COVID-19 HAWAI'I STATE DEPARTMENT OF HEALTH PANANGLASIN KEN PANANGSARITA DAGITI ASIDEG A KONTAKMO Iti asideg a kontak ket siasinnoman nga adda iti uneg ti 6 pie (tantsa nga duwwa nga dippa) iti uneg ti napagmaysa nga 15 minutod wenno adadu pay, iti aglabes iti 24-oras a marca. Iti tao nga addaan COVID-19 nga impeksyon ket mabalin nga makaywaras iti SARS-CoV-2, daytoy ti virus nga paggapuan ti COVID-19, mangrugi iti mayka 2 nga aldaw sakbay da nga addaan sintomas (wenno, nu awanan sintomas, 2 aldaw sakbay nga naala iti positibo nga test), aginggana nasabet iti kriterya para iti panangputed iti pannakaylasin iti uneg ti balay. Iti tao ket maykonsiderar nga asideg a kontak uray pay nu agus-usar ti maysa a tao wenno pada da nga agusar ti mask. Pannakalacsid: Iti K-12 nga uneg ti kwarto ti panagklase, nu saan ket amin ket agus-usar ti ustu nga mask ken kanayun a panagusar, dagiti asideg nga kontak nga estudyante nga addaan iti uneg 3 pie (kas matantya nga maysa nga dippa) iti estudyante nga addaan COVID-19 impeksyon iti 15 minutos wenno adadu pay, iti labes ti 24-oras a marca. Daytoy a pannakalacsid ket saan mayaplikar kadagiti manursuro, tao, wenno sabali pay nga nataengan sadjay uneg ti kwarto ti panagklase ti K-12. Dagiti Rekomendasyon ti Publiko a Salun-at Amin nga tao nga nagbalin nga asideg nga kontak ti tao nga addaaan COVID-19 impeksyon ket kasapulan agquarantine ti 10 aldaw1. Pannakalacsid: Dagiti tao nga addaan iti nabiit pay nga pannakawarnac ket saan nga kasapulan nga agquarantine nu: • Isuda ket punno a bakunadon2 ken nu awanan da iti sintomas. Isuda ket nadayagnose iti COVID-19 nga impeksyon iti uneg ti napalabas nga 3 bulan ken nu awanan da iti sintomas (e.g., uyek, nababa a panaganges) Maynayun nga Impormasyon Addu iti kayramanan iti impluwensya iti peggad ti tao nga naiwarnac iti COVID-19, kayramanan nu kasatnu kabayag da nga naiwarnac ken nu kasatnu kaasideg da ken iti tao nga addaan COVID-19 nga impleksyon; nu nakawarnacan da (e.g., uneg wenno ruar); estado ti bakuna; status ti impleksyon sakbay ti panagka COVID-19; ken panagusar ti personal a pangprotektar (e.g., panagusar ti mask). Gapu iti kanayun nga panagusar iti ustu ken kanayun, dagiti tatta-o ket maproktektaran da iti bagida ken dagiti sabalin ken makissayan iti pannakawarnac da iti COVID-19. 1 Ti panangquarantine iti 14 aldaw para iti asideg akontak nga agnanaed wenno agtrabtrabaho iti dakkel nga kongregasyon, kayramanan nu iti myembro ti sangbalayan da ket agtrabtrabaho iti dakkel a kongregasyon (e.g. fasilidad a pagbaludan). 2 Dagiti tattao nga punno nga baunadon 2 lawas kalpasan iti maykadwa da nga dosis iti 2-dosis nga serye, kas Pfizer-BioNTech, Moderna, ken Oxford Uni-AstraZenca, wenno 2 lawas kalpasan iti maysa-dosis a bakuna, kas Johnson & Johnson's Janssen a bakuna. Nu sika ket saan nga nakasabet kadagitoy nga kasapulan, uray anyapay ti tawen mo, sika ket saan a punno a bakunado. Panid 1 iti 2 11/14/2021 Identifying and Talking to Your Close Contacts - Ilocano
Agaramid ti Listaan dagiti Mapakaamwan nga Asideg a Kontak Tapno makaaramid ti listaan kadagiti asideg a kontakmo, paki konsiderar mo dagitoy sumaganad nga saludsod: • Sino dagiti kadwam nga iti balay? • Sino dagiti nakapinnulapol mo nga miyembro ti kakabagyam? • Napan ka kadi eskwela wenno trabaho? • Adda kadi ti nakapinnulapol mo nga sabsali nga nabiit pay? o Nangan ken/wenno uminnom iti restorant, bar, wenno sabali pay a establisyemento? o Nagwatwat iti uneg ti gym kadwa ti sabali wenno napan iti gym wenno fasilidad a pagwatwat? o Nangsangaili iti pamilya wenno gagayyem sadjay balaymo wenno bummisita iti pamilya wenno gagayyem sadjay balayda? o Nagboluntaryo? o Nagatendar ti parti wenno sabali pay a sosyal wenno trabaho a pannakaummong? Napan ka kadi nga simbagian iti maysa a tiendaan (e.g., tiendaan a paggroseryan, mall)? • Napan ka kadi nga simbagian iti pannakadutoc (e.g., salon, barber, doktor, dentista)? • Nagsakay ka kadi iti lugan nga adda kadwam nga sabali (e.g. panagsakay a adda kadwa) wenno nagsakay iti pampubliko nga transportasyon? Ummatendar ka kadi iti serbisyo wenno aramid iti lugar ti panagdayaw (e.g. simbaan, moske)? Pakaammwan Dagiti Tatta-o nga Nakadkadwam Nga Adda Posibilidad nga Nawarnac Da iti COVID-19 Dagiti asideg mo nga kontak ket iti kapeggadan nga mabalin nga maaddaan ti COVID-19 nga impeksyon Iti panangibaga iti tatta-o nga sika ket asideg a kontak iti tao nga addaan COVID-19, sika ket makatulong tapno maprotektaran da ken iti sabali pay iti komunidad yu. Mabalin ka nga tumawag, agtext, sigud a mensahe, wenno iemail dagiti kontakmo Makisinnarita ka Nu kayatam, usarem iti Ibagam kadagiti Kontakmo a website tapno agsend ti email wenno text kadagiti asideg mo nga kontak nga saan mo nga inagnaganan ti bagim. Ana dagiti ibagam kadagiti kontakmo "Hi. Kasapulak nga makasarita ka panggep iti napateg nga banag. Adda kadi ti sumagmamanoo nga minuto nga mayted mo tapo makasarita ka iti pribado? Syak ket (nadugtalan nga positibo wenno nadiagnose iti) COVID-19 iti (petsa) Nagkakadwa ta idi (petsa), ket kayat ku nga ipakaammo kanyam tapo kasta ket makapagpatest ka tapnon maprotektaram ti pamilyam ken sabali pay. Nu madi ka pay nga nabakunaan, iti epartment of Health ken CDC ket mangirekomendar nga sika ket agtalinaed ti uneg ti balay, agtalinaed ka nga lumiclic kadagiti sabali nga tatta-o iti 10 aldaw malcsid nu nakapagtest kan para iti COVID-19, mangala ti taripato a medikal nu kasapulan, ken kitaem dagiti sintomas ti COVID-19. Nu sika ket nabakunaanen ket awanan sintomas, saan mo a kasapulan ti agquarantine, ngem kasapulam nga agpatest 5-7 aldaw kalpasan ti pannakawarnac. Nu addaan ka iti anyaman nga saludsod, iti Department of Health ket kanayun nga agsalsaludsod ken dagiti materyales ket adda sadjay website da." Panid 2 iti 2 11/14/2021 Identifying and Talking to Your Close Contacts - Ilocano


Abbreviated Glossary for Ilokano examination ABSTRACT ENGLISH ILOKANO ababa a pakasaritaan; sumario; abstrak ACCESSORY (as assistant in a crime) kakuntsaba iti krimen; aksesori ACCOMPLICE katulong iti krimen ACCUSATION (as a formal written charge) ACCUSE darum; pammabasol akusasion pabasulen; idarum; akusaran ACQUIT ipabulos; pakawanen ACQUITTAL pannakaibulos; pannakapakawan ADJUDICATE desision ti korte; husga ti korte (wenno hues) ADMISSIBLE maako; akuen; admitiren ADMISSION panangako; panangadmitir; panangakseptar ADOPTION panagadaptar; adapsion ADVISEMENT OF RIGHTS balakad (panggep) iti kalintegan AFFIDAVIT AFFIDAVIT OF PREJUDICE apidabit; affidavit; abidabit afidavit affidavit ti prehuisio AGREEMENT katulagan; napagnunumuan AID AND ABET iduron ken tulungan ti tao nga agaramid iti saan a legal/ di maikanatad ALIMONY ikkan ti taraon wenno sustansia; alimonia; sustento ALLEGATION ipabasol; pammabasol; alegasion ALLEGE pabasolen AMEND pasayaaten; koreken; korehiren; balbaliwan Glossary.doc 1
ENGLISH AMENDMENT ANSWER APPEAL (noun) APPEAL (verb) APPEARANCE ARBITRATION ARGUMENT ARRAIGNMENT ARRAIGN ARREST ARSON ASSAULT ASSAULT, AGGRAVATED ASSAULT WITH A DEADLY: (WEAPON) ASSIGNEE ATTEST ATTORNEY ATTORNEY OF RECORD AUTHENTICATE AUTO TAMPERING Glossary.doc ILOKANO tarimaanen; pasayaaten; balbaliwan; korehiren sungbat; risponde apela; panangiyuli ti kaso iti nangatgato a korte panagapela; iyuli ti kaso iti nangatngato a korte panagpakita; panagparang arbitrasion, panangsolbar ti susik babaen ti desision ti tao a napili argumento; suppiat; apa panangisaklang / pannakaidatag ti tao a napabasol isaklang/idatag ti tao a napabasol arestuen; tiliwen; kemmegen arson; panangigagara nga uramen siningdat a duklosen/ dangran/ kabilen nakaro a panangdangran/panangkabil panangdangran babaen ti panangusar ti igam/armas ti tao a nadutokan/napusgan saksian; testimoniaan abogado; atorni abogado nga adda/segun iti record paneknekan nga awan duadua; autentikaran panangbalbaliw ti maipapan (kadagiti marka) ti auto 2
ENGLISH BAIL BAIL BONDSMAN BAIL HEARING BAIL FORFEITURE BAIL REVIEW BAILIFF BANKRUPCY (BANKRUPTCY) BATTERY, SPOUSAL BENCH (Judge or court) BEYOND A REASONABLE DOUBT BIAS BODY ATTACHMENT BOND BOOKING BOOKMAKING BRANDISHING A WEAPON BREAKING AND ENTERING BREATHALIZER BRIBE BRIEF (as written synopsis) BURDEN OF PROOF Glossary.doc ILOKANO piansa ti tao a mangted ti piansa pannakahuiso tapno maikeddeng ti piansa maala wenno mapukaw(mo) ti piansa nga indatag(mo) gapu iti panagkamali(m)/panagbasol(mo) pannakausig ti piansa mangimaton iti pannagna ti huisio pannakabangkrap (ti tao iti asawana) hues; korte awanan a pulos duadua/awanan pulos pagduaduaan awan duadua prehuisio naikabit iti bagi naisabit iti bagi dokumento nga aglaon ti nasinged a katulagan a pirmaan ti maysa a tao panagilista kadagiti pusta iti pagsusugalan panagkolekta kadagiti pusta iti pagsusugalan panangipakita/mangipakita ti armas/igam buraken ken serken pananganalisa ti sang-aw pasuksok sinopsis; ababa a pakasaritaan pakadagupan a ti pakasaritaan annongen a mangted/mangidatag iti prueba 3
ENGLISH BURGLARY CALENDAR (Court's) CAPITAL CASE CAPITAL PUNISHMENT CASE CERTIFIED CHAIN OF CUSTODY CHALLENGE (potential juror) CHALLENGE FOR CAUSE CHAMBERS CHARGE CHILD MOLESTATION CHILD SUPPORT CIRCUMSTANCES, AGGRAVATING CIRCUMSTANCES, MITIGATING CITATION CIVIL ACTION CLAIM (noun) CLAIM (verb) CLERK COLLATERAL Glossary.doc ILOKANO panagtakaw kalendario ti korte nadagsen a kaso, nainget a kaso nadagsen a dusa; nakaro a dusa kaso sertifikado; sertipikado; nasertifikaran linia (agsasaganad nga urnos) dagiti agaywan karit (panangkarit) ti mapili a miembro ti husgado karit nga adda gapuna opisina ti hues ofisina ti jusgado darum panangmolestia iti ubing naisangrat a suporta iti ubing kondision a mang/makapakaro ti mapasamak kondision a mangpalag-an ti kaso panagipalagip kadagiti kallabes a desision wenno autorisasion (nga inyulog ti korte) aksion a sibil; sibil a panagtignay panagtunton ti kalintegan panangtunton iti kalintegan tuntonen ti kalintegan eskribiente (isalda a) pangtengngel/ insalda (a banag) 4
ENGLISH COMMISSIONER COMMIT (to perpetrate) COMMIT (to institutionalize) COMMITMENT COMMUNITY PROPERTY COMPETENT COMPLAINT COMPLY (as with Order of Court) COMPOSITE DRAWING CONFESSION CONFISCATE CONFLICT OF INTEREST CONSPIRACY CONSTITUTIONAL RIGHT CONTEMPT OF COURT CONTINUANCE CONTROLLED SUBSTANCE CONVICT (noun) CONVICT (verb) CONVICTION CORONER Glossary.doc ILOKANO Komisioner ti akin-aramid ti krimen ipan; ikomit ikari nga aramiden; komitment kukua ti komunidad/sapasap makabael; kompetente darum; reklamo agtungpal; suroten napartuat a drowing babaen iti napagtitipon a parte panangipudno/panagpudno; panangikompesar; panangilatak kompiskaren agsuppiat a pagngayangayan agsinnupadi a pagayatan pannakikomplut konstitusional a kalintegan; kalintegan a maibatay iti konstitusion panangbusor ti korte bayat ti panagtultuloy kontrolado a droga balud mabalud pannakabalud gapu iti krimen nga inaramidna koroner; opisial a mangsukimat ti gapu ti nakatayan 5
ENGLISH CORROBORATE COUNSEL (noun) COUNSEL (verb) COUNSEL TABLE COUNT (as numbered charge) COUNTERCLAIM COUNTERFEITING COUNTY JAIL COURT (STATE) COURT (COUNTY) COURT (NIGHT) COURT (DISTRICT) COURT (MUNICIPAL) COURT (SUPERIOR) COURT (TRAFFIC) COURT-APPOINTED COUNSEL COURT REPORTER COURTROOM CREDIBILITY CRIME CRIMINAL Glossary.doc ILOKANO ti bangkay sarurong abogado mangabogado (ti lamisaan nga) ayan ti abogado maika-________ bilang- _______ mailaban a panangtunton ti kalintegan panagaramid iti peke a pirak pagbaludan ti ili korte ti estado korte ti ili korte a para iti rabii korte ti distrito korte ti munisipio superior/ nangato a korte korte para kadagiti kaso panggep ti trapik abogado a dutukan ti korte reporter iti korte; mangirekord kadagiti maar-aramid iti korte kuarto ti korte siled ti korte/sala ti korte kredibilidad krimen kriminal 6
ENGLISH CRIMINAL RECORD CUSTODY (as incarceration) DAMAGE DEATH PENALTY DEATH ROW DECREE (Order, Judgment) DEFENDANT DEFENSE (team of defendant & defense attorney) DEFENSE (evidence offered by accused in response of criminal charges) DEFENSE ATTORNEY DELIBERATION (of a jury) DEPORTATION DEPOSITION DEPUTY D.A. (or prosecutor, or state's attorney) DETENTION DISCOVERY DISMISS DISMISSAL (with prejudice) DISMISSAL (without prejudice) Glossary.doc ILOKANO rekord a kinakriminal (adda iti) aywan a balud dadael bitay; dusa a pannakapapatay pagbaludan kadagiti mabitay/dagiti agur-uray pannakabitayda bilin; husga; dekreto 'tay tao a naidarum/naisaklang ab-abogado ti defensa/naidarum/naisaklang; 'tay tao a naidarum ken (dagi)tay abogadona depensa nga idatag 'tay naidarum abogado a mangdepensa iti naidarum deliberasion; panagdidiskusion dagiti miembro ti hurado pannakaideportar; deportasion deposision; palawag dagiti tao sakbay ti pannakahuisio dagiti nadutokan a mangibagi ti abogado ti distrito detension; pannakaigawid/maiparit a pumanaw kas dusa natakuatan/pannakatakkuat; pannakadiskubre mapaawan naynay; mapalubosan pannakapaawan naynay (nga adda prehuisiona); mapalubosan ngem mabalin a pagsublien tapno mahuisio manen mapalubosan nga awan duaduana 7
ENGLISH DISORDERLY CONDUCT DISPOSITION DISSOLUTION DISTRICT ATTORNEY DISTURBING THE PEACE DIVERSION (as alternative program which may result in dismissal of charges) DIVORCE DOCKET DOMESTIC VIOLENCE DOUBLE JEOPARDY DRIVING WHILE INTOXICATED DRUNK DRIVING DUE PROCESS EMBEZZLEMENT ENHANCEMENT (as factor that increases criminal penalty) ENTER A PLEA ENTRAPMENT EQUAL PROTECTION EVICTION EVIDENCE Glossary.doc ILOKANO madismis (nga awanan prehuisio) saan a naurnos/nagulo a panaggunggunay disposision; panagnaknakem panagpampanunot pannakaawan iti ...; pannakapagsisina abogado ti distrito mangdisturbo iti talna/kappia dibersion diborsio listaan dagiti kaskaso a mahuisio iti korte kinaranggas a maar-aramid iti uneg ti balay kinaranggas iti taeng masunotan a pannakahuisio iti isu met laeng a kaso; mahuisio manen iti dayta met la a kaso agmanmaneho a sibabartek panagmaneho a sibabartek maikanada a pannakapataray ti linteg proseso a maikanatad panagsuitik mangpakaro ti kinakriminal ti kaso mangipresenta ti pakaasi palab-og; silo (a pangtiliw ti nakabasol) padapada a mapatalaw iti balay a paggianan pannakapatalaw (iti paggigianan/pagin-indegan) prueba; pammaneknek 8
ENGLISH EVIDENCE, CIRCUMSTANTIAL EVIDENCE, DIRECT EVIDENCE, PRIMAE FACIE EXAMINATION, CROSS EXAMINATION, DIRECT EXAMINATION, RE-CROSS EXAMINATION, RE-DIRECT EXHIBIT EXHIBIT, PEOPLE'S EXHIBIT, STATE'S EXTRADITION EXTORTION EYEWITNESS FAILURE TO APPEAR FAILURE TO COMPLY FAIR HEARING FALSE IMPRISONMENT Glossary.doc ILOKANO ebidensia/prueba a sirkunstansial; ebidensia a mangpaneknek a naaramid daytoy uray di nakita gapu kadagiti agsasaruno a napasamak ebidensia a direkta; ebidensia a naimatangan prima facie nga ebidensia; ebidensia a masapul a maakseptar ta napigsa unay ti posibilidadna a naaramid daytoy agsasaganad/agsasagadsad a panagsaludsod diretso a panangeksamen/panagsaludsod maulit manen a pannakaeksamen babaen iti agsasaganad a saludsod maulit manen a diretso a panangeksamen/panagsaludsod dagiti ipakita nga ebidensia ebidensia nga idatag/ipakita dagiti tattao ebidensia nga idatag/ipakita ti estado extradision/ekstradision; pannakaiyalis ti kriminal iti sabali nga estado tapno idiay ti pakahuisioan no la ket adda katulagan dagiti dua nga estado - ti naggapuanna ken ti papananna extorsion/ekstorsion; piliten a dawatan ti tao iti kuarta nakakita/nakaimatang a saksi di nagparang/saan a nagparang di panangtungpal; saan a panangtungpal mayannatup a pannakahuisio; gundaway a maitutop ti pannakahuisio nga ited ti hues di maikanatad a pannakabalud; palso/nagriro a pannakaibalud 9
ENGLISH FELONY FIELD SOBRIETY TEST FILE (noun) FILE (verb) FINANCIAL REPONSIBILITY FIND GUILT (verb) FINDING FINE FINGERPRINT FIREARM FOR THE RECORD FORECLOSURE FORFEIT FORGERY FOSTER CARE FRAUD GAMBLING GARNISH Glossary.doc ILOKANO feloni/peloni; nadagsen/nakaro/nainget unay a labsing ti linteg; kas pagarigan ti: pammapatay, panagpuor, pangtakaw a si-aarmas panangsubok ti kondision a mangipakita a saan a nabartek wenno nabartek ti tao fayl; naurnos a dokumento; naurnong a dukomento ifayl; urnongen dagiti dukdukomento finansial a responsibilidad; annungen a panangsupportar (iti tao) responsibilidad a pinansial natakuatan a nagbasol natakuatan; nasukalan multa danios lemma ti ramay igam; armas para iti rekord (tapno adda pakakitaan) mapurnada (pannakapurnada) maawan ti kalintegan nga agtagikua gapu iti panaglabsing wenno panagerrado; falsifikasion iti pirma; (panang)palsipikar iti pirma panangaywan iti ubing a di anak wenno awan relasion iti dara wenno di kabagian nainkriminalan a panagsuitik; nakriminalan a panagulbod panagsugal legal a panangkolekta ti kuarta a pagbayad ti utang 10
ENGLISH GLUE SNIFFING GOOD CAUSE GRAND JURY GRAND THEFT GROUNDS GUARDIANSHIP GUILTY HABEAS CORPUS HANDCUFFS HARASSMENT HEARING HEARING, CONTESTED HEARING, PRELIMINARY HEARSAY HIT AND RUN HOLDING CELL HOMICIDE Glossary.doc ILOKANO (pakammo nga masapul nga agparang iti korte) panagsay-up ti "glue"/pagpigket nasayaat a ranta/gapu naimbag a gapu kangatuan nga ukom/jurado dakkel a panagtakaw (dagiti) pagibasaran panagaywan; kaadda iti aywan kaaddda iti panagaywan nagbasol; nagaramid ti dakes/di maikaniwas habeas corpus; masapul nga agparang ti tao a naidarum idiay korte tapno saan a madusa no awan basolna posas sao a makapabuteng/makadangran iti rikna ti maysa a tao makapabuteng nga isawang (ti maysa a tao) iti sabali (a tao) pannakahuisio Pannakadengngeg ti kaso masuppiat a pannakahuisio/pannakausig pannakausig sakbay ti huisio nangngegan laeng ngem saan(ka) a sigurado no husto natimud laeng ngem di masinunuo ti kinapudnona Tinaraya(m) ti napadalapus(am) Panangtaray iti napalidlidan/nadungpar kuarto ti pagbaludan a pakareteneran (ti krimen a) pammapatay 11
ILLEGAL IMMUNITY IMPEACHMENT OF A WITNESS INADMISSIBLE INCEST INCIDENT INCRIMINATE INDECENT EXPOSURE INDICTMENT INDIGENT INFORMANT Glossary.doc Di legal; saan a legal Mailabsing iti linteg Illegal Inmunidad Di maipakatan iti basol gapu iti panaglabsing Mailaksid iti legal nga unnongen Mailibre iti pammabasol Pannaikkat ti testigo Pannakaikkat ti saksi Pannakaakusar iti saksi Di maawat Saan a maadmiti Di mairaman Insesto; sexual a relasion iti asideg a kabagian; seksual a relasion dagiti nasinged nga agkabagian Pannakiabig iti asideg a kabagian/miembro ti pamilia Insidente Pasamak Inkriminar Pannakiramraman iti basol gapu iti isawang/ibaga/ideklara Panangipakita iti kinalamulamo Di disente a panangipakita iti pribado a mabagbagi Saan a disente a paglabus (tapno ipakita ti mabagbagi) Pammabasol Naipabasol Akusasion Nakurapay Indihente Napanglaw Mamirmiraut Pobre Para ibaga (no asinno ti akin-aramid) Agibaga/mangted iti impormasion/informasion (no sinno ti akimbasol) 12
INFORMANT, CONFIDENTIAL INFORMATION (as charges against a defendant) INJUNCTION INMATE INNOCENT UNTIL PROVEN GUILTY INTENT INVESTIGATION JAIL JOIN (to concur) JOYRIDING JUDGE JUDGMENT JURISDICTION Glossary.doc Impormante/informante Impormante a kumpidensial Kumpidensial nga impormante Impormasion (kaso kontra iti akusado) Informasion (kaso kontra iti naidarum/naisaklang) Entredicho Order ti korte a paritan ti maysa a tao a mangituloy ti aramidenna Balud, priso, nakakulong, nakakarsel Priso Nakakulong Nakakarsel Inosente agingga a mapaneknekan a nagbasol Awan basolna agingga a di nahusgaan Inosente agingga a nasentensiaan a nagbasol Panggep Ranta Intension Panagimbestiga Imbestigasion Pagbaludan Karsel Priso Pagikulungan Umanamong Makiayon Kumanunong Makisaksakay (iti lugan/kotse/karro) nga awan ti klaro a pagturonganda Agrikusrikos nga aglugan nga awan ti nalawag a papananda Agsaksakay/Nakasakay (iti lugar, kotse, karro) nga awan definitibo a papanan(da) Ukom Hues Panagukom Husga Pangngeddeng Sentensia Hurisdiksion Masakupan 13
JUROR JUROR, ALTERNATE JURY JURY, HUNG JURY BOX JURY FOREMAN JURY TRIAL JUVENILE JUVENILE HALL KIDNAPPING LARCENY LAWSUIT LEADING QUESTION LEASE LEWD CONDUCT LIABILITY Glossary.doc Hurado Hurado, (sandi, kasukat, saop) Saop a hurado Hurado Hurado a di makapagtutunos iti desision Puesto ti hurado/jurado Paggianan dagiti miembro ti hurado/jurado Kapatas a hurado/jurado Panagdengngeg ti hurado (ti kaso) Ubing Ubing-ubing pay; di pay nataengan Pagukkonan (a lugar/balay kadagiti ubbing] Panagkidnap Panagala/panagitalaw iti ubing a puersado Saan a legal a panangikot iti kukua ti maysa a tao Saklang Darum Panangisaklang Panangiyuli iti saklang Panangiyuli/Pannakaisagpat iti darum/saklang Saludsod a mangiparparipirit iti sungbat Renta (a napagtulagan) Upa (a napagtulagan) Panaggaraw nga obseno Lasibo a panaggaraw Responsibilidad Liabilidad Kargo 14
LIBEL LIE DETECTOR LIFE IMPRISONMENT LINE-UP LITIGATION LOITERING LYNCHING MALICE MALICIOUS MICHIEF MALPRACTICE MANSLAUGHTER MANSLAUGHTER, INVOLUNTARY MANSLAUGHTER, VOLUNTARY MATERIAL WITNESS Glossary.doc Panangperdi iti dayaw Defamasion/depamasion Libelo Detektor iti agul-ulbod Pannakaibalud tungpal biag Panaakabalud ingga't matay Pannakaipupok tungpal biag Urnos dagiti nakaretrato Hilera dagiti nakaletrato Litigasion Pagbayad Panagwalangwalang (iti lugar a saan a kasapulan ti presensia/kaadda[da]) Panagpagnapagna (iti maysa a lugar a maiparit ti kastoy nga aramid) Panagwalangwalang Panagbugbog Saan a nainkalintegan a panangbitay ti maysa a tao nga awan palubos ti linteg Panangranggas iti maysa a tao nga awan gapuna Malisia Rugit ti panggep iti panunot Malisioso a panangloko Di maikanatad a panagpraktis (iti propesion) Di umiso a iti profesion Pannakapapatay (iti tao) a saan a pinanggep Pannkapapatay a di inggagara Di voluntario panagpapatay Di naigagara a pananakapapatay Saan nga inranta a pannakapapatay Voluntario a panagpapatay Nainggagaraan a panagpapatay Panagpapatay a boluntario Saksi a material 15
MATERIAL EVIDENCE MAYHEM MENTAL HEALTH MIRANDA WARNING MISDEMEANOR MISTRIAL MODIFICATION MOTION (A petition for a ruling) MOTION DENIED MOTION GRANTED MOTION TO EXCLUDE MUG SHOT MURDER NEGLIGENCE NOT GUITLY NULL AND VOID Glossary.doc Importante unay a saksi a masapul iti panagdesision Ebidensia a material Pammaneknek a material Rupakrupak Gulo; ginnulogulo Estado ti kinagulo Basol nga inggara a panangdangran (iti sabali) Salun-at a mental Salun-at iti panunot Kinapintas/kinasayaat a disposision iti panunot/kananakem Patigmaan ti Miranda Palagip a mainaig iti napasamak iti Miranda Nalag-an a panglabsing (iti linteg) Delito menor Menor a panagbasol/basol Di umno a pannakausig Nagerrado a huisio Di umiso a pannakahuisio Pannakabalbaliw Pannakasukat Mosion Mosion a di napatgan Saan a napatgan a mosion Pannakaaprubar (ti mosion) Mapatgan ti mosion Mosion a mangilaksid; mosion a ti panangiraman Mosion a di panangiraman Retrato (nga agingga iti barukong) Letrato Panagpapatay Pammapatay Panagbaybay-a Di nagbasol Saan a nagbasol Awanan kaes-eskan 16
OATH OBJECT (verb) OBJECTION (Formal protestation to the other's party assertion or evidence) OBJECTION OVERRULED OBJECTION SUSTAINED OFFENDER OFFENSE (Violation of law) OFFER OF PROOF ORAL COPULATION, FORCED ORDER, COURT ORDINANCE OVERRULE OVER ACT PANDERING PARALEGAL PAROLE PARTY (Plaintiff, e.g. People, State, or defendant) PATERNITY Glossary.doc Sapata Kumontra Kontraen Saan a kumanunong Panangkontra Di ikakanunong Formal/pormal a protesta iti naidatag nga evidensia/ebidensia Panangimbalider iti panagkontra Saan a maakseptar; di maakseptar Di pannakaapseptar Pannakasustenir ti panagkontra Maakseptar Nagbasol Nagbalusingsing iti linteg Basol Panagaramid iti maikanniwas Panagbasol Panagbalusingsing Panangidiaya iti pammaneknek Panagidiaya iti pammaneknek Oral a panaginnala, puersado Puersado nga oral a panagseks/sex Bilin (ti korte) Order ti korte Pagalagadan OrdinansiaOrdinansa Panangimbalidar Panagimbalido Sobsobra a panagakto Pananglamlamiong Paralegal Pannakawayawaya (a temporario) Partido Paternidad/kinaama Panangipakita iti biolohikal a kinaama (iti 17
PENALTY PENALTY ASSESSMENT PENDING PENITENTIARY PEOPLE (PROSECUTION) PEREMPTORY CHALLENGE PERJURY PERMANENT RESIDENT PERSONAL (OWN) RECOGNIZANCE PETITION order) (noun: Formal request for an (verb: Ask, request) PETTY THEFT PIMPING PLAINTIFF PLEA (defendant's "guilty" or "not guilty" answer to a charge) PLEA BARGAIN PLEADINGS (Formal written statement of position) POINTS AND AUTHORITIES Glossary.doc maysa nga ubing) Dusa Pannusa Pannakatingiting dusa Sakbay (ti pannakaiwayat ti) Pagbaludan Karsel Pupokan Umili Tattao Makipagili Karit a di maipalubos a makontradikta Karit a nasken gapu iti karbengan Panagsaksi a palso Maigagara a mangted iti palso a (panagtestigo) Permanente a residente Agindeg (iti lugar) a permanente Permanente a makipagindeg Bukod a panangbigbig Panangbigbig (a bukod) Petision (n.) Dawat; Petision (v.) Dawaten; Idawat; Ipetision/Petisionan Nalag-an a panagtakaw Di nadagsen a panagtakaw Di nasken Di importante Nagsaklang Nagisaklang Nagdarum Sungbat iti akusasion Panagikalintegan kontra/laban iti akusasion Pangikalintegan Pannakitulag iti naidarum (iti hues) tapno maibaba ti sentensiana Naisurat a dawat Panagikalintegan iti posision/sasaaden/pagsaadan Puntos ken autoridad 18
POLYGRAPH POSSESSION OF DRUGS POSTPONEMENT PRE-SENTENCE REPORT PREJUDICE (Bias or preconceived opinion) PREPONDERANCE OF EVIDENCE PRESUMPTION OF INNOCENCE PRETRIAL CONFERENCE PRETRIAL RELEASE PRIORABLE OFFENSE PRIORS PRISON PRIVILEGE PRO PER PROBABLE CAUSE PROBATION PROBATION, FORMAL PROBATION, SUMMARY PROBATION, DEPARTMENT PROBATION OFFICER Glossary.doc Poligraf; poligrapo Instrumento a mangdetermina no agul-ulbod ti maysa a tao wenno saan Panagikut iti droga Panangitantan Pannakaitantan Report sakbay ti sentensia Prehuisio Kaadu ti ebidensia Panangipato iti kaawan basol Panangipato iti di panaglabsing Kumperensia sakbay ti panagusig Tungtongan sakbay ti usig Saritaan sakbay ti huisio Pannakawayawaya sakbay ti panagusig Lehitimo a basol Immun-una Priso Karsel Pagbaludan Pribilehio Privilehio Pro per Panangirepresenta iti bukod a bagi iti korte (nga awan abogado) Probable a gapu Probasion Pannakasuot gapu iti panagkari (nga agbalbaliw) Formal a probasion Probasion a formal/pormal Sumario ti probasion Sumaria ti probasion Pakadagupan ti probasion Departamento ti probasion Ofisial/opisial ti probasion 19
PROOF (Evidence convincing to the judge or jury) PRO SE PROSECUTION PROSECUTOR PROSTITUTION PUBLIC DEFENDER (P.D) QUASH RAP SHEET RAPE RAPE, STATUTORY RAPE IN CONCERT REASONABLE DOUBT, BEYOND A REBUTTAL RECKLESS DRIVING REGULATION RELEASE OF INFORMATION RELINQUISHMENT REMAND (To end back) REMEDY (Legal compensation for a wrong) Glossary.doc Prueba Pammaneknek Pro se Panagirepresente iti bagi iti korte (nga awan ti abugado) Prosekusion Pannakausig Prosekiutor Mangprosekiut Prostitusion Panagputa Abogado ti publiko Abogado a mangdepdepender iti publiko Warwaren Punasen Papel ti akusasion Dokumento ti kaso (a naiyuli) Aradas Aradas iti babai nga awanan pay iti umdas a tawen(na) Aradas nga adda kadua Aradas a nagkakaduaan/pagkakaduaan Awan duadua Awan a pulos (a) panagduda Aradas a naggaaduan Awan nainrasonan a panagduda Awan risonable a panagduadua Sungbat a pangimbalida (iti akusasion) Panagmaneho nga awanan annad ken tanang Regulasion Reglamento Pannakairuar ti impormasion/informasion Panangabandona Panangbaybay-a Bilinan nga isubli (iti karsel) Panangisubli iti aywan (ti) Remedio 20
REPORT 1.( noun: Formal account of facts or information) 2. (verb: To state) RESPONDENT RESTITUTION RESTRAINING ORDER REVOKE RIGHTS, CONSTITUTIONAL ROBBERY RULE (To decide) SEARCH AND SEIZURE SELF-DEFENSE SELF-INCRIMINATION SENTENCE (Punishment) SENTENCE, CONCURRENT SENTENCE, CONSECUTIVE SENTENCE, SUSPENDED SENTENCING SEPARATION (Husband and wife's cessation of residing together) SERVE A SENTENCE SETTLEMENT (Compromise agreement between parties) Glossary.doc Subad iti aramid a madi Report Ireport Ibaka/ideklara Respondente Naidarum/Indarum Restitusion Pangisubli iti legal nga agtagikua Order a mangiparit Bilin (ti korte) a mangipagel Panangikkat iti permiso/lisensia Kalintegan a konstitusional Panagtakaw Mangdesidir (v., infinitive) Mangdesision (v., infinitive) Sapulen ken alaen Panagsukisok ken panangala a puuersado Panangdepensa/panangdefensa iti (bukod) a bagi Pannakairamraman iti bukod a bagi Sentensia Dusa Pannusa Agsasaruno a sentensia Sumaruno a sentensia Suspendido a sentensia Pannakasentensia Panagsina (ti agassawa) Separasion Panagwinnaswas (iti relasion a kas agassawa) Panangited iti sentensia Panangited (iti panangikaro) iti sentensia Areglo 21
SEXUAL MOLESTATION SHERIFF SLANDER SODOMY STATEMENT STATEMENT, CLOSING STATEMENT, OPENING STATUTE STATUTE OF LIMITATION STATUTORY RAPE STAY (noun: A delay) STAY (verb: To put off) STIPULATE STRAIGHT TIME STRIKE SUBMIT (To present to the court, e.g. evidence) SUBPOENA SUE SUIT SUSTAIN Glossary.doc Kompromiso a tulag/tulagan Molestia a sexual Panaggaraw a mangmolestia Sheriff Alaguasil Panangpadspadakes ( a sao); depamasion Sodomia Sexual nga aktibidad babaen ti panangserrek ti mabagbagi ti kerret/ubet/kimmot ti sabali Deklarasion Bitla Insao/inyebkas Pangserra a deklarasion Pangrikep a bitla Panglukat a deklarasion/bitla Paglintegan ti estado Paglintegan/reglamento (manipud iti linteg) Paglintegan a manglimita Aradas iti babai a di pay umno ti edadna Aradas iti menor ti edad Pannakaitantan Pannakaisanud Panangitantan/itantan Panangisanud Mangibaga iti rekisito (ti linteg wenno pagalagadan) Mangited iti kondision (ti tulag wenno tulagan) Deretso a panawen (Daras) ti panaglabsing (Bilang) ti panaglabsing Isumitir/Isubmitir Ipresenta/Ipresentar Subpena Isaklang Idarum Saklang Darum Susteniren Isustenir 22
SWEAR (To declare under oath) TAKE INTO CUSTODY TESTIFY TESTIMONY THEFT TIME SERVED TORT TRAFFIC VIOLATION TRAIL TRANSCRIPT TRESPASSNG TRIAL TRIAL, COURT/BENCH TRIAL, JURY TRIAL, SPEEDY UNCONSTITUTIONAL UNDERCOVER UNDER OATH Glossary.doc Isapata Alaen iti poder Alaen iti kustodia Agtestigo Agsaksi Testimonia Saksi Panagtakaw Panawen a pannakaikulong tapno maikaro ti basol (Unos) ti panawen a panagikaro iti basol Tort Panagdadael wenno panagranggas a pakaigapuan iti darum a sibil Di maikanatad nga aramid a mabalin nga agbanag iti sibil nga aksion Panaglabsing iti paglintegan ti trapiko Dana Dalan Lemma (a naibati) Pagilasinan a naibati Transkrip Naisurat (a rekord/dokumento) manipud iti sinao Panagserrek iti lugar ti sabali Panagserrek nga awan palugod wenno pammalubos ti akinkukua Pannakausig/pannakadengngeg ti kaso Panagdengngeg ti korte iti kaso Pannakausig ti kaso (babaen ti korte) Panagdengngeg ti hurado/jurado Pannakausig ti kaso (ti hurado/jurado) Napardas a pannakadengngeg iti kaso Napardas a pannakapataray ti huisio Di konstitusional Saan a konstitusional Sekreta Iti babaen ti sapata Iti bileg ti sapata Iti turay ti panagsapata 23
UNEMPLOYMENT UNLAWFUL DETAINER VACATE (To cancel) VAGRANCY VANDALISM VENUE VERDICT VICTIM VIOLATION VISITATION (Right of parents to spend time with minor children) VOIR DIRE WAIVE (RIGHTS) WAIVER OF RIGHTS WARRANT WARRANT, ARREST WARRANT, SEARCH WEAPON WEAPON, CONCEALED WEAPON, DEADLY WEIGHT OF THE EVIDENCE Glossary.doc Sisasapata Kinaawan trabaho Kaawan (iti) pagsapulan Di nainkalintegan a detainer Ikansela/ibakante Bakantein Bagansia/vagansia Bandalismo/vandalismo Lugar (a pakaangayan) Lugar a nairanta a pagsasaritaan/pagkikitaan Husga Sentensia Pannusa Birtima Panaglabsing (iti linteg) Panagbasol (iti linteg) Panagliway (iti linteg) Karbengan a panagbisita Panangtantia iti kumpetensia ti saksi Panangidian (iti kalintegan) (ti) mangidian iti karbengan/kalintegan Warrant Mandamiento Mandamiento/warrant ti panagaresto Warrant ti panagsukisok Mandamiento ti panagsukisok Igam/armas Nakalemmeng nga armas/igam Makapapatay nga armas/igam Ti dagsen ti ebidensia Importansia ti evidensia 24
WITNESS WITNESS, DEFENSE WITNESS, EXPERT WITNESS, HOSTILE WITNESS, MATERIAL WITNESS PROSECUTION WITNESS STAND WORK FURLOUGH WORK RELEASE WRIT YOUR HONOR Glossary.doc Saksi Testigo Saksi (ti depensa/defensa) Saksi (nga experto/eksperto) Saksi (nga antagonistiko) Saksi (ti kalaban) Material a saksi Prosekusion ti testigo Prosekusion ti saksi Lugar ti saksi Pannakaruk-at iti obligasion iti trabaho Pannakawayawaya iti responsibilidad ti trabaho (iti apagapaman) Pannakawayawaya iti trabaho Writ Surat Kasuratan Madaydayaw (nga ukom) Mararaem nga (apo hues) Raraemen/Daydayawen nga (ukom/hues/hurado/jurado) 25


Kasano ti Makisarita iti Healthcare Provider-mo Maipapan iti Napaut a COVID ("Long COVID") Simple a giya iti pannakisarita iti Provider maipapan kadagiti sintomas, diagnosis, ken pannakaagasmo.
Ania ti Long COVID? Kaipapanan ti Long COVID iti nalawa a sentido, ket dagitay pagilasinan wenno sintomas nga agtultuloy wenno tumaud iti uppat wenno nasursurok pay a lawas kalpasan ti panagsakit iti virus a pakaigapuan ti COVID-19. Mabalin nga apektaranna ti aniaman a paset ti bagi kas iti puso, bara, ken utek, ken mabalin nga apektaranna ti saan la a maymaysa a sistema iti bagi. Mabalin nga umapay ken pumanaw dagitoy a sintomas ken agbalbaliwda pay ketdi iti panaglabas ti panawen. Sabasabali ti epekto ti Long COVID iti tumunggal maysa. Agduduma dagiti sintomas, kinakaro, panangagas, ken kaatiddog ti sakit para iti tumunggal maysa. Isut gapuna a dakkel a pannubok daytoy a sakit para kadagiti mangipapaay ti panangtaripato iti salun-at. Agtultuloy ti panagsukisok tapno ad-adda a maawatan ti Long Covid wenno Napaut a COVID, pakairamanan ti pannakapasayaat dagiti diagnostic tools ken pagpilian iti panangagas. Gapu ta sursuruen pay laeng dagiti researchers ken healthcare providers ti Long COVID, ti panagsagana para iti isasarungkarmo ket mabalin nga isu ti pagdumaan iti panakagun-od iti makatulong nga evaluation, diagnosis, ken panangagas. Napateg ti akemmo iti panangtulong kadagiti mangipapaay ti panangtaripato iti salun-at a makaawat kadagiti sintomasmo wenno sintomas ti kameng ti pamiliam ken no kasano nga apektaranda ti inaldaw a panagbiag. No atapem a sika wenno ti ay-ayatem ket addaan iti Long COVID, makisaritaka iti healthcare provider. Daytoy a simple a giya ket mangted iti matukantukad nga instruksion para iti konsultasyon-mo. No atapem a sika wenno ti ay-ayatem ket addaan iti Long COVID, makatulong dagitoy simple nga addang tapno ad-adda nga epektibo ti konsultasyon- mo.
Sakbay ti Konsultasyon-mo 1. Mangisagana iti listaan ti medikal a pakasaritaam agraman dagiti napalabas ken agdama a mangipapaay iti panangtaripato iti salun-at, agas, ken dagiti napalabas ken agdama a medikal a kasasaadmo. Iraman ti vaccination history-yo ken ilanad no nayospitalkayo gapu iti COVID-19. 2. Isurat ti pakagupugopan ti padasmo iti COVID-19 ken dagiti sintomas ti Long COVID: Ania dagiti sintomas a nangrugi kalpasan a naimpeksionanka iti COVID-19? Ania dagiti test wenno panagpaagas nga inaramidmo para kadagiti sintomas ti Long COVID? Kasano nga apektaran dagitoy a sintomas ti inaldaw a panagbiagmo? 3. Ilistam dagiti kangrunaan a pakaseknam ken saludsodmo. 4. Panunotem no kayatmo ti mangitugot iti gayyem wenno kabagian a pagtalkam a tumulong a mangilawlawag iti padasmo ken manglagip iti sawen ti healthcare provider-mo. Iramanmo ti adu a detalye agingga a kabaelam maipapan kadagiti sintomas kalpasan ti impeksionmo iti COVID-19 ken no kasano a nagbaliw ti inaldaw-aldaw a padasmo.
Bayat ti Konsultasyon-mo 1. Itugot ti listaan ken pakagupugopan ti padasmo iti COVID-19 ken sintomas ti Long COVID. 2. Makisaritaka! Kasaritam ti provider maipapan kadagiti sintomas ken pakabuklan a salun-atmo, mangrugi kadagiti kangrunaan a pakaseknam. Kas pagarigan: Ania dagiti sintomasmo? Kasanon ti kabayagna nga adda dagiti sintomas? Pinadasmo kadin ti aniaman a panagpaagas kadagiti sintomas? 3. Isurat dagiti napateg a topiko a laglagipem. No nangitugotka iti mapagtalkan a kabagiam wenno gayyemmo, matulongandaka nga agsurat iti notasyon. 4. Ammuem dagiti sumaruno nga addangmo ken dadduma pay a sumaruno nga aramid. Kasapulan kadi ti ad-adu pay a panagsukimat? Kasano a maawatmo dagiti resulta? Kaano ti sumaruno nga konsultasyon-mo? 5. Dumawat iti pakagupugopan ti konsultasyon-mo. Depende kadagiti sintomas, mabalin nga agaramid wenno agbilin ti provider kadagiti panagsukimat tapno mammuan ti diagnosis ken maplano ti pannakaagas. Masapul met nga siguraduen ti provider moa saan a sabali ti pakaigapuan dagiti sintomasmo.
Kalpasan ti Konsultasyon 1. Iyeskediul ken imatonan dagiti sumaruno a bisita. 2. Makitinnulong iti healthcare provider-mo. Suroten dagiti bilin ti doktormo, ket no adda saludsodmo, dika agbuteng nga tumawag iti opisina ti doktor para kadagiti sungbat. 3. Tapno malagipmonto dagiti padasmo, isuratmo dagitoy. Paliiwem dagiti sintomasmo ken no kasano nga agbaliw dagitoy. Paliiwem ti aniaman nga agas wenno panangagas nga ireseta ti doktormo ken no kasano ti epekto da kenka. 4. Itandudom ti salun-atmo. Mabalin a makariro ti napaut a COVID ken mabalin nga atiddog a proseso ti panagimbag. Itultuloymo ti agsao maipapan iti kapadasam. Iramanmo dagiti mapagtalkan a gagayyem ken pamiliam. Makatulong ti kaadda ti sistema ti suporta tapno nalaklaka ti proseso ken padas. Mabalin met nga itandudo daka! Mabalin a kasapulan ti saan laeng a maymaysa a konsultasyon tapno matingiting dagiti posible a sintomas ti Long COVID ken maikeddeng ti makatulong a diagnosis tapno nasaysayaat ti panangtarawidwid ken panangagas kadagiti sintomas. Agduduma ti langa ti panagimbag para iti tunggal maysa.
Dagiti Sintomas ti Long COVID Kasaritam ti doktormo no mapadasam ti aniaman kadagitoy a gagangay a sintomas kalpasan ti panagimbagmo iti impeksion ti COVID-19, nangruna no mangsinga iti normal nga inaldaw nga aktibidad wenno agpaut iti nasursurok ngem uppat a lawas. Nakaro a pannakabannog, nangruna kalpasan ti panagwatwat wenno panaggaraw Nasakit ti barukongmo wenno marigatanka nga umanges Marigatanka nga agpanunot wenno mangipasnek iti ar- aramidem Kanayon wenno napaut a panaguyek Gurigor Sakit ti tian wenno panagtakki Sakit ti pagsusuopan wenno piskel Kasla matudtudok wenno agpipikel dagiti ima ken/wenno sakam Problema iti panagturog Depresion Mabalin nga agparang ti napaut a COVID iti nadumaduma a pagilasinan ken sintoma, uray dagiti saan a nailista iti ngato. Kasaritam ti doktormo maipapan iti aniaman a sintoma a mabalin a nangrugi wenno kimmaro kalpasan ti COVID-19.