What is a Hate Crime? What is a Hate Crime? " 1 ... A crime committed based on the victim's perceived or actual race, color, religion, national origin, sexual orientation, gender, gender identity, or disability."" 3 Ensure Your Safety & Seek Help Report The Incident 2 Your first and foremost priority should be to ensure your physical safety! + Seek medical attention immediately, if necessary. + Talk to someone you trust about the experience. + Remember that hate crimes can happen to anyone. You are not to blame! Record Details About The Incident + If you experience hate, you should report it. Contact local law enforcement and provide them with detailed information. Secure the names, contact information, and badge numbers of the investigating officers. + Report a suspected hate crime to the FBI at 1-800-225-5324. You can state your preferred language for translation services. + Consider reporting the incident to a community organization that is tracking hate crimes. This is only for data collection purposes. You should also report to local law enforcement and the FBI. + If you are concerned about your immigration status, consider seeking legal advice. U.S. immigration law provides several protections for immigrants who are victims of crime. After the initial shock of the incident has passed, write down exactly what happened. + Include as many specific details as possible. + Keep and make copies of all documentation (e.g., hate mail or recordings of hate calls). + Photograph any physical injuries, offensive graffiti, and/or evidence of vandalism. 4 Contact A Community Organization Contact a local community organization for assistance and support. Community organizations may be able to assist with dealing with law enforcement, language translation, seeking medical care or psychological counseling, locating an attorney, handling media, fundraising, and identifying a support network. Resources for more information on... Legal aid, working with law enforcement, mental health and more, visit the National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) Hate Crime Resources at: COVID-19, visit the Asian & Pacific Islander American Health Forum's website at:
Ania ti krimen ti gura? " 1 Ti krimen a gura (hate crime) ket maysa a krimen a maaramid maibasar iti mapapati wenno talaga a puli ti biktima, ti maris ti kudil, nagtaudan a pagilian, seksual nga orientasion, katatao (gender), identidad ti katatao, wenno disabilidad. "" LISTAAN A PANGKITAAN PARA KADAGITI BIKTIMA 3 Siguraduen ti Kinatalgedmo ken Agkiddaw iti Tulong I-report ti Insidente 2 Ti kaunaan ken maipangruna a pakaseknam ket ti panangsigurado iti pisikal a kinatalgedmo. + No kasapulan, madagdagus nga agkiddaw iti medikal nga atension. + Makipatang iti maysa a pagtalkam a tao maipapan iti padasmo. + Laglagipen a dagiti krimen ti gura, mabalin a mapasamak iti uray asino man. Saan a sika ti mapabasol! Irekord dagiti Detalye maipapan iti Insidente + No makapadaska iti gura, masapul nga i-report-mo daytoy. Kontaken dagiti lokal a pannakabagi ti linteg ket ikkan ida iti detaliado nga impormasion. Alaen dagiti nagan, impormasion ti pakakontakan, ken numero ti tsapa dagiti agim-imbestiga nga opisial. + I-report ti suspetsa a krimen ti gura iti FBI iti 1-800- 225-5324. Mabalinmo nga ibaga ti kayatmo a lengguahe para kadagiti serbisio ti panagipatarus. + Ikosiderar ti panangi-report iti insidente iti maysa nga organisasion iti komunidad a mangbambantay kadagiti krimen ti gura Para laeng daytoy iti pakaseknan a panagkolekta iti data. Masapul met nga i-report-mo kadagiti pannakabagi ti linteg ken iti FBI. + No maseknanka iti kasasaadmo maipanggep iti imigrasion, ikonsiderar ti panagkiddaw iti legal a pammagbaga. Mangipapaay ti linteg iti imigrasion ti U.S. kadagiti proteksion para kadagiti imigrante a biktima ti krimen. Kalpasan a nagmawmaw ti damo a pannakabigla iti insidente, isurat no ania a talaga ti napasamak. + Iraman dagiti ispesipiko a detalye iti mabalin a kas kaadu. + Mangidulin ken mangaramid iti adu a kopia ti amin a dokumentasion (kas koma iti hate mail wenno dagiti nairekord a hate call). + Retratuen ti ania man a pisikal a dunor, makasair a graffiti, ken/wenno ebidensia ti bandalismo. 4 Kontaken ti maysa nga Organisasion iti Komunidad Kontaken ti maysa a lokal nga organisasion iti komunidad para iti tulong ken suporta. Mabalin dagiti organisasion iti komunidad ti mangtulong iti pannakipatang kadagiti pannakabagi ti linteg, pannakaipatarus ti lengguahe, panagkiddaw iti medikal a pannakataripato wenno pammagbaga a sikolohikal, panangbirok iti abogado, panangasikaso iti media, panagpataud iti pundo, ken panangbigbig iti network ti suporta. DAGITI PAGTAUDAN Para iti ad-adu pay nga impormasion iti legal nga ayuda, pannakitinnulong kadagiti pannakabagi ti linteg, mental a salun-at, ken adu pay, bisitaen ti Hate Crime Resources ti National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) iti Para iti ad-adu pay nga impormasion iti COVID-19, bisitaen ti website ti Asian & Pacific Islander American Health Forum's iti
Working With... Working With... Law Enforcement The Media The Preliminary Investigation Develop Talking Points Law enforcement officials will first conduct a preliminary investigation at the scene of the crime. Identify a specific target audience and create messages that will achieve your goals. Specify what you want people to do, how they should do it, and why. The Follow-Up Investigation There may be a follow-up investigation. Officers may conduct interviews, document the incident and apparent motives, arrest suspects, notify the FBI. Hate Crime Indicators Issue A Press Release If the topic is newsworthy, consider answering these questions in a press release: Who? What? When? Where? Why? And how? Keep the press release short and include your contact information. Example: Law enforcement officials will consider the following bias indicators: racial, ethnic, gender and/or cultural differences; comments, written statements, or gestures; drawings, markings, symbols, or graffiti; organized hate groups; previous bias crimes or incident. FBI Involvement Write Blog / Social Media Post Summarize your main points, establish your credibility, and use evidence. Be as concise and to the point as possible. For social media, be sure to use the hashtag #StopAAPIHate to maximize visibility. The Federal Bureau of Investigation (FBI) is the lead agency for enforcing federal civil rights law. The Hate Crimes Unit of the FBI's Civil Rights Division investigates crimes motivated by bias toward race, color, religion, national origin, sexual orientation, gender identity, disability, or gender. " Note: Before speaking with the media, consider the victim's concerns regarding publicity. You may want to seek legal advice. Resources for more information on... Legal aid, working with law enforcement, mental health and more, visit the National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) Hate Crime Resources at: COVID-19, visit the Asian & Pacific Islander American Health Forum's website at: "
PANNAKITINNULONG KADAGITI PANNAKABAGI TI LINTEG KEN ITI MEDIA PANNAKABAGI TI LINTEG MEDIA Ti Damdamo nga Imbestigasion Mangbukel kadagiti Puntos ti Mensahe ken Panangisao Mangiwayat nga umuna dagiti opisial ti pannakabagi ti linteg iti maysa a damdamo (preliminary) nga imbestigasion iti nakapasamakan ti krimen. Bigbigen ti maysa a naipangruna a target nga agdengngeg, ken mangbukel kadagiti mensahe a makagun-od kadagiti panggepmo. Ibinsabinsa no ania ti kayatmo nga aramiden dagiti tattao, no kasanoda nga aramiden daytoy, ken no apay. Ti Panangsurnad nga Imbestigasion Mabalin nga adda panagsurnad wenno follow-up nga imbestigasion. Mabalin a mangiwayat dagiti opisial kadagiti interview, mangdokumentar iti insidente ken dagiti agparparang a motibo, mangarestar kadagiti suspetsa, ken mangpakaammo iti FBI. Dagiti Pakailasinan ti Krimen ti Gura Mangiruar iti Press Release No ti topiko ket importante a maipadamag, sungbatan dagitoy a saludsod iti maysa a press release: Asino? Ania? Kaano? Sadinno? Apay? Ken kasano? Ababa laeng ti press release, ken iraman ti impormasion ti pangkontakan kenka. Pagarigan: Ikonsiderar dagiti opisial dagiti sumaganad a pakailasinan ti panangidumduma: gapu iti puli, etniko, katatao (gender) ken/wenno kultural a pagdudumaan; dagiti komento, naisurat a pakdaar, wenno gunggunay; dagiti drowing, marka, simbolo, wenno graffiti; dagiti organisado a grupo ti gura; dagiti kallabes a krimen wenno insidente ti panangidumduma. Pannakiraman ti FBI Ti Federal Bureau of Investigation (FBI) ti daulo nga ahensia para iti pannakaipakat dagiti linteg ti pederal a civil rights. Im-imbestigaran ti Hate Crimes Unit ti Civil Rights Division ti FBI dagiti krimen a pinarnuay ti panangidumduma wenno panangilangi iti puli, maris ti kudil, relihion, nagtaudan a pagilian, seksual nga orientasion, identidad ti katatao (gender), disabilidad, wenno katatao. Mangsurat iti Blog wenno Poste iti Social Media Gupgopen amin dagiti kangrunaan a puntosmo, ipaneknekmo ti kredibilidadmo, ken agusar iti ebidensia. Agingga iti mabalin, ababa laeng ken direkta iti punto. Para iti social media, siguraduen nga agusar iti hashtag nga #StopAAPIHate tapno ad-adu ti makakita. " Sakbay nga agsao iti media, ikonsiderar dagiti pakaseknan ti biktima maipanggep iti publisidad. Mabalin a kayatmo ti agkiddaw iti pammagbaga a legal. DAGITI PAGTAUDAN Para iti ad-adu pay nga impormasion iti legal nga ayuda, pannakitinnulong kadagiti pannakabagi ti linteg, mental a salun-at, ken adu pay, bisitaen ti Hate Crime Resources ti National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) iti Para iti ad-adu pay nga impormasion iti COVID-19, bisitaen ti website ti Asian & Pacific Islander American Health Forum's iti "
Checklist for Community Organizations Offer Assistance to Hate Crime Victims Assess and provide for the particular needs of the victim(s). These needs can be filing a police report, working with police and prosecutors, seeking medical care or psychological counseling, locating an attorney, finding a language translator, handling media inquiries, obtaining financial assistance, and offering a support network. Reporting Hate Crimes and Hate Incidents Determine whether the victim wants law enforcement involvement. Reporting to law enforcement will prompt further investigation. Reporting to community organizations that track hate incidents will only record the incident. Reporting to Law Enforcement + Contact local law enforcement and provide them with detailed information. Secure the names, contact information, and badge numbers of the investigating officers. + Report a suspected hate crime to the FBI at 1-800-225-5324. You can state your preferred language for translation services. Reporting to Community Organizations Report the incident to a community organization that is tracking hate crimes, like Stop AAPI Hate. This is only for data collection purposes. Speak out Against Acts of Hate Hate crimes must be denounced swiftly in order to provide a message to the public that hate will not be tolerated. Here are some things you can do to speak out against hate crimes: Communication: Issue a press release; contact local media; coordinate a press conference Community: Work with local leaders; organize community events Government: Facilitate meetings with law enforcement and local, state, and federal officials to address your community's concerns. Educate and Mobilize the Community Raise community awareness regarding hate crimes and violence by providing workshops, holding community briefings, facilitating town hall meetings, organizing conferences or panel discussions, and translating community education materials. Create an Anti-Hate Crime Task Force As a longer-term solution, create or take part in an anti-hate crime task force that meets on a regular basis and is involved with local and national organizations. Resources for more information on... Legal aid, working with law enforcement, mental health and more, visit the National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) Hate Crime Resources at: COVID-19, visit the Asian & Pacific Islander American Health Forum's website at:
LISTAAN A PANGKITAAN PARA KADAGITI ORGANISASION Mangted iti Saranay kadagiti Biktima ti Krimen ti Gura Amirisen ken mangipaay kadagiti partikular a pakasapulan ti/dagiti biktima. Dagitoy a pakasapulan ket mabalin a panangipila iti report iti polis, pannakitinnulong kadagiti polis ken prosecutor, panangala iti medikal a pannakataripato wenno pammagbaga a sikolohikal, panangbirok iti abogado, panangsapul iti agipatpatarus iti lengguahe, panangasikaso kadagiti saludsod ti media, pannakagun-od iti tulong a pinansial, ken panangted iti network ti suporta. Panangi-report kadagiti Krimen ti Gura ken Insidente ti Gura Agsao Kontra kadagiti Aramid ti Gura Nasken a makontra a madagdagus dagiti krimen ti gura tapno makaited iti mensahe iti publiko a saan a mapanuynoyan ti gura. Dagitoy ti sumagmamano a bambanag a mabalinmo nga aramiden iti panangkontra kadagiti krimen ti gura: Dagiti Komunikasion: Mangiruar iti press release; kontaken ti lokal a media; makikoordinar para iti maysa a press conference Komunidad: Makitinnulong kadagiti lokal a lider; mangorganisar kadagiti events iti komunidad Gobierno: Mangiwayat kadagiti panagtataripnong kadagiti pannakabagi ti linteg ken kadagiti lokal, estado, ken pederal nga opisial tapno maasikaso dagiti pakaseknan ti komunidad. Ammuen no kayat ti biktima ti pannakairaman dagiti pannakabagi ti linteg. Ti panangi-report kadagiti pannakabagi ti linteg ket papardasenna ti ad-adda pay a pannakaimbestigar. Ti panangi-report kadagiti organisasion iti komunidad a mangbambantay kadagiti insidente ti gura ket irekordna laeng ti insidente. Pangi-report kadagiti Pannakabagi ti Linteg + Kontaken ti lokal a pannakabagi ti linteg ket ited kadakuada ti detaliado nga impormasion. Alaen dagiti nagan, impormasion ti pakakontakan, ken numero ti tsapa dagiti agim-imbestiga nga opisial. + I-report ti suspetsa a krimen ti gura iti FBI iti 1- 800-225-5324. Mabalinmo nga ibaga ti kayatmo a lengguahe para kadagiti serbisio ti panagipatarus. Panangi-report kadagiti Organisasion iti Komunidad I-report ti insidente iti organisasion iti komunidad a mangbambantay kadagiti krimen ti gura, kas iti Stop AAPI Hate. Para laeng daytoy iti pakaseknan a panagkolekta iti data. Edukaran ken Paggunayen ti Komunidad Yad-adu ti pannakaammo ti komunidad maipapan kadagiti krimen ti gura ken kinaranggas babaen ti panangipaay kadagiti workshop, panangangay kadagiti panangimpormar iti komunidad, panangiwayat kadagiti panagtataripnong iti munisipio, panangorganisar kadagiti komperensia wenno panagpapatang a panel, ken panangipatarus kadagiti material ti edukasion ti komunidad. Mangbukel iti maysa a Task Force a Kontra Krimen ti Gura Kas maysa a napapaut a maaramid a solusion, mangbukel wenno makisali iti maysa a task force a kontra krimen ti gura nga agtataripnong a regular ken karaman kadagiti lokal ken nasional nga organisasion. DAGITI PAGTAUDAN Para iti ad-adu pay nga impormasion iti legal nga ayuda, pannakitinnulong kadagiti pannakabagi ti linteg, mental a salun-at, ken adu pay, bisitaen ti Hate Crime Resources ti National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) iti Para iti ad-adu pay nga impormasion iti COVID-19, bisitaen ti website ti Asian & Pacific Islander American Health Forum's iti
Frequently Asked Questions Frequently Asked Questions " ? What is a Hate Crime? A crime committed based on the victim's perceived or actual race, color, religion, national origin, sexual orientation, gender, gender identity, or disability. "" ? What is the difference between a "hate crime" and a "hate incident" How is a hate crime different from a "regular" crime Hate crimes must involve a "crime" and it often involves harassment and/or a violent crime, such as assault, murder, arson, vandalism, or threats to commit such crimes. It may also cover conspiring or asking another person to commit such crimes, even if the crime was never carried out. Hate crimes have a broader effect than most other kinds of crime. Hate crime victims include not only the crime's immediate target but also others like them. Hate crimes affect families, communities, and at times, the entire nation. Hate incidents are acts of prejudice that are not crimes and do not involve violence, threats, or property damage. The most common examples are isolated forms of speech in the form of racial slurs. ? Why should I report a "hate crime" ? How is the prosecution of a hate crime different from a regular crime There is a significant disparity between hate crimes that actually occur and those reported to law enforcement. It is critical to report hate crimes not only to show support and get help for victims, but also to send a clear message that the community will not tolerate these kinds of crimes. Reporting hate crimes allows communities and law enforcement to fully understand the scope of the problem in a community and put resources toward preventing and addressing attacks based on bias and hate. Regardless of whether an incident amounts to a hate crime or a hate incident, it should be reported so that an investigation can occur. Hate crime laws vary from state-to-state. Most hate crime laws provide for enhanced penalties if there is sufficient evidence that an offender has committed a crime with bias motivation. Moreover, hate crime laws sometimes provide increased financial, technical, and forensic support to state and local law enforcement involved in prosecuting hate crime cases. Even if a state or territory does not have a hate crimes law, hate crimes can still be reported. Resources for more information on... Legal aid, working with law enforcement, mental health and more, visit the National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) Hate Crime Resources at: COVID-19, visit the Asian & Pacific Islander American Health Forum's website at:
DAGITI KANAYON A MADAMAG A SALUDSOD " ? Ania ti krimen ti gura? Ti krimen ti gura (hate crime) ket maysa a krimen a maaramid maibasar iti mapapati wenno talaga a puli ti biktima, ti maris ti kudil, nagtaudan a pagilian, seksual nga orientasion, katatao (gender), identidad ti katatao, wenno disabilidad. "" ? Ania ti nagdumaan ti maysa a "krimen ti gura" ken ti maysa nga "insidente ti gura"? Kasano a dagiti krimen ti gura ket maiduma kadagiti "gagangay" a krimen? Masapul nga adda mairaman a "krimen" iti krimen ti gura ken kanayon a pakairamanan ti panangriribuk ken/wenno naranggas a krimen, kas iti panagkabil, pammapatay, panagpuor, bandalismo, wenno dagiti pangta a panangaramid kadagita a krimen. Mabalin pay a sakupenna ti pannakikumplot wenno panangkiddaw iti sabali a tao tapno aramiden dagita a krimen, uray pay no saan a natuloy a naaramid ti krimen. Nalawlawa ti epekto dagiti krimen ti gura ngem iti kaaduanna a sabsabali a klase ti krimen. Mairaman kadagiti biktima ti krimen ti gura saan laeng a ti mismo a target ti krimen ngem pati iti sabsabali pay a kas kadakuada. Apektaran dagiti krimen ti gura dagiti pamilia, dagiti komunidad, ken no dadduma, ti sibubukel a pagilian. Ti insidente ti gura ket dagiti aramid a panangidumduma wenno panangilangi a saan a makuna a krimen ken saan a pakairamanan ti kinaranggas, panangipangta, wenno panagdadael iti sanikua. Dagiti kagagangayan a pagarigan ket dagiti manmano a kita ti pannakaisao kadagiti porma ti pananguyaw iti puli. ? Apay a masapul nga i-report-ko ti maysa a krimen ti gura? ? Kasano a ti pannakausig ti maysa a krimen ti gura ket naiduma iti maysa a "gagangay" a krimen? Adda dakkel a nagdudumaan dagiti krimen ti gura a talaga a mapaspasamak ken kadagidiay mairep- report kadagiti pannakabagi ti linteg. Masapul unay a mai-report dagiti krimen ti gura saan laeng a tapno maipakita ti suporta ken makaala iti tulong para kadagiti biktima, ngem tapno makaiwaragawag pay iti nalawag a mensahe a saan a palubosan ti komunidad dagiti kakastoy a klase ti krimen. Ti panangireport kadagiti krimen ti gura, palubosanna a nalawag a maawatan dagiti komunidad ken pannakabagi ti linteg ti pakabuklan ti problema iti maysa a komunidad ket maipanda dagiti rekursos para iti pannakaliklik ken pannakaasikaso dagiti panagatake a nakabasar iti panangidumduma ken gura. Uray pay no ti insidente ket agtinnag a maysa krimen ti gura wenno maysa nga insidente ti gura, masapul a mai-report tapno maiwayat ti maysa nga imbestigasion. Agduduma dagiti linlinteg iti krimen iti tunggal estado. Kaaduanna a linlinteg iti krimen ti gura ti mangipaay kadagiti naipadakkel a dusa no adda naan-anay a pammaneknek a ti naglabsing ket nakaaramid iti krimen a ti panggepna ket mangidumduma wenno mangilangi. Kasta met a dagiti linteg iti krimen ti gura no dadduma ket mangipaay iti napangato a pinansial, teknikal, ken forensic a suporta kadagiti estado ken lokal a pannakabagi ti linteg a nairaman iti pannakausig dagiti kaso ti krimen ti gura. Uray no awan ti linteg iti krimen ti gura iti maysa nga estado wenno teritorio, mabalin latta a mai-report dagiti krimen ti gura. DAGITI PAGTAUDAN Para iti ad-adu pay nga impormasion iti legal nga ayuda, pannakitinnulong kadagiti pannakabagi ti linteg, mental a salun-at, ken adu pay, bisitaen ti Hate Crime Resources ti National Asian Pacific Bar Association's (NAPABA) iti Para iti ad-adu pay nga impormasion iti COVID-19, bisitaen ti website ti Asian & Pacific Islander American Health Forum's iti


· r u t l u c i r g A f o t n e m t r a p e D 8 1 . o N 7 9 9 1 9 9 7 9
- 7 1 1 0 N S S I ) e c i R l i h P ( e t u t i t s n I h c r a e s e R e c i R e n p p i i l i h P IL O C A N O
Panangbigbig Ni Dr. Virginia C. Cuevas ti Institute of Biological Sciences (IBS), University of the Philippines Los Baños (UPLB), ti nangputar iti teknolohia ti Com- post Fungal Activator (CFA). Ni Dr. Bayani Espiritu ti National Institute of Molecular Biology and Bio- technology (BIOTECH), UPLB, ti nangputar iti BIO-ENRICHED compost technology a manayonan iti BIO-QUICK ken BIO-FIX. Fertilizer and Pesticide Authority, Department of Agriculture. Bureau of Soils and Water Management, Department of Agriculture. Daytoy a librito ket inaramid ditoy Philippine Rice Research Institute (PhilRice) da Dr. Teodula M. Corton (subject matter specialist), Mr. Paterno Rebuelta (soils specialist), Dr. Santiago R. Obien (technical adviser), Roger F. Barroga (technology synthesis at visualization); Constante T. Briones (translations); Carlito N. Bibal (illustrations); ken Teresa Pedro-de Leon (layout). Mga iba pang Rice Technology Bulletin: No. 1 No. 2 No. 3 No. 4 No. 5 No. 6 No. 7 No. 8 No. 9 No. 10 Integrated Management of the Malayan Black Bug No. 11 SG800 Rice Stripper-Harvester No. 12 Dry seeded Rice-Based Cropping Technologies No. 13 Maligaya Rice Hull Stove No. 14 10 Steps in Compost Production No. 15 Rice Tungro Virus Disease No. 16 The Philippine Rice Seed Industry and the National Rice Seed Production Network Released Rice Varieties (1968-1994) Pagpaparami at Pagpupuro ng Binhi sa Sariling Bukid Paggawa ng Maligaya Rice Hull Stove PhilRice Micromill PhilRice Flourmill PhilRice Drumseeder PhilRice Rototiller Rice Food Products PhilRice-UAF Batch Dryer No. 17 10 Hakbang sa Paggawa ng Kompost Mabalin nga ipablaak/paaduen dagiti linaonna no la ket bigbigen ti PhilRice.
Idi, ag-4 a bulan ti kapaut ti panagaramid ni mannalon iti kompost. Mabibilang laeng dagiti nagkompost gapu ta adu unay ti masapul a ramen, narikut nga aramiden ken usaren, ken mabayag sa makita ti nasayaat nga epekto ti kompost iti pagay. Ita, 3-4 a lawas laengen ti kabiit ti panagaramid iti kompost. Adun ti agar-aramid ken aglaklako iti organiko nga abono gapu ta kayat ti gobierno nga agusartay iti daytoy a kita ti abono kas nayon dagiti kemikal nga abono. Imbes a gatangentayo, makaaramidtayo iti bukodtay nga organiko nga abono no kayattayo. Mabalintay payen a pamastrekan ti panagaramid iti daytoy babaen ti tulong ti gobierno. Ditoy PhilRice, natakuatanmi a kabaelan nga ipaay ti organiko nga abono ti kaguddua ti nitroheno (N) a masapul ti pagay. Bunga daytoy, makapagsalimetmet dagiti mannalon, saan pay nga umalsem unay ti daga. Nasken a mapaadutay pay ti apittay a pagay; rumbeng met a masalwadan ti daga. Napagtitipon iti daytoy a librito dagiti sirib dagiti sientista iti panagkompost a da Dr. Virginia C. Cuevas ti Institute of Biological Sciences (IBS) a nangbukel iti teknolohia ti compost fungal activator (CFA), ken Dr. Bayani Espiritu ti National Institute of Molecular Biology and Biotechnology. (BIOTECH) a nangputar iti bio-enriched composting technology (BIO-QUICK ken BIO-FIX). Eksperto ida ti University of the Philippines Los Baños (UPLB). SANTIAGO R. OBIEN Direktor 1
2 Ania ti kompost? Daytoy ket napaglalaok ken napagrupsa a garami, ruot, bulong ti ipil-ipil, asola, sesbania, nagburasan iti mais, balatong, soya (legumbre), ken takki ti animal. Nabaknang daytoy kadagiti sustansia a masapul ti pagay ken dadduma pay a mula. Apay nga agusartay iti kompost? Nasken a mapaadu ti apit, ngem saan koma nga umalsem unay ti daga. Basbassit ti "methane gas" ti garami/ruot no makompost sa mailaok iti daga. Pasublien ti kompost ti taba ti daga, gapuna nga umadu ti apit. Paaduen ti kompost ti elemento a zinc iti daga. Apay a nasayaat ti kompost? Parukaenna ti daga Saan a nalaka nga agmaga ti daga Nalaklaka a serken ti angin ti daga Itedna dagiti sustansia nga awan kadagiti kemikal nga abono Paaduenna ti apit Tipdenna ti panagalsem/panagapgad ti daga Basbassit ti gastos iti abono dagiti mannalon Matay dagiti sakit/bukel ti ruot gapu iti pudot Nalaka nga agsepen ti mula Mabalin a paglalaoken dagiti adu a ramen, gapuna nga umadu met ti sustansia ti kompost
Sigun iti programa a Gintong Ani, masapul ti sangaektaria a pagay iti 6-8 sako a kemikal nga abono ken 8 sako nga organiko kas pagrubuatan (basal) nga abono. No makomposttay amin a garamitayo kalpasan ti panagani, umdasen daytoy nga usarentayo ket saanen a nasken a gumatangtay pay iti kompost. 5 tonelada (5,000 kilo) a garami 0.58%N 2 tonelada (2,000 kilo) a kompost 1.5% - 3%N*
Nalaokan iti takki ti animal, nagburasan iti legumbre, ken naikkan iti BIO-QUICK ken BIO-FIX. 3
1. Daan a Wagas Mabayag; 3-4 a bulan ti kapaut ti panagrupsa dagiti ramen, gapuna a saan a mausar a dagus ti kompost. Nalawlawa pay ti masapul a pagaramidan iti kompost. Ngem iti daytoy a wagas, walo nga addang laeng ti suruten, basbassit ti gastos, anus laeng ni mannalon ti puonan. 2. Madaras a Wagas Gapu iti trichoderma (CFA), marupsa dagiti ramen iti 3 a lawas laeng. Mausar a dagus ti kompost iti sumaruno a panagtalon. Sangapulo nga addang ti suruten iti daytoy a wagas. 3. Napasayaat a Wagas Pagrupsaen ti BIO-QUICK dagiti ramen iti 3 a lawas, sa maikkan iti BIO-FIX, Kulluoben laeng iti makalawas pay, addan kompost a nabaknang iti nitroheno, depende iti inaramat a ramen, klase ti daga, ken panawen ti panagtalon. Sangapulo nga addang ti suruten iti daytoy a wagas. PAKAAMMO: Ammuen dagiti wagas ti panagaramid iti BIO-QUICK ken BIO- FIX sadiay: Institute of Biological Sciences (IBS); National Institute of Molecular Biology and Biotechnology (BIOTECH) ti University of the Phil- ippines Los Baños (UPLB, College, Laguna; ken Department of Science and Technology (DOST).
Tallo a wagas ti panagkompost, ngem agkakaasping dagiti addang a suruten. Ti laeng maika-4 nga addang wenno panangikabil iti "fungus activator" (trichoderma) ti saan a masurot iti daan a wagas. Ti maika-8 nga addang ket maar-aramid laeng iti napasayaat a wagas. Daan a Wagas Madaras a Wagas Napasayaat a Wagas
Urnongen dagiti ramen
Isagana dagiti pagaramidan
Ipenpen dagiti ramen
Ikabil ti CFA Ikabil ti BIO-QUICK
Sibugan dagiti penpen ti kompost
Abbongan dagiti penpen ti kompost ! Ibaliktad dagiti penpen ti kompost " Ikabil ti BIO-FIX # Apiten ti kompost
Usaren ti kompost 5
Urnongen dagiti garami, ruot, usang ti unas, ipil-ipil, asola, sesbania, nagburasan iti mais, balatong, kardis, soya (legumbre), ken takki ti animal. Upran dagiti ramen 6-12 nga oras sakbay nga ipenpen. Tadtaden ida tapno nalaklakada a marupsa. Ti tunggal tallo a paset a garami ket timplaan koma iti maysa a paset ti naglalaok a takki ti animal ken legumbre, tapno nadaras a marupsa. LEGUMBRE GARAMI + TAKKI TI ANIMAL + 75% 25% 3 a paset + 1 a paset
Pilien ti namaga ken nalinong a lugar. Tapno makompost ti 5 tonelada (ton) a garami, masapul ti 90 metro (m)-kubiko a lugar. Ti 2m x 6m x 1.5m a pagaramidan ket makalaon iti maysa a ton a garami, isu a masapul ti lima a pagaramidan a kastoy ti rukodna. No kaykayatyo iti babbabassit a pagaramidan, ti 2m x 3m x 1.5m ket para iti 500 kilo a garami. Mangisagana ngarud iti 10 a pagaramidan a kastoy ti rukodna para iti 5 ton a garami. 1.5 m 2 m x 5 penpen ti kompost 6 m wenno 1.5 m 2 m x 10 penpen ti kompost 3 m Pakdaar: Impapan dagiti drowing iti panid 9 a lima a penpen (2m x 6m x 1.5m) ti pinili nga inaramid ni mannalon. 7
8
Daan a Wagas Innem-katuon dagiti ramen; 25 sentimetro (sm) ti kapuskol ti tunggal tuon. Ti tunggal tuon ket buklen ti mapagtutuon a tallo paset a garami, ken maysa a paset a takki ti animal, daga, ken dapo wenno apog. Ti kangato ti 6-katuon a ramen ket 1.5m. Mangitudok iti naabut- abutan a kawayan iti penpen tapno adda sumngawan ti angin. Madaras a Wagas (CFA) Tapno adda sumngawan ti angin iti sirok ti penpen, iparabaw dagiti ramen iti sipapalatang a bulong ti niog, madre-kakaw, lambaan, wenno kawayan. Innem-katuon dagiti ramen; 25sm ti kapuskol ti tunggal tuon. Ti tunggal tuon ket buklen ti tallo paset a garami, ken maysa a paset a takki ti animal ken legumbre a nalaokan iti compost fungal activator (CFA). Saan a masapul nga ikkan iti dapo, apog, wenno kawayan a sumngawan ti angin. Napasayaat a Wagas (BIO-QUICK ken BIO-FIX) Paglalaoken dagiti garami, takki ti animal, ken legumbre iti timpla a 3:1 (kas kadagiti dua a wagas iti ngato). Tallo-katuon a sag-50sm ti kapuskolna ti aramiden. Ikkan iti 2.5 kilo a BIO-QUICK ti tunggal 3-katuon (1.5m) a ramen. Sayaaten nga iwaras ti 834 gramo iti rabaw ti tunggal tuon. Mangiparabaw iti 2-3 a naabutan a kawayan iti umuna ken maika-2 a tuon.
sumngawan 2.5 sm 2.5 sm dapo/apog daga i t 5 sm 18 sm takki ti animal ken legumbre garami n o u t / m s 5 2 x n e p n e p / n o u t t s o p m o k 6
Sayaaten nga iwaras ti 5-10 kilo a trichoderma (CFA ken BIO- QUICK) iti tunggal sangatonelada (6-katuon) a ramen ti kompost. CFA 7 sm 18 sm takki ti animal ken legumbre garami n o u t / m s x 5 2 i t n e p n e p / n o u t t s o p m o k 6 sumngawan BIO-QUICK i t 50 sm napaglalaok a garami, takki ti animal, ken legumbre n o u t / m s 5 2 x n e p n e p / n o u t t s o p m o k 6 CFA BIO- QUICK 9
10
Penken a sibugan dagiti penpen ti kompost.
Tapno pumudot dagiti penpen, ken saan ida a mastrek iti danum a mabalin a mangyanud kadagiti sustansia, abbongan ida iti plastik, daan a sako, bulong ti saba wenno niog.
Daan a Wagas Kalpasan ti 3 a lawas, ibaliktad wenno kiwaren dagiti penpen ti kompost; kiwaren manen kalpasan ti 5 a lawas. umuna a panangibaliktad kalpasan ti 3 a lawas kalpasan ti 5 a lawas maika-2 a panangibaliktad Madaras a Wagas (CFA) No kayatyo, baliktaden dagiti penpen ti kompost kalpasan ti 2 a lawas. maika-2 a panangibaliktad 11
12 Napasayaat a Wagas (BIO-QUICK ken BIO-FIX) Ikkaten dagiti abbong kalpasan ti 2-3 a lawas wenno no nagrupsan dagiti penpen. Ilasin dagiti ramen a saan pay nagrupsa, ket bay-an ida nga agrupsa. nagrupsan
Sayaaten nga iwaras iti rabaw ti tunggal tuon ti 834 gramo a BIO-FIX (2.5 kilo/ sangatonelada a ramen), sa kulluoben iti makalawas. Abbongan dagiti penpen ti kompost ngem saan ida a pagmagaen.
Daan a Wagas Apiten 4 a lawas kalpasan ti maika-2 a panangibaliktad kadagiti penpen. Ti laon a nitroheno ti kompost itan ket 1.5%. Agusan iti 2 tonelada a kompost iti tunggal ektaria. Madaras a Wagas (CFA) Apiten 1-2 a lawas kalpasan a maibaliktad dagiti penpen. Ti laon a nitroheno ti kompost itan ket 1.0%-3.0%, depende iti kaadu ti inlaok a takki ti animal ken legumbre. Usaren amin ti kompost a naaramid iti talon, a mabalin nga agdagup iti 2 tonelada tunggal ektaria. No ti usaren ket ginatang nga organiko nga abono a naaramid iti madaras a wagas, mangikabil iti 8-10 sako tunggal ektaria. Napasayaat a Wagas (BIO-QUICK ken BIO-FIX) Mabalinen nga usaren ti kompost makalawas kalpasan ti panangikabil iti BIO-FIX ken panangkulluob. Ti laon a nitroheno ti kompost itan ket 1.5%-3%. Agusar iti 250-500 kilo wenno 5-10 sako a kompost tunggal ektaria. Paaduen pay dagiti bakteria nga adda iti kompost ti nitroheno iti daga. Adda itan 36 a Mass Production Center (MPC) ti BIO-QUICK ken 17 a Compost Production Unit (CPU) iti sidong ti Department of Science and Technology. Sumagmamano kadagitoy ti ahensia ti gobierno, pribado nga organisasion, ken kooperatiba. Adda sabali pay a 15 nga ahensia nga agar-aramid iti "fungal activator" (BIO-QUICK) ken kompost (kitaen iti Nayon 3). Sursuruan ti BIOTECH ken IBS dagiti kooperatiba ken negosiante nga agpanggep nga aglako iti organiko nga abono, ken agaramid iti BIO-QUICK ken BIO-FIX. 13
14
Iwaras ti kompost kas pagrubuatan nga abono sakbay ti maudi a panagpalpal.
1. Sayaaten nga iwaras iti talon ti tinadtad a garami. 2. Agpadanum iti 12 nga oras tapno maupran ti garami.
3. Iwaras ti 20 kilo a trichoderma (CFA) iti tunggal sangaektaria a talon. 4. Iwaras ti 25 kilo a takki ti animal iti tunggal sangaektaria a talon. 5. Basaen laeng ti talon; saan nga upran. 6. Araduen ti talon kalpasan ti 2-3 a lawas. $$% Taraon a Laon ti Kompost Kaadu ti Taraon iti 500 kilo a Kompost Kaibatoganna a Kemikal nga Abono 2.57% N 8.99% kg N 42.81 kg Ammonium Sulfate 0.90% P2O5 3.15 kg P2O5 15.75 kg Ordinary Superphosphate 2.52% K2O 8.82 kg K2O 14.70 kg Muriate of Potash 15
16 1. Makasinit ti pudot dagiti agruprupsa a penpen ti kompot gapuna nga agannad bayat ti panangibaliktad kadagitoy. No masapul, agbota ken agguantis tapno saan a madangran ti saka ken ima. 2. Dagiti ramen ken agas ti kompost ket mabalin a nabudo iti kudil wenno bagi, ngem awan laonda a sakit. Agbado iti atiddog ti imana ken agdigos kalpasan ti panagtrabaho kadagiti pagaramidan iti kompost. & Bureau of Soils and Water Management. 1994. Tricho for faster composting. Diliman, Quezon City. Cuevas, V.C. 1988. Make Your Own Compost. Techguide series no. 11. UPLB. TLRC. National Book store. Manila. ____. 1991. Rapid Composting for Intensive Ricelandn Use. Innovations for Rural Development. 1(1):5-10. SEARCA-SEAMEO. ____. 1991. Rapid composting of rice straws in irrigated paddies. IBS, UPLB, College, Laguna. ____. 1993. Rapid composting fits rice farmers. ILEIA Newsletter. v 9 no 2:11-12. ____SN. Samulde and P.G. Pajaro. 1988. Trichoderma harzianum Rifai as Activator for Rapid Composting of Agricultural Wastes. The Phil. Agric. 71:(4)461-469. Espiritu, B. 1992. Bio-organic fertilizers (BOF): enhancing the value of farm wastes through microbial inoculation. Discussion paper presented at the STARRDEC 1992 R&D Regional Symposium and Planning Workshop, May 21-22. Don Severino Agricultural College, Indang, Cavite. ____.1994. Bio-organic fertilizers: quality enhancement of organic fertilizers through composting and inoculation with nitrogen-fixing bacteria. Paper presented in the Investor's Forum, PTTC. ____. 1996. Use of processed inoculated composts in rice production. Paper pre- sented at the 2nd PhilRice-IRRI-UPLB Tripartite Workplan Meeting. IPB, Col- lege, Laguna. ____. Undated. Biotechnological aspects for upgrading of organic fertilizers. Unpub- lished paper. ____. et al. Undated. Bio-organic fertilizer processing. Unpublished paper. ____ and M. Tamo. 1993. Maramihang paggawa ng bio-organikong pataba. BIOTECH, UPLB, College, Laguna. Fertilizer and Pesticide Authority. Undated. Organic fertilizers: production and use. Ag- ricultural Information Division, Department of Agriculture, Diliman, Quezon City. Obien, S. et al. 1995. Recent trends in researches on organic fertilizer use in paddy rice. Paper presented at the National Symposium/Workshop on Organic Fertilizer Use in Paddy Rice, Feb. 29 - Mar. 1. PhilRice, Muñoz, Nueva Ecija. PCARRD. 1994. Establishment of a compost production unit. PCARRD Information Bulletin No. 43, Los Baños, Laguna.
Nayon 1 $ Laon a nitroheno (N), posporo (P), potasio (K), ken kaadu ti karbon kumpara iti N (C/N) kadagiti nagburasan a mula, abono a mula, ken takki ti animal bilang ramen ti kompost. Ramen % NAPAMAGAAN N P K Garami (pagay) Garami (trigo) Mais (nagburasan) Soya (nagburasan) Kapas (nagburasan) Mani (lanut/bulong) Mani (ukis) Kardis (nagburasan) Unas (usang) Repolio (nagburasan) Tabako (naggatudan) 0.58 0.49 0.59 1.3 0.88 0.59 1.75 1.07 0.35 3.6 3.0 0.10 0.11 0.31 - 0.15 - 0.20 1.14 0.04 - - 1.38 1.06 1.31 - 1.45 - 1.24 2.54 0.50 - - Abono a mula Sesbania Sitaw-turo Akasia Kalopogoniom Water Lily Asola Lumut 2.51 3.09 2.96 3.02 2.04 3.68 2.47 - - 0.13 - 0.37 0.20 0.12 - - 0.88 - 3.40 0.15 0.37 Takki ti animal/tao Baka/Nuang Karnero Kabalio Baboy Manok Pato Tao 1.50 2.02 1.59 2.81 4.00 2.15 7.24 1.00 1.75 1.65 1.61 1.98 1.13 1.72 0.94 1.94 0.65 1.52 2.32 1.15 2.41 C/N 105 105 55 32 - 19 - - 116 12 13 18 - - - 18 - - 19 29 24 13 4 - 8 17
18 Nayon 2 $ $ Ramen Kaadu pH Kabayag Karbon Nitroheno C:N Posporo Potasio a Maaramid (%) (aldaw) (%) Ratio P2O5 (%) Garami + Ipil-ipil (3) (1) 8 28 29.54 2.46 12:1 1.03 Garami + Lugit ti Manok (3) (1) 8 32 29.921 3.16 10:1 1.65 Paragrass + (1) Manila Grass + (1) (1) Pan-aw + (1) Ipil-ipil 7 35 30.95 2.1 15:1 0.25 Guinea grass + (1) (1) paragrass + (1) baging ilog + (1) pan-aw 7 35 45.49 2.46 18:1 0.14 Carabao grass + (1) baging ilog + (1) pan-aw + napier (1) 7 32 35.9 3.99 9:1 0.9 Usang + takki ti animal (2) (1) 7 42 16.94 1.26 13:1 1.33 KAADUAN A BILANG 8 32.3 31.44 2.57 13:1 0.90 K2O (%) 3.66 1.55 1:11 2.33 4.48 2.02 2.52
Nayon 3 '((Abril 1996) DOST-CAR DOST-CAR (GO) La Trinidad, Benguet Ms. Zenaida Baucas ASIST (SCU) Langangilang, Abra Susan Edwin Cattle Raisers MPCI (Coop.) Bambang, Nueva Vizcaya Inaban Irrigators Assocation (Coop.) DOST Sub-Reg'l offfice Echague, Isabela (GO) DA - Soils Palawan (GO) Puerto Princesa City SLPC, Siniloan (SCU) Bolbok, Batangas (GO) QAES, Tiaong (SCU) REGION V PSTC (GO) Bulanao, Tabuk Kalinga Florentino Layugan REGION III DA Soils Lab. (GO) Guiguinto, Bulacan RPCC (GO) DA-BIARC Pili, Camarines Sur Dr. Esperanza Gaminde REGION I DA Soils Lab. (GO) Batac, Ilocos Norte Mrs. Cleofe Ferraris DA Soils Lab. (GO) Vigan, Ilocos Sur Mrs. Imelda Recaido DA-ILIARC (GO) Bacnotan, La Union Mrs. Clara Dumag DMMMSU (SCU) Nagtagaan, Rosario La Union Mr. Meldito Baga DA Soils Laboratory (GO) Cabanatuan City RPCC (GO) San Fernando, Pampanga DA Soils Lab. (GO) San Fernando, Pampanga Countryside Technology Assistance Center (NGO) Lubao, Pampanga Tarlac College of Agriculture (TCA) (SCU) Camiling, Tarlac DA Soils Lab. (GO) Tarlac, Tarlac Naga Soils Lab. (GO) del Rosario, Naga City Mr. Carmen Rañosa MPC-Masbate Ms. Josie D. Albao ATTB-Albay (Coop.) Ms. Paz Patria Lobo BUCA, Albay (NGO) Dr. Martinez REGION VI DA Soils (GO) Iloilo City REGION II Rodolfo Cabucana (P.E.) San Jose, Baggao Cagayan Lucban MPCI (Coop.) Lucban, Abulug, Cagayan Rapuli MPCI (Coop.) Sta. Ana, Cagayan DA Soils Lab. (GO) Iba, Zambales REGION IV DA Lipa (GO) Lipa City, Batangas DA Soils (GO) Talipan, Quezon DA Cavite (GO) Plan Marinduque (NGO) REGION VII Regional Soils Lab. (GO) Capitol, Cebu City Cebu Provincial Lab. (GO) Capitol, Cebu City Soil/Water Research and Demo Station Lab. (GO) Calanggaman, Ubay, Bohol 19
20 Nayon 3. Agar-aramid iti CFA (tuloyna) Foundation University Laboratory (SCU) Dumaguete City Bohol Agricultural Promo- tion Center Laboratory (GO) Tagbilaran City DOST X - RPCC (GO) Carmen, Cagayan de Oro DA Tangub (GO) City Agricultural Office Tangub City, Misamis Occidental REGION VIII Ruperto K. Kandeon Memorial Agro-Fisheries Tech. Inst. (RKKMAFTI) (SCU) Bontoc, Southern Leyte Ms. Jocelyn Sibuya DA-Oroquieta (GO) DA Provincial Office Oroquieta City, Misamis Occidental REGION XI LGU Norala (GO) Norala, S. Cotabato DOST 8 (GO) Tacloban City LGU - Surallah Surallah Integrated Agricultural Lab. Surallah, S. Cotabato SNAS-MPC (SCU) Samar National Agricul- tural School San Jorgem, Samar LGU-Davao del Sur Provincial DA compound Digos, Davao del Sur Southern Samar Agricultural College (SSAC) (SCU) Salcedo, E. Samar LGU-Tagum Prov'l DA Cpd. Mankilan, Tagum, Davao REGION X LGU - Nabunturan Davao Trento Mun. Gov't (GO) Trento, Agusan del Sur LGU - Koronadal South Cotabato LGU - Gen. Santos City DA Camiguin (GO) Mambajao, Camiguin LGU - Banganga Davao Oriental DA Regional Soils Testing Laboratory (GO) Capitol Compound Cag. de Oro City LGU - Compostela Davao REGION XII LGU - Colombio Colombio, Sultan Kudarat Engr. Amante del Muro Notre Dame of Salaman College (SCU) Lebak, Sultan Kudarat Mr. Rey Cadiz DA RIARS (GO) Kidapawan, Cotabato Ms. Linda Velasco City Veterinary Service Office (LGU) Pansacala, Cotabato City LGU - BALOI Boloi, Lanao del Norte Engr. Mohammad Rasul MSU - IIT Iligan City Dr. Guillermo Guevarra
Nayon 3. (tuloyna) Compost Production Unit (CPU) CAR DOST-CAR (GO) Swamp Waste Mgt. Center (SCU) BSU, La Trinidad, Benguet REGION III MAG-IMPOC MPCI (Coop.) Magsaysay, Guagua, Pampanga REGION 1 West Grow MPCI (Coop.) TCA Compound, Camiling, Tarlac Sta. Catalina MPCI (Coop.) Sta. Catalina, Ilocos Sur Mr. Luciano Ragasa REGION IV SUSI Foundation (NGO) Tiaong, Quezon Western Pangasinan Federation Alaminos, Pangasinan (Coop.) Mr. Claudio Ofrancio SLPC (SCU) Lucban, Quezon SABATAMPCI (GO) Magdalena, Laguna Estanza Social Credit Association Inc. (Coop.) Estanza, Bolinao, Pangasinan Mr. Loreto Balawat Magdiwang Beneficiaries Romblon, Sibuyan (Coop.) SABADECO (Coop.) San Jose, Mindoro Sibol Enterprises (P.E.) Lingayen, Pangasinan Engr. Reynaldo Sison SLPC (SCU) Siniloan, Laguna REGION V REGION II Baggao Planners Assembly (Coop.) San Jose, Baggao, Cagayan MVM Bio-organizer, (P.E.) Palestina, Pili, Camarines Sur MACRO Bio-organic (P.E.) Pili, Camarines Sur Orgafer Center (P.E.) Aurora East Diffun, Quirino Mr. Alex Panilagao REGION VII San Isidro MPCI (SIMPCI) (Coop.) Pilar, Bohol Bohol Agricultural College (BAC) (SCU) Bilar, Bohol REGION XI Escobillo Family (P.E.) Brgy. Maltana Tampahan, S. Cotabato KINFACI (Coop.) South Cotabato Solon Family (P.E.) Brgy. Cebuano Tupi, S. Cotabato Huelar Family (P.E.) Brgy. Lower Sulit Polomolok, S. Cotabato REGION XII Mindanao Seaweed Ventures (P.E.) Kidapawan, S. Cotabato Mr. Jose Riga Kalikasan Service Inc. (NGO) Cotabato City Fr. Colin Bagaforo Farmers Grow Organic Fertilizer Plant (P.E.) Tacurong, South Cotabato UNLAD ANI, INC. (P.E.) Polomolok, South Cotabato 21
Nayon 3. (tuloyna) MPC-CPU REGION I City of Agriculture (GO) Laoag City Mrs. Marilyn Martin (PSU (SCU) Sta. Maria, Pangasinan Dr. Leonardo Monje AGTALON (NGO) Nalsian, Manaoag, Pangasinan Mr. Hilario Padilla REGION II Palayag MPCI (Coop.) Amulung, Cagayan Mrs. Aurora Malamug Nagkarsuan MPCI (Coop.) Sanchez Mira, Cagayan Mr. Elmer Bagasol REGION III Greater Bani MPCI (Coop.) AWARE, Inc. (P.E.) Sta. Maria, Bulacan Peoples Economic Council (NGO) Nueva Ecija Portal PMKB (Coop.), Rizal, Nueva Ecija REGION IV DA - SLBIP (Coop.) Tanza, Cavite REGION V Pilipinas Shell (P.E.) Foundation Bonbon, Camarines Sur 22 Pensumil (P.E.) Pili, Camarines Sur REGION VI Ma. Cristina Farms (P.E.) Balantang, Jaro REGION VIII LIPATA MPCI (Coop.) Lipata, Alen, Northern Samar REGION X LADAMA MCI (Coop.) Los Angeles, Butuan City REGION X BUSCO Organic Fertilizer Plant (P.E.) Quezon, Bukidnon Ozamis Agricultural Development Inc. (OADI) Maramag, Bukidnon (NGO) Kalilangan Irrigators Service Coop., Inc. (KISCI) Kalilalngan, Bukidnon Dagumbaan Organic Fertilizer (NGO) Dagubaan, Maramag, Bukidnon Mabao Organic Fertilizer Plant (P.E.) Fertilizer Plant Jocel's Enterprise Valencia, Bukidnon Cahansa Family Ent. (P.E.) Manticao, Misamis Oriental DA - Oroquieta (GO) Oroquieta City Servus Human Resource Dev't Program (SERHDEP) (NGO) Initao, Misamis Oriental REGION XI NECOFARBIA (Coop.) New Corella, Davao Norte SURSIMCO (Coop.) Tago, Surigao del Sur Tinguha Foundation Bo. 2 & 6 Koronadal, South Cotabato SRDF (NGO) Binugao, Toril, Davao City SPDA (GO) Catalunan, Paqueño, Davao City TRRC (P.E.) Madaum, Tagum, Davao City SODACO (P.E.) Catalunan, Pequeño, Davao City REGION XII NAKAN (Coop.) Bagumbayan, S.K. Mr. Lester Granada Kapatagan MPCI (Coop.) Mr. Frank Bihod A. Abad (P.E.) UPI, Maguindanao Mr. Artaban Abad
Nayon 4 ( (rehistrado a produkto, Marso 1996) Kompania Marka ORGANIKO AMALIA FARMS, INC. GREEN HARVEST ORG. FERTILIZER IGP FARM CORPORATION HI-GRO TECH ORGANIC FERTILIZER MANILA FERTILIZER, INC. MANILA ORGANIC SAGANA 100 PHILIPPINES, INC. SAGANA 100 ORGANIC FERTILIZER SANDERS ORGANIC FERTILIZING MANUFACTURING SANDERS ORGANIC FERTILIZER TADEJA ENTERPRISES FARMERS PRODUCT ORGANIC KEMIKAL ALDIZ, INC. CROP GIANT 19-19-19 CROP GIANT 15-15-30 ALTRADE, INC. GROWMAX FOLIAR FERT. 21-21-21 GROWMAX FOLIAR FERRT. 6-32-35 BIOSTAT MARKETING WOKOZIM FOLIAR FERTILIZER BMJ AGRI-SAVER INDUSTRIES AGRI-SAVER LIQUID FERTILIZER CYANAMID AGRIC'L PROD., INC. WOKOZIM FOLIAR FERTILIZER DATINGBAYAN AGRO INDUSTRIAL ALGAFER LPF PLUS GENETIX, INC. GREEN BEE LIQUID FERTILIZER GREEN BELT FERTILIZER GREEN BELT LIQUID FERTILIZER HOECHST PHILIPPINES, INC. BLAUKORN COMPLESAL 5-8-1C MOBILE MERCHANTILE & DEVELOPMENT CORP. MATROL FOLIAR FRT. 14-12-14-1 HORTAI FOLIAR FERTILIZER SOUTHERN AGRO EXPORT CORP. GROW MORE CROPS 20-20-20 GROW MORE CROPS 20-5-30 PANGKONDISION ITI DAGA BMJ AGRI-SAVER INDUSTRIES AGRI-SAVER FERTILIZER SOIL CONDITIONER CUDANIN FERTILIZER TRADING AGRIPHOS GUANO PHOSPHATE FERT. MANCHEM INDUSTRIES, INC. BIOZOME SOIL CONDITIONER TILLERMATE ENTERPRISES COMPLIT Zn (CHELATE) METALATE 23
24 $ ) 5 n o y a N
y a p a m u d d a D n a d e a n g a P a t i r a s a K / a n a p m o K i o a T a a b i t a r e p o o K . t n E k e e w / s g a b 0 0 0 , 8 : y t i c a p a c , d a o R y r e s r u N s o t n a S b o B . r D s a b o r c M S S M J l i i a u c o n l i s e c u d o r p o s a l y t i C s o n a S t . n e G , o a g a L r a e y / s g a b 0 0 0 4 2 , : y t i c a p a c o a y u b a C , o r d s I i n a S z e v a h C k c N i . r M O C M R A F N I a u c o n l i s e c u d o r p o s a l a n u g a L . g d B n o y a N g n a h a m a S l l a r d e t a C i n a g a s I . r D d e t a r g e t n I l a d a n o r o K o a b a o C h u o S t t t , l a d a n o r o K e v i t a r e p o o C s r e m r a F H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s . g d B l t e J - b e W 9 0 4 . m R g n a o a m u S o d a n o R l . r D d o o f - i r g A H C E T A V O N ; a u c o n l i s e c u d o r p o s a l e u n e v A n o z e u Q 4 6 # r a e y / s g a b 0 0 0 2 1 , : y t i c a p a c , e u n e v A A M B . r o c c a l r a T , g n i l i m a C : e t i s t n a p l y t i C n o z e u Q H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s e s u o h n w o T i n b a M i n u Q s s o R i . r M a n e P a i t a r G l a j i c E a v e u N , z o ñ u M , t e e r t S i n b a M i r a e y / s g a b 0 0 0 5 , : y t i c a p a c y a w h g H i l a n o i t a N z e ñ a t r O r a c s O . r M c n a g r o - o B n a r a n u a K i i l a n u g a L , a i r o t c V i : e t i s t n a p l a n u g a L , z u r C . a S t , n u b a L i . y g r B s e s i r p r e t n E r e z i l i t r e F , o d n a n r e F n a S : e t i s t n a p l t e e r t S h 5 6 4 t l i p c a N r o t i d E . r M s e s i r p r e t n E C A N D E a g n a p m a P a l i n a M o r t e M , e u q a ñ a r a P H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s , a s o m r e H o i t i S g n u o Y y r n e H . r M . o C , . g f M o r P h c R i s a g n a a B t , n a L i , n a a h u r a a M t l
) a n y o l u t ( . 5 n o y a N r a e y / s g a b 0 0 0 5 1 , : y t i c a p a c . e v A z e p o L 0 6 7 r e l l A l i G . r M . c N I , l y h p o r i v n E H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s * a n u g a L , s o ñ a B s o L s a g n a t a B , n a y a a B l : e t i s t n a p l r a e y / s g a b 0 0 0 0 6 , : y t i c a p a c . g d B l . C s r o o M y t i l t e d F i z u r C a e D o s e m e N l i . r M ' s r e m r a F C M V a u c o n l i s e c u d o r p o s a l y t i C d o o c a B l , . t S n o s c a L 4 2 . c n I , e v i t a r e p o o C r a e y / s g a b 0 0 0 5 , : y t i c a p a c l a n u L t . y g r B a g e t r O y n n h o J . r M i r g A a n n a m - o B i . c n I s s e n s u b i H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s , t c i r t s D i t s 1 z u R a n G i i . s M h t u o Y d n a s t n e r a P a e b a s I l , u m a G ) A G O Y A P ( u m a G f o r u S s e n i r a m a C , a n o p m a P l o y A o n m r e H i i . r M s ' l e a h c M i . t S H C E T O B I : a u c o n l i f o e c r u o s , i l i P , a n i t s e a P l o d a h c a M c V i . r M r o g V m u x a M i i r u S s e n i r a m a C g n i r u t c a f u n a M a u c o n l i s e c u d o r p o s a l m r a F g n n a r T i i l l e h S a t s i t u a B n e r f E . r M l l e h S s a n p i i l i P y t i C a g a N , n o b m o B . c n I , n o i t a d n u o F a j i c E a v e u N , o a p u L n a b i r i S a n g r i i i V . s M s e r o F g n o g a B l . p o o C e s o p r u p i t l u M y t I C n o z e u Q o r a m A e F . s M n e d r a G n a c a u B l y t i C s o n a S t . n e G l a u c s a P x e A l . r M s e c r u o s e R a e h P l l a g n u a K t r e w o L o m u s n o C o e m o R . r M n o i t a d n u o F C D C A t a r a d u K n a t l u S 0 0 8 9 , g n o r u c a T e t i v a C , s a i r T . n e G e t n e r o L e b a n r e B l . r M ' s r a o h c S l . y g r B . c n I . p o o C e s o p r u p i t l u M n a n s a g n a P i , g a o a n a M , n a s a N i l a l l i d a P l i G . r M n o a t g A l a r e i t a l l i V 0 3 # , z e d n a n r e H y e R . r M o / c a a g A l l e u n a M . r M . c N I , p u o r G N A B A K n a c a u B l , s o o a M l l , a d n a a M g n a p a m u S t 25
Agtawenkam iti 11 a korporasion ti gobierno iti sidong ti Department of Agriculture. Tumultulongkam a mangpaadu iti apittay a pagay tapno patinayon nga adda umdas, nalaka, ken saan nga importado a bagas para kadatay amin a Pilipino. Bukbuklenmi dagiti kabaruanan a wagas ti panagpatanur iti pagay a maitutop kadagiti mapasayakan, agpannuray-iti-tudo, uma, nalamiis-bantay, ken naapgad a kapagayantayo. Agpatpataudkam kadagiti moderno a bin-i, ket isaksaknapmi ida kadagiti agbinbin-i ken mannalon. Kulkulektaen, dukdukumentuan, ken salsalwadanmi dagiti bukel dagiti kadaanan a bin-itayo. Yak-akarmi dagiti nasayaat a galadda kadagiti moderno a bin-i tapno tumibker dagitoy kadagiti peste, umadu ti apitda, naimas a kanen, ken makalasat kadagiti narikut a kundision ti kapagayan. Bukbuklenmi dagiti umno a wagas ti panagraep wenno panagpurwak iti bin-i, panangpasayaat kadagiti di-nataba a daga, ken pananglapped kadagiti peste a saan a makadangran iti aglawlaw. Agar-aramidkam kadagiti babassit a makina-pagtalon. Bukbuklenmi dagiti wagas ti nasaysayaat a pannakausar ti talon ken padanum, ken no kasano ti panangani iti pagay ken panangsalwad iti irik. Tapno mapaadu ti pastrek iti panagtalon, ad-adalenmi no ania a mula ti kasayaatan nga isaruno iti pagay kangrunaanna kadagiti talon nga agpannuray-iti-tudo. Ad-adalenmi pay dagiti naisangsangayan a pakausaran ti bagas kas taraon wenno inumen. Kapatgan iti amin, isursuromi kadagiti mannalon ken agbinbin-i, teknisian pang-agrikultura, ken agnegnegosio iti bagas/irik no kasanoda a mausar dagiti teknolohia a putputarenmi. Supsuportaranmi met dagiti linteg wenno pagannurotan a pabor iti industria ti irik/bagas. Dakami ti PhilRice. Agpaaykam kadakayo. No 'dikay mapnek kadagiti serbisiomi, wenno adda pay sabali a kalikagumyo kadakami, maammuanmi koma. Ita met laeng. para iti ad-adu pay nga impormasion, agsurat, bumisita, wenno tumawag: Maligaya Muñoz, 3119 Nueva Ecija Tel.: 63 (044) 4560-112, 113, 277, 285, 258, 354 (Mobiline) 63 (0912) 302-9517, 313-5092 Manila Direct: 63 (02) 843-5122 (telefax) Fax: 63 (044) 4560-112 E-mail: philrice@silang.slu.edu.ph Los Baños UPLB Campus, 4031 College, Laguna Tel.: 63 (049) 536-3515, 3631 to 33 Fax. 63 (049) 536-3515 E-mail: root@philrice.uplb.edu.ph gosv@philrice.uplb.edu.ph San Mateo San Mateo, 3318 Isabela Tel. 63 (078) 664-2280 Midsayap Bual Norte, Midsayap 9410 North Cotabato Tel. 63 (064) 229-817 Department of Agriculture
Agusan Remedios T. Romualdez 8611 Agusan del Norte


Epektibo a Petsa: 12/1/1998 Pinal a Petsa a Naaprobaran: 3/1/2007 Nabaliwan a Petsa 10/26/15 Sumaruno a Petsa ti Repaso: 10/26/18 Makinkukua: Patrick McDermott, Vice President Revenue Cycle Ti Policy Area: Ti Pinans Dagiti Reperensia: Dagiti Pinansiall a Serbisio para iti Pasiente Ti Polisiya para iti Billing ken Collection para iti Sutter Health Hospitals GANDAT Ti gandat ti polisiya ket ti panangipaay kadagiti nalawag a direktiba para kadagiti pasilidad ti ospital ti Sutter Health tapno aramiden dagiti trabaho ti billing ken collection iti wagas a kas maiyannatup kadagiti agaplikar a linteg. POLISIYA Polisiya ti Sutter Health nga usto ti panagsingirda kadagiti pasiente ken kadagiti karaman a maikatlo a partido nga agbaybayad, iti usto a tiempo, ken maiyannatup kadagiti agaplikar a linteg ken regulasyon, karaman ti awanan limitasyon a California Health and Safety Code seksyon 127400 et seq. ken dagiti regulasyon nga inted ti United States Department of the Treasury a sakupen ti seksyon 501(r) ti Internal Revenue Code. SAKUP Daytoy a polisiya ket maiyaplikar iti amin a lisensyado a pasilidad ti ospital a patpatarayen ti Sutter Health wenno ti maysa nga Affiliated Entity (ta dayta a termino ket nailawlawag idiay bylaws ti Sutter Health), ken amin a dadduma pay nga ospital ti Sutter Health ken/wenno ti maysa nga Affiliated Entity ket addaan ti direkta wenno saan a direkta a kontrol ti panagbotos wenno kaibatugan nga interes a nangatngato ngem 50% (managanan kas "Ospital" wenno "Sutter Health Hospital"). Daytoy a polisiya ket maiyaplikar iti aniaman nga ahensya nga agkolkolekta para iti ospital. Ngem no saan a maiyespesipiko, daytoy a polisiya ket saan a maiyaplikar kadagiti mangngagas wenno dadduma a medikal a tagapaay, kairamanan dagiti mangngagas iti emergency room, anesthesiologists, radiologists, hospitalists, pathologists, etc., a dagiti serbisioda ket saan a karaman iti singiren ti Ospital. Daytoy a polisiya ket saan a mangaramid ti obligasyon ti Ospital a mangbayad kadagiti mangngagas wenno dadduma a serbisio dagiti tagapaay ti medikal. Iti California, ti maysa nga emergency a mangngagas a mangipapaay kadagiti emergency a serbisio iti maysa nga ospital ket kasapulan a mangipaay ti diskwento kadagiti awanan insurans na a pasiente wenno kadagiti pasiente nga addaan dakkel a gastos ti medikal nga adda iti wenno nababbaba ngem 350 a porsiyento ti lebel ti pederal a kinakurapay. DAGITI DEPINISION Ti Billed Charges: Ti "Billed Charges" ket isu dagiti awanan diskwento a gatad a kadawyan nga singiren ti ospital para kadagiti aytems ken serbisio.
Ahensia ti Collection: Ti maysa a "Ahensia ti Collection" ket isu ti aniaman a pannakabagi ti Ospital tapno mangtunton wenno mangkolekta ti bayad manipud kadagiti pasiente. Ti Extraordinary Collection Action: Ti maysa nga ""Extraordinary Collection Action" ket aniaman kadagiti sumaganad: (i) Aniaman nga aksyon iti Pasiente nga agkasapulan ti legal wenno proseso a judicial, kairamanan ti awanan limitasyon a pannakaidatag ti darum; tapno maala ti bayad manipud (ii) panangilako ti utang ti Pasiente iti Ospital iti sabali a partido, kairamanan ti awan limitasyonna iti maysa a Ahensia ti Collection. (iii) panangireport ti saan nga umno nga impormasion maipapan ti maysa a Pasiente iti maysa a consumer credit reporting agency wenno credit bureau; (iv) panangkumpiskar ti bank account; (v) panangaramid ti aresto kas mainaig iti koleksyon ti utang; (vi) panangkumpiskar ti sweldo; (vii) panangkumpiskar ti naigarantiya a pagtaengan wenno dadduma a personal wenno real property; (viii) pannakakumpiskar ti real wenno personal a sanikwam; (ix) pannakataktak wenno pannakapaay kadagiti kasapulan a medical a pannaka- ayawan kas maibasar iti agdama nga outstanding balance sakbay kadagiti (ti) serbisio; wenno (x) panangala ti order para iti eksaminasyon. Ti Extraordinary Collection Action ket saan na nga iraman ti pwersado a sao, wenno koleksyon babaen, ti naigarantiya a sao a sakup ti Civil Code sections 3040 or 3045. Kasta pay, ti panangidatag ti claim iti maysa a bankruptcy a proseso ket saan a maysa a Extraordinary Collection Action. Pinansial a Baddang: Ti kaipapanan ti "Pinansial a Baddang" ket isu ti Full Charity Care and High Medical Cost Charity Care, a dagita a termino ket nailawlawag idiay Sutter Health Hospital Policy on Pinansial a Baddang (Charity Care). Polisiya ti Pinansial a Baddang Policy: Ti "Polisiya ti Pinansial a Baddang" ket isu ti Sutter Health Hospital Policy iti Pinansial a Baddang (Charity Care), nga isu ti mangilawlawag ti Pinansial a Baddang a programa ti Sutter Health - kairamanan dagiti pagbasaran a masapul a matun-oy dagiti pasiente tapno agbalinda a kwalipikado para iti pinansial a tulong kasta pay ti proseso a mabalin nga aramiden dagiti Pasiente a mabalin nga agaplikar para iti Pinansial a Baddang. Ti Addaan Insurans na a Pasiente: Ti maysa nga "Addaan Insurans na a Pasiente" ket maysa a pasiente nga addaan ti maikatlo a partido a pagtaudan ti pagbayadna kadagiti paset dagiti medikal a gastosda.
Pasiente: Ti Pasiente ket kairamanan ti indibidwal a makaawat kadagiti serbisio iti maysa nga Ospital. Para ti gandat daytoy a polisiya, ti pasiente ket kairamanan ti siasinoman a tao nga addaan kabaelan para kadagiti pannakaaywanda. Ti Responsibilidad ti Pasiente: Ti "Responsibilidad ti Pasiente" ket isu ti gatad a bayadan ti Addaan Insurans na a Pasiente manipud iti bukodna-a-bulsa kalpasan a maammoan ti maikatlo a partido ti gatad dagiti benepisyo ti pasiente. Ti Kangrunaan a Lengguahe ayan ti Disso ti Serbisio ti Ospital: Ti "Kangrunaan a Lengguahe ti Disso ti Serbisio ti Ospital" ket isu ti lenggwahe nga us-usaren ti saan a kumurang a 1,000 a tattao wenno 5% ti komunidad a pagserserbian ti Ospital kas maibasar iti kabaroan a Community Health Needs Assessment nga inaramid ti Ospital. Ti Awanan Insurans na a Pasiente: Ti "Awanan Insurans na a Pasiente" ket isu ti pasiente nga awanan ti maikatlo a partido a pagtaudan ti pagbayadna para iti aniaman a paset dagiti medikal a gastosna, kairamanan ti awan limitasyonna, komersyal wenno dadduma nga insurans, dagiti programa ti benepisio ti taripato ti salun-at nga inisponsoran ti gobyerno, wenno utang ti maikatlo a partido ken kairamanan ti pasiente nga addaan ti maikatlo a partido a pagtaudan ti pagbayadna ket saan a mangipaay kadagiti benepisyo agsipud ta ti tagapaay ket "out of network" wenno dagiti serbisio ket saan a masakupan (kas pangarigan, agsipud ta ti maikatlo a partido nga agbayad ket naammoanna a dagiti serbisio ket wenno maysa a pasiente a dagiti benepisyona ket naibusen sakbay pay a naipaay dagiti serbisio manipud kadagiti amin a potensyal a maikatlo a partido a pagtaudan ti pagbayadna. DAGITI PROSESO A. Dagiti Billing Third Party Payer 1. Panangala ti Masakupan nga Impormasion: Dagiti ospital ket mangaramid ti risonable nga addang tapno maalada ti impormasion manipud kadagiti Pasiente maipapan kadagiti masakupan a serbisio nga ipapaay ti Ospital para iti Pasiente no ti pribado wenno pangpubliko nga insurans ti salun-at wenno ti sponsorship ket buo wenno paset laeng. 2. Dagiti Billing Third Party Payers: Dagiti ospital ket napasnekda nga mangkolekta iti amin a gated manipud kadagiti maikatlo nga partido nga tagabayad, kairamanan ti ngem saan a limitado kadagiti nakontrata ken saan a nakontrata nga tagabayad, indemnity payers, liability ken insurer ti awto, ken dagiti tagabayad ti programa ti gobyerno a mabalin a responsable ti pinansial para iti pannakaaywan ti Pasiente. Ti Sutter Health ket singiren na amin nga mabalin a maikatlo a partido a tagabayad base iti impormasion a naipaay wenno naberipikar babaen ti Pasiente wenno dagiti pannakabagida iti umno a tiempo 3. Ti Pannakaresolba ti Saan a Panagkinnaawatan kadagiti Third Party Payer: Sakbay a mairugi ti litigasyon wenno pannakaresolba kontra iti maikatlo a partido a tagabayad, dagiti Ospital ket masapul nga agkonsulta ken sumurot iti Policy for Iniatiating Litigation or Arbitration kontra kadagiti Maikatlo a Partido a Tagabayad B. Dagiti Billing Patients: Tunggal tao ti Ospital a responsable iti pinansial, wenno nadutukan, ket ikkanna ti awtoridad ti Sutter Health Shared Services tapno ituloyna ti agkolekta manipud kadagiti Pasiente. 1. Ti Panagsingir kadagiti Addaan Insurans na a Pasiente: Dagiti ospital ket
dagdagusda a singiren dagiti Addaan Insurans na a Pasiente ti gatad para iti Responsibilidad ti Pastiente kas nakwenta ti Pangilawlawag ti Benepisio wenno Explanation of Benefits (EOB) ken iturong ti maikatlo a partido a tagabayad. 2. Ti Panagsingir kadagiti Awanan Insurans na a Pasiente: Dagiti ospital ket dagdagusda a singiren dagiti Awanan Insurans na a Pasiente para kadagiti aytem ken serbisio nga inpaay ti Ospital, babaen ti panangusar ti Billed Charges ti Ospital ken ikissay ti Kadawyan a Sikwento ti Awanan Insurans na a Pasiente wenno Rural Uninsured Discount, kas iti sumaganad: a. Kadawyan a Sikwento ti Awanan Insurans na a Pasiente: Bumaba ti 40% dagiti Billed Charges para ti Serbisio para ti Inpatient ken 20% ti bumabaan dagiti Billed Charges para ti Serbisio ti Outpatient. b. Rural a Diskwento para ti Awanan ti Insurans na: Bumaba ti 20% dagiti Billed Charges para ti Serbisio para ti Inpatient ken Outpatient ayan ti rural nga Ospital. Ti Sutter Lakeside Hospital ken Sentro ti Salun-at, Sutter Coast Hospital, ken Sutter Amador Hospital ket rural nga ospital. Ti Diskwento para ti Awanan Insurans na a Pasiente ket saan a maiyaplikar kadagiti pasiente nga kwalipikado para iti Pinansial a Baddang wenno umaw-awat kadagiti serbisio nga nadiskwentoanen (kas pangarigan package discounts para kadagiti serbisio ti kosmetiko). Ti presyo ti case rate ken package rate ket saan a rumbeng nga agresulta iti manamnama a bayad a nababbaba ngem iti ekspektaren ti Ospital nu ti Diskwento para ti Awanan Insurans na a Pasiente ket naiyaplikaren iti Billed Charges para kadagiti serbisio. 3. Impormasion para tiPinansial a Baddang: Amin a sisingiren kadagiti Pasiente ket mairaman ti Pakaammo kadagiti Karbengan a nakaragpin kas Exhibit A iti daytoy a polisiya, a kairamanan ti kabuklan ti Pinansial a Baddang a sidadaan para kadagiti kwalipikado a Pasiente. 4. Ti Itemized Statement: Amin a pasiente ket mabalin nga agkiddaw ti maysa nga itemized statement para kadagiti accountda iti aniaman nga oras. 5. Diskwento para ti Nasapa a Panagbayad: Amin a sisingiren kadagiti pasiente ket iramanna ti impormasion maipapan ti Diskwento para ti Nasapa a Panagbayad. Ti Diskwento para ti Nasapa a Panagbayad ket kanayonan a maikissay iti sisingiren ti Ospital kadagiti Awanan Insurans na a Pasiente a mabalin a dagus nga agbaybayad. Ti Diskwento para ti Nasapa a Panagbayad ket maysa a discount nga agbalor ti 10% iti utang a gatad ti Awanan Insurans na a Pasiente kalpasan nga amin a dadduma a diskwento ket naiyaplikar. Ti Awanan Insurans na a Pasiente ket kwalipikado para iti daytoy a diskwento no ti bayad ket naaramid iti tiempo ti serbisio wenno iti uneg ti 30 nga aldaw manipud ti petsa ti umuna a pannakasingir ti pasiente. 6. Dagiti Dispute: Siasinoman a pasiente ket mabalinna a diskutiren ti maysa nga aytem wenno naikabil iti babayadanda. Dagiti pasiente ket mabalin nga irugida a diskutiren babaen ti panagsurat wenno umawag babaen ti telepono babaen ti customer service representative. No ti pasiente ket agkiddaw ti dokumentasyon maipapan ti babayadan,
dagiti empleyado ket mangusarda kadagiti resonable nga adding tapno ipaay ti kidkidawenda a dokumentasyon iti uneg ti sangapulo (10) nga aldaw. Dagiti ospital ket iggamanda ti account iti saan a bumaba ti trenta (30) nga aldaw kalpasan a ti pasiente ket irugina a mangdiskutir sakbay nga agpatuloy iti kanayonan nga aktibidades ti koleksyon C. DAGITI WAGAS TI PANAGKOLEKTA 1. Kadawyan a Wagas ti Panagkolekta: Kas sakupen daytoy a polisiya, dagiti Ospital ket mabalinda a mangaramid ti risonable adding ti panagkolekta tapno makasingirda kadagiti Pasiente. Dagiti kadawyan nga aktibidades ti panagkolekta ket mabalin a kairamanan ti panangited kadagiti patient statement, panagawag kadagiti telepono, ken reperal ti statement ket naipatuloden para iti pasiente weno garantor. Dagiti ospital ket masapul nga mangaramidda kadagiti proseso tapno masigurado a dagiti saludsod ti pasiente ken reklamo maipapan ti babayadan ket nasukisok ken nakorektar kas maiyannatup, nga addaan ti umno a follow up kadagiti pasiente. 2. Ti Pannakaiparit ti Extraordinary Collection Action: Dagiti ospital ken Collection Agencies ket saanda nga usaren ti Extraordinary Collection Action tapno makasingirda manipud iti Pasiente. 3. Awan ti Agkolekta Kabayatan ti Proseso ti Aplikasyon para ti Pinansial a Baddang: Dagiti Ospital ken Ahensia ti Collection ket saanda a rumbeng nga ituloy ti agsingir manipud kadagiti Pasiente a nangisumite ti aplikasyon para iti Pinansial a Baddang, ken rumbeng nga isublida ti aniaman a gatad a naawatda manipud iti Pasiente sakbay ken kabayatan a ti aplikasyon ti pasiente ket pending. 4. Ti Pannakaiparit ti panangusar ti Impormasion manipud ti Aplikasyon para ti Pinansial a Baddang: Dagiti Ospital ken Ahensia ti Collection ket saanda a mabalin nga usaren kadagiti panagkolekta nga aktibidadesda ti aniaman nga impormasion a naala manipud iti maysa a Pasiente kabayatan ti proseso ti aplikasyon para iti Pinansial a Baddang. Iti daytoy a seksyon awan pulos ti mangiparit ti panangusar ti impormasion a naala ti Ospital wenno Ahensia ti Collection a bukbukodda iti proseso ti kinakwalipikado para iti Pinansial a Baddang. 5. Dagiti Plano ti Panagbayad: a. Dagiti kwalipikado a Pasiente: Dagiti Ospital ken aniaman nga Ahensia tiCollection a mangibagi kadakuada ket mangidiaya kadagiti Awanan Insurans na a Pasiente ken siasinoman a Pasiente a kwalipikado para iti Pinansial a Baddang ti opsyon a sumrek iti maysa a kontrata tapno bayadanda ti Responsibildad ti Pasiente (para kadagiti Addaan Insurans na a Pasiente) ken aniaman a dadduma a gatad. Dagiti ospital ket mabalinda a sumrek kadagiti plano ti panagbayad para kadagiti Addaan Insurans na a Pasiente a mangibaga a saanda a kabaelan a bayadan ti Responsibilidad ti Pasiente a gatad iti maysa a panagbayad. b. Dagiti Termino para kadagiti Plano ti Panagbayad: Amin nga plano ti panagbayad ket awan ti interes na. Dagiti pasiente ket addaanda ti oportunidad a
makisabat kadagiti termino ti plano ti panagbayad. No ti Ospital ken Pasiente ket saanda a nagkinnaawatan kadagiti termino ti plano ti panagbayad, ti Ospital ket mangted ti plano ti panagbayad nga opsyon a ti Pasiente ket mabalin a mangaramid ti binulan a bayad a saan a sumurok ti sangapulo porsiyento (10%) iti binulan a birok ti pamilya ti Pasiente kalpasan a maikkat ti napateg a busbosen para ti panagbiag. Ti kayat a saoen ti "Napateg a busbosen para ti panagbiag" ket isu dagiti gastos para kadagiti sumaganad: abang wenno bayad ti balay ken mentenans, taraon ken dagiti suplay ti pagtaengan, utilities ken telepono, bado, bayad ti medikal ken dental, insurans, eskwelaan ken child care, ubing wenno suporta ti asawa, dagiti gastos ti transportasyon ken awto, kairamanan ti insurans, gas, ken dagiti tarimaan, dagiti installment payment, panaglaba ken dalus, ken dadduma pay nga extra ordinary a gastos. c. Ti Pinangideklara ti Plano ti panagbayad Inoperative: Ti maysa nga extended plano ti panagbayad ket mabalin nga maideklara a saanen nga agtuloy kalpasan a ti Pasiente ket saanna a naaramid ti agsasaruno a bayad bayat ti 90 nga aldaw. Sakbay nga ideklara a saanen nga agtuloy ti extended a plano ti panagbayad, ti Ospital wenno ti Ahensia ti Collection ket mangaramid ti risonable a tignay a mangkontak iti Pasiente babaen ti telepono ken mangted ti naisurat a pakaammo nga ti extended a plano ti panagbayad ket mabalin a saanen nga agtuloy ken ti Pasiente ket addaan ti gundaway a makitinnawar para ti extended a plano ti panagbayad. Sakbay a maideklara a saanen nga agtuloy ti extended a plano ti panagbayad, ti Ospital wenno Ahensia ti Collection ket mangaramid ti tignay a makitinnawar kadagiti termino ti saan a natungpal nga extended a plano ti panagbayad, no kiddawen ti pasiente. Para kadagiti gandat iti daytoy a seksyon, ti pakaammo ken awag ti telepono para iti pasiente ket mabalin nga aramiden iti kaudian a numero ti telepono ken address ti pasiente. Kalpasan a maideklara a saanen nga agtuloy ti plano ti panagbayad, ti Ospital wenno Ahensia ti Collection ket mabalinda a rugian dagiti aktibidades ti panagkolekta iti wagas a maiyannatup iti daytoy a polisiya. 6. Dagiti Ahensia ti Collection: Dagiti Ospital ket mabalinda nga irekomenda dagiti account ti pasiente iti maysa nga Ahensia ti Collection, kas masakupan dagiti sumaganad a kondisyon: a. Ti Ahensia ti Collection ket masapul nga addaan ti naisurat nga kontrata iti Ospital; b. Ti naisurat a kontrata ti Ospital iti Ahensia ti Collection ket masapul nga ideklarana a ti panagtignay ti Ahensia ti Collection kadagiti trabahona ket maiyannatup kadagiti misyon ti Sutter Health, vision, core values, dagiti termino ti Polisia para ti Pinansial a Baddang, daytoy a Polisia para ti Billing ken Collection, ken ti Hospital Fair Pricing Act, Health ken Safety Code seksyon 127400 agingga 127446; c. Ti Ahensia ti Collection ket masapul nga umanamong a daytoy ket saan nga agtignay ti aniaman nga Extraordinary Collection Actions tapno agkolekta ti utang ti pasiente;
d. Masapul nga ti Ospital ket takderanna nga isu ti nakautangan ti pasiente (kas pangarigan, ti utang ket saan a "nailako" kenni Ahensia ti Collection); e. Ti Ahensia ti Collection ket masapul nga addaan kadagiti sidadaan a proseso tapno maammoanna no siasino dagiti pasiente a mabalin a kwalipikado para iti Pinansial a Baddang, ipakaammo ti kinaadda ken dagiti detalye ti Polisia para ti Pinansial a Baddang kadagitoy a pasiente, ken irekomenda dagitoy a pasiente nga agsapsapul ti Pinansial a Baddang idiay met laeng Pinansial a Serbisio para ti Pasiente ti Ospital idiay 855-398-1633 wenno iti sutterhealth.org. Ti Ahensia ti Collection ket saan a rumbeng nga singirenna ti Pasiente a nangisumite ti aplikasyonna para iti Pinansial a Baddang, ken rumbeng nga isublina ti aniaman a gated a naawatna manipud ti pasiente sakbay wenno bayat a ti aplikasyon ti pasiente ket nakapending. f. Amin nga third party payers ket masapul a masingir nga usto., ti bayad manipud ti third party payer ket masapul a saanen a pending, ken ti nabatbati pay nga utang ket responsibilidaden ti pasiente. Saan a singiren ti maysa nga Ahensia ti Collection ti pasiente ti aniaman a gatad a rumbeng a bayadan ti third party payer. g. Ti Ahensia ti Collection ket masapul a patulodanna ti tunggal pasiente ti kopya ti Exhibit A, the Pakaammo kadagiti Karbengan. h. Masapul a saan a bumaba iti 120 nga aldaw ti napalabasen nanipud inpatulod ti Ospital ti umuna a sisingiren iti Pasiente. i. Ti Pasiente ket saan a tumawtawar para iti plano ti panagbayad wenno agbaybayad ti regular a partial a bayad ti resonable a gatad. D. Ti Third Party Liability Awan ti aniaman iti daytoy a polisiya ti manglapped kadagiti kameng ti ospital wenno dagiti adda iti ruar ti collection agencies manipud panangsurot ti third party liability iti wagas a maiyannatup iti Third Party Lien Policy. REPERENSIA Internal Revenue Code seksyon 501(r) 26 Code of Federal Regulations 1.501(r)-1 agingga 1.501(r)-7 California Health and Safety Code seksyon 124700 agingga 127446 Daytoy a polisiya ket nairanta a basaen a kadwa ti Polisiya para ti Billing ken Collection ti Sutter Health. Amin a petsa ti pannakabaro: 11/2/2015, 7/1/2006
Exhibit A -- Pakaammo kadagiti Karbengan Agyamankami ti panangpilim ti Sutter Health para kadagiti nabiit pay a serbisio. Kitaen ti nakaragpin nga statement of charges para kadagiti panagbisitam ti ospital. Ti babayadan ket masapul a mabayadanen a dagus. Mabalin nga kwalipikadoka para kadagiti diskwento no matun-oymo ti sumagmamano a pinansyal a kwalipikasyon, nasarita iti baba, wenno no mangisumite ka ti bayad a dagus. Laglagipem a daytoy a bill ket para laeng kadagiti serbisio ti ospital. Mabalin nga adda dagiti kanayonan a babayadan para kadagiti serbisio nga ipaay dagiti dodoktor bayat ti pannakaospitalmo, kas ti babayadan manipud kadagiti doktor, ken siasinoman nga anesthesiologists, pathologists, radiologists, ambulance services, wenno dadduma a propesyonal ti medikal a saan nga empleyado ti ospital. Mabalin a makaawatka ti nakasina a babayadan para kadagitoy a serbisio. Dagup Dagiti Karbengam: Ti linteg ti estado ken pederal ket kiddawenna dagiti tagasingir ti utang a tratoendaka nga awan panangidumduma ket paritanna dagiti tagasingir ti utang manipud panangaramid ti saan nga agpayso nga istorya wenno pangta ti kinaranggas, panagusar kadagiti saan a nasayaat a lenggwahe, wenno panangaramid ti saan nga usto a komunikasyon kadagiti maikatlo a partido, kairamanan ti amom. Malaksid kadagiti naidumduma a sitwasyon, dagiti tagasingir ti utang ket saandaka a mabalin a kontaken sakbay ti 8:00 a.m. wenno kalpasan ti 9:00 p.m. Iti kabuklan, ti tagasingir ti utang ket saan a mabalin a mangted ti impormasion maipapan ti utangmo iti sabali a tao, malaksid iti abogadom wenno asawam. Ti tagasingir ti utang ket mabalinna a kontaken ti sabali nga tao tapno kumpirmaen ti lokasyonmo wenno tapno ipatungpal ti desisyon. Para iti kanayonan nga impormasion maipapan kadagiti aktibidades ti panagkolekta iti utang, mabalinmo a kontaken ti Federal Trade Commission babaen ti telepono iti 1-877-FTC-HELP (328-4357) wenno online idiay Dagiti nonprofit credit counselling a serbisio, kasta pay ti tulong kadagiti consumer manipud kadagiti opisina ti lokal a legal a serbisio, ket mabalin nga addada iti lugarmo. Mabalin nga kontaken ti opisina ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente idiay 855-398-1633 para iti maysa a rekomendasyon. Ti Sutter Health ket addaan kadagiti kontrata kadagiti adda iti ruar nga ahensia ti collection tapno agkolekta ti bayas manipud kadagiti pasiente. Dagiti Ahensia ti Collection ket masapul nga agtungpal kadagiti polisiya ti ospital. Dagiti Ahensia ti Collection ket masapul pay a bigbigenda ken suroten dagiti aniaman a plano ti panagbayad a nga inanamongan ti ospital ken ti pasiente. Pinansial a Baddang (Charity Care): Ti Sutter Health ket napasnek a mangipapaay ti pinansyal a tulong para kadagiti pasiente nga addaan bassit a masapsapulan ken kadagiti pasiente nga addaan insurans ngem kasapulanda a bayadan ti maysa a napateg a paset dagiti pannakaaywanda. Ti sumaganad ket isu ti pakabuklan dagiti kasapulan tapno agbalin a kwalipikado para ti Pinansial a Baddang ti Ospital ken ti proseso ti panagaplikar para iti maysa a pasiente nga agkasapulan ti Pinansial a Baddang ti Ospital. Ti sumaganad ket isu dagiti kategorya dagiti pasiente a kwalipikado para iti Pinansial a Baddang ti Ospital. Dagiti pasiente nga awanan ti maikatlo a partido a paggapuan ti bayad, kas koma iti kumpanya ti insurans wenno programa ti gobyerno, para iti aniaman a paset dagiti medikal a gastos ken addaan ti pangpamilya a sapul a nababbaba ngem 400% iti lebel ti pederal a kinakurapay. Dagiti pasiente nga addaan ti insurans ngem addaan ti (i) pangpamilya a sapul a wenno nababbaba iti 400% iti lebel ti pederal a kinakurapay; ken (ii) medikal a gastos para kadagiti bagbagida wenno iti pamilyada (a napasamak kadagiti kameng ti ospital wenno nabayadan kadagiti dadduma a tagapaay iti napalabas a 12 a bulan) a simmurok iti 10% iti pangpamilya a sapul ti pasiente. Dagiti pasiente nga addaan insurans ngem nausardan dagiti benepisyoda sakbay ti wenno kabayatan ti pannaka-ospitalda, ken addaan ti birok ti pamilia a wenno a nababbaba ngem 400% iti lebel ti pederal a kinakurapay.
Mabalinka nga agaplay para iti Pinansial a Baddang usar ti porma ti aplikasyon nga adda idiay Pinansial a Serbisio para ti Pasiente/Rehistrasion iti Ospital, babaen ti panangawag ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente iti 855- 398-1633 wenno iti Sutter Health wenno Hospital website Mabalinka pay a mangisumite ti aplikasiyon babaen ti pannakisarita iti maysa a pannakabagi ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente, a mangtulong kenka a mangkumpleto ti aplikasiyon. Bayat ti proseso ti aplikasiyon, damagenda kenka dagiti impormasion maipapan ti bilang ti tao iti pamilyayo, ti binulan a sapulmo, ken dadduma nga impormasion a mangtulong iti ospital a mangtakwat no kwalipikadoka para iti Pinansial a Baddang. Mabalin a kiddawenda kenka nga ipaaymo ti pay stub wenno tav records tapno matulungan ti Sutter ti panangberipikar ti sapulmo. Kalpasan nga isumitem ti aplikasiyon, repasoen ti ospital dagiti impormasion ken pakaammoandaka babaen ti surat maipapan ti kinakwalipikadom. No addaanka kadagiti aniaman a saludsod bayat ti proseso ti aplikasiyon, mabalinmo a kontaken ti opisina ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente iti (855) 398-1633. ti Pasiente, a masarakan idiay uneg ti Departamento para ti Access No saanka nga umanamong iti desisyon ti ospital, mabalinka a mangisumite ti reklamo idiay opisina ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente. Dagiti kopya ti Hospital Polisiya para ti Pinansial a Baddang, ti Nalaka a Maawatan a Dagup ken Aplikasyon, kasta met dagiti aplikasyon para iti programa ti gobyerno ket sidadaan iti naduma-duma a lenggwahe ti tao idiay opisina ti Rehistrasion ti Pasiente ken Pinansial a Serbisio para ti Pasiente kasta met idiay ken sidadaan babaen ti korreo. Mabalindaka pay a patulodan ti libre a kopya ti Polisiya para ti Pinansial a Baddang no kontakem ti opisinami ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente idiay 855-398-1633. Kas maiyannatup iti Internal Revenue Code Section 1.501(r)-5, ti Sutter Health ket surotenna ti wagas ti Medicare para kadagiti gatad a kadawyan a masingir; nupay kasta, dagiti pasiente nga kwalipikado para ti tulong a pinansyal ken saanda a responsable iti nasurok ngem ti gatad a kadawyan a masingir agsipud ta dagiti kwalipikado a pasiente ket saanda nga agbayad ti aniaman a gatad. Dagiti nabinbin nga aplikasiyon: No ti aplikasiyon ket naisumiten para iti sabali a programa ti masakupan a salun-at a kagiddanna nga insumitem ti aplikasiyon para iti charity care, awan kadagiti aplikasiyon ti manglapped ti kwalipikasyon para iti dadduma a programa. Ti Health Insurance/Government Program Coverage/Pinansial a Baddang: No addaanka ti masakupan ti insurans ti salun-at, Medicare, Medi-Cal, California Children's Services, wenno aniaman a dadduma a pagtaudan ti bayad para iti daytoy a sisingiren, mabalin ta kontaken ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente idiay 855-398-1633. No maiparbeng, ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente ket singirenna dagitoy nga organisasyon para ti pannakaaywanmo. No awanan ka ti insurans ti salun-at wenno coverage babaen ti programa ti gobyerno kas iti Medi-Cal or Medicare, mabalin nga kwalipikadoka para iti programa ti gobyerno a tulong. Ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente ket mabalin nga ipaayna kenka dagiti porma ti aplikasiyon, ken tulungannaka iti proseso ti aplikasiyon. No nakaawatka iti maysa nga award ti Pinansial a Baddang manipud iti Ospital ken patiem nga sakupanna daytoy dagiti serbisio nga adda iti babaen ti daytoy a bill, mabalin ta kontaken ti Pinansial a Serbisio idiay 855-398-1633. Kasukat a Benepisio ti Salun-at ti California Health: Mabalin nga kwalipikadoka para iti masakupan ti taripato ti salun-at babaen ti Covered California. Kontaken ti Business Services ti ospital para iti kanayonan a detalye ken tulong tapno maammoan no kwalipikadoka para iti masakupan ti taripato ti salun-at babaen ti Covered California.
Impormasion ti Pagawagan: Ti Pinansial a Serbisio para ti Pasiente ket sidadaan a mangsungbat kadagiti saludsodmo maipapan ti bill mo ti ospital, wenno kayatmo mo kadi nga agaply para iti Pinansial a Baddang wenno programa ti gobyerno. Ti numero ti telepono ket 855-398-1633. Ti oras a nakalukat dagiti teleponomi ket 8:00 A.M. agingga 5:00 P.M., Lunes agingga Biyernes.