34567 O KTUBRE 1 5, 2 0 1 5 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO
NOBIEMBRE 30-DISIEMBRE 6 Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? PANID 4 DISIEMBRE 7-13 "Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" PANID 9 DISIEMBRE 14-20 Agserbi ken Jehova nga Awan Pakasingaan PANID 18 DISIEMBRE 21-27 Itultuloymo nga Utoben Dagiti Naespirituan a Bambanag PANID 23
TASMANIA, AUSTRALIA AKKUB: Mangidadaulo ti maysa a kabsat iti taripnong sakbay ti panangasaba iti bassit nga ili iti igid ti baybay idiay St. Helens, Tasmania
POPULASION 514,800 KONGREGASION 24 AGIBUMBUNANNAG 1,779 RATIO 1:289 34567 Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipa- paay daytoy kas paset ti sangalubongan a traba- ho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO
ˇ Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? ˇ "Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" Iti umuna nga artikulo, adalentayo no kasano a maammuan- tayo a maseknan ti Dios iti biagtayo ken no kasano a tultulo- ngannatayo. Maammuantayo met no kasano a maliklikanta- yo dagiti kamali dagiti saan a nakakita iti Dios. Iti maikadua nga artikulo, mailawlawag ti kinapateg ti pammati tapno mai- salakantayo ken no kasano a mapabilegtayo ti pammatitayo ken agtignay maitunos iti dayta. - Heb. 11:6.
ˇ Agserbi ken Jehova nga Awan Pakasingaan ˇ Itultuloymo nga Utoben Dagiti Naespirituan a Bambanag Agbibiagtayo iti tiempo a naawagan panawen ti pannaka- singa. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno saantayo a masinga ket maipamaysatayo dagiti naespirituan a bamba- nag iti biagtayo? Ti maysa a pamay-an ket ti panangbasa iti Sao ti Dios. Kasanotayo a masigurado a makagunggona ti panagadaltayo? Masungbatan dagitoy a saludsod kadagitoy nga artikulo. ITI DAYTOY MET A RUAR
3 Itultuloyyo nga Ipateg Dagiti Kasta a Lallaki
14 Saanna a Nagbabawyan ti Desisionna Idi Agtutubo Pay
28 Ti Iyaadani iti Dios Naimbag Kaniak
30 'Ti Awanan Kapadasan Mamati iti Tunggal Sao' October 15, 2015 Vol. 136, No. 20 Semimonthly ILOKO Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teks- to ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2015 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Printed in Japan.
Itultuloyyo nga Ipateg Dagiti Kasta a Lallaki MANIPUD idi 1992, nangdutok ti Bagi a Mana- rawidwid kadagiti aduanen kapadasan ken nata- engan iti naespirituan a Kristiano a panglakayen a tumulong iti trabaho dagiti komite ti Bagi a Manarawidwid. Dagitoy a katulongan a paset ti "sabsabali a karnero" mangipapaayda iti nagpateg a tulong iti Bagi a Manarawidwid. (Juan 10:16) Linawas a makimitingda iti komite a nakaitudi- nganda ken mangipaayda kadagiti impormasion ken singasing. Dagiti miembro ti Bagi a Manara- widwid ti mangaramid iti desision ngem dagiti ka- tulongan ti mangipatungpal. Aramidenda met ti aniaman a maipaannong kadakuada. Kuyogenda dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid kadagiti Para iti detalye dagiti responsabilidad ti innem a komite ti Bagi a Manarawidwid, kitaen ti panid 131 iti libro nga Agturturayen ti Pagarian ti Dios! espesial ken internasional a kombension. Maibaon- da met a bumisita kadagiti sanga nga opisina kas pannakabagi ti hedkuarter. Kinuna ti maysa kadagiti katulongan nga ag- serserbin manipud nairugi dayta nga urnos: "No itungpalko ti annongek, ad-adda a maipamay- sa ti Bagi a Manarawidwid nga asikasuen dagiti naespirituan a banag." Kastoy pay ti kuna ti may- sa a kabsat a 20 a tawenen nga agserserbi kas ka- tulongan: "Awan ti pangipadaak iti daytoy a pribi- lehiok." Adu a responsabilidad ti iparebbeng ti Bagi a Manarawidwid kadagiti katulonganda ket apresia- renda ti nagsayaat a maar-aramidan dagitoy a ma- talek ken nagaget a kakabsat. Sapay koma ta 'itul- tuloytayo nga ibilang a maipatpateg dagiti kasta a tattao.' - Fil. 2:29. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ Dagiti Katulongan Kadagiti Komite ti Bagi a Manarawidwid Coordinators' Committee John Ekrann Robert Wallen Personnel Committee Gerald Grizzle Patrick LaFranca Daniel Molchan Ralph Walls Publishing Committee Don Adams Robert Butler Harold Corkern Donald Gordon Robert Luccioni Alex Reinmueller David Sinclair Service Committee Gary Breaux Joel Dellinger Seth Hyatt Christopher Mavor Baltasar Perla, Jr. William Turner, Jr. Robert Wallen Leon Weaver, Jr. Teaching Committee Ronald Curzan Kenneth Flodin William Malenfant Mark Noumair David Schafer Writing Committee Robert Ciranko James Mantz Izak Marais Gene Smalley John Wischuk 3
KANTA: 65, 26 MAILAWLAWAGMO KADI?
Apay a makita ti dadduma ti ima ti Dios iti biagda ngem saan a makita ti dadduma?
Ania ti pammaneknektayo a maseknan ni Jehova kadata- yo ita?
Ania ti aramidentayo tapno nalawag a makitatayo ti ima ti Dios iti biagtayo? 4 Makitam Kadi ti Ima ti Dios iti Biagmo? "Ti ima ni Jehova pudno unay a maipakaammonto kadagiti adipenna." - ISA. 66:14. ADU a tattao ti mangpanunot nga awan pakainaigan ti ar-arami- denda iti aramid ti Dios. Kinapudnona, patien ti dadduma a saan nga interesado ti Dios iti mapaspasamak kadagiti tattao. Idi dinadael ti napigsa a bagyo a Yolanda (Haiyan) ti makintengnga a paset ti Pilipinas wenno Kabisayaan idi Nobiembre 2013, kinuna ti mayor ti maysa a dakkel a siudad: "Sadino ti ayan ti Dios?" 2 Agtigtignay ti dadduma a tattao a kas man la saan a makit- kita ti Dios ti ar-aramidenda. (Isa. 26:10, 11; 3 Juan 11) Dagi- toy a tattao ket kas kadagiti dinakamat ni apostol Pablo idi kinunana: "Saanda nga inanamongan ti panangbigbig iti Dios bu- yogen ti umiso a pannakaammo." Dagita a tattao ket 'napno iti amin a kinakillo, kinadangkes, kinaagum, ken kinadakes.' - Roma 1:28, 29. 3 Datayo ngay? Saan a kas kadagiti immun-unan a nadakamat, ammotayo a makitkita ni Jehova ti amin nga ar-aramidentayo. Ngem makitkitatayo met kadi ti pannakaseknan ken panangtu- 1, 2. Ania ti pampanunoten ti dadduma maipapan iti Dios? 3. (a) Ania dagiti mabalin nga isaludsodtayo iti bagitayo maipapan iti Dios? (b) Ania ti tuktukoyen ti Biblia no masansan a dakamatenna ti "ima" ni Jehova?
longna kadatayo? Maysa pay, karamantayo kadi kadagiti dinakamat ni Jesus a 'makaki- ta iti Dios'? (Mat. 5:8) Tapno maammuan- tayo ti kaipapanan dayta, usigentayo nga umuna dagiti pagarigan iti Biblia maipapan kadagiti nakakita iti ima wenno tulong ti Dios ken dagidiay saan a nakakita iti dayta. Kalpasanna, ammuentayo no kasano a na- lawag a makitatayo ti ima ni Jehova iti biagtayo babaen iti mata ti pammatitayo. Bayat nga usigentayo dagitoy, laglagipenta- yo a masansan a dakamaten ti Biblia ti "ima" ti Dios no tukoyenna ti pannakabalin nga us-usarenna a mangtulong kadagiti adi- penna ken mangparmek kadagiti kabusorna. - Basaen ti Deuteronomio 26:8. SAANDA A NAKITA TI IMA TI DIOS 4 Iti pakasaritaan ti Israel, adda idi gunda- way dagiti tattao a makakita ken makang- ngeg no kasano a tinulongan ti Dios ti Israel. Simimilagro nga insalakan ni Jehova ti ilina manipud iti Egipto ken tinulonganna ida a mangparmek iti adu nga ari. (Jos. 9:3, 9, 10) Uray nakita ken nangngeg ti dandani amin nga ari iti makinlaud a paset ti Jordan no ka- sano nga insalakan ni Jehova ti ilina, 'nagu- urnongda latta a sangsangkamaysa tapno ag- kaykaysada a makigubat ken Josue ken iti Israel.' (Jos. 9:1, 2) Idi makilablaban dagi- diay nga ari iti Israel, adda gundawayda a makakita iti ima ti Dios. Iti bilin ni Jehova, "ti init nagtalinaed a di agkutkuti, ket ti bulan pudno a nagintek, agingga a ti na- sion makaibales kadagiti kabusorna." (Jos. 10:13) Ngem binay-an ni Jehova nga agbalin a natangsit ti puso dagiti kabusor ti Israel tapno ideklarada ti gubat maibusor iti Israel. (Jos. 11:20) Saan a binigbig dagiti kabusor ti Israel a ti Dios ti makilablaban para iti Isra- el, isu a naabakda. 4. Apay a saan a nakita dagiti kabusor ti Israel ti ima ti Dios? 5 Idi agangay, addaan iti adu a gundaway ti dakes nga ari a ni Acab a makita ti ima ti Dios mainaig iti adu a pasamak. Imbaga ni Elias kenkuana: "Awanto ti dumteng a linnaaw wenno uray tudo, malaksid no ibilin ti saok!" (1 Ar. 17:1) Nalawag a ni Apo Jehova ti na- ngibaga iti dayta, ngem saan a binigbig ni Acab. Idi agangay, nakita ni Acab ti apuy a bimmaba manipud langit idi inkararag ni Elias a mapuoran ti datonna. Kalpasanna, imbaga ni Elias a pagpatinggaen ni Jehova ti tikag idi kinunana ken Acab: "Sumalogka tapno saannaka nga igawid ti bayakabak!" (1 Ar. 18:22-45) Nakita amin ni Acab dagitoy a milagro ngem saanna latta a binigbig a day- toy ket pannakabalin ti Dios. Adda nagpa- teg a masursurotayo kadagitoy a pagarigan - masapul a makitatayo ti panagtignay ti ima ni Jehova iti biagtayo. NAKITADA TI IMA NI JEHOVA 6 Saan a kas kadagiti dakes nga ari, nakita ti dadduma ti ima wenno tulong ti Dios. Kas pagarigan, saan a kas iti kaaduan a nasion a nakigubat iti Israel idi panawen ni Josue, na- kikappia dagiti Gabaonita iti Israel. Apay? Kinunada: "Iti adayo unay a daga ti nagga- puan dagiti adipenmo gapu iti nagan ni Jehova a Diosmo, agsipud ta nangngegmi ti maipapan iti panagdindinamagna ken mai- papan iti amin nga inaramidna." (Jos. 9:3, 9, 10) Umiso ti inaramidda ta binigbigda a ti pudno a Dios ti tumultulong iti Israel. 7 Nakita met ni Rahab ti ima ti Dios kada- giti pasamak idi kaaldawanna. Naammuanna no kasano nga inispal ni Jehova ti ilina, isu nga imbagana iti dua nga espia nga Israelita: "Ammok a ni Jehova sigurado nga itednan- to kadakayo ti daga." Uray no ammona a 5. Ania ti saan a binigbig ti dakes nga ari a ni Acab? 6, 7. Ania ti nalawag a nakita ti dadduma idi pana- wen ni Josue? OKTUBRE 15, 2015 5
6 napeggad ti inaramidna, impakitana a ma- mati nga isu ken ti pamiliana ket ispalen ni Jehova. - Jos. 2:9-13; 4:23, 24. 8 Saan a kas iti dakes nga ari ti Israel a ni Acab, nakita ti dadduma nga Israelita ti ima ti Dios idi sinungbatanna ti kiddaw ni Elias. Idi nakitada ti apuy manipud ken Jehova a nangibus iti daton ni Elias, kinunada: "Ni Jehova ti pudno a Dios!" (1 Ar. 18:39) Para kadakuada, nalawag a nakitada ti pannaka- balin ti Dios. 9 Makatulong dagiti nasayaat ken saan a nasayaat a pagarigan nga inusigtayo tapno maawatantayo no ania ti kaipapanan ti pan- nakakita iti Dios wenno iti imana. Bayat a maam-ammotayo ti Dios, mabalintayo met a makita ti imana gapu ta matarusantayo dagi- ti kualidad ken ar-aramidna babaen 'kadagi- ti mata ti pusotayo.' (Efe. 1:18) Kayattayo a tuladen dagiti tattao idi ken ita a nalawag a nakakita a tultulongan ni Jehova ti ilina. Ngem adda kadi pammaneknektayo a talaga a tultulongan ti Dios dagiti tattao ita? PAMMANEKNEK ITI TULONG TI DIOS ITA 10 Adu dagiti pammaneknektayo nga ag- tultuloy a tultulongan ni Jehova dagiti tattao. Kanayon a makadamagtayo iti ka- padasan dagiti indibidual a nagkiddaw iti na- espirituan a tulong ket napatgan dayta. (Sal. 53:2) Kas pagarigan, bayat a mangaskasaba ni Allan iti bassit nga isla iti Pilipinas, adda nakasaritana a maysa a babai a bigla a nagsa- ngit. Kinuna ni Allan: "Iti dayta nga agsapa, inkararagna ken Jehova a masarakan koma dagiti Saksi isuna. Idi agtutubo pay, nakipa- gadal iti Biblia kadagiti Saksi, ngem saannan a nakita ida idi nakiasawa ken immakar iti 8. Kasano a nakita ti dadduma nga Israelita ti ima ti Dios? 9. Kasanotayo a makita ni Jehova ken ti imana ita? 10. Ania ti pammaneknektayo a tultulongan ni Jehova dagiti tattao ita? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) TI PAGWANAWANAN dayta nga isla. Sinungbatan a dagus ti Dios ti kararagna isu a nagsangit." Awan pay ti makatawen, indedikarnan ti biagna ken Jehova. 11 Adu nga adipen ti Dios ti nakakita iti tu- longna idi naisardengda dagiti bisioda kas iti panagsigarilio, panagdroga, wenno panag- buya iti pornograpia. Kuna ti dadduma a na- min-ano a pinadasda nga isardeng a bukod- da dagita a bisio ngem saanda a nagballigi. Ngem idi nagpatulongda ken Jehova, inted- na ti "pannakabalin a nalablabes ngem ti gagangay," isu a naisardengda ti bisioda. - 2 Cor. 4:7; Sal. 37:23, 24. 12 Tultulongan met ni Jehova dagiti adi- penna a mangsango kadagiti personal a pa- karigatan. Kas pagarigan, narigatan ni Amy idi naibaon a tumulong nga agibangon iti Kingdom Hall ken pagtaengan dagiti misio- nero iti bassit nga isla iti Pasipiko. Kinunana: "Nagnaedkami iti bassit a hotel, ken inaldaw a magnakami kadagiti nalayus a kalsada a mapan iti pagibangonan." Masapul met a makibagay ni Amy kadagiti kostumbre dagi- ti tattao sadiay, ken masansan nga awan ti koriente wenno danum. Kinunana pay: "Ad- adda pay a narigatanak idi nabugkawak ti maysa kadagiti kakabsat a babbai a kaduami nga agtrabtrabaho. Maup-upayak a naga- wid. Iti nasipnget a kuartok, inyebkasko ken Jehova ti rikriknak ken nagpatulongak." Idi addan ti koriente, binasa ni Amy ti Pagwana- wanan nga addaan iti artikulo maipapan iti panagturpos iti Gilead a nakaisalaysa- yan dagiti pakarigatan a mapaspasaranna: baro a kultura, iliw iti pamilia, baro a ka- kadua. Kinunana: "Nariknak a kasarsarita- nak ni Jehova iti dayta a rabii. Dayta ti nang- pabileg kaniak nga agtultuloy iti annongek." - Sal. 44:25, 26; Isa. 41:10, 13. 11, 12. (a) Kasano a tultulongan ni Jehova dagiti adipenna? (b) Isalaysay ti kapadasan ti maysa a ti- nulongan ti Dios.
Panangisardeng kadagiti bisio Panangpasimple iti panagbiag Panangabak kadagiti kaso iti korte Makitkitam kadi ti pammaneknek a tultulongan ni Jehova dagiti adipenna ita? (Kitaen ti parapo 11-13) 13 Maysa pay a pammaneknek iti tulong ni Jehova ket ti panagballigi dagiti Saksi ni Jehova a 'mangidepensa ken legal a mangi- pasdek' iti naimbag a damag. (Fil. 1:7) Pina- das ti dadduma a gobierno a mamimpinsan a pasardengen ti trabaho ti ili ti Dios. Ngem no subliantayo ti napalabas, makitatayo a na- ngabak dagiti Saksi ni Jehova iti 268 a kaso kadagiti nangato a korte, agraman ti 24 a kaso a nagballigi iti European Court of Human Rights manipud laeng idi tawen 2000. Nalawag nga awan ti makalapped iti ima wenno tulong ti Dios. - Isa. 54:17; basa- en ti Isaias 59:1. 14 Maikaskasaba ti naimbag a damag iti in- tero a lubong babaen iti tulong ti Dios. (Mat. 24:14; Ara. 1:8) Maysa pay, nagkay- kaysa dagiti adipen ni Jehova ita iti intero lu- a daga - banag a saan a matulad ti 13. Ania ti mangipakita a tultulongan ni Jehova ti ilina a 'mangidepensa ken legal a mangipasdek' iti naimbag a damag? 14. Kasano a makitatayo ti ima wenno tulong ti Dios iti panangasabatayo ken iti tagtagiragsaken- tayo a panagkaykaysa? bong. Gapuna, makitatayo no apay a kas- toy ti makuna dagiti saan nga agdaydayaw ken Jehova: "Ti Dios pudno nga adda iti tengngayo." (1 Cor. 14:25) Isu nga adu ti pammaneknektayo a tultulongan ti Dios ti ilina. (Basaen ti Isaias 66:14.) Sika ngay? Nalawag kadi a makitam a tultulongannaka ni Jehova? MAKITAM KADI TI IMA NI JEHOVA ITI BIAGMO? 15 No dadduma, mabalin a saantayo a ma- kita ti ima wenno tulong ti Dios iti biagtayo. Apay? No adu ti problematayo, mabalin a malipatantayo a tinulongannatayo idin ni Jehova. Idi impangta ni Reyna Jezebel ti biag ni propeta Elias, apagbiit a nalipatanna ti panangtulong ti Dios kenkuana. Kuna ti Biblia maipapan ken Elias: 'Kiniddawna a matay koman.' (1 Ar. 19:1-4) Ania ti solusion ti problema ni Elias? Masapul nga agpannu- ray ken Jehova tapno maparegta. - 1 Ar. 19: 14-18. 15. Ilawlawagmo no apay a no dadduma saantayo a makita ti tulong ni Jehova iti biagtayo. OKTUBRE 15, 2015 7
16 Nasikoran ni Job kadagiti bukodna a pa- kaseknan isu a saanna a nakita dagiti bamba- nag sigun iti panangmatmat ti Dios. (Job 42: 3-6) Kas ken Job, mabalin a masapul met nga ikagumaantayo a makita ti Dios. Kasa- no? Babaen iti tulong ti Biblia, masapul nga utobentayo dagiti mapaspasamak iti aglaw- lawtayo. No ad-adda a makitatayo no kasano a tultulongannatayo ni Jehova, ad-adda a mamatitayo kenkuana. No kasta, maibagata- yo met ti kinuna ni Job: "Nangngegko ti mai- papan kenka, ngem ita ti bukodko a mata makitanaka." 17 Kasano a makitatayo ti ima ni Jehova? Dagitoy dagiti pagarigan: Nalabit mariknam a naammuam ti kinapudno gapu iti panangi- 16. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno maki- tatayo met ti Dios kas ken Job? 17, 18. (a) Kasano a maammuantayo a tultulo- ngannatayo ni Jehova? (b) Mangisalaysay iti kapa- dasan a mangipakita no kasano a tultulongannata- yo ti Dios ita. Us-usarennaka kadi ni Jehova tapno makita ti dadduma ti imana? (Kitaen ti parapo 17, 18) wanwan ti Dios. Adda kadin gundaway a na- kigimongka ket nangngegam ti maysa a paset ket kinunam: "Dayta ti talaga a kasapulak"? Wenno mabalin a nasungbatan ti kararagmo. Mabalin nga inkeddengmo a palawaen ti mi- nisteriom ket nakitam a tinulongannaka ni Jehova. Wenno napadasam kadin ti immik- kat iti trabaho para iti panagserbim iti Dios ket nakitam a pudno ti karina: "Saankanto a pulos baybay-an"? (Heb. 13:5) No kanayon nga alertotayo iti naespirituan, makitatayo no kasano a tultulongannatayo ni Jehova iti nagduduma a pamay-an. 18 Insalaysay ni Sarah a taga-Kenya: "Inka- raragko ti maysa nga iyad-adalak a saan a mangap-apresiar iti panagadalna iti Biblia. Dinamagko ken Jehova no masapul nga isar- dengkon nga iyadalan. Kalpasan la unay nga imbagak ti 'Amen,' naguni ti selponko. Im- mawag ti iyad-adalak ket damdamagenna no mabalin a kumuyog kaniak a mapan ma- kigimong! Nasdaawak!" No alertoka, maki- tam met dagiti gundaway a tultulongannaka ti Dios. Kinuna ni Rhonna a maysa a kabsat a taga-Asia: "Masapul a sursuruem a makita no kasano nga iwanwanwan ni Jehova ti biagmo. No maaramidam dayta, masdaawka a makaammo a kasta unay ti pannakaseknan- na kadatayo." 19 Kinuna ni Jesus: "Naragsak dagiti na- sin-aw ti pusoda, yantangay makitadanto ti Dios." (Mat. 5:8) Kasano nga agbalin a 'na- sin-aw ti pusotayo'? Masapul a nadalus ti ma- kin-uneg a kinataotayo ken isardengtayo da- giti dakes nga aramid. (Basaen ti 2 Corinto 4:2.) Bayat a pabpabilgentayo ti espirituali- dadtayo ken aramidentayo ti umiso, maira- mantayo kadagiti makakita iti Dios. Mausig iti sumaruno nga artikulo no ania ti makatu- long tapno ad-adda a nalawag a makitatayo ti tulong ni Jehova iti biagtayo - ti pammati- tayo. 19. Ania pay ti masapul nga aramidentayo tapno mairamantayo kadagiti makakita iti Dios?
"Ikkannakami iti Ad-adu Pay a Pammati" "Tulongannak no sadino a kasapulak ti pammati!" - MAR. 9:24. NAPAMPANUNOTMO kadin, 'Siak kadi ti kita ti tao a kayat ni Jehova nga ispalen inton dakkel a rigat ken iserrek iti baro a lu- bong?' Siempre, ti pannakaisalakan ramanenna ti sumagmamano a banag, ngem impaganetget ni apostol Pablo daytoy a nakapatpa- teg a kasapulantayo: 'No awan ti pammati di mabalin nga ay-aywen a naan-anay ti Dios.' (Heb. 11:6) Kasla simple laeng daytoy, ngem iti kinapudnona, 'ti pammati ket saan nga ik-ikutan ti amin a tat- tao.' (2 Tes. 3:2) Tulongannatayo dagitoy a teksto tapno maawa- tantayo no kasano kapateg ti panangpabileg iti pammati. KANTA: 81, 135 ANIA TI SUNGBATMO?
Apay a nakapatpateg a pabilgentayo ti pammatitayo? 2 Impaganetget ni apostol Pedro ti kinapateg ti pammati idi im- bagana a ti "nasubok a kualidad" ti pammati ket 'masarakan koma a pakaigapuan ti pannakaidayaw ken dayag ken dayaw inton ma- ipanayag ni Jesu-Kristo.' (Basaen ti 1 Pedro 1:7.) Tangay umas- asidegen ti dakkel a rigat, saan kadi a kayattayo a siguraduen nga addaantayo iti kita ti pammati a mangiraman kadatayo kadagidiay a ti pammatida ket padayawanto ti natan-ok nga Aritayo inton ma- ipadayag? Sigurado a kayattayo ti agbalin a "kita [ti tao] nga ad- daan pammati nga agturong iti pannakataginayon a sibibiag ti kararua." (Heb. 10:39) No sipapanunottayo iti dayta, mabalin nga agpakaasitayo a kas iti lalaki a nangikuna: "Tulongannak no sa- dino a kasapulak ti pammati!" (Mar. 9:24) Wenno mabalin a
Ania ti aramidentayo tapno bumileg ti pammatitayo?
Kasano a maipakitatayo a nabiag ti pammatitayo? 1. Kasano kapateg ti pammati? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) 2, 3. (a) Ania ti maadaltayo ken Pedro maipapan iti kinapateg ti pammati? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo ita? 9
matignaytayo a mangibaga iti imbaga dagiti apostol ni Jesus: "Ikkannakami iti ad-adu pay a pammati." - Luc. 17:5. 3 Kasapulantayo ti ad-adu a pammati, ngem adda dagiti tumaud a saludsod. Kasano a mapabilegtayo ti pammatitayo? Kasano a maipakitatayo nga addaantayo iti pammati? Apay a masiguradotayo a masungbatan ti kid- dawtayo a maaddaan iti ad-adu pay a pam- mati? MAAY-AYO TI DIOS NO PABILGENTAYO TI PAMMATITAYO 4 "Amin a bambanag a naisurat a nasaksak- bay naisuratda a pakasursuruantayo." Gapu- na, makasursurotayo kadagiti pagtuladan iti pammati a nairekord iti Biblia. (Roma 15:4) No mabasatayo ti salaysay maipapan kada Abraham, Sara, Isaac, Jacob, Moises, Ra- hab, Gideon, Barak, ken adu a sabsabali pay, matignaytayo a mangusig iti pammatitayo. (Heb. 11:32-35) Maysa pay, no mabasatayo ti pakasaritaan dagiti kakabsattayo ita nga ad- daan iti nabileg a pammati, matignaytayo a mangpabileg iti pammatitayo. 5 Maysa a pagarigan iti Biblia ti propeta a ni Elias. Panunotenyo dagitoy nga eksena a mangipakita a naan-anay ti panagtalekna ken Jehova. Idi impakaammo ni Elias ken Ari Acab ti panggep ni Jehova a mangyeg iti tikag, adda panagtalekna a nangibaga: "Kas sibibiag ni Jehova . . . awanto ti dumteng a linnaaw wenno uray tudo, malaksid no ibilin ti saok!" (1 Ar. 17:1) Namati ni Elias nga ipa- ay ni Jehova ti kasapulanna ken ti kasapulan ti dadduma bayat ti tikag. (1 Ar. 17:4, 5, Para iti sumagmamano a pagarigan, kitaen ti pakasa- ritaan ti biag da Lillian Gobitas Klose (Hulio 22, 1993, Agri- ingkayo!), Feliks Borys (Pebrero 22, 1994, Agriingkayo!), ken Josephine Elias (Septiembre 2009, Agriingkayo!). 4. Ania dagiti pagarigan a mabalin a mangtignay kadatayo a mangpabileg iti pammatitayo? 5. Kasano nga impakita ni Elias a nabileg ti pam- matina ken Jehova, ket ti ulidanna tignayennatayo a mangpanunot iti ania? 10 TI PAGWANAWANAN 13, 14) Nagtalek a kabaelan a pagungaren ni Jehova ti natay nga ubing. (1 Ar. 17:21) Ma- siguradona a mangibaon ni Jehova iti apuy a mangibus iti sakripisiona iti Bantay Carme- lo. (1 Ar. 18:24, 37) Idi dandanin pagpating- gaen ni Jehova ti tikag, uray idi awan pay ti pagilasinan nga agtudo, imbaga ni Elias ken Acab: "Sumang-atka, mangan ken uminum- ka; ta adda ti daranudor . . . ti maysa a baya- kabak." (1 Ar. 18:41) Saan kadi a dagita a salaysay tignayennatayo a mangsukimat iti bagbagitayo no nabileg met laeng ti pamma- titayo? KASANOTAYO A PABILGEN TI PAMMATITAYO? 6 Saantayo a mapabileg a bukodtayo ti pammatitayo. Ti pammati ket maysa nga as- peto ti bunga ti nasantuan nga espiritu ti Dios. (Gal. 5:22) Gapuna, nagsayaat no suro- tentayo ti balakad ni Jesus maipapan iti panangkiddaw iti ad-adu a nasantuan nga espiritu. Ngamin, impasigurado ni Jesus ka- datayo a ti Ama "mangtedto iti nasantuan nga espiritu kadagidiay agdawdawat kenkua- na." - Luc. 11:13. 7 No nabilegen ti pammatitayo, itultuloy- tayo a taraonan dayta. Mayarig ti pammati- tayo iti apuy a masungsungrodan. No sim- geden ti apuy, mabalin a gumil-ayab ken dumarang dayta. Nupay kasta, no saanen a masungrodan, maiddep ket agbalinen a beg- gang ken agbalin a dapo no mabaybay-an. Ngem no kanayon a masungrodan, agtultu- loy ti apuyna. Kasta met laeng ti pammatita- yo. Agtultuloy a bumileg dayta no regular a mataraonan iti Sao ti Dios. No kanayon- tayo a basaen ken adalen ti Biblia, mapata- nortayo ti napalalo a panangipateg iti dayta ken iti Autorna. Iti kasta, bumileg ti pamma- titayo. 6. Ania ti kasapulantayo manipud ken Jehova tap- no bumileg ti pammatitayo? 7. Iyilustrarmo no kasano a mapagtalinaedtayo a nabileg ti pammatitayo.
8 Ania pay ti mabalinmo nga aramiden tap- no agtalinaed a nabileg ti pammatim? Saanka koma a mapnek kadagiti nasursuromon sak- bay a nabautisaranka. (Heb. 6:1, 2) Utobem dagiti natungpalen a padto iti Biblia ta maka- tulong dagitoy a mangpabileg iti pammatim. Mabalin met nga usarem ti Sao ti Dios kas pagrukodan tapno makitam no ti pammatim ket kas iti pammati dagiti addaan iti nabileg a pammati. - Basaen ti Santiago 1:25; 2: 24, 26. 9 Imbaga ni apostol Pablo kadagiti pada- na a Kristiano a mabalinda nga 'agsisinnu- kat iti pammaregta iti nagtetengngaanda, iti tunggal maysa babaen ti pammati ti sabali.' (Roma 1:12) Bayat a makilangentayo kadagiti kapammatiantayo, mapabilegtayo ti pamma- ti ti tunggal maysa, nangruna no kaduatayo dagiti nangipakitan iti "nasubok a kualidad" ti pammatida. (Sant. 1:3) Dagiti dakes a kakadua dadaelenda ti pammatitayo, ngem pabilgen dayta dagiti nasayaat a kakadua. (1 Cor. 15:33) Dayta ti makagapu a nabalaka- dantayo a saantayo a baybay-an ti "panag- tataripnongtayo," no di ket agtultuloy nga "agpipinnaregtatayo." (Basaen ti Hebreo 10:24, 25.) Maysa pay, dagiti maad-adaltayo iti gimong ket makaipaay kadagiti makapabi- leg nga instruksion. Maitunos daytoy iti kinu- na ni apostol Pablo: "Ti pammati sumaruno iti banag a nangngeg." (Roma 10:17) Ar- aramidentayo kadi a paset ti biagtayo ti ma- kilangen kadagiti kakabsat no makigimong- tayo? 10 No mangaskasabatayo, saantayo laeng a pabpabilgen ti pammati ti dadduma no di ket bumileg met ti pammatitayo. Kas kadagiti im- muna a Kristiano, masursurotayo ti naan- anay nga agtalek ken Jehova ken situtured 8. Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno agtali- naed a nabileg ti pammatitayo? 9, 10. Kasano a makatulong a mangpabileg iti pammati ti: (a) nasayaat a kakadua? (b) gimong iti kongregasion? (c) panangasaba? nga agsao iti aniaman a kasasaad. - Ara. 4:17- 20; 13:46. 11 No mariknatayo a tultulongannatayo ni Jehova ken sungsungbatanna dagiti kararag- tayo, bumileg ti pammatitayo. Napasamak daytoy kada Caleb ken Josue. Impakitada ti pammati ken Jehova idi nagsimisimda wenno nagpaliiwda iti Naikari a Daga. Iti panaglabas ti tiempo, ad-adda a bimmileg ti pammatida bayat a nakitada no kasano nga iturturong ni Jehova ti biagda. Dayta ti makagapu a kasta unay ti panagtalek ni Josue idi imbagana ka- dagiti Israelita: "Awan napaay a maysa a sao manipud iti amin a naimbag a sasao a sinao kadakayo ni Jehova a Diosyo." Kinunana pay idi agangay: "Ket ita agbutengkayo ken Jehova ket agserbikayo kenkuana iti kina- awan pagkurangan ken iti kinapudno . . . No maipapan kaniak ken iti sangakabbalayak, agserbikamto ken Jehova." (Jos. 23:14; 24: 14, 15) No mapasarantayo ti kinaimbag ni Jehova, maaddaantayo met iti kasta a pam- mati. - Sal. 34:8. PANANGIPAKITA ITI PAMMATITAYO 12 Kasanotayo a maipakita a nabiag ti pam- matitayo? Sungbatan dayta ni adalan a San- tiago: "Ipakitak kenka ti pammatik baba- en kadagiti aramidko." (Sant. 2:18) Ipakita ti tigtignaytayo no addaantayo iti pudno a pammati. Kitaentayo ti sumagmamano a pa- garigan. 13 Ti panangasaba ket nagsayaat a pa- may-an tapno maipakitatayo ti pammati- tayo. Apay? Gapu ta no mangaskasabata- yo, ipakpakitatayo a mamatitayo iti tiempo nga inkeddeng ti Dios a dadaelen day- toy a sistema ti bambanag ken "saan a 11. Apay a nabileg ti pammati da Caleb ken Josue, ken kasano a matuladtayo ida? 12. Sigun ken Santiago, kasanotayo a maipakita a nabiag ti pammatitayo? 13. Kasano a ti panangasaba ket maysa a pamay- an ti panangipakita iti pammati? OKTUBRE 15, 2015 11
12 Dagiti mangar-aramid iti amin a kabaelanda a makipaset iti ministerio ipakpakitada a nabileg ti pammatida (Kitaen ti parapo 13) maladaw" dayta. (Hab. 2:3) Tapno marukod- tayo ti kasasaad ti pammatitayo, kitaentayo no kasano ti kinatuloktayo a mangpalawa pay iti ministeriotayo. Ar-aramidentayo kadi ti amin, nalabit agsapsapultayo pay kadagiti pamay-an tapno mapalawatayo pay ti minis- teriotayo? (2 Cor. 13:5) Wen, ti panangasa- ba wenno panangaramid iti "publiko a pa- nangideklara maipaay iti pannakaisalakan" ket nabileg a pamay-an tapno maipakitatayo nga adda pammatitayo. - Basaen ti Roma 10:10. pulantayo, agraman ti 'tinapay sigun iti kasa- pulantayo iti inaldaw.' (Luc. 11:3) Panekne- kan dagiti salaysay iti Biblia a kabaelan ni Jehova nga ipaay ti aniaman a kasapulanta- yo. Bayat ti nakaro a tikag iti Israel, impaayan ni Jehova ni Elias iti taraon ken danum. Iti bi- lin ni Jehova, "dagiti met laeng wak nangyeg- da kenkuana iti tinapay ken karne iti bigat ken tinapay ken karne iti rabii, ket immin- inum manipud naapres a ginget." (1 Ar. 17: 3-6) Mamatitayo a maiturong wenno maima- niobra ni Jehova dagiti bambanag tapno ma- paadda met dagiti kasapulantayo. 14 Maipakitatayo met ti pammati bayat nga inaldaw a pakariga- ib-ibturantayo dagiti tan iti biag. Agsagsagabatayo man iti sakit, pannakaupay, depresion, kinapanglaw, wen- no dadduma a problema, agtalektayo a ma- ngipaay ni Jehova ken ti Anakna iti "tulong iti umiso a tiempo." (Heb. 4:16) Maipakitata- yo ti kasta a panagtalek babaen iti panangika- raragtayo saan laeng a maipaay kadagiti na- espirituan a kasapulantayo. Imbaga ni Jesus nga ikararagtayo uray dagiti material a kasa- 14, 15. (a) Kasano a maipakitatayo ti pammati iti inaldaw a panagbiagtayo? (b) Mangisalaysay iti ka- padasan a mangipakita iti nabileg a pammati. 15 Agtalektayo a makatulong kadatayo ti panangyaplikar kadagiti prinsipio ti Biblia tapno maipaaytayo ti kasapulan ti pamiliata- yo. Ni Rebecca, maysa a naasawaan a kabsat a babai a taga-Asia, napaneknekanna a pud- no dayta iti pamiliana. Inyaplikarda ti Mateo 6:33 ken Proverbio 10:4 iti biagda babaen ti panangyun-unada iti Pagarian ken panagba- linda a nagaget. Kinuna ni Rebecca nga imba- ga ni lakayna a mabalin nga agpeggad ti espiritualidadda gapu iti trabahona, isu a na- gikkat. Ngem adda uppat nga annakda a su- portaranda. Imbaga ni Rebecca ti napasa- mak: "Nagaramid ken naglakokami kadagiti TI PAGWANAWANAN
kankanen. Adu a tawen a kastoy ti pagsapu- lanmi, ket nariknami a saannakami a binay- bay-an ni Jehova. Saankami a pulos limma- ngan a nangan." Naipakitam kadi metten a mamatika a ti Biblia ti mangipaay iti kasaya- atan a panangiwanwan kadagiti tattao ita? 16 Masapul a saantayo a pulos nga agdua- dua a pagsayaatantayo no surotentayo ti pa- nangiwanwan ti Dios. Kinotar ni Pablo dagiti naipaltiing a sasao ni Habakuk idi insurat- na: "Ti nalinteg agbiagto gapu iti pammati." (Gal. 3:11; Hab. 2:4) Nasken ngarud a mama- titayo iti Daydiay talaga a makatulong. Ipala- gip ni Pablo kadatayo a ti Dios ket "daydiay makabalin, maitunos iti pannakabalinna nga agtigtignay kadatayo, a mangaramid a na- wadwadwad unay a lab-awanna ti amin a bambanag a dawaten wenno panunotenta- yo." (Efe. 3:20) Ar-aramiden dagiti adipen ni Jehova ti amin a kabaelanda a mangaramid iti pagayatan ti Dios, ngem gapu ta ammoda dagiti limitasionda, agtalekda a bendisionan ni Jehova ti pagbanagan dagiti aramidda. Sa- antayo kadi a maragsakan ta adda kadatayo ti Diostayo? 16. Ania ti resultana no agtalektayo iti Dios? NASUNGBATAN TI PANAGKIDDAWDA ITI PAMMATI 17 Gapu kadagiti nausigtayon, mabalin a ma- riknatayo met ti kas iti narikna dagiti apostol idi kinunada iti Apo: "Ikkannakami iti ad-adu pay a pammati." (Luc. 17:5) Nasungbatan ti kiddawda idi Pentecostes 33 C.E. idi naipa- rukpok ti nasantuan nga espiritu kadakuada ken ad-adda a naawatanda ti panggep ti Dios. Daytoy ti nangpabileg iti pammatida. Kas re- sultana, inrugida ti nasaknap a panangasaba idi a tiempo. (Col. 1:23) Manamnamatayo met kadi a masungbatan ti panagkiddawtayo iti ad- adu pay a pammati? Ipasigurado kadatayo ti Biblia a masungbatan dayta no "dawatentayo maitunos iti pagayatan [ti Dios]." - 1 Juan 5:14. 18 Nalawag a maay-ayo ni Jehova kadagidiay naan-anay nga agtalek kenkuana. Sungbatan ni Jehova ti panagkiddawtayo iti ad-adu pay a pammati. Iti kasta, bumileg ti pammatitayo, ket 'maibilangtayo a maikari iti pagarian ti Dios.' - 2 Tes. 1:3, 5. 17. (a) Kasano a nasungbatan ti panagkiddaw dagi- ti apostol iti pammati? (b) Apay a manamnamatayo a masungbatan ti panagkiddawtayo iti ad-adu pay a pammati? 18. Kasano a bendisionan ni Jehova dagiti mang- pabpabileg iti pammatida? Ipakpakitatayo ti pammati no ib-ibturantayo dagiti inaldaw a pakarigatan iti biag (Kitaen ti parapo 14)
PAKASARITAAN TI BIAG Saanna a Nagbabawyan ti Desisionna Idi Agtutubo Pay KAS INSALAYSAY NI ILVE APANYUK namnamak iti Pagarian. Bayat nga inadalko dagitoy a publikasion, in-inut a naawatak ti kinapudno ket tinarigagayak ti agbalin nga adipen ni Jehova. ITI maudi a tawen ti biag ti manong ni lolak a ni Nikolai Dubovinsky, insuratna dagiti ma- kaparagsak ken makapadanag a kapadasanna a nagserbi ken Jehova. Kaaduan kadagita ti napasamak idi maiparit pay ti trabahotayo iti dati a Soviet Union. Nagmatalek ken naka- regregta latta uray no adu a rigat ti napasa- ranna. Kanayon nga ibagbaga ni lolok a Niko- lai a kayatna nga estoriaen ti kapadasanna kadagiti agtutubo isu a kayatko nga estoriaen ti dadduma a kapadasanna. Nayanak ni lolok iti mannalon a pamilia idi 1926 iti purok ti Podvirivka idiay Chernivtsi Oblast, Ukraine. "Ammok a maipasangoak iti rigat gapu iti pammatik. Madama idi ti gubat ket diak ka- yat ti pumatay. Tapno makapagsaganaak ka- dagiti dumteng a suot, inkabesak dagiti teks- to iti Biblia kas iti Mateo 10:28 ken 26:52. Determinadoak nga agtalinaed a matalek ken Jehova, uray no matayak! "Agtawenakon iti 18 idi 1944, ket naayaba- nak nga agsoldado. Daydi ti kaunaan a tiem- po a nakaduak dagiti kapammatiak, dagiti agtutubo a lallaki a naayaban met nga ag- soldado. Situtured nga imbagami kadagiti opisial a saankami a makiraman iti gubat. Nakaunget dagiti soldado ket kinunada a bisi- nendakami, pagkaliendakami iti abut, wenno paltogandakami. Ngem situtured nga insung- batmi: 'Dakayo ti makaammo. Ngem uray an- anuendakami, tungpalenmi latta ti bilin ti Dios a "Dika mamapatay." ' - Ex. 20:13. NO KASANO A NAAMMUAN NI LOLOK A NIKOLAI TI KINAPUDNO Inrugi ni lolok a Nikolai ti estoriana: "May- sa nga aldaw idi 1941, nangyawid ni manong- ko nga Ivan iti sumagmamano a magasin a Pagwanawanan ken bokleta, ken dagiti libro a The Harp of God ken The Divine Plan of the Ages. Binasak amin dagita. Nasdaawak a na- kaammo a saan a ti Dios no di ket ti Diablo ti makagapu iti amin a pakarigatan ditoy lu- bong. Binasak met dagiti Ebanghelio ket na- bigbigko a nasarakakon ti kinapudno. Sire- regta nga impakaammok kadagiti sabsabali ti "Gapuna, tallokami a kakabsat a lallaki a naibaon idiay Belarus tapno agtrabaho ka- dagiti talon ken agtarimaan kadagiti nadada- el a balay. Malagipko pay ti nakitak a nakas- ang nga epekto ti gubat iti pagbeddengan ti Minsk. Makita dagiti napuoran a kayo iti kal- sada. Adda kadagiti kanal ken kabakiran da- giti bangkay ti tattao ken dagiti bimsogen a natay a kabalio. Nakakitaak kadagiti nabay- bay-an a bagon ken kanyon ken uray dagiti nadadael a paset ti eroplano. Nakitak a mis- mo ti pagbanagan ti panangsukir iti bilin ti Dios. 14 TI PAGWANAWANAN
"Nagpatingga ti gubat idi 1945, ngem na- ibaludkami latta iti sangapulo a tawen gapu ta saankami a nakigubat. Iti umuna a tallo a tawen, awan ti gimongmi wenno naipablaak a naespirituan a taraon. Nakapagsuratkami iti dadduma a kakabsat a babbai, ngem naares- toda met ken nasentensiaanda iti 25 a tawen a panagtrabaho iti kampo. "Idi 1950, nawayawayaankami a nasapsa- pa ket nagawidkamin. Bayat a nakabaludak, nagbalin a Saksi ni Jehova ni nanangko ken ti adingko a babai a ni Maria! Saan pay idi a Saksi dagiti manongko, ngem agad-adaldan iti Biblia. Gapu ta naregtaak a mangasaba, kayatdak manen a paibalud ti ahensia ti segu- ridad iti Soviet. Kalpasanna, kiniddaw dagiti kakabsat a mangidadaulo iti trabaho a tumu- longak iti nalimed a panagaramid iti literatu- ra. Agtawenak idi iti 24." Drowing ti underground a bodega ti balay a nalimed a nagaramidan ni Nikolai kadagiti literatura PANANGISAGANA ITI LITERATURA "Sangkaibaga dagiti Saksi: 'No maiparit ti trabaho iti Pagarian iti rabaw ti daga, agtul- tuloy dayta iti uneg ti daga.' (Prov. 28:28) Iti daydi a tiempo, kaaduan a panagimprenta ket maaramid a nalimed iti uneg ti daga. Ti damo a kuarto a 'nagtrabahuak' ket ti bodega iti uneg ti daga iti pagnanaedan ni manongko a Dmitry. No dadduma, dua a lawas a saanak a rumrummuar iti bodega. No maiddep ti silaw ti lampara gapu ta awan ti oksihena, agidda- ak ket urayek agingga a mapno ti kuarto iti presko nga angin. "Maysa nga aldaw, dinamag ti kabsat a la- laki a kaduak nga agtrabtrabaho, 'Nikolai, nagbautisarka kadin?' Nupay 11 a tawen idin nga agserserbiak ken Jehova, diak pay nag- bautisar. Isu nga inlawlawagna dayta kaniak ket iti daydi met la a rabii, iti edad a 26, OKTUBRE 15, 2015 15
Iti kampo a pagtrabahuan idiay Mordvinia, 1963 nabautisaranak. Tallo a tawen kalpasanna, naaddaanak iti kanayonan nga annongen kas miembro ti Country Committee. Iti dayta a tiempo, madutokan dagiti siwayawaya pay a kakabsat a mangsukat kadagiti naaresto isu a nagtultuloy ti trabaho ti Pagarian." TI RIGAT TI PANAGTRABAHO ITI UNEG TI DAGA "Ti panagimprenta iti uneg ti daga ket na- rigrigat ngem iti pannakaibalud! Iti pito a ta- wen, tapno saandak a makita dagiti polis a miembro ti KGB, saanak nga immatender ka- dagiti gimong iti kongregasion ken masapul a pabilgek ti espiritualidadko. Makitak laeng ti pamiliak no bisitaek ida, ket sagpaminsan laeng dayta. Maawatanda met ketdi ti kasasa- adko, isu a naparegtaak iti dayta. Ti kanayon a pannakabannog ken panagan-annadko ti nangpakapuy kaniak. Masapul a nakasagana- kami a kanayon iti aniaman a mapasamak. 16 TI PAGWANAWANAN "Inaramidmi dagiti naipatrabaho kadakami ken masansan nga ad-adu ti maaramidanmi ngem iti naited a trabahomi" Kas pagarigan, maysa a rabii, immay ti dua a polis iti balay a pagnanaedak. Timpuakak iti tawa iti sabali a sikigan ti balay ket nagtara- yak iti kabakiran. Idi makagtengak iti katalta- lonan, adda nangngegko a sanengseng. Idi nangngegko dagiti putok ti paltog, ammokon nga uni ti bala dagidiay! Nagsakay iti kabalio ti maysa kadagiti kumamkamat kaniak ket pi- naltopaltogannak agingga a naibus ti balana. Napuntaan ti maysa a takiagko. Kalpasan ti lima a kilometro a panangkamatda kaniak, nakalemmengak iti kabakiran isu a nalibasak ida. Idi nabistaak, naibaga kaniak a 32 a da- ras a pinaputokandak! "Gapu ta nabayag nga addaak iti uneg ti daga, nakapuspusiawak ket madlaw a dagus no ania ti trabahok. Isu nga inkagumaak ti nagkainaran. Naapektaran met ti salun-atko. Naminsan, diak payen nakapan iti napateg a miting a kadua ti dadduma a kakabsat a lalla- ki gapu ta nagdaringungo ken nagsaruaak iti dara." PANNAKAARESTO NI LOLOK A NIKOLAI "Idi Enero 26, 1957, naarestoak. Innem a bulan kalpasanna, impakaammo ti Supreme Court ti Ukraine a nasentensiaanak a mapa- patay babaen iti firing squad. Ngem gapu ta naikkaten ti dusa nga ipapatay iti pagilian, nagbalin laeng a 25 a tawen ti pannakaiba- ludko. Walokami a nasentensiaan a no ma- pagtitipon, agdagup iti 130 a tawen a pa-
nagtrabaho kadagiti kampo. Naibaonkami kadagiti kampo a pagtrabahuan idiay Mord- vinia, a sadiay adda agarup 500 a Saksi. Si- lilimed a naguummongkami iti babassit a grupo tapno adalenmi ti Pagwanawanan. Kal- pasan a sinukimat ti maysa a guardia dagiti nakompiskar a magasin, kinunana: 'No itul- tuloyyo a basaen dagitoy, awan ti makapar- mek kadakayo!' Inaramidmi dagiti naipatra- baho kadakami ken masansan nga ad-adu ti maaramidanmi ngem iti naited a trabahomi. Ngem kinuna ti komander ti kampo: 'Saan a napateg kadakami ti trabaho nga ar-arami- denyo. Ti kinamatalek ken panangsuportayo iti nasion ti kasapulanmi.'" NAGTALINAED A MATALEK Idi nawayawayaan iti kampo idi 1967, tim- mulong ni lolok a Nikolai a nangorgani- sar kadagiti kongregasion iti Estonia ken iti St. Petersburg, Russia. Idi rugrugi ti 1991, nabaliktad ti desision ti korte idi 1957 gapu ta kurang ti ebidensia. Iti dayta a tiempo, Kingdom Hall iti Velikiye Luki Ni Nikolai Dubovinsky idi 2011 adu a Saksi a minaltrato dagiti agtuturay ti nawayawayaan. Idi 1996, immakar ni lolok iti siudad ti Velikiye Luki iti Pskov Oblast, nga agarup 500 a kilometro ti kaadayona iti St. Petersburg. Gimmatang iti bassit a balay, ket idi 2003, naibangon ti maysa a Kingdom Hall iti lotena. Ita, adda dua a na- rang-ay a kongregasion nga aggigimong sa- diay. Agserserbikami nga agassawa iti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova iti Russia. Idi Marso 2011, sumagmamano a bulan sakbay a natay ni lolok a Nikolai, binisitanakami iti maudin a gundaway. Natukay ti riknami idi maragragsakan a nangibaga kadakami: "Sigun iti makitkitak, ammok a nangrugin ti maikapito nga aldaw ti panagmartsa iti aglik- mut ti siudad ti Jerico." (Jos. 6:15) Agtawen idin ni lolok iti 85. Nupay narigat dagiti napasaranna, kastoy ti panangdeskribirna iti biagna: "Maragragsakanak ta idi ubingak pay, inkeddengkon ti agserbi ken Jehova! Diak pulos pagbabawyan dayta!"
KANTA: 94, 134 ANIA TI SUNGBATMO?
Kasano a nangipaay kadata- yo da Marta ken Maria iti nagsayaat nga ulidan?
Ania ti kayat a sawen ti saan a naan-anay a panangusar iti lubong?
Kasano a tultuladen ti adu ti ulidan da Jesus ken Pablo a nagserbi iti Dios nga awan ti pakasingaan? 18 Agserbi ken Jehova nga Awan Pakasingaan 'Nagim-imdeng ni Maria iti sao ni Jesus. Nasinga ni Marta iti panangasikaso iti adu nga annongen.' - LUC. 10:39, 40. ANIA ti mapanunotmo no malagipmo ti karakter ti Biblia a ni Marta? Nupay isu laeng ti babai a nainaganan kas maysa kadagiti adalan nga impatpateg ni Jesus, impatpategna met ti dadduma a babbai a natulnog iti Dios, kas ken Maria a dungdungnguenna nga ina ken ti kabsat ni Marta a ni Maria. (Juan 11:5; 19:25-27) Apay a nadakamat iti salaysay ti Ebanghelio nga impatpateg ni Jesus ni Marta? 2 Impatpateg ni Jesus ni Marta saan laeng a gapu ta managpa- dagus ken nagaget no di ket gapu iti espiritualidadna. Ni Marta ket maysa a babai a talaga a mamati kadagiti pannursuro ni Jesus. Nabileg met ti pammatina a ni Jesus ti naikari a Mesias. (Juan 11:21-27) Nupay kasta, imperpekto met a kas kadatayo. Idi bimmisita ni Jesus iti balay da Marta, imbagana ken Jesus nga ilintegna ti maysa a banag a para kenkuana ket saan nga umiso. Kinunana: "Apo, saanmo kadi a pakaseknan a ti kabsatko binay- bay-annak nga agmaymaysa a mangasikaso iti bambanag? Nga- 1, 2. Apay nga impatpateg ni Jesus ni Marta, ngem ania ti mangipakita nga imperpekto ni Marta?
rud, ibagam kenkuana a tumulong kaniak." (Basaen ti Lucas 10:38-42.) Ania ti maa- daltayo iti daytoy a salaysay? NASINGA NI MARTA 3 Sinubadan ni Jesus ti kinamanagpada- gus da Marta ken Maria iti naespirituan a sa- gut. Ginundawayan ni Maria ti manggun-od iti pannakaammo manipud iti Naindaklan a Mannursuro. Nagtugaw "iti sakaanan ti Apo . . . , ket nagim-imdeng iti saona." No kasta koma ti inaramid ni Marta, sigurado a kinomendaran ni Jesus gapu iti panagim- dengna. 4 Nupay kasta, nagbalin nga okupado ni Marta nga agisagana iti naimas a kanenda ken adu pay a bambanag tapno komportab- le ni Jesus. Dagita ti makagapu a naringgo- ran ni Marta isu a marurod ken Maria. Na- paliiw ni Jesus nga adu unay ti ar-aramiden ni Marta, isu a siaalumamay a kinunana: "Marta, Marta, maringgoran ken mariribu- kanka maipapan iti adu a banag." Kalpasan- na, imbagana nga umanayen ti maysa a pu- tahe. Kinomendaranna met ni Maria gapu iti panagimdengna. Kinunana: "Iti biangna, pinili ni Maria ti naimbag a bingay, ket saan- to a maikkat kenkuana dayta." Mabalin a malipatan ni Maria ti kinnanna iti daydi nga espesial nga okasion, ngem saanna a mali- patan ti komendasion ken dagiti naespiri- tuan a taraon a naawatna gapu ta impamay- sana ti dimngeg ken Jesus. Nasurok nga 60 a tawen kalpasanna, insurat ni apostol Juan: "Ni Jesus inayatna ni Marta ken ti kabsatna a babai." (Juan 11:5) Ipakita dagi- toy a naipaltiing a sasao a sigurado nga im- pateg ni Marta ti naayat a balakad ni Jesus ket inkagumaanna ti nagserbi a simamata- lek ken Jehova iti intero a panagbiagna. 3, 4. Ania ti mangipakita a pinili ni Maria ti "naim- bag a bingay," ket ania a leksion ti sigurado nga impateg ni Marta? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti ar- tikulo.) 5 No maipapan iti pakasingaan, ania ti na- kaidumaan ti biag ita iti biag idi panawen ti Biblia? "Iti pakasaritaan ti tao, ita laeng nga adda dagiti nagsayaat a pamay-an ti ko- munikasion, napapartak a pagimprentaan, aduan ladawan a magasin, radio, pelikula, ken telebision. . . . Inaldaw a mangmangted dagitoy kadatayo kadagiti baro a pakasinga- an . . . Iti saan pay a nabayag, naipagarup a ti panawentayo ket maawagan iti 'Panawen ti Pannakalawlawag.' Ngem ad-adda met a nagbalin a 'Panawen ti Pannakasinga.' " Na- ibaga dagitoy iti grupo dagiti estudiante idiay United States, nasurok nga 60 a tawen ti napalabasen. Kinuna ti The Watchtower a Septiembre 15, 1958 a ti "pakasingaan ket umadu bayat nga umas-asideg ti panungpa- lan daytoy a lubong." Pudno la unay dayta! Gapuna, mangpataud daytoy iti nagpateg a saludsod: Ania ti mabalintayo nga aramiden tapno saantayo a masinga ket agbalintayo a kas ken Maria a nangipamaysa kadagiti na- espirituan a bambanag? SAAN A NAAN-ANAY A PANANGUSAR ITI LUBONG 6 Tapno ad-adda a maikasaba ti Paga- rian, us-usaren a naimbag ti organisasion ni Jehova ditoy daga ti teknolohia ti lubong. Alaentayo a pagarigan ti "Photo-Drama of Creation." Maysa daytoy a pannakaipabuya dagiti slide ken motion picture nga addaan iti kompleto a kolor ken uni. Sakbay ken ba- yat ti Gubat Sangalubongan I, naragsakan ti minilion a tattao iti intero a lubong iti pan- nakaipabuya daytoy. Iti maudi a paset, na- iladawan iti pabuya ti iyaay ti natalna a Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Jesu- Kristo. Idi agangay, naibrodkas iti radio ti mensahe ti Pagarian ket nangngeg dayta ti 5. Ania ti nakaidumaan ti biag ita iti biag idi pana- wen ti Biblia, ket ania a saludsod ti tumaud? 6. Kasano nga us-usaren dagiti adipen ni Jehova ti teknolohia ti lubong? OKTUBRE 15, 2015 19
minilmilion pay a tattao iti intero a lubong. Ita, maus-usaren ti kompiuter ken Internet tapno maisaknap ti naimbag a damag iti in- tero a lubong ken uray kadagiti naiputpu- tong nga isla. 7 Mamakdaar ti Biblia a napeggad ti naan- anay a panangusar kadagiti bambanag nga ituktukon ti lubong. (Basaen ti 1 Co- rinto 7:29-31.) Mabalin a mangibus ti may- sa a Kristiano iti adu a tiempo kadagiti bambanag a saan met a dakes, kas iti pa- nagbasa, panagbuya, panagpasiar, panag- shopping, ken panangammo iti kabaruan nga elektroniko a gadget wenno nangingi- na nga alikamen. Mabalin met a mangi- bus iti tiempotayo ti pannaki-chat wenno panaglukat iti social networking site iti In- ternet, panagteks, panag-email, ken kana- yon a panangammo iti kabaruan a damag wenno pasamak iti isports ken mabalin a makaadikto pay dagita. (Ecl. 3:1, 6) No sa- antayo a limitaran ti tiempotayo kadagiti saan a napateg a bambanag, mabalin a ma- liwayantayo ti kapatgan iti amin - ti panag- Kitaen ti artikulo a 'Ti Awanan Kapadasan Mamati iti Tunggal Sao.' 7. (a) Apay a napeggad ti naan-anay a panangu- sar iti lubong? (b) Ania koma ti ad-adda a pagan- nadantayo? (Kitaen ti footnote.) 20 TI PAGWANAWANAN Dimo ipalubos a dagiti saan a napapateg a bambanag ti mangsinga kadagiti naespirituan nga aktibidadmo (Kitaen ti parapo 7) dayawtayo ken Jehova. - Basaen ti Efeso 5:15-17. 8 Inaramid ni Satanas ti lubongna a ma- ngatrakar ken mangsinga kadatayo. Pudno dayta idi umuna a siglo, ket nakarkaro a kas- ta ita. (2 Tim. 4:10) Ngarud, masapul nga ipangagtayo daytoy a balakad: "Dikay aya- ten . . . ti bambanag nga adda iti lubong." No kanayon nga agbiagtayo maitunos iti dayta a balakad, saantayo a masinga ket ad-adda nga 'ayatentayo ti Ama.' Makatulong dayta tapno nalaklaka a maaramidtayo ti pagaya- tan ti Dios ket magun-odtayo ti anamong- na iti agnanayon. - 1 Juan 2:15-17. IPAMAYSAM TI NAPATEG A BAMBANAG 9 Ti naasi a balakad ni Jesus ken Marta ket naan-anay a maitunos iti isursurona ken iti ulidanna. Imparegtana kadagiti adalanna nga ipamaysada ti agserbi ken Jehova ken iti Pagarianna nga awan ti pakasingaanda. (Basaen ti Mateo 6:22, 33.) Saan a paka- ringgoran ni Jesus dagiti material a bamba- nag; awan ti balay wenno dagana. - Luc. 9: 58; 19:33-35. 8. Apay a nakapatpateg ti balakad a saantayo nga ayaten dagiti bambanag iti lubong? 9. Ania ti imparegta ni Jesus kadagiti adalanna nga ipamaysada, ken kasano a nangipaay iti uli- dan?
10 Adu ti napasamak kabayatan ti ministe- rio ni Jesus a mabalin a makasinga koma kenkuana, ngem di pulos nagpasinga kada- gitoy. Iti rugi ti ministeriona, kalpasan nga insurona dagiti tattao ken nangaramid iti milagro idiay Capernaum, kiniddaw dagiti tattao a saanna koma a panawan ti siudad- da. Ngem ania ti inaramid ni Jesus iti maka- allukoy a kiddawda? Imbagana: "Kasta met nga iti sabsabali a siudad masapul nga idek- larak ti naimbag a damag ti pagarian ti Dios, agsipud ta naibaonak maigapu iti daytoy." (Luc. 4:42-44) Sinursor ni Jesus ti intero a Palestina, a nangasaba ken nangisuro. Nu- pay perpekto ni Jesus, nabannog met gapu iti napinget a panagserbina iti Dios, isu a ki- nasapulanna ti aginana. - Luc. 8:23; Juan 4:6. 11 Iti sabali a pasamak, idi isursuro ni Jesus dagiti pasurotna no kasano a sa- nguenda ti ibubusor, kinuna ti maysa a lala- ki: "Mannursuro, ibagam iti kabsatko nga ibingayannak iti tawid." Ngem saan a naki- biang ni Jesus iti ririda. Imbes ketdi, kinu- nana: "Asino ti nangdutok kaniak nga ukom . . . maipaay kadakayo?" Kalpasanna, intu- loy ni Jesus ti nangisuro a pinakdaaranna dagiti dumdumngeg a napeggad ti masinga iti panagserbi iti Dios gapu iti panagtariga- gay kadagiti material a bambanag. - Luc. 12: 13-15. 12 Narigat ti maudi a lawas ti panagbiag ni Jesus ditoy daga. (Mat. 26:38; Juan 12:27) Adu ti inaramidna. Naipasango pay iti naka- babain a pannakabista ken naranggas nga 10. Ania nga ulidan ti impaay ni Jesus iti rugi ti mi- nisteriona? 11. Ania ti imbaga ni Jesus iti lalaki nga adda sa- anda a pagkinnaawatan iti kabsatna, ket ania ti impakdaar ni Jesus? 12, 13. (a) Sakbay la unay a mapapatay ni Jesus, apay a kayat ti dadduma a proselita a Griego a ma- kita ni Jesus? (b) Ania ti inaramid ni Jesus iti ma- balin koma a pakasingaanna? ipapatay. Kas pagarigan, panunotenyo ti na- pasamak idi Domingo, Nisan 9, 33 C.E. Kas naipadto, napan ni Jesus idiay Jerusalem a nakasakay iti urbon nga asno, ket indayda- yaw ti bunggoy kas daydiay "um-umay kas Ari iti nagan ni Jehova." (Luc. 19:38) Iti simmaruno nga aldaw, simrek ni Jesus iti templo ket situtured a pinapanawna dagiti agnegnegosio iti balay ti Dios ta kuarkuar- taanda dagiti padada a Judio. - Luc. 19: 45, 46. 13 Dadduma kadagiti tattao iti Jerusalem ket dagiti proselita a Griego a nagsiddaaw kadagiti inaramid ni Jesus isu a kiniddawda ken apostol Felipe a kayatda a makita ni Jesus. Ngem saan nga impalubos ni Jesus a masinga isuna kadagiti napatpateg a bam- banag a mapasamak. Saanna a kayat ti agba- lin a nalatak tapno adda mangisakit kenkua- na ket saan a papatayen dagiti kabusor ti Dios. Gapuna, kalpasan nga inlawlawagna a dandanin matay, kinunana kada Andres ken Felipe: "Ti agayat iti kararuana madadaelna dayta, ngem ti manggura iti kararuana iti daytoy a lubong masaluadannanto dayta a maipaay iti agnanayon a biag." Imbes a pa- gustuanna dagidiay a Griego, imbagana a tuladenda ti kinamanagsakripisiona ken in- karina: "No ti asinoman agserbi kaniak, isu padayawanto ti Ama." Sigurado nga imbaga ni Felipe daytoy a sungbatna kadagiti nagsa- ludsod. - Juan 12:20-26. 14 Saan nga impalubos ni Jesus a masinga ti kangrunaan a panggepna a mangikasa- ba iti naimbag a damag, ngem saan met la a dayta ti kanayon nga inaramidna. Pinatgan- na ti awis iti maysa a kasar ket naparag- sakna pay ti okasion ta pinagbalinna nga arak ti danum. (Juan 2:2, 6-10) Pinatgan- na met dagiti awis a pangrabii a kaduana dagiti gagayyemna ken dagiti agbalinto nga 14. Nupay inyun-una ni Jesus ti panangasabana, ania ti mangipakita nga isu ket balanse? OKTUBRE 15, 2015 21
adalanna. (Luc. 5:29; Juan 12:2) Ngem kangrunaanna, kanayon a nangipaay ni Jesus iti panawen nga agkararag, agutob, ken aginana. - Mat. 14:23; Mar. 1:35; 6: 31, 32. "IKKATENTAYO MET TI TUNGGAL DADAGSEN" 15 "Ikkatentayo met ti tunggal dadagsen," insurat ni apostol Pablo, a nangyasping iti biag ti dedikado a Kristiano iti maysa a lum- ba. (Basaen ti Hebreo 12:1.) Inaramid ni Pablo ti inkasabana. Binaybay-anna ti na- pintas a posisionna iti Judaismo a mabalin a nangpabaknang ken nangpalatak koma pay kenkuana. Impamaysana "ti napatpateg a bambanag." Sireregta a nagserbi iti Dios ket nagdaliasat iti adu a lugar a pakairama- nan ti Siria, Asia Menor, Macedonia, ken Judea. Idi insuratna ti maipapan iti namna- mana a biag nga agnanayon idiay langit, ki- nunana: "Iti pananglipat kadagiti banag a nalikudan ken panangragpat kadagiti ba- nag nga adda iti masanguanan, agregregge- tak nga agturong iti kalat maipaay iti gung- gona." (Fil. 1:10; 3:8, 13, 14) Gapu ta awan asawa ni Pablo, dayta ti nakatulong kenkua- na a 'naynay nga agserbi iti Apo nga awan ti makasinga.' - 1 Cor. 7:32-35. 16 Kas ken Pablo, pinili ti dadduma nga adipen ti Dios ti agtalinaed nga awanan asa- wa tapno bassit laeng ti rebbengenda iti pa- milia ket maipamaysada ti agserbi para iti Pagarian. (Mat. 19:11, 12) Masansan nga ad-adu ti responsabilidad dagiti naasawaan nga agserserbi iti Dios. Ngem naasawaan- tayo man wenno saan, mabalintayo amin nga 'ikkaten ti tunggal dadagsen' a maba- lin a mangsinga kadatayo iti panagserbitayo 15. Ania ti imbalakad ni apostol Pablo, ken kasano a nangipaay iti nagsayaat nga ulidan? 16, 17. Naasawaan man wenno saan, kasano a matuladtayo ti ulidan ni Pablo kas adalan ni Kris- to? Mangisalaysay iti kapadasan. 22 TI PAGWANAWANAN iti Dios. Nalabit agkasapulan dayta iti pa- nangikkat kadagiti aramid a mangagaw iti tiempotayo ken panangikeddeng kadagiti kalat tapno ad-adu ti tiempotayo nga agser- bi iti Dios. 17 Alaentayo a pagarigan ti agassawa a Welsh a da Mark ken Claire. Nagpayunirda kalpasan ti panageskuelada ken intuloyda ti nagpayunir kalpasan a nagkasarda. Kinuna ni Mark: "Ad-adda a napasimplemi ti biagmi idi inlakomi ti tallo ti kuartona a balaymi ken nagikkatkami iti part-time a trabahomi tapno makapagboluntariokami iti trabaho a panagibangon iti intero a lubong." Iti napa- labas a 20 a tawen, nakapanda iti nagdudu- ma a lugar iti Africa a timmulongda a nagi- bangon kadagiti Kingdom Hall. Adda pay tiempo a 15 laengen a doliar ti kuartada, ngem impaay ni Jehova ti kasapulanda. Kuna ni Claire: "Makaparagsak kadakami ti inaldaw nga agserbi ken Jehova. Immadu ti gagayyemmi, ket saankami a nagkurang iti aniaman. Nagbassit laeng ti insakripisio- mi no idilig iti ragsak ti amin-tiempo a pa- nagserbimi ken Jehova." Kasta met laeng ti kapadasan ti adu a kakabsat nga agserserbi iti amin-tiempo. 18 Sika ngay? Ania ti aramidem no mad- lawmo a saanen a kas iti dati ti reggetmo a mangyun-una iti Pagarian gapu kadagiti pa- kasingaan? Mabalin a masapul a parang- ayem ti panagbasam iti Biblia ken ti pa- nagadalmo. Kasano a maaramidmo dayta? Mailawlawag dayta iti sumaruno nga arti- kulo. Kitaen met ti pakasaritaan ti biag da Hadyn ken Me- lody Sanderson iti artikulo a "Panangammo ken Pana- ngaramid iti Umiso." (Ti Pagwanawanan, Marso 1, 2006) Inlakoda ti dakkel a negosioda idiay Australia tapno makapagpayunirda. Basaem ti napasamak idi nausarda aminen ti kuartada idi agserserbida kas misionero idiay India. 18. Ania dagiti saludsod a masapul nga usigen- tayo?
Itultuloymo nga Utoben Dagiti Naespirituan a Bambanag "Utobem dagitoy a banag; maipamaysaka kadakuada, tapno ti panagrang-aymo maiparangarang iti amin a tattao." - 1 TIM. 4:15. GAPU iti lengguahe, makabasa, makasurat, makasao, maawatan dagiti tattao ti sasao, makapagkararag, ken makapagkantada a mangidaydayaw ken Jehova. Nakaskasdaaw ti tunggal maysa kadagitoy a paglaingan. Maaramidtayo dagita gapu iti utek- tayo, a pakairamanan dagiti agkokonektar a neuron a saan pay laeng a maawatan dagiti sientista agingga ita. Gapu ta naisangsangayan ti utektayo, kabaelantayo a sursuruen ti maysa a lengguahe. Kinuna ti maysa a propesor iti lengguahe: "Ti abili- dad dagiti ubbing nga agsursuro iti lengguahe ti maysa a naka- idumaan [ti tao]." 2 Ti abilidad ti tao nga agsao iti nagduduma a pagsasao ket na- kaskasdaaw a sagut ti Dios. (Sal. 139:14; Apoc. 4:11) Naidumdu- ma ti inted ti Dios nga utektayo iti sabali pay a pamay-an. Saan a kas kadagiti animal, 'ti Dios pinarsuana ti tao a kaladladawan- na.' Addaantayo iti wayawaya nga agpili. Mabalintayo nga iked- deng no usarentayo ti abilidad nga agsursuro iti lengguahe a ma- ngidayaw iti Dios. - Gen. 1:27. 3 Nangted ti Dios iti nagsayaat a sagut - ti Biblia. Impaayna 1, 2. Apay a naisangsangayan ti utek ti tao? 3. Ania a nagsayaat a sagut ti inted ni Jehova tapno agbalintayo a masirib? KANTA: 57, 52 ANIA TI SUNGBATMO?
Ania ti kaipapanan ti panagutob?
Ania dagiti naimbag a bambanag a mabalintayo nga utoben?
Ania dagiti pagimbagan ti inaldaw a panangutob iti Sao ti Dios? 23
dayta iti amin a mayat a mangidayaw ken- kuana kas Namarsua iti lengguahe. Mabasa ti intero wenno paset dayta iti nasurok a 2,800 a lengguahe. No adalem ken ipapu- som ti nasantuan a sursurat, maadda kenka ti kapanunotan ti Dios. (Sal. 40:5; 92:5; 139:17) Iti kasta, maragsakanka a mangutob kadagiti bambanag a "makabael a mamag- sirib kenka maipaay iti pannakaisalakan." - Basaen ti 2 Timoteo 3:14-17. 4 Ti panagutob ket panangpampanunot iti maysa a banag, nasayaat man wenno dakes. (Sal. 77:12; Prov. 24:1, 2) Ti dua a nagsa- yaat nga utobentayo ket ti maipapan ken Jehova a Dios ken ti Anakna, ni Jesu-Kris- to. (Juan 17:3) Ngem mabalin a maisalud- sodtayo, ania ti pakainaigan ti panagbasa iti panagutob? Ania dagiti mabalintayo nga utoben, ken kasanotayo a mapagbalin a ma- kaparagsak ti panagutob? SIGURADUEM A MAKAGUNGGONA TI PANAGADALMO 5 Adda dagiti nakaskasdaaw a maarami- dam uray no saanmo a pampanunoten dagi- ta, kas iti panaganges, pannagna, panagbi- sikleta, ken panagmakinilia. No dadduma, kasta met laeng iti panagbasa. Gapuna, nag- pateg a panunotem wenno ipamaysam ti ka- ipapanan ti basbasaem. No makadanonka iti ngudo ti parapo wenno sakbay a basaem ti sumaruno a subtitulo ti maysa a publika- sion, mabalin nga agsardengka biit ket pa- nunotem ti nabasam tapno masiguradom nga umiso ti naawatam. Siempre, no masi- nga wenno saan a naipamaysa ti panunotmo iti basbasaem, mabalin a saan a makagung- gona ti panagbasam. Kasano a maliklikan dayta? 4. Ania ti panagutob, ken ania dagiti saludsod nga usigentayo? 5, 6. No agbasaka, ania ti makatulong kenka tap- no ad-adda a maawatam ken malagipmo ti naba- sam? 24 TI PAGWANAWANAN 6 Sigun iti nasukimat dagiti sientista, na- laklaka a malagip ti agbasbasa ti nabasana no mangngegna ti basbasaenna. Ammo day- ta ti Namarsua iti utektayo. Dayta ti gapuna nga imbilinna ken Josue a basaenna ti libro ti Linteg iti "nababa a timek." (Basaen ti Josue 1:8.) Mabigbigmonto a no agbasaka iti Biblia iti nakapsut wenno nababa a timek, ad-adda a maipasagepsep dayta iti panunot- mo. Makatulong pay dayta tapno ad-adda a maipamaysam ti agbasa. 7 Nupay nalaka laeng ti agbasa, ti panagu- tob ket agkasapulan iti panangipamaysa iti panunot. Gapu iti dayta, ad-adda a pilien ti utek ti imperpekto a tao nga aramiden ti na- laklaka a banag. Ti ngarud kasayaatan a tiempo ti panagutob ket no nakainanaka ken iti lugar nga awan ti makasinga kenka. Nagutob ti salmista bayat a siririing a naka- idda iti rabii. (Sal. 63:6) Uray ni Jesus nga addaan iti perpekto a panunot, ammona a nasayaat ti agutob ken agkararag iti nauli- mek a lugar. - Luc. 6:12. DAGITI NAIMBAG A BAMBANAG NGA UTOBENTAYO 8 Ti panangpampanunot iti nabasam iti Biblia ket maysa a nagsayaat a pamay-an ti panagutob. Ngem adda pay dadduma. Kas pagarigan, bayat a palpaliiwem dagiti pinar- sua ti Dios, agsardengka biit sa agmenna- mennaka. Mabalin a matignaynaka dayta a mangidayaw ken Jehova gapu iti kina- imbagna, ket no adda kaduam, iyebkas- mo kenkuana ti panangapresiarmo kadagi- ta. (Sal. 104:24; Ara. 14:17) Napateg kadi ken Jehova ti kasta a panagutob, panagka- rarag, ken panangyebkasmo iti sabsabali ti apresasionmo kenkuana? Kitaentayo ti 7. Kaano ti kasayaatan a tiempo ti panangutob iti Sao ti Dios? (Kitaen ti ladawan iti rugi ti artikulo.) 8. (a) Malaksid iti Biblia, ania pay ti mabalintayo nga utoben? (b) Ania ti marikna ni Jehova no iba- gatayo iti sabsabali ti maipapan kenkuana?
Pampanunotem kadi dagiti kasapulan ken ti kasasaad ti iyad-adalam iti Biblia? (Kitaen ti parapo 9) sungbat ti Saona. Kuna ti Biblia maipapan iti maudi nga al-aldaw: "Iti dayta a tiempo nagsao iti maysa ken maysa dagidiay agbu- teng ken Jehova, tunggal maysa iti kadua- na, ket ni Jehova nangipangpangag ken immim-imdeng. Ket maysa a libro a pakalag- lagipan nangrugi a masuratan iti sangua- nanna maipaay kadagidiay agbuteng ken Jehova ken maipaay kadagidiay mangpam- panunot iti naganna." - Mal. 3:16. 9 Imbaga ni apostol Pablo ken Timoteo nga 'utobenna' wenno panunotenna ti epek- to ti panagsasao, panagtigtignay, ken pana- ngisurona. (Basaen ti 1 Timoteo 4:12-16.) Kas ken Timoteo, adu dagiti naespirituan nga aktibidad a mabalintayo a panunoten. Kas pagarigan, kasapulantayo ti panawen nga agutob no agsagsaganatayo a mangya- dal iti Biblia. Panunotentayo ti kasapulan ti 9. (a) Ania ti imbaga ni Pablo nga utoben ni Timo- teo? (b) Kasano nga iyaplikartayo ti balakad ni Pablo no agsagsaganatayo para iti panangasaba? tunggal iyad-adalantayo, kas iti saludsod wenno ilustrasion nga usarentayo a makatu- long kadakuada tapno rumang-ayda. Maka- gunggona ti kasta a panagutob ta makatu- long dagita tapno bumileg ti pammatitayo ken agbalin nga epektibo ken makaparagsak ti panangyadaltayo iti Biblia. Magunggona- antayo met no agutobtayo sakbay a mapan- tayo mangasaba. (Basaen ti Esdras 7:10.) No mangbasatayo iti maysa a kapitulo iti lib- ro ti Biblia nga Aramid, 'rumangrang a kas apuy' ti regtatayo a mangasaba. No panuno- tentayo dagiti usarentayo a teksto iti Biblia iti dayta nga aldaw ken dagiti publikasion nga ipaimatayo, makatulong dayta tapno maitungpaltayo ti trabahotayo. (2 Tim. 1:6) Panunotem dagiti tattao iti teritoria ken da- giti paginteresanda. Makatulong kadatayo dagita a panagsagana tapno epektibo a ma- kapangasabatayo babaen iti "panangipara- ngarang iti espiritu ken pannakabalin" ti Sao ti Dios. - 1 Cor. 2:4. OKTUBRE 15, 2015 25
10 Aginotnotarka kadi bayat dagiti pala- wag, asamblea, ken kombension? No repa- suem dagiti innotarmo, makatulong dayta tapno mautobmo dagiti naadalmo iti Sao ti Dios ken iti organisasionna. Kasta met, da- giti binulan a ruar ti Pagwanawanan ken Ag- riingkayo! ken dagiti kabaruan a publikasion a nairuar iti kombension ket makaipaay iti impormasion a mabalintayo a basaen ken utoben. No basbasaem ti Tinawen a Libro, nasayaat no isardengmo iti apagbiit ti agba- sa kalpasan a nabasam ti maysa a kapada- san. Daytoy ti mangted kenka iti tiempo a mangutob iti kabasbasam a kapadasan ket bay-am a tukayenna ti riknam. Mabalin met nga ugedam dagiti kangrunaan a punto wen- no isuratmo dagiti nagustuam a punto iti igid ti panid a basbasaem a mabalin a maka- tulongto kenka no agsarungkar, agpalawag, ken no mangipastorka. Kangrunaanna, no agsardengka biit ket utobem dagiti basbasa- em a naibatay iti Biblia a publikasion, ipal- palubosmo a dumanon iti pusom ti na- adalmo ken maaddaanka iti gundaway nga agyaman ken Jehova babaen iti kararag gapu kadagiti naimbag a bambanag a nasur- surom. INALDAW NGA UTOBEM TI SAO TI DIOS 11 Siempre, ti naipaltiing a Sao ti Dios ti kangrunaan nga utobentayo. Ngem ipapan- tayo a maiparit ti maaddaan iti Biblia. Uray no kasta ti kasasaad, mabalinmo latta nga utoben dagiti addan iti panunotmo, kas ka- dagiti paboritom a teksto ken dagiti liriko ti kanta ti Pagarian. (Ara. 16:25) Ket ti espiri- tu ti Dios ti tumulong kenka tapno malagip- Kitaen ti artikulo a "Ti Pannakidangadangmi nga Ag- talinaed a Nabileg iti Naespirituan" iti Pagwanawanan a Disiembre 1, 2006. 10. Ania pay dagiti naimbag a bambanag a maba- lintayo nga utoben? 11. Ania ti kangrunaan nga utobentayo, ken apay? (Kitaen met ti footnote.) 26 TI PAGWANAWANAN mo dagiti naimbag a bambanag a naadalmo. - Juan 14:26. 12 Nasayaat a mangilasintayo iti sumag- mamano nga aldaw iti maysa a lawas a mangbasa ken mangutob iti linawas a pa- nagbasa iti Biblia para iti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro. Mabalin met nga utobentayo iti sabali nga aldaw dagi- ti insuro ken inaramid ni Jesus. Sigura- do nga umanamongka a karaman kadagi- ti mas pagaammo a libro ti Biblia dagiti salaysay ti Ebanghelio maipapan iti biag ken ministerio ni Jesus. (Roma 10:17; Heb. 12:2; 1 Ped. 2:21) Naipaayan pay ketdi dagi- ti adipen ti Dios iti publikasion a mangi- pakita iti agsasaganad a pasamak ti biag ni Jesus ditoy daga. Talaga a makatulong dayta nangruna no basaen ken utobentayo a naimbag dagiti agpapada a salaysay iti Ebanghelio a nadakamat iti tunggal kapitu- lo. - Juan 14:6. APAY A NAKAPATPATEG TI PANAGUTOB? 13 Makatulong ti panangutob kadagiti na- espirituan a bambanag tapno agmataengan ti maysa a Kristiano. (Heb. 5:14; 6:1) No bassit ti panawen ti maysa a Kristiano a mangpanunot iti maipapan ken Jehova ken ni Jesus, kumapuy ti pammatina ket maba- lin nga agpeggad ti espiritualidadna wenno umadayo iti kinapudno. (Heb. 2:1; 3:12) Im- pakdaar ni Jesus a no saantayo nga ipangag wenno awaten ti Sao ti Dios "buyogen ti na- sayaat ken naimbag a puso," saan nga 'ag- talinaed' dayta iti pusotayo. Imbes ketdi, nalakatayo a maallukoy kadagiti "pakaring- goran ken kinabaknang ken ragragsak day- toy a biag" ket saantayo nga agmataengan. - Luc. 8:14, 15. 12. Ania a rutina ti makatulong tapno agbalin a makagunggona ti panagbasa iti Biblia? 13, 14. Apay a nakapatpateg nga itultuloytayo nga utoben dagiti naespirituan a bambanag, ket matignaytayo a mangaramid iti ania?
itultuloytayo nga utoben ti Sao ti Dios. Daytoy ti mangtignay kadatayo a mangtulad kadagiti kualidad ken persona- lidad ni Jehova a mabasa iti Biblia. (2 Cor. 3:18) Awanen ti sapulentayo! Ti agtultuloy a panangam-ammo iti Dios ken ti panangi- pakita iti kinadayagna babaen iti panangtu- lad kenkuana ket nagsayaat a pribilehio. Ag- tultuloy dayta bayat nga itultuloytayo a sursuruen no kasano a tuladen ti naayat a nailangitan nga Amatayo. - Ecl. 3:11. 14 Gapuna, 15 Makapagtalinaedtayo a naregta no itul- tuloytayo nga utoben dagiti naespirituan a bambanag. Iti kasta, maparegtatayo dagiti kakabsat ken dagiti interesado a masarakan- tayo iti teritoria. No utobentayo a naimbag ti kapatgan a sagut ti Dios, ti daton a subbot ni Jesus, makatulong dayta kadatayo a ma- ngipateg iti nasinged a relasiontayo iti Na- santuan nga Amatayo a ni Jehova. (Roma 3: 24; Sant. 4:8) Ni Mark a taga-South Africa ket tallo a tawen a naibalud gapu iti neutra- lidadna kas Kristiano. Kinunana: "Ti pana- gutob ket mayarig iti naragsak a panagdis- kobre. No kanayon nga utobentayo dagiti naespirituan a bambanag, ad-adu ti baro a maammuantayo maipapan iti Diostayo a ni Jehova. No maup-upay ken madandanaga- nak maipapan iti masanguanan, alaek ti Bib- lia ket utobek ti maysa a teksto ti Biblia. Kal- pasanna, agkalman ti riknak." 16 Talaga nga adu ti pakasingaan iti lubong ita, isu a no dadduma narigat ti agutob ka- dagiti naespirituan a bambanag. Kinuna ni Patrick a matalek a kabsat a taga-Africa: "Kasla kahon ti surat ti panunotko ta napno iti nagduduma nga impormasion. Adda da- giti nasayaat ken saan a nasayaat isu a ma- sapul nga inaldaw a mapaglalasin dagita. No 15, 16. (a) Kasano a personal a magunggonaan- tayo iti panangutobtayo kadagiti naespirituan a bambanag? (b) Apay a narigat no dadduma ti agu- tob, ngem apay nga ikagumaantayo nga aramiden dayta? sukimatek ti linaon ti panunotko, masansan nga addaanak iti 'mangrirriribuk' a kapanu- notan, isu nga ikararagko dagita ken Jehova tapno nalawag ti panunotko sakbay nga agu- tobak. Nupay agkasapulan iti tiempo ti pa- nangaramidko iti dayta sakbay nga utobek dagiti naespirituan a bambanag, mariknak a nasingsingedak ken Jehova. Iti kasta, ad- adda a maawatak ti kinapudno." (Sal. 94:19) Wen, magunggonaan ti amin a 'mangsuksu- kimat iti Kasuratan iti inaldaw' ken mangut- utob kadagiti naadalda. - Ara. 17:11. KASANO A MAADDAANKA ITI PANAWEN? 17 Dadduma ti agriing a masapa tapno ag- basa, agutob, ken agkararag. Aramiden met dayta ti dadduma bayat ti panaginanada iti pangngaldaw. Baka mabalinmo nga arami- den daytoy iti rabii wenno sakbay a maturog- ka. Kaykayat ti dadduma ti agbasa iti Biblia iti agsapa wenno sakbay a maturogda. Gapu- na, basaenda dayta iti "aldaw ken rabii," wenno regular. (Jos. 1:8) Ti napateg ket ti panangkissay iti tiempo kadagiti saan unay a napateg a bambanag tapno inaldaw a ma- utobtayo ti Sao ti Dios. - Efe. 5:15, 16. 18 Maulit-ulit nga ibaga ti Biblia a maben- disionan ti amin a mangutob iti linaonna ken dagidiay mangikagumaan a mangyaplikar iti naadalda. (Basaen ti Salmo 1:1-3.) Kinuna ni Jesus: "Naragsak dagidiay dumdumngeg iti sao ti Dios ken mangsalsalimetmet iti day- ta!" (Luc. 11:28) Kangrunaanna, no inaldaw nga utobentayo dagiti naespirituan a bam- banag, maidaydayawtayo ti Naindaklan a Namarsua iti nakaskasdaaw nga utektayo. Iti kasta, ipaayannatayo ni Jehova iti naragsak a biag ita ken iti agnanayon a biag iti nalin- teg a baro a lubong. - Sant. 1:25; Apoc. 1:3. 17. Kasano a maaddaanka iti panawen nga agu- tob? 18. Ania ti ibaga ti Biblia kadagidiay inaldaw a ma- ngutob iti Sao ti Dios ken mangikagumaan a mang- yaplikar iti naadalda? OKTUBRE 15, 2015 27
˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ Ti Iyaadani iti Dios Naimbag Kaniak Maysa nga aldaw, dua a babbai a Saksi ni Jehova ti gimmatang iti prutas, ket kalpasanna, rinugian- dak nga iyadalan iti Biblia. Idi agangay, nabigbigko a napatpateg ti panangammo ken Jehova ken ti panggepna ngem iti pisikal a kasasaadko. Nagsaya- atak dayta. Nagbalin a paboritok a teksto ti Salmo 73:28. Kuna ti umuna a pasetna: "Ti iyaadani iti Dios naimbag kaniak." Pagammuan ta dagus nga immakar ti pamiliami iti Burkina Faso, ket dakkel ti nagbalbaliwan ti biag- ˆ ote d'Ivoire, masansan ko. Iti dati a lugarmi idiay C a makitkitadak iti abay ti paglakuan iti prutas. Ngem saandak nga am-ammo iti lugar nga immaka- ranmi isu nga adu ti masmasdaaw a makakita ka- niak. Mingmingandak dagiti tattao, isu nga adu a la- was a saanak a rimrimmuar. Idi kuan, nalagipko a nasayaat no umadaniak ken Jehova. Nagsuratak iti sanga nga opisina dagiti Saksi ni Jehova ket bini- sitanak ni Nani, maysa a misionera a nakamotor. IDI agtawenak iti siam, saanakon a timmayag. Na- pasamak dayta 34 a tawenen ti napalabas idiay ˆ C ote d'Ivoire, ket uray ita, maysa laeng a metro ti katayagko. Idi madlawen a saanakon a tumayag, pi- naregtadak dagiti nagannakko a gagetak lattan ti agtrabaho tapno saanak unay a maseknan iti la- ngak. Nangipatakderak iti paglakuak iti prutas iti sango ti balaymi ket siguraduek a kanayon a nada- lus ken naurnos ti paglakuak isu nga adu ti guma- tang. Siempre, awan met ti nabaliwan gapu iti nagaget a panagtrabahok. Pandekak latta isu a marigatanak a mangaramid uray kadagiti simple laeng a bamba- nag. Marigatanak a manggaw-at kadagiti nangato a counter dagiti paglakuan. Kasla amin a bambanag ket naaramid nga agpaay kadagiti natayag a tattao. Maladingitanak iti kasasaadko, ngem nagbaliw day- ta idi agtawenakon iti 14. Kanayon a nagalis ti nadarat a dalan iti lugarmi ket napitak met no panagtutudo. Kanayon a ma- tumba ti motor ni Nani tunggal umaynak iyadalan, ngem saan a pulos a simmardeng. Naminsan, ina- wisnakon a makigimong. Napanunotko a no rum- muarak iti balay, masapul nga anusak ti panangkit- kita kaniak dagiti tattao. Maysa pay, no agluganak iti likudan ti motor, manayonan ti dagsen ti motor 28 TI PAGWANAWANAN
˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ket narigaten nga iturong. Nupay kasta, immana- mongak, ta pampanunotek ti maikadua a paset ti paboritok a teksto: "Iti Soberano nga Apo Jehova insaadko ti kamangko." No dadduma, matumbakami ken Nani iti kapita- kan, ngem saan a sayang ti pannakigimongmi. Ma- ragsakanak a makakita kadagiti isem ti kakabsat iti Kingdom Hall a naiduma iti panangmingmingming dagiti tattao kaniak! Siam a bulan kalpasanna, na- bautisaranakon. "Tapno ideklarak amin nga aramidmo" ti maikat- lo a paset ti paboritok a teksto. Ammok a ti pana- ngasaba ti kadakkelan a parikutko. Malagipko pay ti damo a panangasabak. Miningmingan ken sinursu- rotdak dagiti ubbing ken natataengan, ken tinulad- da pay ti pannagnak. Nasaktanak, ngem kanayon a pinalagipak ti bagik a kasapulanda ti Paraiso a kas kaniak isu a nagtultuloyak. rimmang-ay ti dadduma ti kanayon a mangparpa- regta kaniak no kasapulak dayta. Maysa nga aldaw, idi nagsakitak iti malaria, nakaawatak iti surat ma- ˆ nipud C ote d'Ivoire. Adda idi nayadalak iti Biblia a maysa nga estudiante iti unibersidad iti Burkina Faso ket intuloy nga inyadalan ti maysa a kabsat a lalaki. Idi agangay, immakar ti estudiante idiay ˆ C ote d'Ivoire. Naragsakanak idi naammuak a may- san a di bautisado nga agibumbunannag! Kasano a supsuportarak ti bagik? Maysa nga or- ganisasion a tumultulong kadagiti baldado ti nangi- suro kaniak nga agdait. Maysa a mannursuro ti na- kadlaw iti panagtrabahok ket kinunana: "Masapul a suruandaka nga agaramid iti sabon." Idi kuan, sinu- ruandak. Ita, agar-aramidakon iti sabon a paglaba ken pagdigus. Kaykayat dagiti tattao ti aramidko a sabon ken irekomendada pay dagita iti dadduma. Siak a mismo ti agitulod babaen iti tallo ti pilidna a motor. Tapno saanak a marigatan, nangalaak iti bisikle- ta a tallo ti pilidna a mapedalan babaen iti ima. Idu- ron ti partnerko no sumang-at ket kalpasanna, ag- lugan no sumalog dayta. Nupay marigatanak idi damo, pagragsakak unay ti mangasaba, isu nga idi 1998, nagpayunirakon. Adu ti iyad-adalak iti Biblia, ket uppat kadakuada ti nagbautisaren. Inawat met ti maysa a kabsatko a babai ti kinapudno! No madamagko no kasano a Ngem nakalkaldaang ta idi 2004, kapilitan nga agsardengak a payunir ta kimmaro ti sakit a marik- riknak gapu iti killo a durik. Nupay kasta, kanayo- nak latta a mangasaba. Ibagbaga dagiti tattao a nalatakak gapu iti maka- awis nga isemko. Talaga nga adu ti panggapuak nga agbalin a naragsak ta ti iyaadani iti Dios naimbag kaniak. - Kas insalaysay ni Sarah Maiga. OKTUBRE 15, 2015 29
'Ti Awanan Kapadasan Mamati iti Tunggal Sao' ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ "Maag ti tao a saan nga agbasbasa iti diario; ngem nakarkaro pay ti kinamaag ti tao a mamati iti basbasaenna gapu laeng ta adda dayta iti diario." pasanna, usarem ti 'pannakaawatmo a mangilasin ag- padpada iti umiso ken di umiso.' (Heb. 5:14) No kasla saan a nakappapati ti maysa a damag, mabalin a kasta dayta. Maysa pay, no mangpadakes ti impormasion, panunotem no asino ti magunggonaan no maiwaras dayta ken no adda dakes a motibo ti nagtaudan ti im- pormasion isu a kayatna nga iwaras dayta a damag. ¨ ozer, German a historiador - August von Schl ken managipablaak (1735-1809). NO SAAN a patien ti maysa a tao ti amin a naisurat iti diario iti napalabas a nasurok a 200 a tawen, saan met ngarud a nakappapati ti kaaduan a mabasa iti Internet iti maika-21 a siglo. Gapu iti moderno a teknolohia, adu itan ti maammuan nga impormasion - pudno ken saan a pudno, napateg ken saan a napateg, nasayaat ken makadangran. Masapul a napilitayo iti rumbeng a basaen wenno buyaentayo. Nangruna kadagidiay ag- dadamo nga agusar iti Internet, mabalin nga ipapanda a pudno ti maysa a damag gapu ta naidumduma wen- no agdindinamag iti Internet wenno impadamag day- ta ti maysa a gayyem babaen iti e-mail. Adda ngarud nasayaat a rason a mamakdaar ti Biblia: "Ti asinoman nga awanan kapadasan maaddaan pammati iti tunggal sao, ngem daydiay nasaldet [wenno, masirib] utoben- na dagiti addangna." - Prov. 14:15. SAAN A NAANNAD A PANAGIPASA Kayat ti dadduma ti umuna a mangiwaras iti damag gapu ta kayatda a maiturong kadakuada ti atension. Ipasada dayta iti amin a kontakda a dida man la pam- panunoten no umiso dayta wenno ammuen ti maba- lin a pagbanaganna. (2 Sam. 13:28-33) Ngem no masiribtayo, panunotentayo ti mabalin a saan a na- sayaat a resulta dayta iti reputasion ti maysa a tao wenno organisasion. Saan a nalaka nga ammuen no umiso ti maysa a da- mag. Dayta ti gapuna a bay-an lattan ti dadduma a Kasanotayo nga agbalin a masirib tapno mailasinta- yo dagiti parparbo a sarsarita wenno estoria, pana- ngallilaw, ken dagiti saan a pudno nga impormasion a makitatayo iti kompiutertayo? Umuna, isaludsodmo iti bagim: 'Naggapu kadi daytoy iti mapagtalkan ken opisial a web site wenno iti blog wenno saan nga ammo ti naggapuanna? Naikabil kadi idin kadagiti mapagtal- kan a web site a nangipakita nga ulbod ti damag?' Kal- Laglagipentayo a mabalin nga agparang manen dagiti nai- bilang idin nga ulbod a damag wenno makaallilaw ken parparbo nga estoria a no dadduma baliwanda bassit tapno agparang a kasla pudno dagita. Ipasak kadi . . . 30 TI PAGWANAWANAN
dagiti umawat iti damag ti mangpaneknek no pudno dayta wenno saan. Ngem saan kadi a mangibus met dayta iti tiempoda? Laglagipentayo a napateg ti tiem- po. (Efe. 5:15, 16) Isu nga imbes a panunotentayo, "No pagduaduaam, ipasam," nasaysayaat a panuno- tentayo, "No pagduaduaam, ibasuram!" Isaludsodmo iti bagim: 'Kanayon kadi nga agipasa- ak iti e-mail? Nagpadispensarak kadi idin kadagi- ti pinasaak gapu ta ulbod wenno saan nga umiso ti impasak nga impormasion kadakuada? Adda ka- din nangibaga kaniak nga isardengkon ti agipasa iti e-mail?' Laglagipem nga asinoman a kontakmo iti e-mail ket makausar iti Internet isu a mabalinda a maammuan dagiti impormasion a paginteresanda uray no saanmo nga ipasa dayta kadakuada. Saanda a kasapulan ti adu a nakakatkatawa nga estoria, video, wenno ladladawan. Saan met a nasayaat nga ipasa ti nairekord wenno naisurat a palawag maipa- pan iti Biblia. Maysa pay, no maipasa dagiti reperen- sia, teksto a mausar para iti panagadal iti Biblia, wen- no dagiti sungbat para iti gimong ti kongregasion, mabalin a saan nga ipateg ti maysa a kabsat ti perso- nal a panagsagana. Kitaen Ti Ministeriotayo iti Pagarian, Septiembre 2010, iti paulo a "Saludsod." daytoy nga agdindinamag nga e-mail? Ania ti aramidem no adda makitam a makadada- el a damag iti Internet maipapan iti organisasion ni Jehova? Rumbeng a saanmo a patien dayta. Marik- na ti dadduma a nasken a maammuan dayta ti sab- sabali tapno maammuan ti opinionda. Ngem no kasta ti mapasamak, agwaras laeng ti dakes nga im- pormasion. No maburiborantayo gapu iti nakitata- yo iti Internet, masapul nga agkiddawtayo iti sirib ken Jehova ken makisaritatayo kadagiti nataengan a kakabsat a lallaki maipapan iti dayta. (Sant. 1: 5, 6; Jud. 22, 23) Ni Jesus, a siuulbod a naakusa- ran, pinakdaaranna dagiti pasurotna a maidada- nesdanto ken 'siuulbod a sawen dagiti kabusor ti tunggal kita ti nadangkes a banag a maibusor kada- kuada.' (Mat. 5:11; 11:19; Juan 10:19-21) Masa- pul nga usarentayo ti "pannakabael nga agpanu- not" ken "panangilasin" tapno maammuantayo ti "tao nga agsasao iti balusingsing [wenno, ulbod] a bambanag" ken "dagidiay a ti dandanada nakillo." - Prov. 2:10-16. RAEMEN TI KALINTEGAN TI SABSABALI Masapul met a naannadtayo kadagiti nangngeg- tayo a damdamag wenno naipadamag kadatayo a kapkapadasan dagiti kakabsat. Uray no pudno day- ta, saanna a kayat a sawen a masapul a maiwaras
dayta. Mabalin nga adda dagiti gundaway a saan a nasayaat wenno saan a panangipakita iti ayat ti pa- nangiwaras iti sabsabali dagiti pudno nga estoria. (Mat. 7:12) Kas pagarigan, saan a panangipakita iti ayat wenno makapabileg ti panangiwaras iti tsismis uray no pudno dayta. (2 Tes. 3:11; 1 Tim. 5:13) Ma- balin a kompidensial ti dadduma a damag, ken nas- ken a raementayo ti kalintegan ti sabsabali a ma- ngipakaammo iti dayta nga impormasion iti umiso a tiempo ken iti umiso a pamay-an. Mabalin nga adda dagiti pagdaksanna no un-unaantayo nga ipa- damag dayta. Nalaka laeng itan nga agwaras ti damag - pudno man dayta wenno saan, napateg wenno saan, nasa- yaat wenno makadangran. Nasken a panunoten ti asinoman nga uray maysa laeng ti nangipatulodan- na iti e-mail wenno teks, mabalin a nakaparpartak nga agwaras dayta iti intero a lubong, inggagara man dayta wenno saan. Gapuna, liklikantayo koma ti agipasa a dagus iti impormasion ken iti uray sia- sino lattan. No adda mabasatayo nga agdindina- mag nga impormasion, laglagipentayo a ti ayat ket saan a managipapan, ngem saan met a nalaka a ma- matpati. Kangrunaanna, ti ayat saanna a patien da- giti makadadael a damdamag maipapan iti organi- sasion ni Jehova wenno dagiti kinaulbod maipapan kadagiti kakabsattayo nga iwarwaras dagiti adipen "ti ama ti kinaulbod," ni Satanas a Diablo. (Juan 8: 44; 1 Cor. 13:7) Makatulong kadatayo ti pannaka- bael nga agpanunot ken panangilasin tapno agba- lintayo a masirib iti panangusartayo iti nakaad-adu nga impormasion a maammuantayo iti inaldaw. Kuna ti Biblia: "Dagidiay awanan kapadasan sigura- do a tagikuaendanto ti kinamaag, ngem dagidiay nasaldet agdalungdongdanto iti pannakaammo." - Prov. 14:18. DAGITI ISALUDSODMO SAKBAY NGA AGIPASAKA: Q Mapagtalkan kadi ti naggapuan daytoy nga impormasion? Q Kompidensial kadi daytoy nga impormasion? Q Makadadael kadi impormasion? iti reputasion ti maysa daytoy nga Q Adda kadin nangibaga nga isardengkon ti agipasa iti e-mail? s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken ti dadduma pay a publikasion p Mabalin met a basaen online ti Baro a Lubong a Patarus Kitaen ti wenno i-scan ti code L I - 5 1 / 0 1 5 1 w 8 0 6 0 5 1


PRELUDIO/PROSESSIONAL/ PANNAKASINDI TI KANDELA +AYAB ITI PANAGDAYAW (Mangidalan-M; Kongregasion-K) M: O Apo, isagananakami a mangawat iti makaagas a sasao. K: Tulongam ti espirito ken pusomi a nakasagana a mangaramid iti pagayatam. Sungbat ti kongregasion(Ikanta) "My Life Is in You, Lord." My life is in you Lord; my strength is in you Lord. My Hope is in you Lord in you. Is in you, in you. M: Sapay koma ta agbalinkami a nasayaat a daga, nakasagana para iti bukel ti ayat ti Dios. K: Sapay ta agtaud ti nasayaat a bunga iti pannakaisalakan a mangidayaw iti Dios. Sungbat ti kongregasion(Ikanta) "My Life Is in You, Lord." My life is in you Lord; my strength is in you Lord. My Hope is in you Lord in you. Is in you, in you. Amen. +IMBOKASION (Amin) Dios ti saan a maugpa nga ayat, umaykami kenka iti daytoy nga aldaw iti tengnga ti panawen ti pannubok, panagapit wenno panagmumula. Iti aglawlawmi maipamatmat dagiti tanda iti panagrigat, panagtubo iti rabaw ti daga, pamilia, nasion, ti sangalubongan. Umaykami kenka ita, sapulenmi ti manangagas nga ayat ken nabuslon nga asim. Luktam kadi ti pusomi a mangawat amin nga inka ipaay ket agbalinkami a nabunga a trabahadormo. Iti nagan ni Jesus nga Apomi, Amen. HIMNO A PAGDAYAW Open my Eyes that I may See Open my eyes, that I may see, Glimpses of truth thou hast for me; Place in my hands the wonderful key, That shall unclasp and set me free. Silently now I wait for thee, Ready, my God, thy will to see Open my eyes, illumine me, Spirit divine! Open my ears, that I may hear, Voices of truth thou sendest clear; And while the wave notes fall on my ear, Everything false will disappear Silently now I wait for thee, Ready, my God, thy will to see Open my ears, illumine me, Spirit divine! Open my mouth, and let me bear, Gladly the warm truth everywhere; Open my heart and let me prepare, Love with thy children thus to share Silently now I wait for thee, Ready, my God, thy will to see Open my heart, illumine me, Spirit divine! KABLAAW/ PAKASEKNAN TI IGLESIA Pastor (P) KANTA ITI PANAGLALANGEN-LANGEN (Kantaen kas iwagayway ti ima) I love this family of God. So closely knitted into one. You have taken me into your heart And I'm so glad to be a part of God's great family (2X). PAGSISINNUBLATAN A BASAEN A LITANIA: M: Dakayo a mawaw ken awanan kuarta, umaykayo ket uminomkayo, K: Ket maipatungpal ti panggep ti sao ti Apo M: Dakayo a mabisin ngem awanan iti pateg, umaykayo ket mangankayo, K: Ket maipatungpal ti panggep ti sao ti Apo M: Dakayo a marigrigatan ngem awanan iti gungona, umaykayo ken maikonsidera, K: Ket maipatungpal ti panggep ti sao ti Apo M: Dakayo nga agipurpurruak iti bukel ngem saan nga agapit iti immulana, umaykayo ket agmula, K: Ket maipatungpal ti panggep ti sao ti Apo Amin: Inumentayo ti danum ti biag ken lak-amen ti tinapay ti langit. Itukittayo ti bukel iti nasayaat a daga, tapno apiten dagiti dadduma ti bunga dagiti trabahotayo. KARARAG ITI PANAGBABAWI: (Amin ) O Apo, pakawanennakami no nagduaduakami iti asi ken ayatmo. Aburidokami kadagiti kayatmi a gun- oden ket no mabalin magun-odmi a daras; Adda parikot iti panagur-uray ken panangtandaan nga iti panagur-uray mabalinmi a mangngeg ti bosesmo. Para kadakami, nagrigat a patien a mabalinkami a nabunga, nadam-eg a daga para iti sasom ken trabahom. Agbirokkami kadagiti pambar tapno saandaka a mangngegan, no di ket ipokusmi kadagiti tarigagaymi. Painnayadennakami kadi o Apo. Palagipannakami kadi manen iti asi ken ayatmo; ikamangmi daytoy iti nagan ni Jesus, Amen. PAMMATALGED ITI PANNAKAPAKAWAN P: Ti Dios denggenna dagiti sangit ken agasanna dagiti nasugatan a puso. Ti Dios isagsganana dagiti naimbag a banag nga umasideg. Agtalekkayo iti Dios isu a kanayon a mangay-ayat ken agtultuloy a mangayat kadakayo. Amen. KARARAG PARA ITI TATTAO Sungbat ti Gimong: Denggem O Apo * PANNAKAIBASA DAGITI TEKSTO Gen. 2:7; Salmo 121:1-2; Mateo 13:1-9, 18-23
Sungbat: Thy Word is a lamp unto my feet, and a light unto my path (2X). *MENSAHE BABAEN TI KANTA MENSAHE BABABAEN ITI SAO Rev. Edilberto Andade, UCWO President, Northwest Luzon Amburayan Conference AYAB ITI PANANGTED M: Ni Jesus impakitana ti ladawan ti nadam-eg a daga ken ti bukel nga agtubo iti nabaknang, nawadwad nga apit iti panangibagana iti Sasao ti Dios maipanggep iti parabur ken kinamannangted. Dagiti Sao ti Dios sapulenna ti nadam-eg a daga tunggal iburaytayo dagiti sagut a maawattayo, iti tunggal kanito ti biagtayo. Dagiti sagut nga idatontayo ita taraonanna dagiti mabisin iti ayat ti Dios. Ipaaytayo ti nabara a panangpasangbay nga agluppias iti sangalubongan a ti Dios ayatenna, danonenna dagiti adda iti laksid ti bakud. Ipaaytayo ngarud dagiti saguttayo ket idatontayo nga addaan panagyaman ken panagrukbab. PANANGIPAAY ITI SAGSAGUT/PAGYAMAN/ APAGKAPULLO/KARKARI ITI DIOS: DOKSOLOHIA/ KARARAG TI PAGYAMAN HIMNO ITI PANAGSERBI BEAUTIFUL WORDS OF LIFE Sing them over again to me, wonderful words of life Let me more of their beauty see, wonderful words of life Words of life and beauty teach me faith and duty. Cho: Beautiful words, wonderful words, wonderful words of life Beautiful words, wonderful words, wonderful words of life. --- Instrumental --- Christ the blessed One, gives to all wonderful words of life Sinner, list to the loving call, wonderful words of life Oh so freely given, wooing us to heaven (Cho) --- Instrumental --- Sweetly echo the Gospel call, wonderful words of life Offer pardon and peace to all, wonderful words of life Jesus, only Saviour, sanctify us forever (Cho) KARARAG ITI PANAGTALEK PAMENDISION: (P) Ti tiempo iti panaguurnong ket malpasen; ti panagsisina ket umayen. Dios iti panaguurnong ken panagsisina, idalannakami manipod iti daytoy a pagdaydyawan kadagiti lugar iti panagserbi ken kas naurnong ken ibaon ti Espirito Santo. Sapay koma ta ti Dios-Ama, Anak, ken Espirito Santo maiparbeng iti tunggal aramid para iti pakaidayawan ti naganmo. Amen. SUNGBAT: LIMA NGA AMEN POSLUDIO/RESESIONAL (Legend: M:mangidalan, K:Kongregasion; P: Pastor) (Sources: Uniting Church of Canada & mm ministry matters by Nancy C. Townley ) United Church of Christ in the Philippines NORTH LUZON JURISDICTION JULY: RURAL LIFE EMPHASIS MONTH RURAL LIFE EMPHASIS & 6th SUNDAY AFTER PENTECOST July 12, 2020 It is always our privilege to continue to care for the gardens of God and in them help grow food and fiber to feed and clothe the children of God's creation... from the Book of Common worship


5. Pakanen dagiti Bulate Dagiti bulate ket masapul a mangan tapno adda maitakki da nga isu ti vermicast. Mabalin a ti pagapuan ti kanen dagiti bulate ket manipud iti nag-ukisan iti nadumaduma a basura iti kusina kas kadagiti natnateng. Mabalin met nga usaren ti bulong ken puon ti saba. Tadtaden a nalaing dagitoy tapno nalaka a marunot wenno marupsa. Panagkolekta ti Vermicompost Mabalin nga apiten dagiti vermicompost kalpasan ti 45 nga aldaw. Panagusar iti Vermicompost • Usaren a kas abono iti mula. No iti panag-transplant iti mula, agusar iti sanga- rakem a vermicompost iti pagmulaan. Usaren met a kas top-dressing wenno alep-ep (mulch) iti puon iti mula.
Ilaok iti daga iti ratio a 1:1 nga agserbi a potting medium weno pagmulaan.
Naadaw iti: Inreproduced ti: Department of Agriculture AGRICULTURAL TRAINING INSTITUTE Regional Training Center-Cordillera Administrative Region BSU Compound, La Trinidad, Benguet Tel. Nos. (074) 422-2375 /422-7460 email: Department of Agriculture AGRICULTURAL TRAINING INSTITUTE Regional Training Center-Cordillera Administrative Region BSU Compound, La Trinidad, Benguet Tel. Nos. (074) 422-2375 /422-7460 email:
Anya ti Vermicomposting? Ti vermicomposting ket maysa nga wagas ti panagcompost iti basura kas kadagiti mula, root, garami, takki ti ayop, basura iti kusina ken dadduma pay babaen iti tulong ti bulate tapno agbalin nga organic fertilizer. Vermi (bulate) + compost (basura) = vermicomposting Dagiti Kasapulan iti Vermicomposting Dagiti basura nga adda kadagiti arubayan kas kadagiti root, bul-bulong, ukis ti natnateng ken prutas, dayami, takki ti nuwang baboy, kalding wenno baka ken dadduma pay nga mabulbulok nga nateng, prutas ken makan. African Night Crawler - daytoy ket klasi ti bulate nga recomendado para iti panangprocessor iti vermicomposting. Vermibed wenno pagyanan ti bulate ken pangikkan ti kanen da: Semento/hollow blocks Kayo/kawayan Plastic wenno net nga addaan iti rukod nga 1m x 3m x 1ft wenno 1m x 3m x 2ft. Pagsayaatan iti Vermicomposting Dagiti basura ket agbalin nga abono iti mula • Nabaknang iti organic carbon, nitrohino, phosphorus, ken addaan itoy iti macro ken micro nutrients. Papintasin na ti daga - pisikal, kemical ken biological nga kasasaad. Mabawasan ti panagusar iti kemikal nga abono nga ito ti mangdadael iti daga, mula ken iti tao. Dagiti Kasapulan... 1. Container Kayo wenno "plastic container" ket mabalin nga mausar. Kasapulan laeng nga abotan iti nagsinumbangir ken iti obet ti container tapno adda ti pagayosan ken pagnaan iti angin. 2. Bulate Naduma-duma dagiti klase ti bulate, dagitoy ket viz. Eisenia foetida (Red earthworm), Eudrilus eugeniae (night crawler), Perionyx excavatus etc. Diay nalabbaga nga bulate (red earthworm) ket isu kapintasan gapu iti nabiit a panagado da ken panangiconvert da iti organico a abono manipud 45 enggana 50 nga aldaw. 3. Kama wenno "Bedding" Dagiti sumagmamano nga mateyals a kasapulan: • Napirsay-pirsay a newspapers • Napirsay-pirsay a cardboard • Napirsay-pirsay a bul-bulong • Natadtad a garami • Namagaan nga root • Sangka gemgem a daga nga isu pag-kutkutan ti bulate. 4. Pannaka taripato ken panagmentinar iti kama (beds) Sibugan ti kama tapno mamintinar ti kinabasa iti salansan wenno bed (60% ti kabasa na). Linisan iti arubayan ken bantayan kanayon a no adda iti kabusor iti vermin (bulate) kas koma iti manok, billit, tukak, abuos, barairong gayaman ken dadduma pay. Mabalin nga aladan iti "net" diay kama tapno malapdan dagiti kabusor.