34567 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO
HULIO 1-7 Itungpalmo ti Akemmo kas Ebanghelisador PANID 3 ˙ DAGITI KANTAEN: 103, 102
HULIO 8-14 'Naregtaka Kadi iti Nasayaat nga Ar-aramid'? PANID 8 ˙ DAGITI KANTAEN: 108, 93
HULIO 15-21 Patibkerenyo ti Panagasawayo Babaen ti Nasayaat a Komunikasion PANID 14 ˙ DAGITI KANTAEN: 36, 87
HULIO 22-28 Nagannak, Annak - Makikomunikar Buyogen ti Ayat PANID 19 ˙ DAGITI KANTAEN: 88, 3
HULIO 29-AGOSTO 4 Saluadam ti Tawidmo Babaen ti Nainsiriban a Desisionmo PANID 26 ˙ DAGITI KANTAEN: 14, 134 M AYO 1 5, 201 3
LONDON, ENGLAND AKKUB: Babaen kadagiti literatura iti Gujarati, kaskasabaan dagiti kakab- sat ti maysa nga aglaklako iti amia- nan a laud a London
Ganggannaet ti Lengguahena a Kongregasion Ganggannaet ti Lengguahena a Grupo 80 60 40 20 0 1992 2002 2012 ITI DAYTOY MET A RUAR
13 Salsaludsod Dagiti Agbasbasa
24 Nagbalin a Makapnek ti Biagmi
31 Manipud iti Archives 34567 Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Naipa- blaak daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO
ˇ Itungpalmo ti Akemmo kas Ebanghelisador Ania ti kaipapanan ti panagbalin nga ebanghelisador? Sung- batan dayta daytoy nga artikulo ken ipakitana no apay a kasapu- lan dagiti tattao ti naimbag a damag. Ilawlawagna met no kasa- no nga agballigitayo a mangitungpal iti akemtayo kas ebanghelisador.
ˇ 'Naregtaka Kadi iti Nasayaat nga Ar-aramid'? Usigen daytoy nga artikulo ti dua a pamay-an no kasano a ti 'regtatayo iti nasayaat nga ar-aramid' matulonganna dagiti tat- tao nga umadani iti Dios. (Tito 2:14) Ti umuna a pamay-an ket ti panangasabatayo. Ti maikadua ket ti nadiosan a kababalintayo.
ˇ Patibkerenyo ti Panagasawayo Babaen ti Nasayaat a Komunikasion ˇ Nagannak, Annak - Makikomunikar Buyogen ti Ayat Napateg ti nasayaat a komunikasion tapno agbalin a naragsak dagiti agassawa ken ti pamiliada. Dakamaten ti umuna nga arti- kulo dagiti kualidad a makatulong iti nasayaat a pannakikomu- nikar. Ipakita ti maikadua nga artikulo no ania ti mabalin nga aramiden tapno masaranget dagiti lapped iti komunikasion iti nagbaetan dagiti nagannak ken annak.
ˇ Saluadam ti Tawidmo Babaen ti Nainsiriban a Desisionmo Ania a naespirituan a tawid ti naipaay kadagiti Kristiano? Ania ti maadaltayo maipapan iti tawid iti napasamak ken Esau? Ania dagiti makatulong iti panangaramidtayo kadagiti nainsiriban a desision mainaig iti tawidtayo? Masungbatan dagitoy a saludsod iti daytoy nga artikulo. May 15, 2013 Vol. 134, No. 10 Semimonthly ILOKO Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto iti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2013 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved. Printed in Japan.
"Aramidem ti trabaho ti managebanghelio, naan-anay nga itung- palmo ti ministeriom." - 2 TIM. 4:5. ANIA TI SUNGBATMO?
Ania ti ebanghelisador?
Apay a masapul a mangngegan dagiti tattao ti naimbag a da- mag?
Kasano nga agbalintayo a nala- ing nga ebanghelisador? ITUNGPALMO TI AKEMMO KAS EBANGHELISADOR TI EBANGHELISADOR wenno managebanghelio ket maysa a mangipakpakaammo iti naimbag a damag. Ni Jehova a Dios ti kaunaan ken kangrunaan nga Ebanghe- lisador. Idi nagsukir dagiti umuna a nagannaktayo, impa- kaammo ni Jehova ti naimbag a damag a madadaelto ti serpiente, ni Satanas a Diablo. (Gen. 3:15) Iti adu a sig- lo, pinaltiingan ni Jehova dagiti matalek a lallaki a ma- ngisurat kadagiti detalye no kasano a maikkat ti panna- kaumsi ti naganna, no kasano a mapukaw dagiti dakes a kasasaad a gapuanan ni Satanas, ken no kasano a mai- subli dagiti oportunidad a napukaw da Adan ken Eva. 2 Ebanghelisador met uray dagiti anghel. Ipakpaka- ammoda ti naimbag a damag, ken tultulonganda ti sab- sabali a mangiwaragawag iti naimbag a damag. (Luc. 1:19; 2:10; Ara. 8:26, 27, 35; Apoc. 14:6) Ebanghelisador kadi met ni Miguel nga arkanghel? Idi adda ditoy daga kas ni Jesus, impakitana ti ulidan kadagiti agbalin nga ebanghelisador. Impamaysana ti biagna iti panangiwara- gawag iti naimbag a damag. - Luc. 4:16-21. 3 Dinutokan ni Jesus dagiti adalanna kas ebanghelisa- dor. (Mat. 28:19, 20; Ara. 1:8) Imparegta ni apostol Pablo iti katrabahuanna a ni Timoteo: "Aramidem ti trabaho ti managebanghelio, naan-anay nga itungpalmo ti ministe- riom." (2 Tim. 4:5) Ania ti naimbag a damag nga iwar- waragawagtayo kas paspasurot ni Jesus? Ramanenna ti kinapudno nga ay-ayatennatayo ti nailangitan nga Ama- tayo a ni Jehova. (Juan 3:16; 1 Ped. 5:7) Ti kangruna- an a pamay-an nga ipakpakita ni Jehova a Dios ti ayat- na ket babaen ti Pagarianna. Maragsakantay ngarud a 1. Apay a maawagan ni Jehova iti kaunaan ken kangrunaan nga Ebanghelisador? 2. (a) Ania ti akem dagiti anghel iti trabaho a panagebanghelio? (b) Kasano a nagbalin ni Jesus nga ulidan kadagiti ebanghelisa- dor? 3. (a) Ania ti naimbag a damag nga iwarwaragawagtayo? (b) Ania dagiti saludsod a paginteresantayo kas ebanghelisador? 3
mangipakaammo iti sabsabali nga agbalin- da a gayyem ti Dios no agpasakupda iti Pagarianna, agtulnogda kenkuana, ken aga- ramidda iti kinalinteg. (Sal. 15:1, 2) Kinapud- nona, panggep ni Jehova nga ikkaten ti amin a panagsagaba. Pukawenna met dagiti nasa- em a lagip iti napalabas. Talaga a naimbag a damag dayta! (Isa. 65:17) Kas ebangheli- sador, napateg nga usigentayo ti sungbat ti dua a napapateg a saludsod: Apay a napateg a maammuan dagiti tattao ita ti naimbag a damag? Ken kasano a sibaballigi a maitung- paltayo ti akemtayo kas ebanghelisador? APAY A MASAPUL A MAAMMUAN DAGITI TATTAO TI NAIMBAG A DAMAG? 4 Ipapanmo a naibaga kenka a pinana- wan ni tatangmo ti pamiliayo. Imbaga dagi- diay agkunkuna a makaam-ammo kenkuana a narigat kano nga as-asitgan, adda ilimli- medna, ken naulpit. Adda met nagkuna nga awan mamaay ti panangbirok kenkuana ta natayen. Umasping kadagita ti naibaga iti adu a tattao maipapan iti Dios. Naisuro ka- dakuada a ti Dios ket misterio, imposible a maam-ammo, wenno naulpit. Kas pagari- gan, ibagbaga ti sumagmamano a lider ti re- lihion nga agnanayon kano a dusaen ti Dios dagiti dakes a tattao iti maysa a lugar a pag- tutuokan. Adda met dagidiay mangibaga a nakem ti Dios ti panagsagaba a resulta dagiti natural a didigra. Nupay agpada a matay ka- dagita a didigra dagiti naimbag ken dakes, ibagbagada a pannusa dagita ti Dios kadagi- ti tattao. 5 Ipapilit ti dadduma nga awan ti Dios. Mainaig iti daytoy, usigentayo ti teoria ti ebo- lusion. Ibaga ti adu a mangitantandudo iti dayta a timmaud lattan ti biag ken awan ti nangdisenio. Kunada nga awan ti Namar- sua. Adda met dagiti agkuna a ti tao ket sa- 4. Ania dagiti di umiso a sursuro a naibaga kadagi- ti tattao maipapan iti Dios? 5, 6. Ania ti epektona kadagiti tattao ti teoria ti ebolusion ken dagiti ulbod a doktrina? 4 bali laeng a kita ti animal, isu a natural la- eng nga adda dagiti inaanimal a kababalin ti tao. Kunada a natural laeng a ti napigpig- sa dominaranna ti nakapkapuy. Isu a di pa- kasdaawan nga adu ti mamati a kanayon- to latta nga adda di kinahustisia. Gapuna, awan ti pudno a namnama dagidiay mamati iti ebolusion. 6 Di pakasdaawan a ti teoria ti ebolusion ken dagiti ulbod a doktrina ket karaman ka- dagiti makagapu iti panagsagaba ti sanga- tauan kadagitoy maudi nga al-aldaw. (Roma 1:28-31; 2 Tim. 3:1-5) Dagitoy a natauan a sursuro ket saan a naimbag a damag. Gapu kadagitoy, 'nasipngetan ti isip dagiti tattao, ken naisinada iti biag a kukua ti Dios,' kas kinuna ni apostol Pablo. (Efe. 4:17-19) Ma- laksid iti dayta, linapdan ti teoria ti ebo- lusion ken dagiti ulbod a doktrina ti pana- ngawat dagiti tattao iti naimbag a damag manipud iti Dios. - Basaen ti Efeso 2:11-13. 7 Tapno maaddaan dagiti tattao iti nasaya- at a relasion iti Dios, masapul nga umuna a kombinsidoda nga adda ni Jehova ken pa- gimbaganda ti umadani kenkuana. Matulo- ngantay ida a maaddaan iti kasta a panna- kaammo no paregtaentayo ida a mangusig kadagiti parsua ti Dios. No silulukat ti panu- notda a mangusig ken mangadal kadagita, maammuanda ti sirib ken pannakabalin ti Dios. (Roma 1:19, 20) Tapno matulongan da- giti tattao a mangapresiar iti gapuanan ti Na- indaklan a Namarsua, mabalintayo nga usa- ren dagiti broshur a Naparsua Kadi ti Biag? ken The Origin of Life - Five Questions Worth Asking. Nupay kasta, saan nga umdas ti pa- nangadal laeng kadagiti parsua ti Dios tap- no maammuan ti sungbat dagiti makaburi- bor a saludsod, kas iti: Apay nga impalubos ti Dios ti panagsagaba? Ania ti panggep ti Dios para iti daga? Maseknan kadi kaniak ti Dios? 7, 8. Ania ti kakaisuna a pamay-an a naan-anay a maawatan dagiti tattao ti naimbag a damag? TI PAGWANAWANAN
Tapno madanontayo ti puso dagiti dumngeg, masapul a guyugoyentay ida 8 Ti kakaisuna a pamay-an a naan-anay a maawatan dagiti tattao ti naimbag a damag maipapan iti Dios ken iti panggepna ket ba- baen ti panagadalda iti Biblia. Anian a nag- sayaat a pribilehio ti panangtulong kadagiti tattao a mangbirok iti sungbat dagitoy a sa- ludsod! Ngem tapno madanontayo ti puso dagiti dumngeg, saan nga umdas nga ibaga- tayo kadakuada dagiti pudno nga imporma- sion. Masapul a guyugoyentayo ida. (2 Tim. 3:14) Maaramidantay dayta no tuladentayo ti ulidan ni Jesus. Apay a nalaing a mangguyu- goy? Ti maysa a makagapu ket ti epektibo a panagaramatna iti saludsod. Kasanotayo a matulad ni Jesus? DAGITI NALAING NGA EBANGHELISADOR EPEKTIBO NGA USARENDA TI SALSALUDSOD 9 Kas ken Jesus, apay a masapul nga agu- sartay kadagiti saludsod iti panagebanghe- liotayo? Usigem daytoy a kasasaad: Imbaga ti doktormo nga adda naimbag nga ipada- magna kenka. Mabalinna kano nga agasan ti sakitmo no agpaoperaka. Nalabit mamatika kenkuana. Ngem kasanon no ikarina dayta a dina pay dinamag no ania ti marikriknam? Mabalin a saanka nga agtalek kenkuana. Kasano man kalaing dayta a doktor, masa- pul nga agsaludsod ken dumngeg nga umu- na no ania dagiti marikriknam sakbay a ma- kaipaay iti aniaman a tulong. Umasping iti dayta, tapno matulongantayo dagiti tattao a mangawat iti naimbag a damag ti Pagarian, masapul a sursuruentayo ti epektibo a pana- 9. Ania ti masapul nga aramidentayo tapno matu- longantayo dagiti tattao iti naespirituan? MAYO 15, 2013 ngusar kadagiti saludsod. Matulongantay la- eng ida no ammotayon ti naespirituan a ka- sasaadda. 10 Ammo ni Jesus a makatulong iti may- sa a mannursuro ti panagusar kadagiti napi- li a saludsod tapno maammuanna ti kapa- nunotan ti estudiantena ken matulonganna a mangyebkas iti opinionna. Kas pagarigan, idi kayat nga isuro ni Jesus kadagiti ada- lanna ti maipapan iti kinapakumbaba, umu- na a nagaramat iti mamagpanunot a salud- sod. (Mar. 9:33) Naminsan, nagsaludsod ni Jesus ken Pedro sa nangted iti dua a posible a sungbat a pagpilianna. Daytoy ti nakatu- long ken Pedro a mangtarus iti maysa a nag- pateg a punto. (Mat. 17:24-26) Iti sabali pay a gundaway, idi kayat nga ammuen ni Jesus ti linaon ti puso dagiti adalanna, nangyim- tuod kadagiti agsasaruno a saludsod. (Basa- en ti Mateo 16:13-17.) Babaen iti panagsa- ludsod ken panangilawlawag ni Jesus, saan la a basta nangipaay iti impormasion. Na- danonna ti puso dagiti tattao ket natignay- da a mangitunos iti biagda iti naimbag a damag. 11 No tuladentayo ti epektibo a panagu- sar ni Jesus iti saludsod, maammuantayo ti kasayaatan a pamay-an a panangtulong kadagiti tattao, masursurotayo ti makisa- rita kadagiti di umanamong kadatayo, ken maisurotayo dagiti napakumbaba no kasa- no a naan-anay a magunggonaanda iti maad- adalda. Usigentayo ti tallo a situasion a mangipakita iti epektibo a panagusar iti sa- ludsod. 12 Situasion 1: Kas maysa a nagannak, ania ti aramidem no ibaga ti tin-edyer nga anak- mo a marigatan a mangidepensa iti pamma- tina maipapan iti panamarsua no makisari- ta kadagiti kaklasena? Sigurado a kayatmo 10, 11. Ania ti mabalin a maaramidantayo no tula- dentayo ti pamay-an ni Jesus a mangisuro? 12-14. Kasanom a matulongan ti anakmo a di aga- mak a mangiranud iti naimbag a damag? Mangted iti pagarigan. 5
Dagiti epektibo a saludsod . . . 1 tulonganna dagiti tattao a mangusig iti patpatienda 2 luktanna ti panunot ken pusoda tapno awatenda ti kinapudno 3 tulonganna ida nga agpanunot tapno makagtengda iti umiso a konklusion a tulongan a maaddaan iti tured a mangi- ranud iti naimbag a damag. Isu nga imbes a kritikarem wenno dagdagus a balakadam, mabalinmo a saludsodan tapno mayebkas- na ti kaririknana, kas iti inaramid ni Jesus. Kasano? 13 Kalpasan a binasayo ti sumagmamano a paset ti The Origin of Life - Five Questions Worth Asking, damagem iti anakmo no ania dagiti argumento a pagarupna a makapain- teres iti dadduma. Paregtaem a mangpanu- not iti dadduma pay a rason no apay a pa- tienna nga adda Namarsua ken no apay a kayatna nga aramiden ti pagayatan ti Dios. (Roma 12:2) Ibagam iti anakmo a saan a ka- sapulan nga agpada ti rasonyo. 14 Ilawlawagmo iti anakmo a no makisa- rita iti maysa a kaklasena, mabalinna a tu- laden ti indemostram a pannakisarita. Mabalinna nga ibaga iti kaklasena ti su- magmamano nga impormasion maipapan iti panamarsua sana saludsodan no ania ti ma- kunana. Kas pagarigan, mabalin nga ipaba- sana ti kahon iti panid 21 ti broshur nga Origin of Life. Sananto isaludsod, "Pudno kadi a di maartapan dagiti moderno a kom- piuter ti kapasidad ti DNA nga agipem- pen iti impormasion?" Nalabit umanamong ti kaklasena. Kalpasanna, mabalin nga isa- ludsod pay ti anakmo, "No dagiti agar-ara- mid ti kompiuter dida makapataud iti kom- piuter a kas iti DNA ti kapasidadna, kasano koma a maaramid dayta ti awan panunot- na a banag?" Tapno matulongam ti anak- mo a di agamak a mangiranud iti pammati- na, regular nga agpraktiskayo. No sanayem a mangusar a sieepektibo iti saludsod, ma- tulongamto a mangitungpal iti akemna kas ebanghelisador. 15 Situasion 2: Iti panangasabatayo, adda dagiti makasaritatayo nga agduadua iti ka- adda ti Dios. Kas pagarigan, nalabit adda ag- kuna a saan a mamati iti Dios. Imbes nga 15. Kasano a mausartayo dagiti saludsod tapno matulongantayo ti maysa nga ateista? TI PAGWANAWANAN
isardengmon ti makisarita, sitataktika a da- magem no kasano kabayagen nga ateista ken no apay a kasta ti panangmatmat- na. Kalpasan a maammuantayo ti sungbat- na, komendarantayo ken saludsodantayo no kayatna a basaen ti literatura a mangilaw- lawag iti ebidensia a naparsua ti biag. No silulukat ti panunot ti bumalay, nalabit sa- anna a basta ipuera ti kasta nga ebidensia. Kalpasanna, mabalintayo nga itukon ti bro- shur a Naparsua Kadi ti Biag? wenno ti The Origin of Life - Five Questions Worth Asking. Ti nataktika ken nadayaw a panagsalud- sod ket kasla tulbek a manglukat iti puso ti maysa a tao a dumngeg iti naimbag a damag. 16 Situasion 3: No mangyad-adaltayo iti Biblia, mabalin met a bay-antayo lattan a ba- saen ti estudiante dagiti sungbatna mani- pud iti literatura a pagad-adalantayo. Ngem no kasta ti aramidentayo, malapdantayo ti naespirituan nga irarang-ayna. Apay? Gapu ta no basbasaenna laeng dagiti sungbat a dina us-usigen ti kaipapananda, saan nga umuneg dagiti naespirituan a ramutna. Ag- balin a kasla mula a nalaka a malaylay no maipasango kadagiti arig makasinit a pu- dot ti pannakaidadanes. (Mat. 13:20, 21) Tapno maliklikan dayta, nasken a saludso- dantayo ti estudiante no ania ti makunana iti maad-adalna. Ammuem no umanamong met laeng kadagiti napagsaritaan a punto ken damagem no apay. Kalpasanna, tulo- ngam a mangusig iti Kasuratan tapno ma- kagteng kadagiti umiso a konklusion. (Heb. 5:14) No usarentay a naimbag dagiti salud- sod, nalabit naan-anay a mairamut ti pam- mati dagiti yad-adalantayo ken masaranget- da dagidiay bumusor wenno mangallilaw kadakuada. (Col. 2:6-8) Ania pay ti maarami- dantayo tapno maitungpaltayo ti akemtayo kas ebanghelisador? 16. Apay a saantay koma a kontento lattan a ba- saen laeng ti yad-adalantayo iti Biblia ti sungbatna manipud iti literatura a pagad-adalantayo? MAYO 15, 2013 AGTITINNULONG DAGITI NALAING NGA EBANGHELISADOR 17 Imbaon ni Jesus dagiti adalanna a sag- dudua. (Mar. 6:7; Luc. 10:1) Idi agangay, adda 'dagiti katrabahuan' a dinakamat ni apostol Pablo nga "immagawa a nakidanggay [ken- kuana] iti naimbag a damag." (Fil. 4:3) Maitu- nos iti dayta, dagiti agibumbunannag iti Pa- garian idi 1953 inrugida ti maysa a programa a panangsanay iti sabsabali iti ministerio. 18 Kasano a matulongam ti kaduam iti mi- nisterio no batangna ti agsao? (Basaen ti 1 Co- rinto 3:6-9.) Ukradem iti Bibliam dagiti teksto a basbasaen ti kaduam. Dumngegka no agsa- sao ti kaduam wenno ti bumalay. Agimdeng- ka a nalaing tapno masuportaram ti kaduam no kasapulanna ti tulong. (Ecl. 4:12) Ngem daytoy ti pagannadam: Saanka a bumallaet no madama nga agilawlawag ti kaduam. Mabalin a maupay ti kaduam ken matikaw ti bumalay gapu iti ibaballaetmo. No dadduma, maitutop a makiramanka iti saritaan. Ngem kalpasan a maibagam ti ababa a komentom, bay-am nga ituloy ti kaduam ti saritaan. 19 Kasano a makapagtinnulongkayo iti kaduam bayat a magmagnakayo nga agtu- rong iti sumaruno a balay? Usarenyo day- ta a gundaway tapno pagsaritaanyo no kasano a maparang-ayyo ti presentasionyo. Ngem saanyo koma a pagsaritaan dagiti ne- gatibo a banag maipapan kadagiti tattao iti teritoriayo. Saanyo koma met a pagsarita- an dagiti negatibo a kababalin dagiti pada- yo nga ebanghelisador. (Prov. 18:24) Nasaya- at no laglagipentayo a mayarigtayo iti damili a basehas. Nupay kasta, naisangsangayan ti kinamanangngaasi ni Jehova ta intalek- na kadatayo ti maysa a gameng, ti ministe- rio mainaig iti naimbag a damag. (Basaen ti 2 Corinto 4:1, 7.) Apresiarentayo koma amin dayta a gameng babaen ti panangaramidta- yo iti amin a kabaelantayo a mangitungpal iti akemtayo kas ebanghelisador. 17, 18. Kasano a matulongam ti kaduam iti minis- terio no batangna ti agsao? 19. Ania koma ti laglagipentayo, ken apay? 7
'Ni Kristo Jesus in- yawatna ti bagina maipaay kadatayo tapno dalusanna a maipaay iti bagina ti maysa nga ili a naisangsangayan a kukuana, naregta iti nasayaat nga ar- aramid.' - TITO 2:13, 14. ANIA TI MAKUNAM?
Apay nga ibilangmo a dayaw ti panagbalin a naregta iti nasaya- at nga ar-aramid?
Kasano nga ipakita ti Daniel 2:41-45 a napateg ti kinaregta iti ministerio?
Ilawlawagmo no kasano a maal- lukoy dagiti tattao ken Jehova a Dios ken iti pudno a panagda- yaw gapu iti nadiosan a kababalin. 'NAREGTAKA KADI ITI NASAYAAT NGA AR-ARAMID'? ADU ti mangibilang a dakkel a dayaw ti mapadayawan gapu iti nasayaat a nagapuananda. Kas pagarigan, naka- gun-od dagiti dadduma iti Nobel Prize gapu iti panangika- gumaanda a mamagkappia kadagiti aggingginnura a na- sion. Ngem anian a dakdakkel a dayaw ti maibaon kas embahador ti Dios a tumulong kadagiti tattao a makikap- pia iti Namarsua! 2 Kas Saksi ni Jehova, datayo laeng ti addaan iti kasta a naisangsangayan a dayaw. Imbilin ti Dios ken ni Kristo nga ipakaasitayo kadagiti tattao a 'makikappiada iti Dios.' (2 Cor. 5:20) Us-usarennatayo ni Jehova tapno mayada- ni kenkuana dagiti tattao. Iti kastoy a pamay-an a natulo- ngan dagiti minilion a tattao manipud iti nasurok a 235 a pagilian a maaddaan iti nasayaat a relasion iti Dios ken iti namnama a biag nga agnanayon. (Tito 2:11) Sireregta a yaw-awistayo iti "asinoman a mayat [nga] awatenna koma ti danum ti biag nga awan bayadna." (Apoc. 22:17) Gapu ta ipatpategtayo daytoy nga annongen ken sipipinget nga itungtungpaltayo, maitutop laeng a maawagantayo kas ili a "naregta iti nasayaat nga ar-aramid." (Tito 2:14) Usigenta- yo ita no kasano a ti kinaregtatayo iti nasayaat nga ar-ara- mid matulonganna dagiti tattao nga umadani ken Jehova. Ti maysa a pamay-an isu ti panangasabatayo. TULADEN TI REGTA NI JEHOVA KEN NI JESUS 3 Maipapan iti ibanagto ti panagturay ti Anak ti Dios, kuna ti Isaias 9:7: "Ti mismo a regta ni Jehova ti buybu- yot aramidennanto daytoy." Ipaganetget dagita a sasao a pudno a maseknan ti nailangitan nga Amatayo iti panna- kaisalakan dagiti tattao. Naimpusuan, sigagagar, ken sire- regta koma a suportarantayo ti trabaho a panagebanghelio gapu ta naregta ni Jehova a Dios. Mayanninawtayo ti regta ni Jehova no nasged ti tarigagaytayo a tumulong kadagi- ti tattao a mangammo iti Dios. Kas katrabahuan ti Dios, 1, 2. Ania a naisangsangayan a dayaw ti ik-ikutan dagiti Saksi ni Jehova, ken ania ti panagriknam iti dayta? 3. Ania ti ipasigurado kadatayo ti "mismo a regta ni Jehova"? TI PAGWANAWANAN
ar-aramidentay kadi ti amin a kabaelantayo a makiraman iti pannakaipakaammo ti naim- bag a damag? - 1 Cor. 3:9. 4 Usigem met ti regta ni Jesus. Nangipakita iti perpekto nga ulidan ti kinaregta iti minis- terio. Nupay mabusbusor, nagtalinaed a na- regta iti trabaho a panangasaba agingga iti na- saem a panagpatingga ti naindagaan a biagna. (Juan 18:36, 37) Bayat nga umas-asideg idin ti ipapatay ni Jesus, ad-adda a determinado a tumulong iti sabsabali a mangammo ken Jehova. 5 Idi otonio (Oktubre-Nobiembre) ti 32 C.E., kas pagarigan, insalaysay ni Jesus ti ilustrasion maipapan iti lalaki nga adda maysa a kayo a hi- gos iti kaubasanna. Tallo a tawenen a di ag- bungbunga dayta a kayo. Idi imbaga ti lalaki iti agay-aywan iti kaubasan a pukanenna ti kayo, kiniddawna a maikkan iti gundaway a mang- ganagan iti dayta. (Basaen ti Lucas 13:6-9.) Su- magmamano pay laeng idi dagiti adalan a bu- nga ti panangasaba ni Jesus. Ngem kas ipakita ti ilustrasion maipapan iti agay-aywan iti kau- basan, inusar ni Jesus ti nabatbati nga ababa a tiempona - agarup innem a bulan - tapno aga- waanna ti mangasaba idiay Judea ken Perea. Sumagmamano nga aldaw sakbay ti ipapatay- na, sinangitan ni Jesus dagiti kailianna a 'dim- ngeg ngem saan a nagtignay.' - Mat. 13:15; Luc. 19:41. 6 Gapu ta nakaas-asidegtayon iti panung- palan, saan kadi a nasken laeng nga agawaan- tayo ti mangasaba? (Basaen ti Daniel 2:41-45.) Anian a nagsayaat a pribilehio ti agbalin a Saksi ni Jehova! Datayo laeng ti addaan iti mensahe a makaipaay iti solusion kadagiti problema ti sangatauan. Maysa a kolumnis- ta iti pagiwarnak ti nangibaga nga imposible a masungbatan ti saludsod nga, "Apay a ma- pasamak dagiti dakes a bambanag kadagiti 4. Kasano nga impakita ni Jesus ti perpekto nga ulidan ti kinaregta iti ministerio? 5. Kasano a nagtignay ni Jesus maitunos iti ilustra- sionna mainaig iti kayo a higos? 6. Apay a masapul nga agawaantayo ti makiraman iti ministerio? MAYO 15, 2013 4. Kasano nga impakita ni Jesus ti perpekto nga ulidan ti kinaregta iti ministerio? 5. Kasano a nagtignay ni Jesus maitunos iti ilustra- sionna mainaig iti kayo a higos? 6. Apay a masapul nga agawaantayo ti makiraman iti ministerio? MAYO 15, 2013 naimbag a tattao?" Pagrebbengan ken pribi- lehiotayo kas Kristiano nga iranud ti sung- bat ti Biblia kadagiti kasta a saludsod kadagi- diay sidadaan a dumngeg. Rumbeng laeng a 'nasgedtayo iti espiritu' bayat nga itungtung- paltayo ti annongentayo manipud iti Dios. (Roma 12:11) Babaen ti pamendision ti Dios iti naregta a panangasabatayo, matulonganta- yo dagiti dadduma a mangammo ken manga- yat ken Jehova. TI PANAGSAKRIPISIO IDAYDAYAWNA NI JEHOVA 7 Ipasimudaag dagiti kapadasan ni apos- tol Pablo a mabalin nga adda 'rabii a ditay makaturog' ken gundaway a 'ditay makapa- ngan' gapu iti ministeriotayo. (2 Cor. 6:5) Ipa- kita dagitoy a sasao ti kaipapanan ti panag- sakripisio. Ipalagipda kadatayo dagiti payunir a mangyun-una iti ministerioda bayat a sup- suportaranda ti pinansial a kasapulanda. Usi- gem met ti kasasaad dagiti napinget a misio- nerotayo a 'mangiparparukpok iti bagbagida a kasla daton nga inumen' tapno makapag- serbida kadagiti tattao iti sabali a pagilian. (Fil. 2:17) Dagiti met ngay nasaet a panglaka- yen nga uray la saanen a mangan wenno ma- turog no dadduma gapu iti panangaywanda kadagiti karnero ni Jehova? Adda met dita da- giti natataenganen ken dagiti nakapuy ti sa- lun-atda ngem ar-aramidenda ti amin a ka- baelanda a tumabuno kadagiti gimong ken makiraman iti panangasaba. Maapresiartayo dagitoy nga adipen ti Dios no panunotenta- yo ti adu a panagsakripisioda. Mapalpaliiw met ti sabsabali no kasano kapateg kadatayo ti ministeriotayo. 8 Iti maysa a surat iti pagiwarnak a Boston Target iti Lincolnshire, United Kingdom, ki- nuna ti maysa a managbasa a saan a Sak- si: "Mapukpukawen ti talek dagiti tattao iti relihion . . . Ania ti ar-aramiden dagiti mi- nistro ti relihion iti intero nga agmalem? Saanda a rumrummuar a kas ken Jesus a 9
Ti mismo a kaaddam iti ministerio ket nabileg a pangsaksi kadagiti makakitkita kadatayo mapan makisarita kadagiti tattao . . . Ti la- eng relihion nga agparang a maseknan ket dagiti Saksi ni Jehova, a rummuarda a ma- kisarita kadagiti tattao ken naimpusuan nga ikaskasabada ti kinapudno." Iti daytoy a lu- bong nga agraraira ti panangpennek laeng iti bagi, dakkel ti maaramidan ti panagsakri- pisiotayo tapno maidayaw ni Jehova a Dios. - Roma 12:1. 9 Ngem ania ti mabalin nga aramidenta- yo no kasla mapukpukaw ti regtatayo iti mi- nisterio? Makatulong ti panangmennamenna iti itungtungpal ni Jehova babaen ti trabaho a panangasaba. (Basaen ti Roma 10:13-15.) Maisalakan dagiti tattao no umawagda iti na- gan ni Jehova buyogen ti pammati, ngem sa- anda a maaramid dayta no ditay kasabaan ida. No bigbigentayo daytoy, magutugottayo nga agtalinaed a naregta maipaay iti naimbag nga ar-aramid ken umagawa a mangiwaragawag iti naimbag a damag ti Pagarian. MAATRAKAR DAGITI TATTAO NGA AGDAYAW ITI DIOS GAPU ITI NASAYAAT A KABABALIN 10 Nupay napateg ti regtatayo iti ministe- rio, saan nga umanay dayta tapno maallukoy dagiti tattao nga agdayaw iti Dios. Kasapulan met ti nasayaat a Nakristianuan a kababalin. Impaganetget ni Pablo a napateg ti kababalin- tayo idi insuratna: "Saankami a pulos mang- mangted ti aniaman a pakaigapuan ti panna- kaitibkol, tapno ti ministeriomi saan koma a masarakan nga addaan biddut." (2 Cor. 6:3) Gapu iti nasayaat a panagsasao ken kababa- lintayo, mabalin a maatrakar dagiti tattao nga agdayaw ken Jehova. (Tito 2:10) Kinapudno- na, masansan a makadamagtayo iti nagsayaat a resulta no mapaliiw dagiti nasingpet a tattao ti Nakristianuan a kababalintayo. 11 Nupay bigbigentayo a maimpluensiaan nga agaramid iti naimbag dagiti tattao gapu iti 9. Ania ti mangtignay kadatayo nga agtalinaed a naregta iti nasayaat nga ar-aramid iti ministerio- tayo? 10. Apay a makunatayo a ti nasayaat a kababalin- tayo maallukoyna dagiti tattao nga umadani ken Jehova? 11. Apay a masapul nga usigen ken ikararagtayo ti epekto ti kababalintayo iti sabsabali? 10 TI PAGWANAWANAN
tigtignaytayo, adda met ngarud epekto kada- kuada no di nasayaat ti kababalintayo. Isu nga addatay man iti pagtrabahuan, pagtaengan, wenno eskuelaan, ikagumaantayo ti saan nga agaramid iti aniaman a banag a panggapuan- da a mangbabalaw iti ministerio ken kababa- lintayo. No sipapakinakem nga iyugalitayo ti agbasol, datayo met laeng ti agsagaba. (Heb. 10:26, 27) Daytoy koma ti mangtignay kada- tayo a mangusig ken mangikararag iti tigtig- naytayo ken iti epektona iti sabsabali. Bayat a bumabbaba ti moralidad daytoy a lubong, na- batad koma a 'makita ti pagdumaan daydiay agserserbi iti Dios ken daydiay saan nga ag- serserbi kenkuana.' (Mal. 3:18) Wen, ti nasa- yaat a Nakristianuan a kababalintayo ket na- pateg iti panangtulongtayo kadagiti tattao a maikappia iti Dios. 12 Iti surat ni Pablo kadagiti taga-Corinto, dinakamatna a nagsagaba kadagiti rigat, pan- nakaidadanes, pannakababaut, ken panna- kaibalud. (Basaen ti 2 Corinto 6:4, 5.) No ibturantayo dagiti pakasuotan, mabalin a ma- tignay ti sabsabali nga umawat iti kinapudno. Kas pagarigan, sumagmamano a tawenen ti napalabas, implano dagiti bumusbusor a pak- siaten dagiti Saksi ni Jehova iti maysa a lu- gar iti Angola. Bayat ti gimong, inarestoda ti dua a bautisado a Saksi ken 30 nga interesa- do a tattao. Kalpasanna, inummongda dagiti lumugar ket impabuyada ti pannakasapsaplit dagitoy nga inosente a tattao agingga a nag- dardarada. Inramanda pati dagiti babbai ken ubbing. Inrantada dayta tapno mapabutngan dagiti umili ket saandan a dumngeg kadagiti Saksi ni Jehova. Ngem kalpasan dayta a pa- samak, adu a lumugar ti immasideg kadagiti Saksi tapno agpayadalda iti Biblia. Nagbana- ganna, nagtultuloy ti trabaho a panangasaba, adu ti immawat iti kinapudno, ken nabendi- sionan dagiti kakabsat. 13 Ipakita daytoy a pagarigan a mabalin nga awaten dagiti tattao ti kinapudno no maki- 12-14. Kasano a ti panangibturtayo kadagiti paka- suotan pasayaatenna ti panangmatmat ti sabsabali iti ministeriotayo? Mangted iti pagarigan. MAYO 15, 2013 tada ti turedtayo a mangsalimetmet kadagiti prinsipio ti Biblia. Mabalin a masdaawtayo iti kaadu ti naikappia iti Dios gapu iti tured ni Pedro ken ti dadduma pay nga apostol. (Ara. 5:17-29) No dagiti kaeskuelaan, katrabahuan, wenno kapamiliatayo makitada ti reggettayo a mangaramid iti umiso, mabalin nga awatenda met ti kinapudno. 14 Kanayon nga adda dagiti kakabsattayo a maidaddadanes. Kas pagarigan, idiay Arme- nia, agarup 40 a kakabsat ti adda iti pagbalu- dan gapu iti neutral a takderda, ket adu pay ti posible a maibalud iti sumaganad a bulbu- lan. Idiay Eritrea, naibalud ti 55 nga adipen ni Jehova, a sumagmamano ti agedaden iti na- surok nga 60. Idiay South Korea, agarup 700 a Saksi ti naibalud gapu iti pammatida. Kas- ta ti mapaspasamak sadiay iti nasuroken nga 60 a tawen. Ikararagtayo a ti kinamatalek da- giti maidaddadanes a kakabsattayo iti nadu- maduma a daga ket mangipaay iti dayaw iti Dios ken tumulong kadagiti managayat iti ki- nalinteg a mangawat iti pudno a panagdayaw. - Sal. 76:8-10. 15 Mabalin met a matignay dagiti tattao nga aginteres iti kinapudno gapu iti kinama- pagpiarantayo. (Basaen ti 2 Corinto 6:4, 7.) Kas pagarigan, usigentayo daytoy a kapada- san: Maysa a kabsat a babai ti agbaybayad iti ticket machine iti bus idi kinuna ti kaduana a saanen a kasapulan nga agbayad ta asideg met laeng ti papananna. Inlawlawag ti kab- sat nga agbayad latta uray no agdissaag la- eng iti sumaganad a pagsardengan ti bus. Idi kuan, dimsaagen ti kaduana. Gapu iti day- ta, dinamag ti drayber iti daytoy a kabsat, "Maysaka kadi a Saksi ni Jehova?" "Wen," in- sungbatna, "Apay kadi?" "Nangngegko nga- min ti saritaanyo maipapan iti panagbayad iti tiket, ket ammok a maysa dagiti Saksi ni Jehova kadagiti manmano a mangaramid iti kasta ken mapagpiaranda iti amin a banag." Sumagmamano a bulan kalpasanna, iti maysa 15. Isalaysaymo ti maysa a kapadasan a mangipa- kita a mabalin nga aginteres iti kinapudno ti dad- duma gapu iti kinamapagpiarantayo. 11
Adda dagiti makapalpaliiw iti kinamapagpiaran ken kinagagettayo a gimong, adda lalaki nga immasideg iti day- toy a kabsat ket kinunana, "Malasinnak pay kadi? Siak daydi drayber a nakisarita ken- ka maipapan iti panagbayad iti tiket. Idi na- kitak ti nasayaat a kababalinmo, inked- dengko ti makipagadal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova." No makita dagiti tattao a ma- pagpiarantayo, agtalekda iti naimbag a damag nga ikaskasabatayo. KANAYON NGA IPAKITA DAGITI KABABALIN A MANGIDAYAW ITI DIOS 16 No iparangarangtayo dagiti galad kas iti mabayag a panagitured, ayat, ken kinaim- bag, matulongantayo dagiti tattao a mangam- ammo iti Dios. Ti dadduma a makakitkita ka- datayo mabalin a matignayda a mangammo ken Jehova, kadagiti panggepna, ken iti ili- na. Ti kababalin ken tigtignay dagiti pudno a Kristiano ket naiduma unay kadagidiay ad- daan iti pammarang laeng a debosion. Bim- maknang ti dadduma a lider ti relihion gapu ta kukuartaanda dagiti miembroda, nga us- usarenda ti naur-orda a kuarta a paggatang 16. Ania ti epektona kadagiti tattao no ipakitata- yo ti mabayag a panagitured, ayat, ken kinaimbag? Mangted iti pagarigan. 12 iti nangingina a balay ken lugan - iti maysa a kaso, naigatang dayta iti de-aircon a balay ti aso. Kinapudnona, adu nga agkunkuna a pa- surot ni Kristo ti saan a mangsursurot iti bi- linna a 'mangtedda nga awan bayadna.' (Mat. 10:8) Imbes ketdi, kaslada kadagiti nasukir a papadi iti nagkauna nga Israel a 'mangisur- suro maipaay laeng iti maysa a gatad.' (Mik. 3:11) Ti kasta a kinamanaginsisingpet dina matignay ti sabsabali a makikappia iti Dios. 17 Iti sabali a bangir, matignay ti puso dagi- ti tattao gapu iti pudpudno a Nakristianuan a sursuro ken iti makitkitada a nasayaat nga ar- aramidtayo. Kas pagarigan, bayat ti panagba- laybalayna, maysa a payunir a lalaki ti pap- papanawen ti maysa a balo a baket. Imbaga ti babai nga idi nangngegna ti uni ti door- bell, adda iti kosina ken nakabatay iti agdan a marigrigatan a mangsukat iti bombilia. "Deli- kado nga agmaymaysakayo a mangaramid iti dayta," kinuna ti payunir ket isun ti nangsu- kat iti bombilia sa pimmanaw. Idi naammuan dayta ti lalaki nga anak ti baket, nagbilib ket sinapulna ti kabsat tapno agyaman. Idi aga- ngay, nagpayadal iti Biblia dayta a lalaki. 18 Apay a determinadoka nga agaramid iti nasayaat? Nalabit gapu ta ammom a no na- regtatayo iti ministerio ken agreggettayo a mangaramid iti pagayatan ti Dios, maiday- dayawtayo ni Jehova ken makatulongtayo iti pannakaisalakan ti sabsabali. (Basaen ti 1 Corinto 10:31-33.) Naregtatayo a mangika- saba iti naimbag a damag ken ipakpakitatayo dagiti nadiosan a kababalin gapu iti napasnek a tarigagaytayo a mangipakita iti ayattayo iti Dios ken iti padatayo a tao. (Mat. 22:37-39) No naregtatayo iti nasayaat nga ar-aramid, maad- daantayo ita iti pudpudno a ragsak ken pan- nakapnek. Kanayonanna, manamnamatayo a dumtengto ti aldaw a ti amin a tattao ket ag- balin a naregta maipaay iti pudno a panagda- yaw, a pakaitan-okan ti Namarsua kadatayo, ni Jehova. 17, 18. (a) Kasano a maidayawtayo ni Jehova no iparangarangtayo dagiti kualidadna? (b) Ania koma ti pakatignayam nga agtultuloy nga agaramid iti na- sayaat? TI PAGWANAWANAN
SALSALUDSOD DAGITI AGBASBASA Napapatay kadi dagiti kriminal iti nagkauna nga Israel babaen ti pannakaibitay iti poste? ˇ Adu a nagkauna a nasion pinapatayda ti sumagmamano a kriminal babaen ti pana- ngilansada kadagita iti kayo wenno poste. Dagiti Romano inggalut wenno inlansada ti kasta a kriminal iti maysa a poste, a maba- lin a mabaybay-an a sibibiag iti sumagmama- no nga aldaw agingga a matay gapu iti ut-ot, waw, bisin, pudot, lamiis, ken dadduma pay. Imbilang dagiti Romano ti pannakailansa iti kayo kas nakababain a pannusa a para laeng kadagiti kadaksan a kriminal. itulag iti maysa a lalaki, ket pudno a masara- kan ti maysa a lalaki iti siudad ket makikaid- da kenkuana, masapul met nga iruaryo ida a dua iti ruangan dayta a siudad ket uborenyo ida iti batbato, ket masapul a matayda, ti ba- bai iti rason a saan a nagriaw iti siudad, ken ti lalaki iti rason a minulitanna ti asawa ti padana a tao. Gapuna masapul nga ikka- tem ti dakes iti tengngam." Para ngarud ka- dagiti nagkauna nga Israelita, pannakaubor ti kangrunaan a pamay-an a pannakapapa- Kasano met a napapatay dagiti kasta a kri- minal iti nagkauna nga Israel? Napapatayda kadi babaen ti pannakaibitay iti poste? Imbi- lin ti Mosaiko a Linteg: "No kas pagarigan ti maysa a lalaki maaddaan iti basol a maikari iti sentensia nga ipapatay, ket napapatayen, ket imbitinmo iti kayo, ti natay a bagina reb- beng a saan nga agtalinaed iti kayo iti intero a rabii; no di ket di bumurong nga itabonmo iti dayta nga aldaw." (Deut. 21:22, 23) Naba- tad ngarud nga idi tiempo ti Hebreo a Kasu- ratan, ti tao a maikari a matay ket mapapatay nga umuna sa maibitin iti poste wenno kayo. Mainaig iti dayta, kunaen ti Levitico 20:2: "Asinoman a tao iti annak ti Israel, ken asi- noman a ganggannaet nga agnanaed nga ag- taeng kas ganggannaet iti Israel, a mangi- ted ken Molec iti asinoman kadagiti putotna, rebbeng a mapapatay a di bumurong. Da- giti umili iti daga rebbeng nga isu uboren- da iti batbato agingga a matay." Mapapatay met dagidiay "addaan espiritu ti pannaki- uman wenno espiritu ti panagipadles." Ka- sano? Babaen ti 'pannakauborda iti batbato.' - Lev. 20:27. Mabasatayo iti Deuteronomio 22:23, 24: "No kas pagarigan adda birhen a babai a na- Nabatad ngarud nga idi tiempo ti Hebreo a Kasuratan, ti tao a maikari a matay ket mapapatay nga umuna sa maibitin iti poste wenno kayo tay dagiti nakaaramid iti nakadakdakes a krimen. Kuna ti Deuteronomio 21:23 a "daydiay naibitin ket inlunod ti Dios." Sigurado a na- pabutngan dagiti Israelita iti pannakaipabu- ya iti publiko ti bangkay ti maysa a kriminal nga "inlunod ti Dios." Nagserbi ngarud kas pakdaar ti pannakaibitin ti bangkay ti kasta a tao iti maysa a poste wenno kayo. Umanamong ti adu nga eskolar nga imbilin ti Lin- teg a mapapatay ti maysa a kriminal sakbay a maibitin ti bangkayna iti maysa a poste. Ngem adda ebidensia nga idi umuna a siglo, sumagmamano a kriminal ti sibibiag nga inlansa dagiti Judio iti poste ket sadiayen a nabaybay- anda a natay. MAYO 15, 2013 13
"Kas kadagiti mansanas a balitok kadagiti kiti- kit a pirak kasta ti sao a naisao iti umiso a tiempona." - PROV. 25:11. ANIA TI SUNGBATMO?
Kasano a ti panangipakita iti pannakaawat mapasayaatna ti komunikasion dagiti agassawa?
Apay a masapul nga agrinnaem dagiti agassawa?
Ania ti epekto ti kinapakumbaba iti panagasawa? 14 PATIBKERENYO TI PANAGASAWAYO BABAEN TI NASAYAAT A KOMUNIKASION "KAYKAYATKO a busbosen ti panawenko a kaduak ni ba- ketko ngem iti sabali a tao," kuna ti maysa a kabsat a taga- Canada. "Aniaman a ragsak iti biag ket manayonan ken aniaman a saem ket maksayan no agkaduakami." Insurat ti maysa nga asawa a lalaki a taga-Australia: "Iti 11 a ta- wen a panagkaduami ken baketko, saan a limmabas ti maysa nga aldaw a dikam nagsarita. Natalged ti riknami ta ammomi a natibker ti relasionmi. Addaankami ngamin iti masansan ken nasayaat a panagtungtong." Imbaga ti maysa a kabsat a babai a taga-Costa Rica: "Nagbalin a na- ragragsak ti panagasawami gapu iti nasayaat a komuni- kasionmi. Simmingedkami pay ken Jehova, naliklikanmi dagiti sulisog, nagbinnuligkami kas agassawa, ken bim- mileg ti ayan-ayatmi." 2 Nasayaat kadi ti komunikasionyo nga agassawa, wen- no medio marigatankayo nga agtungtong? Gagangay la- eng nga adda dagiti parikut ta agpadakayo nga imper- pekto ken nagduma ti personalidadyo. (Roma 3:23) Baka nagduma pay ti kultura wenno pannakapadakkelyo isu nga agduma ti pamay-an ti pannakisaritayo. Dayta ti ma- kagapu no apay nga imbaga dagiti managsukisok a da John M. Gottman ken Nan Silver: "Kasapulan ti tured, de- terminasion, ken pannakibagay tapno agpaut ti maysa a relasion." 3 Kinapudnona, kasapulan ti panagregget tapno agbal- ligi ti panagasawa. Ngem ti maysa a nagsayaat nga ibu- ngana ket nagpaiduma a kinaragsak. Dagiti agpimpinna- teg nga agassawa mabalin a naan-anay a matagiragsakda ti panagtinnakunaynayda. (Ecl. 9:9) Usigentayo ti panag- 1. Kasano a nakatulong kadagiti agassawa ti nasayaat a komuni- kasion? 2. Apay nga adda dagiti agassawa a marigatan nga agtungtong? 3. Ania ti nakatulong kadagiti agassawa a nangpatibker iti rela- sionda? TI PAGWANAWANAN
pimpinnateg da Isaac ken Rebecca. (Gen. 24:67) Uray nabayag idin nga agassawada, awan mangipasimudaag a bimmaaw ti ayat- da iti maysa ken maysa. Kasta met ti maku- natayo iti adu a pagassawaan ita. Ania ti sek- retoda? Nasursuroda nga iyebkas ti pudno a pampanunoten ken marikriknada iti tunggal maysa iti naalumamay a pamay-an. Ipakpaki- tada ti pannakaawat, ayat, nauneg a panagra- em, ken kinapakumbaba. Usigentayo no ka- sano a makatulong dagitoy a kualidad tapno maaddaan dagiti agassawa iti nasayaat a ko- munikasion. IPAKITAYO TI PANNAKAAWAT 4 "Daydiay mangipakita iti pannakatarus iti maysa a banag makasarakto iti naimbag," kuna ti Proverbio 16:20. Pudno dayta iti uneg ti panagasawa ken pamilia. (Basaen ti Pro- verbio 24:3.) Ti kasayaatan a gubuayan ti pan- nakaawat ken sirib ket ti Sao ti Dios. Kuna ti Genesis 2:18 nga inaramid ti Dios ti babai kas kakomplimento ti lalaki, saanna a kapadpa- da. Ipakita dayta ti nagduma a pamay-an ti pannakikomunikarda. Kaykayat ti kaaduan a babbai a pakisaritaan ti maipapan iti rikrik- nada, iti tattao, ken iti relasionda iti sabsa- bali. Apresiarenda ti napasnek ken nasinged a pannakisarita ta dayta ti pakariknaanda a maipatpategda. Iti sabali a bangir, saan unay a kayat ti adu a lallaki a pagsaritaan ti riknada ngem kaykayatda a pagsaritaan dagiti aktibi- dad, problema, ken solusion. Ket kayat met a marikna dagiti lallaki a mararaemda. 5 "Kayat ni lakayko a risuten a dagus da- giti problema imbes a dumngeg kaniak," ki- nuna ti maysa a kabsat a babai a taga-Brita- nia. "Makapasuron ta ti laeng koma kayatko ket denggen ken tarusannak." Insurat ti may- sa a lalaki: "Idi nabiitkami pay ken baket- ko, kayatko a marisut a dagus ti aniaman a parikutna. Ngem naadalko a ti laeng kayat- na ket dumngegak." (Prov. 18:13; Sant. 1:19) 4, 5. Kasano a makatulong ti pannakaawat tapno ad-adda a matarusan dagiti agassawa ti maysa ken maysa? Mangted kadagiti pagarigan. MAYO 15, 2013 Ti mannakaawat a lalaki ammuenna ti rikrik- na ni baketna ken ikabilanganna dayta. Kas- ta met, ipatalgedna ken baketna a napateg dagiti kapanunotan ken rikriknana. (1 Ped. 3:7) Ikagumaan met ti babai a tarusan ti pa- nangmatmat ni lakayna. No ikagumaan da- giti agassawa nga aramiden ti namnamaen kadakuada ti Dios, agbalin a naragsak ti pa- naglangenda ken makapagdanggayda a ma- ngaramid kadagiti nainsiriban a desision. 6 Dagiti agassawa nga addaan pannakaa- wat ammoda met nga adda "tiempo ti pana- gulimek ken tiempo ti panagsao." (Ecl. 3:1, 7) "Mabigbigko itan nga adda dagiti gundaway a saan a mayanatup a pagsaritaan ti maysa nga isyu," napaliiw ti maysa a kabsat a ba- bai a sangapulon a tawen a naasawaan. "No adu ti as-asikasuen ni lakayko a trabaho wen- no responsabilidad, agurayak pay bassit sak- bay nga ibagak ti pakaseknak. Nasaysayaat no kua ti panagsaritami." No mannakaawat ti asawa a babai ken agsao a sidudungngo, ti napili a sasaona a "naisao iti umiso a tiempo- na" ket makaay-ayo ken maapresiar. - Basaen ti Proverbio 25:11. 7 Saan laeng a dumngeg ti Kristiano a lala- ki iti ibaga ni baketna no di ket silalawag met nga ibagana ti marikriknana. Kuna ti may- sa a panglakayen a naasawaanen iti 27 a ta- wen: "Ikagumaak nga ibaga ken baketko ti linaon ti pusok." Imbaga met ti maysa a kab- sat a lalaki a kasadon iti 24 a tawen: "Kabae- lak a bukbukodan ti marikriknak ta pampa- nunotek a maawanto met laeng dayta uray diak ibaga. Ngem nabigbigko a dina kayat a sawen a nakapuyak no iyebkasko ti rikrik- nak. No marigatanak a mangyebkas iti adda iti kaunggak, ikararagko a mapanunotko koma ti umiso a sasao ken ti umiso a pamay- an a panangyebkas kadagita. Umangesak iti nauneg sa irugikon ti agsao." Makatulong 6, 7. (a) Kasano a makatulong kadagiti agassawa ti Eclesiastes 3:7 tapno maipakitada ti pannakaa- wat? (b) Kasano a maipakita ti asawa a babai ti pan- nakaawat, ken ania koma ti pagreggetan ti asawa a lalaki? 15
Babassit a bambanag a dakkel ti epektona iti panagasawa met no pilienda ti umiso a gundaway, nalabit no us-usigenda a dua ti inaldaw a teksto wen- no agbasbasada iti Biblia. 8 Napateg met ti panagkararag ken panag- regget dagiti agassawa a mangpasayaat iti pa- may-an ti pannakisaritada. Siempre, saan a kaskarina a mabalbaliwan dagiti nakairua- man. Ngem kabaelan dayta dagiti agassa- wa no ay-ayatenda ni Jehova, kiddawenda ti espirituna, ken matmatanda a sagrado ti pa- nagasawada. Kuna ti maysa a babai a kasa- don iti 26 a tawen: "Ibilangmi ken lakayko a serioso a banag ti panangmatmat ni Jehova iti panagasawa, isu a dimi man la pinanunot ti agsina. Daytoy ti nangtignay kadakami a ma- ngikagumaan a mangrisut kadagiti problema babaen ti panagtungtongmi." Makaay-ayo iti Dios ti kasta a kinasungdo ken nadiosan a debosion ken mangyeg iti adu a bendision. - Sal. 127:1. PABILGENYO TI AYATYO 9 Ti ayat, a "naan-anay a singgalut ti pa- nagkaykaysa," ti kapatgan a kualidad iti uneg ti panagasawa. (Col. 3:14) Bumileg ti pudno nga ayat dagiti agassawa bayat ti panaglabas 8. Ania ti makatulong kadagiti Kristiano a pagassa- waan tapno agballigi ti relasionda? 9, 10. Kadagiti ania a pamay-an a mapatibker da- giti agassawa ti panagpinnategda? 16 ti panawen ken bayat a sanguenda dagiti ri- gat ken nam-ay. Ad-adda nga agbalinda a na- singed nga aggayyem ken matagiragsakda ti panagkaduada. Tumibker ti relasionda, saan a babaen ti sumagmamano a dadakkel a ba- nag, kas maipakpakita iti pelikula wenno te- lebision, no di ket babaen ti di mabilang a babassit a banag - kas iti panangarakup, pa- nangapresiar, pannakaseknan, nasam-it nga isem, wenno napasnek a panangibaga iti "ko- musta ti nagmalemmo?" Babassit laeng dagi- toy a bambanag ngem dakkel ti epektoda iti relasion dagiti agassawa. Ti maysa a naballi- gi a pagassawaan a kasadon iti 19 a tawen ket agtintinnawag ken agtintinneksda iti kada aldaw "tapno laeng mangkomusta," kuna ti asawa a lalaki. 10 Gapu iti ayat, matignay met dagiti agas- sawa nga agtultuloy a mangtarus iti may- sa ken maysa. (Fil. 2:4) Dayta ti mamagba- lin a natibtibker ti panagpinnategda iti laksid dagiti pagkapuyanda. Bayat ti panaglabas ti panawen, tumibker ti naballigi a panagasa- wa. No naasawaankan, isaludsodmo iti ba- gim: 'Am-ammok met la kadi a naimbag ti asawak? Matarusak kadi ti rikrikna ken pa- nangmatmatna kadagiti bambanag? Kasano kasansan a pampanunotek ti asawak, a nala- bit laglagipek dagiti kualidad a nagustuak idi kenkuana?' TI PAGWANAWANAN
RAEMENYO TI MAYSA KEN MAYSA 11 Awan ti perpekto a panagasawa. Uray kadagiti agin-innayat nga agassawa, adda lat- ta dagiti tumaud a di pagkinnaawatan. Kas pagarigan, adda met di nagtunosan uray da Abraham ken Sara. (Gen. 21:9-11) Ngem saan a dayta ti nangpakapuy iti relasion- da. Apay? Siraraem a trinatoda ti maysa ken maysa. Kas pagarigan, inaramat ni Abraham ti sao a "pangngaasim" iti pannakisaritana ken Sara. (Gen. 12:11, 13) Nagtulnog met ni Sara ken Abraham ken imbilangna kas 'apo- na.' (Gen. 18:12) No awan panagraem dagiti agassawa iti maysa ken maysa, makita dayta iti wagas ti pannakisaritada wenno iti tono ti bosesda. (Prov. 12:18) No saanda a risuten dayta a parikut, agpegpeggad ti panagasawa- da. - Basaen ti Santiago 3:7-10, 17, 18. 12 Nangnangruna koma nga ikagumaan dagiti nabiit pay a nagkasar ti agsao a siaalu- mamay ken siraraem iti tunggal maysa tap- no nawayada a makapagtungtong. "Naragsak a naladingit ti damo a tawtawen ti panaga- 11. Apay a napateg ti panagraem para iti naballigi a panagasawa? Mangted iti pagarigan. 12. Apay a masapul nga ikagumaan dagiti nabiit pay a nagkasar ti agsao buyogen ti panagraem? Pagtalinaedenyo ti nasayaat a komunikasionyo kas agassawa sawa," malagip ti maysa nga asawa a lalaki. "Mabalin a medio marigatankayo bayat nga ikagkagumaanyo a tarusan ti rikrikna, ugali, ken kasapulan ti tunggal maysa. Ngem, ag- balligikayo no agbalinkayo a nainkalintegan, managpakatawa, napakumbaba, naanus, ken agtalekkayo ken Jehova." Nagsayaat ket- din a balakad! IPAKITAYO TI PUDPUDNO A KINAPAKUMBABA 13 Ti nasayaat a komunikasion dagiti agas- sawa ket mayarig iti agus ti danum a si- aannayas ken siuulimek nga agay-ayus iti sibay ti hardin. Napateg ti 'napakumbaba a panagpampanunot' tapno agtultuloy ti agus ti nasayaat a komunikasion. (1 Ped. 3:8) "Kinapakumbaba ti kaalistuan a pang- solbar iti di panagkinnaawatan gapu ta dayta ti pakatignayam a mangibaga iti 'sorry,' " kuna ti maysa a kabsat a lalaki a naasawaanen iti 11 a tawen. Imbaga met ti maysa a panglakayen a kasadon iti 20 a tawen: "No dadduma, napatpateg nga ibaga ti 'sorry' ngem ti 'I love you.' " Innayonna: 13. Apay a nakapatpateg ti kinapakumbaba para iti naballigi ken naragsak a panagasawa?
"Panagkararag ti maysa a kapartakan a pa- may-an tapno agbalinka a napakumbaba. No agkararagkami nga agassawa, malagipmi ti kinaimperpektomi ken ti di kaikarian a ki- namanangngaasi ti Dios. Matulongannakami dayta a maaddaan iti umiso a panangmatmat iti bagimi ken iti parikutmi." 14 Iti sabali a bangir, marigatan dagiti agas- sawa a makapagtungtong ken mangrisut iti parikut no napannakkelda. Ti napannakkel a tao saanna a tarigagayan ken dina mai- tured ti agpadispensar. Imbes nga ibagana, "Sorry; pakawanennak," adu ketdi ti pam- barna. Imbes a bigbigenna ti kamalina, agpa- basol ketdi iti sabali. No masaktan, agsakit ti nakemna imbes a makikappia, nalabit agiba- les babaen ti nasakit a sasao wenno saan lat- tan nga agun-uni. (Ecl. 7:9) Talaga a delikado ti ibunga ti kinapannakkel. Laglagipentayo a "ti Dios busorenna dagiti natangsit, ngem mangted iti di kaikarian a kinamanangngaasi kadagiti napakumbaba." - Sant. 4:6. 15 Siempre, agari no dadduma ti kinapan- nakkel. Isu a masapul a dagus a parmeken dayta. Imbaga ni Pablo kadagiti padana a Kristiano: "Saannakay koma a malnekan ti init a sipupungtotkayo pay, dikay met ikkan ti lugar ti Diablo." (Efe. 4:26, 27) Ania ti ma- balin a mapasamak no saan a suroten dagi- ti agassawa daytoy a balakad ti Sao ti Dios. "Iti naminsan, dimi inyaplikar ken lakayko ti Efeso 4:26, 27," insennaay ti maysa a ba- bai. "Talaga a diak nakaturog iti daydi a ra- bii!" Nasaysayaat ngarud a dagus a risuten ti di pagkinnaawatan iti kalmado a pamay-an. Siempre, urayen dagiti agassawa nga umu- na a lumamiis ti uloda sakbay nga agtung- tongda. Umiso laeng nga ikararagyo ti tulong ni Jehova tapno maaddaankayo iti umiso a panagpampanunot. Karaman dita ti kinapa- kumbaba, a makatulong kadakayo a mangi- 14. Ania ti epekto ti kinapannakkel iti panaga- sawa? 15. Ilawlawagmo no kasano a makatulong iti agas- sawa ti Efeso 4:26, 27 iti panangrisutda kadagiti tu- maud a dida pagkinnaawatan. 18 pamaysa a mangpanunot iti problema, saan a ti bagbagiyo laeng, tapno saan a kumaro ti si- tuasion. - Basaen ti Colosas 3:12, 13. 16 Makatulong ti kinapakumbaba ken ki- naemma tapno maipateg ti maysa dagiti pag- laingan ken abilidad ti asawana. Kas pagari- gan, mabalin a naabilidad ti asawa a babai ket us-usarenna dayta a pakabenepisiaran ti pamiliana. No napakumbaba ken naem- ma ti asawa a lalaki, saanna nga ibilang ni baketna a kakompetensia no di ket paregta- enna a mangusar iti paglainganna. Iti kasta, ipakpakitana nga ipatpateg ken dungdung- nguenna ni baketna. (Prov. 31:10, 28; Efe. 5: 28, 29) Kasta met, ti napakumbaba ken na- emma a babai saanna a pagpasindayag dagi- ti abilidadna ken dina tagibassiten ni lakay- na. Gapu ta 'maymaysadan' a lasag, agpada a masaktanda no agpannakkel ti maysa kada- kuada. - Mat. 19:4, 5. 17 Sigurado a kayatyo nga agbalin a pud- pudno a naragsak, manayon, ken pakaida- yawan ni Jehova ti relasionyo nga agassawa - kas kada Abraham ken Sara wenno da Isaac ken Rebecca. No kasta, matmatanyo ti pana- gasawa sigun iti panangmatmat ti Dios. Usi- genyo ti Saona tapno agbalinkayo a manna- kaawat ken masirib. Ipakitayo ti pudpudno nga ayat - "ti gil-ayab ni Jah" - babaen ti pana- ngapresiaryo iti asawayo. (Sol. 8:6) Ikaguma- anyo ti agbalin a napakumbaba. Tratuenyo ti asawayo buyogen ti panagraem. No ara- midenyo dagitoy, naragsakkayto nga agassa- wa kasta met ti nailangitan nga Amayo. (Prov. 27:11) Wen, mabalin a maibagayo met ti kinuna ti maysa a lalaki a naasawaanen iti 27 a tawen: "Ania la ngatan ti biagko no awan ni baketko. Tumibker a tumibker ti relasion- mi iti tunggal aldaw. Maigapu daytoy iti ayat- mi ken Jehova ken iti regular a komunika- sionmi." 16. Kasano a makatulong ti kinapakumbaba tapno maipateg dagiti agassawa ti paglaingan ken abili- dad ti tunggal maysa? 17. Ania ti nakatulong kadagiti pagassawaan nga agbalin a naragsak ken pakaidayawan ti Dios? TI PAGWANAWANAN
"Tunggal tao masapul a nasiglat no iti panag- dengngeg, nainayad no iti panagsao, na- bannayat no iti panag- pungtot." - SANT. 1:19. ANIA TI SUNGBATMO?
Apay a napateg nga iwayaantayo ti makikomunikar?
Kasano a mayaplikar dagiti na- gannak ti Santiago 1:19?
Kasano a mayaplikar dagiti an- nak ti Santiago 1:19? NAGANNAK, ANNAK - MAKIKOMUNIKAR BUYOGEN TI AYAT "NO NAAMMUAM a matayen dagiti nagannakmo inton bigat, ania ti kayatmo nga ibaga ita kadakuada?" Kasta ti naisaludsod iti ginasut nga ubbing iti Estados Unidos. Imbes nga ibagada ti aniaman a problema wenno dida pagkinnaawatan, kuna ti agarup 95 porsiento a kastoy ti ibagada kadagiti nagannakda: "Pakawanendak kadagiti kamalik" ken "Ay-ayatendakayo unay." - For Parents Only, da Shaunti Feldhahn ken Lisa Rice. 2 Gagangay nga ay-ayaten dagiti ubbing dagiti nagan- nakda, ken ay-ayaten met dagiti nagannak ti annakda. Pudno daytoy nangnangruna kadagiti Kristiano a pami- lia. Nupay kayat dagiti nagannak ken annak a nasinged- da koma iti tunggal maysa, marigatanda no dadduma nga agtungtong. Uray no nawaya a makapagsarita dagiti na- gannak ken annak, apay nga adda dagiti topiko a malik- liklikan a pagsaritaan? Ania ti sumagmamano a lapped iti nasayaat a komunikasion? Kasano a marisut dagita? "GATANGENYO" TI TIEMPO A MAKIKOMUNIKAR 3 Awan umdas a tiempo ti adu a pamilia para iti maka- gunggona a panagsasarita. Ngem saan a kasta idi tiempo ti nagkauna nga Israel. Imbilin ni Moises kadagiti Israeli- ta nga amma: "Masapul nga iyukuokmo [ti sasao ti Dios] iti anakmo ken sawem ti maipapan kadagita no agtugaw- ka iti balaymo ken no magnaka iti dalan ken no agidda- ka ken no bumangonka." (Deut. 6:6, 7) Agmalmalem idi a kadua dagiti annak ti inada iti balay wenno ti amada iti talon wenno iti pagtrabahuanna. Adu idi ti panawen a makapagkakadua ken makapagsasarita dagiti annak ken nagannak. Gapu iti dayta, maammuan dagiti nagannak ti kasapulan, tarigagay, ken personalidad dagiti annakda. 1, 2. Ania ti gagangay a rikna dagiti nagannak ken annak iti tunggal maysa, ngem ania ti parikutda no dadduma? 3. (a) Apay a marigatan ti adu a pamilia a maaddaan iti nasayaat a komunikasion? (b) Apay a saan a parikut dagiti pamilia iti nag- kauna nga Israel ti gundaway a makapagsasarita? 19
Diyo ipalubos a dagiti pakasingaan ken panagbukbukod ti manglapped iti komunikasion ti pamiliayo Kasta met, adu ti tiempo ken gundaway da- giti ubbing a mangam-ammo a naimbag ka- dagiti nagannakda. 4 Ngem naiduma itan ti biag! Iti sumag- mamano a pagilian, nasapa a mangrugi nga ageskuela dagiti ubbing, a dua laeng ti tawen ti dadduma. Adayo iti pagtaengan ti pagtra- bahuan dagiti amma ken inna. Bayat ti ababa a tiempo a makapaglalangen koma dagiti na- gannak ken annak, agawen met ti kompiu- ter, telebision, ken dadduma pay a gadyet ti panawen a makapagsasaritada. Kaaduanna nga agduduma ti lubongda, a kasla saanda nga agaammo. Gistay saandan a makapagsa- sarita. 5 Mabalin kadi a 'gatangem' ti tiempo tap- no ad-adu ti panawenmo para iti pamiliam? (Basaen ti Efeso 5:15, 16.) Inkeddeng ti dad- duma a pamilia a kissayan ti panagbuyada iti TV wenno panagaramatda iti kompiuter. 4. Apay a parikut ti komunikasion iti adu a pami- lia ita? 5, 6. Kasano a 'gatgatangen' ti dadduma a nagan- nak ti ad-adu a tiempo tapno makalangenda dagiti annakda? 20 4. Apay a parikut ti komunikasion iti adu a pami- lia ita? 5, 6. Kasano a 'gatgatangen' ti dadduma a nagan- nak ti ad-adu a tiempo tapno makalangenda dagiti annakda? 20 Inkagumaan met ti dadduma ti makapagka- kadua a mangan a sangapamiliaan uray ma- minsan laeng iti kada aldaw. Ken anian a nagsayaat nga urnos ti panagdaydayaw ti pa- milia tapno dagiti nagannak ken dagiti an- nak agbalinda a nasinged iti maysa ken may- sa ken sitatalna a mapagsasaritaanda dagiti naespirituan a bambanag! Ti panangilatang iti maysa nga oras wenno nasursurok pay para iti panagdaydayaw ti pamilia ket na- sayaat a pangrugian, ngem saan la a dayta ti kasapulan tapno naan-anay a makapagtu- tungtong ti pamilia. Kasapulan ti regular ken masansan a komunikasion. Sakbay a mapan iti eskuelaan ti anakmo, mangibagaka iti ba- nag a makaparegta, pagsaritaanyo ti inaldaw a teksto, wenno agkararagka a kaduam isu- na. Dakkel ti maitulong dayta iti intero nga agmalemna. 6 Nangaramid ti dadduma a nagannak iti panagbalbaliw tapno ad-adu ti tiempo a ma- kalangenda dagiti babassit pay nga annak- da. Kas pagarigan, ni Laura a maysa nga ina nga adda dua nga ubbingna ket nagikkat TI PAGWANAWANAN
iti trabahona tapno adda panawenna kada- giti annakna. Kunana: "No iti agsapa, agal- alistokami amin a mapan agtrabaho wenno ageskuela. No makaawidakon iti rabii, naka- turogen dagiti annakko, a ti yayada ti nang- paturog kadakuada. Nupay basbassit itan ti kuartami gapu ta nagikkatak iti trabaho, ad-addan nga ammok ti pampanunoten ken problema dagiti annakko. Dengdenggek ti ikarkararagda ket idalan, paregtaen, ken isu- rok ida." "NASIGLAT NO ITI PANAGDENGNGEG" 7 Kalpasan ti pananginterbiuda iti adu nga ubbing, dinakamat dagiti autor ti libro a For Parents Only ti sabali pay a lapped ti komu- nikasion. Kunada: "Ti kangrunaan a rekla- mo dagiti ubbing maipapan kadagiti nagan- nakda ket, 'Didak dengdenggen.' " Saan la nga isuda ti agparparikut iti dayta. Masan- san met a kasta ti reklamo dagiti nagannak maipapan iti annakda. Tapno nawaya ti ko- munikasion, masapul a dumngeg a naimbag dagiti kameng ti pamilia iti tunggal maysa. - Basaen ti Santiago 1:19. 8 Dakayo a nagannak, dumdumngegkay met la kadi kadagiti annakyo? Mabalin a narigat daytoy no nabannogka wenno kas- la di napateg kenka ti ibagbaga ti anakmo. Ngem ti kasla di napateg kenka ket maba- lin a nakapatpateg iti anakmo. 'Nasiglatka iti panagdengngeg' no atentiboka saan laeng nga iti ibagbaga ti anakmo no di pay ket iti pamay-an a panangibagana iti dayta. Mad- law iti timek ken reaksion ti ubing no ania ti marikriknana. Napateg met ti panagsalud- sod. "Mayarig iti danum iti nauneg a bubon ti pampanunoten ti maysa a tao," kuna ti Bib- lia, "ngem kabaelan a yaon ti tao nga adda- an iti [pannakaawat]." (Prov. 20:5, Ti Naimbag a Damag Biblia) Nangnangruna a kasapulan 7. Ania ti agpada a reklamo dagiti annak ken na- gannak? 8. Kasano a makapagimdeng a naimbag dagiti na- gannak kadagiti annakda? MAYO 15, 2013 ti pannakaawat no kasarsaritam ti anakmo maipapan kadagiti sensitibo a topiko. 9 Dakayo nga annak, agtultulnogkayo met la kadi kadagiti nagannakyo? "Umimdeng- ka, anakko, iti disiplina ni amam," kuna ti Sao ti Dios, "ket saanmo a baybay-an ti linteg ni inam." (Prov. 1:8) Laglagipem nga ipatpa- tegdaka dagiti nagannakmo ken pampanu- notenda ti pagsayaatam, isu a nainsiriban a dumngeg ken agtulnogka kadakuada. (Efe. 6:1) Nalaklaka ti agtulnog no adda nasayaat a komunikasion ken no ammom a maipatpa- tegka. Ibagam kadagiti nagannakmo no ania ti panagriknam iti bambanag. Makatulong dayta tapno matarusandaka. Siempre, masa- pul met a tarusam ida. 10 Masapul nga agannadka no maipapan iti ibalakad dagiti padam nga agtutubo. Ma- balin nga ibagada ti kayatmo a denggen, ngem mabalin nga awan a pulos ti maitu- long ti balakadda. Mabalin pay ketdi a pa- kairubuam dayta. Gapu ta awananda pay iti sirib ken kapadasan a kas kadagiti natata- engan, narabaw ti panangmatmat ti kaaduan nga agtutubo ken mabalin a saanda a pam- panunoten dagiti dakes nga epekto ti tig- nayda. Laglagipem ti napasamak ken Reho- boam nga anak ni Ari Solomon. Idi nagbalin nga ari ti Israel, nainsiriban koma no sinurot- na ti balakad dagiti lallakay. Ngem sinurotna ti minamaag a balakad dagiti agtutubo a lal- laki a dimmakkel a kaduana. Kas resultana, napukawna ti suporta ti kaaduan nga umili iti pagarianna. (1 Ar. 12:1-17) Imbes a tula- dem ti minamaag a desision ni Rehoboam, ikagumaam ti kanayon a makisarita kada- giti nagannakmo. Ibagam kadakuada dagi- ti pampanunotem. Ipangagmo ti balakadda, ken agsursuroka iti sirib nga adda kadakua- da. - Prov. 13:20. 9. Apay a masapul a dumngeg dagiti annak kada- giti nagannakda? 10. Ania ti maadaltayo iti salaysay ti Biblia maipa- pan ken Rehoboam? 21
11 Dakayo a nagannak, no saanyo a kayat nga agpabalakad dagiti annakyo kadagiti ka- patadanda, nalakadakay koma nga as-asit- gan ken kasarsarita. Insurat ti maysa a tin- edyer a kabsat a babai: "Makaunget a dagus dagiti nagannakko no adda ibagak a nagan ti lalaki. Isu a maawan ti gagarko a mangituloy iti ibagbagak." Kuna pay ti sabali nga agtu- tubo a kabsat a babai: "Kayat ti adu nga ag- tutubo ti balakad dagiti nagannakda, ngem no saan nga ikankano ida dagiti nagannak- da, bumirokda iti sabali a pagpabalakadan, uray dagidiay bassit pay ti kapadasanda." Si- dadaanka koma a dumngeg kadagiti annak- mo ken tarusam ti rikriknada, aniaman ti ka- yatda nga ibaga. Iti kasta, saanda a bumdeng a makitungtong kenka ken surotenda ti ba- lakadmo. "NAINAYAD NO ITI PANAGSAO" 12 Tumaud met ti lapped ti komunikasion no dagus a makaunget dagiti nagannak iti ibaga ti annakda. Natural laeng a kayat dagiti Kristiano a nagannak a salakniban dagiti an- nakda gapu ta nakaad-adu ti peggad kadagi- toy "maudi nga aldaw." (2 Tim. 3:1-5) Ngem ti ibilang dagiti nagannak kas salaknib ket mabalin a nalabes kadagiti annak. 13 Nasaysayaat no saan a dagus nga ibaga dagiti nagannak ti opinionda. Pudno a saan a nalaka ti agulimek no adda makaparurod nga ibagbaga ti anakmo. Ngem nasayaat no dumngegka a naimbag sakbay a sumung- batka. Insurat ni masirib nga Ari Solomon: "No ti asinoman sumungbat iti maysa a ba- nag sakbay a mangngegna, kinamaag dayta iti biangna ken maysa a pannakaipababa." (Prov. 18:13) No agtalinaedka a kalmado ken dumngegka, ad-adunto ti ibaga ti anakmo. Masapul nga ammuem ti amin sakbay a ma- 11. Ania ti mabalin a resultana no saan a nalaka a maas-asitgan dagiti nagannak? 12. Kasano a ti reaksion dagiti nagannak lapdanna ti pannakisarita kadakuada dagiti annakda? 13. Apay a saan koma a dagus nga ibaga dagiti na- gannak ti opinionda? 22 kaipaayka iti tulong. Mabalin a 'nadawel ti saritana' gapu ta marirriribukan ti pusona. (Job 6:1-3) Kas naayat a nagannak, dumngeg- ka iti anakmo ken tarusam tapno makatu- long kenkuana ti ibagam. 14 Dakayo nga annak, nasken met a 'na- inayad ti panagsaoyo,' a saankay a dagus a sumupiat iti ibagbaga dagiti nagannakyo. In- ted ti Dios kadagiti nagannakyo ti responsa- bilidad a mangsanay kadakayo. (Prov. 22:6) Mabalin a ti mapaspasaranyo ket umasping iti napasaranda. Maysa pay, pagbabbabaw- yanda dagiti naaramidanda a kamali idi agtu- tuboda ket kayatda a mailiklikkayo kadagi- ta. Ngarud, ibilangyo dagiti nagannakyo kas gagayyem ken mammagbaga, saan ket a ka- busor. (Basaen ti Proverbio 1:5.) "Dayawem ni amam ken ni inam," ken ipakitam nga ay-ayatem ida kas iti panagayatda kenka. Iti kasta, nalaklaka a 'padakkelendaka iti disip- lina ken panangiturong-panunot ni Jehova.' - Efe. 6:2, 4. "NABANNAYAT NO ITI PANAGPUNGTOT" 15 No dadduma, ditay makaan-anus ka- dagiti patpatgentayo. "Kadagiti sasanto ken matalek a kakabsat a naikaykaysa ken Kristo [iti] Colosas," insurat ni apostol Pablo: "Da- kayo nga assawa a lallaki, itultuloyyo nga ayaten dagiti assawayo ket dikay agpungtot a sipapait kadakuada. Dakayo nga amma, di- kay rurruroden ti annakyo, tapno saan a ma- upay ti riknada." (Col. 1:1, 2; 3:19, 21) Inda- gadag ni Pablo kadagiti taga-Efeso: "Maikkat koma kadakayo ti isuamin a makadangran a kinapait ken unget ken pungtot ken panagri- riaw ken nabassawang a panagsasao." (Efe. 4:31) No patanorentayo dagiti aspeto ti bu- nga ti espiritu ti Dios a kas iti mabayag a pa- nagitured, kinaalumamay, ken panagteppel, agtalinaedtayo a kalmado uray no makapa- rurod ti kasasaad. - Gal. 5:22, 23. 14. Apay a masapul a 'nainayad ti panagsao' dagiti annak? 15. Ania ti makatulong tapno maanusantayo dagi- ti patpatgentayo? TI PAGWANAWANAN
16 Usigem ti ulidan ni Jesus. Panunotem no kasano kakaro ti pannakariribuk ni Jesus iti maudi a pangrabiina a kaduana dagiti apostolna. Ammona a dandaninan lak-amen ti in-inut ken naut-ot nga ipapatay. Agpannu- ray iti kinamatalekna ti pannakasantipikar ti nagan ni Amana ken ti pannakaisalakan da- giti tattao. Ngem iti dayta met la a panna- ngan, adda "timmaud a nabara a supiat iti nagtetengngaan [dagiti apostol] no siasino kadakuada ti kasla kadakkelan." Saan a bi- nugkawan wenno pinagungtan ida ni Jesus. Imbes ketdi, sikakalmado a kinorehirna ida. Impalagipna a nagtalinaedda kenkuana ba- yat dagiti narigat a kasasaad. Nupay kinali- kaguman ni Satanas a yakayaken ida a kas iti trigo, imbaga ni Jesus nga agtalek a maka- pagtalinaedda a nasungdo. Nangaramid pay ketdi iti maysa a tulag kadakuada. - Luc. 22: 24-32. 17 Kasapulan met nga agbalin a kalmado dagiti annak. Nangruna no tin-edyerdan, mabalin a saanda a kayat a balbalakadan ida dagiti nagannakda ta ibilangda dayta kas kaawan panagtalek. Nupay mabalin a pud- no dayta no dadduma, laglagipem a masek- nan kenka dagiti nagannakmo gapu ta ay- ayatendaka. No siuulimek a dumngegka ken makikooperarka kadakuada, maalam ti pa- nagtalekda ken mapaneknekam a respon- sableka. Gapu iti dayta, mabalin nga ad-adu a wayawaya ti maipaay kenka. Nainsiriban ti panagbalin a managteppel. "Isuamin nga es- pirituna ti iyesngaw ti maysa a maag," kuna ti nainsiriban a proverbio, "ngem daydiay masirib patalnaenna dayta agingga iti kama- udianan." - Prov. 29:11. 18 Kadakayo a patgen a nagannak ken an- 16. Kasano a kinorehir ni Jesus dagiti adalanna, ken apay a nagpaiduma dayta? 17. Ania ti makatulong kadagiti annak tapno agba- linda a kalmado? 18. Kasano a ti ayat agresulta iti nasayaat a komu- nikasion? MAYO 15, 2013 16. Kasano a kinorehir ni Jesus dagiti adalanna, ken apay a nagpaiduma dayta? 17. Ania ti makatulong kadagiti annak tapno agba- linda a kalmado? 18. Kasano a ti ayat agresulta iti nasayaat a komu- nikasion? MAYO 15, 2013 Dumdumngegkayo kadi a naimbag kadagiti annakyo? 23
PAKASARITAAN TI BIAG Nagbalin a Makapnek ti Biagmi KAS INSALAYSAY NI PATRICIA SMITH KAYAN-ANAK pay laeng ti anakko a ni Gary idi 1958 idi nadlawko nga adda depektona. Ngem lim- mabas pay ti sangapulo a bulan sakbay a natakua- tan dagiti doktor no ania ti sakitna ken lima a ta- wen sakbay a kinompirma dayta dagiti espesialista iti London. Napalalo ti ladingitko idi nakitak a na- karkaro nga amang dagiti sintomas iti balasangko a ni Louise, a nayanak siam a tawen kalpasan ni Gary. "Agpada nga addaan dagiti annakmo iti LMBB syndrome, ket awan agasna dayta," siaalumamay a kinuna kaniak dagiti doktor. Bassit pay idi ti pan- nakaammo maipapan iti daytoy a manmano a sa- kit. Karaman kadagiti sintomas ti kasta a sakit ket ti depekto iti mata nga agresulta iti pannakabul- sek, kinalukmeg, surok a ramay ti ima ken/wen- no saka, nabuntog a panagsursuro, problema ti ko- ordinasion ti bagi, diabetes mellitus, osteoarthritis, ken depektibo a kidney. No kasta, saan a kaskarina ti panangaywan kadagiti annakko. Sigun iti nabiit pay a panagadal, 1 iti kada 125,000 a tattao iti Brita- nia ti addaan iti kastoy a sakit, nupay mabalin nga ad-adu pay ti addaan iti kastoy a sakit ngem di unay nakaro. NAGBALIN NI JEHOVA A 'NATALGED A KAMANGMI' Adda Saksi ni Jehova a nakasaritak di nagbayag kalpasan a nakiasawaak, ket dagus a nabigbigko ti Ti Laurence-Moon-Bardet-Biedl syndrome ket naipanagan iti uppat a doktor a nakatakuat iti daytoy a recessive genetic disorder, a matawid no agpada nga addaan dagiti nagannak iti recessive gene. Maaw-awagan dayta ita iti Bardet-Biedl syndrome. Awan agasna daytoy. 24 kinapudno. Ngem awan pulos ti interes ni lakay- ko iti dayta. Gapu iti trabahona, kanayonkami nga umakar, isu a saanak a regular a makagimong. Nu- pay kasta, intultuloyko ti nagbasa iti Biblia ken nag- kararag ken Jehova. Naliwliwaak idi nabasak a "ni Jehova agbalinto a natalged a kamang maipaay iti asinoman a nailupitlupit, natalged a kamang kada- giti tiempo ti riribuk" ken 'saannanto a baybay-an dagidiay mangbirbirok kenkuana.' - Sal. 9:9, 10. Nakapuy ti panagkita ni Gary isu nga idi innem ti tawenna, inserrekmi iti maysa a boarding school iti abagatan a kosta ti England a para kadagiti adda- an iti depekto. Kanayon a tumawag kaniak a mangi- baga kadagiti parikutna, ket gundawayak met nga ilawlawag kenkuana dagiti pamunganayan a prin- sipio ti Biblia. Sumagmamano a tawen kalpasan ti pannakayanak ni Louise, nagsakitak met iti multi- ple sclerosis ken fibromyalgia. Nagsubli iti pagta- enganmi ni Gary idi 16 ti tawenna manipud iti paggigiananna nga eskuelaan. Ngem in-inut a kim- mapuy ti panagkitana, ket nairehistro kas bulsek idi 1975. Pinanawannakami ni lakayko idi 1977. Di nagbayag kalpasan a nagsubli ni Gary, naki- timpuyogkami iti maysa a naayat a kongregasion, ket nabautisaranak idi 1974. Napalalo ti yamanko idi adda panglakayen a timmulong ken Gary bayat a mapaspasaranna dagiti pisikal a panagbalbaliw ti maysa nga agtutubo. Timmulong met ti dadduma pay a Saksi kadagiti trabaho iti pagtaenganmi, ket idi agangay, lima kadakuada ti tinangdanan ti lokal a gobierno kas paraaywan iti pagtaenganmi. Nag- dakkel a tulong dayta kadakami! Nagtultuloy a rimmang-ay ni Gary iti kinapud- no ket nabautisaran idi 1982. Yantangay tarigagay- TI PAGWANAWANAN
na ti ag-auxiliary pioneer, inkeddengko a kaduaen ket intultuloyko dayta iti adu a tawen. Nakaragrag- sak ni Gary idi dinamag kenkuana ti manangaywan iti sirkitomi, "Apay a dimo padasen ti ag-regular pio- neer, Gary?" Dayta laeng a pammaregta ti kasapu- lan ni Gary, ket naaprobaran a payunir idi 1990. ken kanayon nga okupado iti Kingdom Hall, a kab- laawanna dagiti kakabsat ken tumulong a mangasi- kaso iti sound system. Adda dagiti kakabsat a mangkuyog ken Gary iti ministerio, nga iduronda ti wheelchair-na gapu ta adda arthritis-na. Maysa a kabsat ti timmultulong kenkuana a mangyadal iti Biblia iti maysa nga inte- resado. Naparegta met ni Gary ti maysa a Kristiano nga inaktibo iti 25 a tawen. Tumabtabuno itan iti gi- mong dagitoy a dua a tinulonganna. Namindua a nasuktan ti nagsuopan ti padingpa- ding ni Gary, idi 1999 ken idi 2008, ngem adayo a nakarkaro ti sakit ni Louise. Nayanak a bulsek ni Louise, ket idi nakitak a surok ti ramay ti maysa a sakana, ammokon nga addaan met iti LMBB syndrome. Ipakita dagiti eksaminasion a depektibo met ti adu a lalaemna. Iti simma- ganad a tawtawen, limmasat iti adu nga operasion, pakairama- nan ti lima nga operasion iti kid- ney. Adda met diabetes-na kas ken Gary. Idi siam ti tawen ni Louise, nasursurona ken lolana ti ag- gansilio. Siak met ken ti maysa kadagiti paraaywan ti nangisu- ro kenkuana nga agborda. Gapu ta magusgustuanna nga arami- den dagita, aggansilio kadagiti namaris a blanket para kadagi- ti ubbing ken natataengan a ka- kabsat iti kongregasion. Agara- mid met kadagiti greeting cards babaen iti babassit a maipigket a ladladawan. Nasursuro ni Louise ti agmakinilia idi tin-edyeren. Ita, iti tulong ti makapagsao a kom- piuter, kanayon a makikomuni- kar kadagiti gagayyemna babaen ti e-mail. Nabautisaran ni Louise idi agtawen iti 17. No tiempo da- giti espesial a kampania, ag- auxiliary pioneer-kami nga agii- na. Kas ken Gary, imemoria met ni Louise dagiti teksto tapno ma- yebkasna ti pammatina iti inkari ti Dios a maysa a lubong, a sadiay "maluktanto ti matmata dagidiay bulsek" ken "awanto ti agtataeng nga agkuna: 'Masakitak.' " - Isa. 33:24; 35:5. Gapu ta ammo ni Louise da- giti mabalin a tumaud a proble- ma no maoperaan, nakisarita a nasaksakbay kadagiti siruhano, anestesiologo, ken dagiti opi- sial iti ospital ket inlawlawagna no apay a saan nga agpayalison iti dara. Kas resulta, nagbalin a nasinged kadagiti nangasikaso kenkuana. MAKAPNEK A BIAG Anian a yamanmi kadagiti napateg a kinapudno a linaon ti naipaltiing a Sao ni Jehova! Okupadokami iti pagtaengan- mi, nangnangruna iti panagda- yaw ken Jehova. Adu nga oras idi nga ibasbasaak da Gary ken Louise sakbay pay nga adda da- giti moderno nga elektroniko a katulongan. Adda itan dagi- ti CD, DVD, ken recordings manipud iti a maka- tulong iti linawas a panagadalmi iti Biblia, ket ma- kapagkomentokami pay kadagiti gimong. Anian a yamanmi kadagiti na- pateg a kinapudno a linaon ti naipaltiing a Sao ni Jehova! Agyamyamankami unay iti naayat a su- porta ti kongregasionmi, ta no awan dayta saanmi koma a maaramidan ti adu nga aktibidadmi. Ken gapu iti tulong ni Jehova, nagbalin a makapnek ti biagmi. No dadduma, ikabesa ni Gary dagiti komentona, ket no adda palawagna iti Teokratiko nga Eskuela- an ti Panagministro, yebkasna dayta iti bukodna a sasao. Nadutokan a ministerial nga adipen idi 1995 MAYO 15, 2013 25
"Karurodyo ti dakes, kumpetkayo iti naim- bag." - ROMA 12:9. ANIA TI SUNGBATMO?
Ania ti naespirituan a tawidtayo?
Aniada a leksion ti maadaltayo kadagiti tignay ni Esau?
Kasanotayo a masaluadan ti ta- widtayo? 26 SALUADAM TI TAWIDMO BABAEN TI NAINSIRIBAN A DESISIONMO PINILI ti minilion ti nainsiriban a desision nga agserbi ken Jehova a Dios ken sisisinged a mangsurot kadagi- ti addang ni Jesu-Kristo. (Mat. 16:24; 1 Ped. 2:21) Saan- tay a tagtagilag-anen ti panangidedikartayo iti biagtayo iti Dios. Ti pilitayo ket saan a naibatay iti narabaw a panna- kaammo iti sumagmamano a kasuratan, no di ket iti na- uneg a panagadal iti Sao ti Dios. Gapuna, naammuan- tayo ti adu a makapabileg a detalye maipapan iti tawid nga ikari ni Jehova kadagidiay 'manggun-od iti pannaka- ammo maipapan kenkuana ken iti daydiay imbaonna, ni Jesu-Kristo.' - Juan 17:3; Roma 12:2. 2 Tapno agtalinaedtayo kas pudno a Kristiano, masa- pul a mangaramidtayo kadagiti desision a makaay-ayo iti nailangitan nga Amatayo. Usigen daytoy nga arti- kulo dagitoy a napapateg a saludsod: Ania ti tawidta- yo? Kasano ti rumbeng a panangmatmattayo iti dayta? Kasanotayo a masigurado a matagikuatayo ti tawidta- yo? Ania ti makatulong tapno makaaramidtayo kadagiti nainsiriban a desision? ANIA TI TAWIDTAYO? 3 Adda laeng sumagmamano a bilang dagiti Kristiano a mangnamnama nga umawat iti "di agrupsa ken di natu- lawan ken di agkupas a tawid" - ti di magatadan a pribile- hio a makipagturay ken Kristo idiay langit. (1 Ped. 1:3, 4) Masapul a "mayanak manen" dagitoy nga indibidual tap- no matagikuada dayta a tawid. (Juan 3:1-3) Ania met ti tawid dagiti minilion a "sabsabali a karnero" ni Jesus a makitimtimpuyog kadagiti napulotan a pasurotna iti 1, 2. (a) Ania ti nakatulong kenka nga agdesision nga agserbi iti Dios? (b) Ania dagiti saludsod a mabalintayo nga iyimtuod mai- naig iti naespirituan a tawidtayo? 3. Ania a tawid ti awatento dagiti (a) napulotan ken (b) "sabsa- bali a karnero"? TI PAGWANAWANAN
pannakaikasaba ti naimbag a damag ti Paga- rian ti Dios? (Juan 10:16) Awatendanto ti ta- wid a saan a pulos naawat da Adan ken Eva gapu iti panagbasolda - ti agnanayon a biag iti paraiso a daga nga awanen ti panagsaga- ba, ipapatay, ken panagleddaang. (Apoc. 21: 1-4) Inkari ngarud ni Jesus iti managdak- dakes a kaduana a nailansa iti kayo a pag- tutuokan: "Pudno ibagak kenka ita nga al- daw, Makikaduakanto kaniak idiay Paraiso." - Luc. 23:43. 4 Uray itan, tagtagiragsakentayo ti sumag- mamano nga aspeto ti tawidtayo. Gapu iti pammatitayo iti "subbot nga imbayad ni Kristo Jesus," natalna ti riknatayo ken nasi- ngedtayo iti Dios. (Roma 3:23-25) Nalawag kadatayo dagiti napapateg a kari a linaon ti Sao ti Dios. Karamantayo met iti maysa nga internasional a panagkakabsat a gubua- yan ti aglaplapusanan a rag-o. Ken nagsaya- at a pribilehio ti panagbalin a maysa a Saksi ni Jehova. Anian a yamantayo iti daytoy a ta- widtayo! 5 Ngem tapno masaluadantayo ti nagsaya- at a tawidtayo, masapul nga agtalinaedtayo a nasiput kadagiti taktika ni Satanas. Kanka- nayon a padasen ni Satanas nga impluensia- an ti ili ti Dios tapno makaaramidda iti desi- sion a pakapukawan ti tawidda. (Num. 25: 1-3, 9) Gapu ta ammo ni Satanas nga aside- gen ti panagpatinggana, kasta unay ti pana- ngikagumaanna a mangyaw-awan kadatayo. (Basaen ti Apocalipsis 12:12, 17.) Tapno 'ma- kapagtakdertayo a sititibker maibusor kada- giti pangallilaw ti Diablo,' masapul nga ag- tultuloy a tagipatgentayo ti tawidtayo. (Efe. 6: 11) Mainaig iti dayta, adda napapateg a lek- sion a maadaltayo ken Esau nga inauna nga anak ni Isaac. 4. Aniada a bendision ti agdama a tagtagiragsaken- tayo? 5. Ania ti ikagkagumaan ni Satanas nga aramiden mainaig iti ili ti Dios, ken ania ti makatulong kada- tayo nga agtakder a sititibker maibusor kadagiti pa- ngallilawna? MAYO 15, 2013 4. Aniada a bendision ti agdama a tagtagiragsaken- tayo? 5. Ania ti ikagkagumaan ni Satanas nga aramiden mainaig iti ili ti Dios, ken ania ti makatulong kada- tayo nga agtakder a sititibker maibusor kadagiti pa- ngallilawna? MAYO 15, 2013 SAANMO A TULTULADEN NI ESAU 6 Agarup 4,000 a tawenen ti napalabas, naipasngay dagiti singin nga annak da Isaac ken Rebecca - da Esau ken Jacob. Bayat ti ida- dakkelda, nagduma ti kababalin ken paggu- gustoda nga aramiden. "Ni Esau nagbalin a maysa a lalaki nga ammona ti aganup, lalaki ti tay-ak," idinto ta "ni Jacob [ket] maysa a la- laki nga awan pakababalawanna, agnanaed kadagiti tolda." (Gen. 25:27) Sigun iti mana- gipatarus iti Biblia a ni Robert Alter, ti Heb- reo a sao a naipatarus nga "awan pakababala- wanna" kaipapananna ti "kinatarnaw wenno kinainosente." 7 Idi agtawenen da Esau ken Jacob iti 15, natay ti loloda a ni Abraham, ngem nag- talinaed ti kari ni Jehova ken Abraham. Idi agangay, inulit dayta ni Jehova ken Isaac. Im- bagana nga amin dagiti nasion iti daga ben- disionandanto ti bagbagida babaen ti bin-i ni Abraham. (Basaen ti Genesis 26:3-5.) Im- palgak dayta a kari a ti Mesias - ti matalek a "bin-i" iti Genesis 3:15 - ket agtaud iti kapu- totan ni Abraham. Kas inauna nga anak ni Isaac, adda legal a kalintegan ni Esau iti day- ta a kari. Anian a nagsayaat a tawid ti agur- uray ken Esau! Ngem tinagipategna kadi dayta? 8 Maysa nga aldaw a simmangpet ni Esau manipud iti tay-ak, nakitana a "mangpabpa- burek ni Jacob iti gisado." "Darasem, pang- ngaasim," kinuna ni Esau, "ikkannak ti sang- katilmon iti nalabaga - ti nalabaga dita, ta nabannogak!" Insungbat ni Jacob: "Ila- kom kaniak, umuna iti amin, ti kalintegam kas inauna!" Ania ti pinili ni Esau? Sidu- dursok nga insungbatna: "Ania ti pagimba- gan kaniak ti kalintegan iti pannakayanak?" Wen, mas pinili ni Esau ti sangamalukong a gisado ngem iti kalinteganna kas inauna! Tapno agbalin a legal ti saritaanda, impilit ni 27
Dimo isagsagmak ti naespirituan a tawidmo Jacob: "Agsapataka kaniak umuna iti amin!" Saan a nagpangadua ni Esau a nangisuko iti kalinteganna kas inauna. Kalpasanna, "ni Ja- cob nangted ken Esau iti tinapay ken gisa- do a lentehas, ket isu nangan ken imminum. Kalpasanna timmakder ket napanen. Gapu- na inumsi ni Esau ti kalintegan iti pannaka- yanak." - Gen. 25:29-34. 9 Tawtawen kalpasanna, idi marikna ni Isaac a dandanin matay, sinigurado ni Re- becca a ni Jacob ti umawat iti kalintegan ti pannakayanak nga inlako kenkuana ni Esau. Nabigbig ni Esau idi agangay a minamaag ti pilina, ket impakaasina ken Isaac: "Ben- disionannak, uray siak met, amak! . . . Sa- annak kadi nga inteddaan iti bendision?" Idi imbaga ni Isaac a saannan a maibaba- wi ti bendision nga insawangna ken Jacob, "impigsa ni Esau ti timekna ket nagsangit." - Gen. 27:30-38. 10 Aniada nga aspeto ti kababalin ni Esau ti makitatayo iti salaysay? Impakitana a na- patpateg kenkuana ti nainlasagan a tariga- gayna ngem iti masanguanan a bendision nga agur-uray kenkuana kas paset ti tawid- na. Saan nga impateg ni Esau ti kalinteganna iti pannakayanak ken nabatad a saanna nga ay-ayaten ti Dios. Dina met pinampanunot no anianto ti epekto ti tignayna kadagiti ka- putotanna. Iti sabali a bangir, impateg unay ni Jacob ti tawidna. Kas pagarigan, nagtul- nog ni Jacob iti bilin dagiti nagannakna ma- ipapan iti panagpili iti asawa. (Gen. 27:46- 28:3) Gapu ta sidadaan nga aganus ken ag- sakripisio kas panagtulnogna, nabendisio- nan nga agbalin nga inapo ti Mesias. Ania ti panangmatmat ti Dios kada Esau ken Ja- cob? Kinuna ni Jehova babaen ken propeta Malakias: "Inayatko ni Jacob, ket ginurak ni Esau." - Mal. 1:2, 3. 11 Napateg kadi kadagiti Kristiano ita ti kunaen ti Biblia maipapan ken Esau? Wen. Binallaagan ni apostol Pablo dagiti padana a Kristiano nga agannadda nga "awan koma ti mannakiabig wenno uray asinoman a saan a mangtagipateg iti sagrado a bambanag, a kas ken Esau, nga impadawatna dagiti ka- linteganna kas inauna a kasukat ti maysa a pannangan." (Heb. 12:16) Agaplikar pay la- eng kadagiti Kristiano dayta a pakdaar. Ma- sapul a taginayonentayo ti panangipategtayo iti sagrado a bambanag tapno malabananta- yo dagiti nainlasagan a tarigagay ket saan- tay a mapukaw ti naespirituan a tawidtayo. Ngem apay a dinakamat ni Pablo ti panna- kiabig idi tinukoyna ti inaramid ni Esau? Agsipud ta no agtignaytayo kas ken Esau a tumuloktayo iti nainlasagan a tartarigagayta- yo, nalakatayo a makaaramid iti basol, kas ti 10. Ania ti panangmatmat ni Jehova kada Esau ken Jacob, ken apay? 11. (a) Kas Kristiano, kasanotayo a magunggona- an iti salaysay maipapan ken Esau? (b) Idi tinukoy ni Pablo ti inaramid ni Esau, apay a dinakamatna ti pannakiabig? TI PAGWANAWANAN 10. Ania ti panangmatmat ni Jehova kada Esau ken Jacob, ken apay? 11. (a) Kas Kristiano, kasanotayo a magunggona- an iti salaysay maipapan ken Esau? (b) Idi tinukoy ni Pablo ti inaramid ni Esau, apay a dinakamatna ti pannakiabig? TI PAGWANAWANAN
pannakiabig. Gapu iti dayta, mabalin a ma- pukawtayo ti tawidtayo. ISAGANAM ITAN TI PUSOM 12 Kas ad-adipen ni Jehova, ikagumaantay a liklikan dagiti situasion a mangsulisog ka- datayo nga agaramid iti immoralidad. Im- bes ketdi, ikararagtayo ken Jehova a Dios a tulongannatay a saan a tumulok iti sulisog. (Mat. 6:13) Ngem kanayon nga ikagkaguma- an ni Satanas a dadaelen ti espiritualidad- tayo bayat nga itultuloytay ti agbalin a na- tarnaw iti daytoy dakes a lubong. (Efe. 6:12) Kas dios daytoy dakes a sistema ti bamba- nag, ammo ti Diablo no kasano a gunda- wayan dagiti imperpekto a tarigagaytayo ba- baen ti panangaramatna kadagiti sulisog a kadawyan iti imperpekto a tao. (1 Cor. 10:8, 13) Kas pagarigan, ipapanmo a maipas- pasangoka iti sulisog nga agaramid iti im- moral. Ania ti aramidem? Agbalinka kadi a kas ken Esau, a sidadaras a timmulok iti su- lisog? Wenno labanam ti sulisog ken aday- wam, kas iti inaramid ni Jose nga anak ni Ja- cob idi sinulisog ti asawa ni Potifar? - Basaen ti Genesis 39:10-12. 13 Adu a kakabsattayo ti naipasango kada- giti sulisog ket masapul nga agpilida no tu- ladenda ti inaramid ni Esau wenno ni Jose. Nainsiriban a nagtignay ti kaaduan ket napa- ragsakda ti puso ni Jehova. (Prov. 27:11) Ngem nagtignay a kas ken Esau ti daddu- ma idi naipasangoda iti sulisog, ket nagpeg- gad ti naespirituan a tawidda. Kinapudno- na, adu ti matubtubngar ken mailaklaksid iti tinawen gapu iti seksual nga immorali- dad. Napateg ngarud nga isaganatayo itan ti pusotayo - sakbay a maipasangotayo kada- 12. (a) Kasano a sulsulisogen ni Satanas ti tunggal maysa kadatayo? (b) Mangted iti pagarigan iti Ka- suratan a makatulong no maipasangotayo iti suli- sog. 13. (a) Iti kaaldawantayo, kasano nga agtigtignay ti adu a kas ken Jose, ngem kasano met nga agtig- tignay ti dadduma kas ken Esau? (b) Ania ti masa- pul nga aramidentayo tapno saantay a makapagtig- nay a kas ken Esau? giti kasasaad a mangsubok iti kinatarnawta- yo! (Sal. 78:8) Adda dua nga addang a maba- lintay nga aramiden tapno masarangettayo ti sulisog ken makaaramidtayo iti nainsiriban a desision inton agangay. AGPANUNOT KEN AGSAGANAKA 14 Ti umuna nga addang isu ti panangpa- nunot iti pagbanagan dagiti tignaytayo. Naun- uneg ti panangipategtayo iti naespirituan a tawidtayo no nauneg ti ayattayo ken Jehova, ti Gubuayan dayta a tawid. No ay-ayatenta- yo ti maysa a tao, siempre ditay kayat a ma- saktan. Imbes ketdi, ikagumaantayo a parag- saken. Nasayaat ngarud a panunotentayo ti epekto kadatayo ken iti sabsabali no tumu- loktayo iti narugit a nainlasagan a tarigagay- tayo. Isaludsodtayo iti bagitayo: 'Ania ngata ti epekto ti inaagum a tignayko iti relasion- ko ken Jehova? Anianto ngata ti epektona iti pamiliak ti dakes a tignayko? Anianto ngata ti epekto dayta kadagiti kakabsat iti kongre- gasion? Addanto ngata maitibkol?' (Fil. 1:10) Mabalin met nga isaludsodtayo: 'Ipalubos- ko kadi nga agsagabaak gapu laeng iti apag- kanito a ragsak? Kayatko kadi ti maipada ken Esau, a sipapaitakto nga agsangit inton mabigbigko ti dakes nga inaramidko?' (Heb. 12:17) Ti panangpanunot iti kakasta a salud- sod matulongannatayo a 'marurod iti dakes' ken 'kumpet iti naimbag.' (Roma 12:9) Ti koma ayattayo ken Jehova ti nangnangruna a mangtignay kadatayo a mangpetpet iti ta- widtayo. - Sal. 73:28. 15 Ti maikadua nga addang ket ti panag- sagana a mangsaranget iti sulisog. Adu a probision ti impaay ni Jehova tapno maka- pagsaganatayo a mangsaranget kadagiti su- lisog a mamagpeggad iti espiritualidadta- yo. Ramanen dagita ti panagadal iti Biblia, Nakristianuan a gimgimong, ministerio, ken 14. Ania a salsaludsod ti makatulong kadatayo a 'marurod iti dakes' ken 'kumpet iti naimbag'? 15. Ania ti mangpabileg iti naespirituan a depen- satayo a mangsaranget kadagiti sulisog a mamag- peggad iti espiritualidadtayo? 29 14. Ania a salsaludsod ti makatulong kadatayo a 'marurod iti dakes' ken 'kumpet iti naimbag'? 15. Ania ti mangpabileg iti naespirituan a depen- satayo a mangsaranget kadagiti sulisog a mamag- peggad iti espiritualidadtayo? 29
Pabpabilgentayo dagiti depensatayo no birbirokentayo ti sirib ni Jehova panagkararag. (1 Cor. 15:58) Tunggal yebkas- tayo ken Jehova ti linaon ti pusotayo ken tunggal makiramantayo iti ministerio, pab- pabilgentayo ti bagitayo a mangsaranget ka- dagiti sulisog. (Basaen ti 1 Timoteo 6:12, 19.) No itultuloytayo nga aramiden dagitoy, tu- mibker ti depensatayo a mangsaranget iti su- lisog. (Gal. 6:7) Naitampok daytoy iti maika- dua a kapitulo ti Proverbio. "ITULTULOYMO A SAPULEN DAYTA" 16 Paregtaennatayo ti Proverbio kapitu- lo 2 a gumun-od iti sirib ken pannakabael nga agpanunot. Makatulong dagitoy a kuali- dad tapno maikeddengtayo ti umiso ken di umiso ken makontroltayo dagiti tarigagayta- yo imbes a tumuloktayo kadagita. Ngem ag- 16, 17. Kasanotayo a makagun-od iti abilidad a mangaramid kadagiti nainsiriban a desision? 30 balligitayo laeng a mangaramid iti dayta no situtuloktayo nga agregget. Kuna ti Biblia: "Anakko, no awatemto ti sasaok ket idulin- mo kenka dagiti bukodko a bilin, tapno ti si- rib ipangagmo babaen ti lapayagmo, iti kasta mapagannayasmo ta pusom iti panangila- sin; mainayon pay, no agpukkawka maipaay iti mismo a pannakaawat ket iyesngawmo ti timekmo maipaay iti mismo a panangilasin, no itultuloymo a sapulen dayta kas iti pirak, ken kas kadagiti nalmeng a gameng itultu- loymo a biroken dayta, iti kasta maawatamto ti panagbuteng ken Jehova, ket masarakam- to ti mismo a pannakaammo iti Dios. Ta ni met laeng Jehova mangted iti sirib; manipud ngiwatna adda pannakaammo ken panangi- lasin." - Prov. 2:1-6. 17 Nalawag ngarud nga agballigitayo a gu- mun-od iti abilidad a kasapulan iti pana- ngaramid kadagiti nainsiriban a desision no yaplikartayo dagiti dinakamat ti Proverbio. Masarangettayo dagiti sulisog no bay-antayo a ti sasao ni Jehova ti mangsukog iti makin- uneg a kinataotayo, no di agressat nga ika- raragtayo ti panangiwanwan ti Dios, ken no itultuloytayo a sapulen ti pannakaammo ti Dios a kas 'tay agbirbiroktayo iti nalmeng a gameng. 18 Mangipapaay ni Jehova iti pannakaam- mo, pannakaawat, panangilasin, ken sirib kadagidiay mangikagumaan a mangbirok kadagita. No ad-adda a sapulen ken usa- rentayo dagita, ad-adda met a sumingedtayo ken Jehova. Dayta a nasinged a relasionta- yo iti Dios ti agserbi a salaknibtayo no mai- pasangotayo iti sulisog. Ti yaadanitayo ken Jehova ken ti panagbutengtayo kenkua- na ti mangsalaknib kadatayo nga agaramid iti dakes. (Sal. 25:14; Sant. 4:8) Ti panna- kigayyemtayo ken Jehova ken ti panangyap- likartayo iti sirib nga ipapaayna ti mangtig- nay kadatayo nga agtultuloy a mangaramid kadagiti desision a mangparagsak iti puso ni Jehova ken mangsalaknib iti tawidtayo. 18. Ania koma ti determinasionmo, ken apay? TI PAGWANAWANAN
Nagmatalekda iti "Oras ti Pannakasubok" TI NEUTRAL a takder dagiti Estudiante ti Biblia ket damo a naammuan ti lubong idi bimtak ti Gubat Sangalubongan I idi 1914. (Isa. 2:2-4; Juan 18:36; Efe. 6:12) Ania ti napasamak kadagiti adipen ti Dios idiay Britania? Inyetnag ti Military Service Act ti 1916 ti Britania nga agsoldado dagi- ti di naasawaan a lallaki nga agtawen iti 18 agingga't 40. Ngem nangipa- ay iti probision a mangipuera kadagidiay agkedked sigun iti "narelihio- suan wenno moral a prinsipio[da]." Nangbuangay ti gobierno kadagiti korte a mangtingiting no asino ti maikkan iti eksepsion ken no ania ti saklawen dayta. Di nagbayag, agarup 40 nga Estudiante ti Biblia ti naipan kadagiti pag- baludan iti kampo militar, ken 8 ti naibaon iti paggugubatan idiay France. Gapu iti daytoy a di nainkalintegan a tignay, nagsurat dagiti kakabsat a taga-Britania ken ni Primero Ministro Herbert Asquith kas panagprotes- ta iti pannakaibalud dagiti Estudiante ti Biblia. Nairagpin iti dayta a su- rat ti petision a naglaon iti 5,500 a pirma. Naipadamag a naipan idiay France dagiti walo a kakabsat a nasenten- siaan a mapaltogan gapu iti panagkedkedda nga agsoldado. Ngem idi nakaliniadan tapno mapaltogan, naibaba ti sentensiada iti sangapulo a tawen a pannakaibalud. Naisublida iti England tapno ikaroda ti senten- siada kadagiti sibil a pagbaludan. Bayat ti panagtultuloy ti gubat, nairaman a napagsoldado uray dagiti naasawaan a lallaki. Iti maysa a kaso iti Manchester, England, naidarum ni Henry Hudson, maysa a doktor ken Estudiante ti Biblia. Idi Agos- to 3, 1916, inkeddeng ti korte a mamulta ni Henry ken mayawat iti mi- litar gapu iti saanna a panangtungpal iti linteg. Iti daydi met laeng a tiempo, maysa pay a kaso ti nadengngeg iti Edinburgh, Scotland. Ngem naikeddeng nga awan basol ti naisaklang a ni James Frederick Scott, maysa a colporteur nga agtawen iti 25. Nagapelar ti prosekiutor ngem na- ibasura dayta maibatay iti sabali pay a kaso iti London. Iti daytoy a gun- daway, inkeddeng ti korte a nakabasol ti maysa a kabsat nga agnagan Herbert Kipps, mamulta, ken mayawat iti militar. Idi Septiembre 1916, kiniddaw ti 264 a kakabsat a lallaki a maipuera- da iti panagserbi iti militar. Napatgan ti 5 kadagitoy, 154 ti naikkan iti "trabaho a napateg iti pagilian," 23 ti napagtrabaho iti kampo militar, 82 ti nayawat iti militar, ken sumagmamano ti nausig iti korte militar gapu iti panagkedkedda nga agsoldado. Adu ti nagreklamo iti naulpit a pan- nakatrato dagitoy a lallaki, isu nga inyakar ida ti gobierno kadagiti kam- po a pagtrabahuan. Da Edgar Clay ken Pryce Hughes, a nagserbi idi agangay kas mana- ngaywan iti sanga nga opisina iti Britania, ket napagtrabaho iti maysa a MAYO 15, 2013 MANIPUD ITI ARCHIVES Henry Hudson James Frederick Scott Pryce Hughes 31
dam iti Wales. Iti sabali a bangir, ni Herbert Senior, a karaman kadagiti walo a naibaon idiay France, ket naisubli sa naipan iti Wakefield Prison iti Yorkshire. Naipan ti dadduma iti Dartmoor Prison tapno ikaroda ti sentensiada nga inkapilitan a panagtrabaho iti narigat a kasasaad. Day- toy idi a pagbaludan ti nakaipanan ti kaaduan nga agkedked nga agsol- dado gapu iti konsiensiada. Ni Frank Platt, maysa nga Estudiante ti Biblia, ket immanamong nga agtrabaho iti kampo militar ngem di agiggem iti armas. Ngem nagsaga- ba iti napaut ken naulpit a pannakaidadanes idi naipan iti paggugubatan gapu ta agkedked a makilaban. Gapu ta naammuan ni Atkinson Padgett ti kinapudno di nagbayag kalpasan a napilit nga agsoldado, nagkedked a makigubat ken nagsagaba met iti naulpit a pannakatrato iti ima dagiti opisial ti militar. Nupay saan a naan-anay a natarusan dagitoy a kakabsattayo ti neu- tral a takdertayo kas Kristiano agarup sangagasut a tawenen ti napala- bas, inkagumaanda nga ay-aywen ni Jehova a Dios. Dagidiay nainaganan iti daytoy a report nagbalinda a nasayaat a pagtuladan iti panangsali- metmet iti neutralidad bayat ti nakarigrigat nga "oras ti pannakasubok." (Apoc. 3:10) - Manipud iti archives-tayo iti Britania. s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken ti dadduma pay a publikasion iti /ilo p Mabalin met a basaen online ti Baro a Lubong a Patarus Dartmoor Prison, ti nakaibaludan ti adu nga Estudiante ti Biblia I-scan ti code wenno luktan ti /ilo Herbert Senior Frank Platt L I - 5 1 / 5 0 3 1 w


General Learner Outcomes English/Ilokano The six General Learner Outcomes (GLOs) are the essential goals of Standards-Based Learning for all students in all grade levels. Dagiti innem a Kaaduan a Pakakitaan iti Panagsursuro (GLOs) ket isuda dagiti kangrunaan a magtengan dagiti agad-adal iti isu amin a pangal ti panagadal. Self-Directed Learner Ni agad-adal isakad na ti panag-adal iti bukod na a kabaelan Ti makaturog makamukat, ti nasalukag isu't agbiag. Home Example: Tino wants to memorize spelling words by making vocabulary flash cards to help him remember. Pangarigan iti Taeng: Ni Tino ipaulo na ti panagdeletsar kadagiti sarita babaen ti panagaratma kadagiti tarheta a nakaisuratan da tapno malaka a malagip na. School Example: Sepin uses her newly acquired computer skills to look up resources online. Pangarigan iti Pagadalan: Aramaten ni Sepin ti kasanayanna iti teknolohiya tapno masapulanna dagiti kasapulanna. Community Contributor Kasapulan ti pannagtitimpuyog ti amin Ti nasayaat a panagkakadua Naim-imbag a tawid ngem sanikua Home Example: Lukas offers to help out by sweeping the floor everyday at home. Pagarigan iti Taeng: Tumultulong iti inaldaw ni Lukas babaen iti panagwalis na iti datar ti balay da. School Example: While working on a group project, Lukas volunteers to be the recorder. Pagarigan iti Pagadalan: Nagbuluntaryo ni Lukas a parasurat iti grupo da. Complex Thinker Napateg ti nauneg a pannakaawat ken panagpanunot kadagiti banag a kasapulanna iti sungbat Ti isip a nataraon ti kinalinteg Uray sanguanan ti nadaeg Saan nga agkintayeg
Home Example: Six year old Maria completes a puzzle without any help. School Example: Fourth grade students are asked to provide three creative solutions to a bullying problem at school. Quality Producer Home Example: Leo completes his Math homework quickly. His work is complete, neat and clean. School Example: Tina, an English Language Learner student, turns in well-written and typed assignment. Effective Communicator Home Example: Six year old Pete stops whining to get what he wants. He has learned to express his wants to his mother and siblings appropriately. School Example: Maria raises her hand for her turn to speak instead of calling out the answer. Leo lets his teacher know ahead of time that he will be late for class because of a doctor's appointment. Pagarigan iti Taeng: Napagtutugmok ni Maria, innem ti tawen na, ti ay-ayamna. Pagarigan iti Pagadalan: Nakiddaw kadagiti maikapat a tukad nga agad-adal ti panangpartuat da ti solusyon para iti parikut ti panagadalan maipanggep iti kinalastog ken panangidadanes ti kapatada. Panangparnuay iti napnuan kaipapanan ken addaan kalidad a produkto No ania ti imulam, isu ti apitem. Pagarigan iti Taeng: Alisto a nalpas ni Leo to asignatura na. Kompleto, nadalus ken nadlimanek ti trabaho na. Pagarigan iti Pagadalan: Insumitir ni Tina, agad-adal nga ELL, ti naurnos ken naimakinilya nga asignatura na. Naan-anay a panangipaawat ken umawat ti sarita Agsao iti sarita a maawatan ti amin. Pagarigan iti taeng: Nagsardeng ni Pete, innem ti tawen, nga agtantanubutob tapno naala na ti kayat na. Nasursuro na ti umno a panagkiddaw ti kayatna ken ni nanang na ken dagiti kakabsat na. Pagarigan iti Pagadalan: Ingato ni Maria ti ima na no kayatna ti sumungbat. Saan na nga ipukpukkaw ti sungbat na. Nasakbay ti panangipakaammo ni Leo iti maestro ti maladaw nga iseserrek na gapu iti ipapanna iti doctor.
Effective and Ethical Use of Technology Home Example: Tomas is not coloring the walls and tables anymore. He knows to only color on his coloring book. School Example: Lukas makes sure the classroom computer is shutdown properly every time he uses it. Lukas complies with school rules and only uses the computer to do school work. He does not play games or look at inappropriate materials. Translations made October 2013 PHIS ELL Program Nasamay ken nainkalintegan a panagaramat ti teknolohiya Aramatem iti umno a wagas dagiti ramit ti teknolohiya. Pagarigan iti Taeng: Saanen akolkoloran ni tomas dagiti diding ken lamisaan. Dagiti laengen libro a makoloran ti koloran na. Pagarigan iti Pagadalan: Siguraduen ni Lukas a naiddep a nasayaat ti kompyuter kalpasan na nga aramaten. Agtungpal ni Lukas iti pagalagadan ti eskuela nga aramaten na laeng ti kompyuter para kadagiti adalen na. Saan nga agay-ayam wenno mapan kadagiti maiparit iti kompyuter.