"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA March 5, 2017 Umuna a Domingo iti Cuaresma: Panangpili iti Tudingtayo Daan a Tulag: Jeremias 1:4-10 Baro a Tulag: Mateo 16:21-23 Pannkailawlawag dagiti Teksto Ti libro ni Jeremias isut' maipapan iti maysa a propeta a siaammo la unay iti ayabna manipud iti Apo nga agbalin a propeta. Gapu ta kasta, inwaragawagna ti sao nga inted ti Dios kenkuana. Nangrugi a nagipadto ni Jeremias iti naud-udi a kagudua ti panagturay ni Ari Josias (640-609 BCE) a nagtuloy iti panagari ni Jehoiakim (609-598), Jehoiakin (598-597), ken Sedekias (597- 586). Daytoy ti nadidigra ken nadawel a panawen idi naipakaammon ti pannakadusa dagiti amin a nasion agraman ti Juda. Saritaen ti Jeremias 4-10 dagiti pasamak iti pannakaayab ni Jeremias. Kadagiti umuna a binatog, nalawag nga insawang ti Dios ti panggepna para ken Jeremias uray idi adda pay la iti uneg ti tian ti inana kas naipakita iti sinaona iti propeta: "Sakbay a binukelka, ammokan." Daytoy ti mangipasimudaag a nagbalin ni Jeremias a pili ti Dios. Gapu ngarud ta kasta impasin ken inkonsagrar ti Dios ni Jeremias, ket tinudinganna daytoy a mammadto, kayatna a sawen, "maysa a naayaban" nga agbalin a pannakangiwat ti Dios kadagiti nasion agraman ti Juda. Ngem nagpambar ni Jeremias. Kinunana a dina kabaelan ti agbalin a propeta gapu iti kinaubingna. Ngem saan a pinatgan ti Dios. Saan a ti kinaubing ti makalapped iti maysa a tao no ayaban ti Dios. Ited ti Dios dagiti kasapulan ken ti kabaelan kadagiti maibaon. Gapuna a ti "Dika agbuteng, addaak kenka," kuna ti Apo ket kari ti Dios iti agtultuloy a kaadana a mangpunas iti buteng ken danag ti propeta. Saan nga inkari ti Dios ken Jeremias a saan a di mairurumen wenno mabalud wenno di maan-ano. Umanayen ti agtultuloy a kaadda ti Dios a mangpabileg ken mangpatured iti propeta nga agtuloy iti nakaayabanna aniaman dagiti pasamak nga agur-uray kenkuana iti masanguanan. Kamaudiananna, inted ti Dios dagiti uppat a pares a balikas a mangibaga iti trabahuen ni Jeremias. Ti umuna a pares kunana, "agparut" ken "agrakrak," "agdadael" ken "agparmek." Negatibo dagitoy a balikas a mangipakita iti kinapudno a ni Jeremias propeta ti pannusa. Ipakaammo ni Jeremias ti nalidem ken nakabutbuteng a padto ti panangukom a mangpasardeng kadagiti agturay a napno dagiti dagiti panagturayda kadagiti panangirurumen ken kaawan hustisia. Positibo ti maudi pares, "agbangon" ken "agmula". Nalawag nga ipasimudaagna a maysa met a propeta ti panagtarimaan ni Jeremias. Manipud kadagiti narebba ken nadadael, tumpuar ti maysa a naan-anay a baro a komunidad ti maysa a napabaro ken nadalusan ken napakawan a tattao ti Dios. Kanayon a nagkadua a paset ti mensahe ni Jeremias. Pannakaukom ken pannakaispal, pannakadusa ken namnama, pannakadadael ken pannakapabaro/pannakaisubli. Daytoy a wagas ti kanayon a masurot tunggal iwaragawag ti sao ti Dios. Ti Ebanghelio kas insurat ni Mateo, ti kangrunaan a panggepna ket isu ti panangipaneknekna a ni Cristo ti Mesias-da kas naipadto iti Daan a Tulag. Ni Mateo a ti kaipapanan ti naganna ket "Sagut ti Apo," maysa nga agsingsingir iti buis a nangpanaw iti daytoy a trabahona tapno surotenna ni Jesus. Idiay Marcos ken Lucas, naawagan iti sabali pay a naganna, Levi. Iti teksto iti Mateo 16:21-23, saritaenna ti panangipadto ni Jesus iti umay a panagsagaba ken ipapatayna iti ima dagiti panglakayen ti Jerusalem, kangatuan a padi ken mangisursuro iti linteg. Isagsaganaan ni Jesus dagiti adalanna para kadagiti umay a pagteng/pasamak iti biagna. Tinubngar ni Pedro ni Jesus gapu kadagiti sinaona, gapuna a pinagungtan met ni Jesus ni Pedro 1
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA ket inawaganna pay daytoy iti "Satanas" gapu ta laplapdanna ti pagayatan daydiay nangibaon kenkuana ken gapu ta awan ti Dios iti panunotna no di dagiti banag a natawan. Ited dagiti tekstotayo ti panunot a ti panagtungpal iti naituding a maipaay kadatayo ket mangrugi iti panagtulnog, ti siayat a panangaramid kadagiti trabaho a nangikeddeng ti pagnguduan ti kalat ti daliasattayo. Adda met la ketdi dagiti kanito/tiempo nga uray dagiti napudno a kaduatayo ket dida maupuotan ti mangitakder ken agsao para kadagiti banag ditoy lubong, dagiti tagipatgen ken wagas daytoy a panawen, dagiti kadawyan a pagduyosan toy lubong para iti namaterialan a balligi, pagsaadan, sanikua ken ti panangliklik iti sakripiso ken panangbaybay-a kadagiti nangnangruna iti pannakaayab nga adalan - propeta. Ditoy a tubngarennatayo ni Jesus gapu iti pannakatnagtayo kadagiti "sinasatanas" a banag saan ket a para kadagiti banag ti Dios. Gapuna a kasapulantayo ti kanayon a maidalan a sipapanunot iti kari a naited kadagidiay inayaban ti Dios a maipaay iti agtultuloy ti makapabileg a kaaddana kas akseptarentayo ti napili a naituding kadatayo. TARABAY PARA KADGITI MANGISURO Iti iseserrekna iti Jerusalem bimmaddeken ni Jesus iti pungto ti panangtungpalna iti naituding kenkuana. Iti panangtaliaw iti napalabas tunggal addangna ket naigagara nga aramid ti wayawayana a simmungbat kadagiti karit a naibato iti dalanna. Ngem daytoy met ti kanito a naamirisna a naiturong iti daytoy a dalan klas mayalubog iti panggep nga insagana ti Dios a maipaay kenkuana manipud pay idi punganay. Immuna nga inkasaba ni jesus ti asidegen a pannakaipasdek ti panagturay ti Dios ditoy daga, pannakaagas dagiti masakit, pannakapapanaw dagiti demonio, pannakaliwliwa dagiti agladladingit ken pannakakarit dagiti agturay. Naud-udi a nagsao maipapan iti yaadanin ti panagsagaba ken ipapatayna. Saanen a makapagsanud gapu ta dayta ti naituding kenkuana. Saan a maitunos iti wagas ti Dios iti panangpanunot a kasla maysa nga actor ni Jesus a nangsurat laeng iti adda a naisurat iti istoria nga impaima kenkuana ti nakuspag a Dios. Itrabaho ti Dios ti planona a saan a masalungasing ti natawan a wayawaya no di ket paspasayaatenna daytoy. Ti isusuko iti pagayatan ti Dios ("saan a ti pagayatakno di ket ti pagayatam ti matungpal") saan a naipapilit ken Jesus no di ket timmaud manipud iti sikakararag a pannakibalubalna iti Dios. Ti kararagna "ilisinak iti dayutoy a kopa" ket maysa a nakayebkasan ti wayawaya a di agtulnog wenno agtungpal iti pagayatan ti Dios. Iti kamaudianan, insukona a naan-anay ti bagina iti Dios. Ti tuding isu ti panagsabet ti personal a wayawaya ken ti nakaayaban a trabaho (vacation calling) daytoy ti dalan ti natungpal a natawan a panagbiag iti aywan ti Dios. Naturposen ni Jesus a naan- anay ti daliasatna ket aw-awisenna ti tunggal maysa kadatayo a sumurot kenkuana. Naaramid dagiti tattao ken amin a parsua para iti wayawaya. Daytoy ti desinio ti Dios para iti sangaparsuaan. Imbaon ti Dios ni Jesus a mangipakita kadatayo ti dalan ti wayawaya nga agturong iti kamaudianan a panggepna para kadatayo. Trabaho ti Dios ti mangpadas iti wayawayatayo tapno aramatentayo daytoy a maibasar iti panggep ti Dios, ket ngarud malapdan ti pannakatungpaltayo iti nakaitudingantayo. Ti saantay a pannakatungpal iti pudno a naituding kadatayo ket mailadawan iti pannakaipuruak iti impierno. Iti sabali a bangir, pilientayo ti tudingtayo; iti sabali pay, agtulnogtayo iti daytoy. Ngem ti panangawat iti tuding saan a basta maileppas wenno maaramid iti rugrugi pay la ti pupuot wenno panunot ti maysa a tao. Kas ken Jesus mangrugi ti pannakabigbig iti nakayanakan a wayawaya ken ti pannakaammo iti naasi a pagayatan ti Dios para iti biagtayo. Ti baniagatayo iti biag ken iti pammati agrang-ay babaen kadagiti desisiontayo a no sadino nga agkadua ti wayawaya ken panangisuko iti biag iti Dios. 2
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA I. PANGGEP Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Mailadawanda ti kaipapanan ti panagtulnog 2. Mapagbalinda ni Jesus a kas modelo ti panagtulnog idi inbaon ti Dios. 3. Makaisuratda iti nagduduma a wagas no kasano ti panangsurot ken Jesus. 4. Maiparangarangda ti panangbigbig ken panagyaman iti pannakaayab kadakauda ti Dios. II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Ni Jesus nagtulnog iti pagayatan ti Amana nga matay isuna iti krus ken agungar manipud patay tapno agbalin nga mangisalakan. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV), pagsurat ken pagsuratan a kwaderno. III. PROSESO TI PANAGADAL A. Panglukat a Panagdayaw 1. Panangpasangbay: Nabara a kablaawan dagiti ubbing kas sumrekda iti panagadal. katongtong isuda no kasano ti naglabas nga lawas iti panagbiagda. 2. Panglukat a kararag: Apo Dios, agyamankami iti pananggupgupmo manen kadakami iti kapilya kas agdayaw ken agadalkami manen iti panagtulnog iti pagayatam. Tulongannakami nga mangilukat kadagiti puso ken panunotmi tapno maawatanmi dagiti pagayatam ken mangngegmo ti awismo iti panagtulnog. Bendisyonam ti tunggal maysa kadakami ken dagiti awan ita nga gundaway. Dawatenmi amen dagitoy iti nakaskasdaaw a nagan ni Jesus. Amen. 3. Kankanta: "This is the Day" "I've Got the Joy (Down in My Heart)" I've got the joy, joy, joy, joy down in my heart (Where?) Down in my heart! (Where?) Down in my heart! I've got the joy, joy, joy, joy down in my heart; down in my heart to stay. And I'm so happy, so very happy; I've got the love of Jesus in my heart And I'm so happy So very happy; I've got the love of Jesus in my heart. "Jesus Went About Doing Good" Jesus went about doing good, the Bible tells us so He healed the sick and healed the blind, to little children he was kind He gave some hungry people food, He said to all, "Be kind and good." Jesus went about doing good, the Bible tells us so. B. Panagsagana Saludsoden kadagiti ubbing dagitoy sumaganad: 1. Anya ti panagtulnog? 2. Sidadaan kayo kadi nga agtulnog kadagiti nagannak kadakayo, maestra, lolo/lola, ken gagayyemyo? 3
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA 3. Anya dagiti banbanag nga dawdawatenda kadakayo? 4. Apay nga agtulonogkayo? Anya ti mariknayo no nagtulnogkayo? 5. Sidadaankayo kadi nga agtulnog iti Dios? 6. Anya dagiti banbanag nga ammoyo ken pampanunotenyo nga dawdawaten ti Dios kadakayo? 7. Apay nga agtulonogkayo? Anya ti mariknayo no nagtulnogkayo? C. Panagadal Istoryaen daytoy nga pasamak iti biag ni Jesus "Panagtulnog iti Pagayatan ti Dios" Ni Jesus napan kadagiti barbaryo nga nangaramid iti nasayaat. Inagasanna dagiti masakit, ken dagiti agkakapuy ken dagiti bulsek. Pinakanna dagiti mabisin a tattao. Pinagungarna pay dagiti dadduma a natay. Sinuroanna ida no kasano nga ay-ayaten ken ay-aywanan ti Dios isuda. Idi kaduana dagiti adalanna, dagiti nadekket a gagayyemna, inbagan nga mapan isuna idiay Jerusalem nga isu't ayan dagiti kabusorna nga mangplanplano nga mangtiliw ken mangpapatay kenkuana. Idi nangngeg daytoy ni Pedro, gapu iti butengna nga adda mapasamak a saan a nasayaat ken Jesus, ket kinuna, Saan, Apo, saanka nga apan idiay ta sigurado nga dangrandaka. Ditoyka laengen. Natalgedka ditoy. Ngem ni Jesus kimmita kenni Pedro ket kinunana, Saannak nga lapdan nga mangaramid iti trabahok isu nga nangibaonan ti Amak nga aramiden. Agtulnogak iti pagayatanna. Masapul nga mapanak idiay Jerusalem. Napan ngarud ni Jesus a kaduana dagiti gagayyemna. D. Panangpauneg ti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Damagem dagitoy: 1. Kasano nga nagtulnog ni Jesus iti pagayatan ti Dios? 2. Anya dagiti inaramid ni Jesus idi napan kadagiti barbaryo? 3. Apay nga kasapulan nga mapan ni Jesus idiay Jerusalem? 4. Apay nga pinadas ni Pedro nga lapdan ni Jesus a mapan idiay Jerusalem? E. Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia Iti Biblia, adda ubing nga agnagan iti Jeremias nga inayaban ti Dios tapno agbalin nga Propeta - mesahero ti Dios. Saan nga kayat ni Jeremias idi damo. Saanna a kayat ti agtulnog iti Dios. Mabuteng isuna agsipud ta ubing pay isuna ken mabuteng nga mangsango kadagiti tattao. Anya ti ibagak kadagiti tattao? Ngem kuna ti Dios kenkuana, Saanka nga agbuteng ta addaak nga mangsaluad kenka. Anya ti inbaga ti Dios? Ipabasa ti Keremias 1:8 kas laglagipen a bersikulo. Gapu iti kari ti Dios, timmured ni Jeremieas. Ni Jeremias nagtulnog iti Dios ket intedna ti mensahe ti Dios kadagiti tattao. Ni Jesus nagtulnog iti Dios ket nagaramid kadagiti nasayaat ken nakaskasdaaw nga aramid kas inagasanna dagiti masakit, pinakanna dagiti mabisin ken inadalanna dagiti tattao maipapan iti Dios. Surotem kadi ni Jesus? F. Pangiyaplikar kadagiti Naadal Idalan dagiti ubbing nga isurotda idi kwadernoda dagiti wags nga mabalin nga surotenda ni Jesus. G. Panagyaman: Pangserra a Panagdayaw 4
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA Idalan dagiti ubbing nga basaenda dagiti insuratda nga wagas a mabalin a surotenda ni Jesus. Maysa daytoy a wagas ti panangipaay iti panagyaman iti Dios. Ipasa ti "offering plate" kas makankanta ti kanta a pagyaman. Pangserra a kararag: Apomi a Dios, agyamankami iti awagmi kadakami ken iti panamagbalinmo kadakami nga annakmo. Tulongannakami nga agtalek ken agtulnog kenka iti kankanayon. Suroannakami nga sumurot ken Jesus ken agbalin a kas kenkuana. Agyamankami iti panangusarmo kadakami iti aramidmo nga mangsalluad iti dadduma. iti nagan ni Jesus. Amen. Laglagipen a bersikulo: Mateo 26:39 Kanta: I WIll Follow Him (manipud iti pelikula nga Sister Act) Marso 12, 2017 Maikadua a Domingo iti Cuaresma: Adipen a Mesias Daan a Tulag: Isaias 53:4-6 Baro a Tulag: Marcos 10:42-45 Pannakailawlawag dagiti Teksto Ti Isaias ti libro a mangiparang iti rukod ti panangukom ken panangisalakan ti Dios. Ti Dios "ti Nasantuan a Dios ti Israel" ti mangdusa kadagiti rebelde a tattao (1:2) ngem isu met laeng ti mangisalakan kadakuada. Bulag ken tuleng unay ti nasion nga Israel kadagiti bilin ti Dios nangruna kadagiti pakaseknan iti hustisia iti kagimongan ken kadagiti pagrebbengan iti kaarruba. Gapu amin kadagitoy, napadasanda ti nakas-ang a panangukom ti Dios. Kaskasdi, kinaasian ti Dios dagiti tattaona ket inalawna ida manipud kadagiti napolitikaan ken naespirituan a pannakairurumen. Ti panakaisublida ket kas maysa a baro nga exodus kas subboten ken alawenna ida. Addanto talna ken talged iti daytoy nga aldaw inton bumaba ti maysa nga ari manipud iti linia ni David nga agturayto a sililinteg, saanton nga irurumen dagiti agturay dagiti tattao ti Dios ket agbalinto ti Jerusalem a "Siudad ti Apo" (32:1-2; 60:14). Ken ni Isaias ken dagiti dadduma a propeta, ti kapia isu daytoy: inton maited ti hustisia kadagiti napanglaw ken mairurumen ket madusa ken madadael dagiti nadangkes (1:10-17). Paset/nayon ti maikadua a libro ti Isaias (Second Isaiah) ti Kapitulo 53, "Ti Libro ti Liwliwa" a pakaammuantayo maipapan kadagiti panagsagaba ken rag-o ti nalinteg nag adipen ti Apo. Ibaga ti bersikulo 4-6 maipapan iti nalinteg nga adipen ti Dios isu a nagsagaba gapu iti basol ken sakit dagiti nagserbianna a tattao. Mabasatayo ditoy nga idinto a dagiti tattao koma, ti ketdi nalinteg nga adipen ti Dios ti nangipakita a nakipagrikna kadagiti tattao iti panagsagabada ket mabalinna nga aramiden ti amin para kadakuada. Ti bersikulo 4 nga inadaw ni Mateo iti Mateo 8:17, kayatna a sawen dagiti sakit a pinataud ti sibabasol a panagbiag. Kaaduan kadagiti tattao ti namati a dinusa ti Dios ti tao gapu met la iti bukodna a basol. Binaliwan ti propeta daytoy a pammati dagiti tattao. Ti nalinteg a tao ti Dios inawitna amin dagiti nasaem a bunga ti kinamanagbasol dagiti tao tapno madalusanda kadagita a basol ket pakawanen ken isubli ida ti Dios. Wen, umay met ti panagsagaba a rebbeng koma a lak-amen ken ibturan dagiti sabali a tattao. Makitatayo ditoy ti kaipapanan/anag ti agbalin a pudno a Mesias nga imbaon ti Apo. Ti Mesias ti mangispal saan a babaen ti panangaramatna iti bileg ken pannakabalin ngem iti sibubulos nga espiritu, kabaelan ken ayat nga agsagaba para kadagiti tattaona. Ti pudno a Mesias, maysa a mangispal kadagiti tattaona kas maysa nga agsagsagaba nga adipen, saan ket a kas managparmek, mannakabalin 5
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA ken nadangkok nga agturay. Ti teksto iti Marcos 10:42-45 sawenna no kasano a binaliktad ni Jesus dagiti tagipatgen (values) daytoy a lubong. Gapuna nga ibagbaga ni Jesus kadagiti adalanna a ti panagbalin a disipulo, kasapulan a maaddaan iti kababalin a napakumbaba ken siayat nga agserbi. Ti bersikulo 45 ti kangrunaan ta ditoy nga inyam-ammo ni Jesus ti bagina a kas maysa nga agsagsagaba nga adipen iti lubong - immay nga agserbi saan ket a paserbian. Maysa nga adipen a siayat nga agsagaba ken matay para iti pannakasubbot ti lubong a kas iti inlawlawag ni Isaias iti librona. Irepresentar daytoy ti radikal a pannakabaliktad dagiti , agdama a sistema (wagas) iti daan a Greco-Roman civilization a ti panagtarigagay iti bileg, kinabaknang, secular a pannakaammo, gundaway/prebilihiyo a para kadagiti nangatot' saadna, nabaknang ken nangangato iti adalna (elitista) ti agbalin a kangrunaan a tagipatgen, itandudo ken ilaban uray isut' pakatayan. Daytoy met ti gapuna no apay nga adda rikna ti panagamak ken panagduadua dagiti makangngeg kadagiti panursurona, panursuro a pudno a mangbaliktad kadagiti tagipatgen ti lubong. Agbibiag ni Jesus a mismo iti daytoy a panursuro, naan-anay a kinapakumbaba ken nadalus a panagserbi kadagiti kababassitan, dagiti maudi ken dagiti napukaw. Panggep dagitoy a bersikulo ti manglawag ken mangbalbaliw kadagiti bukodtayo a panirigan iti biag ken dagiti tagipatgentayo iti biag, no namnamaentayo ti agbalin nga adalanna ni Jesus. Tarabay Para Kadagiti Agisuro Nakairuamantayon nga aw-awagan nga Ari ni Jesus kadagiti ritual ken kararagtayo. Ipaay dagiti himno ken kararagtayo dagiti agkakangato a titulo. Laglagipentayo a naminsan laeng a naawagan iti Ari idi pinarparigat dagiti Romano ngem saan a tapno pudno a dayawenda ngem pananglaisda Kenkuana. Kabayatan ti ministeriona, inawagan dagiti adalanna iti rabii wenno maestro. Ti gapuna, inawatda ni Jesus kas maysa a mangisuro kadakuada iti dalan saan ket a mangituray kadakuada. Kalpasan ti pannagungar rinugianen dagiti adalan nga inawagan ni Jesus iti Apo, ti titulo ti Dios iti Biblia dagiti Hebrew (Daan a Tulag), ken kas met la iti titulo ti Emperador a Romano. Ury iti dayta a tiempo ti balikas nga "Apo" ken "Ari" awan ti nagpadaanda. Ti titulo nga Apo a naipaay ken Jesus ipasimudaagna ti kinapudno ken panagtulnogda ken Jesus laeng, saan nga iti uray ania a dios uray pay iti Emperador. Idi panawen a nairaman ti Iglesia iti Roman Empire, isut' pannakaited ti nagan/titulo/saad a prinsipe kadagiti obispo. Ditoyen a tiempo a nairugi ti panangiladawan ti Iglesia ken Jesus kas kadagiti ari ken ken agturay ti Emperio. Pudno met ketdi a tinulad ti Iglesia ti Israel idi nagbalinen ti Israel a pagarian nga awan ti nakaidumaanna kadagiti dadduma a pagarian iti aglawlawna. Laglagipentayo a Cristiano ita a tiempo a kinaykayat ni Jesus ti maibilang nga adipen: adipen ti Dios nga imbaon ti Dios nga agserbi kadagiti tao nga agbibiag a kasla pagpigadan ti kagimongan. I. PANGGEP Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Maammoanda ti kaipapanan ti agsagsagaba a Messias. 2. Mailadawanda ti panggep ti iyuumay wenno idadateng ni Jesus. 3. Mailadawanda no apay nga ni Jesus ket immay nga agserbi kadagiti agsagsagaba. 4. Makailanadda kadagiti nagduduma a wagas ti panagserbi, kangrunaanna kadagiti agsagsagsaba. II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Ni Jesus a nagbalin nga agsagsagaba a Messias. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV), ladawan ni Jesus nga bugbugoanna dagiti saka dagiti adalanna, 6
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA dakkel a twalya, basin, pail of water, dipper, popsicle sticks, glue, assorted construction paper/bond paper or newsprint, pencils, scissors. III. PROSESO TI PANAGADAL A. PANGLUKAT A PAGDAYAW 1. Panangpasangbay: Sarabuen ken kablawaan dagiti ubbing ken ammoaen no kumusta isuda. 2. Kantaen dagitoy nga kankanta: "Alleluia, Praise Ye the Lord" Allelu, allelu, allelu, alleluia, praise ye the Lord! (2x) Praise ye the Lord, alleluia! (3x) Praise ye the Lord! "It's A Great Thing to Praise the Lord" It's a great thing to praise the Lord (3x) Walking in the light of God Walk, walk, walk, walk in the light (3x) Walking in the light of God! (Repeat the song using "serve" instead of praise.) "Make Me a Servant" Make me a servant, humble and meek Lord, let me lift up those who are weak And may the prayer of my heart always be Make me a servant, make me a servant, make me a servant today 3. Panglukat a kararag: Bendito ken managayat a Dios, agyamankami iti daytoy nga aldaw. Agyamankami kadagiti pamilyami, kadagiti gagayyem, dagiti mangisursuro kadakami, ken gapu iti panangitundam kadakami iti daytoy a panagadal iti aldaw ti Dominggo. Tulongannakami kadi O Dios nga agdengngeg ken agadal manen maipapan kenka, kangrunaanna kas agsagsagaba nga Mangisalakan. Suroannakami nga agbalin a kas kenka. Dagitoy ti kararagmi iti naindaklan a nagan ni Jesus. Amen. B. Panagsagana Kantaen: Tell Me the Stories of Jesus" Tell me the stories of Jesus I love to hear Things I would like him to tell me if he were here Scenes by the wayside, tales of the sea Stories of Jesus tell them to me. C. Panagadal Saritaen daytoy nga istorya: "Ni Jesus inparangna no kasano ti Agserbi" Ni Jesus insurona kadagiti adalanna ti pudno a kaipapanan ti panagserbi. Kayat ni Jesus nga ipakita no kasano nga ay-ayatenna dagiti adalanna, nga isu met laeng dagiti gagayyemna. Tapno maipakitana daytoy, nangaramid isuna iti ehemplo wenno pagtuladan. Naummongda iti ngato ti 7
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA balay. Inikkat ni Jesus ti kagayna. Nangala iti danum a naikabil iti palanggana ket twalya nga naigalut iti siketna. Nagparintumeng ket rinugianna nga binuggoan dagiti saka dagiti gagayyemna ken pinunasanna babaen iti twalya. Inaramidna daytoy tapno suroanna isuda nga agserbi iti tunggal maysa iti kanunomaoan nga wagas; iti panangbuggo iti saka. Kas adalanna, kayat ni Jesus nga agserbida nga sitatallugod ken nanumo, kangrunaanna dagiti agkasapulan. "Ta ti anak ti tao ket immay saan a paserbian, no di ekt immay nga agserbi." Uray ni Jesus ket ingunguten nga anak ti Dios, immay isuna nga agserbi kadagiti tattao ti Dios, kangrunaan kadagiti agsagsagaba nga tattao. Nagserbi ni Jesus kadakuada ken nakipagsagaba kadakuada tapno iti kasta ket mariknada ti panagayat ti Dios. Ti anak ti Dios ket nakipagsagaba kadagiti tattao nga agsagsagaba, isunga ni Jesus ket mabigbigbig nga agsagsagaba nga Messias wenno mangisalakan. D. Panangpauneg iti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Saludsoden dagitoy (bay-an pay dagiti ubbing nga sumungbat sakbay nga mangibaga iti sungbat): 1. Apay nga binuggoan ni Jesus dagiti saka dagiti adalanna? (Tapno masursuroda ti agserbi iti maysa ken maysa) 2. Kasano pay nga nagserbi ni Jesus kadagiti tattao, kangrunaanna dagiti agsagsagaba? (babaen iti panangagas kadagiti masakit, panangpakan kadagiti mabisin, panangisuro iti naimbag a damag kadagiti napanglaw) 3. Kasano nga agserbitayo iti dadduma? E. Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia Damagen kadagiti ubbing (bay-an dagiti ubbing nga sumungbat sakbay nga mangited iti sungbat): 1. Anya ti kayatna a saoen ti agsagsagab a Messias? (ti napili (messias) nakipagsagaba kadagiti tattao nga nagserbianna) 2. Apay nga ni Jesus nakipagtaeng kadagiti tattao? (ti anak ti tao immay saan a paserbian, ngem immay nga agserbi) 3. Sino ti nagserbian ni Jesus? (dagiti masakit, dagiti mabisin, dagiti napanglaw - dagiti tattao nga agsagsagaba.) 4. Apay nga nagserbian ni Jesus dagidiay agsagsagaba? (Tapno maamoanna no kasano nga ay-ayaten isuda ti Dios) 5. Agserbitayo kadi met kadagiti dadduma? F. Pangiyaplikar kadagiti Naadal babaen iti kinapudno a nagtaud iti Biblia 1. Idalan dagiti ubbing nga mangisurat kadagiti wagas nga mabalinda nga agserbi kadagiti dadduma, kangrunaanna dagiti agsagsagaba. 2. Isuro ken idalan dagiti ubbing nga buggoanda dagiti saka dagiti dadduma. Ti umuna nga ubing nga binuggoan ti mangisursuro ket buggoanna met ti saka ti kaabayna, ket kalpasanna, buggoanna met ti kaabayna, inggana a malpas amin nga mabuggoan ti saka ti tunggal maysa. Art Activity: Idalan dagiti ubbing nga mangisurat kadagiti kannigid wenno kannawan nga imada iti colored construction paper babaen iti panangpasurotda ti imada iti papel. kartibin ti napasurotan nga imada. Ket suratan daytoy iti kastoy; "Naragsak nga agserbi iti dadduma". Ipigket daytoy iti kayo (popsicle stick). G. Pangserra a Pagdayaw 1. Suroan dagiti ubbing nga mangikabesa daytoy a bersikulo: "Ti Anak ti tao immay a saan a paserbian, ngem immay nga agserbi" (Markus 10:45a) 8
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA 2. Tunggal ubbing, basaenna ti insuratna no kasano nga makapgserbitayo iti dadduma kas maal- ala ti pagyaman. 3. Kantaen ti "Make Me a Servant" 4. Pangserra Kararag: Tulongannakami O Dios, tapno agtulnog, nanumo ken naragsak nga agserbi a kas kena. Idalannakami a kadagiti agsagsagaba.Suroannakami nga agbalin a kas kenka. Iti nagan ni Jesus. Amen. iti panagserbi iti dadduma, kangrunaanna kankanyon March 19, 2017 Maikatlo a Domingo ti Cuaresma: Kinapudno iti Dios Daan a Tulag: Ruth 16-17 Baro a Tulag: Lucas 7:1-10 Pannakailawlawag dagiti Teksto Ipaganetget ti libro ni Ruth ti kinapateg ti napudno nga ayat iti natawan a panagkakadua kadagiti tattao ti Dios. Ipampamaysa ti nagsurat ti di agbalbaliw ken sibubulos a panagayat ni Ruth ken ni Naomi ken ti kinamanangaasi ni Boas kadagitoy dua a balo. Saritaen ti teksto ti naan-anay a panagayat ken kinapudno ni Ruth uray pagaw-awiden ni Naomi daytoy idiay ilina a Moab. Makapasiddaaw ta ti mangiparparang a silalawag iti ayat ti Dios ket maysa a Moabita, maysa a saan a Judio, saan nga Israelita. Nupay kasta, ti naan-anay a panagayatna iti maysa a pamilia nga Israelita a nakaikamanganna ken ti kinapudnona iti katuganganna a balo isut' nagbalin a markana tapno agbalin a kasla pudno nga anak a babai ti Israel ket maikari a kameng ti puli ni David. Iparangarang daytoy ti kinapudno a ti pannakairaman iti yuumay ti panagturay ti Dios, madesider saan nga iti dara ken pannakayanak no ti iti pannakaitunos ti biag ti maysa a tao iti pagayatan ti Dios babaen ti "panagtulnog nga agtaud iti pammati" (Romans 1:5). Daytoy a kita ti kinapudno ket maysa met a kababalin a dawaten kadagiti mayat a sumurot ken Apo Jesus, kas maymaysa a surotenda ket tungpalenda a kanayon dagiti panursurona. Iparang ti Ebanghelio kas insurat ni Lucas dagiti aramid ken panursuro ni Jesus a napateg unay iti pannakaawat iti ti pannakaisalakan. Naan-anay pannakayanak ni Cristo agingga iti yuulina. Nasayaat ti pannakaurnosna ket maibagay nga agpada kadagiti Judio ken Hentil. Naisurat a mangpabileg kadagiti namati ket sungbatanna dagiti atake dagiti saan a namati. Kayat ni Lucas nga ipakita a ti lugar dagiti Cristiano a Hentil iti pagturayan ti Dios ket maibasar kadagiti panursuro ni Jesus. Inanamongan ni Lucas ti pannakaikasaba ti Ebanghelio iti amin a lubong. iti wagas ti saklawenna manipud Istoriaen met ti Lucas 7:1-10 maipapan iti pammati ti maysa a kapitan a nakaagasan ti masakit unay nga adipenna. Gapu ta mabain ken sipapakumbaba a pinanunotna a saan a maikari a makirupan-rupa ken Jesus gapu iti kinamanagbasolna, imbaonna lattan dagiti dadduma nga adipenna a mangibaga a ngannganin matay ti napateg nga adipenna gapu iti nakaro a sakit ngem maimbagan no isut' sawen ni Jesus. Daytoy a kita ti pammati ken ti di magaraw a panagtalek iti bilegna a mangagas ti namagsiddaaw ken Jesus ket inagasanna ti masakit nga adipenna. Dagitoy a paset ti istoria iti Biblia itedda kadatayo dagiti taldiap no kasano a sumungbat ti Dios kadagiti di agbaliw a panagtalek ken kinapudno uray pay kadagiti maibilang a makaupay a 9
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA pasamak iti aglawlawtayo. Ited koma dagitoy nga istoria iti Biblia ti ad adu pay a pammatibker iti inaldaw a nakristianuan nga aramidtayo. Agbalintay koma a napudno iti Dios babaen ti panangyeg ken pannangipakita iti naayat a pannakikaduatayo iti Dios babaen ti panagbiag ken pannakilangentayo iti maysa ken maysa. Tarabay Para Kadagiti Mangisuro Pinasingkedan ni Jesus ti Biblia dagiti Hebrew (Old Testament) maipapan iti kadaklan a bilin: "Ayatem ti Apo a Diosmo iti amin a pusom ken iti amin a kararwam ken iti amin a kabaelam" (Deut. 6:5). Ti balikas a linteg ket Torah iti Hebrew, a ti kangrunaan a kaipapananna ket "Panursuro." Iti daytoy a pannakaawat, ti panagayat iti Dios ad-adda a maysa a panursuro saan a maysa a linteg gapu ta iti praktika, saan a maibilin ti ayat no di ketdi masursuro. Ngem dina met la ketdi a punasen ti kinapudno a ti pudno ken agnanayon a basaran ti kinapudno (loyalty) ket ayat. Nalawag iti daytoy a panunot a mabalin a gatangen wenno maipapilit ti kinapudno (loyalty). Ngem saan a tarigagayan ti Dios ti loyalty nagatang man wenno naipapilit gapu ta ti loyalty a maikari a kas daton iti Dios ket saan a namantsaan iti kabukbukodan nga interes wenno pagimbagan. Ti pudno a kinapudno a maipaay iti Dios ket nangatngato ngem amin a kita ti loyalty a mabalin manipularen ti tao. Masapul ngarud nga umasideg dagiti namati iti Dios nga awanan panggep a mangpasukib iti Dios para kadagiti pabor, ngem umasidegtay kenkuana nga awan condition ken iti amin a kinapanglaw ken kaawan gawgaway. Saanna met a kayat a sawen a saantayo nga agdawat wenno agkararag iti Dios kadagiti tiempo a kasapulantayo ti tulongna. Kasupadi dayta ti kararag nga insuro ni Jesus kadagiti adalanna. Iduronnatayo a mangipan iti Dios dagiti pakaseknantayo iti biag: taraon a mangsustento iti biag, pannakailisi iti dakes ken pannakailisi ti dakes ken sulisog. Ngem insuro ni Jesus kadatayo a saan a maibasar dagiti kararagtayo iti no ania/sinotayo, ken no ania dagiti adda kadatayo tapno may- ayotayo ti Dios nga ad-adda a maikaritayo ngem dagiti dadduma/padatayo a tattao. No dagidiay ti pagtalkantayo saan a pudno nga ayat para iti Dios. Saan met ketdi a dinatay denggen ti Dios gapu ta saan a nadalus ti panggeptayo. Ngem ditay mabalin a pagtalinaeden ti pudno (genuine) a relasiontayo iti Dios gapu ta ti kinapudnotayo ket naibangon iti naruka a daga nga aglukay/agibbat inton umay ti bagio wenno gingined ti biag. Ti banagna, yadayotayo ti biagtayo iti Dios saan ket a ti Dios ti umadayo kadatayo. Saan a kas kadatayo ti Dios a masaktan no agkurang ti rukod ti kinapudnotayo kenkuana. Ti panagtalek iti kaasi ken mammakawan nga ayat ti Dios, ikaritayo ti loyalty-tayo ken Apotayo a Jesu-Cristo a di mabalin a lapdan ti buteng ken sibabasol a rikna ken panunot. I. PANGGEP Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Maammoan ken maibingayda ti pakasaritaan no kasano nga inagasan ni Jesus ti masakit nga agserserbi iti maysa nga opisyal ti Romano. 2. Mailadawanda no kasano nga ti pammati ti Opisyal nga Romano ket nagunggunaan. 3. Maipakaitada ti pammatida iti Dios babaen kadagiti nagduduma nga arte (creative arts). II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Ti panagayattayo iti Dios ket isu ti pagbasaran iti kinapudnotayo iti Dios. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV), pagkulay a krayola, papel ken lapis. III. PROSESO TI PANAGADAL A. Panglukat a Panagdayaw 10
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA 1. Panangpasangbay: Sarabuen ken kablaawan ti tunggal ubing kas sumrekda iti klase. 2. Panglukat a kankanta: "The Love of Jesus, Sweet and Marvelous" The love of Jesus, sweet and marvelous (3x) Oh, oh, wonderful love Higher than the mountains, deeper than the ocean Wider than the universe, oh, oh, wonderful love! "I Would Be True" I would be true, for there are those who trust me; I would be pure, for there are those who care; I would be strong, for there is much to suffer; I would be brave, for there is much to dare. I would be brave, for there is much to dare. I would be friend of all - the foe, the friendless; I would be giving, and forget the gift; I would be humble, for I know my weakness; I would look up, and laugh, and love, and lift. I would look up, and laugh, and love, and lift. Who is so low that I am not his brother? Who is so high that I've no path to her? Who is so poor I may not feel her hunger? Who is so rich I may not pity him? Who is so rich I may not pity him? May none, then, call on me for understanding, May none, then, turn to me for help in pain, And drain alone his bitter cup of sorrow, Or find she knocks upon my heart in vain. Or find she knocks upon my heart in vain. I would be faithful through each passing moment; I would be constantly in touch with God; I would be strong to follow where God leads me; I would have faith to keep the path Christ trod. I would have faith to keep the path Christ trod. 3. Panglukat a kararag: Agnanayon ken managayat a Dios, agyamankami la unay iti intedmo manen nga napintas nga agsapa, iti baro manen nga lawag iti daytoy nga aldaw. Ikararagmi nga babaen iti daytoy nga lawag, makitami ti rayray ti init isu nga mangsilnag kadagiti puspuso ken panpanunotmi kas immaykami nga agadal baben kenka. Suroannakami no kasano pay nga ayatendaka iti nair-irut iti inaldaw aldaw ken agbiag iti daytoy nga ayat. Pagbalinennakami nga daton kadagiti dadduma nga ub-ubbing. Daytoy ti kararagmi iti naindaklan a nagan ni Jesus. Amen. B. Panagsagana Idalan dagiti ubbing nga mangbasa ti teksto iti Biblia; 11
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA C. Istoryaen dagitoy: "Saanen nga Ganggannaet" Dua a babae ti naannayad nga magmagna iti natapok nga dalan agturong iti Bethlehem. Agpada dagitoy nga balo; Ni Noemi, ti bakbaket, ken ni Ruth, ti manugangna. Sumagmagno a tawen kasakbayanna, ni Noemi, maysa a Hudyo ket nagnaed idiay Moab a kaduana ti asawana ken dagiti dua nga annakda a lallaki. Idi natay ti asawana, nagdesisyon ni Noemi nga agsubli idiay nakayanakanna, idiay Bethlehem. Kinatongtongna dagiti manugangna nga babbai, da Oprha ken Ruth, agpada nga Moabita, nga agsublidan kadagiti pamilyada. Ni Orpha ket nagsubli ngem ni Ruth ket nagpakpakaasi kenni Noema kinunana, Saanmo nga ibaga nga pumanawak. Sadinoman ti papanam, sumurotak. TI kaputotam ket agbalin nga kaputotak. TI Diosmo, agbalin met nga Diosko. Kinuna ni Noemi kenkuana, Kitaem Ruth, ni Orpha nagsublin iti pamilyana, pumanawka metten. Iliwemto ti pamilya ken gagayyemmo. Idi nagpilit latta nga sumurot ni Ruth, binay-an lattan ni Noemi. Nakadanonda idiay Bethlehem nga sinarabo dagiti kaputotan ni Noemi. Panawen ti panagani ket napalubosan ni Ruth nga makipagani tapno iti kasta ket adda makanda. Binagaan ni Noemi ni Ruth nga makipagani iti kabagianna nga ni Boaz tapno ad-adu ti ited ni Boaz kenkuana ken matrato isuna iti nasayaat. Narikna ni Ruth ti kinasingpet kenkuana ni Boaz, ta binagaan ni Boaz nga ad-adu ti ibatida ken Ruth nga anienna tapno makaadu iti bingay. Nakita ni Boaz ti kinapudno ken kinasayaat ni Ruth kenni Noemi. Idi agangay, nagayat ni Boaz kenni Ruth ket idi agangay nagkallaysada. Nagbiag nga naragsak ni Ruth iti daga nga nagbalin a dagana. Nagbalin met a naragsak ni Noemi ta maaddaanton iti apo. Panagadal "Ti Pammati ti Ganggannaet" Iti panagdaldaliasat ni Jesus kadagiti barbaro, nakadanon isuna a kaduana dagiti adalanna iti lugar a managan Capernaum. Adda agnanaed iti daytoy nga lugar a mays a opisyla a soldado ti Roma nga ti paboritona nga babaonen ket agsakit. Idi nanggegna nga ni Jesus ket adda iti ili, inbaonna dagiti gagayyemna ket kinasaoda ni Jesus nga umya tapno agasanna ti babaonenna. Ngem idi asidegdan iti balay, ti opisyal nga Romano ket nangibaon iti mangsabaet kada Jesus ket kinunana kadakuada; "Apo, inbaonnak ti apok nga saanyon nga pakataktakan ti umay iti balayna. Ta uray no addaan isuna ti turay nga mangibaon ken mangbilin kadagiti amin nga adipenna ngem saan isuna nga maikari isuna nga mangpasangbay kenka iti balayna. Ibagam laengen Apo ket ti adipenna ket maagasan. Ni Jesus, kas timmaliaw kadagiti adalanna kinunana, Pudno, ibagak kadakayo. Saanka nga makasarak iti sibubuo nga ISrael iti kastoy nga nagdakkel ti pammatina. Iti dayta met laeng a kanito, ti adipen ti Romano ket naagasan. D. Panangpauneg pay ti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Saludsoden dagitoy kadakuada: 1. Ay-ayaten kadi ni Ruth ni Noemi? 2. Anya ti pagkunaanyo no apay nga napudno ni Ruth kenni Noemi? 3. Gapu ta addaan pammati ti Romano a soldado ken Jesus, anya ti napasamak iti ingungutenna nga adipen? 4. Saoen daytoy: No agiinayattayo, addantayo met iti pammati iti maysa ken maysa. 5. damagenL Ay-ayatem kadi ti Dios? E. 1. Saoen daytoy: Ti panagayattayo iti Dios ket pagbalinennatayo nga napudno iti Dios. 2. Saludsoden kadakuada dagitoy; > napudnoka kadi iti Dios? Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia 12
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA > Kasano nga maipakitam ti panagayat ken pammatim iti DIos? F. Pangiyaplikar kadagiti Naadal Idalan dagiti ubbing nga mangidrawing isu nga mangipakita iti panagtalek ken kinapudnoda iti Dios babaen iti panagayatda kadagitoy; > aglawlaw (environment) > Kagimongan > pamilya ken gagayyem G. Pangserra a Pagdayaw 1. Idalan dagiti ubbing nga laglagipenda ti bersikulo Lukas 7:9 2. Pangserra a Kanta: "I would be True" 3. Pangserra Kararag: Apomi a Dios, agyamankami iti kankanayon nga kinaadda ken kinapudnom kadakami. Tulongannakami nga agbalin nga napudno kenka iti kankanayon. Tulongannakami nga agbalin gna napigsa ken agtalek iti panangidalan ken panangsalluadmo kadakami tapno iti kasta, maipakitami nga ti ayatmi kadagiti dadduma ket isu ti pagtataudan dayat nga pigsa. Daytoy ti dawatmi iti nagan ni Jesus nga Apomi. Amen. March 26, 2017 Maikapat a Dominggo ti Kuaresma: "Panangipasdek iti Talna" Daan a Tulag: Jeremias 1:9-10 Baro a Tulag : Mateo 10:34 Pakabuklan a Konsepto: Panangipasdek iti Imandarna ti panakaiwalin dagiti lapped ti talna-dagiti saan nga umisu a panakabingay ti rekurso, manangabuso a relasion ken kaawan hustisia. talna kas mision ti Mangisalakan, ket PANNAKAILAWLAWAG TI TEKSTO: Ti libro ni Jeremias lallaonenna dagiti pakasaritaan ti ministeriona kas propeta, mangrugi iti panakaipakaammo ti panakaayabna kas kameng ti kaputotan ni Hilkias a padi iti ili ti Anatot. Gapuna a mabalin a ni Jeremias ket nagtaud iti kaputoan ni Padi Abiatar a nagserbi idi panawen ni Solomon. Binilin ti Dios ni Jeremias a saan a mangasawa ken mangipasdek iti pamiliana gapu iti umay a pannakadadael ti Juda a mangikisap kadagiti sumaruno a kaputotan. Ilawlawag ti Dios iti Jeremias 1:9-10 ti panggep ti pannakaayab ken no kasano nga akmen ni Jeremias ti kinapropetana. Mabasa ditoy dagiti agkakaasmang a balikas (verb) a mangip kadagiti negatibo a banag mainaig iti pannakaayabna. Igunamgunamna a ni Jeremias ket naayaban kas propeta ti panakadadael, (prophet of doom) nupay kadagiti maudi a sao ket positibo met a banag a mangipakita nga isuna met ket propeta ti "panakaisubli: (prophet of restoration) nupay saan nga isu ti kangrunaan (secondary) Ti umuna a sao "ägparut" ket kasungani ti sao nga "agmula" ken dagiti sao nga "agrakrak", "agdadael", ken "agparmek" ket kasungani ti sao nga "agbangon" (build). Nupay ti akem ni Jeremias ket mangrakrak ken mangpukaw iti daan nga istruktura ken sistema a ramut ti panakagungundaway ken kaawan hustisia iti kagimongan, ngem tapno agbalin a naan-anay daytoy, napateg met unay nga akmenna ti panangipasdek iti baro a kagimongan 13
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA maipundar iti tulag ti Dios kadagiti tattaona. Daytoy dagiti tagipatgen (values) ti kinaan-anay (shalom) kas iti talna, hustisia, ayat iti nagbaetan dagiti tattao a ti panakipagbiagda (solidarity) iti kabassitan a kakabsatda ket isut' nangnangruna a ramen ti maipasdek a baro a kagimongan. Ditoy a dagiti propeta ken amin a naisangol iti isu met laeng a panagserbi ket masapul a makipasetda iti panakaipasdek ti baro a kasasaad tapno saan a makasubli ti daan a kasasaad, tapno ti kayattayo nga arakupen a kinaan-anay (shalom) ket isu ti kangrunaan nga itag-ay, pagbiagan ken salakniban ti amin a tao. Kangrunaan met a panggep ni Mateo a paneknekan kadagiti Judio a ni Cristo ti Mesias. Inaramidna daytoy babaen ti panangipakitana no kasano nga intungpal ni Apo Jesus ti kunkuna ti Daan a Tulag. Nupay amin dagiti nagsurat iti ebanghelio ket adda dagiti insuratda manipud iti Daan a Tulag, adda dagiti siyam (nine) a paset ti ebanghelio a ti laeng Mateo ti pakasarakanna. (1:22-23; 2:15; 2:17-18; 2:23; 4:14-16; 8:17; 12:17-21; 13:35; 27:9-10) tapno ipakaammona ti kangrunaan a temana: ken Jesus ti pakatungpalan ti padto ti Daan a Tulag maipanggep iti Mesias. Tapno mapasingkedanna ti panggepna, In-gunamgunamna pay a nagtaud ni Cristo iti kaputotan ni David. Ti Mateo 10:34 ket kasla kasungani ti padto ni Propeta Isaias maipanggep iti "Prinsipe ti Talna" nga umay mangted ti talna iti lubong. Pudno nga immay ni Cristo a mangted talna- talna iti nagbaetan dagiti mamati ken iti Dios, ken talna iti nagbaetan dagiti tattao. Ngem saan a maliklikan a ti banag ti yuumay ni Cristo ket panagbinnusor- (conflict) panagbinnusor iti nagbaetan ni Cristo ken ti anticristo, iti lawag ken kinasipnget, dagiti annak ni Cristo ken annak ti diablo. Iramanna pay ti panagbinnusor iti nagbaetan ti pamilia, mangipakita a saan a nalaka ti panagtulnog iti bilin ti Dios. Mabalin pay nga isut' gapu ti pagsisinaan ti pamilia ken dagiti agbibiag iti kagimongan. Babaen kadagitoy teksto a naaramat, maawatantayo a ti panakagun-od ti talna ken kinaan-anay (shalom) ket bunga ti panangparmektayo kaawan talna ken kinagusoguso iti Pagarian ti Dios. Ket no saantay nga agtignay, saan a magun-od daytoy. Naayaban ni Jeremias a mangibaga iti mensahe ti pannakadadael tapno mapalagipan dagiti tattao a simiasida iti pagayatan ti Dios. Ngem impakaammona met ti pagrebbengan para iti panakatarimaan ti nadadael a kasasaad. Ti panagkaykaysa iti daytoy a panggep iti mandar ti pammati ket isut' pangrugian ti kinaan-anay (shalom). Ti napudno a panagtulnog iti daytoy a nakaisangolan ket isut manglukat iti ruangan ti napnuan kaipapanan a panagbalbaliw iti biag dagiti tattao, iti kagimongan ken iti lubong. TARABAY KADAGITI MANGARAMAT Ti panangipasdek iti talna ket kaasping ti panangipasdek iti baro a balay iti nakaisaadan ti daan a balay. Inkeddeng a pabaroen ti agtagikua saan laeng a gapu ta daanen, ngem saan payen a natalged para kadagiti ubbing ken nataengan. Agtultuloy ti kinadakes a mapaspasamak iti nasion gapu ta naisaad daytoy iti saan nga umisu a relasion iti kagimongan a mangipalpalubos kadagiti sumagmamano a mangtagikua iti aglaplapusanan a kinabaknang idinto a ti kaaduan ket agrigrigat; patay ti kaibatugan dagiti manglapped kadagitoy dakes a panggep; madadael pay ti aglawlaw ken masalungasing ti karbengan ti adu a tao ngem awan pannakadusa ti akin-aramid. Ti pudno ken naynay (Sustainable) a talna ket saan a mabalin a maipasdek iti rabaw ti kaawan hustisia. Dagitoy a nakaisaadan ti kinadakes iti kagimongan ket masapul a marebba ken madalusan tapno nasayaat a pagramutan ti bukel ti talna tapno agbiag ken agbunga. Dagitoy saan a nasayaat a relasion iti kagimongan ket saan nga impasdek ti Dios, saan a paset ti biag ti tao a pinarsuana. Nagrusingda gapu iti aramid ti diablo, ket panangtaripato dagiti managdakdakes a di mangipateg iti Dios. Ngem ti sangit ni Jeremias a kunana; "Apay nga agballigi dagiti managdakdakes?" ket saan a nalaka a sungbatan maibasar iti puso dagiti 14
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA managdakdakes, ngem ketdi, kasapulan ti naannad a panangadal ken panangamiris (Scientific analysis) tapno maamuan dagiti bileg iti sosiodad (social dynamics) ken naipasdek a pamay-an (institutional mechanism) iti likudan ti agdadata a kapadasan ti panagsagaba. Ania dagiti kangrunaan a namagsilpo iti kadena ti kaawan hustisia a mangbalbalud kadagiti tattao? Umuna, ti panangtagikua dagiti sumagmamano a tattao kadagiti kinabaknang ti Dios a para koma iti amin. Maikadua, ti panangtagikua dagiti isu met laeng a tattao iti bileg ken turay. Maikatlo, tipanangaramatda iti bileg a mamagulimek kadagiti mangitakder iti karbenganda. Ken maikapat, Ti kultura ken saan nga umisu a sursuro ti relihion a mangparnuay iti ubbaw a kapanunutan. Ti panakapugsat ti kadena ti kaawan hustisia ket mangrugi iti maikapat kadagitoy nadakamat. Daytoy ti kakapuyan ngem kangrunaan a silpo iti kadena ti kaawan hustisia. Ti pannakatagibassit ti tao ket kasla umisu a banag (kasla maawat a nainkalintegan, moral, kasapulan, gagangay) babaen ti agtultuloy ken nasaknap a panangallilaw, babaen ti di umisu a wagas ti edukasion. Ti nadamsak a panagturay ket maikaniwas iti konsinsia ti tao, ngem no maiparang kas gagangay a pasamak, wenno pagimbagan wenno saan a maliklikan, ti banagna kadagiti biktima ket awaten ken pagbiaganda. Ti sao ken aramid ni Cristo ket ipakita ken ilawlawagna a daytoy ket maysa a panangituray ti diablo iti panunot ken kararua ti tao, ngem awan ti pudpudno a pannakabalin ti diablo kadakuada, ta ti panagturay ti wayawaya ken hustisia ti Dios ket asidegen. Ti kinapudno ket maysa nga igam a mangparmek iti kaawan hustisia, dagiti panakagungundaway ket asideg ti panakarebbana kas iti bakud ti Jeriko iti sanguanan dagiti nalawagan a tattao a napinget a manggun-od iti wayawaya ken kalinteganda a mangnanam iti kinabaknang ti nakaparsuaan ken nagbannuganda. Ti hustisia ket pagilasinan ti naimbag ken manangilala a pagturayan ti tao, maysa a kasapulan a ramen ti panakaipasdek ti turay ti Dios ditoy lubong, ngem dagitoy dua ket saan nga agpada. No ti hustisia ket agayus kas danum ken ti kinalinteg ket kasla ubbog a di maatianan, mayarig ti talna iti angin nga angsen dagiti tattao. I. PANGGEP Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Maammoan ken mailadawanda ti kappia ken hustisya. 2. Makita ken mailadawanda ti naranggas a relasyon a makitkita iti uneg ti balay ken iti kagimongan. 3. Makaisurat kadagiti wagas nga maaramid tapno makipagpaset iti panangresolba iti naranggas nga relasyon. 4. Maikomit ken makipagpasetda iti aramid ti kagimongan iti panangitakder iti kappia. II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Ti panangitakder iti kappia ket isu iti panangpukaw iti naranggas a relasyon. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV, papel wenno kwaderno ken lapis. III. PROSESO TI PANAGADAL A. Panglukat a Panagdayaw 15
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA 1. Panangpasangbay: Sarabuen ken kablaawan ti tunggal ubing kas sumrekda iti klase. 2. Panglukat a kankanta: "I've Got Peace Like a River" I've got peace like a river (3x) in my soul, halleluiah! I've got peace like a river (3x) in my soul! "Friends, Friends, Friends" Friends, friends, friends I have some friends I love I love my friends and they love me I help my friends and they help me Friends, friends, friends I have some friends I love "We Want to Learn to Live in Love" (tune: Cannonbury) When others are unkind to us And make us want to cry or fight We can reach out to be good friends And help them know that love is right "It's Love, Peace, Joy that Makes the World Go Round" It's love, it's love, it's love that makes the world go round (3x) It's love that makes the world go round. Roll over the ocean, roll over the sea, roll over the ocean and the deep blue sea (2x) 3. Panglukat a kararag: Dios ti ayat, kappia ken hustisya, agyamankami iti kankanayon nga panangtiponmi kadakami ita nga dominggo. Agyamankami kadakami nagganakmi, iti pamilyami, kadagiti mangisursuro ken kadagiti gagayyemmi. Bendisyunam O Apo ti panagdalami, panagtrabaho ken panagay-ayammi. Suroannakami maipapan iti wagas ti kappia ken no kasano nga agbalin nga mamagkappi. Dagitoy ti dawatmi ken Jesus, ti Prinsipe ti kappia. Amen. B. Panagsagana Saludsoden: 1. Anya ti pannakaawatyo iti balikas nga kappia? 2. Anya ti pannakaawatyo iti balikas nga hustisya? Isao daytoy kadakuada: Denggentayo daytoy a pakasaritaan tapno matulongannatayo iti pannakaawat maipapan iti kappia ken hustisya. C. Panagadal istoryaen daytoy kadakuada: "Peanut-Butter Sandwich" (Tinapay nga napalamanan iti Peanut-Butter) Umuna nga aldaw ti klase iti eskwelaan. Ni Mark ket magagaran unay nga sumrek. Kalpasan ti naunday bassit nga bakasyon iti kwaresma, kasla saanen nga agpabatubat nga makakita kadagiti kaadalan ken gagayyemna. Adda isunan iti maikatlo a grado. Iti recess time, nagtaray a napan isuna iti paboritona nga sirok ti acacia tapno kanenna ti meryendana. Kumagat koman iti tinapay nga napalamanan iti peanut butter idi adda mangngegna a sangit iti likudanna. Kinitana daytoy 16
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA ket nakitana ti bassit nga ubing nga nakatugaw iti ruot nga agsasaibbek. Hi! kuna ni Mark. Anya ti napasamak? Apay nga agsangsangitka? Saan nga simmungbat ti bassit nga ubing ket nagtuloy nga nagsangit. Siak ni Mark. Barbaroka ditoy pagadalan anya? sinaludsod ni Mark. Nagtung-ed ti ubing. Addaak iti Kinder a klase. Kanek koman ti balonko ngem adda immay nga dakkel nga ubing ket innalana ti balonko. Kinnanna ket kinunana nga inaldaw kanon nga itedko kenkuana ti balonko, ta no saan, dangrannak kano. Dakdakkel isuna...ket ammok... Pagbingayanta laengen ti balonko, kinuna ni Mark. Umanay daytoy a para kadata a dua. Peanut butter daytoy, paboritok. Kayatmo kadi ti peanut-butter? nagtung-ed ti ubing ket kinunana, Agyamanak, siak ni Billy. kas ken Billy goat? inrabak ni Mark. Ammok no siasino ti nangala iti balonmo. Isuna ni Ricky, ti bully ditoy eskwelaan. Kaeskwelaak isuna iti maikatlo a grado. Inaramidna met kaniak dayta idi barbaroak pay ditoy eskwelaan. Saanka a madanagan, siak ti makaammo. Iti kabigatanna, nagsarakda iti nagkitaanda idi kalman. Madamdama laeng, nakitadan ni Rick nga sumungad iti ayanda. Simmalipengpeng ni Billy kenni Mark nga inirutanna ti panangiggemna iti balonna. Hi, Ricky. Umayka ta makisangoka kadakami. Madama ti peanut-butter partymi. Daytoy ti baro a gayyemko, ni Billy. Kayatna met laeng ti peanut-butter. Malagipko nga kayatmo met laeng, kinuna ni Mark kas inyawatanna ni Ricky iti tinapay. Nakatakder ni Ricky nga masmasdaaw. Inyaramidannaka ni Nanangko iti maysa. Inyestoryana ti pasamak kenni nananga ket nangaramid iti maysa pay nga tinapay a napalamanan iti peanut-butter tapno saannan nga alaen ti balon ti ubing. It uneg ti makalawas, dagiti tallo nga ubbing ket agsarsarak iti sirok ti acacia. Ni Mark ibalbalonanna iti maysa pay nga tinapay a napalaman iti peanut-butter. Ni Ricky nagsao kenni Billy, pakawanennak idi innalak ti balonmo. Kayatko nga agbalin met a gayyemmo. Ken kinunana ken Mark, agyamanak iti panangibingaymo iti tinapay kaniak. Itatta, naawatakon nga nasaysayaat ken naragragsak ti adda gayyemna nga kabinningay. Ti tinapay nga napalaman iti peanut-butter ti kaiimasan iti intero a lubong. D. Panangpauneg ti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Saludsoden dagitoy kadakuada: 1. Maibagayo kadi no anya ti naranggas nga pasamak iti istorya? 2. Anya dagiti addan nga naaramid tapno maresolba ti naranggas a pasamak? Sino ti nangresolba? 3. Daytoy kadi ket maysa nga ehemplo ti panangiyasideg ti hustisya? 4. Maibagayo kadi nga no adda ti hsutisya, adda met ti kappia? E. Saoen daytoy kadakuada: Tapno adda ti kappia, kasapulan pay nga ikkaten dagiti bambanag nga mangit-ited iti saan a nainkappaian nga aramid iti uneg ti balay, iti eskwelaan ken uray pay iti kapilya. Kas ubbing, datayo ket agbalin met nga mangitandudo iti hustisya ken agbalin nga mamagkappia sadinoman ti ayantayo. Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia F. Pangiyaplikar kadagiti Naadal 1. Idalan dagiti ubbing nga mangiladawan ti naranggas nga relasyon isu nga makitkitada iti pagtaengan, iti pagadalan ken iti kagimongan. 2. Ipasurat kadakuada dagiti wagas a mabalin nga aramiden tapno makipagpasetda iti panangresolba kadagitoy nga naranggas a paspasamak. 3. Manipud kadagiti nga naisurat, pagpilien isuda iti kayatda nga iparang babaen iti drama ken tapno maipakitada no anya ti maaramidanda iti panangiyeg iti hustisya ken kappia. 17
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA 4. Idalan dagiti ubbing nga mangisurat iti komitmentda babaen iti kararag iti kwaderno wenno journalda tapno makipagpasetda iti aramid ti kappia. G. Pangserra a Pagdayaw 1. Ipakabesa daytoy nga bersikulo kadagiti ubbing: Mateo 5:9 2. Kas maal-ala dagiti pagyaman, ipabasa kadakuada dagiti insuratda a kararag ti komitmentda iti panagitrabaho iti kappia. 3. Pangserra a kararag babaen iti kanta: "Let There Be Peace on Earth" Let there be peace on earth and let it begin with me Let there be peace on earth, the peace that was meant to be With God as our Parent, children all are we Let us walk with each other in perfect harmony. Let there be peace on earth, let this be the moment now With every step I take, let this be my solemn vow To take each moment and live each moment in peace eternally Let there be peace on earth and let it begin with me. Amen. April 2, 2017 Maikalima a Dominggo ti kuaresma: "Dagiti Pagilasinan iti Pudpudno a Mesias" Daan a Tulag: Isaias 42:1-7 Baro a Tulag: Mateo 11:2-6 Pakabuklan a Konsepto: Ti pudpudno a Mesias ket mailasin babaen iti panangagas, panangwayawaya ken Panangisublina kadagiti napukaw. Pannakailawlawag dagiti Teksto: Ti libro ni Isaias ket mapattapatta a naisurat iti narungsot a panawen, ti panangpalawa ti Asiria iti masakupanna ken panagkapuy ti Israel. Ngem daytoy a libro ket impakitana ti pakabuklan a ladawan ti panangukom ken panangisalakan ti Dios. Ti talna ken kinatalged ket isut pagilasinan ti panawen ti mesias, a ti nalinteg nga agturay ket sumangbay manipud iti kaputotan ni David. Dagiti tattao ket saandan a maidadanes babaen ti dakes nga agturay ket ti Jerusalem ket maiparangarang manen kas pudno a nasantuan a siudad. Ti Dios awaganna ti Ari a Mesias iti "ti babaonek" iti kapitulo 42-53 naaramat met ti "ti babaonek" a balikas para iti Israel kas maysa a nasion. Babaen ti panagsagaba daytoy a babaonen, ti panakaisalakan ket magun-od. Inaramat ti Dios ni ari Siro kas instrumentona a nangwayawaya kadagiti Israelita idiay Babilonia, ngem ni Cristo ti nangwayawaya iti sangatawan manipud iti basol. Nagbalin a "Silaw kadagiti Hentil" (42:6), tapno dagiti nasion a sumangsango iti panakaukom ket masarakanda ti panakaisalakan. Dagitoy a Hentil ket nagbalinda a "babaonen ti Apo". Ti Isaias 42:1-7 ket iladawanna ti kababalin ti pinili ti Dios a mangisalakan kadagiti tattaona. Daytoy a mangisalakan wenno babaonen ket maysa a matalek a mensahero wenno mangibagi iti nangibaon kenkuana. Ti naibaon a mangyeg iti urnos ditoy lubong ket saan nga agpukkaw, 18
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA saanna nga ungapen ti ngiwatna, ngem iyegna ti talna; nakapuy man ngem isut' mangisubli iti narumek a panagbiag; maysa nga agserbi a kas baro a Moses a mangwayawaya kadagiti tattao ti Dios ken mangyeg iti urnos maibasar iti hustisia ken talna. Panggep ti panakaisurat ti ebanghelio ni Mateo ti panangipakaammona kadagiti tattao iti panakaibanag dagiti padto babaen ken Cristo a pakatungpalan amin dagitoy. Iti panangbasatayo iti Mateo 11:2-6, maawatantayo a naan-anay a ni Cristo ti pakabuklan ti mangisalakan a kayat ti Dios maipaay kadagiti tattaona. Nupay mabasatayo ditoy a saan a dirikta a sinungbatan ni Cristo ti saludsod dagiti adalanna, ngem ti panangibagana iti misionna ket nalawag a mangiladawan iti Mesias a tinagtagiuray dagiti tattao. Kadatayo a Cristiano iti agdama, kas pasurot ni Cristo inawattayo met ti gundaway ken pagrebbengan nga agbalin a babaonen a makipagsagaba ken Cristo iti agdama a panawen ken kasasaad. Kas nadakamat, makarittayo nga agbalin a babaonen ti Dios nga agbiag iti pagayatanna. Ibiagtayo ngarud ti kababalin ni Cristo iti amin nga aramidtayo kas agtuloytayo nga agdaliasat iti biag. TARABAY KADAGITI MANGARAMAT: Dagiti tattao a makabael a mangimpluensia iti padada a tao babaen ti popularidad ken kabaelan nga agsarita (demagogues) ket iturongda laeng ti tao iti diriksion a pagangayanna ket agbanag iti panakadadael. Gundawayanda ti arungaing dagiti tattao nga agur-uray iti mesias iti tengnga ti panakairurumen. Dagiti Aleman (Germans) idi panawen ni Hitler, naalilawda gapu iti kari ti pannakaitag-ayda kas maysa a puli, ken mainayon pay ti sirmatada iti pannakaipasdek ti maysa nga emperio manipud iti intero a Europa ken agsaknap iti lubong. Ngem ti pannakapaayda a mangsakup iti Russia ken ti isasangbay ti puersa dagiti Amerikano iti tartaraudi ti maikadua a gubat sangalubongan ket isu ti nangkeltay iti nasao a sirmata. Agkari dagiti ubbaw a mesias iti bileg a mangdominar, kas kuna ni Cristo kadagiti Hentil. Ngem ni Cristo kas pudpudno a mesias ket nakipagna kadagiti nanumo a tattao, insurona ida iti dalan a naDiosan, inagasanna dagiti sagsagabaenda, liniwliwa ken inallangonna ida manipud kadagiti pannakapaayda. Insublina ti dayaw ken dignidadda kas tattao. Daytoy ti sungbat ni Jesus kadagiti imbaon ni Juan Bautista a nagsaludsod iti kinasiasinona. Ni Jesus ti modelo ti mesias kas pinili ti Dios. Nagballigi a nangipaay iti makapasalibukag a mensahe maipapan iti yaay ti Pagarian ti Dios ditoy lubong, ngem impakitana babaen ti biagna a mismo a ti Pagarian ti Dios ket saan a maipasdek kas iti pannakaipasdek ti turay ti tao babaen ti puersa ken naranggas a wagas, ngem ketdi, mangrugi kadagiti tattao a napanglaw iti ispiritu (poor in spirit), naemma, naasi, mamagkakappia, biktima ti kinaranggas, dagiti mawaw iti hustisia ken mairurumen gapu iti panangibiagda iti hustisia (Mateo 1:21), dagiti nagballigi nga immakkal iti pannakabalin ti basol, isuda dagiti tattao nga agindeg iti Pagturayan ti Dios. Naipakaammo ni Jesus kas pudpudno a Mesias nga imbaon ti Dios a saksaksian ti iglesia babaen iti mensahe ken aramidna. Saan nga umanay ti pannakaipakaammo ti nagan ni Jesus tapno awaten dagiti tattao kas Dios ken Mangisalakanda, saan a makaanay ti pannangipakaammo iti panakatay ken panagungarna ken ti kari ti panagungar babaen ti pammati kenkuana, ngem ketdi, gapu ta naimatangan dagiti tattao a nakakita dagiti bulsek, nataraonan dagiti mabisin, napagtalaw dagiti demonio ken nakarit dagiti dakes ken aginsisingpet a pangulo ti relihion tapno awatenda ni Jesus kas Mangisalakan. Patien dagiti tattao ti panagsaksi ti iglesia no mapadasanda iti biagda dagiti bunga ti panangsungbat ti Dios kadagiti kasapulanda. I. PANGGEP 19
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Maipannayag nga ni Jesu Kristo ket Mangisalakan. 2. Mailadawan dagiti saan nga aramid ti pudno a Messias. 3. Mailadawan dagiti aramid ti pudno a Messias. 4. Maipkaita ti panangbigbig ken panagyaman ken Kristo,isu a pudno nga Messias. II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Ni Kristi ti pudno a Messias. Mabigbigbig isuna babaen kadagiti saanna nga inaramid ken kadagiti aramidna. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV), ladawan ni Jesus kas Mangngagas, kas Mensahero, kas Mangisursuro; papel, lapis ken krayola. III. PROSESO TI PANAGADAL A. 1. 2. Panglukat a Panagdayaw Panangpasangbay: Sarabuen ken kablaawan ti tunggal ubing kas sumrekda iti klase ken saludsoden isuda no kasano ti naglabas nga aldaw kadakuada. Kantaen dagitoy nga kankanta: "Jesus Went About Doing Good" "Jesus Is My Best Friend" "I Want To Be Like Jesus" 3. Panglukat a kararag: Apomi a Dios, agyamankami iti napintas nga aldaw ti Dominggo. Agyamanakami iti panangummongmi manen kadakami iti daytoy nga panagadal. Ibabaetmi met dagiti gagayyemmi nga awan ita nga aldaw, makipagtaengka kadi kadakuada. Agyamankami iti ayatmo ken iti panangibaonmo ken Jesus kas Mangisalakan. Iti naganmo dawatenmi amin dagitoy. Amen. B. Panagsagana Saludsoden: 1. Anya ti kayatna a saoen ti mangisalakan? 2. Sino ti mangisalakan? Isao daytoy kadakuada: Ni Jesus ket saan laeng nga Mangisalakan, isuna ket Messias. Ti Messias ket maysa nga inbaon ti Dios tapno idalanna dagiti tattao ti Dios ken makipagtaeng kadakuada. Denggentayo ti tallo nga istorya maipanggep iti aramid ti Messias. C. Panagadal "Ti Bulsek a Nakakita" Bartimeo ket naiyanak a bulsek. Saan nga makapagtrabaho. Isu nga idi nataenganen, napan isuna nagpalpal-ama iti ruangan ti templo. Nangngegna nga ni Jesus ket mangag-agas kadagiti masakit. Iti maysa nga aldaw, naammoanna nga ni Jesus ket adda iti dalan nga agturong iti templo. Nagriaw isuna iti kastoy, Jesus, pangngaasim ta tulongannak. Dagiti tattao iti asidegna ket binallaaganda isuna nga agtalna ngem impigpigsana ti nagriaw ket kinunana manen; Jesus, pangngaasim ta tulongannak!. Nangngeg ni Jesus isuna ket kinunana, Anya ti kayatmo nga aramidek kenka? Simmungbat ni Bartimeo iti kastoy, pangngaasim ta tulongngannak. Kayatko ti makakita. Sinagid ni Jesus dagiti atana. Ket iti dayta! Inlukatna dagiti matana. Makakitan isuna! iti ragsak ken rag-ona. Makakita-akon! Makakita-akon Pimmanaw inpukpukkawna. isuna nga agririaw 20
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA Ti Bassit nga Ubing a Nagbiag Ti anak nga babae ni Jairus ket masakit, nakaro ti sakitna. Napan isuna ken Jesus ket nagpakaasi nga agasanna ti anakna. Ngem sakbay nga makapan ni Jesus iti ubing, immay ti adipen ni Jairus ket inpadamagna nga natayen ti anakna. Napan latta ni Jesus iti balayda. Immasideg iti katre nga ayan ti ubing. Innalan ti ima ti ubing ket kinunana, anako, bumangonka. Ket bimmangon ti ubing. Nagbiag manen ti ubing. Ti Bassit nga ubing a Nangibingay Adu nga tattao ti mangsursurot ken Jesus sadinoman a lugar ti papanna. Pagay-ayatda ti agdenggeg iti panangisurona maipapan iti panagayat ken panangsalluad ti Dios. Iti maysa nga aldaw, adu nga tattao, lallaki, babbae, ken ub-ubbing ti nangsurot ken Jesus a rimmuar iti ili. Mumalemen ket mangrugina mabisinan dagiti tattao. Dagiti gagayyem ni Jesus ket saanda a makaremedio no kasano a makagatangda iti makan nga agpaay kadakuada amin. Maysa nga ubing ti nangiruar iti balonna ket indatonna wenno inyopreserna: lima a tinapay ken dua nga ikan. Ni Jesus benindisyonanna. Dagiti gagayyemna inted kadagiti tattao. AMin ket nabsog ken adda pay nabati nga sangapulo ket dua nga basket. D. Panangpauneg pay ti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Saludsoden dagitoy kadakuada: 1. Anya ti Messias? (ti inbaon ti Dios) 2. Anya dagiti ammoyo nga saan nga aramid ti Messias? 3. Anya ti aramid ti Messias? 4. Sinno ti Messias? Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia E. Saoen daytoy kadakuada: Ni Jesus ti Messias. Inbaon ti Dios isuna tapno makipagtaeng kadatayo. Nangaramid ni Jesus kadagiti adu nga nakaskasdaaw para kadatayo. Naammoantayo nga ay-ayatennatayo ti Dios gapu ken Jesus. Gapu iti insuro ni Jesus kadagiti tattao, pati dagiti tattao ket nangaramid met iti nasayaat kadagiti dadduma. Kasta met koma kadatayo kadagiti dadduma kas inaramid ni Jesus tapno ita kasta ket maammoan dagiti daddumanga ay-ayaten isuda ti Dios. F. Idalan dagiti ubbing nga mangiladawan iti panagyamanda ken Jesus kas Messias iti panangidrawingda iti papel. Pangiyaplikar kadagiti Naadal G. Pangserra a Pagdayaw 1. kantaen dagitoy nga kankanta: "Nobody is Too Young" Nobody is too young Nobody is too small To be a helper in the home (...school...church) There's work enough for all "Sunbeam" Jesus wants me for a sunbeam To shine for him each day In every way try to please him At home, at school, at play 21
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA A sunbeam, a sunbeam Jesus wants me for a sunbeam A sunbeam, a sunbeam I'll be a sunbeam for him 2. Idalan dagiti ubbing nga idatonda dagiti indrawingda. Alaeng dagiti pagyaman kas makankanta ti umno nga kanta. 3. Pangserra a kararag: Idalan isuda babaen iti panangisaoda iti uray bassit laeng nga kararag iti maysa maysa. April 9, 2017: Maikanem a Dominggo ti Kuaresma/ Dominggo dagiti palma "Ni Jesus Sarangtenna dagiti panakabalin" TEKSTO: Daan A Tulag: Zacarias 9:9-10 Baro A Tulag: Juan 12:12-19 PAKABUKLAN A KONSEPTO: Simrek ni Jesus idiay Jerusalem tapno karitenna dagiti agraraira a bileg a mangpatpataud iti panagsagaba dagiti tattao. PANNAKAILAWLAWAG DAGITI TEKSTO: Ti panagserbi ni Zacarias kas maysa a propeta ket napasamak kalpasan ti panakaitalaw dagiti Israelita manipud iti nasionda, kuna dagiti managsukimat iti panakaammo, nagserbi ni Zacarias iti panawen ti Iladladawan ti tekstotayo iti Daan a Tulag a panawen ti panakawayawaya dagiti Israelita manipud Babilonia. Ti Theolohia ni Zacarias kas propeta ket isut kaipapanan ti naganna "Nalagip ti Apo". Ti sao nga "Apo" ket isu ti personal a pakabigbigan ti Dios ken maysa a mataginayon a testimonio ti kinamatalek ti Dios kadagiti karina. Nalagip ti Dios ti kari ti panakitulagna ket nangrugi ti panangibanagna kas masarakan iti libro ni Zacarias. Inkari ti Dios ti panangisalakanna kadagiti tattaona manipud panakaadipen idiay Babilonia, pakairamanan ti naisubli a pagarian- komunidad ken templo a maaramat, panakaidalan ti natantan-ok a ladawan ti pannakaisubli (restoration) ken panakaisalakan babaen ti umay a Mesias. Daytoy a libro ket isurona pay ti naindaklan a panagturay ti Dios iti pakasaritaan, kadagiti tattao ken nasion; ti napalabas, agdama ken masakbayan. Ti Zacarias 9:9-10 ket nalatak a paset ti Nasantuan a Surat a nadakdakamat iti panawen ni Jesus, kas iti naballigi nga iseserrekna idiay Jerusalem kas ari a nakasakay iti asno saan ket nga iti karuahe. Daytoy ket langa ti napakumbaba a panangsaranget ni Jesus kadagiti agdama a bileg, naan-anay a kasungani ti namnamaen dagiti tattao ken saan a kas iti panakaipasdek ti emperio ni Alaxander the great babaen ti nadara a wagas. Ti panagari ti Mesias ket naipasdek iti sangalubongan a panagturay ti talna kas naan-anay a pakatungpalan ti tulag ti Dios ken Abraham, ngarud, amin nga annak ti Zion ken Jerusalem ket naayaban a mangipukkaw iti ragsakda ta ti pudpudno nga agturay nga agtulnog iti naDiosan a pangrukodan, moralidad ken umisu a panagbiag ket addan kadakuada. Ti ebanghelio ni Juan ket naiduma kadagiti tallo nga ebanghelio, ti panangsaksina ken Jesus ket adda bukodna a wagas, iti panangiladawanna kadagiti bambanag a nupay nadakamat kadagiti tallo nga ebanghelio ngem saan a naan-anay a nagbalikas dagitoy. Kangrunaan iti daytoy a libro ket dagiti sinial ti pakabigbigan (signs of identity) ken dagiti mision ni Jesus a naipakaammo 22
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA babaen ti atiddog ken nabaknang ti Theolohiana a diskurso. Nairugi ti libro ni Juan iti panangipakaammona a ni Jesus ket addan idi punganay kas managparsua (creative) a Sao ti Dios a naglasag kas tao ken nagbalin a silaw ti lubong. Kalpasanna, simmaruno ti panangibagana a ni Jesus ti anak ti Dios a naibaon manipud iti Ama a mangileppas iti aramidna ditoy lubong. Ti dayag ti Dios ket nalawag a makita kenkuana. Ti pasamak iti Juan 12:12 ket ti nakatungpalan ti padto ni Zacarias a ni Jesus ket nagturong idiay Jerusalem tapno sarangtenna dagiti agdama a bileg. Makita ditoy dagiti nainayon iti padto ni Zacarias kas iti panakaaramat dagiti bulong ti palma para iti parambak ti balligi, ti pukkaw dagiti tattao a nangpasangbay ken nangawag kenkuana kas "Ari ti Israel". Daytoy ti nangpasged iti buteng kadagiti pariseo. Dagitoy a paset ti Nasantuan a Surat ket ipasingkedna a no adda ni Cristo kadatayo, uray maipagarup a nanumotayo, ngem no agtalinaedtayo a napudno ken mayanatup iti naDiosan a pangrukodan ti moralidad ken umisu a kababalin, agingga a napakumbabatayo kas ken Jesus, agballigitayo a mangsaranget kadagiti bileg ti agdama a panawen. Agtalinaedtayo a napakumbaba iti panagserbi iti Dios a nangted kadatayo iti pigsa ken bileg a mangitungpal iti mision kabayatan ti panangobserbartayo iti panawen ti kuaresma. TARABAY KADAGITI MANGARAMAT: Ti iseserrek ni Jesus idiay Jerusalem a pasdek ti bileg ti nasion ket isu ti mangan-anay iti panakaitungpal ti mision ni Cristo kas Mesias. Nabigbigna a ti panagsagaba dagiti tattao ket aramid dagiti agturay iti Jerusalem kas bunga ti panagdanggayda iti emperio ti Roma. Iti kamaudianan, ti dalanna kas Mesias ket naiturong idiay Jerusalem tapno sarangten ken parmekenna dagiti nainlubongan a panakabalin ta daytoy ket kasapulan ken saan a maliklikan nga aramidenna. Daytoy napateg a kanito iti biag ni Jesus ket ilawlawagna ti kinapudno mainaig iti kapanunotan a ti pakabuklan ti mision ni Jesus ket awan pakainaiganna iti agdama a pakaseknan, saan koma a kasapulan ti ipapanna idiay Jerusalem gapu ta adun dagiti tattao a napasurotna manipud kadagiti pesante a taga Galilea. Dagiti agindeg iti Jerusalem ket saanda a nalaka a maawis a dumngeg iti maysa a propeta kas ken Jesus a saan a kas kadagiti rabi. Adda man dagiti nakangngeg kenkuana ket naawisda a namati, ngem kinaykayatda ti nagtalinaed a kas ken Nicudemus nga immasideg ken Jesus iti rabii wenno kas ken Jose a taga Arimatea a limed a timmultulong kenkuana. Saan a mapabasol dagiti tattao iti panagsagabada. Saan a gapu ta masakitda, napanglawda, ken luganan ida dagiti demonio ket managbasolda ket maikarida unay a madusa ken agsagaba. Ngem ti kinapudno, nabaybay-anda, gun-gundawayan ida dagiti agturay idiay Jerusalem ta ti napateg kadakuada ket ti napolitikaan a lugarda idiay Roma pakairamanan dagiti mabingayda manipud kadagiti nadagsen a buwis nga impapilitda kadagiti tattao. Dinalusan ni Jesus ti templo nga adda bassit a risiris tapno maikkat dagiti instrumento ti pananggundaway, ammona ti mabalin nga aramiden kenkuana dagiti agturay, ngem kinaykayatna a sanguen dagiti mabalin a bunga ti inaramidna ngem ti mapan aglemmeng idiay Galilea a nasayaat a lugar para kenkuana (comfort zone) Ti iseserrekna iti ruangan ti Jerusalem ket isut' kanito ti panagballigina, ti naan-anay a panakaidatonna iti mision uray aniat' mapasamak. Ti panangsarangetna iti nagkadua a bileg ti Jerusalem ken Roma ket isu ti kaudian ken kangrunaan a paset ti panakaayabna kas Mesias. Inarakupna ti di pagduaduaan a pakatayanna tapno ipablaakna ti panangukom ti Dios kadagiti moral ken ispiritual a sungsungbatan dagiti agturay iti lubong iti panagsagaba dagiti tattao. Ti kaadda ti nalinteg ken inosente a tao a nailansa iti krus kas ken Jesus ket panangipakita dagiti 23
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA agturay iti panangsalungasinda iti hustisia ti Dios, ngarud napukawda ti moral ken naispirituan a pagtaktakderanda. Maysa a palab-og ti diablo a nagbaligi. Mabalin nga agturay dagiti dakes a tattao babaen iti naranggas a wagas, ngem saanda a mabalin nga allilawen ti Dios. Iti agdama, ti agtultuloy a panagsaksi iti hustisia ti Dios, ti panakapapatay dagiti inosente ket impalgakna ti pudpudno a kababalin dagiti agturay. Ti kinadakesda, ti panagabusoda, ti kinamananggundaway ken kinamanangallilawda. Umadanin ti naikeddeng a panawen, panawen ti Dios a panangipatungpalna iti kaipapanan ti kanta a pagdayaw ni Maria. Ti asina ket maipaay kadagiti agbuteng kenkuana manipud iti maysa a kaputotan agingga kadagiti sumarsaruno. Imparangna ti panakabalin ti takkiagna ket winarawarana dagiti natangsit ken ti dakes a panggepda. Inikkatna dagiti manakabalin nga ari iti tronoda ket intan-okna dagiti nanumo. Pinennekna dagiti mabisin kadagiti agkakaimbag ket pinagtalawna nga ima-ima dagiti babaknang. (Lucas 1:50-53) Tulag ti nakaro a krisis iti biag ti pagarian ti Juda. Linawlawen dagiti nagkappon a dua a pagarian, ti akin-amianan a pagarian (Israel) ken ti pagarian ti Syria, ti Jerusalem. Pilpilitenda ti Juda a kumappon kadakuada tapno mabalinda a gubaten ti tumtumpuar a dakkel a bileg iti dayta a tiempo, ti Assyria. Binagbagaan ni propeta Isaias ni Ahaz nga Ari ti Juda a di agbuteng kadakuada ken saan a kumti Dios kadagiti appon iti dangadang ket agtalna ken agulimek. Babaen ken Isaias dagitoy dua a nasion agkappon a mangpadpadas a mangraut kadakuada arigda ti asuk ti sumsumged a puon ti napukan a kayo a mangalun-onto met la kadakuada. Ngem kasla di mamati ni Ahaz iti pammagbaga ni Isaias. Nadlaw ti propeta a di natignay ti Ari ket gapu iti dakkel a pannakaupayna naiyebkasna daytoy nakalalagip ken di malipatan a binatog (7: 14 "Adtoy agsikogto ti maysa nga agtutubo a balasang. Aganakto iti lalaki ket panagananna iti Immanuel." Ti kaipapanan ti nagan ti ubing ket, "kadatayo, adda ti Dios" wenno ti Dios adda kadatayo. Kayat ti propeta a maamiris koma ti Ari ti maysa a kinapudno maipapan ken Yahweh a Diosda: nga adda latta daytoy a Dios kadagiti tattaona a kas mangwayawaya, mannubbot ken mangsusustinir, taudan ti bileg ken pigsada. Nagbalin daytoy a krisis idi panawen ni Ahaz nga especial ken naiduma. Ti kaadda ti Dios kadagiti tattaona, maiparangarang iti yaay ti maysa nga ubing. Ti sinial ti namnama para iti pannakaispal ti Israel iti tiempo ti nakaro a krisis ti politika ken militar ket ti pannakayanak ti maysa nga ubing. Ti pammatalged nga agtalinaed ti Dios kadagiti tattaona ken dinanto baybay-an ida ket isu ti pannakayanak ti maysa nga ubing Nga agbalin a konkreto a porma ti mensahe ti pannakasubbot dagiti tao ti Dios kadagiti amin a puersa ti panangirurumen iti agdama ken iti masakbayan. Daytoy ti nakita dagiti agipatpatarus a Cristiano iti daytoy a paset ti Biblia a nangiturong kadakuada tapno i-connect-da daytoy a padto a nupay naiturong iti Ari ti Juda, agbalin a mensahe ti namnama a mangitudo iti yaay ti maysa a 24
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA Mesias para iti pannakapabaro ken pannakabalbaliw ti sangataoan ken ti lubong babaen ti maysa nga ubing a mayanak iti kulloong, saan a balay ken babaen ti maysa a pesante nga ina a mangsango iti pannakaikulasay iti kagimongan. Ti namnama a maipaay iti baro a sangataoan ket mayanak uray kadagidiay mailanglangi iti kagimongan babaen kadagiti nabileg iti daytoy a lubong. Ti teksto iti Lukas 1: 26 - 35, ipakpakaammo ni anghel Gabriel ken Maria ti maysa a naisangayan a gundaway (pribilehio) iti panangpili ti Dios kenkuana nga agbalin nga ina ti mesias nga umay mangipasdek iti panagturay ti Dios iti bileg ti ayat, saan nga iti bileg wenno pannakabalin. Naibagbagan a ti mesias ti mangako iti kinadakkel ni David, ipasdekna ti agnanayon a panagturayna iti Israel. Nasdaaw unay ni Maria iti nangeganna nga ipaakem ti Dios kenkuana. Siasino ngamin ni Maria ken ania ti sasaadenna iti sosiodad ken ti pannakaitulagna ken Jose. Ngem imbaga ti anghel nga aganakto iti lalaki uray balasang pay laeng. Manen, ti pakaammo ti anghel pasingkedanna ti kinapudno a ti plano ti Dios a mangsubbot kadagiti taona ket saan nga agpannuray iti saad iti komunidad wenno kinalaing, adal wenno kinabaknang no di ketdi asino ti pilien ti Dios nga aramatenna nga instrumento iti pannakatungpal ti panggepna para iti pagimbagan ti sangataoan. Pilien ti Dios uray ti kabassitan wenno kababaan a tao para iti panagbalbaliw ken panangsubbotna iti sangataoan. TARABAY PARA KADAGITI MANGARAMAT: Inaramat ti Dios dagiti Hebrew a naglibas manipud Egipto kas "experimento" maipapan iti baro a sangataoan. Nawayawayaan manipud iti pannakaadipen ken manglaklak-am iti wayawaya nga agdayaw iti Diosda a saan ket a dagiti dios dagiti nangadipen kadakuada, nagbalin dagiti Hebrew a "silaw kadagiti nasion." A kasla ketdin naparsua manen ti sangataoan. Wayawaya ken panagpapada - tunggal pamilia padapada ti bingayda a paset ti daga, awan kangatuan nga agturay kadakuada no di ti Dios - naipasdek kas pondasion ti baro a nasion. Ti pammati iti Biblia ipakitana a saan nga ipalubos ti Dios nga ti diablo ken kinadakes iti pakasaritaan ti lubong. Ti Dios ti agballigi babaen ti panangpabarona iti bassit a paset ti sangataoan a mangbukel iti baro a naparsua nga Israel. Ti Israel daytoy baro a paset ngem saan a nagballigi. Ti koma Iglesia ti baro a naparsua a tattao ngem uray ti Iglesia mabalin nga agpalso. Nupay kasta, makitatayon ti desinio ti Dios para iti baro a sangataoan - aggapuda kadagiti biktima ti lubong isuda nga agtultuloy a mangsaksaksi iti kinapudno ken kinalinteg ti Dios. Saan nga aggapu kadagiti nangato ken nabileg. Daytoy ti di agpatingga a trabaho ti Dios agingga a tumpuar ti baro a sangataoan iti rabaw ti daga. I. PANGGEP Kalpasan ti panagadal, dagiti ubbing manamnama nga: 1. Maipalagip ti naballigi nga iseserrek ni Jesus iti Jerusalem. 2. Maamirisda ti nailubongan a misyon ni Jesus iti panangisalakanna dagiti tattao manipud kadagiti nagduduma a ladawan ti pannakaidadanes. 3. Makaisuratda kadagiti wagas no kasano nga makatulongda iti panangitag-ay kadagiti tattao manipud kadagiti nagdudumanga pannakaidadanes. II. PAMPANUNOT (KONSEPTO) Simrek ni Jesus iti Jerusalem nga situtured tapno iparang ken iwaragawagna ti nailubongan a misyonna - ti panangisalakan kadagiti tattaona. KASAPULAN: Biblia (nasaysayaat nu NRSV), bulong ti palma (wenno anyaman a bulong), journak/kwaderno, pens, naputed-puted a kartolina ken markers. III. PROSESO TI PANAGADAL 25
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA A. 1. 2. Panglukat a Panagdayaw Panangpasangbay: Sarabuen ken kablaawan ti tunggal ubing kas sumrekda iti klase. Kablaawan isuda iti Naragsak a Dominggo ti Palma. Panglukat a kankanta: "Ho-Ho-Ho-Hosanna" Ho-ho-ho-hosanna, ha-ha-ha-hallelujah! He, He, He, He saved me, I've got the joy of the Lord! (repeat song) "Hallelu, Hallelujah" 3. Hallelu, hallelu, hallelu, hallelujah! Praise ye the Lord (2x) Praise ye the Lord, hallelujah! (3x) Praise ye the Lord! Panglukat a kararag: Naballigi a Dios, daydayawendaka iti daytoy nakaskasdaaw nga Dominggo ti Palma. Agrag- okamo, mannakabalin a Jesus, ta naragsakkami a mangpasangbay kenka. Umaykami kadakami, APomi a Jesus. Umayka iti nagbabaetanmi ita a kanito. Umayka ket ssumrekka kadagiti puspusomi. Agbalinka nga Ari kadagiti biagmi. Daytoy ti kararagmi iti nagan ni Jesus. Amen. B. Panagsagana Ibunong kadagiti ubbing ti bulong ti Palma wenno anyaman a bulong. Damagen kadakuada ti kinapateg dayta a bulong iti daytoy a dominggo. Idalan dagiti ubbing nga ibingayda dagiti pannakaammoda. C. Panagadal Ibingay daytoy nga istorya kadakuada: Ti Umuna nga Dominggo ti Bulong ti Palma Iti maysa nga aldaw nga agdaldaliasat da Jesus agturong idiay Jerusalem, nadanonda ti ili nga Bethphage idiay bantay ti Olivo. Ni Jesus ken dagiti adalanna ket naginanad biit. Inawaganna dagiti dua nga adalanna ket binagaana ida, mapan kayo iti sumaruno nga baryo ket apaman nga makadanonkayo idiay, makasarakkayo iti asno nga nakagalut nga saan pay a nasakayan ti siasinoman. Warwaranyo ti galutna ket alaenyo ditoy. No adda agsaludsod no apay nga ar- aramidenyo dayta, isungbatyo nga kasapulan ti Maestromi ket isubliminto met laeng. Napanda ket nasarakanda ti asno nga naigalut iti igid ti kalsada iti ruangan ti maysa a balay. Kas warwarwaranda iti asno ket dinamagna kadakuada, apay nga warwarwaranyo? Simmungbat dagiti dua a disipulo ket kinunada, kasapulan ti Maestromi. Inpanda ti asno ken Jesus. Inkabilda dagiti kagayda iti bukot ti asno ket sinakayan ni Jesus ti asno. Dagiti tattao nga nagselebrar iti Piesta ti Pannakaisalakan ket nangngegda nga umay ni Jesus iti Jerusalem. Nanglada kadagiti bulbulong iti Palmaket rimmuarda tapno sabtenda ni Jesus. Dagiti tattao ipukpukkawda, Dayawentayo ti Dios!Bendisyon ti umay iti nagan ti Dios. Hosana iti kangatoan!Dagiti tattao kasapulanda ti Ari nga mangisalakan kadakuada kadagiti nagduduma nga pannakaidadanes babaen iti Roma. Immay ni Jesus a kas agbalin nga Arida ket dagiti tattao, napalalo ti panagyamanda. Hosana!Agyamantayo iti Dios iti isasangbay ti Ari! ti talina, ti akinkukua D. Panangpauneg ti adal/panagbibinningay iti pannakaammo Pagiinnadalan dagitoy nga saludsod: 1. Sinno ti Ari nga simmangbay iti Jerusalem? 2. Apay nga ni Jesus ket Ari? manipud iti anya nga isalakan ni Jesus isuda? 3. Anya dagiti ammoyo nga gapu iti panagrigrigat dagiti tattao babaen iti panangituray ti Roma? 26
"PANANGIBIAG ITI PAMMATI ITI BAET TI AGTULTULOY A PANNAKADADAEL TI KINATAO" Bulan ti KUARESMA E. Panangamiris iti Kinapudno babaen iti Biblia damagen daytoy kadakuad: 1. Anya ti ammoyo nga gapu iti panagrigat dagiti tattao ita a panawen? 2. Anya ti mapasamak no ipalubostayo ni Jesus nga agbalin nga Ari? Saoen kadakuada: Ni Jesus ti ingunguten ti Dios isu nga immay babaen kenkuana tapno isalakannatayo kadagiti panagrigrigat ken pannakaidadanes. No palubosantayo ni Jesus nga agbalin nga Ari, makipasettayo iti misyonna iti panangisalakan kadagiti tattao manipud kadagiti panagrigatda. F. Pangiyaplikar kadagiti Naadal 1. Iti notebookda wenno journakda, idalan isuda nga mangisurat kadagiti tapno makatulongda iti panangitag-ay kadagiti dadduma iti panagrigatda. 2. Ummongen isuda ket pagiinnadalan dagiti insuratda. Mangaramid iti Master List. 3. Babaen iti daytoy a master list, idalan dagiti ubbing nga mangpili iti aramid nga iti ammoda ket makatulong iti panangitag-ay kadagiti dadduma iti panagrigatda ket isuratda daytoy iti naputed a kartolina. Ikabit daytoy iti bulong ti palma wenno anya man a bulong. 4. Ipaiggem kadagiti ubbing ti kartolina nga addaan bulongna ket idalan isuda nga agrikus iti uneg ti kwarto nga ipukpukkawda ti hosana! G. Pangserra a Pagdayaw 1. Ipakabesa daytoy nga bersikulo kadagiti ubbing: Juan 12: 13 2. Pangserra kanta: 3. Pangserra a kararag: Apomi a Dios, agyamankami iti panangibaonmo ken Jesus kadakami kas nagbalin nga Ari kadagiti biagmi. Tulongannakami ken idalannakami iti panangitrabaho iti misyonmo isu nga misyon ni Jesus - panangisalakan kadagiti tattaom. Pabilgennakami nga kankanyon iti panagtulnod kenka. Iti nagan ni Jesus. Amen. " Ho-Ho-Ho-Hosanna" 27