ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Edisyong Bisaya Bolyum LIII Ihap 3 Pebrero 7, 2022 EDITORYAL Ba tu kan ang "lo kal nga ka li naw" Ka nu nay gi na yaw yaw sa ti ra nong si Rod ri go Du ter te, sa mga pa sis tang upi syal sa NTF-Elcac, mga he ne ral ug bi san sa pi pi la ka kan di da to sa pag ka-pre si den te ang kon sep to sa "lo kal nga ka li naw" aron ta bu nan ang ka sam ta ngang wa lay-pu as nga te ro ris tang pag-a ta ke sa mga si bil yan ug sa ilang mga ko mu ni dad. Ki ni ang unod sa Execu tive Order 158 ni Du ter te nga nag dek la ra og "ka li naw, pa nag da it ug pa nag hiu sa" isip ma ling la hong pang ‐ kontra sa du gay nang pa ngan doy sa ka taw han nga ma ka ta ru nga non ug ma la ‐ hu ta yong ka li naw. Lau man nga sub li-sub li ki ning ipa gar par sa uma la bot nga mga pa na hon aron ta bu nan ang paggra be sa te ro ris tang pag pa nga ta ke ba tok sa ka taw han. Ang "lo kal nga ka li naw" sa pa ‐ sis tang re hi meng US-Du ter te sa pag ka ti nu od usa la mang ka bag-ong nga lan ug dag way sa ka ra an na nga mga tak ti ka sa kontra-in sur hen si ya ug pa si pi ka syo n. Sa ma ka ka ra an sa ka say sa yan sa kontra-re bo lu syon sa Pi li pi nas ug sa laing na sud ang mga tak ti ka nii ni sa say war ug pag pa ‐ num po nga na ga tar get sa mga si bil ‐ yan, sa hi wi nga pang lan taw nga ki ‐ na hang lang "hub san ang da gat aron wa lay ma la ngu yan ang mga is da." Ila lum sa "lo kal nga ka li naw," gi pang hi nam bog sa mga pa sis ta ang "li bo ang mi su ren der" nga ka taw han, nga sa ti nu od mga bik ti ma sa wa lay- hu nong nga kam pan ya sa ar ma dong pag pang had lok, pag pa mig-ot, pag ‐ pa nga res to ug mga pag pa tay. Ma ‐ luk pa nong gi na la pas ang ka tu ngod sa ka taw han nga gi na hi ka wan sa pro se song li gal ug hi ga yon nga de ‐ pen sa han ang kau ga li ngon ila lum sa mga reak syu nar yong ba la od. Suk ‐ wa hi usab ki ni sa in ter na syu nal nga ma ki taw ha nong ba lo ad kung asa ang mga si bil yan gi nai la nga mga ar ma ‐ dong kom ba tant ug tar get sa ar ma ‐ dong pag pa num po ug pag pa su ren ‐ der. Alang sa ka taw han, ang "lo kal nga ka li naw" nga gi na pa tu man sa pa sis ta ug te ro ris tang es ta do ka tug ‐ bang sa ka wa lay ka hu say sa mga ko ‐ mu ni dad nga ga na du mog, gi na li yu ‐ kan ug gi na sak mit sa mga abu sa ‐ dong gin sak pan sa mi li tar ug pu lis. Ka had lok ang da la sa ma ka nu na yong pre sen sya sa mga pa sis tang tro pa sa ilang mga ko mu ni dad nga gi na pai la ‐ lum sa mga ope ra syon nga gi ta wag og Re too led Com mu nity Sup port Prog ram (RCSP). Gi na ban ta yan ang ta nan ni lang li hok, ma tag ka ron ug un ya nga gi nau ting kay ang ilang mga ba lay ug ka ti ga yu nan, gi na ‐ kontrol ang ilang gi pang pa lit ug gi ‐ na tak da ang gi dag ha non sa pag ka on nga pwe de ni lang ma pa lit. Gi na su ‐ bay sa yan si la sa ilang pagtra ba ho sa uma. Gi na ba wa lan si lang mag pa la ‐ pad sa ilang mga uma han ug gi na ‐ pug ngan nga mag pa lam bo sa pa ngi ‐ na bu hi an sa ma li syo song ra son nga isu por ta ki ni sa huk bong ba yan.
Ang kan hing ma li na won nga mga ko mu ni dad sa ka ba ni kan han gi lu kop sa ka had lok ug ka gu li yang. Pu gos nga gi na pat ra ba ho sa mga sun da lo ug pu lis ang mga lu mu lup yo sa pag ‐ tu kod o pag limpyo sa ilang mga kam po. Gi na pa sag-ob og tu big ang mga ba ta ug ba ba ye nga daw ilang mga su lu gu on. Dau tang implu wen ‐ sya sa mga ka ba tan-o nan ang da la sa mga tro pa sa Armed Forces of the Phi lip pi nes (AFP) ug Phi lip pi ne Na ‐ tio nal Po lice (PNP) nga nai la sa pag ‐ hu bog hu bog, sa bong, dro ga ug pag ‐ pa kay lap og por nog ra pi ya sa ilang mga ko mu ni dad. ug mga bu kid nga duul sa ko mu ni dad nga nag bu tang sa ki na bu hi sa mga si bil yan ngad to sa pe lig ro ug mi da ut sa ilang mga kab ta ngan ug pa ngi na ‐ bu hi an. Ang "lo kal nga ka li naw" ni Du ‐ ter te usa ka ni pis nga ko mop la he pa ra ta bu nan ang mga ope ra syong say war ug mga ope ra syong pang-in ‐ te lid yens aron ata ke hon ug lum pa ‐ gon ang pa nag hiu sa sa ma sa. Gi na ‐ ga mit usab ki ni pa ra tik ti kan ang ma sa aron ma hi ba lo an ang mga par ‐ yen te ni la nga Pu lang man di rig ma ug kad re sa Par ti do. Ang kan hing nag tun hay nga ka ‐ hi lum sa mga bar yo gi tu gaw sa pi pi la ka oras nga pag pa lu pad og mga dro ‐ ne aron ma nik tik sa mga uma han ug ka bu ki ran, ug pag-a ta ke sa mga he ‐ li kop ter ug jet fighter aron mang hu ‐ log og bom ba ug mag pau lan og mga ba la sa tu ngang ga bii o kaad la won. Gi kan sa tu nga tu nga sa mga bar yo, na ngan yon ang hu ngog nga mga sun da lo aron had lu kon ang ma sa ug ipa ki tang si la ang ha ri. Sa gad nga tar get sa pag pa mom ba ang mga uma Gi na tar get ang mga lo kal nga ka hug pu ngan nga ak ti bo sa pag de ‐ pen sa sa mga ka tu ngod ug in te res sa mga mag-uu ma alang sa ti nu od nga re por ma sa yu ta. Ang mga na ‐ bis to nga mga myembro nii ni gi na ‐ pig-ot ug gi na pa lu wat aron ma bung ‐ kag ang ilang mga or ga ni sa syon ug hi ka wan si la sa ilang ku sog nga mag de pen sa. Nag tu kod ang mi li tar og mga mi ni nga or ga ni sa syon ug pu gos nga gi na pa sal mot ang mga ta wo aron ipa ga was nga pa bor ang ko mu ni dad sa pag pa ngaw kaw og ANG Unod Bolyum LIII Ihap 3 | Pebrero 7, 2022 Editoryal: Batukan ang "lokal nga kalinaw" 1 Komunidad sa Cagayan, gibomba sa AFP 3 Ang Ang Bayan ginapagawas sa pinulongang Pilipino, Bisaya, Iloco, 23 ka opensiba, gilunsad sa BHB 3 Hiligaynon, Waray, Ingles ug Hustisya alang sa mga rebolusyonaryo 4 Espanyol. Nagadawat ang Ang Bayan og mga kontribusyon sa porma sa Koalisyong Makabayan, misuporta kang Leni 5 mga artikulo ug balita. Ginaawhag Diskwalipikasyon ni Marcos Jr. 5 usab ang mga tigbasa nga magpadangat og mga puna ug Pagpalit ug pagpanikas sa eleksyon 6 rekomendasyon sa pagpalambo sa Sa mubong pagkasulti 7 atong mantalaan. Bagsak nga produksyon 8 @cpp_angbayan Presyo sa mga palaliton, misaka na 9 Mga protesta 9 Pagminang open-pit 10 Ang Ang Bayan ginamantala duha ka hugna matag bulan sa Komite Sentral sa Partido Komunista ng Pilipinas 2 yu ta ug mga pro yek to sa dag kung plan ta syo n, mga kum pan ya sa mi na, aga long yu ta an ug dag kung ka pi ta ‐ lis ta. Gi na ga mit ang is lo gan sa "lo kal nga ka li naw" aron ta bu nan ang mga ka hi wi an ug ko rap syon sa mga pa ‐ sis tang sun da lo. Bi nil yong pi so ang giu sik-u si kan sa pag pa ngu ra kot sa "Ka la hi- prog ra mang "E-CLIP," Cidds," ug sa mga gi na tu kod nga mga kal sa da, eskwe la han ug uban pang imprastruk tu ra ila lum sa "ba ‐ ra ngay deve lop ment prog ram." Ang mga lu mad gi na tan ya gan og "pa ba ‐ lay" kung asa pu gos si lang gi pa la yas gi kan sa ilang yu tang ka bi lin nga ti ‐ nub dan sa ilang ba han di ug pa ngi ‐ na bu hi an. Ang maong mga pro yek to gi na pa ga was nga "tu bag sa mu lo" sa ma sang mag-uu ma apan, sa aktwal, la baw pang nag pag ra be sa prob le ma sa ka wad-on ug pag pa ngi ‐ log og yu ta. Ki na hang lang sub sub nga ibut ‐ yag ug isa lik way sa ka taw hang Pi li ‐ pi no ang ma ling la hong "lo kal nga ka li naw." Ki na hang lang wa lay puas nga ibut yag ug ba tu kan ang hu gaw nga gye ra sa AFP ug PNP ba tok sa ka taw han. Ibut yag ang ta nang ka so sa te ro ris mo sa es ta do ug mga pag ‐ la pas sa taw ha nong ka tu ngod ug in ‐ ter na syu nal nga ma ki taw ha nong ba la od. Ki na hang lang mo hi mo og mga la kang ug pa maa gi nga ma but ‐ yag sa pub li ko ang mga ka hi wi an sa mga pa sis tang ali pu res sa es ta do sa mga suuk nga lu gar pi naa gi sa mid ‐ ya ug social me dia. Pu ka won ug gi ‐ ya han ang ma sa nga mo ba rog ug mo li hok aron pa na lip dan ang ilang mga ka tu ngod ug ias dang ang ilang mga pa kig bi sog alang sa yu ta ug pa ‐ ngi na bu hi an. Ki na ha nga lang pa da yon nga mag pa ku sog ug mag pa la pad ang Ba gong Huk bong Ba yan ug mo la hu ‐ tay sa pag pa as dang sa ge ril yang pa kig gu bat ug ag rar yong re bo lu syo ‐ n. Pa da yon nga pa hug ton ang pa ‐ nag lam bi gi tay ug pa nag ti na ba ngay sa huk bong ba yan ug sa ma sa. Ilun ‐ sad ang lain-la ing por ma sa tak ti kal nga open si ba aron de pen sa han ang ma sa, bung ka gon ang ma ki nar ya sa Pebrero 7, 2022 ANG BAYAN
kaa way sa pa nik tik ug pag pa mig- ot, kab-u ton ang re bo lu syo nar yong hus ti sya ug si lu tan ang mga pa sis ‐ tang kri mi nal. Ku ha on ang su por ta sa lain-la ‐ ing sek tor ug in ter na syu nal nga ko ‐ mu ni dad aron isa lik way ang pa sis ‐ tang "lo kal nga ka li naw," ias dang ang pa na wa gan nga ta pu son ang hu gaw nga gye ra sa AFP ug PNP, la kip ang wa lay un dang nga pag pa ‐ mom ba gi kan sa ka ha ngi nan. Ki na hang lang hug pu ngon ang la pad nga han-ay sa ka taw han aron idu so nga ta pu son ang ideo lo ‐ hi ya sa "kontra-te ro ris mo" nga gi ‐ pa ham tang sa US ug nag sil bing ta ‐ ku ban sa ilang ar ma dong in ter ben ‐ syo n. Hang tud ki ni ang mi pa tig ba ‐ baw nga pa li si ya sa reak syu nar ‐ yong es ta do, la baw lang nga nag ‐ ka da ku ang ga hum sa mga pa sis ta ug di li ma ha ta gan og lu na ang pa ‐ ngan doy sa ka taw han alang sa ma ‐ ka ta ru nga non ug ma la hu ta yong ka li naw. Ko mu ni dad sa Ca ga yan, gi bom ba sa mi li tar Pag pa mom ba duul sa mga si bil yang ko mu ni dad sa Ca ga yan, ili gal nga mga pag pa nga res to ug pag pa mig-ot sa mga mag-uu ma ug lain pang si bil yan ang na ta ho sa Ang Ba yan sa mi la bayng se ma na. Nag hu log ang AFP og 30 ka bom ba sa upat ka ron da gi kan alas-3 sa bun tag sa Ene ro sa Ba ra ngay Sta. Cla ra, Gonza ga, Ca ga yan, bi san og wa lay yu nit sa BHB sa lu gar. Gi sun dan ki ni sa pag-istra ping nga mi lung tad og pi pi la ka oras. Tu ‐ ngod nii ni, na pu gos nga mag bak wit ang 66 ka pa mil ya, ka dag ha nan mga Agta. Sa Sor so gon, gia res to sa 31st IB ug mga pu lis si Ru ben Estre ma du ra sa Ba ra ngay Sta. Bar ba ra, Bu lu san, Sor so gon niad tong Ene ro 12. Giaresto usab si Re nal do Gaan niad tong Ene ro 28 sa P4, Ba ra ngay Ma ha ba, Ca bad ba ran City, Agu san del Nor te. Pa re ho si lang gia ku sa hang myembro sa huk bong ba yan. Sa Quezon, gi but yag sa Gab rie la-Sout hern Ta ga log niad tong Ene ro 21 ang pag pang lu gos sa usa ka sun da lo kang "Bel le," usa ka 15-an yos nga ba tang ba ‐ ba ye. Gi da git si Bel le sa mga sun da lo sa 59th IB ug gi de ti ne gi kan Hul yo 27 hang tud Agos to 13 niad tong 2020. Pu gos si yang gi pa ang kon nga myembro sa BHB ang iyang ina han nga usa ka ak ti bis tang na kig bi sog aron iba lik sa mga mag lu lu bi ang pon dong coco levy. Na ka de si syon ang pa mil ya nga ipa da ngat ang ka so sa Gab rie la tu ngod sa wa lay hu nong nga pag pa mig-ot ka ni la sa AFP. Sa Bu lacan, gi pa but han niad tong Ene ro 28 sa mga ar ma dong ma ton ni Gre ‐ go rio Ara ne ta III, ba yaw ni Fer di nand Marcos Jr., ang mga myembro sa mga or ga ni sa syong mag-uu ma nga nag pa hi ga yon og im bes ti ga syon sa ili gal nga pag ‐ de mo lis sa Lu pang Te re sa, Ba ra ngay San Roque, San Jo se del Mon te, Bu lacan. Gi ka wat pa sa mga ma ton ang mga ga mit ug da lang re lief goods sa mga mag- im bes ti ga. Upat ka ba lay ug mga pa na num ang gi de mo lis niad tong Ene ro 26. 23 ka open si ba, gi lun sad sa BHB su lod sa 2 ka bu lan Gi lun sad sa mga yu nit sa Ba gong Huk bong Ba yan (BHB) ang ser ye sa mga ar ma dong ak syon sa Bicol, Sa mar ug Northe as tern Min da nao gi kan Disyem bre 2021 hang tud sa unang se ma na sa Peb re ro. 29th IB ug 65th IB sa kay sa 23 ka sak ya nan, gi kan Di sye mbre 12 hang ‐ tud Di sye mbre 23 sa maong ba ra ‐ ngay. Usa ka sun da lo ang na pa tay. Giam bus niad tong Peb re ro 1 sa San BHB-Ca tan dua nes Juan Com mand) ang nag-o pe ra ‐ syong yu nit sa pu lis sa Sit yo Tucao, Ba ra ngay J.M. Alber to, San Mi gu el. Na kum pis ka sa ope ra syon ang tu lo ka pis to la ug lain pang hi mang mi li ‐ tar. Na pa tay sa ope ra syon ang tim li der sa mga pu lis nga si Po lice Sr. MSgt. Johnny Tis ton. (Ne ris sa Tu lo ang na pa tay ug li ma ang na ‐ sam dan sa gi lun sad nga am bus sa BHB-Mas ba te (Jo se Rap sing Com ‐ mand) sa mga tro pa sa AFP nga nag- o pe ra syon sa Ba ra ngay Reco do, Ca ‐ wa yan niad tong Ene ro 28. Niad tong Ene ro 23, du ha ka sun da lo ang na ‐ sam dan sa am bus sa BHB-East Ca ‐ ma ri nes Sur (To mas Pi la pil Com mand) ba tok sa usa ka yu nit sa 83rd IB sa Ba ra ngay Pi na mi ha gan, La go noy. Wa lo pa ka open si ba ang gi lun ‐ sad sa BHB niad tong Di sye mbre 2021 sa Pi lar sa Sor so gon, Espe ‐ ranza sa Mas ba te, ug Da ra ga, Ca ‐ ma lig ug Le gazpi City sa Albay. Sa Agu san del Nor te, usa ang na sam dan sa pag pang-is nayp sa BHB sa kam po sa 65th IB sa P-5, Ba ra ngay Tag bu nga bong, Re me di os T. Ro mu al dez niad tong Peb re ro 1. Usa ka sun da lo usab ang na sam dan sa am bus sa BHB sa usa ka yu nit sa 29th IB niad tong Ene ro 25 sa Sit yo Ma ra na hao, Ba ra ngay Pu ting Ba to, Ca bad ba ran City. Niad tong Ene ro 15, giam bus usab sa BHB-Agu san del Sur ang usa ka ele men to sa CAFGU sa Ba ra ngay San Isid ro, Si ba gat. Niad tong Di sye mbre 2021, li ma ka ope ra syong ha ras ang mag ka su ‐ nod nga gi lun sad sa mga yu nit sa BHB-Agu san del Nor te batok sa mga pwer sa sa AFP nga mia ta ke sa Ba ra ‐ ngay Pu ting Ba to, Ca bad ba ran City. Ki ni hu man nag bu bu og tro pa sa Sa Northern Sa mar, tu lo ang pa ‐ tay ug usa ang sa ma ron sa mga pwer ‐ sa sa 20th IB ug pu lis sa open si ba sa BHB-Northern Sa mar niad tong Ene ro 4 sa Ba ra ngay San Isid ro, Las Navas. Sa Wes tern Sa mar, du ha ang pa tay ug usa ang sa ma ron sa ele men to sa 46th IB sa open si ba sa BHB niad tong Ene ro 12 sa Sit yo Guin pon do an, Ba ‐ sey. Nag lun sad usab og ope ra syong ha ras ang BHB sa Ba ra ngay Pe la on, Pi na bacdao, Wes tern Sa mar niad tong Ene ro 25 kung asa tu lo ang pa tay sa han-ay sa 46th IB ug CAFGU. Sam tang, gi si lu tan sa huk bong ba yan si Po lice Staff Ser ge ant Jo rel D. Pajac sa Ba ra ngay Ca ling nan, Ca ‐ tu big, Northern Sa mar niad tong Ene ro 10. Si Pajac usa ka upi syal sa in te lid yens sa pu lis sa pru bin sya nga na lam bi git sa pag tu kod og ku tay pa ‐ nik tik sa mga bar yo sa Ca tu big ug Las Navas. ANG BAYAN Pebrero 7, 2022 3
Hus ti sya alang sa mga re bo lu syo nar yong gi pa tay Adu nay sa kit ug nag paa yo si Ped ro Co das te (Ka Gon yong), 72, di ‐ hang gi da git, gi tortyur ug gi pa tay si ya sa mga sun da lo sa 4th ID. Gi kan Agos to 2021 pa si ya na ka bu lag sa yu nit sa Ba gong Huk bong Ba ‐ yan (BHB) ug nag pa da ngop sa usa ka ba lay sa Bu kid non aron mag paa yo sa iyang mga ba la ti an. Gi da git si ya ug ang iyang kau ban nga si Ka Sandro sa mga petsa sa Ene ro 19 ug Ene ro 21. Gi pa ga was sa mi li tar nga na pa tay ang du ha sa usa ka pa nag sang ka niad tong Ene ro 21 sa Ba ra ‐ ngay Ka la bu gao, Impa sug-ong, Bu kid non. Wa lay na hi ta bong ba na tan sa lu gar niad tong hi ga yo na. Ang pag pa tay kang Ka Gon yong ang la bing bag-ong pang hi ta bo sa nag ka ta as nga ma du gu ong lis ta han sa mga pag pa tay sa re hi meng Du ‐ ter te sa mga kon sul tant sa Na tio nal De mocra tic Front of the Phi lip pi nes (NDFP) sa pa nag his got ka li naw ug mga li der re bo lu syo nar yo. Operasyong likidasyon Ope ra syong li ki da syon ug pa li si ‐ yang "wa lay pri so hon" ang man do ni Du ter te sa mi li tar ug pu lis ba tok sa mga kon sul tant ug li der re bo lu syo ‐ nar yo, ila bi na su kad niad tong 2020. Gi kan 2019, di li mou bos sa 20 ang bru tal nga gipa tay sa mga ar ma ‐ dong elemento sa pa sis tang re hi men. La kip sa mga bik ti ma mao si lang Ju li ‐ us Gi ron (Ka Nars), Jor ge Mad los (Ka Oris), Me nandro Vil la neuva (Ka Bok), Anto nio Ca ba na tan (Ka Man lim ba ‐ sog), Ran dall Echa nis, Eu ge nia Mag ‐ pan tay (Ka Fiel) ug Aga ton To pacio (Ka Boy) ug Flo ren da Yap (Ka Osang). Gi pa tay usab si lang Ma rio Ca ra ig (Ka Jethro), Den nis Ro di nas (Ka Ma yen), Leo ni do Na bong (Ka Cha ro), Randy Ma la yao, Alvin Luque (Ka Joaquin), Rey nal do Boca la (Ka Mi noy), Fr. Rus tico Tan, Ke ri ma Ta ‐ ri man (Ka Ella), Sandra Re yes (Ka Ka ye) ug Jhon Nieb res Peña ran da (Ka Parts Ba ga ni). Ma yor ya sa maong mga ka song pag pa tay na hi ta ‐ bo niad tong 2020 ug 2021. Pu los wa lay ika su kol dihang gi ‐ pa tay ang mga bik ti ma. Dag han ang gi da git o ili gal nga gi da kop ug gi ‐ tortyur ay ha gi pa tay. Ang uban gi ‐ rak ra kan sa "pag reyd" sa gi si lu ngan ni lang ba lay. Ang lain pang bik ti ma sa li ki da syon na da kop sa ba na tan ug hors de com bat (mga ta wong wa la nay ka ta kus nga mo su kol) ay ha gi ‐ da yu nan og pa tay. Ka dag ha nan sa maong mga kri ‐ men di rek tang gi na pa tu man sa mga uni por ma dong sun da lo ug pu lis. Aron ta bu nan ang kri men, gi na pa ga ‐ was nga ang mga bik ti ma na pa tay sa mga pa nag sang ka. Na ma kak ang mga upi syal sa mi li tar ug pu lis aron ipa ga was nga nag ka-eng kwentro o mi su kol ang mga bik ti ma. Adu nay pi ‐ pi la ka bik ti ma nga gi pa tay sa mga ahen te sa es ta do. Wa lay gi na hi mong ma ku ting im bes ti ga syon ug pag- awtop si ya sa mga pa tayng la was aron tukion ang aktwal nga sir ‐ kumstan sya sa pag ka ma tay sa mga bik ti ma. Sa dag hang ka so, ti nu yo nga gi hi kaw sa AFP ug PNP ang ak ‐ ses sa pa mil ya ug mga abu ga do sa im por ma syo n. Sa na ta ho nga 20 ka bik ti ma sa Ang Ba yan, 12 ang nag pa nge da ron og 60 pa ta as nga pu los wa lay ka ta ‐ kus nga mo su kol. Ang uban nag paa ‐ yo sa ilang gi ham bin nga ba la ti an. Lapas sa CARHRIHL, JASIG ug ba la od sa gu bat Ang mga pag pa tay sa kon sul tant pang ka li naw sa NDFP la pas sa Joint Agree ment on Safety and Immu nity Gua ran te es (JASIG) nga na ga ga ran ‐ ti ya sa ka tu ngod ug ki na bu hi sa mga rep re sen tan te sa pa nag his got ka li ‐ naw. La pas usab ki ni sa Compre hen ‐ sive Agree ment on Res pect for Hu ‐ man Rights and Inter na tio nal Hu ma ‐ 4 ni ta ri an Law (CARHRIHL) nga nag ‐ si gu ro sa ka tu ngod ug ma ki taw ha ‐ nong pagtra tar sa mga anaa na "ga ‐ was sa ba na tan." La kip din hi ang pro tek syon sa ilang "ki na bu hi, dig ni ‐ dad, taw ha nong ka tu ngod, pu li ti ‐ kan hong pag too ug ilang mo ral ug pi si kal nga in teg ri dad." Ingon man, "ta nang na wad-an og ka ga wa san sa mga hi nung dan nga adu nay ka lam bi ‐ gi tan sa ar ma dong pa nag sang ka ki ‐ na hang lang ma ki taw ha nong tag don" ug an ga yan nga "i kun si de rang bu hi ‐ an sa ma ki taw ha nong su ka ra nan o uban pang ma ka ta ru nga nong hi ‐ nung dan." Hu got usab nga gi na pa na lip dan sa mga ba la od sa ar ma dong pa nag ‐ ba ngi ang ka tu ngod sa mga hors de com bat. Ila lum sa Ge neva Conven ‐ tions sa 1949 ug Du gang nga mga Pro to kol nii ni, hu got ang pag ba wal nga pat yon, pa sa ki tan, ipai la lum sa tortyur o un sa mang ak syong mag hi ‐ kaw sa dig ni dad sa mga hors de com ‐ bat. Sa mga sit wa syong kom bat, ang mga sa ma ron o ma sa ki ton ki na hang ‐ lang lu wa son ug ati ma non sa kaa ‐ wayng pwer sa nga nag gu nit ka ni la. Ang wa lay puas nga kam pan ya sa mga pag pa tay sa re hi meng US- Du ter te ka ba hin sa hi wi ni ining pag ‐ too nga ma pu kan ang re bo lu syo nar ‐ yong ka li hu kan kung pa ga pat yon ang mga re bo lu syo nar yo. Suk wa hi sa maong laraw, ang du go sa mga re ‐ bo lu syo nar yong bik ti ma la baw la ‐ mang nga mi pa lig-on sa de ter mi na ‐ syon sa ka taw han nga ias dang ang pa kig bi sog alang sa hus ti sya ug ka ti ‐ ling ba nong kausaban. Pebrero 7, 2022 ANG BAYAN
Koa li syong Ma ka ba yan, nag dek la ra og su por ta sa Le ni-Ki ko tan dem Nag dek la ra og su por ta ang Koa li syong Ma ka ba yan sa tan dem ni Le ni Rob ‐ re do-Francis "Ki ko" Pa ngi li nan isip kan di da to sa pag ka-pre si den te ug bise pre si den te sa na sud. Ki ni hu man sa por mal nga pag-en dor so sa 1Sam ba ‐ yan niad tong Ene ro 28 sa kan di da tu ra sa pag ka-se na dor ni Atty. Ne ri Col me na res sa Ma ka ba yan sa uma la bot nga elek syon sa Ma yo 2022. Ang 1Sam ba yan na tu kod niad ‐ tong Mar so 2021 isip koa li syon sa mga or ga ni sa syon ug in di bid wal nga su pak sa pag ha ri ni Rod ri go Du ter te ug nag ka hiu sa sa ti ngu hang pil di hon ang iyang pun dok sa 2022. Gi na su ‐ por ta han sa 1Sam ba yan ang kan di ‐ da tu ra ni Vice Pres. Rob re do sa pagka-pre si den te. Ang pag su por ta sa Ma ka ba yan sa Le ni-Ki ko tan dem "ma hi nung da ‐ nong pag-a ban te sa pag hiu sa sa ta ‐ nang de mok ra ti kong pwer sa aron pil di hon ang mga Marcos ug Du ter ‐ te," ma tud ni Re na to Re yes, pang ki ‐ na ti buk-ang ka li him sa Ba yan. Gi sim bo lo nii ni ang pa nag hiu sa sa pa kig bi sog sa lain-la ing gru po ug sek tor sa pag su lay sa mga Marcos ug Du ter te nga mo ba lik sa Ma lacañang. Sa ba na ba na sa Ma ka ba yan, si Rob ‐ re do ang adu nay pag la um nga pil di ‐ hon ang Marcos-Du ter te tan dem. ru ga nan alang sa na sud nong so be ‐ ran ya ug ka tu ngod sa West Phi lip pi ne Sea. Su por ta do usab ni la ang ti ngu ha sa maong tan dem nga re pa su hon ang mga ka so sa mga bi lang gong pu li ti kal nga ti gu lang ug ma sa ki ton aron bu ‐ hi an sa ma ki taw ha nong ba si han. Adu na usab si lay pa re hong ba ru ga ‐ nan nga iba lik ang prang ki sa sa ABS- CBN. Ko mun usab ang pag-atiman sa ki nai ya han, lu mad, mag-uu ma ug Pi ‐ li pi nong ma na na gat pi naa gi sa pag ‐ reb yu ug pa re bi sa sa mga pa li si ya ug ba la od sa pag mi na. Adu na usay pag ‐ ka pa re ho sa ba ru ga nang ireb yu ang pag si ra do ug sub ling ak re di ta syon sa mga eskwe la hang Lu mad. Gi sa ad usab ni Rob re do nga iyang pa ga re ‐ pa su hon ang istruk tu ra ug na hi mong mga ga wi sa NTF-Elcac atu ba ngan sa pa na wa gan sa Ma ka ba yan nga bung ka gon ki ni. Nag kau yon ang du ha ka kam po nga ipa tu man ang pa nag his got ka li ‐ naw ug pag pa nu bag sa na ha ta as nga mga upi syal sa gub yer no nga na lam ‐ bi git sa mga pag la pas sa taw ha nong ka tu ngod ug pag pa ngo ra kot ug pag ‐ tu got sa Inter na tio nal Cri mi nal Court aron iki ha si Du ter te ug uban pang ka kun sa bo nii ni. Gi na du so usab ni la ang mga elek to ral ug pu li ti kanhong reporma aron ba tu kan ang pag-a bu ‐ so sa ga hum ug ma ha ta gan og par ti ‐ si pa syon ug ti ngog ang ka taw han. Mga ko mun nga ba ru ga nan sa is yu Sa pa ma ha yag sa mid ya niad ‐ tong Ene ro 29, gi la tag sa Ma ka ba yan ang ba si han ug kun di syon sa pag- en dor so sa Le ni-Ki ko tan dem. Ma tud ni la, "ang mga ko mun nga ba ru ga ‐ nan sa is yu, ang track record sa mga kan di da to ug ang la bing ma hi nung ‐ da non mao ang la raw nga pak ya son ang Marcos-Du ter te tan dem". La kip sa mga ko mun nga ba ru ga ‐ nan ang pag pa tu man sa syen ti pi ko ug ma ki taw ha nong pag tu bag sa pan ‐ dem ya, ang pag-as dang sa ka tu ngod sa mga ma mu muo ug pag su kol sa kontraktwa li sa syon ug ka tu ngod sa mga mag-uu ma sa yu ta. Ko mun usab sa du ha ka kampo ang pag ba rog sa maong tan dem ba tok sa pag la pas sa taw ha nong ka tu ngod, ang ilang ba ‐ Ka song diskwa li pi ka syon ba tok kang Marcos Jr., gi la ngay la ngay UPISYAL NGA GIBUTYAG sa pub li ko sa Com mis si on on Electi ons (Co me ‐ lec) niad tong Ene ro 30 ang opin yon ni Com mis sio ner Ro we na Guanzon sa ka song diskwa li pi ka syon ba tok kang Fer di nand "Bong bong" Marcos Jr. Gi pa bo ran ni Guanzon ang ape la nga ba wa lang mo da gan ang anak sa dik ta dor tu ngod kay na pa ma tud-an sa usa ka kor te sa Quezon City nga sad-an sa di li pag ba yad sa iyang mga bu his. Su bay sa na ka su lat nga hu kum ba tok ka ni ya, "sub li sub li nga gi la pas" ni Marcos Jr. ang ba la od, nga nag pa sa bot sa ka wa lay mo ral nga ba si han aron permanente si yang idiskwa li pi ka sa pag da gan sa un sa mang pu si ‐ syon sa gub yer no. Gia ku sa han ni Guanzon ang pa re ho ni yang ko mi syu ner nga si Ai mee Fe ro li no sa pag la ngay la ngay sa pag pa gu la sa de si syon aron ma ba le wa la ang iyang bo to. Na hu man ang pa nga tung da nan ni Guanzon sa Co me lec niad tong Peb re ro 3 nga wa lay na kab-ot nga pi nal nga de si ‐ syo n. Niad tong Peb re ro 2, nag ra li ang de mok ra ti kong mga gru po atu ba ‐ ngan sa upi si na sa Co me lec aron su por ta han si Guanzon ug idu so sa ahen sya ang hi na na li nga iba su ra ang kan di da tu ra ni Marcos Jr. ANG BAYAN Pebrero 7, 2022 5
ni ta ri an Law (CARHRIHL) nga nag ‐ si gu ro sa ka tu ngod ug ma ki taw ha ‐ nong pagtra tar sa mga anaa na "ga ‐ was sa ba na tan." La kip din hi ang pro tek syon sa ilang "ki na bu hi, dig ni ‐ dad, taw ha nong ka tu ngod, pu li ti ‐ kan hong pag too ug ilang mo ral ug pi si kal nga in teg ri dad." Ingon man, "ta nang na wad-an og ka ga wa san sa mga hi nung dan nga adu nay ka lam bi ‐ gi tan sa ar ma dong pa nag sang ka ki ‐ na hang lang ma ki taw ha nong tag don" ug an ga yan nga "i kun si de rang bu hi ‐ an sa ma ki taw ha nong su ka ra nan o uban pang ma ka ta ru nga nong hi ‐ nung dan." Hu got usab nga gi na pa na lip dan sa mga ba la od sa ar ma dong pa nag ‐ ba ngi ang ka tu ngod sa mga hors de com bat. Ila lum sa Ge neva Conven ‐ tions sa 1949 ug Du gang nga mga Pro to kol nii ni, hu got ang pag ba wal nga pat yon, pa sa ki tan, ipai la lum sa tortyur o un sa mang ak syong mag hi ‐ kaw sa dig ni dad sa mga hors de com ‐ bat. Sa mga sit wa syong kom bat, ang mga sa ma ron o ma sa ki ton ki na hang ‐ lang lu wa son ug ati ma non sa kaa ‐ wayng pwer sa nga nag gu nit ka ni la. Ang wa lay puas nga kam pan ya sa mga pag pa tay sa re hi meng US- Du ter te ka ba hin sa hi wi ni ining pag ‐ too nga ma pu kan ang re bo lu syo nar ‐ yong ka li hu kan kung pa ga pat yon ang mga re bo lu syo nar yo. Suk wa hi sa maong laraw, ang du go sa mga re ‐ bo lu syo nar yong bik ti ma la baw la ‐ mang nga mi pa lig-on sa de ter mi na ‐ syon sa ka taw han nga ias dang ang pa kig bi sog alang sa hus ti sya ug ka ti ‐ ling ba nong kausaban. Pag pa lit ug pag pang lim bong sa pri ba ti sa dong elek syon Sam tang nag ka du ul ang elek syong 2022, nag ka ku sog ang hu gong sa lain- laing ba hin sa na sud ka la bot sa pag pa lit sa mga bo to ga mit ang mga ma ki ‐ nang Smartma tic. Ma tud mis mo sa pi pi la ka mi da gan alang sa lo kal nga pu si ‐ syo n, adu nay mga ahen te sa Smartma tic nga na ga si ngil og ₱60 mil yon bug ti sa pag si gu ro sa pag da ug sa usa ka kan di da to. "Sa mi la bayng elek syo n, ₱7 mil ‐ yon lang ang gi na si ngil aron mo da ‐ ug," ma tud sa usa ka kan di da to. "Lag mit mas taas na ka ron tu ngod sa na pa ma tud-an nga ka ya kaa yo ni la ang pag pa ni kas. Mi da ug ang mga nag ba yad ug wa la usay na hi ta ‐ bo sa mga pro tes tang elek to ral sa lo kal nga ang-ang." (Co me lec) nga "99%" accu racy o ka ‐ tuk ma sa mga ma ki na sa Smartma ‐ tic. Sis te mang di li ma sa li gan Niad tong Ene ro 28, gi but yag mis mo sa upi syal sa Cybercri me Inves ti ga ti on and Coor di na ti on Cen ‐ ter (CICC) ila lum sa De partment of Infor ma ti on and Com mu nica ti ons Techno logy sa usa ka pag du ngog sa giu sang ko mi te sa mga kong re sis ta ug se na dor nga "na kompro mi so" ug di li na ma sa li gan ang de kompyu ter nga sis te ma sa pag-i hap sa kum pan ‐ yang Smartma tic. Gi but yag ki ni hu ‐ man ma ba li ta nga na su lod sa mga hacker ang mga server sa Co me lec ug na nga ku ha ang mga sek re tong im por ma syon gi kan din hi. Gi pang hi ‐ ma kak ki ni sa mga upi syal sa ko mi ‐ syon ug giu yu nan sa CICC. Hi nu nua, gi tud lo sa CICC nga ang mga server sa Smartma tic ang "na kompro mi so" tu ngod sa hu yang nga sis te ma nii ni. Mi ka bat sa ₱3.1 bil yon ang kan ‐ ti dad sa mga kontra tang gi tan yag sa Co me lec Smartma tic USA Corp. ug sa lo kal nga sub sid yar yo nii ning SMMT-TMI (Smartma tic Phi ‐ lip pi nes) alang sa elek syong 2022. La kip sa gi ba ya ran sa Pi li pi nas ang au to ma ted electi on softwa re, ser bi ‐ syong transmi syon sa mga bo to, pag pa hap say sa mga vo te coun ting machi ne nga gi ga mit sa mi la bayng elek syon ug pag pa lit og du gang 10,000 ka ma ki na ug ekstrang mga ba ter ya. Sa mu bong pag ka sul ti, ang Smartma tic ang mo da wat sa bo to, mag-i hap ug, mag kon so li da sa mga bo to gi kan sa lain-la ing mga pre sin to ug mag pa da la sa mga re sul ta nii ni sa Co me lec. Ang ti bu ok pro se so gi ta go sa pub li ko ug wa lay ka si gu ra du han ang mga bo tan te, mga mag ba lan tay ug bi san ang Co me lec, kung nai hap o hus to bang nai hap ang ma tag bo to. Ka hi num du man nga ma yor ya sa mga mi da ug sa elek syong 2019 mga kan di da tong gi bu bu an og pon do ug re kur so sa par ti do ug al ya dong par ‐ ti do ni Rod ri go Du ter te. Ki ni ang elek syong adu nay pad rong gi ta wag og "60-30-10" o pag-a pud-a pud sa bo to su bay sa gi tak dang 60% ang ma pa du long sa mga kan di da to sa ad mi nistra syo n; 30% alang sa opo si ‐ syo n; ug 10% alang sa uban pang kan di da to. Upat ka be ses nang na ha kop sa Smartma tic ang dag kung kontra ta alang sa de kompyu ter nga elek syo n. Gi kan 2010 mi ka bat na sa ki na ti buk- ang ₱20.85 bil yon ang pon dong na ‐ huk huk nii ni gi kan sa ka ban sa Pi li pi ‐ nas. Pu no sa ano mal ya ang pro se so sa pag tan yag sa mga kontra ta nga gi ka lam bi gi tan sa tag-as nga upi syal sa Co me lec. Ang de kompyu ter nga sis te ma sa pag-i hap du gay na nga gi ba su ra sa dag hang na sud ug gi ba lik ang ma nu-ma nong pag-i hap sa ang-ang pre sin to, sam tang gi pa bi lin ang elektro ni kong sis te ma sa pag kan bas sa bo to. Ki ni usab ang elek syon nga na ‐ but yag ang vo te-shaving o pag kib ‐ hang sa mga bo to sa mga prog re si ‐ bong par ti dong mi da gan sa sis te ‐ mang party-list. Sa gi pa hi ga yon kan ‐ hi nga im bes ti ga syon sa par ti dong Anak pa wis sa usa ka klas ter sa mga pre sin to, mi ga was nga la yo sa ihap sa ilang mga myembrong mi bo tar ang gi pa da la sa Smartma tic nga bo ‐ tong na ku ha sa par ti do sa lu gar. Sis ‐ te ma ti ko ug kal ku la dong gi kib ha ngan ang mga bo to sa par ti do aron si gu ‐ ru hong di li nii ni ma kab-ot ang re ki si ‐ tong ihap aron ma ka ling kod ang mga rep re sen tan te niinin sa Kong re so. sa Gi pag ra be sa de kompyu ter nga pag bo tar ug pag-i hap ang pri ba dong kontrol sa elek syon ug ang ma luk pa ‐ nong pag pang lim bong din hi. Tu ngod kay gu nit sa mga lang yawng tag-i ya, ilang mga in hin ye ro ug ahen te sa Smartma tic ang softwa re ug mga ma ‐ ki nang gi na ga mit sa pag bo tar, pag-i ‐ hap sa bo to ug pag pa da la sa mga re ‐ sul ta sa mga pre sin to, ka ya kaa yo ni ‐ lang hi lab tan ug ma ni pu la hon ang lo kal elek syon gi kan sa ang-ang hang tud na syu nal. Ka du ngan sa tra ‐ di syu nal nga pag pa lit sa bo to sa mga bar yo ug ko mu ni dad, si kin sa man ang adu nay pi na ka da kung re kur so mao ang ma ka ka wat sa elek syo n. "Mu rag mad yik," ma tud pa sa na hi na bi sa Ang Ba yan nga kan di da ‐ to. "Na kap rog ra ma na sa mga ma ki ‐ na kung kang kin sa ma pa du long ang mga bo to ay ha pa ang pagbotar." Gi pang hi ma kak nii ni ang gi pang hi ‐ nam bog sa Com mis si on on Electi ons 6 Pebrero 7, 2022 ANG BAYAN
ANG BAYAN Pebrero 7, 2022 7
Unsa on pag dag han sa tra ba ho kung bag sak ang pro duk syo n? Ang "pag dag han sa tra ba ho" niad tong mi la bayng tuig ang usa sa mga ka hi ‐ bu lu ngan nga gi na pa kay lap sa mga upi syal sa eko no mi ya ni Rod ri go Du ter ‐ te. Gus to nii ning ta bu nan ang ka da ut nga gi bu nga sa mga lockdown, ka wa lay ayu da alang sa pag re ko ber ug pal pak nga tu bag sa re hi men sa pan dem yang Covid-19. re hi meng Du ter te nga 1.5 mil yong tra ba ho ang "na du gang" sa sek tor sa ag ri kul tu ra niad tong 2021. Ki ni lu yo sa 1.7% pag hag ba sa pro duk syon sa ag ri kul ‐ tu ra niad tong 2021, nga mas gra be pa sa 1.2% pag hag ba niad tong 2020. Ga ni, pi na kau bos ki ni sa mi la bayng du ha ka de ka da. Gi pang hi nam bog sa Ma tud sa pa nu ki du ki sa Ibon Foun da ti on, sa 2019-2021, mi sig pit og 0.5% ang pro duk syon sa ag ri kul ‐ tu ra. Apan sa pa re hong pa na hon, mi sa ka ang tan tos sa emple yo sa sek tor og 15.1%. Kung too han ang maong da tos, buot pa sa bot mi kun ‐ hod og 13.5% ang abe reyds nga out ‐ put sa ma tag mag-uu ma ug ma mu ‐ mu ong pa ngu ma sa maong pa na ‐ hon. Ma tud sa mga or ga ni sa syong mag-uu ma, napit-os ang sek tor tu ‐ ngod sa mga restrik syong gi pa ham ‐ tang sa nga lan sa pan dem ya, pag-ubos sa de mand tu ngod sa pag ‐ kun hod sa ki ta ug su hu lan, ug wa lay hu nong nga im por ta syon sa mga pag ka on nga la baw pang mi bi ra pau ‐ bos sa pre syo sa pag pa lit sa mga lo ‐ kal nga pro duk tong ag ri kul tu ral. Niad tong Set yembre 2021 ha los usa ka mil yong tra ba ho ang na wa la sa sek tor. Ka du da han nga wa la la mang na ba wi ang na wa lang mga tra ba ho, kun di li na du ga ngan pa kini sa ula ‐ hing kwar to, bi san og mi ham pak ang bag yong Odet te niad tong Di sye mbre 2021. Gi ba na ba nang ₱11.7 bil yon ang ba lor nga gi da ut sa bag yo sa ag ‐ ri kul tu ra. Sa 2021 lang, ta nang sub sek tor sa ag ri kul tu ra ga was sa mga pa na ‐ num nag dek la ra sa pag tiu rok. Pi na ‐ ka da ku ang gi hag ba sa pro duk syon sa kar ne (17% sa 2021 kum pa ra sa 7.4% niad tong 2020). Wa la pa gi ha ‐ pon na ka ba wi ang pro duk syon sa ma nok ug it log, in gon man ang pro ‐ duk syon sa is da. Di li usab ka too han ang pag sa ka sa tan tos sa emple yo sa sek tor sa pa ti ga yong pak ya wan ug bi nu uk. Ma tud sa da tos sa es ta do, na du ga ‐ ngan og 1.4 mil yon ang mga nagtra ‐ ba ho sa sek tor apan 4.3% la mang ang gi ta as sa out put nii ni. Buot pa ‐ sa bot, mas ubos ang abe reyds nga out put ug gi na da wat nga su hu lan sa 8 ma tag ma mu muo. Sa sek tor sa pag ma nu pak tu ra, ang gi na sul ting 3.4 mil yong tra ba ho mas ubos pa gi ha pon og 266,000 sa ihap sa adu nay tra ba ho din hi ay ha mag pan dem ya. Mas ubos usab ang ihap sa mga na gat ra ba ho sa sek tor sa transpor ta syon ug bo de ga, ako ‐ mo da syon ug ser bi syong pag ka on (mga res taw ran ug uban pa) kum pa ‐ ra sa gi dag ha non nii ni niad tong 2019. "Mas taas pa giha pon og 3.2 mil yon ang ihap sa mga wa lay tra ba ‐ ho niad tong Nob yembre 2021 kum ‐ pa ra niad tong Ene ro 2020 ay ha mi ‐ ha gu ros ang pan dem ya," ma tud sa Ibon. Du gang din hi, im por mal ug ubos ang su hu lan ug ki ta ang kla se sa mga tra ba hong na mug na sa mi la ‐ bayng du ha ka tuig. Gi pa ga was ang da tos sa emple ‐ yo ay ha gi pa gu la ang es ta dis ti ka ka ‐ la bot sa lo kal nga pro duk syon (gross do mes tic pro duct o GDP) sa Pi li pi nas nga gi na sul ting mi lam bo og 5.6% sa 2021. Mu ra ki nig mi lam bo tu ngod kay nag gi kan ki ni sa -9.6% nga pag ‐ tiu rok sa GDP niad tong 2020. Kung buot hu na hu na on, la yo pa gi ha pon ki ni sa gi na sul ting abe reyds nga tan ‐ tos nga 6.4% pag lam bo sa mi la bayng 10 ka tuig ay ha ang pan dem ya. "Mas ga may pa gi ha pon og 4.5% ang eko no mi ya sa 2021 kum pa ra sa 2019," ma tud sa Ibon. Di rek tang re ‐ sul ta ki ni sa hu got nga lockdown nga wa lay ka tug bang nga ayu dang pang ‐ pi nan sya nga mag pa ta as un ta sa ka ‐ ta kus sa mga pa mil ya nga ma ka pa lit sa pa ngi na hang lan ug ma kaa bag sa kri sis, ma tud sa gru po. Wa la usay sub sid yo nga ma ka ta bang un ta sa pag pa lu taw sa gag may hang tud sa ha tu ngan nga mga ne go syo. la ‐ mang ang pas pas nga pag lam bo sa ka ta pu san sa 2021, ma tud pa sa insti tu syo n. "Lag mit nga ma ha naw sa unang kwar to sa 2022." Ma ma hi mong tem po rar yo Pebrero 7, 2022 ANG BAYAN
Pre syo sa mga pa la li ton, gi pa tas-an sa es ta do Gi pa tas-an sa De partment of Tra de and Industry (DTI) ang pre syo sa mga nag-u nang pa la li ton hu man nii ning gi pa ham tang niad tong Ene ro 27 ang mas taas nga bag-ong mga sug ges ted re ta il price (SRP o sug yot nga pre ‐ syo sa bi nu uk) sa 73 ka ba ta kan ug nag-u nang mga pa la li ton. Kum pa ra sa ula hing lis ta han sa SRP nga gi pa ga was sa DTI niad tong Agos to 29, 2021, na ka tak dang mo ‐ sa ka og 1-10% ang pre syo sa mga pa la li ton, la kip ang mga de la tang sar di nas ug pro duk tong kar ne, ga ‐ tas, pan, nu dels, asin, sa bong pang ‐ la ba ug pan li go, na ka bo tilyang tu big, kan di la, ug ba ter ya. Sa ki na ti buk-an, ma ma hi mong mo ka bat sa ₱1.25 ang du gang pre ‐ syo sa lain-la ing mga de la tang sar ‐ di nas; ₱2.25 sa mga pro duk tong ga ‐ tas; ₱3.5 sa usa ka pu tos sa pan; ₱0.25 sa nu dels; ₱1.45 sa asin; ₱2.25 sa sa bong pang la ba; ₱4 sa na ‐ ka bo tilyang tu big; ₱15 sa kan di la; ₱1.5 sa meat loaf; ₱3 sa kar ne nor te; ₱1.5 sa beef loaf; ₱1.25 sa sa bong pang li go; ug ₱17.25 sa ba ter ya. Pa ga pas-anon ang du gang pre ‐ syo sa ma yor ya sa ka pin 18.6 mil ‐ yong pi na ka ka bus nga pa mil yang Pi ‐ li pi no o 81.8 mil yong ka ta wo nga mum ho la mang ang ki ni ta an. La kip ka ni la ang 2.9 mil yong pa mil ya nga mi ki ta la mang og ₱11,000 pau bos ka da bu lan. Pa ga pas-a non usab ki ni sa 8.4 mil yong pa mil ya nga mi ki ta og ₱11,000-₱22,000, ug 7.6 mil yong pa mil ya nga mi ki ta og ₱22,000- ₱44,000. Gi ba na ba nang mo ka bat sa ₱10,071 ang gi ga hin sa maong mga pa mil ya sa pag pa lit og mga pag ka on ug ba ta kang pa ngi na hang lan ka da bu lan. Ku lang kaa yo ang ilang ki ta aron tu ba gon ang pi na ka ba ta kang mga pa ngi na hang lan sa usa ka li ma- ka ta wong pa mil ya. Gia nun syo ang pag sa ka sa mga pre syo hu man gi pang hi nam bog sa re hi men nga pa da yon nga na gau bos ang tan tos sa impla syon sa mi la ‐ bayng pi pi la ka bu lan. Bi san og ang maong pag kun hod nag-u nang hi ‐ nung dan sa pag hu yang sa de mand nga gi bu nga sa di semple yo, pag bag ‐ sak sa ki ta, pag ka hu rot sa ti nigom ug mas ubos nga pag gas to sa mga pa mil ya. Sa ki na ti buk-an, mi hag ba og ka pin 5% ang pag gas to sa mga ilang kon su mo pa mil ya alang sa niad tong ula hing kwar to sa 2021 kum pa ra sa ika tu long kwar to. Sa pa tu yang nga pag sa ka sa mga pre syo, gi lau man nga la baw pang mag pa li sud sa mga pa mil yang hi la bi han ka nihit ang ki ta aron ab ‐ ton ang sa rang nga nut ri syo n. Ma ‐ tud sa usa ka pag tu on sa Food link Advocacy Coo pe ra tive, gi ba na ba na nga nagki na hang lan sa usa ka pa mil ‐ yang Pi li pi no nga adu nay li ma ka myembro og ₱14,368 ka da bu lan alang sa sa rang ug ma sus tan syang pag ka on su bay sa Ping gang Pi noy. Ang Ping gang Pi noy usa ka gi ya sa pag ka on nga gi tak da sa Food and Nut ri ti on Re se arch Insti tu te aron ma si gu ro nga na ka ta gam tam og igong ener hi ya ug nut ri syon ang ka ‐ la wa san sa ka taw han. ANG BAYAN Pebrero 7, 2022 Pro tes ta ba tok sa Ka li wa Dam. Nag ra li niad tong Ene ro 31 atu ba ‐ ngan sa upi si na sa Met ro po li tan Wa ter works Se we ra ge and System sa Quezon City ang mga lu mad ug gru pong ma ki ki nai ya ‐ han nga maapektaran sa pro yek ‐ tong Ka li wa Dam. Gi kun de na ni ‐ la ang pag bwelo sa pro yek to lu yo sa ma luk pa nong pag ba bag sa mga re si den te din hi. Gimakmak ni la ang mi ni nga kon sul ta syon niad tong Ene ro 25 kung asa nag ‐ ma ni ob ra ang re hi men aron pwer ‐ sa hon ang mga li der lu mad nga mo pir ma sa usa ka me mo ran dum of ag ree ment. 2 ka ad law nga wel ga sa mga manindahay. Nag lun sad og 2 ka ad law nga wel ga niad tong Ene ro 24 ug 25 ang mga manindahay sa Car bon Mar ket sa Ce bu City aron ipa na wa gan sa lo kal nga gub yer ‐ no nga ihu nong ang pri ba ti sa syon sa mer ka do. Pag dum dum sa ika35 nga ani ‐ ber sar yo sa ma sa ker sa Men ‐ dio la. Gi dum dum sa mga pro tes ta sa Cavi te, Iloi lo City ug Baco lod City ang ika35 nga ani ber sar yo sa pag ma sa ker sa mga pwer sa sa es ta do sa mga nag ra ling maguu ‐ ma sa Men dio la sa May ni la niad ‐ tong Ene ro 22. Sa Cavi te, miad to ang mga ra li yis ta sa Pa tu ngan, Ma ra gon don. Ma sa ker sa Guin ya ngan, gi ‐ dum dum. Nag ra li atu ba ngan sa upi si na sa Com mis si on on Hu ‐ man Rights sa Quezon City ang mga gru po gi kan sa Sout hern Ta ‐ ga log niad tong Peb re ro 2 isip pag dum dum sa ka ba ngis sa mga pwer sa sa es ta do sa ra li sa 6,000 ka maguu ma sa Guin ya ngan, Quezon niad tong Peb re ro 1, 1981. Du ha ang pa tay ug kapin 100 ang na sam dan sa maong in si ‐ den te. 9
Ka da ut nga da la sa mga open-pit nga pag mi na Daw ko lor ora nge ang Ma pag ba River ug bay bay da gat sa Ba ra ngay Ma pu ti, Ba nay ba nay, Davao Ori en tal niad ‐ tong Ene ro 14 hu man mi da gay day ang mga ke mi kal ug hu gaw gi kan sa mi bu ha gay nga ha n-u ka nan sa la wog sa mi na. Sa su ‐ ba ug da gat nag gi kan ang pa ngi na bu hi an sa lu mu lup yo, ug ay ha na hi ta bo ang maong in si den te, sa sa pa pa ga pa nga li go ug ga pang la ba ang mga re si den te. Sa mga in terbyu sa mid ya, nag pa da yag si la og ka ba la ka nga mag ka sa kit, ug sa pag ka ‐ gun-ob sa ki nai ya han ug pag hu nong sa ilang pag pa na gat. Pi pi la ka ki lo met ro sa ila ya sa su ba mao ang River bend Con so li da ‐ ted Mi ning Cor po ra ti on nga res pon ‐ sab le sa in si den te. Lang kub sa maong kum pan yang Chi ne se ang 6,363 open-pit nga pagmi na sa nickel. Na ha ta gan ki ni og kontra tang mag-o pe reyt niad ‐ tong 2016 sa Ba ra ngay Ma pu ti ug li ‐ ma pang ka sik bit nga ba ra ngay. ek tar yang Ayha nii ni, gi but yag sa pub li ko ang usa ka ta ho ka la bot sa pag ka hi lo usab sa mga su ba sa Mt. Bu lanjao sa Pa la wan tu ngod sa pag bu ha gay sa ma ka hi lo nga mga ke mi kal gi kan sa mi na han sa Rio Tu ba. Ang Rio Tu ba gi pa nag-i ya han ka ron sa Nickel Asia, nga nag pa da gan sa mga mi na han sa nickel sa Ta ga ni to sa Su ri gao del Nor ‐ te. Gi hi lo an sa mga ope ra syon ang mga su ba ug da gat sa pa re hong lu gar. Usa ka da kung kau law alang sa mga upi syal sa re hi meng Du ter te ang kay lap nga pag gu ba sa ki nai ya ‐ han ila bi na nga gi ba wi ni la ang pag ‐ di li sa open-pit nga pag mi na niad ‐ tong Di sye mbre 23, 2021 lu yo sa pag ba bag sa mga gru pong ma ki ki ‐ nai ya han. Tu ngod nii ni, si gu ra do nga gi ka ba lak-ang sub ling ma hi ta bo ang ka da ut sa maong pa maa gi sa pag mi ‐ na nga gi pa hu nong niad tong 2017. Ka lot din hi, ha kot did to Hu man na ba la od ang Mi ning Act of 1995, la baw nga mi hag sa sa na ‐ sud ang mga open-pit nga pag mi na. Nii ni nga ope ra syo n, ang kan hing ka bu ki ran nga adu nay ba ga nga ka ‐ la sa ngan nga abun da sa ki na bu hi na hi mong ek ta-ek tar yang lu ngag. Ka sum pay usab nii ni ang ma luk pa ‐ nong pag pa la yas sa mga ko mu ni dad sa mag-uu ma ug lu mad. Nag bi lin usab ang mga kum pan yang mi na og mga dam nga han-ouka nan sa ma ka ‐ hi long ke mi kal nga gi ga mit sa pa siu ‐ nang pag limpyo sa mi ne ral ay ha i-eksport sa ubang na sud. Ma tud sa ta ho sa reak syu nar ‐ yong gub yer no, niad tong Di sye mbre 2020 pa lang adu na nay ka pin 729,000 ka ek tar ya nga lang kub sa lain-la ing ti po sa kontra ta sa mi na. Pi na ka la pad ang pa ga mi na hon sa Ca ra ga nga mi ka bat og ka pin 140,000 ka ek tar ya. Wa la pay la bot din hi ang mi nil yong ek tar ya nga pa ‐ ga lang ku bon sa mga gi nap ro se song ap li ka syon sa higanteng mga kum ‐ pan ya. Ang in si den te sa Ba nay ba nay ang pi na ka ulahi sa ka say sa yan sa grabeng katalagman nga gibunga sa open-pit nga pagmina. Lakip dinhi ang katalagman sa Ito gon, Be ngu et niad tong Agos to 2012 kung asa miawas sa mga suba ang 20 ka mil ‐ yong met ri ko lawog to ne la dang gikan sa dam sa Phi lex Mi ning. Niad tong Oktub re 2005, mi tu lo ang mga ma ka hi long ke mi kal ug heavy me tal gi kan sa han-u ka nan sa la wog sa kum pan yang Austra li an nga Lafa yet te Mi ning Li mi ted sa mga su ba ug da gat sa Ra pu-Ra pu, Albay. Nag re sul ta ki ni sa pag ka ma tay sa mga is da ug pa na num, ug pag ka wa la sa pa ngi na bu hi an sa mga re si den te sa pi pi la ka ba ra ngay sa Albay ug Sor so gon. Usa sa pi na kag ra beng ka ta lag ‐ man ang na hi ta bo niad tong Mar so 1996 sa Boac ug Mog pog sa Ma rin ‐ duque. Mi bu ha gay sa su ba ug bay ‐ bay ang ka pin 1.6 mil yong met ri ko ku bi ko nga la wog sa Marcop per Mi ‐ nes. Gi pa tay nii ni ang Boac River, mga pa na num ug gia li ma hang ha yop sa mga re si den te. Pi pi la ka re si den te ang na ma tay, ug li bo an pa gi kan sa 20 ka ba ra ngay ang na pu gos nga mo bak wit. Na su ta usab nga ay ha nii ni, 16 ka tuig na nga na ga la bay og la wog sa da gat ang ma ka hi long Marcop per, nga mi ka bat sa 200 ka mil yong to ne la da. Pe ke ang "res pon sab leng pag mi na" Ka sa ga ran ang mga in si den te sa pag ka hi lo sa tu big sa mga ope ra ‐ syong open-pit. Ki ni tu ngod kay in ‐ te re sa do lang yawng la mang ang mga kum pan ya nga hut don ang ma ‐ ku hang ga nan sya. Mi ni ang mga pa na wa gan nii ni alang sa "res pon sab leng pag mi na." Gi na du so la mang ki ni sa mga im per ‐ ya lis ta aron ha ta gag pri bi le hi yo ang lang yawng mga ka pi ta lis ta kum pa ra sa lo kal nga mga ne go sya nte. Su lod sa dag hang de ka da naihid ang eko no mi ya sa Pi li pi nas tu ngod kay ha los 100% sa ba han ding mi ne ‐ ral sa na sud ang gi na eksport aron ip ro se so sa laing na sud. Nag-u na nii ni ang ka pi ta lis tang mga na sud sa ma sa Chi na, Ja pan, Ca na da ug Austra lia. Ang abun da nga re kur ‐ song mi ne ral sa na sud gi na pa lit sa ubos nga kan ti dad sa lang yawng mga kum pan yang na ga mug na og put haw ug uban pang ig ba ba lig ya nga maoy gi ku ha an og ga nan sya hu ‐ man sub ling iba lig ya sa Pi li pi nas. Sa in gon, ang pi na ka ba si han sa ka du not sa pag mi na sa na sud tu ‐ ngod kay kontro la do ug nag sil bi ki ni sa in te res sa dag kung lang yawng ka pi ta lis ta ug di li sa lo kal nga pro ‐ duk syong pang-in dustri ya. 10 Pebrero 7, 2022 ANG BAYAN


K Kararag para kadagiti Babbai idiay North America - Canada and United States Ti Disyembre ket maysa nga espesyal a bulan para kadagiti kristiyano kagiddan iti panagsagana para iti panagrambak ken panangiwaragawag ti lubong ti kapintasan a regalo para iti amin: Ti iyuumay iti Dios ditoy lubong kas maysa a maladaga. Tunggal krismas saan tayo a kayat ti agtalinaed kadagiti negatibo a banbanag, ngem nu manpay immay ni Hesus tapnu isalakan datayo manipud basol, saanna nga palpasen ti rigat anginggana a sumrek tayo idiay langit. Kararag para kadagiti Babbai idyay North America - Canada ken United States Ket dagidiay a rigrigat ket mapadpadasan met dagiti babbai idiay Canada ken United States, nga uray sumangsango met kadagiti nadumaduma a parikut iti babbai kas kuma ti nasapa unay a panagasawa, diborsyo, kinaranggas ti uneg iti pagtaengan, human trafficking, panagrames ken dadduma pay. Uray isuda ket makasapul met ti namnama ken panangagas ni Hesus. isuda ket Uray nu ti legal nga edad ti panagasawa kadagitoy nga nasyon ket 18, mabalin a mapalubusan ti nasapsapa a panagasawa babaen ti ipapalubos iti nagannak wenno iti ukom. Kadawyan nga iti ubbing a babai ket mapuwesa a maikasar iti natataengan a lalaki tapnu maliklikan ti pannakaibabain iti pamilya ken agbalin daytoy a pangkalob iti pannakaabuso a seksual. Dagiti ubbing a babbai nga agtaltalaw wenno adda iti aywan iti foster-care system ket kadawyan nga agbalbalin a biktima iti sex trafficking. Iti panagbirokda iti gayyem, taraon, ken pagdagusan ket nalakada met a maallukoy nga agusar iti arak ken maiparit a droga tapnu malipatanda dagiti panagsagsagabada. Dagiti traffickers ket kadawyan nga agparang a nobyo a manggargari kadagiti ubbing a babbai mangrugi iti edad nga 13 tapnu mamatida nga awan sabali nga mangayat wenno agaywan kekuada. Minimilyon nga bilang iti imigrante idiay Canada ken U.S. ket agbirbirok iti nasaysayaat a biag. Adu iti nagbalin a biktima iti human trafficking. Dagiti met babbai a naggapu idiay China, South Korea, wenno Thailand ket masansan a ma-exploit idiay uneg ti massage parlors ken salons. Manu kaniada ket legal nga imigrante nga addaan work visa ngem butbutngen isuda dagiti traffickers da nga ipa-deport wenno tenglenda ti sweldoda ken kontrolen da ti biagda. Kadwaan dakami a mangikararag para kadagiti babbi idiay Canada ken United States a makabirokda iti namnama babaen ken Hesus. Maiwarwaragawag ti Women of Hope iti nasurok 73 a linguahe. Daytoy nga binulan nga panagkararag ket maiwarnak iti 100 a linguahe. PRAYER CALENDAR DISYEMBRE 2018 Agdenggeg nga online iti audio a kasapulan ti panangikararag iddyay twr360.org/twrwomenofhope Ikararagan tayo: WOMEN OF HOPE December 1. Dios ken Aritayo a tulungnna dagiti marigrigatan, mangipaay ti asi kadagiti nakapoy ken agkasapulan ken tulunganna dagiti maab-abuso (Salmo 72.4). December 10. Kristiano a Canadian nga agbalinda a mannakigayyem kadagiti dayo a naiyanak iti nasyonda (22% iti papulasyon) ken tulunganda dagiti imigrante (60% manipud ti Asia nangnangruna manipud Tsina ken India) a makapagnaedda iti kumonidadda. December 2. Dagiti imigrante a babbai idiay Canada ken US a mangngenganda iti maipapan kenni Cristo ken agtarigagayda nga maam-ammoda iti Apo. Ikararag a maam-ammo ken maadalanda iti maipapan kenni Hesus. December mannakigayyem iti nasurok 40M a tattao nga agnanaed iti US a naiyanak iti sabali a nasyon; pudno a mangayat kadakuada, matarusan mangipaayda iti tulong. "Plano ti Dios nga ipakaam- mo kadagiti ti palimedna. Anian a kinadayag ken kinadaeg ti palimed nga agpaay kadagiti amin a tattao: Agtaeng kadagiti puspusoyo ni Cristo, gloriana" (Taga Colosas 1:27) 11. Kristiano nga agbalinda nga iti kasasaadda iti biag ken December 3. Babbai ken babbalasitang nga maus-usar iti pannakikaidda. kas makalabsotda ken mabirukanda ti pudno a wayawaya ken pannakaimbag ken Kristo. tattaona tagabu Ikakarag nga ti namnamayo a makiranud iti December 4. Babbai nga agbirbirok ti pategna babaen iti pannakirelasyon, panagbalin nga ina, iti pinansiyal a balligi wenno sanikua tapno masapulanda iti pudno a pategda kenni Cristo. "Ngem kadagiti amin nga immawat kn namati kaniana ket naikkanda iti karbengan nga agbalin nga anak ti Dios." (Juan 1:12) December 12. panagtaraken ken panagampon iti nasurok 400,000 nga ubbing nga agkasapulan pagbiaganda. Kristiano a mangipanguloda iti iti nasalaknib a lugar a December 13. Babbai nga agayat kadagiti ubbing a nakadepende iti agas gapu iti kinakurang iti opioid idiay US. Ikararag a dagiti kristiano ket sumuporta kadagitoy nga inna ken tumulongda tapnu magatang iti masapulda nga agas. December 5. Panguloen iti Cananda ken US nga agnanayon a maputed iti human a kadakklan a portal iti human trafficking idiay US ket naisirra iti FBI idi Abril. trafficking. Iti December 6. Dagiti babbalasitang nga napilitan nga agasawa ngem awan umno a karbenganda kas maysa a nataengan, mailapped kaniada ti agnaed kadagiti rescue shelter, agdarum para iti proteksiyon, wenno agdarum para ti diborsiyo. Ikararag nga iti umno a linteg ket maaramid. December 14. Milyones a babbai nga agplanplano nga agpaikkat ti sikogda gapu ti kinaawan namnama ken ti kinapati iti nagannak, asawa, nobyo, gagayyem ken dadduma pay a tattao. Pilienda kuma a biagen iti isiksikogda. December 7. Maaramat kuma dagiti simbaan kadagiti makapadpadas iti pannakaabuso iti uneg ti pagtaengan, maamoanda kuma nga adda iti nasalakniban a lugar kaddua dagiti annak ti Dios. December 15. Babbai nga irespetoda ti bukkodda a bagi, mangaramidda ti nasirib nga desisyon, ken maikkan isuda ti kinatured nga ipilitda iti kasar a saan nga iti pannakilive-in. December 16. maawatanda nga iti panagusar iti maiparit nga droga ket kas met panagpapatay, panag-abuso ken uray pay iti panag-atake ti terorista. Tattao idiay Canada ken US a December 8. Tulong ken salaknib dagiti nakurapay a babbai ken ubbing a Canadian nga adda ti peggad. Adu iti mapapapatay ken mapukpukaw. Ikararag nga iti gobyerno ket masarakan ken madusada dagitoy nga agar-aramid ti pannakaabuso kadagitoy a babbai ken ubbing. laeng panagsuportar iti kinaranggas, December 17. Kristiano a mangipaay iti ayat, namnama ken pannakigayyem kadagiti babbai ken lallaki nga agtultuloy nga agkakaidda kalpasan iti panagpa-aborsiyo. Adu iti agsagsagaba nga agkasapulan iti dumngeg ken mangayat kadakuada. December 9. Kristiano ken ad-adu pay ti maaramidda tapnu masalakniban dagiti babbai ken ubbing manipud iti managdadael a resulta iti aborsiyon. Ikararag dagiti ginasut nga inna a pinilda a biagen dagiti sikogda.
DISYEMBRE 2018 KARARAG PARA KADAGITI BABBAI IDIYAY CANADA KEN UNITED STATES December 18. Dagiti babbai idiay Canada ken US a nakapadas iti gubat, panagbuteng ken pannakaisina. Ikararag a maaddaanda iti pudno a gayyem ken tulong tapnu maikkat iti truma a mapadpadasanda. panagananna iti Immanuel" (Mateo 1:12; Isaias 7:14). Dagiti istorya ket pagmaymaysaenna dagiti babbai uray pay kadagiti adda idiay adayo. Mangmangted daytoy iti naun-uneg a koneksiyon ti babbai nga agkakabsat ken Cristo, koneksiyon nga agresulta saan laeng a manipud iti panagdengngeg iti kinapudno a maibagbaga panggep iti maysa a nasyon wenno grupo ti tatto. Dagiti istorya ket mangted iti misyon iti puso ken pagtaengan tayo. Email: twrphilippines@twr.org December 26. Panagasawa nga agkasapulan iti panagayat ti Dios. "Lipatenyo ti amin a sakit ti nakem, gura ken pungtot. Diyon bugkawan wenno padpadaksen ti padayo a tao. Ikkatenyo ti aniaman a sakit ti nakem agiinnayatkayo ketdi. Agpipinnakawankayo, kas iti panangpakawan ti Dios kadakayo babaen ken ni Cristo" (Taga-Efeso 4:31-32). December 19. Kristiano a mangsuporta kadagiti centers para kadagiti masikog nga addaan iti libre a sonograms, badbado ken dadduma pay a kasapulan iti masikog. Facebook: TWR Phils iti ken siasinoman. Agkikinnaasi a makaaw-awat iti 20. Babbai December panangbutbuteng manipud iti bukodda nga asawa wenno nobyo a mangtengtengngel kadakuada tapnu kasta ket maiyadayuda kadagiti gagayyem ken pamilyada, iti panangpapatay kaniada, annakda ken dadduma pay nga ay-ayatenda ti biag. Dagiti istorya ket kasla awan patenggana a sinulid ti panaggagayyem ken pammati, pagmaymaysaenna tayo iti maysa a napintas nga abel iti namnama: "Mapanunot ko laeng nu ania ti kayat ti Dios para iti panagmaymayasa tayo - dagiti sinulid ket nagkakadua nga naidait- napabileg babaen kadagiti kapadasan - maysa ken maysa - pinagkakadua ken pinagsisiglot - tunggal maysa ken Nakakaskasdaaw! EPEKTO DAGITI ISTORYA Saanen a mabilang ti istorya iti TWR Women of Hope panggep kadagiti nabalbaliwan a puso, naisubli a namnama, ken baro a biag nga sangsangwen para ti gloria ti Dios. Saan laeng a dagitoy kasali iti daytoy a ministeryo iti nabalbaliwan ti biagda nu di ket pati dagiti makangkangngeg kadagiti istory ket masagsagid met ti biagda. Daytoy man ti makuna dagiti dadduma a Canadian a mangsupsuporta ministeryo. December 27. Kristiano a babbai a maamoanda nga iti bagida ket pagnanaedan iti Espiritu Santo ti Dios, isu a masapol nga alwadan ken pagraemanda iti Dios babaen ti bagida. "Awan duadua nga ammoyo a dakayo ti templo ti Dios, ket agtalinaed ti Espiritu ti Dios kadakayo" (1 Corinto 3:16). December 21. Apo nga agasanna iti panunot ken emosyon dagiti ubbing a nakapadas iti pannakaabuso iti uneg ti pagtaengan. Ikararag a saanda nga agbalin a naranggas ken abusado iti sabali. ti bukodna nga istorya. December 28. Babbai a baliwanda iti ipangpangrunada iti biag, iti panakirelasyon ken iti amin a makalapped iti panagsurotda iti pagayatan ti Dios. "Isurom kaniak dagiti daldalanmo, O APO; wen, ipakaammom ida kaniak. Isuronak nga agbiag kas mayannurot iti kinapudnom; kaniak" (Awit 25:4-5) iti daytoy a Babbai a nakurapay itikinaawan iti December 22. nagadalanda ken bassit a gundaway manipud kumunidad. Ikararag met dagiti tattao a tumultulong kadagitoy a babbai tapnu sumayaat ti panagbiagda. Dagitoy nga istorya iti namnama ket balbaliwanna iti panagpanpanunotmi ditoy North America. Guyguyuguyennakami a kitaenmi a naimbag bukodmi a biag, agbalin a managyaman ken kanayon a makipagmaymaysa iti daytoy a ministeryo. iti nakakaskasdaaw a Nakarkaro kami nga agayat nainlangitan nga Ama tayo kas makitami nu kasano Isuna nga aggaraw iti tattao. guyguyuguyennakami nga maaddaan ti usto a prioridad iti biagmi ken nu kasano nga agyaman kami iti kinawayawaya nga agsirbi, mangted ken agkararag. ti ti Dios a mangisalakan ta sika istorya ket Dagiti iti biag December 23. Babbai ken ubbing a nabagaan nga awan pategda ken maysada laeng a basura. Ikararag a mangngeganda iti kinapudno. "Gapu iti kasta unay a panagayat ti Dios iti lubong, intedna ti Bugbugtong nga Anakna ti siasinoman a mamati kenkuana saan a matay no di ket agbiag nga agnanayon" (Juan 3:16). December 29. Tattao nga agsaoda nu makakitada iti ubbibg nga adda iti peggad, nangnangruna nu adda mangkidnap kadakuada. Adu iti ubbing a mapukpukaw. Narambak a Paskua ken Naragsak a Baro a Tawen! tapno December 30. Nagannak nga ayatenda dagiti annakda a ballasitang ken salakniban ida manipud iti panakirelasyon a mabalin a makadangran kadakuada. Isuro isuda nga December 24. Agbibiag iti kinaawan namnama a irespetoda iti napintas a kasasaad a makasarakda iti namnama babaen kenni masangwanan iti biag. Cristo Hesus. Ikararag a mangngeganda iti naindaklan a sagot ti Dios a pannakaisalakan babaen kenni Cristo Hesus. "Dikay agbuteng! Addaak ditoy a mangyeg kadakayo iti naimbag a damag a pakaragsakanyo, wen, dakayo ken dagiti amin a tattao. Ita nga aldaw, ditoy ili ni David, naipasngay ti mangisalakan kadakayo - ni Cristo nga Apo! (Lucas 2:10-11) iti bagida ken agtarigagay December 31. Babbai nga maamoanda a pinarsua ida iti managayat a Dios nga agtarigagay a mangpunno kadakuada iti namnama. "Iti kasta, pinarsua ti Dios ti tao a kalanglangana. Pinarsuana ida a lalaki ken babai." (Genesis 1:27) December 25. Dagiti babbai a kristiano nga ipabblaakda a ni Hesus iti ibagbaga iti Dios a sinao ni Propeta Isaias. "Adtoy, agsikogto ti maysa nga agtutubo a balasang. Aganakto iti lalaki ket Website: WOMEN OF HOPE P.O. BOX 332 BAGUIO CITY (074) 424 1262


34567O K T U B R E 1 5 , 2 0 1 5 Nobiembre 30-Disiembre 6 Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? PANID 3 Disiembre 7-13 "Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" PANID 18 Dadakkel Letrana nga Edision PASET 1
34567 OCTOBER 15, 2015 ILOKO Semimonthly Vol. 136, No. 20 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO ˝ Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? ˝ "Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" Iti umuna nga artikulo, adalentayo no kasano a maammuantayo a maseknan ti Dios iti biagtayo ken no kasano a tultulongannatayo. Maammuan- tayo met no kasano a maliklikantayo dagiti kamali dagiti saan a nakakita iti Dios. Iti maikadua nga artikulo, mailawlawag ti kinapateg ti pammati tap- no maisalakantayo ken no kasano a mapabilegtayo ti pammatitayo ken agtignay maitunos iti dayta. - Heb. 11:6. Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipa- paay daytoy kas paset ti sangalubongan a traba- ho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teks- to ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2015 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Printed in Japan.
Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? "Ti ima ni Jehova pudno unay a maipakaammonto kadagiti adipenna." - ISA. 66:14. KANTA: 65, 26 MAILAWLAWAGMO KADI? Apay a makita ti dadduma ti ima ti Dios iti biagda ngem saan a makita ti dadduma? Ania ti pammaneknektayo a maseknan ni Jehova kadatayo ita? Ania ti aramidentayo tapno nalawag a makitatayo ti ima ti Dios iti biagtayo? ADU a tattao ti mangpanunot nga awan paka- inaigan ti ar-aramidenda iti aramid ti Dios. Kina- pudnona, patien ti dadduma a saan nga interesa- do ti Dios iti mapaspasamak kadagiti tattao. Idi dinadael ti napigsa a bagyo a Yolanda (Haiyan) ti makintengnga a paset ti Pilipinas wenno Ka- bisayaan idi Nobiembre 2013, kinuna ti mayor 1, 2. Ania ti pampanunoten ti dadduma maipapan iti Dios? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 3
ti maysa a dakkel a siudad: "Sadino ti ayan ti Dios?" 2 Agtigtignay ti dadduma a tattao a kas man la saan a makitkita ti Dios ti ar-aramidenda. (Isa. 26:10, 11; 3 Juan 11) Dagitoy a tattao ket kas kadagiti dinakamat ni apostol Pablo idi kinuna- na: "Saanda nga inanamongan ti panangbigbig iti Dios buyogen ti umiso a pannakaammo." Da- gita a tattao ket 'napno iti amin a kinakillo, kina- dangkes, kinaagum, ken kinadakes.' - Roma 1: 28, 29. 3 Datayo ngay? Saan a kas kadagiti immun- unan a nadakamat, ammotayo a makitkita ni Jehova ti amin nga ar-aramidentayo. Ngem makit- kitatayo met kadi ti pannakaseknan ken panang- tulongna kadatayo? Maysa pay, karamantayo kadi kadagiti dinakamat ni Jesus a 'makakita iti Dios'? 3. (a) Ania dagiti mabalin nga isaludsodtayo iti bagitayo maipapan iti Dios? (b) Ania ti tuktukoyen ti Biblia no ma- sansan a dakamatenna ti "ima" ni Jehova? 4 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
(Mat. 5:8) Tapno maammuantayo ti kaipapanan dayta, usigentayo nga umuna dagiti pagarigan iti Biblia maipapan kadagiti nakakita iti ima wenno tulong ti Dios ken dagidiay saan a nakakita iti dayta. Kalpasanna, ammuentayo no kasano a na- lawag a makitatayo ti ima ni Jehova iti biagtayo babaen iti mata ti pammatitayo. Bayat nga usigen- tayo dagitoy, laglagipentayo a masansan a daka- maten ti Biblia ti "ima" ti Dios no tukoyenna ti pannakabalin nga us-usarenna a mangtulong ka- dagiti adipenna ken mangparmek kadagiti kabu- sorna. - Basaen ti Deuteronomio 26:8. SAANDA A NAKITA TI IMA TI DIOS 4 Iti pakasaritaan ti Israel, adda idi gundaway dagiti tattao a makakita ken makangngeg no ka- sano a tinulongan ti Dios ti Israel. Simimilagro nga insalakan ni Jehova ti ilina manipud iti Egipto ken tinulonganna ida a mangparmek iti adu nga 4. Apay a saan a nakita dagiti kabusor ti Israel ti ima ti Dios? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 5
ari. (Jos. 9:3, 9, 10) Uray nakita ken nangngeg ti dandani amin nga ari iti makinlaud a paset ti Jor- dan no kasano nga insalakan ni Jehova ti ilina, 'naguurnongda latta a sangsangkamaysa tapno ag- kaykaysada a makigubat ken Josue ken iti Israel.' (Jos. 9:1, 2) Idi makilablaban dagidiay nga ari iti ima ti Israel, adda gundawayda a makakita iti Dios. Iti bilin ni Jehova, "ti init nagtalinaed a di agkutkuti, ket ti bulan pudno a nagintek, aging- ga a ti nasion makaibales kadagiti kabusorna." (Jos. 10:13) Ngem binay-an ni Jehova nga agba- lin a natangsit ti puso dagiti kabusor ti Israel tap- no ideklarada ti gubat maibusor iti Israel. (Jos. 11:20) Saan a binigbig dagiti kabusor ti Israel a ti Dios ti makilablaban para iti Israel, isu a na- abakda. 5 Idi agangay, addaan iti adu a gundaway ti da- kes nga ari a ni Acab a makita ti ima ti Dios ma- 5. Ania ti saan a binigbig ti dakes nga ari a ni Acab? 6 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
inaig iti adu a pasamak. Imbaga ni Elias kenkua- na: "Awanto ti dumteng a linnaaw wenno uray tudo, malaksid no ibilin ti saok!" (1 Ar. 17:1) Na- lawag a ni Apo Jehova ti nangibaga iti dayta, ngem saan a binigbig ni Acab. Idi agangay, naki- ta ni Acab ti apuy a bimmaba manipud langit idi inkararag ni Elias a mapuoran ti datonna. Kalpa- sanna, imbaga ni Elias a pagpatinggaen ni Jehova ti tikag idi kinunana ken Acab: "Sumalogka tap- no saannaka nga igawid ti bayakabak!" (1 Ar. 18:22-45) Nakita amin ni Acab dagitoy a milagro ngem saanna latta a binigbig a daytoy ket panna- kabalin ti Dios. Adda nagpateg a masursurotayo kadagitoy a pagarigan - masapul a makitatayo ti panagtignay ti ima ni Jehova iti biagtayo. NAKITADA TI IMA NI JEHOVA 6 Saan a kas kadagiti dakes nga ari, nakita 6, 7. Ania ti nalawag a nakita ti dadduma idi panawen ni Josue? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 7
ti dadduma ti ima wenno tulong ti Dios. Kas pagarigan, saan a kas iti kaaduan a nasion a nakigubat iti Israel idi panawen ni Josue, naki- kappia dagiti Gabaonita iti Israel. Apay? Kinuna- da: "Iti adayo unay a daga ti naggapuan dagiti adipenmo gapu iti nagan ni Jehova a Diosmo, ag- sipud ta nangngegmi ti maipapan iti panagdindi- namagna ken maipapan iti amin nga inaramid- na." (Jos. 9:3, 9, 10) Umiso ti inaramidda ta binigbigda a ti pudno a Dios ti tumultulong iti Is- rael. 7 Nakita met ni Rahab ti ima ti Dios kadagiti pasamak idi kaaldawanna. Naammuanna no ka- sano nga inispal ni Jehova ti ilina, isu nga imba- gana iti dua nga espia nga Israelita: "Ammok a ni Jehova sigurado nga itednanto kadakayo ti daga." Uray no ammona a napeggad ti inaramidna, im- pakitana a mamati nga isu ken ti pamiliana ket ispalen ni Jehova. - Jos. 2:9-13; 4:23, 24. 8 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
8 Saan a kas iti dakes nga ari ti Israel a ni Acab, nakita ti dadduma nga Israelita ti ima ti Dios idi sinungbatanna ti kiddaw ni Elias. Idi na- kitada ti apuy manipud ken Jehova a nangibus iti daton ni Elias, kinunada: "Ni Jehova ti pudno a Dios!" (1 Ar. 18:39) Para kadakuada, nalawag a nakitada ti pannakabalin ti Dios. 9 Makatulong dagiti nasayaat ken saan a nasa- yaat a pagarigan nga inusigtayo tapno maawa- tantayo no ania ti kaipapanan ti pannakakita iti Dios wenno iti imana. Bayat a maam-ammotayo ti Dios, mabalintayo met a makita ti imana gapu ta matarusantayo dagiti kualidad ken ar-aramidna babaen 'kadagiti mata ti pusotayo.' (Efe. 1:18) Kayattayo a tuladen dagiti tattao idi ken ita a na- lawag a nakakita a tultulongan ni Jehova ti ilina. Ngem adda kadi pammaneknektayo a talaga a tul- tulongan ti Dios dagiti tattao ita? 8. Kasano a nakita ti dadduma nga Israelita ti ima ti Dios? 9. Kasanotayo a makita ni Jehova ken ti imana ita? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 9
PAMMANEKNEK ITI TULONG TI DIOS ITA 10 Adu dagiti pammaneknektayo nga agtultu- loy a tultulongan ni Jehova dagiti tattao. Kanayon a makadamagtayo iti kapadasan dagiti indibidual a nagkiddaw iti naespirituan a tulong ket napat- gan dayta. (Sal. 53:2) Kas pagarigan, bayat a ma- ngaskasaba ni Allan iti bassit nga isla iti Pilipi- nas, adda nakasaritana a maysa a babai a bigla a nagsangit. Kinuna ni Allan: "Iti dayta nga agsa- pa, inkararagna ken Jehova a masarakan koma dagiti Saksi isuna. Idi agtutubo pay, nakipagadal iti Biblia kadagiti Saksi, ngem saannan a nakita ida idi nakiasawa ken immakar iti dayta nga isla. Sinungbatan a dagus ti Dios ti kararagna isu a nagsangit." Awan pay ti makatawen, indedikarnan ti biagna ken Jehova. 10. Ania ti pammaneknektayo a tultulongan ni Jehova dagi- ti tattao ita? (Kitaen ti ladawan iti panid 4 iti regular nga edision.) 10 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
11 Adu nga adipen ti Dios ti nakakita iti tu- longna idi naisardengda dagiti bisioda kas iti pa- nagsigarilio, panagdroga, wenno panagbuya iti pornograpia. Kuna ti dadduma a namin-ano a pi- nadasda nga isardeng a bukodda dagita a bisio ngem saanda a nagballigi. Ngem idi nagpatulong- da ken Jehova, intedna ti "pannakabalin a nalab- labes ngem ti gagangay," isu a naisardengda ti bi- sioda. - 2 Cor. 4:7; Sal. 37:23, 24. 12 Tultulongan met ni Jehova dagiti adipen- na a mangsango kadagiti personal a pakarigatan. Kas pagarigan, narigatan ni Amy idi naibaon a tumulong nga agibangon iti Kingdom Hall ken pagtaengan dagiti misionero iti bassit nga isla iti Pasipiko. Kinunana: "Nagnaedkami iti bassit a hotel, ken inaldaw a magnakami kadagiti nalayus a kalsada a mapan iti pagibangonan." Masapul 11, 12. (a) Kasano a tultulongan ni Jehova dagiti adipen- na? (b) Isalaysay ti kapadasan ti maysa a tinulongan ti Dios. OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 11
met a makibagay ni Amy kadagiti kostumbre da- giti tattao sadiay, ken masansan nga awan ti ko- riente wenno danum. Kinunana pay: "Ad-adda pay a narigatanak idi nabugkawak ti maysa ka- dagiti kakabsat a babbai a kaduami nga agtrab- trabaho. Maup-upayak a nagawid. Iti nasipnget a kuartok, inyebkasko ken Jehova ti rikriknak ken nagpatulongak." Idi addan ti koriente, binasa ni Amy ti Pagwanawanan nga addaan iti artikulo maipapan iti panagturpos iti Gilead a nakaisalay- sayan dagiti pakarigatan a mapaspasaranna: baro a kultura, iliw iti pamilia, baro a kakadua. Kinu- nana: "Nariknak a kasarsaritanak ni Jehova iti dayta a rabii. Dayta ti nangpabileg kaniak nga agtultuloy iti annongek." - Sal. 44:25, 26; Isa. 41:10, 13. 13 Maysa pay a pammaneknek iti tulong ni 13. Ania ti mangipakita a tultulongan ni Jehova ti ilina a 'mangidepensa ken legal a mangipasdek' iti naimbag a da- mag? 12 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
Jehova ket ti panagballigi dagiti Saksi ni Jehova a 'mangidepensa ken legal a mangipasdek' iti na- imbag a damag. (Fil. 1:7) Pinadas ti dadduma a gobierno a mamimpinsan a pasardengen ti tra- baho ti ili ti Dios. Ngem no subliantayo ti na- palabas, makitatayo a nangabak dagiti Saksi ni Jehova iti 268 a kaso kadagiti nangato a korte, ag- raman ti 24 a kaso a nagballigi iti European Court of Human Rights manipud laeng idi tawen 2000. Nalawag nga awan ti makalapped iti ima wenno tulong ti Dios. - Isa. 54:17; basaen ti Isa- ias 59:1. 14 Maikaskasaba ti naimbag a damag iti inte- ro a lubong babaen iti tulong ti Dios. (Mat. 24:14; Ara. 1:8) Maysa pay, nagkaykaysa dagiti adipen ni Jehova ita iti intero a daga - banag a saan a ma- tulad ti lubong. Gapuna, makitatayo no apay a 14. Kasano a makitatayo ti ima wenno tulong ti Dios iti pa- nangasabatayo ken iti tagtagiragsakentayo a panagkay- kaysa? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 13
kastoy ti makuna dagiti saan nga agdaydayaw ken Jehova: "Ti Dios pudno nga adda iti tengngayo." (1 Cor. 14:25) Isu nga adu ti pammaneknektayo a tultulongan ti Dios ti ilina. (Basaen ti Isaias 66:14.) Sika ngay? Nalawag kadi a makitam a tul- tulongannaka ni Jehova? MAKITAM KADI TI IMA NI JEHOVA ITI BIAGMO? 15 No dadduma, mabalin a saantayo a makita ti ima wenno tulong ti Dios iti biagtayo. Apay? No adu ti problematayo, mabalin a malipatantayo a ti- nulongannatayo idin ni Jehova. Idi impangta ni Reyna Jezebel ti biag ni propeta Elias, apagbiit a nalipatanna ti panangtulong ti Dios kenkuana. Kuna ti Biblia maipapan ken Elias: 'Kiniddawna a matay koman.' (1 Ar. 19:1-4) Ania ti solusion ti problema ni Elias? Masapul nga agpannuray ken Jehova tapno maparegta. - 1 Ar. 19:14-18. 15. Ilawlawagmo no apay a no dadduma saantayo a makita ti tulong ni Jehova iti biagtayo. 14 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
16 Nasikoran ni Job kadagiti bukodna a paka- seknan isu a saanna a nakita dagiti bambanag si- gun iti panangmatmat ti Dios. (Job 42:3-6) Kas ken Job, mabalin a masapul met nga ikagumaan- tayo a makita ti Dios. Kasano? Babaen iti tulong ti Biblia, masapul nga utobentayo dagiti mapas- pasamak iti aglawlawtayo. No ad-adda a makita- tayo no kasano a tultulongannatayo ni Jehova, ad-adda a mamatitayo kenkuana. No kasta, ma- ibagatayo met ti kinuna ni Job: "Nangngegko ti maipapan kenka, ngem ita ti bukodko a mata ma- kitanaka." 17 Kasano a makitatayo ti ima ni Jehova? Da- gitoy dagiti pagarigan: Nalabit mariknam a na- ammuam ti kinapudno gapu iti panangiwanwan ti Dios. Adda kadin gundaway a nakigimongka 16. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno makitatayo met ti Dios kas ken Job? 17, 18. (a) Kasano a maammuantayo a tultulongannatayo ni Jehova? (b) Mangisalaysay iti kapadasan a mangipakita no kasano a tultulongannatayo ti Dios ita. OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 15
ket nangngegam ti maysa a paset ket kinunam: "Dayta ti talaga a kasapulak"? Wenno mabalin a nasungbatan ti kararagmo. Mabalin nga inked- dengmo a palawaen ti ministeriom ket nakitam a tinulongannaka ni Jehova. Wenno napadasam ka- din ti immikkat iti trabaho para iti panagserbim iti Dios ket nakitam a pudno ti karina: "Saankan- to a pulos baybay-an"? (Heb. 13:5) No kanayon nga alertotayo iti naespirituan, makitatayo no ka- sano a tultulongannatayo ni Jehova iti nagdudu- ma a pamay-an. 18 Insalaysay ni Sarah a taga-Kenya: "Inkara- ragko ti maysa nga iyad-adalak a saan a ma- ngap-apresiar iti panagadalna iti Biblia. Dina- magko ken Jehova no masapul nga isardengkon nga iyadalan. Kalpasan la unay nga imbagak ti 'Amen,' naguni ti selponko. Immawag ti iyad-ada- lak ket damdamagenna no mabalin a kumuyog kaniak a mapan makigimong! Nasdaawak!" No 16 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
alertoka, makitam met dagiti gundaway a tultulo- ngannaka ti Dios. Kinuna ni Rhonna a maysa a kabsat a taga-Asia: "Masapul a sursuruem a makita no kasano nga iwanwanwan ni Jehova ti biagmo. No maaramidam dayta, masdaawka a makaammo a kasta unay ti pannakaseknanna ka- datayo." 19 Kinuna ni Jesus: "Naragsak dagiti nasin-aw ti pusoda, yantangay makitadanto ti Dios." (Mat. 5:8) Kasano nga agbalin a 'nasin-aw ti pusotayo'? Masapul a nadalus ti makin-uneg a kinataotayo ken isardengtayo dagiti dakes nga aramid. (Basa- en ti 2 Corinto 4:2.) Bayat a pabpabilgentayo ti espiritualidadtayo ken aramidentayo ti umiso, ma- iramantayo kadagiti makakita iti Dios. Mausig iti sumaruno nga artikulo no ania ti makatulong tap- no ad-adda a nalawag a makitatayo ti tulong ni Jehova iti biagtayo - ti pammatitayo. 19. Ania pay ti masapul nga aramidentayo tapno mairaman- tayo kadagiti makakita iti Dios? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 17
"Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" "Tulongannak no sadino a kasapulak ti pammati!" - MAR. 9:24. KANTA: 81, 135 ANIA TI SUNGBATMO? Apay a nakapatpateg a pabilgentayo ti pammatitayo? Ania ti aramidentayo tapno bumileg ti pammatitayo? Kasano a maipakitatayo a nabiag ti pammatitayo? NAPAMPANUNOTMO kadin, 'Siak kadi ti kita ti tao a kayat ni Jehova nga ispalen inton dakkel a rigat ken iserrek iti baro a lubong?' Siempre, ti pannakaisalakan ramanenna ti sumagmamano a banag, ngem impaganetget ni apostol Pablo day- toy a nakapatpateg a kasapulantayo: 'No awan ti pammati di mabalin nga ay-aywen a naan-anay ti Dios.' (Heb. 11:6) Kasla simple laeng daytoy, 1. Kasano kapateg ti pammati? (Kitaen ti ladawan iti pa- nid 9 iti regular nga edision.) 18 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
ngem iti kinapudnona, 'ti pammati ket saan nga ik-ikutan ti amin a tattao.' (2 Tes. 3:2) Tulongan- natayo dagitoy a teksto tapno maawatantayo no ka- sano kapateg ti panangpabileg iti pammati. 2 Impaganetget ni apostol Pedro ti kinapateg ti pammati idi imbagana a ti "nasubok a kualidad" ti pammati ket 'masarakan koma a pakaigapuan ti pannakaidayaw ken dayag ken dayaw inton maipa- nayag ni Jesu-Kristo.' (Basaen ti 1 Pedro 1:7.) Ta- ngay umas-asidegen ti dakkel a rigat, saan kadi a kayattayo a siguraduen nga addaantayo iti kita ti pammati a mangiraman kadatayo kadagidiay a ti pammatida ket padayawanto ti natan-ok nga Ari- tayo inton maipadayag? Sigurado a kayattayo ti ag- balin a "kita [ti tao] nga addaan pammati nga agturong iti pannakataginayon a sibibiag ti kara- rua." (Heb. 10:39) No sipapanunottayo iti dayta, 2, 3. (a) Ania ti maadaltayo ken Pedro maipapan iti kina- pateg ti pammati? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo ita? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 19
mabalin nga agpakaasitayo a kas iti lalaki a na- ngikuna: "Tulongannak no sadino a kasapulak ti pammati!" (Mar. 9:24) Wenno mabalin a matig- naytayo a mangibaga iti imbaga dagiti apostol ni Jesus: "Ikkannakami iti ad-adu pay a pammati." - Luc. 17:5. 3 Kasapulantayo ti ad-adu a pammati, ngem adda dagiti tumaud a saludsod. Kasano a mapabi- legtayo ti pammatitayo? Kasano a maipakitatayo nga addaantayo iti pammati? Apay a masigurado- tayo a masungbatan ti kiddawtayo a maaddaan iti ad-adu pay a pammati? MAAY-AYO TI DIOS NO PABILGENTAYO TI PAMMATITAYO 4 "Amin a bambanag a naisurat a nasaksakbay naisuratda a pakasursuruantayo." Gapuna, maka- sursurotayo kadagiti pagtuladan iti pammati a na- irekord iti Biblia. (Roma 15:4) No mabasatayo 4. Ania dagiti pagarigan a mabalin a mangtignay kadatayo a mangpabileg iti pammatitayo? 20 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
ti salaysay maipapan kada Abraham, Sara, Isaac, Jacob, Moises, Rahab, Gideon, Barak, ken adu a sabsabali pay, matignaytayo a mangusig iti pamma- titayo. (Heb. 11:32-35) Maysa pay, no mabasatayo ti pakasaritaan dagiti kakabsattayo ita nga addaan iti nabileg a pammati, matignaytayo a mangpabileg iti pammatitayo. 5 Maysa a pagarigan iti Biblia ti propeta a ni Elias. Panunotenyo dagitoy nga eksena a mangi- pakita a naan-anay ti panagtalekna ken Jehova. Idi impakaammo ni Elias ken Ari Acab ti panggep ni Jehova a mangyeg iti tikag, adda panagtalekna a nangibaga: "Kas sibibiag ni Jehova . . . awanto ti dumteng a linnaaw wenno uray tudo, malaksid no ibilin ti saok!" (1 Ar. 17:1) Namati ni Elias nga Para iti sumagmamano a pagarigan, kitaen ti pakasari- taan ti biag da Lillian Gobitas Klose (Hulio 22, 1993, Ag- riingkayo!), Feliks Borys (Pebrero 22, 1994, Agriingkayo!), ken Josephine Elias (Septiembre 2009, Agriingkayo!). 5. Kasano nga impakita ni Elias a nabileg ti pammatina ken Jehova, ket ti ulidanna tignayennatayo a mangpanunot iti ania? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 21
ipaay ni Jehova ti kasapulanna ken ti kasapulan ti dadduma bayat ti tikag. (1 Ar. 17:4, 5, 13, 14) Nagtalek a kabaelan a pagungaren ni Jehova ti na- tay nga ubing. (1 Ar. 17:21) Masiguradona a ma- ngibaon ni Jehova iti apuy a mangibus iti sakripi- siona iti Bantay Carmelo. (1 Ar. 18:24, 37) Idi dandanin pagpatinggaen ni Jehova ti tikag, uray idi awan pay ti pagilasinan nga agtudo, imbaga ni Elias ken Acab: "Sumang-atka, mangan ken umi- numka; ta adda ti daranudor . . . ti maysa a baya- kabak." (1 Ar. 18:41) Saan kadi a dagita a salay- say tignayennatayo a mangsukimat iti bagbagitayo no nabileg met laeng ti pammatitayo? KASANOTAYO A PABILGEN TI PAMMATITAYO? 6 Saantayo a mapabileg a bukodtayo ti pamma- titayo. Ti pammati ket maysa nga aspeto ti bu- nga ti nasantuan nga espiritu ti Dios. (Gal. 5:22) 6. Ania ti kasapulantayo manipud ken Jehova tapno bumi- leg ti pammatitayo? 22 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
Gapuna, nagsayaat no surotentayo ti balakad ni Jesus maipapan iti panangkiddaw iti ad-adu a na- santuan nga espiritu. Ngamin, impasigurado ni Jesus kadatayo a ti Ama "mangtedto iti nasantuan nga espiritu kadagidiay agdawdawat kenkuana." - Luc. 11:13. 7 No nabilegen ti pammatitayo, itultuloytayo a taraonan dayta. Mayarig ti pammatitayo iti apuy a masungsungrodan. No simgeden ti apuy, mabalin a gumil-ayab ken dumarang dayta. Nupay kasta, no saanen a masungrodan, maiddep ket agbalinen a beggang ken agbalin a dapo no mabaybay-an. Ngem no kanayon a masungrodan, agtultuloy ti apuyna. Kasta met laeng ti pammatitayo. Agtultuloy a bu- mileg dayta no regular a mataraonan iti Sao ti Dios. No kanayontayo a basaen ken adalen ti Biblia, ma- patanortayo ti napalalo a panangipateg iti dayta ken iti Autorna. Iti kasta, bumileg ti pammatitayo. 7. Iyilustrarmo no kasano a mapagtalinaedtayo a nabileg ti pammatitayo. OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 23
8 Ania pay ti mabalinmo nga aramiden tapno ag- talinaed a nabileg ti pammatim? Saanka koma a mapnek kadagiti nasursuromon sakbay a nabautisa- ranka. (Heb. 6:1, 2) Utobem dagiti natungpalen a padto iti Biblia ta makatulong dagitoy a mangpa- bileg iti pammatim. Mabalin met nga usarem ti Sao ti Dios kas pagrukodan tapno makitam no ti pammatim ket kas iti pammati dagiti addaan iti na- bileg a pammati. - Basaen ti Santiago 1:25; 2: 24, 26. 9 Imbaga ni apostol Pablo kadagiti padana a Kristiano a mabalinda nga 'agsisinnukat iti pam- iti tunggal maysa maregta iti nagtetengngaanda, babaen ti pammati ti sabali.' (Roma 1:12) Bayat a makilangentayo kadagiti kapammatiantayo, mapabi- legtayo ti pammati ti tunggal maysa, nangruna no 8. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno agtalinaed a na- bileg ti pammatitayo? 9, 10. Kasano a makatulong a mangpabileg iti pammati ti: (a) nasayaat a kakadua? (b) gimong iti kongregasion? (c) panangasaba? 24 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
kaduatayo dagiti nangipakitan iti "nasubok a kua- lidad" ti pammatida. (Sant. 1:3) Dagiti dakes a ka- kadua dadaelenda ti pammatitayo, ngem pabilgen dayta dagiti nasayaat a kakadua. (1 Cor. 15:33) Dayta ti makagapu a nabalakadantayo a saantayo a baybay-an ti "panagtataripnongtayo," no di ket ag- tultuloy nga "agpipinnaregtatayo." (Basaen ti Heb- reo 10:24, 25.) Maysa pay, dagiti maad-adaltayo iti gimong ket makaipaay kadagiti makapabileg nga instruksion. Maitunos daytoy iti kinuna ni apostol Pablo: "Ti pammati sumaruno iti banag a nang- ngeg." (Roma 10:17) Ar-aramidentayo kadi a paset ti biagtayo ti makilangen kadagiti kakabsat no ma- kigimongtayo? 10 No mangaskasabatayo, saantayo laeng a pab- pabilgen ti pammati ti dadduma no di ket bumi- leg met ti pammatitayo. Kas kadagiti immuna a Kristiano, masursurotayo ti naan-anay nga agtalek ken Jehova ken situtured nga agsao iti aniaman a kasasaad. - Ara. 4:17-20; 13:46. OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 25
11 No mariknatayo a tultulongannatayo ni Jehova ken sungsungbatanna dagiti kararagtayo, bumileg ti pammatitayo. Napasamak daytoy kada Caleb ken Josue. Impakitada ti pammati ken Jehova idi nagsimisimda wenno nagpaliiwda iti Naikari a Daga. Iti panaglabas ti tiempo, ad-adda a bimmileg ti pammatida bayat a nakitada no kasano nga itur- turong ni Jehova ti biagda. Dayta ti makagapu a kasta unay ti panagtalek ni Josue idi imbagana ka- dagiti Israelita: "Awan napaay a maysa a sao mani- pud iti amin a naimbag a sasao a sinao kadakayo ni Jehova a Diosyo." Kinunana pay idi agangay: "Ket ita agbutengkayo ken Jehova ket agserbikayo ken- kuana iti kinaawan pagkurangan ken iti kinapudno . . . No maipapan kaniak ken iti sangakabbalayak, agserbikamto ken Jehova." (Jos. 23:14; 24:14, 15) No mapasarantayo ti kinaimbag ni Jehova, maad- daantayo met iti kasta a pammati. - Sal. 34:8. 11. Apay a nabileg ti pammati da Caleb ken Josue, ken ka- sano a matuladtayo ida? 26 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
PANANGIPAKITA ITI PAMMATITAYO 12 Kasanotayo a maipakita a nabiag ti pamma- titayo? Sungbatan dayta ni adalan a Santiago: "Ipakitak kenka ti pammatik babaen kadagiti ara- midko." (Sant. 2:18) Ipakita ti tigtignaytayo no addaantayo iti pudno a pammati. Kitaentayo ti sumagmamano a pagarigan. 13 Ti panangasaba ket nagsayaat a pamay-an tapno maipakitatayo ti pammatitayo. Apay? Gapu ta no mangaskasabatayo, ipakpakitatayo a mama- titayo iti tiempo nga inkeddeng ti Dios a dada- elen daytoy a sistema ti bambanag ken "saan a maladaw" dayta. (Hab. 2:3) Tapno marukodtayo ti kasasaad ti pammatitayo, kitaentayo no kasa- no ti kinatuloktayo a mangpalawa pay iti minis- teriotayo. Ar-aramidentayo kadi ti amin, nalabit 12. Sigun ken S antiago, kasanotayo a maipakita a nabiag ti pammatitayo? 13. Kasano a ti panangasaba ket maysa a pamay-an ti pa- nangipakita iti pammati? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 27
agsapsapultayo pay kadagiti pamay-an tapno ma- palawatayo pay ti ministeriotayo? (2 Cor. 13:5) Wen, ti panangasaba wenno panangaramid iti "publiko a panangideklara maipaay iti pannakai- salakan" ket nabileg a pamay-an tapno maipaki- tatayo nga adda pammatitayo. - Basaen ti Roma 10:10. 14 Maipakitatayo met ti pammati bayat nga ib- ibturantayo dagiti inaldaw a pakarigatan iti biag. Agsagsagabatayo man iti sakit, pannakaupay, de- presion, kinapanglaw, wenno dadduma a proble- ma, agtalektayo a mangipaay ni Jehova ken ti Anakna iti "tulong iti umiso a tiempo." (Heb. 4: 16) Maipakitatayo ti kasta a panagtalek babaen iti panangikararagtayo saan laeng a maipaay ka- dagiti naespirituan a kasapulantayo. Imbaga ni Jesus nga ikararagtayo uray dagiti material a ka- 14, 15. (a) Kasano a maipakitatayo ti pammati iti inaldaw a panagbiagtayo? (b) Mangisalaysay iti kapadasan a mangi- pakita iti nabileg a pammati. 28 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
sapulantayo, agraman ti 'tinapay sigun iti kasapu- lantayo iti inaldaw.' (Luc. 11:3) Paneknekan da- giti salaysay iti Biblia a kabaelan ni Jehova nga ipaay ti aniaman a kasapulantayo. Bayat ti naka- ro a tikag iti Israel, impaayan ni Jehova ni Elias iti taraon ken danum. Iti bilin ni Jehova, "dagiti met laeng wak nangyegda kenkuana iti tinapay ken karne iti bigat ken tinapay ken karne iti ra- bii, ket immin-inum manipud naapres a ginget." (1 Ar. 17:3-6) Mamatitayo a maiturong wenno maimaniobra ni Jehova dagiti bambanag tapno mapaadda met dagiti kasapulantayo. 15 Agtalektayo a makatulong kadatayo ti pa- nangyaplikar kadagiti prinsipio ti Biblia tapno maipaaytayo ti kasapulan ti pamiliatayo. Ni Re- becca, maysa a naasawaan a kabsat a babai a taga- Asia, napaneknekanna a pudno dayta iti pami- liana. Inyaplikarda ti Mateo 6:33 ken Proverbio 10:4 iti biagda babaen ti panangyun-unada iti OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 29
Pagarian ken panagbalinda a nagaget. Kinuna ni Rebecca nga imbaga ni lakayna a mabalin nga agpeggad ti espiritualidadda gapu iti trabahona, isu a nagikkat. Ngem adda uppat nga annakda a suportaranda. Imbaga ni Rebecca ti napasa- mak: "Nagaramid ken naglakokami kadagiti kan- kanen. Adu a tawen a kastoy ti pagsapulanmi, ket nariknami a saannakami a binaybay-an ni Jehova. Saankami a pulos limmangan a nangan." Naipa- kitam kadi metten a mamatika a ti Biblia ti ma- ngipaay iti kasayaatan a panangiwanwan kadagiti tattao ita? 16 Masapul a saantayo a pulos nga agduadua a pagsayaatantayo no surotentayo ti panangiwan- wan ti Dios. Kinotar ni Pablo dagiti naipaltiing a sasao ni Habakuk idi insuratna: "Ti nalinteg ag- biagto gapu iti pammati." (Gal. 3:11; Hab. 2:4) Nasken ngarud a mamatitayo iti Daydiay talaga a 16. Ania ti resultana no agtalektayo iti Dios? 30 PASET 1 TI PAGWANAWANAN
makatulong. Ipalagip ni Pablo kadatayo a ti Dios ket "daydiay makabalin, maitunos iti pannakaba- linna nga agtigtignay kadatayo, a mangaramid a nawadwadwad unay a lab-awanna ti amin a bam- banag a dawaten wenno panunotentayo." (Efe. 3: 20) Ar-aramiden dagiti adipen ni Jehova ti amin a kabaelanda a mangaramid iti pagayatan ti Dios, ngem gapu ta ammoda dagiti limitasionda, agta- lekda a bendisionan ni Jehova ti pagbanagan da- giti aramidda. Saantayo kadi a maragsakan ta adda kadatayo ti Diostayo? NASUNGBATAN TI PANAGKIDDAWDA ITI PAMMATI 17 Gapu kadagiti nausigtayon, mabalin a ma- riknatayo met ti kas iti narikna dagiti apos- iti ad- tol adu pay a pammati." (Luc. 17:5) Nasungbatan ti idi kinunada iti Apo: "Ikkannakami 17. (a) Kasano a nasungbatan ti panagkiddaw dagiti apos- tol iti pammati? (b) Apay a manamnamatayo a masungbatan ti panagkiddawtayo iti ad-adu pay a pammati? OKTUBRE 15, 2015 PASET 1 31
kiddawda idi Pentecostes 33 C.E. idi naiparukpok ti nasantuan nga espiritu kadakuada ken ad-adda a naawatanda ti panggep ti Dios. Daytoy ti nang- pabileg iti pammatida. Kas resultana, inrugida ti nasaknap a panangasaba idi a tiempo. (Col. 1:23) Manamnamatayo met kadi a masungbatan ti pa- nagkiddawtayo iti ad-adu pay a pammati? Ipasigu- rado kadatayo ti Biblia a masungbatan dayta no "dawatentayo maitunos iti pagayatan [ti Dios]." - 1 Juan 5:14. 18 Nalawag a maay-ayo ni Jehova kadagidiay naan-anay nga agtalek kenkuana. Sungbatan ni Jehova ti panagkiddawtayo iti ad-adu pay a pam- mati. Iti kasta, bumileg ti pammatitayo, ket 'ma- ibilangtayo a maikari iti pagarian ti Dios.' - 2 Tes. 1:3, 5. 18. Kasano a bendisionan ni Jehova dagiti mangpabpabileg iti pammatida? Kitaen ti wenno i-scan ti code 5 32 TI PAGWANAWANAN 1 L
I - 5 1 / 0 1 5 1 p w l 8 1 6 0 5 1


Pannakaitarus Dagiti Resulta ti Hepatitis B (Hep B) Resulta Ipakpakita na nga naaddaan ka wenno naakaran ka ti Hep B iti napalabas. •Inikkat ti bagim ti Hep B nga agtartaray dita daram, ngem adda nabati nga Hep B a "matmaturog" iti dalem mo. Agas Saan mo nga masapul ti bakuna ta ti gapuna ket naaddaan kan wenno naakaran kan ti Hep B. •Ngem adda sumagmamano nga agas nga "mangriing" ti Hep B, isu nga masapul nga agasan daytoy kabayatan nga "matmaturog". •AKSYON: No maaddaan ka iti baro nga agas, damagem ti doktor mo: "Agsubli ngata ti Hep B no agtomarak toy baro nga agas?" ken "Pagtalnaen na ngata ti 'immune system' ko?" Ipakita daytoy nga papel kadakuada. Dara AKSYON: Mabalin nga ag-order ti doktor mo ti maysa nga test a ti awag na ket HBV PCR tapno masigurado nga awan Hep B ti daram. •Ket no ti HBV PCR test ket saan a makita iti daram, saanna ka nga pagsakiten ti Hep B. •No adda bassit laeng nga Hep B a matmaturog iti bagim, mabalin nga saanka nga agkaproblema iti daytoy ti unos ti panagbiag mo. Pamilya No ti HBV PCR test ket saan a makita iti daram, saanmo nga maiyakar ti Hep B malaksid no agbalin ka nga "organ donor". •AKSYON: Siguraduem nga tunggal maysa ti pamilyam, karaman ti pareham, ket maeksamen ti Hep B, ngamin, ket seryoso daytoy nga sakit. •Kasapulan da dagitoy nga 'tests': HBsAg, anti-HBc, anti-HBs, anti-HCV Doktor AKSYON: Damagem no agsubli ti Hep B no agtomar iti baro nga agas. Ipakitam daytoy nga papel. •Kasaritam ti doktor mo ken 'medical team', ket agdamag ka iti ad-adu pay nga impormasyon. •Para iti ad-adu pay nga impormasyon, mabalin nga asitgan ti Hep Free Hawaii at wenno Hepatitis B Foundation @ 1-215-489-4900 wenno info@hepb.org. Ipakita daytoy kadagiti "healthcare provider" (doktor, nars, ken dadduma pay) nga papanam *