M e n s a h e t i UM Un a a P a n gUlUe n , h Ul i o 2 0 1 0 Ni Presidente Henry B. Eyring Umuna a Mammagbaga iti Umuna a Panguluen Dagiti Napudno a Gagayyem Maysa kadagiti naindaklan a pangpadayaw a mabalin nga ited ti Mangisalakan ket ti pana- ngawagna kadatayo a "gagayyem." Ammota- yo nga ay-ayatenna iti naan-anay nga ayat ti amin nga annak ti Nailangitan nga Amana. Ngem para kadagiti napudno iti panagserbi Kenkuana, inlatangna daytoy naisangsangayan a pangawag. Malagipyo dagiti balikas manipud iti maika-84 a benneg ti Doktrina ken Katu- lagan: "Ket kunak manen kadakayo, gagayyemko, ta manipud ita awagankayon iti gagayyem, nasken unay nga itedko kadakayo daytoy a bilin, tapno agbalinkayo a kas kadagiti gagayyemko kadagidi aldaw a kaaddak kadakuada, nga agdaldaliasat a mangikasaba iti ebang- helio babaen ti bilegko" (DkK 84:77). Agbalintayo a gagayyemna bayat ti panagserbitayo kadagiti dadduma nga agpaay Kenkuana. Isu ti naan- anay a pagwadan ti kita ti gayyem a nasken a pagba- linantayo. Tarigagayanna laeng ti pagsayaatan dagiti annak ti Nailangitan nga Amana. Ragsakna ti ragsakda. Mariknana mismo ti lidayda gapu ta Isu ti nagikaro iti amin a basbasolda, nga inawatna iti Bagina ti amin a saksakitenda, imbaklayna ti amin a parikutda, ken na- riknana ti amin a panaggagarda. Nadalus dagiti gagem- na. Saan nga agkalikagum iti pammigbig para iti Bagina ngem tapno mangted iti amin a dayag iti Nailangitan nga Amana. Ti perpekto a gayyem, ni Jesucristo, ket naan-anay a di managimbubukod iti panangiruknoyna iti ragsak kadagiti dadduma. Tunggal maysa kadatayo a nakaaramiden iti katu- lagan iti panagbuniag ket nagkaritayo a sumurot iti pagwadanna a makipagbaklay iti imet ti tunggal maysa a kas Kenkuana (kitaen iti Mosiah 18:8). Kadagiti sumaruno a sumagmamano nga aldaw ma- addaankayonto iti adu a gundaway nga agbalin a maysa a gayyem Kenkuana. Mabalin a bayat ti pannagnayo iti natapok a dalan. Mabalin a bayat ti panagtugawyo iti lugan nga adda iti riles ti kalsada. Mabalin a bayat ti panagsapulyo iti maysa a lugar a pagtugawan iti kong- regasion ti Simbaan. No agsipsiputkayo, makitayonto ti maysa a tao a mangibakbaklay iti nadagsen nga imet. Mabalin a maysa daytoy a dagensen ti liday wenno ladingit wenno sakit ti nakem. Mabalin a madlawyo laeng no nagkararagkayo tapno ikkannakayo ti Espiritu kadagiti mata a kumita iti puspuso ken nagkarikayo a mangitag-ay kadagiti ima a naidasay. Ti sungbat iti kararagyo ket mabalin a rupa ti maysa a nabayagen a gayyem, maysa a diyo pay nakitkita iti uneg ti adu a tawen ngem kellaat a simken iti panunot ken pusoyo dagiti kasapulanna ket nariknayo a kasla dakayo mismo ti agkasapulan. Napasamaken dayta 1
kaniak. Tinulongandak dagiti nabayagen a gagayyem a naggapu iti ballasiw taaw ken iti adu a tawen a nang- tedda iti pammaregta idi a ti Dios laeng ti makaibaga kadakuada maipapan iti dagensenko. Indawat kadatayo dagiti sibibiag a propeta ti Dios nga agbalintayo a napudno a gagayyem kadagiti um- umay iti Simbaan kas napasurot ken ispalentayo dagiti saan unay nga aktibo nga umad-adayon a miembro (ti Simbaan). Maaramidtayo daytoy, ket aramidentayonto daytoy no kanayon a laglagipentayo ti Mangisalakan. No dumanontayo a mangted iti tulong ken mangibaklay iti maysa nga imet, Isu ket danonennatayo. Iturongna- tayonto kadagiti agkasapulan. Bendisionannatayonto a mangrikna iti marikriknada. No naganetgettayo kadagiti aramidtayo nga agserbi kadakuada, ad-adda met a ma- ikkantayo iti sagut a makarikna iti ayatna para kadakua- da. Daytanto ti mangted kadatayo iti tured ken pigsa a tumulong manen ken manen iti kinapudno. Ken, iti kanito ken iti agnanayon, mariknatayonto ti ragsak ti pannakapasangbay iti ragup dagiti napupudno a gagayyemna. Ikararagak dayta a bendision para iti amin kadatayo ken para kadagiti pagserbiantayonto. PaNaNgisuro maNiPud iti daytoy a mENsaHE ad-adda a makiraman a napnuan pateg dagiti miembro ti pamilia no maidawat kadakuada a mangbirok iti maysa a banag bayat ti panagsapulda kadagiti nasantuan a kasuratan ken dagiti balikas dagiti propeta (kitaen iti Teaching, No Greater Call [1999], 55). Bayat ti panangbasam iti artikulo, kiddawem kadagiti miembro ti pamilia a lasinenda dagiti pagbatayan wen- no prinsipio a mangtulongto kadakuada nga agbalin a maikari tapno maawaganda nga agbalin a gayyem ti apo. Dakamaten ti Teaching, No Greater Call : "no ad- daankayo iti ayat a kas ken ni Cristo, nasaysayaat a nakasaganakayonto a mangisuro iti ebanghelio. Maparegtakanto a mangtulong kadagiti dadduma a mangam-ammo iti Mangisalakan ken sumurot Kenkua- na" (12). lasinem manipud iti artikulo dagiti pagbata- yan wenno prinsipio a makatulong kenka nga agbalin a nasaysayaat a home teacher. ilawlawagmo dagitoy iti kaduam, ket sikakararag nga utobenyo no kasano ti ag- balin a "napudno a gagayyem" kadagiti pagserbianyo. 2 agtutuBo agdadamo a tao Ni matthew okabe Marigatanak a makarikna a pasetak ti ward. Kaak-akarmi la unay iti pamiliak iti sabali a pagilian. addaan iti dakkel a grupo dagiti agtutubo ti ward nga immakaranmi, ngem daytoy ti umuna a gundaway nga agbalinak nga "agdadamo a tao." ti pagdaksanna ket masapul a sumrekak iti baro a pagadalan, ket immapay a dagus daytoy iti panu- notko, "asinonto ngata ti kagiddanko a mangan iti pangngaldaw?" nalabit a makakitaakto iti maysa a tao a taga simbaan, ngem diak kayat ti dumursok nga umasideg a makilanglang iti sango ti lamisaan iti pangngaldaw, aglalo ta diak ammo no kayatdak a kagiddan a mangan wenno saan. ti umuna nga aldawko iti pagadalan ket kasla agpaut iti agnanayon. iti kamaudiananna naguni ti kampana para iti pangngaldaw. Bayat ti naannad nga iseserrekko iti siled a panganan, nagkararagak iti nailangitan nga ama tapno tulongannak koma a ma- kasarak iti maysa a tao nga am-ammok. inlawlawko ti panagkitak no adda asino man a mabigbigko nga am- ammok. awan uray maysa. iti kasta napanak iti maysa a lamisaan iti adayo a suli ti panganan ket kinnanko ti pangngaldawko. idi agangay iti dayta nga aldaw kabayatan ti klasemi iti Matematika, nailasinko ti maysa nga am- ammok. nakitakon ni David iti seminary iti dayta nga agsapa. Kiniddawna a kitaek ti iskediulko ket natakuatak nga agpadakami iti oras a mangan iti pangngaldaw. "hoy, ayanmo kadi itay oras ti pang- ngaldaw?" kinunana. "nanganak iti adayo a suli ti panganan," insungbatko. "ala ngarud, inton bigat umaykanto ket aggiddanta a mangan iti pangngaldaw," kinunana. agyamanak iti managayat a nailangitan nga ama, a makaammo iti tunggal kasapulantayo ken sungbatan- na ti tunggal maysa kadagiti kararagtayo. agyamanak pay iti maysa a tao a natallugod a nangidiaya iti imana tapno makigayyem. gagangay laeng nga awis ngem makaaramid iti napateg unay a banag.
aNNak Panagbalin a maysa a gayyem para ken ni Jesus Kinuna ni Presidente eyring a makapagbalintayo a Ni Jesucristo, Perpekto a gayyemtayo gayyem ni Jesus babaen ti panagbalintayo a gayyem Kinuna ni Presidente eyring a ni Jesus ti perpekto a gayyemtayo. Dagitoy ti sumagmamano a wagas kadagiti dadduma para Kenkuana. Mangidrowing iti ladawan dagitoy uppat a wagas a pakapagbalinam a a pangipakitaan ni Jesus ti perpekto nga ayatna para maysa a gayyem. kadatayo. Mabalinmo a tulongan ti maysa a tao a naliday. tarigagayanna no ania ti kasayaatan para kadatayo. Mabalinmo ti agbalin a maysa a gayyem ti maysa a naragsak isuna no naragsaktayo. tao a naladingit. Mariknana ti ladingit no naliday wenno nasaktantayo. Mabalinmo nga awisen ti maysa a tao nga umay iti nagsagaba isuna para kadagiti basbasoltayo tapno simbaan. makasublitayo iti nailangitan nga ama. Mabalinmo a kanayon a laglagipen ni Jesus. © 2010 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/09. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/09. Pannakaipatarus ti First Presidency Message, July 2010. Ilokano. 09367 864 3
M e n s a h e i t i V i s i t i n g te aCh i n g , h Ul i o 2 0 1 0 Panangpapigsa kadagiti Pamilia ken Pagtaengan Adalenyo daytoy a material, ken no maitutop, paglilinnawaganyo kadagiti kakabsat a babbai a sarungkaranyo. Usarenyo dagiti saludsod a pangtulong kadakayo a mangpapigsa kadagiti kakabsat a babbai ken mangaramid iti Relief Society kas naregta a paset ti bukodyo a panagbiag. Manipud kadagiti Nasantuan a Kasuratan: Genesis 18:19; Mosiah 4:15; DkK 93:40; Moises 6:55-58 Panangpapigsa iti Tunggal Gundaway "Tunggal maysa kadatayo ket saan nga agpapada ti kasasaadtayo iti pamilia. Adda dagiti pamilia nga addaan iti maysa nga ina ken ama nga addaan kadagiti annak iti pagtaengan. Adda dagiti agassawa a saanen a maaddaan kadagiti annak iti pagtaengan. Adu a miembro ti Simbaan ti saan pay a naasawaan, ket adda dagiti awan asawana a nagannak. Adda dagiti balo a babai wenno balo a lalaki nga agbibiag nga agmaymaysa. "Ania man ti kasasaad ti pamil- iatayo, makapagbibinnadang ti tunggal maysa kadatayo tapno mapapigsatayo dagiti bukodtayo a pamilia wenno makapagtitinnu- longtayo iti panangpapigsa kadagiti dadduma pay. "[Naminsan] a nakidagusak iti pagtaengan ti kaanakak a babai ken ti pamiliana. Iti dayta a rabii sakbay a naturog dagiti ubbing, nangangaykami iti ababa a family home evening ken nagsalaysay iti estoria iti nasantuan a kasuratan. Sinarita ti amada maipapan iti pamilia ni Lehi ken no kasano nga insurona dagiti annakna a masapul a kumpetda a nasayaat iti landok a pagkaptan [iron rod], a daytoy ti balikas ti Dios. Ti ikakapetda iti landok a pagkaptan [iron rod] ket mangpatalged kadakuada ken ma- ngiturong kadakuada iti rag-o ken ragsak. No umibbetda iti landok a pagkaptan, adda peggad a mal- mesda iti narugit a danum ti karayan. "Tapno maipakita daytoy kadagiti ubbing, ti ina ti nagbalin a 'landok a pagkaptan' [iron rod] a nasken a kaptenda, ken ti ama ti nagakem a sairo, a mangpadpadas a mangguy- guyod kadagiti ubbing a mangya- dayo manipud iti talged ken ragsak. Nagustuan dagiti ubbing ti estoria ket nasursuroda no kasano ti kapa- teg ti kumpet a naimbag iti landok a pagkaptan. Kalpasan ti panna- kaisarita ti nasantuan a kasuratan, orasen para iti kararag ti pamilia. . . . "Dagiti nasantuan a kasuratan, family home evening, ken kararag 1 ti sangapamilia ket mangpapigsa kadagiti pamilia. Masapul nga alaentayo ti tunggal gundaway a mangpapigsa kadagiti pamilia ken agtitinnulongtayo tapno makapag- talinaedtayo iti umno a dalan." 1 Barbara Thompson, maikadua mammagbaga iti sapasap a panguluen ti Relief Society. Manipud iti Pakasaritaantayo Manipud idi rugina addaanen ti Relief Society iti pagrebbengan a mangpapigsa kadagiti pamilia ken pagtaengan. Insuro ni Propeta Joseph dagiti kakabsat a babbai iti umuna a miting ti Relief Society, "No agawidkayo, saanyo a pagsaw- saw-an iti dakes wenno narusanger a balikas dagiti assawayo, ngem ketdi, padur-asenyo ti kinasayaat, kinaasi, ken ayat a kas paset dagiti aramidyo manipud itan." 2 Idi 1914 imbaga ni Presidente Joseph F. Smith kadagiti kakabsat a babbai ti Relief Society, "No adda man kinaignorante wenno agkurang ti pannakaawat maipanggep iti pamilia, . . . sidadaan daytoy a timpuyog wenno nakasagana latta,
ken babaen kadagiti gagangay a talugading wenno pammaregta a naggapu iti timpuyog nakasagan- ada ken sidadaanda a mangted iti annuroten wenno pangiturong a maibatay kadagiti napapateg a pagrebbengan." 3 Dagiti NagaDawaN 1. Barbara Thompson, "His Arm Is Sufficient," Liahona, Mayo 2009, 84. 2. Teachings of Presidents of the Church: Joseph Smith (2007), 482. 3. Teachings of Presidents of the Church: Joseph F. Smith (1998), 186. © 2010 ti Intellectual Reserve, Inc. Nailatang amin a karbengan. Naimaldit iti EUA. Pannakaanamongna iti Ingles: 6/09. Pannakaanamongna a maipatarus: 6/09. Pannakaipatarus ti Visiting Teaching Message, July 2010. Ilokano. 09367 864 Ania ti Maaramidtayo? 1. ania dagiti kapanunotan para iti pannakapapigsa dagiti pamilia ken pagtaengan a maib- inglayyo kadagiti kakabsatyo a babbai? Bayat ti panangutobyo kadagiti kasasaaad ti tunggal tao, ti espiritu ket mangisang- bay kadagiti kapanunotan iti isipyo. 2. ania dagiti prayoridad a bal- baliwam itoy a bulan tapno ad- adda a mapapigsam ti bukodmo a pamilia ken pagtaengam? Para iti ad-adu pay a pannakaammo, inkayo iti 2


Sangay ti Salun-at ti Panagpampanunot ti Nataengan Nalaus a Panagliday Ilocano
Ania ti Nalaus a Panagliday (Depression)? Agarup 9 a porsiento dagiti tattao iti Estados Unidos ti agsagsagaba ti nalaus a panagliday. Ngem gapu ti adu a taw-enen a panagsuksukisok, addan dagiti makatulong nga ag-agas ken panangagas kas ti "pannakipatpatang." Daksanggasat ta adu ti tattao a saan a makaammo a mabalin a maagasan ti nalaus a panagliday. No sika wenno maysa nga ipatpategmo ket malidlidayan, makarikrikna ti kina-ubbaw ti kaunggan ken kinakapuy ti rikna, nabannog, wenno marigatan a maturog, mangan, mangipamaysa ti panagpanunot wenno panangaramid kadagiti bambanag, mangipapas ti panagbiag, wenno makapampanunot ti maipanggep ti pannakatay, matulungannaka ti impormasion iti daytoy a polieto tapno maawatam a nasaysayaat no ania ti nalaus a panagliday, ken tapno maaramidmo dagiti addang a makatulong kenka wenno ti ipatpategmo. Dagiti Klase ti Nalaus a Panagliday Adu a klase ti nalaus a panagliday, kas met la dagiti dadduma a saksakit kas koma ti sakit ti puso. Patangenmi iti sumaganad ti tallo a gagangay a klase ti nalaus a panagliday. Ti nakaro a nalaus a panagliday (major depression), ket malasin babaen kadagiti senyales a makasinga iti kabaelan nga agobra, agadal, maturog, mangan, ken mangipapas ti panagbiag. Mabalin a maminsan laeng a mapasamak daytoy ngem ad-adu ti gundaway a mapasamak daytoy iti ad-adu a daras iti unos ti panagbiag. Ti saan unay a nakaro a klase ti nalaus a panagliday ket no kadarato a malmaldaang ti rikna ngem saan a nakaro daytoy (dysthymia). Malasin daytoy babaen kadagiti napaut ken nakaro a senyales, ngem saan a kas kadakes ti nakaro a nalaus a panagliday. Nupay kasta, pakaigappuan latta daytoy tapno saan a nasayaat ti marikrikna ti pasiente wenno dina marikna ti ragsak. Adu a tattao nga addaan ti kadarato malmaldaang a rikna ngem saan a nakaro ket nakapadasen ti nakaro a nalaus a panagliday iti napalabas. Maysa pay a klase ti nalaus a panagliday ket isu tay sakit nga agsinnublat ti tumaytayok ken malmaldaang a rikna (bipolar disorder), wenno sakit nga agsinnublat tay di normal a kinaragsak ken nalaus a panagliday (manic-depressive). Ti sakit nga agsinnublat ti tumaytayok ken malmaldaang a rikna (bipolar disorder) ket saan a kas gagangay kasla dagiti dadduma a klase ti nalaus a kinaliday. Malasin daytoy babaen kadagiti panagbalbaliw ti rikna: tumaytayok ti panagrikna (di normal a kinaragsak) ken malmaldaang ti panagrikna (nalaus a panagliday). No maminsan napartak nga agbaliw ti rikna, ngem ad- adda a mapaspasamak ti nabayag a panagbaliw ti rikna. No tiempo ti nalaus a panagliday, mabalin a mapadasan ti maysa a tao ti aniaman wenno isu amin dagiti senyales ti nakaro a nalaus a panagliday (malmaldaang ti panagrikna). No tiempo ti di normal a kinaragsak (tumaytayok ti panagrikna), mabalin a napartak nga agsao ti pasiente wenno sao a sao ken nakapigpigsa isuna. Masansan nga apektaran ti di normal a kinaragsak ti panagpanunot ti maysa a tao, ti panangamirisna kadagiti bambanag, ken panaggargarawna no makipulpulapol kadagiti tattao. Pakaigappuan daytoy dagiti nakaro a problema ken pakaibabainan. Kas pangarigan, no tumaytayok ti rikna ti maysa a tao, mabalin a pagarupenna a nalatak wenno nabaknang isuna ken agaramid kadagiti pangngeddeng a saan a pagsayaatan ti negosiona wenno makikamalala isuna. No di maag-agasan ti di normal a kinaragsak, mabalin a kumaro daytoy ket agtinnag a nakaro a sakit ti panagpampanunot, kas ti panagmauyong. Dagiti Pakaigapuan ti Nalaus a Panagliday Ibagbaga dagiti sumagmamano nga agsuksukisok a ti nalaus a panagliday ket matawid ken makita daytoy kadagiti
agkakabagian. Ibaga met dagiti dadduma nga agsuksukisok a mabalin a maigapu daytoy iti nakaro a pannakabannog iti pagtaengan, trabaho, pagadalan wenno pannakatay ti maysa nga ipatpateg. Maysa pay, nalaka a kapten ti nalaus a panagliday dagiti tattao a nababa ti talekda iti bagida, dagiti saan a nasayaat ti panagkitada iti bagida wenno dadduma a tattao, wenno dagiti tattao a kankanayon nga agrekreklamo wenno agung-unget. Impakita payen dagiti agsuksukisok a dagiti saksakit kas koma ti atake ti puso wenno kanser ket mabalin pay a pakaigapuan ti nalaus a panagliday. Patienmi a ti nalaus a panagliday ket maigapu ti aglalaok a bambanag kas ti pannakatawid ti daytoy, dagiti bambanag a mainaig ti panagpampanunot, bambanag a naespirituan ken dagiti adda iti aglawlaw. Panangadal ken Panangagas Ti umuna nga addang tapno maagasan a nasayaat ti nalaus a panagliday ket pannakaeksamen ti bagi nga isayangkat ti maysa a doktor. Iraman ti nasayaat a panangagas ti kumpleto a pakasaritaan dagiti senyales - kaano a nangrugi, kasano kapaut, kasano kakaro, no napadasanen ti pasiente dagitoy iti napalabas, ket no kasta, no naagasan dagiti senyales ken ania ti pinangagas. Saludsodento ti doktor ti maipanggep ti panaginom ti arak ken panagusar ti droga, ken no mapampanunot ti pasiente ti maipanggep ti pannakatay wenno panagpakamatay. Maysa pay, nasken nga iraman ti pakasaritaan dagiti saludsod no adda dadduma a kameng ti pamilia a nakapadasen ti nalaus a panagliday ken, no naagasan daytoy, ania dagiti pinangagasda ken ania kadagitoy ti nakaagas. Kamaudiananna, nasken nga mairaman iti panangadal ti panangeksamen ti kasasaad ti panagpampanunot tapno maammoan no naapektaran ti panagsao, ti panagtaray ti panunot, wenno lagip. Mapasamak ngamin no dadduma dagitoy a nayon ti nalaus a panagliday ken di normal a kinaragsak. Dagiti Karbengam No usarem dagiti serbisio iti salun-at ti panagpampanunot, adu ti karbengam. Mairaman ti karbengan a matratar a nasayaat ken narespetoan; ti karbengan a maipaayan kadagiti serbisio ken ag-agas no kaano a masapulmo dagitoy; ti karbengan a maikkan ti impormasion maipanggep kadagiti madi nga epekto ti agasmo, ken, no mabalin, dagiti pagpiliam nga ag-agas. Pagpilian a Panangagas Ti pagpilian a panangagas ket depende iti matakuatan iti panangadal. Adda adu nga ag-agas a makatulong. Makatulong pay ti pannakipatang iti maysa a tao a makaawat no ania ti nalaus a panagliday tapno mabalbaliwan ti panangipapanmo ti nalaus a panagliday. Maisurona pay kenka dagiti bambanag tapno maimatonam daytoy. Sumagmamano a tattao a makapadpadas ti saan unay nakaro a nalaus a panagliday ket umimbag babaen laeng ti pannakipatpatang ken saandan kasapulan ti agas. Dagiti met tattao a makapadpadas ti nakarkaro a nalaus a panagliday ket matulungan ti agas. Umimbag ti kaadduan a tattao babaen ti aggidan a wagas, kas koma ti agas (tapno mabang-aran a dagus) ken pannakipatpatang (tapno masursuroda dagiti wagas no kasano a tamingen dagiti problema ken pakabannogan iti biag). Laglagipem a mabalin pay nga igiddan iti agas ken pannakipatpatang dagiti wagas ti panangagas a maus-usar iti kulturam wenno pammatim. Nalaus a Panagliday iti Kulturam No sabali ti panangipapan ti kulturam iti nalaus a panagliday, ibagam koma iti doktormo, narsmo, wenno ti mangimatmaton ti kasom. Daytoy ket tapno makitami manipud ti panirigam no ania ti mabalin a nakaigapuan ti nalaus a panagliday, dagiti tradisional a mangngagas iti gimong nga ayanmo, ken dagiti wagas ti panangagas a maus-usar iti kulturam wenno pammatim. Ken no kayatmo ti mangipatarus ti lengguahe a tumulong kenka a makipatang iti doktormo, ipakaammom laeng iti mangimatmaton ti kasom ket ikkandakanto ti maysa nga awan ti bayadam. Para ti ad-adu pay nga impormasion maipanggep ti nalaus a panagliday, makipatangka iti klinika ti salun-at ti panagpampanunot nga asideg iti pagtaengam, wenno tawagam a mismo ti mangimatmaton ti kasom.


Ipatpategmi a Pasiente, Agyaman kami ta pinilim ti Hawai'i Pacific Health para kadagiti kasapulam a pannakataripato ti salun-atmo. Tumulong ti Programami a Pinansial a Tulong kadagiti pasiente ken dagiti pamiliada iti panagbayad kadagiti medikal a gastos para kadagiti serbisio a naipaay kadagiti pasilidadmi wenno impaay ti maysa a doktor ti Hawai'i Pacific Health. Dagiti residente iti estado ti Hawai'i nga umaw-awat kadagiti serbisio a kasapulan iti pannakaagaswenno saan a residente nga umaw-awat iti pang-emerhensia a pannakataripato ket mabalin a maikari para iti pinansial a tulong maibasar kadagiti sumaganad a pagibatayan: Ti matgedan ti pamiliam ket kapadpada wenno nababbaba ngem ti 400 porsiento ti agdama a Pederal a Pagalagadan iti Kinakurapay (Federal Poverty Guidelines, FPG) para iti estado ti Hawai'i. No ti matgedan ti pamiliam ket nasursurok ngem ti pagpatinggaan a 400 porsiento, mabalin a maibilang ka kas awanan iti insurance ken saan a kualipikado iti coverage (medically indigent) ken maikari iti pinansial a tulong no ti balansem kas pasiente ket nasursurok ngem 15 porsiento ti napagtipon a matgedan ti pamiliam ken dagiti sanikuayo a nalaka a maisukat iti kuarta (liquid assets). Masapulto nga ibutaktakmo ti amin a kita ti matgedan ken sanikua. Nasken a naisubmitirmon ti kumpleto nga Aplikasion para iti Pinansial a Tulong iti Hawai'i Pacific Health ken nakitinnulongka iti Hawai'i Pacific Health tapno makaala ti bayad manipud iti maikatlo a partido. Tapno ag-apply para iti pinansial a tulong, kumpletoem koma ti nakasigpit a pormas ti Aplikasion para iti Pinansial a Tulong ken isubmitir daytoy agraman dagiti kopia ti kasapulan a pangsuportar a dokumento a nakasurat iti nakasigpit a listaan. Ipatulod ti nakumpleto nga Aplikasion para iti Pinansial a Tulong ken ti kasapulan a pangsuportar a dokumento iti: Hawai'i Pacific Health Attn:Financial Assistance Team 888 S. King Street, Tube 31 Honolulu, HI96813 No adda kayatmo a saludsoden, tawagam koma ti opisina ti Customer Service mi iti 522-4013 iti O'ahu, 245-1119 iti Kaua'i, wenno toll free iti 1-866-266-3935. Toy sipupudno, Nagan Departamento Naisigpit
Pinansial a Tulong - Listaan dagiti Masapul a Dokumento Masapul nga iramanmo iti aplikasionmo dagiti kopia ti aniaman kadagiti sumaganad a dokumento a maiyannatup kenka. Kopia laeng koma ti isigpitmo, saan a dagiti orihinal, gapu ta saanto a masakar wenno maisubli dagitoy. No awan ti aniaman kadagiti dokumento, nabaybayagto ti pannakaproseso ti aplikasionmo. Itedmo koma ti impormasion para iti AMIN a miembro ti pamilia a nakalista iti pormas ti Aplikasion para iti Pinansial a Tulong. Ti miembro ti pamilia ket maysa a tao a mainaig babaen iti dara, panagassawa, wenno panagadaptar ken kadua nga agnanaed iti pagtaengan. Panangpaneknek iti matgedan Suweldo (Salary) Pay stub iti napalabas a tallo a bulan Kabaroan nga W2 Adda bukodna a pagsapulan GE tax form Schedule C ken/wenno profit and loss statement Social Security 1099 forms Surat maipapan iti pannakaited ti benepisio (benefit award) wenno bank statement a mangpaneknek iti deposito manipud iti US Treasury Kinaawan Trabaho Surat a "Panangammo iti Kasasaad ti Naka-insure" No di mo maala ti surat, nakasigpit ti Pormas ti Panangpaneknek iti Matgedan (Income Verification Form, F3) a kumpletoenyo a DUA ken ti Opisina ti Kinaawan Trabaho (Unemployment Office) Danyos-perwisio iti Mangmangged Pay stub iti napalabas a tallo a bulan Surat maipapan iti pannakaited ti benepisio (benefit award) Pension/Panagretiro Pay stub wenno kasuratan a mangipakpakita iti binulan a benepisio Benepisio ti beterano Pay stub wenno kasuratan a mangipakpakita iti binulan a benepisio Panagpa-upa/Real Estate Schedule E Sustento iti Ubing Surat maipapan iti pannakaited ti benepisio (benefit award) wenno dokumento ti Korte a mangipakita iti gatad ti matgedan Pinansial a Tulong (Welfare) Surat maipapan iti pannakaited ti benepisio (benefit award) wenno dokumento a mangipakita iti gatad ti matgedan Kumpleto a kopia dagiti kabaroan a tax form a nai-file mo Masapul nga iraman dagiti pangsuportar a dokumento para iti AGPADA a 1099 a pormas ti natgedan a naggapu iti trabaho (earned) ken natgedan a saan a naggapu iti trabaho (unearned) Kumpletoen ti 4506-T form (Dawaten ti Transcript of Tax Return) No umaw-awat ka iti suporta manipud iti maysa a miembro ti pamilia wenno gayyem, masapulto a kumpletoenyo a DUA ken dagiti mangsupsuportar kenka ti nakasigpit a Pakdaar ti Suporta (Statement of Support) wenno Pormas ti Panagnaed (Residency Form, F2). Dokumento a mangipakita iti pannaka-aprubar wenno saan a pannaka-aprubar ti pannakaikari iti Medicaid ken/wenno Quest. No awan kenka ti aniaman kadagiti banbanag a nasao iti ngato, mangted ka koma iti napirmaan a pakdaar a mangilawlawag no apay a saanmo a naisubmitir dagita a banbanag. Nakumpleto ken napirmaan nga Aplikasion para iti Pinansial a Tulong ti Hawai'i Pacific Health
APLIKASION PARA ITI PINANSIAL A TULONG (F1) UMUNA A SEKSION: IMPORMASION TI PASIENTE (I-PRINT MO KOMA) Nagan (Apelyido, Nagan, Middle Initial) Petsa a Pannakaiyanak Numero ti Account Ti (dagiti) Petsa ti Serbisio MAIKADDUA A SEKSION: IMPORMASION TI TAO A RESPONSABLE PARA ITI PANAGBAYAD/ GUARANTOR (I-PRINT MO KOMA) Nagan (Apelyido, Nagan, Middle Initial) Petsa a Pannakaiyanak Social Security Number Address Siudad Estado Zip Code Kangrunaan a Numero ti Telepono Estado Sibil Awanan Asawa Addaan Asawa Nagdiborsyo Sabali__________________________________________ Agisub-submitir ka kadi iti Pederal a Dokumento ti Panagbayad iti Buis (Federal Tax Return)? Wen Saan No saan, apay? Maikaddua a Telepono MAIKATLO A SEKSION: IMPORMASION TI PAMILIA (Ilista amin a miembro ti pamilia nga agnanaed iti balayyo ) Ituloymo koma iti likod ti panid no masapul ti ad-adu nga espasio Nagan ti Miembro ti Pamilia Petsa a Pannakaiyanak Social Security Number Pakainaigan iti Pasiente Nakalista kadi daytoy a tao iti Pederal a Dokumento ti Panagbayad iti Buis (Federal Tax Return) mo? 1. 2. 3. 4. 5. 6. Wen Saan Wen Saan Wen Saan Wen Saan Wen Saan Wen Saan MAIKAPAT A SEKSION: GASTOS (Ilista ti binulan a gastos para iti amin a miembro ti pamilia) Renta: $ Mortgage: $ Dadduma pay a Kadagupan a Gastos: $ MAIKALIMA A SEKSION: BINULAN A KADAGUPAN TI MATGEDAN (Ilista ti matgedan para iti amin a miembro ti pamilia sakbay a maikissay dagiti buis) Suweldo (Salary) Danyos-perwisio iti Mangmangged Panagpa-upa/Real Estate Sabali pay a Matgedan Social Security Pension/Panagretiro Sustento iti Ubing Paggappuan: Kinaawan Trabaho Benepisio ti Beterano Pinansial a Tulong (Welfare) Gatad: Maawatak a mabalin a paneknekan ti Hawai'i Pacific Health ti pinansial nga impormasion a linaon daytoy nga Aplikasion para iti Pinansial a Tulong mainaig iti panangtingiting ti Hawai'i Pacific Health iti daytoy nga aplikasion, ken babaen iti pirmak ditoy palubosak ti employer ko wenno siasinoman a tao a nakalista iti daytoy nga aplikasion a mangpatalged wenno mangted iti nayon a detalye mainaig iti impormasion a naipaay iti daytoy nga aplikasion. Paneknekak a dagiti impormasion a naited iti daytoy nga aplikasion ket pudno ken husto, iti pagpatinggaan ti ammok ken pammatik, ken naited a sipupudno. Ammok a ti panangpalpisika wenno panagulbod iti impormasion iti daytoy nga aplikasion ket mabalin nga agbanag iti saan a pannakaaprubar ti pinansial a tulong. Maawatak pay a sumagmamano kadagiti dodoktor ken mangipapaay serbisio ket mabalin a saan nga empleado ti Hawai'i Pacific Health. Maawatak a mabalin a makaawatak kadagiti sabali a bill manipud kadagita a mangipapaay serbisio ken saanto a maipakat daytoy nga aplikasion para iti pinansial a tulong kadagita a balanse a rumbenga mabayadan. Pirma ti Pasiente/Guarantor ______________________ Petsa I-print ti Nagan ______________________ Pakainaigan iti Pasiente
Pakdaar ti Suporta ken/wenno Pormas ti Panagnaed (Residency Form, F2) para iti Pasiente nga Agap-apply para iti Pinansial a Tulong No umaw-awatka iti aniaman a kita ti suporta, masapul a kumpletoenyo ken ti (dagiti) mangsupsuportar kenka daytoy a pormas. No umaw-awatka iti suporta manipud iti adu a tattao, masapul a kumpletoen ti tunggal mangsupsuportar ti "Paset B" daytoy a pormas. Paset A: Kumpletoen ti pasiente/guarantor: Siak, ni________________________________________________, ket ipablaakko nga agnanaedak iti agdama iti (Nagan ti Pasiente/Guarantor) (Address) Supsuportarannak ni (Nagan ti Mangsupsuportar) _____________________ (Pakainaigan) Ipapaay ti (dagiti) mangsupsuportar dagiti sumaganad: (Ikkan koma ti tsek ti amin a maiyannatup) [ ] Balay [ ] Kanen [ ] Kuarta [ ] Dadduma pay nga inaldaw a gastos Pirma ti Pasiente/Guarantor _____________________ Petsa Paset B I: Kumpletoen ti mangsupsuportar: Siak, ni_______________________________________________, ket ipablaakko nga ipapaayko iti agdama kenni (Nagan ti Mangsupsuportar) dagiti sumaganad: (Nagan ti Pasiente/Guarantor) (Ikkan koma ti tsek ti amin a maiyannatup) [ ] Balay [ ] Kanen [ ] Kuarta [ ] Dadduma pay nga inaldaw a gastos No kuarta, kadagupan ti naited a kuarta: (Daytoy a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a dua a bulan) _____________________ (Gatad) Pirma ti Mangsupsuportar _____________________ Petsa
Paset B II: Kumpletoen ti mangsupsuportar: Siak, ni_______________________________________________, ket ipablaakko nga ipapaayko iti agdama kenni (Nagan ti Mangsupsuportar) dagiti sumaganad: (Nagan ti Pasiente/Guarantor) (Ikkan koma ti tsek ti amin a maiyannatup) [ ] Balay [ ] Kanen [ ] Kuarta [ ] Dadduma pay nga inaldaw a gastos No kuarta, kadagupan ti naited a kuarta: (Daytoy a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a dua a bulan) _____________________ (Gatad) Pirma ti Mangsupsuportar _____________________ Petsa Paset B III: Kumpletoen ti mangsupsuportar: Siak, ni_______________________________________________, ket ipablaakko nga ipapaayko iti agdama kenni (Nagan ti Mangsupsuportar) dagiti sumaganad: (Nagan ti Pasiente/Guarantor) (Ikkan koma ti tsek ti amin a maiyannatup) [ ] Balay [ ] Kanen [ ] Kuarta [ ] Dadduma pay nga inaldaw a gastos No kuarta, kadagupan ti naited a kuarta: (Daytoy a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a bulan) _____________________ (Gatad) (Napalabas a dua a bulan) _____________________ (Gatad) Pirma ti Mangsupsuportar _____________________ Petsa
Pormas ti Pammaneknek iti Matgedan gapu iti Kinaawan ti Trabaho (F3) para iti Pasiente nga Agap-apply para iti Pinansial a Tulong No umaw-awatka kadagiti benepisio para iti kinaawan ti trabaho, masapulto a makumpleto daytoy a pormas tapno maikeddeng no maikari iti Programami a Pinansial a Tulong. Kumpletoem koma ti Paset A daytoy a pormas ken ipakumpletom ti Paset B iti awtorisado a pannakabagi ti Opisina ti Kinaawan ti Trabaho (Unemployment Office). Paset A: Kumpletoen ti tao nga umaw-awat kadagiti benepisio para iti kinaawan ti trabaho Nagan: ______________________________ Social Security#: __________________ Address: ______________________________ # ti Telepono:______________________ ______________________________ ______________________________ Babaen iti daytoy palubosak ti Department of Labor & Industrial Relations, Unemployment Insurance Division a mangiruar iti impormasion mainaig kadagiti benepisiok para iti kinaawan trabaho. Mausarto daytoy nga impormasion para laeng iti panggep a panangikeddeng no maikariak para iti Programa ti Hawai'i Pacific Health a Pinansial a Tulong. Pirma ti tao nga umaw-awat kadagiti benepisio para iti kinaawan ti trabaho _____________________ Petsa Paset B: Kumpletoen ti maysa a pannakabagi para iti Estado ti __________________________ Department of Labor &Industrial Relations, Unemployment Insurance Division. Impormasion ti Benepisio para iti Kinaawan Trabaho Linawas a gatad ti benepisio:_______________________________ Kadakkelan a maikari a benepisio: Panangrugi ti tawen ti benepisio: _______________________ Panagturpos ti tawen ti benepisio: _______________________ I-print ti Nagan: ____________________________ Titulo: _______________________ Numero a Tawagan: _______________________ Pirma ti pannakabagi _____________________ Petsa


Daytoy a Pagbasaan ket Mabasayo Pay lti. ..
lnsik (Cantonese) llokano lnsik (Mandarin) Espaniol Cebuano (Bisaya) Chuukese Hapon Marshallese Tagalog Vietnamese Hawaiian Koreano Samoan Tongan Para kadagiti kopia daytoy naipatarus a pagbasaan, awagan wenno makiuman iti eskuelayo, Mangtartarabay Kadagiti Awan Pagnaedanna (Homeless Concerns Liaisons), wenno iti Opisina ti Estado a Mangtartarabay Kadagiti Awan Pagnaedanna (State Homeless Concerns Office). Para iti dadduma pay nga impormasion wenno adda saludsodyo maipanggep iti Akta McKinney-Vento Act, awagan wenno kaumanyo koma dagitoy: Mangtartarabay Kadagiti Awan Pagnaedanna Hawaii (Hilo) ... 808-933-2920 Hawaii (Kona) ... 808-327-4991 Oahu ... 808-305-9869 Maui, Molokai, Lanai ... 808-984-8001 Kauai... 808-241-3120 Wenno no adda problemam iti panagdengngeg, mabalinmo a paidanon ti saludsodmo iti Opisina ti Estado a Mangtartarabay Kadagiti Awan Pagnaedanna 808- 305-9869 Awan Bayadna a Numero 1-866-927-7095 Akta iti 2001 ti McKinney-Vente Mainaig iti Napasayaat a Pannakatulong iti Panagadal Dagiti Awan Pagnaedanna Opisina ti Kurikulum, lnstruksion ken Tarabay Para iti Estudiante • Estado ti Hawaii • Departmento ti Edukasion RS 10-1237 (Revision of RS 09-0820) • May 2014
No Sika Ket ... • Makipagnanaedka kadagiti gagayyem wenno pamiliam ta dimo kabaelan ti agbayad iti renta; Agnanaedka iti maysa nga aplaya, iti maysa a pagkamkampuan, iti maysa a parke, wenno iti maysa a hotel; Agnanaedka iti maysa a tolda, karro, bus, wenno dadduma pay a saan a permanente a patakder; Agnanaedka iti maysa a para emerhensia wenno pagpaingan a pagtarusan; Agnanaedka iti pagtarusan dagiti makabkabil iti bukodda a balay; Agnanaedka iti ania man kadagitoy: Kauai: Kauai Economic Opportunity Shelter, Manaolana, Hawaii: Ka Hale 0 Kawaihae, Opisina para iti Ministri Sosial (Office for Social Ministries), Maui: Ka Hale A Ke Ola, Na Hale 0 Wainee, Oahu: Family Promise, Institute para iti Kasapulan Dagiti Tattao (Institute for Human Services) (IHS), Loliana, Maililand, Next Step, Ohana Ola 0 Kahumana, Onemalu, Hope for a New Beginning, Waianae Civic Center, Weinberg Village Waimanalo, Pagtarusan iti Parola (Lighthouse Shelter); Awananka iti madadaan a pagyanan iti rabii, wenno Ur-urayem ti kaadda ti maysa a pamilia a mangtaraken kenka. No Kasta Ngarud... Dayta anakmo ket mabalin a kualipikado a maipaayan iti sumagmamano a karbengan ken serbisio iti edukasion iti babaen ti Akta McKinney-Vente. Mairaman Kadagiti Karbengan ti Anakmo ... Madagdagus a Pannakayenrol ... o Ti karbengan a mangituloy iti panagbasana iti eskuela a sumsumrekanna sakbay a naawanan iti pagnaedan dagiti dadakkelna, wenno iti eskuela nga ayan ti mismo a pagnanaedanyo; ken o Ti karbengan a mangidatag iti proseso ti pannakarisut ti reklamom no bilang dika umannugot iti pangngeddeng mainaig iti pannakayenrol ti anakmo. Sabsabali Pay a Serbisio ... o Ti karbengan nga umawat kadagiti sabsabali pay a serbisio kas iti makuna a "comparable services" nga aw-awaten dagiti dadduma nga estudiante; ken o Ti karbengan a mailugan a mapan ken agsubli iti eskuela a pagbasbasaan sakbay a naawanan iti pagnaedan, no Ia ketdi mabalin daytoy iti Departamento ti Edukasion. Mairaman Dagitoy Kadagiti Serbisio iti Transportasion. .. o Libre a panaglugan kadagiti bus a para iti publiko; o Pannakaisubli ti bayad ti panagusar iti sabali a lugan o Pannakaala ti ubing manipud iti paggapuanna, maitulod iti eskuela, sa maitulodto met laeng iti naggapuanna, no Ia ketdi mabalin; ken/wenno o Mabalbaliwan a rota ti bus Dimo masigurado no kualipikado ti anakmo nga umawat kadagitoy a serbisio? Awagam koma ti Opisina a Mangtartarabay Kadagiti Awanan iti Pagnaedan iti babaen ti Departamento ti Edukasion iti 305-9869 wenno iti (libre a pagawagan) 1-866-927-7095 tapno matulongandaka. Amin a maukkon nga impormasion ket mausarto /aeng para iti pannakaipaay dagiti serbisio edukasional kas maya/ubog iti Akta McKinney-Vento Act ken salakniban daytoy dagiti paglintegan iti estado ken pederal.


34567 LUBONG NGA AWAN PANANGIDUMDUMA KAANO? H U NI O 1 , 201 3
34567 Vol. 134, No. 11 JUNE 1, 2013 Semimonthly ILOKO TI MAGASIN A Ti Pagwanawanan idaydayawna ni Jehova a Dios, ti Agturay iti uniberso. Liwliwaenna dagiti tattao babaen iti naimbag a damag a ti nailangitan a Pagarian ti Dios asidegen a pagpatinggaenna ti amin a kinadakes ken pagbalinenna a paraiso ti daga. Parparegtaenna dagiti tattao a maaddaan iti pamma- ti ken Jesu-Kristo, a natay idi tapno magun-odtayo ti biag nga agnana- yon, ken agturturay itan kas Ari iti Pagarian ti Dios. Daytoy a magasin ket awan pakainaiganna iti politika ken maipabpablaak manipud pay idi 1879. Ti Biblia ti sursurotenna kas autoridadna. Kayatmo kadi ti ad-adu pay nga impormasion wenno libre a mayadalan iti Biblia? Kitaem ti wenno ipatulodmo ti kiddaw- mo iti maysa kadagiti adres iti baba. Para iti PILIPINAS: Jehovah's Witnesses PO Box 2044 1060 Manila Para iti UNITED STATES OF AMERICA: Jehovah's Witnesses 25 Columbia Heights Brooklyn, NY 11201-2483 Para iti kompleto a listaan dagiti adres iti intero a lubong, kitaem ti /contact. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipa- paay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2013 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved. Printed in Japan. ( ( Mayimprenta Kada Ruar: 44,978,000 ITI 207 A LENGGUAHE HUNIO 1, 2013 SUHETO ITI AKKUB Panangidumduma - Problema ti Lubong PANID 3 LUBONG NGA AWAN PANANGIDUMDUMA - KAANO? 5
ITI DAYTOY MET A RUAR Umadanika iti Dios - "Saan a Mangidumduma" ni Jehova 8 Gameng a Naidulin iti Adu a Siglo 9 Rumbeng Kadi a Pagkararagantayo Dagiti Santo? 12 Isuroyo Dagiti Annakyo - Ania ti Masursurotayo iti Maysa a Kriminal? 14 Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia 16 s MABASA ONLINE /ilo MASANSAN A MAISALUDSOD MAIPAPAN KADAGITI SAKSI NI JEHOVA - Raraemenyo Kadi Dagiti Sabali a Relihion? (Kitaem iti MAIPAPAN KADAKAMI/MASANSAN A MAISALUDSOD) r 34567 I-DOWNLOAD DAYTOY A MAGASIN ITI NADUMADUMA A FORMAT ONLINE LUBONG NGA AWAN PANANGIDUMDUMA KAANO?
SUHETO ITI AKKUB Panangidumduma Problema ti Lubong NI Jonathan a maysa a Koreano a naipasngay idiay America ket biktima ti panangidumduma iti puli idi ubing pay. Bayat nga agmatmataengan, nagbirok iti lugar a sadiay saan a maidumduma gapu iti langa wenno pulina. Nagbalin a doktor iti maysa nga ili iti makin-amianan a paset ti Alaska, U.S.A. Kalangla- ngana ti adu a pasientena sadiay isu a ninamnamana a saan a maidumduma. Natungday ti ninamnamana idi inagasanna ti agta- wen iti 25 a babai nga Eskimo. Idi nagsublin ti puot ti pasiente, kinitana ni Jonathan ket nagsao ti dakes gapu ta kagurgurana dagiti Koreano. Para ken Jona- than, dayta a pasamak ti mangipalagip iti nasaem a kinapudno a saanna a maliklikan ti maidumduma. Ipakita ti kapadasan ni Jonathan ti nakalkaldaang a kinapudno. Talaga a nakasaksaknapen ti panangi- dumduma iti puli. Agparang a sadinoman ti ayan ti tao, adda panangidumduma. Ngem dagus nga ibaga ti kaaduan a tattao a kagu- rada dayta. Talaga a makariro, ngem apay ngarud a SANGALUBONGAN A PROBLEMA Canada: "Nupay maakseptar ti panagduduma iti puli [iti pagi- lian] ken adu a linteg ken pa- gannurotan a mangsalaknib iti kalintegan iti nagduduma a ko- munidad, agtultuloy latta a prob- lema ti panangidumduma iti puli." - Ababa nga instruksion ti Am- nesty International iti Canada, 2012. Europe: "Patien ti [uppat a pulo ket walo a] porsiento kada- giti taga-Europa a bassit laeng ti naaramidanda tapno masolbar ti diskriminasion iti pagilianda." - Intolerance, Prejudice and Discrimi- nation: A European Report, 2011. Africa: "Nasaknap pay laeng ti kinaranggas ken diskriminasion kadagiti babai iti adu a pagi- lian." - Amnesty International Report 2012. Nepal: "Nakaro ti pannakai- dumduma dagiti Dalit (marigri- gat), nangruna no maipapan iti kagimongan, ekonomia, ken kul- tura." - Human Rights Watch World Report, 2012. Eastern Europe: "Mapabpaba- solda iti sabali a pagilian ken biktima ti panangidumduma iti pagilianda, dayta ti problema dagiti Rom iti makindaya a Euro- pa a saan a kayat a pakibia- ngan dagiti politiko." - The Econo- mist, Septiembre 4, 2010. HUNIO 1, 2013 3
ANIA TI PANANGIDUMDUMA? Kuna ti dadduma a ti panangidumduma ket pananggura iti maysa a tao gapu ta sabali ti puli wenno nasionna. Adda dagiti mangibaga a daytoy a kababalin ket naibatay iti kurang nga impormasion a pa- kaigapuan iti panangukom a dagus iti maysa a tao. Aniaman ti kasa- saad, mabalin a mapasaran ti maysa ti panangidumduma maigapu iti puli, timbang, sekso, lengguahe, relihion, wenno aniaman nga ibilang a pakaidumaan. nakasaksaknap? Nalawag a saan a mapupuotan ti adu a manggurgura iti dayta a mangidumdu- mada met. Kastaka kadi met? PERSONAL A PROBLEMA Ammotayo man wenno saan, narigattayo a mailasin no adda panangidumdumatayo. Ibaga ti Biblia no apay: "Ti puso manangallilaw ngem iti amin a banag." (Jeremias 17:9, Holman Chris- tian Standard Bible) Gapuna, mabalin nga al-alli- lawentayo ti bagitayo no ibagatayo a saantayo a mangidumduma. Wenno mabalin nga ikalinte- gantayo nga adda rasontayo a mangidumduma iti maysa a grupo wenno puli. dagiti tattao ti padada a tao babaen ti langa." (1 Samuel 16:7, Contemporary English Version) Yantangay addaantay amin iti kasta a paganna- yasan a masansan a dakes ti resultana, adda pay kadi namnama a maiwaksi wenno maikkattayo ti panangidumduma? Addanto kadi tiempo nga awanton ti panangidumduma? Panunotem daytoy nga eksena a mangipakita a narigat nga ilasin no mangidumdumatayo: Ag- maymaysaka a magmagna iti nasipnget a rabii. Adda umas-asideg kenka a dua a nabaneg nga agtutubo a lallaki a dimo am-ammo ken kasla adda iggem ti maysa kadakuada. Panunotem kadi nga adda dakes a panggepda kenka? Ipapanmon a naannadka laeng gapu ta adda napasamak idin kenka. Ngem talaga kadi a nainkalintegan a panunotem a napeggad dagitoy a lallaki? Ti ad-adda pay a mamagpanunot a sa- ludsod ket, Ania ti panunotem a puli dagitoy nga agtutubo? Ipakita ti sungbatmo no adda pana- ngidumdumam wenno awan. ANIA TI ARAMIDEM ITI KASTOY A SITUASION? Aminentayo a mangidumdumatayo sagpa- minsan. Uray ti Biblia bigbigenna ti gagangay a kita ti panangidumduma no kunana: "Ukomen 4 TI PAGWANAWANAN
Lubong nga Awan Panangidumduma Kaano? "ADDA arapaapko." Limapulo a tawenen ti napala- bas, idi Agosto 28, 1963, dayta ti kinuna ti Ame- ricano a lider ti civil rights a ni Martin Luther King Jr. iti kalatakan a pa- lawagna. Babaen kadagi- ta a makagutugot a sasao, inyebkas ni King ti arapa- ap wenno namnamana nga addanto aldaw nga agbiag dagiti tattao nga awan ti panangidumduma. Nupay imbagana dayta kadagiti dumdumngeg kenkuana idiay Estados Unidos, nag- tignay met dagiti tattao iti adu a nasion a mangitungpal iti dayta. Idi agpalpalawag ni Martin Luther King, Jr. mainaig iti civil rights B o b A d e m a n / C o r b l s ti panangidumduma wenno laplapdanda laeng? Kuna ti dadduma a nakatulong dayta tapno malap- dan ti diskriminasion, ngem talaga a saanna a naan- anay a maikkat ti panangidumduma. Apay? Ngamin ti diskriminasion ket aramid a makita ken mapata- wan ti dusa, idinto ta ti panangidumduma ket nai- naig iti panunot ken rikrikna isu nga awan ti linteg a mangkontrol iti dayta. Gapuna, aniaman a panangikagumaan a ma- ngikkat iti panangidumduma ket masapul a saan laeng a pasardengen dayta no di ket baliwanna ti panangmatmat ken rikrikna ti maysa iti sabali a tao. Posible kadi daytoy? No wen, kasano? Am- muentayo ti sumagmamano a kapadasan a maka- tulong kadatayo tapno makitatayo a saan laeng a kabaelan ti tao ti agbalbaliw no di ket adda banag a makatulong kadakuada a mangaramid iti kasta. Tallo a bulan kalpasan a nagpalawag ni Martin Luther King Jr., idi Nobiembre 20, 1963, inaproba- ran ti nasurok a 100 a pagilian ti United Nations ti Declaration on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination. Kasta met ti inaramid ti dadduma a pagilian kadagiti simmaruno a tawen. Amin dagita a nagsayaat a panggep ket mangpata- ud iti saludsod nga, Ania ti resulta dayta a panag- reggetda? Idi Marso 21, 2012, kinuna ti U.N. Secretary- General a ni Ban Ki-moon: "Adu a napapateg a tu- lagan ken pamay-an - kasta met ti nasaknap a pla- no dagiti lider iti intero a lubong - a manglapped ken mangikkat iti panangidumduma iti puli, pa- nagbuteng ken pananggura kadagiti ganggannaet, ken dadduma pay a kinapanatiko. Ngem agtultu- loy latta nga agsagsagaba ti minilion a tattao iti in- tero a lubong gapu iti panangidumduma iti puli." Uray kadagiti pagilian a nangikagumaan a ma- lapdan ti panangidumduma iti puli, tumaud latta ti saludsod: Talaga kadi a naikkaten dagiti tattao TINULONGAN IDA TI BIBLIA A MANGIKKAT ITI PANANGIDUMDUMA Linda: Naipasngayak idiay South Africa. Asino- man a saan a puraw a taga-South Africa ket ibi- langko a nababbaba, awan adalna, saan a mapag- talkan, ken adipen laeng dagiti puraw a tattao. Ugalikon ti mangiduma ket diak madmadlaw day- ta. Ngem nagbalbaliw ti panangmatmatko idi na- gadalak iti Biblia. Naammuak a ti "Dios saan a mangidumduma" ken napatpateg ti linaon ti puso ngem iti kolor ti kudil wenno lengguahetayo. (Ara- mid 10:34, 35; Proverbio 17:3) Nakatulong kaniak ti Filipos 2:3 tapno maparmekko ti panangidum- duma no ibilangko a natantan-ok ti maysa ngem siak. Nakatulong kaniak ti panangyaplikar kadagi- ti prinsipio ti Biblia tapno ipakita ti pannakasek- nan iti sabsabali aniaman ti pulida. Ita, saanakon a mangidumduma. Michael: Dimmakkelak iti lugar a kaaduan nga agnanaed ket puraw nga Australiano, isu HUNIO 1, 2013 5
"Saanakon a mangidumduma." - Linda a nakaro ti panangidumdumak kadagiti Asiano, nangruna kadagiti Tsino. Iti naminsan nga ag- manmanehoak iti lugan adda nakitak nga Asia- no, imbabak ti sarming ti tawa sa impukkawko ti "Hoy, agawidkan sika nga Asiano!" Ngem idi na- gadalak iti Biblia, naammuak ti panangmatmat ti Dios kadagiti tattao. Ay-ayatenna ida sadinoman ti naggapuanda ken aniaman ti langada. Natig- nayak ket nasukatan iti ayat ti gurak kadakuada. Nakaskasdaaw dayta a panagbalbaliw. Ita, pagay- ayatkon ti makilangen kadagiti tattao aniaman ti nasion wenno pulida. Maragragsakanakon ta lim- mawa ti panangmatmatko iti biag. Sandra: Ni nanangko ket taga-Umunede iti Delta State, Nigeria. Ngem ti pamilia ni tatang- ko ket taga-Edo State ken Esan ti lengguahena. Gapu iti daytoy a nagdumaanda, ti pamilia ni ta- tangko nakaro ti panangidumduma ken nanang- ko agingga iti ipapatayna. Isu nga inkarik a diak pulos makilangen kadagiti Esan ti lengguahena ken diakto pulos makiasawa iti taga-Edo State. Ngem idi nagadalak iti Biblia, nagbaliwen ti pa- nangmatmatko. Yantangay kuna ti Biblia a ti Dios 6 TI PAGWANAWANAN "Naammuak ti panangmatmat ti Dios kadagiti tattao." - Michael ket saan a mangidumduma ken makaay-ayo ti asi- noman nga agbuteng kenkuana, asinoak koma a manggura kadagiti tattao gapu iti tribu wen- no lengguahena? Binalbaliwak ti panangmatmat- ko ken nakikappiaak iti pamilia ni tatangko. Nag- balinak a naragsak ken naaddaanak iti talna ti panunot gapu ta inyaplikarko dagiti prinsipio ti Biblia. Nakatulong met daytoy kaniak tapno su- mayaat ti pannakilangenko iti sabsabali aniaman ti puli, lengguahe, wenno nasionda. Idi agangay, nakiasawaak iti taga-Edo State nga Esan ti leng- guahena. Apay a nakatulong ti Biblia kadagitoy a tattao ken iti dadduma pay a mangikkat iti nakaro a gura ken panangidumduma? Gapu ta ti Biblia ket Sao ti Dios. Addaan dayta iti bileg a mangbalbaliw iti pa- nangmatmat ken rikna ti maysa a tao. Kasta met, ipakita pay ti Biblia no ania ti kasapulan tapno ma- ikkat amin a panangidumduma.
"Binalbaliwak ti panangmatmatko ken nakikappiaak." - Sandra TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA AMIN A PANANGIDUMDUMA Nupay makatulong ti pannakaammo iti Biblia a manglapped ken mangikkat iti gura, adda pay dua a banag a masapul a mapukaw sakbay a ma- ikkat a naan-anay ti panangidumduma. Umuna, ti basol ken kinaimperpekto ti tao. Nalawag a kuna ti Biblia: "Awan ti tao a saan nga agbasol." (1 Ar-ari 8:46) Gapuna, kasanoman ti panangikagumaanta- yo, adda lablabanantayo kas insurat ni apostol Pab- lo: "No kayatko nga aramiden ti umiso, ti dakes ti adda kaniak." (Roma 7:21) Isu a no maminsan, tu- maud latta iti imperpekto a pusotayo dagiti "maka- dangran a panagrasrason" a mangituggod iti pana- ngidumduma. - Marcos 7:21. Maikadua, ti impluensia ni Satanas a Diablo. Isu ket dineskribir ti Biblia a "mammapatay" ken "mangyaw-awan iti intero a mapagnaedan a daga." (Juan 8:44; Apocalipsis 12:9) Dayta ti makagapu a nasaknap ti panangidumduma ken awan ti maara- midan ti tao a mangikkat iti kinapanatiko, diskri- minasion, panangikisap iti puli, ken dadduma pay a kita ti panangidumduma iti puli, relihion, ken kagimongan. Gapuna, sakbay a maikkat a naan-anay ti pa- nangidumduma, masapul a mapukaw pay ti ba- sol, kinaimperpekto, ken ti impluensia ni Satanas a Diablo. Ipakita ti Biblia nga aramidento dayta ti Pagarian ti Dios. Insuro ni Jesu-Kristo kadagiti adalanna nga ika- raragda iti Dios: "Umay koma ti pagariam. Maara- mid koma ti pagayatam, kas sadi langit, kasta met iti daga." (Mateo 6:10) Ti Pagarian ti Dios ti ma- ngikkat iti amin a kinaawan hustisia a pakairama- nan ti amin a kita ti panangidumduma. Inton dumteng ti Pagarian ti Dios ken itura- yanna ti intero a daga, 'maparautanto' ni Satanas wenno awanton ti impluensiana. Gapuna, "saan- nan a mayaw-awan dagiti nasion." (Apocalipsis 20: 2, 3) Addanton ti "baro a daga" wenno kagimongan ti tao a sadiay "agtaeng ti kinalinteg." - 2 Pedro 3:13. Agbalinto a perpekto ken awanan basol dagi- ti agnaed iti nalinteg a kagimongan dagiti tattao. (Roma 8:21) Kas iturayan ti Pagarian ti Dios, "sa- andanto a mangaramid iti aniaman a panangdang- ran wenno mangpataud iti aniaman a panangdada- el." Apay? "Agsipud ta ti daga sigurado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova." (Isaias 11:9) Iti day- ta a tiempo, maammuanto ti amin a tattao ti dal- dalan ni Jehova ken tuladenda ti makaay-ayo a personalidadna. Awanton ti amin a panangidum- duma, "ta awan ti panangidumduma iti Dios." - Roma 2:11. ˇ Para iti ad-adu pay nga impormasion maipapan iti Pagarian ti Dios ken no ania ti mabiiten nga aramidenna, kitaem dagiti kapitulo 3, 8, ken 9, iti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova. HUNIO 1, 2013 7
UMADANIKA ITI DIOS "Saan a Mangidumduma" ni Jehova Nabiktimaka kadin iti panangidumduma? Adda ka- din gundaway a saan a napatgan iti kiddawmo, sa- anka a naawat nga agtrabaho, wenno di nasayaat ti panangtratoda kenka gapu iti kolor ti kudil, puli, ken kasasaad iti kagimongan? Saan la a sika ti na- kapasar iti kasta. Nupay gagangay ti kasta a pa- nangirurumen ditoy daga, makaparagsak ta saan a mapaspasamak dayta idiay langit. Kombinsido a kinuna ti Kristiano nga apostol a ni Pedro a "ti Dios saan a mangidumduma." - Basaem ti Aramid 10: 34, 35. Imbes ketdi, kitaen ni Jehova ti linaon ti pusota- yo. (1 Samuel 16:7; Proverbio 21:2) Intuloy a kinu- na ni Pedro: "Iti tunggal nasion anamonganna ti tao nga agbuteng kenkuana ken agaramid iti ki- nalinteg." (Aramid 10:35) Ti panagbuteng iti Dios kaipapananna a raemen, dayawen, ken agtalek kenkuana, a liklikan ti aniaman a banag a saan a makaay-ayo kenkuana. Ti panagaramid iti kina- linteg ramanenna ti situtulok a panangaramid iti umiso iti imatang ti Dios. Maragsakan ni Jehova iti maysa a tao nga addaan naimpusuan a panagra- Dinakamat ni Pedro dagita a sasao iti balay ni Cornelio a maysa a Gentil. Idi panawen ni Pedro a maysa a Judio, ibilangda a saan a nadalus dagiti Gentil isu a saanda a maikari a kalangen. Gapuna, apay ngarud nga adda ni Pedro iti balay ni Corne- lio? Ngamin inyurnos ni Jehova a Dios a mapan ni Pedro sadiay. Iti maysa a sirmata, imbaga ti Dios kenkuana: "Isardengmon nga awagan natulawan ti bambanag a dinalusanen ti Dios." Maysa nga al- daw sakbayna, saan nga ammo ni Pedro a naadda- an met ni Cornelio iti sirmata nga imbaga kenkua- na ti anghel a paayabanna ni Pedro. (Aramid 10: 1-15) Idi nabigbig ni Pedro a ni Jehova ti nangima- niobra kadagiti bambanag, natignay nga agsao. Kinunana: "Iti kinapudnona makitak a ti Dios saan a mangidumduma." (Aramid 10:34) Ti Griego a sao a naipatarus a "mangidumduma" literal a ka- ipapananna ti "kumita iti rupa." (The Kingdom In- terlinear Translation of the Greek Scriptures) Ma- ipapan iti daytoy a termino, kuna ti maysa nga iskolar: "Tumukoy daytoy iti maysa a hues a kumi- ta iti rupa ti maysa a tao ken mangngeddeng no na- kabasol ti maysa wenno saan, no di ket gapu ta magustuanna wenno kagurana ti tao." Saan a pa- boran ti Dios ti maysa a tao maigapu iti puli, nasion, kasasaad iti kagimongan, wenno dadduma pay. No kumita ni Jehova manipud langit, maysa laeng a puli ti makitana - ti puli ti tao em kenkuana ken matignay a mangaramid iti umi- so. - Deuteronomio 10:12, 13. No nabiktimakan iti diskriminasion wenno pa- nangidumduma, makapabileg kenka ti kinuna ni Pedro maipapan iti Dios. Iyadani ni Jehova iti pud- no a panagdayaw dagiti tattao iti amin a nasion. (Juan 6:44; Aramid 17:26, 27) Denggen ken sung- batanna ti kararag dagiti adipenna aniaman ti puli, nasion, wenno kasasaadda. (1 Ar-ari 8:41-43) Ma- kapagtalektayo a no kumita ni Jehova manipud la- ngit, maysa laeng a puli ti makitana - ti puli ti tao. Saanka kadi a matignay a mangammo iti ad-adu pay maipapan iti Dios a saan a mangidumduma? ˇ SINGASING A BASAEN ITI BIBLIA ITI HUNIO Juan 17-Aramid 10 8 TI PAGWANAWANAN
DAYTA a gameng ket nadiskobre iti maudi a paset ti Disiembre 1922, idi agsuksukimat ti ' Georgian nga iskolar a ni Ivan e Javakhishvili no kasano a napataud ti alpabeto a Georgian. Nasara- kanna ti maysa a kopia ti Jerusalem Talmud. Idi sinukimatna, nadlawna a nabura dagiti teksto a Georgian sa nasuratan kadagiti teksto a Hebreo. Ti "naidulin" a teksto nga immun-una a naisu- rat iti Talmud ket kopia ti maysa a paset iti libro ti Biblia a Jeremias nga addan sipud pay idi mai- kalima a siglo C.E. Sakbay a nasarakan dayta, ti adda a kadaanan a manuskrito iti Biblia a Geor- gian ket manipud idi maikasiam a siglo C.E. Idi agangay, nasarakan ti dadduma a libro ti Biblia si- pud idi maikalima a siglo C.E. wenno nasapsapa pay. Agasem dayta, nadiskobre dagiti paset ti Bib- lia nga addan sumagmamano la a gasut a tawen kalpasan ti panawen ni Jesus ken dagiti apostol! Asino ti nangipatarus iti daytoy? Inaramid kadi Idi un-unana, manmano ken nangina dagiti mausar a pagsu- ratan. Isu a gagangayen a buraenda dagiti immun-una a naisurat iti pagsuratan tapno usarenda manen dayta. Dagita a manuskri- to ket naawagan iti palimpsest, nagtaud iti Griego a sao a kaipa- pananna ti "mabura manen." The Bodleian Libraries, University of Oxford [Ms.Georg.c.1(P) Verso]; bassit a ladawan: National Archives of Georgia Gameng a Naidulin iti Adu a Siglo Nasdaaw ti iskolar iti nakitana. Inulit-ulitna a sinukimat ti nagkauna a manuskrito. Ti pannakaisurat ken gramatikana ti nangkombinsir kenkuana a ti adda iti sanguananna ket paspaset ti kadaanan a patarus ti Biblia iti lengguahe a Georgian! ti maysa a tao wenno grupo dagiti matalek a nagi- patarus? Agingga ita awan pay laeng ti rekord a nasarakan a mangpaneknek iti dayta. Asinoman ti nagipatarus iti dayta, nalawag a ti Biblia, wenno ti dadduma a pasetna ket naipatarus iti lengguahe a Georgian sipud pay idi maikapat a siglo. Sipud idin, magun-odan wenno us-usaren metten dagi- ti taga-Georgia ti Sao ti Dios iti bukodda a leng- guahe. Ti salaysay a nadakamat iti libro a The Mar- tyrdom of St. Shushanik the Queen, a nalabit naisu- rat iti maudi a paset ti maikalima a siglo, ti ma- ngipakita nga adu ti ammo dagiti taga-Georgia iti Biblia. Kas panangisalaysayna iti nakalkaldaang a napasamak iti reyna, inraman ti autor ti sasao a mangiparipirip iti teksto a masarakan kadagiti Sal- mo, Ebanghelio, ken dadduma pay a paset ti Bib- lia. Gapu ta kayatna a maay-ayo dagiti nangato nga opisial ti Persia, ti asawa ni Shushanik a ni Varsken a gobernador ti Kartli iti Pagarian ti Georgia, pina- nawanna ti "Kristianidad" ket nagpakomberte iti Zoroastrianismo a relihion dagiti Persiano ken ka- yatna nga agpakomberte met ni baketna. Sigun iti HUNIO 1, 2013 9
TI NAGAN TI DIOS ITI BIBLIA A GEORGIAN Ti Jehova (iti Hebreo, ), nga inyam-ammo ti Dios a naganna iti Biblia, ket agparang iti agarup 7,000 a daras kadagiti manuskrito iti orihinal a lengguahe. Kaaduan a Georgian a patarus sinuktanda ti nagan ti Dios iti titulo nga "Apo." Ngem iti apendise iti aw-awaganda iti Saba's Bible, ni Sulkhan-Saba Orbeliani inlawlawagna ti kaipapanan ti nagan a Jesus iti: "Ieses: Manipud Hebreo: Ieova ti Apo a manangisalakan." Makaparagsak ta ti nagan ti Dios a Jehova ket agparang iti umiso a lugarna iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan iti lengguahe a Georgian, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova idi 2006. National Center of Manuscripts libro, saan a kayat ti reyna a baliwan ti pammatina ket idi dandanidan papatayen, naliwliwa iti Biblia. Sipud idi maikalima a siglo, nalawag a nagtultu- loy ti panagipatarus ken panangkopia iti Biblia a Georgian. Ti kaadu ti manuskrito ti Biblia iti leng- guahe a Georgian ti mangpaneknek iti nagapua- nan dagiti napasnek a parakopia ken paraipatarus. Ammuentayo ti dua a makagutugot a pakasaritaan - ti panagipatarus ken panangimprenta iti Biblia. ADU TI NAIPATARUS A BIBLIA "Siak ni Giorgi, maysa a nanumo a monghe. Sia- annad ken inkagumaak nga impatarus iti lenggua- he a Georgian ti libro dagiti Salmo manipud iti baro a Griego." Daytoy ti kinuna ni Giorgi Mta- tsmindeli, maysa a Georgian a monghe idi mai- ka-11 a siglo. Apay a kasapulan pay laeng nga ipa- tarus ti Biblia iti lengguahe a Georgian idinto ta sinigsiglon a magun-odan ti Biblia iti dayta a leng- guahe? Bayat ti maika-11 a siglo, manmano laengen ti nabati kadagiti immuna a naisurat a manuskrito iti Biblia a Georgian. Dadduma a libro ket napuka- wen. Kasta met, addan nagbalbaliwan ti lenggua- he isu a narigaten a maawatan dagiti agbasa dagiti immun-una a kopia. Nupay inkagumaan ti adu nga agipatpatarus a mapabaro ti Biblia a Georgian, ti naaramidan ni Giorgi ti kapatgan. Indiligna dagiti magun-odan a bersion ti Georgian a Biblia kadagi- ti manuskrito a Griego ken impatarusna dagiti na- 10 TI PAGWANAWANAN pukaw a pasetna, uray pay ti intero a libro. Iti al- daw, aramidenna ti annongenna kas panguluen iti monasterio ket iti rabii, agipatarus iti Biblia. Dakkel met ti naaramidan ti kapanawenan ni Giorgi a ni Ephrem Mtsire. Nagaramid iti pagan- nurotan iti panagipatarus. Naglaon dayta kadagi- ti nagpateg a pagannurotan kas iti panagipatarus manipud iti orihinal a lengguahe no posible ken siaannad nga ipatarus dagiti sasao ngem saan nga isakripisio ti natural a pannakayebkasna. Inrugina met ti panagusar kadagiti footnote ken marginal re- ferences iti patarus a Georgian. Nangaramid ni Ep- hrem iti kompleto a baro a patarus ti adu a libro ti Biblia. Ti gapuanan da Giorgi ken Ephrem ti nag- serbi a pangibatayan iti dadduma pay a trabaho a panagipatarus. Kadagiti simmaganad a siglo, immadu ti napata- ud a libro iti Georgia. Adu nga eskuelaan ti masa- rakan kadagiti ili ti Gelati ken Ikalto. Mamati ti kaaduan nga iskolar iti aw-awaganda iti Gelati Bi- ble, nga adda iti Georgian National Centre of Ma- nuscripts, ti naan-anay a baro a patarus ti Biblia nga impatarus ti maysa nga iskolar iti Gelati wen- no Ikalto. Ania ti epekto daytoy a panagipatarus iti Bib- lia kadagiti taga-Georgia? Idi maika-12 a siglo, ni Shota Rustaveli, a maysa a mannaniw a taga- Georgia, insuratna ti Vepkhis-tqaosani (Knight in the Panther Skin). Dayta nga insuratna ket dak- kel ti epektona iti adu a siglo nga uray la inawa-
gan dayta dagiti taga-Georgia iti maikadua a Bib- lia. Kuna ni K. Kekelidze nga agdama nga iskolar a taga-Georgia a nagkotar man iti Biblia wenno saan ti mannaniw, "ipamatmat ti sumagmamano a ka- panunotanna ti nagduduma a teksto a nagtaud iti Biblia." Nupay ti daniw ket nanayonan ti detalye- na, masansan a salaysayenna dagiti tema maipa- pan iti pudno a panaggayyem, kinaparabur, panag- raem kadagiti babbai, ken di agimbubukodan nga ayat kadagiti estranghero. Iti adun a kaputotan, da- gitoy ken dagiti nasayaat a prinsipio nga isursuro ti KRISTIANIDAD ITI GEORGIA Kaano a nakagteng ti Kris- tianidad idiay Georgia? Aging- ga ita awan pay ti nasarakan a sekular a rekord. Ngem da- kamaten ti libro nga Aramid a sumagmamano a Judio wen- no proselita manipud Ponto ket karaman kadagidiay na- kangngeg iti naimbag a da- mag idi Pentecostes 33 C.E. Idi nagawidda kadagiti pagta- enganda, mabalin nga insak- napda sadiay ti mensahe da- giti Kristiano. Nalawag nga addan dagiti kongregasion dagiti Kristiano idiay Ponto idi agarup 62 C.E. Ti Ponto a nadakamat idi umuna a sig- lo ket masarakan iti makin- amianan a daya a paset ti pagilian a Turkey iti kaalda- wantayo. Makita dayta iti beddeng ti Georgia. - Aramid 2:9; 1 Pedro 1:1. GEORGIA Rehion iti nagkauna a Ponto Jerusalem Biblia ket dakkel ti epektona iti panagpampanunot dagiti taga-Georgia ken ibilangda pay laeng a mo- ral a pagannurotanda. PANAGIMPRENTA ITI BIBLIA - TRABAHO TI ARI Iti ngudo ti maika-17 a siglo, kayat ti naarian a sangakabbalayan ti Georgia a mayimprenta ti Bib- lia. Gapuna, ni Ari Vakhtang VI nagibangon iti pa- gimprentaan iti Tbilisi a kabesera a siudad. Ngem saan pay a mabalin a mayimprenta dagiti teksto ti Biblia. Isu a naidulin manen ti Georgian a Biblia. Dagiti laeng sumagmamano a saan a kompleto a manuskrito ti magun-odan, ken kadaanan pay la- eng ti lengguahe a nausar. Ti pannakarebisar ken pannakapabaro ti Biblia ket naitalek ken Sulkhan- Saba Orbeliani, maysa nga eksperto iti lengguahe. Sipapasnek a rinugian ni Orbeliani ti agipata- rus. Gapu ta ammona ti adu a lengguahe, a pakai- ramanan ti Griego ken Latin, nagkonsulta iti nag- duduma a manuskrito malaksid pay ti Georgian a manuskrito. Ngem saan a naragsakan ti Geor- gian Orthodox Church iti inaramidna. Inakusaran dagiti klero ni Orbeliani iti panangliput iti simba- an ken nakombinsirda ti ari tapno pasardengenna nga agipatarus iti Biblia. Sigun iti maysa a reperen- sia ti Georgia, iti maysa a konsilio ti simbaan pini- lit dagiti klero a puoran ni Orbeliani ti Biblia nga impatarusna iti adu a tawen! Nagsayaat ta ti maysa a kopia ti Mtskheta (Mcxeta) Manuscript, a maawagan met iti Saba's Bible, nga adda pay laeng iti kaaldawantayo ket naglaon kadagiti komento ni Orbeliani. Ngem pagduaduaan ti dadduma no daytoy ti Biblia a bi- nusor dagiti klero. Ti laeng apendise ti masigurado nga insuratna. Iti laksid dagiti parikut, nagtultuloy nga im- pangpangruna ti dadduma a naarian a sangakab- balayan ti panagimprenta iti Biblia. Iti nagbaetan ti 1705 ken 1711, nayimprenta ti dadduma a paset ti Biblia. Gapu iti panangikagumaan da Bakari ken Vakhushti a prinsipe ti Georgia, nayimprenta met laeng ti kompleto a Biblia idi 1743. Saanen a naidu- lin. ˇ HUNIO 1, 2013 11
Rumbeng Kadi a Pagkararagantayo Dagiti Santo? ADU a tattao ita ti madandanagan ken maka- PANAGKARARAG KADAGITI SANTO - TI KUNA TI BIBLIA rikna a kasapulanda ti tulong. Aniaman ti pa- kaigapuan ti panagdanagtayo, nalabit agpatulong- tayo iti mannakipagrikna ken addaan kapadasan a gayyem. Talaga a nagsayaat a gayyem ti kasta a tao. Ti panagkararag kadagiti santo ket naibatay iti isursuro ti Iglesia Katolika a panangibabaet da- giti santo. Sigun iti New Catholic Encyclopedia kai- papanan dayta ti "panagpakaasi iti maysa nga ad- daan iti kalintegan nga agkiddaw iti Dios tapno magun-odan ti asi para iti daydiay agkasapulan." Gapuna, manginanama daydiay agkararag kadagi- ti santo a makagun-od iti naisangsangayan a pabor gapu iti naanamongan a kasasaadda iti imatang ti Dios. Mabalin a kasta met ti marikna ti dadduma no maipapan iti kararag. Imbes nga umadanida iti Dios, gapu ta ibilangda a nakatantan-ok ken na- kaskasdaaw, kaykayatda ti umadani kadagiti san- to. Irasonda nga ad-adda a mannakipagrikna da- giti santo gapu ta napasarandan dagiti suot ken rigat a mapaspasaran dagiti tattao. Kas pagari- gan, dagiti nakapukaw iti napateg a banag, ma- balin a kayatda ti umadani ken "Saint" Anthony of Padua - ti patron dagiti napukawan wenno na- takawan. No ikararaganda dagiti masakit nga ani- mal, mabalin nga umawagda ken "Saint" Francis of Assisi wenno no maladladingitanda umawagda ken "Saint" Jude Thaddeus. Isursuro kadi ti Biblia ti kasta a doktrina? Kuna ti dadduma a nangipaay ni apostol Pablo iti pa- kaibatayan ti panagkararag kadagiti santo kadagiti suratna. Kas pagarigan, insuratna kadagiti Kristia- no idiay Roma: "Ita bagbagaankayo, kakabsat, ba- eten ken Apotayo a Jesu-Kristo ken baeten ti ayat ti espiritu, nga iyagawayo ti bagbagiyo a bumuyog kaniak kadagiti kararag iti Dios maipaay kaniak." (Roma 15:30) Kidkiddawen kadi ni Pablo kadagiti padana a Kristiano nga agserbida a mangibabaet kenkuana iti imatang ti Dios? Saan. No kasapulan, kiddawenda ken Pablo nga apostol ni Kristo nga isu ti mangibabaet kadakuada. Ipakpakita ni Pab- lo a maitutop a kiddawen iti pada a Kristiano nga iramandatayo iti kararagda iti Dios. Ngem naan- Ngem kasanotayo a masigurado a maitunos iti Biblia ti panagkararag kadagiti santo? Gapu ta ma- iturong dagiti kararagtayo iti Dios, sigurado a ka- yattayo a maammuan: Denggenna kadi dagiti ka- raragtayo? Ken rumbeng met nga isaludsodtayo: Anamongan ngata ti Dios no agkararagtayo kada- giti santo? 12 TI PAGWANAWANAN
anay a naiduma ti agkararag iti maysa nga ipapanta- yo nga addan idiay langit a mangipakaammo iti da- wattayo iti Dios. Apay? Iti Ebanghelio ni apostol Juan, kuna ni Jesus: "Siak ti dalan ken ti kinapudno ken ti biag. Awan ti umay iti Ama malaksid no baeten kaniak." (Juan 14:6) Innayonna pay: "Itedto ti Ama kadaka- yo ti aniaman a dawatenyo kenkuana iti naganko." (Juan 15:16, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Saan nga imbaga ni Jesus nga iturongtayo ti kararagtayo kenkuana tapno isu ti makisarita iti Dios para ka- datayo. Imbes ketdi, tapno masungbatan dagiti ka- raragtayo, masapul nga agkararagtayo iti Dios bae- ten ken Jesus, awanen ti sabali. Idi kiniddaw dagiti adalan ni Jesus nga isuro- na ida nga agkararag, kinunana: "No agkararag- kayo, kunaenyo, 'Ama, masantipikar koma ti na- ganmo.' " (Lucas 11:2) Wen, tunggal agkararagtayo, masapul nga iturongtayo iti Dios saan a ken Jesus wenno iti asinoman. Maitunos iti daytoy nalawag a pannursuro ni Jesus, saan kadi a nainkalintegan laeng nga iturongtayo iti Dios dagiti kararagtayo baeten ken Jesus saan a kadagiti manangibabaet wenno "santo"? Ti kararag ket nagpateg a paset ti panagdayaw- tayo. Nalawag a ti panagdayaw iti asinoman ma- laksid iti Dios ket saan a maitunos iti pannursuro ti Biblia. (Juan 4:23, 24; Apocalipsis 19:9, 10) Day- ta ti rason nga agkararagtayo laeng iti Dios. MAAMAKKA KADI NGA UMADANI ITI DIOS? Iti Sermon iti Bantay, nangted ni Jesus iti paga- rigan ti maysa nga ubing nga agkidkiddaw iti tara- on iti amana. Ikkan kadi ti amana iti bato imbes a tinapay? Wenno nagita nga uleg imbes nga ikan? (Mateo 7:9, 10) Saan la ketdi nga aramiden ti naa- yat a nagannak dayta! Ipapanmo a maysaka a nagannak ket adda kid- kiddawen kenka ti anakmo. Nasingedka kenkua- na ken nalakaka nga asitgan. Ngem gapu iti di umiso a panagbutengna iti reaksionmo, indawat- na a sabali ti mangibaga kenka iti kiddawna. Ania ti makunam? Kasanon no nayugalinan ti makisao kenka babaen iti sabali a tao ken kanayon a kas- tan ti aramidenna? Maragsakanka kadi iti ar-ara- midenna? Sigurado a saan! Kayat dagiti naayat a Kayat ti Dios a makisaritatayo kenkuana kas iti naayat nga Ama iti anakna nagannak nga umadani a mismo dagiti annakda tapno agkiddawda iti aniaman a kasapulanda. Iti panangyaplikarna iti ilustrasion ti ubing nga agkidkiddaw iti taraon, kinuna ni Jesus kadagiti tattao: "Gapuna, no dakayo, nupay nadangkeska- yo, ammoyo no kasano ti mangted iti naimbag a sagsagut iti annakyo, anian a nangnangruna pay a kasta a ni Amayo nga adda iti langlangit mangted iti naimbag a bambanag kadagidiay agdawdawat kenkuana!" (Mateo 7:11) Talaga a kayat dagiti na- gannak ti mangted iti naimbag a bambanag kada- giti annakna. Sigurado a denggen ken sungbatan met ti nailangitan nga Amatayo dagiti kararagtayo. Kayat ti Dios nga agkararagtayo a mismo ken- kuana uray no mariribukantayo gapu kadagiti pag- kapuyantayo. Saan a mangituding iti sabali a dum- ngeg iti kararagtayo. Iparegta kadatayo ti Biblia: "Ipalladawmo ti dadagsenmo ken Jehova a mismo, ket isu saranayennakanto." (Salmo 55:22) Imbes nga agpannuraytayo kadagiti mangibabaet a santo wenno iti asinoman, rumbeng a maaddaantayo iti positibo a panangmatmat ken Jehova a Dios. Kas indibidual, maseknan kadatayo ti nailangi- tan nga Amatayo. Kayatnatayo a tulongan kada- giti problematayo ken aw-awisennatayo nga uma- dani kenkuana. (Santiago 4:8) Anian a yamantayo ta adda gundawaytayo nga umadani iti Dios ken Amatayo, ti "Managdengngeg iti kararag"! - Salmo 65:2. ˇ HUNIO 1, 2013 13
ISUROYO DAGITI ANNAKYO 14 TI PAGWANAWANAN Ania ti Masursurotayo iti Maysa a Kriminal? Ti kriminal a tuktukoyentayo ket ti kasarsarita ni Jesus a makita iti ladawan. Pagbabbabawyan ti kriminal ti dakes a naaramidna. Kiniddawna ken Jesus: "Laglagipennak inton makagtengka iti paga- riam." Kas makitam iti ladawan, makisarsarita ni Jesus iti daytoy a kriminal. Ammom kadi ti imbaga kenkuana ni Jesus? - Ikarkari kenkuana ni Jesus: "Pudno ibagak kenka ita nga aldaw, makikadua- kanto kaniak idiay Paraiso." Panagkunam, anianto ti kasasaad dayta a Pa- raiso? - Tapno maammuanta ti umiso a sungbat, pagsaritaanta ti Paraiso nga inaramid ti Dios para iti immuna a lalaki ken babai, da Adan ken Eva. Sa- dino ti ayan dayta a Paraiso? Idiay kadi langit, wen- no ditoy daga? - Umiso ti sungbatmo no kunam a ditoy daga. Isu a no ibagatayo nga adda ti kriminal "idiay Paraiso," panunotentayo nga agbiag ditoy daga inton agbalin dayta a paraiso. Anianto ngata ti itsura ti Paraiso? - Ammuenta. Kalpasan a pinarsua ni Jehova a Dios ti immuna nga agassawa a da Adan ken Eva, kuna ti Biblia nga inkabilna ida iti paraiso ditoy daga. Naawagan dayta iti "minuyongan [hardin] iti Eden." Ammom kadi no kasano kapintas idi ti hardin ti Eden? - Sigurado a nakapimpintas a pagnaedan ngem iti aniaman a lugar a makita ita! Panagkunam kaduanto kadi ni Jesus ditoy daga ti kriminal a nagbabawi? - Saan, kas Ari, addanto ni Jesus idiay langit a mangituray iti Paraiso a daga. Ti pannakikadua ni Jesus iti kriminal kaipapanan- na a pagungarennanto iti Paraiso a daga ken sigu- raduenna a maipaay ti kasapulanna. Ngem apay nga ipalubos ni Jesus nga agbiag ti kriminal iti Pa- raiso? - Pagsaritaanta dayta. No adda kaduam nga ubing, ti uged ket palagip nga agsar- dengka ken paregtaem nga ibagana ti naawatanna.
Pudno a dakes ti inaramid daytoy a kriminal. Ngem kasta met ti inaramid ti adu a tattao a nag- biag ditoy daga. Nupay kasta, kaaduan kadakuada ti nagaramid iti dakes gapu ta saanda a pulos a na- ammuan ti maipapan ken Jehova ken ti kayatna nga aramidenda. Isu a dagita a tattao, agraman ti kinasarita ni Jesus a naibitay a kriminal, mapagungarto iti Para- iso ditoy daga. Maisuronto kadakuada ti pagayatan ti Dios. Iti kasta, maipakitada no talaga nga ay-aya- tenda ni Jehova. Ammom kadi no kasanoda a maipakita dayta? - Babaen ti panangaramidda iti pagayatan ti Dios. Nagsayaat la ketdi ti agbiagto iti Paraiso ken maki- kadua a kanayon kadagiti mangay-ayat ken Jehova ken iti padada a tao! ˇ BASAEM ITI BIBLIAM Lucas 23:32-43 Genesis 2:7-9 Apocalipsis 21:3-5
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA Apay nga awan ti sangalubongan a talna? Dakamaten ti Biblia ti dua a kangrunaan a rason. Umuna, nupay nakaaramid dagiti tattao kadagiti na- kaskasdaaw a bambanag, saanda a naparsua nga addaan abilidad a mangiturong iti bukodda nga ad- dang. Maikadua, saan nga agballigi ti tao gapu ta "ti intero a lubong adda iti pannakabalin daydiay nadangkes," ni Satanas a Diablo. Gapuna, saan a kabaelan ti tao nga iyeg ti sangalubongan a talna. - Basaem ti Jeremias 10:23; 1 Juan 5:19. Awan ti sangalubongan a talna gapu iti panagim- bubukodan ken ambision ti tao. Ti laeng sangalubo- ngan a gobierno a mangisuro kadagiti tattao a ma- ngayat iti umiso ken maseknan iti maysa ken maysa ti makaiyeg iti sangalubongan a talna. - Basaem ti Isaias 32:17; 48:18, 22. Asino ti mangyeg iti talna ditoy daga? Inkari ti mannakabalin-amin a Dios a mangipasdek iti maysa a gobierno a mangituray iti sangatauan. Dayta ti mangsukat kadagiti gobierno ti tao. (Daniel 2:44) Ti Anak ti Dios a ni Jesus ti agturayto kas Prin- sipe ti Kappia. Ikkatennanto ti kinadakes iti intero a daga ken isurona kadagiti tattao no kasano ti maki- kappia. - Basaem ti Isaias 9:6, 7; 11:4, 9. Babaen ti panangiwanwan ni Jesus, minilion ita ti mangus-usar iti Sao ti Dios, ti Biblia, a mangisuro ka- dagiti tattao no kasano ti makikappia. Asidegen a mapasamak ti sangalubongan a talna. - Basaem ti Isaias 2:3, 4; 54:13. AD-ADU PAY TI MABASA A SUNGBAT TI BIBLIA ONLINE s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken dagiti napalabas a ruar p Adda online a Biblia iti agarup 50 a lengguahe u k a n h s o B r i m t a F Ti laeng gobierno a mangbalbaliw iti kababalin dagiti tattao ti mangyeg iti sangalubongan a talna Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaem ti kapitulo 3 daytoy a libro, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova ANIA A Talaga TI ISURSURO TI BIBLIA? Kitaen ti wenno i-scan ti code L I - 1 0 / 6 0 3 1 p w


I Iti inaldaw, agarup 41,000 a babbai nga agtawen iti 18 pababa iti makias-asawa iti intero a lubong - dayta ket 15 milyon nga babbai nga ubbing kada tawen. Iti estatistika ket makapakigtot, ken kaguddua iti ipakpakaammoda. Iti dadduma a nacion saan da nga ipakpakaammo iti pudno a bilang iti ubbing a makias-asawa, ken iti dadduma saan da nga ireport dagiti ubbing nga agtawen 15 pababa. Iti tantia da a bilang dagiti nabiag a babbai a nakiasawa sakbay iti tawen a 18 ket saan a naibilang dagiti milyon milyon nga ubbing a babbai a natay gapu iti pannakaabuso, nasapa a panagsikog, nabaybay-an ken nagpakamatay. iti kinapudno laeng PRAYER CALENDAR Pebrero 2016 KARARAG TAPNO MAISARDENG KARARAG TAPNO MAISARDENG KARARAG TAPNO MAISARDENG ITI PANAKIASAWA ITI PANAKIASAWA ITI PANAKIASAWA Kadagiti Kadagiti Kadagiti ubbingubbingubbing Dagiti ubbing nga assawa a babbai ket natrauma iti emosyon ken iti pisikal da. Kaaduan ket tinagabo dagiti pamilya iti asawada, nababaot, naabuso a sexual, ken maiparit nga agiskuwela. Makaaw-awatda laeng iti bassit a taraon, apagbiit nga inana, wenno pannakataripato iti salun-at. Dadduma kadakuada ket agpakamatay tapno maliklikanda iti pannakaparigat. Dadduma ket an anusanda lattan iti pannakaabuso ken kinaawan iti ayat kadakuada. Adu a nacion ket nangipasa iti linteg nga ingato da iti tawen dagiti maikasawa, ngem iti nakadawyan a kultura ket narigat nga baliwan. Inton iti maysa a tao ket agsao nga depensaan na dagiti ubbing a babbai ken suruanda ida nga addaanda iti kalintegan, ket agrugi a mabaliwan dagiti banbanag. Dadduma nga komunidad ket bay-anda nga sumrek dagiti organisasyon tapno surruanda dagiti ubbing nga assawa a babbai kadagiti kabalilan tapno maikkanda iti umno a panangtaripato dagiti annakda. No adda iti mangipakita kadakuada nga addaan dignidad, dagiti natrauma nga nga ubbing nga assawa ket maaddaan mangrugi nga sumayaat iti kasasaad da. iti namnama ken Iti agdama, iti nacion nga India pay latta iti kaadduan iti makuna a "child bride." Idiay Jordan ken Turkey, dagiti takas nga ubbing a babbai ket inlako da a kas asawa kadagiti nataengan a lallaki. Dagiti ubbing nga nobya, dadduma ket 12 laeng iti tawenda ket tatta sumsunrekda idiay Europa. Dagiti adu a nacion nga addaan iti nangato nga listaan iti ubing a panakiasawa ket nakasentro idiay sub-Saharan Africa. Maysa a babai idiay kenya kinunana, "Napuwersaak nga nakiasawa iti lakay idi siak ket ubing pay unay. Ngem padayawak ni Hesus ta ti Dios inusarna iti maysa a babai ti Project Hannah prayer group nga nangbaliw kanyak. Tatta, gapu iti karkararag, siak ket maysa a babai ken asawa nga addaan iti nalinis a dignidad. Maiwarwaragawag ti Women of Hope iti nasurok 65 nga linguahe. Daytoy nga binulan nga panagkararag ket maiwarnak iti 85 nga linguahe. Ikararagan tayo: PROJECT HANNAH Pebrero 1. Milyon milyon nga ubbing a babbai iti napalalo a nadangran iti nakabutbuteng a child marriage wenno nasapa a pannakiasawa a sapay koma ta maam-ammoda iti ayat ni Kristo, nga mangipatpateg ken natay gapu kadakuada. maaddaan iti sakit nga HIV ken dadduma pay a sakit nga aggapu iti lakay unay nga asawada, adu kadakuada ket naabuso kadagiti miembro iti pamilya iti asawa da, ken adu pay nga makadangran wenno pannakatay manipud iti komplikasyon iti panaganakda. Pebrero 2. Dagiti gobyerno nga depensaanda dagiti ubbing a babbai ken ipatungpalda dagiti linteg nga addaan iti natibker a dusa kadagiti mangkasar, iti lalaki a makikasar iti ubing, ken kadagiti nagannak a mangpilit iti ubing a balasang nga makikasar iti lakay a nobyo. Pebrero 10. Iti pinansyal a kasapulan ken boluntaryo a trabahador para iti grupo ti Project Hannah a mangipaay iti seminar para iti salun-at ken panangtaripato a medikal para kadagiti agdengdengngeg iti programa ti Women of Hope. Kasta met dawaten tayo nga maipakita dagiti miembro iti Project Hannah komunidad da. Pebrero 3. Dagiti agdengdengngeg iti programa iti Project Hanna's Women of Hope (Raniag ti Namnama) nga matarusanda iti sasao iti Dios ken maiaplikar da iti inaldaw a panangbiagda. Iti Women of Hope ket mangmangngegan iti 69 a lenguahe iti Africa, Asia, the Americas, the Carribbean, Central Asia, Europe, iti Middle East ken iti Pacific Islands. iti ayat para kadagiti babbai kadagiti Pebrero 11. Kadagidiay nangipaay iti pagdagusan para kadagiti refugee wenno takas, iti educastyon, ken training para iti trabaho kadagiti ubbing a babbai nga nagtalaw gapu iti naranggas a kasasaad. "Sica linawlawnac licudan man ken sangoanan, ket imparabawmo ta imam caniac" (Salmo 139:5). Pebrero 4. Dagiti liders idiay India nga protektaranda dagiti ubbing a babbai nga adda iti pilegro iti puwersaan a pannakaikasar. Idiay India 43% a babbai ket makiasawa sakbay nga agtawen iti 18. Ikararagtayo nga iti kastoy nga illegal a pannakaikasar ket nalaka laeng nga mawaswas. Ikararagtayo met nga dagiti lokal nga opisyal ket saanda nga pagmultaen dagiti pamilya nga saan a mangtungpal iti inkarida nga pannakaikasar iti anakda idi nga maladaga pay laeng iti anakda. Pebrero 12. Nasurok a milyon a babbai nga ubbing pay ken kapada da a babbai nga agsagsagaba iti saem iti pannakaibabain iti "vaginal and anal rapture" gapu iti panakadangran iti naganus ken ubing pay a bagi da gapu iti pannakidinna da iti asawa da ken gapu iti panaganak. Pebrero 13. Ubbing a babbai nga mapuwersa a maaramid kadakwada iti makunkuna a "female genital cutting (FCG)" ken kalpasan na ket sangwen da iti agnanayon a komplekasyon gapu iti pasamak, agraman iti napalalo nga ut-ot, panagpadara, ken inpeksyon. Ikararag tayo nga daytoy nakabutbuteng nga nakadawyan ket maisardeng ken madusa. Ikararagan tayo met iti baro a programa a "Healing Voices" iti Project Hannah sadiay Ethiopia nga makaipaay kuma ken makainsperar, epektibo, ken makaited iti pannakatarus para kadagiti biktima iti FCG. Pebrero 5. Dagiti lokal nga opisyal nga agaramid iti adu pay a pamuspusan tapno tulungan dagiti tattao nga matarusan iti ranggas nga maaramidan pannakikasar wenno maaw-awagan a child marriage. iti nakadawyanda a nasapa a Pebrero 6. Dagiti ubbing a babbai nga nagtalaw gapu iti pwersaan a panakiinnasawa. Adu ket mabuteng nga patayen ida dagiti pamilyada. Dadduma ket naallilawda iti prostitusyon dagiti trabaho kadakuada. "Ispalennac, O Jehova, iti dakes a tao; saluadannac iti nauyong a tao" (Salmo 140:1). tattao nga mangi daya iti Pebrero 14. Dagiti Kristiyano nga pagtakderanda nga tubngaren iti kultura nga mangaramid iti basol nga isu iti mangdangdangran kadagiti ubing nga ina ken kadagiti annak da. Ikararagan tayo dagiti ubbing a babbai ken lallaki sadiay Ethiopia Aari ken kasta met idiay Jinka nga makiin-innasawa iti edad a 14. Adu kadagiti maladaga ket agrigat la unay gapu iti ubing pay unay a bagi da ken saan da a maibturan iti panaganak, ken kaaddawan na saanda a maipasngay iti anakda. Pebrero 7. Dagiti nagannak nga suruanda dagiti annakda nga mangrespeto iti bagida ken iti sabali ken agaramid iti plano para iti napintas a masakbayan nga addaan iti panagdayaw iti Dios Pebrero 8. Dagiti ubbing nga babbai a nasapa a nagserbi a kas asawa nga mariribuk ken maibabain gapu pannangab-abuso daggiti kapamilya kinakurang iti ayat nga pelienna nga puoran iti bagina wenno uminom iti samal tapno laeng maliklikanna iti miserable a biag. iti asawana ken Pebrero 15. Dagiti nagannak nga iti rikna da ket ilako da dagiti maladaga nga annak da para iti nasapa a panaki-innasawa gapu iti pinansyal a kasapulan. Ikararag tayo nga dagiti inna ket maaddaan da iti tured nga agsao kontra iti nakabutbuteng a nakadawyan, nga kaadduan kadakuada ket mapwersa laengan nga agbiag iti kasdiay a wagas. iti Pebrero 9. Dagiti nagannak nga matarusanda nga iti nasapa unay a nanagassawa ket saan a makaited iti proteksyon kagaditi annaakda a babbai. Daduma kadakuada ket
PEBRERO 2016 KARARAG TAPNO MAISARDING ITI PANNAKIASAWA KADAGITI UBBING Pebrero 16. Kadagidiay nga mangipatpatarus iti binulan a prayer calendar iti Project Hannah a maipatpatulod kadagiti simbaan ken grupo dagiti mangikarkararag, babbalay, ken pagbaludan, nga agkikinnararag iti 85 nga lengguahe. Pebrero 17. Kadagiti lider nga suruan da dagiti nagannak iti kinapateg iti adal para kadagiti annakda a babbai ngem iti makiasawa sabay iti tawen a 18. Dagiti nakaadal nga annak a babbai ket makaipaay iti nasay-sayaat nga panangtaripato kadagiti annakda ken kadagiti lumakay ken bumakitten a nagannakda . Pebrero 18. Dagiti maestro nga tulunganda kadagiti studyante nga matarusan iti paglinteganda nga saananda kayat ti puwersaan a pannakiasawa ken dagiti liders iti komunidad nga protektaranda dagitoy nga babbalasitang no dagiti nagannak ket saan a dumngeg Pebrero 19. Iti lider iti Hmong a komunidad ken iti legal authorities idiay United States nga ipaduyakyakda iti abusado nga international marriages iti nagbaetan iti ubbing a babbai ken nataengan a lallaki. Ikararagtayo nga dagiti panguloen idiay Laos ket agaramid pay iti adu a pamuspusan tapno ballaagan da dagiti marigrigat a komunidad iti dakes a bunga iti pannakiasawa dagiti ubbing a babbai kadagiti gangannaet a lallakay,Adu kadagitoy ket naikasar kadagiti ubbing a babbai. Pebrero 22. Iti Gobyerno nga mangipaayda iti libre nga edukasyon para kadagiti ubbing nga tumultulong kadagiti napanglaw nga nagannakda, nga no maminsan isuda ket kayatda nga ilako dagiti annakda a babbai iti nasapa a pannakiasawa. Iti kinakurang iti adal ket isu iti tubeng tapno mapapintasda iti panagsapul iti kuarta wenno panangipaay iti edukasyon kadagiti annakda, agtultuloy latta iti kinarigat iti panagbiagda. Pebrero 23. Dagiti amma ken assawa a lallaki nga matarusanda iti kinapateg iti nasaysayaat nga edukasyon para kadagiti annakda a babbai ken panangtrato kadakuada nga addaan dignidad. Ikararagtayo nga maaddaanda iti tured nga agsao ket depensaranda dagiti babbai manipud iti nakadawyan a sursuro. Pebrero 24. Adu pay koma nga balay a para kadagiti takas ken training centers nga mangipaay iti oppurtuni- dad tapno dagiti babbai nga ubbing ken nataengan ket mangeganda iti programa ti Project Hannah's Women of Hope,nga addaan iti makatulong nga inpormasyon a medical ken iti mensahe iti ayat iti Dios kadakuada. Pebrero 25. Dagiti assawa a babbai nga nakiasawa kas ubbing ken pinanawan, naisina, wenno nagbalin a balo. Adu kadakuada ket adda iti babassit nga annak nga kasapulan a tarakenen. Pebrero 28. Dadduma nga ubbing a babbai idiay kumunidad iti Kenyan a tinagikua ken naited a kas sani- kua a kas asawa iti edad a 10 tapno dagiti nagannak ket makaawat iti bayad a "dowry." Ikararagtayo nga iti kastoy a nakadawyan ket maisardeng. Pebrero 29. Iti sociudad iti intero a lubong nga mang-al-allukoy kadagiti ubbing a babbai ken lallaki nga agtigtignay a kas nataengan iti panagkawkawesda ken uray pay iti biagda a seksual ngem saanda nga balakadan kadagiti peggad, komplikasyon, ken iti emosyonal nga ranggas a bunga iti kastoy nga aksyon. Dagitoy ket nagapu: images/Too_Young_to_Wed.pdf childmarriage-in-bangladesh/ Pebrero 20. Dagiti pangoloen iti komunidad ken kapilya nga matarusanda a kasapulanda nga iti natibker a panagassawa iti lalaki ken babai tapno dagiti annakda ket saan a dumakkel iti balay nga maymaysa iti nagannak Iti kultura nga pumayag iti "live in" ket dadaelen na dagiti biag iti intero a lubong kas ina kaadduan ket mabati nga agtaraken kadati annakda nga agmaymaysa. ipaduyakyak Pebrero 26. Dagiti ubbing a babbai kadagiti nacion nga narang-ay no sadino ket nakaparang kadakuada dagiti saan a napintas a patalastas, kankanta ken mabuya a pelikula ken masursuruanda iti "amoral sex education" wenno awan a pulos iti mangiwanwan iti kinalinis wenno iti dignidad. Rinibo kadagitoy nga ubbing a babbai ket masikugan iti edad 10 inggana 15, ken kaadduan kadagiti panagsikog nga kastoy ket ipaikkatda. Pebrero 21. Dagiti agdengdengeg iti programa iti Project Hannah's Women of Hope nga maadalda iti ayat iti Dios kadagiti babbai ken kasta met kadagiti ubbing a babbai ken maammoanda koma nga napategda pamilyada. "Agyamanacto kenca; ta nacaamamac ken nacascasdaaw ti pannacaaramidco; nacascasdaaw dagiti ar-aramidmo; ket daydayta ammoen unay toy cararwac.Ti nabukelac a sililimed, ket naaramidac a naisangayan cadagiti caungan toy daga "(Psalmo 139:13-14). Pebrero 27. Iti Western governments idiay Europe ken the United States nga agaramid iti adu a pamuspusan tapno protektaranda dagiti refugee/immigrante nga ub- bing nga assawa a babbai iti lakay nga sumrek kadagiti nacionda. Ikararagtayo nga saanda nga kunsentien iti pedophilia nga bay-an dagitoy nga lallaki nga abuswen da dagiti balasitang. Adda dagiti lallaki nga mapan iti sabali a nasyon tapno makaasawa da iti ubing tapno iti kasta ket matingngel ken abuswen da ida. iti Dios ken ti langac saan a nailinged kenca, idi PROJECT HANNAH P.O. BOX 332 BAGUIO CITY (074) 424 1262