Umimdengka iti Dios ket Agbiagka nga Agnanayon
Ti Dios ket kas iti naayat nga ama. 1 Pedro 5:6, 7 Ti Dios ti Namarsua kadatayo. Isu ket maseknan kadatayo. No kasano a ti masirib ken naayat nga ama sursuruanna dagiti annakna, ti Dios isursurona met kadagiti amin a tattao ti kasayaatan a wagas ti panagbiag. Ipalpalgak ti Dios dagiti napapateg a kinapudno a mangyeg kadatayo iti ragsak ken namnama. No umimdengka iti Dios, iwanwan ken salaknibannaka ken tulongannaka a mangrisut kadagiti parikut. Ngem saan la a dayta - agbiagkanto iti agnanayon! Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto iti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Umimdengka iti Dios ket Agbiagka nga Agnanayon Listen to God and Live Forever Nayimprenta Marso 2016 Iloko (ll-IL) 2011 WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIA Dagiti Nangipablaak Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., Wallkill, New York, U.S.A. Made in Japan Kasanotayo nga Umimdeng iti Dios? PANID 4 Siasino ti Pudno a Dios? PANID 6 Kasano Idi ti Biag Idiay Paraiso? PANID 8 Ania ti Imbunga ti Panagimdengda ken Satanas? PANID 10 Ti Sangalubongan a Layus - Siasino Dagiti Immimdeng ken Siasino ti Saan? PANID 12
Kuna ti Dios: "Umaykayo kaniak. Umimdengkayo, ket . . . [agtalinaedkayo] a sibibiag." Isaias 55:3 Ania ti Masursurotayo iti Sangalubongan a Im-imdengannatayo Kadi ni Jehova? Layus? PANID 14 PANID 24 Siasino ni Jesus? PANID 16 Ania ti Kaipapanan Kenka ti Ipapatay Kasanoka a Maaddaan iti Naragsak a Biag ti Pamilia? PANID 26 ni Jesus? PANID 18 Ania ti Masapul nga Aramidentayo Tapno Kaano a Dumteng ti Paraiso? PANID 20 Ania a Bendision ti Agur-uray Kadagidiay Maay-ayo ti Dios? PANID 28 Kasanom a Maipakita ti Kinasungdom ken Agimdeng iti Dios? PANID 22 Jehova? PANID 30
Kasanotayo nga Umimdeng iti Dios? Ti pudno a Dios binilinna dagiti lallaki a mangisurat kadagiti kapanunotanna iti maysa a sagrado a libro. Dayta a libro ket isu ti Biblia. Naglaon dayta kadagiti napapateg nga impormasion a kayat ti Dios a maammuam. Ammo ti Dios no ania ti kasayaatan nga agpaay kadatayo, ken isu ti Gubuayan ti amin a sirib. No umimdengka kenkuana, agbalinka a pudpudno a masirib. - Proverbio 1:5. Kayat ti Dios a ti Biblia ket basaen ti amin a tao ditoy daga. Magun-odanen daytoy iti adu a lenguahe. No kayatmo ti umimdeng iti Dios, masapul a basaem ken tarusam ti Biblia. 4 Makisarsarita ti Dios kadatayo babaen ti Biblia. 2 Timoteo 3:16
Matulongandaka dagiti Saksi ni Jehova a mangtarus iti Biblia. Iti intero a daga, isursuroda ti kinapudno maipapan iti Dios. Awan ti aniaman a bayadam no makipagadalka kadakuada. Adda pay masursurom maipapan iti Dios no mapanka iti Kingdom Hall dagiti Saksi ni Jehova. Ti sao ti Dios ket kinapudno. - Juan 17:17. Apay a makapagtalektayo iti Dios? - Numeros 23:19. Umim-imdeng dagiti tattao iti sadinoman a lugar. Mateo 28:19 5
Siasino ti Pudno a Dios? Maymaysa laeng ti pudno a Dios. Jehova ti naganna. (Salmo 83:18) Isu ket maysa nga Espiritu isu a saantayo a makita. Ay-ayatennatayo ken kayatna nga isu ket ayatentayo met. Kayatna pay nga ayatentayo dagiti sabsabali. (Mateo 22:35-40) Isu ti Kangatuan ken ti Namarsua iti amin a banag. Ti immuna kadagiti amin a pinarsua ti Dios ket maysa a mannakabalin nga espiritu a persona, a napanaganan idi agangay iti Jesu-Kristo. Pinarsua met ni Jehova dagiti anghel. Pinarsua ni Jehova ti amin a banag idiay langit . . . 6
Ni Jehova a Dios pinarsuana dagiti bituen kasta met ti daga ken ti amin nga adda iti dayta. - Genesis 1:1. Ni Adan, a kaunaan a tao, ket binukelna manipud iti tapok iti daga. - Genesis 2:7. Apay a rumbeng a dayawentayo ni Jehova? - Isaias 42:5. Ania ti sumagmamano kadagiti kualidad ti Dios? - Exodo 34:6. ken iti daga. Apocalipsis 4:11 7
Kasano Idi ti Biag Idiay Paraiso? Inaramid ni Jehova ti immuna a babai a ni Eva, sa intedna ken Adan tapno agbalin nga asawana. - Genesis 2:21, 22. Pinarsua ida ni Jehova nga addaan iti perpekto nga isip ken bagi, nga awan ti aniaman a pakapilawanda. Ti pagtaenganda ket ti hardin ti Eden, a nakapimpintas a lugar nga addaan kadagiti karayan, animal, ken agbunga a kaykayo. Nakikomunikar ni Jehova kadakuada; insurona ida. No dimngegda koma kenkuana, agbiagda koma nga agnanayon iti Paraiso a daga. Nakaad-adu ti inted ni Jehova a naimbag a banag kada Adan ken Eva. Genesis 1:28 8
Adda maysa nga anghel a nagrebelde iti Dios. Dayta a nadangkes nga anghel ket isu ni Satanas a Diablo. Impakita ni Jehova kada Adan ken Eva ti maysa nga agbungbunga a kayo idiay hardin ket imbagana a no manganda iti dayta, sigurado a matayda. Saan a kayat ni Satanas nga agtulnog da Adan ken Eva ken ni Jehova. Gapuna, inusarna ti maysa a serpiente a mangibaga ken Eva a no mangan iti bunga dayta a kayo, isu ket saan a matay no di ket agbalin a kas iti Dios. Kinaulbod la ketdi dayta. - Genesis 3:1-5. Imbaga ti Dios a saanda a kanen ti bunga ti maysa kadagiti kayo. Genesis 2:16, 17 9
Ania ti Imbunga ti Panagimdengda ken Satanas? Dimngeg ni Eva iti serpiente ket nangan iti bunga. Intedna ken Adan ti dadduma ket nangan met. Saan nga umiso ti inaramidda - basol dayta. Gapuna, pinagtalaw ida ti Dios iti Paraiso a pagtaenganda. Nagrigat ti biagda ken dagiti annakda. Limmakay ken bimmaketda ken natayda. Saanda a napan iti lubong dagiti espiritu no di ket awandan. 10 Saan a nagtulnog da Adan ken Eva iti Dios isu a natayda. - Genesis 3:6, 23
Mataytayo gapu ta nagtaudtayo amin kada Adan ken Eva. Dagiti natay ket saan a makakita wenno makangngeg wenno makaaramid iti aniaman. - Eclesiastes 9:5, 10. Saan a pinanggep ni Jehova a matay dagiti tattao. Iti din agbayag, riingennanto dagidiay matmaturog ken patay. No umimdengda kenkuana, agbiagdanto iti agnanayon. Apay a mataytayo? - Roma 5:12. Awanton ni patay. - 1 Corinto 15:26. Dagiti natay ket kas iti tapok nga awan biagna. Genesis 3:19 11
Ti Sangalubongan a Layus - Siasino Dagiti Immimdeng ken Siasino ti Saan? Naaddaan da Adan ken Eva kadagiti annak, ket immadu dagiti tattao iti daga. Idi agangay, nakikadua ti dadduma nga anghel iti iyaalsa ni Satanas. Bimmabada ditoy daga ket naglasagda a kas tao tapno maasawada dagiti babbai. Saan nga ordinario a tattao ti impasngay dagitoy a babbai. Naranggas ken napipigsada. Napno ti lubong kadagiti tattao nga agar-aramid iti dakes. Kuna ti Biblia: "Ti kinadakes ti tao naruay iti daga ken tunggal pagannayasan ti pampanunot ti pusona dakes laeng iti amin a tiempo." 12 Dakes ti aramid ti kaaduan a tattao idi kaaldawan ni Noe. Genesis 6:5
Naimbag a tao ni Noe. Imbaga ni Jehova ken ni Noe a dadaelenna dagiti nadangkes a tattao babaen ti sangalubongan a layus. Imbaga pay ti Dios ken ni Noe a mangaramid iti nakadakdakkel a bangka, a maawagan iti daong. Iserrekna iti dayta ti amin a kita ti animal ken dita met ti pagyananda a sangapamiliaan. Pinakdaaran ni Noe dagiti tattao maipapan iti um-umay a Layus, ngem saanda a nangipangag. Adda dagidiay nangkatkatawa ken Noe; adda met dagidiay nangbusor kenkuana. Idi nalpasen ti daong, inserrek ni Noe dagiti animal. Impangag ni Noe ti Dios ket nangaramid iti daong. Genesis 6:13, 14, 18, 19, 22 13
Ania ti Masursurotayo iti Sangalubongan a Layus? Nagtudtudo iti napigsa iti las-ud ti 40 nga aldaw ken 40 a rabii, ket natinep ti intero a daga. Natay amin a nadangkes a tattao. Dagiti nagrebelde nga anghel pinanawanda ti natauan a bagida ket nagbalinda a demonio. Nakalasat dagidiay adda iti uneg ti daong. Nupay natay met laeng da Noe ken ti pamiliana idi agangay, pagungarento ida ti Dios nga addaan iti namnama nga agbiag nga agnanayon. 14 Ti Dios dinadaelna dagiti nadangkes ngem inispalna ni Noe ken ti pamiliana. Genesis 7:11, 12, 23
Ni Satanas ken dagiti demoniona agtultuloy nga al-allilawenda dagiti tattao. Kas idi kaaldawan ni Noe, adu met ita ti saan a mangipangpangag iti naayat a panangiwanwan ni Jehova. Iti din agbayag, dadaelenton ni Jehova dagiti amin a nadangkes. - 2 Pedro 2:5, 6. Ti dadduma a tattao ket kas ken Noe. Im-imdenganda ti Dios ken agtultulnogda kenkuana; isuda dagiti Saksi ni Jehova. Piliem ti dalan nga agturong iti biag. - Mateo 7:13, 14. Dagiti nadangkes ket madadaelto; dagiti naemma tagiragsakendanto ti talna. - Salmo 37:10, 11. Ti Dios dadaelennanto manen dagiti nadangkes ken isalakanna dagiti nalinteg. Mateo 24:37-39 15
Siasino ni Jesus? No kayattayo nga ay-aywen ni Jehova, masapul nga imdengantayo ti sabali pay a napateg a persona. Sakbay pay a pinarsua ni Jehova ni Adan, nabayagen a pinarsuana ti maysa a mannakabalin nga anghel idiay langit. Idi agangay, daytoy nga anghel ket imbaon ni Jehova a mayanak idiay Betlehem babaen iti maysa a birhen nga agnagan Maria. Ti ubing ket napanaganan iti Jesus. - Juan 6:38. Idi nagbiag ni Jesus ditoy daga kas tao, naan-anay nga imparangarangna dagiti kualidad ti Dios. Isu ket naasi, naayat, ken nalaka a maas-asitgan. Situtured nga insurona kadagiti tattao ti kinapudno maipapan ken Jehova. 16 Ni Jehova imbaonna ni Jesus ditoy daga. 1 Juan 4:9
Inagasan met ni Jesus dagiti masakit ken pinagungarna dagiti dadduma. Dagiti lider ti relihion sinugsoganda dagiti Romano a mangsaplit ken mangpapatay ken ni Jesus. Dagiti lider ti relihion ginurada ni Jesus gapu ta imbutaktakna dagiti palso a sursuroda ken dagiti dakes nga aramidda. Apay a napateg nga ammuem ti maipapan ken Jesus? - Juan 17:3. Ania ti inaramid ni Jesus idiay langit sakbay nga immay ditoy daga? - Colosas 1:15-17. Inaramid ni Jesus ti naimbag ngem isu ket nagurgura. 1 Pedro 2:21-24 17
Ania ti Kaipapanan Kenka ti Ipapatay ni Jesus? Tallo nga aldaw kalpasan ti ipapatay ni Jesus, simmarungkar ti sumagmamano a babbai iti nakaitanemanna ngem awanen ti nagyanna. Ni Jehova pinagungarnan ni Jesus. Di nagbayag, nagpakita ni Jesus kadagiti apostolna. Ania "dagiti isupapak" ti basol? - Roma 6:23. Linuktan ni Jesus ti dalan nga agturong iti agnanayon a biag. - Roma 5:21. Wen, ni Jehova pinagungarna ni Jesus kas mannakabalin ken imortal nga espiritu. Ti panagsubli ni Jesus idiay langit ket nakita dagiti adalanna. 18 Natay ni Jesus tapno agbiagtayo. Juan 3:16
Inted ni Jesus ti biagna tapno mabayadan ti subbot nga agpaay iti sangatauan. (Mateo 20:28) Babaen ti subbot, inikkannatayo ti Dios iti gundaway nga agbiag nga agnanayon. Ni Jehova dinutokanna ni Jesus kas Ari nga agturay iti daga. Kaduananto ti 144,000 a matalek a tattao a mapagungar nga agbiag idiay langit. Ni Jesus ken ti 144,000 ti mangbukel iti nalinteg a nailangitan a gobierno - ti Pagarian ti Dios. - Apocalipsis 14:1-3. Ti Pagarian ti Dios pagbalinennanto ti daga a paraiso. Awanton ti gubat, krimen, kinapanglaw, ken bisin. Maaddaanton dagiti tattao iti pudpudno a ragsak. - Salmo 145:16. Ania dagiti bendision nga itden ti Pagarian ti Dios? - Salmo 72. Masapul nga ikararagtayo nga umay koman ti Pagarian ti Dios. - Mateo 6:10. Ti Dios pinagungarna ni Jesus ken pinagbalinna nga Ari ti Pagarian ti Dios. Daniel 7:13, 14 19
Kaano a Dumteng ti Paraiso? Naipakpakauna iti Biblia ti adu kadagiti bambanag a mapaspasamak ita. Mabasatayo iti dayta a dagiti tattao ket managayatto iti kuarta, nasukir kadagiti nagannak, narungsot, ken managayat iti ragragsak. Addanto gubgubat, kinakirang ti taraon, napipigsa a ginggined, ken nasaknap a sakit. Dagitoy ket mapaspasamak itan. Imbaga pay ni Jesus a maikasabanto ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian iti intero a daga. - Mateo 24:14. Dagiti riribuk ditoy daga paneknekanna a mabiiten nga agtignay ti Pagarian ti Dios. Lucas 21:10, 11; 2 Timoteo 3:1-5
Mabiiten a dadaelen ni Jehova dagiti amin a nadangkes. Dagidiay umimdeng iti Dios ket makalasatto nga agturong iti nalinteg a baro a lubong, a sadiay ket awanton ti buteng. Dagiti tattao ket agtalek ken ayatendanto ti maysa ken maysa. Madusanto ni Satanas ken dagiti demoniona. Ania ti imbaga ni Jesus a mapasamak iti kaaldawantayo? - Mateo 24:3-14. Madadaelto dagiti nadangkes. - 2 Pedro 3:7. Ti Pagarian ikkatennanto ti amin a kinadangkes. 2 Pedro 3:13 21
Ania a Bendision ti Agur-uray Kadagidiay Agimdeng iti Dios? Panunotem dagiti bendision a tagiragsakemto no agimdengka ken Jehova! Maaddaankanto iti perpekto a salun-at; awanton ti masakit wenno baldado. Awanton dagiti dakes a tattao, ken mapagtalkamton ti amin. Awanton ti ut-ot, panagleddaang, wenno panagsangit. Awanton ti lumakay wenno bumaket ken awanton ni patay. 22 Mapagungarto ditoy daga ti kaaduan kadagiti natay. Aramid 24:15
Kakaduamto dagiti gagayyem ken kapamiliam. Talaga a makaparagsak ti biag idiay Paraiso. Awanton ti pagbutngam. Nakaragragsakto dagiti tattao. Ti Pagarian ti Dios pagpatinggaennanto ti amin a panagsagaba. Apocalipsis 21:3, 4 23
Im-imdengannatayo Kadi ni Jehova? Ni Jehova ket "Managdengngeg iti kararag." (Salmo 65:2) Kayatna a makisaritatayo kenkuana a naimpusuan. Ni Jehova laeng ti pagkararagam, awanen ti sabali. Insuro kadatayo ni Jesus no kasano ti agkararag. - Mateo 6:9-15. Siasino dagiti imdengan ti Dios? - Salmo 145:18, 19. 24 Im-imdengan ti Dios dagiti kararagtayo. 1 Pedro 3:12
Ikararagmo a maaramid koma ti pagayatan ti Dios idiay langit ken ditoy daga. Kiddawem ken Jehova a tulongannaka nga agaramid iti naimbag. Mabalinmo met nga ikararag ti maipapan iti taraon, panggedan, pagtaengan, kawes, ken salun-at. Agkararagka baeten iti nagan ni Jesus kas panangipakita nga ap-apresiarem ti inaramidna para kenka. Im-imdengan ni Jehova dagiti tattao a mangar-aramid iti umiso. - Proverbio 15:29. Saanka a maringgoran. - Filipos 4:6, 7. Adu ti mabalintayo nga ikararag. 1 Juan 5:14 25
Kasanoka a Maaddaan iti Naragsak a Biag ti Pamilia? Ti pagalagadan ti Dios ket, maysa laeng a lalaki ken maysa laeng a babai ti mabalin nga agassawa. Ti naayat nga asawa a lalaki tratuenna ti asawana buyogen ti kinadungngo ken pannakaawat. Ti asawa a babai ket masapul a makitinnulong ken lakayna. Dagiti annak ket masapul nga agtulnog kadagiti dadakkelda. 26 Ayat ti tulbek ti naragsak a pamilia. Efeso 5:33
Kuna ti Sao ti Dios, ti Biblia, a ti asawa a lalaki rumbeng nga ayatenna ti asawana a kas iti bukodna a bagi ken ti asawa a babai ket rumbeng a maaddaan iti nauneg a panagraem ken lakayna. Dakes ti makidenna iti saanmo nga asawa. Dakes met ti poligamia. Ti Sao ni Jehova isursurona kadagiti pamilia no kasanoda nga agbalin a naragsak. Agtalinaedka a nadalus iti moral. - 1 Corinto 6:18. Ayatem, suruam, ken salaknibam dagiti annakmo. - Deuteronomio 6:4-9. Agbalinka a naasi ken nasungdo. Colosas 3:5, 8-10 27
Ania ti Masapul nga Aramidentayo Tapno Maay-ayo ti Dios? No ay-ayatentayo ni Jehova, saantayo nga aramiden dagiti banag a kagurana. Saan a kayat ni Jehova nga agtakaw, agbartek, wenno agdrogatayo. Kagura ti Dios ti panangpapatay, aborsion, ken homoseksualidad. Saanna a kayat nga agbalintayo a naagum wenno mannakiriri. Masapul a saantayo nga agdayaw kadagiti idolo wenno makiraman iti espiritismo. Ania ti panangmatmat ti Dios iti panagsalamangka? - Deuteronomio 18:10-12. Apay a saan a rumbeng nga agdayawtayo kadagiti idolo? - Isaias 44:15-20. Iti Paraiso a daga, awanton dagiti tattao nga agar-aramid iti dakes. 28 Saanka nga agaramid iti dakes. 1 Corinto 6:9, 10
Masapul nga ikagumaantayo a tuladen ti Dios tapno agbalintayo a makaay-ayo kenkuana. Ipakitam ti ayat kadagiti sabsabali babaen ti panagbalin a naasi ken managparabur. Agbalinka a napudno. Agbalinka a naasi ken manangpakawan. Ibagam kadagiti sabsabali ti maipapan ken Jehova ken kadagiti dalanna. - Isaias 43:10. Tuladem ni Jehova. - 1 Pedro 1:14-16. Ipakitam ti ayat. - 1 Juan 4:7, 8, 11. Agaramidka iti naimbag. Mateo 7:12 29
Kasanom a Maipakita ti Kinasungdom ken Jehova? Saanka a makiraman iti aniaman a kaugalian a saan a maitunos iti Biblia. Kasapulan ti tured tapno maaramidmo daytoy. Saluadan ni Jehova dagidiay nasungdo kenkuana. - Salmo 97:10. 30 Dumasigka iti Dios. 1 Pedro 5:6-9 Saanka a makiraman kadagiti napolitikaan nga aramid dagiti nasion; saanda a supsuportaran ni Jehova ken ti Pagarianna.
Makitimpuyogka kadagiti Saksi ni Jehova; matulongandaka a makisinninged iti Dios. Itultuloymo ti agsursuro maipapan iti Dios ken ikagumaam a tungpalen dagiti bilbilinna. No natibkerton ti pammatim, masapul nga idedikarmo ti biagmo ken Jehova ken agpabautisarka. - Mateo 28:19. Umimdengka iti Dios. Basaem ti Biblia, ken agpatulongka kadagiti Saksi ni Jehova a mangtarus iti dayta. Kalpasanna, iyaplikarmo dagiti maadalmo. No aramidem dayta, agbiagkanto iti agnanayon. - Salmo 37:29. Agbabawika ket mapakawanka. - Aramid 3:19. Magnaka iti dalan nga agturong iti biag. - Mateo 7:13, 14. Mangaramidka iti umiso a desision - umimdengka iti Dios. Mateo 7:24, 25 31
s 0 2 7 0 7 1 L I - l l


Doc2Doc Panangsungbat Kadagiti Pagpatinggaan-ti-Biag (End-of- Life) A Saludsod Ti Mangngagas Nasken ti relasyon mo kadagiti pasyente tapno masigurado a maawatda ti taripato a talaga a kayatda. Tulungan dagiti mangngagas ti Doc 2 Doc a mangted iti apagiso nga impormasyon ken up-to-date a taripato kadagiti pasyente nga agdamag panggep kadagiti pagpilian ti end-of-life. Mabalin a nakarigrigat a pagtutungtungan ti pagpatinggaanen a sakit ken saanen a maliklikan a pannakatay ti pasyente. Narigat nga ammoen no kaano nga ibuksilan dagiti isyu, ken no ania dagiti masnop a pagtungtungan. Mabalin a karaman ti manarimaan a pagsasaritaan panggep kadagiti tuntun-uyen a taripato ti tunggal pasyente ti komunikasyon ti mangngagas maipanggep kadagiti pagpilian iti end-of- life. Makatulong kadagiti pasyente a mangtingiting kadagiti benepisyo ken parikot ti naduma-duma a pagpilian ti panagagas, ken mangiplastar kadagiti desisyon ti panagagas no ania ti kapapatgan kadakuada ti pannaka-ammo nga iburaymo. Iti apagiso, masapul a mangrugi a sigud dagitoy a panagtutungtong kalpasan a sumrek ti sakit iti abansado wenno pagpatinggaan ken agtultuloy ti panagdur-as dayta a sagubanit. Pagalaan a nairanta kadagiti eksperyensyado a mangngagas, idiyaya kenka ti Doc 2 Doc ti masindadaan a maaramat, libre, kumpidensyal a konsultasyon iti telepono ti maysa kadagiti eksperyensyado a direktores ti medikal, tungal maysa addaan iti tawtawen nga eksperyensya iti end-of- life a medikal a taripato. Nakasagana nga agur-uray dagiti mangngagas mi iti Doc 2 Doc nga addaan impormasyon ken panangidalan tapno imanehar dagiti narigat a desisyon ti end-of-life. Tawagan dakami iti aniaman nga oras: 800.247.7421. Maaramat iti 800.247.7421,mabalin a karaman a pagtungtungan iti konsultasyon mo ti: " Hospice, pangpakalma a taripato ken epektibo nga ut-ot ken pannakamanehar ti sintoma; " Panagresponde iti rekuwesta ti pasyente para iti tulong a manggun-od iti natalna nga ipapatay; " Mapagtalkan nga impormasyon para kadagti pasyente panggep kadagiti isyu ti end-of-life ken abansado a panagplano; " Tulong iti pannakatay (Aid in dying) - maysa a medikal a panagsanay no sadino a ti naidalit iti sakit, nasimbeng ti panunotna a nataengan ket mabalin nga agrekuwesta iti reseta para iti agas a mabalinda nga aramaten iti tiempo a kayatda tapno magun-od ti natalna nga ipapatay; " Komunikasyon kadagiti pasyente, pasmayutiko ken miyembro ti pamilya, agdama a pagalagadan ti klinikal a panagsanay, ken masinonoo a linlinteg a makaapekto iti end-of-life a taripato; " Ti pannakaipakat ti boluntaryo a panagsardeng a mangan ken uminom (VSED) para iti mairanta nga ipapatay, karaman ti maikanatad a suporta a taripato; " Panagresponde kadagiti panagamad panggep iti pannakaibabawi ti pangpreserba ti biag nga agas; " Dagiti kalasag ken kasayaatan a medikal a panagsanay para iti pannakatay a kontrolado ti pasyente. Ti Doc 2 Doc ket programa ti Kaasi ken Pagpilian (Compassion & Choices), ti immuna kadagiti inisyatibo tapno mapasayaat ti taripato ken palawaen ti pagpilian iti end of life. Iti nalabesen a 30 tawen, inted mi ti tulong ken edukasyon para kadagiti indibidwal, dagiti ipatpategda ken dagiti propesyonal iti taripato ti salun-at tapno mangbangon iti kagimungan no sadino nga awaten ti tao ti state-of-the-art a taripato ti salun-at ken kumpleto a pagpilian para iti komportable, nadayaw ken kontrolado nga ipapatay.


SPRING 2007 TIMPuYOG OFFICERS & CLASS REPRESENTATIvES Sarah Agag Richard Rivera Roxanne Taylan Vincent Evangelista Lucianne Pukahi Rachelle Aurellano James Funtanilla Chris Mallanao Amy Trilles Rod Antalan John Henry Acidera Calvin Bagaoisan President VP- Administration VP- Public Relations Treasurer Recording Secretary Corresponding Secretary Historian Historian Historian Sergeant-at-Arms Sergeant-at-Arms Sergeant-at-Arms Angel Maginsay Katrina Menor Janelle Funtanilla James Ramos Jeremy Sabugo Kristen Macadamia Rep 102-01 Rep 102-01 Rep 102-01 Rep 102-02 Rep 102-02 Rep 102-02 Julius Soria Clemen Montero Advisor Advisor 7 0 0 2 g n i r p S a r e v R i G d r a h c R y b i n g s e D i t u o y a L Kayaw ken Parabur ti Sao: POETRY READING, WRITING WORKSHOP AND DRAMATIC PERFORMANCE IN ILOKANO Serye I: Concept Jueves, Febrero 15, 2007 10:30 A.M.-12:15 P.M. Campus Center Executive Dining Room Ni Aurelio S. Agcaoili, PhD Ilokano and Philippine Drama and Film Program HIPLL, UH Manoa Daton ti Timpuyog: Ilokano Student Association Unibersidad ti Hawai`i iti Manoa Panagrurusing 2007 Programa iti babaen ti Associated Students of the University of Hawaii & Student Activity and Program Fee Board Inisponsoran ti ILOKANO 202 & Prop. Precy Ll. Espiritu ken ti Ilokano and Philippine Drama and Film Program UH Manoa e r o o M t t a y H t s i t r A ) m c 0 0 1 x m c 0 0 1 ( " 0 4 x " 0 4 s a v n a C n o l i O | s e n p p i i l i h P s n o s s e L g n i t i r W
1 Maipapan iti Umuna a Lektiur ken Panagpanday Iti daytoy a lektiur ken panagpanday iti sensibilidad a ma- sapul iti panagsurat iti daniw, madakamat dagiti kangrunaan unay nga elemento kas koma kadagiti awan patinggana a posibilidad ti leng- guahe. Ni mannaniw nga Ilo- kano ket di bumurong a disipulo ti leng- guahe, adipen isuna dagiti misterio ken salamangka nga ikut daytoy, ken kasta met kankanayon a mangtaktakuat kada- giti sorpresa nga adda kadagiti bed- deng ti sao ken balikas tapno iti kasta ket ditana a makita ti kayaw ken parabur ti sao. Babaen kadagiti praktikal a panag- imuestra tapno iti kasta ket marang- tayan ti baet ti konsepto ti daniw ken ti realidad ti daniw nga adda iti papel, paneknekan daytoy a serye a no la ket ta ti maysa nga agregget nga ag- daniw ket silulukat ti puso ken nakem ken isipna, mabali- nanna a sulisogen ti balikas - ti sagrado a sao - tapno iti kas- ta ket makapartuat daytoy iti maysa a lubong ni padas a naitag-ay iti lebel ti arte. Tibak Ania, ngarud, ania ngarud, nagannak a kabsat, Ania koma a pakinakem ken isip ti innak ipakat, Ania koma a panglapped ti innak maaramat, Pangabbed iti rugso ti inauna a mannakigubat? Ay, ket epiko ti sarindaniw ti ina ken anak, Agdangadang ta agdangadang ti aginak, Siak ti daram, kuna ti maysa, siak ti lasag, Siak ti tured, kuna ti maysa, siak ti sadag. Ita, diak ammo ti rikna ti ama a nangisungsong, Nangiparipirip iti sangariwriw a sabidong ti gimong, Nangikasaba iti anag ti baro a kinalinteg, Nakiriri iti Edsa, nakipagpaksiat balitungeg. Awatek baed a pammadayaw iti umuna a surat, Awatek a sipupudno ti sorpresa dagiti darikmat, Ta siak ket ama met dagiti isip nga agwaywayas, Ta siak ket mannaniw met ti nakem a naimnas. 26
25 Tibak Ala, adi, pagyamanak ti salmo iti surat Daytay man panangam-ampogmo kaniak, Tay panangipalnaadmo iti kinagasat, Ta kakaisuna a barok ket agtibaktibak. Ay, kunam pay, siakto ngatan ti kararagsakan Sungok agdiwig dinto ngatan masingdanan, Agrag-o ta agrag-o ti pusok ken kallidan, Agpaggaakak nga aggarakgak sagpaminsan. Mayat ta kunam, adi, mayatak, dika pilawen Ta ania aya ti pakasaritaan a nainawen, Sarita ti pagilian a dita nakipagtignayan, Duata a barrairong iti puso ti panglakayen. Kuna ti barok kaniak, dika man, amak, Dika man ketdi aginkukuna a mayatak, Siak a makigingginamol iti amin a rigat, Siak a mangiramram iti pagsayaatak. Diak ikankano ti rigat, kuna ti anak, Diak ballasiwen dagiti waig a rapas, Diak mangbaybay-a, diak paiwasiwas, Diak itulok pannakaaradas ti arasaas. Mamatiak kadagiti ubing a sardam ken rabii, Mamatiak kadagiti maitukit a kaasi iti ili, Mamatiak iti gasat ti makiginnasanggasat, Mamatiak iti mabannawagan a daliasat. Isu nga ama, kuna ti kanagnagan nga anak, Dimo koma pagdanagan dana a kukuak, Dimo koma ipawil ti turong ti sirmatak, Ipabus-oymo koma ti pakawayawayaak. Kayaw ken Parabur ti Sao: POETRY READING, WRITING WORKSHOP AND DRAMATIC PERFORMANCE IN ILOKANO Serye I: Concept I. Panglukat a Seremonia Sarah Agag Presidente, Timpuyog Richard Rivera Bise Presidente- Administrasion, Timpuyog II. Ti Kontexto ti Daniw iti Kultura Ilokana Prop. Precy Ll. Espiritu Propesora, Ilokano 202 III. Ti Konsepto ti Daniw nga Ilokano: Ti Panagadda ti Daniw Manipud iti Awan Dr. Aurelio S. Agcaoili Maipapan iti Lektiurer ken Mammanday Premiado a mannurat ni Aurelio S. Agcaoili iti tallo a lengguahe: Ilo- kano, Ingles, ken Taga- log/Filipino. Nangabak ti kaudian a koleksi- onna, ti "Agwarsitayo iti Bagas," iti umuna a gungguna iti 2006 Poetry Prize in Ilo- kano nga intuyang ti National Language Co- mission (Komisyon ng Wikang Filipino), Re- publika ti Filipinas. Adun dagiti pammadayaw a naawatna. Mairaman kadagitoy a pammadayaw ti Cultural Center of the Philippines, ti Col- lantes Prize, ti Centen- nial Literary Prize, ti Palanca Awards, GRAAFIL, ken ti Gumil Filipinas Awards. 2
Tibak Imasentay dagiti kanito ti panagsasangotayo Kas iti panangimastayo iti sinam-it Kalpasan ti mamitlo a panagtig-ab. Maalay-ayan ti bubussog a rikna Ket agbiroktay manen iti maipapel iti isip Tapno magun-odtay ti laing Dagiti immuna a nagdappat ditoy, Dagiti immuna a nakigasanggasat ken gasat, Nagasut kadagiti badang ken tured, Nagtabas kadagiti higante a buteng, Nagules kadagiti darepdep a nagapon Kadagiti lakasa, aparador, wenno iti bangko A buda wenno baboy, kaduaen dagiti adu pay A panaganus, panagtagibi kadagiti ibit, Panangiyaw-awan kadagiti sarsaraaw Panangkusit kadagiti sasaibbek Iti man lamisaan wenno iti pagiddaan No dumteng ti rabii dagiti pannakaiwawa Ti puso a maikawa kadagiti taraon a nakaisigudan Iti lakko ti agur-uray nga ima, Sidudungngo a mangidiaya iti mailiw nga ayat Kas iti iliw nga ayat iti komedortayo ita Wenno iti pagtunnuan kadagiti naiw-iwa A pagraragsakan, isarabasabtay iti apuy, Ilaok iti rekado ti biag, Ket kadua ti lauya a maigop, Tay bulong ti paria iti dinengdeng, Tay bulong ti saluyot iti inabraw A di makaam-ammo iti saneng Tay alukon a maisagpaw Iti naalumamay a pananggalgal, panagimas Tapno paruaren ti tubbog iti ngiwat Tapno mananamtayo dagiti sagut Ti aldaw a panagyaman. Kararagantayo dagiti awanan iti malak-am Iragpintayo ida itoy a pannangan Lagipentay amin ida iti daytoy a sardam Ket dawatentay iti dios ti lung-aw Nga iti dulang dagiti mannanakaw Idiayton nga agari ti bisin ni talimudaw. 2 3 24
23 Panagangtab iti Panawen ti Panagyaman Gapu iti rigat ti rikna ti panagangtab Isu a naisurat daytoy a daniw, kakabsat. Ita a rabii ken inton bigat a nasapa, Dinto bumurong ti kastoy a karirikna, Daytay man panagtulakak gapu iti kinalabon Ti katawa, panangnanam kadagiti ituno Ti ugaw iti beggang a mangep-ep iti lammin Tay amin, datayo a kankanayon a malanitan, Datayo nga ulaw dagiti pribado a padaya A kabusor ti bisin ken panagbisin. Alawek ti aangsak ta andingayek Ti dumuko a sarita iti nakem: Tay panagkiraod iti kaldero, Panangsalba iti kaudian nga ittip Wenno panangdanum Samonto buruboran iti asin ken betsin Adu nga ayat ken namnama a kadagiti sumuno Nga aldaw, dagitinto tedtedda ti nasged a testigo Ti panagtayab dagiti araap. Suknoren ti arapaap ti nalabon a labay Ti pimmulbos nga ulep, Sarutenna ti agur-uray a langit, Ket gibusanna ti kusit tay pabonar A di pakairamanan dagiti mailupitlupit. Idiayayo ti namarunggayan nga uong, Tinibnokanyo iti karinio ti bugguong Ken ayab dagiti di makauray a kammet Dagiti makaammo iti nginabras a rigat. Ket tay pinakbet, anian nga imas ti digo A maigamer iti inapuy a kalluto Ket bay-am dagiti agkurkuripaspas iti bisin Ket bay-am dagiti agdadawat iti maregmeg Ket bay-am dagiti agdadawat iti mabungon A panagipapas. Ita ti aldaw ti panagangtab, Panagyaman kadagiti agragrag-o nga ugaw iti palad. Table of Contents 6. Allintok ni Anib 7. Kaidda ni Nasudi ti Kompiuterna a Barbie 10, Paskua iti Siudad dagiti Anghel 11. Alerto 13. Berdugo Benditado 15. Manong Amado 17. Sakuntip 19. Panangiras 20. Agwarsitayo iti Bagas 21. Daradara a Daniw 23. Panagangtab iti Panawen ti Panagyaman 25. Tibak 4
Daradara a Daniw Ti dolse ti sinam-it, agas ti agbagtit. Ti usar ti karit, pangugas iti biag a nabangsit. Ti daniw ni mannaniw, aggagamer ti amin, aglalaok A katawa ken sangsangangit A rigat ken nam-ay A pannakairarem ken panaglung-aw A panagturog ken panagriing A pannakabagsog ken panagbisin A panagrugso ti nakem kadagiti ayat a mannakabalin A panangay-ayam ti bileg dagiti uni nga isawang ti angin Kas ti liday ti pimmanaw ken ti liday ti pinanawan Kas ti rag-o ti agsubli ken ti rag-o ti masublian Kas ti rennek ti mabsog ken ti rennek ti parapakan Iti man gubat wenno iti pagbabakalan dagiti panunot Iti kapatagan dagiti kappia wenno risiris Iti man pagdayasan dagiti sugat wenno iti panawen ti panaglaing dagiti dunggiar wenno dunor gapu iti panagkalay-at kadagiti pantok dagiti balikas a makaagas. Ay, wen. Ay, wen! Ala, ala, ket gibusak pay laeng ngarud. Kamakamek ti aldaw a pagbirokak iti suni ti ulbod Daytay makapudno a kontrata, dinto man agsanud, Kontrata iti arte, kontrata iti dios ti sao, kontrata iti ili Daytay daniw a daradara, daradara a panangngaasi Daytay daniw a kontra signos dagiti bambanti. 4 5 22
21 Daradara a Daniw Kasla man sermon daytoy, pammagbaga Iti mannaniw iti biag ken panagungar manen. Pannakapaay iti talinaay, kunak koma, A ngem ta binigat tay met nga agsangal Iti arem-mata, wenno al-al, wenno sennaay. Ania pay ngarud ita ti serserbi dagiti derrep Kadagiti balikas a maisawang iti dulang, Dagitay man beggang manipud iti atong, Pagilasinan kadagiti simmina a ganggandiong, Wenno budobudo wenno barsanga Sadanto manen agungar kalpasan ti agmalem A tudo wenno igaaw wenno nepnep wenno bagiw Wenno agpatnag a gubat dagiti labidlabid, Dagitay man kinukusit a panagkatawa Dagitay man kinukusit a panagladingit Dagitay man kinukusit a panagsapata Iti daan a tulag manipud kadagiti pammigat Nga ikomersioda kadagiti palengke idiay Paris Nga ilakoda iti midnight sale idiay Los Angeles Nga ibaratilioda idiay Santiago kasukat ti rebulto a sagrado Nga isukmonda iti yen ken sayangguseng idiay Tokyo Nga isukatda iti torre a danum idiay Paris Nga isandida iti bendision ti papa idiay Roma? Kunak man: ni mannaniw ket siririing a ladingit. Ammona ti dolse a nasam-it, pangikkat iti pait. Ammona ti usar ti karit, pangdalus iti rikna a kinamamait. Allintok ni Anib (Para ken Anib, putot ti rebolusionario a rugso) Putotnaka itan ti panawen, sika a bunga dagiti kas-ang. Kas idi punganay, karawaem dagiti allintok iti balitang. Maysa-dua, agduadua nga addang, isemam ti tangatang, Sika nga inanak dagiti derepdep nga agkatangkatang. Ala ngarud, barok, sikanto kadi ti mangilaklam-am, Agbalin a diputadomi iti riniwriw itan a dangadang. Birokemto kadi dagiti tugot dagiti adu nga ammam, Dakami a makipagputar iti daradara a kaipapanan. Ala ngarud, barok, sikanto lattan ti mangiramraman, Mangikasa iti pistola kadagiti naidaniw a pagbabakalan, Mangitagbat iti kampilan iti gibus dagiti pakasaritaan, Mangitangguap iti basi ti balligi iti paulo ti dalidallang. Sikanto latta ngarud, barok, ti markado a gerero iti walang, Daytay man mannakibalubal a mangbirbirok iti kaipapanan, Makisinnanggol kadagiti mannibrong a rabii ken kaibaan, Makikontrata iti maiparipirip a balikas iti naladaw a sardam. Yagawam ngarud ti agallintok, yagawan ti umaddang, Sika nga anak dagiti adu nga innam a mawayawayaan, Sika a saksi ti adu unay a paidam ti agtalimudaw a dulang, Sika a karab-as dagiti rikna a mangikamakam iti leddaang. Agallintokka iti bannawag, agallintokka iti puseg ti awan, Sika a bannuarmi, mangisawang iti pannakaiwanwan, Sika a tagibimi, mangirakurak iti pinal a pannakaisalakan. Sika a kukua ti ili, kontra-signos ti pannakaiyaw-awan. 6
Kaidda ni Nasudi ti Kompiuterna a Barbie Agwarsitayo iti Bagas Agwarsitayo iti bagas, bagas a baak Pangbugtak kadagiti karkarna ti bislak Daytay pangitali iti sangasako a ragsak Sandi dagiti arapaap a mailusaklusak. Ditoyko nga isurat ti ilak iti amak, Kuna ti ubing, tallo a tawen a nakem, Agdua a tawen met a panagbirbirok Dagiti takiag a nagtalakias, Mabisin iti karayo ti anak, Daytay buridek nga agpapuyot iti sugat, Garumiad ti yaadayo iti adu a bigat, Rabii a panagpaturog ken panangam-ampog Iti nakairuaman a "Tu es, tu es sacerdos" a kantak Ken panagkumpas iti "Duayya ni Ayat" Iti siririing nga agpatnag. Agwarsitayo iti bagas, bagas a baak Yunatayo dagiti diputado dagiti libak Dagitay man nakakurbata nga aginsisiglat Mangumkomision iti kinirog a rigrigat. Ay, agwarsitayo iti bagas, bagas a baak Isarunotayo dagiti senador dagiti beklat Warsiantay ti senador, sapsapuen ti akak Agas buy-ong a di nagbannog, agas ti kirat. Makaay-ayo a basaen ti surat, Dagitay kuraddadeng a kurdit, Agas ti bannog, ep-ep ti panaas Dagiti adu pay nga ubbing ken amma A pumanaw iti asideg ti indayon, Umadayo tapno agkapuyo dagiti mata Iti panagbuybuya kadagiti agaddang Nga inaudi kadagiti nabara a sabangan. Ay, agwarsitayo iti bagas, bagas a baak Iramantay ti palasio dagiti kari ti perdi a pirak Ti palasio a kasingin dagiti naisalda nga utek Ti palasio a Malakaniang ti arestado nga agek. Timuden dagiti amma dagiti garakgak Manipud iti panagtukma kadagiti ragsak Ibulsada nga ipapuso, idulin iti lakasa Dagiti lagip a mabati kadagiti sellang. Ay, agwarsitayo iti bagas, bagas a baak, Pangpadisi amin a mangmangkik, amin a sinalbag Dagitay man paraimula iti buteng iti bayakabak Mangibalud iti pagguuray a bendision iti agpatnag. Kuna ti baket: Ay, kaidda ni Nasudi ti kompiuterna a Barbie Ay, kaidda ni Nasudi ti aramidenna a surat Ay, kaidda ni Nasudi ti arapaap nga inton Agsapa nga oras ti panagmulagat ket agdaka Agsapa nga oras ti panagmulagat ket siririingka Agsapa nga oras ti panagmulagat ket ubbaem Amin nga iliw a di naipeksa iti kaawan Amin nga ila a di naisawang dagiti pimmanaw a kalman Amin nga umbi a di naisagawisiw dagiti rabii a nalamiis Amin nga agek a di nayagek dagiti nakaisem a ladawan Amin a pannakabibi dagiti maiwarsi nga asin ken bagas Ken balikas a pannakikaasi kadagiti di katataoan: "Umadayokayo, apo, umadayokayo! Adawyanyo ni Nasudi, ti nasudi a balasangko!" Ay, agwarsitayo iti bagas, bagas a baak. Warsi a pangpaksiat kadagiti saraaw ti pinggan Warsi a pangbuggiaw mannanakaw a kaibaan Saraaw ken kaibaan, kontra signos ti paggaak. Ay, agwarsitayo iti bagas, bagas a baak Nasamay daytoy a pangdalus di ikankano tulag Nasamay a panagpartuat manen iti baro a biag Sandi't inarasdasda nga aldaw a napusaksak. 6 7 20
19 Panangiras ...intay mangiras ket ibatitayo ti apuy nga inudo dagiti nakapuy... Jim Agpalo, Enero 15, 2007 Maysa a seremonia ti panangiras. Masapul ditoy ti laing ti mannanakaw, daytay nasanting a mangurimaong iti atang iti anito nga aniwaas a karkarma dagiti anniniwan dagiti minasakerda nga ayat kadagiti balikas nga ukopan koma ni mannurat ngem ta, iti rengngat dagiti ariangga nga awan labas, adda sadiay ti pangta ti tippuog dagiti mannaniw a mannakabalin-amin. Agsaknap ti sipnget uray iti agmatuon: iti barukong, agdudupudop sadiay ti lamiis, ket lagipen dagiti sumungad nga aldaw, saan a ti napalabas, ti aldaw a kari dagiti sardam iti parbangon a ti inudo ket maysa a birtud wenno mannubbot a komunion pannakiranod iti ostia ti kinnadua ti palad iti apuy, amin a palad, aginudoda kas idi un-unana ket iti ulimek saritaen ti rugi dagiti gibus ti pungdol wenno beggang wenno atong nga imemoria dagiti mata wenno isem manipud iti rupa ti agsapa. Lawlawentay ti apuy ta makainudo dagiti nakapuy ta agpakired dagiti mesias ti padso nga agnagan iti padpadto. Birokentay ti kasapuego kadagiti bassawang: sadiay a residente ti panagiras kadagiti makabiag a sao, agtagilasag kas iti dungngo ti kapuyo kadagiti bibig a mannanao. Daradara a Daniw Kas iti panangubba amin nga amma a pimmanaw Kas iti panagakas kadagiti naibilag nga umbi iti aldaw, Basaek dagiti kuradaddeng a surat ti anak, Dagitoy agsisilpo nga alibata ti migrante met nga ayat, "Agawidkan, tatang, yawidmon tay mailiw a salata Yawidmon tay estoria dagiti nakiginnasanggasat a sapata. Dagitay man panagilastog dagiti amma Dagiti ray-a iti ili a napanan, ray-a a di pananglipat Iti ili a naggapuan. Kas iti sugat ti ubing a masapul A mapuyutan, kas ti katawami ita a panangilinged Kadagiti kanito a panagkamat iti nailian a tagainep, Daytay man din panagpanaw dagiti nagannak iti singed Daytay man panagsubli dagiti nagannak iti sulinek Dagiti inaldaw-aldaw a pananglamlamiong iti saibbek Ti barukong dagiti annak nga agur-uray iti karayo. Kompiuterakto ti presidente, ibagakto ti riknak, Ibagakto a siertuenna ti kinalinteg para iti sapasap, Ibagakton ti panagawid dagiti amin a migrante a gasat, Agsubli kadagiti tallaong, iti abrasa ti maladaga a bigat." Pananggibus ti baket: Ay, ta kaidda ni Nasudi ti kompiuterna a Barbie, Kunana a suratannanto ti presidente ti ili, Pasublienna kano dagiti amin a pimmanaw, Pagawidenna amin nga arapaap a nagtalappuagaw. 8
Daradara a Daniw Kadagiti palasio iti uni dagiti arimpadek dagiti natay Kadagiti konggreso iti gibus dagiti diskurso a sinsinan Kadagiti korte iti rikusrikos dagiti amin a roleta ti linteg Daytay killo a hustisia iti roleta met laeng ti pabuya Kadagiti kampo dagiti heneral a salakan dagiti naangot Nga embalsamador dagiti isu amin a naangpep iti ili Nga embalsamador dagiti numero dagiti matay a din agungar Nga embalsamador dagiti numero dagiti kuarta a yapyap Pirak a panggatang kadagiti sipsipat ket katkatawa A magatang wenno maupaan, maipabulod wenno maibienes Maisalda wenno maisalda-gatang kas iti inaramidda Itan kadagiti sibibiag, dagiti agsaksakuntip Pay laeng, isuda nga agwingwingiwing, di mangitulok Iti kanibusanan ti komedia dagiti naangrag a sariugma Iti pannakaiparang dagiti mabayadan a makipagdung-aw Dagiti agarte nga agsala kadagiti delikado a sala Ti umuna ken maudi a pandanggo dagiti niniugan Ti umuna ken maudi a salsa dagiti aldaw ti diram-os Ti umuna ken maudi a balse dagiti aldaw ti bakas Ti umuna ken maudi a kapetkapet dagiti aldaw ti gawed Wenno bua wenno arak wenno dinubla a mayatang Para kadagiti maintar-intar metten a nagawan Dagiti adu a paripirip dagiti tudo ken nepnep Dagiti layus ken rungsot iti agdudungsa a langit. 8 9 18
17 Sakuntip Saan a maipapan iti panagsakuntip daytoy. Maipapan daytoy a daniw kadagiti maintar-intar A bangkay iti ili ti Nakar, dagiti mabingbingraw A natay gapu iti saplit ti bagyo kadagiti agsapa A sinibbarot ti biag 'tay aangsan, inabalbalayna Daytoy sana impatayok nga impasurot Iti kusit nga angin ti abagatan a lumaud Wenno lumaud nga umabagatan, daytay angin A kasingin ti amin a nabuyok, nabangsit, Makapabakkuar ta sumuknor ta sumuknor Ti nakaro nga angot iti nalisayan a rikna Kas iti panangkurirona iti mabisin nga isip. Intarenda piman dagiti bangkay sadanto bilangen, Sadanto manen bilangbilangen a kasla dida Mapnek kadagiti puersa dagiti agruprupsan a nakem Wenno dagiti bileg dagiti lua dagiti pimmusay Wenno dagiti butengda a matay a di nakapagpakada Kadagiti isu amin nga ipatpateg kas iti daga A nakayakan, daga a nakautangan iti nagan laeng, Kas iti diputado dagiti amin a darepdepda Nga agin-indeg itan kadagiti amin a bitla A di bumurong, sasao a pammadayaw kadagiti amin A simmina gapu iti bagyo, gapu iti agsasaruno a saplit Ti bagyo kadagiti man bangbangkag wenno kabalbalayan Kadagiti man siudad wenno kadagiti nabungtot a kamara Dagiti isu amin nga espiritu ti binatibat a tagainep Dagiti isu amin nga espiritu ti maibabawi a makan Dagiti isu amin nga espiritu ti maibabawi a dungngo. Agbitla ti presidente, mangted ti bise iti sabong Dagitay man korkorona a nalaylayen a kasingin Dagiti amin nga angot a nabuyok ken sibubuyok Dagiti amin nga angot a mangbangbanglo ken mangpabanglo Paskua iti Siudad dagiti Anghel Kastoy ti Paskua iti ballasiw dagiti lagip. Nalamiis dagiti rabii, mangilalaem ti isip. Bilangen dagiti agkaroling a kundidit iti sipnget, Birdabirdayen ti kari a nangilemmeng iti langit. Kastoy ti Paskua ditoy iti likmot dagiti suli. Iti temtem, agbasingbasing ti lamiis ti adigi. Kumagay iti darang, kumarayo ti asi iti bagi, Sanggolenna ti rikna ti ama a mabibbibi. Kastoy iti Paskua iti ballasiw dagiti apagapaman. Agparang a kas anghel a kasisigud dagiti ladawan, Ray-aw a riwriw dagiti pinanawan a pagsegseggaan, Mangimuttaleng a mangipauna iti pagragragsakan. Kuna ti tagibi, ti noche buena ti paraitudo No sinno ti awan, no sinno ti parparato, No sinno ti simmangpet, no sinno ti agapo, No sinno ti adayo, no sinno ti makapudno. Kuna ti maikadua a bunga, uray ta maminsan, ading Maysa nga aldaw a panaginnaddayo a panagngilin, Kabigatanna, saanen a Paskua, saanen a mabalin, Maysanton a sennaay a sulnit ti panagwingiwing. Kuna ti inauna, ti makaawat kadagiti sagawisiw, Awan ti Paskua iti aldaw ti di panagbalbaliw, Awan ti Paskua iti kanito dagiti rikna nga agkissiw, Adda ti Paskua iti panawen dagiti ayat a maaw-awir. Kuna ti inada, ti anibersario ti sakbayan, Panagsagana iti kigaw nga aandingayan, Padanonen ti kaippasngay iti balitang, Tagibien iti adu a lallay a pakailalaingan. Kastoy ti Paskua iti siudad kalamrien nga aanghel Paskua a kinaawan ti sidong maipagpanpannakkel Paskua a pannakilantip iti Sao ti Mannubbot Paskua a panagaskaw kas iti addang ti Tugot. 10
Aler to Kasano koma a sawek ti madagullit Nga isusuek ti raya ti init Iti agur-uray a danum Ti madagullit a panangbagkong ti tudo Iti sikakayang a talon Ti panangaklon ti kabbukar a rosas Iti arbis wenno arimukamok, Ikutanna daytoy iti barukong Ulsanna kas maladaga iti saklot Lallalayan kas inauna a di makaturog Ilili kas inaudi nga agpaspasugnod. No todos dormian en la noche de nuestros abuelos-- adda dagiti naynay a siririing iti rabii dagiti amma ken innatayo. 1. Saantay a nakikadua iti dudungsa wenno simmurot iti awis ti panangbaybay-a iti ili. Dagiti allawig ket nagindegda kadagiti duag dagiti taengtayo. Liktadenda pay ti agpipiapi koma nga agdan tapno makontra ti awanan-regget a panagpadanon ket iti pataguab a mabigatan dagiti namnama ti dulang ti ili wenno daytay man punsion a makiwar dagiti siliasi mapunno ti laem iti gargarakgak dagiti agbarabaran iti piditpidit ket ti pasamano tagikukuaen ti ariwawa dagiti mapnek iti baak a basi, masukmon a kas iti panagul-uli mayawat iti abalayan dagiti umuna a rabii a ti puso ket maibalud iti sabali pay a puso ket iti panaganikki dagiti anit-it ti umuna nga agpatnag ti matrimonia dagiti lasag ken lasag agkumpas ti alimpatok agbilang kadagiti anges iti pagan-anay ti bain nga itan ket agnagan iti panagpabus-oy, panangited iti kinalamolamo ti rikna nga agduyos iti sabali pay ti milagro iti gitebgiteb ti barukong ti kellaat kadagiti katawa kabayatan ti panagmaymaysa. Agayos ta sumuknar ti atiddog a karayan, Agkumbawa santon ikutan ti baybay Idinto ta ti rabii tagibienna ti aldaw Idinto ta ti aldaw tagikukuaenna ti sipnget Ket iti panaginnagaw ti sipnget ken lawag, Marugian ti orasion ti managsarsardam Nga apiras, di mangikankano, makigingginnanas. 3. Arte Testigoka, manong, awan patinggana a testigo Ti darikmat. Agbibiagtayo iti apagapam Ngem tukmaam ta riputem dagiti kanito Kadagiti antigo a linabag ti daniw Nga isursurat. Dimon sa ketdi ammo A kadagiti agkabannuag nga agbirbirok Kadagiti paulo dagiti daniw Kadagiti karayan a pagkugitan Kadagiti aripit a pakaikalian ti subukan Kadagiti kabayawasan a pagkettelan Iti makalawas a panaglunit ti sugat Agbirokda iti pagdayas kadagiti balikas A putarem kadagiti kaunasan A putarem kadagiti makapabang-ar a rabii A panagmaymaysa iti Oahu, Ti isla nga abong dagiti amin a lagip Nga imbatim iti ili Nga iruknoy iti sabali. 4. Araraw Agretirotayo iti kalendario Dagiti regta ngem di mamingga Ti panagsariwawek ti barukong. Naganan ti anghel a kasisigud Ti tagainep uray no adda tadem iti uloanan Wenno bawang a nayimpardible iti puso. Agpasiar dagiti batibat sagpaminsan Ngem sumiripsirip da laeng kadagiti rekkang. Nasimbeng ti panunot ti tao a nakapudno Nargaan ti turog ti mannaniw A nagaddakayo-apo. 10 11 16
15 Manong Amado 1. Allintok Inamadmo no ania ti allintok, Insuratko kenka a dagus: Panagkatangkatang daytoy Ti agallaalla a nakem Ti ubing a saanton nga ubing Umaddang a saan iti pitak, Daytay man maigamer Iti risay-baboy wenno mapanen Wenno dagiti awanan nagan A sinsinan-gubat wenno linnemmengan Iti nadungngo ngem tapoktapok a paraangan, Duduayyaen ti silnag ti bulan, Daytay naumbi a lawag a sumarot Kadagiti agkoro a garakgak Dagiti ubbing Iti bislak a pagsiato Iti tuwato no kapudot ti tiempo Iti abalabal no panagtutudo Iti layus a mangikisap kadagiti gabat, Rugit, peggad, alikaka, buteng, danag Iti panagdaliasat iti waig a nariper, Daytay libeg ti saning-i ken saibbek Iti yaadayo, ipapanaw iti puon ken ramut Tapno maisadsad iti puyupoyan Dagiti sierto nga allintok Iti tangatang kas iti dakulap Iti pannakapnek dagiti ragsak. Ay, umaddang nga agallintok, Agallintok nga umaddang Ti ubing a di ubing Ti amin nga ubing a di ubing Isuda a mangan uray awan saing. 2. Ayat Nia ket, manong, sika ti kampeon Ti maipapan ti sarita a daniw Ti kammayet nga ipakdaar dagiti saltek Iti agmalem a panagkebbakebba ti langit! Aler to 2. Ket kadagiti balitang wenno papag iti sirok ti mangga iti agmalmalanga nga arubayan, sadiay nga agurok ti bangungot, agalimbasagen a mangriing kadagiti turog a turog a pungan wenno pus-ong wenno takiag wenno dagiti agumbi a bibig kas iti panagumbi ti makipagili iti kinalinteg dagiti rusok a kakaen ti naunday unayen a bisin wenno pananglangan kadagiti grasia ti ugaw, ti anting-anting a paulo dagiti amin nga atang iti puli a naggapuan kadagiti pangamaen a tinenneb ti derrep kadagiti panginaen a pinartuat ti duayya kadagiti annak a pinagsisipungtuan ni managsapsapa a karayo. 3. Saan, saantayo a paabak iti balligi ti dudungsa. Kaduaentay ti naunday a rabii a mangpasangbay iti nagabay nga oras ti innala ken ayat. 12
Berdugo Benditado Berdugo Benditado (Kuna ti damag: dua nga ubbing ti natirgas, natay; maysa a masikog ti natirgas, natay; ti sikog, natay) Itagbatko iti bato, itagbatyo iti kawaw nga uloyo, Gibusek ta gibusek daytay gingginamol iti kapuyo, Patappuaken ta patappuakek ti agukop a kalbaryo, Pagbalinek nga aglaplapunosan ti bisin iti sarusaryo. 1. Dakami dagiti tallo nga ubbing a pinatay ni ayat, Daytay man ayat a kurimaong ti anges iti agpatnag, Tallo nga ubbing nga inlili dagiti arasaas iti kannag Tallo nga ubbing a pinadso ti daradara a kararag. Itan makitami dagiti eksena iti rinnupakrupak Itan ta iliblibot dagiti obrero ti pannakigasanggasat Bangkaymi a di makarikna iti bisin ken tulakak Kararuami a makikakaasi iti kontra signos ni rigat. Dagita, dagita a nagita a balikas ti innak man naimdengan Manipud iti babai a mannakabalin, agindeg Malakaniang, Babai a puon ken bubon dagiti matikawtikaw a bendision Isu met laeng a babai a presidente itan dagiti kabron! Anian, anian a panangpaksiat ti naipagteng a napasamak, Anian a pannakaumsi dagiti padak nga annak ti adu a rigat, Dakami amin a dinusa dagiti babaonen ti babai iti tirgas, Daytay man makakissiw a panagkamat iti anges, mangikipas. 2. Siak tay maudi a sikog ni inada, tay awag ti amak, Siak a tartaraudi koma dagiti aggibusen a peggad Siak nga inaklon dagiti amin a bisin, amin a lib-at Siak a suni dagiti manangngaasi a mamagparparigat. Ay, ay, ti kansion ni ina, timtimudek a denggen ita, Kansion ti masikog kadagiti amin a nasapa a sapata, Kansion met laeng ni ama, tatang ti riwriw nga araraw Kansionmi amin itan, dakami nga impatli dagiti aldaw. Isu nga itan agballasiwak kadagiti waig ken angin, Wanawanak ti kaikarian ti kalluto nga inapuy iti asin, Sakaek ta sakaek dagiti palludip dagiti bituen, Isuda a nangikari kadagiti sagawisiw iti saem. 4. Siak tay kararua ti ubing nga aglima a tawen, Daytay man nakilinnumba kadagiti pangaem, Nakikammayyet a nangiwagayway iti ar-arapaapen, Nakitunos iti sam-it ti riaw, "Saan a kinukusiten!" Iti kablam ti tirgas, nakatarayak koma't daras Ngem ta narigat ti umanges ken agkuripaspas Nalang-abko nga insegida ti sabidong a ranggas Daytay man met laeng sabidong ti Mendiola a rapas. 3. Siak daytay ubing nga indaton dagiti ling-et, Dua a tawen a rag-o iti dua tawen a sipnget Dua a tawen a sangsangit ti dios a balangkantis Dua a tawen a nagar-arapaap iti dua nga arbis. Addaak itan iti terminal dagiti tawtawen Patingga ti uged dagiti amin a panagbisin Iti rangkis dagiti tulag, iti tanap ti barengbareng Agtinawen nga ipupusay iti ungto ti bariwengweng. Idiay, idiay, idi panawen ti sabali pay a babai, Isuna a babai a kinawesan ti ili iti panagari, Intumbada manen dagiti adu nga ammami Isuda a makisinsinnanggol iti pitak ken rabii. Naimatangak amin dagitoy kas ti pannakaimatangko Ti labes dagiti karayo iti sarita ti naipaanod a barko, Papel a pagluganan dagiti anek-ek a mapan iti palasio Anek-ek a pilawen ti presidente, aramidenna a babato. Anian, anian, ta maulit manen ita ti pakasaritaan, Madagullit manen ti estoria a napait, nakas-ang Dakami nga ubbing, dakami koma ti mangiwanwan, Dakami met ti iramanda iti balubal, pagang-angawan. Awanton ti Jason, kuna ti babai a mannakabalin amin, Awanton ti Jason, ikarik ken isapatak a napnuan laing, Paksiatekto ti kabusor iti paulo dagiti daniw a bangking Pagpugaekton dagiti mannanakaw iti sarita ti nasanting. 12 13 14


Background	Information	about	the	Multilingual	Hawaii	Advance	Directive The	Hawaii	Advance	Health	Care	Directive	(HI	AD)	or	'Advance	Directive'	(AD)	as	it	is	commonly	known,	is	a	written	statement	about	your	future	medical	care.	Starting	May	2016	the	HI	AD	is	available	in	10	languages.	To	facilitate	the	discussion	for	providers	and	loved	ones,	the	HI	AD	is	a	bilingual	document	translated	content	block	by	content	block. Please	keep	in	mind	that	most	providers	speak	English	only.	To	ensure	that	your	wishes	and	instructions	are	understood	and	can	be	honored,	please	fill	out	your	HI	AD	in	English.	In	order	to	complete	an	advance	directive	you	need	to	either	have	two	witnesses	or	a	notary	public	for	it	to	be	valid. Important	limitation:	If	you	choose	to	complete	the	English	portion	of	a	bilingual	HI	AD,	State	of	Hawaii	regulations	require	a	bilingual	Notary	to	notarize	your	bilingual	version	of	the	advance	directive. "The	notarization	of	a	document	that	has	been	written	in	a	foreign	language	should	only	be	performed	by	a	notary	who	has	a	thorough	understanding	of	the	foreign	language	in	which	the	document	and/or	notarial	certificate	are	written." [...] Similarly,	a	notary	should	not	notarize	a	document	written	in	English	if	the	parties	to	the	document	who	appear	before	the	notary	do	not	appear	to	speak,	read,	or	understand	English."	Page	5,	Notary	Manual	2010. Call	the	Notary	Public	Program	(808)	586-1216	for	a	bilingual	notary,	or	go	to	their	website	('Search	Category':	choose	'Language'	in	the	fold	down	menu	and	in	'Search	Terms'	type	in	the	language	you	want). Please	call	the	notary	public	office	if	you	have	more	questions	regarding	using	a	bilingual	notary. Two	recommendations	for	completing	your	bilingual	AD: 1) Use	two	witnesses	to	complete	a	bilingual	HI	AD.	Witnesses	cannot	be	health	care	providers (like	a	doctor,	nurse	or	social	worker),	employees	of	a	health	care	facility,	or	the	person	you choose	as	an	agent.	One	of	the	two	persons	cannot	be	related	to	you	or	have	inheritance	rights. OR 2) Use	a	bilingual	notary.
This	page	is	left	intentionally	blank
HAWAI'I ADVANCE HEALTH CARE DIRECTIVE Ilocano My name is: Last First Middle initial Date of Birth Date PART 1: HEALTH CARE POWER OF ATTORNEY - DESIGNATION OF AGENT: I designate the following individual as my agent to make health care decisions for me: Name and relationship of individual designated as health care agent Street Address City State Zip Home Phone Cell Phone E-mail If I revoke my agent's authority or if my agent is not willing, able, or reasonably available to make decisions for me, I designate the following individual as my alternate agent: Name and relationship of individual designated as health care agent Street Address City State Zip Home Phone Cell Phone E-mail AGENT'S AUTHORITY AND OBLIGATION: My healthcare agent should make decisions as I have instructed in Part 2 of this form or as I may other- wise provide orally or in writing. If there are decisions for which I have not provided instructions, I want my agent to make such decisions as I would have chosen to do, basing them on my values, goals, and pref- erences rather than those of my agent. If a guardian of my person needs to be appointed for me by a court, I nominate my agent. WHEN AGENT'S AUTHORITY BECOMES EFFECTIVE: My agent's authority becomes effective when my primary physician determines that I am unable to make my own health care decisions unless I mark the following box. If I mark this box, my agent's authority to make health care decisions for me takes effect immediately. However, I always retain the right to make my own decisions about my health care. I can revoke this authority at any time as long as I have mental capacity. PAKAUNA A BILIN MAINAIG ITI PANNAKATARIPATO TI SALUN-AT ITI HAWAI'I Siak ni: Apelyido Nagan Middle initial Petsa ti Pannakayanak Petsa PASET 1: HEALTH CARE POWER OF ATTORNEY - PANANGDUTOK ITI AHENTE: Dutokak ti sumaganad a tao kas ahentek nga agaramid kadagiti desision mainaig iti pannakataripato ti salun-at para kaniak: Nagan ken pakainaigan iti tao a nadutokan kas ahente iti pannakataripato ti salun-at Address ti Kalsada Siudad Estado Zip Telepono iti Balay Cell Phone E-mail Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 1 ti 7
No ibabawik ti pannakabalin ti ahentek wenno no agkedked ti ahentek, saanna a kabaelan, wenno saanna a mabalin ti agaramid kadagiti desision para kaniak, dutokak ti sumaganad a tao kas kasukat nga ahentek: Nagan ken pakainaigan iti tao a nadutokan kas ahente iti pannakataripato ti salun-at Address ti Kalsada Siudad Estado Zip Telepono iti Balay Cell Phone E-mail PANNAKABALIN KEN OBLIGASION TI AHENTE: Ti ahentek iti pannakataripato ti salun-at ket nasken nga agaramid kadagiti desision kas iti imbilinko iti Paset 2 daytoy a pormas wenno kas ibagak a berbal wenno maisurat. No adda dagiti desision nga awan ti naitedko nga instruksion, kayatko nga aramiden ti ahentek dagiti kakasta a desision a kasla met la iti desisionko koma, maibasar kadagiti tagipatgek, tarigagay, ken pagayatak imbes nga iti tagipatgen, tarigagay, ken pagayatan ti ahentek. No masapul a mangdutok ti korte iti mangaywan kaniak, inominarko ti ahentek. KAANO NGA AGPANNURAY TI PANNAKABALIN TI AHENTE: Mangrugi nga agpannuray ti pannakabalin ti ahentek iti pannakataripato ti salun-at no ikeddeng ti kangrunaan a doktorko a saankon kabaelan nga aramiden dagiti bukodko a desision mainaig iti pannakataripato ti salun-atko malaksid no markaak ti sumaganad a kahon. No markaak daytoy a kahon, agpannuray a dagus ti pannakabalin ti ahentek nga agaramid kadagiti desision mainaig iti pannakataripato ti salun-atko. Nupay kasta, adda latta kaniak ti karbengan nga agaramid kadagiti desision maipanggep iti pannakataripato ti salun-atko. Mabalinko nga ibabawi daytoy a pannakabalin iti aniaman nga oras no la ketdi naan-anay ti kinasimbeng ti panunotko. PART 2: INDIVIDUAL INSTRUCTIONS (You may modify or strike through anything with which you do not agree. Initial and date any modifications.) A. END OF LIFE DECISIONS If I have an incurable and irreversible condition that will result in my death within a relatively short time, OR If I have lost the ability to communicate my wishes regarding my health care and it is unlikely that I will ever recover that ability, OR If the likely risks and burdens of treatment would outweigh the expected benefits. THEN I direct that my health-care providers and others involved in my care provide, withhold, or withdraw treatment in accordance with the choice I have marked below: Check only one of the following boxes. You may also initial your selection. I want to stop or withhold medical treatment that would prolong my life. OR I want medical treatment that would prolong my life as long as possible within the limits of generally accepted health care standards. PASET 2: DAGITI INDIBIDUAL NGA INSTRUKSION (Mabalinyo a balbaliwan wenno ugedan ti aniaman a saanyo nga anamongan. Ikkan ti inisial ken petsa ti aniaman a panagbalbaliw.) A. DAGITI DESISION ITI PANAGGIBUS TI BIAG No addaanak iti saanen a maagasan ken mapaimbag a kondision nga agbanag iti ipupusayko iti uneg ti apagbiit a tiempo, WENNO No napukawkon ti kabaelak a mangiyebkas kadagiti pagayatak mainaig iti pannakataripato ti salun-atko ken nalabit a saankon a mapasubli dayta nga abilidad, WENNO No dagiti nalabit a peggad ken dadagsen ti panagagas ket nadagdagsen ngem dagiti manamnama a benepisio. NGARUD Ibilinko a dagiti mangipapaay iti pannakataripato ti salun-atko ken dadduma pay a tattao nga addaan pakaira- manan iti pannakataripatok ket ipaayda, saanda nga ipaay wenno isardeng ti panagagas segun iti desisionko a minarkaak iti baba: Ikkan ti tsek ti maysa laeng kadagiti sumaganad a kahon. Mabalinyo pay nga ikkan ti inisyal ti piniliyo. Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 2 ti 7
Kayatko a maisardeng wenno saan a maipaay ti medikal a panagagas a mangpaatiddog iti biagko. WENNO Kayatko ti medikal a panagagas a mangpaatiddog iti biagko agpatingga iti mabalin iti las-ud dagiti limitasion dagiti pagibatayan ti pannakataripato ti salun-at nga akseptaren ti sapasap. B. ARTIFICIAL NUTRITION AND HYDRATION - FOOD AND FLUIDS: Artificial nutrition and hydration must be provided, withheld or withdrawn in accordance with the choice I have made in the preceding paragraph A unless I mark the following box. If I mark this box, artificial nutrition and hydration must be provided under all circumstances as long as it is within the limits of generally accepted healthcare standards. B. ARTIPISIAL A NUTRISION KEN PANNAKAIPAAY TI DANUM - TARAON KEN MAINOM: Ti artipisial a nutrision ken pannakaipaay ti danum (hydration) ket masapul a maipaay, saan a maipaay wenno maibabawi segun iti desision ko nga impalgaakko iti immun-una a paragrapo A malaksid no markaak ti sumaganad a kahon. No markaak daytoy a kahon, masapul a maipaay ti artipisial a nutrision ken pannakaipaay ti danum (hydration) iti amin a kasasaad no la ketdi adda iti las-ud dagiti limitasion dagiti pagibatayan ti pannakataripato ti salun-at nga akseptaren ti sapasap. C. RELIEF FROM PAIN: If I mark this box, I choose treatment to alleviate pain or discomfort even if it might hasten my death. C. GIN-AWA MANIPUD ITI SAKIT WENNO OT-OT: No markaak daytoy a kahon, piliek ti panagagas tapno mabang-aran ti sakit/ot-ot wenno kina-awan gin-awa uray pay no padarasenna ti ipupusayko. D. OTHER If I mark this box, the additional instructions or information I have attached are to be incorporat- ed into my care. (Sign and date each added page and attach to this form.) D. DADDUMA PAY No markaak daytoy a kahon, maitipon iti pannakataripatok dagiti nayon nga instruksion wenno impormasion nga insigpitko. (Pirmaan ken ikkan ti petsa ti tunggal panid ken isigpit iti daytoy a pormas.) E. WHAT IS IMPORTANT TO ME: (Optional. Add additional sheets if needed.) The things that I value and that make life worth living to me are: (examples: gardening, walking my pet, shopping, partici- pating in family gatherings, attending church or temple): I have attached _____ additional sheet/s Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 3 ti 7
E. ANIA TI IMPORTANTE KANIAK: (Saan nga inkapilitan. Agusar iti sabali pay a papel no kasapulan.) Dagiti banbanag a tagipatgek ken gapuanan tapno adda pay la anag ti panagbiagko ket: (kas pangarigan: panagtaripato iti mulmula, panangipagpagna iti asok, panag-shopping, pannakipaset kadagiti panagsasarak ti pamilia, ipapan iti simbaan wenno templo): Nangisigpitak iti _____ a nayon a papel/es My thoughts about when I would not want my life prolonged by medical treatment (Examples include: If I no longer have the mental capacity to make my own decisions, if I have lost all ability to communicate, if I can no longer safely swallow, etc): I have attached _____ additional sheet/s Dagiti kapanunotak maipanggep no kaano a saanko kayat a maiyat-atiddog ti biagko babaen iti medikal a panagagas (Mairaman kas pangarigan dagiti: No awanen ti nasimbeng a panunotko nga agaramid kadagiti bukodko a desision, no napukawkon ti kabaelak a makipatang, wenno saannakon a makatilmon a natalged, kdpy): Nangisigpitak iti _____ a nayon a papel/es Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 4 ti 7
YOUR NAME: (Please sign in front of witnesses or notary public) Print Your Full Name Your Signature Date of Birth Date TI NAGANYO: (Agpirma kayo koma iti imatang dagiti saksi wenno notario publiko) I-print ti Kumpleto a Naganyo Ti Pirmayo Petsa ti Pannakayanak Petsa WITNESSES: CHOOSE EITHER OPTION 1 OR 2, NOT BOTH. Important: Witnesses cannot be your health care agent, a health care provider or an employee of a health care facility. One witness cannot be a relative or have inheritance rights. OPTION 1: WITNESSES I (Witness 1) declare that the person completing this advance health care directive is personally known to me, that she/ he signed or acknowledged this power of attorney in my presence and appears to be of sound mind and under no undue influence. I am not related by blood, marriage, or adoption, and to the best of my knowledge I am not entitled to any part of her/his estate. I am not the person appointed as agent by this document, and I am not a health-care provider, nor an employee of a health-care provider or facility. Witness #1 Print Name Witness Signature Date Street Address City State Zip DAGITI SAKSI: PILIEN TI MAYSA LAENG KADAGITI PAGPILIAN 1 WENNO 2, SAAN NGA ISUDA A DUA. Importante: Dagiti saksi ket saan a mabalin nga ti ahente iti pannakataripato ti salun-atyo, mangipapaay iti pannakataripato ti salun-at wenno empleado ti pasilidad a pakataripatoan ti salun-at. Ti maysa kadagiti saksi ket saan a mabalin a kabaggianyo wenno agtawid kadakayo. PAGPILIAN 1: DAGITI SAKSI Ipablaakko (Saksi 1) a ti tao a mangkumkumpleto iti daytoy a pakauna a bilin mainaig iti pannakataripato ti salun-at ket personal nga am-ammok, a pinirmaan wenno inaklonna daytoy a power of attorney iti imatangko ken kasla met nasimbeng ti panunotna ken awan ti nangpilit kenkuana. Awan ti pakainaigak kenkuana babaen panagkabaggian, panagasawa, wenno panagadaptar, ken iti pagpatinggaan ti ammok awan ti karbengak iti aniaman a paset ti sanikuana. Saan a siak ti tao a nadutokan kas ahente iti daytoy a dokumento, ken saan a siak ti mangipapaay ti pannakataripato ti salun-at, ken saanak nga empleado ti mangipapaay ti pannakataripato ti salun-at wenno ti pasilidad a pakataripatoan ti salun-at. Saksi #1 I-print ti Nagan Pirma ti Saksi Petsa Address ti Kalsada Siudad Estado Zip Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 5 ti 7
I (Witness 2) declare that the person completing this advance health care directive is personally known to me, that she/ he signed or acknowledged this power of attorney in my presence and appears to be of sound mind and under no undue influence. I am not the person appointed as agent by this document, and I am not a health-care provider, nor an employee of a health-care provider or facility. Witness #2 Print Name Witness Signature Date Street Address City State Zip Ipablaakko (Saksi 2) a ti tao a mangkumkumpleto iti daytoy a pakauna a bilin mainaig iti pannakataripato ti salun-at ket personal nga am-ammok, a pinirmaan wenno inaklonna daytoy a power of attorney iti imatangko ken kasla met nasimbeng ti panunotna ken awan ti nangpilit kenkuana. Saan a siak ti tao a nadutokan kas ahente iti daytoy a dokumento, ken saan a siak ti mangipapaay ti pannakataripato ti salun-at, ken saanak nga empleado ti mangipapaay ti pannakataripato ti salun-at wenno ti pasilidad a pakataripatoan ti salun-at. Saksi #2 I-print ti Nagan Pirma ti Saksi Petsa Address ti Kalsada Siudad Estado Zip OPTION 2: NOTARY PUBLIC State Hawai'i, (City and) County of ______________________ }ss. On this ___________ day of ____________________, in the year _______________, before me, (insert name of notary public) appeared personally known to me (or proved to me on the basis of satisfactory evidence) to be the person whose name is subscribed to this ___ -page Hawai'i Advance Health Care Directive dated on ___________________, in the _________________Judicial Circuit of the State of Hawai'i, and acknowledged that he/she executed the same as his/her free act and deed. Signature of Notary Public My Commission Expires:_____________________ Place Notary Seal or Stamp Above A copy has the same effect as the original. Developed by the Executive Office on Aging and Kokua Mau - Hawai'i Hospice and Palliative Care Organization December 2015 Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 6 ti 7
PAGPILIAN 2: NOTARIO PUBLIKO Iti daytoy nga ___________ aldaw ti ____________________, iti tawen nga _______________, iti imatangko, (ikabil ti nagan ti notario publiko) immay ni personal nga am-ammok (wenno pinaneknekanna ti kinasiasinona babaen iti makapnek nga ebidensia) nga isuna ti tao a nainaganan iti daytoy ___ -panid a Pakauna a Bilin mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at iti Hawai'i a napetsaan idi ___________________, iti _________________Judicial Circuit ti Estado ti Hawai'i, ken inaklonna nga isuna ti nangipatungpal iti daytoy kas nawaya a ganuat ken aramid. Pirma ti Notario Publiko Ti Komisionko ket Agpatingga no:_____________________ Ikabil iti Ngato ti Selyo wenno Marka ti Notario Ti kopya ket addaan iti bileg a kas met la iti orihinal. Inaramid ti Executive Office on Aging and Kokua Mau - Hawai'i Hospice and Palliative Care Organization Enero 2016 Iburay ken patangenyo iti doktoryo, kadagiti ipatpategyo ken iti ahenteyo ti maipanggep iti Pakauna a Bilinyo mainaig iti Pannakataripato ti Salun-at Panid 7 ti 7


Panid 1 iti 8 Daytoy a dokumento ket mangmangted ti bassit a sumario ti daytoy a panagadal para ti sapasap a publiko. Makitam ti ad-ado pay nga impormasyon kadagiti siyentipiko a sumario ti panagadal. Dagiti link para kadagiti sumario ket makita iti pagleppasan ti daytoy a dokumento. Dagiti nagan ti panagadal Ababa a Paulo: Maysa a panagadal tapno mapagduma ti epekto ti daprodustat ken darbepoetin alfa kadagiti partisipante nga addaan ti anaemia gapo iti nabayag a sakit ti bato a saan nga agday-dialysis. Buo a Siyentipiko a Paulo: Maysa paset 3, nai-random, silulukat ti markana (saan a nainaganan ti isponsor), aktibo a kontrolado, parallel a grupo, ado ti sentrona, nakabasar ti pasamak a panagadal iti saan nga agday-dialysis a tattao nga addaan ti anaemia a maipagapo ti nabayag a sakit ti bato tapno maikeddeng ti kinatalged ken kinaepektibo ti daprodustat kas maiyasping iti darbepoetin alfa. Numero ti Panagadal: 200808 Sinno ti nangisponsor ti daytoy a panagadal? GlaxoSmithKline (GSK) Pagpatulungan ti Klinikal a Suporta iti GSK Website: Email: Dagiti sapasap nga impormasyon maipanggep ti klinikal a panagadal Kaano a naisayangkat daytoy a panagadal? Ti panagadal ket nangrugi idi Setyembre 2016 ken nalpas idi Abril 2021. Anya ti nangruna a panggepna iti daytoy a panagadal? Ti nabayag a sakit ti bato wenno Chronic kidney disease (CKD) ket maysa a nabayag a sakit ti bato. Sumagmamano a tao nga addaan ti CKD ket saan a makaaramid ti usto a nalabbaga a selyula ti dara. Daytoy a kondisyon ket maawagan nga anaemia gapo ti CKD. Dagiti nalabbaga a selyula ti dara ket naglaon ti protina a mangig-iggem ti oksiheno a maaw-awagan a haemoglobin (Hgb). No ti tao ket addaan ti anaemia, nababa ti bilang ti Hgb iti dara da. Ti pannakausar iti datos ken impormasyon a linaon na daytoy a Dokumento ket saan a mapawilan, saan laketdi a mausar kadagiti panag-aplikar iti dadduma para iti regulatoryo a pannakaaprobar ti maysa a produkto. Uray man pay saan a masapol, no us-usaren dagitoy a datos, idawdawatmi ti us-usto a kredito wenno pannakaipanagan iti GSK a kas naggapoanan ti datos a naited. Saan nga ilibak ti GSK ti liabilidad para iti amin a pannakausar ti datos dagiti agus-usar iti daytoy a Dokumento, ti naan-anay iti amin a kabaelan a palubusan ti maitutop a paglintegan. Awan ti maipaalagad a trademark, patento, wenno regulatoryo/dagiti karbengan ti kina-eksklusibo ti datos nga iggem ti GSK, lisensyado wenno saan ket maapektaran.
Panid 2 iti 8 Ti tao nga addaan ti anaemia ket mabalin a maagasan ti agas a makaparuk-at ti erythropoiesis wenno erythropoiesis-stimulating agents (ESAs), a kas iti darbepoetin alfa. Dagitoy nga agas ket itabuyna ti bagi nga agaramid ti ad-ado a nalabbaga a selyula ti dara, a mangigapu ti panagngato ti lebel ti Hgb. Ngem, dagitoy nga agas ket mabalin met a mangpangato ti peggad ti pannakaala ti sakit a cardiovascular (dagiti problema a makaapektar ti puso ken/wenno dagiti pagdalanan ti dara). Adda dagiti pangagas a maar-aramid a maipadpadas kadagiti klinikal a panagadal. Ti daprodustat ket maysa nga agas a maipadpadas tapno maagasan ti anaemia gapo ti CKD. Dagiti tattao nga addaan ti anaemia gapo ti CKD a saan nga agday-dialysis ket nakipaset iti daytoy a panagadal. Ti dialysis ket maysa a pangagas a mangikikkat ti rugit ti bagi ken mangsag-sagat ti dara no dagiti bato ket saan a gumangana a nasayaat. Kayat a makita dagiti agad-adal no kasano kalaing ti daprodustat ti panagpangato ken/wenno panangimentenar ti lebel ti Hgb kumpara ti darbepoetin alfa kadagitoy a partisipante. Kinita met dagiti agad-adal ti kinatalged dagitoy nga agas, a pakairamanan no ti panagtumar ti daprodustat ket mangingato ti peggad ti kangrunaan a problema ti cardiovascular (napasamak a nakaro a sakit ti cardiovascular wenno major adverse cardiovascular event [MACE]) kumpara iti darbepoetin alfa. Anya dagiti naadal nga agas? Iti Aldaw 1, dagiti partisipante ket nairaman iti maysa kadagiti dua a maagasan a grupo babaen ti gasat (saan a naigandat a pinili). Grupo ti daprodustat: Dagiti partisipante ket nangawat ti tabletas ti daprodustat babaen ti ngiwat maminsan kada aldaw. Grupo ti darbpoetin alfa: Dagiti partisipante ket naikkan ti darbepoetin alfa bayat ti pannakaitudok ti uneg ti kudil wenno iti urat maminsan kada maysa, dua, wenno uppat a lawas. Ammo ti partisipante ken doktor nga agad-adal no anya nga agas ti naiyawat ti partisipante. Daytoy a panagadal ket napagplanwan a maisardeng no umabot ti 664 a partisipante ti maaddaan ti kangrunaan a problema ti cardiovascular. Siasinno dagiti partisipante a nakipaset kadaytoy a panagadal? Dagiti panagadal ket addaan ti listaan dagiti kasapulan kadagiti partisipante a mabalin a sumali (pakakitaan ti pannakairaman) ken dagiti saan a mabalin (pakakitaan ti pannakailaksid). Para kadaytoy a panagadal, ti nangruna a pakakitaan ti pannakairaman ken pannakailaksid ket naisurat iti baba.
Panid 3 iti 8 Ti lallaki ken babbai nga addaan ti anaemia gapo ti CKD ket nairaman iti panagadal no isuda ket: Agtawen ti 18 inggana 99. • Addaan ti kalalainganna inggana iti nakaro a CKD. • Addaan dagiti sumarsaruno a lebel ti Hgb iti Aldaw 1: o nagbaetan ti 8 a gramo kada decilitro (g/dL) ken 10 g/dL ken saan a nagtumtumar kadagiti ESAs sakbay iti Aldaw 1. (wenno) o nagbaetan ti 8 a gramo kada decilitro (g/dL) ken 11 g/dL ken nagtumtumar dagiti agpada nga ESAs para iti uray tallo bulan sakbay ti Aldaw 1. Dagiti lallaki ken babbai ket nailaksid iti panagadal no isuda ket naaddaan ti: • Nagdialysis wenno kasapulan a mangrugi ti dialysis iti uneg ti tallo bulan kalpasan iti Aldaw 1. Addan ti plano ti pannakaiyakar ti bekkel iti uneg ti maysa a tawen kalpasan iti Aldaw 1. Saan a makontrol a nangato a presyon ti dara. • Naatake, nastrok, wenno naministrok iti uneg ti tallo a bulan sakbay iti umuna nga aldaw. Nakaro a nabayag a panagbabak ti puso. • Panagdara ti buksit ken bagbagis iti uneg ti tallo a bulan sakbay iti Aldaw 1. Maysa pay a sakit a mabalin a pakagapoanan ti anaemia. • Dadduma pay a (dagiti) saksakiten, abnormal a resulta ti eksamen, wenno sabali nga agas a pakaigapoanan ti nakaro a peggad para iti partisipante wenno makaapektar ti resulta ti panagadal. Iti kadagupan, 3872 a partisipante ti napaglalaok. Ti panagadal ket pakairamanan ti 1699 a lallaki (44%) ken 2173 a babbai (56%). Ti promedio a tawen ket 65. Ti kaubingan a partisipante ket agtawen ti 18 ket ti kalakayan a partisipante ket agtawen ti 98. Para iti ad-ado a detalyado nga impormasyon panggep dagiti partisipante a nairaman kadaytoy a panagadal, kitaen ti sumario ti siyentipiko a resulta (dagiti link dagidiay a sumario ket naited iti pagleppasan iti daytoy a dokumento).
Sadinno a naangay daytoy a panagadal? Naangay ti panagadal iti 39 a pagilyan. Bilang ti partisipante a napaglalaok Argentina Australia Belgium Brazil Bulgaria Canada Colombia Czech Republic Denmark Estonia France Germany Greece Hong Kong Hungary India Israel Italya Republika ti Korea Malaysia Mexico Netherlands New Zealand Pilipinas Poland Portugal Romania Russia Singapore South Africa Espanya Sweden Taiwan Thailand Turkey Ukraine United Kingdom Estados Unidos Vietnam 146 72 43 128 128 29 37 40 15 5 42 17 143 29 90 144 37 21 71 6 34 79 51 41 49 82 18 25 56 3 120 64 19 323 279 198 67 140 0 200 400 600 Bilang dagiti nakipaset 800 Panid 4 iti 8 981 1000
Panid 5 iti 8 Anya dagiti nangruna a resulta iti daytoy a panagadal? Dagiti partisipante ket nausig para iti panagbaliw ti lebel ti Hgb ken no adda ti peggad ti panagadda ti kangrunaan a problema ti cardiovascular. Dagiti lebel ti Hgb Kayat nga ikumpara dagiti agad-adal ti daprodustat ken darbepoetin alfa iti panangmentenar ti lebel ti Hgb dagiti partisipante mangrugi iti Lawas 28 aginggana iti Lawas 52 (panawen ti panangeksamen) iti panagadal. Dagiti agad-adal a doktor ket nangala ti dara dagiti partisipante. Rinukod da ti lebel ti Hgb ti tunggal partisipante iti Aldaw 1 (baseline) ken iti agdama ti panawen ti panageksamen. Ti nagdumaan ti bilang ti Hgb dagiti partisipante idi mangrugi ken iti promedio a bilang ti Hgb kabayatan ti panawen ti panageksamen ket nakalkula. Daytoy ket naawagan a panagbaliw gapo ti baseline para iti tunggal partisipante. Ti promedio a panagbaliw ti lebel ti Hgb gapo ti baseline kabayatan ti panawen ti panageksamen ket nakalkula para iti tunggal grupo ti maagagasan. Makita dagiti resulta ti tsart iti baba. Promedio ti panagbaliw ti lebel ti Hgb gapo iti baseline Daprodustat 1937 a partisipante Darbepoetin alfa 1935 a partisipante Promedio ti panagngato ti lebel ti Hgb gapo iti baseline 0.74 g/dL 0.66 g/dL Kangrunaan a problema ti cardiovascular Inlanad dagiti agad-adal a doktor ti bilang dagiti partisipante a naaddaan ti kangrunaan a problema ti cardiovascular. Para iti daytoy a panagadal, ti pakairamanan ti kangrunaan a problema ti cardiovascular ket atake ti puso, strok, wenno ipapatay. Kayat dagiti agad-adal a maikumparar ti peggad ti kangrunaan a problema ti cardiovasculat ti nagbaetan dagiti grupo a maag-agasan iti kabayatan ti panagadal.
Panid 6 iti 8 Makita dagiti resulta ti tsart iti baba. Dagiti partisipante a naaddaan ti kangrunaan a problema ti cardiovascular Daprodustat 1937 a partisipante Darbepoetin alfa 1935 a partisipante Bilang ti partisipante (porsiento) 378 (20%) 371 (19%) Ad-ado nga impormasyon maipanggep kadagiti resulta ti panagadal ket makita kadagiti sumario dagiti siyentipiko a resulta (dagiti link dagidiay a sumario ket naited iti pagleppasan iti daytoy a dokumento). Anya dagiti dakes nga epekto? Dagiti saan a maikeddeng a madi a medikal a napasamak (dagiti dakes a pasamak) ket mabalin a mapasamak kadagiti tattao no maikkan da ti maysa a medisina. Irekord dagiti agad-adal a doktor dagitoy a paspasamak. Ti sumario dagitoy a paspasamak ket makita kadagiti sumario ti siyentipiko a resulta (dagiti link dagidiay a sumario ket naited iti pagleppasan iti daytoy a dokumento). No patien ti agad-adal a doktor a ti gapo na daytoy a pasamak ket ti agas iti panagadal, irekord da daytoy a kas mabalin a dakes nga epekto (dakes a reaksyon). Iti daytoy a sumario, dagiti dakes nga epekto ket dagiti pasamak a makita dagiti agadadal a doktor a mabalin a gapo ti agas a maadadal. Dagiti dakes nga epekto kadaytoy a sumario ket mabalin a sabali kadagiti adda iti Naipakaammo a Pammalubos wenno sabali a dokumento a mainaig iti maad-adal nga agas. Agdagup nga 3870 a partisipante (1937 a partisipante iti grupo ti daprodustat ken 1933 a partisipante iti grupo ti darbepoetin alfa) ti nakaawat ti saan a bumaba ti maysa a dosis ti maad-adal nga agas. Naireport dagiti dakes nga epekto para kadagiti partisipante bayat ti panagtumar da ti maad-adal nga agas. Dagiti serioso a dakes nga epekto Iti daytoy a panagadal, dagiti serioso a dakes nga epekto ket naireport a kas makapatay a serioso a dakes nga epekto ken saan a makapatay a serioso nga epekto. Dagiti makapatay a serioso a dakes nga epekto ket naireport iti innem a partisipante (nakurang 1%) iti grupo ti daprodustat ken maysa a partisipante (nakurang a 1%) iti grupo ti darbepoetin alfa. Ipakpakita ti dalang iti baba ti bilang dagiti partisipante a naaddaan ti makapatay a serioso a dakes nga epekto.
Panid 7 iti 8 Bilang ti partisipante (porsiento) nga naaddaan ti makapatay a serioso a dakes nga epekto Daprodustat 1937 a partisipante Darbepoetin alfa 1933 a partisipante Ipapatay 1 (nakurang a 1%) 1 (nakurang a 1%) Panagtangken ti diding ti arteriya 1 (nakurang a 1%) 0 Nagwaras a kanser manipud ti saan nga ammo a naggapoan 1 (nakurang a 1%) 0 Pannakadadael ti bagbagis gapo ti bassit a suplay ti dara 1 (nakurang a 1%) 0 Makapeggad ti biag a panagkurang ti dara a maibomba ti puso iti bagi 1 (nakurang a 1%) 0 Makapeggad ti biag a sungbat iti impeksyon 1 (nakurang a 1%) 0 Dagiti saan a makapatay a serioso a dakes nga epekto ket naireport iti 30 a partisipante (2%) manipud iti grupo ti daprodustat ken siyam a partisipante (nakurang a 1%) iti grupo ti darbepoetin alfa. Awan iti espesipiko a saan a makapatay a serioso nga epekto ti naireport iti 1% wenno ad-ado pay a partisipante iti tunggal grupo ti maagasan. Dagiti saan a serioso a dakes nga epekto Dagiti saan a serioso a dakes nga epekto ket naireport iti 93 a partisipante (5%) manipud iti grupo ti daprodustat ken 60 a partisipante (3%) iti grupo ti darbepoetin alfa. Awan iti espesipiko a saan a serioso nga epekto ti naireport iti 1% wenno ad-ado pay a partisipante iti agpada a grupo ti maagasan. Kasano a natulungan iti daytoy a panagadal dagiti partisipante ken agad-adal? Naamoan dagiti agad-adal a ti daprodustat ket kapada ti darbepoetin alfa iti panagngato ken/wenno panangmentenar ti lebel ti Hgb kadagiti npartisipante nga addaaan ti anaemia gapo ti CKD a saan nga agday-dialysis. Inpakita ti panagadal a ti panagtumar ti daprodustat ket saan a makaingato ti peggad ti kangrunaan a problema ti cardiovascular kumpara ti darbepoetin alfa. Dagiti dakes nga epekto a naireport ket kas manamnama kadagiti partisipante nga addan ti anaemia gapo ti CKD a saan nga agday-dialysis.
Panid 8 iti 8 Adda kadi pay plano para iti naun-uneg a panagadal? Nakumpleton ti dadduma pay a panagadal ti daprodustat kadagiti partisipante nga addaan ti anaemia gapo ti CKD. Ti sumagmamano a panagadal ket madama wenno naplanon. Sadinno ti pakakitaak ti ad-ado pay nga impormasyon maipanggep iti daytoy a panagadal? Dagiti klinikal a panagadal ket addaan ti agmaymaysa a numero ti panagadal a nairaman kadagiti publikasyon ken dadduma pay nga impormasyon panggep ti panagadal. Ti agmaymaysa a numero ti panagadal a mainaig iti daytoy a panagadal ket maipakita iti baba pakairamanan dagiti link ti internet dagiti sumario a siyentipiko. Iraman dagiti sumario a siyentipiko ti ad-ado a detalye panggep dagiti masapol para iti pannakipaset ti panagadal, ti iskedyul ti panagbisita iti panagadal, dagiti resulta aggapo ti sabali a punto a nagleppasan, ken ad-ado a detalyado nga impormasyon panggep dagiti dakes a paspasamak. Organisasyon ken Website Numero ti Panagadal Ahensiya ti Ag-agas iti Europa 2016-000542-651 Dagiti Sangailyan nga Institute ti Salun-at iti Estados Unidos (NIH) NCT028768352 Mabalin naka a matulungan ti doktormo iti pannakaawatmo kadaytoy a panagadal ken dagiti resulta. Kasaritam ti doktormo panggep kadagiti pagpilyan a pagagas nga adda iti pagilyam. Kasapulan a saan ka a mangaramid ti panagbalbaliw iti taripatom basar laeng kadagiti resulta iti daytoy wenno aniaman a maysa a panagadal. Tumarem latta ti agdama nga agasmo malaksid no ibaga ti doktormo. Kayatmi a pagyamanan dagiti partisipante a timmulong kadaytoy a panagadal. Dagiti resulta iti daytoy a panagadal ket makatulong a sungbatan dagiti saludsod panggep iti pannakaagas dagiti tao nga addaan ti anaemia gapo ti CKD a saan nga agday-dialysis. Ti linaon na daytoy a dokumento ket inpagleppasan ti GSK iti 28 ti Pebrero 2022. Ti impormasyon iti daytoy a sumario ket saan a pakairamanan ti nayon na pay nga impormasyon a naadaw kalpasan ti naibaga a petsa. Inpagleppasan ti panangipatarus idi maika-17 ti Agosto 2022.


Serving Your Temporary Restraining Order (TRO) Panangted iti Kopiam ti Temporario nga Order ti Korte a Manglapped (TRO) Your TRO will not take effect until it is granted and filed by the court. In addition, the TRO is not enforceable until it is properly served upon the respondent. Once the TRO is granted and filed, it is your responsibility to ensure that the documents are provided to the police department for proper service upon the respondent. Please take these steps if the respondent resides on the same island: Ti TROm ket saan nga epektibo agingga a maaprobaran ken maidatag daytoy ti korte. Mainayon pay, ti TRO ket saan a mabalin a maipatungpal agingga a maited daytoy ti umno a wagas iti mairekreklamo. Apaman a maaprobaran ken maidatag ti TRO, pagrebbengam a siguradoen a maited dagiti dokumento iti departamento ti pulisia para iti umno a panangted iti mairekreklamo. Aramiden koma dagitoy nga addang nu agnanaed ti mairekreklamo iti isu met la nga isla: 1. Go to the police station in the same area where the respondent resides and provide the police department with two copies of the TRO. Mapan iti estasion ti pulisia iti isu met la a lugar a pagnanaedan ti mairekreklamo ken ikkan ti departamento ti pulisia ti dua a kopia ti TRO. 2. On Oahu, if you do not wish to drop off the documents to the police department and if the respondent's address is known, you may request to have your TRO documents emailed to the police department for service upon the respondent. Iti Oahu, nu saanmo kayat nga ipan dagiti dokumento iti departamento ti pulisia ken nu ammo ti address ti mairekreklamo, mabalinmo a kiddawen a maipatulod iti email dagiti dokumento ti TRO iti departamento ti pulisia tapno maited iti mairekreklamo. 3. In all cases, provide the police department with as much information as possible as to the addresses where the respondent can be located and the times you would expect the respondent to be at those addresses. Iti amin a kaso, ikkan ti departamento ti pulisia ti adu nga impormasion nu mabalin maipapan kadagiti pagnaedan a pakasarakan iti mairekreklamo ken dagiti oras a namnamaem nga adda ti mairekreklamo kadagita nga pagnaedan. 2. On Oahu, if you do not wish to drop off the documents to the police department and if the respondent's address is known, you may request to have your TRO documents emailed to the police department for service upon the respondent. Iti Oahu, nu saanmo kayat nga ipan dagiti dokumento iti departamento ti pulisia ken nu ammo ti address ti mairekreklamo, mabalinmo a kiddawen a maipatulod iti email dagiti dokumento ti TRO iti departamento ti pulisia tapno maited iti mairekreklamo. 3. In all cases, provide the police department with as much information as possible as to the addresses where the respondent can be located and the times you would expect the respondent to be at those addresses. Iti amin a kaso, ikkan ti departamento ti pulisia ti adu nga impormasion nu mabalin maipapan kadagiti pagnaedan a pakasarakan iti mairekreklamo ken dagiti oras a namnamaem nga adda ti mairekreklamo kadagita nga pagnaedan. Then check with the police department to find out when and if the respondent was served. Kalpasanna ammoem manipud ti departamento ti pulisia tapno ammoen nu naited ti order para iti mairekreklamo.
In the event the respondent resides on another island or outside the State of Hawai`i, you will need to contact law enforcement in that locale to personally serve the TRO documents on the respondent. You will then need to make sure that the proof of service document has been filed with the court after the respondent has been served. En kaso nga agnanaed ti mairekreklamo iti sabali nga isla wenno iti ruar ti Estado ti Hawai`i, masapulmonto a kontakem ti mangipatpatungpal ti linteg iti dayta a lugar tapno personal a maited dagiti dokumento ti TRO para iti mairekreklamo. Kalpasanna siguradoemto a ti pammaneknek ti panangted iti dokumento ket naidatag iti korte kalpasan a naited para iti mairekreklamo. In the State of Hawai`i there is no charge for this service. Please keep in mind that the TRO does not guarantee your safety. Please take proper precautions. Iti Estado ti Hawai`i awan ti bayad daytoy a serbisio. Laglagipem koma a ti TRO ket saanna a garantian ti kinatalgedmo. Aramiden koma dagiti tumutop a panagannad. W5 Ilokano
Keep a copy of your TRO with you at all times, and report violations to the police department immediately by calling 911. Nasken a kanayon a tugotmo ti kopiam ti TRO ken dagus nga ireport ti aniaman a panaglabsing iti departamento ti pulisia babaen ti panangawag iti 911. RG-AC-508 (12/19) AD-P-817 W5 Ilokano


Press Release: MAKADADAEL A MINAS, SUPIATEN DAGITI UMILI TI ILOCOS BABAEN ITI ILOCOS PEOPLE'S MINING SUMMIT Bantay, Ilocos Sur-Agarup sangagasut aginggana't dua gasut a kameng ti nadumaduma nga organisasyon ti umili, agtutubo, non-government institution, Local Government Units (LGU), academe, ken tattao ti simbaan ti agtitipon ita nga aldaw tapno supiaten ti makakadael a minas kadagiti banbantay ken kabaybayan kadagiti tallo a probinsya ti Ilocos. Panggep ti Ilocos People's Mining Summit, maysa nga inisyatiba ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (STOP Exploitation), Save the Abra River Movement (STARM), Katinnulong Dagiti Umili ti Amianan (KADUAMI)-Regional Development Center, Solidarity of Ilocos Associations of Women (SILAW-GABRIELA) ken Ilocos Region Ecumenical Council (IREC), a pagkaykaysaen ti kalawaaan a bilang ti umili ditoy Region 1 tapno lappedan ken supiaten dagiti gandat dagiti lokal ken ganganaet a negosyante nga agminas kadagiti banbantay ken baybay ditoy rehiyon ti Ilocos. Segun kenni Anabel Narvasa, Convenor ti Ilocos People's Mining Summit, nabaknang dagiti probinsya ti Ilocos ti nadumaduma a mineral a kinabaknang. "Interesado la unay dagiti kapitalista kadagitoy a kinabaknang isu nga adu ti aplikasyon ti panagminas kadagiti baybay ken bantay dagiti probinsya ti Ilocos Norte, Ilocos Sur ken La Union." Kinuna ni Narvasa. Segun iti panagsukisok dagiti Convenor ti Ilocos People's Mining Summit, adda ti nadumaduma nga aplikasyon ti minas kadagiti probinsya ti rehiyon ti Ilocos. Addaan ti 7 nga Exploration Permit Application (EXPA) ti probinsya ti La Union, 11 met iti Ilocos Sur ken 20 iti Ilocos Norte. Sakop na daytoy nga aplikasyon ti 15 a munisipyo ti La Union, 22 a munisipyo ti Ilocos Sur ken 14 a munisipyo ti Ilocos Norte. Adda met laeng ti 3 nga Aplication for Mineral Production Agreement (APSA) diay probinsya ti Ilocos Sur, 13 sadiay Ilocos Norte ken 3 met laeng iti La Union. Nayon na pay, adda ti 8 nga Application for Financial Technical Assistance (AFTA) sadiay Ilocos Sur ken 4 met diay Ilocos Norte. Naggapu ti Department of Environment and Natural Resources (DENR) Mines and Geosciences Bureau (MGB) dagitoy a datos. No gupgupen, agarup 21 a munsipyo ti Ilocos Norte, 26 a munisipyo ti Ilocos Sur ken 16 iti La Union ti maapektaran dagiti gamrud nga interes dagiti kumpanya ti minas. Gapu iti minas, kinuna ni Narvasa, sagsagrapenen iti Kailokoan ti dakkes nga epekto ti panagminas. "Addu a talon ken pagnaedan ti napukaw gapu iti panaglayos nga epekto iti kinagamrud ken kinaagum dagiti kumpanya iti minas," impalawag ni Narvasa ken imbingay na dagiti kapadasan dagiti umili ti Bauang, La Union, Sta. Cruz, Ilocos Sur ken Paoay, Ilocos Norte a naawanan ti pangkabiagan ken pagnaedan gapu iti offshore mining. CONVENORS SOLIDARITY OF PEASANTS AGAINST EXPLOITATION SILAW GABRIELA TIMEK ILOCOS REGION ECUMENICAL COUNCIL PAMALAKAYA ILOCOS
Kinuna pay ni Narvasa a bogus laeng dagiti kari ti kumpanya ti minas a trabaho ken panagdur-as ti biag. "Ti kinapudno na, dagiti kumpanya ti minas laeng ti agnamnam-ay gapu ti dakkel a ganansya da kakumplot dagiti ahensya ti gobyerno kas iti MGB ken ti National Commission on Indigenous Peoples (NCIP)." Innayon ni Narvasa nga impalawag nga agarup $71 bilyon ti manamnama a maganansya ti gobyerno no mairusuat ti black sand mining. Sabali pay ti ganansya iti on-shore mining. Babaen ti panagtignay ken panagkaykaysa dagiti umili ti rehiyon, kas iti Ilocos People's Mining Summit, kuna ni Narvasa, maipakita a maseknan met laeng dagiti umili ti mapaspasamak ti aglawlaw. "Babaen timek dagiti maapektaran ken maipakaammo iti publiko ti dakkes nga epekto ti dadakkel ken makadadael a panagminas ti aglawlaw, pangkabiagan ken pagtaengan dagiti komunidad ti rehiyon," kinuna ni Narvasa ken impasingked na a daytoy ket rugi ti adu pay a panagtignay tapno suppiaten ti makadadael a panagminas. iti daytoy nga gandat, mangngeg ti Idi napan a lawas, naisayangkat iti Benguet, Abra, Mountain Province, Ilocos Sur (BAMPIS) Mining Summit a dinar-ayan ti agarup 200 a maseknan ken advocates. Maysa ni Santa Mayor Jeremy Jesus Bueno III kadagiti dimmar-ay ken nakipagpaset kas Keynote Speaker ken boluntaryo a nagbalin a Convenor ti nabukel nga alyansa a BAMPIS Mining Summit. Inyebkas na met laeng ni Mayor Bueno ti panangkontra na iti panagminas nangruna kadagiti baybay ken bantay ti Ilocos. Idi met napan a bulan, naitakder ti People's Solidarity Against Large Scale and Destructive Mining in Ilocos Norte (PSALM-IN) a bukbuklen dagiti kameng ti tattao ti simbaan diay Ilocos Norte a mangsusupiat ti makadadael a minas diay Ilocos Norte. Nangisayangket met ti Ilocos Sur Ecumenical Movement (ISEM) ti serye ti innadal maipanggep ti Offshore mining. Babaen met laeng ti inisyatiba ni Mayor Bueno, naisayangkat met ti SOS wenno Save Our Santa idi Oktubre kas pananglapped kadagiti aplikasyon ti minas diay Santa. Ti tema ti nasao a summit ket, "Bambantay ken Baybay, Salakniban! Agkaykaysa a Suppiaten ti Dadakkel ken Makadadael a Panagminas!" Naimbitaran kas Keynote Speaker ti Ilocos People's Mining Summit ni Mr. Windel Bolinget, pangulo ti Cordillera People's Alliance (CPA) nga addaan ti attidog a kapadasan ti panangsupiat ti makadadael a minas diay Cordillera. Mangibingay met ti testimonya dagiti residente a naapektaran ti panagminas. Manamnama a mabukel ti maysa a nalawa nga alyansa kontra iti dadakkel ken makadadael a minas ditoy rehiyon kalpasan ti Summit. Maysa met a martsa-rally ti maisayangkat iti ala-una ti malem tapno maiyebkas dagiti umili ti panangkontra iti makadadael a panagminas. # Para iti nayon nga impormasyon, mabalin nga i-kontak da: Rev. Fr. Noel Dacuycuy ken Anabel Narvasa Babaen ti Ilocos People's Mining Summit Media Team 0908-867-8196 ken 077-722-7933 wenno CONVENORS SOLIDARITY OF PEASANTS AGAINST EXPLOITATION SILAW GABRIELA TIMEK ILOCOS REGION ECUMENICAL COUNCIL PAMALAKAYA ILOCOS


Manginayon ti balor iti trabaho iti maysa a kaykayat a trabahador. Sumagmamano kadagiti trabahador ket saanda mabalin ti agsubli ti dati a trabahoda gapu kadagiti permanente a medikal a lapped nga inaramid ti pannakadangran wenno sakit iti lugar ti trabaho. Inmimbagdan ngem limitado ti panangkutida kadagiti espesipiko a kita ti trabaho. Paneknekan ti L&I dagitoy a trabahador babaen ti Programa iti Kaykayat a Trabahador ken mangipapaay dagiti pinansial nga insentibo ken tulong ti premium para kadagiti kualipikado nga employer a mangar-aramid ti medikal a naitunos, napaut a trabaho para kadagiti kaykayat a trabahador. Kontaken ti mangipapaay a bokasional ti trabahador, manedyer ti panag-claim wenno kameng ti Programa ti Kaykayat a Trabahador kadagiti saludsod wenno maipapan ti tulong.
Tapno maammuan ti adu pay Mapan iti wenno kontaken kami iti Programa ti Kaykayat a Trabahador tapno agsaludsod no kasano ag-apply para kadagiti benepisio ti kaykayat a trabahador. Dagiti kadawyan a saludsod: Preferred Worker Program Department of Labor & Industries PO Box 44324 Olympia, WA 98504-4324 Telepono: 1-800-845-2634 (toll free) Email: PrefWorkerProg@Lni.wa.gov Ipaw-it dagiti form ti Kiddaw ti Kaykayat a Trabahador iti: Department of Labor & Industries PO Box 44291 Olympia, WA 98504-4291 Fax: 360-902-4567 Ti kuarta nga ipaay ket addaan tapno tumulong kadagiti employer a mangbuo kadagiti patakaran ken programa maipapan ti panagsubli ti trabaho. Para ti adu pay nga impormason, mapan iti . No kiddawen, addaan dagiti suporta ken pamay-an iti pagsasao a gangganaet para kadagiti tao nga addaan ti diperensia. Tumawag ti 1-800-547-8367. Kadagiti agus- usar ti TDD, tumawag ti 711. Ti L&I ket maysa nga employer ti padapada a gundaway. PUBLICATION F280-021-246 (Ilocano) [07-2018]
Mangtangdan ti Kaykayat a Trabahador. Tulungam ti Magun- od Mo. Programa ti Kaykayat a Trabahador Addaan dagiti baro a pinansial nga insentibo para kadagiti employer nga addaan ti Pondo ti Estado ken kadagiti employer nga addaan ti insuranceda.
"Para ti nadangran a trabahador, ti panagsubli ti trabaho ket maysa a pinansial a kinatalged ken mas makapnek a panagbiag." - Aimee Jolie, MA, CDMS Bokasional a Mamalbalakad ti Rehabilitasion, Seattle
Mangtangdan ti kaykayat a trabahador. Tulungam ti magun-od mo. No mangaramidka ti trabaho a naitunos a medikal para ti maysa a kaykayat a trabahador: ƒ Mangtalinaed wenno manginayonka ti napateg a trabahador. ƒ Mapasayaatmo ti kinaproduktibo ken ti tignay ti kameng. ƒ Mabawasam dagiti gastos ti bayad kadagiti trabahador. ƒ Mabawasam dagiti gastos ti panangsanay. ƒ Mapasayaatmo ti tatakmo kas employer. Ania ti maala ti negosiom? No mangaramidka ti nataled, napaut, naitunos a medikal a trabaho para ti kaykayat a trabahador, mairaman kadagiti panangsubli ti: ƒ 50% dagiti sueldo a ibaybayadmo ti kaykayat a trabahador, agingga 66 aldaw wenno agingga $10,000, iti uneg ti agtultuloy a 24 bulan a periodo. ƒ Agingga $2,500 para kadagiti alikamen. ƒ Agingga $400 para ti bado ti trabahador. Kanayonanna, maysa a bayad nga insentibo a 10% kadagiti sueldo ti trabahador wenno $10,000 (aniaman ti nababbaba) ket ibayad kadagiti kualipikado nga employer kalpasan ti 12 a bulan ti agtultuloy a trabaho ti kaykayat a trabahador. Agaplikar laeng dagiti benepisio kadagiti kaykayat a trabahador a napaneknekan kalpasan ti Ene. 1, 2016, ken nadangran iti sidong ti panag-claim iti Pondo ti Estado*. Kayat saoen ti Pondo ti Estado a dagiti employer a nangala ti coverage babaen ti L&I.
Nalaka ti panag-apply. No pagarupmo mabalin a kualipikado ti trabahadormo ti pammaneknek ti kaykayat a trabahador, mapan ti para ti form ti Kiddaw ti Kaykayat a Trabahador sa suroten a naan-anay dagiti balakad. Kayatmi a bayadanka! Siguruduem a: ƒ Basaen ti amin a kalikaguman ti kinakualipikado. ƒ Sungbatam a naan-anay dagiti amin a form.* ƒ Mangipaay ti amin a kalikaguman a dokumentasion. Dagiti form a saan a kompleto mangyeg ti kinatantan. Proteksion ti panag-claim ken tulong ti premium Bayadan met ti L&I ti gastos ti baro a panag-claim iti periodo ti pammaneknek nga awanan ti multa ti negosiom. Kanayonanna: ƒ Awan ti bayadan para kadagiti premium ti Pondo ti Aksidente wenno Pondo ti Tulong a Medikal wenno baro a panag-claim para ti kaykayat a trabahador iti periodo ti pammaneknek a 3 tawen no sika ket employer ti Pondo ti Estado. ƒ Panangisubli kadagiti gastos ti aniaman a panag-claim ti masanguanan iti periodo ti pammaneknek a 3 tawen para kadagiti employer nga addaan ti insuranceda. Mabalin a maikabil dagiti kaykayat a trabahador iti sidong dagiti depinision ti estado ken pederal para ti tao nga addaan ti diperensia. "Dagiti empleado a mapan nga addaan kadagiti benepisio ket napintas para ti negosio." - Mike O'Dea, DVM Klinika nga Emergency ti Taraken nga Pet Emergency Clinic, Spokane


Kasano nga Aywanan ti Maysa a Tao nga Addaan iti COVID-19 iti Pagtaengan Ammuen dagiti sumarsaruno a panagaluad bayat iti panagaywanyo kadagiti pamiliayo ken kabayatan iti kasayaatan a salun-atyo. I l o k a n o Limitaran ti pannakipulapol Masapol nga agtaeng ti agsakit iti naisina a siled ken banio. • Nasken ti agaywan a saan nga addaan iti nangato a peggad para iti nakaro a sakit manipud iti COVID-19. Siguradoen nga addaan iti nasayaat a bentilasion ti siled ti agsakit (kas iti, luk a tawa ken usaren ti bentilador tapno mapasayaat ti sirkulasion ti angin. Saan a palubosan ti siasinuman a bisita. Lappedan ti panangwaras ti mikrobio Pannangan: Masapol a sumina ti tao nga adda sakit no mangan idiay kuartona wenno adayo kadagiti sabali a tattao ken usarenda ti naisina met a plato ken kubierto. Takop ti rupa (agong ken ngiwat) ken Guantes: Masapol nga adda lupot a takop iti rupa (agong ken ngiwat) ti adda sakit a tao no adda sabali a tao iti ayanna. Masapol nga agusar met ti agayaywan ti takop ti rupa, kasla iti adda sakit. Panangnayon, masapol met nga agusar ti guantes ti agayaywan no linlinisanna digital aruatan ti adda sakit (kasla kadagiti namureng a bado, kubierto, basura ken dadduma pay). Linisan ken disimpektaran dagiti luglugar a kanayon/inaldaw a maususar/ makalkalbit (kas kadagiti banio, gripo, paglukatan ti ridaw). Masansan nga ugugasan dagiti ima, usaren dagiti sabon ken danom iti saan nga agkurkurang 20 a sagundo. Apag-ikkat dagiti guantes, kalpasan iti panagtarimaan dagiti aruaten ti adda sakit, agugas manen dagiti imima. Siputan dagiti ballaag a pagilasinan Wanawanan ti bukodmo a salun-at Awagan ti tagaipaay iti taripato iti salun-at ti adda sakit, no kumaro dagiti sintomas. Awagin ti 911 para kadagiti medikal nga emerhensia (bagaan ti tagadipatsa nga adda COVID-19 pasiente). Nasken nga agtalinaed dagiti tagaipaay iti taripato ken wanawananda ti salun-atda para kadagiti sinotomas ti COVID-19 (kaspagariga, gurigor, uyek, kurangen iti anges kdp). Dagiti ballag a pagilasinan: marigatan nga aganges, awan sardeng a sakit wenno presion iti barukong, barbaro a pannakariro, awan kabaelan nga agriing wenno agtalinaed a nakaariing, nalitem a bibig wenno rupa. Masapol nga aggian dagiti agayaywan nga awan sintomas iti balay, bayat nga adda met ti agsakit iti COVID-19 iti balay. Manayunan pay ti 10 pay nga aldaw, kalpasan. Adapted from health.hawaii.gov. Please see health.hawaii.gov for more information on COVID-19. #FilComCARES