Nasayaat para Kadakayo no Ti Lames ket Saan nga Delikado Ania ti Masapol nga Maamuan Dagiti Akinkukua ti Paglakuan ken Dagiti Gumatgatang Iti White Croaker (Alakaak iti Tagalog) nga maawawagan met nga Kingfish ken iti Tomcod ket makalap manipud luglugar iti igid ti baybay ti Los Angeles County, ket addaan ti nangato nga lebel ti kemikal kas ti DDT ken PCB, ngem iti dadduma pay a lames. Iti White Croaker nga addaan ti nangato a lebel kadagitoy a kemikal ket makita iti paglakuan. Dagiti kontaminado a White Croaker ket mabalin nga makadanon ti paglakuan no dagitoy ket gatangen dagiti akinkukua ti paglakuan manipud iti saan nga aprobado a pagtaudan. Dagitoy nga pagtaudan ket dagiti saan nga lisensyado nga mangngalap nga agkalap ti lames iti kontaminado a lugar ken agilako kadagiti ilegal nga nakalapda kadagiti tattao iti pier ken paglakuan. No dagiti paglakuan ket aggatang ti lames manipud kadagiti saan nga aprobado a pagtaudan, awan mabalen nga pakaamuan dagiti gumatang nga makasiguradoda nga saan nga delikado dagitoy nga lames. Tapno makasigurado nga saan nga delikado ti lames: PARA KADAGITI AKINKUKUA TI PAGLAKUAN KADAGITI GUMATGATANG WENNO MANGUNSUMO Aggatang laeng ti lames manipud ti aprobado iti lisensyado nga agang-angkat ti lames, distributor wenno komersyante nga mangngalap. Dagitoy nga pagtaudan ket ti gobyerno. a paglakuan kas regulado dagiti ahensya Ammuen no ayan ti pagkalkalapan ti lames dagiti supplieryo. Saludsudenyo no adinno ti pinagtaudan ti lames. Gumatang kadagit lames manipud kadagiti aginkukua ti paglakuan nga agal- ala ti lames manipud ti lisensyado nga agang-angkat, distributor wenno komersyante nga mangngalap. Urnungen ken i-file amin nga resibo no gumatang ti lames. Siguruen nga ammo paglakuan dagiti kontaminasyon ti lames. ti aginkukua isyu maipanggep Para iti nayon nga impormasyon awagan ti lokal nga departamento iti salun-at: Los Angeles County: (213) 240-7785 County of Orange: (714) 667-3600 City of Long Beach: (562) 570-4134 ti ti


Sunday School - _____ A.M. SAO A PAGPANPANUNOTAN: "Kukuam ti langit ken daga, pinarsuam ti lubong ken ti amin a linaonna: dagiti kaykayo a natayag a dumanon Kenka, dagiti sabsabong a napusaksak ti kinapintasda, dagiti turturod ken dakkel a banbantay, dagiti tantanap ken kataltalonan, dagiti dandan-aw ken dagiti karkarayan, dagiti nalawa a taaw a nagtinep ti daga ket amin da agragrasak a mangidaydayaw ti kinaimbagmo. Sika ti mamagballigi kadagiti amin a parsuam, ti kaasim ti pagtaudan ti pigsada." PRELUDIO KEN PROSESIONAL: (Agpasango dagiti agakem ken masindian dagiti candela ti altar) KABLAAW KEN DAMDAMAG PAKASEKNAN TI IGLESIA: INTROIT: "Morning Has Broken" Morning has broken, Like the first morning; Blackbird has spoken, Like the first bird Praise for the singing! Praise for the morning! Praise for them, springing, Fresh from the Word! Sweet the rain's new fall, Sunlit from heaven; Like the first dew fall, On the first grass. Praise for the sweetness, Of the wet garden, Sprung incompleteness, Where His feet pass. **AYAB TI PANAGDAYAW: (naadaw ti Salmo 148) Pangulo: Madadayaw ti Apo!. Gimong: Idaydayawyo ti Apo manipud sadi langit. Idaydayawyo ti Apo manipud ti tangatang. Pangulo: Idaydayawyo, init ken bulan; dakayo a rumimat- rimat a bituen! Gimong: Amin a pinarsuana ket agdaydayaw Kenkuana! Dakayo a bantay ken turod, amin a kayo nga agbunga ken amin a bakir, dakayo nga atap ken amo nga ayop, dakayo nga ikan ti taaw, apoy ken tudo, nieve ken angep, dakayo nga angin ken panawen agtulnoykayo Kenkuana. URNOS TI PANAGDAYAW Pangulo: Dakayo a babbaro ken babbalasang, nataengan ken ubbing, idaydayawyo a sangsangkamaysa ti kinatan-okna! iti daga, Agrukbab Kenka amin nga adda agkantada kadagiti pagdaydayaw Kenka, ta Sika impaay mo bileg ken Gloria ti amin a parsua. Madaydayaw ka! Amin: **INBOKASION: **HIMNO TI PANAGDAYAW: "Anian A Kinatan-ok Mo" (How Great Thou Art) Anian O Dios a nakaskasdaaw, No maimatangak amin a parsuam Manggegkot' gurruod makitak bituen Maiparangarang pannakabalin Koro: Toy kararuak inna ikankanta, anian a kinatan-okmo Toy kararuak inna ikankanta, nagdakkelen ti ayatmo Uray 'diay kabakiran no mapanak Mangegkot' kanta ti tumatayab Mariknak angina ngatot' bantay Makitak ti waig a nalit-aw (koro) No mapanunot kot' pannangted mo Anak mo a natay inbaonmo Ket idiay krus inna amin inkaro Natay tapno maikkat basolko (koro) Inton umay manen ni Jesu-Kristo Alaennak, pusok napnot' rag-o Agrukbab iti panagdaydayaw Yebkasko a Sika naindaklan (koro) LITANIA TI PANANGIPATEG TI BIAG TI AWAY: Pangulo: O Dios, anian a nagdakkel ken kinabileg mo. Anian a kinapintas ti lubong a pinarsuam a pagnaedan ti amin a parsuam. Sakbay a ti tao ket inaramidmo, Divine Service - _____ A.M. ken insaganamon pagbiaganna. Ket amin a makita tao a kinasiasinona ket ladawan ti pintas ken bileg ti sibibiag a Dios. ti lugar a pagyananna ti Gimong: O Dios, pakawanennakami ta saanmi a nabalinan nga impateg ken ilalaan ti lubong ken uray pay dagiti kinapintasna; saanmi nga ti kababalin ti tao a ladawan ti kinaimbagmo. Pangulo: Iti away, adda ti napresko nga angin. Nadalus nga ubbog ti danum a nagayus kadagiti tanap ken iti baet dagiti rukib. Ti langit a paggapuan ti init ken ti bendisionmo, ti daga tudo a mangted pagtuboenna dagiti mula nga agsabong ken agbunga a mangted kinalibnos kadagiti parsua. impateg Gimong: O Dios, pakawanennakami! Ti kinabaknang ti biag iti away in-inut a mapukawdan gapu ti kinaranggas ken saan a pannakapnek kadagiti kayatmi. Pangulo: Ti bilegmo, adda amin kadagiti paset iti lubong, ngem kadagiti laeng puso dagiti tao nga impaaymo ti kinadayagmo. Ti temporario a panagnaed ti tao iti daytoy a daga, pinagbalinmo ida mangaywan, mangtagiben kadagiti padana a parsua. Amin: O Dios, pakawanennakami! Saankami a nagtulnog ti bilinmo kadakami aywanan ken ipategmi amin a parsuam. Kanta ti Panagbabawi: "Umasidegak Kenka Jesus" Umasidegak Kenka, Jesus, Dita barukongmo agsanggirak; Yawatmo kadi dayta takkiag, Ket dita pusom aginanaak (2x) Umasidegak Diosko, Kenka, Kinadakesko idiakon ida; Awanen innak ipangrona, Ni laeng Jesus a nailansa. (2x)
Umasidegak duta arpad, Aginggat' Gloria ti maragpatak; Uray pay aggibusen toy biag, Kaskasdi la nga umasidegak. (2x) (kanito a panagulimek ti bukodtayo a panagkararag) PAMMATALGED TI PAMMAKAWAN TI DIOS: PANNAKAYALLATIW TI KAPPIA: kappia ken talna babaen iti panangkanta ti O, I Love You...) (Iyallatiw tayo KARARAG DAGITI TATTAO: Pastor Sungbat: "God is So Good" God is so good He's so good to me. (3x) He answers prayer He's so good to me. (3x) DAGITI SASAO TI APO: **Manipud iti Nasantuan a Surat Sungbat: "Ti sasao a naragsak, Sao a mamabiag" (2x) Babaen iti Mensahe ti Kanta Pannakailawlawag ti Sao PANANGIDATON TI BIAG KEN PAGYAMAN: Pangulo: Deuteronomio 8:7-10 (panagited cadagiti pagyaman ken sagsagut) KANTA TI PANANGIDATON: "Give Thanks" **DOKSOLOHIYA **KARARAG TI PANANGIDATON: **HIMNO A PANAGSERVI: "Pass It On" # 641, HFG (Kas makanta ti himno, agpasango dagiti makarikna ti pannakaidalan wenno pannakaidaton) It only takes a spark to get a fire going, And soon all those around can warm up in its glowing; That's how it is with God's love, once you've experienced it: You spread His love to everyone, you want to pass it on. What a wondrous time is spring when all the tress are budding, The birds begin to sing, the flowers start their blooming; That's how it is with God's love, once you've experienced it: You want to sing, it's fresh like spring, you want to pass it on. ti I wish for you, my friend, this happiness that I've found, You ca depend on Him, it matters not where you're b ound; I'll shout it from the mountain top, I want my world to know: The Lord of love has come to me, I want to pass it on. **KARARAG TI PANAGSERVI: PAMENDISION: Sungbat: (makanta) May the Lord bless and keep you May his countenance shine upon you And grant you peace...amen! (2x) POSTLUDIO: "Enter to rejoice, depart to serve" Note: Mabalin nga ikabiltayo dagiti padamag, programa ken dadduma pay ditoy a paset ti liturgia. Kasta met nga agbalin laeng a pagtuladan wenno surotentayo daytoy a liturgia tapno mabalintayo a sukatan dagiti kankanta ken nayonan dadduma a pasetna. UNITED CHURCH OF CHRIST IN THE PHILIPPINES North Luzon Jurisdiction July 9, 2017


34567M AYO 1 5 , 2 0 1 2 Hulio 16-22 Agtalek ken Jehova - Ti Dios "Dagiti Tiempo ken Pampanawen" PANID 3 DAGITI KANTAEN: 116, 135 Hulio 23-29 Iyan-anninawmo Kadi ti Dayag ni Jehova? PANID 18 DAGITI KANTAEN: 93, 89 Dadakkel Letrana nga Edision PASET 2
34567 MAY 15, 2012 PANGGEP DAYTOY A MAGASIN, Ti Pagwanawanan, nga idaydayaw ni Jehova a Dios, ti Soberano nga Agturay iti uniberso. Idi nagkauna a panawen, agpuesto ti maysa a tao iti pagwanawanan tapno makitana dagiti mapaspasamak iti adayo. Umasping iti dayta, ipakita daytoy a magasin ti kaipapanan dagiti pasamak iti lubong maitunos kadagiti padto ti Biblia. Liwliwaenna amin a tattao babaen ti naimbag a damag a ti Pagarian ti Dios, a maysa a pudpudno a gobierno idiay langit, asidegen a pagpatinggaenna ti amin a kinadakes ken pagbalinenna a paraiso ti daga. Parparegtaenna dagiti tattao a mamati ken Jesu-Kristo, a natay tapno magun-odtayo ti biag nga agnanayon, ken agturturay itan kas Ari iti Pagarian ti Dios. Manipud pay idi 1879 nga ipabpablaak dagiti Saksi ni Jehova daytoy a magasin ken awan pakainaiganna iti politika. Naibatay daytoy iti Biblia. Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Naipablaak daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto iti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. PANG GEP DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO MAADAL NGA ARTIKULO 3 Ilawlawag daytoy nga artikulo no kasano a ni Jehova ti Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo. Pabilgenna ti pammatitayo kenkuana ken iti Saona, ti Biblia. Pabil- genna pay ti determinasiontayo a mangusar a naimbag iti tiempotayo bayat nga ur-urayentayo ti panangispal ni Jehova. MAADAL NGA ARTIKULO 4 Nupay imperpektotayo, ay-ayatentayo ni Jehova a Dios ken kayattayo nga iyanninaw ti dayagna. Ilawlawag day- toy nga artikulo no kasano a posible dayta. Ipakitana no ania ti masapul nga aramidentayo tapno matulad ken maay-ayotayo ti Dios. (Efe. 5:1) Ipakitana pay no kasa- notayo a maitultuloy a maipadayag ti Dios. The Watchtower (ISSN 0043-1087) is published semimonthly by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.; L. Weaver, Jr., President; G. F. Simonis, Secretary-Treasurer; 25 Columbia Heights, Brooklyn, NY 11201-2483, and by Watch Tower Bible and Tract Society of the Philippines, Inc., PO Box 2044, 1060 Manila. Periodicals Postage Paid at Brooklyn, NY, and at additional mailing offices. 2012 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved. Printed in Japan. Vol. 133, No. 10 Semimonthly ILOKO
Agtalek ken Jehova - Ti Dios "Dagiti Tiempo ken Pampanawen" "Pagbalbaliwenna dagiti tiempo ken pampanawen, mangikkat iti ar-ari ken mangipasdek iti ar-ari." - DAN. 2:21. ANIA TI SUNGBATMO? Kasano a ti panamarsua ken dagiti natungpal a padto ipakitada a ni Jehova ket Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo? Ania ti aramidentayo no bigbigentayo a ni Jehova ti Dios "dagiti tiempo ken pampanawen"? Apay a saan a nakadepende kadagiti pasamak ti lubong ken pla- no dagiti tattao ti inkeddeng ni Jehova a tiempo? NABAYAG sakbay pay a pinarsua ni Jehova a Dios ti tao, nangaramid iti pamay-an tapno marukod ti tiem- po. Iti maikapat nga aldaw ti panamarsua, kinuna ti Dios: "Ti silsilaw maadda koma iti tangatang ti lang- langit tapno mangaramid iti paglasinan iti nagbaetan ti aldaw ken ti rabii; ket agserbida koma kas dagiti pa- gilasinan ken maipaay iti pampanawen ken maipaay iti 1, 2. Ania ti mangipakita a naan-anay a matarusan ni Jehova ti tiempo? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 3
al-aldaw ken tawtawen." (Gen. 1:14, 19, 26) Maitunos iti pagayatan ni Jehova, kasta ti napasamak. 2 Ngem agingga ita, saan a mailawlawag dagiti sien- tista no ania a talaga ti tiempo. "Ti tiempo ti maysa kadagiti karikutan a misterio iti lubong," kuna ti may- sa nga ensiklopedia. "Awan ti eksakto a makaammo iti kaipapanan dayta." Ngem naan-anay a matarusan ni Jehova ti tiempo. Isu ngamin "ti Namarsua iti langla- ngit, . . . ti Nangporma iti daga ken ti Nangaramid iti dayta." Ni Jehova met "Daydiay a manipud punganay ibagbagana ti pagnguduan, ken manipud iti nabayagen a tiempo ti bambanag a saan pay a naaramid." (Isa. 45:18; 46:10) Tapno bumileg ti pammatitayo kenkua- na ken iti Biblia, adalentayo no kasano a ti panamar- sua ken dagiti natungpal a padto ipakitada a ni Jeho- va ti Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo. TI PANAMARSUA PABILGENNA TI PAMMATITAYO 3 Adda eksakto a tiempo a sursuroten ti adu a pi- 3. Kasano a makita kadagiti parsua ti eksakto a pannakasurot ti tiempo? 4 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
narsua ni Jehova, babassit man wenno dadakkel. Kas pagarigan, saan nga agbaliwbaliw ti baet ti panag- vibrate dagiti atomo. Dagiti espesial a relo a mangu- sar kadagiti atomo a mangrukod iti tiempo ket saan nga agmintis iti 1 a segundo uray kalpasan ti 80 a mi- lion a tawen. Eksakto met ti tiempo a panaggaraw da- giti planeta ken bituen isu a maammuan a nasaksakbay ti eksakto a posisionda. Dagita ti tumulong kadagiti tattao a mangammo iti pampanawen ken iti umiso a direksion no agdaliasatda. Ni Jehova a Nangaramid kadagitoy a mapagpannurayan a "pagorasan" ket tala- ga a "nakired iti pannakabalin" ken maikari a daya- wentayo. - Basaen ti Isaias 40:26. 4 Dagiti sibibiag a parsua ket kontrolado met ti tiem- po. Kasla adda makin-uneg a pagorasan a sursuroten ti adu a mula ken animal. Dayta ti makagapu nga ammo dagiti tumatayab no kaanoda a mangrugi nga agdaliasat. (Jer. 8:7) Addaantayo met iti makin-uneg a pagorasan. Kas pagarigan, ammo ti bagitayo no aldaw 4. Kasano a makita ti kinasirib ti Dios kadagiti sibibiag a par- sua a kontrolado ti tiempo? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 5
wenno rabii. No ageroplanotayo a mapan iti sabali a pagilian a naiduma ti orasna, mabalin nga agkasapu- lan iti sumagmamano nga aldaw sakbay a makibagay ti bagitayo iti baro nga oras. Talaga nga adu kadagiti pinarsua ni Jehova ti mangipakita iti pannakabalin ken kinasiribna kas Dios "dagiti tiempo ken pampana- wen." (Basaen ti Salmo 104:24.) Wen, ti Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo ti kasisiriban ken man- nakabalin-amin. Makapagtalektayo ngarud a kabaelan- na nga itungpal ti pagayatanna! DAGITI PADTO A NATUNGPAL ITI EKSAKTO A TIEMPO PABILGENDA TI PAMMATITAYO 5 Adu ti masursurotayo kadagiti pinarsua ni Jehova maipapan kadagiti "di makita a kualidadna." Ngem tu- maud dagiti napateg a saludsod kas iti, Ania ti agur- uray a masakbayan dagiti tattao? (Roma 1:20) Maam- muantayo laeng ti sungbat no adalentayo ti kuna ti Dios iti Biblia. Maammuantayo pay dagiti padto a na- 5. (a) Iti ania laeng a pamay-an a maammuantayo ti masakba- yan dagiti tattao? (b) Apay a kabaelan ni Jehova nga ibaga no ania ti mapasamak iti masanguanan ken no kaano a mapasamak dagita? 6 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
tungpal iti eksakto a tiempo! Kabaelan ni Jehova nga ipalgak no anianto ti mapasamak gapu ta siuumiso a makitana ti masanguanan. Kanayonanna, matungpal dagiti impadto ti Kasuratan iti eksakto a tiempo gapu ta kabaelan ni Jehova nga imaniobra ti bambanag ma- itunos iti pagayatanna ken iti inkeddengna a tiempo. 6 Kayat ni Jehova a matarusan ken magunggonaan- tayo kadagiti padto iti Biblia. Nupay naiduma ti pa- nangmatmatna iti panangmatmattayo iti tiempo, nagu- sar kadagiti termino a maawatantayo idi imbagana ti mapasamak iti espesipiko a tiempo. (Basaen ti Salmo 90:4.) Kas pagarigan, dinakamat ti libro nga Apoca- lipsis "ti uppat nga anghel, a naisagana maipaay iti oras ken aldaw ken bulan ken tawen" - dagiti termino a maawatantayo. (Apoc. 9:14, 15) No maammuantayo ti pannakatungpal dagiti padto kadagiti espesipiko a tiempo, bumileg ti pammatitayo iti Dios "dagiti tiem- po ken pampanawen" ken iti Saona. Pagsasaritaanta- yo ti sumagmamano a pagarigan. 6. Ania ti mangipakita a kayat ni Jehova a maawatantayo ti pan- nakatungpal dagiti padto ti Biblia? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 7
7 Kitaentayo nga umuna ti napasamak idi maikapi- to a siglo B.C.E. "Iti maikapat a tawen ni Jehoiaquim nga anak ni Josias, ti ari ti Juda," ti sao ti Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo "dimteng ken Jeremias maipapan kadagiti amin nga umili ti Juda." (Jer. 25:1) Impadto ni Jehova ti pannakadadael ti Jerusalem ken ti pannakaidestiero dagiti Judio idiay Babilonia mani- pud Juda. Sadiay nga "agserbidanto iti ari ti Babilonia iti pitopulo a tawen." Idi 607 B.C.E., dinadael ti bu- yot ti Babilonia ti Jerusalem ket naidestiero dagiti Ju- dio idiay Babilonia. Ngem ania ti mapasamak inton ngudo ti 70 a tawen? Impadto ni Jeremias: "Ta daytoy ti kinuna ni Jehova, 'Maitunos iti pannakatungpal ti pitopulo a tawen iti Babilonia iturongkonto ti asika- sok kadakayo, ket patalgedakto kadakayo ti naimbag a saok iti panangisublik kadakayo iti daytoy a disso.' " (Jer. 25:11, 12; 29:10) Natungpal dayta a padto iti ek- sakto a tiempo - idi 537 B.C.E. kalpasan a winayawa- 7. Kasano a ti pannakatungpal ti padto ni Jeremias maipapan iti Jerusalem ken Juda ipakitana a ni Jehova ti Naindaklan a Ma- nangikeddeng iti Tiempo? 8 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
yaan dagiti Medo ken Persiano dagiti Judio idiay Ba- bilonia. 8 Usigentayo ti sabali pay a padto mainaig iti nagka- una nga ili ti Dios. Agarup dua a tawen sakbay a pim- manaw dagiti Judio idiay Babilonia, impadto ti Dios babaen ken propeta Daniel nga agparang ti Mesias 483 a tawen kalpasan a maited ti bilin a pannakaibangon manen ti Jerusalem. Inted ti ari ti Medo-Persia dayta a bilin idi 455 B.C.E. Eksakto nga 483 a tawen kalpa- sanna - idi 29 C.E. - nabautisaran ken napulotan iti nasantuan nga espiritu ni Jesus a taga-Nazaret. Iti kas- ta, nagbalin a Mesias. - Neh. 2:1, 5-8; Dan. 9:24, 25; Luc. 3:1, 2, 21, 22. 9 Panunotem ita ti impadto ti Biblia maipapan iti Pagarian. Ipakitana a ti Mesianiko a Pagarian ket na- ipasdek idiay langit idi 1914. Dinakamat ti Biblia "ti pagilasinan" ti kaadda ni Jesus a mangipatuldo iti Kitaem ti Ipangagyo ti Padto ni Daniel! panid 186-195. 8, 9. Kasano a dagiti padto ni Daniel maipapan iti iyaay ti Me- sias ken ti pannakaipasdek ti nailangitan a Pagarian paneknekan- na a ni Jehova ket Dios "dagiti tiempo ken pampanawen"? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 9
tiempo a pannakapapanaw ni Satanas idiay langit nga agresulta iti nakaro a rigat ditoy daga. (Mat. 24:3-14; Apoc. 12:9, 12) Ipakita met ti padto iti Biblia ti ek- sakto a tiempo - 1914 - a 'matungpal ti naituding a pampanawen dagiti nasion' ken ti panangrugi ti pa- nagturay ti Pagarian idiay langit. - Luc. 21:24; Dan. 4:10-17. 10 Iti din agbayag, dumtengton ti impadto ni Jesus a "dakkel a rigat." Sarunuen dayta ti Sangaribu a Ta- wen a Panagturayna. Sigurado nga eksakto a mapa- samak dagita iti naikeddeng a tiempo. Idi adda ni inkeddengen ni Jehova ti "aldaw Jesus ditoy daga, ken oras" a pannakapasamak dagita. - Mat. 24:21, 36; Apoc. 20:6. 'GATANGEN TI NAING GUNDAWAYAN A TIEMPO' 11 Ania ti rumbeng nga epektona kadatayo ti pan- Kitaem ti Ipangagyo ti Padto ni Daniel! panid 94-97. 10. Ania dagiti pasamak iti masanguanan a sigurado a matung- pal iti eksakto a tiempo? 11. Ania ti epektona kadatayo ti pannakaammotayo nga agbi- biagtayon iti tiempo ti panungpalan? 10 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
nakaammotayo a nangrugin a nagturay ti Pagarian ken agbibiagtayon iti "tiempo ti panungpalan"? (Dan. 12:4) Adu ti makakitkita a kumarkaro ti kasasaad di- toy lubong ngem dida mabigbig a kaitungpalan dagita dagiti padto ti Biblia maipapan iti maudi nga al-aldaw. Mabalin a namnamaenda a saanton a naan-anay a ma- kontrol dagiti pasamak ditoy lubong wenno mabalin a mamatida nga uray kaskasano maipasdekto ti tao ti "talna ken talged." (1 Tes. 5:3) Ngem komustatayo met? No bigbigentayo nga agbibiagtayon iti pagngu- duan ti maudi nga al-aldaw ti lubong ni Satanas, saan kadi nga ikagumaantayo nga usaren ti nabatbati pay a panawen nga agserbi iti Dios dagiti "tiempo ken pam- panawen" ken tulongan ti sabsabali a mangam-ammo kenkuana? (2 Tim. 3:1) Masapul a nainsiriban nga usarentayo ti tiempotayo. - Basaen ti Efeso 5:15-17. 12 Narigat a 'gatangen ti nainggundawayan a tiem- po' iti daytoy lubong a napno iti pakasingaan. Impak- daar ni Jesus: "Kas idi kaaldawan ni Noe, kastanto ti 12. Ania ti maadaltayo iti sasao ni Jesus maipapan iti kaalda- wan ni Noe? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 11
kaadda ti Anak ti tao." Ania ti kasasaad idi kaaldawan ni Noe? Naipadto nga agpatingga ti nagkauna a lu- bong idi kaaldawanna. Nalmes dagiti dakes a tattao gapu iti sangalubongan a Layus. Kas "maysa a mana- ngaskasaba iti kinalinteg," simamatalek nga impaka- ammo ni Noe ti mensahe ti Dios kadagiti tattao idi kaaldawanna. (Mat. 24:37; 2 Ped. 2:5) Ngem dagiti tattao "mangmangan ken umin-inumda, mangas-asawa dagiti lallaki ken mayas-asawa dagiti babbai, . . . ket saanda a nangikankano agingga nga immay ti layus ket inyanudna amin ida." Gapuna, pinakdaaran ni Jesus dagiti pasurotna: "Dakayo met paneknekanyo a sisasa- ganakayo, agsipud ta iti oras a saanyo nga ipagarup nga isu dayta, ti Anak ti tao umay." (Mat. 24:38, 39, 44) Tuladentayo koma ni Noe saan ket a dagiti tat- tao idi kaaldawanna. Ania ti makatulong kadatayo nga agtalinaed a nakasagana? 13 Nupay dumteng ti Anak ti tao iti oras a ditay 13, 14. Ania ti masapul a laglagipentayo maipapan ken Jehova tapno simamatalek a makapagserbitayo kenkuana bayat nga ur- urayentayo ti iyaay ti Anak ti tao? 12 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
namnamaen, masapul a laglagipentayo a ni Jehova ti Naindaklan a Manangikeddeng iti Tiempo. Saan a na- kadepende ti inkeddengna a tiempo kadagiti pasamak ti lubong ken iti plano ti tao. Imaniobrana no kaano a mapasamak ti bambanag ken ti pagbanagan dagita tapno matungpal ti pagayatanna. (Basaen ti Daniel 2:21.) Kinapudnona, kuna ti Proverbio 21:1: "Ti puso ti maysa nga ari ket kas barbaresbes ti danum iti ima ni Jehova. Iti sadinoman a pakaragsakanna, iturongna dayta." 14 Kabaelan ni Jehova a kontrolen dagiti pasamak tapno matungpal ti panggepna iti naikeddeng a tiem- po. Kaitungpalan dagiti padto ti adu a dadakkel a pa- nagbalbaliw iti lubong, nangruna maipapan iti sanga- lubongan a pannakaikasaba ti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios. Kas pagarigan, panunotem ti panag- patingga ti Soviet Union ken ti epektona. Manma- no ti mangipagarup nga alisto a napasamak ti kas- ta a nagdakkel a panagbalbaliw iti gobierno. Ngem kas resultana, maikaskasaban ti naimbag a damag iti adu a pagilian a dati a maiparit ti trabahotayo. PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 13
Aramidentayo koma ngarud ti amin a kabaelantayo a manggatang iti nainggundawayan a tiempo tapno sima- matalek a makapagserbitayo iti Dios dagiti "tiempo ken pampanawen." MANGIPAKITA ITI PAMMATI ITI TIEMPO NGA INKEDDENG NI JEHOVA 15 Tapno makapagtultuloytayo a mangasaba bayat ti maudi nga al-aldaw, masapul nga agtalektayo a tung- palen ni Jehova ti panggepna iti umiso a tiempo. Ma- balin nga adda dagiti panagbalbaliw iti trabaho a pa- nangaramid iti adalan gapu iti agbaliwbaliw a kasasaad ti lubong. Pasaray mangaramid ti organisasion kadagi- ti panagbalbaliw tapno maikasaba ti naimbag a damag iti epektibo a pamay-an. Maipakitatayo ti pammati iti Dios dagiti "tiempo ken pampanawen" babaen ti naan- anay a panangsuporta kadagiti kasta a panagbalbaliw bayat a sisusungdo nga agserserbitayo Kenkuana iti panangiwanwan ti Anakna, ti "ulo ti kongregasion." - Efe. 5:23. 15. Kasano a maipakitatayo ti pammati kadagiti panagbalbaliw iti organisasion? 14 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
16 Kayat ni Jehova nga agkararagtayo kenkuana iti aniaman a gundaway buyogen ti naan-anay a panagta- lek nga ipaayna ti kasapulantayo a "tulong iti umiso a tiempo." (Heb. 4:16) Saan kadi nga ipakita dayta ti naayat a pannakaseknanna kadatayo kas indibidual? (Mat. 6:8; 10:29-31) Maipakitatayo ti pammati ken Je- hova a Dios babaen ti regular a panangikararagtayo iti tulongna ken panagtignay maitunos kadagiti kararag- tayo ken panangsurot iti panangiwanwanna. Ditay met koma liplipatan nga iraman iti kararagtayo dagiti ka- pammatiantayo. 17 Saan a tiempo ita nga 'agpangadua iti kaawan pammati' no di ket tiempo ita nga agbalintayo a nabi- leg iti pammati. (Roma 4:20) Ikagkagumaan ni Sa- tanas ken dagidiay naimpluensiaanna a pasardengen ti trabaho nga impaannong ni Jesus kadagiti pasu- rotna a pakairamanantayo. (Mat. 28:19, 20) Iti lak- sid ti iraraut ti Diablo, ammotayo a ni Jehova ket 16. Apay a makapagtalektayo a tulongannatayo ni Jehova iti umi- so a tiempo? 17, 18. (a) Ania ti dandanin aramiden ni Jehova kadagiti kabu- sorna? (b) Ania a peggad ti pagannadantayo? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 15
"sibibiag a Dios, a Manangisalakan iti amin a kita ti tattao, nangnangruna kadagidiay matalek." 'Ammona no kasano nga ispalen dagiti addaan iti nadiosan a debosion manipud iti pannakasuotda.' - 1 Tim. 4:10; 2 Ped. 2:9. 18 Dandanin pagpatinggaen ni Jehova daytoy dakes a sistema ti bambanag. Nupay saan a naibaga ti amin a detalye ken ti eksakto a tiempo no kaano a mapasa- mak dayta, ammotayo nga iti naikeddeng a tiempo, da- daelento ni Kristo dagiti kabusor ti Dios ken maam- muanto ti amin a ni Jehova ti addaan iti kalintegan nga agturay iti uniberso. Gapuna, anian a nagpeggad no saantayo a matarusan "dagiti tiempo ken pampana- wen" a pagbibiagantayo! Ditay koma pulos panunoten nga "amin a bambanag nagtultuloy nga isu latta nani- pud idi panangrugi ti sangaparsuaan." - 1 Tes. 5:1; 2 Ped. 3:3, 4. 'MANGIPAKITA ITI PANAGURAY' 19 Karaman iti orihinal a panggep ni Jehova a Dios 19, 20. Apay a masapul nga ipakitatayo ti panaguray ken Je- hova? 16 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
para iti sangatauan ket ti agnanayon a panagsursuro- da maipapan kenkuana ken kadagiti napintas a parsua- na. Kuna ti Eclesiastes 3:11: 'Tunggal banag inaramid ni Jehova a napintas iti tiempona. Uray ti tiempo a di nakedngan insaadna iti pusoda, tapno ti sangatauan saanna a pulos masarakan ti aramid nga inaramid ti pudno a Dios manipud pangrugian agingga iti pagngu- duan.' 20 Anian a ragsaktayo ta saan a nagbalbaliw ti pang- gep ni Jehova para kadagiti tattao! (Mal. 3:6) Kuna ti Biblia a no iti Dios "awan ti panagbaliw ti pagturo- ngan ti anniniwan." (Sant. 1:17) Ti inkeddeng ti Dios a tiempo ket saan a nakadepende iti pamay-an ti tao a mangrukod iti tiempo kas iti panagtayyek ti daga. Ni Jehova ket "Ari ti kinaagnanayon." (1 Tim. 1:17) Ga- puna, 'ipakitatayo ti panagur-uray iti Dios ti pannaka- isalakantayo.' (Mik. 7:7) "Bumilegkayo, ket pumig- sa koma ti pusoyo, dakayo amin nga agur-uray ken Jehova." - Sal. 31:24. PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 17
Iyan-anninawmo Kadi ti Dayag ni Jehova? "Iyanninawtayo ti dayag ni Jehova a kasla kadagiti sarming." - 2 COR. 3:18. ANIA TI SUNGBATMO? Kasanotayo a maipadayag ni Jehova uray managbasoltayo? Kasano a dagiti kararagtayo ken ti itatabunotayo kadagiti Nakristianuan a gimong tulongandatayo a mangyanninaw iti dayag ti Dios? Ania ti makatulong kadatayo nga agtultuloy a mangipadayag ken Jehova? ADDA dagiti pumadaantayo kadagiti nagannaktayo. Isu a di pakasdaawan no adda mangibaga iti ubing a lalaki, 'Kaska la ken tatangmo.' Wenno iti ubing a ba- bai, 'No makitaka, malagipko ni nanangmo.' Ken masansan a tuladen dagiti ubbing ti makitada kada- giti nagannakda. Ngem datayo ngay? Matuladtay kadi ti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova? Nupay ditay makita, maammuantayo dagiti nagpateg a galadna no 1, 2. Apay a posible a matuladtayo dagiti galad ni Jehova? 18 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
adalentayo ti Saona, paliiwentayo dagiti pinarsuana, ken utobentayo ti Kasuratan nangnangruna dagiti sa- sao ken inaramid ti Anakna a ni Jesu-Kristo. (Juan 1:18; Roma 1:20) Wen, mayanninawtayo ti dayag ni Jehova. 2 Sakbay a pinarsua ti Dios da Adan ken Eva, am- mona a kabaelan dagiti tattao nga aramiden ti paga- yatanna, iyanninaw dagiti galadna, ken ipadayag Isu- na. (Basaen ti Genesis 1:26, 27.) Kas Kristiano, masapul a tuladentayo dagiti galad Daydiay nangara- mid kadatayo. Iti kasta, maaddaantayo iti naisang- sangayan a pribilehio a mangyanninaw iti dayag ti Dios aniaman ti kultura, edukasion, wenno pulitayo. Apay? Gapu ta ti "Dios saan a mangidumduma, no di ket iti tunggal nasion anamonganna ti tao nga ag- buteng kenkuana ken agaramid iti kinalinteg." - Ara. 10:34, 35. 3 Iyan-anninaw dagiti napulotan a Kristiano ti dayag ni Jehova. Gapuna, insurat ti napulotan iti 3. Ania ti mariknatayo bayat nga agserserbitayo ken Jehova? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 19
espiritu a ni apostol Pablo: "Datayo amin, bayat a da- tayo nga addaan di naabbungotan a ruprupa iyanni- nawtayo ti dayag ni Jehova a kasla kadagiti sarming, mapagbalbaliwtayo nga agturong iti isu met laeng a ladawan manipud iti dayag nga agturong iti dayag." (2 Cor. 3:18) Idi bimmaba ni propeta Moises mani- pud Bantay Sinai nga awitna ti tapi a bato a nakaisu- ratan ti Sangapulo a Bilin, nagraniag ti rupana gapu iti pannakisarita ni Jehova kenkuana. (Ex. 34:29, 30) Nupay saan a napadasan dayta dagiti Kristiano ken saan nga agraniag ti rupada, makita iti rupada ti rag- sak bayat nga ibagbagada kadagiti tattao ti maipa- pan ken Jehova, dagiti galadna, ken ti nagsayaat a panggepna. Kas iti napasileng a metal a sarming idi nagkauna a tiempo, dagiti napulotan ken ti sabsaba- li a karnero iyan-anninawda ti dayag ni Jehova iti biag ken iti ministerioda. (2 Cor. 4:1) Iyan-anninaw- mo kadi ti dayag ni Jehova babaen ti nasayaat a kon- duktam ken ti regular a pannakiramanmo iti pana- ngasaba? 20 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
KAYATTAYO NGA IYANNINAW TI DAYAG NI JEHOVA 4 Kas adipen ni Jehova, sigurado a kayattayo nga idayaw ken ipadayag ti Namarsua kadatayo iti amin nga aramidentayo. Ngem masansan a saantayo a ma- aramid ti kayattayo nga aramiden. Napasaran idi day- ta ni Pablo. (Basaen ti Roma 7:21-25.) Imbagana no apay nga addaantayo iti kasta a pannakidangadang: "Amin nagbasol ken agkurang iti dayag ti Dios." (Roma 3:23) Wen, gapu iti natawid a basol ken Adan, ti sangatauan ket iturturayan ti naulpit a ni 'Ari Ba- sol.' - Roma 5:12; 6:12. 5 Ania ti basol? Aniaman a maikontra iti persona- lidad, daldalan, pagalagadan, ken pagayatan ni Jeho- va. Gapu iti basol, nadadael ti relasion ti tao iti Dios. Kas iti pumapana a dina mapuntaan ti puntiriana, ti basol ti manglapped kadatayo a mangyanninaw iti da- yag ti Dios. Mabalin nga inggagara wenno di ingga- gara a makaaramidtayo iti basol. (Num. 15:27-31) 4, 5. (a) Kas ken Pablo, ania ti pakidangdangadangantayo? (b) Ania ti epekto kadatayo ti basol? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 21
Nairamut ti basol kadagiti tattao, ken isinana ida iti Namarsua. (Sal. 51:5; Isa. 59:2; Col. 1:21) Naan- anay a naisina iti Dios ti kaaduan a tattao isu a na- pukawda ti pribilehio a mangyanninaw iti dayag ti Dios. Awanen ti kakaruan a mangparparigat iti sa- ngatauan no di ti basol. 6 Nupay managbasoltayo, ni Jehova ket "Dios a mangipaay iti namnama." (Roma 15:13) Nangipaay iti mangwayawaya kadatayo iti basol - ti pangsubbot a daton ni Jesu-Kristo. Babaen ti panangipakitatayo iti pammati iti dayta a daton, saantayon nga 'adipen ti basol' no di ket mayanninawtayon ti dayag ni Jeho- va. (Roma 5:19; 6:6; Juan 3:16) No mataginayontayo dayta a naanamongan a relasiontayo iti Dios, maina- namatayo ti bendision ni Jehova ita ken iti masangua- nan, ti panagbalin a perpekto ken panagbiag nga agnanayon. Anian a pribilehio ta agtalek ti Dios a ka- baelantayo nga iyanninaw ti dayagna nupay manag- basoltayo! 6. Kasanotayo a maipadayag ti Dios uray managbasoltayo? 22 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
PANANGYANNINAW ITI DAYAG TI DIOS 7 Tapno siuumiso a mayanninawtayo ti dayag ti Dios, masapul a bigbigentayo a managbasoltayo. (2 Cron. 6:36) Masapul a bigbigentayo nga aganna- yastayo nga agbasol ken ikagumaantayo a labanan dayta tapno pudpudno a maipadayagtayo ti Dios. Kas pagarigan, no makaaramidtayo iti basol gapu iti pa- nagbuyatayo iti pornograpia, masapul a bigbigentayo a kasapulantayo ti tulong dagiti panglakayen ket ag- tignaytayo tapno magun-odantayo dayta. (Sant. 5: 14, 15) Dayta ti umuna nga addang nga aramidenta- yo tapno naan-anay a maipadayagtayo ti Dios. Kas adipen ni Jehova, masapul a kanayon a sukimatenta- yo ti bagitayo tapno makitatayo no agbibiagtayo ma- itunos iti nalinteg a pagalagadanna. (Prov. 28:18; 1 Cor. 10:12) Aniaman ti pagkapuyantayo, masapul nga itultuloytayo a labanan dayta tapno mayanninaw- tayo ti dayag ti Dios. 7. Ania ti masapul a bigbigentayo tapno mayanninawtayo ti da- yag ti Dios? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 23
8 Ni Jesus laeng ti nagbiag a tao a kanayon a na- kaaramid iti makaay-ayo iti Dios ken naan-anay a nangyanninaw iti dayag ti Dios. Nupay saantayo a perpekto a kas ken Jesus, masapul nga ikagumaanta- yo a tuladen ti ulidanna. (1 Ped. 2:21) Makita ni Jehova ti panagreggettayo ken ti panagrang-aytayo, ken bendisionanna ti panagreggettayo a mangipada- yag kenkuana. 9 Matulongannatayo ti Sao ti Dios a mangtarus no kasano ti nasaysayaat a panangyanninawtayo iti dayag ti Dios. Nagpateg ti nauneg a panagadal iti Kasura- tan ken panangutob iti nabasatayo iti Biblia. (Sal. 1: 1-3) Ti inaldaw a panagbasatayo iti Kasuratan tulo- ngannatayo a rumang-ay iti naespirituan. (Basaen ti Santiago 1:22-25.) Ti nakaibatayan ti pammatitayo ket ti pannakaammotayo iti Biblia. Dayta ti mangpa- bileg iti determinasiontayo a mangay-ayo ken Jehova 8. Nupay imperpektotayo, ania ti masapul nga aramidentayo? 9. Kasano a matulongannatayo ti Biblia tapno nasaysayaat ti pa- nangyanninawtayo iti dayag ti Dios? 24 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
ken mangliklik nga agaramid iti nadagsen a basol. - Sal. 119:11, 47, 48. 10 Tapno mayanninawtayo ti dayag ti Dios, masa- pul met a 'reggetantayo ti agkararag.' (Roma 12:12) Masapul nga ikararagtayo ti tulong ni Jehova tapno agbalin a makaay-ayo ti panagserbitayo kenkuana. Gapuna, maitutop laeng a kiddawentayo iti Dios nga ipaayannatayo iti nasantuan nga espiritu, ad-adu a pammati, bileg a manglaban iti sulisog, ken abilidad a 'mangaramat a siuumiso ti sao ti kinapudno.' (2 Tim. 2:15; Mat. 6:13; Luc. 11:13; 17:5) Kas iti maysa nga ubing nga agtalek ken tatangna, masapul nga agtalek- tayo met iti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova. No idawattayo a tulongannatayo nga agserbi kenkuana a naan-anay, makapagtalektayo nga aramidenna dayta. Ditay koma panunoten a makasinga iti Dios dagiti kararagtayo! Imbes ketdi, usarentayo ti panagkararag a mangidayaw, agyaman, ken agpaiwanwan kenkuana nangruna no maipaspasangotayo kadagiti narigat a 10. Kasano a matulongannatayo ti kararag a naan-anay a maka- pagserbi ken Jehova? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 25
kasasaad. Kiddawentayo met a tulongannatayo nga agserbi kenkuana iti pamay-an a maipadayagtayo ti nasantuan a naganna. - Sal. 86:12; Sant. 1:5-7. 11 Impaaywan ni Jehova ti nagpateg nga arbanna iti "matalek ken masirib nga adipen." (Mat. 24:45-47; Sal. 100:3) Maseknan unay ti klase adipen no kasa- no a mayanninaw dagiti padada a Kristiano ti dayag ni Jehova. No kasano a ti mannait retubarenna ti ba- dotayo tapno napimpintas ti langatayo, dagiti gimong arigna retubarenda met ti langatayo kas Kristiano a ministro. (Heb. 10:24, 25) Gapuna, sumangpettayo koma a nasapa kadagiti gimong ta no naruamtayon a maladladaw, adda dagiti pakaikapisantayo a naespiri- tuan a 'pannakaretubar' a mangpasayaat iti langata- yo kas ad-adipen ni Jehova. TULADENTAYO TI DIOS 12 Tapno mayanninawtayo ti dayag ni Jehova, ma- sapul nga 'agbalintayo a tumutulad iti Dios.' (Efe. 11. Kasano a makatulong dagiti gimong ti kongregasion tapno mayanninawtayo ti dayag ti Dios? 12. Kasanotayo a matulad ti Dios? 26 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
5:1) Ti maysa a pamay-an a maaramidtayo dayta ket babaen ti panangtuladtayo iti panangmatmat ni Jeho- va kadagiti bambanag. Maibabain ti Dios ken agprob- lematayo no aramidentayo ti bambanag iti bukodtayo a pamay-an. Gapu ta agbibiagtayo iti lubong nga itur- turayan daydiay nadangkes a ni Satanas a Diablo, ma- sapul nga ikagumaantayo a guraen dagiti kagura ni Jehova ken ayatentayo dagiti ay-ayatenna. (Sal. 97:10; 1 Juan 5:19) Masapul a naan-anay a kombinsidotayo a ti laeng umiso a pamay-an a panagserbi iti Dios ket ti panangaramid iti amin a bambanag agpaay a paka- idayawanna. - Basaen ti 1 Corinto 10:31. 13 Kagura ni Jehova ti basol isu a masapul a gura- entayo met dayta. No kaguratayo ti basol, ikagumaan- tayo nga adaywan ti aniaman a mangituggod kadatayo nga agbasol ken ditay subsuboken no pagpatinggaan ti kabaelantayo a sarangten. Kas pagarigan, masa- pul nga agannadtayo tapno ditay maimpluensiaan iti apostasia, maysa a basol a mamagbalin kadatayo a 13. Apay a masapul a kaguratayo ti basol? Ania ti aramidentayo no kaguratayo ti basol? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 27
saan a kualipikado a mangidayaw ken Jehova. (Deut. 13:6-9) Gapuna, naan-anay a liklikantayo dagiti apos- tata wenno asinoman nga agkunkuna a kabsat ngem ibabainna met ti Dios. Kasta ti aramidentayo uray no isu ket kapamiliatayo. (1 Cor. 5:11) Awan ti magung- gonatayo no kontraentayo dagiti argumento dagiti apostata wenno dagidiay mangkritkritikar iti organi- sasion ni Jehova. Kinapudnona, makadangran day- ta iti espiritualidadtayo ken di rumbeng a basaen- tayo dagiti impormasion nga impablaakda, iti man literaturada wenno iti Internet. - Basaen ti Isaias 5:20; Mateo 7:6. 14 Ti panangipakita iti ayat ket maysa a nagsayaat a pamay-an a matuladtayo ti nailangitan nga Amata- yo. Wen, masapul a naayattayo kas kenkuana. (1 Juan 4:16-19) Kinapudnona, ti panagayattayo iti maysa ken maysa paneknekanna nga adalannatayo ni Jesus ken adipennatayo ni Jehova. (Juan 13:34, 35) Gapu 14. No ikagkagumaantayo nga iyanninaw ti dayag ti Dios, ania a galad ti kangrunaan a makita koma kadatayo, ken apay? 28 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
iti natawidtayo a basol, marigatantayo no dadduma a mangipakita iti ayat. Ngem masapul nga ikagumaan- tayo ti agbalin a naayat iti amin a gundaway. Ti pa- nangikagumaantayo a mangipakita iti ayat ken iti dadduma pay a Nakristianuan a kababalin ti tumu- long kadatayo a mangliklik iti basol ken iti pananga- ramid iti dakes a bambanag. - 2 Ped. 1:5-7. 15 Ti ayat tignayennatayo nga agaramid iti naimbag iti sabsabali. (Roma 13:8-10) Kas pagarigan, agtali- naed a matalek ti agassawa iti maysa ken maysa no agin-innayatda. Ti panagayattayo kadagiti panglaka- yen a napakuyogan iti panagraem gapu iti trabahoda tulongannatayo nga agbalin a natulnog ken manag- pasakup iti panangiwanwanda. No ay-ayaten dagiti annak dagiti nagannakda, agtulnogda, mangipakita- da iti panagraem, ken dida agsao iti saan a nasa- yaat maipapan kadakuada. No ay-ayatentayo ti sab- sabali, ditay ibilang ida a nababbaba wenno agsao kadakuada nga awan daydayawna. (Sant. 3:9) Ken 15. No ay-ayatentayo ti sabsabali, kasanotayo a tratuen ida? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 29
dagiti panglakayen a mangay-ayat iti arban ti Dios si- dudungngo a tratuenda ida. - Ara. 20:28, 29. 16 Nalawag met koma a makita ti ayat iti ministe- riotayo. Gapu iti nauneg a panagayattayo ken Jehova, ditay ipalubos a maupaytayo no saan nga interesado wenno di mangipangag dagiti tattao. Imbes ketdi, itultuloytayo nga ikasaba ti naimbag a damag. Ti ayat ti mangtignay kadatayo nga agsagana a naimbag ken mangikagumaan nga agbalin nga epektibo iti minis- terio. No talaga nga ay-ayatentayo ti Dios ken dagiti tattao, ditay ibilang ti trabaho a panangikasaba iti Pa- garian kas obligasion. Imbes ketdi, ibilangtayo a may- sa a dakkel a pribilehio ken siraragsak nga itungpal- tayo dayta. - Mat. 10:7. ITULTULOYTAYO NGA IPADAYAG NI JEHOVA 17 Saan a kas iti kaaduan a tattao ditoy lubong, big- bigentayo ti kinaserioso ti basol. Gapu iti dayta, am- 16. Ania ti maitulong ti ayat iti ministeriotayo? 17. Gapu ta ammotayo a lapdannatayo ti basol a mangyanninaw iti dayag ti Dios, ania ti rumbeng nga aramidentayo? 30 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 PASET 2
motayo a masapul a labanantayo ti tendensiatayo nga agbasol ken sanayentayo ti konsiensiatayo tapno ma- kaaramidtayo iti umiso no masulisogtayo nga aga- ramid iti dakes. (Roma 7:22, 23) Pudno, mabalin a nakapuytayo ngem mapabilegnatayo ti Dios nga agaramid iti umiso aniaman ti situasion. - 2 Cor. 12:10. 18 No kayattayo nga ipadayag ni Jehova, masapul a sarangtentayo dagiti dakes nga espiritu. Maaramidta- yo dayta iti tulong ti inted ti Dios a naespirituan a kabal. (Efe. 6:11-13) Saan nga agsardeng ni Satanas a mangagaw iti dayag a maikari laeng ken Jehova. Ag- tultuloy nga ikagkagumaan ti Diablo a dadaelen ti re- lasiontayo ken Jehova. Ngem anian a pannakaabak ni Satanas no datayo agraman ti minilion nga imperpek- to a lallaki, babbai, ken ub-ubbing ket agtalinaed a matalek ken ipadayagtayo ti Dios! Gapuna, itultu- loytayo koma nga idaydayaw ni Jehova kas kadagiti 18, 19. (a) Ania ti tumulong kadatayo nga agballigi a mangsa- ranget kadagiti dakes nga espiritu? (b) Ania koma ti determina- siontayo? PASET 2 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 31
parsua idiay langit a nangikuna: "Maikarika, Jehova, a mismo a Diosmi, nga umawat iti dayag ken iti da- yaw ken iti pannakabalin, agsipud ta pinarsuam ti amin a bambanag, ket gapu iti pagayatam napaadda- da ken naparsuada." - Apoc. 4:11. 19 Determinadotayo koma nga agtultuloy a mangi- padayag ken Jehova aniaman ti mapasamak. Sigura- do a maragsakan ta adu a nasungdo nga indibidual ti mangar-aramid iti amin a kabaelanda a mangtu- lad kenkuana ken mangyanninaw iti dayagna. (Prov. 27:11) Mariknatayo koma met ti narikna ni David a nangikanta: "Idayawka, O Jehova a Diosko, buyogen ti isuamin a pusok, ket idaydayawkonto ti naganmo agingga iti tiempo a di nakedngan." (Sal. 86:12) Ma- gagarantayo a mangpadaan iti aldaw inton naan-anay a mayanninawtayo ti dayag ni Jehova ken maidayda- yawtayo iti agnanayon! Matagiragsakto dayta dagiti natulnog a tattao. Iyan-anninawmo kadi ti dayag ni Jehova a Dios, a mangnamnamaka nga aramidem dayta iti agnanayon? 32 TI PAGWANAWANAN - MAYO 15, 2012 wlp12 05/15-IL-2


Panagtrabaho iti Inumen a Danum idiay Lahaina: Panangtaming kadagiti Nadadael wenno Kontaminado a Lateral a Tubo ti Danum Abril 2024 ESTADOS UNIDOS EPA REGION IX PANANGSUNGBAT ITI EMERHENSIA AHENSIA TI PANANGSALAKNIB ITI AGLAWLAW Adu ti maited ti Maui iti lubong. Kas sangaili, mapadayawankami a mangisubli iti suportami. Idi Abril 27, 2024, rinugian ti EPA ti nagtrabaho a mangisina kadagiti lateral a linya ti mainum a danum a nadadael bayat dagiti uram iti kabakiran ken/wenno naalaan iti sample ken nasarakan a kontaminado. Makatulong daytoy a trabaho a mangisina iti kontaminasion manipud iti sistema ti mainum a danum ken masigurado a natalged ti mainum a danum para iti komunidad. Umuna, dalusan ken kalientayo ti lugar iti aglawlaw a kasapulan a maisina ti maysa a lateral a linya. Kalpasanna, maputed ti tubo iti punto ti koneksion iti kangrunaan a danum ket makaluban, a mangsigurado a saan a sumrek ti kontaminasion iti kangrunaan a linya ti distribusyon. Mabalin a naringgor daytoy a trabaho. Nasinged ti pannakipagtrabaho ti EPA iti County ti Maui, lokal a monitor ti kultura, ken dagiti arkeologo a sertipikado ti Estado ti Hawai'i tapno, bayat ti panangileppastayo iti trabahotayo tapno masigurado ti kinatalged ti mainum a danum, masalakniban ken maitutop nga maaywanantayo met ti aniaman a napateg a banag ti historikal wenno kultural. Pigura 1: Manipud Kannigid agingga iti Kannawan: Ikkaten dagiti crew ti aspalto babaen ti backhoe; Maysa nga arkeologo ti mangsukimat iti abut; Maysa a crew ti mangputed iti lateral a linya babaen iti ragadi. Ania dagiti lateral a linya? Dagiti linya iti sikigan ket agayus a perpendikular iti kangrunaan a linia ti serbisio ken mangyeg iti danum manipud iti kangrunaan a linia agingga iti metro. Dagiti segment nga agayus manipud iti metro agingga iti maysa a balay, pasdek wenno negosio ket saan a paset daytoy a trabaho ken responsibilidad dagiti makinkukua iti sanikua. Apay a maseknan ti EPA kadagiti lateral a linya idiay Lahaina? Dagiti napartak nga organiko a compound (VOCs) ken dagiti medyo napartak nga organiko a compound (SVOCs) ket kemikal a mabalin a dakes iti salun-atmo. Kemikal met dagitoy a mabalin a mairuar no puoran ti apuy dagiti materiales a pagbangon ken gagangay nga alikamen iti pagtaengan. No adda nababa a presion iti sistema ti danum bayat ti uram iti kabakiran, dagitoy a kemikal manipud iti asuk ket mabalin a masusop kadagiti tubo ti danum. Saan a nalaka a mairuar dagitoy a kemikal ken kinapudnona mabalin nga agwaras manipud iti maysa a paset ti sistema ti danum agingga iti dadduma a lugar. Daytoy
ti gapuna a napateg nga isina dagiti kontaminado ken mabalin a kontaminado a tubo manipud iti sistema ti danum kalpasan ti uram a kas idiay Lahaina a sadiay dagiti balay ket nauram iti ngato dagiti tubo ti danum a nakapadas iti nababa a presion. Panang-sample iti lateral a linya ken panangilasin Manipud idi tengnga ti Marso, ti EPA ket agsample kadagiti kangrunaan a linya ti serbisio ken dagiti lateral a linya iti uneg ti naapektaran a lugar para kadagiti VOC ken SVOC. Analisaren ti EPA dagiti sample para kadagitoy a kontaminado ken iranudna ti datos iti DWS tapno matulongan ida a mangaramid kadagiti determinasion maipapan kadagiti balakad ti danum ken tapno maikeddeng no sadino ti kasapulan a maisina kadagiti lateral a linya manipud iti sistema ti mainum a danum.Makatulong daytoy a trabaho tapno maisubli ti natalged a danum a mainum idiay Lahaina. Sakbay a mausarmo ti danum a mainum, siguraduem a kitaem ti panid ti Balakad iti Di Natalged a Danum ti DWS mauirecovers.org/water tapno maammuam no natalged ti danum iti lugarmo nga inumen. Dagiti inaldaw nga update iti panagsample ti danum ti EPA ken nadadael/nakontaminado a lateral a linya a trabaho ket available iti Mapa ti Estoria ti Uram iti Kabakiran ti EPA. Pigura 2: Retrato ti EPA a mangal-ala iti sample ti danum a mainum iti lugar a napuoran iti Lahaina. Pangngaasiyo ta agannadkayo no agbiahekayo kadagiti lugar a naapektaran iti uram iti kabakiran. Aktibo nga agtartrabaho ti EPA ken dagiti kapartnerna nga ahensia iti intero a Lahaina. Masansan a ti trabaho ramanenna dagiti nadagsen nga alikamen ken napigsa nga ringgor. Ti kinatalged ket kangrunaan a prioridad ti amin a response staff ken kasapulanmi ti tulongyo tapno agtalinaed a natalged ti amin bayat ti kaaddatayo iti naapektaran a lugar. Dagiti Saludsod EPA Hotline: (808) 299-5184, R9Wildfiresinfo@epa.gov, Ad-adu pay nga Impormasion: Departamento ti Suplay ti Danum ti COunty: (808) 270-7550, nga .


DOMINGO TI EPIFANIA Maikainnem a leksion: TI SILAW ITI LUBONG Nursery/Kindergarten/Younger Elementary Levels I. Objectives I. Panggep At the end of the session and with the consistent example shown by parents and other significant adults, the children will be able to: 1. tell the story about the wise men from the East who visited the child Jesus; 2. describe the baby Jesus as the light from God; and 3. perform a pantomime about the visit. Kalpasan ti panagadal, ken ti di agsarday a panangipakita dagiti nagannak ken dagiti nataengan, iti pagtuladan a wagas ti panagbiag, dagiti ubbing ket manamnama a: 1. Maistoryada dagiti mamasirib iti daya isu a nangsapsapul iti ubing nga Jesus; 2. Mailadawanda nga ni Jesus ti silaw a naggapu iti Dios; 3. Maidramada ti istorya ti panangsarungkar dagiti mamasirib ken Jesus II. Concept: Jesus is the light. Materials: The Holy Bible (NRSV, 1989), popsicle sticks, song chart, scotch tape or glue, crayons, pencils, candle pattern II. Konsepto: Ni Jesus ti silaw. Dagiti Kasapulan: Biblia, stick ti popsicle, pagkantaan, pagpigket, krayola, lapis ken pagtuladan ti kandela III. Learning Experiences III. Linaon ti Panagadal A. Opening Worship 1. Welcome time: Greet the children with handshakes. Allow them to talk to each other saying "kumusta." 2. Opening song: 3rd stanza of the song "Many, Many Years Ago" 3. Opening prayer: "Dear God, bless us again this morning as we study the visit of the wise men to the child Jesus. This is our prayer in Jesus' name. Amen." A. Panglukat a Panagdayaw 1. Panangpasangbay: Allamanuen dagiti ubbing kas paset ti inka panangkablaaw. Palubosan ida nga agsasarita ken agkikinnumusta. 2. Isuro ti kanta diay maikatlo a paraupo ti kanta "Many, Many Years Ago" 3. Panglukat a Kararag: "Apo Dios, bendisyonannakami manen ita a bigat kas adalenmi ti panangsapsapul ken isasarungkar dagiti mamasirib ken Jesus. Daytoy ti kararagmi iti nagan ni Jesus, Amen! B. Getting Ready B. Panagsagana 1. Ask the children to find their way to church by answering the maze. 2. Ask: "Have you gone to a place where you do not know the way?" Say: "When Jesus was born, there were people called as "wise men" who were looking for him. They came from a far place." 1. Ited kadagiti ubbing ti activity sheet. Birukenda ti dalan nga agturong iti kapilya. Page 1
2. Saludsodem: "Ubbing napadasanyo kadin ti napan iti adayo a lugar nga diyo ammo to pagnaan? Ibaga: "Idi nayanak ni Jesus adda mamasirib a naggapu iti daya, sinapsapulda ni Jesus, ket naggapuda iti adayo a lugar." C. Learning Time C. Panawen ti Panagadal 1. Say: Let us find out from our story how the wise men found Jesus. 1. Ibaga: Ti istoria tay ita a bigat ket no kasano a nabirukan dagiti mamasirib ni Jesus. Dikay agtagtagari a, ket dumngegkayo. 2. Present the story. 2. Ipresentar ti istorya. Visitors from the East Dagiti Sangaili a Naggaput' Daya (Based on Matthew 2:1-12) After Jesus was born in the town of Bethlehem in Judea, there were men from the East, so far away, came to Jerusalem. They told themselves, "Let us follow this star to find the newborn king." In Judea, there was a king named Herod. The wise men asked Herod, Where is the baby born to be king of the Jews? We saw his star when it came up in the east and we have come to worship him." Upon hearing the news, King Herod was very sad. He was afraid of the newborn baby. Kalpasan a nayanak ni Jesus iti ili ti Bethlehem diay Judea, adda lallaki a naggaput daya nga immay iti Jerusalem. Kinunada iti bagida, "Surotentayo ti bituen ket birukentayo ti kayyanak nga Ari." Iti Judea, adda ari nga agnagan ti Herod. Dagiti mamasirib sinasudsodda ken Herod, Sadino ti nayanak nga ubing nga ari dagiti Hudio? Nakitami ti bituenna ket immaykami tapno agdaydayaw kenkuana." Idi nadamag ni Herod daytoy nagladingit. Nariknana ti panangbuteng iti nayanak nga ari dagiti Judio. He called all the priest and teachers of the law. He asked them. "Where will the Messiah be born?" "In the town of Bethlehem in Judea," they answered. So king Herod called the visitors from the East to a secret meeting. He found out from them the exact time the star had appeared. Then Herod sent them to go, "Make a careful search of the child. When you find him, let me know so that I may go and worship him, too." And so they left. On their way, they saw the same star. It led them to the place where the child was. Inayabanna amin a papadi ken mamaestro ti Linteg. Dinamagna kadakuad, "Sadinno ti nakayanakan ti Messias?" Pinaayaban ni Herod dagiti mamasirib iti nalimed. Naammoanna kadakuada ti nagparangan ti bituen a nakayanakan ni Jesus. Ket kinunana ngarud kadakuada, "Inkayo ngarud biruken ti ubing, no masapulanyo, ibaga yonto kaniak ta umayak met agrukbab ken agdayaw kenkuana." Pimmanawda ngarud. Iti dalanda nagparang ti bituen. Indalannana ida iti ayan ti ubing. Page 2
They went into the house and they saw Jesus with his mother Mary. They knelt down and worshipped him. They brought out their gifts of gold, frankincense, and myrrh and gave them to Jesus. Then they returned to their country by another road after they were warned by God in a dream not to go back to Herod. Idin a nabirkanda, simrekda ket nakitada ni Jesus ken ti inana ni Maria. Nagparintumengda ket nagdaydayawda kenkuana. Insagutda ken Jesus ti balitok, insenso ken mirra. Idin ta nagawidda, sabalin a dalan ti nagnaanda ta pinatiingan ida ti Dios iti tagtagainepda. D. Panangpauneg ti Adal/Panagbibinnuray Ask these questions and refer to the pictures in the story. a. Who are the characters of the story? (Men from the East, King Herod, Jesus, Mary, and baby Jesus) b. Can you tell what the men from east did when they heard about Jesus? (They traveled from a far place to look for baby Jesus.) c. How did the men from the east find Jesus? (The followed the star.) d. What did they bring with them for Jesus? (Their gifts of gold, frankincense and myrrh) Ipakita ti ladawan iti istorya ket saludsoden dagiti sumaganad: a.) Sinno dagiti tattao iti istoria? (lallaki a naggaput' daya, Herodes, Jesus, Maria) b.) Ania ti inaramid dagiti mamasirib idi daya iti nangegda ti damage maipapan ken Jesus? (nagdalliasatda iti adayo a lugar tapno birukenda ti nayanak nga Mesias) c.) Kasano a nabirukan dagiti mamasirib ni Jesus? (sinursurotda ti bituen) d.) Ania dagiti intugotda nga sagutda ken Jesus? (insenso, balitok ken mirra) e. How did king Herod feel when he knew that Jesus is born? Why? (He became sad. He was afraid of the newborn child.) f. How did the men from east return to their country? (God warned them through a dream to take another road.) e.) Ania ti narikna ni Ari Herodes idi ta nadamagna ti pannakayanak ni Jesus? Apay? (Nagliday ti napalalo. Mabuteng iti nayanak nga Ari.) f.) Kasano a nagsubli dagiti mamarisib iti lugar a naggapuanda? (Pinaltiingan ida ti Dios babaen iti tagtagainep ket nagsublida sabalin a dalan ti sinurotda) 2. Present a real lighted candle. Ask: "What is the use of this candle?" (We use it when are in a dark place. We use it in the altar.) Say: "In our story, the star gave the light that led the wise men to find Jesus. In our life, who do you think gives us light to help us?" (Draw from the pupils the answer: Jesus) 2. Mangipresentar ti nasindian a candela. Damagen kadakuada no ana ti usar ti nasindian a candela. (Aramatentayo iti nasipnget a lugar, aramatentayo iti altar) Ibagam: Ti istoriatayo ita a bigat ti bituen ti nagted silaw kadagiti mamasirib tapno mabirukanda ni Jesus. Iti biagtayo, sinno ti ipagarupyo a mangmangted silaw kadatayo? (Damagen kadagiti ubbing ket idalan ida a mangsungbat: ni Jesus.) E. Discovering the Biblical Truth Ask: "Why do you think Jesus is the light of the world?" E. Panangdiskubre ti Adal Saludsodem: "Ania ti makunam apay ni Jesus ti silaw ti lubong? Page 3
F. Applying the Biblical Truth 1. Teach the memory verse: "On entering the house, they saw the child with Mary his mother; and they knelt down and paid him homage" (Matthew 2:11a) 2. Present the finger play at light/ and let the children do finger play as they watch it. 3. For N/K: Tell the children to do the activity in the activity sheet. For YE: Prepare the needed materials for the activity. Give each of the children a candle on a dish. Tell them to decorate it to make it colorful. On a separate sheet of paper, ask them to write: Jesus is the light of the world. Have them attach it to the dish. 4. Ask the children how they feel about their activity. F. Panangyaplikar ti Naadal 1. Isurom ti laglagipen a bersikulo: "Simrekda iti balay nakitada ni Jesus ken Maria nga inana, nagparintumengda ket nagdaydayawda kenkuana" Mateo 2:11a 2. Ipresentar ti panagkuti ti ima iti light/. Ipabuya daytoy ket tuladen dagiti ubbing. 3. Para iti N/K: Ibunnong ti activity sheet ket ubraen dagiti ubbing. Para kadagiti YE. Isagana dagiti masapul iti daytoy nga aktibidad. Ikkan dagiti ubbing ti nakapinggan a candela. Ikkanda ti decorasyon segun ti kayatda a disenyo. Iti maysa a papel ibaga nga isuratda ti: Jesus ti silaw ti lubong. Nu malpasdan ipegketda iti nakapingga a candela. 4. Damagen kadagiti ubbing no ania ti narikna ken makunada iti daytoy nga aktibidad. G. Closing Worship 1. Ask the children to recite the memory verse. 2. Reflective action: The star led me to Jesus. I will offer my (talent) to Him. 3. Offering 4. Closing song: "Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) 5. Prayer: "Dear God, thank You for sending Jesus into our world to become our Light. This is our prayer. Amen. G. Pangrikep a Panagdayaw 1. Ikabesa dagiti ubbing ti Laglagipen a Bersikulo. 2. Sungbat a panangyaramid: Ti bituen ti nangidalan kaniak a mapan ken Jesus. Isagutko ti talentok kenkuana. 3. Panagdaton: Palagipan dagiti ubbing nga ipaayda ti sagsagutda a siraragsak. 4. Pangrikep a Kanta: ""Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) 5. Pangrikep a Kararag: Apo Dios agyamankami ti panangtedmo ken Jesus ditoy lubong tapno isut mangsilnag kadakami. Daytoy ti kararagmi. Amen! Page 4
Middle and Older Elementary Levels I. Objectives At the end of the session, the learners are expected to: 1. retell the story of the visit to the child Jesus of the wise men; 2. describe the light that led the wise men in finding the child Jesus; and 3. proclaim that the light of Christ leads us to do what is right. I. Panggep Kalpasan ti panagadal, dagiti nagatendar ket manamnama a: 1. Maiyistoriada ti panangbisita dagiti mamasirib ken Jesus; 2. Iladawan ti silaw isu a nangitunda kadagiti mamsirib ken Jesus: 3. Maibunannag nga ti silaw ni Cristo ti mangidalan kadatayo nga agaramid ti naimbag. II. Concept: Jesus, as the light, leads us to do what is right. Materials: The Holy Bible (NRSV, 1989), song chart, crayons, pencils, candle II. Konsepto:Ni Jesus kas silaw, idalannatayo nga agaramid iti umno, maikanatad ken naimbag. Dagiti Kasapulan: Biblia, pagkantaaan, krayola, lapis, kandela III. Learning Experiences III. Linaon ti Panagadal A. Opening Worship 1. Welcome time: Greet the children. Let them talk to each other about how they celebrated New Year. 2. Opening prayer: Dear God, bless us again this morning as we continue to study and learn your message for us today. Be with us now and forever. Amen! 3. Opening song: "Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) A. Panglukat a Panagdayaw 1. Panangpasangbay: Kablaawan dagiti ubbing. Kumustaen ida no kasano nga sinelebraranda ti Baro a Tawen. Ania inaramid? 2. Panglukat a Kararag: "Apo Dios bendisyonannakami ita a bigat kas ituloymi nga adalen ken alaen dagiti mensahem kadakami ita a bigat. Kumaaddaka kadi kadakami. Iti nagan ni Jesus agkararagkami, Amen! 3. Panglukat a Kanta: "Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) B. Getting Ready 1. Prepare the class to do the guided play "Picture Frame". a. Divide the class into 3 or 4 groups depending on the number of pupils. b. Each group will make a picture portrait of the given situations (Christmas celebration in the church nowadays; the nativity scene; Christmas party in school; and the visit of the three wise men to Jesus). c. When the group members are ready, the teacher will say, "Lights, camera action!" d. Each group will present their picture portrait one after the other. As they freeze, the other groups will guess what they are presenting. 2. After all the presentations, ask each group to share how they felt while doing the game. B. Panagsagana 1. Kasanguanan nga irugi ti leksion, agay-ayam payla dagiti ubbing. Ti ay-ayam napauloun ti "Picture Frame". Nakakita kayon ti picture frame? Daytoy daydiay pagyanan ti litrato. Page 5
a. Pagkaloen wenno pagkapaten ti klase, depende no manu ti kaaduda. b. Kada grupo mangaramid ti ladawan dagiti sumaganad a sitwasyon. (Selebrasyon ti paskua iti Iglesia iti agdama, ti pannakayanak ni Jesus, selebrasyon ti paskua iti pagadalan, ti panangbisita dagiti mamasirib ken Jesus) c. No dagiti grupo ket nakasaganadan kuna ti mangisursuro, "Lights, camera action!" d. Maysa maysa ti agipresentar ket dagiti sabali a grupo patanganda wenno pugtuanda no ana daytoy a sitwasyon. Ibaga kadagiti mangiakto nga saanda agkutkuti. 2. Kalpasan ti ay-ayam, damagen kadagiti ubbing no ania ti narikna ken makuna kas inaramidda ti ay-ayam. C. Learning Time 1. Use the scene that shows the visit of the wise men to prepare the class for the story. Assign 2 sets of children who will play the role of the narrator, King Herod, priest and teachers, and the wise men. 2. Let the class read the dialog silently first. Then let the two groups of pupils read the dialog one after the other. C. Panawen ti Innadal 1. Usaren ti scenario ti panangbisita dagiti mamasirib ken Jesus kas isagana ti klase iti istoria. Mangdutok ti dua a grupo isu nga mangidrama kas koma ti narrator, Ari Herodes, padi ken mamaestro ti linteg, ken dagiti mamasirib. 2. Ibaga kadagiti ubbing a basaenda anga siuulimek ti dailogo. Pagbunoten ida no sinno umuna nga mangidrama. Visitors from the East (Based on Matthew 2:1-12) Narrator: After Jesus was born in the town of Bethlehem in Judea, there were men from the East, who came to Jerusalem to look for baby Jesus. They asked King Herod, the king during that time. The king found out from them the exact time the star had appeared to lead them to Jesus. Wise Men: Where is the baby born to be king of the Jews? We saw His star when it came up in the east and we have come to worship him. Narrator: When King Herod heard the news about the birth of Jesus, he was very upset. He was very troubled. So, he called together all the priest and teachers of the law and asked them. King Herod: Where will the Messiah be born? Priests & teachers: In the town of Bethlehem in Judea. Narrator: Kalpasan a nayanak ni Jesus iti ili a Bethlehem iti Judea, addada dagiti mamarisib a naggapu iti daya nga immay tapno sapulenda ti ubing nga Jesus. Dinamagda ken Ari Herodes isu nga ari iti dayta a panawen. Naammoan ti ari ti maipapan iti ubing ken ti oras a panagparang ti bituen. Mamasirib: Sadino ti ayan ti naiyanak nga ubing isu nga ari dagiti Hudio? Nagparang ket nakitami ti bituen iti daya, immaykami nga agdaydayaw kenkuana. Narrator: Idi nadamag ni Ari Herodes maipapan iti daytoy a damage, nagliday ti kasta unay. Nagdanag ti napalalo, isu nga inayabanna dagiti papadi ken mamaestro ti linteg ket dinamagna daytoy: Ari Herodes: Sadinno ti nakayanakan ti Mesias? Padi & Mamaestro ti Linteg: Iti ili a Bethlehen idiay Juda. Page 6
Narrator: King Herod called the visitors from the East for a secret meeting. Then, he sent them to go with the instructions. King Herod: Go and make a careful search of the child. And when you find Him, let me know, so that I, too, may go and worship him. Narrator: And the wise men left, and on their way they saw the same star they had seen in the east. When they saw the star, they were very happy. Oh! what joy was theirs! It went ahead of them until it stopped over the place where the child was. Immediately, they went inside the house with joy and saw Jesus with his mother Mary. They knelt down and worshipped Jesus. Wise Men: Glory to God in the Highest! To the King of the Jews, accept our gifts in your honor. Narrator: Inayaban ngarud ni Ari Herodes iti nalimed dagiti sangaili a mamasirib iti daya. Inbaonna ida ket kinunana kadakuada: Ari Herodes: Inkayo biruken ti ubing a naiyanak, inton masarakanyo, agsublikayto kaniak ket ibagayo no sadinno ti yanna, tapno umayakto met agdayaw kenkuana. Narrator: Pimmanaw nagrud dagiti mamasirib tapno birukenda ti ubing, iti dalanda nagparang manen ti bituen, anian a ragsakda! Anian a rag-oda! Indaldalan ti bituen ida agingga iti ubing a maladaga. Idin ta nasarakanda, simrekda iti balay nakitada ni Jesus ken ni Maria nga inana, nagparintumengda ket nagdaydayawda ken Jesus. Mamasirib: Gloria ti Dios idiay kangatuan! Iti Ari dagiti Judio, adtoy dagiti sagutmi. Narrator: The wise men brought out their gifts of gold, frankincense, and myrrh and presented to Jesus. Then, they returned to their country by another road, since God warned them in a dream not to go back to King Herod. Narrator: Dagiti mamasirib iti daya intedda dagiti sagutda kas ti balitok, insenso ken mirra ken Jesus. Idi kuan nagawiddan, sabali a dalan ti nagnaandan, gapu ta pinaltiingan ti Dios iti tagtagainep ta saandan nga nagsubli ken Ari Herodes. D. Deepening Activity/Sharing Time D. Panangpauneg ti Adal/Panagbibinnuray Ask these questions. 1. What did the wise men from the East do when they heard about Jesus? (They traveled from afar and looked for baby Jesus.) 2. How did they find Jesus? (They followed the star that rose from the East.) 3. How did King Herod feel when he learned that Jesus is born? (He became upset.) 4. How did King Herod instruct the wise men? (He told them about Bethlehem in Judea where the baby was born.) 1.) Ania ti inaramid dagiti mamasirib iti daya idi nadamagda ti maipapan ken Jesus? (Nagdalyasatda iti adayo a lugar tapnp sapulenda ni Jesus) 2.) Kasano a nabirukanda ni Jesus? (Sinurotda ti bituen a ngparang diay daya) 3.) Kasano ti rikna ni Ari Herodes iti nadamagna ti maipapan ken Jesus? (Nagliday ti kasta una, nadanagan ket nariribukan) 4.) Ania ti inbaga ni Ari Herodes kadagiti mamasirib ti daya? (Inbaga ti maipapan iti ubing a nayanak diay Bethlehem) Page 7
5. How did the wise men identify the exact place where Jesus and his family stayed? (The star led them to the place.) 6. What are the gifts of the wise men to Jesus? (Gold, myrrh, and frankincense) 7. Why did the wise men not return to king Herod? (God warned them through a dream not to tell King Herod where the baby was.) 8. How did the wise men return to their country? (By another road) 5.) Kasano nga ammo dagiti mamasirib ti eksakto a lugar ti ubing ken ti pamiliana? (ti Bituen ti nangitunda kadakuada iti lugar nga ayanda) 6.) Ania dagiti sagut nga intugotda para ken Jesus? (Balitok, insenso ken mirra) 7.) Apay dagiti mamasirib saandan a nagsubli ken Ari Herodes? (Pinakdaaran ti Dios ida babaen iti tagtagainep a saandan agsubli ken Ari Herodes) 8.) Kasano ti panagawid dagiti mamasirib? (nagnada iti sabali a dalan) E. Discovering the Biblical Truth Say: "The light of the star enabled the wise men to see the place and do the right thing." Ask: "How does Jesus serve as our light today? (When we walk in darkness, Jesus lights our way to do what is right.) E. Panangdiskubre ti Adal Sawem: "Ti Lawag ti bituen ti nangitunda kadagiti mamasirib tapno masarakanda ni Jesus ken tapno aramidenda ti umno." Saludsodem: "Kasano nga ni Jesus ket agserbi a kas silaw kadatayo iti agdama a panawen?" (No addatayo iti kasipngetan, silawan ni Jesus ti dalantayo tapno agaramid ti naimbag) F. Applying the Biblical Truth 1. Teach the memory verse: "... ahead of them, went the star that they had seen at its rising, until it stopped over the place where the child was." (Matthew 2:9) F. Panangyaplikar iti Naadal 1. Isuro ti laglagipen a bersikulo:.... "nagparang ti bituen kadakuada isu a nangitunda iti ubing a maladaga." Mateo 2:9 2. For ME: Tell the children to sit around and form a big circle. At the center, light a big candle. Ask: "What is the use of a lighted candle?" List all the answers of the children: gives us light when it our place is dark, keeps the house bright, lights the way. Say: The prophets of long ago said that a baby will be born to give us light. Ask: Who do you think that baby is?" (Jesus) Do you agree that Jesus is the light? (Yes) Let the children complete the paragraph. Like this lighted candle, (Jesus) is the light of the world. (He) is our light when we are in (darkness). He leads us to do what is (right). He bring (light) to other people to help them do what is good and right. 2. Para iti ME: Ibaga kadagiti ubbing nga agpormada iti dakkel a sirkulo. Iti tenga. Sindian ti candela. Saludsodem: 'Ania ti usar ti nasindian a candela?" Isurat dagiti sungbat dagiti ubbing: no nasipnget silawannatayo, paraniagenna ti balay. Silawanna ti dalantayo. Sawem: Dagiti propeta iti un-unana kinunada mayanakto ti ubing isu a mangted silaw kadatayo. Salusodem: "Sinno daytoy nga ubing? (Jesus) Mamatikayo nga ni Jesus ti silaw? (wen) Ibaga kadagiti ubbing nga kumpletoenda ti paraupo: Kas kadaytoy nasindian a candela, (Jesus) ti silaw ti lubong. Page 8
(Isuna) ti silawtayo no addatayo iti nasipnget a lugar. Idalannatayo nga aragamid no ania ti (umno) ken naimbag nga aramid. Mangted (silaw) kadagiti amin a tattao tapno tulonganna ida nga agaramid ti maiyannatop ken tumutop. For OE: Tell the class to complete the chart of good deeds in the activity sheet. Para iti OE: Kumpletuenda ti listaan ti naimbag nga aramid iti activity sheet. G. Closing Worship G. Pangrikep nga Aramid 1. Memory verse: "Then, opening their treasure chests, they offered him gifts of gold, frankincense, and myrrh" (Matthew 2:11b). 1. Isuro ti lagagipen a bersikulo: "Intedda ken Jesus dagiti sagsagutda kas ti balitok, insenso ken mirra. Mateo 2:11 2. Reflective action: Tell the class to recite the following poem: I Can Do Yes! I can do, yes, I can do what is right Helping others, I can do, Yes, that's right I can give, I can share to people everywhere I can do, yes, I can do what is right. 2. Pammatalged ti nasursuro. Ibaga iti klase nga basaenda ken ikabasada ti daniw: Wen, Maaramidko! Aramidek, wen, aramidek no ania ti naimbag Tumulongak kadagiti sabsabali, aramidek wen, ta dayta nasayaat Mangteddak ket agiburayak kadagiti amin a tattao Aramidek wen, aramidek ta daytoy ti naimbag! 3. Offering 3. Panagdaton 4. Closing song: "Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) 4. Pangrikep a Kanta: "Jesus Loves Me" (Hymnal of a Faith Journey # 249) 5. Closing prayer: Dear God, thank you for our Lord Jesus, who is our light. Thank you also for the wise men who did what is right and made Jesus as their light. Guide us to follow your light. Help us to make Jesus as our light all the time, so that we can do what is good and right. In Jesus' name we pray. Amen. 5. Pangrikep a Kararag: Apo Dios agyamankami ken Apomi nga Jesus, isu a silawmi. Agyamankami kadagiti mamasirib isu a nangaramid ti umno ken nagbalin ni Jesus a silawda. Idalannakami a mangsurot iti lawagmo. Tulongannakami tapno aramidenmi nga ni Jesus ti kangrunaan a silawmi iti amin a tiempo, tapno itundanakami nga agaramid ti umno, tumutop ken naimbag, Agkararagkami ken Jesus nga Apomi, Amen! Page 9
Youth Level I. Objectives At the end of the session, the learners are expected to: 1. retell the story of the visit to the child Jesus of the wise men using two-column notes; 2. declare that the light of Jesus helps people make the right choices; 3. identify ways they can make the choice to bring Jesus' light to the nations or peoples of the earth; and 4. express through creative work how the light of Jesus provides guidance in making the right choices. I. Panggep Kalpasan ti panagadal, dagiti nagatendar ket manamnama a: 1.maistoriada ti panangbisita dagiti mamasirib iti ubing nga Jesus babaen iti dua-kulom; 2. ideklarda nga ti silaw ni Jesus ti mangtulong kadagiti tattao nga mangpili ti nasayaat ken naimbag nga aramid; 3. mangpilida ti wagas no kasano nga isaknapda ti lubong a ni Jesus ti silaw dagiti nas-nasion ken dagiti amin a tattao ditoy lubong; 4. maiyebkasda babaen iti artwork no kasano nga ti silaw ni Jesus idalannatayo nga mangpili no ania ti umno. II. Concept: Jesus, as the light, helps us to make right choices. Materials: The Holy Bible (NRSV, 1989), hymnal, activity sheets II. Konsepto: Ni Jesus kas silaw, tulongannatayo a mangpili no ania ti umno. Dagiti Kasapulan: Biblia, himno, activity sheets III. Learning Experiences III. Linaon/Wagas ti Panagadal A. Opening Worship 1. Welcome time 2. Opening prayer: 3. Opening song: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) A. Panglukat a panagdaydayaw 1. Panangbasangbay/Panagsasangpet. 2. Panglukat a Kanta: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3. Panglukat a Kararag: B. Getting Ready 1. Introduce the word epiphany. a. When capitalized, it refers to a celebration of a church festival commemorating the coming of the Magi (wise men from the East) to visit the newborn baby Jesus. This represents the first manifestation of Christ to the Gentiles. b. When it is not capitalized, it means an appearance of a divine being. 2. Let the class share their thoughts on the manifestation of Christ. B. Panagsagana 1. Ipresentar ti balikas nga epiphania. a. No dakkel a letra ti pangrugiananna, mainaig daytoy iti selebrasyon ti Iglesia ti pananglagip ti iuumay dagiti mamasirib iti daya tapno bisitaenda ti ubing nga Jesus.Daytoy ti umuna a pannakaipresentar ni Jesus kadagiti Gentil. Page 10
b. No bassit a letra ti pangrugianna, mainaig daytoy iti panagparang ti nailangitan a katatao ni Jesus. 2. Ibingay ti klase ti kapanpanunotanda maipapan iti manipestasyon ti kina Cristo ni Jesus. C. Learning Time 1. Tell the class to read Isaiah 46:9 and Matthew 2:1-12. 2. Ask them to complete the two-column notes based on the NT verses. Tell them to read on the left column the main idea and to the right column, to write the details about the main idea. Main Ideas 1. The appearance of the star rising on the East 2. The search for the newborn king 3. The gifts of the wise men 4. The departure of the wise men Details C. Panawen ti Panagadal 1. Ibaga iti klase ta iruarda ti Bibliada ket basaenda ti Isaias 46:9 ken Mateo 2:1-12. 2. Ibaga nag kumpletoenda ti dua-kulon note basar iti Baro a Tulag. Basaenda iti nakasurat iti makinkannawan a kulom-daytoy ti kangrunaan nga ideya ken iti makinkannigid isuratda ti detalyena. Kangrunaan nga Ideya 1. Ti panagparang ti Bituen iti Daya 2. Ti panangsapul ti nayanak nga ari 3. Ti sagut dagiti mamasirib iti daya 4. Ti panagawid dagiti mamasirib Detalye D. Deepening Activity/Sharing Time Discuss the biblical texts. Ask these questions. 1. Who are the characters of the story? (Men from the East, King Herod, Jesus, Mary) 2. Use other references to research on the following: a. What do these wise men do? (They study the stars.) b. Why are the wise men also called the Magi? (The Greek word for wise men is magus. The plural form of magus is magi.) c. Do you agree with your research work or not? 3. What did the men of the East see? (The star of Jesus) 4. Why did the wise men follow the star? (To worship the promised king) 5. What was the reaction of King Herod upon hearing from the wise men? (He became upset and afraid.) D. Panangpauneg ti Adal/Panagbibinuray 1.Diskutiren ti Teksto. Saludsoden dagiti sumaganad: 1. Sinno dagiti tattao iti teksto? (Mamasirib iti Daya, Ari Herodes, Jesus, Maria) 2. Usaren dagitoy a salsaludsod a mangnayon ti detalye daytoy nga istoria: a.) Ania ti trabaho dagitoy a mamasirib? (agad-adalda maipapan iti bituen) Page 11
b.) Ti sabali nga nagan dagiti mamasirib ken magi. Apay? ( Ti Griego ti mamasirib ket magus, no aduda, magi nu kua) k.) Umannamong ka kadi ito daytoy nga palawag wenno saan? Apay? 3.) Ania ti nakita dagiti mamasirib iti daya? (Ti bituen ni Jesus) 4.) Apay nga sinurot dagiti mamasirib ti bituen? (Mapanda dayawen ni naipadto nga Ari) 5.) Ania ti narikna ni Ari Herodes iti nadamagna ti maipapan ken Jesus?(nagliday ken nagbuteng ti napalalo. 6. What gifts did the wise men bring? (Gold, frankincense and myrrh) 7. How did they return to their country and why? (By another road since God warned them through a dream) 8. Think and reason out. a. How did the star help the wise men find Jesus? b. Why is Jesus referred to as the light of the world? c. With Jesus as the light, how do you think this can help us make wise decisions 6.) Ania dagiti sagut nga inted dagiti mamasirib? (balitok, insenso, mirra) 7. Kasano ti panagawid dagiti mamasirib ken apay? (nagnada iti sabali a dalan gaputta pinakdaaran ti Dios ida babaen iti tagtagainep. 8.) Panunoten ket irasonam dagiti sumaganad: a. Kasano nga tinulongan ti bituen dagiti mamasirib a nangsapul ken Jesus? b. Apay nga kunatayo ken Jesus a silaw ti lubong? k. Ni Jesus ti silaw, kasano a matulongannatayo nga agdesisyon ti umno? E. Discovering the Biblical Truth Say: "The light from the star led the wise men to make the right decision in finding Jesus. The men from the East were not Israelites but they came to worship Jesus nonetheless. Jesus is the messiah of all nations/peoples. All are welcome to worship Him and through Him all nations/peoples will experience a full life." Ask: "How can the light of Jesus help us make right decisions in life?" E. Panangdiskubre ti Adal Sawem: Ti silnag ken lawag ti bituen ti nangitunda kadagiti mamasirib iti nasayaat nga aramid ti inda panangsapul ken Jesus. Dagiti mamasirib iti daya ket saanda nga Israelita ngem immayda tapno dayawenda ni Jesus uray no kasta naikari ni Jesus isu ti masias ti amin a nasion ken tattao. Amin a tattao ket maikari a mangdayaw kenkuana tapno mapadasan ti kinaan-anay ti biag, Saludsodem: "Kasano ti lawag ken silnag ni Jesus tulongannatayo nga mangpili iti umno, tumutop ken nasayaat a desisyon?" F. Applying the Biblical Truth F. Panangyaplikar ti Adal 1. Discuss the memory verse: "When they had heard the king, they set out; and there, ahead of them, went the star that they had seen at its rising, until it stopped over the place where the child was." (Matthew 2:9) 1. Diskutiren ti laglagipen a bersikulo: "Nagdalyasatda a nangbirok ti ubing nga Jesus. Nagparang ti bituen isu a nangitunda kadakuada iti ubing nga Jesus." Mateo 2:9 2. Present the following prayer: Prayer of a Reluctant Leader Joe Seremane Lifelines/Christian Aid (adapted) 2. Ipresentar ti kararag napauloan iti "Kararag ti Agpangpangadua a Pangulo: Joe Seremane Lifelines/Christian Aid (adapted) Page 12
You asked for my hands that you might use them for your purpose, I gave them for a moment, then withdrew them for the work was hard. You asked for my mouth to speak out against injustice. I gave you a whisper that I might not be accused. You asked for my life that you might work through me. Kinasaritanak tapno ipaayko dagiti dakulapko tapno usarem para iti panggepmo Intedko iti apagbiit, ngem nagkedkeddak gapu ta narigat ti trabaho Kinasaritanak tapno ipaayko ti ngiwatko tapno agsao ket tingaren ti kinadakes Inyaraasko ti agsao ta baka akusarendak ket papatayendak Kinasaritanak tapno ipaayko ti biagko tapno isaknap ti damagmo I gave a small part that I might not get too involved. Lord, forgive my calculated efforts to serve you only when it is convenient for me to do so, only in those places where it is safe to do so, and only in those who make it easy to do so. Intedko ti biagko ngem bassit lang tapno saannak unay a maigamer Apo Dios pakawanennak, gapu iti bukoddko panangdisenyo ti biagko nga agserbi kenka agserbiak kenka no nasayaat la a para kaniak, agserbiak kenka no pagtalgedak, agserbiak kenka no nalaka la a para kaniak, Lord, forgive me, renew me, heal me, nurture me, empower me, send me out as an instrument of your peace that I might take seriously the meaning of servant-leadership. Amen. Apo Dios, pakawanennak, pabaroennak, agasannak ket idalannak Papigsaennak ket itag-aynak, ibaonnak ket usarennak nga instrumento ti pannakaiwarnak ti namnama, husticia, rag-o, ayat ken kappia. Tulonganak kadi O Apo a mangipapuso ken iseryoso ti panagserbi kenka babaen iti panagserbik kadagiti padak a tattao. Amen! 3. Provide a regular sized shoe box. Select some students who will decorate it and call it the Epiphany Box. Encourage the class to write what they think about the epiphany of Jesus and write how they can respond to his manifestation by stating what they can do to proclaim Jesus Christ. Provide each student the format in the activity sheet. 3. Mangisagana ti kahon, mabalin tay kahon ti sapatos. Decorar dagiti agtutubo ket aramidenda a kahon ti epiphania. Iti papel, isuratda ti kapanpanunotanda maipapan iti pannakaipaarangarang ni Jesus ken no kasano nga agrespondeda iti daytoy a manipestasion babaen iti panangisuratda no ania ti aramidenda tapno ibunannag ti kina Cristo ni Jesus. Mangisagana ti pormat nga sungbatanda. G. Closing Worship 1. Offering 2. Closing song: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3. Closing prayer: Request three students to read their prayers. G. Pangrikep a Panagdayaw Page 13
1. Panagidaton 2. Pangrikep a kanta: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3. Pangrikep a Kararag: mangdutok kadagiti agtutubo Adult Level I. Objectives At the end of the session, the learners are expected to: 1. talk about the gifts brought to the child Jesus by the wise men; 2. infer from these gifts the earthly life that Jesus will lead; 3. explain the significance of Jesus as the light; 4. proclaim that Jesus, as the light of all nations, offers salvation to all; and 4. share one's experiences about the effect of the Light in one's life. I. Panggep Kalpasan daytoy a panagadal, dagiti nagadal manamnama a: 1. pagsasaritaanda maipapan kadagiti sagut nga inted dagiti mamasirib ken Jesus; 2. maibagada no ania ti kaipapan dagitoy a sagut iti nataoan nga biag ni Jesus; 3. mailawlawagda ti importansiya ni Jesus a kas silaw; 4. maiproklamarda a ni Jesus silaw ti nasion, ket iyawisna ti pannakaisalakan ti amin a tattao; 5. maibingayda ti kapadasanda maipapan iti epekto ti silaw iti biagda. II. Concept: Jesus, as the light, offers salvation to all. Materials: The Holy Bible (NRSV, 1989), hymnal, activity sheet II. Konsepto: Jesus kas silaw, iyawisna ti pannakaisalan dagiti amin a tattao. Dagiti Kasapulan: Biblia, himno, activity sheet III. Learning Experiences III. Linaon Ti Panagadal A. Opening Worship A. Panglukat a Panagdayaw 1. Welcome time 2. Opening prayer 3. Opening song: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 1. Panangbasangbay/panagsasangpet. 2. Panglukat a Kanta. "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3. Panglukat a Kararag: B. Getting Ready Let the class compare the meaning of advent and epiphany. 1. Advent is the coming of the Messiah. 2. Epiphany is the appearance or manifestation of the promised Messiah. This season symbolizes the giving of the promised gift of God to his people when Jesus came to live with us a human being. 3. The seasons of Advent and Epiphany also represent the gift of salvation to the Gentile world as manifested by the inclusive Jesus Christ. B. Panagsagana Pagkomperaren ti klase ti kayat a sawen ti adbiento ken epiphania. 1. Adbiento kayatna a sawen ti iyuumay ti Mesias. Page 14
2. Epiphania ti pannakaiparangarang wenno pannakaiparang ti manipestasion ti naikari a Mesias. Daytoy nga panawen isimbolona ti pannangted ti naikari a sagut ti Dios kadagiti tattaona idin a naiyanak ni Jesus ket immay a nakipagbiag ditoy lubong. 3. Daytoy a panawen ti Adbiento ken Epiphania isimbolona ti sagut ti pannakaisalakan iti nasion ti Gentile kas naipakita iti kinaan-anay ti JesuCristo. C. Learning Time 1. Let the class discuss the highlights of Matthew 2:1-11. a. The star rose on the East and this has been observed by the wise men or the Magi. They decided to follow the star to find the newly born infant Jesus. b. The three wise men were led to the exact place where Jesus lived with his parents. They were overjoyed upon seeing the baby Jesus and they worshipped him. c. They gifted Jesus with three gifts, namely: gold that symbolized His royalty; frankincense, His divinity; and myrrh, His sufferings. d. To protect the infant King, the wise men were warned in a dream to go by another road so as not to return to King Herod, who was out to kill the child, a threat to his kingship and that of his heirs. e. Biblical scholars consider this story as foreshadow of the greatest commission commanded by Jesus Christ to "go to all nations and make them my disciples." C. Panawen ti Panagadal 1. Dawaten iti klase ti panangdiskutirda maipapan iti kangrunaan nga pasamak iti Mateo 2:1-11. a. Nagparang ti bituen iti daya ket nakita dagiti mamasirib iti daya. Nagdesisyonda a suroten ti bituen tapno birukenda ti nayanak a Messias ken Ari dagiti Judio a ni Jesus. b. Indalan ti bituen dagiti mamasirib ket nakitada ti eksakto nga ayan ni Jesus. Napalalo ti ragsakda ti pannakakitada, nagparintumengda ket nagdaydayawda kenkuana. k. Insagutda ken Jesus ti balitok nga mangisimbolo ti kinataknengna; insenso manisimbolo ti kina Diosna; ken mirra a mangisimbolo ti panagsagabana. d. Tapno maprotektaran ti ubing nga Ari, pinakdaaran ti Dios dagiti mamasirib babaen iti tagtagainep tapno saanda nga agsubli ken Ari Herodes, isu a mangbalbalak ti saan a nasayaat ti panangpapatayna iti ubing gapu ta addan sumukat kenkuana nga Arin. e. Dagiti agad-adal ti Biblia, ipapanda nga daytoy nga istoria ket iladawanna ti panangkomisyon ken panagmisyon " inkayo iti amin a suli ti lubong ket pagbalinem ida nga adalak" D. Panangpauneg ti Adal/Panagbibinnuray D. Deepening Activity/Sharing Time Discuss the texts and ask these questions. 1. Jesus is sent to gift of salvation to all peoples and nations. What is the role of the church in being able to proclaim the God News of salvation in the different walks of life? 1. Ni Jesus naibaon nga sagut a pakaisalakannan dagiti amin a tattao ken nasion. Ania ti pagrebbengan ti Iglesia tapno mabalinna nga ibunannag ti Naimbag a Damag ti pannakaisalakan kadagiti nadumaduma a parang ti biag? 2. The wise men gave gifts to the infant King. Why do you think these gifts are signs of providence for the family especially when they left Israel to hide in Egypt? How does God gift us with providence when we need it? What talents can we offer to show our gratitude for blessings received? 2. Dagiti mamasirib intedda dagiti sagutda iti ubing nga Jesus. Dagitoy kadi a sagut ket agbalin kasapulan ti pamilia ni Jesus aglalo idi ta pinanawanda ti Israel ken napanda idiay Egipto. Page 15
Kasano nga isagutannatayo met ti Apo kadagiti kasapulantayo? Ania dagiti mabalin nga isubadtayo kadagiti adu a bendisyon ti Dios kadatayo? 3. The wise men worshipped Jesus and as warned in a dream, went another way. The wise men were enlightened to do the right thing to protect Jesus. How do we know when we are advised to do what is right? How can we confront temptations of fame, wealth or popularity through illegal means and take another path to do what is right? Do you agree that this is easier said than done? Why or why not? 3. Dagiti mamasirib iti daya dinaydaywda ni Jesus ken pinakdaaran ti Dios ida babaen iti tagtagainep ket nagawidda ket sabalin a dalan ti nagnaanda. Dagiti mamasirib nalawagan ti panunotda ket inaramiddda ti naimbag tapno maprotektaran ti ubing. Kasano ti pannakaammotayo no adda mangibaga kadatayo nga agaramid ti nasayaat? Kasano ti pananglabantayo ti sulisog, teptasyon, kinabaknang, ken ti saan a naimbag a dalan ken dana ket maiturongtayo nga agaramid ti naimbag? Mamatika kadi nga nalaka nga isao ngem narigat nga aramiden? Apay ken apay saan? E. Discovering the Biblical Truth Ask: Why is repentance a continuing process of searching for the truth and living in righteousness? E. Panangdiskubre ti Adal Saludsodem: "Ti panagbabawi ket agtultuloy nga proceso tapno birukem ti kinapudno ken agbiagka a nalinteg. Mamatika kadi? Apay ken apay saan? F. Applying the Biblical Truth Tell the class to comment on the following statements: 1. The search for the child Jesus is seeking God. 2. The Magi made a wise decision. In our life, we choose to follow God and that is true wisdom. F. Pannagyaplikar ti Adal Ibaga iti klase nga agkomentarda kadagiti sumaganad nga balikas: 1. Ti panangsapul iti ubing nga Jesus ket isut' panangbirok iti Dios. 2. Dagiti mamasirib nagdesisyonda iti nasayaat, umno ken tumutop a desisyon. Iti biagtayo iti agdama, pinilitayo nga suroten ti Dios ket daytoy ti mataginayon nga adal ken sursuro. G. Closing Worship 1. Offering 2. Closing song: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3. Closing prayer: G. Pangrikep a Panagdayaw 1. Panagdaton 2. Pangrikep a kanta: "As with Gladness Those of Old" (Hymnal of a Faith Journey # 142) 3.Pangrikep a Kararag: Page 16


Ti Entero nga Lubong Nga Kasasaad ti Panag-komersyo ti Biotek/GMO nga mul-mula: 2013 Naisurat ni: Clive James, nangitakder ken Emeritus Chair, ISAAA Naisagut ken "Nobel Peace Laureate, Norman Borlaugh, ummuna nga nangitakder ti ISAAA, para iti sangagasut nga tawen ti nakaiyanakan na, 25 Marso 2014 Sangapulo nga kangatuan nga kapudnuan ngannganin Biotek/GM nga Mul-mula idi 2013 Ti Kapudnuan #1. 2013 iti pang 18 nga tawen ti narang-ay nga anaglako/komersyoo iti biotek nga mul- mula. Dagiti biotek nga mula ket ummuna nga nai komersyo idi 1996. Iti bilang ti ektarya iti biotek nga mul- mula ket ngumatu kada tawen nagrugi 1996 aginggana 2013, nga addaan iti 12 nga tawen nga doble iti panag- ngatu na, nga isumet panaka-kitaan na nga napigsa ti nakem ken pag-pati ti milyon nga mannalon. Nasiyaat nga maammuan nga agrugi idi 1996, ditoy lubong pareho kadagiti lugar nga agpadpadakkel ti ekonomiy na ken dagiti na ngato wennu industriyalisado nga lug-lugar. Maka paragsak nga maammuan nga agrugi idi ummuna nga panag mula idi 1996 ket haan nga maabak iti suma ti kaadu ti bilang ti ektarya nga 1.5 bilyon nga nagusat ken namulaan, nga 50 porsyento nga adadu ngem iti suma ti kadakkel ti daga ti Tsina wennu ti Estados Unidos. Ti Kapudnuan #2. Ti bilang ti ektarya ti biotech nga mul-mula ket ngimmatu ti sanga gasut nga porsyento aggrugi iti 1.7 milyon ektarya idi 1996 aginggana 175 milyon ektarya idi 2013. Maigapu detoy, biotek nga mul-mula iti pinaka napardas nga naiusar nga teknolohiya para iti mul-mula. Ditoy nalpas nga tawen, iti rason na, addu iti benepisyo nga naawat da. Idi 2013, ti blang ti ektarya nga namulaan ti biotek nga mul-mula ket ngimmato ti nganngani 5 milyon nga ektarya nga addaan ti 3 porsyento nga pag-addu kada tawen. Masapol nga maimarka iti mayat nga panag ngatu ti kitaen da kada tawen ken kanayon nga kasdyay ti kitaen da ti sumaruno nga tawen maigapu ti pinaka nangato (agrugi 90 porsyento agin gana 100 porsyento) nga panag-usar iti pinaka impotante nga biotek nga mul-mula ken bassit wennu awan ti ibati dan nga espasyo tapno padakkelen pay detoy. Ti Kapudnuan #3. Bilang iti lugar wennu il-ili nga aggusar iti biotek nga mul-mula ken addaan ti nabunton nga kababalin na. Ta kadagiti 27 nga il-ili ditoy lubong, nga nagmula iti biotek nga mul-mula idi 2013, 19 aggapu ti naririgat nga ili ken 8 met ti aggapu ti industriyalisado nga il-ili. Dagidiyay mula nga addaan agduduma nga kababalin na ket ma-okupa na iti 47.1 milyon ektarya wennu 27 porsyento na daytoy. Ti Kapudnuan #4. Iti maikadua nga nagsaruno nga tawen, di 2013, dagiti naririgat nga ili ket ad adu ti naimula da ngem kadagiti industriyalisado ng ail-ili. Nakita nga dagiti narigrigat ng ail-ili ket adadu ti naimula da, 54 porsyento (94 milyon nga ektarya) iti kaadduan ti biotek nga mul-mula ditoy lubong idi 2013 ngem kadagiti industriyalisado nga il-ili nga 46 porsyento (81 milyon ektarya) laeng. Nqpanagbaligi nga pang publiko ken pribado nga pagkakadua iti nai takder ti dagiti il-ili kaddua da pay iti Brazil, Bangladesh ken Indonesya. Ti Kapudnuan #5. Bilang ti Mannalon ti biotek nga mul-mula. Idi 2013 naisurat nga 18 milyon ti mannalon , ngimmato iti 0.7 milyon yon ti nagmula ti biotek nga mul-mula - nakasdaaw nga maamuan nga dagiti naririgat nga il-ili, dagiti mannalon ti nalaeng ti pegpeggad ken pasayaten ti apit maigapu ti nataraonan nga panag padakkeben (maibalud ti panagmula ti 1.5 bilyon ektarya nga daga ken pangsalakan ti kabakiran ken agduduma nga buiag). Idi 2013, naisurat nga 7.5 milyon nga babassit nga mannalon idyay Tsina ken 7.3 milyon idyay Indya, ti nagpili nga ag mula ti sobra pay ti 15 milyon ektarya iti Bt nga kapas maigapu ta dakkel wennu addu nga benepisyo nga maiyawat na daytoy. Idi 2013, nganngani 400,000 nga babassit nga mannalon idyay Pilipinas iti napaimbagan ditoy biotek nga mais. Ti Kapudnuan #6. Dagiti 5 nga kangatuan nga ili ditoy lubong nga nagmula ti biotek nga mul-mula - ummuna nga panagkabil da ti mais ng addaan pigsa na ti namaga nga daga ken utaw nga nabuntunan ti HT/IR (kababalin na nga pigsa tapno haan nga madadael gapu ti pestisidyo kontra ti ruot ken kontra
Sangapulo nga kangatuan nga kapudnuan ngannganin Biotek/GM nga Mul-mula idi 2013 peste nga insekto). Iti Estados Unidos pay laeng iti awan sarding na mangiturturong nga addaan 70.1 milyon ektarya, nga addaan ti 90 porsyento nga kausaran na ti amamin nga mul-mula. Masapol, nga iti ummuna nga nga biotek nga mais nga addaan pigsa ti namaga nga daga ket naimula iti 50,000 ektarya. Ti Brazil iti maika - dua, ken ti pang-lima nga tawen nan nga isu laing ti addaan ti makinarya na nga dumakkel, ken umadu ti bilang ti ektarya nga namulaan ti biotek na mul-mula - nga namarkaan nga mayat nga pag-adu na iti 3.7 milyon ektarya, aginggana 10 porsyento na agrugi idi 2012, nga makaabut iti 40.3 milyon nga ektarya. Ti Brazil ti nag mula iti ummuna nga nabuntonan ti HT/IR nga utaw nga ummuna nga naisurat nga addaan 2.2 milyon ektarya, ken iti inaramid da nga biotek nga legumbre nga adda pigsa na ti sakit (pag-kulot) ket mabalinen nga mailako. Ti Argentina ket isu paylaeng ti pang-tallo nga pwesto nga addaan 24.4 milyon ektarya. Ti Indya, nga sumukat ti Canada ti pang-uppat nga pwesto. Ti Kapudnuan #7. Kasasaad ti biotek nga mul-mula idyay Africa. Detoy nga continente ket awan ti sarding na nga agrang-ay, ti South Africa iti nakaala ti benepisyo aggapu ti biotek nga mul-mula ti nasurok ng sangapulo nga tawen nan. Ti Burkina Faso ken Sudan ket pareho nga ngimmato ti namulaan da ti biotek nga kapas, nga nakaaramid ti mayat nga marka nga 50 prosyento ken 300 porsyento kadakwada, idi 2013. Pitgo ng ail-ili (Cameroon, Ehipto, Ghana, Kenya, Malawi, Nigeria ken Uganda) ti nagpadas nga agmula, nga isu ti ummuna nga maaramid sakbay ti panag-lako wennu comersyo detoy. Masapol nga detoy proyekto ti WEMA ket makayawat ti ummuna nga biotek nga mais nga napigsa ti namaga nga daga idyay Africa.idi 2017. Ti kakurangan ti mayat nga sistema ti regulidad nga maikabatayan ti siensia ken epektibo base ti pateg/panawen, ket isu payleng ti kangrunaan nga rasson tapnu mausar detoy. Ti narebbeng, nainget ngem haan nga maka- pagrigat, nga regulasyon ti masapul, aglallalo ti babassit ken naririgat nga mannalon ti agduduma nga lugar/ili. Ti Kapudnuan #8. Ti kasasaad ti biotek nga mul-mula idyay Europa (EU). Lima ng ail-ili idyay Europa ket naisurat nga naka - mula ti 148,013 ektarya ti biotek Bt mais nangato ti 15 porsyento ag rugi idi 2012. Ti Espania ti nangiturong idyaay EU nga addaan 136,962 ektarya ti Bt mais, nangato ti 18 poryento agrugi 2012, naisurat nga 31 porsyento ng aka-usarn na idi 2013. Ti Kapudnuan #9. Dagiti benepisyo nga maiyawat ti biotek nga mul-mula. Agrugi idi 1996 agingana 2012, dagiti biotek nga mul-mula ket nakaa itted ti panaka-talgedan ti kaanen, taraonanan ken ti panagsabali ti panawen, babalin ti pag-addu ti naparuar nga mula nga adda pateg na nga US$116.9 bilyon, nga napa-iyawat ti may-mayat nga rawraw maigapu ti panaka isalakan na ti 497 milyon nga kilo ti mailimog ti pestisidyo, idi 2012 laeng naibaba iti nairuar nga CO2 iti 26.7 bilyon kilo kasla met inikkat ti 11.8 milyon nga kotse dagiti daldalan iti maysa nga tawen, naka-aywanan ti agduduma ngaa biag maigapu ta pannaka isalakan iti 123 milyon ektaryaa ti daga agrugi idi 1996 agingana 2012, ken naka tulong nga maibaba ti panagrigrigat ti >16.5 milyon nga babassit nga mannalon ken dagiti pamilya da nga adda pakadagupan na nga >65 milyon nga pinaka- naririgat nga tao ditoy lubong. Ti biotek nga mul-mula ket masapul ngem mabalen nga ikadwa wennu ikuyog ken isurot ti dadduma nga mayat nga pagtalon kasla iti pagsasaruno ti agsasabali nga mula ken pannakaturong ti panag-resistensya ti peste, ket masapul nga maaramid kasla dagiti haan nga biotek nga mul-mula. Ti Kapudnuan #10. Ti mabalin nga masapul ti kasangwanan. Ti naannad ken naimbag nga makatawen nga gunguna ti mabalin nga mauray ti dagiti nangaton nga pagruar (90 porsyento wennu adadu pay) ti kangrunaan nga biotek nga mul-mula ti dagiti natangkenan nga paglakuan ti dagiti naririgat ken industrialisado nga il-ili. Ti Bangladesh, Indonesia ken Panama ket nagpalubosen nga maimula ti biotek nga mul-mula idi 2013 ken addan da ti gakat nga ilako ditoy 2014. Ti ISAAA ket maysa nga organisasyon nga haan nga aggunguna, nga mangimatongan ti publiko ken pribado nga grupo. Amin nga ektarya nga namulaan ti biotek nga mul-mula nga naisuratan nga warnakan ti ISAAA ket naminsan laeng nga naabilang uray nu mano pay ti naikabil nga kababalin detoy mula. Ti ramit-ramit nga paka-ammuan ket maiyawat ti ISAAA. Detoy ababa nga kasuratan 46 "Ti Entero nga Lubong Nga Kasasaad ti Panag-komersyo ti Biotek/GMO nga mul-mula: 2013. Naisurat ni Clive James. Para iti dadduma pay nga paka-ammo, bisitaen ti: or contact ISAAA SEAsiaCenter at +63 49 536 7216, or email to info@isaaa.org.


FF INANCIAL SS ECTOR FF ORUM PAKA-AMMO MAIPANGGEP ITI DEPOSITO TI BANGKO Bangko laeng ti mabalin nga agawat ti deposito manipud iti publiko. No saan nga sigurado, mabalin a damagen dagiti ahensya nga nakasurat ditoy baba. Dagiti empleyado laeng ti bangko nga adda iti uneg ti opisina ti bangko ti kasao maipanggep iti deposito. Maduma-duma ti interes nga ibay-bayad dagiti bangko ken "terms & conditions" maipanggep ti deposito. Nasay-sayaat nga ag-deposito idiay bangko nga agbayad iti interes nga saan a nangato unay, no ikumpara iti interes nga ibaybayad dagiti sabali nga bangko. • No nangato unay ti interes, mabalin nga nangato met ti risgo na. • Dagiti napintas unay nga "offer" ket mabalin nga saan nga agpayso. • Agannad nga ag-deposito idiay bangko nga agbayad iti dakkel unay nga interes, wenno mangited ti nangingina nga regalo a kas iti kotse, libre nga biyahe, tapno makaala da iti deposito.
Idulin ken alwadan dagiti importante nga papeles ti deposito a kas iti passbook wenno "libreta de banco", kopya ti "deposit slip", ken sertipiko ti "time deposit" wenno "confirmation statements" (no ti transaksyon ket naaramid babaen iti "internet") iti natalged nga lugar. Dagiti deposito ket nakaseguro iti Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC) inggana P500,000.00 kada maysa nga depositor. Para kadagiti dadduma pay nga masapul nga maamoan, umawag wenno sumurat kadagitoy sumaganad: The Head Financial Consumer Affairs Group Supervision and Examination Sector, BANGKO SENTRAL NG PILIPINAS A. Mabini St., Malate, Manila 1004 E-mail: consumeraffairs@bsp.gov.ph • Tel.No.: 524-7011 local 2584 The Section Chief Depositors Assistance Bureau PHILIPPINE DEPOSIT INSURANCE CORPORATION PDIC Extension Office, 10th Floor, SSS Building, Ayala Ave. corner V.A. Rufino St., Makati City E-mail: dab@pdic.gov.ph • Tel. No.: 841-4630 to 31