!"#2 D I S I E M B R E 2 0 1 1 TI LIBRO A DI MADADAEL
!"#2 PROMEDIO A MAYIMPRENTA 39,913,000 MAIPABPABLAAK ITI 83 A LENGUAHE Ti Libro A DI MADADAEL 3 Ti Kasayaatan a Libro a Nakalasat iti Amin nga Ibubusor 4 Dagiti Panagregget a Mangdadael iti Biblia 6 Naparitan Dagiti Tattao a Mangbasa iti Sao ti Dios 10 Ti Panangmatmat ti Biblia Maseknan Kadi ti Dios Kadagiti Animal? 12 Christmas Tree - Ti Usarna Sakbay ti Panawen Kristiano 14 Ti Tsunami Idiay Japan iti 2011 - Salaysay Dagiti Nakalasat 21 Kanayon a Malaglagip Gapu ta Managusisa 22 Ti King James Version - No Kasano a Limmatak 25 Agimtuod Dagiti Agtutubo Kasano nga Agbalin a Talaga a Naragsak ti Maysa nga Okasion? 28 Panangmatmat iti Lubong 29 Indise Dagiti Suheto iti 2011 nga Agriingkayo! 30 Adalen ti Pamilia 32 "Simple Ngem Mamagpanunot" 1513 B.C.E. -agarup 98 C.E. Naisurat ti Biblia iti Hebreo, Aramaiko, ken Griego 100 Nagbalin a nalak- laka a basaen iti codex a pormana 405 Impatarus ni Jerome iti Latin
TI KASAYAATAN A LIBRO A NAKALASAT ITI AMIN NGA IBUBUSOR "Dayta pay la a libro ti nabusor iti kasta unay ngem kaskasdi a nakalasat uray kasano kabileg, kalaing, ken kapinget dagiti mangdadael iti dayta." APAY a rumbeng nga adalem ti Biblia? Ti maysa a makagapu ket ibaga a mismo ti Biblia a mensahe ti Dios ti linaonna para iti amin a tattao. (2 Timoteo 3:16) No pudno day- ta, sigurado a maikapiska no dimo basaen. Ti sabali pay a makagapu ket dayta pay la- eng a libro ti kaaduan iti patarus, kasaknapan a maiwarwaras, ken maysa kadagiti kabayaga- nen. Sipud idi agingga ita, tinawen a dayta ti ka- aduan a mailaklako. Malaksid kadagita a makagapu, ad-adda pay a makapasiddaaw no panunotentayo ti kaadu ti gandat a mangiparit iti Biblia iti unos ti histo- ria. "Dayta pay la a libro ti nabusor iti kasta unay ngem kaskasdi a nakalasat uray kasano kabileg, kalaing, ken kapinget dagiti mangdada- el iti dayta," kinuna ni Albert Barnes a teologo idi maika-19 a siglo. Insurat met dayta a teologo a gagangay nga aginteres ti tattao iti aniaman a makaandur iti nakaad-adu nga ibubusor. "Ngem awan buyot a makaartap iti Biblia iti kaadun ti nalasatanna a dangadang. Awan nagkauna a sarikedked a ma- kaartap iti kaadun ti nalasatanna nga iraraut. Naanduranna dagiti gubat ken makadadael nga epekto ti paniempo; ken kaskasdi a di naan-ano uray kanayon a dalapusen ti nagadu a puersa." Adun a nagkauna a sursurat ti napukaw, na- dadael, wenno basta nalipatanen, ngem iti lak- sid dagiti nakaro nga ibubusor, nakalasat lat- ta ti Biblia. Adda dagiti nakidangadang, nga urayda la nga insebba ti biagda, tapno laeng mabasa dayta ti amin a kita ti tattao. Iti ka- sumbangirna, adda dagiti nangagaw iti dayta kadagidiay magagaran nga agbasa ket pinuo- randa pay iti publiko dagiti Biblia ken dagiti makinkua kadagita. Apay a kasta la unay ti pannakaipateg ken pannakagura dayta a libro? Aniada a danga- dang ti nalasatanna? Siasino dagiti nangikagu- maan a mangdadael iti dayta? Napatpateg pay, apay a nakalasat? Ken apay a napateg kenka ti mensahena? Masungbatan dagita kadagiti su- maganad a panid. AGKAKAPATEG A PETSA ITI PANNAKAIPABLAAK TI BIBLIA 1380 1455 1525 1938 2011 Impatarus ni Wycliffe iti Ingles mani- pud iti Latin Immaldit ni Gutenberg ti kaunaan a nayim- prenta a Biblia Impatarus ni Tyndale iti Ingles Nayimprenta iti nasurok a 1,000 a lenguahe Magun-odanen iti nasurok a 2,500 a lenguahe 3
DAGITI PANAGREGGET A MANGDADAEL ITI BIBLIA TI KOLEKSION dagiti sursurat a pagaam- motayo kas ti Biblia wenno ti Nasantuan a Kasuratan ket naisurat iti las-ud ti nasu- rok a 1,600 a tawen. Ni Moises ti nangisu- rat iti kaunaan a paset dayta. Ti maudi ket insurat met ti maysa nga adalan ni Jesu-Kris- to agarup 100 a tawen kalpasan ti pannakaya- nakna. Sipud pay idi un-unana agingga iti kaalda- wantayo, adun ti naaramid a panagregget a mangpasardeng kadagiti tattao a mangbasa iti Kasuratan. Ti maysa a nagkauna a rekord ma- ipapan iti dayta ket idi tiempo ni Jeremias a propeta ti Dios, nasurok nga 600 a tawen sak- bay a nayanak ni Jesu-Kristo. Mensahe a Di Kayat ti Kaaduan Imbilin ti Dios ken propeta Jeremias nga isuratna iti lukot ti mensahe a mangkonde- nar kadagiti managbasol nga umili ti nagkau- na a Juda. Naglaon met dayta iti pakdaar a no dida agbalbaliw, madadael ti Jerusalem a ka- besera a siudadda. Sipipigsa nga imbasa dayta ni Baruc a sekretario ni Jeremias kadagiti tat- tao iti templo ti Jerusalem. Imbasana manen dayta a lukot kadagiti prinsipe ti Juda a nangi- pan met iti dayta ken Ari Jehoiaquim. Idi nai- basa iti ari, dina nagustuan ti nangngegna isu a pinirsapirsayna ti lukot sana pinuoran. - Jere- mias 36:1-23. Kalpasanna, imbilin ti Dios ken Jeremias: "Iyalaam manen ta bagim iti maysa a lukot, sa- bali pay a lukot, ket isuratmo iti dayta dagiti amin nga immuna a sasao nga adda idi iti umu- na a lukot, a pinuoran ni Jehoiaquim nga ari ti Juda." (Jeremias 36:28) Kalpasan ti agarup 17 a tawen, pimmayso ti sao ti Dios nga insurat ni Jeremias. Nadadael ti Jerusalem, napapatay ti adu kadagiti agtuturayna, sa naipan dagiti umilina idiay Babilonia kas kautibo. Ti mensa- he daydi a lukot - ken ti salaysay maipapan iti ibubusor a naaramid iti dayta - ket mabasatayo pay laeng ita iti Jeremias a libro ti Biblia. Nagtultuloy ti Panangpuor iti Biblia Sakbay ti panawen Kristiano, saan la a ni Je- hoiaquim ti nangpadas a mangpuor iti Sao ti Dios. Kalpasan a narpuog ti Imperio ti Gre- cia, ti Israel ket inturayan ti Seleucido a di- !"#2 MAIPABPABLAAK DAYTOY A PAGIWARNAK nga agpaay a pakalawlawagan ti intero a pamilia. Isurona no kasano a parmeken dagiti problema ita. Agipadamag, iyam-ammona dagiti tattao iti adu a lugar, usigenna ti relihion ken siensia. Ngem saan la a dayta. Sukimaten ken ipaganetgetna ti pudno a kaipapanan dagiti agdama a pasamak, ngem kanayon a neutral iti politika ken saan a mangidumduma iti puli. Kangrunaanna, pabilgen daytoy a magasin ti panagtalek iti kari ti Namarsua a natalna ken natalged a baro a lubong a dandanin mangsukat iti agdama a dakes, nakillo a sistema ti bambanag. Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Naipablaak daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Awake! (ISSN 0005-237X) is published monthly by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.; M. H. Larson, President; G. F. Simonis, Secretary-Treasurer; 25 Columbia Heights, Brooklyn, NY the 11201-2483, and by Watch Tower Bible and Tract Society of Philippines, Inc., PO Box 2044, 1060 Manila. Periodicals Postage Paid at Brooklyn, NY, and at additional mailing offices. 2011 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved. Printed in Japan. 4 Agriingkayo! Disiembre 2011 December 2011, Vol. 92, No. 12 Monthly ILOKO
nastia. Ti maysa nga ari dayta a dinastia a ni Antiochus Epiphanes, a nagturay manipud 175 agingga iti 164 B.C.E., kayatna nga agkaykaysa ti imperiona a mangannurot iti kultura dagiti Griego isu nga impapilitna kadagiti Judio da- giti kaugalian, kostumbre, ken relihion dagiti Griego. Idi agarup 168 B.C.E., rinaut ken tinakawan ni Antiochus ti templo ni Jehova idiay Jerusa- lem. Nangaramid iti altar a para ken Zeus a di- diosen dagiti Griego ket intuonna dayta iti al- tar ti templo. Imparitna pay ti pannakangilin ti Sabbath sana imbilin kadagiti Judio a dida ku- giten ti annakda a lallaki. Mapapatay ti asino- man a sumukir. Iti dayta nga irarautna, ginandatna met a da- daelen ti amin a lukot ti Linteg. Nupay ina- ramidna dayta iti intero nga Israel, saanna a nadadael nga interamente ti amin a kopia ti Hebreo a Kasuratan. Mabalin nga adda dagiti lukot a naidulin a naimbag idiay Israel isu a di nairaman a napuoran. Adda met dagiti kopia ti Nasantuan a Kasuratan nga ik-ikutan dagiti Judio nga agnanaed iti sabali a lugar. Ti Bilin ni Diocletian Ni Diocletian nga Emperador ti Roma ti sa- bali pay nga agturay a nangpadas a mangda- dael iti Kasuratan. Idi 303 C.E., nangipaulog iti agsasaruno a bilin a mangpakaro iti pan- nakamaltrato dagiti Kristiano. Nagbanag day- ta iti aw-awagan ti dadduma a historiador kas "Ti Nakaro a Pannakaidadanes." Ti umuna a bilinna ket mapuoran dagiti kopia ti Kasura- tan ken marakrak dagiti paggigimongan dagiti Kristiano. Insurat ni Harry Y. Gamble a prope- sor ti panagadal kadagiti relihion iti University of Virginia: "Impagarup ni Diocletian a ti tung- gal komunidad dagiti Kristiano iti aniaman a lugar ket addaan kadagiti libro ken ammona a napateg dagita kadakuada." Ti historiador iti Iglesia a ni Eusebius iti Cesarea, Palestina, a nagbiag iti dayta a tiempo, imbagana: "Nakita- mi a mismo nga interamente a narakrak dagiti balay a pagkararagan ken napuoran pay kada- giti plasa dagiti naipaltiing ken sagrado a Ka- suratan." Tallo a bulan kalpasan a nayetnag ti bilin ni Diocletian, ti mayor ti siudad ti Cirta idiay Amianan nga Africa a pagaammo itan kas ni Constantine, imbilinna kano kadagiti Kristia- no nga isukoda ti amin nga ik-ikutanda a "sur- surat ti linteg" ken "kopia ti kasuratan." Sigun kadagiti damag idi a tiempo, kinaykayat dagiti Kristiano ti maparigat ken mapapatay ngem ti mangisuko kadagiti Bibliada tapno madadael. Ti Panggep Dagiti Gandat Maymaysa ti panggep da Jehoiaquim, An- tiochus, ken Diocletian - interamente a mapu- kaw ti Sao ti Dios. Ngem nalasatan ti Biblia ti amin a gandat a mangdadael iti dayta. Imba- ga dagiti agtuturay iti Roma a simmaruno ken Diocletian a nakomberteda kano iti Kristiani- dad. Ngem nagtultuloy met latta dagiti gandat a mangdadael iti Biblia. Apay? Sigun kadagiti agtuturay ken uray papangu- luen dagiti relihion, ti panggepda a mangpuor iti Biblia ket saan a tapno madadael dayta no di ket dida la kayat a mabasa dagiti ordinario a tattao ti Biblia. Ngem apay a kasta ti kayat nga aramiden ti papanguluen dagiti relihion? Ken ania dagiti inaramidda a pamuspusan tap- no saan a mabasa ti Biblia? Kitaentayo. Lenguahe: Afrikaans, Albanian, Amharic, Arabic, Armenian, Bisla- ma, Bulgarian, Cebuano, Chichewa, Chinese (Simplified), Chinese (Traditional) (audio Mandarin only), Chitonga, Cibemba, Croatian, Czech, Danish, Dutch, English, Estonian, Ewe, Fijian, Finnish, French, Georgian, German, Greek, Gujarati, Hebrew, Hiligaynon, Italian, Japa- Hindi, Hungarian, nese, Kannada, Kinyarwanda, Kirghiz, Kirundi, Korean, Latvian, Lin- gala, Lithuanian, Macedonian, Malagasy, Malayalam, Maltese, Myanmar, Norwegian, Polish, Portuguese, Punjabi, Rarotongan, Roma- nian, Russian, Samoan, Sepedi, Serbian, Sesotho, Shona, Silozi, Sin- hala, Slovak, Slovenian, Spanish, Swahili, Swedish, Tagalog, Tamil, Thai, Tok Pisin, Tongan, Tsonga, Tswana, Turkish, Ukrainian, Urdu, Viet- namese, Xhosa, Yoruba, Zulu Magun-odan met iti CD. Magun-odan met iti MP3 CD-ROM. Magun-odan met dagiti audio recording iti Icelandic, Igbo, Iloko, Indonesian, Kayatyo kadi ti ad-adu pay nga impormasion wenno ti libre a panagadal iti Biblia iti pagtaenganyo? Agsuratkayo kadagiti Saksi ni Jehova, nga usarenyo ti maitutop nga adres iti baba. Para iti kompleto a listaan dagiti adres, kitaenyo ti Australia: PO Box 280, Ingleburn, NSW 1890. Britain: The Ridgeway, London NW7 1RN. Canada: PO Box 4100, Georgetown, ON L7G 4Y4. France: BP 625, F-27406 Louviers Cedex. Germany: 65617 Sel- ters. Greece: Kifisias 77, GR 151 24 Marousi. Hong Kong: 4 Kent Road, Kowloon Tong, Kow- loon. Israel: PO Box 29345, 61293 Tel Aviv. Italy: Via della Bufalotta 1281, I-00138 Rome RM. Japan: 4-7-1 Nakashinden, Ebina City, Kanagawa-Pref, 243-0496. Korea, Republic of: PO Box 33, Pyungtaek PO, Kyunggi-do, 450-600. Malaysia: Peti Surat No. 580, 75760 Melaka. ' Philippines: PO Box 2044, 1060 Manila. Spain: Apartado 132, 28850 Torrej on de Ardoz (Ma- drid). Taiwan: 3-12, Shetze Village, Hsinwu 32746. United States of America: 25 Columbia Heights, Brooklyn, NY 11201-2483. Agriingkayo! Disiembre 2011 5
NAPARITAN DAGITI TATTAO A MANGBASA ITI SAO TI DIOS ITI panaglabas ti tiempo, naikagumaan a mai- patarus ti Biblia iti lenguahe ti ordinario a tattao. Manmano laeng ti makabasa iti Biblia a naisurat iti Hebreo wenno Griego. Di maa- watan ti kaaduan kadatayo ti Sao ti Dios no mabasa laeng dayta kadagita a nagkauna a lenguahe. Naparitan ti ordinario a tattao a mangbasa iti Biblia tapno makontrol dagiti klero ti kaaduan nga umili Agarup 300 a tawen sakbay a nagbiag ni Je- sus ditoy daga, ti Hebreo a Kasuratan ket nang- rugin a maipatarus iti Griego. Pagaammo day- ta kas ti Griego a Septuagint. Kalpasan ti agarup 700 a tawen, nairingpas ni Jerome ti nalatak a patarus a pagaammo kas Vulgate. Ti Hebreo ken Griego a Kasuratan ket impatarus- na iti gagangay a Latin a maus-usar idi iti Im- perio ti Roma. go, ken Latin laeng ti maitutop a lenguahe ti Biblia. Nagsisina Dagiti Relihion Gapu iti Pannakaipatarus ti Biblia Idi maika-9 a siglo C.E., da Methodius ken Cyril a misionero a taga-Tesalonica ken panna- Idi agangay, saan unayen a maus-usar ti La- tin. Dagiti laengen de adal ti pamiliar iti day- ta. Impagel met ti Iglesia Katolika ti pannakai- patarus ti Biblia iti dadduma pay a pagsasao. Impilit dagiti lider ti relihion a Hebreo, Grie- Dayta a kapanunotan ket kasla nagtaud iti insurat ti Espa- niol nga obispo a ni Isidore a taga-Seville (560-636 C.E.), a na- ngikuna: "Adda tallo a sagrado a lenguahe - ti Hebreo, Griego, ken Latin. Dagita ti kalatakan iti intero a lubong. Kadagita nga- min a tallo a lenguahe a ti darum maibusor iti Apo ket impa- isurat ni Pilato iti ngato ti krus." Siempre, ti desision a maipas- kil ti darum iti tallo a lenguahe ket naggapu kadagiti pagano a Romano, saan a ti Dios. AGKAKAPATEG A PETSA ITI PANNAKABUSOR TI BIBLIA agarup 636 C.E. 1079 1199 Impilit ni Isidore a taga-Seville a ti Hebreo, Griego, ken Latin ket "sagrado" a lenguahe isu a dagita laeng ti maitutop a lenguahe ti Biblia Di pulos pinatgan ni Pope Gregory VII ti kiddaw ni Vratislaus a mausar ti Slavonic iti simbaan ta kinunana a ti Kasuratan ket rumbeng a di magun-odan dagidiay "limitado ti pannakaammoda" Imbilang ni Pope In- nocent III nga erehe ti asinoman a ma- kaitured a mangipa- tarus iti Biblia ken makisarita maipa- pan iti dayta. Dagiti simmukir iti bilin ti papa ket masansan a naparigat ken napapatay
: t n e r T f o l i c n u o C Y N , e c r u o s e R t r A / a l a c S Y N e c r u o s e R t r A / P H / n a t i r B t a e r G I i : I I I t n e c o n n , r o t c e l l o C t n e p o P i r P e h T ; Y N e c r u o s e R t r A / s e g a m I e t i h W / a l a c S V u a P e p o P ; Y N e c r u o s e R t r A / s e g a m : I I V e t i y r o g e r G e p o P h W / a l a c S kabagi ti Eastern Church iti Byzantium, intan- dudoda ti pannakausar ti Slavic kas lenguahe ti simbaan. Kayatda a dagiti Slav iti Makindaya a Europa ket makasursuro iti Sao ti Dios iti bu- kodda a pagsasao yantangay dida maawatan ti Griego wenno Latin. Nupay kasta, dagita a misionero ket kinon- tra dagiti papadi nga Aleman, a nangipapilit iti pannakausar ti Latin tapno malapdan ti pa- nagsaknap ti Kristianidad iti Byzantium. Nala- wag a napatpateg kadakuada ti politika ngem iti pannakasursuro dagiti tattao maipapan iti Dios. Gapu ta kimmaro ti panagbinnusor ti Makinlaud ken Makindaya a benneg ti Kakris- tianuan, nagsina ti Iglesia Katolika ken ti East- ern Orthodox idi 1054. Pannakaiparit ti Pannakaipatarus ti Biblia Idi agangay, imbilang ti Iglesia Katolika ti Latin kas sagrado a lenguahe. Gapuna, kas sungbat iti kiddaw ni Vratislaus a duke ti Bohe- mia idi 1079 a mausar ti Slavonic kadagiti misa dagiti simbaan iti lugarna, insurat ni Pope Gre- gory VII: "Pulos a saanmi a patgan daytoy a kiddaw." Apay a saan? "Kadagidiay nangusig a naimbag iti dayta a banag," kuna ni Gregory, "nabatad a paga- yatan ti Dios a di unay aglawag ti Nasantuan a Kasuratan iti dadduma a lugar. No nga- min nakalawlawag dayta iti amin, amangan no agbalin laengen nga ordinario ken saanen a mararaem dayta wenno sabalin ti maawatan dagiti limitado ti pannakaammoda ket agkama- lida." 1546 1559 Imbilin ti Council of Trent nga amin a mayimprenta a patarus ti Biblia ket masapul nga aprobaran nga umuna ti Iglesia Katolika Naparitan ti ordinario a tattao a mangbasa iti Biblia ket nabayag a kasta ti kasasaad. Gapu iti dayta, makontrol dagiti klero ti kaaduan nga umili. Dida kayat a makibiang ti ordinario a tat- tao kadagiti banag nga imbilangda a para laeng kadakuada. Idi 1199, nagsurat ni Pope Innocent III mai- papan kadagiti "erehe" a nangipatarus iti Bib- lia iti French ken nakaitured nga agiinnadal iti dayta. Inyaplikar kadakuada ni Innocent dagi- toy a sasao ni Jesus: "Dikay ited kadagiti aso no ania ti nasantuan, dikay met ipuruak dagi- ti perlasyo iti sanguanan dagiti baboy." (Mateo 7:6) Apay a kasta ti imbagana? "Tapno dagiti ordinario ken saan nga edukado dida gandaten nga adalen wenno ikasaba ti sagrado unay a Ka- suratan." Dagiti simmukir iti bilin ti papa ket masansan a naipan kadagiti inkisidor (imbesti- gador) a nangparigat kadakuada tapno mapag- pudnoda ida. Dagidiay di nagbabawi ket napu- oran a sibibiag. Bayat ti nabayag a pannakidangadang mai- papan iti panagikut ken panagbasa iti Biblia, masansan a ti surat ni Pope Innocent ti nausar kas lisensiada a mangiparit iti panagbasa ken panagipatarus iti Biblia iti sabali a pagsasao. Di nagbayag kalpasan a naited dayta a bilinna, nangrugin a mapuoran dagiti naipatarus a Bib- lia agraman ti sumagmamano nga agik-ikut ka- dagita. Kadagiti simmaruno a siglo, dagiti obis- po ken agtuturay kadagiti Katoliko a pagilian iti Europa inaramidda ti amin a kabaelanda tap- no sigurado a maipatungpal ti panangiparit ni Pope Innocent III. Imparit ni Pope Paul IV ti panagikut iti Biblia kadagiti gagangay a pagsasao. Nakompiskar ken napuoran dagiti naipatarus a Biblia, ken masansan a napuoran uray dagiti agik-ikut kadagita Agriingkayo! Disiembre 2011 7
· x o F n s r y t r a M f o k o o B a o r b i l i t i d u p n a M Pagaammo la ketdi dagiti klero ti Katoli
- ko nga adu a pannursuroda ti naibasar iti tra
- dision, saan nga iti Biblia. Sigurado a day
- ta ti maysa kadagiti makagapu a dida kayat a mabasa dagiti miembroda ti Biblia. No nga
- min basaen dayta dagiti tattao, maammuan
- da a maikontra iti Biblia ti doktrina ti reli
- hionda. Dagiti Epekto ti Repormasion Nagbalbaliw ti kasasaad ti relihion iti Euro
- pa idi nabuangay ti Protestantismo. Ti pana
- ngikagumaan ni Martin Luther a mangbalba
- liw iti Iglesia Katolika ken ti isisinana iti dayta idi 1521 ket kangrunaan a naibatay iti pannaka
- tarusna iti Kasuratan. Isu nga idi saanen a Ka
- toliko ti nalaing nga agipatarus a ni Luther, impamuspusanna a maaddaan dagiti umili iti bukodda a Biblia. Impatarus ni Luther ti Biblia iti German ket nasaknap ti pannakaiwaras dayta. Gapuna, in
- keddeng ti Iglesia Katolika ti mangaramid met iti patarus nga aprobaran ti simbaan. Di nagba
- yag, nairuar ti dua a kasta a patarus iti Ger
- man. Ngem idi 1546, awan pay 25 a tawen ti na
- palabas, ti Roman Catholic Council of Trent inyetnagna ti bilin nga amin a mayimprenta a narelihiosuan a literatura, agraman ti pannaka
- 8 Agriingkayo! Disiembre 2011 No matiliwda, dagidiay nakaitured nga agikut wenno agiwaras iti Biblia ket naaresto, napuoran iti poste, wenno nasentensiaan a mabalud inggat' tungpal biag ipatarus ti Biblia, ket masapul a kontrolen ti simbaan. Kuna ti Council of Trent "a manipud ita, ti sagrado a Kasuratan . . . ket masapul a siuumi
- so unay a mayimprenta; ken maiparit ti asino
- man a mangyimprenta, wenno agpaimprenta, iti aniaman a libro maipapan kadagiti sagra
- do a banag nga awan nagan ti autor; wenno ti panagilako kadagita iti masanguanan, wenno uray ti panagikut kadagita, malaksid no sinuki
- mat nga umuna ken inaprobaran ti [lokal nga obispo]." Idi 1559, impablaak ni Pope Paul IV ti kau
- naan a listaan dagiti libro nga iparit ti Iglesia Katolika. Imparitna ti panagikut kadagiti pata
- rus ti Biblia iti Dutch, English, French, Ger
- man, Italian, ken Spanish, agraman ti daddu
- ma a Latin. Ti siasinoman a mayat nga agbasa iti Biblia ket masapul a manga
- la iti naisurat a permiso dagiti obispo wenno inkisidor, banag a di aramiden dagiti mabuteng a maakusaran kas erehe. Ti pungtot ti Iglesia Katoli
- ka ket sinagaba dagidiay naka
- itured nga agikut wenno agi
- waras iti Biblia iti gagangay a pagsasao ti lugarda. Adu ti naaresto, napuoran iti pos
- te, natuno a kasla litson, na
- sentensiaan a mabalud inggat' tungpal biag, wenno napagba
- lin a paragaud kadagiti bar
- ko. Napuoran dagiti nakom
- piskar a Biblia. Kinapudnona, dagiti Katoliko a papadi ket nagtultuloy a nagkompiskar iti Biblia agingga idi maika
-20 a siglo.
Di kayat a sawen dayta a ti Protestantismo ket pudno a gayyem ken mangsalsalaknib iti Biblia. Idi maika-18 ken 19 a siglo, intandudo ti dadduma a Protestante a teologo dagiti pa- may-an ti panagadal a naawagan idi agangay kas "higher criticism." Idi agangay, adu ti nama- ti iti pannursuro a naimpluensiaan kadagiti teo- ria ni Darwin a ti biag kano ket saan a naparsua no di ket rimsua lattan nga awan ti Namarsua. Insuro dagiti teologo, ken uray ti adu a klero, a ti kaaduan a paset ti Biblia ket naibatay iti sar- sarita ken sariugma. Kas resultana, kadawyan nga ibagbaga ita dagiti klero a Protestante, ag- raman ti adu a miembroda, a di umiso ti Biblia no maipapan iti historia. Nalabit adu ti napaliiwmon a mangkukues- tion iti kinaumiso ti Biblia, ken nalabit mas- daawka kadagiti panangikagumaan a mangda- dael iti dayta iti napalpalabas a siglo. Ngem awan a pulos ti nagballigi. Nalasatan amin da- gita ti Biblia! No Apay a Nakalasat Adu ti mangipatpateg iti Biblia ken situtu- lok a mangisebba iti biagda tapno maidepen- sada dayta. Ngem nakalasat latta kangrunaan- na gapu iti puersa a nabilbileg ngem iti ayat ti tao. Ti simple a makagapu ket inwanwan ti Dios amin a nangisurat iti linaon ti Biblia. - Isa- ias 40:8; 1 Pedro 1:25. Ti panangbasa ken panangyaplikar kadagi- ti isursuro ti Biblia ket makatulong kadatayo a mangpasayaat iti biag, salun-at, ken pamiliata- yo. Kayat ti Dios nga agtalinaed ti Biblia ken maipatarus iti adu a lenguahe agingga a maba- lin. Iti kasta, adda gundaway ti amin nga agsur- suro a mangayat kenkuana, agserbi kenkuana, ken mangsagrapto kadagiti manayon a bendi- sionna. Kayattayo la ketdi amin dayta! Idi nagkararag iti nailangitan nga Amana, ki- nuna ni Jesus: "Ti saom ket kinapudno." (Juan 17:17) Ti Biblia - ti Kasuratan a binasa ken insu- ro ni Jesus - ket inted ti Dios tapno masungba- tan ti salsaludsod dagiti napasnek a tattao. Parparegtaendaka a mangammo iti ad-adu pay maipapan iti mensahe ti Dios iti sanga- tauan a masarakan iti Biblia. Dagiti Saksi ni Je- hova a mangiwarwaras iti daytoy a magasin ket maragsakan a tumulong kenka. Mabalinmo ida a kontaken iti maysa kadagiti adres a masarakan iti panid 5 daytoy a magasin wenno iti DAGITI SUNGBAT TI BIBLIA Kayat ti Namarsua a ma- sungbatantayo dagitoy a kangrunaan a saludsod: ˘ Apay nga addatayo ditoy? ˘ Apay nga adda nakaro a panagsagaba? ˘ Ayan dagiti natay? ˘ Ania ti pagtungpalan ti sangatauan? Sungbatan ti Biblia dagita a saludsod ken mangipaay pay kadagiti makatulong a bala- kad no kasano a masarakan ti pudno a kinaragsak.
TI PANANGMATMAT TI BIBLIA AGPEGPEGGAD a maungaw ti adu a kita ti animal. Patien ti adu a sientista a pumarpar- tak ti pannakaungaw dagiti nagduduma a kita ti animal. Agsagsagaba dagiti animal gapu ta ag- agawen dagiti tao ti pagnanaedanda. Pumegpeg- gad pay ti kasasaadda gapu iti dumakdakkel nga industria ti taraon, naulpit a pannakausarda iti isports, ken ti panangbaybay-a dagiti agtartara- ken kadakuada. Nupay kasta, ibaga ti dadduma a di malikli- kan dagita gapu iti iyaasenso ti tao. Ngem talaga kadi a kasta ti pagayatan ti Dios? Binaybay-anna kadin nga agsagaba dagiti animal iti ima ti tat- tao? Kasanotayo nga ammo a maseknan ti Dios kadagiti animal? Maseknan ti Dios Sipud Idi Damo Naragsakan ti Dios kalpasan a pinarsuana da- giti ikan, tumatayab, ken animal iti daga. Kuna ti Biblia a "nakita ti Dios a nasayaat dayta." (Genesis 1:21, 25) Nasagrap amin dagita a par- sua, manipud kabassitan agingga iti kadakke- lan, ti naayat a pannakaseknan ti Namarsua. Saanna la ida a pinarsua nga addaan iti 'nainka- sigudan a sirib' no di ket impaayanna pay ida kadagiti probision tapno umaduda iti pagnana- edanda. Husto ti kinuna ti maysa a mannurat ti Biblia: "Isuda amin - agur-urayda kenka tap- no itdem kadakuada ti taraonda iti panawenna. No ania ti itdem kadakuada ummongenda. Uk- radem ta imam - mapnekda iti naimbag a bamba- nag." - Proverbio 30:24; Salmo 104:24, 25, 27, 28. Ti Dios pinarsuana dagiti animal nga agpa- sakup iti umuna a tao a ni Adan. Awananda iti nainkasigudan nga abilidad a makapagrason wenno maaddaan iti relasion iti Dios. (2 Ped- ro 2:12; Judas 19) Maisupadi kadagita, ni Adan ket nangatngato a kita agsipud ta naparsua "iti ladawan ti Dios." Kabaelanna nga iyanninaw ti personalidad ni Jehova a Namarsua kenkuana. 10 Agriingkayo! Disiembre 2011 Maseknan Kadi ti Dios Kadagiti Animal? (Genesis 1:27; Salmo 83:18) Ngem saan a lisen- sia dayta ti tattao tapno iturayanda dagiti animal a didan ikabilangan ti pagayatan ti Namarsua. Kas pagarigan, rinugian ni Adan a panaganan dagiti animal ta impaay ni Jehova dayta a pribi- lehio kenkuana. Ni Adan ket tinulongan pay ni Jehova babaen ti 'panangyegna kadagita kenkua- na tapno kitaenna no ania ti iyawagna iti tunggal maysa.' (Genesis 2:19) Agballigi laeng ti tao a mangaywan kadagiti animal no agpaiwanwan iti Namarsua kenkuana. Talaga a Maseknan ti Dios! Nakalkaldaang ta nagrebelde ni Adan iti Na- marsua. Makadidigra dagiti resulta dayta iti sa- ngatauan ken iti amin a kita ti biag ditoy daga. Nupay kasta, imbatad ti Namarsua no kasano ti panangtrato kadagiti animal. Idi agangay, na- palubosan ti tao a mangusar kadagiti animal kas taraon ken iti dadduma pay a praktikal a panggep. Ngem ti Dios dina inanamongan ti pa- nangmaltrato kadakuada. Kuna ti Biblia: "Ay- wanan ti naimbag a tao dagiti animalna, ngem naranggas dagiti managdakdakes kadagiti ani- malda." - Proverbio 12:10, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia. Nangipaay pay ti Dios kadagiti linteg iti nag- kauna a nasion ti Israel maipaay iti pagimba- gan dagiti animal. Ti urnos a Sabbath ket ma- kagunggona uray kadagiti animal dagiti Israelita ta naan-anay a makapaginanada met iti may- sa nga aldaw kada lawas. (Exodo 23:12) Maka- painteres ta nupay awan ti napalubosan nga ag- trabaho iti dayta a sagrado nga aldaw, rumbeng nga arayaten ti tattao ti agpegpeggad nga ani- mal. (Lucas 14:5) Imbilin pay ti Dios a dagiti toro ket di rumbeng a mapaidaman iti taraon bayat nga agtartrabaho, ken maiparit met a pa- awitan dagiti animal iti nalablabes ngem kaba- elanda. (Exodo 23:5; Deuteronomio 25:4) Nai-
parit ti panagsinnangol ti toro ken asno tapno awan ti ma- dangran kadakuada. (Deute- ronomio 22:10) Nalawag nga isursuro ti Biblia a rumbeng nga umiso, naasi, ken nakon- siderar ti panangtrato kadagiti animal. Kasapulan a mabalbaliwan ti isip ti tao tapno maaywanan a naimbag dagiti animal Adu a tattao ti naipamay- sa iti bukodda a pagimbagan ken dida ikankano ti aniaman nga epekto ti aramidda kada- giti animal, ngem ti Dios sia- asi nga ikabkabilanganna dagi- ta. Idi nagbabawi dagiti umili ti Nineve ken nalisianda ti pana- ngukom ti Dios, saan a naasian ni propeta Jonas. Nupay kasta, kinuna ni Jehova: "Iti biangko, saanak kadi a rumbeng a maa- sian iti Nineve a dakkel a siudad, nga iti dayta adda nasurok a sangagasut ket duapulo a ribu a tattao a saan a pulos makaammo iti nagduma- an ti makannawanda ken ti makannigidda, ma- laksid pay kadagiti adu a naamo nga animal?" (Jonas 4:11) Wen, naasian ti Dios uray kadagiti animal! Sigurado a Maaywanandanto Nalawag a maseknan ti Dios iti pannakatra- to dagiti animal. Kinuna pay ketdi ti dungdung- nguenna nga Anak a ni Jesus nga awan uray maysa a billit-tuleng a matnag iti daga a saan nga ammo ni Amana. (Mateo 10:29) Ngem uray di met igaggagara dagiti tao a dadaelen ti daga, dida naan-anay a maawatan no ania dagiti epek- to ti ar-aramidda iti aglawlaw. Kasapulan a ma- balbaliwan ti isip ti tao tapno maaywanan a na- imbag ti kagimongan iti wagas a di madangran dagiti animal. linto ngarud dagiti kasasaad ti daga kas iti orihi- nal a panggep ti Dios. Deskribiren ti Biblia ti panagbalbaliw a mapa- samakto: "Ti lobo pudno a makipagtaengto iti apagbiit iti kalakian a kordero, ket iti urbon a kalding makikaiddanto a mismo ti leopardo, ket ti kigaw a baka ken ti burboran a bumaro a leon ken ti napalukmeg nga animal sangsangkamay- sada; ket maysa a bassit nga ubing laeng ti ma- mangulonto kadakuada. Ket ti baka ken ti oso agarabdanto; dagiti urbonda agkakaiddadanto. Ket uray ti leon manganto iti garami a kas iti toro. Ket ti agsussuso nga ubing pudno unay nga agay-ayamto iti abut ti kobra; ket iti pagserkan ti lawag maipaay iti nagita nga uleg pudno nga ika- bilto ti napusot nga ubing ti bukodna nga ima." Anian a nagsayaat a panunoten dayta a namna- ma! - Isaias 11:6-8. Makaparagsak ta inton agturayen ti Pagarian ti Dios, kuna ti Biblia a "ti daga sigurado a map- nonto iti pannakaammo ken Jehova." (Isaias 11:9) Babaen iti kasta a pannakaammo, masur- suruan ken masanay ti natulnog a tattao no kasa- no ti umiso a panangaywanda iti daga. Gapu iti panangiwanwan ti Namarsua, sigurado nga ag- katunosanton dagiti animal ken tattao. Maisub- NAPANUNOTMO KADIN? ˘ Maseknan kadi ti Dios iti pannakatrato dagiti animal? - Proverbio 12:10; Mateo 10:29. ˘ Posible kadi ti naan-anay a panagtunos dagiti tao ken animal? - Isaias 11:6-9. L a V o z d e G a l i c i a / F o t 'o g r a f o : V 'ı c t o r M e u t o
Christmas Tree Ti Usarna Sakbay ti Panawen Kristiano ITI adu a paset ti lubong, ti patinayon a berde a Chrismas tree ket nalatak a simbolo ti pas- kua ken komersio. Nakabaybayagen a maus- usar dayta kas narelihiosuan a simbolo. Nabatad dayta iti probinsia ti Bohusl ¨ an iti makindaya a kosta ti Sweden ken iti kaba- ngibang a probinsia ti Østfold idiay Nor- way. Kadagita a lugar, nasurok a 75,000 a nagduduma a kitikit iti bato ti nasarakan iti agarup 5,000 nga agduduma a lugar. Kuna dagiti arkeologo nga adu kadagita a lada- wan ti naaramid idi agarup 1,800 agingga idi 500 B.C.E. tikitda kadagiti kayo nga spruce iti bato? Patien ti sumagmamano nga eskolar a nalabit gapu ta manmano laeng dagiti kasta a kayo idi naara- mid dagiti kitikit sakbay ti panawen Kristiano. Nalawag ngarud a kasla misterio ti kayo a pati- nayon a berde, wenno "sibibiag," no kasla na- tay ti dadduma a kayo no nalamiis ti paniempo. Iti adu a kultura iti intero a lubong, dagi- ti kayo ket simbolo ti biag, pannakalasat, ken imortalidad. Mabalin a dayta met ti makaga- pu a dagiti ladawan nga umasping kadagiti pa- tinayon a berde nga spruce ti naikitikit kadagi- ¨ ti bato idiay Bohusl an ken Østfold adu a siglo sakbay nga immadu dagita a kayo sadiay. Ipasimudaag dagiti kitikit iti bato a ti panagdayaw dagiti pagano iti kayo a patinayon a berde ket nangrugi sakbay a nayanak ni Kristo Adda ipasimudaag dagita a naisangsangayan a kitikit maipapan iti patpatien dagiti tattao a nagbiag adu a tawen sakbay a nayanak ni Jesus ti Nazaret. Kas pagarigan, sigun iti dadduma a managsirarak, dagiti kayo a patinayon a berde a kas kadagiti spruce ket nausar idi un-unana kas sagrado a simbolo kadagiti lugar ti agdama a Sweden ken Norway. Apay a dagiti tattao a nagnaed kadagiti ada- yo a makin-amianan a kosta ti lubong nangiki- Karaman iti UNESCO World Heritage List ti dadduma kadagiti lugar a pakasarakan kadagiti kitikit iti bato idiay Bohusl ¨ an. Kuna ti libro a Rock Carvings in the Border- lands a naipablaak babaen ti tulong ti Swedish National Heritage Board: "Dagiti ladawan ti kaykayo a nayukit kadagiti bato ti mangyilus- trar a sipud pay idi Panawen ti Bronse, dagiti umili ti makin-abagatan a rehion ti Scandinavia ket naimpluensiaanen iti relihion ken kultura a nagsaknap iti pagaammo itan a Europa ken dakkel a paspaset ti Asia. Ti relihion ken ti pa- nagadal iti natural nga urnos ti uniberso ket na- ibagay kadagiti umili nga agtaltalon ken agtar- taraken kadagiti animal. Kaaduanna, isu met la a didiosen ti pagdaydayawanda, nupay agdudu- ma ti nagan dagita." Inlawlawag pay ti bokleta a The Rock Carv- ¨ ing Tour nga impablaak ti Bohusl ans Museum: "Saan a dagiti kadawyan a kasasaad ti kayat idi nga iyukit dagiti managukit iti bato. Patienmi a dagiti inyukitda ket nalabit kita ti kararag ken araraw kadagiti didiosen. . . . Mamatida iti ag- 12 Agriingkayo! Disiembre 2011
Ti kaykayo a nayukit kadagiti bato idiay (1) Torsbo, (2) Backa, ken ¨ okeberg, Sweden (3) L nanayon a siklo ti biag, pannakaipasngay, ipa- patay, ken pannakaipasngay manen." Iti panangdeskribirna iti naisangsangayan a koleksion dagiti simboliko a ladawan a nayu- kit sakbay pay a naisuro ti sistema ti panagsu- rat idiay makin-amianan a Europa, kuna ti Na- tionalencyklopedin nga ensiklopedia ti Sweden: "Yantangay ti adu a ladawan ket maipapan iti seksual a bambanag, nalawag a ti panagdayaw iti dios ti kinabunga ket napateg a paset ti reli- hion dagiti umili iti Amianan idi Panawen ti Bronse." Nabatad a dagiti kostumbre a nainaig iti kayo a patinayon a berde ket nagsaknap ken nagbalin a paset ti biag iti adu a lugar. Kuna ti Encyclopædia Britannica maipapan iti Christ- mas tree: "Kadagiti pagano a taga-Europa a nakomberte iti Kristianidad, intultuloyda nga inannurot ti panagdayaw iti kayo." Nagtultuloy dayta iti dadduma a seremonia ken kostumbre, agraman "ti kostumbre . . . a panangikabil iti Christmas tree iti ruangan wenno uneg ti balay kadagiti piesta no tengnga ti kalam-ekna." Idi 1841, limmatak ti panagusar iti kayo a pa- tinayon a berde idi a ti naarkosan nga spruce ket inusar ti pamilia nga agturay iti Britania iti panangrambakda iti paskua. Ita, nakalatlata- ken ti Christmas tree iti intero a lubong. Mi- nilionen ti aggatang iti natural ken artipisial a Christmas tree. Kabayatanna, dagiti ladawan ti kayo a literal a nayukit kadagiti bato idiay Scandinavia ket naulimek a pammaneknek a ti Christmas tree ket saan a namunganay kadagi- ti Kristiano. r a g n i n t s i r l l ¨a h s n ¨a s u h o B v a n o i t a t n e m u k o d r ¨o f n e s l e t f i t S i t y a a p m / 1 3 2
T I Salaysay Dagiti Nakalasat Basaem ti mismo a salaysay dagiti nakalasat iti ginggined ken tsunami idiay Japan. T S U N A M I I D I A Y J A P A N I T I 2 0 1 1 , JIJI PRESS/AFP/Getty Images IDI Biernes, Marso 11, 2011, iti 2:46 ti malem, napasaran ti Japan ti maikapat a kapigsaan a ginggined iti lubong. Gapu iti dayta, timmaud ti nagdadakkel a tsunami wenno aluyo ken agka- kapigsa a panagdayyeg a namaglagaw kadagiti umili iti adu a lawas. Agarup 20,000 a tattao ti natay wenno saanen a nasarakan. Ngem rinibu ti nakalasat. Adtoy ti salaysay ti sumagmamano kadakuada. Ti agassawa a da Tadayuki ken Harumi ket adda iti balayda idiay Ishinomaki, Miyagi Pre- fecture, idi nangngegda ti napigsa a daranudor sa nangrugi nga aggunggon ti balayda. "Rim- muarkami a dagus ket naklaatkami a nakakita kadagiti rengngat iti daga," kinuna ni Tadayuki. "Binuybuyami ti panagpallayog ti balaymi ken ti kasla asuk nga atipukpok ti tapuk manipud kadagiti marmarba a diding." Ti sentro ti ginggined ket iti taaw, 129 a kilometro manipud iti kosta ti Miyagi. Dinadael ti tsunami ti 670 a kilometro a kosta ti Japan a nakasango iti Taaw Pacifico. Iti dadduma a 14 Agriingkayo! Disiembre 2011 Da Harumi ken Tadayuki
lugar, dagiti dalluyon ket agarup 15 a metro ti kangatoda a nangrippuog kadagiti dike iti igid ti baybay ken karayan. Manipud iti igid ti baybay, agingga iti 40 a kilometro iti takdang ti kaadayo ti nadanon dagiti dalluyon. Interamente a nadadael dagiti pagtataudan ti koriente, gas, ken nadalus a danum. Naperdi wenno nayanud ti aganay 160,000 a balbalay, tiendaan, ken pabrika. Dimmanon iti 440,000 a biktima ti nagdagus iti 2,500 a temporario a pagyanan a kas kadagiti eskuelaan ken publiko a patakder. Adu ti nakidagus iti balay ti kakaba- gian wenno gagayyemda. Pinullo a ribu ti natay ket rinibu ti saanen a nasarakan. Pukaw ken Ladingit Ad-adu nga amang ti natay gapu iti tsuna- mi ngem iti ginggined. Ni Yoichi, nga agnanaed idiay Rikuzentakata, Iwate Prefecture, dagus a napanunotna nga ag-tsunami kalpasan ti ginggi- ned isu nga impanna dagiti nagannakna iti asi- deg a pagkamangan. Kalpasanna, napanna ki- nita dagiti kaarrubana. Yantangay madanagan latta iti kasasaad dagiti nagannakna, kayat ni Yoichi ken ni baketna a Tatsuko a sublian ida ngem nadamagda nga um-umayen ti tsunami. Nagtarayda iti sabali a pagkamangan ngem dida makastrek ta nabangenan ti ruangan ka- dagiti rinippuog ti ginggined. Kalpasanna, na- kitada nga agturturongen kadakuada ti ma- yan-anud a nangisit a pasdek a pagragadian iti asideg. "Taray!" impukkaw ni Tatsuko. Nakadanonda met laeng iti arubayan ti es- kuelaan nga adda iti nangatngato a disso. Sa- diay a natannawaganda nga inalun-on ti tsu- nami ti intero a purokda. Adda nangibaga iti, "Mayan-anuden ti balaymi!" Dandani 75% ti na- dadael iti Rikuzentakata, ket karaman a naya- nud dagiti nagannak ni Yoichi. Idi agangay, na- sarakan ti bangkay ni nanangna ngem didan nabirokan ni tatangna. Ni Toru ket agtartrabaho idi iti pabrika nga asideg iti kosta idiay Ishinomaki. Kalpasan ti damo a panagdayyeg, nagdardaras a napan iti luganna tapno makapanaw. Pinukkawanna met ti sabsabali tapno maitarayanda ti tsunami nga ammona a posible nga umas-asidegen. "Agawidak pay la koma idiay balay nga adda iti nangato a disso ngem natrapikak," kinuna ni Toru. "Nangngegko iti radio ti lugan a naka- danonen ti tsunami iti kabangibang a siudad. Linukatak ti tawa ti luganko tapno adda pagruarak no ma- kadanon ti tsunami iti ayanko. Di nagbayag, addan kasla nag- dakkel a nangisit a pader ti da- num a nasurok a dua a metro ti kangatona nga umas-asideg kaniak. Naipuruak iti luganko Da Yoichi ken Tatsuko
Soma, Fukushima Ishinomaki, Miyagi Kamaishi, Iwate Rikuzentakata, Iwate Rikuzentakata Kamaishi Ishinomaki Minamisanriku Soma J A A Ebina Fukushima nuclear power plant TOKYO Sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova Minamisanriku, Miyagi
dagiti kotse iti sanguanak ket adayo ti nakaya- nudanmi. "Karuruarko pay laeng iti tawa idi inya- nudnak ti nalanit, nabangsit, ken napegges a danum. Naipuruakak iti maysa a talyer. Gi- nammatak ti agdan ken immuliak agingga iti maikadua a kadsaaran. Inkagumaak nga inalaw ti tallo a tat- tao. Nalasatan ti sumagmamano ka- dakami ti iyaadalem ti danum agra- man ti makapaketter a rabii. Ngem dimi naalaw ti dadduma pay nga ag- papaarayat." Sakbay ti ginggined, siraragsak a nakilanglangen kadagiti apongna ni Midori iti Kamaishi, Iwate. Kagrad- graduarna iti haiskul ket napanna impakita ti diplomana ken ni lolona a medio nabayag met- ten a naidalit. Binasa ni lolona ti diploma ni Mi- dori ket kinomendaranna gapu iti panagregget- na. Lima nga aldaw kalpasan dayta a naragsak a kanito, nagginggined. Toru Kaduana ni nanangna a Yuko, pinilit ni Mi- dori dagiti apongna a mapan iti natalged a lugar ta ammoda nga um-umayen ti tsunami. Ngem kinuna ni lolona: "Diak kayat ti pumanaw. Awan pay tsuna- mi a nakadanon iti daytoy a lugar." Pinadasda nga iruar iti balay ngem dida mabagkat isu a nagbirokda iti tumulong ka- dakuada. Ngem nakadanonen ti tsunami iti aplaya. "Tuma- raykayon! Darasenyo!" impuk- kaw dagiti lallaki iti asideg a turod. Dagiti balbalay ket sag- gaysan nga al-alimonen ti tsunami. Agal-allangogan nga iyik-ikkis ni Midori, "Lolo! Lola!" Idi agangay, nasarakan ti bangkay ni lolona ngem didan pu- los nabirokan ni lolana. Da Yuko ken Midori Dagiti Panagregget a Tumulong Insigida a nangibaon ti gobierno ti Japan ka- dagiti bombero, polis, ken soldado manipud iti intero a pagilian. Di nagbayag, nasurok a 130,- 000 a tattao ti tumultulongen iti panagalaw ken Ti lugan a manmanehuen idi ni Toru panangsaranay. Simmaruno met a dagus ti tu- long ti dadduma a pagilian ken internasional nga organisasion. Nagadu met ti simmangpet a rescue team ken dagiti adda iti tay-ak ti medisi- na. Nagbirokda kadagiti nakalasat, nangipaay- da iti medikal a tulong, ken nagipaknida iti reb- rebba. Tinulongan ti nadumaduma nga organisa- sion dagiti miembroda. Karaman kadagita dagi- ti Saksi ni Jehova. Kalpasan ti ginggined ken tsunami iti dayta a Biernes ti malem, dagus nga inammo dagiti Saksi no natalged met la ti ka- sasaad dagiti kapammatianda. Ngem iti adu a lugar, di madalanan dagiti kalsada, awan ti ko- riente, ken naputed ti linia dagiti telepono. Nag- rigat ti agbirok iti tattao iti nakalawlawa a nadi- digra a lugar. Ni Takayuki ket maysa ka- dagiti panglakayen ti kongre- gasion dagiti Saksi ni Jehova idiay Soma, Fukushima Pre- fecture. Manmano la a pamilia ti nakontakna iti dayta a naka- butbuteng a malem ti Biernes. "Inkeddengko nga ipabigat la- engen ti panagsapul iti dad- duma. Idi pumarbangonen, nagmanehoak nga umuna saak nagnagna a nagbirok agingga a rimmabii. Napanak iti 20 a lugar, agraman kadagiti ayan dagiti nagba- kuit tapno birokek dagiti kakongregasionko. Takayuki Agriingkayo! Disiembre 2011 17
Idi nasarakak ida, imbasaak ida kadagiti teksto ti Biblia ken nagkararagkami." makapaketter a rabii. Adda met sabali a lugan a nakabalinsuek nga agbitbitin iti nagbaetan ti balbalay. Adda bangkay iti unegna." Kuna ni Shunji idiay Ishino- maki: "Nangbukelkami kadagi- ti grupo nga agsapul kadagiti kapammatian. Idi nakagteng- kami iti nadidigra a lugar, dikam nakauni. Adda dagiti lugan a naisalat iti poste ti koriente, nag- titinnuon a balbalay, ket nangatngato payen da- giti basura ken rebrebba ngem iti balbalay. Na- kakitami pay iti bangkay iti rabaw ti maysa a lugan, nalabit natay gapu ta dina nalasatan ti Shunji Nabang-aran ni Shunji idi nakitana a dagi- ti kapammatianna ket adda kadagiti pagkama- ngan. Kinunana: "Idi nakitak ida, nariknak a nakapatpategda unay kaniak." "Addakay Met a Dagusen!" Dua nga agtutubo a babbai a Saksi a da Yui ken Mizuki ket agkaarruba idiay Minamisanri- ku, Miyagi. Idi simmardeng ti damo a panagday- yeg, nagdardarasda a rimmuar ket nagkinnitada. Agkaduada a nagtaray iti nangatngato a disso. SIMMARUNO TI NUKLEAR A DIDIGRA iti sabali a pagkamangan iti ka- bangibang a siudad. Nagbalin a paulo ti dam- damag iti intero a lubong ti pan- nakadadael dagiti reaktor iti Fu- kushima Daiichi nuclear power plant gapu iti tsunami. Nagwa- ras ti radiasion iti intero a Japan ken dadduma a pagilian. Rinibu ti nagbakuit ta posible a maka- papatay ti radiasion. "Asideg ti balaymi iti nuclear plant," kinuna ni Megumi. "Ka- bigatan ti ginggined, nadamag- mi a nadadael ti planta ket na- bagaankami a pumanaw." Malagip ti kabsatna a ni Natsu- mi, "Agrikusrikus dagiti helikop- ter, agwangwangwang dagiti si- rena, ken di mamingga ti anunsio a masapul nga agba- kuitkamin." Iti simmaganad a lawlawas, nagakar-akarda iti siam a nadumaduma a loka- sion. Idi agangay, ti agkabsat ket napalubosan nga agsubli iti balayda iti dua laeng nga oras tapno mangala iti sumagma- mano a sanikuada. Ni Chikako a nasuroken a 60 anyos ket adda idiay Na- mie, Fukushima. "Idi nagginggi- ned, napanak iti naituding a pagkamangan iti asideg. Ka- duak sadiay ti dua nga annak- ko ngem nagpatnag a dikam nakaturog gapu iti simmaruno a napipigsa a panagdayyeg. Iti alas siete kabigatanna, imba- gada nga umakarkami a dagus "Napno dagiti kalsada iti lugan isu nga alas tresen ti malem idi nakadanonkami. Naammuanmi sadiay a bim- tak ti nuclear power plant. Im- pagarupko a makaawidkami met la a dagus isu nga awan a pulos ti intugotmi." Isu ken ti pamiliana ket nagakar-akar agingga a nakasarakda iti apartment nga adayo iti pagtaenganda. 18 Agriingkayo! Disiembre 2011 P h o t o b y D g i i t a G o b e l l v i a G e t t y I m a g e s )
Awan pay 10 a minuto, nakita- da a ti intero nga ili agraman ti balbalayda ket iyan-anuden ti agsasaruno a dalluyon. Da Mizuki ken Yui Hideharu Idi nasarakan da Yui ken Mizuki ti gagayyemda a Saksi iti pagkamangan, nagkararag- da. Kabigatanna, dagiti miem- bro ti kongregasionda agraman dagiti kabangibang a kongrega- sion ket bimmallasiw iti bantay tapno mangitulod kadakuada iti taraon ken suplay. Kinuna da Yui ken Mizuki, "Ammomi nga umaykayo, ngem addakay met a dagusen!" Ni Hideharu a maysa Sak- si a manangaywan iti Kongre- gasion ti Tome ket simmarungkar iti pagkama- ngan. Kinunana: "Agpatnag nga inkagumaak a binirok ti gagayyemmi nga agnanaed iti igid ti baybay. Kamaudiananna, idi alas kuatro ti par- bangon, nadamagko a nagkamang ti dadduma iti maysa nga eskuelaan. Iti alas siete ti bigat, agarup 10-kami a nangisagana iti taraon ket tal- lokami a naglugan a nangitulod iti dayta. Di madalanan ti kaaduan a kalsada. Kalpasan ti kasta unay a panagreggetmi, nakadanonkami iti eskuelaan. Uray dagidiay naawanan iti pagtae- ngan, timmulongda kadakami a mangsaranay iti sabsabali." Panangipaay iti Naespirituan a Kasapulan Regular nga agtataripnong dagiti Saksi ni Je- hova tapno adalenda ti Biblia, ket kada Biernes ti rabii nga ar-aramiden dayta ti dadduma a kon- gregasion. Kasta ti maar-aramid idiay Rikuzen- takata. Nupay kasta, ti Kingdom Hall - a paggi- gimongan dagiti Saksi - ket inyanud ti tsunami. "Aggigimongtayo latta," insingasing ti maysa a Saksi. Nangpilida ngarud iti balay a di unay naan-ano sa napakaammuan dagiti miembro ti kongregasion. Uray awan ti koriente, nagusarda iti genera- tor tapno adda silawda. Adda 16 a timmabuno. "Nakaluakami gapu iti rag-o," kuna ti agtutubo a ni Yasuyuki a naawanan iti apartment gapu iti tsunami. "Dayta ti katalgedan a nagkamangan- mi." Kinuna met ni Hideko: "Masansan a masi- nga ti gimong gapu kadagiti napigsa a panag- dayyeg. Ngem bayat ti taripnongmi, timmalged ti dati a madandanagan a riknak." Sipud idin, ti kongregasion ket di pulos lim- mangan a nangangay kadagiti gimongda. Dua nga aldaw kalpasanna, ti napili a tema ti pa- lawag publiko para iti gimong iti Domingo ket "Sangalubongan a Panagkakabsat a Maisalakan iti Didigra." Organisado a Panangsaranay Dagus a simmaranay ti nadumaduma nga ahensia ti gobierno. Kasta met ti inaramid ti sa- nga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova idiay Ebi- na, nga asideg iti Tokyo. Iti Sabado, kabigatan ti ginggined, ti sanga biningayna iti tallo a seksion ti nalawa a lugar a nadidigra iti ginggined. Iti Lunes, tallo nga aldaw kalpasan ti ginggined, dagiti pannakabagi ti sanga nga opisina ket sim- marungkar kadagita a lugar. Nagtultuloy ti panangsaranay kadagiti sim- maruno a lawas ken bulan. Naiwaras ti adu a to- nelada a suplay nga impaay dagiti Saksi. Adda gundaway a tallo a relief center, 21 a bodega ken dadduma pay a lugar ti aktibo a nagibunong ka- dagiti pangsaranay. Iti immuna a dua a bulan, ginasut a boluntario ti nagiwaras iti nasurok a 250 a tonelada ti taraon, kawes, ken dadduma pay a kasapulan. Adu a Saksi ti nangiranud ka- dagiti kasta a suplay kadagiti kaarrubada. Dagiti miembro ti kongregasion dagiti Sak- si ni Jehova iti Rikuzentakata ken kabangibang Dagiti simmaranay
LEKSION PARA KADATAYO AMIN Kinuna ti nadakamaten a ni Yoichi a taga-Rikuzentakata, a napuka- wan iti dandani amin a material a sanikuana: "Mapaneknekak a mis- mo a ti material a bambanag ket saan a mangyeg iti seguridad." Dagiti kasta a kapanunotan ket nabayagen nga imbaga dagiti agser- serbi iti Dios, nangruna dagidiay nakasursuro ken Jesus. Inlawlawagna a bassit laeng ti pateg dagiti material a sanikua no idilig iti anamong ken bendision ti Dios. - Mateo 6:19, 20, 33, 34. Ti sabali pay a leksion ket ti panagtignay a dagus no adda dagiti pakdaar. Ti panangaramid iti dayta ket makatulong iti pannakailasat imbes nga agbalin a biktima. Idiay Japan, nakalasat ti kaaduan kada- gidiay nagkamang a dagus iti nangatngato a disso. Ti Kingdom Hall idiay Rikuzentakata kalpasan ti tsunami Ti panagbangon manen tallo a bulan kalpasanna nga Ofunato us-usarenda ti naibangon manen a Kingdom Hall-da tapno mapabilegda ti pamma- ti dagiti tattao. Makatulong dayta kadagiti umili tapno makabangon ken madaeranda dagiti ma- paspasaranda a rigat ken saem nga imbunga ti ginggined ken tsunami a nangdidigra kadakua- da. Kadagiti nasurok a 14,000 a Saksi iti nadi- digra a lugar, 12 ti kompirmado a natay ken 2 ti di pay nasarakan. Adu kadagiti Saksi ni Jehova a biktima dayta a nakaam-ames a didigra ti nangipeksa iti kas iti inyebkas ti maysa a pamilia: "Idi nagbakuitka- mi, saggaysakam laeng iti bag. Ngem amin a ka- sapulanmi ket impaay dagiti kapammatianmi." Nagragsak ketdin ta ita pay laeng ket masagsag- rapen dagiti agserserbi iti pudno a Dios a ni Je- hova ti sangalubongan a panagkakabsat a dina- kamat ni Jesus ken dagiti apostolna! Dayta a singgalut ket di kabaelan nga iyanud ti tsuna- mi ken dadduma pay a natural a didigra. - Juan 13:34, 35; Hebreo 10:24, 25; 1 Pedro 5:9. Ti kaibangbangon a Kingdom Hall 4.B.5.31,500.6.B. DAGITISUNGBATITIPANID30KEN31
TAAW AT L AN T ICO Nicaragua Kanayon a Malaglagip Gapu ta Managusisa ABAGATAN NGA AME RICA ˘ Ania ti kayatmo a pakalaglagipanda kenka? Ania ti sumrek iti panunot dagiti tattao no ma- lagipdaka? Gapu ta maseknanda iti pakasarsa- ritaanda, adu ti mayat nga agbalin a nalatak iti tay-ak ti siensia, politika, isports, ken arte. Ngem kasanon no ti kangrunaan a malagipda kenka ket dagiti insaludsodmo? Adda lalaki idiay Central America a nangi- bangon kadagiti mamagpanunot a saludsod 500 a tawenen ti napalabas. Isu ni Nicarao a pa- nguluen dagiti katutubo. Ti "Nicaragua" ket po- sible a naipasurot iti naganna. Ti naganna ti na- yawag iti tribuna, lugarna, ken iti dakkel a danawda. Dagiti tribu a Nicarao ket nagnaed iti akikid a daga iti nagbaetan ti Taaw Pacifico ken ti nag- dakkelan a Danaw Nicaragua. Di nagbayag kalpasan a nadiskobre ni Columbus ti America, rinugianen dagiti Espaniol a sukisoken daytoy a lugar. Idi 1523 C.E., indauluan ni Kapitan Gil ' Gonz avila ti buyotna nga agpaamianan manipud iti pagaammo ita a Costa Rica sada simrek iti daga ni Nicarao. ' alez D Panunotem ti danag dagiti eksplorador idi si- nawarda ti lugar a damoda a madap-awan. Anian a ragsakda idi naam-ammoda ni Apo Ni- carao! Kas iti gagangay a pakabigbigan dagiti taga-Nicaragua agingga ita, sipaparabur a naab- rasa dagiti Espaniol. Naipaayanda iti nawadwad a sagut, agraman adu a balitok. Kayat a maammuan ni Nicarao ti sungbat dagiti saludsod a nabayagen a pampanunoten- na. Gapu iti isasangbay dagiti Espaniol, adu pay ti naisaludsodna. Sigun kadagiti historiador, da- gitoy ti insaludsodna ken Kapitan Gonz ' alez: Nadamagmo kadin ti dakkel a layus a nangdadael iti amin a tattao ken animal? Layu- sento ngata manen ti Dios ti daga? Ania ti ma- pasamak kalpasan ti ipapatay? Kasano ti panag- garaw ti init, bulan, ken bitbituen? Apay ngata a dida matnag? Kasano ti kaadayoda? Kaano a sumardeng ti panagsilnag ti init, bulan, ken bit- bituen? Paggapgapuan ti angin? Apay nga adda bara ken lamiis, lawag ken sipnget? Apay nga agduduma ti kapaut ti aldaw iti makatawen? Nalawag a magagaran ni Nicarao a mangam- mo iti bambanag maipapan iti nakaparsuaan iti aglawlawna. Ibatad dagiti saludsodna no ania dagiti narelihiosuan a patpatienna. Ipalgak- da a dagiti paginteresan ken pakaseknanna ket umasping kadagiti pampanunoten ti adu a tat- tao ita. Ti pannakaammo ni Nicarao ken dagiti katribuna maipapan iti dakkel a layus ipalagipna kadatayo ti salaysay ti Biblia. - Genesis 7:17-19. Nupay naigamer ti kultura ni Nicarao iti es- piritismo ken ritual a panagidaton iti tao, isu ket maseknan iti ugali ken kostumbre dagiti kailian- na. Paneknekan dagiti saludsodna a ti tattao ket nainkasigudan nga addaan iti konsiensia. Maipapan iti dayta, insurat ni apostol Pablo: "Ti konsiensiada makipagsaksaksi kadakuada ket, iti nagbabaetan ti bukodda a pampanunot, maak-akusar wenno mapakawanda pay ketdi." - Roma 2:14, 15. Ita, adda estatua a pakalaglagipan ni Apo Ni- carao iti asideg ti disso a maipagarup a damo a nakisaritaanna kadagiti Espaniol. Nasayaat nga ulidan kadatayo ti kinamanagusisana, a nang- tignay kenkuana a mangusig iti biag ken iti ag- lawlawna. - Roma 1:20. Agriingkayo! Disiembre 2011 21
) Y N , e c r u o s e R t r A Ti King James Version No Kasano a Limmatak 1611 ADU a selebrasion ti naangay idiay England ita a tawen kas pananglaglagip iti mai- ka-400 nga anibersario ti King James a bersion ti Biblia a pagaammo kas ti Authorized Version. Karaman kadagita dagiti espesial a dokumenta- rio iti TV ken radio, kasta met dagiti komperen- sia, lekteur, ken seminar maipapan iti dayta. Indauluan ni Prince Charles ti anibersario ti nasional a gameng a naipasurot iti nagan ni King James I ti England. Ti King James Version ket naipablaak idi Mayo 1611. Ngem kasano a nagbalin dayta a nakapatpateg a gameng kadagi- ti Ingles ti pagsasaona? Immadu Dagiti Agipatpatarus Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, napar- tak a simmaknap idiay Europa ti panaginteres iti pannakaammo maipapan iti isursuro ti Bib- lia. Agarup 200 a tawen sakbay dayta, idi 1382, nagutugot ni John Wycliffe ti interes dagiti Ing- les babaen ti Biblia nga impatarusna manipud iti Latin. Iti simmaganad a 200 a tawen, dagiti pasurotna a maawagan Lollards ket nagiwaras iti intero a pagilian kadagiti insuratda a kopia ti Biblia. les. Di nagbayag kalpasanna, nairingpas ni Miles Coverdale ti kompleto nga Ingles a Biblia idi 1535. Makatawen sakbay dayta, simmina ni Henry VIII iti Iglesia Katolika ken adda pay nag- pateg nga inaramidna. Tapno nabilbileg ti turay- na kas panguluen ti Church of England, inauto- risaranna ti pannakaipatarus ti Biblia iti Ingles. Pagaammo dayta kas ti Great Bible. Nayimpren- ta idi 1539 kas dakkel a tomo ken napuskol dagi- ti Gothic a letrana. Idiay Geneva, Switzerland a nagnaed dagiti Puritano ken dadduma pay a destiero a Protes- tante manipud iti intero a Europa. Napataud idi 1560 ti Geneva Bible, ti kaunaan nga Ingles a Bib- lia a nalaka a basaen dagiti letrana. Dagiti ka- pitulona ket nabingaybingay kadagiti bersikulo. Manipud iti kangrunaan a kontinente ti Europa, naipan dayta idiay England ket dagus a limma- tak. Idi 1576, nayimprenta metten idiay England ti Geneva Bible. Nakatulong dagiti mapa ken im- pormasion iti pingir dagiti panidna tapno nalaka a maawatan dagiti teksto. Ngem gapu kadagita a notasion, naluksaw ti dadduma nga agbasbasa ta maikontra dagita iti autoridad ti papa. Nagpateg met iti historia ti New Testament nga inaramid ni William Tyndale. Idi 1525, ti orihinal a Griego ket naipatarus iti Ing- Panangsango iti Karit Gapu ta saan a nagustuan ti kaaduan ti Great Bible ken naglaon ti Geneva Bible kadagiti kon- 22 Agriingkayo! Disiembre 2011
TI AMERICAN STANDARD VERSION Naipablaak idi 1901 ti American Standard Version. Naibasar dayta iti teksto ti King James Version. Kuna ti pakaunana: "Ammomi no apay a magusgustuan ti tattao ti Au- thorized [King James] Version, gapu dayta iti kinapintas ken kinapuersa ti estilo ti pannaka- isuratna." Kaskasdi, adda latta napateg a nabaliwan iti Ameri- can Standard Version. Ilawlawag ti pakaunana: "Kalpasan ti naannad a pana- ngusig dagiti nangrebisar iti American Standard, nagnunu- muanda a ti di umiso a patpa- tien dagiti Judio a sagrado unay a baliksen ti Nagan ti Dios ket rumbeng a saanen nga agaplikar iti Ingles wenno aniaman pay a bersion ti Daan a Tulag, no kasano a saanen a nasurot dayta iti adu a bersion nga inaramid dagiti misionero iti kaaldawantayo." Mabasa met ketdi ti Jehova a nagan ti Dios iti King James Version ngem iti uppat la a teksto: Exodo 6:3; Salmo 83:18; Isaias 12:2; 26:4. Nu- pay kasta, ti nagan ti Dios ket insubli ti American Standard Version (1901) iti agarup 7,000 a maitutop a lugar dayta iti Biblia. 1901 trobersial a footnote, naikeddeng a marebisar ti Biblia. Ti Great Bible ti napili a pagibasaran. Ti panangrebisar ket naitalek kadagiti obispo ti Church of England. Idi 1568, naipablaak ti Bishops' Bible. Dakkel a tomo dayta nga aduan iti ladawan. Ngem dagiti Calvinista, a masimron kadagiti narelihiosuan a titulo, dida nagustuan ti pannakausar ti sao a "bishops [obispo]." Gapu iti dayta, ti Bishops' Bible ket saan a nagustuan ti kaaduan idiay England. Ni James a mismo ket mararaem nga esko- lar ti Biblia. Kas panangbigbig iti panangsupor- tana iti pannakaipatarus ti Biblia, naisurat iti pakauna a panid ti sasao a para "iti kangatuan ken mannakabalin a prinsipe a ni James." Kas panguluen ti Church of England, ti panagreg- getna a maipatarus ti Biblia ket imbilang dagi- ti umili kas pamay-an tapno mapagkaykaysana ti pagilian. Kalpasan a naitrono ni King James I idiay En- gland idi 1603, inaprobaranna ti pannakaara- mid ti baro a patarus ti Biblia. Imbilinna a masa- pul a maikkat ti aniaman a makasair a notasion wenno komento tapno makaay-ayo iti publiko. Obra Maestra iti Literario Naragsakan dagiti klero nga immawat mani- pud iti mismo nga arida iti Biblia a "nairanta a maibasa kadagiti Simbaan." Ngem ti saludsod latta ket, Akseptaren ngata ti nasion daytoy baro a patarus ti Biblia? Sinuportaran ni King James ti proyekto. Idi agangay, dagiti paset ti teksto ket insagana ti 47 nga eskolar iti innem a nagsisina a gru- po iti nadumaduma a paset ti pagilian. Dagita nga eskolar ti Biblia ti nangrebisar iti Bishops' Bible. Imbasarda ti rebisionda kadagiti patarus da Tyndale ken Coverdale ngem nagkonsultada met iti Geneva Bible ken iti Rheims New Testa- ment dagiti Romano Katoliko a nairuar idi 1582. Nayanak ni James idi 1566 ken nakoronaan idi 1567 kas James VI ti Scotland. Idi nakoronaan kas King James I iti En- gland idi 1603, nagbalin nga agturay kadagita a dua a pagilian. Idi 1604, inusarnan ti titulo a "King of Great Britain." Iti orihinal a kanayonan a pakauna a sasao ti Biblia, madlaw nga agduadua dagiti nagipatarus no akseptaren ti nasion dayta a baro a patarus. Ngem adu ti nayat iti King James Version, nupay agarup 30 pay a tawen ti limmabas sakbay a na- ringbawanna ti Geneva Bible iti puso dagiti umili. Sigun iti libro a The Bible and the Anglo-Saxon People, ti King James Version ket nagbalin nga Authorized Version ken nagustuan ti kaaduan gapu iti "nangato a kalidadna." Kastoy ti konklu- sion ti The Cambridge History of the Bible: "Nai- bilang dagiti tekstona a sagrado a kasla nagtaud Agriingkayo! Disiembre 2011 23
PANANGSOLBAR ITI NAISANGSANGAYAN A PANAGKASAPULAN Idi 1907, naipablaak ti Bible Students Edition ti King James Version idiay Esta- dos Unidos ti America para iti Watch Tower Bible and Tract Society. Ka- raman iti dayta ti nagsayaat nga apendi- se a naawagan iti "Berean Bible Teac- hers' Manual." Idi agangay, inyimprenta dagiti Saksi ni Jehova ti King James Ver- sion kadagiti bukodda a pagimprentaan. Idi 1992, nakaaramiden dagiti Saksi iti 1,858,368 a kopia. 1907 iti Dios a mismo. Para iti adu nga Ingles a Kris- tiano, kurangna laengen nga ibilangda a panag- tabbaaw ti panangbaliw wenno panangkritikar iti sasao ti King James Version." Iti Amin a Suli ti Daga Ti Geneva Bible ket intugot dagiti nagkauna nga umili ti England nga immakar idiay North America. Ngem idi agangay, immadun idiay America ti nangayat iti King James Version. Ba- yat a lumawlawa ti sakup ti British Empire iti in- tero a lubong, insaknap met dagiti misionero a Protestante ti pannakausar dayta. Adu kadagiti nagipatarus iti Biblia kadagiti lokal a pagsasao- da ket di pamiliar iti Biblia a Hebreo ken Grie- go. Gapuna, imbasarda iti Ingles a King James Version dagiti lokal a patarusda. Ita, sigun iti British Library, "Ti King James wenno Authorised Version ti kasaknapan ti pan- nakaipablaakna a teksto iti Ingles." Sigun iti dadduma a pattapatta, nasuroken a maysa a bi- lion ti nayimprenta a kopia ti King James Version iti intero a lubong! Panawen ti Panagbalbaliw Iti ginasut a tawen, adu ti mamati a ti King James Version ti kakaisuna a "pudno" a Bib- lia. Idi 1870, nangrugi ti naan-anay a pannakare- bisar dayta idiay England. Idi agangay, ti nag- 24 Agriingkayo! Disiembre 2011 NAGPATEG A MODERNO A PATARUS Iti kallabes a 50 a tawen, naaramid ti adu a patarus ti Biblia (ti dadduma kadagita ket nayim- prenta iti adu a lenguahe). Adu ti mangipatpateg iti New World Translation of the Holy Scriptures. Iti 100 a lenguahe, nasurok a 170 milion a kopia ti naiwarasen iti intero wenno iti dadduma man a pasetna. Dagiti mapa, alpabetiko nga indise, ken apendisena ket tumultulong kadagiti agbasbasa tapno nalawlawag a maawatanda ti mensa- he ti Biblia para iti kaaldawan- tayo. 1961 balin nga English Revised Version ket narebisar bassit idiay America sa naipablaak kas ti Ameri- can Standard Version. Iti nabibiit pay a rebision- na idi 1982, kuna ti pakauna ti Revised Autho- rised Version a naikagumaan a "mapagtalinaed ti maapresiar unay nga agkakapintas ken nainda- niwan a sasao iti Authorised Version" a nairuar idi 1611. Nupay ti Biblia ti kaaduan a mailaklako a lib- ro iti lubong - ken ti King James Version ti kalata- kan - kinuna ni Propesor Richard G. Moulton: "Inaramidtayon ti dandani amin a pamuspusan kadagitoy a Hebreo ken Griego a sursurat. . . . Impatarus ken rinebisartayon dagiti naipatarus . . . Ti laengen nabatbati nga aramidentayo iti Biblia ket: basaentayo dayta." Awan duadua a ti King James Version ket obra maestra iti literario a maap-apresiar ken maipat- pateg gapu iti awan kaasping a kinapintas ken sasaona. Ti ngay met kinapateg ti mensahena? Ti naipaltiing a linaon ti Biblia ipakaammona ti manayon a solusion dagiti problema iti napeg- gad a panawentayo. Aniaman a bersion wenno patarus ti kayatmo nga usaren, maragsakan da- giti Saksi ni Jehova a tumulong kenka iti panaga- dalmo iti Biblia. Kitaem ti naipakuyog a kahon a "Ti American Standard Version."
AGIMTUOD DAGITI AGTUTUBO Kasano nga agbalin a talaga a naragsak ti maysa nga okasion? Tsekam ti segseggaam unay nga aramiden iti maysa nga okasion. M mangan M agkanta M agay-ayam M maaddaan iti kabbaro a gagayyem M makalangen manen ti nabayagen a gagayyem M dadduma pay TI KAADUAN nga agtutubo pagay-ayatda ti ag- tataripnong ken awan met ti pagdaksan dayta. Nasayaat pay ketdi ti pannakadakamat dagita iti Biblia. Ammom kadi? ˘ Nangangay ti annak a lallaki ni Job kadagiti M A AW I S K A ! padaya para iti pamilia. - Job 1:4. ˘ Timmabuno ni Jesus iti panakkelen a padaya ti kasar. - Juan 2:1-11. ˘ Idi umuna a siglo, nagtataripnong dagiti Kristiano iti pribado a balbalay. - Aramid 2:46, 47. Talaga a makaparagsak ti agtataripnong a ka- dua dagiti gagayyem. Ngem nakalkaldaang ta saan a kasta ti dadduma a taripnong. PUDNO A KAPADASAN "Naawisak iti maysa a party a mabalin a dar-ayan ti uray siasino. Naangay dayta iti balay ti maysa a baro nga awan dagiti nagannakna sadiay. Imbag laengen ta diak napan. Kabigatanna, nadamagko a nagadu ti nagi- inum ket nabartek ti dadduma. Tallo met a lallaki ti naawanan iti puot gapu iti nakaro a bartekda. Adda nagaapa ken kinasapulan payen nga umay dagiti polis tapno mapasardeng ti party." - Janelle. LEKSION Dimo itulok a kumporme lattan ti mapasamak! Sika man ti nang- yurnos wenno naimbitaranka laeng, siguraduem nga ammom ti sungbat dagi- ti saludsod kadagiti sumaganad a panid. Iti kasta, dikanto agbabawi ken narag- sakto a kapadasan ti malaglagipmo kalpasanna. Agriingkayo! Disiembre 2011 25
"Adda dagidiay na- sayaat a kakadua, ken adda met dagidiay kasla nasingpet ngem adda ga- yam ar-aramidenda a kalokuan. Tapno nasayaat ti pagbanagan ti iyurnosmo nga okasion, piliem a na- Nicole imbag dagiti awisem." ˘ Siasino dagiti dumar-ay ken kasano kaadu ti umay? "Panagkunak, awisem laeng da- gidiay talaga nga am-ammom ken saan a mabalin a kumporme lattan ti umay wenno ibagam kadagiti naa- wis a dida mangikuyog iti gayyemda." - Renee. "No di malimitaran ti bilang dagiti maawis, marigatanka a mangkontrol iti okasion. Kas pagarigan, manga- wiska iti 20, ket mangawisda met iti 10, sa mangawis met dagita a 10 iti ad-adu pay . . . Napasamaken day- ta!" - Colette. "Narigat a kontrolen ti dadakkel nga okasion. Nasaysayaat no babas- sit la a grupo ti agtataripnong." - Alexis. "Daydiay makipagna kadagiti masirib a tattao agbalinto a masirib, ngem daydiay addaan kadagiti panna- kilangen kadagidiay maag nakadakdakesto ti pagtungpalanna." - PROVERBIO 13:20 ˘ Ania ti posible a mapasamak? "No sika ti makin-okasion ket adda dakes a mapasamak, sika ti madaksan." - Bridget. "No nasayaat ti pannakaiplanona, agbalin a naragsak ti okasion para iti amin. Agdepende dayta no nasakbay a panunotem dagiti posible a problema ken iplanom no kasano a malikli- kan dagita." - Seth. "Adda gayyemko a nagkuna kaniak a dinak im-imbitaran kadagiti okasionna gapu ta ammona a pagsaludsodan- to dagiti nagannakko iti, Siasino dagiti umay? ken Anianto nga oras a malpas? Dina kano kayat ti mabambantayan a kas iti dayta. Agba- lawkan! No dina kayat ti mapagsaludsodan, diak la ketdi kayat a tabunuan dagiti okasion- na!" - Ellen. "Uray no mangmangan wenno umin-inum wenno agar- aramidkayo iti aniaman pay a banag, aramidenyo ti amin a bambanag a maipaay iti dayag ti Dios." - 1 CORINTO 10:31 DAGITI NABALLIGI A TARIPNONG "Idi nangangay ti gayyemko iti party, ammo ni nanangna no ayan ti amin. Uray idi mapanko alaen ti jacket-ko iti kotse, dinamagna no papanak. Sobra kadi ti ki- naannadna? Siguro. Ngem saanak a na- sair ta ammok a nasaysayaat ti agannad ngem ti agbabawi kalpasanna." - Kim. "Nakaatenderakon kadagiti naragsak nga okasion. Panagkunak, naballigi dagi- diay ta agduduma ti edad dagiti dim- mar-ay. Maysa pay, adda dagiti makapa- ragsak nga aktibidad nga inyurnos dagiti nagawis isu nga awan ti simminsina tap- no aramidenna ti kaykayatna." - Andrea.
"Nakaatenderakon kada- giti naballigi ken naurnos nga okasion nga addaan kadagiti pagannurotan a masapul a suroten tapno maliklikan ti problema. Gapu kadagita, nataltalged ken naragragsak nga amang Andrew dagita nga okasion." ˘ Ania ti aramidem no dimon magustuan ti okasion? "Adda planok no kasanoak a pumanaw. No adda papanak nga okasion, kanayon nga awagak ti nagan- nakko tapno ibagak ti oras ti panagawidko. No aramidek dayta, komustaenda ti kasasaad. No iba- gak a madi, ipalagipda metten dagiti nasken nga aramidek idiay balay. Kalpasan ti iyaawagko, ibagak iti gagayyemko a kayat ti nagannakko a nasapaak nga agawid isu a nasken a pumanawakon." - Therese. "Iti maysa nga okasion, adda dua a lallaki nga immay uray dida naimbitaran. Maysa kadakuada ti pagaammo nga agus-usar iti dro- ga. Diak pay koma kayat ti pumanaw ngem inawagak ni tatang tapno umaynak sukonen." - Mary. "Makita ti manakem ti dumteng a riribuk ket liklikanna, ngem sarakusoken ti saan nga agpampanunot a tao ket agbabawi kalpasanna." - PROVERBIO 22:3, TI BARO A NAIMBAG A DAMAG BIBLIA Ad-adu pay nga artikulo ti masarakan iti serye a "Young People Ask" iti Web site a ˘ Siasinonto ti mangiwanwan? "No adda dagiti nataengan sadiay a mangsierto a nasayaat ti taray ti bam- banag, naballigi la ketdi ti okasion." - Mark. "Mababainak idi no adda dagiti na- gannakko iti maysa nga okasion. Ngem ita, maawatakon nga addada sadiay tapno siertuenda nga awan ti problema. Saan a gapu ta adda sa- diay dagiti nagannakmo ket dimon matagiragsak ti okasion." - Laura. "Pagtalinaedenyo a nadalus ti konsiensiayo." - 1 PEDRO 3:16, TI BARO A NAIMBAG A DAMAG BIBLIA AGDAMAGKA ITI NAGANNAKMO Ammuem no ania dagiti okasion a nagustuan dagiti nagannakmo idi agtutuboda a kas kenka. Ania ngata, no adda man, ti kayatda a balba- liwan kadagiti inyurnos wenno inatenderanda nga okasion? PLANOM KADI TI MANGANGAY ITI PARTY? Ibagam dayta kadagiti na- gannakmo ken panunotem a naimbag no . . . 1. Siasino dagiti awisem 2. Mano ti umay 3. Pakaangayanna 4. Kasano a maiwanwan 5. Ania dagiti mayurnos nga aktibidad Agriingkayo! Disiembre 2011 27
PANANGMATMAT ITI LUBONG Papa - Saanen nga "Organ Donor" Idi kardinal pay laeng ni Joseph Ratzinger iti Igle- sia Katolika Romana, isu ket maysa nga "organ donor," kuna ti La Repubblica a diario ti Italia. Ngem saanen a kasta sipud idi nagbalinen a Pope Benedict XVI. Apay? "Ti bagi ti papa ket kukua ti Iglesia," kuna ti arsobis- po a ni Zygmunt Zimowski a kameng ti Vatican. "Na- lawag ngarud a no matay ti papa, mapreserba ti inte- ro a bagina yantangay posible a pagdaydayawandanto dayta." Biag Wenno Kuarta? Kayat kadi ti tattao nga isukat ti makatawen a biagda para iti sangamilion a euro? Idiay Germany, nasurok a 25% kadagiti lallaki ken agarup 15% kadagiti babbai ti mayat iti dayta, sigun iti surbey ti ahensia nga Emnid para iti Reader's Digest Deutschland. Kadagiti nasurbey, ub-ubing ti kaaduan a mayat a mangisukat iti biagda - 29% kadagiti agtawen iti 14-29 ken 25% kadagiti agta- wen iti 30-39. Ngem para kadagiti natataengan, napat- pateg ti biagda. Kadagiti agtawen iti 50-59, 13% laeng ken 11% kadagiti nasurok nga 60 ti edadda ti mayat a mangilako iti makatawen iti biagda. Idi naeksamen ti keypad dagiti ATM machine iti intero nga England, naduktalan a dagiti makadangran a bakteria kada- gita ket kas iti kaadu dagiti adda kadagiti publiko nga inidoro. - THE TELEGRAPH, BRITAIN. "No dadduma, makigtot dagiti sientista kadagiti ginggined [a kas idiay New Zealand ita a tawen ken Haiti idi napan a ta- wen] gapu ta napasamak dagi- ta kadagiti di pay nadiskob- re a fault. . . . Mangpataud dayta iti makapadanag a salud- sod: Mano pay ngata a dadakkel a ginggined ti dandani mapasa- mak kadagiti di maipagpagarup ken di pay naammuan a fault?" - THE NEW YORK TIMES, U.S.A. "Ti uppat a kabaknangan a tao . . . ket nabakbaknang ngem iti 57 a kapangla- wan a pagilian iti lubong." - FOREIGN POLICY, January/ February 2011, U.S.A. Pagmulmultaenen ti Iglesia Katolika idiay Brazil iti $300 (U.S.) dagiti nobia no mala- dawda iti kasarda. Dagiti agkasar ket masapul a mangted iti tseke sakbay ti kasarda. Maisubli laeng dayta no dida maladaw a sumangpet. - G1, BRAZIL. Imbaga dagiti makinkua iti 90% kadagiti negosio idiay Poland nga iti napalabas a dua a tawen, tinakawan wenno inalli- law ida dagiti empleadoda. - GAZETA PRACA, POLAND. 28 Agriingkayo! Disiembre 2011
INDISE DAGITI SUHETO ITI 2011 NGA AGRIINGKAYO! !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 Itantandudo Kadi ti Relihion ti Talna? Ti Kinapudno Maipapan iti Okulto LIMA A PAMAY-AN TAPNO NASALSALUN-ATKA Panangiliwliwag iti Ipapatay ti Ay-ayaten BIAG TI TAO NAGPATEG A SAGUT TERORISMO Apay a Mapaspasamak? Kaano nga Agpatingga? ADALEN TI PAMILIA 1/11, 2/11, 3/11, 4/11, 5/11, 6/11, 7/11, 8/11, 9/11, 10/11, 11/11, 12/11 AGIMTUOD DAGITI AGTUTUBO Adikto iti Electronic Media? 1/11 Ania ti Rumbeng a Maammuak Maipapan iti Panagsigarilio? 3/11 Apay a Didak Palubosan Dagiti Nagannakko nga Agragragsak? 2/11 Kanayonak Kadi Lattan a Mapaay? 5/11 Kasano a Makaipakita iti Nasayaat nga Umuna nga Impresion? 6/11 Kasano nga Agbalin a Naragsak ti Maysa nga Okasion? 12/11 Pangbirokan iti Nasayaat a Paglinglingayan? 11/11 Siasinoak? 10/11 Siasino Dagiti Mabalinko a Pakigayyeman? 4/11 Siasino ti Pudno a Gagayyemko? 9/11 Social Networking, 7/11, 8/11 AN-ANIMAL KEN MULMULA Cork, 7/11 Dagiti Honey Ant, 5/11 Napintas ken Nangayed (Arabian horse), 4/11 Ti Panagkalap Dagiti Tumatayab, 9/11 AR-ARAMID KEN KASASAAD TI LUBONG Dagiti Komperensia Maipapan iti Klima, 11/11 Terorismo, 6/11 DAGITI SAKSI NI JEHOVA "Diakon Maidisso Dayta!" (libro nga Iyimtuod ti Agtutubo, Tomo 2), 4/11 Libro nga Agsursuroka iti Naindaklan a Mannursuro, 12/11 "Nasken a Basaen" (libro nga Is There a Creator Who Cares About You?), 5/11 "Suratanyo ni Anton!" (Russia), 9/11 "Umay Koma ti Pagarian ti Dios!" a Kombension Distrito, 11/11 EKONOMIA KEN PANGGEDAN Nainsiriban a Panangusar iti Kuarta, 9/11 LUGLUGAR KEN TATTAO Babassit a Mansion Idiay Istanbul (Turkey), 1/11 Dagiti Honey Ant (Australia), 5/11 Dagiti Pagtokar iti Nagkauna nga Israel, 3/11 Dagiti Pastor Idiay Wales, 7/11 Dagiti Tatar, 9/11 Domesday Book (England), 9/11 Iti Panagbirokda iti Balitok, Nakasarakda iti Pagnaedan (Australia), 2/11 Likido nga Embahador ti Mexico (tequila), 11/11 Managusisa (Nicarao ti Nicaragua), 12/11 Murchison Falls (Uganda), 9/11 Ni John Foxe ken ti Nariribuk a Tiempona (England), 11/11 Panangpasiar iti Slave Route (Benin), 5/11 Panangpinta iti Kayo iti Russia, 9/11 Svaneti - Aduan iti Pagwanawanan a Torre (Georgia), 6/11 Ti Arte a Tingatinga (Tanzania), 11/11 Ti Lubong ni Ibn Battuta, 8/11 Tsunami Idiay Japan iti 2011, 12/11 NADUMADUMA Addaanka Kadi iti Realistiko a Kalat? 2/11 Biag nga Awanan Panagsagaba, 7/11 Dagiti Aksidente iti Lugan, 7/11 Musika, 8/11 'Napapateg Kadi a Basehas' Dagiti Bibigmo? 5/11 Okulto, 2/11 Panaganak, 1/11 Ti Antigo a Relo ni Lolo, 1/11 Ti Paniempo Mabaliwanna ti Taray ti Pakasaritaan, 6/11 NATAUAN A RELASION Panangiliwliwag iti Ipapatay ti Ay-ayaten, 4/11 Panangpadakkel iti Anak nga Addaan iti Down Syndrome, 6/11 Panangpadakkel iti Responsable nga Annak, 10/11 PAKASARITAAN TI BIAG Binalbaliwak ti Naranggas a Kababalinko (J. Nebrera), 4/11 Didak Napagbalbaliw Dagiti Nazi (H. Liska), 8/11 Makagunggona Unay ti Biagko (H. Neuhardt), 2/11 Napatpateg Ngem iti Aniaman a Karera (M. Ibatullin), 6/11 Naragsakak ta Nagbalinak a Pastor (A. Bekmanov), 3/11 Solusion iti Kinaawan Hustisia (U. Menne), 11/11 RELIHION Christmas Tree, 12/11 King James Version, 12/11 Libro a Mapagtalkam (Biblia), 1/11, 2/11, 3/11, 4/11, 5/11 Maitandudonanto Ngata ti Talna? 1/11 Nainkalintegan Kadi ti Panamati nga Adda Namarsua? 11/11 "Saanak a Natay," 9/11 Ti Book of Martyrs ni Jean Crespin, 3/11 Ti Libro a Di Madadael (Biblia), 12/11 SALUN-AT KEN MEDISINA Anak nga Addaan iti Down Syndrome, 6/11 Dengue, 11/11 Kanser iti Suso, 8/11 Lima a Pamay-an Tapno Nasalsalun-atka, 3/11 Migraine, 1/11 No Agkanser ti Ubing, 5/11 Pannakaaywan Dagiti Dandanin Matay, 7/11 Sirib Maipaay iti Puso ken Salun-at, 8/11 Tapno Natalged Dagiti Nataengan, 2/11 Turog, 1/11 SIENSIA Biag ti Tao - Nagpateg a Sagut, 5/11 Nadisenio Kadi? 1/11, 2/11, 3/11, 4/11, 5/11, 6/11, 8/11, 9/11, 11/11 TI PANANGMATMAT TI BIBLIA Adda Kadi ti Dios iti Amin a Disso? 4/11 Agkontra Kadi ti Pammati ken Panagrason? 1/11 Agtunos Kadi ti Siensia ken Biblia? 2/11 Ania ti Kalat ti Nagannak? 10/11 Apay a Magurgura Dagiti Pudno a Pasurot ni Jesus? 5/11 Konkonsintiren Kadi ti Dios ti Panangadipen? 7/11 Maseknan Kadi ti Dios Kadagiti Animal? 12/11 No Apay a Napateg ti Panagsasaom, 6/11 No Kasano nga Agballigi ti Panagasawa, 11/11 Panangngilin iti Nasantuan nga Aldaw iti Kada Lawas - Kasapulan Kadi? 9/11 Panangparigat iti Bagi, 3/11 Supsuportaran Kadi ti Dios Dagiti Gubat Ita? 8/11 !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 !"#2 MUSIKA Ania ti epektona kenka? Biag nga Awanan Panagsagaba Kaano? NAINSIRIBAN A PANANGUSAR ITI KUARTA - KASANO? No Kasano ti Mangpadakkel iti Responsable nga Annak NAINKALINTEGAN KADI TI PANAMATI NGA ADDA NAMARSUA? TI LIBRO A DI MADADAEL
ADALEN TI PAMILIA A. B. Ania ti Nagdumaanda? Makitam kadi ti tallo a nagdumaan ti ladawan A ken B? Isuratmo dagiti sungbatmo kadagiti espasio iti baba sa koloram dagiti ladawan. PAMALATPATAN: Basaem ti Isaias 6:1-8. 1 ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ 2 ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ 3 ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ ˝ 4. Ania ti umiso a ladawan, A wenno B? PAGSASARITAAN: Ania ti nasayaat a kaba- balin ni Isaias? Kasano a maipakitayo ti kinapakumbaba ken kinatulok? PAMALATPATAN: Basaenyo ti Salmo 110:3; Mateo 28:19, 20. AKTIBIDAD TI PAMILIA: Matudingan ti tung- gal miembro ti pamilia nga agsirarak maipapan iti akem dagiti anghel. Kalpasanna, pagsasarita- anyo dagiti nasursuroyo. Kas pagarigan, ania ti dadduma kadagiti responsabilidad dagiti anghel? PAMALATPATAN: Basaenyo ti Salmo 34:7; Hebreo 1:14; Apocalipsis 14:6, 7. Organisado kadi dagiti anghel? PAMALATPATAN: Basaenyo ti Salmo 103:19-21. Napakumbaba ken situtulok kadi dagiti anghel a tumulong? PAMALATPATAN: Basaenyo ti Uk-ukom 13:17, 18; Lucas 22:43; Apocalipsis 22:8, 9. ˘ Adda iti panid 20 dagiti sungbat ti "ADALEN TI PAMILIA" 30 Agriingkayo! Disiembre 2011 Tapno makayimprentakayo kadagiti kanayonan a kopia ti "Adalen ti Pamilia," luktanyo ti
Urnongem ken Adalem S A I A S I E L B I B D R A C 12 DAGIT I SALUDS OD A. Siasino ti kadua ni Isaias a nangidanon iti mensahe ken Ari Acaz? B. Ania ti insungbat ni Isaias idi insaludsod ni Jehova, "Siasinonto ti ibaonko?" C. Impadto ni Isaias: "Ti daga sigurado a mapnonto . . . " Tattao ken Luglugar 5. Abigail ken Jeriah ti naganmi. Agtawenkami iti 9 ken 7. Taga-India-kami. Mano dagiti Saksi ni Jehova ditoy India? Agarup 31,500 kadi, 59,600, wenno 86,000? 6. Iti ania a tulnek ti pagnanaedanmi? Sirkuluam dayta ken tulnekam met ti pagnanaedam ket kitaem no kasano ti kaasidegmo iti India. : o f a r g 'o t o F / a c i l a G e d o t u j e M z o V r o t c a L & 'ı V Ubbing, Birokenyo Dagiti Ladawan Aniada a panid ti pakakitaam ka- dagitoy a ladawan? Iti bukodmo a sasao, deskribirem ti mapaspasa- mak iti tunggal ladawan. E C 8 9 . E C 1 . E C B 6 2 0 4 . . i t o r b i l t a r u s a N i a d u a m a i l b B i i t d g a b g a N i p u r a g a . E C B 0 0 7 . . a u s r a p a N n a d A n Kartibem, kulpiem, sa idulinmo Nagnaed idiay Jerusalem Jerusalem I S A I A S KINASIASINONA Matalek a mammadto a nangidaulo iti pamiliana iti panagdaydayawda iti Dios. Inyulidanna dayta kadakuada babaen ti panangitungpalna iti ministeriona. Ti asawana ket naawagan iti "mammadto a babai." (Isaias 7:3; 8:3, 18) Di kumurang nga 46 a tawen a nagserbi iti Dios. "Panangisalakan ni Jehova" ti kaipapanan ti naganna. DAGIT I S UNGBAT A. Ti anakna a ni Sear-jasub. - Isaias 7:3. B. "Adtoyak! Ibaonnak." - Isaias 6:8. C. ". . . iti pannakaammo ken Jehova." - Isaias 11:9. B A D C
"Simple Ngem Mamagpanunot" ˘ Kasta ti panangdeskribir ti maysa nga agbasbasa idiay Nebraska, U.S.A., iti libro a nabiit pay a binasana. Insuratna: "Agta- wenak iti 56 ken awanan iti asawa. Kalkal- pasko la a binasa ti Agsursuroka iti Nain- daklan a Mannursuro. Nagustuak a dagus ti simple ngem mamagpanunot a sasao a siaayat nga inusaryo." Kinunana pay: "Nag- pipintas dagiti ladawan. No la koma adda annak ken appokok, adu a tiempo ti bus- bosek a mangipabuya kadagiti ladawan ken mangibasa iti linaonna." Kastoy met ti insurat ti maysa a babai idiay Georgia, U.S.A., maipapan iti isu met la a libro: "Ti innem ti tawenna a kaana- kak a ni Avery intugotna dayta idiay eskue- laan tapno ipakitana kadagiti kaklasena iti Grade I. Kalpasan nga imbasaanna ida iti maysa nga estoria, nagustuan ti maestra- na isu nga inyurnosna nga inaldaw nga ag- basa ni Avery iti maysa nga estoria iti day- ta a libro. Nagsayaat ti naaramidanna a panangasaba kadagiti kaklasena ken iti maestrana!" Mabalinmo ti agkiddaw iti kopia daytoy 256 ti panidna a libro nga addaan iti napi- pintas a ladawan ken kadkadakkel daytoy a magasin. Suratam laeng ti naipakuyog a kupon ken ipatulodmo dayta iti adres a makita iti baba wenno iti maitutop nga ad- res a nailista iti panid 5 daytoy a magasin. Q Kayatko ti maaddaan iti kopia ti libro a naipakita ditoy. Isuratmo no ania a lenguahe.
Q Interesadoak iti libre a panagadal iti Biblia. AGSURSUROKA ITI NAINDAKLAN A MANNURSURO Apay a ti Samaritano ti nasayaat a kaarruba? Nagan Adres
Siudad/Ili Probinsia/Estado ZIP Code Watch Tower, PO Box 2044, 1060 Manila g11 12-IL


Ti Nasantoan Nga Eukaristiya Maikadua A Pagannurotan Ti Sao Ti Diyos Mabalin a kantaen ti maysa a Himno, Salmo wenno ania man a rumbeng a makanta. Nakatakder dagiti tattao, ket kunaen ti Selebrante Selebrante Madaydayaw koma ti Diyos: Ama, Anak ken ti Espiritu Santo. Tattao Ket madaydayaw met ti pagarianna, ita ken iti agnanayon. Amen. Usaren daytoy manipud kaaldawan ti Domingo Panagungar inggana't aldaw ti Pentekoste Selebrante Alleluya. Ni Kristo nagungar. Tattao Ti Apo ket pudno a nagungar. Alleluya. Iti Kuaresma ken dadduma pay a panawen ti panagayunar Selebrante Madaydayaw koma ti Apo a mamakawan kadagiti amin a Tattao basbasol tayo. Ti kinamannangaasi na ket agnanayon. Mabalin a lualwen ti Selebrante: Mannakabalin amin a Diyos, Kenka amin a puso silulukat, amin a tarigagay maamuan ken awan ti palimed a mailemmeng: Dalusam kadi dagiti puspuso mi babaen ta Nasantoan nga Espiritum, tapno maikari kami nga agayat Kenka, ken mangipadakkel ita nasantoan a Nagan mo; babaen ken Kristo nga Apo mi. Amen. Nasantoan Nga Eukaristia II 355
No naituding, ti sumaganad Himno wennno dadduma pay a kankanta a pagdaydayaw ket maikanta wenno maisao, a sitatakder Gloria iti Diyos idiay kangatoan ken kapya kadagiti tattao na ditoy daga. Diyos Apo, Nailangitan nga Ari, mannakabalin amin a Diyos ken Ama, agrukbab kam Kenka, agyaman kam Kenka agdayaw kam Kenka gapu ita gloriam, Apo Hesukristo bugbugtong nga Anak ti Ama, Diyos Apo, Kordero ti Diyos, sika ti mangikkat kadagiti basbasol ti lubong: kaasian na kami; situtugaw ka iti makannawan ti Ama: aklonem dagiti karkararagmi. Ta sika laeng ti Nasantoan, sika laeng ti Apo sika laeng ti Kangatoan Hesukristo, a kadua ti Espiritu Santo iti gloria ti Diyos Ama. Amen. Kadagiti sabali a panawen mabalin nga usaren Apo maasika. Kristo, maasika. Apo, maasika. wenno Kyrie eleison. Criste eleison. Kyrie eleison. wenno daytoy Nasantoan a Diyos, Nasantoan ken Mannakabalin, Nasantoan nga Awan Patinggana, Kaasian na kami. Nasantoan Nga Eukaristiya II 356
Naituding a Kararag ti Aldaw Kunaen ti Selebrante kadagiti tattao Ti Apo adda koma kadakayo. Ken kasta met kenka. Tattao Selebrante Kumararagtayo. Lualwen ti Selebrante ti naituding kararag iti dayta nga aldaw Tattao Amen. Dagiti Leksiyon Agtugaw dagiti tattao. Maysa wenno dua a Leksiyon ti mabasa a kunaen ti agbasa, Ti mabasa (leksiyon) naadaw iti ________________. Mabalin nga inayon a basaen ti kapitulo ken bersikulo a nakaadawan da Kalpasan ti mabasa, kunaen ti agbasa, Tattao Daytoy ti Sao ti Apo. Yaman koma iti Diyos. wenno kunaen ti agbasa, Ditoy ti pagpatinggaan ti Mabasa (Epistola). Isaruno ti panagulimek. Kalpasan iti panagbasa, mabalin nga isaruno ti maysa a Himno, Salmo wenno Kanta. Tumakder dagiti tattao ket basaen ti Diakono wenno Padi ti Ebanghelyo a kunana, Ti Nasantoan nga Ebanghelyo ni Apo tayo a Hesukristo kas maiyannurot ken _______________. Tattao Gloria koma Kenka, Kristo nga Apo. Nasantoan Nga Eukaristiya II 357
Kalpasan ti Ebanghelyo, kunaen ti Agbasa Tattato Ti Ebanghelyo ti Apo, Dayaw koma Kenka, Kristo nga Apo. Ti Sermon Iti Domingo ken dadduma pay a nangayeg a pipiesta isaruno ti sumaganad a nakatakder Ti Kredo Nicenea Mamati kami iti maymaysa a Diyos, ti Ama a mannakabalin amin, a nangaramid iti langit ken daga, ken amin, a makita ken di makita. Mamati kami iti maymaysa nga Apo, Hesukristo, bugbugtong nga Anak ti Diyos, nagtaud iti Ama, Diyos iti Diyos, Silaw iti silaw, napaypayso a Diyos a nagtaud iti napaypayso nga Ama nagtaud, saan a naaramid, maymaysa iti sutansiyana iti Ama. Gapu Kenkuana naaramid amin a bambanag. Gapu kadatayo ken ti pannakaisalakan tayo bimmaba manipud sadi langit: babaen iti pannakabalin ti Espiritu Santo nagbalin a lasag ken Birhen Maria, ket nagbalin a tao. Gapu kadatayo nailansa iti krus idi panagturay ni Poncio Pilato; nagtutuok natay ket naitanem. Iti maikatlo nga aldaw, nagungar kas maiyannurot iti nasantoan a Kasuratan; immuli sadi langit ket situtugaw iti makannawan ti Ama. Nasantoan Nga Eukaristiya II 358
Umayto manen a sidadayag a mangukom kadagiti nabiag ken natay, ket ti pagarianna dinto agpatingga. Mamati kami iti Espiritu Santo, ti Apo, a mangmangted iti biag, isu a nagtaud iti Ama ken Anak. Maitimpuyog iti Ama ken Anak a pagrukbaban ken pagdaydayawan. Nagsao babaen kadagiti Propeta. Mamati kami iti maymaysa a santa katolika ken apostolika a Simbaan. Bigbigen mi ti maymaysa a buniag a pakapakawanan dagiti basbasol. Inanamaen mi ti panagungar dagiti natay, ken ti biag iti lubong nga umay. Amen. Ti Kararag Dagiti Tattao Maidaton ti kararag a kas panangibabaet iti Simbaan ti sangalubungan, dagiti miembros ken misyon na Ti Pagilian ken amin nga adda iti turay Ti Pagsayaatan toy lubong Ti Pakaseknan ti komunidad Kadagiti marigrigatan ken mariribukan Dagiti minatay (a panglagip iti Santo/a no kaaldawanna/da) Masarakan dagiti nadumaduma a porma ti kararag iti maika-383 a panid. No awan ti Padi ken saan a maselebraran ti Komunyon, agpatingga ti serbisyo ditoy a kas panangiturong ti maika-406 a panid. Panagkompesar Kadagiti Basbasol No saan pay a naaramid ti panagkompesar, mabalin nga aramidenen ditoy. Iti dadduma nga okasyon mabalin met a saan nga aramiden. Mabalin nga isao ti maysa a balikas ti panagayunar a masarakan iti maika-351 a panid. Nasantoan Nga Eukaristiya II 359
Kunaen ti Diakono wenno Selebrante Ikompesar tayo dagiti basbasol tayo iti Diyos ken iti pada tayo a tao. Mabalin iti agulimek Ministro ken dagiti Tattao Manangngaasi unay a Diyos, ikompesar mi a nakabasol kam Kenka iti panunot, sao ken aramid, babaen kadagiti inkam inaramid, ken kadagiti nabaybayan mi nga inaramid. Saan da ka nga inayat iti amin a puso mi; saan mi nga inayat dagiti pada mi a tao kas iti bagi mi. Sipupudno ken sipapakumbaba kami nga agbabawi. Gapu iti Anak mo a ni Hesukristo, kaasiyan na kami ken pakawanen na kami; tapno makaayayo kami a kas iti pagayatam, ken magna kam kadagiti daldalan mo, a pakaigloriaan ta Nagan mo. Amen. No adda Obispo, wenno Padi, tumakder ket kunaen na, Mannakabalin amin a Diyos kaasian na kayo, pakawanen na kayo kadagiti amin a basbasol yo babaen ken Apo tayo a Hesukristo, pabilgen na kayo iti amin a kinaimbag, ket babaen ti pannakabalin ti Espiritu Santo salimetmetan na kayo iti biag nga agnanayon. Amen. Ti Kapya Agtakder ti amin. Ti Selebrante kunaenna kadagiti tattao Tattao Ti kapya ti Apo adda koma nga agnanayon kadakayo. Ken kasta met kenka. Agkikinnablaaw dagiti Ministro ken Tattao iti tumungal maysa babaen iti Nagan ti Apo. Nasantoan Nga Eukaristiya II 360
Ti Nasantoan A Komunyon Mabalin a rugian ti Selebrante ti Panagidaton iti maysa kadagiti balikas a masarakan iti maika-376 a panid, wenno dadduma pay a balikas iti nasantoan a Kasuratan. Kabayatan ti panagidaton, mabalin a kantaen ti maysa a Himno wenno Salmo. Iyawat dagiti pannakabagi ti Kongregasyon iti diakono wenno selebrante dagiti sagsagot a tinapay ken arak, ken kuarta wenno dadduma pay a pagyaman. Tumakder dagiti tattao kabayatan ti pannakaidaton ken pannakaidatag dagiti pagyaman iti Altar. Ti Naindaklan A Panagyaman Dagiti nadumaduma a porma ket masarakan da iti maika-367 a panid ken sumaganad Eukaristiya A a Kararag Nakatakder dagiti Tattao. Sumango ti Selebrante, Obispo man wenno Padi, kadagiti tattao ket ikanta wenno isao na Ti Apo adda koma kadakayo. Ken kasta met kenka. Tattao Selebrante Itag-ay yo dagiti puspuso yo. Tattao Itag-ay mi ida iti Apo. Selebrante Agyamantay iti Apotayo a Diyos. Tattao Isu ti rumbeng nga aramiden ti mangted pagyaman ken pagdayaw Kenkuana. Kalpasanna, sumango ti Selebrante iti Nasantoan nga Altar ket ituloy na Isu ti rumbeng, naimbag ken nakaragragsak nga aramiden iti amin a kanito ken iti amin a disso ti agyaman Kenka, mannakabalin amin, namarsua iti langit ken daga. Ditoy maikanta wenno maisao ti maitutop a prepasyo iti kaaldawan ti amin a Domingo ken dadduma pay a panawen. Nasantoan Nga Eukaristiya II 361
Ngarud dayawendaka, a makidanggay kadagiti Angheles ken Arkangheles ken iti amin a bunggoy sadi langit, nga agnanayon a mangikankanta iti daytoy a himno a mangipaduyakyak ita gloria ta Nagan mo: Selebrante ken Tattao Santo, santo, santo nga Apo, Diyos ti bileg ken pannakabalin, ti langit ken daga napnoan ita gloriam. Hosana iti kangatoan. Nagasat dagiti umay iti nagan ti Apo. Hosana iti kangatoan. Tumakder wenno agparintumeng dagiti tattao Ket ituloy ti Selebrante Nasantoan ken managparabor nga Ama: Iti di agpatingga nga ayat mo inaramid na kam nga agpaay Kenka; ket, idi nagbasol kami ken nagbalin kam nga adipen ti dakes ken patay, sika, ita asim, imbaon mo ni Hesukristo, bugbugtong ken agnanayon nga Anak mo, tapno agbalin a tao nga agbiag ken matay a kas maysa kadakami, mangisubli kadakam Kenka, ti Diyos ken Ama iti isu amin. Nailansa iti Krus, ket indaton na ti bagina, kas pakatungpalan ta pagayatam, maysa a naananay a sakripisyo nga agpaay iti sangalubungan. Kadagiti balikas nga agpaay iti tinapay, tenglen ti Selebrante wenno ipatay na ti dakulap na;kastan to met ti aramiden na no isaona dagiti balikas nga agpaay iti kopa, tenglen ken ipatay na ti dakulap na kadagiti dadduma pay a naglaon iti arak a makonsegraran. Iti daydi a rabii a pannakaiyawatna iti panagtutuok ken ipapatay, ni Apo tayo a Hesukristo nangala iti tinapay, ket idi nakapagyamanen Kenka, pinispisi na ket intedna kadagiti adalanna ken kinuna, "Alaenyo, kanen yo: Daytoy ti Bagik, a maited gapu kadakayo. Aramiden yo daytoy a panglaglagip yo kaniak." Nasanton Nga Eukaristiya II 362
Kalpasan ti panangrabii, innalana ti kopa ti arak; ket idi nakapagyamanen, inted na kadagiti adalanna ket kinunana, "Inumenyo daytoy, dakay amin: Daytoy ti Darak iti baro a Tulag, a maibukbok gapu kadakayo ken iti kaaduan a pakapakawanan dagiti basbasol. Tunggal uminon kayo iti daytoy, aramiden yo a panglaglagip yo kaniak". Ngarud ibunannag tayo ti misterio ti pammati: Selebrante ken Tattao Ni Kristo natay. Ni Kristo nagungar. Ni Kristo umayto manen. Ituloy ti Selebrante Rambakan mi ti pakalaglagipan ti pannakasubbot mi O Ama, iti daytoy a sakripisyo ti panagdaydayaw ken panagyaman. Bayat iti pananglaglagip mi iti ipapatay, panagungar ken iyuuli na, idaton mi Kenka dagitoy a sagsagot. Pasantoem ida babaen ta Santo nga Espiritum tapno agpaay da koma kadagiti tattaom a Bagi ken Dara ta Anak mo, ti nasantoan a taraon ken inumen iti baro ken awan inggana a biag Kenkuana. Kasta met a pasantoen na kami tapno sipapasnek kam nga umawat iti daytoy nasantoan a Sakramento, ken agserbi kam Kenka nga agkaykaysa, sipapammati ken sikakapya; ket inton kamaudianan na nga aldaw iranud nakamto a makipagtaeng kadagiti amin a sansatos mo iti kinaragsak dita agnanayon a pagariam. Amin dagitoy dawaten mi babaen ta Anak mo a ni Hesukristo. Gapu Kenkuana, ken pannakaikaduana, ken babaen Kenkuana iti pannakaikaykaysa ti Espiritu Santo amin a dayaw ken gloria kukuam, Mannakabalin amin nga Ama, ita ken iti agnanayon. Amen. Ngarud, kas panangisuro kadatayo ni Kristo a mannubbot tayo sitatalged tay nga agkararag, Nasantoan Nga Eukaristiya II 363
Tattao ken Selebrante Amami nga adda't sadi langit madaydayaw koma ta Nagan mo, umay koma ta pagariam, maaramid koma ta pagayatam ditoy daga a kas met sadi langit. Itdem kadakam ti taraon mi nga inaldaw. Pakawanen na kam kadagiti basbasol mi a kas met iti inkam panangpakawan kadagiti nakabasol kadakami. Ket dinakam baybayan nga umannugot iti sulisog, no di ket isalakan na kam iti amin a dakes. Ta kukuam ti pagarian, ken ti pannakabalin, ken ti Gloria ita ken iti agnanayon. Amen. Ti Pannakapispisi Ti Tinapay Pispisien ti Selebrante ti nakonsegraran a tinapay. Agulimek iti apagkanito. Mabalin a maikanta wenno maisao [Alleluya.] Ni Kristo ti sakripisyo ti pannakaisalakan tayo; Salimetmetan tayo ngarud daytoy a piesta. [Alleluya.] Iti kaaldawan ti kuaresma, agraman pay iti dadduma a panawen, saan a mausar ti Alleluya, malaksid iti panawen ti Panagungar. Iti lugar, wenno kas nayon, dagiti sumaganad, mabalin a mausar ti ania man a rumbeng a makanta. Sisasango ti Selebrante kadagiti tattao, ket isao na dagiti balikas a Pangawis Dagiti sagsagot ti Diyos nga agpaay kadagiti tattao ti Diyos. Nasantoan Nga Eukaristiya II 364
ken mabalin nga inayon Alaen yo ida a panglaglagip a ni Kristo natay gapu kadakayo, ket agtaraon kayo Kenkuana kadagiti puspuso yo babaen iti pammati ken iti panagyaman. Umununa nga agkomunyon dagiti Ministro ket sumaruno dagiti tattao. Maited ti tinapay ken kopa kadagiti agkomunyon, a kunaen dagitoy a balikas Ti Bagi (Dara) ni Apotayo a Hesukristo salimetmetan na ka iti biag nga agnanayon. [Amen]. wenno kadagitoy a balikas Ti Bagi ni Kristo, a tinapay ti langit. [Amen]. Ti Dara ni Kristo, a kopa ti pannakaisalakan. [Amen]. Kabayatan iti panagpakomunyon, mabalin a makanta ti maysa a himno, salmo wenno dadduma pay a rumbeng a kantaen. No kasapulan, mabalin a mangkonsegrar ti Selebrante iti adadu pay a tinapay wenno arak, a kas panangiturong ti maika-408 a panid. Kalpasan ti panagkomunyon, kunaen ti Selebrante Kumararagtayo. Selebrante ken Tattao Agnanayon a Diyos, nailangitan nga Ama mi, inaklon na kami a sipaparabor a kas sibibiag a kamkameng ta Anak mo a ni Hesukristo nga Apo mi ken tinaraonan na kami iti naespirituan a tinapay iti Sakramento ti Bagi ken Dara na. Ibaon na kami ngarud itan a sikakapya ditoy lubong, ken ipaay mo kadakam ti kired ken tured a mangayat ken agserbi Kenka, iti kinarag-o ken panagkaykaysa dagiti puspuso mi; babaen ken' Kristo nga Apo mi. Amen. wenno ti sumaganad Nasantoan Nga Eukaristiya II 365
Mannakabalin amin ken agnanayon a sibibiag a Diyos, agyaman kam Kenka ta tinaraonan na kami iti naespirituan a tinapay ti ingunguten unay a bagi ken dara ta Anak mo a ni Hesukristo a mannubbot mi; ken iti inka panangpatalged kadagiti nasantoan a misterios mo a dakami ket sibibiag a kamkameng ti Bagi ta Anak mo, ken agtawid ita agnanayon a pagariam. Ngarud, O Ama, ibaon na kami itan, a mangaramid kadagiti inted mo nga annongen mi, nga agayat ken agserbi Kenka a kas natalged a saksi ni Kristo nga Apomi. A Kenka, Kenkuana ken ti Espiritu Santo, dayaw ken gloria koma, ita ken iti agnanayon. Amen. No adda Obispo, wenno Padi, bendisyonan na dagiti tattao. Palubusan ti Diakono wenno Padi dagiti tattao kadagitoy a balikas Tattao wenno daytoy, Intayo ngarud itan iti Nagan ni Kristo, Agyaman tay koma iti Diyos. Tattao wenno daytoy, Diakono Tattao wenno daytoy, Inkayo itan a sikakapya nga agayat ken agserbi iti Apo. Agyaman tay koma iti Diyos. Intayo ngarud itan iti lubong, nga agragrag-o iti bileg ti Espiritu Santo. Agyaman tay koma iti Diyos. Diakono Tattao Daydayawen tayo ti Apo. Agyaman tay koma iti Diyos. Manipud ti karabian ti Domingo Panagungar inggana't kaaldawan ti Pentekoste mabalin nga inayon ti "Alleluya, Alleluya" kadagiti amin a balikas a pammalubos. Sungbat dagiti Tattao Agyaman tay koma iti Diyos. Alleluya, Alleluya. Nasantoan Nga Eukakristiya II 366
Maikatlo a Porma Agsinnublat ti panaglualo ti Mangidadaulo ken dagiti tattao Ama, ikararagan mi ti Santa Katolika a Simbaan; Tapno agkaykaysa kami koma amin a sangapada. Ipaay mo a ti tunggal miembro ti Simbaan ket sipupudno ken sipapakumbaba da koma nga agserbi Kenka; Tapno ta Nagan mo ket maitanok ti amin a tattao. Ikararagan mi dagiti amin nga Obispo, padi ken diakono; Tapno situtudyo da a mangaywan kadagiti Saom ken Sakramentos mo. Ikararagan mi dagiti amin nga agayaywan ken agturay iti amin a nasyon ditoy lubong; Tapno maaddaan ti hustisya ken kapya toy lubong. Itdem ta grasyam tapno maaramid mi dagiti pagayatam iti amin nga annongen mi; Tapno dagiti amin nga inkam aramiden ket maikari da koma kadagita imatang mo. Kaasiam kadi dagiti amin nga agsagaba iti aniaman a pakaladingitan wenno pakariribukan; Tapno maisalakan da kadagiti amin a pakatuokan. Ipaay mo kadagiti amin a simminan ti agnanayon a panaginana; Ket agraniag kadakuada ti silaw nga agnanayon. Dayawen daka gapu kadagiti sasantos mo nga addan iti naragsak a biag; Ket mairanod kam koma a makipagtaeng dita nailangitan a pagariam. Kumararagtayo a maipaay kadagiti kasapulan tayo ken kadagiti dadduma pay a tattao. Agulimek Mabalin nga inayon dagiti kubukbukodan tay a dawaten. Itden ti Selebrante ti karararag a pangrikep. Kararag Dagiti Tattao 387
Maikanem a Porma Agsinnublat ti panaglualo ti Mangidadaulo ken dagiti tattao Kumararag tayo, a sikakapya, iti Apo a Diyos. Agulimek Kadagiti amin a tattao iti inaldawaldaw a panagbiag ken annongen da. Kadagiti pampamilya, gagayyem ken karruba ken dagiti agmaymaysa. Iti daytoy a komunidad, pagilian, ken toy lubong; Kadagiti amin a mangiwarwarnak iti hustisya, wayyawayya, ken kapya. Iti rumbeng ken maitutop a panangaywan kadagiti amin nga inka imparabor. Kadagiti biktima ti bisin, buteng, saan a husto a hustisya ken dagiti maidadanes. Kadagiti adda iti peggad, pakaladingitan, wenno aniaman a pakatuokan; Dagiti mangayaywan kadagiti masaksakit, awanan papagayam ken dagiti makasapul. Iti kapya ken kinamaymaysa ti Simbaan ti Diyos; Kadagiti amin a mangibunannag ti Ebanghelyo, ken kadagiti amin a mangikalikagom iti kinapudno. Kenni [N. a Mangidadaulo nga Obispo, ken N. nga Obispo tayo; ken aminen] nga Obispo ken dadduma pay a Ministro; Kadagiti amin nga agserserbi iti Diyos iti Simbaan na. Kadagiti kangrunaan a kasapulan ken pakaseknan daytoy a gimong. Agulimek Mabalin nga inayon dagiti tattao ti kabukbukudan da a dawaten. Apo, timuden na kami. Ta naindaklan dayta kaasim. Kararag Dagiti Tattao 392
Agyaman kam Kenka, O Apo, kadagiti amin a bendisyon iti daytoy a biag. Agulimek Mabalin nga inayon dagiti tattao ti kabukbukudan da a dawaten Itan-ok daka, O Diyos nga Ari mi; Ket daydayawen mi ta Nagan mo iti agnanayon. Ikararagan mi met dagiti amin a simminan iti daytoy a biag, tapno makipagtaeng da koma dita agnanayon a pagariam. Agulimek Mabalin nga inayon dagiti tattao ti kabukbukudan da a dawaten Ipaay mo kad kadakuada O Apo, ta manangngaasi unay nga ayat mo; Kadagiti amin nga agtalek Kenka. Ikararag mi met Kenka ti pannakapakawan dagiti basbasol mi. Agulimek iti apagkanito. Mangidadaulo ken Tattao Kaasian na kami, O manangngaasi unay nga Ama; babaen ita kaasim pakawanem kadi dagiti basbasol mi, Maamiris mi man ken saan mi a maamiris, kadagiti bambanag a naliwayan mi nga inaramid; ket babaen ta Nasantoan nga Espiritum salikepkepan na kami tapno agbiag kam nga agserbi Kenka iti napabaro a panagbiag; a pakaidaydayawan ken pakaigloriaan ta Nagan mo; babaen ken Hesukristo nga Apo mi. Amen. Iyetnag ti Selebrante ti pammakawan wenno maitutop a pangrikep a kararag. Kararag Dagiti Tattao 393
Proper Prefaces Prepasyo ti Aldaw ti Apo Usaren iti kada Domingo a kas pannakaituriong, ngem saan nga usaren kadaguiti sumaganad a lawas 1. Iti Dios Ama Ta sika ti paggubuayan ti silaw ken biag: pinarsua na kami a kas kaasasping mo, ket inawagan na kami iti napabaro a biag kenni Hesukristo nga Apo mi. wenno 2. Iti Dios Anak Gapu ken Hesukristo nga Apo mi; nga iti umuna nga aldaw ti lawas pinarmek na ni patay ken ti tanem, ket babaen iti nagloriaan a panagungar na niluktan na kadakami ti dalan ti agnanayon a biag. wenno ti sumaganad 3. Iti Dios Espiritu Santo Babaen iti danum ken ti Nasantoan nga Espiritu pinabaro na kami a tattao kenni Heskristo nga Apo mi, tapno maiparangarang dayta gloriam iti amin a lubong. Prepasyo kadaguiti Panawen Usaren iti Domingo ken iti pay Linawas, malaksidd no naiturong iti na-Santoan nga Al-aldaw ken nadumaduma nga okasyon. Adbiyento Gapu ta imbaon mo ti ingungutem unay nga Anak mo a mangsubbot kadakami iti basol ken patay, ken mamagbalin kadakami a makipagtawid kenkuana iti agnanayon a biag; tapno iti iyaay na manen iti amin a bileg ken ballaigi a mangukom itoy lubong, saan kamto nga agbain wenno agbuteng ngem ketdi siraragsak kamto a mangimatang iti inna isasangbay. Panaglasag Gapu ta inted mo ni Hekristo, bugbugtong nga Anak mo, tapno maipasngay nga agpaay kadakami; a babaen iti bileg ti Santo nga Espiritu, nagbalin a naisangsangayan a tao iti lasag ni Birhen Maria nga inana; tapno maisalakan kami iti pannakaadipen iti basol, ket maragpat mi ti bileg nga agbalin nga annak mo. Epipanya Gapu iti kinadatdatlag ti naglasag a sao, inaramid mo ti baro a silaw a mangraniag kadaguiti puspuso mi, a mangammo ita gloriam babaen iti rupa ti anak mo a ni Hesukkristo nga Apo mi.