayta ti mangparagsak kenka, ket dimo mapupuotan nga aglabas ti tiempo. (Efe. 5:16) Adu ti naaramidan dagiti okupado a ka- kabsattayo iti napalabas a sangagasut a tawen. Ngem ad-adu nga amang ti maar-aramidantayo ita iti pa- nangiwanwan ni Jehova. Ita pay laeng ti kalalawagan a panangisilnagtayo iti silawtayo. 16, 17. Ania ti aramidem tapno agtalinaedka a managbantay? 48 TI PAGWANAWANAN
Bayat ti panangipastor dagiti panglakayen, magunggonaantayo iti sirib ti Sao ti Dios (Kitaen ti parapo 18, 19) 18 Makaparegta a maammuan a saan a lapped ti ki- naimperpektotayo tapno awaten ni Jehova ti panag- serbitayo. Apresiarentayo koma dagiti impaay ni Jehova a "sagut a tattao," dagiti panglakayen iti kon- gregasion. (Basaen ti Efeso 4:8, 11, 12.) No bumisi- ta kenka dagiti panglakayen, dumngegka koma iti nainsiriban a sasao ken balakadda. 19 Adda problema ti maysa a pagassawaan idiay England, ket nagpatulongda iti dua a panglakayen. 18, 19. Kasano a makatulong dagiti panglakayen tapno agtultuloy- tayo nga alerto ken aktibo? Iyilustrarmo. HUNIO 2018 49
Marikna ti babai a di maar-aramidan ni lakayna ti naespirituan nga obligasionna. Inamin ti lalaki a saan a nalaing a mangisuro ken awan ti regular a pa- nagdaydayaw ti pamiliada. Imbaga dagiti panglaka- yen a panunoten ti agassawa ti ulidan ni Jesus. Inaywananna dagiti adalanna ken impaayna dagiti kasapulanda. Imparegta dagiti panglakayen a tula- den ti lalaki ti ulidan ni Jesus. Pinaregtada met ti ba- bai nga agan-anus. Insingasingda met no kasano a makapagtinnulongda para iti panagdaydayaw ti pa- miliada a kaduada ti dua nga annakda. (Efe. 5:21-29) Idi agangay, kinomendaran dagiti panglakayen ti pa- nagregget ti lalaki. Pinaregtada a di sumuksuko ken agtalek iti tulong ti nasantuan nga espiritu tapno ag- balin a nasayaat a naespirituan nga ulo. Ti naayat nga interes ken suportada ti nakatulong iti daytoy a pamilia a mangisilnag iti silawda. 20 Inkanta ti salmista: "Naragsak ti tunggal maysa nga agbuteng ken Jehova, a magmagna iti daldalan- na." (Sal. 128:1) No isilnagmo ti silawmo babaen ti panangawismo iti sabsabali nga agserbi iti Dios, ba- baen ti panangikagumaam a mangpabileg iti pa- nagkaykaysatayo, ken babaen ti panagtalinaedmo a managbantay, ad-addanto a naragsakka. Makita ti sabsabali dagiti nasayaat nga aramidmo, ket adu ti matignay a mangidayaw iti Amatayo. - Mat. 5:16. 20. Ania ti manamnamatayo no isilnagtayo ti silawtayo? 50 TI PAGWANAWANAN
Nagun-odna Koma ti PABOR TI DIOS AGSERSERBITAYO ken Jehova ket kayattayo nga anamongannatayo. Ngem asino ti anamongan ken bendisionan ti Dios? Idi tiempo ti Biblia, adda dagiti inanamonganna uray no nakaaramidda iti nadagsen a basol iti napalabas. Adda met nasayaat a kualidad ti dadduma ngem saanda a nagun-od ti pabor ti Dios. Isu a maisaludsodtayo, "Ania ti nangnangruna a sapsapulen ni Jehova kadatayo?" Masungbatan dayta iti kapadasan ni Rehoboam nga ari ti Juda. DI NASAYAAT A PANGRUGIAN Ti ama ni Rehoboam ket ni Solomon, a nagturay iti Israel iti 40 a tawen. (1 Ar. 11:42) Natay ni Solo- mon idi 997 B.C.E. Kalpasanna, manipud Jerusalem, nagpaamianan ni Rehoboam a nagturong idiay Si- quem tapno mapulotan kas ari. (2 Cron. 10:1) Suro- tenna ngata ti addang ni Solomon, a pagaammo a na- isangsangayan ti siribna? Ammo ngata ni Rehoboam HUNIO 2018 51
a masubokto ti abilidadna a mangrisut kadagiti kom- plikado nga isyu? Ammo la ketdi ni Rehoboam ti nariribuk idi a ka- sasaad ti Israel. Idi agangay, napan kenkuana dagiti pannakabagi dagiti umili ket prangka nga imbagada: "Ni amam, iti biangna, pinagbalinna a nadagsen ti sangolmi; ket ita pagbalinem a nalaglag-an ti narigat a panagserbi iti amam ken ti nadagsen a sangol nga inkabilna kadakami, ket agserbikamto kenka." - 2 Cron. 10:3, 4. Mabalin a saan nga ammo ni Rehoboam ti arami- denna! No pagustuanna dagiti umili, mabalin a mak- sayan ti pagnam-ayanna, ti pamiliana, ken dagiti opi- sial ti palasiona ket maksayan ti obligasion dagiti umilina. Ngem mabalin nga agrebeldeda no dina pa- gustuan ida. Ania ti aramidenna? Nagkonsulta ti baro nga ari kadagiti lallakay a dati a mamalbala- kad ni Solomon. Nupay kasta, nagpabalakad met kadagiti agtutubo a kasadaranna. Sinurotna ti ba- lakadda ket nagdesision a padagsenanna pay ida. Insungbatna: "Pagbalinekto a nadagdagsen ti sa- ngolyo, ket siak, iti biangko, nayonakto dayta. Ni amak, iti biangna, dinusanakayo babaen kadagiti baut, ngem siak, iti biangko, babaen kadagiti pan- naplit." - 2 Cron. 10:6-14. Ania ti maadaltayo? Nalawag a masansan a nainsi- riban nga ipangagtayo dagiti lallakay ken nataenga- 52 TI PAGWANAWANAN
nen iti naespirituan. Gapu ta adun ti kapadasanda, mabalin a makitada ti posible a resulta ti maysa a de- sision ket makaitedda iti nasayaat a balakad. - Job 12:12. "NAGTULNOGDA ITI SAO NI JEHOVA" Gapu iti dayta a panagrebelde, inummong ni Reho- boam ti armadana. Ngem bimmallaet ni Jehova ba- baen ken propeta Semaias, ket kinunana: "Dikay su- mang-at ken makirupak iti kakabsatyo nga annak ti Israel. Agsublikayo tunggal maysa iti balayna, ta daytoy a banag napasamak iti panangtignayko." - 1 Ar. 12:21-24. Ania, saan a makilaban? Nariribukan la ketdi ni Re- hoboam! Ania laengen ti panunoten dagiti umili iti ari a nangipangta a mangdusa kadagiti iturayanna "babaen kadagiti pannaplit" ngem bay-anna lattan ti panagrebeldeda! (Idilig ti 2 Cronicas 13:7.) Nupay kasta, "nagtulnogda iti sao ni Jehova, ket nagawid- da maitunos iti sao ni Jehova." Ania ti maadaltayo? Nainsiriban ti agtulnog iti Dios uray no mabalin a maibabaintayo iti pananga- ramidtayo iti dayta. Ti panagtulnog iti Dios ket ag- resulta iti anamong ken bendisionna. - Deut. 28:2. Impakpakauna idin ti Dios a mabingay ti pagarian gapu ta saan a nagmatalek ni Solomon. - 1 Ar. 11:31. HUNIO 2018 53
Ania ti nagimbagan dayta ken Rehoboam? Kas pa- nagtulnogna, dina intuloy ti planona a makilaban iti simmina a baro a nasion, ket nagibangon kadagiti siudad iti teritoria ti Juda ken Benjamin a sakupna. Pinatibkerna iti "napalalo unay" ti adu a siudad. (2 Cron. 11:5-12) Napatpateg pay, sinurotna dagiti linteg ni Jehova iti dayta a tiempo. Bayat a naigamer iti idolatria ti sangapulo-tribu a pagarian ti Israel nga iturturayan ni Jeroboam, adu sadiay ti nangsu- porta ken Rehoboam babaen ti ipapanda idiay Jeru- salem para iti pudno a panagdaydayaw. (2 Cron. 11:16, 17) Bimmileg ti turay ni Rehoboam gapu ta nagtulnog. NAGBASOL SA NAGBABAWI Ngem idi nabilegen ti turay ni Rehoboam, adda di ninamnama nga inaramidna. Binay-anna ti linteg ni Jehova ket sinurotna ti pagano a panagdaydayaw! Ngem apay? Gapu ngata iti impluensia ti Ammonita nga inana? (1 Ar. 14:21) Aniaman ti makagapu, sim- murot kenkuana ti intero a nasion. Impalubos nga- rud ni Jehova a rauten ni Sisac nga ari ti Egipto ti adu a siudad ti Juda, uray no pinatibker dagita ni Re- hoboam! - 1 Ar. 14:22-24; 2 Cron. 12:1-4. Kimmaro pay ti kasasaad idi nakadanon ni Sisac iti Jerusalem, a pagturturayan ni Rehoboam. Iti daytoy a gundaway, indanon ni propeta Semaias ti 54 TI PAGWANAWANAN
mensahe ti Dios ken Rehoboam ken kadagiti prinsi- pena: "Binaybay-andak, ket siak, met, iti biangko, bi- naybay-ankayo iti ima ni Sisac." Ania ti reaksion ni Rehoboam iti dayta a mangdisiplina a mensahe? Nagsayaat! Kuna ti Biblia: "Dagiti prinsipe ti Israel ken ti ari impakumbabada ti bagbagida ket kinuna- da: 'Ni Jehova nalinteg.' " Gapuna, insalakan ni Je- hova ni Rehoboam ken ti Jerusalem. - 2 Cron. 12: 5-7, 12. Kalpasanna, nagtultuloy a nagturay ni Rehoboam iti makin-abagatan a pagarian. Sakbay ti ipapatayna, adu a sagut ti intedna iti adu nga annakna tapno sa- anda nga agrebelde iti kabsatda a ni Abias, ti suma- runo nga agturay. (2 Cron. 11:21-23) Impakitana di- toy ti pannakatarus a saanna idi a naipakita. NASAYAAT WENNO DAKES? Nupay kasta, kurang ti naaramidan ni Rehoboam tapno anamongan ti Dios. Kuna ti Biblia maipapan iti panagturayna: "Inaramidna no ania ti dakes." Apay? Gapu ta "saanna a naipasdek a sititibker ti pu- sona a mangbirok ken Jehova." - 2 Cron. 12:14. Daytoy ti maadaltayo: Nagtulnog ni Rehoboam iti Dios no dadduma. Adda met dagiti nasayaat nga ina- ramidna para iti nasion ni Jehova. Ngem saan a na- addaan iti nasinged a relasion ken Jehova wenno iti nasged a tarigagay a mangparagsak kenkuana. HUNIO 2018 55
Iti kasta, nagbasol ket sinurotna ti ulbod a panagday- dayaw. Mabalin a maisaludsodmo: 'Idi impangag ni Rehoboam ti panangilinteg ti Dios, gapu ngata dayta iti impluensia ti dadduma wenno iti naimpusuan a pa- nagbabawi ken tarigagayna a mangparagsak iti Dios?' (2 Cron. 11:3, 4; 12:6) Idi lumakayen, nagaramid ma- nen iti dakes. Naiduma unay ni Rehoboam ken lolo- na a ni Ari David! Wen, nakaaramid ni David kadagiti kamali, ngem ad-adda a makita iti biagna ti panaga- yat ken Jehova, panangipateg iti pudno a panagday- dayaw, ken naimpusuan a panagbabawi kadagiti ba- solna. - 1 Ar. 14:8; Sal. 51:1, 17; 63:1. Makasursurotayo ken Rehoboam. Makomendaran dagiti tattao a mangipapaay iti kasapulan ti pamilia- da ken agar-aramid iti nasayaat. Ngem tapno anamo- ngannatayo ti Dios, ipangpangrunatayo ti pudno a panagdaydayaw ken agtalinaedtayo iti dayta. Maaramidtayo dayta no ikagumaantayo a tagina- yonen ti nauneg nga ayat ken Jehova. No kasano a rubrobantayo ti apuy tapno saan a matay, pagtalina- edentayo met a nasged ti ayattayo iti Dios babaen ti regular a panagadaltayo iti Saona, panangutob iti basbasaentayo, ken kanayon a panagkararag. (Sal. 1:2; Roma 12:12) Kas resultana, ti ayattayo ken Je- hova ti mangrubrob iti tarigagaytayo a mangparag- sak kenkuana iti amin nga aramidentayo. Dayta ti pakatignayantayo a naimpusuan nga agbabawi, no 56 TI PAGWANAWANAN
kasapulan. Saan a kas ken Rehoboam, makapagta- linaedtayo a matalek iti pudno a panagdaydayaw. - Jud. 20, 21. Saan a kas ken Ari David, saan a naaddaan ni Rehoboam iti nasinged a relasion ken Jehova
TI BILEG TI KABLAAW "HELLO! Komusta?" Sigurado a masansan nga us-usarem dayta a pang- kablaaw. Mabalin a pasarunuam pay ketdi dayta iti alamano wenno arakup. Mabalin a nagduduma ti kos- tumbre ken maus-usar a sasao iti tunggal lugar, ngem agpapada ti panggep dagita. Kinapudnona, maibilang a kinaawan iti ayat wenno respeto ti saan nga ikakab- laaw wenno isusungbat iti dayta. Ngem adda dagiti saanda nga ugali ti kumablaaw. Agkedked a kumablaaw ti dadduma gapu ta mabain- da wenno nababa ti panagkitada iti bagida. Mariga- tan ti dadduma a kumablaaw gapu iti puli, kultura, wenno kinasiasino ti kablaawanda. Nupay kasta, ma- balin nga adda nagsayaat nga epekto uray ti ababa la- eng a kablaaw. Mabalin a maisaludsodmo: 'Ania ti maaramidan ti kablaaw? Ken ania ti masursurok iti Sao ti Dios mai- papan iti kablaaw?' 58 TI PAGWANAWANAN
KABLAAWAN TI "AMIN A KITA TI TATTAO" Kinuna ni apostol Pedro idi inawatna ti kaunaan a Gentil, a ni Cornelio, iti kongregasion Kristiano: "Ti Dios saan a mangidumduma." (Ara. 10:34) Idi aga- ngay, insurat ni Pedro a ti Dios "tarigagayanna a ma- kagteng ti isuamin iti panagbabawi." (2 Ped. 3:9) Nalabit dagiti agdadamo iti kinapudno ti umuna a mapanunottayo a pagaplikaran dayta. Ngem impa- regta met ni Pedro kadagiti Kristiano: "Padayawanyo dagiti amin a kita ti tattao, maaddaankayo iti ayat iti intero a timpuyog dagiti kakabsat." (1 Ped. 2:17) Ga- puna, saan kadi a nagsayaat no kablaawantayo ti sab- sabali aniaman ti puli, kultura, wenno nalikudanda? Paset dayta ti panangipakitatayo iti dayaw ken ayat kadakuada. HUNIO 2018 59
Imparegta ni apostol Pablo kadagiti miembro ti kongregasion: "Abrasaenyo ti maysa ken maysa, a kas iti Kristo inabrasanatayo met." (Roma 15:7) Espesi- piko a dinakamat ni Pablo dagiti kakabsat a nagbalin a "makapabileg a tulong" kenkuana. Nangnangruna a kasapulan ita dagiti kakabsat ti pammabileg ta naka- ro ti ibubusor ni Satanas iti ili ti Dios. - Col. 4:11; Apoc. 12:12, 17. No kablaawantayo ti dadduma, saantayo laeng a maiparikna nga awatentayo ida. Ipakita ti Biblia nga adda pay maaramidan dayta. PAMMASIGURO, PAMMAREGTA, AYAT Idi tiempon a mayakar iti aanakan ni Maria ti biag ti Anak ti Dios, nangibaon ni Jehova iti anghel a ma- 60 TI PAGWANAWANAN
kisarita kenkuana. "Naimbag nga aldawmo, maysa a naparaburan unay, ni Jehova adda kenka," imbaga ti anghel. "Nariribukan unay" ni Maria ta dina ammo no apay a kasarsarita ti anghel. Idi nadlaw dayta ti anghel, kinunana: "Dika agbuteng, Maria, ta nakasa- rakka ti pabor iti Dios." Inlawlawagna a panggep ti Dios nga iyanak ni Maria ti Mesias. Limmag-an ti rik- na ni Maria ket situtulnog nga insungbatna: "Adtoy! Ti adipen a babai ni Jehova! Maaramid koma kaniak sigun iti deklarasionmo." - Luc. 1:26-38. Pribilehio dayta nga anghel ti agtignay kas mensa- hero ni Jehova; ngem dina imbilang a nababa nga annongen ti makisarita iti imperpekto a tao. Kim- mablaaw nga umuna. Ania ti masursurotayo? Naka- saganatayo koma a mangkablaaw ken mangparegta iti HUNIO 2018 61
sabsabali. Babaen ti ababa laeng a sasao, matulo- ngantayo ti sabsabali ken maipasiguradotayo a paset- da iti ili ni Jehova. Adu ti naam-ammo ni Pablo kadagiti kongregasion iti Asia Menor ken Europa. Naglaon dagiti suratna iti adu a personal a kablaaw. Makitatayo daytoy iti Roma kapitulo 16. Impaidanon ni Pablo dagiti kablaawna iti adu a padana a Kristiano. Dinakamatna ni Febe, a "kabsattayo a babai," ken imparegtana kadagiti ka- kabsat nga "abrasaen[da ni Febe] iti Apo iti wagas a maikari iti sasanto, ken . . . tulongan[da] iti aniaman a banag a mabalin a pakasapulanna." Kinablaawan ni Pablo da Prisca ken Aquila, 'a saan laeng nga isu ti agyamyaman no di ket kasta met dagiti amin a kon- gregasion dagiti nasion.' Kinablaawanna ti dadduma a saan a pamiliar kadatayo ita - 'ni Epeneto a dung- dungnguenna' kasta met da "Trifena ken Trifosa, babbai nga agtartrabaho a sipipinget iti Apo." Wen, saan a nagpangadua ni Pablo a nangkablaaw kadagiti kakabsat. - Roma 16:1-16. Panunotenyo ti rag-o dagita a kakabsat idi naam- muanda a maipatpategda. Immuneg la ketdi ti ayatda ken Pablo ken iti tunggal maysa! Sigurado a napareg- ta ti dadduma a Kristiano a nakangngeg kadagidiay a kablaaw, ket nakatulong dayta tapno agtalinaed a na- tibker ti pammatida. Wen, dagiti kablaaw a mangyeb- kas iti naimpusuan nga interes ken komendasion ket 62 TI PAGWANAWANAN
mangpasinged kadagiti aggagayyem ken mamagkay- kaysa kadagiti matalek nga adipen ti Dios. Idi nakadanon ni Pablo iti sangladan ti Puteoli ken agturongen idiay Roma, nagpaabagatan a napan ken- kuana dagiti kakabsat iti dayta a lugar. Idi napasu- ngadan ida ni Pablo, "nagyaman iti Dios ket bimmi- leg." (Ara. 28:13-15) No dadduma, mabalin nga isem wenno payapay laeng ti maikablaawtayo. Ngem uray dayta laeng, mabalin nga adda maparegtatayo, nala- bit ti maysa a maladladingitan wenno naliday. MANGBIROK ITI PAGPADAAN Kasapulan idi a mangipaay ni adalan a Santiago iti prangka a balakad. Adda dagiti Kristiano a makikam- kamalala idi iti naespirituan gapu iti pannakigayyem- da iti lubong. (Sant. 4:4) Ngem paliiwem no kasano nga inrugi ni Santiago ti suratna: "Ni Santiago, maysa nga adipen ti Dios ken ti Apo a ni Jesu-Kristo, agpaay iti sangapulo ket dua a tri- bu a naiwarawara: Dagiti kablaaw!" (Sant. 1:1) Nalak- laka la ketdi nga inawat dagiti agbasbasa ti balakadna idi nakitada iti kablaawna nga agpapada ti takderda iti Dios. Wen, nalaka nga irugi uray ti serioso a sari- taan no maluktan dayta iti napakumbaba a kablaaw. Ti talaga nga epektibo a kablaaw, kasanoman kaa- babana, ket napasnek ken ipakitana ti naimpusuan nga ayat. Pudno dayta uray no kasla saan a madlaw HUNIO 2018 63
ti kablaaw. (Mat. 22:39) Naminsan, mangrugin ti gi- mong idi sumangpet iti Kingdom Hall ti maysa a sis- ter a taga-Ireland. Bayat nga agal-alisto a simrek, timmaliaw ti maysa a brother, immisem, sa kinuna- na: "Hello. Maragsakanak a makakita kenka." Ngem nagtugaw laeng ti sister. Kalpasan ti sumagmamano a lawas, inasitganna ti brother sa imbagana nga adda idi nadagsen a proble- ma iti pagtaenganda. Kinunana: "Nalidayak iti daydi a rabii a gistay diakon kayat ti makigimong. Awan unay ti malagipko a naibaga iti gimong, ngem diak malipatan ti kablaawmo. Nariknak a naragsakkayo nga addaak. Pagyamanan." Saan idi nga ammo ti brother a nagsayaat ti epekto ti ababa a kablaawna. Kinunana: "Idi imbagana a ma- apresiarna ti ababa nga imbagak, naragsakanak unay ta inaramidko dayta." Insurat ni Solomon: "Ipalladawmo ti tinapaymo iti rabaw ti dandanum, ta iti panaglabas ti adu nga al- daw masarakamto manen dayta." (Ecl. 11:1) No sipa- panunottayo a napateg a kumablaawtayo, nangruna kadagiti padatayo a Kristiano, sumayaat ti rikna ti sabsabali ken ti riknatayo. Isu a ditay tagtagibassiten ti bileg ti kablaaw. s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken ti dadduma pay a publikasion p Mabalin met a basaen online ti Baro a Lubong a Patarus Bisitaen ti wenno i-scan ti code L I - 6 0 8 1 p w . l 8 2 2 0 8 1


Los Angeles County Adult Tuberculosis Risk Assessment Usaren daytoy a pormulario tapnu maduktalan dagiti nataengan nga agsapol ti panag-eksamen para iti impeksyon nga TB • Iti maulit nga panag-eksamen ket masapol nga aramiden para kadagiti tattao nga nagnegatibo idi ngem makitaan iti baro nga risgo a banag Para iti sintomas ti TB wenno haan nga normal nga x-ray nga ada kanayunan na nga aktibo nga sakit nga TB Eksamenen para iti aktibo nga sakit nga TB Iti kumpleto nga panag-eksamen iti aktibo nga sakit nga TB ket dagitoy sumaganad: symptom screen, chest x-ray, ken nu masapol, sputum AFB smears, cultures, ken nucleic acid amplification testing. Iti negatibo nga tuberculin skin test wenno interferon gamma release assay ket haan na nga ilaksid ti posibilidad nga addaan ka iti aktibo nga sakit nga TB I-check dagiti umno nga gapu iti peggad. Iti panag-eksamen para ti impeksyon nga TB ket mairekomendar nu adda nai-check uray maysa kadagiti upat nga kahon. Nu iti impeksyon nga TB ket positibo ken iti aktibo nga sakit nga TB ket nailaksid, mairekomendar iti panag-agas ti impeksyon nga TB. Panakai-anak, panag-pasyar, wenno panag-taed iti maysa nga pagilian nga ada nangato nga kaso na iti TB iti nasurok maysa nga bulan • Mainayon iti sabali pay nga pagilian malaksid iti United States, Canada, Australia, New Zealand, wenno dagiti pagilian nga ada iti laud ken amianan iti Europa Nu masapol iti panangipangpangruna ditoy nga grupo, ipangpangruna iti pasyente nga addaan ti uray maysa nga sakit nga adda iti posibilidad na nga kumarkaro (kitaen iti Fact Sheet para iti listaan)
Iti Interferon Gamma Release Assay ket maipangpangruna nu Tuberculin Skin Test para kadigiti tattao nga haan nga naianak iti pagilian nga Amerika ken agtawen 2 ken pangato Immunosuppression, agdama wenno naiplano
Impeksyon nga HIV, inmawat iti naialis nga organo, naagasan iti TNF-alpha antagonist (kas pangarigan infliximab, etanercept, ken sabali pay), steroids nga kapada iti prednisone ≥15 mg/aldaw para iti ≥1 bulan) wenno sabali pay nga agas nga immunosuppressive Asideg a nakapulapol iti tao nga addaan iti makaakar nga sakit nga TB iti aniaman nga oras
Inbaga iti Centers for Disease Control and Prevention nga iti panag-eksamen ken panag-agas iti tattao nga asideg a nakapulapol dagiti addaan iti sakit nga TB ket maysa nga napateg a paset iti stratehiya ti Amerika nga mangikkat iti sakit nga TB Pakasaritaan iti kinaawan pagtaengan ken pannakaibalud
Irekrekomendar iti U.S. Preventive Service Task Force (USPSTF) ti panag-eksamen kadigiti grupo ti tattao nga nangato iti posibilidad na nga maakaran iti impeksyon nga TB maibasar iti nangato nga peggad ti pannakaisarang mainayon dagiti tao nga nagtaed kadagiti high-risk ken agtataripnong nga kasasaad (kas pangarigan dagiti pagkamangan dagiti awanan pagtaenganna ken dagiti pagbaludan) Awan; haan nga masapol iti panag-eksamen iti TB itatta. Provider: Nagan iti Pasyente: Petsa iti Panag-eksamen: Petsa ti Pannakaianak: (Ikabil iti sticker ditoy nu maiaplikar) Kitaen iti Los Angeles County Adult Tuberculosis Risk Assessment User Guide para iti kanayunan nga impormasyon iti panag-usar ditoy nga pormulario. Naadaptar para iti panag-usar iti LAC magapu iti California Tuberculosis Risk Assessment nga makita iti PROVIDERS page ti Tapnu masigurado nga daytoy idi kaudian nga pormulario, kitaen iti January 2018 - Ilocano