A Agturturayen ti Pagarian ti Dios! Dadakkel ti Letrana nga Edision g t u r t u r a y e n t i P a g a r i a n t i D i o s ! - D a d a k k e l t i L e t r a n a s k 7 r 2 L l 8 I p
0 p
l r
I 1
k L
s L I - p l r k 7 2 8 0 6 1 A g t u r t u r a y e n t i P a g a r i a n t i D i o s ! - D a d a k k e l t i L e t r a n a k r l p I L Agturturayen ti Pagarian ti Dios! Dadakkel ti Letrana nga Edision
Agturturayen ti Pagarian ti Dios! Dadakkel ti Letrana nga Edision Daytoy a libro ket kukua ni Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. God's Kingdom Rules! - Large Print Nayimprenta Marso 2016 Iloko (krlp-IL) ˘ 2016 WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIA Dagiti Nangipablaak Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Wallkill, New York, U.S.A. Made in Japan Naaramid Idiay Japan
SURAT TI BAGI A MANARAWIDWID Patgenmi a Pada nga Agibumbunannag iti Pagarian: PANUNOTEM a maysaka a miembro ti pamilia ti Bethel iti Brooklyn iti agsapa ti Biernes, Oktu- bre 2, 1914. Addaka iti naituding a tugawmo iti siled a panganan ket ur-urayenyo ni Kabsat C. T. Russell. Idi kuan, naglukat ti ridaw ket simrek ni Kabsat Rus- sell. Nagsardeng iti apagbiit, kas iti dati nga ar-arami- denna, ket siraragsak a kinablaawanna ti pamilia ti Bethel iti "Naimbag a bigatyo amin." Ngem imbes a mapan a dagus iti tugawna, nagpalakpak ken sigaga- gar nga impakaammona: "Nagpatinggan ti Panawen dagiti Gentil; nalpasen ti al-aldaw dagiti arida!" Dimo masbaalan ti ragsakmo - nabayagen a padpadaanam daytoy a kanito! Nagpaut ti palakpakmo kasta met ti intero a pamilia ti Bethel gapu iti dayta a makapaga- gar a damag. Adu a dekadan ti napalabas manipud idi imbaga day- ta ni Kabsat Russell. Ania ti naibanagen ti Pagarian manipud idi? Nakaad-adun! Babaen ti Pagarian, agtul- tuloy a guggugoran ken sansanayen ni Jehova ti ilina
- nga agdagup laeng iti sumagmamano a ribu idi 1914 ngem itan ket nasuroken a pito ket kagudua a milion. Kasanoka a nagunggonaan iti kasta a panna- kasanay? Ita, masansan nga ibagbaga dagiti kakabsat nga, "Ag- tultuloy nga umab-abante ti nailangitan a karuahe ni Jehova!" ket pudno dayta. Ngem iti kinapudnona, idi pay 1914 a nakaparpartak ti panagabante ti nailangi- tan a karuahe, a mangirepresentar iti di makita a paset ti organisasion ni Jehova, kas makitatayo no basaentayo a naimbag daytoy a publikasion. Tapno maikasaba ti naimbag a damag iti intero a lubong, na- gusar dagiti agibumbunannag iti Pagarian iti nagdu- duma a pamay-an, a pakairamanan dagiti pagiwarnak, plakard, pelikula, testimony card, ponograpo, radio, ken uray ti Internet. Gapu ta bembendisionan ni Jehova ti trabahotayo, makaipabpablaaktayon kadagiti makaawis a literatu- ra a naibatay iti Biblia iti nasurok nga 670 a lenggua- he ken iwarwarastayo dagita nga awan bayadna. Adda met dagiti managsakripisio a boluntario a tumultu- long iti panagibangon kadagiti Kingdom Hall, As- sembly Hall, ken pasilidad ti sangay, kadagiti man
nabaknang wenno limitado ti sanikuana a pagilian. No adda mapasamak a didigra, tumulong a dagus da- giti naayat a kakabsat kadagiti nadidigra, a mangipa- kita nga isuda ket pudno a kakabsat a 'nayanak no adda rigat.' - Prov. 17:17. No dadduma, rirriribukendatayo dagiti klero ken dad- duma pay a bumusbusor babaen ti panangusarda iti linteg, ngem makapabileg a makita a gapu kadagita nga ar-aramidenda, masansan nga ad-adda a maiwara- gawag ti "naimbag a damag." - Sal. 94:20; Fil. 1:12. Ibilangmi a pribilehio ti makikadua kadakayo a pada- mi a "katulong." Kayatmi a maammuanyo nga ay-aya- tendakayo unay. Ikarkararagmi a ti linaon daytoy a publikasion ket makatulong kadakayo nga ad-adda a mangipateg iti naespirituan a tawidyo. - Mat. 24:45. Awatenyo ti nabara a kablaawmi, Dagiti kakabsatyo, Bagi a Manarawidwid Dagiti Saksi ni Jehova
BENNEG 1 2 DAGITI LINAONNA KAPITULO 1. "Umay Koma ti Pagariam" 2. Naipasngay ti Pagarian Idiay Langit Kinapudno Maipapan iti Pagarian - Pannakaipaay ti Naespirituan a Taraon 3. Impalgak ni Jehova ti Panggepna 4. Itan-ok ni Jehova ti Naganna 5. Ti Ari Insilnagna ti Lawag Maipapan iti Pagarian Panangikasaba iti Pagarian - Panangisaknap iti Naimbag a Damag iti Intero a Lubong 6. Dagiti Manangaskasaba - Ministro a Situtulok nga Agserbi 7. Dagiti Pamay-an ti Panangasaba - Panangusar iti Amin a Pamay-an Tapno Makasabaan ti Adu a Tattao 8. Alikamen iti Panangasaba - Panangipablaak iti Literatura Para Kadagiti Amin a Tattao 9. Resulta ti Panangasaba - "Dagiti Talon . . . Purawdan a Maipaay iti Pannakaani" 9. Resulta ti Panangasaba - "Dagiti Talon . . . Purawdan a Maipaay iti Pannakaani" PANID 8 20 53 67 85 103 118 135
3 4 5 Pagalagadan ti Pagarian - Panangbirok iti Kinalinteg ti Dios 10. Ti Ari Guggugoranna ti Ili ti Dios iti Naespirituan 11. Pannakagugor iti Moral - Iparangarangna ti Kinasanto ti Dios 12. Organisado nga Agserbi iti "Dios ti Talna" Panagballigi ti Pagarian - Legal a Panangipasdek iti Naimbag a Damag 13. Dimmatag iti Korte Dagiti Mangikaskasaba iti Pagarian 14. Nasungdo a Panangsuporta iti Gobierno ti Dios - Awanen Sabali Panangilaban iti Wayawaya nga Agdaydayaw 14. Nasungdo a Panangsuporta iti Gobierno ti Dios - Awanen Sabali Panangilaban iti Wayawaya nga Agdaydayaw Edukasion nga Ipapaay ti Pagarian - Panangsanay Kadagiti Adipen ti Ari 16. Panagtataripnong Tapno Agdaydayaw 17. Panangsanay Kadagiti Ministro ti Pagarian 175 191 210 237 265 283 307 329
6 7 Panangsuporta iti Pagarian - Panagibangon Maipaay iti Panagdaydayaw ken Panagsaranay 18. No Pagtataudan ti Pondo ti Aktibidad ti Pagarian 18. No Pagtataudan ti Pondo ti Aktibidad ti Pagarian 19. Trabaho a Panagibangon a Pakaidayawan 364 ni Jehova 20. Pakaidayawan ni Jehova ti Trabaho a Panagsaranay Dagiti Kari ti Pagarian - Panangpabaro iti Amin a Banag 21. Ti Pagarian ti Dios Ikkatenna Dagiti Kabusor 22. Itungtungpal ti Pagarian ti Pagayatan ti Dios Ditoy Daga 378 399 415
1 "Umay Koma ti Pagariam" N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No ania ti insuro ni Jesus maipapan iti Pagarian ti Dios NO ADDA ipaaramid kenka ni Jehova a Dios, ania ti reaksionmo? Aniaman ti ipaaramidna, magagaranka kadi nga agtulnog? Sigurado a magagaranka! 2 Sumagmamano a panawen kalpasan ti Paskua idi 32 C.E., napadasan dayta ti tallo kadagiti apostol ni Jesus a da Pedro, Santiago, ken Juan. (Basaen ti Mateo 17:1-5.) Idi addada iti "nangato a bantay" a kadua ti Apoda, na- sirmatada ni Jesus kas maysan a nadayag a nailangitan nga Ari. Kasla agpaypayso ti sirmata ta uray la inkagu- maan ni Pedro ti makipaset iti dayta. Bayat nga agsasao ni Pedro, adda nabukel nga ulep iti ngatuenda. Kalpa- sanna, nangngegda ti mismo a timek ni Jehova - maysa a pribilehio a sumagmamano laeng ti nakapadas. Kalpa- san a pinasingkedanna nga Anakna ni Jesus, kinuna ni Jehova: "Agimdengkayo kenkuana." Tinungpal dagiti apostol dayta a bilin ti Dios. Impangagda dagiti pannur- 1, 2. Ania ti imbaga a mismo ni Jehova a nangngeg ti tallo kadagiti apostol ni Jesus? Ania ti reaksionda? 8 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
suro ni Jesus, ken indagadagda kadagiti dadduma nga aramidenda met dayta. - Ara. 3:19-23; 4:18-20. 3 Ti sasao nga "Agimdengkayo kenkuana," a nailanad iti Biblia, ket pakagunggonaantayo. (Roma 15:4) Apay? Gapu ta ni Jesus ket pannakangiwat ni Jehova ken tung- gal mangisuro ni Jesus, iranranudna no ania ti kayat ti Amana a maammuantayo. (Juan 1:1, 14) Yantangay ad- adu ti insuro ni Jesus maipapan iti Pagarian ti Dios - ti nailangitan a Mesianiko a gobierno a buklen ni Kristo Jesus ken ti 144,000 a makipagturay kenkuana - ngem iti aniaman a sabali a topiko, nasayaat no usigentayo a naimbag daytoy a napateg a topiko. (Apoc. 5:9, 10; 14: 1-3; 20:6) Ngem usigentayo pay nga umuna no apay nga adu ti insuro ni Jesus maipapan iti Pagarian ti Dios. "Ti Naruay iti Puso . . ." 4 Asideg iti puso ni Jesus ti Pagarian. Apay a maiku- natayo dayta? Gapu ta mailasin iti sao ti linaon ti puso - kayatna a sawen, dagiti sasaotayo ipakitana no ania a talaga ti napateg kadatayo. Kinuna ni Jesus: "Ti naruay iti puso sawen ti ngiwat." (Mat. 12:34) Tunggal adda gundaway, isarsarita ni Jesus ti maipapan iti Pagarian. 3. Apay a kayat ni Jehova nga imdengantayo ti Anakna? Ania a topi- ko ti nasayaat nga usigentayo? 4. Kasano nga impakita ni Jesus nga asideg iti pusona ti Pagarian? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 9
Nasurok a 100 a daras a nadakamat ti Pagarian iti up- pat nga Ebanghelio. Kaaduan kadagita ket sinao ni Jesus. Ti Pagarian ti kangrunaan nga inkasabana. Kinu- nana: "Kasta met nga iti sabsabali a siudad masapul nga ideklarak ti naimbag a damag ti pagarian ti Dios, agsi- pud ta naibaonak maigapu iti daytoy." (Luc. 4:43) Uray idi napagungar ni Jesus, intultuloyna nga insarsarita ti maipapan iti Pagarian kadagiti adalanna. (Ara. 1:3) Si- gurado nga iti puso ni Jesus, agliplippias ti apresasion- na iti Pagarian ta uray la natignay a mangisarsarita iti dayta. 5 Asideg met iti puso ni Jehova ti Pagarian. Kasano- tayo nga ammo? Laglagipem nga imbaon ni Jehova ti bugbugtong nga Anakna ditoy lubong; nagtaud ken Jehova ti amin a sinao ken insuro ti Anakna. (Juan 7:16; 12:49, 50) Nagtaud met ken Jehova ti amin a nailanad iti uppat nga Ebanghelio maipapan iti biag ken minis- terio ni Jesus. Ania ti kayat a sawen dayta? 6 Panunotem nga agar-aramidka iti photo album ti pamiliayo. Nakaad-adu ti retratoyo ngem bassit laeng ti malaon ti album. Ania ti aramidem? Agpilika no ania ti ikabilmo. Umasping iti dayta, dagiti Ebanghelio ket 5-7. (a) Kasanotayo nga ammo nga asideg iti puso ni Jehova ti Paga- rian? Iyilustraryo. (b) Kasanotay a maipakita nga asideg iti pusotayo ti Pagarian? 10 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kas iti photo album a pakakitaantayo iti maipapan ken Jesus. Saan a pinaltiingan ni Jehova dagiti nangisurat iti Ebanghelio a mangilanad iti amin a sinao ken inara- mid ni Jesus ditoy daga. (Juan 20:30; 21:25) Imbes ket- di, inwanwan ida ti espiritu ni Jehova a mangisurat ka- dagiti sinao ken inaramid ni Jesus a tumulong kadatayo a mangtarus iti panggep ti ministerio ni Jesus ken no ania ti kapatgan ken ni Jehova. (2 Tim. 3:16, 17; 2 Ped. 1:21) Yantangay napno ti Ebanghelio kadagiti pannur- suro ni Jesus maipapan iti Pagarian ti Dios, maikuna- tayo ngarud nga asideg ti Pagarian iti puso ni Jehova. Agasem - kayat ni Jehova a maammuantayo ti maipa- pan iti Pagarianna! 7 Nasayaat nga isaludsod ti tunggal maysa kadatayo, 'Asideg kadi iti pusok ti Pagarian ti Dios?' No wen, ma- gagarantayo a mangipangag iti sinao ken insuro ni Jesus maipapan iti dayta a Pagarian - ti kinapategna ken no kasano ken kaano nga umay dayta. "Umay Koma ti Pagariam" - Kasano? 8 Usigentayo ti modelo a kararag. Iti nabagas ken simple a sasao, ginupgop ni Jesus ti kinapateg ti Paga- rian, nga impakitana no ania ti ibanag dayta. Naglaon dayta a kararag iti pito a dawat. Ti umuna a tallo ket 8. Kasano a ginupgop ni Jesus ti kinapateg ti Pagarian? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 11
maipapan iti panggep ni Jehova - ti pannakasantipikar ti naganna, ti iyaay ti Pagarianna, ken ti pannakaibanag ti pagayatanna ditoy daga kas sadi langit. (Basaen ti Ma- teo 6:9, 10.) Agkakanaig dagita a tallo a dawat. Ti Me- sianiko a Pagarian ti usaren ni Jehova a mangsantipikar iti naganna ken mangibanag iti pagayatanna. 9 Kasano nga umay ti Pagarian ti Dios? No ikarkara- ragtayo nga, "Umay koma ti pagariam," kidkiddawenta- yo nga agtignay koman ti Pagarian. Inton umay ti Pagarian, naan-anayto ti panagturayna ditoy daga. Ikka- tennanto ti agdama a dakes a sistema ti bambanag, a pakairamanan ti amin a gobierno ti tao, ken iyegnanto ti nalinteg a baro a lubong. (Dan. 2:44; 2 Ped. 3:13) Kal- pasanna, iti sidong ti panagturay ti Pagarian, agbalinto a paraiso ti intero a daga. (Luc. 23:43) Mapagungarto dagidiay adda iti lagip ti Dios ket makaduadanto manen dagiti ing-ingungotenda. (Juan 5:28, 29) Agbalinto a perpekto dagiti natulnog a tattao ken agbiagdanto nga agnanayon. (Apoc. 21:3-5) Maaramidto met laengen ti pagayatan ni Jehova a Dios ditoy daga a kas sadi langit! Saanka kadi a magagaran a makakita iti pannakatung- pal dagita a kari ti Biblia? Laglagipem a tunggal ikara- 9, 10. (a) Kasano nga umay ti Pagarian ti Dios? (b) Ania a kari ti Biblia ti segseggaam a matungpal? 12 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ragmo nga umay koma ti Pagarian ti Dios, ikarkararag- mo a matungpal dagita nga agkakasayaat a kari. 10 Nalawag a saan pay nga 'immay' ti Pagarian ti Dios a mangitungpal iti modelo a kararag. Ngamin, agturtu- ray pay laeng dagiti gobierno ti tao ken awan pay ti na- linteg a baro a lubong. Ngem adda naimbag a damag. Naipasdeken ti Pagarian ti Dios, kas maammuantayto iti sumaganad a kapitulo. Usigentayo ita ti kinuna ni Jesus no kaano a naipasdek ti Pagarian ken no kaano nga umay. Kaano a Naipasdek ti Pagarian ti Dios? 11 Impasimudaag ni Jesus a saan a maipasdek ti Pa- garian idi kaaldawanna uray no dayta ti ninamnama ti dadduma kadagiti adalanna. (Ara. 1:6) Usigentayo ti di- nakamatna iti dua nga agduma a pangngarigna, a ti maysa ket insalaysayna idi 31 C.E. ken ti maysa ket idi 33 C.E. 12 Ti pangngarig maipapan iti trigo ken dakes a ruot. (Ba- saen ti Mateo 13:24-30.) Kalpasan ti panangisalaysayna iti daytoy a pangngarig, nalabit idi umuna a paset ti 31 C.E., inlawlawag daytoy ni Jesus kadagiti adalanna. 11. Ania ti impasimudaag ni Jesus maipapan iti pannakaipasdek ti Pa- garian ti Dios? 12. Kasano nga ipasimudaag ti pangngarig maipapan iti trigo ken da- kes a ruot a saan a naipasdek ti Pagarian idi kaaldawan ni Jesus? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 13
(Mat. 13:36-43) Daytoy ti kababagas ti pangngarig ken ti kaipapananna: Kalpasan ti ipapatay dagiti apostol, agimula ti Diablo kadagiti dakes a ruot (sinsinan Kris- tiano) iti nagbabaetan dagiti trigo ("annak ti pagarian," wenno napulotan a Kristiano). Agpada a mabaybay-an a dumakkel dagiti trigo ken dakes a ruot iti panawen ti idadakkel nga agtultuloy agingga iti panagani, nga isu ti "panungpalan ti sistema ti bambanag." Kalpasan ti panangrugi ti panagani, maummong dagiti dakes a ruot sa maurnong dagiti trigo. No kasta, ipasimudaag ti pangngarig a ti Pagarian ket saan a naipasdek idi kaal- dawan ni Jesus, no di ket inton agpatingga ti panawen ti idadakkel. Kas ipakita dagiti pasamak, nagpatinggan ti panawen ti idadakkel ket nangrugi ti panawen ti pa- nagani idi 1914. 13 Ti pangngarig maipapan kadagiti mina. (Basaen ti Lu- cas 19:11-13.) Imbaga ni Jesus daytoy a pangngarig idi 33 C.E. bayat ti ipapanna idiay Jerusalem iti maudi a gundaway. Impapan ti dadduma kadagiti dumdumngeg kenkuana nga ipasdekna ti Pagarianna apaman a maka- sangpet idiay Jerusalem. Tapno mailinteg dayta a kapa- nunotan ken tapno ipakitana a mabayag pay a maipas- 13. Kasano nga impakita ni Jesus nga isu ket saan a dagus a maitro- no kas Mesianiko nga Ari kalpasan ti panagsublina idiay langit? 14 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dek ti Pagarian, inyarig ni Jesus ti bagina iti "maysa a tao a natan-ok ti pannakayanakna" nga agdaliasat "iti adayo a daga tapno gumun-od iti naarian a pannakaba- lin."[1] Iti kasasaad ni Jesus, ti "adayo a daga" ket idiay langit, a pangawatanna iti pannakabalin kas Ari a dinu- tokan ti Amana. Ngem ammo ni Jesus nga isu ket saan a dagus a maitrono kas Mesianiko nga Ari kalpasan ti panagsublina idiay langit. Imbes ketdi, agtugaw iti ma- kannawan ti Dios ken aguray agingga iti naituding a tiempo. Kas ipakita dagiti pasamak, ginasut a ta- wen a naguray ni Jesus. - Sal. 110:1, 2; Mat. 22:43, 44; Heb. 10:12, 13. Kaano nga Umay ti Pagarian ti Dios? 14 Sumagmamano nga aldaw sakbay a napapatay ni Jesus, insaludsod ti uppat kadagiti apostolna: "Anianto ti pagilasinan ti kaaddam ken ti panungpalan ti sistema ti bambanag?" (Mat. 24:3; Mar. 13:4) Sinungbatan dayta [1] Ti pangngarig ni Jesus mabalin nga impalagipna kadagiti dumdumngeg ti maipapan ken ni Arquelao, nga anak ni Herodes a Dakkel. Sakbay a natay ni Herodes, dinutokanna ni Arquelao kas sumaruno nga agturay iti Judea ken iti dadduma pay a lugar. Ngem sakbay a nangrugi nga agturay ni Arquelao, masapul nga agbiahe iti adayo nga agpa-Roma tapno dumawat iti pammalubos ni Augus- to Cesar. 14. (a) Kasano a sinungbatan ni Jesus ti saludsod dagiti uppat nga apostolna? (b) Ania ti ipalgak ti kaitungpalan ti padto ni Jesus mai- papan iti kaaddana ken ti Pagarian? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 15
ni Jesus babaen ti panangibagana iti detalyado a padto a nailanad iti Mateo kapitulo 24 ken 25. Imbinsabinsa ni Jesus dagiti pasamak iti lubong nga agserbi kas tan- da ti periodo ti panawen a maawagan iti 'kaaddana.' Mangrugi ti kaaddana iti panawen a pannakaipasdek ti Pagarian; ken agpatingga ti kaaddana inton umay ti Pa- garian. Adu ti pammaneknek a matungtungpalen dayta a padto ni Jesus manipud pay idi 1914.[2] Gapuna, nangrugi ti kaaddana ken naipasdek ti Pagarian iti day- ta a tawen. 15 Ngem kaano nga umay ti Pagarian ti Dios? Awan ti espesipiko a petsa nga imbaga ni Jesus. (Mat. 24:36) Ngem adda imbagana a mangipasigurado a nakaas-asi- degen dayta. Impasimudaag ni Jesus nga umay ti Paga- rian kalpasan a maimatangan "daytoy a kaputotan" ti kaitungpalan dagiti pagilasinan nga impakaunana. (Ba- saen ti Mateo 24:32-34.) Siasino ti tuktukoyen ti sasao a "daytoy a kaputotan"? Usigentayo a naimbag ti kinuna ni Jesus. 16 "Daytoy a kaputotan." Dagiti kadi saan a manamati ti adda iti panunot ni Jesus? Saan. Kitaentayo no siasi- [2] Para iti kanayonan nga impormasion, kitaenyo ti kapitulo 9 ti libro nga Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? 15, 16. Siasino ti tuktukoyen ti sasao a "daytoy a kaputotan"? 16 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
no dagiti dumdumngeg kenkuana. Insalaysay ni Jesus daytoy a padto iti sumagmamano nga apostol nga 'im- masideg kenkuana nga is-isuda.' (Mat. 24:3) Mabiit idin a mapulotan dagiti apostol iti nasantuan nga espiritu. Usigentayo met ti konteksto. Sakbay nga imbagana ti maipapan iti "daytoy a kaputotan," kinuna ni Jesus: "Ita agsursurokayo manipud iti kayo a higos kas maysa a pangngarig iti daytoy a punto: Apaman a ti kabbaro a sangana gumanus ken mangpataud iti bulbulong, am- moyo a ti kalgaw asidegen. Kasta met a dakayo, inton makitayo dagitoy amin a banag, ammuenyo nga isu asi- degen kadagiti ruangan." Dagiti napulotan a pasurot ni Jesus - saan a dagiti di manamati - ti makakita kadagi- ti banag nga impadtona ken makatarus iti kaipapanan dagita, a ni Jesus ket "asidegen kadagiti ruangan." Ga- puna, idi imbaga ni Jesus ti maipapan iti "daytoy a ka- putotan," dagiti napulotan a pasurotna ti adda iti panu- notna. 17 "Saanto a pulos lumabas agingga a mapasamak amin dagitoy a banag." Kasano a matungpal daytoy? Tapno masungbatantayo, nasken nga ammuentayo ti dua a ba- nag: ti kaipapanan ti "kaputotan" ken ti "amin dagitoy 17. Ania ti kayat a sawen ti sasao a "kaputotan" ken "amin dagitoy a banag"? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 17
a banag." Iti Biblia, ti sao a "kaputotan" masansan a tu- koyenna dagiti tattao a nagduduma ti edadna a nagin- nabut iti maymaysa a periodo ti panawen. Ti maysa a kaputotan ket saan a napaut unay, ken adda patingga- na. (Ex. 1:6) Ti sasao nga "amin dagitoy a banag" rama- nenna ti amin a pasamak a naipadto kabayatan ti kaadda ni Jesus, a mangrugi iti 1914 agingga iti panag- patinggana inton "dakkel a rigat." - Mat. 24:21. 18 Kasanotayo ngarud a tarusan ti sasao ni Jesus ma- ipapan iti "daytoy a kaputotan"? Daytoy a kaputotan ket buklen ti dua a grupo dagiti napulotan a naginnabut ti biagda - umuna, dagiti napulotan a nakakita iti panang- rugi ti kaitungpalan ti pagilasinan idi 1914, ken ti mai- kadua, dagiti napulotan a nakainnabut ti umuna a gru- po. Addanto sumagmamano iti maikadua a grupo a makakita iti panangrugi ti dakkel a rigat. Daytoy dua a grupo ket maibilang a maysa a kaputotan gapu ta na- ginnabut ti biagda iti sumagmamano a panawen kas na- pulotan a Kristiano.[3] [3] Ti siasinoman a napulotan kalpasan ti ipapatay ti maudi ka- dagiti napulotan iti umuna a grupo - kayatna a sawen, kalpasan dagidiay nakasaksi iti "pangrugian dagiti ut-ot ti panagrigat" idi 1914 - ket saan a paset "daytoy a kaputotan." - Mat. 24:8. 18, 19. Kasanotayo a tarusan ti sasao ni Jesus maipapan iti "daytoy a kaputotan"? Ania ti konklusiontayo? 18 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
19 Ania ngarud ti konklusiontayo? Bueno, ammotayo a ti pagilasinan ti kaadda ni Jesus kas agturay iti Paga- rian ket silalawag a mapaspasamak iti intero a lubong. Makitkitatayo met a dagiti napulotan a sibibiag pay la- eng ken paset "daytoy a kaputotan" ket natataenganen; ngem saanda a matay amin sakbay a mangrugi ti dak- kel a rigat. Gapuna, maikunatayo a talaga a nakaas-asi- degen nga umay ti Pagarian ti Dios ket agturayton iti intero a daga! Anian a makaparagsak a makita ti ka- itungpalan ti kararag nga insuro kadatayo ni Jesus nga: "Umay koma ti pagariam"! 20 Ditay koma liplipatan dagiti imbaga a mismo ni Jehova manipud langit maipapan iti Anakna: "Agim- dengkayo kenkuana." Kas pudno a Kristiano, magaga- rantayo a mangipangag iti dayta a bilin ti Dios. Intere- sadotayo unay iti amin nga imbaga ken insuro ni Jesus maipapan iti Pagarian ti Dios. Mailawlawag iti daytoy a publikasion dagiti napateg a topiko maipapan kadagi- ti naibanagen daytoy a Pagarian ken dagiti aramiden- nanto iti masanguanan. Mausig iti sumaganad a ka- pitulo dagiti makaparagsak a pasamak maipapan iti pannakaipasngay ti Pagarian ti Dios idiay langit. 20. Ania a napateg a topiko ti mailawlawag iti daytoy a publikasion? Ania ti mausig iti sumaganad a kapitulo? "UMAY KOMA TI PAGARIAM" 19
2 Naipasngay ti Pagarian Idiay Langit N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No kasano a naisagana ti ili ti Dios para iti pannakaipasngay ti Pagarian KASANO no nagbiagka iti panawen a pannakapasamak dagiti dadakkel a panagbalbaliw iti historia? Adu ti nangpampanunot iti dayta. Ngem usigem daytoy: No nagbiagka iti kasta a naisangsangayan a tiempo, naki- tam ngata a mismo dagiti napapateg a pasamak a nang- yeg iti panagbalbaliw? Mabalin a saan. Ti kaaduan a pa- samak maipapan iti pannakaparmek dagiti daan a turay a naisurat kadagiti libro iti historia ket masansan a na- ilinged iti publiko - kadagiti uneg ti palasio, pribado a pagtataripnongan ti konsilio, wenno kadagiti opisina ti gobierno. Nupay kasta, dagita a panagbalbaliw apekta- ranna ti minilion a tattao. 2 Ti ngay kapatgan a pasamak iti pakasaritaan ti lu- bong? Dakkel ti epekto dayta iti minilion a tattao. Ngem awan ti tao a nakakita iti dayta - ti pannakaipas- ngay ti Pagarian ti Dios idiay langit, ti nabayagen a 1, 2. Ania ti kapatgan a pasamak iti pakasaritaan ti lubong ken apay a saan a nakita dayta dagiti tattao? 20 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
naikari a Mesianiko a gobierno a mabiiten a mamagpa- tingga iti daytoy a sangalubongan a sistema ti bamba- nag. (Basaen ti Daniel 2:34, 35, 44, 45.) Yantangay awan ti tao a nakakita iti nakapatpateg a pannakaipasngay ti Pagarian, maikunatayo kadi nga inlimed ni Jehova day- toy a pasamak iti sangatauan? Wenno insaganana a na- saksakbay dagiti nasungdo nga adipenna maipaay iti dayta? Kitaentayo. "Ti Mensaherok . . . Mangwaknit iti Maysa a Dalan iti S anguanak" 3 Idi pay un-unana a pinanggep ni Jehova nga isaga- na ti ilina iti pannakaipasngay ti Mesianiko a Pagarian. Kas pagarigan, kitaem ti padto iti Malakias 3:1: "Adtoy! Ibaonko ti mensaherok, ket masapul a mangwaknit iti maysa a dalan iti sanguanak. Ket giddato nga umayto iti templona ti pudno nga Apo, a sapsapulenyo, ken ti mensahero ti tulag a kenkuana maragsakankayo." 4 Iti kaitungpalanna iti kaaldawantayo, kaano nga umay ni Jehova, "ti pudno nga Apo," tapno sukimaten- na dagidiay agserserbi iti naindagaan a paraangan ti na- espirituan a templona? Ilawlawag ti padto nga umay ni Jehova a kaduana "ti mensahero ti tulag." Siasino iti Mala- 3-5. (a) Siasino "ti mensahero ti kias 3:1? (b) Ania ti mapasamak sakbay nga umay iti templo "ti mensahero ti tulag"? tulag" a nadakamat NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 21
dayta? Awan sabali no di ni Jesu-Kristo, ti Mesianiko nga Ari! (Luc. 1:68-73) Kas nabiit pay a naisaad nga Ag- turay, sukimaten ken gugoranna ti ili ti Dios ditoy daga. - 1 Ped. 4:17. 5 Daydiay ngay maysa pay a "mensahero" nga immu- na a nadakamat iti Malakias 3:1? Daytoy a naimpadtuan a mensahero ket addan sakbay ti kaadda ti Mesianiko nga Ari. Kadagiti dekada sakbay ti 1914, adda kadi 'nangwaknit iti maysa a dalan' para iti Mesianiko nga Ari? 6 Iti daytoy a publikasion, maammuantayo ti sungbat dagita a saludsod iti makapainteres a pakasaritaan ti ili ni Jehova ita. Ipakita daytoy a pakasaritaan nga iti maud-udi a paset ti maika-19 a siglo, adda timmaud a maysa a bassit a grupo dagiti matalek a tattao kas ti ka- kaisuna a bagi dagiti pudpudno a Kristiano iti tengnga ti adu a sinsinan Kristiano. Naawagan dayta a grupo kas Estudiante ti Biblia. Dagidiay nangidaulo kadakua- da - ni Charles T. Russell ken dagiti kakaduana - ket ta- laga a nagtignay kas ti naipadto a "mensahero," a nangipaay iti naespirituan a giya iti ili ti Dios ken na- 6. Siasino ti nagakem kas ti naipadto a "mensahero" nga immuna nga immay tapno isaganana ti ili ti Dios kadagiti pasamak iti masangua- nan? 22 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ngisagana kadakuada kadagiti pasamak iti masangua- nan. Usigentayo ti uppat a pamay-an no kasano nga ina- ramid dayta ti "mensahero." Panagdaydayaw Buyogen ti Kinapudno 7 Agkararag dagiti Estudiante ti Biblia no agadalda; pag- nunumuanda dagiti nalawag a kinapudno maipapan kadagiti doktrina iti Biblia, urnongenda dagita, sa ipablaakda. Gina- sut a tawen nga agkarkaradap ti Kakristianuan iti naes- pirituan a kasipngetan; pinapagano ti adu kadagiti pan- nursurona. Ti kangrunaan a pagarigan ket ti doktrina maipapan iti immortalidad ti kararua. Ngem idi agarup 1850, adda sumagmamano a napasnek nga estudiante iti Biblia a nangadal a naimbag iti dayta a pannursuro ket nakitada a saan a maitunos dayta iti Sao ti Dios. Day- ta a kinaulbod ni Satanas ket insurat ken situtured nga imbutaktak da Henry Grew, George Stetson, ken George Storrs.[1] Dayta nga inaramidda ket dakkel ti epektona ken ni C. T. Russell ken kadagiti kakaduana. [1] Tapno ad-adu ti maammuanyo maipapan kada Grew, Stetson, ken Storrs, kitaenyo ti libro a Dagiti Saksi ni Jehova - Manangiwara- gawag iti Pagarian ti Dios, panid 45-46. 7, 8. (a) Idi agarup 1850, siasino ti nangibutaktak a palso ti doktri- na maipapan iti immortalidad ti kararua? (b) Ania ti dadduma pay a palso a pannursuro nga imbutaktak ni C. T. Russell ken dagiti kaka- duana? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 23
8 Natakuatan ti bassit a grupo dagiti Estudiante ti Biblia a makatikaw ken palso met dagiti dadduma pay a doktrina a nainaig iti immortalidad ti kararua - kas pagarigan, ti pannursuro a mapan idiay langit ti amin a nasingpet a tattao wenno agnanayon a tutuoken ti Dios iti umap-apuy nga impierno ti immortal a kara- rua dagiti nadangkes. Situtured nga imbutaktak dayta ni Russell ken dagiti kakaduana kadagiti nagduduma nga artikulo, libro, pampleta, tract, ken naipablaak a sermon. 9 Imbutaktak met dagiti Estudiante ti Biblia a pal- so ti doktrina a Trinidad a patpatien ti adu. Idi 1887, kastoy ti kuna ti Zion's Watch Tower: "Nakalawla- wag ti kuna ti Kasuratan maipapan iti nagdumaan ken relasion ni Jehova ken ni Apo Jesus." Kalpasan- na, kinuna dayta nga artikulo a nakaskasdaaw ta "ti kapanunotan maipapan iti nagkatlo a Dios - tallo a Dios ngem maymaysa a persona wenno maymaysa a Dios ngem tallo a persona - ket limmatak ken inawat ti kaaduan. Pammaneknek laeng dayta a nakaturog ti sim- baan bayat a kawkawaran ti kabusor kadagiti palso a sursuro." 9. Kasano nga imbutaktak ti Zion's Watch Tower a palso ti doktrina a Trinidad? 24 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
10 Kas ipakita ti kompleto a paulona, ti magasin a Zion's Watch Tower and Herald of Christ's Presence ket ma- seknan unay kadagiti padto mainaig iti kaadda ni Kris- to. Nakita dagiti matalek a napulotan a nangisurat iti dayta a magasin a ti padto ni Daniel maipapan iti "pito a panawen" ket adda pakainaiganna iti tiempo a panna- katungpal dagiti panggep ti Dios maipapan iti Mesiani- ko a Pagarian. Idi pay 1876 a natukoyda ti 1914 kas ta- wen a panagpatingga ti pito a panawen. (Dan. 4:25; Luc. 21:24) Nupay saan a naawatan dagiti kakabsattayo iti dayta a tiempo ti naan-anay a kaipapanan dayta a napa- teg a tawen, inwaragawagda a sisasaknap no ania ti am- moda a kinapudno a linaon ti Biblia, ket mariknatay pay laeng agingga ita ti epekto dayta. 11 Saan nga innala ni Kabsat Russell ken dagiti ma- talek a kakaduana ti dayaw gapu iti pannakatakuat ken pannakatarusda kadagita a napateg a naespirituan a ki- napudno. Pinadayawanna dagiti dadduma nga immun- una kenkuana. Kangrunaan iti amin, inturongna ti da- yaw ken ni Jehova a Dios, daydiay mangisursuro iti ilina no ania ti nasken a maammuanda iti umiso a tiempo. 10. Kasano nga impakita ti Watch Tower a napateg a tawen ti 1914? 11, 12. (a) Siasino ti pinadayawan ni Kabsat Russell kadagiti insuro- na? (b) Kasano kapateg ti trabaho nga inaramid ni Russell ken dagiti kakaduana kadagiti tawtawen sakbay ti 1914? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 25
Nalawag a binendisionan ni Jehova ti panangikaguma- an ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana a mangarisit iti kinapudno manipud iti palso a sursuro. Iti panagla- bas dagiti tawen, ad-adda a bimmatad ti nakaidumaan- da iti Kakristianuan. 12 Nakaskasdaaw ti trabaho dagidiay a matalek a lal- laki a nangitandudo kadagiti pudno a doktrina pinullo a tawen sakbay ti 1914! Kastoy ti kuna ti Nobiem- bre 1, 1917 a ruar ti The Watch Tower and Herald of Christ's Presence: "Minilion a tattao ita ti nakaruk-at iti buteng manipud kadagiti pannursuro maipapan iti umap-apuy nga impierno ken dadduma pay a palso a doktrina . . . Ti dalluyon ti Kinapudno, a nangrugi na- surok nga uppat a pulo a tawenen ti napalabas, ket du- makdakkel a dumakdakkel agingga a masaknapanna ti intero a daga; ket dagiti bumusbusor ikagkagumaanda a lapdan ti dalluyon ti dakkel a baybay babaen ti ordi- nario a sagad tapno saan nga agsaknap ti Kinapudno iti intero a daga." 13 Panunotem daytoy: Nakasagana ngata dagiti tattao iti panangrugi ti kaadda ni Kristo no saanda a nailasin 13, 14. (a) Kasano a timmulong ti "mensahero" a nangisagana iti da- lan para iti Mesianiko nga Ari? (b) Ania ti masursurotayo kadagiti kakabsattayo a nagbiag nasurok a 100 a tawenen ti napalabas? 26 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ti nakaidumaan ni Jesus iti Amana, a ni Jehova? Sigu- rado a saan! Ken saanda met a nakasagana no impapan- da nga automatiko nga agbalin nga immortal ti amin imbes a sumagmamano laeng kadagiti pasurot ni Kris- to ti pakaitedan daytoy a naisangsangayan a sagut; wen- no no impapanda nga agnanayon a tutuoken ti Dios da- giti tattao iti umap-apuy nga impierno, a saandan a makaruk-at iti dayta! Awan duadua nga insagana ti "mensahero" ti dalan para iti Mesianiko nga Ari! 14 Komusta met ngay ita? Ania ti masursurotayo ka- dagiti kakabsattayo a nagbiag nasurok a 100 a tawenen ti napalabas? Kayattayo met a basaen ken adalen a na- imbag ti Sao ti Dios. (Juan 17:3) Bayat nga agbisbisin iti naespirituan daytoy materialistiko a lubong, sapay koma ta rumayray ti ganastayo a mangan iti naespiri- tuan! - Basaen ti 1 Timoteo 4:15. "Rummuarkayo Kenkuana, Tattaok" 15 Insuro dagiti Estudiante ti Biblia a nasken nga umik- katda iti relihion ti Kakristianuan. Idi 1879, tinukoy ti Watch Tower ti "relihion ti Babilonia." Dagiti kadi Papa ti tuktukoyen daytoy? Ti Simbaan ti Romano Katoli- ko? Ginasut a tawen nga imbilang dagiti relihion a 15. Ania ti in-inut a nabigbig dagiti Estudiante ti Biblia? (Kitaenyo met ti footnote.) NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 27
Protestante a ti Babilonia, a nadakamat iti padto ti Bib- lia, ket agaplikar kadagiti Katoliko. Nupay kasta, in-inut a naamiris dagiti Estudiante ti Biblia nga amin a reli- hion ti Kakristianuan ket karaman iti moderno-aldaw a "Babilonia." Apay? Gapu ta agpapada nga isursuroda dagiti palso a doktrina kas kadagiti nadakamat iti nga- to.[2] Idi agangay, ad-adda a direkta a naibaga kadagiti publikasiontayo no ania ti rumbeng nga aramiden dagi- ti napudno ti panagpuspusona a miembro ti relihion ti Babilonia. 16 Kas pagarigan, idi 1891, inlawlawag ti Tomo III ti Millennial Dawn nga inlaksid ti Dios ti moderno-aldaw a Babilonia ken kinunana: "Ti intero a sistema - ti sis- tema dagiti sistema - ket nailaksid." Kinunana pay nga amin a "saan a mangsupsuporta kadagiti palso a dok- trina ken kadagiti ar-aramidna ket masapul a sumina kenkuana." [2] Nupay nakita dagiti Estudiante ti Biblia a masapul nga agik- katda kadagiti narelihiosuan nga organisasion a gayyem ti lubong, adu a tawen nga imbilangda kas Kristiano a kakabsatda dagiti in- dibidual nga agkunkuna a mamatida iti subbot ken agserserbida iti Dios, nupay saanda a kameng dagiti Estudiante ti Biblia. 16, 17. (a) Kasano nga indagadag ti Tomo III ti Millennial Dawn ken ti Watch Tower a rummuar dagiti tattao iti palso a relihion? (b) Ania ti nangpakapuy iti kasta a nasaksakbay a pakdaar? (Kitaen- yo ti footnote.) 28 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
17 Idi Enero 1900, adda imbalakad ti Watch Tower ka- dagidiay saan pay a nangipaikkat iti naganna kadagiti relihion ti Kakristianuan a mangikalkalintegan: "Adda- ak iti dasig ti kinapudno ken manmanoakon a makimi- sa." Insaludsod ti artikulo: "Ngem umiso kadi a ti ka- gudua ti pusom ket rimmuaren iti Babilonia idinto ta ti kaguduana ket saan? Dayta kadi ti makunkuna a pa- nagtulnog . . . ken makaay-ayo ken awaten ngata ti Dios? Sigurado a saan. Ammo ti publiko a ti [miembro ti sim- baan] ket nakitulag iti relihion a simrekanna isu a rum- beng a tungpalenna ti amin nga ipapaalagad dayta a re- lihion agingga nga . . . ipakaammona iti publiko a tallikudan wenno waswasennan ti pannakimiembrona." Ad-adda a naipaganetget dayta a mensahe bayat ti pa- naglabas dagiti tawen.[3] Masapul a putden dagiti ag- daydayaw ken ni Jehova ti amin a koneksionda iti pal- so a relihion. 18 No saan a regular a maipakpakdaar ti iruruar iti [3] Ti maysa a nangpakapuy iti kasta a nasaksakbay a pakdaar ket ti panangipapanda nga agaplikar laeng dayta iti 144,000 a bassit nga ipastoran ni Kristo. Makitatayto iti Kapitulo 5 a sakbay ti 1935, na- ipagarup a ti "dakkel a bunggoy," a nadakamat iti Apocalipsis 7: 9, 10, ramanenna ti di mabilang a miembro dagiti relihion ti Kakris- tianuan ken agbalindanto a segundario a nailangitan a klase kas gunggona iti pannakidasigda ken Kristo iti panawen ti panungpalan. 18. Apay a nasken a rummuar dagiti tattao iti Babilonia a Dakkel? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 29
Babilonia a Dakkel, addaan ngata ni Kristo, a kaisasa- ad nga Ari, iti nakasagana a grupo dagiti napulotan nga adipen ditoy daga? Sigurado nga awan, ta dagiti laeng Kristiano a nakaruk-at iti Babilonia ti makapagdayda- yaw ken Jehova "buyogen ti espiritu ken kinapudno." (Juan 4:24) Determinadotayo kadi met nga agtalinaed a naisina iti palso a relihion? Agtultuloy koma a tungpa- lentayo ti bilin a: "Rummuarkayo kenkuana, tattaok"! - Basaen ti Apocalipsis 18:4. Agtataripnong Tapno Agdaydayaw 19 Insuro dagiti Estudiante ti Biblia a rumbeng nga agtata- ripnong dagiti agkakapammatian tapno agdaydayawda aging- gat' mabalin. Para kadagiti pudno a Kristiano, saan nga umdas ti basta iruruar iti palso a relihion. Nasken a ma- kipasetda met iti nasin-aw a panagdaydayaw. Manipud pay kadagiti immuna a ruar ti Watch Tower, naiparegta kadagiti agbasbasa nga agtataripnongda tapno agdayda- yaw. Kas pagarigan, idi Hulio 1880, impadamag ni Kab- sat Russell dagiti panagpalawagna iti nagduduma a lugar, nga imbagana a makaparegta dagita nga adu a pa- nagtataripnong. Kalpasanna, indagadagna kadagiti ag- basbasa a mangipatulodda kadagiti kard a mangipakita 19, 20. Kasano nga imparegta ti Watch Tower nga agtataripnong ti ili ti Dios tapno agdaydayaw? 30 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
iti panagrang-ayda - a ti dadduma kadagita ket maipab- laak iti magasin. Iti ania a panggep? "Tapno maam- muantayo amin . . . no kasano a bembendisionannaka- yo ti Apo; no agtataripnongkayo met laeng a kadua dagiti padayo a mangipatpateg iti kinapudno." 20 Idi 1882, adda artikulo a napauluan iti "Assembling Together" (Panagtataripnong a Sangsangkamaysa) a na- ipablaak iti Watch Tower. Indagadag ti artikulo nga ag- tataripnong dagiti Kristiano tapno "makapagpipinna- regta ken makapagpipinnabilegda." Kunana: "Saan a napateg no adda nalaing wenno masirib kadakayo. Itu- gotyo ti bukodyo a Biblia, papel, ken lapis, ken usaren- yo a naimbag ti Concordance, . . . aginggat' mabalin. Mangpilikayo iti suheto; dumawatkayo iti panangiwan- wan ti Espiritu tapno matarusanyo dayta; sa basaen, utoben, ken pagdidiligenyo dagiti teksto, iti kasta, ma- ammuanyo ti kinapudno." 21 Adda idi iti Allegheny, Pennsylvania, U.S.A. ti hed- kuarter dagiti Estudiante ti Biblia. Nangipasdekda sa- diay iti nagsayaat nga ulidan iti panagtataripnong kas panangsurot iti balakad iti Hebreo 10:24, 25. (Basaen.) Malagip ti maysa a lakayen a kabsat a ni Charles Capen 21. Ania nga ulidan maipapan iti panagtataripnong ken panangipastor ti impasdek ti kongregasion iti Allegheny, Pennsylvania? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 31
ti itatabunona kadagita a taripnong idi ubing pay. Insu- ratna: "Malagipko pay laeng ti teksto a naipinta iti di- ding ti assembly hall a kukua ti Sosiedad. 'Maymaysa laeng ti mannursuroyo, ket dacay amin agcacabsatcayo.' Naipaltek iti panunotko dayta a teksto - awan ti na- ngatngato wenno nababbaba ti posisionna iti ili ni Jehova." (Mat. 23:8) Malagip met ni Kabsat Capen da- giti makagutugot a panagtataripnong, nabara a panag- pipinnaregta, ken ti kinapinget ni Kabsat Russell a ma- ngipastor iti tunggal miembro ti kongregasion. 22 Sinurot dagiti matalek a tattao daytoy nga ulidan ken ti naipaay nga instruksion. Nabuangay dagiti kon- gregasion iti dadduma pay nga estado, kas iti Ohio ken Michigan, sa iti intero a North America ken iti daddu- ma pay a pagilian. Panunotem: Nakapagsagana ngata dagiti matalek a tattao iti kaadda ni Kristo no saanda a nasanay nga agtulnog iti balakad nga agtataripnong tap- no agdaydayaw? Sigurado a saan! Datayo ngay ita? Nas- ken a determinadotayo met a regular a tumabuno kada- giti Nakristianuan a taripnong, a gundawayantayo ti tunggal oportunidad nga agtataripnong tapno agdayda- yaw ken agpipinnaregta. 22. Ania ti reaksion dagiti matalek a tattao iti pammaregta a tuma- buno kadagiti Nakristianuan a taripnong? Ania ti masursurotayo kadakuada? 32 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Naregta a Panangasaba 23 Insuro dagiti Estudiante ti Biblia nga amin a napulotan ket masapul nga ikasabada ti kinapudno. Idi 1885, kuna ti Watch Tower: "Ditay koma liplipatan nga amin a miem- bro ti napulotan a bagi ket napulotan a mangasaba (Isa. 61:1), naayaban para iti ministerio." Kastoy met ti nai- paregta iti 1888 a ruar: "Nalawag ti annongentayo . . . No iyaleng-aleng ken saantay nga aramiden dayta, sa- duttayo nga adipen, ket saantay a maikari iti nangato a saad a nakaawagantayo." 24 Saan laeng a nangparegta a mangasaba ti inaramid ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana. Nangipablaak- da met iti tract a naawagan iti Bible Students' Tracts, a naawagan idi agangay iti Old Theology Quarterly. Naa- wat daytoy dagiti agbasbasa iti Watch Tower ket inwaras- da a libre kadagiti tattao. 25 Colporteur ti awag idi kadagiti agserserbi iti amin a tiempo. Maysa kadakuada ni Charles Capen a nada- kamat itay. Kinunana: "Nagusarak kadagiti mapa nga 23. Kasano nga inlawlawag ti Watch Tower a masapul nga ikasaba da- giti amin a napulotan ti kinapudno? 24, 25. (a) Malaksid iti panangiparegta iti panangasaba, ania pay ti inaramid ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana? (b) Kasano nga in- ladawan ti maysa a colporteur ti trabahona iti panawen a "manmano pay laeng ti lugan"? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 33
inaramid ti United States Government Geological Sur- vey iti panangwanasko iti teritoria iti Pennsylvania. Na- ipakita kadagiti mapa ti amin a kalsada isu a nada- nonko ti amin a paset ti tunggal probinsia uray no nagnagnaak. No dadduma, kalpasan ti tallo nga aldaw a pannagnak a mangala kadagiti order iti serye ti libro nga Studies in the Scriptures, mangarkilaak iti kalesa tap- no maitulodko dagita. Masansan nga agsardeng ken ma- kiturogak kadagiti mannalon. Manmano pay laeng idi ti lugan." 26 Agkasapulan la ketdi iti tured ken regta dagiti kas- ta a napinget a panangasaba. Makapagsagana ngata da- giti pudno a Kristiano iti panagturay ni Kristo no saan a naisuro kadakuada ti kinapateg ti trabaho a pananga- saba? Sigurado a saan! Ngamin, dayta a trabaho ket nagbalin a paset ti pagilasinan ti kaadda ni Kristo. (Mat. 24:14) Masapul a nakasagana ti ili ti Dios a ma- ngipangpangruna iti dayta a trabaho a makaispal iti biag. Nasayaat no isaludsodtayo iti bagbagitayo: 'Ti kadi trabaho a panangasaba ti kapatgan iti biagko? Agsak- sakripisioak kadi tapno naan-anay a makiramanak iti dayta?' 26. (a) Apay a masapul a mangasaba ti ili ti Dios tapno makapagsa- ganada iti panagturay ni Kristo? (b) Ania dagiti saludsod nga iyimtuodtayo iti bagbagitayo? 34 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Naipasngayen ti Pagarian ti Dios! 27 Dimteng met laengen ti 1914, a nagpateg a tawen. Kas nailawlawag iti rugrugi daytoy a kapitulo, awan ti tao a nakakita kadagiti nadayag a pasamak idiay langit. Ngem babaen ti sirmata, naipakita ken ni apostol Juan ti napasamak iti simboliko a pamay-an. Panunotem: Na- kakita ni Juan iti "dakkel a pagilasinan" idiay langit. Ti "babai" a kukua ti Dios - ti organisasion dagiti espiritu a parsua idiay langit - ket masikog ken nangipasngay iti anak a lalaki. Kas ammotayon, daytoy a simboliko nga anak ket mabiiten a "mangipastor kadagiti amin a na- sion babaen iti sarukod a landok." Ngem idi naipasngay, dayta nga anak ket "narabsut a naipan iti Dios ken iti tronona." Kuna ti natbag a timek idiay langit: "Ita na- pasamaken ti pannakaisalakan ken ti pannakabalin ken ti pagarian ti Diostayo ken ti autoridad ni Kristona." - Apoc. 12:1, 5, 10. 28 Awan duadua a nasirmata ni Juan ti pannakaipas- ngay ti Mesianiko a Pagarian. Sigurado a nadayag day- ta a pasamak, ngem saan a nagustuan ti amin. Nakigu- bat ni Satanas ken dagiti demoniona kadagiti matalek nga anghel, nga indauluan ni Miguel, wenno Kristo. Ania ti resultana? Kastoy ti mabasatayo: "Naitapuak ti 27, 28. Ania ti nasirmata ni apostol Juan? Ania ti reaksion ni Sata- nas ken dagiti demoniona iti pannakaipasngay ti Pagarian? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 35
dakkel a dragon, ti kadaanan a serpiente, daydiay naa- wagan iti Diablo ken Satanas, a mangyaw-awan iti inte- ro a mapagnaedan a daga; isu naitapuak iti daga, ket dagiti anghelna naitapuakda a naikanunong kenkuana." - Apoc. 12:7, 9. 29 Sakbay pay ti 1914, nabayag idin nga ibagbaga da- giti Estudiante ti Biblia a mangrugi ti tiempo ti riribuk iti dayta a napateg a tawen. Ngem saanda nga ammo ti eksakto a pannakapasamakna. Kas ipakita ti sirmata ni Juan, ad-addanto a parigaten ni Satanas dagiti tattao: "Asi pay ti daga ken ti baybay, agsipud ta ti Diablo im- mulog kadakayo, nga addaan iti dakkel nga unget, yan- tangay ammona nga ababan ti periodo ti tiempona." (Apoc. 12:12) Idi 1914, bimtak ti umuna a sangalubo- ngan a gubat ket nangrugi a matungpal iti intero a lu- bong ti pagilasinan ti kaadda ni Kristo kas Ari. Nang- rugin dagiti "maudi nga aldaw" daytoy a sistema ti bambanag. - 2 Tim. 3:1. 30 Nupay kasta, adda panagragsak idiay langit. Awa- nen ni Satanas ken dagiti demoniona. Kuna ti salaysay ni Juan: "Gapu itoy agragsakkayo, dakayo a langlangit ken dakayo nga agnaed kadakuada!" (Apoc. 12:12) Ita ta 29, 30. Kalpasan ti pannakaipasngay ti Mesianiko a Pagarian, kasa- no a nagbalbaliw ti kasasaad (a) ditoy daga? (b) idiay langit? 36 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nadalusanen ti langit ken naisaaden ni Jesus kas Ari, na- kasaganan ti Mesianiko a Pagarian nga agtignay agpa- ay iti ili ti Dios ditoy daga. Ania ti aramidenna? Kas na- ammuantayo iti rugrugi daytoy a kapitulo, ni Kristo kas "mensahero ti tulag" gugoranna nga umuna dagiti adi- pen ti Dios ditoy daga. Ania ti kayat a sawen dayta? Panawen ti Pannakasubok 31 Impadto ni Malakias a saan a nalaka ti proseso a pananggugor. Insuratna: "Siasino ti makapaganusto iti aldaw ti iyaayna, ket siasino daydiay agtakderto inton agparang? Ta isu kaslanto iti apuy ti manangpasudi ken kas iti turo dagiti managlaba." (Mal. 3:2) Umiso dagita a sasao! Nangrugi idi 1914, naipasango iti agsasaruno a nakaro a pannubok ken pakarigatan ti ili ti Dios ditoy daga. Idi bimtak ti Sangalubongan a Gubat I, adu nga Estudiante ti Biblia ti nakapasar iti nakaro a pannaka- idadanes ken pannakaibalud.[4] [4] Idi Septiembre 1920, impablaak ti The Golden Age (Agri- ingkayo! itan) ti espesial a ruar a nangibinsabinsa iti adu a panangidadanes idi tiempo ti gubat - a ti dadduma kadagita ket brutal - iti Canada, England, Germany, ken iti United States. Man- mano laeng idi ti kasta a panangidadanes no idilig kadagiti tawen sakbay ti umuna a sangalubongan a gubat. 31. Ania ti impadto ni Malakias maipapan iti periodo ti pananggugor? Kasano a nangrugi a natungpal dayta a padto? (Kitaenyo met ti foot- note.) NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 37
32 Adda met timmaud a riribuk iti uneg ti organisa- sion. Idi 1916, naklaat ti adu kadagiti agdaydayaw iti Dios idi natay ni Kabsat Russell iti edad nga 64. Idi na- tay, natakuatan nga adda sumagmamano a mangidayda- yaw unay kenkuana. Nupay saan a kayat ni Kabsat Rus- sell ti maidaydayaw, arigna nga agrukbab kenkuanan ti adu a tattao. Impagarup met ti adu a nagpatinggan ti in-inut a pannakaipalgak ti kinapudno ita ta natayen, ken adda dagiti saan a mayat a mangitultuloy iti traba- ho. Gapu iti dayta, timmaud ti apostasia ken pannaka- bingaybingay ti organisasion. 33 Ti sabali pay a pannubok ket ti saan a pannaka- tungpal ti in-inanamaen. Nupay umiso ti kinuna ti Watch Tower nga agpatingga ti Panawen dagiti Gentil iti 1914, saan nga ammo dagiti kakabsat no ania ti mapa- samak iti dayta a tawen. (Luc. 21:24) Impagarupda nga iti 1914, alaen ni Kristo ti napulotan a klase nobiana idiay langit tapno makipagturayda kenkuana. Saan a na- pasamak dayta. Iti maudi a paset ti 1917, impakaammo ti The Watch Tower a ti 40 a tawen a panawen ti panaga- ni ket agpatingga iti umuna a paset ti 1918. Ngem saan a nagpatingga ti trabaho a panangasaba no di ket nag- 32. Ania ti napasamak iti ili ti Dios kalpasan ti 1916? 33. Kasano a nasubok ti ili ti Dios idi saan a natungpal ti namnama- enda? 38 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
tultuloy a rimmang-ay kalpasan ti 1918. Kinuna ti ma- gasin a talaga a nagpatinggan ti panagani ngem agtul- tuloy pay laeng ti panawen ti panagadas. Ngem adu latta ti nagsardeng nga agserbi ken Jehova gapu ta napaayda. 34 Adda timmaud a pannubok idi 1918. Ni J. F. Ruther- ford, a simmuno ken ni C. T. Russell a mangidaulo iti ili ti Dios, ket naaresto a kadua ti pito pay a responsab- le a kakabsat a lallaki. Di nainkalintegan a nasentensia- anda iti napaut a pannakaipupok iti pederal a pagbalu- dan iti Atlanta, Georgia, U.S.A. Kasla simmardeng ti trabaho ti ili ti Dios iti sumagmamano a panawen. Na- ragsakan ti adu iti klero ti Kakristianuan. Impagarup- da a saanen a pangta kadakuada dagiti Estudiante ti Biblia gapu ta naibalud dagiti "liderda," naiserra ti hed- kuarter iti Brooklyn, ken maat-atakar ti trabaho a pana- ngasaba iti Amerika ken Europa. Gapu iti dayta, imbi- langda a "natayen" dagiti Estudiante ti Biblia. (Apoc. 11:3, 7-10) Ngem nagkamalida! Tiempo ti Ibabangon! 35 Saan nga ammo dagiti bumusbusor iti kinapud- no nga impalubos laeng ni Jesus nga agrigat dagiti 34. Ania a pannubok ti timmaud idi 1918? Apay nga impagarup ti Ka- kristianuan a "natayen" ti ili ti Dios? 35. Apay nga impalubos ni Jesus nga agrigat dagiti pasurotna? Kasa- no a tinulonganna ida? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 39
pasurotna gapu ta ni Jehova ket agtigtignay "kas ma- nangpasudi ken agdaldalus iti pirak." (Mal. 3:3) Masi- gurado ni Jehova ken ti Anakna a dagiti matalek ket tumpuar manipud iti dayta nga umap-apuy a pannubok kas nagugoran, nadalusan, ken ad-adda a maikari nga agserbi iti Ari. Nangrugi idi 1919, agparang nga inara- mid ti espiritu ti Dios ti impagarup dagiti kabusor da- giti pasurotna nga imposible a mapasamak. Bimma- ngon dagiti matalek! (Apoc. 11:11) Iti dayta a tiempo, nabatad a tinungpal ni Jesus ti napateg a paset ti pagi- lasinan dagiti maudi nga aldaw. Dinutokanna "ti mata- lek ken masirib nga adipen," ti bassit a grupo dagiti na- pulotan a mangidaulo kadagiti pasurotna babaen ti panangipaayda iti naespirituan a taraon iti umiso a tiempo. - Mat. 24:45-47. 36 Idi Marso 26, 1919, nawayawayaan ni Kabsat Ruther- ford ken dagiti kakaduana. Dagus a nayeskediul ti kom- bension iti Septiembre. Naiplano ti pannakaipablaak ti maikadua a magasin a naawagan iti The Golden Age. Day- toy ket kadua ti The Watch Tower ken nairanta a mausar iti ministerio iti tay-ak.[5] Iti dayta met laeng a tawen, [5] Iti adu a tawen, ti The Watch Tower ket nangnangruna a nai- pablaak tapno mapabileg dagiti miembro ti bassit nga ipastoran. 36. Ania ti mangipakita nga agung-ungar idi iti naespirituan ti ili ti Dios? 40 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
naipablaak ti umuna a ruar ti Bulletin, nga itan ket workbook iti gimong para iti Panagbiag ken Ministerio- tayo kas Kristiano. Manipud idi, dakkel ti naitulong day- ta iti ministerio. Awan duadua a manipud idi 1919, ad-ad- dan a naipangpangruna ti pannakiraman iti panangasaba iti binalaybalay. 37 Nagtultuloy a ginugoran ti trabaho a panangasaba dagiti pasurot ni Kristo, ta dagiti natangsit ken napa- langguad dida mairusok dayta a nanumo a trabaho. Da- gidiay saan a nakiraman iti dayta a trabaho ket simmi- na kadagiti matalek. Kadagiti tawen kalpasan ti 1919, nasakit ti nakem ti dadduma a saan a nasungdo isu a nangpadpadakes ken dimmasigda pay ketdi kadagi- ti mangidaddadanes kadagiti matalek nga adipen ni Jehova. 38 Iti laksid dagita nga ibubusor, nagtultuloy a rim- mang-ay iti naespirituan dagiti pasurot ni Kristo ditoy daga. Amin a panagballigida ket mangipaay kadatayo iti natibker a pammaneknek nga agturturayen ti Pagarian ti Dios! Babaen laeng ti aktibo a panangsuporta ken pa- mendision ti Dios - nga ipapaayna babaen ti Anakna 37. Kadagiti tawen kalpasan ti 1919, apay nga adda dagiti saan a nag- talinaed a nasungdo? 38. Ania ti epektona kadatayo dagiti panagballigi dagiti pasurot ni Kristo ditoy daga? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 41
ken ti Mesianiko a Pagarian - nga agballigi ti grupo dagiti imperpekto a tattao maibusor ken ni Satanas ken iti daytoy a nadangkes a sistema ti bambanag! - Basaen ti Isaias 54:17. 39 Kadagiti sumaganad a kapitulo, usigentayto no ania ti naibanagen ti Pagarian ti Dios ditoy daga iti uneg ti sangagasut a tawen manipud iti pannakaipas- ngayna idiay langit. Ilawlawag ti tunggal benneg daytoy a libro ti maysa nga aspeto ti trabaho ti Pagarian di- toy daga. Iti tunggal kapitulo, adda dagiti pangrepaso a saludsod a makatulong kadatayo kas indibidual a mangamiris no kasano kaagpayso kadatayo ti Paga- rian. Kadagiti maudi a kapitulo, adalentayto no ania ti ekspektarentayo inton umay ti Pagarian iti asidegen a masanguanan tapno dadaelenna dagiti nadangkes ken pagbalinenna a paraiso ti daga. Kasanoka a magunggo- naan iti panangadal iti daytoy a publikasion? 40 Kayat ni Satanas a dadaelen ti pammatim iti Paga- rian ti Dios. Ngem kayat ni Jehova a pabilgen ti pamma- tim ta daytoy ti mangsalaknib ken mangpapigsa kenka. (Efe. 6:16) Gapuna, iparegtami nga adalem a naimbag daytoy a publikasion. Kanayon nga isaludsodmo iti ba- 39, 40. (a) Ania ti sumagmamano kadagiti benneg daytoy a publika- sion? (b) Kasanoka a magunggonaan iti panangadal iti daytoy a libro? 42 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
gim, 'Napaypayso kadi kaniak ti Pagarian ti Dios?' No ad-adda a napaypayso dayta kenka ita, ad-addanto a ma- kapagtalinaedka a matalek ken aktibo a mangsuporta iti Pagarian, inton dumteng ti aldaw a makita ti amin a sibibiag a pudpudno ken agturturayen ti Pagarian ti Dios! Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Siasino dagiti timmulong a nangisagana kadagiti pudno a pasurot ni Jesus para iti pannakaipasngay ti Pagarian? ˇ Kadagiti ania a pamay-an a nakapagsagana dagiti pudno a Kristiano para iti panagturay ti Pagarian ti Dios? ˇ Ania dagiti aspeto a mangipakita a ti Pagarian ket pudpudno a gobierno? (Kitaem ti kahon a "Pagarian ti Dios - Pudpudno a Gobierno.") ˇ Kasanom a matulad dagiti matalek a pasurot ni Kristo sangagasut a tawenen ti napalabas bayat a supsuportaram ti Pagarian ita? NAIPASNGAY TI PAGARIAN IDIAY LANGIT 43
PAGARIAN TI DIO S P U D P U D N O A G O B I E R N O Ti kadi Pagarian ti Dios ket pudpudno a gobierno? Usi- gem ti sumagmamano laeng nga aspeto ti Pagarian ti Dios. Isaludsodmo iti bagim, 'Saan kadi a ti tunggal aspeto ipa- kitana a ti Pagarian ket pudpudno ken adayo a natantan-ok ngem iti aniaman a gobierno ti tao ditoy daga ita?' ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ AGTURAY Ni Jesu-Kristo a naisaad kas Ari idi 1914 ket mannakabalin, nalinteg, masirib, naasi, ken napakumbaba iti imatang ni Jehova a Dios. (Isa. 9:6, 7; 11:1-3) Saan a kas kadagiti imperpekto a tattao nga agturay, isu ket saan nga agpapaidiktar wenno agpapaimpluensia iti kongreso ken parliamento wenno kadagiti managimbubukodan a grupo dagiti tattao. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ LEHISLATIB O KEN HUDISIAL A BILEG Ti biag ken ulidan ni Jesus bayat ti kaaddana ditoy daga ti pakaibatayan ti perpekto a linteg, "ti linteg ti Kristo." - Gal. 6:2; 1 Ped. 2:21. Intalek ni Jehova ti amin a panangukom iti Anakna. Naan-anay nga itungpal ni Jesus dayta nga annongen, banag a saan a kabaelan nga aramiden ti siasinoman a tao nga ukom. - Juan 5:22. 44
˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ BAGI DAGITI ADMINISTRAD OR Adda 144,000 a kaduanto ni Jesus iti nalinteg a panangiturayna iti intero a daga. Ti napateg a panggep ti panagturayna ket tapno maikappia dagiti tattao iti Dios, isu a dagiti makipagturay kenkuana ket agserbinto met kas papadi maitunos iti dayta a panggep. - Apoc. 14:1; 20:6. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ BUYOT Kas Lider ti dakkel a buyot ni Jehova a buklen dagiti nabileg nga anghel, idauluan ni Jesus ti kabilgan nga armada. Asidegen a makigubat daytoy kadagiti amin a nadangkes. - Sal. 45:1, 3-5; Apoc. 19:11, 14-16. S EN T RO T I G O B I E R N O Ti trono ni Jesus ket adda idiay langit, iti abay ti Amana. Ti langit ket 'nasantuan ken napintas a nangato a pagyanan' ni Jehova. (Isa. 63:15) Pudpudno kadi dayta a lugar? Wen, ken nasaysayaat nga amang ngem iti aniaman a kabesera a siudad wenno patakder ti gobierno, ta saan nga agrupsa dagiti bambanag idiay langit. - Mat. 6:20. SA KU P T I PAGA R I AN D I TOY DAGA Dagiti iturayan ni Jesus ita ket kas kadagiti ganggannaet a mangtungtungpal iti linteg iti tunggal daga ken pagilian. Ngem impaayan ida ni Jehova iti naespirituan a daga, 45
maysa a lugar a pangaramidanda iti pagayatan ti Ari. (Isa. 60:2; 66:8) Asidegen nga agbalin a sakup ti Pagarian ni Jesus ti intero a daga. - Sal. 72:8. ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ PRO GRAMA TI G OBIERNO Mabiiten nga itungpal ti Pagarian ti Dios dagiti kari ni Jehova a mangipaay kadagitoy a bendision ken dadduma pay. - Sal. 72:16; Isa. 2:3; 33:24; 35:6; 65:21. SALUN-AT PAGTAENGAN TARAON EDUKASION TRABAHO ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ P OPULASION DAGITI NASUNGD O NGA ITURAYAN 'Iti kinakurang ti populasion marba ti nangato nga opisial,' kuna ti Biblia, idinto ta "iti kinaadu dagiti tattao adda arkos ti maysa nga ari." (Prov. 14:28) Immadu ti populasion dagiti nasungdo nga iturayan ti Pagarian - nasuroken a pito ket kagudua a milion. - Sal. 72:8; Isa. 60:22. 46
N A K A S A G A N A ITI PANNAKAIPASNGAY TI PAGARIAN Kitaem ti sumagmamano a pasamak iti historia pinullo a tawen sakbay ti 1914. Makitam kadi no kasano a dagitoy a pasamak ket nakatulong iti ili ti Dios nga agsagana iti pan- nakaipasngay ti Mesianiko a Pagarian? Agarup 1850 Sinukimat ken imbutaktak da Henry Grew, George Stetson, ken George Storrs a palso ti doktrina nga immortalidad ti kararua ti tao 1868 wenno 1869 Rinugian ni Charles T. Russell a sukimaten a naimbag dagiti doktrina ti relihion ti Kakristianuan ket natakuatanna a saan nga umiso ti pannakailawlawag ti Kasuratan; bimmileg manen ti "kumapkapuy a pammati" ni Russell idi nangngegna ti sermon ti Sabatista a manangaskasaba a ni Jonas Wendell 1870 Nangbuangay ni Kabsat Russell iti grupo dagiti agad-adal iti Biblia; rinugianda ti sistematiko a panangadal iti Biblia 1870-1875 Limmawag dagiti kinapudno maipapan iti kararua, ti subbot, ken ti wagas a panagsubli ni Kristo 47
1876 Ti artikulo nga insurat ni C. T. Russell, a naipablaak iti Bible Examiner, impakaammona nga agpatingga ti Panawen dagiti Gentil iti 1914 1877 Naipablaak ti The Object and Manner of Our Lord's Return tapno malawlawagan dagiti kinapudno maipapan iti kaadda ni Kristo 1879 Naipablaak ti umuna a ruar ti Zion's Watch Tower and Herald of Christ's Presence Natarusan a ti Babilonia a Dakkel ket nainaig kadagiti relihion ti Kakristianuan 1880 Napan ni Kabsat Russell iti makin-amianan a daya ti Estados Unidos tapno sarungkaran ken pabilgenna dagiti grupo dagiti agad-adal iti Biblia 1881 Dagiti tract nga adu ti binulongna (nasurok a 100 a panid ti dadduma kadagita) ket naipablaak ken naited kadagiti agbas- basa iti Watch Tower tapno libre nga iwarasda kadagiti tattao Inyawis ti Watch Tower iti amin a mangbasbasa iti dayta a selebraranda ti Memorial iti Allegheny, Pennsylvania Nangrugi ti trabaho dagiti colporteur 48
Naiparegta ti pannakiraman iti ministerio kadagiti artikulo a kas iti "Wanted 1,000 Preachers" ken "Anointed to Preach" Naiparegta kadagiti Kristiano a saan pay nga agtataripnong a rugiandan nga aramiden a regular dayta 1882 Naipablaak ti artikulo a nangibutaktak a palso ti doktrina a Trinidad 1885 Naidanon iti lima a kontinente dagiti publikasion ti Watch Tower 1886 Nairuar ti The Divine Plan of the Ages. Ti umuna a tomo dagiti serye daytoy a libro ket naawagan idi agangay iti Studies in the Scriptures Inyawis ti Watch Tower kadagiti mangbasbasa iti dayta a tabunuanda ti tallo nga aldaw a "dadakkel a taripnong" kalpasan ti Pananglaglagip iti ipapatay ni Kristo. Dayta ti nangrugian ti tinawen a pannakaangay dagiti kombension 1889 Naibangon ti Bible House iti Allegheny, Pennsylvania 1890 Impablaak ti Watch Tower Society ti Rotherham's New Testament, babaen ti sekular a pagimprentaan 49
1891 Rinugian ni C. T. Russell ti napan kadagiti lugar iti ruar ti Estados Unidos, a nangbirok kadagiti pamay-an a "mangpapardas iti pannakaisaknap ti Kinapudno" 1894 Dagiti pannakabagi ti Tower Tract Society, a nagakem kas agdaldaliasat a manangaywan, ket naibaon a mangbisita ken mangparegta kadagiti kongregasion 1895 Kuna ti Watch Tower a ti dadduma a matalek ket nangbuangay iti grupo para iti panagadal iti Biblia a naawagan iti "Dawn Circles" ken inrekomenda ti Watch Tower a maangay dagita a panagadal iti sadinoman 1896 Impablaak ni C. T. Russell ti bokleta a What Say the Scriptures About Hell? 1900 Naipasdek ti umuna a sanga nga opisina iti London, England Maar-aramiden ti trabaho a panangasaba iti 28 a pagilian 1903 Dagiti tract a libre a maiwarwaras iti kada Domingo kadagiti kalsada nga asideg kadagiti simbaan ket maiwarasen iti binalaybalay 50
Regular a naipablaak kadagiti pagiwarnak dagiti sermon ni Russell 1909 Nayakar ti hedkuarter ti Watch Tower Society iti Brooklyn, New York 1910 Rinugian nga inusar dagiti Estudiante ti Biblia ti nagan nga International Bible Students Association 1911-1912 Nagbiahe ni C. T. Russell ken ti innem a kakaduana iti agarup 56,000 a kilometro iti intero a lubong tapno makita ti "kasasaad ken potensial ti Kristianidad" iti nagduduma a pagilian, a pakairamanan ti China, India, Japan, ken ti Pilipinas 1914 Damo a naipabuya ti "Photo-Drama of Creation" iti New York idi Enero 11, ken iti lima pay a siudad iti simmaruno a bulan. Iti ngudo ti tawen, nabuya daytan ti agarup 9,000,000 a tattao iti North America, Europe, Australia, ken New Zealand Iti Oktubre, impakaammo ni C. T. Russell iti pamilia ti Bethel: "Nagpatinggan ti Panawen dagiti Gentil; nalpasen ti al-aldaw dagiti arida." Sigun iti maysa a kabsat a babai nga adda sadiay, kinuna pay ni Kabsat Russell: "Saantay nga ammo no ania ti agur-uray kadatayo" 51
B EN N E G 1 K INAPUDNO M AIPAPAN ITI PAGARIAN Pannakaipaay ti Naespirituan a Taraon URAY la rimmaniag ti mata ti iyad-adalam iti Biblia idi naa- watanna ti kaipapanan ti teksto a kabasbasayo. Idi kuan, kinu- nana, "Kayatmo a sawen, isursuro ti Biblia a mabalintayo ti agbiag nga agnanayon iti Paraiso - ditoy daga a mismo?" Im- misem ti kaduam iti ministerio sa kinuna, "Ania kadi ti naba- sam iti Biblia?" Uray la napangilangil ti iyad-adalam gapu iti siddaawna ket kinunana, "Ita laeng a naammuak dayta!" Kas- ta met laeng ti imbagana sumagmamano a lawas sakbayna, idi naammuanna iti umuna a gundaway a Jehova ti nagan ti Dios. Adda kadi met kasta a kapadasam? Adu ti nakapadas iti kasta. Adda sumagmamano a banag a mangipalagip kadatayo a sila- lawag iti nagpateg a sagut a naited kadatayo - ti pannakaam- mo iti kinapudno! Ngem panunotem: Kasano a nakagteng ken- ka dayta a sagut? Mausig dayta a saludsod iti daytoy a benneg. Ti in-inut a pannakaipalgak ti naespirituan a lawag iti ili ti Dios ket nabatad a pammaneknek a pudpudno ti Pagarian ti Dios. Sangagasut a tawenen a sigsiguraduen ni Jesu-Kristo nga Ari daytoy a Pagarian a maisursuro ti kinapudno iti ili ti Dios.
3 Impalgak ni Jehova ti Panggepna N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O In-inut nga impalgak ni Jehova ti maipapan iti panggepna, ngem kadagiti laeng agbuteng kenkuana DAGITI naayat a nagannak iramanda dagiti annakda no pagsasaritaanda dagiti banag a pakaseknan ti pamilia. Ngem ammoda no kasano kaadu nga impormasion ti ibagada - dagiti laeng kabaelan a tarusan dagiti annakda. 2 Umasping iti dayta, in-inut nga impalgak ni Jehova ti panggepna para iti sangatauan. Ngem inaramidna la- eng dayta iti umiso a tiempo. Usigentayo iti ababa no kasano nga impalgak ni Jehova dagiti kinapudno mai- papan iti Pagarian iti panaglabas ti panawen. Apay a Kasapulantayo ti Pagarian? 3 Saan a paset ti orihinal a panggep ni Jehova ti Me- sianiko a Pagarian. Apay? Gapu ta saan nga inkeddeng ni Jehova ti pagbanagan ti tao; ngamin pinarsuana ti tao nga addaan iti wayawaya nga agikeddeng. Imbagana kada Adan ken Eva ti panggepna iti sangatauan. Kinu- nana: "Agbungakayo ken agadukayo ket punnuenyo ti 1, 2. Kasano nga impalgak ni Jehova ti panggepna iti sangatauan? 3, 4. Inkeddeng kadi ni Jehova ti pagbanagan ti tao? Ilawlawagyo. IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 53
daga ken parukmaenyo." (Gen. 1:28) Kinalikaguman met ni Jehova a raemenda ti pagalagadanna iti naimbag ken dakes. (Gen. 2:16, 17) Mabalin koma a pinili da Adan ken Eva ti agtalinaed a nasungdo. No kasta koma ti inaramidda ken dagiti kaputotanda, saantay koman a kasapulan ti Pagarian nga iturayan ni Kristo tapno ma- ibanag ti pagayatan ti Dios. Napno koma itan ti daga iti perpekto a tattao nga agdaydayaw ken Jehova. 4 Uray no nagrebelde da Satanas, Adan, ken Eva, dina kayat a sawen a saanen a matungpal ti panggep ni Jehova a mapno ti daga iti perpekto a tattao. Imbes ket- di, binaliwan ni Jehova ti pamay-anna a mangitungpal iti dayta. Ti panggep ni Jehova ket saan a kas iti tren nga adda sursurotenna a riles tapno makadanon iti des- tinasionna ken mabalin a madiskaril wenno pasarde- ngen ti asinoman. Apaman nga imbaga ni Jehova ti panggepna, awan ti puersa iti uniberso a makalapped iti pannakatungpalna. (Basaen ti Isaias 55:11.) No adda lapped, mangusar ni Jehova iti sabali a pamay-an.[1] (Ex. 3:14, 15) No makitana a maitutop, ipakaammona kadagiti nasungdo nga adipenna ti baro a pamay-anna a mangitungpal iti panggepna. [1] Ti nagan ti Dios ket maysa a porma ti Hebreo a sao a kaipa- pananna "agbalin." Ipasimudaag ti nagan ni Jehova a tungpalenna ti amin a karina. Kitaenyo ti kahon a "Ti Kaipapanan ti Nagan ti Dios," iti panid 73. 54 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
5 Gapu iti rebelion idiay Eden, inraman ni Jehova iti panggepna ti pannakaipasdek ti Pagarian. (Mat. 25:34) Iti dayta a nalidem a pagteng iti pakasaritaan ti tao, inrugi nga insilnag ni Jehova ti lawag maipapan iti instrumento nga usarenna a mangisubli iti dati a kasasaad ti sangatauan ken mangpunas iti saem nga inyeg ti ubbaw a pananggamgam ni Satanas iti tu- ray. (Gen. 3:14-19) Nupay kasta, saan a namimpinsan nga impalgak ni Jehova dagiti detalye maipapan iti Pa- garian. Inrugi ni Jehova nga Ipalgak Dagiti Kinapudno Maipapan iti Pagarian 6 Iti kaunaan a padto, inkari ni Jehova nga adda 'bin- i,' wenno kaputotan, a mangrumek iti serpiente. (Basa- en ti Genesis 3:15.) Ngem saan a naipalgak no siasino dayta a bin-i ken ti bin-i ti serpiente. Kinapudnona, iti las-ud ti agarup 2,000 a tawen, awan ti sabali a detalye nga impalgak ni Jehova maipapan iti dayta.[2] [2] Nupay ita ket kasla nakapapaut dayta a panawen, laglagi- pentayo nga adayo nga at-atiddog ti biag dagiti tattao idi. Kas pagarigan, uppat a kaputotan laeng ti naginnabut manipud ken Adan agingga ken Abraham. Naginnabut ti biag da Adan ken La- mec, nga ama ni Noe. Naginnabut met ti biag da Lamec ken Sem, nga anak ni Noe. Ken naginnabut ti biag da Sem ken Abraham. - Gen. 5:5, 31; 9:29; 11:10, 11; 25:7. 5. Ania ti inaramid ni Jehova idi napasamak ti rebelion idiay Eden? 6. Ania ti inkari ni Jehova, ngem ania ti saanna nga impalgak? IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 55
7 Idi agangay, pinili ni Jehova ni Abraham a pagta- udan ti naikari a bin-i. Napili ni Abraham gapu ta 'im- mimdeng iti timek ni Jehova.' (Gen. 22:18) Ti napateg a masursurotayo ket - ipalgak ni Jehova ti panggep- na kadagiti laeng agbuteng kenkuana. - Basaen ti Sal- mo 25:14. 8 Idi nakisarita iti gayyemna a ni Abraham babaen ti maysa nga anghel, impalgak ni Jehova iti umuna a gun- daway ti napateg a kinapudno maipapan iti naikari a bin-i: Isu ket maysanto a tao. (Gen. 22:15-17; Sant. 2:23) Ngem kasano a rumeken daytoy a tao ti serpiente? Sia- sino ti serpiente? Masungbatan dayta kadagiti simmaru- no nga impalgak ni Jehova. 9 Inkeddeng ni Jehova a ti naikari a bin-i ket agtaud iti apoko ni Abraham a ni Jacob, a nangipakita iti dak- kel a pammati iti Dios. (Gen. 28:13-22) Babaen ken Ja- cob, impalgak ni Jehova a ti naikari a bin-i ket agtaud iti kaputotan ni Juda nga anak ni Jacob. Impadto ni Ja- cob a daytoy a kaputotan ni Juda ket umawat iti "set- ro," maysa a sarukod a mangisimbolo iti naarian a tu- ray, ket 'agtulnog kenkuana dagiti ili.' (Gen. 49:1, 10) 7. Apay a ni Abraham ti napili? Ania ti napateg a masursurotayo iti daytoy? 8, 9. Ania dagiti impalgak ni Jehova kada Abraham ken Jacob mai- papan iti naikari a bin-i? 56 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Babaen dagita a sasao, impasimudaag ni Jehova iti umuna a gundaway a ti naikari a bin-i ket agbalin nga agturay, maysa nga ari. 10 Agarup 650 a tawen kalpasan ti kaaldawan ni Juda, ad-adu pay ti impalgak ni Jehova maipapan iti panggep- na ken ni Ari David, a kaputotan ni Juda. Dineskribir ni Jehova ni David kas "maysa a lalaki a naanamongan iti pusona." (1 Sam. 13:14; 17:12; Ara. 13:22) Gapu ta ni David ket managbuteng iti Dios, nakitulag kenkuana ni Jehova, nga inkarina nga agturayto iti agnanayon ti maysa kadagiti kaputotanna. - 2 Sam. 7:8, 12-16. 11 Kalpasan ti agarup 500 a tawen, inusar ni Jehova ni propeta Daniel a mangipalgak iti eksakto a tawen a panagparang ditoy daga Daydiay Napulotan, wenno Mesias. (Dan. 9:25) Imbilang ni Jehova ni Daniel kas 'maysa a makaay-ayo unay.' Apay? Gapu ta raraemen unay ni Daniel ni Jehova ken nagtultuloy a nagserbi kenkuana. - Dan. 6:16; 9:22, 23. 12 Nupay nagusar ni Jehova kadagiti matalek a mam- madto a kas ken Daniel a mangisurat iti nakaad-adu a detalye maipapan iti naikari a bin-i, ti Mesias, saan pay a panawen nga ipalgak ni Jehova ti naan-anay a 10, 11. Apay nga impalgak ni Jehova ti panggepna kada David ken Daniel? 12. Ania ti naibilin nga aramiden ni Daniel, ken apay? IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 57
kaipapanan dagitoy. Kas pagarigan, kalpasan a naikkan iti sirmata mainaig iti pannakaipasdek ti Pagarian ti Dios, naibaga ken ni Daniel a selioanna ti padto aging- ga iti tiempo nga intuding ni Jehova. Iti dayta a tiem- po, "umadunto" ti pudno a pannakaammo. - Dan. 12:4. Linawlawagan ni Jesus ti Panggep ti Dios 13 Silalawag nga impabigbig ni Jehova a ni Jesus ti naikari a bin-i, ti kaputotan ni David nga agturay kas Ari. (Luc. 1:30-33; 3:21, 22) Idi inrugi ni Jesus ti minis- teriona, kas man la simmingising ti init ti pannakaam- mo iti sangatauan maipapan iti panggep ti Dios. (Mat. 4:13-17) Kas pagarigan, inikkat ni Jesus ti aniaman a panagduadua maipapan iti kinasiasino ti "serpiente" a nadakamat iti Genesis 3:14, 15 idi inawaganna ti Diab- lo kas "mammapatay" ken "ama ti kinaulbod." (Juan 8:44) Iti paltiing a naited ken ni Juan, impalgak ni Jesus a "ti kadaanan a serpiente" ket isu "daydiay naawagan iti Diablo ken Satanas."[3] (Basaen ti Apocalipsis 1:1; [3] Ti termino a "Satanas," ket namin-18 a daras a nadakamat iti Hebreo a Kasuratan. Nupay kasta, ti "Satanas" ket nasurok a 30 a daras a nadakamat iti Kristiano a Griego a Kasuratan. Maitutop ngarud a saan a naisentro ken Satanas ti Hebreo a Kasuratan no di ket naipamaysa iti pakabigbigan ti Mesias. Idi dimteng ti Me- sias, naan-anay nga imbutaktakna ni Satanas. Nairekord dayta iti Kristiano a Griego a Kasuratan. 13. (a) Siasino ti naikari a bin-i? (b) Kasano nga insilnag ni Jesus ti lawag maipapan iti padto iti Genesis 3:15? 58 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
12:9.) Iti dayta met laeng a paltiing, impakita ni Jesus - ti naikari a bin-i - no kasanona nga itungpal ti padto a naisawang idiay Eden ken no kasanona a rumeken ni Satanas. - Apoc. 20:7-10. 14 Kas nakitatayo iti Kapitulo 1 daytoy a libro, adu ti insuro ni Jesus maipapan iti Pagarian. Ngem saanna a kanayon nga inlawlawag ti amin a detalye a kayat a ma- ammuan dagiti adalanna. Uray idi nangipaay kadagiti espesipiko a detalye, limmabas pay ti adu a tawen - no dadduma, ginasut pay ketdi a tawen - sakbay a naawa- tan dagiti pasurot ni Kristo ti naan-anay a kaipapanan dagiti kinapudno nga impalgak ti Apoda. Kitaentayo ti sumagmamano a pagarigan. 15 Idi 33 C.E., silalawag nga insuro ni Jesus a dagiti makipagturay iti Ari ti Pagarian ti Dios ket aggapu iti daga ken mapagungar kas espiritu a parsua idiay langit. Ngem saan a dagus a naawatan dagiti adalanna. (Dan. 7:18; Juan 14:2-5) Iti dayta met laeng a tawen, impakita ni Jesus babaen ti iyuuli- na idiay langit, aglabas pay ti adu a panawen sakbay a maipasdek ti Pagarian. (Mat. 25:14, 19; Luc. 19: 11, 12) Saan a naawatan dagiti adalan daytoy a napateg ilustrasion a kalpasan ti 14-16. Kanayon kadi a naawatan dagiti adalan idi umuna a siglo ti naan-anay a kaipapanan dagiti kinapudno nga impalgak ni Jesus? Ilaw- lawagyo. IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 59
a punto ket insaludsodda iti napagungar a ni Jesus: "Apo, isublim kadi ti pagarian iti Israel iti daytoy a tiempo?" Nupay kasta, awanen ti kanayonan a detalye nga imbaga ni Jesus iti dayta a tiempo. (Ara. 1:6, 7) In- suro met ni Jesus nga addanto "sabsabali a karnero," a saan a paset ti "bassit nga ipastoran" a makipagturay kenkuana. (Juan 10:16; Luc. 12:32) Adu pay a tawen ti naglabas kalpasan ti pannakaipasdek ti Pagarian idi 1914 sakbay a naawatan dagiti pasurot ni Jesus no sia- sino ti mangbukel iti daytoy dua a grupo. I N - I N U T N G A I M P A L G A K N I J E H O VA T I P A N G G E P N A 4000 B.C.E. 3000 B.C.E. Jacob Naipasngay idi 1858 B.C.E. 2000 B.C.E. Agarup 1711 B.C.E. Juda Naikari a ti bin-i ket agbalinto nga ari 1000 B.C.E. 4026 B.C.E. Naparsua ni Adan Idi agangay, inkari ni Jehova nga adda bin-i a mangrumek iti serpiente 1943 B.C.E. Abraham Ti bin-i ket maysanto a tao nga agtaud iti kaputotan ni Abraham Agarup 1070 B.C.E. David Ti bin-i ket agtaud iti kaputotan ni Ari David ken agturayto iti agnanayon 60
16 Nakaad-adu ti mabalin koma nga imbaga ni Jesus kadagiti adalanna idi adda ditoy daga, ngem ammona a saanda pay a kabaelan a tarusan dagita. (Juan 16:12) Pudno nga adu a pannakaammo maipapan iti Pagarian ti naipalgak idi umuna a siglo. Nupay kasta, saan pay nga idi ti panawen nga umadu ti kasta a panna- kaammo. Ti Pudno a Pannakaammo Umadunto "iti Tiempo ti Panungpalan" 17 Inkari ni Jehova ken ni Daniel nga "iti tiempo ti panungpalan," adunto ti "agdakiwas," ket umadunto "ti pudno a pannakaammo" maipapan iti panggep ti Dios. 17. Ania ti rumbeng nga aramidentayo tapno matarusantayo dagiti ki- napudno maipapan iti Pagarian, ngem ania pay ti napateg? B.C.E. / C.E. 1000 C.E. 2000 C.E. Agarup 539 B.C.E. Daniel Inusar ni Jehova ni propeta Daniel a mangipalgak iti eksakto a tawen a panagparang ti bin-i, wenno ti Mesias, ditoy daga 33 C.E. Jesus Impalgak ni Jesus a dagiti makipagturay iti Ari ti Pagarian ti Dios ket aggapu iti daga ken mapagungar kas espiritu a parsua idiay langit 1914 C.E. Tiempo ti Panungpalan Nangrugi nga immadu ti pannakaammo maipapan iti Pagarian 61
(Dan. 12:4) Dagidiay mayat a maaddaan iti kasta a pannakaammo masapul nga igaedda a gun-oden dayta. Kuna ti maysa a reperensia a ti Hebreo a sao nga "ag- dakiwas" ipasimudaagna ti naannad ken naan-anay a panangsukimat iti maysa a libro. Ngem uray kasano ti panangsukimattayo iti Biblia, matarusantayo laeng a naan-anay dagiti kinapudno maipapan iti Pagarian no ipalgak kadatayo ni Jehova ti kaipapanan dagita. - Basaen ti Mateo 13:11. 18 Sakbay ti 1914, in-inut nga impalgak ni Jehova da- giti kinapudno maipapan iti Pagarian. Kasta met laeng ti aramidenna iti tiempo ti panungpalan. Kas ipakita ti Kapitulo 4 ken 5 daytoy a libro, iti unos ti nasurok a 100 a tawen, sumagmamano a daras a binalbaliwan ti ili ti Dios ti pannakatarusda. Kayatna kadi a sawen a saanen a tultulongan ida ni Jehova? Saan. Apay? Nga- min, iparparangarangda ti dua a kualidad a kaay-ayona - pammati ken kinapakumbaba. (Heb. 11:6; Sant. 4:6) Mamati dagiti adipen ni Jehova a matungpalto amin a kari a nailanad iti Sao ti Dios. Ti panangbigbigda a nag- kamalida iti pannakaawat iti kaitungpalan dagita a pad- to ipakpakitana a napakumbabada. Ti kasta a kinapa- 18. Kasano nga imparangarang dagiti agbuteng ken ni Jehova ti pam- mati ken kinapakumbaba? 62 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kumbaba ket naipakita iti Marso 1, 1925 a ruar ti The Watch Tower. Kunana: "Ammomi a ti Apo ti makailaw- lawag iti mismo a Saona, nga ilawlawagna dayta iti ili- na iti maitutop a pamay-an ken iti tiempo nga inked- dengna." 19 Idi naipasdek ti Pagarian idi 1914, bassit laeng ti ammo ti ili ti Dios no kasano a matungpal dagiti padto maipapan iti Pagarian. (1 Cor. 13:9, 10, 12) Gapu iti gagartayo a makakita iti kaitungpalan dagiti kari ti Dios, makaaramidtayo no dadduma iti di umi- so a konklusion. Iti panaglabas dagiti tawen, ad-adda a napaneknekan nga umiso ti sabali pay a sasao iti The Watch Tower a nakotar iti napalabas a parapo. Kuna ti artikulo: "Nasaysayaat no bigbigentayo a ma- awatantayo laeng ti maysa a padto no natungpalen wenno no matungtungpal pay laeng." Ita ta nakaas- asidegen ti panungpalan, adu a padto maipapan iti Pa- garian ti natungpalen ken matungtungpal pay laeng. Gapu ta napakumbaba ken sidadaan nga agpailinteg ti ili ti Dios, impalubos ni Jehova a matarusantayo a naan-anay ti panggepna. Immadu ti pudno a pannaka- ammo! 19. Ania ti impalubos ni Jehova a matarusantayo ita, ken apay? IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 63
Dagiti Baro a Pannakailawlawag ti Kinapudno Subokenna ti Ili ti Dios 20 No lawlawagan ni Jehova ti pannakaawattayo iti kinapudno, masubok ti kasasaad ti pusotayo. Ti kadi pammati ken kinapakumbaba tignayennatayo a mangak- septar kadagita a panagbalbaliw? Naipasango iti kasta a pannubok dagiti Kristiano idi katengngaan ti umu- na a siglo. Ipapantayon a maysaka a Judio a Kristia- no iti dayta a tiempo. Raraemem unay ti Mosaiko a Linteg ken pagpampannakkelmo a maysaka nga Is- raelita. Ita, nakaawatka kadagiti naipaltiing a surat ni apostol Pablo nga agkunkuna a saanen a maan- nurot ti Linteg ken linaksiden ni Jehova ti nasion ti Israel ket sinuktanna iti naespirituan nga Israel a buklen dagiti Judio ken Gentil. (Roma 10:12; 11:17- 24; Gal. 6:15, 16; Col. 2:13, 14) Ania ngata ti reak- sionmo? 21 Inawat dagiti napakumbaba a Kristiano ti naipal- tiing a panangilawlawag ni Pablo ket binendisionan ida ni Jehova. (Ara. 13:48) Nakapungtot dagiti daddu- ma ken saanda a kayat a balbaliwan ti pannakaawat- da. (Gal. 5:7-12) No saanda nga agbalbaliw, mapu- 20, 21. Ania ti reaksion dagiti Kristiano idi umuna a siglo kadagiti baro a pannakailawlawag ti kinapudno? 64 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kaw ti pribilehioda a makipagturay ken Kristo. - 2 Ped. 2:1. 2 2 Kadagiti kallabes a dekada, linawlawagan ni Jehova ti pannakatarustayo maipapan iti Pagarian. Kas pagarigan, tinulongannatayo a mangtarus a silalawag no kaano a maisina dagiti iturayan ti Pagarian manipud kadagiti saan a mangipangag kas iti pannakaisina da- giti karnero manipud kadagiti kalding. Insurona met no kaano a makompleto ti 144,000, no ania ti ka- yat a sawen dagiti ilustrasion ni Jesus maipapan iti Pagarian, ken no kaano a mapagungar iti nailangi- tan a biag ti maudi kadagiti napulotan.[4] Ania ti reaksionmo kadagiti kasta a pannakalawlawag? Napabi- leg kadi ti pammatim? Ibilangmo kadi dagita a pam- maneknek nga agtultuloy nga isursuro ni Jehova ti napakumbaba nga ilina? Dagiti sumaruno a kapitulo pabilgenna ti panagtalekmo nga in-inut nga ipalpal- gak ni Jehova ti panggepna kadagidiay agbuteng ken- kuana. [4] Para iti pannakausig ti sumagmamano kadagitoy a baro a pannakailawlawag, kitaenyo dagitoy a ruar Ti Pagwanawanan: Oktubre 15, 1995, panid 23-28; Enero 15, 2008, panid 20-24; Hu- lio 15, 2008, panid 17-21; Hulio 15, 2013, panid 9-14. 22. Ania ti reaksionmo iti pannakalawlawag ti pannakatarustayo ma- ipapan iti panggep ti Dios? IMPALGAK NI JEHOVA TI PANGGEPNA 65
66 Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Paset kadi ti orihinal a panggep ti Dios ti Mesianiko a Pagarian? Ilawlawagmo. ˇ Kasano nga insilnag ni Jesus ti lawag maipapan iti Pagarian? ˇ Ania dagiti kualidad a masapul a patanorentayo tapno agtalinaed a napaypayso kadatayo ti Pagarian? AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
4 Itan-ok ni Jehova ti Naganna N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Ipapaay ti ili ti Dios ti dayaw a pakaikarian ti nagan ti Dios ITI nalamiis ngem nainit nga agsapa ti Martes, Disiem- bre 2, 1947, adda nagdakkel a trabaho nga inrugi ti bas- sit a grupo dagiti napulotan a kakabsat a lallaki iti Bethel iti Brooklyn, New York. Nupay narigat, saanda a simmardeng a nangaramid iti dayta iti uneg ti 12 a ta- wen. Iti Domingo, Marso 13, 1960, nalpas met laengen ti maudi a teksto ti baro a patarus ti Biblia. Kalpasan ti tallo a bulan, idi Hunio 18, 1960, inruar ni Kabsat Nathan Knorr ti maudi a tomo ti kompleto a Baro a Lu- bong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan ket kasta unay ti ragsak dagiti timmabuno iti kombension iti Manches- ter, England. Inyebkas ti ispiker ti rikna dagiti amin a timmabuno idi kinunana: 'Nakaragragsak daytoy nga al- daw para kadagiti Saksi ni Jehova iti intero a lubong!' Adda naisangsangayan a banag maipapan iti baro a pa- tarus a nangnangruna a pakaigapuan ti panagrag-o - ti masansan a pannakausar ti personal a nagan ti Dios. 1, 2. Kasano nga intan-ok ti Baro a Lubong a Patarus ti nagan ti Dios? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 67
2 Naikkat ti nagan ti Dios iti adu a patarus ti Biblia. Ngem dagiti napulotan nga adipen ni Jehova sinara- ngetda ti panangipamuspusan ni Satanas a mangpunas iti nagan ti Dios iti panunot dagiti tattao. Kastoy ti kuna ti introduksion ti Baro a Lubong a Patarus a nai- ruar iti dayta nga aldaw: "Ti kangrunaan nga aspeto daytoy a patarus ket ti pannakaisubli ti nadibinuan a nagan iti nainkalintegan nga ayanna." Gapuna, iti Baro a Lubong a Patarus, nasurok a 7,000 a daras a nausar ti personal a nagan ti Dios, a Jehova. Talaga a naisangsa- ngayan ti panangitan-ok daytoy a patarus iti nagan ti na- ilangitan nga Amatayo - ni Jehova! 3 Idi damo, ti natarusan dagiti Estudiante ti Biblia a kaipapanan ti nagan ti Dios ket "Siak ti siak." (Ex. 3: 14, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia) Gapuna, kastoy ti kuna ti Enero 1, 1926 a ruar ti The Watch Tower: "Ti nagan a Jehova ipasimudaagna ti maysa nga awan ti nangparsua, . . . Daydiay awan ti nangrugian ken pag- patinggaanna." Nupay kasta, idi inrugi dagiti nagipata- rus iti Baro a Lubong a Patarus ti trabahoda, tinulongan ni Jehova ti ilina a mangtarus a ti kangrunaan nga ipa- simudaag ti naganna ket isu ti Dios nga addaan pang- 3. (a) Ania ti natarusan dagiti kakabsattayo a kaipapanan ti nagan ti Dios? (b) Kasanotayo a tarusan ti Exodo 3:13, 14? (Kitaenyo ti ka- hon a "Ti Kaipapanan ti Nagan ti Dios.") 68 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
gep ken aramid saan ket a basta Daydiay awan ti nang- parsua. Naawatanda a ti literal a kaipapanan ti nagan a Jehova ket "Pagbalinenna." Wen, pinagbalin ni Jehova a maadda ti uniberso, dagiti anghel ken tattao, ken ag- tultuloy nga agtigtignay tapno matungpal ti pagayatan ken panggepna. Ngem apay a nagpateg a maitan-ok ti nagan ti Dios, ken kasanotay a maitan-ok dayta? Ti Pannakasantipikar ti Nagan ti Dios 4 Kayat ni Jehova a maitan-ok ti naganna. Kinapud- nona, ti kangrunaan a panggepna ket ti pannakasantipi- kar ti naganna, kas ipakita ti umuna a kiddaw iti mode- lo a kararag ni Jesus: "Masantipikar koma ti naganmo." (Mat. 6:9) Ania ti kidkiddawentayo no ikararagtayo dayta? 5 Kas naammuantayo iti Kapitulo 1 daytoy a libro, ti kiddaw a "Masantipikar koma ti naganmo" ti maysa ka- dagiti tallo a kiddaw iti modelo a kararag ni Jesus mai- naig iti panggep ni Jehova. Ti dua pay ket: "Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam." (Mat. 6:10) Gapuna, no kasano a kidkiddawentayo ken Jehova nga agtignay koma tapno umay ti Pagarianna ken maara- mid ti pagayatanna, kidkiddawentayo met nga agtignay 4, 5. (a) Ania ti kidkiddawentayo no ikararagtayo: "Masantipikar koma ti naganmo"? (b) Kasano ken kaano a santipikaren ti Dios ti na- ganna? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 69
koma a mangsantipikar iti naganna. Iti sabali a pannao, idawdawattayo ken Jehova a dalusanna ti naganna a matabtabbaawan manipud pay idi napasamak ti rebe- lion idiay Eden. Ania ti reaksion ni Jehova iti kasta a kararag? Kinunana: "Sigurado a santipikarekto ti nain- daklan a naganko, a matabtabbaawan idi iti tengnga da- giti nasion." (Ezeq. 36:23; 38:23) Iti Armagedon, in- ton talipuposenna dagiti nadangkes, santipikarento ni Jehova ti naganna iti imatang dagiti amin a parsuana. 6 Iti intero a historia, impalubos ni Jehova a makira- man dagiti adipenna a mangsantipikar iti naganna. Siempre, saantayo a mapagbalin nga ad-adda a sagrado ti nagan ti Dios ta naan-anayen a sagrado wenno nasan- tuan dayta. Kasanotayo ngarud a masantipikar ti nagan- na? Kuna ni Isaias: "Ni Jehova ti buybuyot - isu Day- diay rebbeng a tratuenyo kas nasantuan." Ken kinuna a mismo ni Jehova maipapan iti ilina: "Santipikarendan- to ti naganko, . . . ket ti Dios ti Israel pagraemandanto a buyogen ti panagamak." (Isa. 8:13; 29:23) Gapuna, ma- santipikartayo ti nagan ti Dios no ibilangtayo dayta a naiduma ken natantan-ok ngem iti amin a dadduma a nagan, no raementayo ti ireprepresentarna, ken no tu- longantayo dagiti tattao a mangibilang iti dayta kas na- 6. Kasanotayo a masantipikar ti nagan ti Dios? 70 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
santuan. Ad-adda a maipakitatayo ti panagraemtayo iti nagan ti Dios no bigbigentayo ni Jehova kas Agtu- ray ken naimpusuan nga agtulnogtayo kenkuana. - Prov. 3:1; Apoc. 4:11. Nakasagana a Mapanaganan ken Mangitan-ok iti Nagan ti Dios 7 Manipud idi 1870's, dagiti adipen ti Dios iti moder- no a panawen us-usarendan ti nagan ti Dios kadagiti publikasionda. Kas pagarigan, nadakamat ti nagan ti Dios iti Agosto 1879 a ruar ti Zion's Watch Tower ken iti Songs of the Bride, a pagkantaan a naipablaak iti dayta met la a tawen. Kaskasdi, agparang a sakbay nga impa- lubos ni Jehova a maawagan ti ilina iti sagrado a na- ganna, siniguradona a maikarida iti dayta a nadayag a pribilehio. Kasano nga insagana ni Jehova dagiti nag- kauna nga Estudiante ti Biblia a mapanaganan iti na- ganna? 8 No subliantayo ti maud-udi a paset ti 1800's ken rugrugi ti 1900's, makitatayo no kasano nga impaayan ni Jehova ti ilina iti nalawlawag a pannakaawat kadagi- ti napateg a kinapudno mainaig iti naganna. Usigenta- yo ti tallo kadagitoy a kinapudno. 7, 8. (a) Apay nga adu a tawen pay ti limmabas sakbay a napanaga- nan ti ili ti Dios iti naganna? (b) Ania ti usigentayo ita? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 71
9 Umuna, naaddaan dagiti adipen ni Jehova iti umiso a panangmatmat iti kinapateg ti nagan ti Dios. Dagiti im- mun-una a matalek nga Estudiante ti Biblia imbilangda ti urnos ti subbot kas kangrunaan a pannursuro ti Bib- lia. Dayta ti makagapu a masansan a naipamaysa ken Jesus ti Watch Tower. Kas pagarigan, iti immuna a tawen a pannakaipablaak dayta a magasin, sangapulo a daras nga ad-adu ti pannakadakamat ti nagan ni Jesus ngem ni Jehova. Maipapan iti immuna a tawtawen dagiti Es- tudiante ti Biblia, kuna ti Marso 15, 1976 a ruar ti The Watchtower a "nalabes ti panangipaganetgetda" ken Jesus. Ngem idi agangay, tinulongan ida ni Jehova a mangtarus nga iti Biblia, ad-adda a naitampok ti perso- nal a nagan ti Dios. Ania ti epekto dayta kadagiti Estu- diante ti Biblia? Kuna ti isu met laeng nga artikulo ti Watchtower a manipud idi 1919, "inrugida nga impateg nga ad-adda ni Jehova, ti nailangitan nga Ama ti Me- sias." Kinapudnona, manipud 1920 agingga iti 1929, na- surok nga 6,500 a daras a nadakamat ti nagan ti Dios iti The Watch Tower! 9, 10. (a) Apay a ni Jesus ti nakaipamaysaan dagiti immun-una nga artikulo ti Watch Tower? (b) Ania a panagbalbaliw ti napasamak ma- nipud idi 1919? Ania ti resultana? (Kitaenyo met ti kahon a "No Kasano nga Intan-ok ti The Watchtower ti Nagan ti Dios.") 72 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
TI KAIPAPANAN TI NAGAN TI DIO S TI NAGAN a Jehova ket nagtaud iti Hebreo a sao a ti kaipapananna, "agbalin." Gapuna, ti matarusan ti adu a kaipapanan ti nagan ti Dios ket "Pagbalinenna." Maitutop daytoy a depinasion iti akem ni Jehova kas Namarsua. Pinarsuana ti uniberso, dagiti anghel ken tattao, ken agtultuloy nga itungtungpalna ti pagayatan ken panggepna. Kasanotayo ngarud a tarusan ti sungbat ni Jehova iti saludsod ni Moises a nailanad iti Exodo 3:13, 14? Insa- ludsod ni Moises: "Kas pagarigan dumtengakon iti an- nak ti Israel ket kunaek kadakuada, 'Ti Dios dagidi ammayo imbaonnak kadakayo,' ket kunaenda kaniak, 'Ania ti naganna?' Anianto ti kunaek kadakuada?" Sim- mungbat ni Jehova: "Agbalinakto No Anianto ti Pag- balinak." Saan a salsaludsoden ni Moises no ania ti nagan ti Dios. Ammon ni Moises ken dagiti Israelita ti nagan ti Dios. Kayat ni Moises a mangipakita ni Jehova iti ba- nag a mangpabileg iti pammatida maipapan iti kina- Diosna, a mabalin a mangiparangarang met iti kai- papanan ti naganna. Gapuna, idi kinuna ni Jehova, "Agbalinakto No Anianto ti Pagbalinak," impalgak ni Jehova ti maysa a naisangsangayan nga aspeto ti ki- nasiasinona: Iti tunggal kasasaad, isu ket agbalin iti ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 73
aniaman a kasapulan tapno maitungpal ti panggepna. Kas pagarigan, para ken Moises ken kadagiti Israelita, nagbalin ni Jehova a Manangispal, Manangted-Linteg, Manangipaay, ken dadduma pay. Gapuna, ni Jehova pinilina ti agbalin iti aniaman a kasapulan tapno ma- tungpalna dagiti karina iti ilina. Ngem saan laeng a dayta ti ipasimudaag ti nagan a Jehova. Ramanen- na met ti abilidadna a mamagbalin kadagiti parsuana iti uray ania tapno matungpal ti panggepna.[1] [1] Kitaenyo ti apendise A4 iti rebisado a New World Transla- tion. 10 Babaen ti maitutop a panangbigbigda iti nagan a Jehova, impakita dagiti kakabsattayo ti ayatda iti na- gan ti Dios. Kas ken Moises, 'indeklarada ti nagan ni Jehova.' (Deut. 32:3; Sal. 34:3) Dayta ti gapuna a saan a linipat ni Jehova ti ayatda iti naganna ket pinara- buranna ida, kas naikari iti Kasuratan. - Sal. 119:132; Heb. 6:10. 11 Maikadua, naaddaan dagiti pudno a Kristiano iti umiso a pannakaawat iti trabaho nga inted ti Dios kadakua- da. Di nagbayag kalpasan ti 1919, dagiti mangidadaulo 11, 12. (a) Iti ania a pamay-an a nagbalbaliw dagiti publikasiontayo di nagbayag kalpasan ti 1919? (b) Ania ti nangiturongan ni Jehova iti atension dagiti adipenna, ken apay? 74 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
a napulotan a kakabsat natignayda a mangusig iti pad- to ni Isaias. Manipud idin, nagbalbaliw ti nakaipamay- saan ti linaon dagiti publikasiontayo. Apay a dayta a pa- nagbalbaliw ket maibilang a 'taraon iti umiso a tiempo'? - Mat. 24:45. 12 Sakbay ti 1919, pulos a saan a nailawlawag iti The Watch Tower ti sasao ni Isaias: " 'Dakayo dagiti saksik,' kuna ni Jehova, 'ti mismo nga adipenko a pinilik.' " (Ba- saen ti Isaias 43:10-12.) Ngem di nagbayag kalpasan ti 1919, naipaayanen iti atension dagita a sasao iti Biblia kadagiti publikasiontayo, a mangiparparegta kadagiti amin a napulotan a makiraman iti trabaho nga inted ni Jehova kadakuada - ti panangikasaba iti maipapan ken- kuana. Kinapudnona, manipud idi 1925 agingga idi 1931 laeng, nailawlawag ti Isaias kapitulo 43 iti 57 a ruar ti The Watch Tower, ket iti tunggal ruar, nayaplikar dagiti sasao ni Isaias kadagiti pudno a Kristiano. Nalawag a kabayatan dagita a tawen, iturturong ni Jehova ti aten- sion dagiti adipenna iti trabaho a rumbeng nga arami- denda. Apay? Tapno 'masubok no maikarida' met laeng. (1 Tim. 3:10) Sakbay a maikarida a mapanaganan iti na- gan ti Dios, dagiti Estudiante ti Biblia masapul a pa- neknekanda ken ni Jehova babaen iti aramidda nga isu- da ket pudpudno a saksina. - Luc. 24:47, 48. ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 75
76 NO KASANO NGA INTAN-OK TI THE WATCHTOWER TI NAGAN TI DIOS Iti panaglabas dagiti tawen, ad-adda a naipaganetget ti kinapateg ti nagan a Jehova iti makinsango nga akkub ti magasin a Watchtower. Kitaenyo ti sumagmamano a panagbalbaliw iti akkub ti magasin. Zion's Watch Tower, Hulio 1879 Manipud idi damo, inusar ti magasin ti nagan ti Dios. Kuna ti maikadua a ruar: "Patienmi a supsuportaran ni JEHOVA ti 'Zion's Watch Tower.' " The Watchtower, October 15, 1931 Karaman iti akkub ti nagan a Jehova ken ti teksto nga Isaias 43:12. The Watchtower, January 1, 1939 Ti nagan a Jehova ket naikabil iti dua a lugar iti akkub, kasta met ti Isaias 43:12 ken Ezequiel 35:15. The Watchtower, March 1, 1939 Ti nagan a Jehova ket naikabil iti tallo a lugar iti akkub; mangrugi met iti daytoy a ruar a nausar ti kompleto a paulo ti magasin a The Watchtower Announcing Jehovah's Kingdom. Maysa pay, manipud iti maudi a paset ti 1920's agingga iti simmaruno a nasurok a 20 a tawen, kanayon nga adda nagan a Jehova iti umuna a parapo ti umuna nga artikulo ti tung- gal ruar ti The Watchtower. Anian a nagsayaat a palagip iti ili ti Dios a mangitan-ok iti naganna! AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
13 Maikatlo, natarusan ti ili ni Jehova ti kinapateg ti pannakasantipikar ti nagan ti Dios. Idi 1920's, natarusan- da a ti kapatgan nga isyu a masapul a marisut ket ti pannakasantipikar ti nagan ti Dios. Kasano nga impal- gak ti Sao ti Dios dayta a napateg a kinapudno? Usigen- tayo ti dua a pagarigan. Ania ti kangrunaan a rason nga inispal ti Dios ti Israel manipud iti Egipto? Kinuna ni Jehova: "Tapno maideklara ti naganko iti intero a daga." (Ex. 9:16) Ken apay a naasian ni Jehova kadagi- ti Israelita idi nagrebeldeda? Manen, kinuna ni Jehova: "Nagtignayak maipagapu iti bukodko a nagan tapno saan a matabbaawan iti imatang dagiti nasion." (Ezeq. 20:8-10) Ania ti nasursuro dagiti Estudiante ti Biblia ka- dagita ken iti dadduma pay a salaysay ti Biblia? 14 Iti maudi a paset ti 1920's, natarusan ti ili ti Dios ti kinapateg ti kinuna ni Isaias agarup 2,700 a tawen sakbayna. Kinunana maipapan ken ni Jehova: "Indalan- mo ti ilim tapno mangaramidka iti nangayed a nagan ma- ipaay iti bagim." (Isa. 63:14) Natarusan dagiti Estudiante 13. Kasano nga impalgak ti Sao ti Dios ti kapatgan nga isyu a masa- pul a marisut? 14. (a) Iti maudi a paset ti 1920's, ania ti natarusan ti ili ti Dios? (b) Ania ti epektona iti trabaho a panangasaba ti naun-uneg a panna- katarus dagiti Estudiante ti Biblia? (Kitaenyo met ti kahon a "Nabileg a Rason a Mangasaba.") ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 77
NABILEG A RAS ON A MANGASABA ANIA ti epektona iti panangmatmat dagiti Estudiante ti Biblia iti trabaho a panangasaba idi limmawag ti pan- nakatarusda iti isyu maipapan iti pannakasantipikar ti nagan ti Dios? Idi 1930, kinuna ti The Watch Tower: "Idi naan-anay a natarusan dagiti Kristiano ti kinapudno [maipapan iti pannakasantipikar ti nagan ti Dios], naa- mirisda a maysa a naisangsangayan a pribilehio ti mang- saksi iti sao ken nagan ni Jehova a Dios." Wen, idi natarusanda a ti kangrunaan nga isyu ket ti pannakasan- tipikar ti nagan ti Dios, naaddaan dagiti kakabsattayo iti nabileg a rason a mangasaba. (Sal. 8:1) Alaentay a paga- rigan ni Helen Borchert. Nangrugi a nagpayunir idi Ab- ril 1, 1930, ken nagtalinaed a matalek a Saksi agingga a naturposna ti biagna ditoy daga idi Hulio 2003 iti edad a 96. Ania ti nangtignay kenkuana nga agtultuloy a ma- ngasaba iti adu a dekada? Kalpasan ti adu a tawen, kinu- nana: "Manipud iti daydi aldaw a nagpayunirak agingga ita, ti kangrunaan a tarigagayko ket . . . ti mangdalus iti maparpardaya a nagan ken Sao ni Jehova a Dios." Ita, ti pannakiramantayo a mangsantipikar iti nagan ti Dios ket nabileg pay laeng a rasontayo a mangasaba. ti Biblia a ti kapatgan nga isyu ket saan a ti personal a pannakaisalakan no di ket ti pannakasantipikar ti na- gan ti Dios. (Isa. 37:20; Ezeq. 38:23) Idi 1929, kastoy ti pananggupgop ti libro a Prophecy iti dayta a kinapudno: 78 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"[Ti pannakasantipikar] ti nagan ni Jehova ti kapatgan nga isyu iti amin a parsua." Daytoy a panagbalbaliw iti pannakatarus ti ad-adda a nangtignay kadagiti adipen ti Dios a mangsaksi ken ni Jehova ken mangdalus iti ma- parpardaya a naganna. 15 Idi rugrugi ti 1930's, naaddaan dagiti kakabsattayo iti umiso a panangmatmat iti kinapateg ti nagan ti Dios, limmawag ti pannakaawatda iti trabaho nga inted ti Dios kadakuada, ken immuneg ti pannakatarusda iti kapatgan nga isyu a masapul a marisut. Ita, pana- wenen a padayawan ni Jehova ti ilina babaen ti pa- nangipaayna kadakuada iti pribilehio a maawagan iti naganna. Tapno makitatayo no kasano a napasamak dayta, usigentayo ti sumagmamano a pasamak iti napa- labas. Nangala ni Jehova "iti Ili a Maipaay iti Naganna" 16 Ti maysa a naisangsangayan a pamay-an nga intan- ok ni Jehova ti naganna ket babaen ti panangpilina iti ili ditoy daga a mapanaganan iti naganna. Manipud idi 1513 B.C.E. ken agpatpatuloy, ti nasion nga Israel ti 15. (a) Idi 1930's, ania ti nagun-od dagiti kakabsat? (b) Ania a pa- nawen ti dimteng? 16. (a) Iti ania a naisangsangayan a pamay-an nga intan-ok ni Jehova ti naganna? (b) Iti napalabas, siasino ti immuna a nagserbi kas ili mai- paay iti nagan ti Dios? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 79
nangirepresentar iti ili ni Jehova. (Isa. 43:12) Nupay kasta, saanda a natungpal ti tulaganda iti Dios, ket idi 33 C.E., napukawda ti naisangsangayan a relasionda kenkuana. Di nagbayag kalpasanna, 'inturong ni Jehova ti asikasona kadagiti nasion tapno mangala kadakuada iti ili a maipaay iti naganna.' (Ara. 15:14) Dayta a kab- baro a napili nga ili ket naawagan iti "Israel ti Dios," a buklen dagiti napulotan a pasurot ni Kristo manipud iti nagduduma a nasion. - Gal. 6:16. 17 Idi agarup 44 C.E., dagiti adalan ni Jesus ket 'naa- wagan iti Kristiano babaen ti nadibinuan a panangiwan- wan.' (Ara. 11:26) Idi damo, naidumduma dayta nga awag ta dagiti laeng pudno a Kristiano ti tuktukoyen- na. (1 Ped. 4:16) Ngem kas ipasimudaag ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti trigo ken dakes a ruot, nagballigi ni Satanas a mangipabigbig a Kristiano met dagiti amin a kita ti sinsinan Kristiano. Kas resultana, ginasut a ta- wen a narigat a mailasin ti pudno a Kristiano kadagiti sinsinan Kristiano. Ngem nagbaliw dayta kabayatan ti idi 1914. Apay? "panawen ti panagani," a nangrugi Gapu ta inrugi dagiti anghel nga isina dagiti sinsinan Kristiano manipud kadagiti pudno a Kristiano. - Mat. 13:30, 39-41. 17. Ania ti nagballigi a gakat ni Satanas? 80 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
18 Kalpasan ti pannakadutok ti matalek nga adipen idi 1919, tinulongan ni Jehova ti ilina a mangtarus iti trabaho nga intedna kadakuada. Dagus a natarusanda a ti panangasaba iti binalaybalay ti mangiduma kadakua- da kadagiti amin a sinsinan Kristiano. Di nagbayag kal- pasan dayta, natarusanda nga awan unay ti pakaidu- maanda no maawaganda iti "Estudiante ti Biblia." Ti kangrunaan a panggepda ket saan laeng a basta manga- dal iti Biblia no di ket saksianda ti Dios ken padayawan ken itan-okda ti naganna. Ania ngarud a nagan ti mai- tutop iti trabahoda? Nasungbatan dayta idi 1931. 19 Idi Hulio 1931, agarup 15,000 nga Estudiante ti Biblia ti simmangpet iti Columbus, Ohio, U.S.A., para iti kombension. Idi nakitada ti programa ti kombension, nasdaawda ta adda dua a dadakkel a letra - J ken W - a nayimprenta iti akkubna. 'Ania ngata ti kaipapanan da- gitoy a letra?' pinampanunotda. Impagarup ti daddu- 'Just ma a ti kayat a sawen dayta ket 'Just Watch'; Wait' kuna met ti dadduma. Kalpasanna, iti Domingo, Hulio 26, indatag ni Kabsat Joseph Rutherford ti 18. Ania ti nakatulong kadagiti kakabsattayo a nangtarus a kasapu- landa ti baro nga awag? 19, 20. (a) Ania ti makaparagsak a resolusion a naibasa iti maysa a kombension idi 1931? (b) Ania ti reaksion dagiti kakabsat iti dayta a baro nga awag? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 81
resolusion a naglaon iti daytoy a makagutugot a sasao: "Tarigagayanmi ti mabigbig ken maawagan kas dagiti saksi ni Jehova." Iti dayta a kanito, natarusan ti amin a timmabuno a ti kaipapanan dagiti mamagpanunot a letra ket Jehovah's Witnesses, wenno Dagiti Saksi ni Jehova, a Nainkasuratan nga awag a naibatay iti Isaias 43:10. 20 Dayta a resolusion ket sinarabo ti gumgumluong nga ikkis ti ragsak ken napaut a palakpak dagiti timma- buno. Dayta a nabara a reaksion iti Columbus ket nang- ngeg ti kagudua ti lubong babaen ti radio! Malagip da Ernest ken Naomi Barber iti Australia: "Idi nagpapa- lakpakda idiay Amerika, naglalagto ken nagpapalakpak met dagiti kakabsat iti Melbourne. Pulos a saanmi a malipatan dayta!"[2] Maitantan-ok ti Nagan ti Dios iti Intero a Lubong 21 Gapu iti Nainkasuratan a naganda a Saksi ni Jehova, ad-adda a napabileg dagiti adipen ti Dios a ma- kiraman iti trabaho a panangasaba. Kinuna ti agassawa a payunir a da Edward ken Jessie Grimes a taga Esta- dos Unidos, a timmabuno iti kombension iti Columbus [2] Para iti detalye maipapan iti dayta a pannakausar ti radio, ki- taenyo ti Kapitulo 7, panid 125-130. 21. Kasano a rimmayray ti trabaho a panangasaba gapu iti dayta a baro a nagan? 82 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
idi 1931: "Rimmuarkami iti balaymi kas Estudiante ti Biblia, ngem nagawidkami kas Saksi ni Jehova. Marag- sakankami ta naaddaantayon iti nagan a tumulong ka- datayo a mangitan-ok iti nagan ti Diostayo." Kalpasan dayta a kombension, adda dagiti Saksi a nangusar iti baro a pamay-an a mangaramid iti dayta. Inyam-ammo- da ti bagida kadagiti bumalay babaen ti panangyawatda iti kard nga addaan iti kastoy a mensahe: "Maysa kada- giti saksi ni JEHOVA a mangikaskasaba iti Pagarian ni JEHOVA a Diosmi." Wen, pagpannakkel ti ili ti Dios ti mapanaganan iti nagan ni Jehova, ken nakasaganada a mangiwaragawag iti kinapateg dayta iti intero a daga. - Isa. 12:4. 22 Adu a tawenen ti naglabas manipud idi tinignay ni Jehova dagiti napulotan a kakabsattayo a mangusar iti nagan a mangipabigbig kadakuada. Manipud idi 1931, nadadael kadi ni Satanas ti pakabigbigan ti ili ti Dios? Nagballigi kadi a nangikkat iti nakaidumaantayo kada- giti dadduma a relihion iti lubong? Saan a pulos! Ad- adda ketdi a lumawlawag ti nakaidumaantayo kas saksi ti Dios. (Basaen ti Mikias 4:5; Malakias 3:18.) Kinapud- nona, naigalad kadatayon ti nagan ti Dios ta uray la da- gus a maipagarup a Saksi ni Jehova ti siasinoman a 22. Ania ti pammaneknek a naidumduma ti ili ni Jehova? ITAN-OK NI JEHOVA TI NAGANNA 83
mangus-usar iti dayta. Imbes a matabonan kadagiti arig bantay a palso a relihion, ti pudno a panagdaydayaw ken ni Jehova ket 'sititibker ti pannakaipasdekna a nangat- ngato ngem iti tapaw ti bambantay.' (Isa. 2:2) Wen, ta- laga a maitantan-ok ti panagdaydayaw ken ni Jehova ken ti sagrado a naganna. 23 Anian a makapabileg a maammuan a salakniban- natayo ni Jehova maibusor iti iraraut ni Satanas ita ken iti masanguanan! (Sal. 121:5) Adda ngarud nasayaat a panggapuantayo a mangikuna iti insurat ti salmista: "Naragsak ti nasion a ti Diosna isu ni Jehova, ti ili a pi- nilina kas tawidna." - Sal. 33:12. 23. Sigun iti Salmo 121:5, ania a napateg a kinapudno maipapan ken ni Jehova ti mangpabpabileg unay kadatayo? Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania ti naibanag ti Pagarian maipapan iti nagan ti Dios? ˇ Kasanom a masantipikar ti nagan ti Dios? ˇ Apay a pagpannakkelmo ti mapanaganan iti nagan ti Dios ken apay a magagaranka a mangisarsarita iti kinapateg dayta? 84 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
5 Ti Ari Insilnagna ti Lawag Maipapan iti Pagarian N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Natarusan ti ili ti Dios dagiti napateg a kinapudno maipapan iti Pagarian, dagiti mangituray, ken iturayanna, kasta met ti kinapateg ti panagbalin a nasungdo IPAPANMO nga adda nalaing a tour guide a mangipas- pasiar kenka iti dakkel ken nagpintas a siudad. Agdada- moka ken dagiti kakaduam iti dayta a siudad isu a dum- dumngegkayo a naimbag iti ibagbaga ti tour guide. Magagarankayo a mangammo no ania ti dadduma pay a pagpasiaran. Ngem no agsaludsodka, saan a sumung- bat a dagus ti tour guide. Ammona ti umiso a tiempo a panangsungbatna iti dayta, inton asidegkayon iti sabali pay a pagpasiaran. Gapuna, ad-adda a naapresiarmo ti tour guide-yo, ta ibagana laeng ti kasapulan a maam- muanyo iti umiso a tiempo. 2 Dagiti pudno a Kristiano ket kas kadagiti turista. Magagarantayo a mangammo iti maipapan iti kangaye- dan a siudad, "ti siudad nga addaan kadagiti pudpudno a pamuon," ti Pagarian ti Dios. (Heb. 11:10) Idi adda ni 1, 2. Iti ania a pamay-an a ni Jesus ket kas iti nalaing a tour guide? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 85
Jesus ditoy daga, inggiyana dagiti pasurotna nga agtu- rong iti naun-uneg a pannakaammo maipapan iti Paga- rian. Sinungbatanna kadi amin a saludsodda ken imba- gana a namimpinsan ti amin a maipapan iti Pagarian? Saan. Kinunana: "Adu pay a banag ti sawek kadakayo, ngem saanyo a kabaelan nga awiten ida iti agdama." (Juan 16:12) Kas kalaingan a giya, pulos a saan a ginab- suonan ni Jesus dagiti adalanna iti pannakaammo a sa- anda pay laeng a kabaelan a tarusan. 3 Imbaga ni Jesus dagiti sasao iti Juan 16:12 iti ma- udi a rabiina ditoy daga. Kalpasan ti ipapatayna, kasa- no a maitultuloyna a suruan dagiti matalek a tattao ma- ipapan iti Pagarian ti Dios? Impasiguradona kadagiti apostolna: "Ti espiritu ti kinapudno, idalannakayto iti isuamin a kinapudno."[1] (Juan 16:13) Mabalintay nga iyarig ti nasantuan nga espiritu iti naanus a tour guide. Ti espiritu ti usaren ni Jesus a mangisuro kadagiti pasu- rotna iti aniaman a nasken a maammuanda maipapan iti Pagarian ti Dios iti umiso a tiempo. 4 Usigentayo no kasano nga iturturong ti nasantuan [1] Sigun iti maysa a reperensia, "ipakitana ti dalan" ti kayat a sawen ti Griego a sao para iti 'idalan' iti dayta a bersikulo. 3, 4. (a) Kasano nga intultuloy ni Jesus nga insuro ti Pagarian ti Dios kadagiti matalek a tattao? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a ka- pitulo? 86 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nga espiritu ni Jehova dagiti napasnek a Kristiano iti naun-uneg a pannakaammo maipapan iti Pagarian. Umuna, usigentayo no kasanotayo a naammuan no ania a tawen a nangrugi nga agturay ti Pagarian ti Dios. Mai- kadua, usigentayo no siasino dagiti agturay iti Pagarian ken dagiti iturayanna ken no ania ti namnamada. Mai- katlo, ammuentayo no kasano a limmawag ti pannaka- tarus dagiti pasurot ni Kristo mainaig iti panagtalina- ed a nasungdo iti Pagarian. Nalawlawagan ti Nagpateg a Tawen 5 Kas naammuantayo iti Kapitulo 2 daytoy a libro, pi- nullo a tawen nga ibagbaga dagiti Estudiante ti Biblia a ti 1914 ket nagpateg a tawen iti pannakatungpal ti padto iti Biblia. Ngem iti daydi a tiempo, patienda a nangrugi ti kaadda ni Kristo idi 1874, nga isu ket nang- rugi nga agturay idiay langit idi 1878, ken ti Pagarian ket naan-anay laeng a maipasdek iti Oktubre 1914. Ti panagani ket mangrugi iti 1874 agingga iti 1914 ken ag- ngudo dayta inton maurnong dagiti napulotan idiay la- ngit. Gapu kadagiti kastoy a di umiso a kapanunotan, 5, 6. (a) Ania dagiti di umiso a kapanunotan dagiti Estudiante ti Biblia maipapan iti pannakaipasdek ti Pagarian ken ti panawen ti pa- nagani? (b) Iti laksid dagita a di umiso a kapanunotan, apay a saantayo a pagduaduaan nga iwanwanwan ni Jesus dagiti pasurotna? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 87
mapagduaduaan kadin no iwanwanwan met laeng ni Jesus dagidiay a matalek a tattao babaen ti nasantuan nga espiritu? 6 Saan a pulos! Subliantayo ti ilustrasion iti umuna a parapo. Pagduaduaantayo kadi ti laing ti tour guide gapu kadagiti pagarup ken salsaludsod dagiti magaga- ran a turista? Saan! Umasping iti dayta, nupay ikagka- gumaan no dadduma ti ili ti Dios a tarusan dagiti de- talye ti panggep ni Jehova uray no saan pay a panawen nga ipalgak ti nasantuan nga espiritu dagita a kinapud- no, nalawag nga iwanwanwan ida ni Jesus. Gapuna, dagiti matalek ket sidadaan nga agpailinteg, ken si- papakumbaba a balbaliwanda dagiti kapanunotanda. - Sant. 4:6. ili ti Dios iti umad-adu a naespirituan a lawag. (Basaen ti Salmo 97:11.) Idi 1925, adda nagpateg nga artikulo iti The Watch Tower, a napauluan, "Birth of the Nation" (Pan- nakaipasngay ti Nasion). Nailawlawag iti dayta ti natib- ker a pammaneknek manipud iti Kasuratan a naipas- ngay ti Mesianiko a Pagarian idi 1914, ket kaitungpalan dayta ti padto maipapan iti panagpasngay ti nailangitan a babai a kukua ti Dios, kas nailanad iti Apocalipsis ka- 7 Kalpasan ti 1919, naparaburan ti 7. Naparaburan ti ili ti Dios kadagiti ania a naespirituan a lawag? 88 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pitulo 12.[2] Inlawlawag pay ti artikulo a ti pannakaida- danes ken rigat a sinagaba ti ili ni Jehova kabayatan da- gita a tawen ti gubat ket nalawag a pagilasinan a naita- puaken ni Satanas manipud langit, "nga addaan iti dakkel nga unget, yantangay ammona nga ababan ti pe- riodo ti tiempona." - Apoc. 12:12. 8 Kasano kapateg ti Pagarian? Idi 1928, nangrugi nga impaganetget ti The Watch Tower a napatpateg ti Paga- rian ngem iti personal a pannakaisalakantayo babaen ti subbot. Wen, ti Mesianiko a Pagarian ti usaren ni Jehova a mangsantipikar iti naganna, mangalangon iti kinasoberanona, ken mangitungpal iti amin a panggep- na iti sangatauan. 9 Siasino ti makipagturay ken Kristo iti dayta a Paga- rian? Siasino dagiti iturayanna ditoy daga? Ken ania a trabaho ti ipangpangruna dagiti pasurot ni Kristo? Naipamaysa ti Trabaho a Panagani Kadagiti Napulotan 10 Pinullo a tawen sakbay ti 1914, natarusanen da- giti pudno a Kristiano nga adda 144,000 a matalek a pasurot ni Kristo a makipagturay kenkuana idiay [2] Sakbay dayta, naipagarup a ti sirmata ket maipapan iti gubat iti nagbaetan ti pagano a relihion ti Roma ken ti Iglesia Katolika Romana. 8, 9. (a) Kasano a naipaganetget ti kinapateg ti Pagarian? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo? 10. Ania ti nabayagen a natarusan ti ili ti Dios maipapan iti 144,000? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 89
langit.[3] Ammo dagiti Estudiante ti Biblia a literal a bilang dayta ken nangrugi a naurnong idi pay umuna a siglo C.E. 11 Ngem ania ti naituding nga aramiden dagiti agba- lin a miembro ti nobia ni Kristo bayat nga addada pay laeng ditoy daga? Naawatanda nga impaganetget ni Jesus ti trabaho a panangasaba ken innaigna dayta iti panawen ti panagani. (Mat. 9:37; Juan 4:35) Kas naam- muantayo iti Kapitulo 2, impagarupda idi a ti panawen ti panagani ket agpaut iti 40 a tawen, ken agpatingga iti pannakaurnong dagiti napulotan idiay langit. Nupay kasta, gapu ta nagtultuloy ti trabaho kalpasan ti 40 a ta- wen, kasapulan ti kanayonan a pannakalawlawag. Ita, ammotayon a ti panawen ti panagani - ti panawen a pannakailasin ti trigo manipud iti dakes a ruot, wenno, dagiti matalek a napulotan a Kristiano manipud kada- giti sinsinan Kristiano - ket nangrugi idi 1914. Pana- wenen tapno maipamaysa ti atension iti pannakaur- nong dagiti nabatbati a kameng dagiti mapan idiay langit! [3] Idi Hunio 1880, kuna ti Zion's Watch Tower a ti 144,000 ket buklen dagiti nayanak a Judio a nakomberte idi 1914. Ngem iti ma- udi a paset ti 1880, adda naipablaak a pannakatarus nga ad-adda a maitunos iti pannakatarustayo agingga ita. 11. Kasano a rimmang-ay ti pannakaammo dagiti agbalin a miembro ti nobia ni Kristo maipapan iti annongenda ditoy daga? 90 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
12 Manipud idi 1919, agtultuloy nga iwanwanwan ni Kristo ti matalek ken masirib nga adipen a mangipaga- netget iti trabaho a panangasaba. Intedna dayta nga an- nongen idi umuna a siglo. (Mat. 28:19, 20) Impasimu- daagna pay no ania dagiti kualidad a kasapulan dagiti napulotan a pasurotna tapno maitungpalda dayta a tra- baho a panangasaba. Kasano? Iti ilustrasionna maipa- pan iti sangapulo a birhen, impakitana a dagiti napu- lotan ket masapul nga agtultuloy nga agbantay ken naridam iti naespirituan, no kayatda ti makiraman iti naindaklan a padaya ti kasar idiay langit, inton maikay- kaysa ni Kristo iti 'nobiana' a 144,000. (Apoc. 21:2) Iti met ilustrasionna maipapan iti talento, insuro ni Jesus a dagiti napulotan nga adipenna ket masapul a nagaget a mangitungpal iti trabaho a panangasaba a naitalek ka- dakuada. - Mat. 25:1-30. 13 Iti napalabas a 100 a tawen, napaneknekan a nari- dam ken nagaget ti napulotan nga adipen. Awan dua- dua a mabendisionanto ti kinaridamda! Ngem ti kadi naindaklan a trabaho a panagani ket agaplikar laeng iti pannakaurnong dagiti natda iti 144,000 a makipagturay ken Kristo? 12, 13. Kasano a natungpal iti maudi nga al-aldaw ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti sangapulo a birhen ken dagiti talento? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 91
Ur-urnongen ti Pagarian Dagiti Iturayanna Ditoy Daga! 14 Nabayagen a pampanunoten dagiti matalek a lalla- ki ken babbai ti maipapan iti "dakkel a bunggoy" a na- dakamat iti Apocalipsis 7:9-14. Di ngarud pakasdaawan a sakbay nga impalgak ni Kristo no siasino ti mangbu- kel iti daytoy a dakkel a grupo, adu ti naipablaak mai- papan iti dayta a saan a maitunos iti nalawag ken sim- ple a kinapudno nga ammo ken ipatpategtayo ita. 15 Idi 1917, kuna ti libro a The Finished Mystery nga adda "dua a kategoria wenno kita ti maisalakan a ma- pan idiay langit, ken dua met a kategoria wenno kita ti maisalakan ditoy daga." Siasino dagitoy nga uppat a grupo ti tattao a nagduduma ti namnamada? Umuna, isu ti 144,000, a makipagturay ken Kristo. Maikadua, ti dakkel a bunggoy. Impapanda idi a ti tuktukoyen day- toy ket dagiti Kristiano a miembro pay laeng ti Kakris- tianuan. Adda pammatida ngem saan nga umdas tapno masalimetmetanda ti kinatarnawda isu a nababbaba ti posisionda idiay langit. Maipapan iti daga, impagarup- da idi a ti maikatlo a grupo ket buklen dagiti "marara- em a tattao idi un-unana" - kas kada Abraham, Moises, ken dadduma pay. Isudanto ti mangituray iti maikapat a grupo, ti sangatauan. 14, 15. Ania ti uppat a grupo a nailawlawag iti The Finished Mystery? 92 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
16 Kasano nga inwanwan ti nasantuan nga espiritu da- giti pasurot ni Kristo iti pannakaawat nga ipatpategta- yo ita? Babaen ti agsasaruno a panagraniag ti naespiri- tuan a lawag. Idi 1923, nailawlawag iti The Watch Tower ti maipapan iti maysa a grupo a saan nga idiay langit ti namnamada no di ket ditoy daga, iti sidong ti turay ni Kristo. Idi 1932, nailawlawag iti The Watchtower ti ma- ipapan ken Jonadab (Jehonadab), a nakikadua ken ni Jehu, nga Ari ti Israel a pinulotan ti Dios, tapno tulo- nganna a mamagpatingga iti palso a panagdaydayaw. (2 Ar. 10:15-17) Kuna ti artikulo nga adda klase ti tat- tao iti moderno a panawen a kas ken Jonadab, sa inna- yonna nga isalakan ni Jehova daytoy a klase "inton Ar- magedon" tapno agbiagda ditoy daga. 17 Idi 1935, adda naggilap a naisangsangayan a naes- pirituan a lawag. Iti kombension a naangay iti Washing- ton, D.C., nailawlawag a ti dakkel a bunggoy ket adda- an iti namnama nga agbiag ditoy daga, kas iti karnero iti ilustrasion ni Jesus maipapan kadagiti karnero ken kalding. (Mat. 25:33-40) Ti dakkel a bunggoy ket paset 16. Ania a naespirituan a lawag ti rimmaniag idi 1923 ken 1932? 17. (a) Idi 1935, ania a naisangsangayan a naespirituan a lawag ti naggilap? (b) Ania ti reaksion dagiti matalek a Kristiano iti baro a pannakatarusda iti dakkel a bunggoy? (Kitaenyo ti kahon a "Nabang- aranda Unay.") TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 93
94 "NABANG-ARANDA UNAY" TI PALAWAG maipapan iti dakkel a bunggoy a nai- paay idi Mayo 31, 1935 iti kombension iti Washington, D.C., U.S.A., ket dakkel ti epektona iti ili ti Dios. Ki- taem ti sumagmamano a reaksion dagiti timmabuno. ˛ "Sakbay ti 1935, masansan a pagsasaritaan dagiti kakabsat no talaga a karamanda kadagiti napulotan. Saanko a maliplipatan ti aldaw nga impalawag ni Kabsat Rutherford ti topiko a 'Ti Dakkel a Bunggoy.' Tumultulongak idi nga aginnaw kadagiti lunglongan iti kapeteria, ket idi isun ti agpalawag, maymaysa- ak a napan nagtugaw iti balcony. Idi nailawlawag- nan a naimbag ti topiko, kiniddaw ni Kabsat Ru- therford a tumakder ti amin a mamati a pasetda iti dakkel a bunggoy. Dagus a timmakderak sa kimmita- ak iti aglawlaw, kasla nakatakder ti kaaduan kadagiti timmabuno. Manipud iti dayta nga aldaw, saanakon nga agduadua no maysaak a napulotan wenno saan. . . . Naragsakak a maibilang iti sabsabali a karnero." - Henry A. Cantwell. ˛ "Adu ti naragsakan unay, ta masansan a mangmang- ngegko idi kadagiti kakabsat a saanda a sigurado no karamanda kadagiti napulotan. Ngem saanda a kayat ti maibilang kas 'klase a saan unay a matalek,' kas ti naipagarup idi a tuktukoyen ti dakkel a bunggoy. AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kuna ti adu a nabang-aranda unay, ken bayat a pam- panunotenda daytoy a baro a kinapudno, napabaro met ti regtada ta ammodan no ania ti takderda iti ima- tang ni Jehova." - Herman L. Philbrick. ˛ "Adu ti panggapuanmi nga agragsak iti daytoy nga asamblea. Nawayakamin a mangiranud kadagiti tat- tao ti namnama a biag nga agnanayon ditoy daga. Am- mon ti adu kadagiti makiramraman iti [emblema] ti Memorial a saandan a mabalin ti makiraman iti day- ta." - John C. Booth. ti "sabsabali a karnero," a tuktukoyen ni Jesus idi kinu- nana: "Masapul met nga iyegko dagidiay." (Juan 10:16) Idi insaludsod ti ispiker a ni J. F. Rutherford: "Di la ma- balin a tumakder amin dagidiay addaan namnama nga agbiag nga agnanayon ditoy daga?" nasurok a kagudua iti tallaong ti timmakder! Kinunana: "Kitaenyo! Ti dak- kel a bunggoy!" Adu ti natukay ti pusona ta nalawag met laengen no ania ti namnamada iti masanguanan. 18 Manipud idin, inwanwan ni Kristo dagiti pasurot- na a mangipangpangruna iti panangummong kadagiti agbalin a miembro daytoy dakkel a bunggoy a makala- sat a sibibiag ken sitatalged iti dakkel a rigat. Idi damo, 18. Ania ti impangpangruna dagiti pasurot ni Kristo, ket ania ti resul- tana? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 95
kasla bassit laeng ti naummong. Naminsan, kinuna pay ketdi ni Kabsat Rutherford: "Kasla saan met unay a dakkel ti 'dakkel a bunggoy.' " Siempre, makitatay itan no kasano a binendisionan ni Jehova ti trabaho a pana- gani manipud idi! Babaen ti panangiwanwan ni Jesus ken ti nasantuan nga espiritu, ti napulotan ken ti kaka- duada a "sabsabali a karnero" ket nagbalin a "maymay- sa nga arban" nga agserserbi a sangsangkamaysa iti pa- nangidaulo ti "maymaysa a pastor," kas impadto ni Jesus. 19 Ti kaaduan kadagiti matalek a tattao ket agbiagto nga agnanayon iti paraiso a daga, nga iturayan ni Kris- to ken ti 144,000 a makipagturay kenkuana. Saan kadi a makaparagsak a panunoten ti wagas a panangiwanwan ni Kristo iti ili ti Dios tapno maawatanda ti kasta a na- lawag a Nainkasuratan a namnama iti masanguanan? Talaga a maysa a pribilehio ti panangiranud iti dayta a namnama kadagiti makasabaantayo! Aktibotayo koma a makiraman iti ministerio agingga nga ipalubos ti kasa- saadtayo tapno agtultuloy nga umadu ti bilang ti dak- kel a bunggoy, iti kasta, umadu nga umadu dagiti ma- ngidaydayaw iti nagan ni Jehova! - Basaen ti Lucas 10:2. 19. Kasanotayo a makiraman iti panangpaadu iti bilang iti dakkel a bunggoy? 96 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
No Kasano ti Agtalinaed a Nasungdo iti Pagarian 20 Bayat nga umad-adu ti ammo ti ili ti Dios maipa- pan iti Pagarian, masapul met a matarusanda a naan- anay no ania ti kayat a sawen ti panagbalin a nasungdo iti nailangitan a gobierno. Mainaig iti daytoy, idi 1922, nailawlawag iti The Watch Tower nga adda dua nga akti- bo nga organisasion, ti organisasion ni Jehova ken ni Satanas. Ti organisasion ni Satanas ket buklen ti komer- sio, relihion, ken politika. Dagiti nasungdo iti Pagarian ti Dios iti sidong ti turay ni Kristo rumbeng a liklikan- da ti aniaman nga aspeto ti organisasion ni Satanas tap- no saan a maikompromiso ti kinasungdoda. (2 Cor. 6:17) Ania ti kayat a sawen dayta? 21 Ti naespirituan a taraon nga ipapaay ti matalek nga adipen kanayon nga ibutbutaktakna dagiti rinuker nga aramid ti dadakkel a negosio, ken pakpakdaaranna ti ili ti Dios a saan nga agpaimpluensia iti materialistiko nga aramid dagitoy. (Mat. 6:24) Maibutbutaktak met kada- giti publikasiontayo no ania a talaga ti narelihiosuan a paset ti organisasion ni Satanas. Idi 1963, nailawlawag 20. Ania ti mangbukel iti organisasion ni Satanas? Ania ti pakaina- igan ti kinasungdotayo kas Kristiano? 21. (a) Kasano a pinakdaaran ti matalek nga adipen ti ili ti Dios ma- ipapan iti dadakkel a negosio? (b) Idi 1963, ania ti impalgak ti The Watchtower maipapan iti "Babilonia a Dakkel"? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 97
iti The Watchtower a ti "Babilonia a Dakkel" ket saan la- eng a tumukoy iti Kakristianuan no di ket uray ti sa- ngalubongan nga imperio ti palso a relihion. Gapuna, kas mailawlawag a naan-anay iti Kapitulo 10 iti daytoy a libro, ti ili ti Dios - aniaman ti pagilian ken kultura- da - ket natulongan a 'rummuar kenkuana' ken dinalu- sanda ti bagbagida iti amin a narugit nga aramid ti pal- so a relihion. - Apoc. 18:2, 4. 22 Ti ngay napolitikaan a paset ti organisasion ni Sa- tanas? Mabalin kadi a makiraman dagiti pudno a Kris- tiano iti panaggugubat dagiti nasion? Bayat ti Sangalu- bongan a Gubat I, natarusan dagiti pasurot ni Kristo a masapul a saanda a pumatay kadagiti padada a tao. (Mat. 26:52) Ngem para iti adu, ti balakad iti Roma 13:1 nga agtulnog "kadagiti nangatngato nga autoridad" ka- ipapananna nga agsoldadoda, aguniporme, ken agawit- da pay ketdi kadagiti armas; ngem no maibilin a puma- tayda, iturongda ti paltogda iti angin. 23 Idi mangrugrugi ti Sangalubongan a Gubat II idi 1939, nailawlawag a naimbag iti The Watchtower ti 22. Bayat ti Sangalubongan a Gubat I, ania ti pannakaawat ti adu iti ili ti Dios iti balakad iti Roma 13:1? 23, 24. Bayat ti Sangalubongan a Gubat II, ania ti pannakaawattayo iti Roma 13:1? Ania a mas umiso a pannakaawat ti naipaay kadagiti pasurot ni Kristo? 98 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
maipapan iti neutralidad. Silalawag nga impakita ti ar- tikulo a dagiti Kristiano ket saan a makiraman iti ania- man a panaggugubat ken riri dagiti nasion iti lubong ni Satanas. Anian a naintiempuan a panangiwanwan! Gapu iti dayta, nasalakniban dagiti pasurot ni Kristo iti nakaam-ames a panagibukbok iti dara a napasamak ka- dagiti naggugubat a nasion. Nangrugi met idi 1929, na- ilawlawag kadagiti publikasiontayo a dagiti nangatnga- to nga autoridad iti Roma 13:1 ket saan a dagiti sekular nga agtuturay, no di ket ni Jehova ken Jesus. Kasapu- lan latta ti mas umiso a pannakaawat. 24 Idi 1962, inwanwan ti nasantuan nga espiritu dagi- ti pasurot ni Kristo iti kasta a mas umiso a pannakaa- wat idi naipablaak dagiti artikulo maipapan iti Roma 13:1-7 iti Nobiembre 15 ken Disiembre 1 a ruar ti The Watchtower. Naawatan met laengen ti ili ti Dios ti prinsipio maipapan iti relatibo a panagpasakup nga im- baga ni Jesus iti nalatak a sasaona: "Ibayadyo ken Ce- sar ti bambanag ni Cesar, ngem iti Dios ti bambanag ti Dios." (Luc. 20:25) Maawatan itan dagiti pudno a Kristiano a ti nangatngato nga autoridad ket dagiti sekular nga agtuturay iti daytoy a lubong a nasken a pagpasakupan dagiti Kristiano ngem iti relatibo a pamay-an. No kiddawen dagiti sekular nga agtuturay TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 99
nga agsukirtayo ken ni Jehova a Dios, tuladentayo ti insungbat idi dagiti apostol: "Masapul nga agtulnog- kami iti Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao." (Ara. 5:29) Iti Kapitulo 13 ken 14 daytoy a libro, ma- ammuantayo ti ad-adu pay no kasano nga inyaplikar ti ili ti Dios ti prinsipio maipapan iti panagbalin a neutral. 25 Panunotem ti amin a naisuro kadagiti pasurot ni Kristo maipapan iti Pagarian iti napalabas a siglo. Na- ammuantayo no kaano a naipasdek ti Pagarian ti Dios idiay langit ken no kasano kapateg daytoy. Nalawag ti pannakaawattayo iti dua a namnama dagiti matalek a tattao, nailangitan ken naindagaan. Ken ammotayo no kasanotayo nga ipakita ti kinasungdotayo iti Pagarian ti Dios bayat nga agpaspasakuptayo iti relatibo a pamay- an kadagiti agtuturay iti lubong. Isaludsodmo iti ba- gim, 'Naammuak ngata dagitoy a napateg a kinapud- no no saan nga inwanwan ni Jesu-Kristo ti matalek nga adipenna ditoy daga tapno matarusan ken isu- roda dagita?' Anian a bendision ti kaadda ni Kris- to ken ti nasantuan nga espiritu a mangiwanwan kada- tayo! 25. Apay nga apresiarem ti panangiwanwan ti nasantuan nga espiritu iti panangtarus iti Pagarian ti Dios? 100 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasano a natarusan dagiti pudno a Kristiano ti kinapudno maipapan iti tawen a 1914 ken ti kinapateg ti Pagarian ti Dios? ˇ Ania ti mangtignay kenka a tumulong kadagiti tattao nga agbalin nga iturayan ti Pagarian? ˇ Ania ti balanse a panangmatmattayo ita maipapan iti panagbalin a nasungdo iti Pagarian ken iti panagpasakup kadagiti nangatngato nga agtuturay? ˇ Ania ti pakakombinsiram nga us-usaren ni Kristo ti nasantuan nga espiritu a mangiwanwan kadagiti pasurotna a mangtarus iti Pagarian ti Dios? TI ARI INSILNAGNA TI LAWAG MAIPAPAN ITI PAGARIAN 101
B EN N E G 2 PANANGIKASABA ITI PAGARIAN Panangisaknap iti Naimbag a Damag iti Intero a Lubong MAYSA nga agsapa, agsagsaganaka a mapan mangasaba ta awan ti serrekmo iti trabaho. Ngem kasla aglaladutka ta na- bambannogka. Kasla nagmayat ti aginana! Ngem nagkararag- ka ket inkeddengmo ti rummuar. Nakikaduaka iti nataengan ken matalek a kabsat a babai ket natukay ti pusom iti pana- gibtur ken kinaimbagna. Ken bayat nga iranranudmo ti men- sahe ti kinapudno iti binalaybalay, naamirismo a dagiti ka- kabsatmo iti intero a lubong ikaskasabada ti isu met laeng a mensahe, us-usarenda ti isu met laeng a literatura, ken ag- papada ti maaw-awatyo a pannakasanay. Idi nakaawidka, gimmanaygayka. Imbag laengen ta rimmuarka! Ita, ti Nakristianuan a ministerio ti kangrunaan a trabaho ti Pagarian ti Dios. Impadto ni Jesus a ti trabaho a pananga- saba ket agsaknap iti intero a daga iti maudi nga al-aldaw. (Mat. 24:14) Kasano a natungpal dayta? Iti daytoy a benneg, adalentayo ti maipapan iti ili ti Dios, dagiti pamay-an ken alikamen nga inusarda a nakapatpateg iti Nakristianuan a ministerio, a makatulong iti minilion a tattao iti intero a lu- bong a mangkita nga agpaypayso ti Pagarian ti Dios.
6 Dagiti Manangaskasaba Ministro a Situtulok nga Agserbi N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Nangorganisar ti Ari iti buyot dagiti manangaskasaba MASANSAN a saan a matungpal ti kari dagiti agtutu- ray. Uray dagidiay nasayaat ti motibona mabalin a sa- anda a kabaelan a tungpalen dagiti karida. Makaparag- sak ta naiduma ti Mesianiko nga Ari, a ni Jesu-Kristo, ta kanayon a tungpalenna dagiti saona. 2 Kalpasan a naisaad kas Ari idi 1914, nakasaganan ni Jesus a mangtungpal iti impadtona agarup 1,900 a tawen sakbayna. Idi umad-adanin ti ipapatayna, impad- to ni Jesus: "Daytoy naimbag a damag ti pagarian ma- ikaskasabanto iti intero a mapagnaedan a daga." (Mat. 24:14) Ti kaitungpalan dayta a sasao ket paset ti pagi- lasinan ti panagturayna iti Pagarian. Ngem ti napateg a saludsod ket: Kasano a maorganisar ti Ari ti buyot da- giti situtulok a manangaskasaba iti maudi nga al-aldaw - ti periodo ti panawen nga adu ti managimbubukodan, awanan iti ayat, ken saan a managbuteng iti Dios? 1, 2. Ania a dakkel a trabaho ti impadto ni Jesus, ken ania a napateg a saludsod ti tumaud? DAGITI MANANGASKASABA 103
(Mat. 24:12; 2 Tim. 3:1-5) Masapul nga ammuentayo ti sungbat ta apektaranna amin a pudno a Kristiano. 3 Panunotem manen ti naimpadtuan a sasao ni Jesus. Ti kadi sao a "maikaskasabanto" ipasimudaagna a sigu- rado a matungpal dayta? Wen! Masigurado ni Jesus nga addanto dagiti situtulok a mangsuporta kenkuana iti maudi nga al-aldaw. Apay a kasta la unay ti panagtalek- na? Nasursurona dayta iti Amana. (Juan 12:45; 14:9) Sakbay a nagbiag kas tao, napaliiw a mismo ni Jesus a ni Jehova ket agtalek a situtulok nga agsakripisio dagi- ti agdaydayaw kenkuana. Kitaentayo no kasano nga im- pakita ni Jehova dayta a panagtalek. "Dagiti Tattaom Situtulok nga Idatondanto ti Bagbagida" 4 Lagipem ti napasamak idi binilin ni Jehova ni Moi- ses a mangibangon iti tabernakulo, wenno tolda, a ma- usar kas sentro ti panagdaydayaw ti nasion ti Israel. Ba- baen ken Moises, kiniddaw ni Jehova kadagiti Israelita a suportaranda ti trabaho. Kinuna ni Moises kadakua- da a 'tunggal maysa a situtulok ti pusona mangyeg koma iti kontribusion ken Jehova.' Ania ti resultana? Intultuloy dagiti Israelita ti 'nangyeg iti boluntario a da- 3. Ania ti masigurado ni Jesus, ken apay? 4. Ania a trabaho ti kiniddaw ni Jehova a suportaran dagiti Israelita, ket ania ti reaksionda? 104 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ton iti binigambigat.' Nakaad-adu ti inyegda nga uray la 'napawilandan a mangyeg'! (Ex. 35:5; 36:3, 6) Pinanek- nekan dagiti Israelita a saan a nagkamali ni Jehova a nagtalek kadakuada. 5 Namnamaen kadi ni Jehova a situtulok met nga ag- serbi dagiti agdaydayaw kenkuana iti maudi nga al- aldaw? Wen! Nasurok a 1,000 a tawen sakbay a nayanak ni Jesus ditoy daga, impaisurat ni Jehova ken ni David ti maipapan iti tiempo a panangrugi ti turay ti Mesias. (Basaen ti Salmo 110:1-3.) Ni Jesus, ti kaisasaad nga Ari, ket busorento dagiti kabusorna. Ngem addanto buyot a mangsuporta kenkuana. Saanda a mapilit nga agserbi iti Ari. Uray dagiti ubbing ket situtulok nga agserbi, ken nakaad-aduda isu a maitutop a mayarigda iti linnaaw a nayaplag iti daga iti agsapa.[1] 6 Ammo ni Jesus nga agaplikar kenkuana ti padto iti Salmo 110. (Mat. 22:42-45) Gapuna, adu ti pangga- puanna nga agtalek nga addanto dagiti nasungdo a mangsuporta ken situtulok nga agserbi kenkuana tapno maikasaba ti naimbag a damag iti intero a daga. Ania [1] Iti Biblia, ti linnaaw ket nainaig iti kinawadwad. - Gen. 27:28; Mik. 5:7. 5, 6. Sigun iti Salmo 110:1-3, ania ti namnamaen ni Jehova kasta met ni Jesus nga ipakita dagiti pudno nga agdaydayaw iti maudi nga al- aldaw? DAGITI MANANGASKASABA 105
ti ipakita dagiti pasamak iti historia? Talaga kadi a na- ngorganisar ti ari iti buyot dagiti situtulok a manangas- kasaba iti daytoy maudi nga al-aldaw? "Pribilehio ken Obligasionko nga Ipakaammo Dayta a Mensahe" 7 Di nagbayag kalpasan a naisaad kas Ari, nangara- mid ni Jesus kadagiti addang tapno maisagana dagiti pasurotna para iti dakkel a trabaho. Kas nakitatayo iti Kapitulo 2, adda inaramidna a panagsukimat ken pa- nagdalus manipud idi 1914 agingga iti umuna a paset ti 1919. (Mal. 3:1-4) Kalpasanna, idi 1919, dinutokan- na ti matalek nga adipen a mangidaulo kadagiti pa- surotna. (Mat. 24:45) Manipud idin, dayta nga adi- pen ket mangipapaay iti naespirituan a taraon - babaen kadagiti palawag iti kombension ken nayimprenta a publikasion - a maulit-ulit a nangipaganetget iti respon- sabilidad dagiti amin a Kristiano a makiraman a mismo iti panangasaba. 8 Dagiti palawag iti kombension. Nagtataripnong dagiti Estudiante ti Biblia iti Cedar Point, Ohio, U.S.A., ma- 7. Idi naisaad kas Ari, kasano nga insagana ni Jesus dagiti pasurotna iti trabaho nga agur-uray kadakuada? 8-10. Kasano a nakatulong dagiti kombension tapno ad-adda a maisak- nap ti trabaho a panangasaba? Mangtedkayo iti pagarigan. (Kitaenyo met ti kahon a "Dagiti Nagkauna a Kombension a Nangpapartak iti Pannakaisaknap ti Trabaho a Panangasaba.") 106 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nipud idi Septiembre 1-8, 1919, para iti umuna a dakkel a kombension kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I. Magagaranda nga agpaisuro. Iti maikadua nga aldaw, nagpalawag ni Kabsat Rutherford ket imbagana kadagi- ti delegado: "Ti mision dagiti Kristiano ditoy daga . . . ket mangiwaragawag iti mensahe maipapan iti pagarian ti Apo." 9 Ti tampok dayta a kombension ket naipaay iti mai- katlo nga aldaw idi impalawag ni Kabsat Rutherford ti tema a, "Palawag Kadagiti Kadua a Trabahador," a na- ipablaak iti The Watch Tower iti artikulo a "Panangibu- nannag iti Pagarian." Kinunana: "No agmennamenna ti maysa a Kristiano, maisaludsodna iti bagina, Apay nga addaak ditoy daga? Ti rumbeng a sungbat ket, Inaramid- nak ti Apo kas embahadorna tapno awitek ti mensahe ti pannakikappia manipud iti Dios, ket pribilehio ken obligasionko nga ipakaammo dayta a mensahe." 10 Iti dayta a nakallalagip a palawag, impakaammo ni Kabsat Rutherford a ti baro a magasin a The Golden Age (Agriingkayo! itan), ket maipablaak tapno mausar a tu- mulong kadagiti tattao a mangbigbig iti Pagarian kas ti kakaisuna a namnama ti sangatauan. Kalpasanna, insa- ludsodna iti tallaong no mano ti mayat a makiraman nga agiwaras iti dayta a magasin. Kinuna ti maysa a DAGITI MANANGASKASABA 107
report iti kombension: "Makaparagsak ta naggigiddan a timmakder amin nga 6,000 a timmabuno."[2]Nalawag nga adda dagiti situtulok a mangsuporta iti Ari, a ma- gagaran a mangiwaragawag iti Pagarianna! 11 Dagiti nayimprenta a publikasion. Babaen ti The Watch Tower, limmawag a limmawag ti kinapateg ti trabaho nga impadto ni Jesus - ti panangikasaba iti naimbag a damag maipapan iti Pagarian. Usigentayo ti sumagma- mano a pagarigan manipud iti umuna a paset ti 1920's. 12 Ania a mensahe ti maiwaragawag kas kaitungpalan ti Mateo 24:14? Kaano a maaramid dayta a trabaho? Iti Hulio 1, 1920, a ruar ti The Watch Tower, iti artikulo a napauluan iti "Gospel of the Kingdom" (Ebanghelio ti Pagarian), kastoy ti pannakailawlawag ti mensahe: "Ti naimbag a damag ket maipapan iti panagpatingga ti daan nga urnos ti bambanag ken ti pannakaipasdek [2] Kuna ti pampleta a To Whom the Work Is Entrusted: "Ti pana- giwaras iti The Golden Age ket maysa a kampania a panagbalaybalay tapno maidanon ti mensahe maipapan iti pagarian. . . . Kalpasan a maidanon ti mensahe, adda maibati a kopia ti The Golden Age iti tunggal balay, nagsuskribirda man wenno saan." Tawtawen kalpa- sanna, naiparegta kadagiti kakabsat nga itukonda ti suskripsion ti The Golden Age ken ti The Watch Tower. Nangrugi idi Pebrero 1, 1940, naiparegta iti ili ni Jehova nga iwarasda ti tunggal kopia dagiti ma- gasin ken ireportda no mano ti naipaimada. 11, 12. Sigun iti The Watch Tower idi 1920, kaano a maaramid ti tra- baho nga impadto ni Jesus? 108 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
DAGITI NAGKAUNA A KOMBENSION A NANGPAPARTAK ITI PANNAKAISAKNAP TI TRABAHO A PANANGASABA ˛ 1919, Cedar Point, Ohio, U.S.A. Naitampok iti programa a ti trabaho dagiti Kristiano ket ti "panangipakaammo iti um-umayen a nadayag a pagarian ti Mesias." Nayanunsio a ti baro a magasin a The Golden Age ket maipablaak tap- no mausar iti panangiturong kadagiti tattao iti Pagarian. Tapno maorganisar ken mapapartak ti trabaho, adda ma- dutokan a service director iti tunggal klase, wenno kongre- gasion, dagiti Estudiante ti Biblia. ˛ 1922, Cedar Point, Ohio. Kabayatan ti palawag a napa- uluan iti, "The Kingdom" (Ti Pagarian), imparegta ti ispiker: "Iwaragawagyo, iwaragawagyo, iwaragawagyo, ti Ari ken ti Pagarianna." Malagip ni Anna E. Zimmerman, a maysa kadagiti timmabuno: "Nalawag itan ti misiontayo - ti panangiwaragawag iti Ari ken ti Pagarian. Inaramid- mi dayta kalpasan ti kombension." ˛ 1931, Columbus, Ohio. Ti awag nga Estudiante ti Biblia ket nasuktan iti "Dagiti Saksi ni Jehova." Nalawag nga ipabigbig dayta a nagan ti responsabilidad dagidiay agday- dayaw ken Jehova - ti panangiwaragawag iti naganna ken iti Pagarianna. ˛ 1935, Washington, D.C. Nailawlawag a ti dakkel a bung- goy ket buklen dagiti tattao nga addaan iti namnama nga agbiag nga agnanayon ditoy daga. (Apoc. 7:9-17) Gapu ta nalawlawagan ti pannakatarusda, naawatan ti ili ni Jehova a nalawa ti saklawen ti trabahoda a panangasaba. DAGITI MANANGASKASABA 109
ti Mesianiko a pagarian." Silalawag nga impakita ti ar- tikulo no kaano a maikasaba daytoy a mensahe. Kuna- na: "Masapul a maiwaragawag daytoy a mensahe iti nagbaetan ti dakkel a sangalubongan a gubat [Sangalu- bongan a Gubat I] ken ti 'dakkel a rigat.' " Gapuna, ki- nuna ti artikulo: "Itan ti tiempo . . . nga iwaragawagta- yo ti naimbag a damag iti intero a Kakristianuan." 13 Inkapilitan kadi nga aramiden ti ili ti Dios ti tra- baho nga impadto ni Jesus? Saan. Ti artikulo a "Be of Good Courage" (Bumilegkayo), iti Marso 15, 1921, a ruar ti The Watch Tower, pinaregtana dagiti napulotan a Kristiano a situtulok nga agserbi. Naiparegta iti tung- gal maysa a mangisaludsod iti bagina: "Saan kadi a dak- kel a pribilehio, ken obligasionko, ti makiraman iti day- toy a trabaho?" Intuloy ti artikulo: "No ibilangyo a [pribilehio ti makiraman iti daytoy a trabaho] manam- namayo a mariknayo ti narikna ni Jeremias, a ti sao ti Apo ket nagbalin a kas 'sumsumged nga apuy a napu- pok kadagiti tulangna,' isu a dina magawidan ti agsao." (Jer. 20:9) Dayta a naayat a pammaregta iparangarang- na ti panagtalek ni Jehova ken Jesus kadagiti nasungdo a mangsupsuporta iti Pagarian. 13. Kasano a pinaregta ti The Watch Tower idi 1921 dagiti napulotan a Kristiano a situtulok nga agserbi? 110 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
14 Kasano a maidanon dagiti pudno a Kristiano ti mensahe maipapan iti Pagarian kadagiti tattao? Ti aba- ba ngem napuersa nga artikulo a napauluan iti "Service Essential" (Napateg ti Panagserbi), iti Agosto 15, 1922, a ruar ti The Watch Tower, indagadagna kadagiti napulo- tan a Kristiano a makiramanda a "siaaktibo iti panangi- waras iti nakaimprenta a mensahe ken makisaritada kadagiti tattao iti binalaybalay, ken ikasabada nga aside- gen ti pagarian ti langit." 15 Nalawag a manipud idi 1919, inusar ni Kristo ti matalek ken masirib nga adipen a kanayon a mangipa- ganetget a pribilehio ken obligasion dagiti Kristiano di- toy daga ti mangiwaragawag iti mensahe maipapan iti Pagarian. Ngem kasano a nagtignay dagiti Estudiante ti Biblia idi un-unana iti pammaregta a makiraman iti tra- baho a panangiwaragawag iti Pagarian? "B oluntario Dagiti Matalek" 16 Idi 1920's ken 1930's, adda dagiti saan nga umana- mong iti ideya nga amin a napulotan a Kristiano ket rumbeng a makiraman iti ministerio. Inlawlawag ti Nobiembre 1, 1927, a ruar ti Watch Tower no ania ti 14, 15. Idi 1922, ania a pamay-an ti panangasaba ti The Watch Tower kadagiti napulotan a Kristiano? 16. Ania ti reaksion ti dadduma kadagiti nabutosan a panglakayen iti ideya a makiraman ti amin iti ministerio? indagadag ti DAGITI MANANGASKASABA 111
napasamak: "Ti dadduma a miembro ti kongregasion nga addaan iti saad kas panglakayen . . . dida kayat a pa- regtaen dagiti kakabsatda a mangasaba, ken uray isuda a mismo dida kayat ti makiraman iti dayta. . . . Li- naisda ti singasing nga idanon kadagiti tattao iti bi- nalaybalay ti mensahe ti Dios maipapan iti Ari ken iti pagarianna." Direkta a kinuna ti artikulo: "Dimte- ngen ti panawen tapno markaan dagiti matalek da- giti kasta a tattao ken liklikanda ida, ken ibagada kadakuada a saandan a maikkan iti saad kas panglaka- yen." [3] 17 Makaparagsak ta magagaran ti kaaduan iti kongre- gasion nga agtulnog iti instruksion manipud iti hed- kuarter. Imbilangda a pribilehio ti mangiranud iti men- sahe maipapan iti Pagarian. Kuna ti Marso 15, 1926 a ruar ti The Watch Tower: "Agbolboluntario dagiti mata- lek . . . a mangidanon iti daytoy a mensahe kadagiti tat- tao." Intungpal dagita a matalek a tattao ti padto iti [3] Iti dayta tiempo, mabutosan dagiti panglakayen iti kongre- gasion. Gapuna, mabalin a saan a butosan ti kongregasion dagiti lallaki a saan a mayat a makiraman iti ministerio. Ti panagbalba- liw ti wagas a pannakadutok dagiti panglakayen ket mailawlawag iti Kapitulo 12. 17, 18. Ania ti reaksion ti kaaduan iti kongregasion iti instruksion manipud iti hedkuarter? Ania ti inaramid ti minilion a tattao iti napa- labas a 100 a tawen? 112 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Salmo 110:3 ken pinaneknekanda a sidadaanda a mang- suporta iti Mesianiko nga Ari. 18 Iti napalabas a 100 a tawen, minilion ti situtulok a nagserbi tapno maikasaba ti Pagarian. Iti sumaruno a sumagmamano a kapitulo, adalentayto no kasanoda a nangasaba - dagiti pamay-an ken alikamen nga inusar- da - ken no ania dagiti resultana. Ngem ammuentayo nga umuna no apay a minilion ti boluntario a makiram- raman iti trabaho a panangikasaba iti Pagarian uray no agbibiagda iti lubong nga adu ti managimbubukodan. Bayat ti panangusigtayo, nasayaat nga isaludsodtayo iti bagbagitayo, 'Apay nga iranranudko ti naimbag a damag kadagiti tattao?' "Itultuloy . . . a S apulen nga Umuna ti Pagarian" 19 Imbalakad ni Jesus kadagiti pasurotna: "Itultuloy- yo . . . a sapulen nga umuna ti pagarian." (Mat. 6:33) Apay nga ipangagtayo dayta a balakad? Umuna iti amin, gapu ta bigbigentayo ti kinapateg ti Pagarian, a dayta ti usaren ti Dios a mangitungpal iti panggepna. Kas na- ammuantayo iti napalabas a kapitulo, in-inut nga impal- gak ti nasantuan nga espiritu dagiti makapainteres a ki- napudno maipapan iti Pagarian. No ipapusotayo dagita 19. Apay nga ipangagtayo ti balakad ni Jesus nga "itultuloyyo . . . a sapulen nga umuna ti pagarian"? DAGITI MANANGASKASABA 113
a napateg a kinapudno, matignaytayo a mangyun-una iti Pagarian. 20 Ammo ni Jesus no kasano nga agtignay dagiti pa- surotna iti balakad nga agtultuloy a sapulen nga umu- na ti Pagarian. Usigentayo ti ilustrasionna maipapan iti nalmeng a gameng. (Basaen ti Mateo 13:44.) Bayat nga ar-aramiden ti matangtangdanan a mannalon ti inaldaw a trabahona, nakakita iti nalmeng a gameng ket dagus a nabigbigna ti kinapateg dayta. Ania ti inaramidna? "Gapu iti rag-o nga adda kenkuana mapan ket ilakona ti aniaman a bambanag nga adda kenkuana ket gata- ngenna dayta a talon." Ania ti masursurotayo? No ma- birokantayo ti kinapudno maipapan iti Pagarian ket ma- bigbigtayo ti pategna, siraragsaktayo a mangaramid iti aniaman a sakripisio a kasapulan tapno mayun-unatayo dagiti interes ti Pagarian. [4] [4] Kastoy met laeng ti punto ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti agdaldaliasat a komersiante nga agbirbirok iti perlas a nangato ti pategna. Idi nakabirok ti komersiante, inlakona ti aniaman nga adda kenkuana tapno magatangna dayta. (Mat. 13:45, 46) Ti dua nga ilustrasion isurona met kadatayo a mabalin a maammuantayo ti kinapudno ti Pagarian iti agduma a wagas. Adda dagiti di inggagara a nakasarak iti dayta; adda met dagidiay nangigagara a mangbirok. Ngem kasano man ti pannakabiroktayo iti kinapudno, sidadaantayo nga agsakripisio tapno mayun-unatayo ti Pagarian. 20. Kasano nga ipakita ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti nalmeng a gameng no kasano nga agtignay dagiti pasurotna iti balakad nga iyun- una ti Pagarian? 114 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
21 Dagiti nasungdo a mangsupsuporta iti Pagarian ipakpakitada nga iyun-unada ti Pagarian babaen ti ara- mid, saan laeng nga iti sao. Us-usarenda ti biag, abili- dad, ken sanikuada iti trabaho a panangikasaba iti Pa- garian. Adu ti nangaramid kadagiti dakkel a sakripisio tapno makapagserbida iti amin a tiempo. Amin dagitoy a boluntario a manangaskasaba napaneknekanda a mis- mo a bembendisionan ni Jehova dagiti mangyun-una iti Pagarian. Usigentayo ti maysa a pagarigan idi un- unana. 22 Nangrugi a nagserbi da Avery ken Lovenia Bristow kas colporteur (payunir) iti makin-abagatan a paset ti Estados Unidos iti maudi a paset ti 1920's. Kalpasan ti sumagmamano a tawen, kinuna ni Lovenia: "Nakaad- adu ti naragsak a kapadasanmi ken ni Avery manipud idi nagpayunirkami. Adu a daras a saanmi nga ammo no pangalaanmi iti kuarta a para iti gasolina wenno gro- seriami. Ngem kanayon nga impaay ni Jehova dagiti ka- sapulanmi. Basta intultuloymi ti nagpayunir. Saanka- mi a nagkurang iti aniaman." Malagip ni Lovenia ti maysa a pasamak bayat nga agserserbida iti Pensaco- la, Florida. Bassit idin ti kuarta ken groseriada. Idi 21, 22. Kasano nga ipakita dagiti nasungdo a mangsupsuporta iti Pa- garian nga iyun-unada ti Pagarian? Mangted iti pagarigan. DAGITI MANANGASKASABA 115
nagawidda iti trailer-da, adda nasangpetanda a dua a da- dakkel a supot ti groseria a napakuyogan iti surat a kunana, "Manipud iti Pensacola Company." [5] No lagipenna ti pinullo a tawen a panagpayunirna, ki- nuna ni Lovenia: "Pulos a saannakami a binaybay- an ni Jehova. Saankami a napaay iti panagtalekmi kenkuana." 23 Saan nga agpapada ti maaramidantayo iti pananga- saba ta agduduma ti kasasaadtayo. Nupay kasta, ibilang- tayo a pribilehio ti panangaramid iti amin a kabaelan- tayo a mangiwaragawag iti naimbag a damag. (Col. 3:23) Gapu ta napateg kadatayo ti naammuantayo a ki- napudno maipapan iti Pagarian, situtulok ken magaga- rantayo pay ketdi a mangaramid iti aniaman a sakripi- sio tapno makapagserbitayo iti amin a kabaelantayo. Kasta kadi ti determinasionmo? 24 Iti napalabas a 100 a tawen, talaga nga itungtung- palen ti Ari ti impadtona iti Mateo 24:14. Ken saanna a pilpiliten ti siasinoman a makiraman iti dayta. Kalpa- [5] Company idi ti awag kadagiti kongregasion. 23. Ania ti riknam iti kinapudno maipapan iti Pagarian a naammuam? Ania ti determinasionmo? 24. Ania ti maysa kadagiti kapatgan a naibanag ti Pagarian iti maudi nga al-aldaw? 116 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
san a simmina dagiti pasurotna iti daytoy managimbu- bukodan a lubong, situtulokda a mangasaba. Ti pana- ngikasabada iti naimbag a damag iti intero a daga ket paset ti pagilasinan ti panagturay ni Jesus iti Pagarian - ken maysa dayta kadagiti kapatgan a naibanag ti Pa- garian iti maudi nga al-aldaw. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Apay nga agtalek ni Jesus nga addanto dagiti situtulok a mangsuporta kenkuana iti maudi nga al-aldaw? ˇ Kasano nga impaganetget ti matalek ken masirib nga adipen ti responsabilidad ti tunggal maysa kadatayo a makiraman iti panangasaba? ˇ Ania ti riknam idi naammuam ti kinapudno maipapan iti Pagarian, ken kasanom a maipakita nga iyun-unam ti Pagarian? DAGITI MANANGASKASABA 117
7 Dagiti Pamay-an ti Panangasaba Panangusar iti Amin a Pamay-an Tapno Makasabaan ti Adu a Tattao N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Nagduduma ti pamay-an ti panangasaba ti ili ti Dios tapno adu ti makasabaan NAPALIKMUTAN ni Jesus iti adu a tattao iti igid ti baybay, ngem naglugan iti barangay sa immadayo bas- sit. Apay? Ammona a ti danum papigsaenna ti timek- na ket nalawlawag a mangngeg ti adu ti mensahena. - Basaen ti Marcos 4:1, 2. 2 Pinullo a tawen sakbay ken kalpasan ti pannaka- ipasngay ti Pagarian, tinulad dagiti matalek a pasurot ni Kristo ti ulidanna, a nagusarda iti baro ken nagdu- duma a pamay-an tapno maisaknap ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian iti adu a tattao. Babaen ti pana- ngiwanwan ti Ari, intultuloy ti ili ti Dios ti mangaramid iti panagbalbaliw tapno mabagayanda ti panagbalbaliw ti kasasaad ken ti panagrang-ay ti teknolohia. Kayattayo 1, 2. (a) Ania ti inaramid ni Jesus tapno mangngeg ti adu a tattao ti mensahena? (b) Kasano a tinulad dagiti matalek a pasurot ni Kristo ti ulidanna, ken apay? 118 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
a makasabaan ti adu a tattao aginggat' mabalin sakbay a dumteng ti panungpalan. (Mat. 24:14) Usigentayo ti sumagmamano laeng kadagiti pamay-an nga inusartayo tapno makasabaan dagiti tattao iti sadinoman. Panuno- tem met no kasanom a matulad ti pammati dagiti na- ngiwaragawag idi iti naimbag a damag. Panangasaba iti Adu a Tattao ipabpablaaken ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana ti Watch Tower, a 3 Pagiwarnak. Manipud idi 1879, nangipakaammo iti mensahe maipapan iti Pagarian iti adu a tattao. Ngem iti dekada sakbay ti 1914, agparang nga immaniobra ni Kristo dagiti bambanag tapno ad- adu pay ti makangngeg iti naimbag a damag. Nangrugi dagiti agsasaruno a pasamak idi 1903. Iti dayta a tawen, ni Dr. E. L. Eaton, a pannakangiwat ti maysa a grupo dagiti ministro a Protestante iti Pennsylvania, kinaritna ni Charles Taze Russell nga agdebateda maipapan iti doktrina ti Biblia. Iti suratna ken ni Russell, kinuna ni Eaton: "Napampanunotko a paginteresan la ket- di dagiti tattao no pagdebateanta ti sumagmamano a sursuro a pagdumaanta." Umanamong iti dayta ni Russell ken dagiti kakaduana, isu nga inyurnosda a 3. Apay a nakapungtot dagiti bumusbusor iti kinapudno iti panangu- sartayo kadagiti pagiwarnak? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 119
maipablaak ti debateda iti kangrunaan a pagiwarnak a, The Pittsburgh Gazette. Nakalatlatak dagiti artikulo iti pagiwarnak maipapan iti makagutugot a panangilawla- wag ni Russell iti kinapudno iti Biblia nga uray la intu- kon ti pagiwarnak a linawas nga ipablaakda dagiti lek- tiur ni Russell. Sigurado a nakapungtot iti dayta dagiti bumusbusor iti kinapudno! 4 Di nagbayag, ad-adu pay a pagiwarnak ti mayat a mangipablaak kadagiti lektiur ni Russell. Idi 1908, im- padamag ti Watch Tower a dagita a sermon ket naipab- laak a "regular iti 11 a pagiwarnak." Nupay kasta, insingasing dagiti kakabsat nga adu ti ammona iti pana- gipablaak kadagiti pagiwarnak a no dagiti opisina ti So- siedad iti Pittsburgh ket iyakar ni Russell iti nalatlatak a siudad, ad-adu a pagiwarnak ti mangipablaak kadagi- ti naibatay iti Biblia nga artikulo. Kalpasan a tiningi- ting ni Russell dayta a singasing ken ti dadduma pay a banag, inyakarna dagiti opisina iti Brooklyn, New York, idi 1909. Ania ti resultana? Sumagmamano la a bulan kalpasanna, agarup 400 a pagiwarnak ti nangipablaak kadagiti lektiurna, ket immadu pay ti mayat a mangi- pablaak. Apaman a naipasdek ti Pagarian idi 1914, 4, 5. Ania a kualidad ti imparangarang ni Russell, ken kasano a ma- tulad dayta dagiti addaan iti responsabilidad iti organisasion ti Dios? 120 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nasuroken a 2,000 a pagiwarnak iti uppat a lenggua- he ti nangipablaak kadagiti sermon ken artikulo ni Russell! 5 Ania a napateg a leksion ti masursurotayo iti day- ta? Dagiti addaan iti responsabilidad iti organisasion ti Dios ita nagsayaat a tuladenda ti kinapakumbaba ni Russell. Kasano? No mangaramidda kadagiti napateg a desision, - Basaen ti Proverbio 15:22. ikabilanganda ti singasing dagiti dadduma. 6 Dagiti kinapudno maipapan iti Pagarian a naipab- laak kadagiti pagiwarnak binalbaliwanna ti biag dagiti tattao. (Heb. 4:12) Kas pagarigan, ni Ora Hetzel, a na- bautisaran idi 1917, ket maysa kadagiti adu a nakaammo iti kinapudno babaen kadagiti artikulo iti pagiwarnak. Kinuna ni Ora: "Kalpasan ti kasarko, sinarungkarak ni nanangko iti Rochester, Minnesota. Nasangpetak a kar- kartibenna dagiti artikulo iti pagiwarnak maipapan ka- dagiti sermon ni Russell. Inlawlawag ni Nanang dagiti nasursurona kadagita." Inawat ni Ora dagiti kinapudno a naammuanna ket agarup innem a dekada a nagser- bi kas matalek a manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios. 6. Ania ti epektona iti maysa a tao dagiti kinapudno a naipablaak ka- dagiti pagiwarnak? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 121
7 Gapu iti dua a napateg a pasamak idi 1916, tiningiting dagiti mangidadaulo iti organisasion no itul- tuloyda nga usaren dagiti pagiwarnak a mangiwaraga- wag iti naimbag a damag. Umuna, madama idi ti Dak- kel a Gubat isu a narigat ti makaala kadagiti suplay a pagimprenta. Idi 1916, impakaammo ti newspaper department iti Britain daytoy a problema: "Nasurok laengen a 30 a pagiwarnak ti mangipabpablaak kadagi- ti Sermon. Di agbayag, posible a bumassit pay daytoy a bilang gapu iti ingingina ti papel." Ti maikadua a pa- idi Oktu- samak ket ti bre 31, 1916. Gapuna, kastoy ti impakaammo ti Disiem- bre 15, 1916 a ruar ti The Watch Tower: "Ita ta natayen ni Kabsat Russell, saanen a maipablaak dagiti sermon [kadagiti pagiwarnak]." Nupay naisardengen daytoy a pamay-an ti panangasaba, nagtultuloy met a nasayaat ti resulta ti sabali a pamay-an kas iti "Photo-Drama of Creation." ipapatay ni Kabsat Russell 8 Slide ken pelikula. Agarup tallo a tawen ti binusbos da Russell ken dagiti kakaduana a nangaramid iti "Pho- to-Drama of Creation," a nairuar idi 1914. (Prov. 21:5) Daytoy a Drama, kas panangawagda idi, ket kombina- 7. Apay a dagiti mangidadaulo tiningitingda manen ti panangusar ka- dagiti pagiwarnak? 8. Ania ti ramanen ti panangaramid iti "Photo-Drama of Creation"? 122 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
sion ti pelikula, sound recording, ken dekolor a glass slide. Ginasut a tattao ti nakiraman iti panangyakto ka- dagiti eksena iti Biblia sa nai-video. Adda pay dagiti na- usar nga animal. Kastoy ti kuna ti maysa a report idi 1913: "Nausar ti adu nga animal iti maysa a dakkel a zoo tapno maipelikula ti napateg a paset ni Noe iti pa- kasaritaan ti lubong." Dagiti ginasut a glass slide ket manomano a kinoloran dagiti artist manipud London, New York, Paris, ken Philadelphia. 9 Apay nga adu a tiempo ken kuarta ti nabusbos iti panangaramid iti "Photo-Drama"? Kastoy ti panangi- lawlawag ti resolusion a naibasa kadagiti serye ti kom- bension idi 1913: "Ti naballigi a panangusar kadagiti cartoons ken retrato kadagiti pagiwarnak iti Amerika kasta met ti kinalatak dagiti pelikula ket pammaneknek nga epektibo dagita. Gapuna, kas progresibo a mana- ngaskasaba ken mannursuro iti Biblia, naan-anay nga iparegtami ti panangusar kadagiti pelikula ken stereop- ticon slide kas makagunggona ken epektibo a pamay-an ti panangisuro dagiti ebanghelisador ken mannursuro." 10 Idi 1914, inaldaw a naipabuya ti "Photo-Drama" iti 80 a siudad. Agarup walo a milion ti nakabuya iti dayta 9. Apay nga adu a tiempo ken kuarta ti nabusbos iti "Photo-Drama"? 10. Kasano kasaknap ti pannakaipabuya ti "Photo-Drama"? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 123
iti Estados Unidos ken Canada. Iti dayta met la a ta- wen, naipabuya ti "Photo-Drama" iti Australia, Britain, Denmark, Finland, Germany, New Zealand, Norway, Sweden, ken Switzerland. Adda met ti naaramid a napa- simple a bersion, a buklen dagiti glass slide laeng, a na- ipabuya kadagiti babbabassit nga ili. Basbassit ti magas- tos iti panangaramid iti daytoy a bersion, a naawagan iti "Eureka Drama," ken nalaklaka nga ibiahe. Idi 1916, ti "Photo-Drama" wenno ti "Eureka Drama" ket agpa- da a naipatarus iti Armenian, Dano-Norwegian, French, German, Greek, Italian, Polish, Spanish, ken Swedish. 11 Ti French a patarus ti "Photo-Drama" ket dakkel ti epektona ken ni Charles Rohner, nga agtawen idi iti 18. "Naipabuya dayta iti ilimi a Colmar, Alsace, France," kuna ni Charles. "Iti rugrugina pay laeng, nagustuakon ti nalawag a panangidatagna iti kinapudno iti Biblia." 12 Kas resultana, nabautisaran ni Charles ket idi 1922, nagserbi iti amin a tiempo. Ti maysa kadagiti immuna nga annongenna ket tumulong iti pannakaipabuya ti "Photo-Drama" kadagiti Pranses. Kastoy ti panangdes- kribir ni Charles iti daytoy a trabaho: "Adda sumagma- mano a trabahok - agtokar iti violin, account servant, 11, 12. Ania ti epekto ti "Photo-Drama" iti maysa nga agtutubo a la- laki, ken ania nga ulidan ti impakitana? 124 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ken literature servant. Siak pay ti nadutokan a mangpa- ulimek iti tallaong sakbay a mangrugi ti programa. Ba- yat ti intermision, agiwaraskami iti literatura. Adda sek- sion iti hall a naituding iti tunggal kabsat a lalaki wenno babai. Adda iggemda a literatura nga iwarasda iti tunggal tao iti seksion nga ayanda. Malaksid iti day- ta, adda dagiti lamisaan a napno iti literatura a naipues- to iti pagserkan ti hall." Idi 1925, naawis ni Charles nga agserbi iti Bethel iti Brooklyn, New York. Isu ket nadu- tokan a konduktor ti orkestra para iti kabbuangay nga estasion ti radio a WBBR. Iti panangusigtayo iti ulidan ni Kabsat Rohner, isaludsodtayo iti bagitayo, 'Sidadaan kadi nga awatek ti aniaman nga annongen a maited ka- niak tapno maiwaragawag ti mensahe maipapan iti Pa- garian?' - Basaen ti Isaias 6:8. 13 Radio. Idi 1920's, manmano laengen a naipabuya ti "Photo-Drama," ngem nangrugi met a nausar ti radio kas epektibo a pamay-an ti panangiwaragawag iti naim- bag a damag maipapan iti Pagarian. Idi Abril 16, 1922, impaay ni Kabsat Rutherford ti damo a palawagna a naibrodkas iti radio manipud iti Metropolitan Opera House iti Philadelphia, Pennsylvania. Mapattapatta a 13, 14. Kasano a nausar ti radio tapno maiwaragawag ti naimbag a damag? (Kitaenyo met dagiti kahon a "Dagiti Programa iti WBBR" ken "Nakallalagip a Kombension.") DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 125
DAGITI PRO GRAMA ITI WBBR NAIBRODKAS iti WBBR dagiti lektiur ken musika a na- ibatay iti Biblia. Addaan met daytoy kadagiti programa a kas iti "Watching the World." Para iti daytoy a programa, nagurnong dagiti kakabsat iti newsroom kadagiti report manipud iti international news services. Ti maysa pay a programa ket napauluan iti, "A Young Minister Speaks." Ken ti sabali pay ket, "Home Bible Study Time." Iti day- toy a programa, adda dagiti Saksi a mangidemostra iti modelo a panagadal iti Biblia kas pamilia. Naibrodkas met iti WBBR dagiti drama a naibatay iti Biblia ken nai- reenact dagiti nabiit pay a kaso iti korte mainaig iti ili ti Dios. Dagita a reenactment imbutaktakna a ti klero ti na- ngisungsong iti ibubusor ken no siasino dagiti mangi- dumduma nga ukom. 50,000 ti nakangngeg iti palawag a "Minilion a Sibibiag Ita ti Saanto a Pulos a Matay." Kalpasanna, idi 1923, damo a naibrodkas ti sesion ti kombension. Malaksid kadagiti komersial nga estasion ti radio, inkeddeng da- giti mangidadaulo a nasayaat no addaantayo met iti bu- kod nga estasion. Naipasdek dayta iti Staten Island, New York, ken nairehistro dayta kas WBBR. Ti damo a pannakausarna ket idi Pebrero 24, 1924. 14 Nailawlawag ti panggep ti WBBR iti Disiem- bre 1, 1924 a ruar ti The Watch Tower. Kunana: "Patien- 126 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
NAKALLALAGIP A KOMBENSION Napasamak idi 1931 ti kasaknapan pay laeng a pana- gibrodkas iti radio. Adda paset iti nakallalagip a kom- bension a naangay idi Hulio 24-30 iti Columbus, Ohio, U.S.A., a naibrodkas iti nasurok nga 450 nga estasion ti radio iti Australia, Canada, Europe, ken iti Estados Uni- dos. Iti dayta a kombension, naawagantayon iti Dagiti Saksi ni Jehova. mi a ti radio ti kalakaan ken kaepektibuan pay laeng a pamay-an ti panangiwaragawag iti mensahe ti kinapud- no." Innayonna: "No makita ti Apo a kasapulan ti ad- adu pay nga estasion ti radio para iti panangiwaraga- wag iti kinapudno, isunto ti mangipaay iti pondo." (Sal. 127:1) Idi 1926, addaanen ti ili ni Jehova iti innem nga estasion ti radio. Dua ti adda iti Estados Unidos - WBBR iti New York ken WORD iti asideg ti Chica- go. Ti uppat ket adda iti Canada - iti Alberta, British Columbia, Ontario, ken Saskatchewan. 15 Naalarma ti klero ti Kakristianuan gapu iti nasak- nap a pannakaibrodkas ti kinapudno iti Biblia. Ki- nuna ni Albert Hoffman, a pamiliar iti trabaho a 15, 16. (a) Ania ti reaksion ti klero iti Canada kadagiti ibrodbrod- kastayo? (b) Kasano nga agkakomplemento ti lektiur iti radio ken ti panangasaba iti binalaybalay? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 127
maar-aramid iti estasion ti radio iti Saskatchewan, Ca- nada: "Umad-adu nga umad-adu dagiti makaam-ammon kadagiti Estudiante ti Biblia [nga awag idi kadagiti Sak- si ni Jehova]. Nangipaay dayta iti nagsayaat a panang- saksi, ngem idi 1928, sinugsogan ti klero dagiti opisial ket nawaswas ti lisensia ti amin nga estasion ti radio iti Canada a kukua dagiti Estudiante ti Biblia." 16 Nupay naiserra dagiti estasiontayo iti radio iti Canada, nagtultuloy a naibrodkas dagiti lektiur a naiba- tay iti Biblia babaen kadagiti komersial nga estasion. (Mat. 10:23) Tapno ad-adda nga epektibo dagitoy a programa, naikabil iti The Watch Tower ken The Gold- en Age (Agriingkayo! itan) ti listaan dagiti komersial nga estasion a mangibrodbrodkas kadagiti lektiur ket no mangasaba dagiti agibumbunannag iti binalaybalay, iparegtada kadagiti tattao a denggenda dagiti lektiur ka- dagita nga estasion. Ania ti resultana? Kuna ti Ene- ro 1931 a ruar ti Bulletin: "Dakkel ti naitulong ti radio iti panangasaba dagiti kakabsat iti binalaybalay. Adu a report ti naawat ti opisina a mangipakpakaammo a dumdumngeg dagiti tattao iti radio ket gapu ta mang- mangngegda dagiti lektiur ni Kabsat Rutherford, awa- tenda a dagus dagiti libro a maitukon kadakuada." Kuna ti Bulletin a dagiti lektiur iti radio ken ti pananga- 128 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
saba iti binalaybalay ket "dua a nagpateg a pamay-an ti panangasaba ti organisasion ti Apo." 17 Bayat ti 1930's, kimmaro ti ibubusor iti panangu- sartayo kadagiti komersial nga estasion ti radio. Isu nga iti maudi a paset ti 1937, nakibagay ti ili ni Jehova iti agbalbaliw a kasasaad. Insardengda nga usaren dagiti komersial nga estasion ti radio ket ad-adda nga impa- maysada ti panangasaba iti binalaybalay.[1] Uray no kasta, nausar latta ti radio kas napateg a pamay-an iti panangiwaragawag iti mensahe maipapan iti Pagarian iti dadduma a nasulinek a paset ti lubong. Kas pagari- gan, idi 1951 agingga idi 1991, adda estasion iti West Berlin, Germany, a regular a mangibrodbrodkas kadagi- ti palawag iti Biblia tapno dagiti agnanaed kadagiti pa- set ti dati nga East Germany mangngegda ti mensahe maipapan iti Pagarian. Nangrugi idi 1961 ken nasurok a tallo a dekada kalpasanna, adda estasion ti radio iti Suriname, South America, a linawas a mangibrodbrod- kas iti 15-minuto a programa a nangiwaragawag kada- giti kinapudno iti Biblia. Manipud idi 1969 agingga [1] Idi 1957, inkeddeng dagiti mangidadaulo nga iserra ti maudi nga estasiontayo iti radio, ti WBBR iti New York. 17, 18. Nupay nagbalbaliw ti kasasaad, apay a napateg latta ti pan- nakausar ti radio? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 129
idi 1977, nakaaramid ti organisasion iti nasurok a 350 a nagduduma a nairekord a programa iti radio iti serye a napauluan iti, "Amin a Kasuratan ket Makagunggona." Iti Estados Unidos, 291 nga estasion, iti 48 nga estado, ti nangibrodkas kadagiti programa. Idi 1996, ti estasion ti radio iti Apia, a kabesera ti Samoa nga adda iti South Pacific, linawas nga imbrodkasna ti programa a napa- uluan iti "Sungbat Dagiti Saludsodyo iti Biblia." 18 Bayat nga aglepleppas ti maika-20 a siglo, saanen a nausar ti radio kas kangrunaan a pamay-an ti panangi- waragawag iti naimbag a damag. Nupay kasta, adda baro a teknolohia a makatulong tapno makasabaan ti ad-adu a tattao aginggat' mabalin. 19 Ti Internet. Iti 2013, nasurok a 2.7 a bilion a tattao, agarup 40 a porsiento iti populasion ti lubong, ti agus- usaren iti Internet. Sigun iti dadduma a pattapatta, aga- rup dua a bilion ti agus-usar iti dayta babaen kadagiti mobile device, kas kadagiti smartphone ken tablet. Ag- tultuloy nga umad-adu dayta a bilang iti intero a lu- bong, ngem ti kapartakan ket ti Africa ta agdagup iti nasurok a 90 a milion ti addaan iti mobile Internet connection. Dagita a panagrang-ay ti nangbalbaliw iti 19, 20. Apay nga inaramid ti ili ni Jehova ti jw.org, ken kasano ti ka- epektibona? (Kitaenyo met ti kahon a "JW.ORG.") 130 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
s MANGLUKLUKAT : Inaldaw a nasurok a 750,000 ti mangluklukat iti jw.org ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ LENG GUAHE TI SITE: Maluktan iti nasurok a 300 a lengguahe ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ PUBLIKASION: Mai-download iti nasurok a 520 a lengguahe ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ BINULAN A MAIDA-D OWNLOAD: Agarup 3 a milion a video, 3 a milion a kompleto a libro, 4 a milion a kompleto a magasin, ken 22 a milion nga audio track Dagitoy a bilang ket idi 2013 pamay-an a pananggun-od ti adu a tattao iti imporma- sion. 20 Nangrugi idi 1997, inusar ti ili ni Jehova daytoy a pamay-an ti panangisaknap iti impormasion. Idi 2013, ti Web site a jw.org ket addaanen iti agarup 300 a leng- guahe, ken mabalinen ti agi-download kadagiti naibatay iti Biblia nga impormasion iti nasurok a 520 a lenggua- he. Inaldaw a nasurok a 750,000 ti mangluklukat iti DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 131
SUMAGMAMANO A PAMAY-AN TI PANANGDANON ITI ADU A TATTAO 1914 "Photo-Drama of Creation"[2] 1933 Sound car 1900 1910 1920 1930 1940 (Ipakita ti tawen no kaano a nangrugi a nausar ti maysa a pamay-an) 1903 Sermon a naipablaak iti pagiwarnak 1922 Radio 1936 Plakard [2] Adda pelikula a nairaman iti "Photo-Drama." dayta a Web site. Malaksid iti panagbuya kadagiti video, binulan nga agida-download dagiti tattao iti nasurok a 3 a milion a kompleto a libro, 4 a milion a kompleto a magasin, ken 22 a milion nga audio track. 21 Ti Web site ket epektibo a pamay-an ti panangiwa- ragawag iti naimbag a damag maipapan iti Pagarian ti Dios, uray kadagiti lugar a maiparit ti trabaho a pana- ngasaba. Kas pagarigan, iti nasapa a paset ti 2013, ti la- laki nga agnagan iti Sina linuktanna ti jw.org a Web site ket timmawag iti sangalubongan a hedkuarter, iti Esta- dos Unidos, tapno agkiddaw iti ad-adu pay nga impor- masion maipapan iti Biblia. Apay a saan a gagangay daytoy a tawag? Ngamin, maysa a Muslim ni Sina ken agnanaed iti nasulinek a purok iti maysa a pagilian 21. Ania ti nasursuroyo iti kapadasan ni Sina? 132 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
1950 1954 Pelikula 1960 1970 1980 1990 1997 Internet 2000 2010A 1990 Video 2011 Panangasaba iti publiko kadagiti siudad a nainget ti pannakaiparit ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova. Gapu iti dayta a tawag, nayurnos nga adda Sak- si iti Estados Unidos a mangyadal ken ni Sina mamin- dua iti kada lawas. Naikondukta ti panagadal babaen ti video call. Panangisuro iti Tunggal Indibidual 22 Dagiti inusartayo a pamay-an ti panangdanon iti adu a tattao, kas iti pagiwarnak, "Photo-Drama," prog- rama iti radio, ken ti Web site saanna a sinukatan ti pa- nangasaba iti binalaybalay. Apay? Gapu ta tultuladen ti ili ni Jehova ti ulidan ni Jesus. Saan laeng a nangasa- ba iti adu a tattao kas grupo; kinasabaanna met ti tunggal indibidual. (Luc. 19:1-5) Sinanay pay ni Jesus 22, 23. (a) Dagiti kadi pamay-an ti panangdanon iti adu a tattao si- nuktanna ti panangasaba iti binalaybalay? (b) Kasano a binendisionan ti Ari ti panagreggettayo? DAGITI PAMAY-AN TI PANANGASABA 133
dagiti adalanna a mangaramid met iti dayta, ken inik- kanna ida iti mensahe nga idanonda. (Basaen ti Lucas 10:1, 8-11.) Kas nailawlawag iti Kapitulo 6, kanayon nga iparparegta dagiti mangidadaulo kadagiti adipen ni Jehova a kasabaanda a personal dagiti tattao. - Ara. 5:42; 20:20. 23 Sangagasut a tawen kalpasan ti pannakaipasngay ti Pagarian, nasurok a 7.9 a milion nga agibumbunannag ti aktibon a mangisursuro kadagiti tattao iti panggep ti Dios. Awan duadua a binendisionan ti Ari dagiti pamay- antayo a mangiwaragawag iti Pagarian. Kas ipakita ti sumaruno a kapitulo, inikkannatayo met kadagiti alika- men a mangidanon iti naimbag a damag iti tunggal na- sion, tribu, ken pagsasao. - Apoc. 14:6. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania dagiti pasamak mainaig iti panangusar kadagiti pagiwarnak, panangipabuya kadagiti ladawan, radio, ken Internet, ti nakatulong kenka a mamati nga agpaypayso ti Pagarian? ˇ Apay nga iparparegtatayo ti panangasaba iti binalaybalay? 134 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
8 Alikamen iti Panangasaba Panangipablaak iti Literatura Para Kadagiti Amin a Tattao N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Agtultuloy a mangipapaay ni Jehova kadagiti alikamen nga usarentayo a mangisuro kadagiti indibidual iti tunggal nasion, tribu, ken pagsasao SAAN a makappapati dagiti bisita iti Jerusalem iti mangmangngegda. Nasayud ti panagsao dagiti taga- Galilea kadagiti ganggannaet a lengguahe, ket naginte- res dagiti dumdumngeg. Pentecostes 33 C.E. idi, ket simimilagro nga immawat dagiti adalan iti sagut a ma- kapagsao iti nagduduma a lengguahe - pammaneknek a tultulongan ida ti Dios. (Basaen ti Aramid 2:1-8, 12, 15- 17.) Ti naimbag a damag nga inkaskasabada iti dayta nga aldaw ket nangngeg dagiti tattao a nagduduma ti nagtaudanna isu a nagsaknap dayta iti intero nga Impe- rio ti Roma. - Col. 1:23. 1, 2. (a) Idi umuna a siglo, ania ti nakatulong tapno maiwaragawag ti naimbag a damag iti intero nga Imperio ti Roma? (b) Ania ti pam- maneknek a tultulongannatayo ita ni Jehova? (Kitaenyo met ti kahon a "Naimbag a Damag iti Nasurok nga 670 a Lengguahe.") ALIKAMEN ITI PANANGASABA 135
2 Saan a simimilagro a makapagsao iti nagduduma a lengguahe dagiti adipen ti Dios ita. Ngem no idilig idi umuna a siglo, ad-adu nga amang ti lengguahe a maus- usar iti pannakaikasaba ti mensahe maipapan iti Pagarian ta maipatpatarus dayta iti nasurok nga 670 a lengguahe. (Ara. 2:9-11) Nakaad-adu a literatura ti ipabpablaak ti ili ti Dios iti adu a lengguahe isu a naidanonen ti mensahe maipapan iti Pagarian iti amin a suli ti daga.[1] Pamma- neknek met daytoy nga us-usaren ni Jehova ni Jesu-Kris- to nga Ari a mangiwanwan iti trabahotayo a panangasaba. (Mat. 28:19, 20) Bayat a repasuentayo ti sumagmamano laeng kadagiti alikamen nga inusartayo tapno maitungpal daytoy a trabaho iti napalabas a 100 a tawen, kitaenyo no kasano nga in-inut a sinanaynatayo ti Ari a mangtulong kadagiti tattao ken pinaregtanatayo nga agbalin a man- nursuro iti Sao ti Dios. - 2 Tim. 2:2. T inulongan ti Ari Dagiti Adipenna a Mangimula iti Bin-i ti Kinapudno 3 Inyarig ni Jesus ti "sao ti Pagarian" iti bin-i ken ti puso ti tao iti daga. (Mat. 13:18, 19) Kas iti mannalon [1] Iti napalabas laeng a sangapulo a tawen, nangipablaak ti ili ni Jehova iti nasurok a 20 a bilion a publikasion a naibatay iti Biblia. Malaksid iti dayta, ti Web site-tayo a jw.org ket ma-access metten ti nasurok a 2.7 a bilion a tattao iti intero a lubong nga addaan iti Internet. 3. Apay nga agus-usartayo iti nagduduma nga alikamen iti pananga- saba? 136 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
NAIMBAG A DAMAG ITI NASUROK NGA 670 A LENG GUAHE IDI 2000, nangyurnos ti Bagi a Manarawidwid iti maysa a programa a panangsanay kadagiti amin a grupo dagiti agipatpatarus iti intero a lubong. Ti umuna ket ti tallo a bulan a kurso maipapan iti panangtarus iti Ingles, nga inkondukta ti 25 nga instruktor kadagiti 1,944 nga agi- patpatarus iti 182 a language team. Nakatulong daytoy a kurso kadagiti agipatpatarus tapno maawatanda a naan- anay ti Ingles a material sakbay nga ipatarusda. Naisuro met kadagiti agipatpatarus no kasanoda nga adalen ti material ken ammuenda no ania ti structure, tone, estilo, panggep, ken no siasino ti nakairantaanna. Ti maikadua a kurso ket inaramid ti maysa a grupo da- giti aduan kapadasan a paraipatarus idi 2001. Naipamay- sa daytoy kadagiti espesipiko a teknik iti panagipatarus. Nasanay iti daytoy a kurso ti amin a grupo dagiti agipat- patarus iti intero a lubong. Malaksid iti panangorganisar kadagiti kurso iti pa- nangsanay, inaramid met ti Bagi a Manarawidwid ti Translator Help Desk. No kasapulan dagiti agipatpata- rus ti tulong no kasano a tarusan ti Ingles, wenno no sa- anda a masigurado no kasano nga iyaplikar ti maysa a teknik iti panagipatarus, mabalinda ti mangipatulod iti saludsod iti daytoy a desk babaen ti Internet. Ngem no ti saludsod ket maipapan iti panangbalbaliw iti linaon ti ALIKAMEN ITI PANANGASABA 137
material, konsultaen ti Translator Help Desk ti compiler, wenno ti kangrunaan nga editor, ti publikasion. Apaman a masungbatan ti saludsod, automatiko a makita dayta dagiti amin a team iti intero a lubong a mangipatpatarus iti isu met laeng a publikasion, saan laeng a ti team a nag- saludsod. Maikabil ti sungbat iti database tapno nalaka a ma-access ti amin nga agipatpatarus. Iti kasta, maam- muan ti siasinoman a team no ania ti aramidenda no ma- ipasangoda iti kasta met laeng a problema iti panagi- patarus. Kasano a nakatulong daytoy a panangsanay kadagi- ti agipatpatarus? Kinuna ti maysa nga agipatpatarus: "Daytoy a pannakasanay inikkannakami iti wayawaya a mangusar kadagiti teknik nga agaplikar iti panangipata- rus iti Ingles, ngem nangipaay met iti nainkalintegan a li- mitasion tapno saanmi a mabaliwan ti ideya ti mannurat. Ita, mayarigkami iti nalaing nga eksplorador a nakasaga- na a mangaramid iti narigat a trabaho iti inaldaw, gapu ta ammomi no sadino ti papananmi, no ania dagiti saba- li a ruta a mabalinmi a pagdalanan, ken no kaano nga ag- sardengkami." Idi 2013, nasuroken a 2,700 nga agipatpatarus ti ag- trabtrabaho iti nasurok a 190 a lokasion tapno tumulong iti pannakaiwaragawag ti naimbag a damag iti nasurok nga 670 a lengguahe. Naballigi daytoy a naisangsangayan a trabaho gapu ta supsuportaran ni Jesu-Kristo nga Ari. - Mat. 28:19, 20; Apoc. 14:6. 138 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nga agusar iti nagduduma nga alikamen a mangsukay ken mangisagana iti daga tapno nalaklaka a mulaan, na- gusar ti ili ni Jehova iti nagduduma nga alikamen a ma- ngisagana iti puso ti minilion a tattao tapno awatenda ti mensahe maipapan iti Pagarian. Ti dadduma kadagi- ta nga alikamen ket nausar iti sumagmamano a tiempo. Ngem ti dadduma, kas kadagiti libro ken magasin, ket maus-usar agingga ita. Saan a kas iti kaaduan kadagiti pamay-an iti panangdanon iti adu a tattao a nadakamat iti napalabas a kapitulo, amin nga alikamen a nailawla- wag ditoy ket nakatulong kadagiti agibumbunannag iti Pagarian a makisarita a personal kadagiti tattao. - Ara. 5:42; 17:2, 3. 4 Nairekord a palawag. Idi 1930's ken 1940's, nagusar dagiti agibumbunannag kadagiti nairekord a lektiur ma- ipapan iti Biblia nga ipatokarda iti maitugot-tugot a po- nograpo. Agpaut ti tunggal lektiur iti nakurang a lima a minuto. No dadduma, addaan dagita iti ababa a paulo, kas iti "Trinidad," "Purgatorio," ken "Pagarian." Kasa- no a nausar dagitoy a lektiur? Kinuna ni Kabsat Clay- ton Woodworth, Jr., a nabautisaran idi 1930 iti Es- tados Unidos: "Agawitak iti bassit a kasla maleta a 4, 5. Kasano a nausar dagiti ponograpo, ngem ania ti saanna a maa- ramid? ALIKAMEN ITI PANANGASABA 139
ponograpo, nga addaan iti pagpusipos ken portable arm a maipuesto iti igid ti plaka tapno ag-play. Asitgak ti ri- daw, luktak ti ponograpo, ipuestok ti portable arm, sa talmegak ti doorbell. No manglukat ti bumalay, ibagak, 'Adda napateg a mensahe a kayatko nga ipangngeg ka- dakayo.' " Ania ti reaksionda? Kuna ni Kabsat Wood- worth: "Kaaduanna a dumngeg ti bumalay. Ngem adda met dagiti mangrikep. No dadduma, ipagarupda nga ag- laklakoak iti ponograpo." 5 Idi 1940, nasurok a 90 a nagduduma a palawag ti nairekord ken nasurok a maysa a milion a kopia ti na- aramid. Kinuna ni John E. Barr, nga agpaypayunir idi iti Britain ken nagserbi idi agangay kas kameng ti Bagi a Manarawidwid: "Idi 1936 agingga idi 1945, kanayon a tugot-tugotko ti ponograpo. Kinapudnona, kasla diak makakasaba no awan dayta. Talaga a makaparegta a mangngeg ti timek ni Kabsat Rutherford iti panangasa- ba; kasla kaduam a mismo. Siempre, adda latta limita- sion ti ponograpo - saanna a kabaelan a danonen ti puso dagiti tattao." 6 Testimony card. Nangrugi idi 1933, naiparegta kada- 6, 7. (a) Ania dagiti pagsayaatan ken limitasion ti panangusar kada- giti testimony card? (b) Iti ania nga anag nga 'inkabil ni Jehova dagiti sasaona iti ngiwattayo'? 140 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
giti agibumbunannag nga agusarda kadagiti testimony card iti panangasabada iti binalaybalay. Ti testimony card ket 3 x 5 a pulgada ti kadakkelna. Naglaon dayta iti ababa a mensahe ti Biblia ken ababa a pannakailaw- lawag ti literatura a naibatay iti Biblia a maipaima iti bumalay. Ti card ket ipabasa ti agibumbunannag iti bu- malay. "Magustuak nga usaren ti testimony card," kuna ni Lilian Kammerud, a nagserbi idi agangay kas misio- nero iti Puerto Rico ken Argentina. Apay? "Adu kada- kami ti saan a nalaing a mangasaba," kinunana. "Naka- tulong dayta tapno tumuredak nga umasideg kadagiti tattao." 7 Kinuna ni Kabsat David Reusch, a nabautisaran idi 1918, "Nakatulong dagiti testimony card kadagiti kakab- sat, ta iti panagrikna ti adu, saanda nga ammo no ania ti ibagada." Ngem adda limitasion ti testimony card. Ki- nuna ni Kabsat Reusch: "No dadduma, ipagarup dagi- ti makasabaanmi nga umelkami. No ar-arigen, talaga a kasla umel ti adu kadakami. Ngem isagsagananakami ni Jehova a mangasaba iti publiko. Di nagbayag, inkabilna ti sasaona iti ngiwatmi babaen ti panangisurona ka- dakami a mangusar iti Biblia iti binalaybalay. Naa- ramid daytoy babaen ti Teokratiko nga Eskuelaan ti ALIKAMEN ITI PANANGASABA 141
Panagministro a nangrugi idi 1940's." - Basaen ti Jere- mias 1:6-9. 8 Libro. Manipud idi 1914, nakaipablaaken ti ili ni Jehova iti nasurok a 100 a nagduduma a libro a mangi- lawlawag kadagiti topiko iti Biblia. Ti dadduma kadagi- ta ket nairanta a mangsanay kadagiti agibumbunannag nga agbalin nga epektibo a ministro. Kinuna ni Anna Larsen, iti Denmark, nga agarup 70 a tawenen nga agi- bumbunannag: "Tinulongannakami ni Jehova nga agba- lin a mas epektibo nga agibumbunannag babaen ti Teo- kratiko nga Eskuelaan ti Panagministro ken kadagiti libro nga inusarmi. Ti immuna kadagita a libro ket ti Theocratic Aid to Kingdom Publishers, a nairuar idi 1945. Kalpasanna, naipablaak ti "Equipped for Every Good Work," idi 1946. Ita, us-usarentayon ti Magunggona- an iti Edukasion nga Ipaay ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro, a naipablaak idi 2001." Talaga a dakkel a tulong ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro ken dagiti libro a maus-usar iti dayta bayat a sansana- yennatayo ni Jehova nga agbalin a naan-anay a kualipi- kado a ministro. (2 Cor. 3:5, 6) Nagpalistaka kadin iti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro? Linawas 8. Kasanoka nga agpasanay ken Kristo? 142 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kadi nga itugtugotmo ti libro nga Eskuelaan ti Panagmi- nistro ken paspasurotam ti ibagbaga ti manangaywan iti eskuelaan? No wen, ipalpalubosmo a sanayennaka ni Kristo nga agbalin a nalaing a mannursuro. - 2 Cor. 9:6; 2 Tim. 2:15. 9 Tultulongan met ni Jehova dagiti agibumbunannag a mangilawlawag kadagiti pamunganayan a sursuro ti Biblia babaen kadagiti libro nga ipapaay ti organisasion- na. Epektibo dagita nangnangruna ti libro a Ti Kinapud- no a Mangiturong iti Biag nga Awan Inggana. Damo a naipablaak daytoy idi 1968 ket dagus a nagsayaat ti re- sultana. Kuna ti Nobiembre 1968 a Kingdom Ministry: "Nakaad-adu ti nagorder iti libro a Kinapudno, isu nga iti Septiembre, nangyeskediul ti paktoria ti Sosiedad iti Brooklyn kadagiti agtrabaho iti rabii." Kuna pay ti ar- tikulo: "Naminsan, iti bulan ti Agosto, nakaad-adu ti na- gorder iti libro a Kinapudno nga uray la agkurang ti sup- lay iti nasurok a maysa ket kagudua a milion!" Idi 1982, nasuroken a 100 a milion a kopia ti naipablaak iti 116 a lengguahe. Iti 14 a tawen manipud 1968 agingga iti 1982, nasurok a maysa a milion nga agibumbunannag 9, 10. Ania ti naaramidan dagiti libro iti panagimula ken panangsi- bug kadagiti bin-i ti kinapudno? ALIKAMEN ITI PANANGASABA 143
WORLD RECORD PARA KADAGITI PUBLIKASION DAGUP A BILANG DAGITI LIBRO A NAIPABLAAK Biblia Amin a patarus ti Biblia (kompleto wenno dadduma a pasetna) [1] Nasurok a 5 a bilion King James Version [2] 1 a bilion New International Version [3] Nasurok nga 400 a milion Baro a Lubong a Patarus [4] Nasurok a 201 a milion Dadduma a libro Quotations From Chairman Mao Tse-tung [1] Mapattapatta a nasurok a 1 a bilion Ania a Talaga ti Isursuro ti Biblia? [4] Nasurok a 201 a milion BILANG TI LENG GUAHE A NAKAIPATARUSAN TI MATERIAL Umimdengka iti Dios ket Agbiagka nga Agnanayon [4] 477 Universal Declaration of Human Rights [5] 413 Tagiragsakenyo ti Biag nga Agnanayon Ditoy Daga! [4] 359 Kayatmo Kadi a Maammuan ti Kinapudno? [4] (tract) 364 MAGASIN A KAADUAN TI PANNAKAIPABLAAK KEN PANNAKAIPATARUSNA Ti Pagwanawanan [4] 45.9 a milion iti kada bulan iti 212 a lengguahe Agriingkayo! [4] 44.7 a milion iti kada bulan iti 99 a lengguahe AARP The Magazine [6] 22 a milion iti kada dua a bulan iti Ingles laeng Liahona [7] Agarup 500,000; no dadduma, iti agarup 50 a lengguahe [1] Gubuayan: Guinness World Records [2] Gubuayan: King James Bible Trust [3] Gubuayan: Biblica Fact Sheet [4] Impablaak dagiti Saksi ni Jehova, bilang idi Enero 2014 [5] Gubuayan: United Nations Universal Declaration of Human Rights Web site, bilang idi Oktubre 2013 [6] Gubuayan: AARP [7] Impablaak dagiti Mormons
iti Pagarian ti nainayon iti bilangtayo iti tulong ti libro a Kinapudno.[2] 10 Idi 2005, nairuar ti sabali pay nga epektibo nga ali- kamen iti panangyadal iti Biblia, ti libro nga Ania a Ta- laga ti Isursuro ti Biblia? Agarup 200 a milion a kopia ti naipablaaken iti 256 a lengguahe! Ania ti resultana? Iti uneg ti pito a tawen laeng, manipud 2005 agingga iti 2012, agarup 1.2 a milion ti nagbalin nga agibumbunan- nag iti naimbag a damag. Iti dayta met laeng a pana- wen, ngimmato ti bilang dagiti mayad-adalan iti Biblia manipud iti agarup 6 a milion agingga iti nasurok a 8.7 a milion. Awan duadua a bembendisionan ni Jehova ti panangikagumaantayo nga agmula ken mangsibug kada- giti bin-i ti kinapudno maipapan iti Pagarian. - Basaen ti 1 Corinto 3:6, 7. 11 Magasin. Idi damo, ti The Watch Tower ket nang- nangruna a nairanta para iti "bassit nga ipastoran," da- gidiay addaan iti "nailangitan a pannakaayab." (Luc. [2] Ti dadduma pay nga alikamen iti panangyadal iti Biblia a naka- tulong kadagiti agibumbunannag a mangisuro iti kinapudno iti Biblia ket ti The Harp of God (naipablaak idi 1921), "Mapapati Koma ti Dios" (naipablaak idi 1946), Mabalinyo ti Agbiag nga Agnanayon iti Paraiso a Daga (naipablaak idi 1982), ken ti Pannakaammo a Mangiturong iti Biag nga Agnanayon (naipablaak idi 1995). 11, 12. Maitunos kadagiti naisitar a teksto, siasino ti nakairantaan dagiti magasintayo? ALIKAMEN ITI PANANGASABA 145
12:32; Heb. 3:1) Idi Oktubre 1, 1919, nangipablaak ti or- ganisasion ni Jehova iti sabali pay a magasin a para iti publiko. Magustuan dagiti Estudiante ti Biblia ken ti publiko dayta a magasin isu nga iti adu a tawen, ad- adu nga amang ti naiwaras a kopia dayta no idilig iti The Watch Tower. Napauluan dayta a magasin idi damo iti The Golden Age. Idi 1937, nabaliwan iti Consolation. Sa idi 1946, naawagan dayta iti Awake! 12 Iti napalabas a pinullo a tawen, nagbalbaliw ti es- tilo ken pormat Ti Pagwanawanan ken Agriingkayo! ngem isu met laeng ti panggepna - mangiwaragawag iti Paga- rian ti Dios ken mangpatanor iti pammati iti Biblia. Ita, Ti Pagwanawanan ket addaan iti pagadalan nga edision ken publiko nga edision. Ti pagadalan nga edision ket para kadagiti 'katulong' - ti "bassit nga ipastoran" ken ti "sabsabali a karnero."[3] (Mat. 24:45; Juan 10:16) Ti publiko nga edision ket nangnangruna nga agpaay kada- giti saan pay a makaammo iti kinapudno ngem rarae- menda ti Biblia ken ti Dios. (Ara. 13:16) Ti Agriingka- yo! ket para kadagiti bassit ti ammona iti Biblia ken iti pudno a Dios, a ni Jehova. - Ara. 17:22, 23. [3] Kitaenyo ti Hulio 15, 2013, a ruar Ti Pagwanawanan, panid 23, parapo 13, maipapan iti baro a pannakailawlawag no siasino ti mang- bukel kadagiti 'katulong.' 146 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
13 Iti rugrugi ti 2014, binulan a nasurok nga 44 a mi- lion a kopia ti Agriingkayo! ken agarup 46 a milion a ko- pia Ti Pagwanawanan ti naipablaak. Naipatarus ti Agri- ingkayo! iti agarup 100 a lengguahe, ken nasurok a 200 Ti Pagwanawanan. Gapuna, dagitoy a magasin ti ka- aduan a maipatpatarus ken maiwarwaras iti intero a daga! Saantayo a pakasdaawan dagita. Naglaon dagitoy a magasin iti mensahe a kinuna ni Jesus a masapul a maikasaba iti intero a mapagnaedan a daga. - Mat. 24:14. 14 Ti Biblia. Idi 1896, binaliwan ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana ti nagan ti korporasion nga us-usaren- da a mangipablaak iti literatura tapno mainayon ti sao a Biblia; nagbalin dayta a Watch Tower Bible and Tract Society. Maitutop dayta a panagbalbaliw gapu ta ti Bib- lia ti kangrunaan nga us-usarentayo a mangiwaraga- wag iti naimbag a damag maipapan iti Pagarian. (Luc. 24:27) Maitunos iti legal a nagan ti korporasion, sinu- portaran ti ili ti Dios ti pannakaiwaras ti Biblia ken im- paregtada ti panangbasa iti dayta. Kas pagarigan, idi 1926, inyimprentatayo iti bukodtayo a pagimprentaan ti 13. Ania ti nakaskasdaaw kadagiti magasintayo? (Pagsasaritaanyo ti tsart a "World Record Para Kadagiti Publikasion.") 14. Ania ti sireregta nga intandudotayo, ken apay? ALIKAMEN ITI PANANGASABA 147
The Emphatic Diaglott, a patarus ti Kristiano a Griego a Kasuratan nga inaramid ni Benjamin Wilson. Nangru- gi idi 1942, nakayimprenta ken nakaiwarastayo iti aga- rup 700,000 a kopia ti intero a King James Version. Kal- PANANGPAPARTAK ITI PANNAKAIPATARUS TI BIBLIA IDI 1989, naipablaak iti 11 a lengguahe ti Baro a Lubong a Pata- rus - kompleto wenno ti dadduma a pasetna. Tapno maipaay ti dumakdakkel a panagkasapulan iti Baro a Lubong a Patarus, nang- yurnos ti Writing Committee ti Bagi a Manarawidwid kadagiti kurso ti panangsanay tapno matulongan dagiti agipatpatarus a mangaramid iti daytoy a trabaho iti sistematiko ken epektibo a pamay-an. Ti MEPS Programming department ket nangara- mid iti program iti kompiuter a maawagan iti Bible Translation System.[4] Daytoy a program saanna nga ipatarus ti material ngem makatulong daytoy kadagiti agipatpatarus tapno maorga- nisarda ti trabahoda ken nalaklakada a ma-access dagiti reperen- sia. Dagiti nagaget nga agipatpatarus, mangsansanay, ken sup- port personnel ket sipapasnek a nagtrabaho tapno makatulongda iti pannakaipablaak ti Biblia iti adu a lengguahe. Kas resultana, idi 2004, ti Baro a Lubong a Patarus ket magun- odanen iti nasurok a 50 a lengguahe! Kalpasan ti siam a tawen la- eng, idi 2013, magun-odanen ti Baro a Lubong a Patarus iti 121 a lengguahe, ket agtultuloy pay nga umad-adu dayta a bilang. [4] Ti Bible Translation System ket paset itan ti program a maa- wagan iti Watchtower Translation System, nga us-usaren ti rinibu nga agipatpatarus iti intero a lubong. 148 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pasan laeng ti dua a tawen, inrugitayo nga inyimprenta ti American Standard Version, a nangusar iti nagan ni Jehova iti 6,823 a daras. Idi 1950, nakaiwarastayon iti nasurok a 250,000 a kopia. 120 110 100 90 B I L A N G DA G I T I PATA RU S 80 70 60 50 ˝ Kompleto a Baro a Lubong a Patarus ˝ Kristiano a Griego a Kasuratan 40 30 20 10 0 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 E H A U G G N E L
15 Idi 1950, nairuar ti Baro a Lubong a Patarus ti Kris- tiano a Griego a Kasuratan. Idi 1961, nairuar ti komple- to a Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Daytoy a patarus indaydayawna ni Jehova babaen ti pa- nangisublina iti naganna kadagiti lugar a nagparangan- na iti orihinal a Hebreo a teksto. Nausar met ti nagan ti Dios iti 237 a daras iti kangrunaan a teksto ti Kris- tiano a Griego a Kasuratan. Tapno masigurado nga umiso ken nalaka a basaen ti Baro a Lubong a Patarus, sumagmamano a daras a narebisar daytoy. Ti kaudian ket idi 2013. Idi 2013, nasuroken a 201 a milion a kopia ti Baro a Lubong a Patarus ti naipablaak - intero wenno dadduma a pasetna - iti 121 a lengguahe. 16 Ania ti reaksion ti dadduma iti panangbasada iti Baro a Lubong a Patarus iti bukodda a lengguahe? Kuna ti maysa a lalaki a taga-Nepal: "Para iti adu, narigat a maawatan ti daan a patarus a Nepalese ta nauneg dagi- ti sasaona. Ngem ita, nalaklakan a maawatan ta nausar dagiti sasao a mangmangngegmi iti inaldaw." Idi binasa ti maysa a babai iti Central African Republic ti patarus a Sango, nakasangit ket kinunana, "Daytoy ti lenggua- 15, 16. (a) Ania ti maapresiaryo iti Baro a Lubong a Patarus? (Pag- sasaritaanyo ti kahon a "Panangpapartak iti Pannakaipatarus ti Biblia.") (b) Kasanoyo nga ipalubos a danonen ni Jehova ti pusoyo? 150 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
he ti pusok." Kas iti dayta a babai, ipalubostay koma a danonen ni Jehova ti pusotayo babaen ti panangbasa iti Saona iti inaldaw. - Sal. 1:2; Mat. 22:36, 37. Panangapresiar Kadagiti Alikamen ken Pannakasanay 17 Ap-apresiarem kadi dagiti alikamen ken agtultuloy a panangsanay nga ipapaay ni Jesu-Kristo nga Ari? Iwaywayaam kadi a basaen dagiti literatura nga ipab- pablaak ti organisasion ti Dios, ken us-usarem kadi day- toy a tumulong kadagiti tattao? No wen, umanamong- ka iti imbaga ni Kabsat Opal Betler, a nabautisaran idi Oktubre 4, 1914. Kinunana: "Adu a tawen nga inus-usar- mi ken ni lakayko [nga Edward] ti ponograpo ken dagi- ti testimony card. Adda awitmi a libro, bokleta, ken ma- gasin no mangasabakami iti binalaybalay. Napadasanmi ti nakiraman kadagiti kampania ken martsa ken nagi- waraskami kadagiti nakaimprenta a proklamasion. Di nagbayag, nasanaykami nga agsarungkar ken mangyadal iti Biblia iti pagtaengan dagiti interesado a tattao. Na- gadu ti trabahomi ngem naragsakkami." Inkari idi ni Jesus a dagiti iturayanna ket okupado nga agmula, agapit, ken agragsak a sangsangkamaysa. Minilion a 17. Kasanoyo a maipakita ti panangapresiaryo kadagiti alikamen ken pannakasanay nga inawatyo, ken ania ti resultana no aramidenyo dayta? ALIKAMEN ITI PANANGASABA 151
kas ken Opal ti umanamong nga umiso dayta a kari. - Basaen ti Juan 4:35, 36. 18 Ti adu a saan pay nga agserserbi iti Ari mabalin a matmatanda ti ili ti Dios kas "awan adalna ken gaga- ngay." (Ara. 4:13) Ngem panunotem! Dagitoy nga ordi- nario a tattao ti us-usaren ti Ari a mangipablaak kada- giti literatura a kaaduan ti patarusna ken kasaknapan pay laeng ti pannakaiwarasna! Napatpateg pay, sansa- nayen ken parparegtaennatayo a mangusar kadagitoy nga alikamen a mangiwaragawag iti naimbag a damag kadagiti tattao iti amin a nasion. Anian a pribilehio ti makipagtrabaho ken Kristo iti panagimula kadagiti bin-i ti kinapudno ken panagani kadagiti adalan! 18. Ania ti pribilehiotayo? Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasano a ti trabahotayo a panagipatarus ipakitana a supsuportarannatayo ti Ari? ˇ Ania ti maipapan kadagiti publikasiontayo a mangipakita nga agpaypayso ti Pagarian? ˇ Kasanom a maipakita nga ap-apresiarem dagiti alikamen nga ipapaay ti Ari? 152 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
9 Resulta ti Panangasaba "Dagiti Talon . . . Purawdan a Maipaay iti Pannakaani" N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Pinadakkel ni Jehova dagiti bin-i ti kinapudno maipapan iti Pagarian SAAN a maawatan dagiti adalan ti kinuna ni Jesus: "Itan- nawagyo dagiti matayo ket matmatanyo dagiti talon, ta purawdan a maipaay iti pannakaani." Idi kinitada ti di- reksion nga itudtudo ni Jesus, saan a puraw a talon ti nakitada no di ket berde - kolor ti kattubo a sebada. 'Ania a panagani?' mabalin a pinanunotda. 'Adu a bulan pay sakbay ti panagani.' - Juan 4:35. 2 Ngem saan a literal a panagani ti tuktukoyen ni Jesus. Imbes ketdi, inusarna daytoy a gundaway a ma- ngisuro kadagiti adalanna iti dua a napateg a lek- sion maipapan iti naespirituan a panagani - ti pana- gani kadagiti tattao. Ania dagita a leksion? Tapno maammuantayo, usigentayo a mas detalyado daytoy a salaysay. 1, 2. (a) Ania ti saan a maawatan dagiti adalan? (b) Ania a panaga- ni ti tuktukoyen ni Jesus? RESULTA TI PANANGASABA 153
Agtignay a Sigaganat ket Maaddaan iti Rag-o 3 Daytoy a pannakisarita ni Jesus kadagiti adalanna ket napasamak iti ngudo ti 30 C.E., iti asideg ti Sicar nga ili ti Samaria. Idi napan dagiti adalanna iti dayta nga ili, nagbati ni Jesus iti abay ti bubon ket sadiay a nakasabaanna ti maysa a babai. Dagus a naawatan ti ba- bai ti kinapateg ti pannursuro ni Jesus. Idi nakasubli da- giti adalan, nagdardaras ti babai a napan iti Sicar tap- no ibagana kadagiti kaarrubana dagiti nakaskasdaaw a banag a naammuanna. Adu ti naginteres iti impa- damagna ket nagdardarasda a napan iti bubon tap- no makitada ni Jesus. Mabalin nga iti dayta a gun- daway - bayat a kumitkita iti labes dagiti talon ken nakitana dagiti sumungsungad a Samaritano - a kinu- na ni Jesus: "Matmatanyo dagiti talon, ta purawdan a maipaay iti pannakaani."[1] Kalpasanna, tapno ma- ipakitana a saan a literal dayta a panagani, no di . agur- ket naespirituan, kinunana: "Ti managani . urnongen iti bunga a maipaay iti agnanayon a biag." - Juan 4:5-30, 36. . [1] Ti panangibaga ni Jesus a 'dagiti talon purawdan' ket maba- lin a tumukoy iti puraw a pagan-anay dagiti Samaritano a nakita ni Jesus a sumungsungad. 3. (a) Ania ti posible a nangtignay ken Jesus a mangibaga: "Dagiti talon . . . purawdan a maipaay iti pannakaani"? (Kitaenyo ti footnote.) (b) Kasano nga inlawlawag ni Jesus ti imbagana? 154 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
4 Ania a dua a napateg a leksion ti insuro ni Jesus ma- ipapan iti naespirituan a panagani? Umuna, naganat ti tra- baho. Imbagana a "dagiti talon . . . purawdan a maipaay iti pannakaani," tapno magutugot dagiti pasurotna nga agtignay. Tapno maipaganetgetna kadagiti adalanna ti ki- naganat ti trabaho, kinuna pay ni Jesus: "Ti managani umaw-awaten kadagiti tangdan." Wen, nangrugin ti pana- gani - saanen a maitantan! Maikadua, naragsak dagiti tra- bahador. Kinuna ni Jesus a 'makapagrag-o nga agpadpa- da' dagiti nagmula ken nagani. (Juan 4:35b, 36) No kasano a naragsakan ni Jesus idi nakitana nga 'adu kadagiti Sa- maritano ti naaddaan iti pammati kenkuana,' napalalo met ti ragsak dagiti adalanna bayat nga ar-aramidenda ti amin a kabaelanda a makiraman iti panagani. (Juan 4: 39-42) Nakapatpateg kadatayo daytoy a salaysay idi umu- na a siglo gapu ta ipakitana ti mapaspasamak ita a ka- saknapan pay laeng a naespirituan a panagani. Kaano a nangrugi ti panagani iti moderno a panawen? Siasino da- giti makiraman iti panagani? Ania dagiti resultana? Idadauluan ti Aritayo ti Kasaknapan Pay Laeng a Panagani 5 Iti sirmata a naited ken ni apostol Juan, impalgak ni 4. (a) Ania a dua a leksion ti insuro ni Jesus maipapan iti panagani? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo? 5. Siasino ti mangidadaulo iti sangalubongan a panagani? Kasano nga ipakita ti sirmata ni Juan a naganat ti trabaho? RESULTA TI PANANGASABA 155
Jehova a dinutokanna ni Jesus a mangidaulo iti sangalu- bongan a panagani kadagiti tattao. (Basaen ti Apocalipsis 14:14-16.) Iti daytoy a sirmata, nailadawan ni Jesus a na- kakorona ken nakaiggem iti kumpay. Ti "nabalitokan a korona iti [ulo ni Jesus]" pasingkedanna ti saadna kas ag- turturay nga Ari. Ti "natadem a kumpay iti imana" pa- singkedanna ti akemna kas Paraani. Iti panangusarna iti maysa nga anghel a mangikuna a "ti anien iti daga naan- anayen a natangkenan," ipagpaganetget ni Jehova a naga- nat ti trabaho. Wen, 'dimtengen ti oras ti panagani' - saa- nen a maitantan! Kas panagtulnog iti Dios, inusar ni Jesus ti kumpayna ket naani ti daga - kayatna a sawen, naani dagiti tattao ditoy daga. Daytoy a makapagagar a sirmata ipalagipna manen kadatayo a "dagiti talon . . . purawdan a maipaay iti pannakaani." Makatulong kadi daytoy a sirmata tapno maammuantayo no kaano a nang- rugi ti sangalubongan a panagani? Wen! 6 Iti sirmata ni Juan iti Apocalipsis kapitulo 14, nai- ladawan ni Jesus, ti Paraani, a nakakorona (bersikulo 14). Kayatna a sawen, isu ket nadutokanen kas Ari idi 1914. (Dan. 7:13, 14) Sumagmamano a tiempo kalpasan day- ta, naibilin ken Jesus a rugiannan ti agani (bersikulo 15). Ti kasta a panagsasaganad dagiti pasamak ket makita 6. (a) Kaano a nangrugi ti "panawen ti panagani"? (b) Kaano a nang- rugi ti aktual a panagani? Ilawlawagyo. 156 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
iti ilustrasion ni Jesus maipapan iti panagani iti trigo. Kinunana: "Ti panagani ket panungpalan ti sistema ti bambanag." Gapuna, ti panawen ti panagani ken ti pa- nungpalan ti sistema ti bambanag ket agpada a nangru- gi idi 1914. Nangrugi ti aktual a panagani di nagbayag kalpasan ti panangrugi ti "panawen ti panagani." (Mat. 13:30, 39) No subliantayo dagiti pasamak, makitatayo a ti panagani ket nangrugi sumagmamano a tawen kalpa- san a nangrugi ni Jesus nga agturay kas Ari. Umuna, manipud 1914 agingga iti umuna a paset ti 1919, dina- lusan ni Jesus dagiti napulotan a pasurotna. (Mal. 3:1-3; 1 Ped. 4:17) Kalpasanna, idi 1919, nangrugi ti 'panaga- ni ditoy daga.' Dagus nga inusar ni Jesus ti kabbaro a nadutokan a matalek nga adipen a tumulong kadagiti kakabsattayo a mangbigbig iti kinaganat ti trabaho a pa- nangasaba. Usigentayo no ania ti napasamak. 7 Idi Hulio 1920, kuna ti The Watch Tower: "Iti panang- sukimat iti Kasuratan, agparang a naikkan ti simbaan [kongregasion] iti pribilehio a mangipakaammo iti men- sahe maipapan iti pagarian." Kas pagarigan, ti naimpad- tuan a sasao ni Isaias ket nakatulong kadagiti kakabsat a mangkita a masapul a maipakaammo iti intero a lubong 7. (a) Ania ti sinukimat dagiti kakabsat a nakatulong kadakuada a mangbigbig iti kinaganat ti trabaho a panangasaba? (b) Ania ti naida- gadag kadagiti kakabsat? RESULTA TI PANANGASABA 157
ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian. (Isa. 49:6; 52:7; 61:1-3) Saanda nga ammo no kasano a maibanag daytoy a trabaho, ngem nagtalekda a tulongan ida ni Jehova. (Basaen ti Isaias 59:1.) Kas resulta daytoy a na- lawlawag a pannakaawat maipapan iti kinaganat ti tra- baho a panangasaba, naidagadag kadagiti kakabsat nga ad-adda pay a reggetanda ti mangasaba. Ania ti reak- sionda? 8 Idi Disiembre 1921, kuna ti The Watch Tower: "Day- toy pay laeng ti kasayaatan a tawen; ad-adun ti nakang- ngeg iti mensahe ti kinapudno bayat ti 1921 no idilig ka- dagiti napalabas a tawen." Kinuna pay ti magasin: "Ngem adu pay ti trabaho a masapul a mairingpas. . . . Arami- dentayo daytoy a sirarag-o." Natarusan dagiti kakabsat ti isu met laeng a dua a napateg a kinapudno nga im- paganetget ni Jesus kadagiti apostolna maipapan iti tra- baho a panangasaba: Ti trabaho ket naganat, ken narag- sak dagiti trabahador. 9 Idi 1930's, kalpasan a natarusan dagiti kakabsat a maysa a dakkel a bunggoy ti sabsabali a karnero ti uma- wat iti mensahe maipapan iti Pagarian, ad-adda a gim- 8. Idi 1921, ania a dua a banag maipapan iti trabaho a panangasaba ti natarusan dagiti kakabsat? 9. (a) Idi 1954, ania ti kinuna ti The Watchtower maipapan iti traba- ho a panagani, ken apay? (b) Mano ti ngimmatuan ti bilang dagiti agibumbunannag iti intero a lubong bayat ti napalabas a 50 a tawen? 158 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
manetget ti trabaho a panangasaba. (Isa. 55:5; Juan 10:16; Apoc. 7:9) Ania ti resultana? Ngimmato ti bilang dagi- ti mangikaskasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. Ti 41,000 a bilangda idi 1934 ket nagbalin a 500,000 idi 1953! Maitutop ngarud ti kinuna ti Disiembre 1, 1954 a ruar ti The Watchtower: "Naaramid daytoy a nasaknap a panagani iti intero a lubong babaen ti espiritu ni Jehova ken ti bileg ti Saona."[2] - Zac. 4:6. Resulta ti Panagani - Naipakpakauna Kadagiti Nalawag nga Ilustrasion 10 Kadagiti ilustrasion ni Jesus maipapan iti Pagarian, silalawag nga impakpakaunana ti resulta ti trabaho a panagani. Usigentayo ita ti ilustrasion maipapan iti bu- kel ti mustasa ken ti maipapan iti lebadura. Nangnang- runa nga ipamaysatayo no kasano a natungpal dagitoy iti panawen ti panungpalan. 11 Ti ilustrasion maipapan iti bukel ti mustasa. Adda may- sa a tao a nagmula iti bukel ti mustasa. Dimmakkel day- ta ket nagbalin a kayo a pagaponan dagiti tumatayab. (Ba- saen ti Mateo 13:31, 32.) Ania dagiti aspeto ti panagdakkel [2] Tapno ad-adu pay ti maammuanyo iti napasamak kadagita a tawen ken kadagiti simmaruno a dekada, basaenyo ti panid 425-520 ti libro a Dagiti Saksi ni Jehova - Manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios, a mangilawlawag iti naaramidan ti panagani manipud idi 1919 agingga idi 1992. 10, 11. Iti ilustrasion maipapan iti bukel ti mustasa, ania dagiti nai- tampok nga aspeto ti panagdakkel ti bin-i? RESULTA TI PANANGASABA 159
ti bin-i ti naitampok iti daytoy nga ilustrasion? (1) Na- kaskasdaaw ti panagdakkelna. "Ti kababassitan kadagiti amin a bukel" ket nagbalin a kayo nga addaan "kadagi- ti dadakkel a sanga." (Mar. 4:31, 32) (2) Sigurado ti pa- nagdakkelna. "Inton naimulan [ti bukel], tumubo." Saan a kinuna ni Jesus a, "mabalin nga agtubo," no di ket ki- nunana, "tumubo." Saan a malapdan ti panagdakkelna. (3) Bayat a dumakdakkel ti kayo, maatrakar dagiti tu- matayab nga agapon iti dayta. "Dagiti tumatayab iti la- ngit makasarakda ti pagaponan iti sidong ti linongna." Kasano nga agaplikar dagitoy a tallo nga aspeto iti na- espirituan a panagani iti moderno a panawen? 12 (1) Panagdakkel: Itampok ti ilustrasion ti panagdak- kel ti mensahe maipapan iti Pagarian ken ti kongregasion Kristiano. Manipud idi 1919, dagiti nagaget a paraani ket naurnong iti nadalusanen a kongregasion Kristiano. Iti dayta a tiempo, bassit laeng ti bilang dagiti paraani, ngem alisto nga immadu. Kinapudnona, nakaskasdaaw ti panagdakkelna manipud idi umuna a paset ti 1900's agingga ita. (Isa. 60:22) (2) Sigurado a panagdakkel: Saan a malapdan ti panagdakkel ti kongregasion Kristiano. Uray no dagiti kabusor ti Dios gaburanda kadagiti arig bato nga ibubusor daytoy nagbassit a bukel, agtultuloy 12. Kasano nga agaplikar iti panagani iti kaaldawantayo ti ilustrasion maipapan iti bukel ti mustasa? 160 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
latta ti panagdakkelna - nga inwalinna amin a lapped. (Isa. 54:17) (3) Pagaponan: "Dagiti tumatayab iti langit" a nagapon iti kayo irepresentarna ti minilion a napud- no ti panagpuspusona a tattao manipud iti agarup 240 a pagilian a nangipangag iti mensahe maipapan iti Pa- garian babaen ti panagbalinda a paset ti kongregasion Kristiano. (Ezeq. 17:23) Matartaraonanda sadiay iti naes- pirituan, mabangbang-aran, ken masalsalakniban. - Isa. 32:1, 2; 54:13. 13 Ti ilustrasion maipapan iti lebadura. Idi inikkan ti ba- bai iti bassit a lebadura ti masa ti arina, ti lebadura pi- naalsana ti intero a masa. (Basaen ti Mateo 13:33.) Ania dagiti aspeto ti panagdakkel ti naitampok iti daytoy nga ilustrasion? Mangusigtayo iti dua. (1) Ti panagdakkel ket nangpataud iti panagbalbaliw. Nagwaras ti lebadura "agingga nga immalsa ti intero a masa." (2) Nasaknap ti panagdakkel. Ti lebadura pinaalsana ti "tallo a dadak- kel a sukat ti arina" - ti intero a masa. Kasano nga agap- likar dagitoy a dua nga aspeto iti naespirituan a pana- gani iti moderno a panawen? lebadura irepresentarna ti mensahe maipapan iti Pagarian, ket ti masa ti arina 14 (1) Panagbalbaliw: Ti 13. Iti ilustrasion maipapan iti lebadura, ania dagiti naitampok nga aspeto ti panagdakkel? 14. Kasano nga agaplikar iti panagani iti kaaldawantayo ti ilustrasion maipapan iti lebadura? RESULTA TI PANANGASABA 161
irepresentarna ti sangatauan. No kasano a ti lebadura mapagbalbaliwna ti arina no mapaglaok dagita, ti men- sahe maipapan iti Pagarian mapagbalbaliwna ti puso da- giti tattao a mangawat iti dayta a mensahe. (Roma 12:2) (2) Nasaknap: Ti panagsaknap ti lebadura irepresentar- na ti panagsaknap ti mensahe maipapan iti Pagarian. Ti lebadura in-inut a paalsaenna ti arina agingga nga umal- sa ti intero a masa. Umasping iti dayta, nagsaknap ti mensahe maipapan iti Pagarian "agingga iti kaadaywan a paset ti daga." (Ara. 1:8) Daytoy nga aspeto ti ilustra- sion ipasimudaagna met nga uray kadagiti pagilian a maiparit ti trabahotayo, agsaknap ti mensahe maipapan iti Pagarian, uray no mabalin a di madmadlaw ti traba- hotayo a panangasaba kadagita a lugar. 15 Agarup 800 a tawen sakbay nga imbaga ni Jesus da- gita nga ilustrasion, impaisurat ni Jehova ken ni Isaias ti nakallalagip a padto maipapan iti kasaknap ti naespi- rituan a panagani iti moderno a panawen ken ti rag-o nga itdenna.[3] Kinuna ni Jehova a dagiti tattao "mani- [3] Para iti kanayonan nga impormasion maipapan iti daytoy napnuan kaipapanan a padto, kitaenyo Ti Padto ni Isaias - Lawag nga Agpaay iti Sangatauan II, panid 303-320. 15. Kasano a natungpal ti Isaias 60:5, 22? (Kitaenyo met dagiti ka- hon a "Pinagbalin ni Jehova a Posible," iti panid 164-165, ken "No Kasano a 'Daydiay Nagbassitan' Nagbalin 'a Mannakabalin a Na- sion,' " iti panid 171-173.) 162 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pud iti adayo" ket agturturong iti organisasionna. Kinu- nana iti "babai," nga irepresentar ita ti napulotan a nat- da ditoy daga: "Makitamto ket pudno unay nga agraniag- ka, ket ta pusom pudno nga agtayegtegto ken dumakkel, agsipud ta ti kinabaknang ti baybay agturongto a mis- mo kenka; dagiti mismo a sanikua ti nasnasion umay- danto kenka." (Isa. 60:1, 4, 5, 9) Umiso la unay dagita a sasao! Ita, talaga nga aganninaw iti rupa dagiti nabaya- gen nga agserserbi ken Jehova ti ragsakda a makakita iti iyaadu dagiti agibumbunannag iti Pagarian iti pagilian- da manipud iti bassit a nagbalin a rinibu. No Apay a Naragsak Dagiti Adipen ni Jehova 16 Mabalin a malagipmo a kinuna ni Jesus kadagiti apostolna: "Ti managani . . . agur-urnongen iti bunga a maipaay iti agnanayon a biag, iti kasta ti managmula ken ti managani makapagrag-oda nga agpadpada." (Juan 4:36) Kasanotayo a 'makapagrag-o nga agpadpada' iti sa- ngalubongan a panagani? Adda sumagmamano a pamay- an. Mangusigtayo iti tallo. 17 Umuna, maragsakantayo a makakita iti akem ni Jehova iti trabaho. No ikasabatayo ti mensahe maipa- pan iti Pagarian, agmulmulatayo iti bin-i. (Mat. 13:18, 19) 16, 17. Ania ti maysa a rason no apay a "ti managmula ken ti mana- gani makapagrag-oda nga agpadpada"? (Kitaenyo met ti kahon a "No Kasano a ti Dua a Tract Natignayna ti Dua a Puso iti Amazon.") RESULTA TI PANANGASABA 163
PINAGBALIN NI JEHOVA A P O SIBLE KINUNA ni Jesus: "Ti bambanag a di mabalin iti tao mabalin iti Dios." (Luc. 18:27) Napaneknekan ti adu kadatayo a pudno dagita a sasao. Nupay adda dagiti mangikagkagumaan a mang- pasardeng iti trabaho a panangasaba, tinulongannatayo ni Jehova a mangitultuloy iti daytoy. Malagip ni Zacharie Elegbe (agtawen iti 66, nabautisaran idi 1963) no kasano a nakatulong kadagiti kakabsat iti Benin ti pannakaiparit ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova. Kinunana: "Idi 1976, ti bilang dagiti Saksi iti Benin ket 2,300. Naipa- rit ti trabahomi ken impaibrodkas dayta ti gobierno iti amin a lokal a lengguahe. Idi laeng a napasamak dayta. Nu- pay nasurok nga 60 ti lengguahe iti Benin, lima a lenggua- he laeng ti maus-usar idi kadagiti programa iti radio. Isu nga idi naibrodkas ti pannakaiparit ti trabahomi iti amin a lokal a lengguahe, rinibu a tattao kadagiti nasulinek a lugar ti damo a nakangngeg iti maipapan kadakami. Pinampanu- notda, 'Siasino dagiti Saksi ni Jehova ken apay a naiparit ti trabahoda?' Idi agangay, idi nakadanonkami kadagidiay a lugar, adu ti dagus a nangawat iti kinapudno." Ita, addan ti nasurok a 11,500 a Saksi iti Benin. Kinuna ni Mariya Zinich (agtawen iti 74, nabautisaran idi 1957): "Idi agtawenak iti agarup 12, napagtalawkami a sa- ngapamiliaan manipud Ukraine nga agturong iti Siberia, Russia. Iti laksid ti panangikagumaan ti gobierno a mangpa- ulimek kadakami iti intero a Soviet Union, nagtultuloy nga immadu ti bilangmi. Ti pannakakitak iti dayta a nakaskas- 164 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
daaw nga irarang-ay iti laksid ti nakaro nga ibubusor ti nangkombinsir kaniak a trabaho daytoy ni Jehova. Awan ti makapasardeng iti daytoy!" Kinuna ti sabali pay a kab- sat nga agnagan Mariya (agtawen iti 73, nabautisaran idi 1960): "Gapu iti pannakapatalaw dagiti kakabsattayo nga agturong iti Siberia, arigna a ti gobierno ti nangilukat iti gundaway tapno ti kinapudno ket mangngeg dagiti tattao kadagiti nasulinek a lugar." ' Malagip ni Jes ın (agtawen iti 77, nabautisaran idi 1955): "Idi naammuak ti kinapudno, 300 laeng ti Saksi di- toy Spain. Idi 1960, siraranggas a naidadaneskami. Imbilin ti gobierno kadagiti polis a pasardengenda ti panangasaba dagiti Saksi ni Jehova. Iti dayta a tiempo, nagrigat a panu- noten no kasanomi a maikasaba ti naimbag a damag iti in- tero a pagilian. Ngamin, kasla busbusorendakami ti amin. Ngem ita, addan ti agarup 111,000 a Saksi iti Spain. Ti pan- nakakitak iti kasta a panagrang-ay iti laksid ti ibubusor ti nangpabileg iti pammatik nga adda iti dasigtayo ni Jehova, isu nga awan ti imposible!" ' us Mart No tulongantayo ti maysa a tao nga agbalin nga adalan ni Kristo, agap-apittayo iti bunga. Ken maragsakantayo amin bayat a makitkitatayo no kasano a pagtubuen ken padakkelen ni Jehova ti bin-i ti Pagarian. (Mar. 4:27, 28) Ti dadduma a bin-i nga immulatayo ket agtubo inton agangay ken apitento ti dadduma. Mabalin nga adda ka- padasam a kas ken Joan, maysa a Kristiano a kabsat iti RESULTA TI PANANGASABA 165
NO KASANO A TI DUA A TRACT NATIGNAYNA TI DUA A PUS O ITI AMAZON ˜ oes, a matalek a SIRARAGSAK a linagip ni Ant Kristiano a panglakayen nga agtawen iti 91, no kasano a na- sarakan ni tatangna ken ni angkelna ti kinapudno babaen ti dua a tract nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova. "Kayatyo kadi a maammuan?" insaludsodna kadagiti bisitana. "Wen, kayatmi," kinunada. Uray la rimmaniag dagiti naamo a ˆ mata ni Ant onio ket siiisem a nagtugaw tapno estoriaenna ti napasamak. ˆ onio Sim "Ni tatangko a Zeno ket maysa a manangaskasaba a Bap- tist. Idi 1931, napan iti nasulinek a paset ti kabambantayan ti Amazon tapno bisitaenna ti maysa a babai a miembro ti relihionna. Adda nakita ni Tatang a dua a tract iti balay ti babai. Innala ti babai dagita iti simbaan, ngem saanna nga ammo no siasino ti nangibati kadagita. Ti maysa a tract ket maipapan iti umap-apuy nga impierno; ti maikadua ket ma- ipapan iti panagungar. Natukay ti puso ni Tatang iti na- basana. Dagus a nalagipna ti kayongna a ni Guilherme, a masansan a mangibagbaga kenkuana: 'Diak mamati iti umap-apuy nga impierno. Imposible a mangaramid ti Dios ti ayat iti kasta a lugar.' Magagaran ni Tatang a mangipaki- ta kadagiti tract ken ni Angkel Guilherme, isu a naggaud iti bangka iti walo nga oras a mapan idiay Manaquiri, a maysa a purok nga asideg ti Manaus, a pagnanaedan ni Angkel Guilherme. 166 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"Kalpasan a sinukimat ni Tatang ken Angkel Guilherme dagiti tract, kinunada, 'Daytoy ti kinapudno!' Dagus a nag- suratda iti sanga nga opisina iti Brazil tapno agkiddawda iti literatura. Nagikkat a pastor ni Tatang, ken inrugida ken ni angkel nga iranud ti mensahe ti Biblia iti dayta a nasulinek a lugar. Naginteres unay dagiti tattao ket iti uneg laeng ti makatawen, nabuangay ti kongregasion iti Manaquiri. Di nagbayag, 70 a pumurok ti tumabtabunon kadagiti gimong, isu nga iti dayta a tiempo, ti Manaquiri ti kadakkelan a kon- ˆ onio. Kalpa- gregasion iti Brazil." Simmardeng biit ni Ant sanna, insaludsodna, "Saan kadi a makaparagsak a ma- ammuan no kasano a nakadanon iti Amazon ti mensahe maipapan iti Pagarian?" Wen. Ti dua a babassit a bin-i a na- imula - ti dua a tract a naibatay iti Biblia - ket nagtubo iti nalawa a kabambantayan ti Amazon ken nagbalin a narang- ay a kongregasion. Ita, saanen nga agmaymaysa ti 83 ti ta- wenna a Kongregasion ti Manaquiri ta addan 143 a kongre- gasion iti Amazonas State iti Brazil! Britain a nabautisaran 60 a tawenen ti napalabas. Kinu- nana: "Adda dagiti nangibaga kaniak a nangimulaak kano iti bin-i iti pusoda idi nakasabaak ida sumagmamano a tawenen ti napalabas. Diak ammo nga adda sabali a Sak- si a nangyadal kadakuada idi agangay ken tinulonganda ida nga agbalin nga adipen ni Jehova. Maragsakanak ta ti bin-i nga immulak ket nagtubo ken naani." - Basaen ti 1 Corinto 3:6, 7. RESULTA TI PANANGASABA 167
18 Maikadua, agtalinaedtayo a naragsak a trabahador no laglagipentayo ti kinuna ni Pablo: "Tunggal maysa a tao awatennanto ti bukodna a gunggona sigun iti bukod- na a panagbannog." (1 Cor. 3:8) Ti gunggona ket maited depende iti panagbannog ti maysa, saan nga iti resulta dayta a trabaho. Anian a makaparegta dayta a pamma- talged para kadagidiay mangaskasaba kadagiti teritoria a manmano ti mangipangpangag iti mensahetayo! Para iti Dios, ti tunggal Saksi a makiramraman a naimpusuan iti trabaho a panagmula ket "mangpataud iti adu a bu- nga" isu nga adda panggapuanna nga agrag-o. - Juan 15:8; Mat. 13:23. 19 Maikatlo, naragsaktayo ta ti trabahotayo ket ka- itungpalan ti padto. Tandaanam ti sungbat ni Jesus ka- dagiti apostolna idi insaludsodda: "Anianto ti pagila- sinan ti kaaddam ken ti panungpalan ti sistema ti bambanag?" Imbagana kadakuada a ti maysa nga aspe- to ti pagilasinan ket ti trabaho a panangasaba iti intero a lubong. Tuktukoyenna kadi ti trabaho a panagaramid iti adalan? Saan. Kinunana: "Daytoy naimbag a damag ti pagarian maikaskasabanto iti intero a mapagnaedan a daga maipaay a pangsaksi." (Mat. 24:3, 14) Gapuna, ti 18. Sigun iti 1 Corinto 3:8, ania ti panggapuantayo nga agrag-o? 19. (a) Kasano a ti padto ni Jesus iti Mateo 24:14 parayrayenna ti rag-otayo? (b) Ania ti laglagipentayo uray no awan ti mapagbalintayo nga adipen ni Jehova? 168 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
panangikasaba iti Pagarian - panagmula iti bin-i - ket maysa nga aspeto ti pagilasinan. No kasta, no ikaskasa- batayo ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian, lag- lagipentayo nga uray no awan ti matulongantayo nga ag- balin nga adipen ni Jehova, makaipapaaytayo latta iti 'panangsaksi.'[4] Wen, dumngeg man dagiti tattao wen- no saan, makiramramantayo iti pannakatungpal ti pad- to ni Jesus ken addaantayo iti pribilehio nga agserbi kas 'katrabahuan ti Dios.' (1 Cor. 3:9) Anian a nagsayaat a rasontayo nga agrag-o! "Manipud iti Ileleggak ti Init Agingga a Mismo iti Ilelennekna" 20 Idi umuna a siglo, tinulongan ni Jesus dagiti apos- tolna a mangbigbig iti kinaganat ti trabaho a panagani. Manipud idi 1919 ken agpatpatuloy, tinulongan met ni Jesus dagiti adalanna iti moderno a panawen a mangta- rus iti dayta a kinapudno. Kas resultana, ad-adda a nag- regget ti ili ti Dios a mangitungpal iti trabahoda. Kina- pudnona, saanen a malapdan ti trabaho a panagani. Kas [4] Dayta a napateg a kinapudno ket natarusan dagiti nagkauna nga Estudiante ti Biblia. Kuna ti Nobiembre 15, 1895 a ruar ti Zion's Watch Tower: "Uray bassit a trigo laeng ti maurnong, maka- ipaaytayo latta iti nawadwad a pammaneknek iti kinapudno. . Mabalin nga ikasaba ti amin ti ebanghelio." 20, 21. (a) Kasano a matungtungpal ti Malakias 1:11? (b) Maipa- pan iti trabaho a panagani, ania ti determinado nga aramidem, ken apay? RESULTA TI PANANGASABA . . 169
impadto ni propeta Malakias, maar-aramid ita ti traba- ho a panagani "manipud iti ileleggak ti init agingga a mismo iti ilelennekna." (Mal. 1:11) Wen, manipud ileleg- gak ti init agingga iti ilelennekna - manipud daya aging- ga iti laud, sadinoman ti ayanda iti daga - dagiti manag- mula ken managani ket agtrabtrabaho ken agraragsak a sangsangkamaysa. Ken manipud ileleggak ti init agingga iti ilelennekna - manipud agsapa agingga iti rabii, wenno iti intero nga aldaw - agtrabtrabahotayo a sigaganat. 21 No subliantayo ti napalabas a 100 a tawen ken ma- kitatayo a ti bassit a grupo dagiti adipen ti Dios ket nag- balin a "mannakabalin a nasion," talaga a mapno ken aglippias ti pusotayo iti rag-o. (Isa. 60:5, 22) Sapay koma ta dayta a rag-o ken ti ayattayo ken ni Jehova, ti "Apo ti panagani," ti mangtignay kadatayo nga agtultuloy a makiraman iti panangiringpas iti kasaknapan pay laeng a panagani! - Luc. 10:2. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania ti naaramidanen ti Pagarian maipapan iti naespirituan a panagani? ˇ Kasano a ti ilustrasion maipapan iti bukel ti mustasa ken ti lebadura pinaregtanaka a mangitungpal iti ministeriom? ˇ Ania dagiti panggapuam nga agrag-o iti ministerio? 170 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
NO KASANO A "DAYDIAY NAGBAS SITAN" NAGBALIN "A MANNAKABALIN A NASION" "DAYDIAY met laeng bassit agbalinto a sangaribu, ket daydiay nagbassitan maysa a mannakabalin a nasion. Siak, ni Jehova, papardasekto dayta iti bukodna a tiempo." (Isa. 60:22) Kasano a natungpal dayta a padto? Ania ti epektona kadagiti nabaya- gen a Saksi iti intero a lubong? ¨ orje Nilsson (agtawen iti 84, nabautisaran idi 1943): "Ma- B lagipko ti napulotan a kabsat a colporteur idi 1920's. Idi naited a teritoriana ti dandani kagudua ti Sweden, situtul- nog nga inrugina ti nangasaba - ket nabendisionan ti tra- bahona ken ti trabaho dagiti dadduma pay a matalek! Ita, nasuroken a 22,000 ti agibumbunannag iti Sweden. Nupay lakayakon, kayatko ti agtultuloy nga agserbi a situtulnog ken ni Jehova. Ditay la ammo no ania pay dagiti sagut nga ipaayna kadatayo." Etienne Esterhuyse (agtawen iti 83, nabautisaran idi 1942): "Masmasdaawak ita a manglagip no kasano nga immadu ti bilang ti ili ni Jehova iti South Africa manipud iti 1,500 idi 1942 a nasurok itan a 94,000. Talaga a makaparegta ti agba- lin a paset ti kasta kadakkel nga organisasion!" Keith Gaydon (agtawen iti 82, nabautisaran idi 1948): "Ti pannakakitak no kasano nga immadu ti bilang dagiti agi- bumbunannag iti Britain manipud iti agarup 13,700 idi 1948 a nagbalin itan nga agarup 137,000 ket pammaneknek 171
a trabaho daytoy ni Jehova. Awan ti tao a makaaramid iti daytoy, no di ni Jehova laeng, 'Daydiay agar-aramid kada- giti pagsidsiddaawan.' " - Ex. 15:11. Ulrike Krolop (agtawen iti 77, nabautisaran idi 1952): "Kal- pasan ti Sangalubongan a Gubat II, napabileg dagiti kon- gregasion iti Germany iti kinaregta dagiti Saksi a nangibtur iti panangidadanes dagiti Nazi. Kasapulan dagiti tattao ti liwliwa, ket saankami a nagkedked a nangipaay iti dayta gapu ta saan a nakiraman dagiti Saksi iti dayta a nakaam- ames a gubat. Iti napalabas nga 60 a tawen, nakitak no ka- sano a ti ili ti Dios ket inwanwan ti espirituna. Ita, addan ti nasurok a 164,000 a Saksi ditoy Germany. Anian a nag- sayaat a resulta!" Mariya Brinetskaya (agtawen iti 77, nabautisaran idi 1955): "Tapno saanak a maaresto, nabautisaranak iti nasipnget a rabii. Di nagbayag, naipan ni lakayko iti adayo a kampo a pagtrabahuan gapu iti panagbalinna a Saksi. Siaannad nga intultuloyko ti nangasaba iti purokmi ditoy Russia, ket adda sumagmamano a kaarrubak nga immawat iti kina- pudno. Manmanokami pay laeng a Saksi idi. Ngem maka- paragsak ta nasurok itan a 168,000 ti Saksi ditoy Russia!" Kimiko Yamano (agtawen iti 79, nabautisaran idi 1954): "Idi naammuak idi 1970 nga addan 10,000 nga agibumbunan- nag iti Japan, nakaluaak gapu iti rag-o ken natignayak a mangikari manen ken ni Jehova: 'Bayat a sibibiagak, ag- serbiak kenka a sisusungdo.' Panunotem no kasano ti ka- ragsakko ita ta nasuroken a 216,000 ti bilangmi!" 172
Daniel Odogun (agtawen iti 83): "Idi nabautisaranak idi 1950, ti bilang dagiti agibumbunannag iti Nigeria ket 8,000. Ita, addan ti agarup 351,000! Kadagiti asamblea, matukay ti pusok no makitak ti nakaad-adu a tumabtabuno, ken mapanunotko ti Haggeo 2:7. Talaga a gunggunggonen ni Jehova dagiti nasion, ket um-umay dagiti matarigagayan a banag. Ar-aramidek pay laeng ti amin a kabaelak a manga- saba gapu ta ti panangasaba ket isu ti pamay-ak a mangi- kuna iti, 'Agyamanak kenka, Jehova!' " Carlos Silva (agtawen iti 79): "Idi nabautisaranak idi 1952, ti Saksi iti Brazil ket 5,000. Iti dayta a tawen, naangay ti ˜ ao Paulo. Adda asambleami iti maysa a gymnasium iti S dua a lugan iti paradaan. Intudo ti maysa a kabsat a lalaki ti Pacaembu Stadium nga adda iti asideg ket insaludsodna kaniak, 'Panagkunam, mapunnotayo ngata dayta?' Kasla imposible, ngem idi 1973, napno ti istadium ta 94,586 ti timmabuno! Ita, addan ti nasurok a 767,000 a patpatgen a kakabsat iti Brazil. Talaga a naisangsangayan daytoy nga irarang-ay!" ' azares (agtawen iti 73): "Idi nabautisaranak idi Carlos C 1954, adda 10,500 nga agibumbunannag iti Mexico. Dakkel ti panagkasapulan kadagiti trabahador ta uray la naduto- kanak kas manangaywan iti sirkito idi agtawenak iti 21. Ta- laga a maysa a pribilehio ti makaimatang iti kaitungpalan ti Isaias 60:22. Ita, nasuroken a 806,000 ti agibumbunannag iti Mexico, a mangikonkondukta iti nasurok a maysa a mi- lion a panangyadal iti Biblia! Nakaskasdaaw dayta!" 173
B EN N E G 3 PAGALAGADAN TI PAGARIAN Panangbirok iti Kinalinteg ti Dios PINAYAPAYAM ti kaarrubam idi limmabaska. Iti nabiit pay, nadlawmo a palpaliiwennaka ken ti pamiliam. Pinaya- payannaka met sa pinadagasnaka. Kinunana: "Adda la sa- ludsodek? Apay a naidumdumakayo?" "Ania ti kayatmo a sawen?" insaludsodmo. Kinunana: "Maysaka a Saksi ni Jehova, saan kadi? Naidumdumakayo. Saankayo a kas kada- giti dadduma a relihion nga agselselebrar kadagiti holi- day, ken saankayo a makiramraman iti politika ken gu- bat. Saankayo nga agsigsigarilio. Ken kasla nangato ti moralidad ti pamiliayo. Apay a nakaad-adu ti nakaiduma- anyo?" Ammom a maysa laeng ti sungbat: Agbibiagtayo iti pana- ngituray ti Pagarian ti Dios. Kas Ari, guggugorannatayo ni Jesus. Tultulongannatayo a magna iti danana tapno maidu- matayo iti daytoy nadangkes a lubong. Iti daytoy a benneg, maammuantayo no kasano ti pananggugor ti Mesianiko a Pagarian iti ili ti Dios no maipapan iti naespirituan, mo- ral, ken organisasion - a pakaidayawan ni Jehova.
10 Ti Ari Guggugoranna ti Ili ti Dios iti Naespirituan N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No apay ken kasano a ginugoran ken dinalusan ni Jesus dagiti pasurotna iti naespirituan DAKKEL ti panagraem ni Jesus iti templo iti Jerusa- lem gapu ta ammona ti ireprepresentar dayta. Nabaya- gen a maus-usar ti templo kas sentro ti pudno a panag- daydayaw ditoy daga. Ngem dayta a panagdaydayaw - ti panagdaydayaw iti nasantuan a Dios, a ni Jehova - ket masapul a nadalus ken nasin-aw. Isu a panunotem no ania ti narikna ni Jesus idi napan iti templo idi Ni- san 10, 33 C.E., ket nakitana a marugrugitan dayta. Ania ti napasamak? - Basaen ti Mateo 21:12, 13. 2 Iti Paraangan dagiti Gentil, adda dagiti naagum a komersiante ken agsuksukat iti kuarta a manggung- gundaway kadagiti agdaydayaw a mapan agidaton ken ni Jehova.[1] Ni Jesus "pinaruarna amin dagidiay [1] Adda espesipiko a kuarta nga usaren dagiti bumisbisita a Judio a pangbayad iti tinawen a buis iti templo, ket dagiti agsuksukat iti kuarta adda singirenda kadagiti agpasukat. Maysa pay, mabalin a kasapulan a gumatang dagiti bisita kadagiti animal nga idatonda. Ina- wagan ni Jesus dagiti komersiante kas "mannanakaw," nalabit gapu ta nalabes ti singsingirenda para iti serbisioda. 1-3. Ania ti inaramid ni Jesus idi nakitana a narugitan ti templo? TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 175
aglaklako ken aggatgatang idiay templo, ket binalin- tuagna dagiti lamisaan dagiti agsuksukat iti kuarta." (Idilig ti Nehemias 13:7-9.) Kinondenarna dagidiay a na- agum a lallaki gapu ta pinagbalinda a "rukib dagiti mannanakaw" ti balay ni Amana. Gapuna, impakita ni Jesus ti panagraemna iti templo ken iti irepresentar dayta. Masapul nga agtalinaed a nadalus ti panagdayda- yaw ken Amana! 3 Ginasut a tawen kalpasanna, idi naisaad ni Jesus kas Mesianiko nga Ari, adda manen ti templo a dinalu- sanna - dayta a templo ramanenna ti amin a mayat nga agdaydayaw ken Jehova iti pamay-an a makaay-ayo ken- kuana. Ania dayta a templo? Panangdalus iti "Annak ni Levi" 4 Kas naammuantayo iti Kapitulo 2 daytoy a publika- sion, kalpasan a naisaad ni Jesus kas Ari idi 1914, ka- duana ti Amana a nangsukimat iti naespirituan a templo - ti urnos ti nasin-aw a panagdaydayaw.[2] Kas resulta- na, nakita ti Ari a masapul a magugoran ken madalu- san dagiti napulotan a Kristiano, "ti annak ni Levi." [2] Ti ili ni Jehova ditoy daga ket agdaydayaw kenkuana iti nain- dagaan a paraangan ti naindaklan a naespirituan a templona. 4, 5. (a) Manipud idi 1914 agingga iti nasapa a paset ti 1919, kasa- no a nagugoran ken nadalusan dagiti napulotan a pasurot ni Jesus? (b) Dayta kadi ti maudi a pannakagugor ken pannakadalus ti ili ti Dios? Ilawlawagyo. 176 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
(Mal. 3:1-3) Manipud idi 1914 agingga iti nasapa a pa- set ti 1919, ti Mananggugor, a ni Jehova, impalubosna nga agpasar ti ilina iti nagduduma a suot ken rigat tap- no magugoran ken madalusanda. Makaparagsak ta kal- pasan dagita a narigat a pannubok, dagidiay a napulo- tan ket nadalusan ken magagaran a mangsuporta iti Mesianiko nga Ari! 5 Dayta kadi ti maudi a pannakagugor ken pannaka- dalus ti ili ti Dios? Saan. Kabayatan ti maudi nga al- aldaw, agtultuloy nga us-usaren ni Jehova ti Mesianiko nga Ari a mangtulong kadagiti pasurotna nga agbalin a nadalus tapno makapagtalinaedda iti naespirituan a tem- plo. Iti sumaruno a dua a kapitulo, maammuantayo no kasanona a ginugoran ida no maipapan kadagiti pagala- gadan iti moral ken iti urnos ti organisasion. Ngem usi- gentayo nga umuna ti naespirituan a panangdalus. Maka- pabileg iti pammati ti panangusig iti naaramidan ni Jesus - dagiti makitkitatayo ken saan - a mangtulong ka- dagiti pasurotna nga agbalin a nadalus iti naespirituan. "Pagtalinaedenyo a Nadalus ti Bagbagiyo" 6 Ania ti naespirituan a kinadalus? Tapno masung- batan dayta, usigentayo ti imbaga ni Jehova kadagiti 6. Kasano a dagiti bilin ni Jehova kadagiti naidestiero a Judio tulo- ngannatayo a mangtarus no ania ti ramanen ti naespirituan a kinadalus? TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 177
naadipen a Judio idi nakasaganadan a pumanaw iti Ba- bilonia idi maikanem a siglo B.C.E. (Basaen ti Isaias 52:11.) Dagidiay a Judio ket agsublin iti Jerusalem nangnangruna tapno bangonenda manen ti templo ken isublida ti pudno a panagdaydayaw. (Esd. 1:2-4) Kayat ni Jehova nga iwaksi ti ilina ti aniaman nga impluensia ti relihion ti Babilonia. Imutektekanyo ta nangted iti ag- sasaruno a bilin: "Dikay sagiden ti aniaman a narugit," "rummuarkayo iti tengngana," ken "pagtalinaedenyo a nadalus ti bagbagiyo." Ti nasin-aw a panagdaydayaw ken Jehova ket saan a rumbeng a malaokan iti palso a pa- nagdaydayaw. Ania ngarud ti masursurotayo? Ti naespi- rituan a kinadalus ramanenna ti panangiwaksi kadagiti pannursuro ken aramid ti palso a relihion. 7 Di nagbayag kalpasan ti pannakaisaadna kas Ari, nalawag nga adda inusar ni Jesus nga instrumento a na- katulong kadagiti pasurotna nga agbalin a nadalus iti naespirituan. Dayta nga instrumento ket ti matalek ken masirib nga adipen, a dinutokan ni Kristo idi 1919. (Mat. 24:45) Iti dayta a tawen, nadalusanen dagiti Estu- diante ti Biblia kadagiti adu a palso a sursuro ti reli- hion. Ngem kasapulanda pay ti kanayonan a pannaka- 7. Ania nga instrumento ti us-usaren ni Jesus a mangtulong kadagiti pasurotna nga agbalin a nadalus iti naespirituan? 178 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dalus iti naespirituan. Babaen ti matalek nga adipenna, in-inut a linawlawagan ni Kristo dagiti pasurotna kada- giti nagduduma a selebrasion ken aramid a masapul nga isardengda. (Prov. 4:18) Usigentayo ti sumagmama- no a pagarigan. Rumbeng Kadi a S elebraran Dagiti Kristiano ti Krismas? 8 Nabayagen nga ammo dagiti Estudiante ti Biblia a ti Krismas ket nagtaud kadagiti pagano ken saan a na- yanak ni Jesus iti Disiembre 25. Kuna ti Disiembre 1881 a ruar ti Zion's Watch Tower: "Minilion a pagano ti sim- rek iti simbaan. Ngem ti laeng nagan ti nabaliwan kada- kuada, ta dagiti pagano a papadi ket nagbalin a kris- tiano a papadi ken dagiti pagano a selebrasion ket naawagan kadagiti kristiano a nagan - kas koma iti Krismas." Iti artikulo a "Kaano a Nayanak ni Jesus?" iti Watch Tower idi 1883, nailawlawag a nayanak ni Jesus iti rugrugi ti Oktubre.[3] Ngem iti dayta a tiempo, saan pay a nalawag kadagiti Estudiante ti Biblia a masapul nga isardengdan a rambakan ti Krismas. Nagtultuloy a rinambakanda dayta uray dagiti miembro ti pamilia ti [3] Kuna ti artikulo a ti panawen ti lam-ek ket "saan a maitunos iti salaysay maipapan kadagiti pastor nga adda iti ruar a mangbam- bantay iti arbanda." - Luc. 2:8. 8. Ania ti nabayag idin nga ammo dagiti Estudiante ti Biblia maipa- pan iti Krismas, ngem ania ti saan a nalawag kadakuada? TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 179
Bethel iti Brooklyn. Ngem kalpasan ti 1926, nagbalba- liw dagiti bambanag. Apay? 9 Kas resulta ti naannad a panangadalda iti daytoy a topiko, naamiris dagiti Estudiante ti Biblia a ti nagta- udan ti Krismas ken dagiti aramid a nainaig iti dayta ket saan a pakaidayawan ti Dios. Kuna ti artikulo a "Ti Nagtaudan ti Krismas," iti Disiembre 14, 1927 a ruar ti The Golden Age, a ti Krismas ket pinapagano a selebra- sion, naipamaysa kadagiti panagragragsak, ken nainaig iti panagdayaw iti idolo. Nailawlawag iti artikulo a saan nga imbilin ni Kristo dayta a selebrasion ket iti ngudo- na, kastoy ti direkta a kinunana maipapan iti Krismas: "Gapu ta ti lubong, ti lasag, ken ti Diablo kayatda nga itultuloy a rambakan dayta . . . nainkalintegan ngarud nga isardeng a selebraran dayta dagiti dedikado nga ag- serserbi ken Jehova." Di ngarud pakasdaawan a ti Kris- mas ket saanen a rinambakan ti pamilia ti Bethel iti dayta a Disiembre. Insardengdan a namimpinsan dayta! 10 Iti simmaganad a tawen, immawat dagiti Estudian- te ti Biblia iti nalawlawag nga impormasion maipapan 9. Ania ti naamiris dagiti Estudiante ti Biblia maipapan iti Krismas? 10. (a) Idi Disiembre 1928, ania ti naibutaktak maipapan iti Kris- mas? (Kitaenyo met ti kahon a "Ti Nagtaudan ken Panggep ti Krismas.") (b) Kasano a naammuan ti ili ti Dios no ania pay dagiti selebrasion a rumbeng a liklikanda? (Kitaenyo ti kahon a "Panangibu- taktak Kadagiti Dadduma Pay a Selebrasion.") 180 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
iti Krismas. Idi Disiembre 12, 1928, ni Kabsat Richard H. Barber, a kameng ti hedkuarter, ket nangipaay iti dis- kurso iti radio a nangibutaktak iti narugit a nagtaudan ti Krismas. Ania ti reaksion ti ili ti Dios iti daytoy a na- lawag nga impormasion manipud iti hedkuarter? Mala- gip ni Kabsat Charles Brandlein idi insardeng ti pami- liana a rambakan ti Krismas: "Nasakit kadi ti nakemmi a nangisardeng iti dayta a pinapagano a selebrasion? Saan a pulos! . . . Kas man la inuksob sa imbellengmi ti rutayrutayen a kawes." Umasping met laeng iti dayta ti kinuna ni Kabsat Henry A. Cantwell, a nagserbi kas agdaldaliasat a manangaywan idi agangay: "Maragsa- kankami a mangisakripisio iti maysa a banag kas pam- maneknek iti ayatmi ken ni Jehova." Dagiti nasungdo a pasurot ni Jesus ket sidadaan a nangaramid iti panag- balbaliw ken saan a makipaset iti selebrasion a nagta- ud iti narugit a panagdaydayaw.[4] - Juan 15:19; 17:14. 11 Talaga a nagsayaat nga ulidan kadatayo dagi- diay a matalek nga Estudiante ti Biblia! Bayat nga [4] Iti personal a suratna a napetsaan iti Nobiembre 14, 1927, kinu- na ni Kabsat Frederick W. Franz: "Saantayo a selebraran ti Krismas ita a tawen. Binutosan ti pamilia ti Bethel a pulos a saandan a ram- bakan ti Krismas." Kalpasan ti sumagmamano a bulan, iti surat a napetsaan iti Pebrero 6, 1928, kinuna ni Kabsat Franz: "In-inut a dal- dalusannatayo ti Apo manipud kadagiti basol ti Nababiloniaan nga organisasion ti Diablo." 11. Kasanotay a maipakita a supsuportarantayo ti Mesianiko nga Ari? TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 181
ut-utobentayo ti ulidanda, nasayaat nga isaludsodtayo iti bagitayo: 'Kasano ti panangmatmatko iti panangi- wanwan ti hedkuarter? Maragsakanak kadi a mangawat ken mangyaplikar iti dayta?' No sidadaantayo nga agtul- nog, ipakpakitatayo a supsuportarantayo ti Mesianiko nga Ari, a mangus-usar iti matalek nga adipen a mangi- paay iti naespirituan a taraon iti umiso a tiempo. - Ara. 16:4, 5. Rumbeng Kadi nga Agusar Dagiti Kristiano iti Krus? 12 Iti adu a tawen, imbilang dagiti Estudiante ti Bib- lia ti krus kas simbolo ti Kristianidad. Ammoda a saan a rumbeng a daydayawen ti krus ta naawatanda a dakes ti idolatria. (1 Cor. 10:14; 1 Juan 5:21) Idi 1883, prang- ka a kinuna ti Watch Tower nga "amin nga idolatria ket makarimon iti Dios." Ngem idi damo, pinanunot dagiti Estudiante ti Biblia a saan a dakes nga usaren ti krus no la ket ta iti maitutop a pamay-an. Kas pagarigan, pagpannakkelda nga usaren ti krus ken korona a tsapa kas pakabigbiganda. Para kadakuada, ipamatmat dayta a no agtalinaedda a matalek agingga iti ipapatayda, awa- tendanto ti korona ti biag. Nangrugi idi 1891, naikabil iti akkub ti Watch Tower ti simbolo a krus ken korona. 12. Iti adu a tawen, ania ti panangmatmat dagiti Estudiante ti Biblia iti krus? 182 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"TI NAGTAUDAN KEN PANG GEP TI KRISMAS" IDI Disiembre 1928, imparang ni Kabsat Richard H. Barber ti napuersa a diskurso iti radio maipapan iti Krismas. Naipab- laak ti linaon dayta a diskurso iti Disiembre 12, 1928 a ruar ti The Golden Age, iti artikulo a "Ti Nagtaudan ken Panggep ti Krismas." Dagitoy ti sumagmamano a nadakamat iti dis- kurso: ˛ "Ni Satanas . . . insurona kadagiti tattao a nangnangruna a rambakanda ti pannakayanak ti ubing a Jesus ngem ti ipapatay ti adulto a Jesus, tapno saan a maammuan dagiti tattao ti ki- napateg ti subbot." ˛ "Ammo ti amin nga iti panawen ti Krismas, gagangay ti na- labes a panagraragsak, kinagaramugam, ken panagbarbartek . . . Sigurado nga awan kadagitoy ti pakaidayawan ni Jehova a Dios ken ti Anakna." ˛ "Nagballigi ti Diablo a nangimpluensia iti simbaan a mang- rambak kadagiti di umiso a selebrasion, piesta, panagayunar ken kadagiti nasantuan nga aldaw . . . Nagballigi ti Diablo a mangimpluensia kadagiti tattao a mangaramid kadagiti dakes a gakatna ken nangipaay kadagita iti Nakristianuan a nagan tapno maumsi ti naindaklan a Dios a ni Jehova." 13 Impatpateg dagiti Estudiante ti Biblia ti simbolo a krus ken korona. Ngem manipud iti maudi a paset ti 13. Ania a pannakalawlawag ti inawat dagiti pasurot ni Kristo maipa- pan iti pannakausar ti krus? (Kitaenyo met ti kahon nga "In-inut a Pannakalawlawag iti Panagusar iti Krus.") TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 183
1920's, in-inut a nalawlawagan dagiti pasurot ni Kristo maipapan iti pannakausar ti krus. Malagip ni Kabsat Grant Suiter, a nagserbi idi agangay kas kameng ti Bagi a Manarawidwid, ti asamblea idi 1928 a naangay iti De- troit, Michigan, U.S.A.: "Iti asamblea, nailawlawag a saan laeng a maiparit no di ket saan a maiparbeng nga usaren ti simbolo a krus ken korona." Kadagi- ti simmaganad a tawen, ad-adu pay a pannakalawla- wag ti naipaay. Nabatad nga awan ti lugar ti krus iti panagdaydayaw a nasin-aw ken nadalus iti naespiri- tuan. 14 Ania ti reaksion ti ili ti Dios iti in-inut a pannaka- lawlawag nga inawatda maipapan iti krus? Intultuloy- da kadi nga inusar ti ipatpategda unay a simbolo a krus ken korona? "Dagus nga insardengmi nga usaren dayta idi naammuanmi no ania ti ireprepresentarna," kuna ni Lela Roberts, a nabayagen nga agserserbi ken Jehova. Inyebkas ti sabali pay a matalek a kabsat, a ni Ursu- la Serenco, ti karirikna ti adu idi kinunana: "Na- bigbigmi a ti ipatpategmi idi a mangisimbolo wenno mangirepresentar iti ipapatay ti Apotayo ken iti Na- kristianuan a debosiontayo ket maysa a pinapagano 14. Ania ti reaksion ti ili ti Dios iti in-inut a pannakalawlawag nga inawatda maipapan iti krus? 184 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
PANANGIBUTAKTAK KADAGITI DADDUMA PAY A SELEBRASION BAYAT ti panaglabas dagiti tawen, tinulongan ni Kristo dagiti pasurotna nga agtalinaed a naisina iti lubong. Adtoy ti sumagma- mano kadagiti nagkauna a reperensia a nangipabigbig iti ili ti Dios kadagiti nagduduma a selebrasion a masapul a liklikan dagi- ti pudno a Kristiano. ˛ Easter. "Naiserrek met iti maaw-awagan a Kristiano a simbaan ti nalatak a pinapagano a selebrasion nga Easter." - The Golden Age, Disiembre 12, 1928, panid 168. ˛ Valentine's Day. "Saan a nasantuan ti nagtaudan ti St. Valentine's Day." - The Golden Age, Disiem- bre 25, 1929, panid 208. ˛ Birthday. "Iti Kasuratan, dua laeng ti nangrambak iti pannakayanakda - ni ari Faraon ti Egipto idi kaaldawan ni Jose, ken ni [Herodes,] a bayat ti pannakaselebrar ti pannakayanakna ket napapatay ni Juan a Mammautisar. Awan ti nadakamat iti Biblia nga adda siasinoman nga adipen ti Dios a nangselebrar iti pannakayanakna." - The Golden Age, Mayo 6, 1936, panid 499. ˛ New Year's Day. "Saan a Nakristianuan ti panangram- bak iti Baro a Tawen agraman dagiti panagraragsak ken panagbarbartek a nainaig iti dayta, aniaman ti aldaw a pannakarambakna. Saan a rinambakan daytoy dagiti nagkauna a Kristiano." - Awake! Disiembre 22, 1946, pa- nid 24. TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 185
a simbolo. Maitunos iti Proverbio 4:18, anian a ya- manmi ta ti dana ket lumawlawag a lumawlawag." Saan a kayat dagiti nasungdo a pasurot ni Kristo ti makiraman kadagiti narugit nga aramid ti palso a reli- hion! 15 Kasta met laeng ti determinasiontayo ita. Bigbigbi- gentayo nga adda us-usaren ni Jesus nga instrumento - ti matalek ken masirib nga adipenna - a tumulong iti ilina nga agtalinaed a nadalus iti naespirituan. Gapuna, no ti maidasar a naespirituan a taraon ipabigbigna ka- datayo a dagiti selebrasion, aramid, wenno kustombre ket nagtaud iti palso a relihion, dagus a tallikudantayo dagita. Kas kadagiti kakabsattayo a nagbiag iti umuna a paset ti kaadda ni Kristo, determinadotayo a mamag- talinaed a nadalus iti naindagaan a paraangan ti naes- pirituan a templo ni Jehova. 16 Iti intero a maudi nga al-aldaw, adda met dagiti di- tay makita nga ar-aramiden ni Jesus a mangsalaknib ka- dagiti kongregasion ti ili ni Jehova manipud kadagiti tattao a mangrugit kadakuada iti naespirituan. Kasano ti panangaramidna iti dayta? Kitaentayo. 15, 16. Kasanotayo a maipakita a determinadotayo a mamagtalinaed a nadalus ti naindagaan a paraangan ti naespirituan a templo ni Jehova? 186 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
IN-INUT A PANNAKALAWLAWAG ITI PANAGUSAR ITI KRUS ˇ Ti tsapa a krus ken korona ket saan laeng a maiparit no di ket saan a maiparbeng. - Asamblea iti Detroit, Michigan, U.S.A., 1928. ˇ Maibilang nga idolo dagiti tsapa a krus ken korona. - Preparation, 1933, panid 239. ˇ Pinapagano ti nagtaudan ti krus. - The Golden Age, Pebrero 28, 1934, panid 336. ˇ Natay ni Jesus iti poste, saan nga iti krus. - The Golden Age, Nobiembre 4, 1936, panid 72; Riches, 1936, panid 27. Ti Griego a sao nga stau·ros ket naipatarus a "krus" iti adu a pa- tarus ti Biblia. Ngem kitaenyo no ania ti kuna ti nagduduma a re- perensia maipapan iti kaipapanan daytoy a sao: 'Ti kayat a sawen ti Griego a sao [nga stau·ros] ket poste.' - Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature. "Maysa laeng a poste ti nalawlawag a kaipapananna, saan a kapa- da ti 'krus.' " - Crucifixion in Antiquity. "Dayta ket maysa a natibker a kayo, kas iti alad nga us-usaren da- giti mannalon." - History of the Cross. "Pulos a saan a dua a kayo a nagkinnuros ti kayat a sawen dayta, no di ket maymaysa laeng." - The Companion Bible. "Maysa dayta a nalinteg a poste . . . Dina kaipapanan ti dua a kayo a nagkinnuros." - A Critical Lexicon and Concordance. TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 187
Panangilasin Kadagiti "Nadangkes Manipud Kadagiti Nalinteg" 17 Kanayon a situturong dagiti mata ni Jesu-Kristo nga Ari kadagiti kongregasion ti ili ti Dios iti intero a daga. Ar-aramiden ni Kristo ken dagiti anghel ti traba- ho a panamaglalasin iti wagas a saantayo a naan-anay a maawatan. Dineskribir ni Jesus daytoy a trabaho iket. (Basaen ti Mateo iti 13:47-50.) Ania ti kaipapanan daytoy nga ilustrasion? ilustrasionna maipapan iti 18 Panangitinnag iti iket iti baybay. Ti iket irepresentar- na ti panangikasaba iti Pagarian a maar-aramid iti inte- ro a lubong. 'Panangurnong iti tunggal kita ti ikan.' Ti naimbag a damag ket makaawis iti amin a kita ti tattao - dagidiay mangar-aramid iti addang nga agbalin a pud- no a Kristiano, kasta met iti adu a dadduma pay a ma- balin nga interesado iti damo ngem saan a mangsalimet- met iti nasin-aw a panagdaydayaw.[5] Panangummong kadagiti nasayaat nga ikan kadagiti tiklis. Dagiti napud- no ti panagpuspusona a tattao ket maurnong kadagiti [5] Kas pagarigan, idi 2013, ti kangatuan a bilang dagiti agibumbu- nannag ket 7,965,954 idinto ta 19,241,252 ti timmabuno iti tinawen a Pananglaglagip iti ipapatay ni Kristo. 17, 18. Iti ilustrasion maipapan iti iket, ania ti kaipapanan ti (a) pa- ikan,' nangitinnag iti (c) panangummong kadagiti nasayaat nga ikan kadagiti tiklis, ken (d) panangibelleng kadagiti di nasayaat nga ikan? iket, (b) 'panangurnong iti tunggal kita ti 188 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
arig tiklis a kongregasion, a pangipaayanda iti nadalus a panagdaydayaw ken ni Jehova. Panangibelleng kadagi- ti "di nasayaat" nga ikan. Iti intero a maudi nga al-aldaw, ilaslasin ni Kristo ken dagiti anghel dagiti "nadangkes manipud kadagiti nalinteg."[6] Kas resultana, dagidiay awanan iti umiso a kasasaad ti puso - nalabit dagidiay saan a mayat a mangtallikud kadagiti di umiso a patpa- tien ken aramid - ket saan a mapalubosan a mangmulit kadagiti kongregasion.[7] 19 Saan kadi a makapabileg a maammuan a ti Ari- tayo, a ni Jesu-Kristo, salsalaknibanna dagiti adda iti aywanna? Ken saan kadi a makaliwliwa a maam- muan a ti regtana iti pudno a panagdaydayaw - ken para kadagiti pudno nga agdaydayaw - ket saan a nag- balbaliw agingga ita manipud idi dinalusanna ti tem- plo idi umuna a siglo C.E.? Anian a yamantayo ta [6] Ti panamaglalasin kadagiti nasayaat ken di nasayaat nga ikan ket naiduma iti panamaglalasin kadagiti karnero ken kalding. (Mat. 25:31-46) Ti panamaglalasin, wenno ti maudi a panangukom, kadagi- ti karnero ken kalding ket mapasamak kabayatan ti um-umayen a dakkel a rigat. Sakbay a dumteng dayta a tiempo, dagidiay arig di nasayaat nga ikan mabalinda ti agsubli ken Jehova ken maurnong ka- dagiti arig tiklis a kongregasion. - Mal. 3:7. [7] Inton agangay, dagiti saan a maikari ket maitapuak iti umap- apuy nga urno iti simboliko a pamay-an, a mangipasimudaag iti pannakadadaelda iti masanguanan. 19. Ania ti makunam iti ar-aramiden ni Kristo tapno masalakniban ti kinadalus ti ili ti Dios ken ti kinasin-aw ti pudno a panagdaydayaw? TI ARI GUGGUGORANNA TI ILI TI DIOS ITI NAESPIRITUAN 189
salsalakniban ni Kristo ti naespirituan a kinadalus ti ili ti Dios ken ti kinasin-aw ti pudno a panagdaydayaw! Maipakitatayo a supsuportarantayo ti Ari ken ti Paga- rianna no liklikantayo ti makinamin iti amin a palso a relihion. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania ti naespirituan a kinadalus, ken ania ti instrumento nga us-usaren ni Kristo a tumulong kadagiti pasurotna nga agbalin a nadalus iti naespirituan? ˇ Kasano nga inusar ni Kristo ti matalek ken masirib nga adipen a nangtulong kadagiti pasurotna a mangisardeng iti panangselebrarda iti Krismas ken iti panangusarda iti simbolo a krus ken korona? ˇ Ania ti makunam iti inaramid ni Kristo tapno masalakniban ti pudno a panagdaydayaw? 190 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
11 Pannakagugor iti Moral Iparangarangna ti Kinasanto ti Dios N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No kasano a sinuruan ti Ari dagiti iturayanna a mangraem kadagiti pagalagadan ti Dios iti moral ANIA ngata no napadasam ti napadasan ni propeta Eze- quiel agarup 25 a siglon ti napalabas? Panunotem daytoy: Umas-asidegka iti nakalawlawa ken naranga a templo. Adda mannakabalin nga anghel a sidadaan a mangipa- siar kenka iti dayta a nakaskasdaaw a lugar! Immulika iti pito a tukad nga agturong iti maysa kadagiti tallo a ruangan. Napalalo ti siddaawmo kadagitoy a pagserkan nga agarup 30 a metro ti kangatona. Manipud sadiay, makitam dagiti siled ti guardia. Kadagiti adigi, adda da- giti elegante a kitikit dagiti kayo a palma. - Ezeq. 40:1-4, 10, 14, 16, 22; 41:20. 2 Daytoy ket naimpadtuan a naespirituan a templo. Detalyado ti panangdeskribir ni Ezequiel iti daytoy, nga uray la sinaklawna ti kapitulo 40 agingga iti 48 iti librona 1. Ania ti nasirmata ni Ezequiel a pagsidsiddaawantayo? 2. (a) Ania ti iladladawan ti naimpadtuan a templo? (Kitaenyo met ti footnote.) (b) Ania ti masursurotayo kadagiti paset iti pagserkan iti templo? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 191
a naglaon iti padto. Daytoy a templo iladladawanna ti urnos ni Jehova para iti nasin-aw a panagdaydayaw. Ti tunggal pasetna ket adda kaipapananna iti panagdayda- yawtayo kadagitoy maudi nga al-aldaw.[1] Ania ti iladla- dawan dagiti nangato a ruangan? Ipalagipna kadatayo a dagidiay sumrek iti urnos ni Jehova para iti nasin-aw a panagdaydayaw ket masapul nga agbiag maitunos ka- dagiti nangato ken nalinteg a pagalagadan ti Dios. Kas- ta met laeng ti iladladawan dagiti naikitikit a kayo ti pal- ma ta iti Biblia, dagiti palma irepresentarna no dadduma ti kinalinteg. (Sal. 92:12) Dagiti ngay siled ti guardia? Nalawag a dagidiay saan a mangraem kadagiti pagalaga- dan ti Dios ket saan a mapalubosan a sumrek iti daytoy nangayed ken nasin-aw a panagdaydayaw a makaited iti biag. - Ezeq. 44:9. 3 Kasano a natungpal ti sirmata ni Ezequiel? Kas na- ammuantayo iti Kapitulo 2 daytoy a libro, inusar ni [1] Idi 1932, damo a naipakita iti Tomo 2 ti libro a Vindication nga adda ti moderno a kaitungpalan dagiti padto iti Biblia maipa- pan iti pannakaisubli ti ili ti Dios iti nakayanakanda a pagilian, saan nga iti literal a nasion ti Israel, no di ket iti naespirituan nga Israel. Dagita a padto ket maipapan iti pannakaisubli ti nasin-aw a panagdaydayaw. Nailawlawag iti Marso 1, 1999 a ruar Ti Pagwa- nawanan a ti templo a nasirmata ni Ezequiel ket maysa a padto maipapan iti pannakaisubli isu nga adda ti napateg a kaitungpalan- na iti naespirituan kabayatan ti maudi nga al-aldaw. 3. Apay a masapul nga agtultuloy a magugoran dagiti pasurot ni Kristo? 192 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Jehova ni Kristo a manggugor iti ilina manipud idi 1914 agingga iti umuna a paset ti 1919. Dita kadi a nagpating- ga dayta a naisangsangayan a pannakagugor? Saan! Iti intero a napalabas a siglo, agtultuloy nga intandudo ni Kristo dagiti nasantuan a pagalagadan ni Jehova maina- ig iti kondukta. Gapuna, masapul nga agtultuloy a ma- gugoran dagiti pasurotna. Apay? Ngamin, ur-urnongen ni Kristo dagiti pasurotna manipud iti daytoy a lubong a nababa ti moralna ken agtultuloy nga ikagkagumaan ni Satanas nga ilumlom ida iti immoralidad. (Basaen ti 2 Pedro 2:20-22.) Usigentayo ti tallo a benneg nga agtul- tuloy a pakaguggugoran dagiti pudno a Kristiano. Umu- na, usigentayo ti sumagmamano a pannakagugor iti mo- ral. Maikadua, ti napateg a probision tapno agtalinaed a nadalus ti kongregasion, ken maikatlo, ti urnos ti pamilia. Pannakagugor iti Moral iti Panaglabas Dagiti Tawen 4 Kanayon nga interesado unay ti ili ni Jehova iti mo- ral ken nalinteg a kondukta. Gapuna, sidadaanda a mang- yaplikar kadagiti nalawlawag a bilin mainaig iti daytoy. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan. 5 Seksual nga immoralidad. Pinanggep ni Jehova a ti sek- sual a relasion dagiti agassawa ket nadalus ken makaay- ayo. Pagragsakan ni Satanas a dadaelen dayta a nagsayaat 4, 5. Ania a taktika ti nabayagen nga us-usaren ni Satanas, ken ka- sano ti kaballigina? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 193
a sagut ket pagbalbalinenna a narugit ken us-usarenna a mangsulisog iti ili ni Jehova tapno mapagurada ti Dios. Idi kaaldawan ni Balaam, nagballigi ni Satanas a nangu- sar iti dayta a taktika ket nakalkaldaang ti resultana. Na- karkaro pay ti panangusarna iti dayta a taktika kadagi- toy maudi nga al-aldaw. - Num. 25:1-3, 9; Apoc. 2:14. 6 Tapno saan nga agballigi ni Satanas, naipablaak iti Hunio 15, 1908 a ruar ti Watch Tower ti maysa a sapata a naglaon iti kastoy a kari: "Iti aniaman a tiempo ken iti sadinoman, ti pannakilangenko iti saanko a kasekso iti pribado a lugar ket kas met laeng iti pannakilangenko no addakami iti publiko."[2] Nupay saan a maikalikagum ti panangaramid iti daytoy a sapata, adu ti immana- mong iti daytoy ken impaipablaakda ti naganda iti Zion's Watch Tower. Nakatulong daytoy iti adu ngem kalpasan ti sumagmamano a tawen, naisardeng ti sapata gapu ta na- paliiw a rutina laengen daytoy. Ngem naitandudo latta dagiti nangato a pagalagadan iti moral nga ireprepresen- tarna. [2] Ti sapata iparitna nga agkadua ti lalaki ken babai nga is-isuda iti maysa a siled malaksid no nakalukat ti ruangan - wenno no agas- sawa wenno agkapamiliada. Sumagmamano a tawen nga inaldaw a naibasa daytoy a sapata kas paset ti Panagdaydayaw iti Agsapa (Morning Worship) iti Bethel. 6. Ania a sapata ti naipablaak iti Watch Tower, ania ti inaramid ti adu, ken apay a naisardeng dayta idi agangay? (Kitaenyo met ti foot- note.) 194 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
7 Kimmaro ti ibubusor ni Satanas. Iti Marso 1, 1935 a ruar ti The Watchtower, sipaprangka a nailawlawag ti kumarkaro a problema ti ili ti Dios. Adda dagiti nangi- pagarup a no makiramramanda iti ministerio, saanen a maikalikagum a salimetmetanda dagiti moral a pagala- gadan ni Jehova iti pribado a biagda. Kuna ti The Watch- tower: "Masapul a laglagipen ti maysa a saan laeng a ti pannakiraman iti ministerio ti napateg. Dagiti saksi ni Jehova ket pannakabagi ti Dios isu nga obligadoda a ma- ngirepresentar ken ni Jehova ken iti pagarianna iti umi- so a pamay-an." Kalpasanna, nangipaay ti artikulo iti nalawag a balakad maipapan iti panagasawa ken paga- lagadan iti moral, a nakatulong iti ili ti Dios nga 'uma- dayo iti pannakiabig.' - 1 Cor. 6:18. 8 Kadagiti kallabes a dekada, maulit-ulit nga impaga- netget Ti Pagwanawanan ti umiso a kaipapanan ti sao a nausar iti Griego a Kasuratan para iti seksual nga im- moralidad - ti por·neia. Ti kaipapananna ket saan laeng a limitado iti seksual a panagdenna. Imbes ketdi rama- nenna ti nagduduma nga immoral ken narugit nga ara- mid a gagangay a mapaspasamak kadagiti pagtaengan 7. Idi 1935, ania a problema ti linawlawagan ti The Watchtower, ken ania a pagalagadan ti pinatalgedanna? 8. Apay a maulit-ulit nga impaganetget Ti Pagwanawanan ti naan- anay a kaipapanan ti Griego a sao para iti seksual nga immoralidad? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 195
dagiti balangkantis. Gapuna, nasalakniban dagiti pasu- rot ni Kristo manipud iti seksual nga immoralidad nga ar-aramiden ti adu iti kaaldawantayo. - Basaen ti Efeso 4:17-19. 9 Nalabes a panaginum iti arak. Iti Marso 1, 1935, a ruar ti The Watchtower, nailawlawag ti sabali pay a moral nga isyu: "Napaliiw met nga adda dagiti makiramraman iti panangasaba ken ar-aramidenda latta dagiti dadduma pay nga obligasionda iti organisasion uray no [nakainumda]. Ania ti ibaga ti Kasuratan mainaig iti panaginum iti arak? Maitutop kadi ti uminum iti arak nga uray la ma- apektaran ti panagserbi ti maysa iti organisasion ti Apo?" 10 Kas sungbat, nailawlawag iti artikulo ti balanse a panangmatmat ti Sao ti Dios iti arak. Saan a kondena- ren ti Biblia ti natimbeng a panaginum iti arak, ngem nainget ti panangkondenarna iti panagbarbartek. (Sal. 104:14, 15; 1 Cor. 6:9, 10) No maipapan iti pannakira- man iti sagrado a panagserbi bayat a nakainum ti may- sa, nabayagen a maipalpalagip iti ili ti Dios ti salaysay maipapan kadagiti annak ni Aaron, a pinapatay ti Dios gapu iti saan a maitutop a panangikabilda iti apuy iti al- tar ti Dios. Di nagbayag kalpasan dayta, imbaga ti salay- 9, 10. (a) Ania a moral nga isyu ti nailawlawag iti The Watchtower idi 1935? (b) Ania ti balanse a panangmatmat ti Biblia iti panaginum iti arak? 196 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
say ti mabalin a makagapu no apay a saan a maitutop ti inaramidda, gapu ta adda linteg nga inted ti Dios a ma- ngiparit kadagiti papadi nga uminum iti arak bayat nga ar-aramidenda dagiti sagrado nga annongenda. (Lev. 10:1, 2, 8-11) Kas panangyaplikar iti dayta a prinsipio ita, sigsiguraduen dagiti pasurot ni Kristo a saanda a nakainum bayat a makiramramanda iti sagrado a panag- serbi. 11 Kadagiti kallabes a dekada, nakaawat manen dagiti pasurot ni Kristo iti nalawlawag a pannakaawat maipa- pan iti kanayon a panaginum ken pannakaadikto iti arak. Imbag laengen ta adda dagiti naintiempuan a naespiri- tuan a taraon a nakatulong iti adu a mangkontrol iti pa- naginumda ket simmayaat ti kabibiagda. Adu pay ketdi ti naan-anayen a nangisardeng iti panaginumda iti arak. Awan ti nangipalubos a ti arak ti mangdadael iti digni- dadda, iti pamiliada ken, kangrunaan iti amin, iti pribi- lehioda a makiraman iti nasin-aw a panagdaydayaw ken ni Jehova. 12 Panagusar iti tabako. Sakbay pay a nangrugi ti maudi nga al-aldaw, saanen a kayat dagiti pasurot ni Kristo ti 11. Apay a bendision para iti ili ti Dios no makaawatda iti nalawla- wag a pannakatarus maipapan iti panaginum iti arak? 12. Ania ti panangmatmat dagiti pasurot ni Kristo iti tabako uray idi sakbay pay a nangrugi ti maudi nga al-aldaw? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 197
agusar iti tabako. Malagip ti lakayen a kabsat, a ni Charles Capen, ti damo a pannakakitana ken ni Charles Taze Russell iti maudi a paset ti maika-19 a siglo. Ni Kabsat Capen, nga agtawen laeng idi iti 13, ken ti tallo kadagiti kakabsatna ket adda iti agdan ti Bible House iti Allegheny, Pennsylvania. Idi limmabas ni Kabsat Rus- sell, insaludsodna: "Agsigsigariliokayo kadi? Adda ma- ang-angotko nga agat-sigarilio." Kinunada a saanda nga agsigsigarilio. Awan duadua a nabigbigda ti panangmat- matna iti panagusar iti tabako. Iti Agosto 1, 1895 a ruar ti Watch Tower, kinuna ni Kabsat Russell maibatay iti 2 Corinto 7:1: "Awan ti makitak a rason a pakaidayawan ti Dios, wenno pagsayaatan ti siasinoman a Kristiano ti panagusar iti tabako iti aniaman a pamay-an. . . . Diak mapanunot ti Apotayo nga agat-tabako wenno mangisak- sakmol iti aniaman a narugit a banag." 13 Idi 1935, inawagan ti The Watchtower ti tabako kas "narugit a ruot" ken kunana a dagidiay agngalngal wen- no mangsusop iti dayta ket saan a makapagtalinaed kas miembro ti pamilia ti Bethel wenno makapagserbi kas pannakabagi ti organisasion ti Dios kas payunir wenno agdaldaliasat a ministro. Idi 1973, adda kanayonan a pan- nakagugor iti moral. Inlawlawag ti Hunio 1 a ruar ti The 13. Ania a pannakagugor iti moral ti napasamak idi 1973? 198 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Watchtower nga awan ti Saksi ni Jehova a makapagtali- naed a nasayaat ti takderna iti kongregasion no saanna nga isardeng daytoy a makapapatay, narugit, ken saan a naayat nga aramid. Nailaksid dagidiay nagusar latta iti tabako.[3] Nangaramid manen ni Kristo iti napateg nga addang a manggugor kadagiti pasurotna. 14 Panagusar iti dara. Idi kaaldawan ni Noe, kinuna ti Dios a dakes ti mangan iti dara. Pinatalgedanna dayta iti Linteg nga intedna iti nasion ti Israel, ken kasta met laeng ti imbilinna iti kongregasion Kristiano idi kinuna- na nga 'umadayokayo . . . iti dara.' (Ara. 15:20, 29; Gen. 9:4; Lev. 7:26) Iti kaaldawantayo, saan a nakaskasdaaw a nakabirok ni Satanas iti pamay-an tapno adu ti mangsa- lungasing iti dayta a pagalagadan ti Dios. Idi maika-19 a siglo, nageksperimento dagiti doktor maipapan iti pa- nangyalison iti dara, ngem idi nadiskobre dagiti tipo ti dara, nagsaknapen daytoy nga aramid. Idi 1937, nairugi ti panagurnong kadagiti dara sa maikabil kadagiti blood bank. Naitandudo ti panangyalison iti dara gapu iti Sa- ngalubongan a Gubat II. Di nagbayag, gagangayen ti pa- nangyalison iti dara iti intero a lubong. [3] Ti di umiso a panangusar iti tabako ramanenna ti panangsu- sop, panangngalngal, wenno panagmula iti dayta. 14. Ania ti pagalagadan ti Dios mainaig iti dara? Kasano a nagbalin a gagangay ti panangyalison iti dara? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 199
15 Idi 1944, kinuna ti The Watchtower a ti panagpayali- son iti dara ket awan ti nakaidumaanna iti pannangan iti dara. Iti simmaganad a tawen, napasingkedan ken na- lawlawagan dayta a Nainkasuratan a takdertayo. Idi 1951, adda naipablaak a listaan dagiti saludsod ken sungbat a nakatulong iti ili ti Dios a makisarita kadagiti doktor. Iti intero a lubong, situtured a tungtungpalen dagiti ma- talek a pasurot ni Kristo dayta a bilin uray no masan- san a malalais, mabusbusor, ken maidadanesda pay ketdi. Ngem agtultuloy a tigtignayen ni Kristo ti organisasion- na a mangipaay iti kasapulan a tulong. Naipablaak da- giti broshur ken artikulo a detalyado ken nasayaat ti pan- nakasukimatna. 16 Idi 1979, sinarungkaran ti sumagmamano a pangla- kayen dagiti ospital tapno tulonganda dagiti doktor a mangtarus a naimbag iti takdertayo, inlawlawagda dagi- ti nakaibatayanna iti Kasuratan, ken dagiti alternatibo iti panangyalison iti dara. Idi 1980, immawat iti naisang- sangayan a pannakasanay iti daytoy a trabaho dagiti pang- lakayen iti 39 a siudad iti Estados Unidos. Idi agangay, inaprobaran ti Bagi a Manarawidwid ti pannakaipasdek dagiti Hospital Liaison Committee iti intero a lubong. 15, 16. (a) Ania ti takder dagiti Saksi ni Jehova mainaig iti panang- yalison iti dara? (b) Ania a tulong ti naipaay kadagiti pasurot ni Kristo mainaig iti panangyalison ken iti panagpaagas a di agusar iti dara, ken ania ti resultana? 200 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Ania ti resulta dagitoy a panagregget iti panaglabas da- giti tawen? Ita, pinullo a ribu a doktor, siruhano, ken anestesiologo, ti makikokooperar kadagiti pasiente a Sak- si, a raraemenda ti pinilitayo a pamay-an ti pannakaagas a di agusar iti dara. Umad-adu dagiti ospital a mangi- tuktukon iti pamay-an ti pannakaagas a di agusar iti dara, ken adda pay ketdi dagiti mangibilang iti dayta kas ka- sayaatan a pamay-an ti pannakaagas. Saan kadi a maka- paragsak a panunoten dagiti pamay-an ni Jesus a mangsa- laknib kadagiti pasurotna manipud iti panangikagumaan ni Satanas a mangrugit kadakuada? - Basaen ti Efeso 5:25-27. 17 Nasayaat nga isaludsodtayo iti bagitayo, 'Apresiaren- tayo kadi ti pamay-an ni Kristo a manggugor kadagiti pasurotna ken mangsanay kadatayo a mangyaplikar kada- giti nangato a pagalagadan ni Jehova iti moral?' No wen, nasken a laglagipentayo nga ikagkagumaannatayo nga iyadayo ni Satanas manipud ken ni Jehova ken Jesus ba- baen ti panangimpluensiana kadatayo a mangsalungasing kadagiti pagalagadan ti Dios iti moral. Tapno saantayo a maimpluensiaan, kanayon a mangipapaay ti organisa- sion ni Jehova kadagiti naayat a pakdaar ken palagip ma- ipapan kadagiti narugit nga aramid ti lubong mainaig iti 17. Kasanotayo a maipakita nga apresiarentayo ti ar-aramiden ni Kris- to a manggugor kadagiti pasurotna? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 201
moral. Agtalinaedtayo koma nga alerto ken natulnog ka- dagiti kasta a makatulong a balakad. - Prov. 19:20. Panangsalaknib iti Kongregasion Manipud iti Pannakaumsi iti Moral 18 Ti maikadua a benneg ti pannakagugor iti moral ra- manenna dagiti naaramid nga urnos tapno agtalinaed a nadalus ti kongregasion. Nakalkaldaang ta saan a tinak- deran ti dadduma ti desisionda a nangawat kadagiti pa- galagadan ni Jehova mainaig iti kondukta ken nangi- dedikar iti biagda iti Dios. Idi agangay, adda dagiti nagbalbaliw ti kasasaad ti pusona ken inggagarada pay ketdi a sinalungasing dagiti pagalagadan ti Dios. Ania ti rumbeng a maaramid kadakuada? Makaalatayo iti pama- latpatan iti sirmata ni Ezequiel maipapan iti naespiri- tuan a templo a nailawlawag iti rugrugi daytoy a kapi- tulo. Subliantayo dagidiay nangato a ruangan. Iti tunggal pagserkan, adda dagiti siled ti guardia. Dagiti guardia ti mangsalsalaknib iti templo ket nabatad a saanda a pas- treken dagidiay 'di nakugit ti pusona.' (Ezeq. 44:9) Na- lawag dayta a palagip a ti nasin-aw a panagdaydayaw ket maysa a pribilehio a maipaay laeng kadagidiay mangikag- kagumaan nga agbiag maitunos kadagiti nasin-aw a pa- 18. Maipapan kadagidiay nangigagara a mangsalungasing kadagiti pagalagadan ti Dios, ania a nalawag a palagip ti masursurotayo iti sir- mata ni Ezequiel? 202 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
galagadan ni Jehova mainaig iti kondukta. Iti kaaldawan- tayo, saan met a silulukat iti amin ti pribilehio a maki- kadua kadagiti padatayo a Kristiano nga agdaydayaw. 19 Idi 1892, kuna ti Watch Tower a "responsabilidadtayo nga ilaksid (kas Kristiano) dagidiay, direkta wenno saan a direkta, a mangilibak nga inted ni Kristo ti bagina kas subbot [a katupag a gatad] para iti amin." (Basaen ti 2 Juan 10.) Idi 1904, kuna ti libro a The New Creation a dagidiay saan a mangisardeng iti dakes nga aramid rug- rugitanda ti kongregasion. Idi, ti intero a kongregasion ket makiraman iti panangusig iti dakes nga aramid ti maysa a tao. Naawagan dayta iti "church trial." Nupay kasta, manmano laeng a napasamak dayta. Idi 1944, ki- nuna ti The Watchtower a dagiti laeng responsable a ka- kabsat a lallaki ti mangtaming iti kasta a kaso. Idi 1952, naipablaak iti The Watchtower ti naibatay iti Biblia a pa- may-an ti panangtaming kadagiti hudisial a kaso, a na- ngitampok iti kangrunaan a rason a mailaksid dagiti na- kabasol a saan nga agbabawi - tapno agtalinaed a nadalus ti kongregasion. 2 0 Kadagiti simmaruno a dekada manipud idin, 19, 20. (a) Kasano nga in-inut a tinulongan ni Kristo dagiti pasurot- na a mangbalbaliw iti pamay-anda a mangtaming kadagiti nadagsen a basol? (b) Ania ti tallo a rason a mailaksid dagiti nakabasol a saan nga agbabawi? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 203
tinulongan ni Kristo dagiti pasurotna a mangtarus ken mangbalbaliw iti pannakataming dagiti nadagsen a ba- sol. Nasanay a naimbag dagiti Kristiano a panglakayen a mangtaming kadagiti hudisial a kaso iti pamay-an nga anamongan ni Jehova buyogen ti hustisia ken asi. Ita, na- lawag nga adda tallo a rason no apay a mailaksid iti kon- gregasion ti nakabasol a saan nga agbabawi: (1) Tapno saan a maumsi ti nagan ni Jehova, (2) tapno masalakni- ban ti kongregasion manipud iti dakes nga epekto ti na- dagsen a basol, ken (3) tapno matignay ti nakabasol nga agbabawi no posible. 21 Makitam kadi no apay a maysa a bendision kadagi- ti pasurot ni Kristo ita ti urnos a panangilaksid? Iti nag- kauna nga Israel, dagiti nakabasol ket masansan a dakes ti impluensiana iti nasion, ket ad-aduda pay no daddu- ma ngem kadagidiay mangipatpateg ken ni Jehova ken mangikagkagumaan nga agaramid iti umiso. Gapuna, ma- sansan a maumsi ti nagan ni Jehova ken mapukaw ti na- sion ti anamong ti Dios. (Jer. 7:23-28) Ngem ita, adda grupo dagiti naespirituan a lallaki ken babbai a paki- langlangenan ni Jehova. Gapu ta maik-ikkat iti nagte- tengngaantayo dagiti managaramid iti dakes, saan idan a mausar ni Satanas nga ad-adda a mangdadael iti kina- 21. Iti ania a pamay-an a maysa a bendision iti ili ti Dios ti urnos a panangilaksid? 204 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dalus ti kongregasion. Limitado laeng ti impluensiada. Gapuna, kas grupo, manamnamatayo nga agtultuloy nga anamongannatayo ni Jehova. Laglagipentayo nga inkari ni Jehova: "Aniaman nga igam a mabukelto maibusor kenka saanto nga agballigi." (Isa. 54:17) Sisusungdo kadi a supsuportarantayo dagiti panglakayen, nga addaan iti nadagsen a responsabilidad a mangtaming kadagiti hu- disial a kaso? Panangidaydayaw iti Daydiay Nakautangan ti Tunggal Pamilia iti Naganna 22 Ti maikatlo a benneg a pakagunggonaan dagiti pa- surot ni Kristo manipud iti agtultuloy a pannakagugor ket mainaig iti panagasawa ken biag ti pamilia. Nagugo- ran kadi ti panangmatmattayo iti pamilia iti panaglabas dagiti tawen? Wen. Kas pagarigan, no basaentayo ti ma- ipapan kadagiti adipen ti Dios iti umuna a paset ti maika-20 a siglo, saantay a magawidan ti apresasiontayo ken masdaawtayo pay ketdi iti kinamanagsakripisioda. Apresiarentayo unay ti wagas a panangyun-unada iti sag- rado a panagserbida. Ngem makitatayo met a kasapulan ti natimtimbeng a panangmatmat. Apay? 23 Gagangay kadagiti kakabsat a lallaki ti umadayo iti pagtaenganda iti adu a bulan tapno itungpalda ti 22, 23. Apay nga agyamantayo kadagiti padatayo a Kristiano iti umu- na a paset ti maika-20 a siglo, ngem ania ti pammaneknek a kasapulan ti natimtimbeng a panangmatmat iti pamilia? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 205
annongenda iti ministerio wenno iti trabaho a panagda- liasat. No dadduma, nalabes ti panangiparitda iti panaga- sawa idinto ta saan met a kasta ti ibagbaga ti Kasuratan. Ken saan unay a maipagpaganetget ti panangpatibker iti relasion dagiti Kristiano a pagassawaan. Kasta met la- eng kadi ti kasasaad dagiti pasurot ni Kristo ita? Saan! 24 Ita, saan a rumbeng a baybay-antayo ti pamiliatayo gapu laeng iti panangitungpaltayo kadagiti nateokrati- kuan nga annongen. (Basaen ti 1 Timoteo 5:8.) Maysa pay, impanamnama ni Kristo nga agtultuloy nga umawat da- giti matalek a pasurotna iti makatulong ken balanse a Nainkasuratan a balakad mainaig iti panagasawa ken biag ti pamilia. (Efe. 3:14, 15) Idi 1978, naipablaak ti lib- ro a Panangparagsak ti Biag ti Pamiliayo. Agarup 18 a ta- wen kalpasanna, naipablaak met ti libro a Ti Sekreto ti Kinaragsak iti Pamilia. Kanayonanna, adda dagiti artiku- lo iti Pagwanawanan a nairanta a tumulong kadagiti pa- gassawaan a mangyaplikar kadagiti Nainkasuratan a prin- sipio. 25 Dagiti ngay ubbing? Iti panaglabas dagiti tawen, na- ipaayanda iti ad-adu nga atension. Nabayagen a mangi- papaay ti organisasion ni Jehova kadagiti naimbag a 24. Kasano a tinulongan ni Kristo dagiti matalek a pasurotna a ma- addaan iti natimbeng a panangmatmat iti panagasawa ken iti pamilia? 25-27. Iti panaglabas dagiti tawen, kasano a naipaayan iti ad-adu nga atension dagiti ubbing a nagduduma ti edadna? 206 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
banag para kadagiti ubbing a nagduduma ti edadna. Ngem manmano laeng idi ti maipapaay. Ita, nakaad-adun. Kas pagarigan, idi 1919 agingga idi 1921, naikabil iti The Golden Age ti artikulo a "Juvenile Bible Study." Kalpa- san dayta, naipablaak ti broshur a The Golden Age ABC idi 1920 ken ti libro a Children idi 1941. Idi 1970's, nai- pablaak dagiti libro a Panagimdeng iti Naindaklan a Man- nursuro, Ti Kinaagtutuboyo - Pananggun-od ti Kasayaatan iti Dayta, ken Ti Librok Dagiti Estoria ti Biblia. Idi 1982, nangrugi a maipablaak iti Agriingkayo! ti serye nga "Agim- tuod Dagiti Agtutubo," ket idi 1989, naipablaak ti libro a Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo - Dagiti Sung- bat nga Epektibo. 26 Ita, addan ti dua a napabaro a tomo ti Iyimtuod ti Agtutubo, idinto ta manaynayonan latta daytoy a serye iti Web site-tayo a jw.org. Addaantayo met iti libro nga Agsursuroka iti Naindaklan a Mannursuro. Adu met ti feature ti Web site-tayo a para kadagiti ubbing, a paka- iramanan dagiti Bible card, aktibidad para iti panagadal iti Biblia a para kadagiti ubbing a nagduduma ti edad- na, puzzle, video, ken nailadawan nga estoria ti Biblia, kasta met ti "Dagiti Masursurok iti Biblia" a para kada- giti ubbing nga agtawen iti tallo ken nababbaba. Nala- wag a saan a nagbalbaliw ti panangmatmat ni Kristo ka- dagiti ubbing manipud idi inummongna dagiti ubbing PANNAKAGUGOR ITI MORAL 207
idi umuna a siglo. (Mar. 10:13-16) Kayatna a marikna dagiti ubbing a maipatpateg ken matartaraonanda iti naespirituan. 27 Kayat met ni Jesus a masalakniban dagiti ubbing. Bayat a kumarkaro ti panagrakaya ti lubong iti moral, umad-adu met dagiti maab-abuso nga ubbing. Gapuna, adda dagiti naipablaak a nalawag ken direkta nga arti- kulo a tumulong kadagiti nagannak a mangsalaknib ka- dagiti annakda maibusor iti daytoy a dakes nga aramid.[4] 28 Saan kadi a makaparagsak a panunoten no kasano nga agtultuloy a guggugoran ni Kristo dagiti pasurotna, a sansanayenna ida a mangraem, mangyaplikar, ken ma- gunggonaan kadagiti nangato a pagalagadan ni Jehova mainaig iti moral? Panunotem manen ti templo a nasir- mata ni Ezequiel. Lagipem dagiti nangato a ruangan. Pudno a saan a literal dayta a templo no di ket naespi- rituan. Nupay kasta, ibilangmo kadi dayta a kasla agpay- so a templo? Sumrektayo iti dayta, saan laeng a babaen ti ipapan iti Kingdom Hall wenno panangukag iti Bib- lia wenno pannakiraman iti panagbalaybalay. Dagita ket [4] Kas pagarigan, kitaenyo ti kapitulo 32 ti libro nga Agsursu- roka iti Naindaklan a Mannursuro; kitaenyo met ti panid 3-11 ti Oktubre 2007 a ruar ti Agriingkayo! 28. (a) Ania ti masapul nga aramidentayo no kayattayo ti makiraman iti nasin-aw a panagdaydayaw, kas ipakita ti templo a nasirmata ni Eze- quiel? (b) Ania ti determinado nga aramidem? 208 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pisikal nga aramid a pakairamanan dagiti makita a ba- nag. Mabalin nga aramiden dayta dagiti managinsising- pet uray no saanda a sumrek iti naespirituan a templo ni Jehova. Ngem no aramidentayo dagita a banag ken agbibiagtayo maitunos kadagiti nangato a pagalagadan ni Jehova mainaig iti moral ken makiramramantayo iti nasin-aw a panagdaydayaw buyogen ti umiso a kababa- lin ti puso, nakastrek ken agserserbitayon iti dayta a ka- sagraduan a lugar - ti urnos para iti nasin-aw a panag- daydayaw ken ni Jehova a Dios! Kanayon koma nga ipategtayo daytoy a nagsayaat a pribilehio. Itultuloytayo met koma nga aramiden ti amin a kabaelantayo a mangi- parangarang iti kinasanto ni Jehova babaen ti panangi- tandudo kadagiti nalinteg a pagalagadanna! Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kadagiti ania a pamay-an a ginugoran ni Kristo dagiti pasurotna mainaig iti moral? ˇ Kasano a nasalakniban dagiti iturayan ti Pagarian manipud iti impluensia dagiti agar-aramid iti basol? ˇ Kasano nga impaayan ti organisasion ti Dios iti ad-adu nga atension ti panagasawa ken ti biag ti pamilia? ˇ Apay a determinadotayo a mangsalimetmet kadagiti nangato a pagalagadan iti moral a maikalikagum kadagiti makiramraman iti nasin-aw a panagdaydayaw? PANNAKAGUGOR ITI MORAL 209
12 Organisado nga Agserbi iti "Dios ti Talna" N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Agtultuloy nga or-organisaren ni Jehova ti ilina NAAYATAN ni John A. Bohnet, a naregta nga Estu- diante ti Biblia, idi naawatna ti Enero 1895 a ruar ti Zion's Watch Tower. Napintas ti baro nga akkub ti maga- sin - maysa dayta a ladawan ti parola nga adda iti nada- wel a baybay ken agranraniag iti nasipnget a tangatang. Ti pakaammo maipapan iti baro a disenio ti akkub ti magasin ket napauluan iti "Our New Dress" (Ti Baro a Kawestayo). 2 Gapu iti ragsakna, nagsurat ni Kabsat Bohnet ken ni Kabsat Russell. Imbagana a maayatan iti napintas nga itsura ti Watchtower. Kastoy ti insurat ti sabali pay a matalek nga Estudiante ti Biblia a ni John H. Brown maipapan iti akkub: "Naidumduma dayta. Ipakitana a nagtibker ti pundasion ti torre uray no duparen ti dal- luyon ken bagyo." Ti baro nga akkub ti umuna kadagi- ti panagbalbaliw a nakita dagiti kakabsat iti dayta a ta- 1, 2. Idi Enero 1895, ania ti nabaliwan iti Zion's Watch Tower, ket ania ti reaksion dagiti kakabsat? 210 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
wen - ngem saan a dayta ti maudi. Iti Nobiembre, adda manen ti dakkel a panagbalbaliw. Makapainteres ta ma- inaig met laeng iti nadawel a baybay. 3 Adda detalyado nga artikulo a naipablaak iti No- biembre 15, 1895 a ruar ti Watch Tower maipapan iti maysa a problema: Madaddadael ti talna iti asosasion, wenno organisasion, dagiti Estudiante ti Biblia gapu ka- dagiti arig dalluyon a riribuk. Kumarkaro ti riri dagiti kakabsat maipapan iti no siasino ti mangidaulo iti lokal a kongregasion. Tapno matulongan dagiti kakabsat a mangrisut iti panagsisinnalisal nga agresulta iti panag- sisina, ti artikulo inyarigna ti organisasion iti maysa a barko. Kalpasanna, sipaprangka nga imbaga ti artikulo a dagiti mangidadaulo saanda a naisagana ti arig barko nga organisasion iti narungsot a bagyo. Ania ti masapul a maaramid? 4 Kuna ti artikulo a ti nalaing a kapitan ti barko si- guraduenna nga adda umdas nga alikamen a pangsalbar iti biag ken ammo dagiti marinero ti ar-aramidenda no adda bagyo. Umasping iti dayta, masapul a siguraduen dagiti mangidadaulo iti organisasion a nakasagana ti amin a kongregasion no dumteng dagiti arig bagyo a kasasaad. Tapno maaramid dayta, naipakaammo iti 3, 4. Ania a problema ti nailawlawag iti Nobiembre 15, 1895 a ruar ti Watch Tower? Ania a dakkel a panagbalbaliw ti naipakaammo? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 211
artikulo ti dakkel a panagbalbaliw. Kunana nga iti "tunggal company [wenno, kongregasion], adda dagiti mapili a panglakayen" a " 'mangidaulo' iti arban" ket da- gus a maipatungpal dayta. - Ara. 20:28. 5 Ti damo nga urnos maipapan kadagiti panglakayen ket naintiempuan tapno mapatibker ti kongregasion. Daytoy ti nakatulong kadagiti kakabsat tapno malasa- tanda dagiti arig dalluyon a kasasaad gapu iti Sangalu- bongan a Gubat I. Kadagiti simmaganad a dekada, adda manen dagiti panagrang-ay iti organisasion a nakatu- long iti ili ti Dios nga ad-adda a nakasagana nga agser- bi ken ni Jehova. Ania a padto iti Biblia ti nangipakpa- kauna iti daytoy a panagrang-ay? Ania dagiti nakitam a panagbalbaliw iti organisasion? Kasanoka a nagunggo- naan kadagita? "Dutokakto ti Talna kas Dagiti Manangaywanmo" 6 Kas naammuantayo iti Kapitulo 9, impadto ni Isa- ias nga umadu ti bilang ti ili ni Jehova. (Isa. 60:22) Ngem saan la a dayta ti inkari ni Jehova nga aramiden- na. Iti dayta met laeng a padto, kinunana: "Imbes a ti 5. (a) Apay a naintiempuan ti damo nga urnos maipapan kadagiti panglakayen para iti panagrang-ay? (b) Ania dagiti saludsod nga usi- gentayo? 6, 7. (a) Ania ti kaipapanan ti Isaias 60:17? (b) Apay a nausar ti sa- sao a 'manangaywan' ken 'manangituding iti akem'? 212 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
gambang mangyegakto iti balitok, ket imbes a ti landok mangyegakto iti pirak, ket imbes a ti kayo, gambang, ket imbes a ti batbato, landok; ket dutokakto ti talna kas dagiti manangaywanmo ken ti kinalinteg kas dagiti ma- nangitudingmo iti akem." (Isa. 60:17) Ania ti kaipapa- nan daytoy a padto? Kasano nga agaplikar daytoy kada- tayo ita? 7 Iti padto ni Isaias, ti maysa a material ket mabali- wan iti sabali. Ngem paliiwenyo ta ti panagbalbaliw ket saan a manipud iti dakes nga agbalin a nasayaat, no di ket manipud iti nasayaat nga agbalin a nasaysayaat pay. Ti gambang agbalin a balitok, ket kasta met laeng ti ma- pasamak kadagiti dadduma pay a material a nadakamat. Gapuna, maysa daytoy a panangiladawan no ania dagi- ti addang nga aramiden ni Jehova tapno sumayaat ti ka- sasaad ti ilina. Ania a panagrang-ay ti tuktukoyen ti padto? Babaen ti panangdakamatna iti sasao a 'mana- ngaywan' ken 'manangituding iti akem,' ipaspasimuda- ag ni Jehova nga in-inut a sumayaat ti wagas a panna- kaaywan ken pannakaorganisar ti ilina. 8 Siasino ti makinggapuanan iti panagrang-ay ti organisasion? Kinuna ni Jehova: "Mangyegakto iti 8. (a) Siasino ti makinggapuanan iti panagrang-ay a nadakamat iti padto ni Isaias? (b) Kasanotayo a magunggonaan kadagita a panag- rang-ay? (Kitaenyo met ti kahon a "Sipapakumbaba a Nagpailinteg.") ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 213
SIPAPAKUMBABA A NAGPAILINTEG TI Finnish nga edision ti Abril 1, 1916 a ruar ti The Watch Tower ket naglaon iti surat ni Kabsat Russell para iti sumagmamano a kakabsat iti Scandinavia, a pakairama- nan ni Kabsat Kaarlo Harteva. Insurat ni Kabsat Russell: "Iparegtami kadakayo amin a patpatgenmi a kakabsat iti pammati nga agsublikayo iti kinapudno ken ipamaysayo ti trabaho a nasken a maaramid." Apay a kasta ti imbaga ni Kabsat Russell? Ni Kabsat Harteva, a nayanak idi 1882 ken nabautisaran idi Abril 1910, ket maysa kadagiti immuna nga Estudiante ti Biblia iti Finland. Idi kalgaw ti 1912, ni Kabsat Harteva ket inautorisaran ni Kabsat Russell a mangipablaak iti The Watch Tower iti Finnish. Nasayaat ti taray dagiti bam- banag agingga a bimtak ti Sangalubongan a Gubat I. Insu- rat ni Kabsat Harteva iti Disiembre 1, 1914 a ruar ti The Watch Tower: "Gapu iti panagsuek ti ekonomia, . . . saanmi a maikari nga isu met laeng ti kaadu ti panid ti The Watch Tower ken mabalin a saan a masansan a maipablaak iti daytoy a tawen." Nupay kasta, idi 1915, tapno mapata- ud ti pondo, nangbuangay ni Kabsat Harteva ken dagiti dadduma iti asosasion a naawagan iti Ararat, a nangrugi a nangipablaak iti magasin a napauluan iti Ararat. Bayat a naipamaysa ti atension ni Kabsat Harteva iti baro nga asosasion ken iti baro a magasin, adda sabali a kabsat a nagserbi kas editor ti Finnish a Watch Tower. Ti magasin nga Ararat ket nangipablaak kadagiti artikulo a 214 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
naibatay iti Biblia ngem addaan met kadagiti artikulo ma- ipapan kadagiti topiko a kas iti natural a pamay-an ti pan- nakaagas ken ti kabbaro a naimbento a lengguahe nga Es- peranto. Di nagbayag, natikaw dagiti kakabsat iti nalawag a pannursuro maipapan iti kinapudno gapu iti daytoy a baro a magasin. Gapu ta maseknan ni Kabsat Russell iti espiritualidad dagiti kakabsat, kiniddawna ken ni Kabsat Harteva ken kadagiti kakaduana nga 'agsublida iti kina- pudno.' Ania ti reaksion ni Kabsat Harteva? Impablaakna ti su- rat ni Kabsat Russell kasta met ti subalitna iti magasin nga Ararat. Nagpadispensar ni Kabsat Harteva ken kinu- nana: "Kayatko nga aramiden ti amin a kabaelak a mangi- linteg iti bambanag." Di nagbayag kalpasanna, iti maudi a ruar ti magasin nga Ararat, nagpadispensar manen ni Kab- sat Harteva gapu iti pannakatikaw dagiti kakabsat ken ki- nunana: "Ikagumaak ti agbalin a naan-annad iti amin nga aspeto ti agdama a kinapudno." Saan a kas kadagiti napa- langguad a nabutosan a panglakayen kadagidi nga aldaw, sipapakumbaba a nagpailinteg ni Kaarlo Harteva. Di nagbayag, nadutokan manen ni Kabsat Harteva kas editor ti Finnish a The Watch Tower ken kas manangaywan iti sanga. Intultuloyna nga inaramid dagita a responsabi- lidadna agingga idi 1950. Naturposna ti biagna ditoy daga idi 1957, a matalek ken ni Jehova ken iti kinapudno. Wen, dagidiay sipapakumbaba nga agpailinteg iti Aritayo a ni Jesus, ket magugoran ken bendisionan ni Jehova. ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 215
balitok," "mangyegakto iti pirak," ken "dutokakto ti tal- na." Wen, dagiti panagrang-ay iti pannakaorganisar ti kongregasion ket saan a gapu iti panangikagumaan ti tao, no di ket gapu ken Jehova a mismo. Ken manipud idi naisaad ni Jesus kas Ari, inyeg ni Jehova dagitoy a panagrang-ay babaen ti Anakna. Kasanotayo a magung- gonaan kadagitoy a panagbalbaliw? Kuna ti isu met la- eng a teksto a dagitoy a panagrang-ay ket agresulta iti "talna" ken "kinalinteg." No agpaiwanwantayo iti Dios ken awatentayo dagitoy a panagbalbaliw, adda tal- na iti nagbabaetantayo ket ti ayattayo iti kinalinteg ti mangtignay kadatayo nga agserbi ken ni Jehova, a dineskribir ni apostol Pablo kas "Dios ti talna." - Fil. 4:9. 9 Kastoy met ti insurat ni Pablo maipapan ken ni Jehova: "Ti Dios ket Dios, saan a ti riribuk, no di ket ti talna." (1 Cor. 14:33) Paliiwenyo ta saan nga inggidiat ni Pablo ti riribuk iti urnos, no di ket iti talna. Apay? Panunotenyo daytoy: Ti urnos ket saan a kanayon a mangyeg iti talna. Kas pagarigan, mabalin a naurnos ti panagmartsa ti grupo dagiti soldado, ngem ti naurnos a panagmartsada ket agturong iti gubat, saan a talna. 9. Ania ti umiso a pundasion ti urnos ken panagkaykaysa ti kongrega- sion, ken apay? 216 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kas Kristiano, laglagipentayo ngarud daytoy a napateg a kinapudno: Aniaman nga urnos nga awanan iti talna kas pundasionna ket marba iti di agbayag. Maisupadi iti dayta, ti nadiosan a talna itandudona ti kita ti urnos nga awan patinggana. Gapuna, anian a yamantayo ta ti organisasiontayo ket iwanwanwan ken guggugoran "ti Dios a mangipaay iti talna"! (Roma 15:33) Ti talna ma- nipud iti Dios ti pundasion ti makagunggona nga urnos ken ti naimpusuan a panagkaykaysa a tagtagiragsaken ken ap-apresiarentayo unay kadagiti kongregasiontayo iti intero a lubong. - Sal. 29:11. 10 Ti kahon a "No Kasano a Simmayaat ti Wagas ti Panangaywan" ket maipapan iti makagunggona ken naurnos a panagbalbaliw iti organisasiontayo kadagiti nagkauna a tawtawen. Ngem ania dagiti panagbalbaliw manipud 'gambang nga agbalin a balitok' ti nabiit pay nga inyeg ni Jehova babaen ti Aritayo? Kasano a dagi- diay a panagbalbaliw iti panangaywan pinarayrayna ti talna ken panagkaykaysa dagiti kongregasion iti intero a lubong? Kasano a nakatulong dagita kenka nga agser- bi iti "Dios ti talna"? 10. (a) Kadagiti nagkauna a tawen, ania dagiti panagrang-ay a napa- samak iti organisasiontayo? (Kitaenyo ti kahon a "No Kasano a Simmayaat ti Wagas ti Panangaywan.") (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo ita? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 217
NO KASANO A SIMMAYAAT TI WAGAS TI PANANGAYWAN "Butosanmi dagiti panglakayen babaen ti panangitayagmi iti makinkannawan nga imami. Kalpasanna, adda kabsat a lalaki a mangbilang iti butos." - Kabsat Rose Swingle, Chicago, Illi- nois, U.S.A. 1881 - Tapno makontak dagiti Estudiante ti Biblia nga agna- naed iti maymaysa a lugar, kiniddaw ni Kabsat Russell ka- dagidiay regular nga aggigimong nga ibagada iti opisina ti Watch Tower no sadino ti paggigimonganda. 1895 - Naibilin kadagiti amin a kongregasion nga agpilida kadagiti kakabsat nga agserbi kas panglakayen. 1919 - Iti tunggal kongregasion, adda dinutokan ti sangay iti teokratiko a pamay-an nga agserbi kas service director. Ka- raman kadagiti responsabilidadna ti panangorganisar iti tra- baho a panangasaba ken panangiparegta iti pannakiraman iti ministerio iti tay-ak. Ti dadduma kadagiti panglakayen iti kongregasion saanda a sinuportaran ti urnos mainaig iti ser- vice director. 1932 - Naisardeng ti tinawen a panangbutos kadagiti pangla- kayen iti kongregasion. Imbes ketdi, nangbutos ti kongrega- sion iti komite ti serbisio a buklen dagiti kakabsat a lallaki a sireregta a makiramraman iti trabaho a panangasaba ken ag- bibiag maitunos iti baro a nagan a Saksi ni Jehova. Ti maysa kadakuada, nga inrekomenda ti kongregasion, ket dutokan ti Sosiedad wenno ti sanga nga opisina nga agserbi kas service director. 218 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
1937 - Dagiti kakabsat a paset ti dakkel a bunggoy ket maba- lin nga agserbi kas kameng ti komite ti serbisio a kadua da- giti napulotan a kakabsatda. 1938 - Inanamongan dagiti kongregasion ti resolusion nga amin nga agserbi kas adipen ti kongregasion ket madutokan iti teokratiko a pamay-an. Daytoy ti nagpatinggaan ti demo- kratiko a panagbutos kadagiti kongregasion. Tapno ad-adu pay ti maammuanyo maipapan iti napateg a panagbalbaliw iti organisasion, kitaenyo ti panid 204-235 ti libro a Dagiti Saksi ni Jehova - Manangiwaragawag iti Paga- rian ti Dios. No Kasano nga Idadauluan ni Kristo ti Kongregasion 11 Manipud idi 1964 agingga idi 1971, indauluan ti bagi a manarawidwid ti nasaknap a proyekto a pananga- dal iti Biblia, nga inusigda ti adu a topiko a pakairama- nan ti panagandar ti kongregasion Kristiano idi umuna a siglo.[1] No maipapan iti organisasion, naammuan- da a ti mangidadaulo kadagiti kongregasion idi umuna a siglo ket bagi dagiti panglakayen, saan a maymaysa la- eng a panglakayen, wenno manangaywan. (Basaen ti [1] Ti resulta dayta a napinget a panagsukimat ket naipablaak iti libro nga Aid to Bible Understanding. 11. (a) Ti panangadal iti Kasuratan ket nangyeg iti ania a panagbal- baliw iti pannakatarustayo? (b) Ania ti determinado nga aramiden dagiti miembro ti bagi a manarawidwid? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 219
Filipos 1:1; 1 Timoteo 4:14.) Idi limmawag ti pannakata- rusda iti dayta, naamiris ti bagi a manarawidwid a ti Arida a ni Jesus ti mangiwanwanwan kadakuada a ma- ngaramid kadagiti panagbalbaliw iti wagas a pannaka- organisar ti ili ti Dios ket determinado dagiti miembro ti bagi a manarawidwid nga agpasakup iti bilin ti Ari. Dagus a nangaramidda kadagiti panagbalbaliw tapno masurotda ti kuna ti Biblia maipapan iti urnos a pa- nangdutok kadagiti panglakayen. Ania ti sumagmama- no a panagbalbaliw a napasamak iti umuna a paset ti 1970's? 12 Ti umuna a panagbalbaliw ket agaplikar a mismo iti bagi a manarawidwid. Idi, dayta a grupo ti napulo- tan a kakabsat ket buklen ti pito a miembro ti board of directors ti Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Ngem idi 1971, saan laengen a 7 ti mang- bukel iti bagi a manarawidwid no di ket 11 ken naidu- man iti board of directors. Saan nga ibilang dagiti miembro a natantan-okda ngem kadagiti dadduma ken tinawen nga agsukat ti tserman sigun iti panagsasaga- nad ti apeliedoda iti alpabeto. 12. (a) Ania ti naaramid a panagbalbaliw iti bagi a manarawidwid? (b) Iladawanyo ti pannakaorganisar ita ti Bagi a Manarawidwid. (Kita- enyo ti kahon a "No Kasano nga As-asikasuen ti Bagi a Manarawidwid Dagiti Interes ti Pagarian," iti panid 233-235.) 220 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
13 Ti sumaruno a panagbalbaliw inapektaranna ti tunggal kongregasion. Kasano? Manipud idi 1932 aging- ga idi 1972, kaaduanna a maysa laeng a kabsat a lalaki ti mangidadaulo iti kongregasion. Service director ti awag iti dayta a nadutokan a kabsat agingga idi 1936. Kalpasanna, nasuktan dayta nga awag iti company servant, sa congregation servant, ken manangaywan ti kongregasion idi agangay. Sireregta nga inasikaso dagi- ti nadutokan a kakabsat a lallaki ti naespirituan a pagsayaatan ti arban. Gagangay a ti manangaywan ti kongregasion ti mangaramid kadagiti desision para iti kongregasion uray no saan nga agkonsulta kadagiti dad- duma a servant. Ngem idi 1972, adda inaramid ti Bagi a Manarawidwid a nangyeg iti panagbalbaliw iti histo- ria. Ania ti ramanen dayta a panagbalbaliw? 14 Imbes a maysa laeng a kabsat a lalaki ti agserbi kas manangaywan ti kongregasion iti tunggal kongregasion, mabalinen ti mangdutok kadagiti dadduma a kakabsat nga agserbi kas Kristiano a panglakayen no la ket ta ma- ragpatda dagiti Nainkasuratan a kualipikasion. Dagitoy 13. (a) Ania nga urnos ti naipatungpal iti 40 a tawen? (b) Ania ti ina- ramid ti Bagi a Manarawidwid idi 1972? 14. (a) Ania a baro nga urnos ti naipatungpal idi Oktubre 1, 1972? (b) Kasano nga iyap-aplikar dagiti koordineytor ti bagi dagiti pangla- kayen ti balakad iti Filipos 2:3? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 221
iti bagi dagiti panglakayen a mangay- ti mangbukel lokal a kongregasion. Naipatungpal ti baro wan iti nga urnos maipapan kadagiti panglakayen idi Oktu- bre 1, 1972. Ita, dagiti koordineytor ti bagi dagiti pang- lakayen saanda nga ibilang ti bagida a nangatngato ngem kadagiti dadduma no di ket "kas maysa a nanum- numo." (Luc. 9:48) Talaga a bendision dagita a napa- kumbaba a kakabsat iti sangalubongan a panagkakab- sat! - Fil. 2:3. 15 Maibilang a dakkel a panagrang-ay ti urnos maipa- pan iti panagtitinnulong ti miembro dagiti bagi dagiti panglakayen a mangibaklay kadagiti responsabilidad iti kongregasion. Panunotenyo dagitoy a tallo a pagsayaa- tanna: Kangrunaan iti amin, ti urnos tulonganna ti amin a panglakayen - kasanoman ti kadagsen ti res- ponsabilidadda iti kongregasion - nga agbalin a sipapa- nunot a ni Jesus ti Ulo ti kongregasion. (Efe. 5:23) Maikadua, kuna ti Proverbio 11:14: "Adda pannakaisa- lakan iti kinaadu dagiti manangbalakad." No pagsasari- taan dagiti panglakayen dagiti banag a mangapektar iti pagsayaatan ti kongregasion iti naespirituan ken tingitingenda ti singasing ti tunggal maysa, makaara- 15. (a) Ania dagiti pagsayaatan ti urnos a dagiti kongregasion ket maaddaan iti bagi dagiti panglakayen? (b) Ania ti mangipakita a nag- tignay a nainsiriban ti Aritayo? 222 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"NASDAAWKAMI" TI AGASSAWA a misionero iti Asia ket naidestino iti may- sa a kongregasion nga awan nagrang-ayanna iti adu a tawen. Napaliiwda a naayat dagiti kakabsat iti dayta a kongregasion ngem saanda a sumursurot kadagiti urnos ti organisasion. Idi nagayyem dagiti misionero dagiti agibumbunannag, ti misionero a kabsat a lalaki ket nangaramid kadagiti addang tapno in-inut a makadanggay ti kongregasion iti wagas a pannakaorganisar ti ili ni Jehova iti intero a lubong. Ania ti resultana? Iti uneg ti dua a tawen, nagdoble ti bilang dagiti makigimgimong, nangrugi a makiraman iti trabaho a pana- ngasaba dagiti kabbaro, ken nasurok a 20 ti nabautisaran. "Nasdaawkami," kuna ti agassawa. "Binendisionannakami ni Jehova iti kasta unay! Napalalo ti ragsak dagiti amin a ka- kabsat a makakita iti resulta ti panangyaplikar kadagiti ur- nos iti organisasion ti Dios." midda kadagiti desision a maitunos kadagiti prinsipio iti Biblia. (Prov. 27:17) Bendisionan ken pagballigien ni Jehova dagiti kasta a desision. Maikatlo, no ad-adu a kualipikado a kakabsat ti agserbi kas panglakayen, ad- adda a maasikaso ti organisasion ti dumakdakkel a pa- nagkasapulan para kadagiti manangaywan ken mangi- pastor kadagiti kongregasion. (Isa. 60:3-5) Panunotenyo daytoy - ti nasurok a 27,000 a bilang dagiti kongrega- intero a lubong idi 1971 ket nagbalinen a sion iti ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 223
nasurok a 113,000 idi 2013! Nalawag a nagtignay a nainsiriban ti Aritayo iti panangipaayna kadagiti pasu- rotna kadagiti kasapulan a pastor iti umiso a tiempo. - Mik. 5:5. "Agbalinkayo a Pagulidanan ti Arban" 16 No subliantayo dagiti Estudiante ti Biblia idi un- unana, natarusan idin dagiti panglakayen nga addaanda iti responsabilidad a mangtulong kadagiti kapamma- tianda nga agtultuloy nga agserbi iti Dios. (Basaen ti Galacia 6:10.) Idi 1908, adda maysa nga artikulo iti Watch Tower a nangilawlawag iti daytoy a balakad ni Jesus: "Ipastoram dagiti babassit a karnerok." (Juan 21: 15-17) Kuna ti artikulo kadagiti panglakayen: "Nakapat- pateg nga ipapusotayo ti responsabilidad nga inted ti Apo maipapan iti panangaywan iti arban, nga ibilang- tayo a naindaklan a pribilehio ti mangpakan ken mang- taripato kadagiti pasurot ti Apo." Idi 1925, impaganet- get manen ti The Watch Tower ti kinapateg ti panagserbi kas pastor babaen ti panangipalagipna kadagiti pangla- kayen: "Ti iglesia ti Dios ket kukuana, . . . ken manung- sungbat kenkuana ti amin nga inikkanna iti pribilehio nga agserbi kadagiti kakabsatda." 16. (a) Ania ti responsabilidad dagiti panglakayen? (b) Ania ti pa- nangmatmat dagiti Estudiante ti Biblia iti balakad ni Jesus nga 'ipastoranyo ti arban'? 224 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
17 Kasano a tinulongan ti organisasion ni Jehova da- giti panglakayen a mamagbalin iti abilidadda a mangi- pastor kas 'landok nga agbalin a pirak'? Babaen ti panangsanay. Idi 1959, naangay ti damo a Kingdom Ministry School para kadagiti manangaywan. Iti maysa a leksion, naadal ti topiko a "Panangipaay iti Personal nga Atension." Naiparegta kadagidiay a responsable a kakabsat a "mangaramidda iti eskediul a mangsarung- kar kadagiti agibumbunannag iti pagtaenganda." Naisu- ro iti klase ti nagduduma a pamay-an tapno makapareg- ta ti panangipastor dagiti panglakayen. Idi 1966, nairugi ti napabaro a Kingdom Ministry School. Dita a nausig ti topiko a "Ti Kinapateg ti Trabaho a Panangipastor." Ania ti kangrunaan a tema dayta a klase? Dagidiay ma- ngidadaulo "masapul a makiramanda a mangipaay iti naayat a panangasikaso iti arban ti Dios, ngem saanda a baybay-an ti pamiliada ken ti panagserbida iti tay-ak." Kadagiti kallabes a tawen, ad-adu pay nga eskuelaan ti naangay para kadagiti panglakayen. Ania ti resulta ti ag- tultuloy a panangsanay nga ipapaay ti organisasion ni Jehova? Ti kongregasion Kristiano ket addaan itan iti rinibu a kualipikado a kakabsat nga agserserbi kas na- espirituan a pastor. 17. Kasano a natulongan dagiti manangaywan nga agbalin a kualipi- kado a pastor? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 225
18 Dagiti Kristiano a panglakayen ket dinutokan ni Jehova babaen ti Aritayo a ni Jesus, a mangitungpal iti nadagsen a responsabilidad. Ania dayta? Idauluanda ti arban ti Dios iti daytoy karirigatan a tiempo iti paka- saritaan ti tao. (Efe. 4:11, 12; 2 Tim. 3:1) Ipatpateg unay ni Jehova ken ni Jesus dagiti nagaget a panglakayen gapu ta tungtungpalen dagitoy a kakabsat daytoy a Na- inkasuratan a balakad: "Ipastoranyo ti arban ti Dios nga adda iti aywanyo, . . . situtulok . . . sigagagar . . . [ken] agbalinkayo a pagulidanan ti arban." (1 Ped. 5:2, 3) Usi- gentayo ti dua kadagiti adu a pamay-an a dagiti Kristia- no a pastor ket pagulidanan ti arban ken dakkel ti ma- itulongna iti talna ken rag-o iti kongregasion. No Kasano nga Ipaspastoran Ita Dagiti Panglakayen ti Arban ti Dios 19 Umuna, makipagtrabtrabaho dagiti panglakayen kadagiti miembro ti kongregasion. Kuna ti mannurat iti Ebanghelio a ni Lucas maipapan ken Jesus: "Napan nagbambaniaga iti siniudansiudad ken iti pinuronpu- rok, nga ikaskasabana ken idekdeklarana ti naimbag a damag ti pagarian ti Dios. Ket naikuyog kenkuana ti sa- 18. (a) Ania a nadagsen a responsabilidad ti naitalek kadagiti pang- lakayen? (b) Apay nga ipatpateg ni Jehova ken ni Jesus dagiti nagaget a panglakayen? 19. Ania ti makunatayo iti panangkadua kadatayo dagiti panglakayen iti ministerio? 226 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ngapulo ket dua." (Luc. 8:1) No kasano a nangasaba ni Jesus a kadua dagiti apostolna, dagiti mapagulidanan a panglakayen kadkaduaenda met ita dagiti kapammatian- da a mapan mangasaba. Ammoda a dakkel ti maitu- longna iti nasayaat nga espiritu ti kongregasion no aramidenda dayta. Ania ti makuna dagiti miembro ti kongregasion kadagiti kasta a panglakayen? Kuna ni Jeannine, nga agtawen iti agarup 90: "No makikaduaak iti panglakayen a mapan mangasaba, maaddaanak iti gundaway a makisarita ken mangam-ammo a naimbag kenkuana." Kuna ni Steven nga agtawen iti agarup 35: "Para kaniak, no kaduaennak ti maysa a panglakayen a mangasaba, kayatnak a tulongan. Pagragsakak unay day- ta a tulong." 20 Maikadua, sansanayen ti organisasion ni Jehova da- giti panglakayen a mangipakita iti pannakaseknan kada- giti saanen a makitimtimpuyog iti kongregasion. (Heb. 12:12) Apay a rumbeng a tulongan dagiti panglakayen dagiti nakapuy ti espiritualidadna, ken kasano ti pana- ngaramidda iti dayta? Maammuantayo ti sungbat iti ilustrasion ni Jesus maipapan iti pastor ken ti napukaw a karnero. (Basaen ti Lucas 15:4-7.) Idi nadlaw ti pastor 20, 21. Kasano a matulad dagiti panglakayen ti pastor iti ilustrasion ni Jesus? Mangtedkayo iti pagarigan. (Kitaenyo met ti kahon a "Na- bunga a Linawas nga Ibibisita.") ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 227
NABUNGA A LINAWAS NGA IBIBISITA GAPU iti tarigagayda a tumulong iti mapukpukaw a karne- ro, inusig dagiti panglakayen iti maysa a kongregasion iti Es- tados Unidos no ania ti mabalinda nga aramiden tapno ma- tulongan dagiti simiasi iti arban. Naammuanda nga agarup 30 nga indibidual a pinullon a tawen a simmardeng nga ag- serbi ken ni Jehova ti agnanaed pay laeng iti teritoria ti kon- gregasion. Lallakay ken babbaketen ti adu kadakuada. Ni Alfredo, a maysa kadagiti panglakayen, inlistana ti nag- naganda ken inrugina a sarungkaran ida. "Tunggal Biernes ti agsapa, sarungkarak ti maysa a di aktibo," kinunana. No pastreken ti di aktibo, sikakalma a makisarita ni Alfredo ken iyebkasna ti naimpusuan a pannakaseknanna. Ibagana iti di aktibo a kabsat a lalaki wenno babai a saan a linipat ti kon- gregasion ti nasayaat a naaramidanna maipaay iti Pagarian ni Jehova. Kuna ni Alfredo, "Nakasangit ti maysa a lakay a kabsat idi imbagak kenkuana no kasano kaadu nga oras ti nabusbosna a nangasaba ken no mano a magasin ti naipai- mana iti maudi a bulan a panagreportna idi 1976." Imbasa met ni Alfredo ti Lucas 15:4-7, 10 kadagiti binisitana sa insa- ludsodna kadakuada, "Ania ti mapasamak no agsubli ti ma- pukpukaw a karnero iti kongregasion? Panunotem laengen ti rag-o ni Jehova, ni Jesus, ken dagiti anghel!" Iti napalabas a dua a tawen, inkagumaan ni Alfredo a tu- longan dagiti di aktibo. Ania ti resulta ti naanus a panagreg- getna? Isu ket nakarikna iti rag-o iti panangtulongna iti dua a kabsat a makitimtimpuyog manen iti kongregasion. Regu- 228 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
lar itan a tumabtabunoda iti gimong iti Domingo. "Idi sim- rekda iti Kingdom Hall, siak met ti nakasangit," siiisem a ki- nuna ni Alfredo. "Nupay makigimgimong manen dagitoy a di aktibo," innayonna, "bisbisitaek latta ida tunggal Biernes gapu ta il-iliwenda kano ti linawas nga ibibisitak ket kasta met ti marikriknak!" nga adda mapukpukaw a karnero, binirokna dayta a kas man la dayta laeng ti karnerona. Kasano a matulad da- giti panglakayen ita ti ulidan dayta a pastor? No kasa- no a ti mapukpukaw a karnero ket napateg latta iti pas- tor, dagiti saanen a makitimtimpuyog iti ili ti Dios ket napateg latta kadagiti panglakayen. Saanda nga ibilang a panangsayang iti tiempo ti panangtulong kadagiti na- kapuy ti espiritualidadna. Maysa pay, no kasano nga in- keddeng ti pastor ti "mapan a maipaay iti napukaw agingga a masarakanna," ikagumaan met dagiti pangla- kayen a biroken ken tulongan dagiti nakapuy. 21 Iti ilustrasion, ania ti inaramid ti pastor idi nasa- rakanna ti karnero? Siaannad nga 'imparabawna kada- giti abagana' ken insublina iti arban. Umasping iti day- ta, ti naimpusuan a pannakaseknan dagiti panglakayen mabalin a mapabilegna manen dagiti nakapuy iti naes- pirituan ken makatulong kadakuada nga agsubli iti kon- gregasion. Kasta ti napasamak ken ni Victor, maysa a ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 229
kabsat a taga-Africa a nagsardeng a makitimpuyog iti kongregasion. Kinunana: "Bayat ti walo a tawen a saa- nak nga aktibo, saan a nagsardeng dagiti panglakayen a nangtultulong kaniak." Ania ti nangnangruna a nakatig- nay iti pusona? Kinunana: "Maysa nga aldaw, sinarung- karannak ni John, maysa a panglakayen a kaklasek iti Pioneer Service School, ket impakitana ti sumagmama- no kadagiti retratomi bayat ti panageskuelami. Dayta ti nangipalagip kaniak kadagiti nagsayaat a kapadasan isu a nariing ti iliwko iti naragsak a panagserbik ken ni Jehova." Di nagbayag kalpasan ti ibibisita ni John, nag- subli ni Victor iti kongregasion. Ita, isu ket maysa ma- nen a payunir. Wen, dakkel ti maaramidan dagiti naayat a Kristiano a panglakayen tapno maaddaantayo iti rag-o. - 2 Cor. 1:24.[2] Ti Nasaysayaat a Panangaywan Pabilgenna ti Panagkaykaysa ti Ili ti Dios 22 Kas naammuantayo kadagiti immuna a parapo, im- pakpakauna ni Jehova a ti kinalinteg ken talna ket ag- tultuloy a rumang-ay iti ilina. (Isa. 60:17) Dagitoy a [2] Kitaenyo ti artikulo a "Kristiano a Papanglakayen - 'Katra- bahuan Maipaay iti Rag-otayo,' " iti Enero 15, 2013 a ruar Ti Pagwanawanan, panid 27-31. 22. Kasano a ti kinalinteg ken talna pabilgenna ti panagkaykaysa ti kongregasion Kristiano? (Kitaenyo met ti kahon a "Nasdaawkami.") 230 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kualidad agpadpada a pabilgenna ti panagkaykaysa da- giti kongregasion. Kadagiti ania a pamay-an? No maipa- pan iti kinalinteg, ti "Diostayo ket maymaysa a Jehova." (Deut. 6:4) Saan nga agduduma dagiti nalinteg a paga- lagadanna a sursuroten dagiti amin a kongregasion iti aniaman a pagilian. Agpapada dagiti pagalagadanna ma- ipapan iti umiso ken di umiso para "kadagiti amin a kongregasion dagiti sasanto." (1 Cor. 14:33) Gapuna, ru- mang-ay laeng ti kongregasion no mayaplikar dagiti pa- galagadan ti Dios. No maipapan iti talna, kayat ti Aritayo a tagiragsakentayo saan laeng a ti talna iti kon- gregasion no di ket agbalintayo met a "mannakikappia." (Mat. 5:9) Gapuna, "surotentayo koma ti bambanag a mamataud iti talna." No adda tumaud a di pagkikinna- awatan, datayo koma ti umuna a makikappia. (Roma 14:19) Iti kasta, makatulongtayo tapno agtalinaed ti tal- na ken panagkaykaysa iti kongregasiontayo. - Isa. 60:18. 23 Idi Nobiembre 1895, idi impakaammo ti Watch Tow- er ti damo nga urnos maipapan iti panglakayen, inyeb- kas met dagiti responsable a kakabsat ti naimpusuan a tarigagayda. Ania dayta? Tartarigagayan ken ikarka- raragda a daytoy a baro nga urnos ket makatulong iti ili ti Dios a "dagus nga agkaykaysa iti pammati." 23. Kas ili ni Jehova, ania ti tagtagiragsakentayo ita? ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 231
No subliantayo dagiti napalabas a dekada, anian a ya- mantayo ta in-inut a ginugoran ni Jehova ti wagas a pannakaaywantayo babaen ti Aritayo a talaga a nangpa- bileg iti panagkaykaysatayo nga agdaydayaw. (Sal. 99:4) Kas resultana, ti ili ni Jehova iti intero a lubong ita ket siraragsak a magmagna "iti isu met laeng nga espiritu," mangsursurot ti "isu met laeng nga addang," ken agser- serbi iti "abagan-abaga" iti "Dios ti talna." - 2 Cor. 12:18; basaen ti Sofonias 3:9. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania a panagrang-ay iti organisasion ti inyeg ti Pagarian? ˇ Kasano a nakatulong iti panagserbim iti "Dios ti talna" dagiti panagbalbaliw iti wagas a pannakaaywan ti kongregasion? ˇ Ania dagiti imbaga ken inaramid dagiti panglakayen a nangparayray iti rag-om? ˇ Ania ti mabalinmo nga aramiden tapno mataginayon ti talna ken panagkaykaysa iti kongregasion? 232 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
NO KASANO NGA AS-ASIKASUEN TI BAGI A MANARAWIDWID DAGITI INTERES TI PAGARIAN TI Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova ket buklen dagiti kakabsat a napulotan nga adipen ni Jehova a Dios. Kas grupo, isuda ti mangbukel iti "matalek ken masirib nga adipen." Responsabilidadda nga ipaay ti naespirituan a tara- on, ken mangiwanwan ken mangiparegta iti trabaho a pa- nangikasaba iti Pagarian iti intero a lubong. - Mat. 24:14, 45-47. Linawas nga agmiting ti Bagi a Manarawidwid, gagangay nga iti Mierkoles. Makatulong daytoy tapno makapagtraba- hoda a sangsangkamaysa. (Sal. 133:1) Dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid ket agserserbi met iti nagduduma a komite. Tapno maasikaso dagiti interes ti Pagarian, adda tra- baho nga iwanwan ti tunggal komite. Daytoy ti sumario da- giti responsabilidadda. Coordinators' Committee Dagiti kakabsat nga agserserbi iti daytoy a komite ti mangas- asikaso kadagiti legal a bambanag ken ti pannakausar ti me- dia no kasapulan tapno mailawlawag a siuumiso dagiti pat- patientayo. Daytoy pay ti mangar-aramid kadagiti urnos no adda mapasamak a didigra, pannakaidadanes, ken dadduma pay nga emerhensia a mangapektar kadagiti kakabsat iti in- tero a lubong. ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 233
Personnel Committee Daytoy a komite ti nakaitalkan dagiti urnos para iti panna- kaasikaso kadagiti pisikal ken naespirituan a kasapulan ti miembro dagiti pamilia ti Bethel iti intero a lubong. As-asi- kasuen pay daytoy a komite ti pannakapili ken pannakaawis dagiti baro a miembro dagiti pamilia ti Bethel ken mang- sungbat kadagiti saludsod maipapan iti panagserbida iti Bethel. Publishing Committee Dagiti agserserbi iti daytoy a komite ti mangimatmaton iti pannakayimprenta ken pannakaipatulod dagiti literatura a naibatay iti Biblia iti intero a lubong. As-asikasuenda dagiti pagimprentaan ken sanikua a kukua ken us-usaren dagiti nagduduma a korporasion dagiti Saksi ni Jehova, ken ti tra- baho a panagibangon iti intero a lubong, a pakairamanan ti panagibangon kadagiti Kingdom Hall. Daytoy pay ti mang- yur-urnos iti nainsiriban a pannakausar dagiti naidonar a pondo para iti trabaho ti Pagarian. S ervice Committee Dagiti kakabsat a mangbukel iti daytoy a komite ti mangi- matmaton iti amin a benneg ti trabaho a panangasaba ken kadagiti banag a mangapektar kadagiti kongregasion, agi- bumbunannag, payunir, panglakayen, agdaldaliasat a mana- ngaywan, ken misionero. Imatmatonanda pay dagiti aktibi- dad ti Hospital Liaison Committee. 234 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Teaching Committee Daytoy a komite ti mangas-asikaso kadagiti instruksion a maidatag kadagiti asamblea, kombension, ken gimong ti kongregasion. Imatmatonanna pay ti Gilead School, School for Kingdom Evangelizers, ken ti Pioneer Service School, ken dadduma pay nga eskuelaan. Iwanwanwan met daytoy a komite ti pannakaisagana ti Panagbiag ken Ministeriotayo kas Kristiano - Workbook iti Gimong ken dagiti audio ken video program. Writing Committee Dagiti kakabsat nga agserserbi iti daytoy a komite ti mangi- matmaton iti pannakaisagana ti naespirituan a taraon, naka- imprenta man wenno iti electronic form, para kadagiti ka- pammatianda ken iti publiko. As-asikasuenna pay ti Web site ti organisasion ken imatmatonanna ti trabaho a panagi- patarus iti intero a daga. Malaksid iti dayta, daytoy a komi- te ti mangsungsungbat kadagiti saludsod maipapan iti kai- papanan ti maysa a teksto ken dagiti punto a nailawlawag kadagiti publikasion. ORGANISADO NGA AGSERBI ITI "DIOS TI TALNA" 235
B EN N E G 4 PANAGBALLIGI TI PAGARIAN Legal a Panangipasdek iti Naimbag a Damag BAYAT a mangaskasabakayo iti binalaybalay, nakitayo nga adda umas-asideg a lugan ti polis. Idi inrugim ti makisarita iti bumalay, madanagan ti kaduam idi nagsardeng dayta iti asidegyo. Bimmaba ti polis sa inasitgannakayo. "Dakayo kadi dagiti makisarsarita kadagiti tattao maipapan iti Biblia? Adda dagiti naawatmi a reklamo!" Sidadayaw a simmungbat- kayo, nga imbagayo a dakayo ket Saksi ni Jehova. Ania ti su- maruno a mapasamak? Agdepende ti sungbat kadagiti napasamak iti napalabas. Ka- dagiti napalabas a tawen, kasano ti panangtrato ti gobierno iti pagilianyo kadagiti Saksi ni Jehova? Adda kadi wayawaya ti relihion? No wen, mabalin a dakkel ti naitulong dagiti ka- pammatiantayo a pinullo a tawen a nangikagumaan a 'nangi- depensa ken legal a nangipasdek iti naimbag a damag.' (Fil. 1:7) Sadinoman ti pagnanaedanyo, mabalin a mapabileg ti pammatiyo no usigenyo dagiti panangabak dagiti Saksi ni Jehova iti korte. Iti daytoy a benneg, usigentayo ti sumagma- mano kadagita a napapateg a panagballigi. Dagita a panag- balligi ket naisangsangayan a pammaneknek nga agpayso ti Pagarian gapu ta saantayo a maaramid dayta a bukbukod!
13 Dimmatag iti Korte Dagiti Mangikaskasaba iti Pagarian N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Kas impadto ni Jesus, maipasango dagiti pasurotna iti ibubusor ti gobierno wenno dagiti lider ti relihion gapu iti trabahoda a panangasaba KALKALPAS laeng ti Pentecostes 33 C.E. Sumagma- mano a lawas pay laeng a naipasdek ti kongregasion Kristiano iti Jerusalem. Nalawag a nakita ni Satanas a nagsayaat dayta a gundaway tapno agtignay. Kayatna a dadaelen ti kongregasion sakbay a tumibker dayta. Da- gus nga immaniobra ni Satanas dagiti pasamak tapno iparit dagiti lider ti relihion ti trabaho a panangikasaba iti Pagarian. Nupay kasta, situtured latta a nangasaba dagiti apostol, ket adu a lallaki ken babbai ti nagbalin a "manamati iti Apo." - Ara. 4:18, 33; 5:14. 2 Nakapungtot dagiti bumusbusor isu nga iti day- toy a gundaway, imbaludda amin nga apostol. Ngem iti rabii, adda anghel ni Jehova a nangilukat kada- giti ruangan ti pagbaludan isu nga iti kabigatanna, 1, 2. (a) Mainaig iti trabaho a panangasaba, ania ti sibaballigi nga inaramid dagiti lider ti relihion, ngem ania ti reaksion dagiti apostol? (b) Apay a nangasaba latta dagiti apostol uray no naparitanda? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 237
mangaskasaba manen dagiti apostol! Naarestoda manen ken naisaklangda kadagiti agtuturay, a nangakusar ka- dagiti apostol a mangsalsalungasing iti bilin a mangipa- rit iti panangasaba. Situtured nga insungbat dagiti apos- tol: "Masapul nga agtulnogkami iti Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao." Nakapungtot unay dagiti agtu- turay isu a "kayatda idi a papatayen" dagiti apostol. Ngem iti dayta a narigat a situasion, bimmallaet ti ma- raraem a mannursuro iti Linteg a ni Gamaliel ket pi- nakdaaranna dagiti agtuturay: "Agaluadkayo . . . Dikay makibiang kadagitoy a tattao, no di ket baybay-anyo ida." Nakaskasdaaw ta impangag dagiti agtuturay ti ba- lakadna ket winayawayaanda dagiti apostol. Ania ti ara- miden dagitoy a matalek a lallaki? Awan duadua a "nagtultuloyda nga awan sarday a mangisuro ken ma- ngideklara iti naimbag a damag maipapan iti Kristo, a ni Jesus." - Ara. 5:17-21, 27-42; Prov. 21:1, 30. 3 Ti kaso iti korte idi 33 C.E. ti kaunaan a panangbu- sor dagiti agtuturay iti kongregasion Kristiano, ngem saan a dayta ti maudi. (Ara. 4:5-8; 16:20; 17:6, 7) Iti kaal- dawantayo, im-impluensiaan pay laeng ni Satanas dagi- ti bumusbusor iti pudno a panagdaydayaw tapno iparit 3, 4. (a) Ania a pamay-an ti nabayagen nga us-usaren ni Satanas a mangraut iti ili ti Dios? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo ken iti sumaruno a dua pay a kapitulo? 238 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ti gobierno ti trabahotayo a panangasaba. Nagduduma ti ipabpabasol dagiti bumusbusor iti ili ti Dios. Dadda- daelentayo kano ti talna wenno manangriribuktayo, bu- musbusortayo kano iti gobierno, ken aglaklakotayo. Ka- dagiti maitutop a gundaway, dimmatag iti korte dagiti kakabsattayo tapno paneknekanda a di umiso dagita nga akusasion. Ania ti resulta dagitoy a kaso? Ania ti epektona kenka dagiti naipaulog a desision ti korte pi- nullo a tawenen ti napalabas? Usigentayo ti sumagma- mano a kaso iti korte tapno maammuantayo no kasano a nakatulong dagita "iti panangidepensa ken legal a pa- nangipasdek iti naimbag a damag." - Fil. 1:7. 4 Iti daytoy a kapitulo, usigentayo no kasanotayo nga indepensa ti kalintegantayo a maaddaan iti wayawaya a mangasaba. Iti sumaganad a dua a kapitulo, usigentayo ti sumagmamano kadagiti inyulitayo a kaso iti korte tapno makapagtalinaedtayo a saan a paset ti lubong ken maannurottayo dagiti pagalagadan ti Pagarian. Manangriribuk - Wenno Nasungdo a Mangitantandudo iti Pagarian ti Dios? 5 Iti maudi a paset ti 1930's, dagiti siudad ken estado ti intero a United States of America pinuersada dagiti Saksi ni Jehova a mangala iti permit wenno lisensia a 5. Iti maudi a paset ti 1930's, apay a naaresto dagiti mangikaskasaba iti Pagarian, ken ania ti inaramid dagiti mangidadaulo? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 239
mangasaba. Ngem saan a nangala dagiti kakabsat iti li- sensiada. Ngamin, mabalin a makanselar ti lisensia ken patienda nga awan ti gobierno nga addaan iti kalinte- gan a manglapped iti bilin ni Jesus kadagiti Kristiano a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. (Mar. 13:10) Kas resultana, ginasut a mangikaskasaba iti Pa- garian ti naaresto. Gapu iti dayta, napanunot dagiti ma- ngidadaulo iti organisasion ti dumatag iti korte. Kayat- da a paneknekan a saan a nainkalintegan ti inaramid ti Estado a mangipaidam kadagiti Saksi iti kalinteganda a mangalagad iti relihionda. Idi 1938, adda napasamak a nagresulta iti nagpateg a panagballigitayo iti korte. Ania dayta? 6 Iti agsapa ti Martes, Abril 26, 1938, ni Newton Cant- well, nga agtawen iti 60; ti asawana a ni Esther; ken da- giti annakda a da Henry, Russell, ken Jesse - special pioneer-da amin - ket nakarubbuaten a mapan manga- saba iti agmalem iti siudad ti New Haven, Connecticut. Kinapudnona, nakasaganada a saan a makaawid iti day- ta nga aldaw. Apay? Sumagmamano a daras a naaresto- dan, isu nga ammoda a mabalin a maarestoda manen. Kaskasdi, saan a dayta ti nangpabaaw iti tarigagay ti pa- milia Cantwell a mangikasaba iti mensahe maipapan iti 6, 7. Ania ti napasamak iti pamilia Cantwell? 240 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Pagarian. Simmangpetda iti New Haven a nakasakay iti dua a lugan. Ni Newton ti nangmaneho iti lugan ti pa- miliada a napno iti literatura a naibatay iti Biblia ken kadagiti ponograpo. Ni met Henry, nga agtawen idi iti 22, ti nangmaneho iti sound car. Kalpasan laeng ti sumagmamano nga oras, pimmayso ti pagarupda ta pi- nasardeng ida dagiti polis. 7 Ni Russell, nga agtawen iti 18, ti immuna a naares- to sa da Newton ken Esther. Adda iti adayo ni Jesse, nga agtawen iti 16, ket kitkitaenna dagiti dadakkelna ken ti kabsatna a tiltiliwen dagiti polis. Mangaskasaba ni Henry iti sabali a paset ti ili isu nga agmaymaysan ti agtutubo a ni Jesse. Ngem innalana ti ponograpo ket intultuloyna latta ti nangasaba. Adda dua a Katoliko a lallaki a nangipalubos ken ni Jesse a mangi-play iti na- irekord a lektiur ni Kabsat Rutherford a napauluan iti "Enemies." Ngem bayat a dengdenggenda ti lektiur, na- kapungtot unay dagiti lallaki ket kayatda a kabilen ni Jesse. Sikakalma a pimmanaw ni Jesse ngem di nagba- yag, adda polis nga immasideg kenkuana ket imbaludda met. Saan a kinasuan dagiti polis ni Esther, ngem kina- suanda ni Newton ken dagiti annakda. Ngem nawaya- wayaanda iti dayta met laeng nga aldaw gapu ta nag- piansada. DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 241
8 Kalpasan ti sumagmamano a bulan, idi Septiem- bre 1938, dimmatag ti pamilia Cantwell iti korte iti New Haven. Inkeddeng ti korte a nakabasol da Newton, Russell, ken Jesse iti panagkolekta iti donasion nga awan ti lisensiada. Iti laksid dagiti panagapelar iti Kor- te Suprema ti Connecticut, inkeddeng ti korte a naka- basol ni Jesse gapu iti panangdadaelna iti talna, wenno maysa a manangriribuk. Apay? Gapu ta ti dua a Kato- liko a lallaki a dimngeg iti rekord ket nagtestigo iti kor- te a ti lektiur ininsultona ti relihionda ken pinag- pungtotna ida. Tapno mabaliwan ti desision ti korte, nagapelar dagiti responsable a kakabsat iti organisa- siontayo iti Korte Suprema ti Estados Unidos - ti kanga- tuan a korte iti pagilian. idi Marso 29, 1940, ni Chief Jus- tice Charles E. Hughes ken ti walo a kakaduana a hues dinengngegda ti argumento ni Kabsat Hayden Coving- ton, nga abogado dagiti Saksi ni Jehova.[1] Idi indatag [1] Ti kaso a Cantwell v. State of Connecticut, ti umuna kadagiti 43 a kaso a nayuli iti Korte Suprema ti Estados Unidos, a ni Kab- sat Hayden Covington ti nangidepensa kadagiti kakabsat. Isu ket natay idi 1978. Ti asawana a ni Dorothy ket nagserbi a simamata- lek agingga iti ipapatayna idi 2015, idi agtawen iti 92. 9 Nangrugi 8. Apay a namati ti korte a manangriribuk ni Jesse Cantwell? 9, 10. (a) Ania ti desision ti Korte Suprema iti Estados Unidos iti kaso ti pamilia Cantwell? (b) Kasanotayo a mabembenepisiaran aging- ga ita iti dayta a desision? 242 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
met ti abogado ti estado ti Connecticut ti argumentona tapno paneknekanna a manangriribuk dagiti Saksi, in- saludsod ti maysa a hues: "Pudno kadi a ti mensahe nga inwaragawag idi ni Jesu-Kristo ket saan a nagustuan da- giti tattao idi kaaldawanna?" Simmungbat ti abogado ti estado: "Wen, ken no diak mariro, imbaga met ti Biblia no ania ti napasamak ken ni Jesus gapu iti panangiwa- ragawagna iti dayta a mensahe." Umiso ti imbagana! Di napupuotan ti abogado a gapu iti imbagana, da- giti Saksi ket inyaspingna ken ni Jesus ken ti esta- do ket inyaspingna kadagiti nangakusar ken Jesus. Idi Mayo 20, 1940, nangyetnag ti Korte iti desision a pabor kadagiti Saksi. 10 Ania ti resulta daytoy a desision ti Korte? Daytoy ti nangpalawa iti saklawen ti kalintegan a mangalagad iti relihion tapno awan ti pederal, estado, wenno lokal a gobierno a makalapped iti narelihiosuan a wayawaya. Maysa pay, napaneknekan ti Korte a ti inaramid ni Jes- se ket "saan a . . . pangta iti urnos ken talna ti publi- ko." Gapuna, silalawag nga ipakita ti desision a dagiti Saksi ni Jehova ket saan a manangriribuk. Anian a nag- ili ti Dios iti korte! pateg daytoy a panagballigi ti Kasanotayo a mabembenepisiaran pay laeng iti day- ta? Kinuna ti maysa nga abogado a Saksi: "Gapu iti DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 243
kalintegantayo a mangalagad iti relihion, nga awan ti aniaman a pagbutngantayo a makaiparit iti dayta, data- yo a Saksi ket nawaya ita a mangiranud iti mensahe a mangyeg iti namnama kadagiti tattao iti lugar a pagnanaedantayo." Bumusbusor iti Gobierno - Wenno Manangiwaragawag iti Kinapudno? 11 Idi 1940's, naipasango iti nakaro nga ibubusor da- giti Saksi ni Jehova iti Canada. Gapuna, idi 1946, tapno maipakaammo iti publiko a sinalungasing ti Estado ti kalintegantayo nga agdaydayaw, nangaramid dagiti ka- kabsattayo iti 16 nga aldaw a kampania ket inwarasda ti tract a napauluan iti Quebec's Burning Hate for God and Christ and Freedom Is the Shame of All Canada. Detalya- do ti panangibutaktak daytoy nga uppat ti panidna a tract kadagiti insungsong ti klero a panangriribuk, pa- nangranggas dagiti polis, ken panangdarup ti grupo da- giti tattao kadagiti kakabsattayo iti probinsia ti Quebec. "Agtultuloy ti di nainkalintegan a panangaresto kadagi- ti saksi ni Jehova," kuna ti tract. "Agarup 800 a kaso ti nakapila kontra kadagiti saksi ni Jehova iti Greater Montreal." 11. Ania a kampania ti inaramid dagiti kakabsattayo iti Canada, ken apay? 244 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
12 Ti tract ket saan a nagustuan ti Prime Minister iti Quebec a ni Maurice Duplessis, a nasinged ken ni Car- dinal Villeneuve ti Romano Katoliko, isu a nangidekla- ra iti "gubat nga awanan asi" maibusor kadagiti Saksi. Nagalisto a nagdoble ti bilang ti kaso dagiti Saksi. Ma- nipud 800, nagbalin a 1,600. "Namin-adu nga inaresto- dakami dagiti polis nga uray la saanmin a mabilang no namin-ano," kinuna ti maysa a payunir a kabsat a ba- bai. Dagiti Saksi a natiliwan nga agiwarwaras iti tract ket nakasuan iti "sedision."[2] ' e Boucher ken dagiti an- 13 Idi 1947, ni Kabsat Aim ` ele, nga agtawen iti 18, ken ni Lucille, nakna a da Gis nga agtawen iti 11, ti damo a naidarum iti kaso a sedi- sion. Nagiwarasda iti tract a Quebec's Burning Hate iti asideg ti talonda iti turod nga adda iti abagatan ti Que- bec City, ngem narigat a patien a manangriribukda. Ni Kabsat Boucher ket napakumbaba ken nasingpet a tao. [2] Ti kaso ket naibatay iti linteg a nayetnag idi 1606. Dayta ti na- ngipalubos kadagiti hues a mangideklara a nakabasol ti maysa a tao no iti panagkunada mangpataud iti riribuk ti imbaga dayta a tao - uray no kinapudno ti ibagbagana. 12. (a) Ania ti reaksion dagiti bumusbusor iti kampania a panagiwa- ras iti tract? (b) Ania a kaso ti nakaidaruman dagiti kakabsat? (Kitaenyo met ti footnote.) 13. Siasino dagiti immuna a naidarum iti sedision, ken ania ti desi- sion ti korte? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 245
Isu ket agnanaed iti bassit a talonna ken sagpaminsan a mapan iti ili a nakakalesa. Kaskasdi, napasaran ti pa- miliana ti sumagmamano kadagiti ibubusor a nailanad iti tract. Ti hues iti korte, a manggurgura kadagiti Sak- si, dina kayat nga awaten ti ebidensia a mangpaneknek nga inosente ti pamilia Boucher. Imbes ketdi, pina- tina ti argumento ti abogado ti gobierno a ti tract ket mangitantandudo iti riribuk isu a masapul a ma- sentensiaan ti pamilia Boucher. Isu nga agparang a para iti hues, maysa a krimen ti panangibaga iti kina- ' e ken Gis ` ele gapu iti sedi- pudno! Naibalud da Aim sion, ken uray ti ubing pay a ni Lucille ket naibalud iti dua nga aldaw. Nagapelar dagiti kakabsat iti Kor- te Suprema ti Canada, ti kangatuan a korte iti pagi- lian. Immanamong ti korte a mangdengngeg iti daytoy a kaso. 14 Kabayatanna, dagiti natured a kakabsattayo iti Quebec intultuloyda nga inkasaba ti mensahe maipapan iti Pagarian uray no agtultuloy ti nakaro a pannaka- ranggasda - ngem masansan a nagsayaat dagiti resulta- na. Kabayatan ti uppat a tawen manipud idi nangrugi ti kampania a panagiwaras iti tract idi 1946, immadu ti 14. Ania ti inaramid dagiti kakabsat iti Quebec kabayatan dagiti ta- wen a maidaddadanesda? 246 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
bilang dagiti Saksi iti Quebec. Manipud 300, nagbalin a 1,000![3] 15 Idi Hunio 1950, ti Korte Suprema ti Canada, a buk- ' e Bouch- len ti siam a hues, dinengngegna ti kaso ni Aim er. Kalpasan ti innem a bulan, idi Disiembre 18, 1950, nangipaulog ti Korte iti desision a pabor kadatayo. Apay? Inlawlawag ni Kabsat Glen How, nga abogado dagiti Saksi, nga immanamong ti Korte iti argumento ti abogado a mangidepdepensa kadagiti Saksi a ti "sedi- sion" ramanenna ti panangisungsong iti kinaranggas wenno panangbusor iti gobierno. Ngem ti tract ket saan a naglaon iti kasta a mensahe no di ket maysa a nainka- lintegan a kita ti wayawaya nga agsao. Kinuna pay ni Kabsat How: "Nakitak a mismo no kasano a tinulo- ngannatayo ni Jehova nga agballigi."[4] 16 Ti desision ti Korte Suprema ket nagdakkel a pa- nagballigi ti Pagarian ti Dios. Awanen ti pakaibatayan [3] Idi 1950, 164 nga amin-tiempo a ministro ti agserserbi iti Que- bec - a pakairamanan ti 63 a nagturpos iti Gilead a sidadaan a nangawat iti annongenda nupay ammoda a maipasangoda iti naka- ro nga ibubusor. [4] Ni Kabsat W. Glen How ket natured nga abogado. Manipud idi 1943 agingga idi 2003, inlabanna iti korte ti ginasut a kaso da- giti Saksi ni Jehova iti Canada ken iti sabali a pagilian. 15, 16. (a) Ania ti desision ti Korte Suprema ti Canada iti kaso ti pamilia B oucher? (b) Ania ti epekto daytoy a panagballigi kadagiti ka- kabsattayo ken kadagiti dadduma? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 247
ti 122 a kaso dagiti Saksi iti Quebec mainaig iti sedi- sion. Maysa pay, ti desision ti Korte inikkanna dagiti umili ti Canada ken ti dadduma pay a pagilian a kara- man iti British Commonwealth of Nations iti wayawa- ya a mangyebkas kadagiti kapanunotanda maipapan iti gobierno. Malaksid iti dayta, daytoy a panagballigi pi- nasardengna ti panangbusor ti relihion ken gobierno ti Quebec kadagiti Saksi ni Jehova.[5] Aglaklako - Wenno Naregta a Manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios? 17 Kas kadagiti nagkauna a Kristiano, ti ili ni Jehova ita ket 'saan a managilako iti sao ti Dios.' (Basaen ti 2 Corinto 2:17.) Kaskasdi, ti dadduma a gobierno ikag- kagumaanda a kontrolen ti panangasabatayo babaen ka- dagiti linteg a mainaig iti komersio. Usigentayo ti dua a kaso iti korte a mangipakita no dagiti Saksi ni Jehova ket aglaklako wenno ministro. 18 Denmark. Idi Oktubre 1, 1932, adda naipaulog a lin- teg a mamagbalin nga illegal ti panangilako kadagiti na- [5] Para iti kanayonan a detalye daytoy a kaso, kitaenyo ti arti- kulo a "Ti Bakal Saanyo a Kukua, no di ket Kukua ti Dios" iti Abril 22, 2000 a ruar ti Agriingkayo! panid 18-24. 17. Kasano nga ikagkagumaan ti dadduma a gobierno a kontrolen ti panangasabatayo? 18, 19. Kasano nga inkagumaan a lapdan dagiti agtuturay iti Den- mark ti trabaho a panangasaba? 248 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kaimprenta a material no awan ti lisensiam. Nupay kas- ta, saan a nangala iti lisensia dagiti kakabsat. Iti simma- ganad nga aldaw, lima nga agibumbunannag ti napan nangasaba iti Roskilde, maysa nga ili a nasurok a 30 a kilometro ti kaadayona iti laud ti Copenhagen a kabe- sera ti pagilian. Iti ngudo dayta nga aldaw, mapukpu- kaw ni August Lehmann, a maysa kadagiti agibumbu- nannag. Isu ket naaresto gapu ta aglaklako nga awan ti lisensiana. 19 Idi Disiembre 19, 1932, dimmatag iti korte ni Au- gust Lehmann. Inaminna a simmarungkar kadagiti tat- tao tapno agipaima kadagiti literatura a naibatay iti Biblia ngem saanna nga ilaklako dagita. Immanamong ti korte kenkuana. Kuna ti korte: "Ti naidarum . . . ket awan problemana iti pinansial, saan nga aggangganan- sia, ken awan ti panggepna a kasta, no di ket gumasgas- tos gapu iti trabahona." Ti desision ti korte ket pabor kadagiti Saksi gapu ta kinunana a ti trabaho ni Leh- mann ket saan a "maibilang a panaglako." Ngem de- ili ti Dios a manglap- terminado dagiti kabusor ti ped iti trabaho a panangasaba iti intero a pagilian. (Sal. 94:20) Nagapelar ti abogado ti gobierno iti Kor- te Suprema ti pagilian. Ania ti inaramid dagiti kakab- sattayo? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 249
20 Iti lawas sakbay ti bista iti Korte Suprema, ad-adda a ginagetan dagiti Saksi iti intero a Denmark ti nanga- saba. Iti Martes, Oktubre 3, 1933, impaulog ti Kor- te Suprema ti desisionna. Inanamonganna ti desision ti nababbaba a korte a saan a linabsing ni August Leh- mann ti linteg. Gapu iti daytoy a desision, nawayan da- giti Saksi a mangitultuloy iti panangasabada. Kas pa- nagyaman ken Jehova iti daytoy a panangabakda iti korte, ad-adda pay a rineggetan dagiti kakabsattayo ti nangasaba. Manipud idi naipaulog dayta a desision ti Korte, saanen a linapdan ti gobierno dagiti kakabsatta- yo a mangitungpal iti ministerioda. 21 Estados Unidos. Iti Domingo, Pebrero 25, 1940, na- aresto ti payunir a ni Robert Murdock, Jr., ken ti pito a dadduma pay a Saksi bayat a mangaskasabada iti Jean- nette, maysa a siudad nga asideg iti Pittsburgh, iti esta- do ti Pennsylvania. Inkeddeng ti korte a nakabasolda iti panaglako iti literatura nga awan ti lisensiada. Nagape- larda iti Korte Suprema ti Estados Unidos ket immana- mong ti Korte a mangdengngeg iti kaso. 22 Idi Mayo 3, 1943, nangipaulog ti Korte Suprema iti 20. Ania ti desision ti Korte Suprema ti Denmark, ken ania ti reak- sion dagiti kakabsattayo? 21, 22. Ania ti desision ti Korte Suprema ti Estados Unidos iti kaso ni Kabsat Murdock? 250 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
desision a pabor kadagiti Saksi. Saan nga immanamong ti Korte iti panangala iti lisensia gapu ta "maikontra dayta iti kalintegan nga impaay ti Federal Constitu- tion." Winaswas ti Korte ti ordinansa ti siudad gapu ta "limitaranna ti wayawaya nga agipablaak ken ti wayawa- ya a mangalagad iti relihion." Iti panangipakaammona iti opinion ti kaaduan iti Korte, kuna ni Justice Wil- liam O. Douglas a ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova ket "saan laeng a panangasaba; saan laeng a panagiwaras kadagiti narelihiosuan a literatura, no di ket kombina- sion dagita a dua." Kinunana pay: "Daytoy a kita ti narelihiosuan nga aktibidad ket kas kapateg . . panagdaydayaw a maar-aramid kadagiti simbaan ken pa- nangasaba kadagiti pulpito." 23 Daytoy a desision nga impaulog ti Korte Suprema ket nagpateg a panagballigi ti ili ti Dios. Pinasingkedan- na a datayo ket Kristiano a ministro, saan nga aglakla- ko. Iti dayta a nakallalagip nga aldaw idi 1943, nanga- bak dagiti Saksi ni Jehova iti 12 manipud iti 13 a kaso a nakaidarumanda iti Korte Suprema, a pakairamanan ti kaso ni Kabsat Murdock. Dagitoy a desision ti korte ket nagserbi kas natibker a pakaibatayan dagiti nabiit 23. Apay a napateg kadatayo ita dagiti panangabaktayo iti korte idi 1943? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN . ti 251
pay a kaso iti korte a nangidaruman kadatayo dagiti bu- musbusor mainaig iti kalintegantayo a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian iti publiko ken iti bina- laybalay. "Masapul nga Agtulnogkami iti Dios kas Agturay Imbes a Kadagiti Tattao" 24 Kas ili ni Jehova, apresiarentayo unay no ikkanna- tayo ti gobierno iti legal a kalintegan a mangikasaba iti mensahe maipapan iti Pagarian. Ngem no iparit ti go- bierno ti trabahotayo a panangasaba, baliwantayo laeng dagiti pamay-antayo, nga itultuloytayo ti trabahotayo iti aniaman a posible a pamay-an. Kas kadagiti apostol, 'masapul nga agtulnogtayo iti Dios kas agturay imbes a kadagiti tattao.' (Ara. 5:29; Mat. 28:19, 20) Agap-apelar- tayo met kadagiti korte tapno agbalin a nawaya ti akti- bidadtayo. Usigentayo ti dua a pagarigan. 25 Nicaragua. Idi Nobiembre 19, 1952, ni Donovan Munsterman, a misionero ken agserserbi kas branch ser- vant, ket napan iti Office of Immigration iti Mana- gua, a kabesera. Naibilin a dumatag iti sanguanan ' ıa, a panguluen iti opisina. ni Captain Arnoldo Garc 24. Ania ti aramidentayo no iparit ti gobierno ti trabahotayo a pana- ngasaba? 25, 26. Apay a nagdarum iti Korte Suprema dagiti kakabsat iti Nica- ragua, ket ania ti resultana? 252 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
' Imbaga ni Captain Garc ıa ken ni Donovan nga amin a Saksi ni Jehova iti Nicaragua ket "naparitan a mangi- kasaba kadagiti doktrinada ken mangitandudo kadagiti narelihiosuan nga aktibidadda." Idi dinamagna no apay, ' kuna ni Captain Garc ıa nga awan ti permiso nga inted ti ministro ti gobierno kadagiti Saksi a mangitungpal iti ministerioda ken naakusaranda kas komunista. Siasino dagiti nangakusar? Dagiti klero ti Romano Katoliko. 26 Dagus a nagapelar ni Kabsat Munsterman iti Min- istry of Government and Religions kasta met ken ni ' ıa, ngem awan ti ser- Presidente Anastasio Somoza Garc bina. Gapuna, binalbaliwan dagiti kakabsat ti pamay- anda. Inserrada ti Kingdom Hall, nagtataripnongda ka- dagiti babassit a grupo, ken nagsardengda a mangasaba kadagiti lansangan, ngem intultuloyda latta nga inkasa- ba ti mensahe maipapan iti Pagarian. Kabayatanna, inyapelarda iti Korte Suprema ti Nicaragua ti pan- nakaisardeng ti pannakaiparit ti trabahoda. Adu a pagi- warnak ti nangipablaak iti pannakaiparit ti trabaho dagiti Saksi ken ti linaon ti petisiontayo, ken immana- mong ti Korte Suprema a mangdengngeg iti kaso. Ania ti resultana? Idi Hunio 19, 1953, impablaak ti Kor- te Suprema ti nagkaykaysa a desision a pabor kadagiti Saksi. Napaneknekan ti Korte a ti pannakaiparit ti DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 253
trabaho dagiti Saksi ket maisalungasing iti konstitusion mainaig iti wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan, wayawaya ti konsiensia, ken ti panangalagad kadagiti patpatien. Imbilinna pay a maisubli ti dati a nasayaat a relasion ti gobierno ti Nicaragua ken dagiti Saksi. 27 Nasdaaw dagiti umili ti Nicaragua ta pinaboran ti Korte Suprema dagiti Saksi. Nagpigsa idi ti impluensia ti klero isu a likliklikan ti Korte ti makiriri kadakuada. Maysa pay, nabileg dagiti opisial ti gobierno isu a man- mano a kontraen ti Korte ti desisionda. Patien dagiti ka- kabsattayo a nagballigida gapu ta salsalakniban ida ti Arida ket naitultuloyda ti nangasaba. - Ara. 1:8. 28 Zaire. Idi katengngaan ti 1980's, agarup 35,000 ti Saksi iti Zaire, a Democratic Republic of Congo itan. Tapno masuportaran ti agtultuloy a panagrang-ay ti ak- tibidad mainaig iti Pagarian, nangibangon ti sangay ka- dagiti baro a pasilidad. Idi Disiembre 1985, adda naa- ngay nga internasional a kombension iti Kinshasa a kabesera, ket napno ti istadium ti siudad iti 32,000 a de- legado manipud iti adu a paset ti lubong. Ngem nagba- liw ti kasasaad ti ili ni Jehova. Ania ti napasamak? 27. Apay a nasdaaw dagiti umili ti Nicaragua iti desision ti Korte, ken ania ti panangmatmat dagiti kakabsat iti daytoy a panagballigi? 28, 29. Idi katengngaan ti 1980's, ania a di ninamnama a panagbal- baliw ti napasamak iti Zaire? 254 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
29 Ni Kabsat Marcel Filteau, maysa a misionero a taga-Quebec, Canada, a nakapasar iti pannakaidadanes iti sidong ti turay ni Duplessis, ket agserserbi idi iti Zaire. Insalaysayna ti napasamak: "Idi Marso 12, 1986, adda surat a naited kadagiti responsable a kakabsat a mangibagbaga a saan a legal ti asosasion dagiti Saksi ni Jehova iti Zaire." Ti pannakaiparit ti trabaho ket pinir- maan ti presidente ti pagilian a ni Mobutu Sese Seko. 30 Iti simmaganad nga aldaw, kastoy ti naiwaragawag iti intero a pagilian babaen ti radio: "Pulos a saantay- ton a mangngeg ti maipapan kadagiti Saksi ni Jehova iti [Zaire]." Simmaruno a dagus ti pannakaidadanes. Nada- dael dagiti Kingdom Hall. Dagiti kakabsattayo ket na- takawan, naaresto, naibalud, ken nakabkabil. Naibalud uray dagiti ubbing a Saksi. Idi Oktubre 12, 1988, kinom- piskar ti gobierno dagiti sanikua ti organisasiontayo, ket ti Civil Guard, maysa a grupo dagiti soldado, ti nango- kupar iti sanikua ti sangay. Nagapelar dagiti responsab- le a kakabsat ken ni Presidente Mobutu, ngem awan ti naawatda a sungbat. Gapu iti dayta, masapul a manga- ramid ti Branch Committee iti napateg a desision, "Aga- pelartayo kadi iti Korte Suprema, wenno aguraytayo 30. Ania a napateg a desision ti nasken nga aramiden ti Branch Com- mittee, ket ania ti inkeddengda nga aramiden? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 255
pay?" Malagip ni Timothy Holmes, a misionero ken ko- ordineytor ti Branch Committee iti dayta a tiempo, "Nagkiddawkami ken ni Jehova iti sirib ken pannara- bay." Kalpasan ti naimpusuan a panagkararag ken pa- nangusigda, inkeddeng ti komite a saan pay a tiempo a dumatagda iti korte. Imbes ketdi, impamaysada nga ina- sikaso dagiti kakabsat ken nangbirokda kadagiti pamay- an tapno maitultuloy ti trabaho a panangasaba. 31 Kalpasan ti sumagmamano a tawen, saan unayen a nakaro ti pannakaidadanes dagiti Saksi, ken marara- emen ti kalintegan dagiti umili iti pagilian. Inkeddeng ti Branch Committee a panawenen a dumatagda iti Kor- te Suprema ti Zaire tapno maisardeng ti pannakai- parit ti trabahoda. Makaparagsak ta immanamong ti Korte Suprema a mangdengngeg iti kaso. Kalpasanna, idi Enero 8, 1993, agarup pito a tawen kalpasan nga im- bilin ti presidente ti pannakaiparit ti trabahotayo, na- ngipaulog ti Korte iti desision a ti inaramid ti gobierno maibusor kadagiti Saksi ket saan a nainkalintegan, isu a naisardeng ti pannakaiparit ti trabahotayo. Agasem! Inrisgo dagiti hues ti biagda idi winaswasda ti desision ti presidente ti pagilian! Kinuna ni Kabsat Holmes, "Ba- yat ti bista, nakitami no kasano a binalbaliwan ni 31, 32. Ania a napateg a desision ti impaulog ti Korte Suprema ti Zaire, ken ania ti epektona kadagiti kakabsattayo? 256 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Jehova dagiti bambanag." (Dan. 2:21) Daytoy a panag- balligi ti nangpabileg iti pammati dagiti kakabsattayo. Nariknada a ni Jesus, nga Ari, inwanwanna dagiti pa- surotna tapno ammoda no kaano ken kasanoda nga agtignay. 32 Gapu ta saanen a maiparit ti trabahotayo, napalu- bosanen ti sanga nga opisina nga agawis kadagiti misio- nero, agibangon kadagiti baro a pasilidad ti sangay, ken umawat kadagiti literatura a naibatay iti Biblia mani- pud iti sabali a pagilian.[6] Anian a makaparagsak para kadagiti adipen ti Dios iti intero a lubong ti pannaka- kitada no kasano a salsalakniban ni Jehova ti espiritua- lidad ti ilina! - Isa. 52:10. "Ni Jehova ti Katulongak" 33 Ti panangrepasotayo iti sumagmamano kadagiti ka- sotayo iti korte paneknekanna a tinungpal ni Jesus ti karina: "Ikkankayto iti ngiwat ken sirib, a saanto a ka- baelan a sarangten wenno supiaten dagiti amin a bu- musbusor kadakayo." (Basaen ti Lucas 21:12-15.) No dad- duma, nabatad nga adda moderno-aldaw a Gamaliel nga us-usaren ni Jehova a mangsalaknib iti ilina wenno [6] Idi agangay, pinanawan ti Civil Guard ti sanikua ti sangay; ngem naibangon iti sabali a lugar dagiti baro a pasilidad ti sangay. 33. Ania ti masursurotayo iti panangrepaso iti sumagmamano a kaso- tayo iti korte? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 257
adda dagiti tigtignayenna a natutured a hues ken abo- gado a mangipakat iti hustisia. Pinarmek ni Jehova da- giti igam dagiti bumusbusor kadatayo. (Basaen ti Isaias 54:17.) Ti pannakaidadanes dina mapasardeng ti traba- ho ti Dios. 34 Apay a nakaskasdaaw dagiti panagballigitayo iti korte? Usigenyo daytoy: Saan a prominente wenno na- pigsa ti impluensia dagiti Saksi ni Jehova. Saantayo nga agbutbutos, saantayo a supsuportaran dagiti napolitika- an a kampania, wenno saantayo nga im-impluensiaan dagiti politiko. Maysa pay, dagiti kakabsattayo a naida- rum kadagiti nangato a pangukoman ket maibilang nga "awan adalna ken gagangay." (Ara. 4:13) Gapuna, iti panangmatmat ti tao, awan ti maganab dagiti korte a mangtultulong kadatayo maibusor kadagiti nabileg a li- der ti relihion ken politiko a bumusbusor kadatayo. Nu- pay kasta, maulit-ulit a pabor kadatayo ti desision dagi- ti korte! Dagiti panagballigitayo iti korte paneknekanna a magmagnatayo "iti imatang ti Dios, a maikuyog ken Kristo." (2 Cor. 2:17) Gapuna, kas ken apostol Pablo, maikunatayo: "Ni Jehova ti katulongak; saanakto nga agbuteng." - Heb. 13:6. 34. Apay a nakaskasdaaw dagiti panagballigitayo iti korte, ken ania ti paneknekan dagita? (Kitaenyo met ti kahon a "Dagiti Napateg a Pa- nangabak iti Nangato a Korte a Nangyadelantar iti Panangikasaba iti Pagarian.") 258 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasano a pinatalgedan dagiti korte a datayo ket ministro, saan a manangriribuk, bumusbusor iti gobierno, wenno aglaklako? ˇ Apay a mabenepisiarantayo pay laeng ita kadagiti napalabas a panangabaktayo kadagiti korte? ˇ Ania ti aramidentayo no maparitan ti trabahotayo a panangasaba? ˇ Iti panangmatmat ti tao, apay a nakaskasdaaw ti panangabak ti ili ni Jehova kadagiti adu a napapateg a kaso iti korte? ˇ Kasano a napabileg ti pammatim iti panangrepaso kadagiti kasotayo iti korte? DIMMATAG ITI KORTE DAGITI MANGIKASKASABA ITI PAGARIAN 259
DAGITI NAPATEG A PANANGABAK ITI NANGATO A KORTE A NANGYADELANTAR ITI PANANGIKASABA ITI PAGARIAN PETSA TI DESISION Nobiembre 11, 1927 PAGILIAN Switzerland ISYU Wayawaya ti pammati. PASAMAK Adda maysa a polis a nangpasardeng iti panangasaba ni Kabsat Adolf Huber gapu ta rirriribukenna kano ti talna ti relihion. Kinompiskarna pay dagiti literatura a naibatay iti Biblia. DESISION Iti imatang ti Federal Supreme Court, pinaneknekan ni Kabsat Huber a saan a nainkalintegan ti inaramid ti polis. Inkeddeng ti Korte a ti panangkompiskar kadagiti narelihiosuan a pagbasaan ket maisalungasing iti "wayawaya ti pammati." RESULTA Saanen a laplapdan dagiti polis ti ministerio dagiti Estudiante ti Biblia.
PETSA TI DESISION Hulio 9, 1935 PAGILIAN Romania ISYU Wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan. PASAMAK Naaresto ti innem a Saksi gapu iti panagiwarasda iti libro a "mangdadael iti talna iti publiko ken kinatalged ti estado." Nasentensiaan dagiti kakabsat iti 15 nga aldaw a pannakaibalud. 260
DESISION Inkeddeng ti High Court of Cassation and Justice (Korte Suprema) a sitatalna nga itungtungpal dagiti Saksi ti aktibidadda, ken ti literaturada ket saan a pangta iti talna iti publiko, ken adda kalinteganda a mangiranud iti opinionda. RESULTA Daytoy a desision, ken ti dadduma kadagiti 530 a kaso dagiti Saksi manipud idi 1933 agingga idi 1939, pinatalgedanna a ti aktibidad dagiti kakabsat ket saan a maisalungasing iti konstitusion, isu nga adda kalinteganda a mangasaba. Iti agdama, nawaya ti trabahotayo a panangasaba.
PETSA TI DESISION Marso 17, 1953 PAGILIAN Netherlands ISYU Wayawaya nga agsao ken agipablaak. PASAMAK Naaresto ni Kabsat Pieter Havenaar gapu ta nasalungasingna ti ordinansa a Martes ken Mierkoles laeng a maipalubos ti agipaima kadagiti literatura manipud iti 9:00 a.m. agingga iti 11:00 a.m. DESISION Inkeddeng ti Korte Suprema a nainget unay ti restriksion. RESULTA Daytoy a desision winaswasna ti aniaman nga ordinansa a manglimitar iti kalintegan nga agipaima iti nakaimprenta a material nga uray la dandani saanen a posible nga aramiden dayta a trabaho.
PETSA TI DESISION Oktubre 6, 1953 PAGILIAN Canada 261
ISYU Wayawaya nga agdaydayaw ken mangyebkas iti kapanunotan. PASAMAK Adda linteg iti Quebec City a mangiparit iti panagiwaras iti literatura nga awan ti permiso dagiti polis. Tallo a bulan a naibalud ti agdaldaliasat a manangaywan a ni Kabsat Laurier Saumur gapu iti panangsalungasingna iti daytoy a linteg. DESISION Inkeddeng ti Korte Suprema a saan a legal ti pannakaipakat ti linteg kadagiti Saksi. Bigbigen ti Korte a ti panagiwaras kadagiti nakaimprenta a mensahe ti Biblia iti publiko ket paset ti Nakristianuan a panagdaydayaw dagiti Saksi ni Jehova, a maysa a kalintegan a salsalakniban ti konstitusion. RESULTA Gapu iti daytoy a desision, naibasura ti nasurok a 1,600 a kaso iti probinsia ti Quebec.
PETSA TI DESISION Hulio 13, 1983 PAGILIAN Serbia ISYU Wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan ken agipablaak. PASAMAK Naaresto ti dua a kabsat a babbai gapu iti panagiwarasda iti literatura a naibatay iti Biblia. Naakusaranda a "mangdaddadael iti Talna ken Urnos ti Publiko" ken naibaludda iti lima nga aldaw. DESISION Inkeddeng ti Korte Suprema nga awan ti nasalungasing a linteg ken awan ti pakaibatayan ti pammabasol a manangriribukda. 262
RESULTA Kalpasan daytoy a panangabak iti korte, naksayan ti maar-aresto ken makomkompiskar a literatura.
PETSA TI DESISION Mayo 26, 1986 PAGILIAN Turkey ISYU Wayawaya ti pammati. PASAMAK Kalpasan a nagaplikar ti tallo a pamilia a Saksi nga agparehistro kas Saksi ni Jehova, 23 a kakabsat ti naibalud gapu ta balbaliwanda kano ti urnos ti kagimongan ken politika. DESISION Imbasura ti Korte Suprema ti kaso dagiti kakabsat, winayawayaanna ida, ken intandudona ti kalintegan dagiti Saksi ni Jehova a mangalagad iti patpatienda. RESULTA Gapu iti daytoy a desision, awanen ti maar-aresto gapu iti Nakristianuan nga aktibidad ken amin nga umili ti Turkey ket addaanen iti wayawaya ti relihion.
PETSA TI DESISION Mayo 25, 1993 PAGILIAN Greece ISYU Wayawaya a mangannurot iti relihion. PASAMAK Idi 1986, iti maika-18 a daras, nasentensiaan iti proselitismo ni Kabsat Minos Kokkinakis. Manipud idi 1938 agingga idi 1992, ti linteg iti Greece a mangiparit iti proselitismo (panangkomberte) ti nakaibatayan ti nasurok a 19,000 a pannakaaresto dagiti Saksi ni Jehova. DESISION Inkeddeng ti European Court of Human Rights a nasalungasing ti wayawaya nga agpanunot, wayawaya ti konsiensia, ken relihion; nakitana ti di nainkalintegan a 263
pannakibiang iti wayawaya a mangannurot iti relihion; ken intandudona ti takder dagiti Saksi ni Jehova kas "mabigbigbig a relihion." RESULTA Ti gobierno ti Greece binilinna amin a korte a respetuenda ti desision mainaig iti kaso ni Kabsat Kokkinakis. Gapu iti daytoy, awanen ti masensentensiaan iti proselitismo.
PETSA TI DESISION Hunio 17, 2002 PAGILIAN Estados Unidos ISYU Wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan. PASAMAK Adda ordinansa nga impaulog ti ili ti Stratton, iti estado ti Ohio, a mangikalikagum iti siasinoman nga agbalaybalay a mangalada iti permit. Inkeddeng dagiti korte a pederal ken pagapelaran a ti ordinansa ket maitunos iti konstitusion. DESISION Inkeddeng ti Korte Suprema a ti ordinansa ket saan a maitunos iti konstitusion ken pinatalgedanna ti kalintegan a mangannurot iti relihion ken ti wayawaya a mangyebkas iti kapanunotan. Dinakamat ti Korte ti panangilawlawag dagiti Saksi a ti "autoridadda a mangasaba ket naibatay iti Kasuratan." RESULTA Ginasut a munisipalidad ti saanen a mangyap-aplikar kadagiti kasta nga ordinansa iti ministerio dagiti Saksi ni Jehova. 264
14 Nasungdo a Panangsuporta iti Gobierno ti Dios - Awanen Sabali N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Agtalinaed ti ili ti Dios a saan a paset ti lubong gapu ta nasungdoda iti Pagarian NAKATAKDER ni Jesus iti imatang ni Pilato, ti kabil- gan nga ukom iti nasion dagiti Judio, ket imbagana ti prinsipio a mangiwanwanwan kadagiti pudno a pasurot- na agingga iti kaaldawantayo. "Ti pagariak saan a paset daytoy a lubong," kinunana. "No koma ti pagariak pa- set daytoy a lubong, nakibakal koma dagiti agserserbi ka- niak tapno saanak a mayawat kadagiti Judio. Ngem, iti kinaagpaysuanna, ti pagariak saan a manipud itoy a gu- buayan." (Juan 18:36) Imbilin ni Pilato a mapapatay ni Jesus, ngem saan a nagbayag ti panagballigina. Ngamin, napagungar ni Jesus. Dagiti emperador iti nabileg nga Imperio ti Roma inkagumaanda a talipuposen dagiti pa- surot ni Kristo, ngem awan mamaay ti panangikaguma- anda. Insaknap dagiti Kristiano ti mensahe maipapan iti Pagarian iti intero a nagkauna a lubong. - Col. 1:23. 1, 2. (a) Ania a prinsipio ti mangiwanwanwan kadagiti pasurot ni Jesus agingga iti kaaldawantayo? (b) Ania ti inaramid dagiti bumus- busor tapno maparmekdatayo, ngem ania ti resultana? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 265
2 Kalpasan a naipasdek ti Pagarian idi 1914, ti daddu- ma kadagiti kabilgan a puersa militar iti dayta a tiempo inkagumaanda a talipuposen ti ili ti Dios. Ngem napa- ayda. Adu nga aglalaban a paksion ti gobierno ken poli- tika ti nangpilit kadatayo a dumasig kadakuada. Ngem saanda a nagballigi a mangbingaybingay kadatayo. Ita, dagiti iturayan ti Pagarian ket agnanaed iti dandani amin a pagilian ditoy daga. Ngem uray pay kasta, agkaykaysa- tayo kas agkakabsat iti intero a lubong, ken agtaltalina- edtayo a neutral iti aniaman a napolitikaan nga aramid ti lubong. Ti panagkaykaysatayo ket nabileg a pamma- neknek nga agturturayen ti Pagarian ti Dios ken ti Ari a ni Jesu-Kristo agtultuloy nga iwanwanwan, guggugoran, ken salsalaknibanna dagiti iturayanna. Usigentayo no ka- sano ti panangaramidna iti dayta, ken repasuentayo ti su- magmamano kadagiti makapabileg a panagballigitayo iti korte babaen ti tulongna bayat nga itultuloytayo ti agta- linaed a "saan a paset ti lubong." - Juan 17:14. Nakapatpateg nga Isyu 3 Kalpasan ti pannakaipasngay ti Pagarian, bimtak ti gubat idiay langit ket naitapuak ni Satanas ditoy daga. (Basaen ti Apocalipsis 12:7-10, 12.) Adda met napasamak 3, 4. (a) Ania ti napasamak iti tiempo a pannakaipasngay ti Paga- rian? (b) Kanayon kadi a natarusan a naan-anay ti ili ti Dios ti isyu maipapan iti neutralidad? Ilawlawagyo. 266 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
a gubat ditoy daga, a nangsubok iti takder ti ili ti Dios. Determinadoda a mangsurot iti ulidan ni Jesus ken ag- talinaed a saan a paset ti lubong. Ngem idi damo, saan- da a natarusan a naan-anay no ania ti ramanen ti saan a pannakiraman kadagiti amin a napolitikaan nga aramid. 4 Kas pagarigan, ti Tomo VI ti serye ti Millennial Dawn,[1] a naipablaak idi 1904, indagadagna kadagiti Kristiano a saanda a makiraman iti gubat. Ngem kuna- na a no maayaban nga agsoldado ti maysa a Kristiano, masapul a kiddawenna a maikkan iti sabali a trabaho a saan a kasapulan a makigubat. No saan a mapatgan ti kiddawna ket maibaon iti paggugubatan, masapul a si- guraduenna a saan a pumatay. Maipapan iti dayta a ka- sasaad, kinuna ni Herbert Senior, nga agnanaed iti Bri- tain ken nabautisaran idi 1905: "Saan nga ammo dagiti kakabsat no ania ti aramidenda ken awan ti nalawag a balakad no maiparbeng ti agsoldado no la ket ta saan a makiraman iti gubat." 5 Nupay kasta, nangrugi a nalawlawagan ti pannaka- tarustayo iti daytoy nga isyu iti Septiembre 1, 1915 a [1] Pagaammo met daytoy a tomo iti paulo a The New Creation. Idi agangay, dagiti tomo ti Millennial Dawn ket napauluan iti Stud- ies in the Scriptures. 5. Kasano a nalawlawagan ti pannakatarustayo babaen ti Septiem- bre 1, 1915 a ruar ti The Watch Tower? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 267
ruar ti The Watch Tower. Maipapan iti rekomendasion a nailanad iti Studies in the Scriptures, kinuna daytoy a ma- gasin: "Kasla panagkompromiso met laeng dayta." No ngay mapangtaan ti maysa a Kristiano a mapaltogan no saan nga aguniporme wenno agsoldado? Inlawlawag ti artikulo: "Ania ti nasaysayaat? Ti mapaltogan gapu iti kinasungdo iti Ari ti Kappia ken agkedked a mangsalu- ngasing iti bilinna, wenno ti mapaltogan bayat nga ag- serserbi kadagiti ari ditoy daga ken mangsupsuporta kadakuada ken mangikomkompromiso kadagiti pannur- suro ti Nailangitan nga Aritayo? Kadagita a dua nga ipa- patay, kaykayattayo ti matay gapu iti kinasungdotayo iti Nailangitan nga Aritayo." Iti laksid dayta a makagutu- got a sasao, ingngudo ti artikulo: "Maysa laeng daytoy a singasing. Saandakayo a pilpiliten a mangaramid iti daytoy." 6 Natarusan a naimbag ti dadduma a kakabsat dayta nga isyu ken nakasaganada a mangsango iti ibungana. Kinuna ni Herbert Senior, a nadakamat itay: "Para ka- niak, awan nagdumaanna ti panagidiskarga kadagiti bala ti paltog manipud iti barko [trabaho nga awan pakaina- iganna iti aktual a gubat] ken ti panangikabil iti bala iti paltog sa ipaputok." (Luc. 16:10) Naibalud ni Kabsat Se- 6. Ania ti masursuroyo iti ulidan ni Kabsat Herbert Senior? 268 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nior gapu ta nagkedked nga agsoldado maigapu iti kon- siensiana. Isu ken ti 4 a dadduma pay a kakabsat ket ka- raman iti grupo dagiti 16 a nagkedked nga agsoldado maigapu iti konsiensia, agraman dagiti lallaki a sabali ti relihionna, a naibalud iti sumagmamano a tiempo iti pagbaludan ti Richmond iti Britain, a naawagan idi aga- ngay iti Richmond 16. Naminsan, sililimed a naipanda iti paggugubatan iti France. Nasentensiaanda a mapal- togan sadiay. Nakaliniada iti sango ti maysa a firing squad, ngem saanda met laeng a napapatay. Imbes ket- di, nabaliwan ti sentensiada iti sangapulo a tawen a pan- nakaibalud. 7 Idi bimtak ti Sangalubongan a Gubat II, ad-adda a naawatan ti ili ni Jehova no ania ti kaipapanan ti pa- nagbalin a neutral ken no ania ti aramidenda tapno ma- surotda ti ulidan ni Jesus. (Mat. 26:51-53; Juan 17:14-16; 1 Ped. 2:21) Kas pagarigan, ti Nobiembre 1, 1939 a ruar ti The Watchtower ket naglaon iti nakapatpateg nga arti- kulo a napauluan iti "Neutrality." Kastoy ti mabasa: "Ti paglintegan a rumbeng a suroten ti ili ni Jehova ket ma- sapul nga awan ti dasiganda iti panaggugubat dagiti na- sion." Maipapan iti dayta nga artikulo, kinuna ni Si- mon Kraker, a nagserbi idi agangay iti hedkuarter iti 7. Ania ti naawatan ti ili ti Dios idi bimtak ti Sangalubongan a Gu- bat II? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 269
Brooklyn, New York: "Naawatak a ti ili ti Dios ket ma- sapul a makikappia iti amin, uray no adda panaggugu- bat." Dayta a naespirituan a taraon ket naipaay iti umi- so a tiempo ken tinulonganna ti ili ti Dios nga agsagana no adda mangbusor kadakuada gapu iti kinasungdoda iti Pagarian. Pangta ti "Karayan" ti Ibubusor 8 Impadto ni apostol Juan a kalpasan ti pannakaipas- ngay ti Pagarian idi 1914, ti dragon, a ni Satanas a Diab- lo, gandatenna a talipuposen dagiti mangsupsuporta iti Pagarian ti Dios babaen ti panangipugsona iti simboli- ko a karayan manipud iti ngiwatna.[2] (Basaen ti Apoca- lipsis 12:9, 15.) Kasano a natungpal ti padto ni Juan? Manipud idi 1920's ken agpatpatuloy, naipasango ti ili ti Dios iti agsasaruno nga ibubusor. Kas kadagiti adu a dadduma pay a kakabsat nga agnanaed iti North Amer- ica bayat ti maikadua a sangalubongan a gubat, naiba- lud ni Kabsat Kraker gapu iti kinasungdona iti Paga- rian ti Dios. Kinapudnona, bayat ti gubat, Saksi ni Jehova ti nasurok nga 65 a porsiento kadagiti amin a naibalud kadagiti pederal a pagbaludan iti Estados Uni- [2] Para iti pannakailawlawag daytoy a padto, kitaenyo ti libro nga Apocalipsis - Ti Nadayag a Tampokna Asidegen!, kapitulo 27, pa- nid 184-186. 8, 9. Kasano a natungpal ti padto ni apostol Juan? 270 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"PAKAIDAYAWAN TI DIO S TI IPAPATAYNA" BAYAT ti maikadua a sangalubongan a gubat, bassit laeng ti Saksi ni Jehova iti Nazi Germany. Nupay kasta, insurat ti historiador a ni Detlef Garbe a "ti kaaduan kadagiti tattao a nasentensiaan kadagiti korte militar . . . iti Third Reich gapu iti panagkedked nga agsoldado ta saan nga ipalubos ti konsiensiada ket Saksi ni Jehova." Maysa kadakuada ti agta- wen iti 19 a ni Gerhard Steinacher, a taga-Austria. Sumagma- mano nga aldaw laeng kalpasan a bimtak ti Sangalubongan a Gubat II, isu ket inaresto dagiti agtuturay a Nazi gapu ta nagkedked a makiraman iti buyot dagiti Aleman. Idi Nobiembre 1939, nasentensiaan ni Gerhard iti ipapa- tay. Iti dayta a bulan, insuratna manipud iti pagbaludan: "Ti laeng kayatko ket agdayaw iti Dios, agtulnog kadagiti bilin- na, ken agkiddaw nga awatennatayo koma iti Pagarianna, a pangtagiragsakantayo iti agnanayon a biag ken talna." Idi Marso 29, 1940, iti aldaw sakbay ti pannakapapatayna, nagpakada ni Gerhard kadagiti dadakkelna: "Ubingak pay. Ti laeng kidkiddawek ket ikkannak koma ti Apo iti bileg tap- no saanak a sumuko." Napapatay ni Gerhard iti agalas-sais iti sumaruno nga agsapa, mabalin a babaen ti pannakapugot ti ulona. Kastoy ti naisurat iti lapidana: "Pakaidayawan ti Dios ti ipapatayna." dos gapu ta saan nga ipalubos ti relihionda ti makira- man iti gubat. 9 Ikagkagumaan ti Diablo ken dagiti pasurotna a dada- elen ti kinatarnaw dagiti iturayan ti Pagarian sadinoman NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 271
ti pagnanaedanda. Iti intero nga Africa, Europe, ken ti United States, naisaklangda kadagiti korte ken adda board a mangikeddeng no mawayawayaanda babaen ti parole. Naibalud, nakabkabil, ken naparparigatda gapu iti natibker a determinasionda nga agtalinaed a neutral. Iti Germany, adu nga ibubusor ti nakaipasanguan ti ili ti Dios gapu ta saanda a kayat ti agsaludo ken Hitler wenno makiraman iti gubat. Mapattapatta nga 6,000 ti naibalud kadagiti kampo kabayatan ti rehimen ti Nazi, ken nasurok a 1,600 nga Aleman ken saan nga Aleman a Saksi ti napapatay iti ima dagiti nangparparigat kada- kuada. Nupay kasta, saan a nagballigi ti Diablo a mang- dangran a naan-anay iti ili ti Dios. - Mar. 8:34, 35. "Ti Daga" Inalun-onna "ti Karayan" 10 Ti padto nga insurat ni apostol Juan ipalgakna a "ti daga" - nabileg a tattao wenno grupo ditoy lubong a mas nainkalintegan - alun-onenna "ti karayan" ti pan- nakaidadanes. Dakkel a tulong daytoy iti ili ti Dios. Ka- sano a natungpal dayta a paset ti padto? Pinullo a ta- wen kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II, masansan a bumallaet "ti daga" agpaay kadagiti matalek a mang- supsuporta iti Mesianiko a Pagarian. (Basaen ti Apoca- lipsis 12:16.) Kas pagarigan, ti nagduduma a korte a na- 10. Ania ti irepresentar "ti daga," ken kasano a bimmallaet daytoy agpaay iti ili ti Dios? 272 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pigsa ti impluensiana sinalaknibanda ti kalintegan dagi- ti Saksi ni Jehova nga agkedked nga agserbi iti militar ken makipartisipar kadagiti nasionalistiko a seremonia. Umuna, usigentayo ti sumagmamano kadagiti napateg a panagballigitayo babaen ti tulong ni Jehova mainaig iti isyu a panagserbi iti militar. - Sal. 68:20. 11 United States. Saksi ti nagannak ni Anthony Sicu- rella. Isu ket nabautisaran idi agtawen iti 15. Idi agta- wenen iti 21, nagparehistro iti pagpalistaan dagiti ag- soldado kas maysa a ministro ti relihion. Kalpasan ti dua a tawen, idi 1950, nagaplikar manen tapno mabali- wan ti klasipikasionna kas agkedked nga agsoldado ma- igapu iti konsiensiana. Nupay awan ti problema a nakita ti Federal Bureau of Investigation, saan a pinatgan ti De- partment of Justice ti aplikasionna. Kalpasan ti sumag- mamano a pannakabista ni Kabsat Sicurella, dinengngeg ti Korte Suprema ti Estados Unidos ti kasona ket winas- wasna ti desision ti nababbaba a korte babaen ti pana- ngipaulogna iti desision a pabor ken ni Kabsat Sicurel- la. Agaplikar met daytoy a desision kadagiti dadduma nga umili iti Estados Unidos nga agkedked nga agsolda- do gapu ta saan nga ipalubos ti konsiensiada. 11, 12. Ania nga isyu ti nakaipasanguan da Kabsat Sicurella ken Kab- sat Thlimmenos, ken ania ti resultana? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 273
12 Greece. Idi 1983, inkeddeng ti korte a nakabasol ni Iakovos Thlimmenos gapu ta nagkedked a mangisuot iti uniporme dagiti soldado ken nasentensiaan a maibalud. Idi nawayawayaan, nagaplay kas accountant, ngem saan a naawat gapu ta adda rekordna a nakaaramid iti kri- men. Inyulina daytoy a banag kadagiti korte iti Greece ngem naabak, isu a nagapelar iti European Court of Hu- man Rights (ECHR). Idi 2000, ti Grand Chamber ti ECHR, a buklen ti 17 a hues, ket nangipaulog iti desi- sion a pabor kenkuana, a nagserbi kas pakaibatayan ti dadduma pay a kaso ti diskriminasion. Sakbay daytoy a desision, nasurok a 3,500 a kakabsat a lallaki iti Greece ti naaddaan iti rekord a naibalud gapu iti neutral a tak- derda. Idi naipaulog ti desision, nangipasa ti Greece iti linteg a mangdalus iti rekord dagiti kakabsat. Maysa pay, ti linteg a mangipaay iti amin nga umili ti Greece iti ka- lintegan nga agpili iti alternatibo a serbisio agpaay ka- dagiti sibilian, a naipasa sumagmamano a tawen pay laeng ti napalabas, ket ad-adda a napasingkedan idi na- rebisar ti Konstitusion ti Greece. 13 Bulgaria. Idi 1994, agtawen iti 19 ni Ivailo Stefanov idi naayaban nga agsoldado. Saanna a kayat ti agsol- dado wenno mangaramid iti serbisio para iti militar 13, 14. Ania ti masursurotayo kadagiti kaso da Ivailo Stefanov ken Vahan Bayatyan? 274 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
a saan a kasapulan a makipa- set iti gubat. Isu ket nasenten- siaan a maibalud iti 18 a bu- lan ngem nagapelar iti korte maibatay iti kalinteganna nga agkedked maigapu iti konsien- siana. Idi agangay, nayuli ti ka- "Sakbay a simrekak iti korte, sipapasnek a nagkararagak ken ni Jehova ket pinakalmana ti riknak." - Ivailo Stefanov (Kitaenyo ti parapo 13) sona iti ECHR. Idi 2001, sakbay ti pannakadengngeg ti kasona, adda naaramid a pannakiareglo ken ni Kab- sat Stefanov. Saan laeng a ni Kabsat Stefanov ti inikkan ti gobierno ti Bulgaria iti amnestia no di ket ti amin nga umili ti Bulgaria a sidadaan a mangaramid iti alter- natibo a serbisio agpaay kadagiti sibilian.[3] 14 Armenia. Idi 2001, dimtengen ni Vahan Bayatyan iti edad nga inkapilitan nga agserbi iti militar.[4] Nagked- ked nga agserbi iti militar maigapu iti konsiensiana ngem naibasura amin a panagapelarna kadagiti korte iti pagi- lianda. Idi Septiembre 2002, inrugina nga ikaro ti dua ket kagudua a tawen a sentensiana ngem nawayawaya- an kalpasan laeng ti sangapulo ket kagudua a bulan. [3] Daytoy a pannakiareglo ikalikagumna met iti gobierno ti Bul- garia a mangipaay iti alternatibo a serbisio para kadagiti sibilian nga imatmatonan met laeng dagiti sibilian para kadagiti agkedked nga agsoldado maigapu iti konsiensiada. [4] Para iti kompleto a salaysay, kitaenyo ti Nobiembre 1, 2012 a ruar Ti Pagwanawanan, panid 29-31. NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 275
Kabayatan dayta a tiempo, nagapelar iti ECHR ket im- manamong daytoy a Korte a mangdengngeg iti kasona. Ngem idi Oktubre 27, 2009, nangipaulog met daytoy a Korte iti desision a saan a pabor kenkuana. Nagsaem dayta a pannakaabak para kadagiti kakabsat iti Arme- nia a maipaspasango iti kasta met laeng nga isyu. Nu- pay kasta, rinepaso ti Grand Chamber ti ECHR ti na- ipaulog a desision. Idi Hulio 7, 2011, nangipaulog ti Korte iti desision a pabor ken ni Vahan Bayatyan. Day- toy ti damo a gundaway a binigbig ti ECHR a ti panag- kedked nga agserbi iti militar maigapu iti konsiensia ma- ibatay kadagiti narelihiosuan a patpatien ket masapul a masalakniban kas panangraem iti wayawaya nga agpanu- not, konsiensia, ken relihion. Saan laeng a ti kalintegan dagiti Saksi ni Jehova ti sinalakniban daytoy a desision no di ket uray ti ginasut a milion a tattao nga agnana- ed kadagiti pagilian a miembro ti Council of Europe.[5] Isyu Maipapan Kadagiti Nasionalistiko a S eremonia 15 Malaksid iti panagkedked nga agserbi iti militar, ipakpakita met ti ili ni Jehova ti kinasungdoda iti Me- [5] Iti unos ti 20 a tawen, nasurok nga 450 nga agtutubo a Saksi ti imbalud ti gobierno ti Armenia. Idi Nobiembre 2013, nawayawa- yaanen ti nabatbati kadagitoy a lallaki. 15. Apay nga agkedked ti ili ni Jehova a makipartisipar kadagiti na- sionalistiko a seremonia? 276 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
sianiko a Pagarian babaen ti siraraem a panagkedkedda a makipartisipar kadagiti nasionalistiko a seremonia. Manipud idi bimtak ti Sangalubongan a Gubat II, nag- saknap ti nasionalismo iti intero a daga. Iti adu a pagi- lian, naikalikagum kadagiti umili nga ipakitada ti ki- nasungdoda iti pagilianda babaen ti panangyebkas iti sapata, panangkanta iti nailian a kanta, wenno panag- saludo iti bandera. Nupay kasta, ni Jehova laeng ti pa- ngipapaayantayo iti naipamaysa a debosion. (Ex. 20:4, 5) Kas resultana, adu a pannakaidadanes ti napasarantayo. Ngem inusar manen ni Jehova "ti daga" a mangalun-on iti sumagmamano kadagita nga ibubusor. Usigentayo ti sumagmamano kadagiti naisangsangayan a panagballigi- tayo iti tulong ni Jehova babaen ken Kristo. - Sal. 3:8. 16 United States. Idi 1940, walo kontra maysa kadagiti hues iti Korte Suprema ti Estados Unidos ti nagdesision maibusor kadagiti Saksi ni Jehova iti kaso a naawagan iti Minersville School District v. Gobitis. Kayat ni Lillian Gobitas,[6] agtawen iti 12, ken ti adingna a ni William, agtawen iti 10, ti agtalinaed a nasungdo ken ni Jehova isu a nagkedkedda nga agsaludo iti bandera wenno [6] Kadagiti rekord ti korte, saan nga umiso ti ispeling ti apelie- doda. 16, 17. Ania nga isyu ti nakaipasanguan da Lillian ken William Go- bitas, ken ania ti masursurom iti kasoda? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 277
mangyebkas iti sapata. Kas resultana, naikkatda iti es- kuelaan. Nayuli ti kasoda iti Korte Suprema, ket inked- deng ti Korte a maitunos iti konstitusion ti inaramid ti eskuelaan ta maseknan daytoy iti "panagkaykaysa ti pa- gilian." Gapu iti dayta a desision, nangrugi ti nakaro a panangidadanes. Adu pay nga annak dagiti Saksi ti na- ikkat iti eskuelaan, naikkat met dagiti adulto a Saksi ka- dagiti trabahoda, ken adu a Saksi ti dinangran ti grupo dagiti tattao. Kuna ti libro a The Lustre of Our Country a ti "pannakaidadanes dagiti Saksi manipud idi 1941 agingga idi 1943 ti kakaruan pay laeng a panangidum- duma iti relihion iti Amerika iti maika-20 a siglo." 17 Saan a nagbayag ti panagballigi dagiti kabusor ti Dios. Idi 1943, inusig ti Korte Suprema ti sabali pay a kaso nga umarngi iti kaso dagiti agkabsat a Gobitas. Na- awagan dayta iti West Virginia State Board of Educa- tion v. Barnette. Iti daytoy a gundaway, nagballigi dagiti Saksi ni Jehova iti Korte Suprema. Daytoy ti umuna a gundaway iti pakasaritaan ti Estados Unidos a binali- wan a mismo ti Korte Suprema ti desisionna iti apagbi- it laeng a tiempo. Kalpasan ti pannakaipaulog dayta a desision, saan unayen a maidaddadanes ti ili ni Jehova iti Estados Unidos ken in-inut a napatibker ti kalinte- gan ti amin nga umili ti pagilian. 278 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
18 Argentina. Idi 1976, naikkat iti eskuelaan da Pablo Barros, agtawen iti pito, ken Hugo Barros, agtawen iti walo, gapu ta saanda a nagsaludo iti bandera. Namin- san, induron sa sinipat ti head teacher ti ulo ni Pablo. Pinagbatina pay dagiti agkabsat iti maysa nga oras kal- pasan ti klase ket pinilitna ida a makipartisipar iti na- sionalistiko a seremonia. Kuna ni Pablo maipapan iti na- pasaranna: "No saannak a tinulongan ni Jehova, baka naikompromisok ti kinatarnawko." 19 Idi nayuli iti korte daytoy a kaso, sinuportaran ti hues ti desision ti eskuelaan a mangikkat kada Pablo ken Hugo. Ngem nayapelar ti kasoda iti Korte Suprema ti Argentina. Idi 1979, winaswas dayta a Korte ti desi- sion ti nababbaba a korte. Kunana: "Ti dusa [pannaka- ikkat] ket maikontra iti konstitusion mainaig iti kalin- tegan nga agsursuro (Article 14) ken iti responsabilidad ti Estado a mangipaay iti pamunganayan nga edukasion (Article 5)." Agarup 1,000 nga annak dagiti Saksi ti na- benepisiaran iti daytoy a panagballigi. Insardeng ti dad- duma nga eskuelaan ti panangikkatda kadagiti estudian- te a Saksi. Ti dadduma nga ubbing, a kas kada Pablo ken Hugo, ket napasubli kadagiti publiko nga eskuelaan. 18, 19. Ania ti nakatulong ken ni Pablo Barros nga agtalinaed a na- tibker, ken kasano a matulad ti dadduma nga adipen ni Jehova ti ulidanna? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 279
20 Pilipinas. Idi 1990, naikkat iti eskuelaan ni Roel Em- bralinag,[7] agtawen iti 9, ken ti kabsatna a ni Emily, agtawen iti 10, ken ti agarup 66 a dadduma pay nga es- tudiante a Saksi gapu ta saanda nga agsalsaludo iti ban- dera. Inkagumaan ni Leonardo, a tatang da Roel ken Emily, nga ilawlawag ti takderda kadagiti autoridad iti eskuelaan, ngem awan ti naaramidanna. Idi kimmaro ti kasasaad, dimmatag ni Leonardo iti Korte Suprema. Awan ti kuartana ken awan ti abogadona. Sipapasnek a nagkararagda a sangapamiliaan a dimmawat iti tulong ni Jehova. Kabayatanna, malalais ken mauy-uyaw dagi- ti ubbing. Panagrikna ni Leonardo, awan tsansana a ma- ngabak ta awan ammona maipapan iti linteg. 21 Di nagbayag, ti pamilia ket inrepresentar ni Felino Ganal, maysa nga abogado a dati nga agtrabtrabaho iti mabigbigbig a law firm iti pagilian. Idi matamtaming daytoy a kaso, nagikkat ni Kabsat Ganal iti law firm ket nagbalin a Saksi ni Jehova. Idi naidatag daytoy a kaso iti Korte Suprema, nangipaulog ti Korte iti desision a pabor kadagiti Saksi ket nawaswas ti bilin a maikkat iti eskuelaan ti annak dagiti Saksi. Napaay manen dagi- [7] Kadagiti rekord ti korte, Ebralinag ti ispeling ti apeliedoda. 20, 21. Kasano a napatibker ti pammatim iti kaso da Roel ken Emily Embralinag? 280 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
diay mangikagkagumaan a mangdadael iti kinatarnaw ti ili ti Dios. Mangyeg iti Panagkaykaysa ti Neutralidad 22 Apay a nangabak ti ili ni Jehova iti nakaad-adu a kaso iti korte? Awan ti koneksiontayo iti politika, ngem iti tunggal pagilian ken korte, adda dagiti nainkalinte- gan a hues a nangsalaknib kadatayo kadagiti manangi- dadanes, ken nangipasdek iti pakaibatayan iti panangri- sut kadagiti kaso maitunos iti konstitusion. Awan duadua a tultulongannatayo ni Kristo nga agballigi. (Basaen ti Apocalipsis 6:2.) Apay a dumatdatagtayo kadagiti korte? Saan a tapno balbaliwantayo ti legal a sistema no di ket tapno masiguradotayo a maitultuloytayo a pagserbian ti Aritayo a ni Jesu-Kristo, nga awan ti aniaman a lapped. - Ara. 4:29. 23 Iti daytoy lubong a nasinasina gapu iti politika ken napno iti guranggura, bembendisionan ti agtur- turayen nga Aritayo a ni Jesu-Kristo, ti panangikagu- maan dagiti pasurotna iti intero a lubong a mangta- ginayon iti neutral a takderda. Saan a nagballigi ni Satanas a mangbingaybingay ken mangparmek 22, 23. (a) Apay a nangabak ti ili ni Jehova iti nakaad-adu a kaso iti korte? (b) Ti natalna a sangalubongan a panagkakabsattayo ket pam- maneknek ti ania? NASUNGDO A PANANGSUPORTA ITI GOBIERNO TI DIOS - AWANEN SABALI 281
kadatayo. Ti Pagarian inurnongna ti minilion a tat- tao nga agkedked nga agsursuro a makigubat. Na- kaskasdaaw ti natalna a sangalubongan a panag- kakabsattayo ken mangipaay daytoy iti nabileg a pammaneknek nga agturturayen ti Pagarian ti Dios! - Isa. 2:4. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasanom nga ilawlawag no apay a neutral iti politika ti ili ni Jehova? ˇ Kadagiti panangabaktayo iti korte, ania ti masursurom maipapan iti Pagarian ti Dios? ˇ Kasanom a maipakita a ti laeng Pagarian ti Dios ti supsuportaram? 282 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
15 Panangilaban iti Wayawaya nga Agdaydayaw N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No kasano a tinulongan ni Kristo dagiti pasurotna a mangilaban iti legal a pannakabigbigda kas relihion ken ti kalinteganda nga agtulnog kadagiti linteg ti Dios MAYSAKA kadi nga umili ti Pagarian ti Dios? Wen ti sungbat no maysaka a Saksi ni Jehova! Ania ti pam- maneknek ti pannakipagilim? Saan a pasaporte wen- no dadduma pay a dokumento ti gobierno no di ket ti wagas a panagdaydayawmo ken ni Jehova a Dios. Saan laeng a dagiti patpatiem ti ramanen ti pudno a panagdaydayaw. Karaman iti dayta ti ar-aramidem - ti panagtulnogmo kadagiti linteg ti Pagarian ti Dios. Ti panagdaydayawtayo saklawenna ti amin nga aspeto ti biagtayo, a pakairamanan ti wagas a panangaywantayo iti pamiliatayo ken uray ti panangasikasotayo iti salun- attayo. 2 Ngem iti lubong a pagbibiagantayo, saan a kanayon 1, 2. (a) Ania ti pammaneknek a maysaka nga umili ti Pagarian ti Dios? (b) No dadduma, apay a kasapulan nga ilaban dagiti Saksi ni Jehova ti wayawayada a mangalagad iti relihion? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 283
a mararaem ti ipatpategtayo unay a pannakipagili wen- no dagiti maikalikagum iti dayta. Adda dagiti gobierno a mangikagkagumaan a manglapped wenno mangpasar- deng pay ketdi iti panagdaydayawtayo. No dadduma, masapul nga ilaban dagiti iturayan ni Kristo ti wayawa- yada a mangsurot kadagiti linteg ti Mesianiko nga Ari. Nakaskasdaaw kadi dayta? Saan. Ti ili ni Jehova idi pa- nawen ti Biblia masansan nga ilablabanda ti kalintegan- da nga agdaydayaw kenkuana. 3 Kas pagarigan, idi kaaldawan ni Reyna Ester, masa- pul a lumaban ti ili ti Dios para iti biagda. Apay? Ti na- dangkes a prinsipe a ni Haman insingasingna ken ni Asuero nga Ari ti Persia a masapul a mapapatay amin a Judio nga agnanaed kadagiti lugar a masakupan ti ari gapu ta "dagiti lintegda naiduma kadagiti linteg ti amin a sabsabali nga ili." (Ester 3:8, 9, 13) Binaybay-an kadi ni Jehova dagiti adipenna? Saan, binendisionanna dagi- ti panagregget da Ester ken Mardokeo idi dimmatag- da iti ari ti Persia tapno masalakniban ti ili ti Dios. - Ester 9:20-22. 4 Iti ngay panawentayo? Kas nakitatayo iti napalabas a kapitulo, dagiti agtuturay busbusorenda no dadduma 3. Ania a laban ti nakaipasanguan ti ili ti Dios idi kaaldawan ni Rey- na Ester? 4. Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo? 284 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dagiti Saksi ni Jehova. Iti daytoy a kapitulo, usigentayo ti sumagmamano a pamay-an no kasano nga inkaguma- an a lapdan dagiti kasta a gobierno ti panagdaydayaw- tayo. Mangusigtayo iti tallo a benneg: (1) ti kalinte- gantayo nga agdaydayaw ken mabigbig kas maysa nga organisasion, (2) ti wayawayatayo nga agpili iti pamay- an ti pannakaagastayo maitunos kadagiti prinsipio iti Biblia, ken (3) ti kalintegan dagiti nagannak a mangpa- dakkel kadagiti annakda sigun kadagiti pagalagadan ni Jehova. Iti tunggal benneg, kitaentayo no kasano nga in- kagumaan dagiti nasungdo nga umili ti Mesianiko a Pa- garian a salakniban ti ipatpategda a pannakipagili ken no kasano a nabendisionan ti panagreggetda. Pannakilaban Para iti Legal a Pannakabigbig ken Wayawaya 5 Kasapulantayo kadi ti pammalubos ti gobierno ti tao tapno makapagdaydayawtayo ken ni Jehova? Saan, ngem no sipapalubos ti gobierno, nalaklakatayo a ma- kapagdaydayaw. Kas pagarigan, nawayatayo nga agtata- ripnong kadagiti Kingdom Hall ken Assembly Hall-tayo, agimprenta ken umawat kadagiti literatura a naibatay iti Biblia manipud iti sabali a pagilian, ken mangiranud iti naimbag a damag kadagiti kaarrubatayo, nga awan ti 5. Ania ti pagsayaatanna kadagiti pudno a Kristiano no sipapalubos ti gobierno iti aktibidadda? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 285
lapped. Iti adu a pagilian, legal ti pannakairehistro da- giti Saksi ni Jehova isu a nawayada nga agdaydayaw a kas kadagiti dadduma a relihion a legal ti pannakabig- bigna. Ngem ania ti mapasamak no saan nga ipalubos ti gobierno ti legal a pannakabigbigtayo wenno paida- mandatayo iti wayawaya? 6 Australia. Iti umuna a paset ti 1940's, ti gobernador- heneral ti Australia imbilangna a dagiti patpatientayo ket "lapped" iti pannakigubatda. Gapuna, naparitan ti aktibidadtayo. Saanen a nawaya nga agtataripnong wen- no mangasaba dagiti Saksi, naiserra ti Bethel, ken tina- gikua ti gobierno dagiti Kingdom Hall. Maiparit pay ti maaddaan kadagiti literaturatayo a naibatay iti Biblia. Kalpasan ti sumagmamano a tawen a sililimed a panna- kaitultuloy dagiti aktibidadtayo, nabang-aran met laeng dagiti Saksi iti Australia. Ngamin, idi Hunio 14, 1943, winaswas ti Nangato a Korte ti Australia ti pannakaipa- rit ti aktibidadtayo. 7 Russia. Dagiti Saksi ni Jehova ket pinullo a tawen a pinaritan ti Komunista a turay. Ngem idi 1991, naire- histrotayo met laengen. Kalpasan ti pannakasinasina ti 6. Ania a karit ti nakaipasanguan dagiti Saksi ni Jehova iti Australia iti umuna a paset ti 1940's? 7, 8. Ilawlawagyo ti adu a tawen a panangilaban dagiti kakabsattayo iti Russia iti wayawayada nga agdaydayaw. 286 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dati a Soviet Union, naipaayantayo iti legal a pannaka- bigbig iti Russian Federation idi 1992. Ngem di nagba- yag, adda dagiti bumusbusor - nangnangruna dagidiay miembro ti Russian Orthodox Church - a madanagan iti napartak nga iyaadu ti bilangtayo. Naminlima nga inda- rumda dagiti Saksi ni Jehova iti kaso kriminal iti nag- baetan ti 1995 ken 1998. Tunggal agdarumda, awan ti masarakan ti hues nga ebidensia a nakabasolda. Idi 1998, nangyuli manen iti kaso sibil dagiti napinget a bu- musbusor kadatayo. Nangabak dagiti Saksi idi damo, ngem saan a maawat dayta dagiti kabusor isu a nagape- larda idi Mayo 2001 ket naabak dagiti Saksi. Narepaso ti kaso iti Oktubre iti dayta met la a tawen, ket idi 2004, inkeddeng ti korte a mawaswas ti legal a korporasion nga us-usaren dagiti Saksi iti Moscow ken maparitan dagiti aktibidadna. 8 Kalpasan dayta, nakapasar dagiti kakabsat iti agsa- saruno a pannakaidadanes. (Basaen ti 2 Timoteo 3:12.) Nariribuk ken narautda. Nakompiskar dagiti literatura, ken nainget ti pannakaiparit ti panagabang wenno pa- nagibangon kadagiti lugar a pagdaydayawan. Panuno- tenyo ti rikna dagiti kakabsattayo bayat a mapaspasa- randa dagiti kasta a pakarigatan! Nagapelar dagiti Saksi iti European Court of Human Rights (ECHR) idi 2001, ken nangisubmitirda iti kanayonan nga impormasion iti PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 287
Korte idi 2004. Idi 2010, inyetnag ti ECHR ti desision- na. Silalawag a nakita ti Korte a ti panangidumduma iti relihion ti makagapu a naparitan dagiti Saksi iti Russia, isu nga inkeddengna nga awan ti rason a suportaranna dagiti desision dagiti nababbaba a korte yantangay awan ti ebidensia a nakabasol dagiti Saksi. Kuna pay ti Kor- te a ti pannakaiparit dagiti Saksi ket nairanta a mangi- paidam kadagiti legal a kalinteganda. Ti desision ti Kor- te intandudona ti kalintegan dagiti Saksi a mangalagad iti relihionda. Nupay saan a tinungpal dagiti nagdudu- ma nga agtuturay iti Russia ti desision ti ECHR, dagi- ta a panagballigi pinabilegna iti kasta unay ti ili ti Dios iti dayta a pagilian. 9 Greece. Idi 1983, adda kuarto nga inabangan ni Ti- tos Manoussakis iti Heraklion, Crete, tapno makapaggi- gimong sadiay ti bassit a grupo dagiti Saksi ni Jehova. (Heb. 10:24, 25) Ngem di nagbayag, adda maysa a padi ti Orthodox a nagreklamo kadagiti polis maipapan iti panangusar dagiti Saksi iti kuarto a pagdaydayawanda. Apay? Gapu laeng ta naiduma dagiti patpatien dagiti Saksi iti isursuro ti Orthodox! Naidarum ni Titos Ma- noussakis ken ti tallo a Saksi iti dayta a lugar gapu ta nakaaramidda kano iti krimen. Namulta ken nasenten- 9-11. Iti Greece, kasano nga inlaban ti ili ni Jehova ti wayawayada nga agdaydayaw, ken ania ti resultana? 288 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
siaanda a maibalud iti dua a bulan. Kas nasungdo nga umili ti Pagarian ti Dios, imbilang dagiti Saksi a ti de- sision ti korte ket maikontra iti wayawayada nga agday- dayaw, isu a nagapelarda kadagiti lokal a korte ken idi agangay, iti ECHR. 10 Idi 1996, nangipaulog ti ECHR iti desision a di ni- namnama dagiti bumusbusor iti nasin-aw a panagdayda- yaw. Kuna ti Korte a "dagiti Saksi ni Jehova ket 'mabig- bigbig a relihion' sigun iti linteg ti Greece" ken ti desision dagiti nababbaba a korte ket adda 'direkta nga epektona iti wayawaya ti relihion dagiti Saksi ni Jehova.' Natakuatan pay ti Korte a saan a ti gobierno ti Greece ti "mangikeddeng no maawat wenno saan da- giti narelihiosuan a patpatien wenno ti wagas a panna- kaiparangarang dagita." Nawaswas dagiti sentensia mai- busor kadagiti Saksi, ket naitandudo ti wayawayada nga agdaydayaw! 11 Gapu iti dayta a panagballigi, awan kadin ti timma- ud a problema iti Greece? Nakalkaldaang ta adda latta. Idi 2012, adda umasping a kaso a narisut iti Kassan- dreia, Greece, kalpasan ti agarup 12 a tawen a panna- kilabantayo iti korte. Daytoy a kaso ket insungsong ti maysa nga obispo ti Orthodox. Ti Council of State, a kangatuan nga administratibo a korte iti Greece, ket PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 289
nangipaulog iti desision a pabor iti ili ti Dios. Nadaka- mat iti desision nga iti mismo a konstitusion ti Greece, maitantandudo ti wayawaya ti relihion ken saan a maa- namongan ti maulit-ulit nga akusasion a dagiti Saksi ni Jehova ket saan a mabigbigbig a relihion. Kuna ti Kor- te: "Saan a mailimlimed dagiti doktrina dagiti 'Saksi ni Jehova' isu a maibilang a mabigbigbig ti relihionda." Maragragsakan dagiti miembro ti bassit a kongregasion iti Kassandreia ta makapaggigimongda met laengen iti bukodda a Kingdom Hall. 12 France. Ti dadduma a bumusbusor iti Dios nangi- planoda iti "riribuk babaen iti bilin." (Basaen ti Salmo 94:20.) Kas pagarigan, iti katengngaan ti 1990's, dagiti agsingsingir iti buis iti France in-audit-da ti kuarta ti As- ' sociation Les T ehovah (ATJ), a maysa kadagiti legal a korporasion nga us-usaren dagiti Saksi ni Jehova iti France. Imbaga ti minister of the budget ti pudno a panggep ti inaramidda nga audit: "Ti audit ket mabalin nga agresulta iti panangibilin ti korte a maiserra ti kor- porasion wenno pannakaidarum dagiti mangidadaulo . . . , a mabalin a manglapped iti trabaho ti asosasion wenno mangpilit iti dayta a mangpasardeng iti aktibi- dadna iti pagiliantayo." Nupay awan ti anomalia iti au- ' emoins de J 12, 13. Iti France, kasano nga inkagumaan dagiti bumusbusor ti ma- ngiplano "iti riribuk babaen iti bilin," ken ania ti resultana? 290 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dit, nangipataw ti gobierno iti nangato unay a buis iti ATJ. No agballigi daytoy a taktika, mapilitan dagiti ka- kabsattayo a mangiserra iti sanga nga opisina ken ma- ngilako kadagiti pasdek tapno mabayadan ti nangato unay a buis. Nagrigat dayta a situasion, ngem saan a simmuko ti ili ti Dios. Gapu iti daytoy a di nainkalinte- gan a pannakatrato dagiti Saksi, sipipinget nga inlaban- da ti kalinteganda ket dimmatagda iti ECHR idi 2005. 13 Impaulog ti Korte ti desisionna idi Hunio 30, 2011. Kuna ti Korte a ti wayawaya a mangalagad iti relihion rumbeng a lapdanna ti Estado a mangikeddeng no ma- awat wenno saan dagiti patpatien ti maysa a relihion wenno ti wagas a pannakaiparangarang dagita, malak- sid no adda nadagsen a rason. Innayon ti Korte: "Ti na- ipataw a buis . . . ibusenna dagiti napateg a sanikua ti asosasion, iti kasta, malapdan dagiti miembrona a ma- ngalagad iti praktikal nga aspeto ti panagdaydayawda." Nangipaulog ti Korte iti desision a pabor kadagiti Sak- si ni Jehova! Napalalo ti ragsak ti ili ni Jehova ta insub- li ti gobierno ti France ti di nainkalintegan a buis a sini- ngirda iti ATJ agraman interesna ken, kas panagtulnog iti bilin ti Korte, awanen ti karbengan ti gobierno a mangtagikua iti sanikua ti sangay no saan a mabayadan ti buis. PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 291
14 Kas kada Ester ken Mardokeo idi un-unana, ilabla- ban ti ili ni Jehova ita ti wayawayada nga agdaydayaw ken ni Jehova iti wagas nga imbilinna. (Ester 4:13-16) Adda kadi maitulongmo? Adda. Mabalinmo nga iraman a kanayon iti kararagmo dagiti kapammatiam nga ag- paspasar iti kinaawan hustisia. Dakkel ti maitulong da- giti kasta a kararag kadagiti kakabsattayo nga agsagsa- gaba iti rigat ken pannakaidadanes. (Basaen ti Santiago 5:16.) Sungbatan kadi ni Jehova dagiti kasta a kararag? Dagiti panangabaktayo kadagiti korte ket pammanek- nek a sungsungbatan dagita ni Jehova! - Heb. 13:18, 19. Wayawaya a Mangpili iti Pamay-an ti Pannakaagas a Maitunos Kadagiti Patpatientayo 15 Kas naammuantayo iti Kapitulo 11, naikkan dagiti umili ti Pagarian ti Dios iti nalawag a Nainkasuratan a panangiwanwan a liklikanda ti di umiso a panangusar iti dara, a gagangay ita. (Gen. 9:5, 6; Lev. 17:11; basaen ti Aramid 15:28, 29.) Nupay saantayo nga agpapayalison iti dara, kayattayo ti kasayaatan a pamay-an ti pannaka- agas para kadatayo ken kadagiti patpatgentayo no la ket ta saan a maisalungasing kadagiti linteg ti Dios. Dagiti 14. Kasanoka a makatulong a mangilaban iti wayawayatayo nga ag- daydayaw? 15. Ania dagiti banag nga ikabkabilangan ti ili ti Dios mainaig iti dara? 292 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kangatuan a korte iti adu a pagilian bigbigenda nga ad- daan dagiti tattao iti kalintegan nga agkedked wenno mangpili iti pamay-an ti pannakaagas nga awaten ti konsiensiada ken maibatay kadagiti narelihiosuan a pat- patienda. Ngem iti dadduma a pagilian, dakkel a suot daytoy para iti ili ti Dios. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan. 16 Japan. Ni Misae Takeda a taga-Japan, naasawaan a babai ken agtawen iti 63, ket masapul a maoperaan. Kas nasungdo nga umili ti Pagarian ti Dios, inyunay-unay- na iti doktor a saanna a kayat ti mayalisonan iti dara. Ngem kalpasan ti sumagmamano a bulan, nakigtot ta naammuanna a nayalisonan iti dara bayat ti narikut nga operasionna. Para ken ni Kabsat Takeda, naallilaw ken nasalungasing ti kalinteganna isu nga indarumna dagiti doktor ken ti ospital idi Hunio 1993. Daytoy a naemma ken naalumamay a kabsat ket addaan iti natibker a pam- mati. Iti uneg ti korte a napno iti tao, nasurok a maysa nga oras nga inlabanna a situtured ti kalinteganna iti laksid ti nakapuyen a salun-atna. Nakapan pay iti korte makabulan sakbay ti ipapatayna. Saan kadi a mapaguli- danan ti kinatured ken pammatina? Kuna ni Kabsat Ta- keda a kanayon nga iyar-ararawna ti tulong ni Jehova 16, 17. Apay a nakigtot ti maysa a kabsat a babai iti Japan iti pamay- an a pannakaagasna, ken kasano a nasungbatan dagiti kararagna? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 293
bayat ti pannakilabanna, ken agtalek a masungbatan da- giti kararagna. Nasungbatan kadi a talaga? 17 Tallo a tawen kalpasan ti ipapatay ni Kabsat Take- da, nangipaulog ti Korte Suprema ti Japan iti desision a pabor kenkuana. Immanamong ti korte a di umiso ti pannakayalison ti dara kenkuana ta maikontra dayta iti espesipiko a kiddawna. Kuna ti desision a naipaulog idi Pebrero 29, 2000, a "ti kalintegan a mangikeddeng" ka- dagiti kasta a kasasaad ket "rumbeng a maibilang kas personal a kalintegan." Imbag laengen ta determinado ni Kabsat Takeda a nangilaban iti kalinteganna a mang- pili iti pamay-an ti pannakaagas a maitunos iti konsien- siana a sinanay ti Biblia ta dagiti Saksi iti Japan ket sa- anen a maamak nga agpaagas amangan no mapilitda a mayalisonan iti dara. 18 Argentina. Kasano a makapagsagana ti umili ti Pa- garian no kas pagarigan ta masapul a maoperaan bayat nga awan puotna? Mabalintayo ti mangitugot iti legal a dokumento nga agsao para kadatayo kas iti inaramid ni Pablo Albarracini. Idi Mayo 2012, isu ket nairaman a 18-20. (a) Apay a ti korte a pagapelaran iti Argentina intandudona ti kalintegan ti maysa a tao nga agkedked a mayalisonan iti dara babaen ti panangusar iti medical directive? (b) Mainaig iti di umiso a pa- nangusar iti dara, kasanotayo a maipakita ti panagpasakup iti panangidaulo ni Kristo? 294 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
napaltopaltogan idi adda napasamak a gandat a panag- takaw. Awan ti puotna a naitaray iti ospital isu a saan- na a mailawlawag ti takderna mainaig iti panangyalison iti dara. Nupay kasta, adda tugottugotna a medical di- rective a pinirmaanna nasurok nga uppat a tawenen ti napalabas. Napeggad ti kasasaadna ket para iti daddu- ma a doktor, masapul a mayalisonan tapno masalbar ti biagna. Nupay kasta, rinaem dagiti doktor ken nars ti desisionna. Ngem saan a Saksi ni Jehova ti ama ni Pab- lo ket nangala iti pammalubos ti korte a saan a masu- rot ti desision ti anakna. 19 Dagus a nagapelar ti abogado ti asawa ni Pablo. Kalpasan ti sumagmamano nga oras, winaswas ti korte a pagapelaran ti bilin ti nababbaba a korte ken imbaga- na a masapul a masurot ti desision ti pasiente kas nai- lanad iti medical directive-na. Nagapelar ti ama ni Pablo iti Korte Suprema ti Argentina. Nupay kasta, awan ti nasarakan ti Korte Suprema a "rason a mapagduadua- an ti [medical directive ni Pablo a mangibagbaga a saan- na a kayat ti agpayalison iti dara] ta pinanunotna a na- imbag ken awan ti nangpilit kenkuana a mangaramid iti dayta." Kuna ti Korte: "Amin a makabael ken adul- to ket mabalin a mangaramid a nasaksakbay iti desi- sion mainaig iti salun-atna, ken mabalin nga awaten wenno pagkedkedanna ti sumagmamano a pamay-an ti PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 295
pannakaagas . . . Daytoy a desision ket masapul a ra- emen ti doktor a mangtaming kenkuana." 20 Immimbag ni Kabsat Albarracini. Kasta unay ti yamanda ken ni baketna ta pinunnuanna ti medical directive. Babaen ti panangaramidna iti dayta a simple - ngem napateg - nga addang, impakitana nga agpaspa- sakup iti turay ni Kristo babaen ti Pagarian ti Dios. Ina- ramidyo kadin a sangapamiliaan daytoy nga addang? 21 Canada. Kaaduanna a bigbigen dagiti korte ti kalin- tegan dagiti nagannak a mangikeddeng iti kasayaatan a pannakaaywan ti salun-at dagiti annakda. No dadduma, adda pay ketdi dagiti korte a mangibilin a maraem ti de- sision ti menor de edad a nataengan ti panagpampanu- notna no maipapan iti pamay-an a pannakaagasna. Kas- ta ti napasamak ken ni April Cadoreth. Idi agtawen iti 14, nayospital ni April gapu iti nakaro a panagpada- ra iti uneg ti bagina. Sumagmamano a bulan sakbay day- ta, pinunnuanna ti kard nga Advance Medical Directive nga addaan iti instruksion a saan a mayalisonan iti dara uray no adda mapasamak nga emerhensia. Saan nga in- kaskaso ti doktor ti desision ni April ken nangala iti 21-24. (a) Kasano a nakaaramid ti Korte Suprema ti Canada iti nag- pateg a desision mainaig kadagiti menor de edad ken iti panangyalison iti dara? (b) Kasano a makapabileg daytoy a kaso kadagiti ubbing nga agserserbi ken ni Jehova? 296 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pammalubos ti korte a mayalisonan iti dara. Nayaliso- nan ni April iti tallo a bag ti nalabaga a selula ti dara uray no saanna a kayat dayta. Dayta a kapadasan ket in- yarig ni April idi agangay iti panangrames. 22 Dimmatag iti korte ni April ken dagiti dadakkelna para iti hustisia. Kalpasan ti dua a tawen, nayuli day- toy a kaso iti Korte Suprema ti Canada. Nupay naabak ti kaso ni April gapu ta intandudo ti Korte ti konstitu- sional a linteg, maikuna a nangabak latta gapu ta inked- deng ti Korte a dagiti menor de edad a kas kenkuana a nataengan ti panagpampanunotna ket rumbeng a maik- kan iti gundaway a mangusar iti kalinteganda a mangi- keddeng iti kayatda a pamay-an ti pannakaagas. Kuna ti Korte: "No mainaig iti pannakaagas, ti maysa nga agtu- tubo nga awan pay 16 ti tawenna ket rumbeng a mapa- lubosan a mangipaneknek a ti pinilina a pamay-an ti pannakaagas ket bukodna a kapanunotan ken maawa- tanna dayta." 23 Nakapatpateg daytoy a kaso gapu ta pinasingkedan ti Korte Suprema ti kalintegan dagiti menor de edad a nataengan ti panagpampanunotna sigun iti konstitu- sion. Idi awan pay dayta a desision, ti korte ti Canada mabalinna nga autorisaran ti pamay-an ti pannakaagas ti ubing nga awan pay 16 ti tawenna no iti panagkuna ti korte ket pagsayaatanna dayta. Ngem idi naipaulogen PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 297
ti desision, saanen a mabalin nga autorisaran ti korte ti aniaman a pannakaagas no maikontra iti desision ti ubing nga awan pay 16 ti tawenna a saanen a kasapu- lan a paneknekanna a kabaelanna ti agdesision a buk- bukodna. 24 Adda met laeng kadi ti nagsayaat nga imbunga day- ta a tallo a tawen a pannakilaban iti korte? Sigun ken ni April, "Adda!" Isu ket maysa itan a regular pioneer ken nasalun-at. Kinunana: "Maragsakanak ta ammok nga adda ti bassit a naaramidak iti panangidaydayaw iti nagan ti Dios ken panangipaneknek nga ulbod ni Sata- nas." Ipakita ti kapadasan ni April a kabaelan dagiti ag- tutubo a paneknekan a situtured ti panagbalinda a pud- pudno nga umili ti Pagarian ti Dios. - Mat. 21:16. Wayawaya a Mangpadakkel iti Anak Maitunos iti Pagalagadan ni Jehova 25 Intalek ni Jehova kadagiti nagannak ti responsabi- lidad a mangpadakkel kadagiti annakda maitunos kada- giti pagalagadanna. (Deut. 6:6-8; Efe. 6:4) Saan a nala- ka daytoy nga annongen, ngem narigrigat manen no agdiborsio dagiti nagannak. Mabalin nga agduma ti ka- yat dagiti nagannak maipapan iti wagas a pannakapa- dakkel ti anakda. Kas pagarigan, kuna ti Saksi a nagan- 25, 26. Kalpasan ti diborsio, ania a situasion ti tumaud no dadduma? 298 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nak a masapul a mapadakkel ti ubing maitunos iti Na- kristianuan a pagalagadan, idinto ta sabali ti kayat ti saan a Saksi a nagannak. Siempre, masapul a bigbigen ti Saksi a nagannak a nupay nawaswasen ti relasionda kas agassawa idi nagdiborsioda, agtalinaed latta ti res- ponsabilidadda kas nagannak. 26 Ti saan a Saksi a nagannak ket mabalin nga agpe- tision iti korte nga isu ti mangaywan iti anakda wenno kadagiti annakda tapno mapadakkelna sigun iti reli- hionna. Adda dagiti agkunkuna a pagdaksan ti ubing ti mapadakkel kas Saksi ni Jehova. Mabalin nga ibagada a saanton a makapagselebrar iti birthday, piesta, ken no adda mapasamak nga emerhensia, agpeggad ti biagna ta saan a mayalisonan iti dara. Imbag laengen ta ti pagsa- yaatan ti ubing ti ikabkabilangan ti kaaduan a korte saan ket a no pagdaksan ti ubing ti relihion ti maysa a nagannak. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan. 27 United States. Idi 1992, inusig ti Korte Suprema ti Ohio ti kaso nga inyuli ti maysa nga ama a saan a Sak- si nga agkunkuna a pagdaksan ti anakna no mapadak- kel kas Saksi ni Jehova. Iti nababbaba a korte, naiked- deng a ti ama ti mangaywan iti anakda. Ti ina, a ni 27, 28. Ania ti desision ti Korte Suprema ti Ohio iti akusasion a pag- daksan ti ubing ti mapadakkel kas Saksi ni Jehova? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 299
Jennifer Pater, ket naikkan iti pammalubos a bumisita ngem saanna a mabalin nga "isuro iti ubing ti patpatien dagiti Saksi ni Jehova iti aniaman a pamay-an." Nagla- wa ti saklawen daytoy a bilin ti nababbaba a korte ta mabalin pay ketdi a maparitan ni Kabsat Pater a maki- sarita iti anakna, a ni Bobby, maipapan iti Biblia wen- no kadagiti moral a pagalagadan a nailanad iti dayta! Panunotenyo laengen no ania ti nariknana! Napalalo ti ladingit ni Jennifer, ngem kinunana a nasursurona ti aganus ken aguray iti panagtignay ni Jehova. Malagip- na, "saannak a binaybay-an ni Jehova." Babaen ti tulong ti organisasion ni Jehova, nagapelar ti abogadona iti Korte Suprema ti Ohio. 28 Saan nga immanamong ti korte iti desision ti na- babbaba a korte. Kinunana nga "addaan dagiti nagan- nak iti kalintegan a mangisuro kadagiti annakda, a pa- kairamanan ti kalintegan a makisarita maipapan iti moral ken narelihiosuan a pagalagadanda." Kunana pay a saan a mabalin nga ipaidam ti korte ti kalintegan ti nagannak a mangaywan iti anakna maibatay iti relihion malaksid no mapaneknekan a ti narelihiosuan a pagala- gadan dagiti Saksi ni Jehova ket pagdaksan ti ubing, iti pisikal ken mental. Awan ti nakita ti korte a pamma- neknek a dagiti narelihiosuan a patpatien dagiti Saksi 300 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ket makadangran iti mental wenno pisikal a salun-at ti ubing. 29 Denmark. Naipasango ni Anita Hansen iti kasta met laeng a kaso idi nagpetision iti korte ti dati nga asa- wana nga isu ti mangaywan iti anakda a ni Amanda, nga agtawen iti pito. Idi 2000, inkeddeng ti korte ti distrito a ni Kabsat Hansen ti mangaywan iti anakda, ngem na- gapelar ti dati nga asawana iti nangatngato a korte. Wi- naswas daytoy a korte ti desision ti korte ti distrito ket naited iti ama ti kalintegan a mangaywan iti anakda. Kuna ti nangatngato a korte a gapu ta agduma ti pa- nangmatmat dagiti nagannak kadagiti bambanag sigun iti narelihiosuan a patpatienda, ti ama ti ad-adda a ma- surot. Gapuna, agparang a naabak ni Kabsat Hansen gapu ta isu ket maysa a Saksi ni Jehova! 30 Iti daytoy a narigat a situasion, adda dagiti pana- wen a napalalo ti ladingit ni Kabsat Hansen nga uray la saannan nga ammo no ania ti ikararagna. "Ngem," kinunana, "naliwliwaak unay iti mabasa iti Roma 8:26 ken 27. Kanayon a nariknak a maawatan ni Jehova ti kayatko a sawen. Bambantayan ken saannak a baybay- an." - Basaen ti Salmo 32:8; Isaias 41:10. 29-31. Apay a naabak iti korte ti maysa a kabsat a babai mainaig iti panangaywan iti anakna, ngem ania ti inkeddeng ti Korte Suprema ti Denmark? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 301
31 Nagapelar ni Kabsat Hansen iti Korte Suprema ti Denmark. Kastoy ti desision ti Korte: "Iti panangiked- deng no siasino ti mangaywan iti ubing, masapul nga es- pesipiko a mausig no ania a talaga ti pagsayaatan ti ubing." Kinuna pay ti Korte a ti desision maipapan iti pannakaaywan ti ubing ket agdepende iti wagas a pa- nangtaming ti maysa a nagannak iti di pagkikinnaawa- tan, saan a kadagiti "doktrina ken patpatien" dagiti Saksi ni Jehova. Kasta unay ti pannakabang-ar ni Kab- sat Hansen ta binigbig ti Korte nga isu ket maikari a mangaywan iti anakda a ni Amanda. 32 Nagduduma a pagilian iti Europe. No dadduma, dagi- ti kaso iti korte mainaig iti no siasino ti mangaywan iti ubing ket saan nga agpatingga kadagiti kangatuan a kor- te ti pagilian. Mayuli pay dagita iti European Court of Human Rights (ECHR). Iti dua a kaso, kuna ti ECHR a dagiti nababbaba a korte ti pagilian ket saan a patas ti panangtratoda iti Saksi ken saan a Saksi a nagannak gapu laeng iti relihion. Imbilang ti ECHR dayta kas pa- nangidumduma. Gapuna, kuna daytoy a Korte a "saan a maawat ti desision a naibatay laeng iti panagduma ti relihion." Ti maysa nga ina a Saksi a nagunggonaan iti 32. Kasano a sinalakniban ti European Court of Human Rights dagi- ti nagannak a Saksi iti panangidumduma? 302 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
desision ti ECHR inyebkasna ti pannakabang-arna idi kinunana: "Nakasaksakit ti maakusaran a dangdangrak dagiti annakko idinto ta ikagkagumaak nga ipaay ti pag- sayaatanda - ti panangpadakkelko kadakuada kas Kris- tiano." 33 Siempre, dagiti Saksi a nagannak a mangilablaban iti korte iti kalinteganda a mangipasagepsep kadagiti pagalagadan iti Biblia iti puso dagiti annakda ikaguma- anda nga ipakita ti kinanainkalintegan. (Basaen ti Fili- pos 4:5.) No kasano a kayatda ti maaddaan iti kalintegan a mangsanay kadagiti annakda iti wagas a makaay-ayo iti Dios, bigbigenda nga adda met karbengan ti saan a Saksi a nagannak a mangaramid iti responsabilidadna, no kayatna. Kasano kadagsen ti responsabilidad ti Sak- si a nagannak a mangsanay iti anakna? 34 Adda masursuroda iti napasamak idi kaaldawan ni Nehemias. Sipipinget a tinarimaan ken imbangon ma- nen dagiti Judio dagiti pader ti Jerusalem. Ammoda a no aramidenda daytoy, masalaknibanda ken ti pamilia- da kadagiti kabusor a nasion iti aglawlawda. Gapuna, indagadag ni Nehemias kadakuada: "Makirupakkayo 33. Kasano a mayaplikar ti maysa a Saksi a nagannak ti prinsipio iti Filipos 4:5? 34. Kasano a magunggonaan dagiti Kristiano a nagannak ita iti uli- dan dagiti Judio idi kaaldawan ni Nehemias? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 303
maipaay iti kakabsatyo, iti annakyo a lallaki ken iti an- nakyo a babbai, iti assawayo ken kadagiti pagtaengan- yo." (Neh. 4:14) Para kadagiti Judio, saan a nasayang ti pannakirupakda. Umasping iti dayta, dagiti nagannak a Saksi ni Jehova sipipinget a padpadakkelenda dagiti an- nakda iti kinapudno. Ammoda a napalikmutan dagiti annakda kadagiti saan a nasayaat nga impluensia iti es- kuelaan ken iti sangakaarrubaanda. Dagita nga im- pluensia ket mabalin a makastrek pay ketdi iti pagta- engan babaen ti media. Nagannak, diyo koma liplipatan a saan a masayang ti panangikagumaanyo a mangsalak- nib kadagiti annakyo tapno natalged ken rumang-ayda iti naespirituan. Agtalekkayo a Suportaran ni Jehova ti Pudno a Panagdaydayaw 35 Sigurado a binendisionan ni Jehova ti panangika- gumaan ti organisasionna iti kaaldawantayo a mangila- ban iti kalintegan nga agdaydayaw. Kadagiti kasta a pan- nakilabanda, masansan a nakaipaay ti ili ti Dios iti nabileg a panangsaksi iti korte ken iti publiko. (Roma 1:8) Ti sabali pay a nasayaat a resulta ti adu a pananga- bakda iti korte ket napasingkedan ti kalintegan ti adu a saan a Saksi. Nupay kasta, kas ili ti Dios, saantayo 35, 36. Ania ti nasayaat a resultana kadagiti Saksi ni Jehova ti pana- ngilabanda kadagiti legal a kalinteganda, ken ania ti determinasionmo? 304 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nga ikagkagumaan a baliwan ti kagimongan; saantayo met a kayat ti maidaydayaw. Kangrunaan iti amin, ilab- laban dagiti Saksi ni Jehova dagiti kalinteganda iti kor- te tapno maipasdek ken mayadelantar ti nasin-aw a pa- nagdaydayaw. - Basaen ti Filipos 1:7. 36 Sapay koma ta saantayo a tagtagilag-anen dagiti na- sursurotayo a makapabileg iti pammati manipud ka- dagiti nangilaban iti wayawaya nga agdaydayaw ken Jehova! Agtalinaedtayo met koma a matalek ken nap- nuan kompiansa a supsuportaran ni Jehova ti trabaho- tayo ken agtultuloy nga ipaayannatayo iti bileg a manga- ramid iti pagayatanna. - Isa. 54:17. Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasano nga inkagumaan ti dadduma a gobierno nga ipaidam ti wayawayatayo kas Kristiano, ngem ania ti resultana? ˇ Kadagiti ania a pamay-an nga inlaban dagiti Saksi ni Jehova ti kalinteganda nga agkedked nga agpayalison iti dara? Kasano a binendisionan ti Dios ti panagreggetda? ˇ No dadduma, ania ti ikagkagumaan nga aramiden dagiti bumusbusor mainaig kadagiti annak dagiti Saksi a nagannak kalpasan ti diborsio? ˇ Apay a mamatika a ti Pagarian ti Dios ti namagballigi kadatayo iti korte? PANANGILABAN ITI WAYAWAYA NGA AGDAYDAYAW 305
B EN N E G 5 E DUKASION NGA I PAPAAY TI PAGARIAN Panangsanay Kadagiti Adipen ti Ari NAKAISEMKA bayat a dumdumngegka iti agpalpalawag iti plata- porma. Ti ispiker ket maysa nga agkabannuag iti kongregasionyo, ken dayta ti umuna a panagpasetna iti asamblea. Bayat a marag- ragsakanka a dumdumngeg iti palawagna, masmasdaawka iti pa- nangsanay a maipapaay iti ili ti Dios. Malagipmo pay idi damo a nagpaset daytoy a kabsat - ket ita nagdakkelen ti rimmang- ayanna! Alisto ti panagprogresona kalpasan a nageskuela iti Pio- neer Service School ken nabiit pay a nageskuelada ken ni baketna iti School for Kingdom Evangelizers. Bayat nga agpalpalakpakkayo iti nagsayaat a palawag ti kabsat, kimmitaka iti aglawlawmo ken napanunotmo dagiti instruksion a maipapaay iti ili ti Dios. Impakpakauna ti Biblia nga addanto tiempo a 'sursuruan ni Jehova' ti ilina. (Isa. 54:13) Agbibiagtayon iti dayta a tiempo. Umaw-awattayo iti edukasion saan laeng a babaen kadagiti publi- kasiontayo no di ket kadagiti pay gimong, asamblea, kombension, ken iti nagduduma nga eskuelaan a nairanta a mangisagana kada- tayo kadagiti annongen iti organisasion ni Jehova. Iti daytoy a ben- neg, usigentayo no kasano a mangipaay dagitoy nga edukasion iti natibker a pammaneknek nga agturturayen ti Pagarian ti Dios.
16 Panagtataripnong Tapno Agdaydayaw N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Dagiti panagrang-ay ken kinapateg dagiti gimongtayo DI NAGBAYAG kalpasan ti panagungar ni Jesus, nag- tataripnong dagiti adalan tapno agpipinnaregtada. In- serrada dagiti ruangan ta maamakda kadagiti bumusbu- sor. Ngem napukaw la ketdi ti amakda idi nagparang ni Jesus iti tengngada ket kinunana: "Awatenyo ti nasan- tuan nga espiritu"! (Basaen ti Juan 20:19-22.) Idi agangay, nagtataripnong manen dagiti adalan, ket imparukpok ni Jehova ti nasantuan nga espirituna kadakuada. Sigura- do a napabilegda para iti trabaho a panangasaba nga agur-uray kadakuada! - Ara. 2:1-7. 2 Maipaspasangotayo kadagiti karit a kas iti napasa- ran dagiti kakabsattayo idi umuna a siglo. (1 Ped. 5:9) Adda dagiti panawen a mabuteng ti dadduma kadatayo kadagiti tattao. Ken kasapulantayo ti bileg nga ipa- ay ni Jehova tapno makapagtultuloytayo iti trabaho a 1. Idi nagtataripnong dagiti adalan, ania a tulong ti naipaay kadakua- da, ken apay a kasapulanda dayta? 2. (a) Kasano nga ipapaayannatayo ni Jehova iti bileg, ken apay a ka- sapulantayo dayta? (b) Apay a nakapatpateg ti urnos a Panagdaydayaw ti Pamilia? (Kitaenyo ti footnote ken ti kahon a "Panagdaydayaw ti Pamilia," iti panid 317-318.) PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 307
panangasaba. (Efe. 6:10) Ipapaay ni Jehova ti adu kada- gita a pammabileg babaen kadagiti gimongtayo. Iti ag- dama, addaantayo iti gundaway a tumabuno iti dua a makaisuro a linawas a gimong - Miting Publiko ken Pa- nagadal iti Pagwanawanan, kasta met ti gimongtayo iti tengnga ti lawas a maawagan iti Panagbiag ken Minis- teriotayo kas Kristiano.[1] Addaantayo met iti uppat a tinawen nga okasion - rehional a kombension, dua nga asamblea sirkito, ken ti Pananglaglagip iti Ipapatay ni Kristo. Apay a napateg a tabunuantayo amin dagitoy a taripnong? Ania dagiti naaramid a panagbalbaliw kada- giti taripnongtayo? Ken ania ti ipalgak ti kababalintayo kadagiti taripnong? Apay nga Agtataripnongtayo? 3 Manipud pay idi damo, imbilin ni Jehova iti ilina nga agtataripnongda tapno agdaydayaw kenkuana. Kas pagarigan, idi 1513 B.C.E., nangted ni Jehova iti Linteg iti nasion ti Israel, ket karaman iti dayta ti linawas a pa- nagngilinda iti Sabbath tapno makapagdaydayaw ken- kuana ti tunggal pamilia ken masursuruanda iti Linteg. [1] Malaksid iti linawas a gimong ti kongregasion, naiparegta iti tunggal pamilia wenno indibidual a mangilatangda iti tiempo para iti personal a panagadal wenno iti panagdaydayaw ti pamilia. 3, 4. Ania ti kalkalikaguman ni Jehova iti ilina? Mangtedkayo iti pa- garigan. 308 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
(Deut. 5:12; 6:4-9) Idi tinungpal dagiti Israelita dayta a bilin, napabileg dagiti pamilia ken nagtalinaed a nada- lus ken natibker iti naespirituan ti intero a nasion. Ngem napukawda ti anamong ti Dios idi saanda a sinurot ti Linteg ken saanda a tinungpal dagiti bilin ni Jehova, kas iti regular a panagdaydayawda kenkuana. - Lev. 10:11; 26:31-35; 2 Cron. 36:20, 21. 4 Usigentayo met ti ulidan ni Jesus. Nakairuamanna ti linawas a mapan iti sinagoga iti aldaw ti Sabbath. (Luc. 4:16) Kalpasan ti ipapatay ken panagungar ni Jesus, intultuloy dagiti adalanna ti nagtataripnong a re- gular uray no awandan iti sidong ti linteg mainaig iti Sabbath. (Ara. 1:6, 12-14; 2:1-4; Roma 14:5; Col. 2:13, 14) Kadagita a taripnong, saan laeng nga immawat iti ins- truksion ken pammaregta dagiti Kristiano idi umuna a siglo no di ket nagidatonda pay kadagiti sakripisio ti pa- nagdaydayaw iti Dios babaen kadagiti kararag, komen- to, ken kanta. - Col. 3:16; Heb. 13:15. 5 Umasping iti dayta, no tabunuantayo dagiti linawas a gimong ken tinawen nga asamblea ken kombension, maipakitatayo a supsuportarantayo ti Pagarian ti Dios, umawattayo iti bileg nga ipaay ti nasantuan nga espiritu, 5. Apay a tabtabunuantayo dagiti linawas a gimong ken dagiti tinawen nga asamblea ken kombension? (Kitaenyo met ti kahon a "Tinawen a Taripnong a Mamagkaykaysa iti Ili ti Dios," iti panid 320-322.) PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 309
ken maparegtatayo dagiti sabsabali babaen kadagiti eb- kas ti pammatitayo. Napatpateg pay, maaddaantayo iti gundaway a mangidaydayaw ken ni Jehova babaen kada- giti kararag, komento, ken kanta. Mabalin a sabali itan ti pannakaorganisar dagiti taripnongtayo no idilig kada- giti panagtataripnong dagiti Israelita ken dagiti Kristia- no idi umuna a siglo, ngem agpapada ti pategda. Ania dagiti naaramid a panagbalbaliw kadagiti taripnongtayo? Linawas a Taripnong a Mangiparegta iti "Ayat ken Nasayaat nga Ar-aramid" 6 Idi rinugian ni Kabsat Charles Taze Russell a suki- maten ti kinapudno manipud iti Sao ti Dios, nakitana a napateg ti pannakitaripnong kadagiti dadduma nga ad- daan iti kasta met laeng a panggep. Idi 1879, insurat ni Kabsat Russell: "Siak, ken dagiti kakaduak iti Pittsburgh, ket nangorganisar ken nangangay iti regular a panang- sukimat iti Kasuratan, nga agtataripnongkami kada Do- mingo." Naparegta nga agtataripnong dagiti agbasbasa iti Zion's Watch Tower, ket idi 1881, naangay dagiti gimong iti Pittsburgh, Pennsylvania, iti tunggal Domingo ken Mierkoles. Kuna ti Nobiembre 1895 a ruar ti Watch Tow- er a ti panggep dagita a gimong ket tapno mapatanor ti "Nakristianuan a panagkakabsat, ayat ken panagtitim- 6, 7. (a) Ania ti panggep dagiti panagtataripnongtayo? (b) Kasano idi ti panangangay dagiti nagduduma a grupo kadagiti taripnongtayo? 310 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
puyog" ken tapno makapagpipinnaregta dagiti amin a timmabuno. - Basaen ti Hebreo 10:24, 25. 7 Adu a tawen a nagduduma ti pannakaorganisar ken kasansan ti panagtataripnong ti tunggal grupo dagiti Es- tudiante ti Biblia. Kas pagarigan, kuna ti surat mani- pud iti maysa a grupo iti Estados Unidos a naipablaak idi 1911: "Di kumurang a lima a gimong ti ang-angayen- mi iti tunggal lawas." Inangayda dagita a gimong iti Lu- nes, Mierkoles, Biernes, ken mamindua iti Domingo. Kuna ti sabali pay a surat manipud iti maysa a grupo iti Africa, a naipablaak idi 1914: "Mamindua iti maka- bulan nga aggigimongkami, mangrugi iti Biernes aging- ga iti Domingo." Ngem idi agangay, adda naaramid a panagbalbaliw kadagiti gimong, nga isu ti sursurotenta- yo ita. Usigentayo iti apagbiit ti pakasaritaan ti tunggal gimong. 8 Miting Publiko. Idi 1880, ti tawen kalpasan nga inru- gi ni Kabsat Russell nga ipablaak ti Zion's Watch Tower, tinuladna ti ulidan ni Jesus ket inrugina ti nangasaba iti nagduduma a lugar. (Luc. 4:43) Kabayatan dagita a panangasabana, nangipasdek ni Kabsat Russell iti pag- tuladan para iti maaw-awagan ita a Miting Publiko. No mapan iti sabali a lugar, maipakaammo iti Watch Tower a 8. Ania ti sumagmamano a tema dagiti unana? lektiur iti publiko idi un- PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 311
ni Kabsat Russell ket "maragsakan a mangipaay kada- giti miting publiko maipapan iti 'Bambanag a nainaig iti pagarian ti Dios.' " Idi 1911, kalpasan a naipasdek dagiti klase, wenno kongregasion, iti sumagmamano a pagilian, naiparegta iti tunggal klase a mangibaonda kadagiti kua- lipikado nga ispiker kadagiti kabangibang a lugar tapno mangipaayda iti serye ti innem a lektiur kadagiti topiko a kas iti panangukom ken ti subbot. Iti ngudo ti tung- gal palawag, maipakaammo ti nagan ti ispiker ken ti tema ti palawag iti sumaruno a lawas. 9 Idi 1945, impakaammo ti The Watchtower ti panang- rugi ti kampania iti intero a lubong para iti pananga- ngay iti Miting Publiko a pakailawlawagan ti serye ti walo a lektiur a naibatay iti Biblia maipapan kadagiti "problema iti daydi a tiempo." Iti adu a dekada, saan la- eng a dagiti topiko nga impaay ti matalek nga adipen ti impalawag dagiti natudingan nga ispiker no di ket nang- bukelda pay iti bukodda a palawag. Ngem idi 1981, na- ibilin kadagiti amin nga ispiker nga ibatayda dagiti palawagda kadagiti balabala a maipatpatulod kadagiti kongregasion.[2] Idi 1990, ti dadduma a balabala dagiti [2] Idi 2013, addan ti nasurok a 180 a balabala ti palawag pub- liko. 9. Iti panaglabas dagiti tawen, ania dagiti panagbalbaliw iti Mi- ting Publiko? Kasanoyo a masuportaran daytoy a gimong? 312 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
diskurso publiko ket addaan iti pannakipartisipar ti tal- laong wenno demostrasion; ngem iti dayta a tawen na- baliwan dagiti instruksion, ket maipaay laengen kas palawag dagiti diskurso publiko. Adda kanayonan a pa- nagbalbaliw a naaramid idi Enero 2008. Ti dati nga 45 a minuto a palawag ket nagbalinen a 30 a minuto. Nupay nabalbaliwan ti pamay-an a pannakaipaay dagiti pala- wag publiko, dagita a naisagana a naimbag a palawag ket agtultuloy a mangpabileg iti pammatitayo iti Sao ti Dios ken mangisuro kadatayo kadagiti nagduduma nga aspeto ti Pagarian ti Dios. (1 Tim. 4:13, 16) Sigagagar kadi nga aw-awisenyo dagiti sarsarungkaranyo ken ti dad- duma pay a saan a Saksi a dumngeg kadagiti napateg a palawag a naibatay iti Biblia? 10 Panagadal iti Pagwanawanan. Idi 1922, dagiti kakab- sat a maaw-awagan idi iti pilgrim - ministro nga imba- on ti Watch Tower Society nga agpalawag kadagiti kon- gregasion ken mangidaulo iti trabaho a panangasaba - insingasingda ti pannakaangay ti regular a gimong para iti panagadal iti The Watch Tower. Naaprobaran daytoy a singasing ket idi damo, naangay ti panagadal Watch Tower iti tengnga ti lawas wenno iti Domingo. 10-12. (a) Ania dagiti panagbalbaliw iti Panagadal iti Pagwanawa- nan? (b) Ania dagiti nasayaat nga isaludsodtayo iti bagitayo? PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW iti 313
11 Ti Hunio 15, 1932 a ruar ti Watchtower ket nangipa- ay iti kanayonan nga instruksion no kasano a maikon- dukta daytoy a gimong. Kas panangtulad iti pannakai- kondukta ti panagadal iti Pagtaengan a Bethel, kuna ti artikulo a rumbeng nga idaulo ti maysa a kabsat a lala- ki daytoy a gimong. Adda tallo a kakabsat a lallaki nga agtugaw iti sango ti paggigimongan sa agsisinnublatda a mangbasa kadagiti parapo. Awan pay idi ti nayimpren- ta a saludsod, isu a naibilin iti konduktor a kiddawenna iti tallaong a mangibangonda kadagiti saludsod maipa- pan iti maad-adal nga artikulo. Kalpasanna, mangawag iti mangsungbat kadagiti saludsod. No kasapulan ti ka- nayonan a pannakailawlawag, naibilin iti konduktor a mangipaay iti "ababa ken nalawag" a komento. 12 Idi damo, napalubosan ti tunggal kongregasion a mangpili iti ruar ti magasin a kayat nga adalen ti kaa- duan. Ngem idi Abril 15, 1933, insingasing ti Watchtow- er nga usaren ti amin a kongregasion ti kaudian a ruar ti magasin. Idi 1937, naibilin a maangay ti panagadal iti Domingo. Dagiti kanayonan a panagbalbaliw a nakaiba- tayan ti pamay-an a panagadaltayo ita ket naipablaak iti Oktubre 1, 1942 a ruar ti Watchtower. Umuna, impaka- ammo ti magasin nga adda dagiti saludsod a maikabil iti baba ti tunggal panid dagiti maadal nga artikulo ket 314 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dagita ti maisaludsod iti tallaong. Nadakamat met a may- sa nga oras laeng ti kapaut daytoy a gimong. Naipareg- ta met kadagiti agkomento a saanda a basaen ti sungbat iti parapo no di ket sumungbatda iti "bukodda a sasao." Agingga ita, ti Panagadal iti Pagwanawanan ti kangruna- an a gimong nga us-usaren ti matalek nga adipen a ma- ngipaay iti naespirituan a taraon iti umiso a tiempo. (Mat. 24:45) Nasayaat ngarud nga isaludsod ti tunggal maysa kadatayo: 'Agsagsaganaak kadi para iti panaga- dal iti Pagwanawanan iti tunggal lawas? Ken ikagkagu- maak kadi ti agkomento no kabaelak?' 13 Panagadal ti Kongregasion iti Biblia. Idi katengngaan ti 1890's, kalpasan a nairuar ti sumagmamano a tomo ti Millennial Dawn, ni Kabsat H. N. Rahn, maysa nga Estudiante ti Biblia nga agnanaed iti siudad ti Balti- more, Maryland, U.S.A., insingasingna ti pannakaangay ti "Dawn Circles" para iti panagadal iti Biblia. Idi damo, pamadasan laeng dagitoy a gimong, a masansan a maa- ngay kadagiti pribado a pagtaengan. Ngem idi Septiem- bre 1895, naballigi ti pannakaikondukta ti Dawn Circles iti adu a siudad iti Estados Unidos. Gapuna, insingasing ti Watch Tower iti dayta a bulan nga amin nga estudiante ti kinapudno rumbeng nga angayenda dagitoy a gimong. 13, 14. Ania ti pakasaritaan ti Panagadal ti Kongregasion iti Biblia, ken ania ti magusgustuam iti daytoy a gimong? PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 315
Kunana pay a ti mangikondukta ket masapul a nalaing nga agbasa. Basaenna ti maysa a sentensia sa urayenna nga agkomento dagiti timmabuno. Kalpasan a mabasa ken mapagsasaritaan dagiti sentensia iti maysa a para- po, basaenna dagiti naisitar a teksto. Iti ngudo ti kapi- tulo, amin a timmabuno ket mangipaay iti ababa a re- paso ti material. 14 Sumagmamano a daras a nabaliwan ti awag iti day- toy a gimong. Naawagan pay iti Berean Circles for Bible Study, a naibatay kadagiti taga-Berea idi umuna a siglo a nangsukimat a naimbag iti Kasuratan. (Ara. 17:11) Idi agangay, naawagan daytoy iti Panagadal iti Libro ti Kongregasion. Ita, maawaganen iti Panagadal ti Kongre- gasion iti Biblia, ken agtataripnong ti intero a kongre- gasion iti Kingdom Hall imbes a kadagiti grupo a ma- angay kadagiti pribado a pagtaengan. Pinullo a tawen a nagduduma a libro, broshur, ken dagiti artikulo pay ket- di iti Pagwanawanan ti nakaibatayan ti panagadal. Ma- nipud pay idi damo, naiparegta iti amin a tumabuno a makipasetda iti gimong. Dakkel ti naaramidan daytoy a gimong tapno umuneg ti pannakaammotayo iti Biblia. Regular kadi nga agsagsaganaka para iti daytoy a gi- mong ken ar-aramidem ti amin a kabaelam a makipar- partisipar? 316 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
PANAGDAYDAYAW TI PAMILIA BAYAT nga umas-asideg ti panungpalan, ad-adda met nga ipagpaganetget ti organisasion ni Jehova a masapul a maad- daan ti tunggal pamilia iti programa a panagadal iti Biblia. (2 Tim. 3:1) Kas pagarigan, direkta a kinuna ti bokleta a Home and Happiness, a naipablaak idi 1932: "Rugian koman ti tunggal pamilia nga adalen ti Biblia iti pagtaenganda." Naiparegta met iti Mayo 15, 1956, a ruar ti Watchtower a maaddaan ti amin a Kristiano a pamilia iti "regular a panagadal iti Biblia iti mismo a pagtaenganda tapno ma- gunggonaan ti intero a pamilia." Kalpasanna, insaludsodna: "Ad-adalenyo kadi a sangapamiliaan Ti Pagwanawanan su- magmamano a rabii sakbay ti gimong?" Idi 2009, impaganetget ti organisasion ti kinapateg ti pa- nagadal ti pamilia babaen ti panangbalbaliwna iti eskediul ti gimong iti tengnga ti lawas. Manipud idin, ti Panagadal ti Kongregasion iti Biblia ket karamanen a maangay iti rabii a pannakaangay ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagminis- tro ken ti Gimong ti Serbisio. Kuna ti Enero 2011 a ruar Ti Ministeriotayo iti Pagarian a "ti maysa a rason no apay a naa- ramid daytoy a panagbalbaliw ket tapno maipaayan dagiti pamilia iti gundaway a mangpabileg iti espiritualidadda ba- baen ti panangyeskediulda iti maysa a rabii iti tunggal lawas para iti panagdaydayaw ti pamilia." Sa kinunana: "Saanda koma nga agdardaras nga agadal iti Biblia. Kasta met, iba- gayda koma dagiti adalenda iti kasapulan ti pamiliada."[1] [1] Ti sumagmamano a material a naisingasing a mausar iti pa- nagdaydayaw ti pamilia ket masarakan iti Enero 2011 a ruar Ti Ministeriotayo iti Pagarian. PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 317
Apay a nakapatpateg ti urnos a Panagdaydayaw ti Pa- milia ken saan a rumbeng a langanan? Gapu ta saan laeng a ti espiritualidad ti pamilia ti apektaranna no di ket uray ti kongregasion. Kas panangyilustrar: Ti kongregasion ket mayarig iti sementado a balay. (Basa- en ti Hebreo 3:4-6.)[2] Ti kinalagda ti sementado a balay ket agdepende iti dua a banag - ti kualidad ti punda- sionna ken ti kinatibker ti tunggal hollow block. No na- kapuy ti pundasion, marba ti balay. Ngem uray natib- ker ti pundasionna no narukop met dagiti hollow block, saan latta a natibker ti balay. Ti kongregasion Kris- tiano ket naibangon iti katitibkeran a pundasion, dagi- ti pannursuro ni Kristo. (Basaen ti 1 Corinto 3:10-15.)[3] Dagiti indibidual ken pamilia iti kongregasion ket ma- yarig kadagiti hollow block. Dagiti sesion iti Panagday- dayaw ti Pamilia ipaayanna ti tunggal indibidual ken pamilia iti naisangsangayan a gundaway a mangpata- nor ken mangtaginayon iti natibker ken saan a mada- dael a pammati. Ket no natibker ti tunggal indibidual ken pamilia, natibker met dagiti kongregasion. Pa- set kadi ti linawas nga eskediulyo ti panagdaydayaw ti pamilia? [2] Ti sasao ni Pablo ket naiturong kadagidiay addaan iti "naila- ngitan a pannakaayab." (Heb. 3:1) Ngem agaplikar ti prinsipiona kadagiti amin a Kristiano. [3] Para iti detalyado a pannakailawlawag daytoy a teksto iti Biblia, kitaenyo ti Hulio 15, 1999, a ruar Ti Pagwanawanan, pa- nid 12-14, parapo 15-20. Apay a saanyo a basaen ken utoben no kasanoyo nga iyaplikar daytoy a material bayat ti panagdaydayaw ti pamiliayo? 318 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
15 Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro. "Iti rabii ti Lunes, Pebrero 16, 1942," malagip ni Carey Barber, nga agserserbi idi iti sangalubongan a hedkuarter iti Brooklyn, New York, "amin a lallaki a miembro ti pa- milia ti Bethel iti Brooklyn ket naawis nga agpalista iti naawagan idi agangay kas Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro." Ni Kabsat Barber, a nagbalin a miem- bro ti Bagi a Manarawidwid idi agangay, dineskribirna dayta nga eskuelaan kas "maysa kadagiti kasayaatan a panagrang-ay nga inaramid ni Jehova iti ilina iti moder- no a panawen." Naballigi daytoy nga eskuelaan a nang- tulong kadagiti kakabsat a lallaki a mangpasayaat iti abi- lidadda a mangisuro ken mangasaba, isu a nangrugi idi 1943, ti bokleta a napauluan iti Course in Theocratic Min- istry ket in-inut a naipaay kadagiti kongregasion iti in- tero a lubong. Kuna ti Hunio 1, 1943 a ruar ti Pagwa- nawanan a ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro ket nairanta a tumulong iti ili ti Dios a "mangsanay iti bagbagida nga agbalin a nasaysayaat a saksi a mangiwa- ragawag iti Pagarian." - 2 Tim. 2:15. 16 Idi damo, adu ti marigatan nga agpalawag iti ima- tang ti dakkel a tallaong. Ni Clayton Woodworth, Jr., a 15. Ania idi ti panggep ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro? 16, 17. Dagiti laeng kadi praktikal nga abilidad ti masursurotayo idi iti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro? Ilawlawagyo. PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 319
TINAWEN A TARIPNONG A MAMAGKAYKAYSA ITI ILI TI DIO S IMBILIN ni Jehova kadagiti amin nga Israelita a lallaki nga agtataripnongda idiay Jerusalem mamitlo iti kada tawen. (Ex. 23:14-17; Lev. 23:34-36) Ni Jose, a pannakaama ni Jesus, ikuy- kuyogna ti intero a pamiliana kadagita nga okasion. Mabalin a kasta met laeng ti inaramid ti dadduma a lallaki nga Israelita. Umasping iti dayta, agtataripnong met ti ili ti Dios mamitlo iti kada tawen para kadagiti asamblea ken kombension. Iti sumag- mamano a kombension, adda dagiti naisangsangayan a panag- rang-ay iti naindagaan a paset ti organisasion ti Dios bayat ti maudi nga al-aldaw. Mangusigtayo iti sumagmamano laeng ka- dagitoy a kombension ken no apay a nakallalagip dagita. 1919: Cedar Point, Ohio, U.S.A. Daytoy ti umuna a dakkel a kombension kalpasan ti Sangalubongan a Gubat I. Naiparegta manen ti trabaho a panangasaba. Naipakaammo ti pannakaipablaak ti magasin a The Golden Age (Agriingkayo! itan). 1922: Cedar Point, Ohio Naipaganetget ti trabaho a panangasaba iti palawag a napauluan iti "The Kingdom." Nayanunsio iti daytoy a palawag ti "Iwaragawagyo, iwaragawagyo, iwaragawagyo, ti Ari ken ti Pagarianna"! 1931: Columbus, Ohio Inawattayo ti awag a Dagiti Saksi ni Jehova. 320 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
1935: Washington D.C. Iti umuna a gundaway, natarusantayo a ti "dakkel a bunggoy," a nadakamat iti Apocalipsis 7:9, ket agbiag nga agnanayon ditoy daga. 1942: New World Theocratic Assembly, a naangay iti 85 a siudad iti intero a lubong Nailawlawag iti tema a "Talna - Agpautto Aya?" ti padto a nailanad iti Apocalipsis kapitulo 17, a mangipakita a kalpasan ti Sangalubongan a Gubat II, ad-adunto pay ti maurnong nga iturayan ti Pagarian ti Dios. 1950: Theocracy's Increase Assembly Nairuar ti Baro a Lubong a Patarus ti Kristiano a Griego a Kasuratan. 1958: Divine Will International Assembly Daytoy ti kadakkelan nga internasional a kombension iti maymaysa a siudad; nasurok a 250,000 a delegado manipud iti 123 a pagilian ti nagtataripnong iti New York. 1961: United Worshipers Assembly Nairuar ti kompleto a Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan iti maymaysa a tomo. 1992: "Managawit iti Lawag" a Kombension Daytoy ti umuna nga internasional a kombension dagiti Saksi ni Jehova a naangay iti dati a Soviet Union, iti St. Petersburg, Russia. PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 321
1993: "Nadiosan a Sursuro" a Kombension, Kyiv, Ukraine Napasamak ti kadakkelan a bilang dagiti nabautisaran kas Kristiano iti maymaysa a kombension. Agdagup daytoy iti 7,402. 2011: "Umay Koma ti Pagarian ti Dios!" a Kombension Nalawlawagan ti pannakatarustayo iti ladawan a nadakamat iti Daniel kapitulo 2. Maawatantayo itan a ti saka a naaramid iti napaglaok a landok ken pila irepresentarna ti Anglo-Amerikano, ti agdama a Kabilgan a Turay iti Lubong inton parmeken ti Pagarian ti Dios ti intero a simboliko a ladawan. 2014: "Itultuloyyo a S apulen nga Umuna ti Pagarian ti Dios!" a Kombension Daytoy ti maika-100 nga anibersario ti Pagarian ni Kristo idiay langit. ti tatangna ket naibalud a kadua ni Kabsat Rutherford ken ti dadduma pay idi 1918 uray no awan ti basolda, malagipna ti nariknana idi damo a nakipaset iti daytoy nga eskuelaan idi 1943. "Marigatanak unay nga agpala- wag," kuna ni Kabsat Woodworth. "Kasla nagsanud ti dilak, nagmaga ti ngiwatko, ken kasla agbanarbar nga agkiak ti timekko." Ngem idi rimmang-ay ti abilidad ni Clayton, immawat iti adu a pribilehio nga agpalawag. Saan laeng a praktikal nga abilidad ti nasursurona iti 322 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
eskuelaan. Nasursurona ti pateg ti kinapakumbaba ken ti panagtalek ken ni Jehova. Kinunana: "Naamirisko a saan a ti ispiker ti napateg. Ngem no agsagana a naim- bag ken agtalek ken ni Jehova, maragsakan dagiti dum- ngeg ken makasursuroda." 17 Idi 1959, naawis dagiti kakabsat a babbai nga agpa- lista iti eskuelaan. Malagip ni Kabsat Edna Bauer idi naipakaammo daytoy iti asamblea a tinabunuanna. "Na- palalo ti ragsak dagiti kakabsat a babbai," kinunana. "Nanayonan met laengen ti pribilehioda." Iti naglabas a tawtawen, adu a kakabsat a lallaki ken babbai ti nang- gundaway iti pribilehio a makapagpasalista iti Teokra- tiko nga Eskuelaan ti Panagministro ken agpaisuro ken Jehova. Ita, agtultuloy a maaw-awattayo ti kasta a pa- nangsanay iti gimongtayo iti tengnga ti lawas. 18 Gimong ti Serbisio. Manipud pay idi 1919, naanga- yen dagiti gimong tapno maorganisar ti panagserbi iti tay-ak. Iti dayta a tiempo, saan nga amin a miembro ti kongregasion ti tumabuno kadagitoy a gimong - dagi- diay laeng direkta a makiraman iti panagiwaras kadagi- ti literatura. Idi 1923, kaaduanna a maminsan laeng 18, 19. (a) Kasanotayo ita a makaaw-awat iti praktikal a panangi- wanwan iti panangitungpaltayo iti ministeriotayo? (b) Apay nga agkankantatayo kadagiti gimong? (Kitaenyo ti kahon a "Panangikan- ta iti Kinapudno.") PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 323
"PANANGIKANTA ITI KINAPUDNO" KAAY-AYO ti ili ni Jehova nga iyebkas ti debosionda kenkua- na babaen ti panagkantada maipapan kenkuana ken agpaay kenkuana. Kas pagarigan, idi inispal ni Jehova dagiti Israeli- ta manipud kadagiti Egipcio iti Nalabaga a Baybay, inyebkas ti ilina ti panagyaman ken apresasionda babaen ti makagutu- got a kanta. (Ex. 15:1-21) Idi agangay, ti panagkanta ket nag- balin a napateg a paset ti panagdaydayaw ken ni Jehova iti templo. (1 Cron. 23:4, 5; 25:7) Idi umuna a siglo, inyebkas ni Jesus ken dagiti adalanna ti riknada ken ni Jehova babaen ti kanta ti panagdaydayaw. - Mat. 26:30; Efe. 5:19. Umasping iti dayta, manipud idi rinugian ni Kabsat Rus- sell ken dagiti kakaduana a sukimaten ti kinapudno, nagusar- tayo iti nagduduma a koleksion dagiti kanta iti panagdayda- yawtayo ken ni Jehova. Kas panangilawlawag iti napateg nga akem ti panagkanta, kuna ti Pebrero 15, 1896, a ruar ti Watch Tower: "Ti panangikanta iti kinapudno ket nagsayaat a pamay-an tapno mayulo ken maipapuso dayta ti ili ti Dios." iti makabulan a maangay ti Gimong ti Serbisio, ken ta- bunuan daytoy ti intero a klase, wenno kongregasion. Idi 1928, naidagadag kadagiti kongregasion nga angayen- da ti Gimong ti Serbisio iti tunggal lawas, ken idi 1935, imparegta ti The Watchtower iti amin a kongregasion a ti maadal iti Gimong ti Serbisio ket maibatay iti Director (a naawagan idi agangay iti Informant, sa idi kuan, Ti Ministeriotayo iti Pagarian). Idi agangay, daytoy 324 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ket nagbalinen a regular a paset ti gimong ti kongrega- sion. 19 Ita, makaaw-awattayo iti praktikal a panangiwan- wan iti panangitungpal iti ministeriotayo iti gimong- tayo iti tengnga ti lawas. (Mat. 10:5-13) No kualipika- doka a maaddaan iti kopia ti workbook iti gimong, ad-adalem ken iyap-aplikarmo kadi dagiti singasing a linaonna no makiramanka iti ministerio? Ti Kapatgan a Taripnong iti Tawen 20 Imbaga ni Jesus kadagiti pasurotna a laglagipenda ti ipapatayna agingga iti idadatengna. Kas iti pannaka- rambak ti Paskua, tinawen a maang-angay ti Pananglag- lagip iti ipapatay ni Kristo. (1 Cor. 11:23-26) Tina- wen a minilion ti tumabtabuno iti daytoy a taripnong. Daytoy ti mangipalagip kadagiti napulotan iti pribile- hioda a makipagturay iti Pagarian. (Roma 8:17) Ken para iti sabsabali a karnero, parayrayenna ti panagra- em ken kinasungdoda iti Ari ti Pagarian ti Dios. - Juan 10:16. 21 Nabigbig ni Kabsat Russell ken dagiti kakaduana ti kinapateg ti pananglaglagip iti Pangrabii ti Apo ken ammoda a rumbeng a maselebraran daytoy iti tinawen. Kuna ti Abril 1880 a ruar ti Watch Tower: "Sumagmamano 20-22. (a) Apay a laglagipentayo ti ipapatay ni Jesus? (b) Ania ti pag- sayaatanna no tinawen a tabunuam ti Memorial? PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 325
a tawenen a nakairuaman ti adu kadakami ditoy Pitts- burgh a . . . selebraran ti Paskua [Memorial] ken maki- ramramankami iti emblema ti bagi ken dara ti Apo." Di nagbayag, aggiddan a naangay ti Memorial ken komben- sion. Naaramid ti immuna a rekord maipapan iti kasta nga okasion idi 1889, a tinabunuan ti 225 ken 22 ti na- bautisaran. 22 Ita, ti Memorial ket saanen a paset ti programa ti kombension, ngem sadinoman ti pagnanaedantayo, aw- awisentayo ti amin a makitaripnong kadatayo a mang- selebrar iti dayta, iti man Kingdom Hall wenno iti ma- abangan a pasdek. Idi 2013, nasurok a 19 a milion ti timmabuno iti pananglaglagip iti ipapatay ni Jesus. Ta- laga a maysa a pribilehio ti tumabuno iti Memorial ken mangawis kadagiti sabsabali a makikadua kadatayo iti daytoy a kasasagraduan a rabii! Sireregta kadi nga iyaw-awismo iti adu a tattao aginggat' mabalin a tabu- nuanda ti Memorial kada tawen? No Ania ti Ipalgak ti Kababalintayo 23 Dagiti nasungdo nga adipen ni Jehova saanda nga ibilang a dadagsen ti bilin nga agtataripnong. (Heb. 10: 24, 25; 1 Juan 5:3) Kas pagarigan, pagaayat ni Ari Da- vid ti mapan iti balay ni Jehova tapno agdaydayaw. 23. Ania ti panangmatmatmo kadagiti panagtataripnongtayo? 326 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
(Sal. 27:4) Nangnangruna a tagtagiragsakenna daytoy no kaduana dagiti padana a mangay-ayat iti Dios. (Sal. 35:18) Ken panunotenyo ti ulidan ni Jesus. Uray idi ubing pay, tartarigagayanna unay ti mapan iti balay a pagdaydayawan iti Amana. - Luc. 2:41-49. 24 No tabunuantayo dagiti taripnongtayo, ipakpaki- tatayo nga ay-ayatentayo ni Jehova ken kayattayo ti makipinnaregta kadagiti kapammatiantayo. Ipakpakita- tayo met a tartarigagayantayo nga ammuen no ka- sano ti agbiag kas iturayan ti Pagarian ti Dios, ta kadagiti gimong, asamblea, ken kombension ti kang- runaan a pakaawatantayo kadagiti kasta a pannaka- sanay. Malaksid iti dayta, dagiti taripnong ipaayan- natayo iti abilidad ken bileg a kasapulantayo tapno makapagtultuloytayo iti kapatgan a trabaho ti Pa- garian ti Dios ita - ti panangaramid ken panangsa- nay kadagiti adalan ni Jesu-Kristo nga Ari. (Basaen ti Mateo 28:19, 20.) Awan duadua a ti kinauneg ti tariga- gaytayo nga agtataripnong ipalgakna no kasano kaag- payso ti Pagarian ti Dios kadatayo kas indibidual. Sapay koma ta kanayon a tagipatgentayo dagiti tarip- nongtayo! 24. No tumabunotayo kadagiti taripnongtayo, ania nga oportunidad ti silulukat kadatayo? PANAGTATARIPNONG TAPNO AGDAYDAYAW 327
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Apay nga agtataripnongtayo? ˇ Ania ti panangmatmatmo kadagiti nagduduma a gimong? ˇ Ania ti ipalgak ti kababalinmo maipapan kadagiti taripnong? Ilawlawagmo. 328 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
17 Panangsanay Kadagiti Ministro ti Pagarian N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No kasano a dagiti teokratiko nga eskuelaan isaganana dagiti ministro ti Pagarian a mangitungpal kadagiti annongenda DUA a tawen a nangasaba ni Jesus iti intero a Galilea. (Basaen ti Mateo 9:35-38.) Napan iti adu a siudad ken pu- rok, nangisuro kadagiti sinagoga ken inkasabana ti na- imbag a damag maipapan iti Pagarian. Nagdudupudop dagiti tattao iti sadinoman a nangasabaanna. Kuna ni Jesus a "dakkel ti anien" ken kasapulan ti ad-adu a tra- bahador. 2 Inyurnos ni Jesus a palawaen ti trabaho a pananga- saba. Kasano? Babaen ti panangibaonna iti 12 nga apos- tolna a 'mangikasaba iti pagarian ti Dios.' (Luc. 9:1, 2) Mabalin nga adda idi saludsod dagiti apostol no kasano- da nga aramiden daytoy a trabaho. Isu a sakbay nga im- baonna ida, siaayat a nangipaay ni Jesus iti banag nga impaay kenkuana ti nailangitan nga Amana - panangsa- nay. 1-3. Kasano a pinalawa ni Jesus ti trabaho a panangasaba, a mangi- bangon kadagiti ania a saludsod? PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 329
3 Ti saludsod ket: Ania a pannakasanay ti inawat ni Jesus manipud iti Amana? Kasano a sinanay ni Jesus da- giti apostolna? Komusta met ngay ita - sansanayen kadi ti Mesianiko nga Ari dagiti pasurotna a mangitungpal iti ministerioda? No wen, kasano? "Kas iti Insuro Kaniak ni Ama S awek Dagitoy" 4 Imbaga ni Jesus nga isu ket sinursuruan ti Amana. Kabayatan ti ministeriona, kinuna ni Jesus: "Kas iti in- suro kaniak ni Ama sawek dagitoy a banag." (Juan 8:28) Kaano ken sadino a nasursuruan ni Jesus? Nabatad a nangrugi ti pannakasanayna di nagbayag kalpasan ti pan- nakaparsuana kas inauna nga Anak ti Dios. (Col. 1:15) Bayat ti kaadda ni Jesus iti sibay ni Amana, di mabilang ti panawen a panagimdeng ken panangpaliiwna iti 'Na- indaklan a Manangisuro.' (Isa. 30:20) Kas resultana, isu ket naaddaan iti awan kapadana nga edukasion maipa- pan kadagiti kualidad, aramid, ken panggep ti Amana. 5 Iti umiso a tiempo, sinuruan ni Jehova ti Anakna maipapan iti ministeriona ditoy daga. Usigentayo ti pad- to a mangipakita iti relasion ti Naindaklan a Manangi- suro ken ti inauna nga Anakna. (Basaen ti Isaias 50:4, 5.) Kuna ti padto a "binigat" a ririingen ni Jehova ti Anak- 4. Kaano ken sadino a nasursuruan ni Jesus babaen ti Amana? 5. Ania nga instruksion ti inted ti Ama iti Anak maipapan iti minis- terio nga itungpalna ditoy daga? 330 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
na. Dayta a termino iladawanna ti maysa a mannursuro a nasapa a mangriing iti estudiantena tapno suruanna. Kuna ti maysa a reperensia ti Biblia: "Ni Jehova . . . kas man la ipanna ni Jesus iti eskuelaan kas maysa nga es- tudiante sa isurona no ania ti ikasabana ken no kasano." Iti dayta a "nailangitan" nga eskuelaan, insuro ni Jehova iti Anakna ti 'ibaga ken sawenna.' (Juan 12:49) Nangted pay ti Ama iti instruksion iti Anakna no kasano ti ma- ngisuro.[1] Idi adda ni Jesus ditoy daga, impakatna ti pannakasanayna saan laeng nga iti panangitungpalna iti ministeriona no di pay ket iti panangsanay kadagiti pa- surotna a mangitungpal iti ministerioda. 6 Kas nadakamat iti rugi daytoy a kapitulo, kasano a sinanay ni Jesus dagiti apostolna? Sigun iti Mateo kapi- tulo 10, nangted iti espesipiko nga instruksion a pakaira- manan dagiti sumaganad: no sadino ti pangasabaanda (ber- sikulo 5, 6), no ania a mensahe ti ikasabada (bersikulo 7), ti pateg ti panagtalekda ken ni Jehova (bersikulo 9, 10), [1] Kasanotayo nga ammo a ti Ama insurona iti Anakna no kasa- no ti mangisuro? Panunotenyo daytoy: Ti masansan a panagusar ni Jesus iti ilustrasion iti panangisurona ket kaitungpalan ti padto a na- ilanad ginasut a tawen sakbay ti pannakaipasngayna. (Sal. 78:2; Mat. 13:34, 35) Nalawag a ni Jehova, nga Autor dayta a padto, inked- dengna a nasaksakbay a ti Anakna ket mangisuro babaen kadagiti ilustrasion, wenno pangngarig. - 2 Tim. 3:16, 17. 6, 7. (a) Kasano a sinanay ni Jesus dagiti apostolna, ken kasano a nakatulong daytoy kadakuada? (b) Ania a pannakasanay ti sinigurado ni Jesus nga awaten dagiti pasurotna iti kaaldawantayo? PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 331
no kasanoda nga asitgan dagiti bumalay (bersikulo 11-13), no ania ti aramidenda no di umawat ti bumalay (bersi- kulo 14, 15), ken no maidadanesda (bersikulo 16-23).[2] Ti panangsanay nga impaay ni Jesus ket nakatulong ka- dagiti apostolna a mangidaulo iti trabaho a panangikasa- ba iti naimbag a damag idi umuna a siglo C.E. 7 Komusta met ngay ita? Ni Jesus, nga Ari ti Pagarian ti Dios, inikkanna dagiti pasurotna iti kapatgan nga an- nongen - ti panangikasaba iti "naimbag a damag ti paga- rian . . . iti intero a mapagnaedan a daga maipaay a pang- saksi kadagiti amin a nasion." (Mat. 24:14) Sinanaynatayo kadi ti Ari a mangitungpal iti daytoy a kapatgan a tra- baho? Wen! Manipud langit, sinigurado ti Ari a masanay dagiti pasurotna no kasano ti mangasaba ken no kasano nga itungpal dagiti naisangsangayan a responsabilidad a kakuykuyog daytoy. Panangsanay Kadagiti Ministro nga Agbalin nga Ebanghelisador 8 Nabayagen nga us-usaren ti organisasion ni Jehova dagiti asamblea, kombension, ken gimong ti kongrega- [2] Kalpasan ti sumagmamano a bulan, ni Jesus ket "nangdutok . . . iti pitopulo a sabsabali ket imbaonna ida a sagdudua" a mangasaba. Sinanayna pay ida. - Luc. 10:1-16. 8, 9. (a) Ania ti kangrunaan a panggep ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro? (b) Kasano a nakatulong kenka ti Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro nga agbalin a mas epektibo iti ministerio? 332 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
sion - kas iti Gimong ti Serbisio - a mangsanay iti ili ti Dios para iti ministerio. Nupay kasta, nangrugi idi 1940's, nangyurnos dagiti kakabsat a mangidadaulo iti hedkuar- ter iti panangsanay babaen kadagiti nagduduma nga es- kuelaan. 9 Teokratiko nga Eskuelaan ti Panagministro. Kas naam- muantayo iti napalabas a kapitulo, nangrugi ti pannaka- ikondukta daytoy nga eskuelaan idi 1943. Ti laeng kadi panggep daytoy nga eskuelaan ket tapno masanay dagiti estudiante a mangipaay kadagiti epektibo a palawag ka- dagiti gimong ti kongregasion? Saan. Saan a nagbaliw ti kangrunaan a panggep daytoy nga eskuelaan - tapno ma- sanay ti ili ti Dios a mangusar iti sagutda nga agsao a mangidaydayaw ken ni Jehova iti ministerio. (Sal. 150:6) Amin a kakabsat a nagpalista iti daytoy nga eskuelaan ket matulongan nga agbalin a mas epektibo a ministro ti Pagarian. 10 Watchtower Bible School of Gilead. Ti maaw-awagan itan a Watchtower Bible School of Gilead ket nangrugi iti aldaw ti Lunes, Pebrero 1, 1943. Idi damo, nairanta daytoy nga eskuelaan a mangsanay kadagiti payunir ken dadduma pay nga agserserbi iti amin a tiempo nga agbalin 10, 11. Siasino itan ti mabalin nga ageskuela iti Gilead School, ken ania ti panggep daytoy nga eskuelaan? PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 333
a misionero iti sadinoman a paset ti lubong. Ngem nang- rugi idi Oktubre 2011, dagiti maawis iti daytoy nga es- kuelaan ket dagiti laengen agserserbi kas special pio- neer, agdaldaliasat a manangaywan ken dagiti assawada, Bethelite, ken misionero a saan pay a nakapagadal iti daytoy nga eskuelaan. 11 Ania ti panggep ti Gilead School? Kuna ti maysa a nabayagen nga instruktor: "Tapno mapabileg ti pamma- ti dagiti estudiante babaen ti nauneg a panangadal iti Sao ti Dios ken tapno mapatanor dagiti naespirituan iti kasta, mapagballigian- a kualidad a kasapulanda, da dagiti karit iti panangitungpalda kadagiti annongen- da. Ti maysa pay a napateg a panggep daytoy nga eskuelaan ket tapno maparayray ti tarigagay dagiti estu- diante a makiraman iti trabaho a panagebanghelio." - Efe. 4:11. 12 Ania ti epekto ti Gilead School iti sangalubongan a trabaho a panangasaba? Manipud idi 1943, nasuroken a 8,500 ti nasanay iti daytoy nga eskuelaan,[3] Dagiti mi- sionero a nasanay iti Gilead ket nagserbi iti nasurok a 170 a dagdaga iti intero a lubong. Inusar a naimbag da- [3] Ti dadduma ket saan laeng a naminsan a nageskuela iti Gilead School. 12, 13. Ania ti epekto ti Gilead School iti sangalubongan a trabaho a panangasaba? Mangtedkayo iti pagarigan. 334 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
giti misionero ti pannakasanayda, mapagulidanan ti ki- naregtada iti ministerio ken sinanayda dagiti dadduma a mangaramid met iti kasta. Iti adu a kasasaad, dagi- ti misionero ti mangidadaulo iti trabaho kadagiti lu- gar a manmano, no adda man, ti agibumbunannag iti Pa- garian. 13 Usigentayo ti napasamak iti Japan. Gistay naisar- deng ti organisado a panangasaba iti publiko bayat ti Sa- ngalubongan a Gubat II. Idi Agosto 1949, awan pay sa- ngapulo ti agibumbunannag iti Japan. Ngem iti ngudo dayta a tawen, adda 13 a misionero a nasanay iti Gilead nga okupado a mangaskasaba sadiay. Adu pay a misio- nero ti nagsangpet. Idi damo, kadagiti laeng dadakkel a siudad ti nangaskasabaan dagiti misionero ngem idi aga- ngay, immakarda kadagiti dadduma pay a siudad. Naim- pusuan a pinaregta dagiti misionero dagiti iyad-adalan- da ken ti dadduma pay nga agpayunir. Nagsayaat ti resulta ti kinapinget dagiti misionero. Ita, nasuroken a 216,000 ti mangiwarwaragawag iti Pagarian iti Japan, ken agarup 40 a porsiento kadakuada ti agserserbi kas payu- nir![4] [4] Para iti kanayonan a detalye maipapan iti nagapuanan dagiti misionero a nasanay iti Gilead iti intero a lubong, kitaenyo ti kapitu- lo 23 ti libro a Dagiti Saksi ni Jehova - Manangiwaragawag iti Pagarian ti Dios. PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 335
14 Dadduma pay a teokratiko nga eskuelaan. Ti Pioneer Service School, Bible School for Christian Couples, ken ti Bible School for Single Brothers tinulonganna dagiti estudiante a rumang-ay iti naespirituan ken agbalin a na- regta a mangidaulo iti trabaho a panagebanghelio.[5] Amin dagitoy a teokratiko nga eskuelaan ket nabatad a pammaneknek a ti Ari naan-anay nga insaganana dagiti pasurotna a mangitungpal iti ministerioda. - 2 Tim. 4:5. Panangsanay iti Kakabsat a Lallaki a Mangibaklay Kadagiti Espesial a Responsabilidad 15 Subliantayo ti padto ni Isaias maipapan iti panangi- suro ti Dios ken ni Jesus. Iti dayta a nailangitan nga "es- kuelaan," nasursuro ti Anak no kasano a sungbatan iti umiso a sao daydiay nabannog. (Isa. 50:4) Inyaplikar ni Jesus dayta nga instruksion; ket bayat ti kaaddana di- toy daga, binang-aranna dagidiay "mabambannogan ken madagdagsenan." (Mat. 11:28-30) Kas panangtulad ken Jesus, dagiti lallaki nga addaan iti responsabilidad kayat- [5] Ti maudi a dua nga eskuelaan ket nagbalinen nga School for Kingdom Evangelizers. 14. Dagiti teokratiko nga eskuelaan ket nabatad a pammaneknek ti ania? (Kitaenyo met ti kahon a "Dagiti Eskuelaan a Pakasanayan Da- giti Ministro ti Pagarian," iti panid 341-347.) 15. Iti ania a pamay-an a dagiti lallaki nga addaan iti responsabilidad tultuladenda ni Jesus? 336 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
da a bang-aran dagiti kakabsatda. Tapno maaramidda day- ta, naipasdek ti nagduduma nga eskuelaan a tumulong kadagiti kualipikado a kakabsat nga agbalin a mas epek- tibo iti panagserbida kadagiti kapammatianda. 16 Kingdom Ministry School. Nangrugi idi Marso 9, 1959 ti umuna a klase daytoy nga eskuelaan iti South Lan- sing, New York. Naawis nga ageskuela iti makabulan da- giti agdaldaliasat a manangaywan ken dagiti adipen ti kongregasion. Di nagbayag, ti Ingles a kurso ket naipa- tarus iti dadduma pay a lengguahe ken in-inut a nasanay iti daytoy nga eskuelaan dagiti kakabsat a lallaki iti in- tero a lubong.[6] 17 Maipapan iti panggep ti Kingdom Ministry School, kuna ti 1962 Yearbook of Jehovah's Witnesses: "Iti daytoy okupado unay a lubong, ti manangaywan iti kongrega- sion dagiti saksi ni Jehova ket masapul a daydiay maka- bael a mangorganisar iti biagna tapno maipaayanna iti maitutop nga atension ti amin a kakabsat ken agbalin a bendision iti kongregasion. Nupay kasta, saan a rumbeng [6] Ita, amin a panglakayen ket magunggonaan kadagiti sesion ti Kingdom Ministry School a nagduduma ti kapautna iti tunggal su- magmamano a tawen. Manipud idi 1984, masansanay metten dagiti ministerial nga adipen iti daytoy nga eskuelaan. 16, 17. Ania ti panggep ti Kingdom Ministry School? (Kitaenyo met ti footnote.) PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 337
a baybay-anna ti pamiliana tapno laeng maasikasona ti kongregasion no di ket agbalin koma a balanse. Anian a naisangsangayan nga oportunidad ti naipaay kadagiti adi- pen ti kongregasion [koordineytor ti bagi dagiti pangla- kayen itan] iti intero a lubong a maaw-awis iti Kingdom Ministry School tapno masanayda a mangitungpal iti kuna ti Biblia a rumbeng nga aramiden ti maysa a ma- nangaywan!" - 1 Tim. 3:1-7; Tito 1:5-9. 18 Mabembenepisiaran ti intero nga ili ti Dios iti King- dom Ministry School. Kasano? No iyaplikar dagiti pang- lakayen ken ministerial nga adipen dagiti nasursuroda iti daytoy nga eskuelaan, agbalinda a kas ken Jesus a maka- pabang-ar kadagiti kapammatianda. Ap-apresiarem kadi ti naayat a panglakayen wenno ministerial nga adipen a na- dungngo ti panagsasaona, sidadaan a dumngeg, ken bu- misbisita tapno paregtaennaka? (1 Tes. 5:11) Talaga a ben- dision iti kongregasion dagiti kasta a kualipikado a lallaki! 19 Dadduma pay a teokratiko nga eskuelaan. Imatmatonan ti Teaching Committee ti Bagi a Manarawidwid ti dad- duma pay nga eskuelaan a mangsanay kadagiti kakabsat a lallaki nga addaan iti responsabilidad iti organisasion. 18. Kasano a mabembenepisiaran ti intero nga ili ti Dios iti Kingdom Ministry School? 19. Ania pay nga eskuelaan ti imatmatonan ti Teaching Committee, ken ania ti panggep dagita nga eskuelaan? 338 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Dagita nga eskuelaan ket nairanta a tumulong kadagiti responsable a kakabsat - panglakayen iti kongregasion, agdaldaliasat a manangaywan, ken miembro ti Branch Committee - nga agbalin a mas epektibo iti panangibak- layda kadagiti adu a responsabilidadda. Dagitoy a kurso a naibatay iti Biblia paregtaenna dagiti kakabsat a lalla- ki a mangtaginayon iti espiritualidadda ken mangyapli- kar kadagiti Nainkasuratan a prinsipio iti pannakilangen- da iti napateg nga arban ni Jehova a naitalek kadakuada. - 1 Ped. 5:1-3. 20 Nalawag a sigsiguraduen ti Mesianiko nga Ari a ma- sanay a naimbag dagiti pasurotna. Amin a pannakasa- naytayo ket naggapu ken ni Jehova. Ni Jehova sinanay- na ti Anakna, ti Anak sinanayna dagiti pasurotna. Dayta ti gapuna a kinuna ni Jesus nga amintayo ket "sinursu- ruan ni Jehova." (Juan 6:45; Isa. 54:13) Determinadotayo ngarud koma a manggundaway a naan-anay iti pannaka- sanay nga ipapaay ti Aritayo. Ken laglagipentayo a ti kangrunaan a panggep daytoy a panangsanay ket tapno matulongantayo nga agtalinaed a natibker iti naespiri- tuan, iti kasta, naan-anay a maitungpaltayo ti ministerio- tayo. 20. Apay a naikuna ni Jesus nga amintayo ket "sinursuruan ni Jehova," ken ania ti determinado nga aramidem? PANANGSANAY KADAGITI MINISTRO TI PAGARIAN 339
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania a pannakasanay ti inawat ni Jesus manipud iti Amana? ˇ Kasano a sinanay ti Ari dagiti pasurotna nga agbalin nga ebanghelisador? ˇ Kasano a nasanay dagiti kualipikado a kakabsat a lallaki a mangibaklay kadagiti responsabilidadda? ˇ Kasanom a maipakita nga ap-apresiarem ti panangsanay nga ipapaay ti Ari? 340 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
DAGITI ESKUELAAN A PAKASANAYAN DAGITI MINISTRO TI PAGARIAN PANAGBIAG KEN MINISTERIOTAYO KAS KRISTIANO Panggep: Tapno masanay dagiti agibumbunannag nga agbalin nga epektibo iti panangikasaba ken panangisuro iti naimbag a damag. Kapaut: Agpatpatuloy. Pakaangayanna: Kingdom Hall. Dagiti ageskuela: Amin a regular a makitimtimpuyog iti kongregasion a mamati kadagiti pannursuro ti Biblia, ken mangyap-aplikar kadagiti Nakristianuan a prinsipio. No kayat ti maysa ti agpalista, makisarita iti manangaywan iti Gimong a Panagbiag ken Ministerio. Pagsayaatanna: Iti gimong iti tengnga ti lawas, masursurotayo ti agsuki- mat ken mangipresenta kadagiti impormasion iti lohikal a pamay-an. Masursurotayo pay ti dumngeg iti dadduma ken agpokus kadagiti na- espirituan a kasapulanda, saan laeng a kadagiti kasapulantayo. Ni Arnie, a nabayagen nga agserserbi kas agdaldaliasat a mana- ngaywan, kinunana: "Dimmakkelak a beddal ken mabainak a kumi- ta iti mata dagiti sabsabali. Daytoy [a gimong] ti nakatulong kaniak a maaddaan iti kompiansa. Iti tulong ni Jehova, babaen daytoy a pannakasanay, nasursurok ti umiso a pamay-an ti panaganges ken panangipamaysa iti atension. Agyamanak unay ta naaddaanak iti abilidad a mangidaydayaw iti Dios iti kongregasion ken iti ministe- riok." 341
S CHO OL FOR CONGREGATION ELDERS[1] Panggep: Tapno matulongan dagiti panglakayen a mangpatibker iti espiritualidadda ken mangibaklay kadagiti responsabilidadda iti kongregasion. Kapaut: Lima nga aldaw. Pakaangayanna: Ikeddeng ti sanga nga opisina; masansan nga iti asideg a Kingdom Hall wenno Assembly Hall. Dagiti ageskuela: Ti sanga nga opisina ti mangawis kadagiti panglaka- yen. Pagsayaatanna: Kitaenyo ti komento ti sumagmamano a kakabsat iti maika-92 a klase daytoy nga eskuelaan iti Patterson, New York, U.S.A.: "Adu ti nasursurok iti daytoy nga eskuelaan. Tinulongannak a mangu- sig iti bagik ken no kasanok nga asikasuen ti arban ni Jehova." "Diakto pulos malipatan daytoy a pannakasanay iti unos ti panag- biagko." PIONEER SERVICE S CHO OL Panggep: Tapno matulongan dagiti payunir a 'naan-anay a mangi- tungpal' iti ministerioda. - 2 Tim. 4:5. Kapaut: Innem nga aldaw. Pakaangayanna: Ikeddeng ti sanga nga opisina; masansan nga iti asideg a Kingdom Hall. Dagiti ageskuela: Dagiti agserserbi kas regular pioneer iti di kumu- rang a maysa a tawen ket automatiko a mailista iti daytoy nga eskuelaan ken pakaammuan ti manangaywan iti sirkito. Ti daddu- [1] Saan pay a maang-angay daytoy nga eskuelaan iti dadduma a pagilian. 342
ma a nabayagen a payunir a saan a nakapageskuela iti napalabas a lima a tawen ket mabalin a maawis manen nga ageskuela. Pagsayaatanna: "Nakatulong kaniak daytoy nga eskuelaan a mang- sango kadagiti karit iti ministeriok ken iti biagko," kuna ni Lily. "Dakkel ti rimmang-ayan ti wagas a panagadalko, panangisurok, ken panangusarko iti Biblia. Ad-adda a nakasaganaak itan a tumulong iti sabsabali, mangsuporta kadagiti panglakayen, ken tumulong iti pa- nagrang-ay ti kongregasion." Kinuna ni Brenda, a naminduan a nageskuela: "Natulonganak a mangipamaysa iti naespirituan a bambanag, mangsanay a naimbag iti konsiensiak, ken ad-adda a tumulong iti sabsabali. Talaga a nakapar- parabur ni Jehova!" BETHEL ENTRANTS' S CHO OL Panggep: Tapno matulongan dagiti kabbaro a Bethelite nga agballigi iti panagserbida. Kapaut: Uppat nga aldaw, a saggapat nga oras iti kada aldaw. Pakaangayanna: Bethel. Dagiti ageskuela: Automatiko a mailista dagiti permanente a miembro ti pamilia ti Bethel ken dagiti temporario a boluntario (iti makatawen wenno napapaut pay). Pagsayaatanna: Kinuna ni Demetrius, a nakapagadal iti daytoy nga eskuelaan idi 1980's: "Daytoy a kurso ti nangpasayaat iti personal a pana- gadalko ken nangisagana kaniak para iti napaut a panagserbik iti Bethel. Dagiti instruktor, kurikulum, ken praktikal a balakad ti nangkombinsir kaniak a naayat ken maseknan ni Jehova ket kayatna nga agballigiak nga agserbi iti Bethel." S CHO OL FOR KINGD OM EVANGELIZERS[1] Panggep: Tapno maipaayan dagiti agserserbi iti amin a tiempo (naasa- waan, babbaro, ken babbalasang) iti naisangsangayan a pannakasanay, 343
iti kasta, ad-adda a mausar ida ni Jehova ken ti organisasionna. Ti adu nga agturpos iti daytoy nga eskuelaan ket maibaon nga agserbi kadagi- ti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan iti pagilianda. Dagiti nagturpos nga awan pay 50 ti tawenda ket mabalin nga agserbi kas temporario nga special pioneer kadagiti nasulinek a lugar tapno luktan ken palawaenda ti trabaho a panangasaba. Kapaut: Dua a bulan. Pakaangayanna: Ikeddeng ti sanga nga opisina; masansan nga iti King- dom Hall wenno Assembly Hall. Dagiti ageskuela: Dagiti agserserbi iti amin a tiempo nga agtawen iti nagbaetan ti 23 ken 65, nasayaat ti salun-atna, adda iti kasasaad nga agserbi iti lugar nga addaan iti dakdakkel a panagkasapulan, ken ad- daan iti kababalin nga "Adtoyak! Ibaonnak!" (Isa. 6:8) Amin nga ageskuela, babbaro ken babbalasang kasta met dagiti pagassawaan, ket masapul nga agserserbi iti amin a tiempo iti di kumurang a dua a tawen, a saan a simmarsardeng. Dagiti pagassawaan ket masapul a di kumurang a dua a tawenen nga agassawa. Dagiti kakabsat a lallaki ket masapul a di kumurang a dua a tawen nga agserserbi kas panglakayen wenno ministerial nga adipen. No maang-angay daytoy nga eskuelaan iti teritoria ti sanga nga opisina iti lugaryo, adda maaramid a miting iti rehional a kombension tapno maipaayan iti impormasion dagiti interesado nga ageskuela. Pagsayaatanna: Adu a positibo a komento ti impatulod dagiti nag- turpos iti Bible School for Single Brothers ken ti Bible School for Christian Couples. Idi 2013, inaprobaran ti Bagi a Manarawidwid a mapagtipon dagitoy nga eskuelaan ket maawagan iti School for King- dom Evangelizers. Ita, ad-adun a matalek a payunir, a pakairamanan dagiti babbalasang, ti mabenepisiaran iti daytoy nga eskuelaan. WATCHTOWER BIBLE S CHO OL OF GILEAD Panggep: Dagiti agturpos ket mabalin a maibaon kas agdaldaliasat a manangaywan, misionero, wenno Bethelite. No iyaplikarda a naimbag 344
ti pannakasanayda, mapabileg ken mapasayaat ti pannakaorganisar ti trabaho iti tay-ak ken iti sanga nga opisina. Kapaut: Lima a bulan. Pakaangayanna: Watchtower Educational Center, Patterson, New York. Dagiti ageskuela: Naasawaan, babbaro, ken babbalasang, nga agserser- bi iti special full-time. Mabalin nga awisen ti Branch Committee nga agaplay dagiti misionero a saan pay a nagturpos iti Gilead, kasta met dagiti special pioneer, Bethelite, wenno agdaldaliasat a manangaywan ken dagiti assawada. Dagiti aplikante ket masapul a makasurat ken makasao iti Ingles. Pagsayaatanna: Kastoy ti kinuna ti agassawa a taga-Estados Unidos, a da Lade ken Monique, a sumagmamanon a tawen nga agserserbi iti lugar a nakaibaonanda: "Insagananakami ti Gilead School a mapan iti sadinoman a paset ti lubong tapno makaduami nga agtrabaho dagiti patpatgentayo a ka- kabsat," kuna ni Lade. Kinuna met ni Monique: "Bayat nga iyap-aplikarko ti naadalko iti Sao ti Dios, ad-adda a mariknak ti rag-o iti annongek. Para kaniak, dayta a rag-o ket kanayonan a pammaneknek ti ayat ni Jehova." KINGD OM MINISTRY S CHO OL Panggep: Tapno masanay dagiti agdaldaliasat a manangaywan, panglakayen, ken ministerial nga adipen a mangidaulo ken mangi- baklay kadagiti responsabilidadda iti organisasion. (Ara. 20:28) Mausig iti daytoy nga eskuelaan dagiti agdama a situasion, pag- rangrang-ayan, ken naganat a kasapulan dagiti kongregasion. Maangay daytoy nga eskuelaan iti tunggal sumagmamano a tawen sigun iti ikeddeng ti Bagi a Manarawidwid. 345
Kapaut: Iti napalabas a tawtawen, nagduduma ti kapaut ti panna- kaikondukta daytoy nga eskuelaan. Pakaangayanna: Masansan nga iti asideg a Kingdom Hall wenno Assembly Hall. Dagiti ageskuela: Pakaammuan ti manangaywan iti sirkito dagiti panglakayen ken ministerial nga adipen. Ti sanga nga opisina ti mangawis kadagiti agdaldaliasat a manangaywan. Pagsayaatanna: "Nupay adu nga impormasion ti mapagadalan iti aba- ba laeng a tiempo, mapabileg dagiti panglakayen a mangtaginayon iti rag-oda ken 'agtalinaed a malalaki' iti panagserbida ken Jehova. Dagi- ti kabbaro ken nabayagen a panglakayen masursuroda ti epektibo a panangipastor ken agkaykaysada iti wagas ti panagpampanunot." - Quinn. "Balanse daytoy a pannakasanay - patanorenna ti naun-uneg a pa- nangapresiar iti naespirituan a bambanag, mamakdaar kadagiti peg- gad, ken mangipaay kadagiti praktikal a singasing iti panangaywan iti arban." - Michael. S CHO OL FOR CIRCUIT OVERSEERS AND THEIR WIVES[1] Panggep: Tapno matulongan dagiti manangaywan iti sirkito nga agbalin a mas epektibo iti panagserbida kadagiti kongregasion, "agtrabaho a sipipinget iti panagsao ken panangisuro," ken mangi- pastor kadagiti adda iti aywanda. - 1 Tim. 5:17; 1 Ped. 5:2, 3. Kapaut: Maysa a bulan. Pakaangayanna: Ikeddeng ti sanga nga opisina. Dagiti ageskuela: Ti sanga nga opisina ti mangawis kadagiti mana- ngaywan iti sirkito agraman dagiti assawada. 346
Pagsayaatanna: "Immuneg ti panangapresiarmi iti kinaulo ni Jesus iti kongregasion. Nakitami a masapul a paregtaenmi dagiti kakab- sat a pagserbianmi ken pabilgenmi ti panagkaykaysa ti tunggal kongregasion. Impaganetget daytoy a kurso a no mangbalakad wenno mangkorehir ti maysa nga agdaldaliasat a manangaywan, ti koma kangrunaan a panggepna ket ti panangiparikna kadagiti kakabsat nga ay-ayaten ida ni Jehova." - Joel ken Connie, umuna a klase, 1999. S CHO OL FOR BRANCH COMMITTEE MEMBERS AND THEIR WIVES Panggep: Tapno matulongan dagiti miembro ti Branch Committee nga agbalin a mas epektibo a mangimaton kadagiti pagtaengan a Bethel, mangasikaso kadagiti bambanag a mainaig iti kongrega- sion, ken mangiwanwan kadagiti sirkito a sakup ti teritoriada. - Luc. 12:48b. Kapaut: Dua a bulan. Pakaangayanna: Watchtower Educational Center, Patterson, New York. Dagiti ageskuela: Ti Service Committee ti Bagi a Manarawidwid ti mangawis kadagiti miembro ti Branch wenno Country Committee ken dagiti assawada. Pagsayaatanna: Da Lowell ken Cara ket karaman iti maika-25 a klase. Agserserbida itan iti Nigeria. "Naipalagip kaniak a kasanoman ti kinaokupadok wenno aniaman ti maited a trabahok, ti espiritualidad ti kapatgan tapno agbalin a makaay-ayo ti maysa a tao ken Jehova," kuna ni Lowell. Malagip ni Cara ti nasursurona iti eskuelaan: "No diak mailaw- lawag ti maysa a punto iti simple a pamay-an, masapul nga adalek dayta sakbay nga isurok iti sabsabali." 347
B EN N E G 6 PANANGSUP ORTA ITI PAGARIAN Panagibangon Maipaay iti Panagdaydayaw ken Panagsaranay SIMREKKA iti Kingdom Hall-yo ket kasla saanmon a mailasin dayta. Kanayon nga ipagpampannakkelmo daytoy a pasdek. Ma- balin nga adu pay ketdi ti naragsak a kapadasam idi timmulong- ka a nangibangon iti dayta sumagmamano a tawenen ti napalabas. Ngem ita, ad-adda manen nga ipagpannakkelmo ta ti Kingdom Hall-yo ket nagbalin a temporario a relief center. Kalkalpas laeng ti bagyo a nanglayus ken nangdadael iti lugaryo ket dagus nga inorganisar ti Branch Committee ti mangipaay iti taraon, kawes, nadalus a danum, ken dadduma pay a tulong kadagiti biktima. Nagsayaat ti pannakaurnos dagiti naidonar a saranay. Nakalinia dagiti kakabsat a mangala kadagiti kasapulanda ken adu ti aglu- lua gapu iti rag-o. Kinuna ni Jesus a ti naisangsangayan a pakabigbigan dagiti pasu- rotna ket ti ayatda iti maysa ken maysa. (Juan 13:34, 35) Iti day- toy a benneg, usigentayo no kasano a maipakpakita ti Nakristia- nuan nga ayat kadagiti proyektotayo a panagibangon ken kadagiti panagsaranay dagiti Saksi ni Jehova. Dayta nga ebkas ti ayat ket nabileg a pammaneknek nga agturturayen ti Pagarian ni Jesus.
18 No Pagtataudan ti Pondo ti Aktibidad ti Pagarian N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O No apay ken kasano a supsuportaran ti ili ni Jehova ti trabaho ti Pagarian iti pinansial NAMINSAN, ni Kabsat Charles T. Russell ket inasit- gan ti maysa a ministro ti Reformed Church a mayat a mangammo no kasano a masupsuportaran iti pinansial ti aktibidad dagiti Estudiante ti Biblia. "Saankami nga agkolkolekta," kuna ni Kabsat Rus- sell. "Pangal-alaanyo ngarud iti pondoyo?" insaludsod ti ministro. "No ibagak kenka, baka saanka a mamati," insungbat ni Russell. "No umay makigimong dagiti tattao, awan ti makitada a panagkolekta. Ngem makitada nga adda da- giti paggastuan isu nga ibagada iti bagida, 'Dakkel la ketdi ti nagastosda iti daytoy a pasdek . . . Kasanoak ngata a makatulong?' " 1, 2. (a) Ania ti insungbat ni Kabsat Russell iti ministro a mayat a mangammo no kasano a masupsuportaran iti pinansial ti aktibidad da- giti Estudiante ti Biblia? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo? NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 349
Kasla saan a mamati ti ministro iti imbaga ni Kab- sat Russell. "Ibagbagak kenka ti agpayso," intuloy ni Kabsat Rus- sell. "Talaga nga isalsaludsodda kaniak no kasanoda a makatulong. No adda bendision ti maysa, kayatna nga usaren dayta agpaay iti Apo. Ngem no awan ti mabalin- na, apay koma a pilitenmi a mangted?"[1] 2 "Agpayso" ti imbaga ni Kabsat Russell. Nabayagen a mangmangted ti ili ti Dios iti boluntario a donasion a mangsuporta iti pudno a panagdaydayaw. Iti daytoy a kapitulo, usigentayo ti sumagmamano nga ulidan iti Biblia ken iti kaaldawantayo. Bayat nga usigentayo no pagtataudan ti pondo ti aktibidad ti Pagarian ita, nasa- yaat nga isaludsod ti tunggal maysa kadatayo, 'Kasanok a maipakita a supsuportarak ti Pagarian?' 'Tunggal Maysa a Situtulok ti Pusona Mangyeg Koma iti Kontribusion' 3 Agtalek ni Jehova kadagiti pudno nga agdaydayaw kenkuana. Ammona a no maikkanda iti gundaway, sira- ragsak nga ipakitada ti debosionda babaen ti bolunta- [1] Ti The Watch Tower, Hulio 15, 1915, panid 218-219. 3, 4. (a) Agtalek ni Jehova kadagiti agdaydayaw kenkuana a ma- ngaramid iti ania? (b) Kasano nga impakita dagiti Israelita a supsuportaranda ti panagibangon iti tabernakulo? 350 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
rio a panangted. Usigentayo ti dua nga ulidan iti paka- saritaan ti Israel. 4 Kalpasan nga inruar ni Jehova dagiti Israelita ma- nipud Egipto, imbagana kadakuada a mangibangonda iti mayakar-akar a tolda, wenno tabernakulo, a pagday- dayawanda. Adu a materiales ti kasapulan para iti ta- bernakulo ken kadagiti alikamenna. Imbilin ni Jehova ken ni Moises nga ikkanna dagiti Israelita iti gundaway a mangsuporta iti proyekto babaen ti panangikunana a 'tunggal maysa a situtulok ti pusona mangyeg koma iti kontribusion' maipaay ken Jehova. (Ex. 35:5) Ania ti reaksion dagiti Israelita, a nabiit pay a nagsagaba iti "tunggal kita ti panangadipen"? (Ex. 1:14) Naan-anay a sinuportaranda dayta. Situtulokda a nangted iti balitok, pirak, ken dadduma pay a napateg a sanikuada, a ti ka- aduan kadagita ket mabalin nga inted dagiti dati nga apoda nga Egipcio. (Ex. 12:35, 36) Ad-adu pay ketdi ti inted dagiti Israelita ngem iti kasapulan ta uray la 'na- pawilandan' a mangnayon pay iti dayta. - Ex. 36:4-7. 5 Agarup 475 a tawen kalpasanna, nangted ni David iti kontribusion manipud iti 'sanikuana' tapno masu- portaran ti pannakaibangon ti templo, ti kaunaan a 5. Ania ti inaramid dagiti Israelita idi inikkan ida ni David iti gunda- way a tumulong iti pannakaibangon ti templo? NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 351
permanente a sentro ti pudno a panagdaydayaw ditoy daga. Kalpasanna, inikkanna dagiti padana nga Israeli- ta iti gundaway a tumulong babaen ti panangikunana: "Siasino ti agboluntario tapno punnuenna ti imana ita nga aldaw iti sagut a maipaay ken Jehova?" Kas sungbat, "nangipaayda kadagiti boluntario a daton ken Jehova" buyogen ti naan-anay a puso. (1 Cron. 29:3-9) Kas panangbigbig iti pudno a gubuayan dagiti kontri- busion, kinuna ni David iti kararagna ken ni Jehova: "Aggapu kenka ti amin a banag, ket manipud iti bukod- mo nga ima nangtedkami kenka." - 1 Cron. 29:14. 6 Saan a pinilit ni Moises wenno ni David ti ili ti Dios a mangted iti kontribusion. Naimpusuan ti panangted- da. Komusta met ngay ita? Ammotayo nga agkasapulan iti kuarta ti pannakaitungpal ti trabaho ti Pagarian ti Dios. Dakkel ti magastos iti panagipablaak ken panagi- waras iti Biblia ken kadagiti literatura a naibatay iti Bib- lia, iti panagibangon ken panangmantener kadagiti lu- gar a pagdaydayawan ken kadagiti pasilidad ti sangay, ken iti panangsaranay kadagiti kapammatiantayo no adda didigra. Ti ngarud napateg a saludsod ket: Pagta- taudan dagiti kasapulan a pondo? Masapul kadi a pili- ten dagiti pasurot ti Ari a mangted? 6. Apay a kasapulan ti kuarta iti pannakaitungpal ti trabaho ti Paga- rian? Ania dagiti saludsod a tumaud? 352 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"Pulos a S aanto a Dumawat Wenno Umararaw iti Tulong ti Tao" 7 Saan a tinulad ni Kabsat Russell ken dagiti kaka- duana ti gagangay nga ar-aramiden dagiti relihion ti Ka- kristianuan nga agur-ur-or iti kuarta. Iti maikadua a ruar ti Watch Tower, iti babaen ti subtitulo a "Do You Want 'Zion's Watch Tower'?" ("Kayatyo Kadi ti 'Zion's Watch Tower'?") kinuna ni Kabsat Russell: "Patienmi a supsuportaran ni JEHOVA ti 'Zion's Watch Tower.' Ga- puna, pulos a saanto a dumawat wenno umararaw iti tu- long ti tao. No Daydiay nagkuna: 'Amin a balitok ken pirak kadagiti bambantay kukuak,' ket isardengnan ti mangted kadagiti kasapulan a pondo, maawatanmi a pa- nawenen tapno isardengmi ti agipablaak." (Hag. 2:7-9) Kalpasan ti nasurok a 130 a tawen, nagtultuloy latta Ti Pagwanawanan ken ti organisasion a mangipabpabla- ak iti dayta! 8 Saan a dumawdawat ti ili ni Jehova iti kuarta. Sa- anda nga agkolkolekta wenno agur-ur-or. Saanda met nga agpapaay-ayam iti bingo, aglaklako iti uray ania, wenno agpapa-raffle tapno makapataudda iti pondo. Al- alagadenda ti nabayagen a kinuna ti Watch Tower: "Pu- los a saanmi nga imbilang a maitutop ti panagur-or iti 7, 8. Apay a ti ili ni Jehova ket saan nga umar-araraw wenno dumaw- dawat iti kuarta? NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 353
kuarta agpaay iti Apo, kas iti ar-aramiden ti dadduma a relihion . . . Para kadakami, ti kuarta a napataud ba- baen ti nagduduma a pamay-an ti panagur-or iti nagan ti Apo ket makaparurod ken saanna nga anamongan. Saan met a bendisionan ti Apo dagiti nangted wenno dagiti trabaho a naitungpal dayta."[2] "Tunggal Maysa Aramidenna Koma Kas iti Inkeddengna iti Pusona" 9 Kas iturayan ti Pagarian ita, awan ti mangpilpilit kadatayo a mangted no di ket siraragsak nga us-usaren- tayo ti kuartatayo ken ti dadduma pay a sanikuatayo a mangsuporta kadagiti aktibidad ti Pagarian. Apay a si- tutuloktayo a mangted? Usigentayo ti tallo a rason. 10 Umuna, mangmangtedtayo iti boluntario a kontri- busion gapu ta ay-ayatentayo ni Jehova ken kayattayo nga aramiden ti "makaay-ayo kadagiti matana." (1 Juan 3:22) Talaga a maay-ayo ni Jehova iti agdaydayaw ken- kuana a naimpusuan ti panangtedna. Usigentayo ti ki- nuna ni apostol Pablo maipapan iti Nakristianuan a pa- nangted. (Basaen ti 2 Corinto 9:7.) Ti pudno a Kristiano ket saan nga agkedked wenno mapilpilit a mangted. Imbes ketdi, mangted gapu ta dayta ti 'inkeddeng ti [2] Ti Watch Tower, Agosto 1, 1899, panid 201. 9, 10. Ania ti maysa a rason no apay a mangmangtedtayo iti bolunta- rio a kontribusion? 354 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pusona.'[3] Kayatna a sawen, mangted kalpasan a mati- ngitingna no ania ti kasapulan ken no kasano a maka- tulong. Napateg ken ni Jehova ti kasta a panangted gapu ta ti "Dios ayatenna ti naragsak a manangited." Kastoy ti kuna ti sabali a patarus: "Ti Dios ayatenna ti mangted a siaayat." 11 Maikadua, mangmangtedtayo iti material a kontri- busion kas panagyamantayo ken ni Jehova kadagiti adu a bendisionna. Usigentayo ti mamagpanunot a prinsipio iti Mosaiko a Linteg. (Basaen ti Deuteronomio 16:16, 17.) No tumabunoda iti tallo a tinawen a piesta, ti tunggal Israelita a lalaki ket masapul a mangted iti sagut "a ma- irukod iti pamendision [a naawatna manipud ken] ni Jehova." Gapuna, sakbay a tumabuno iti piesta, naim- pusuan nga ikeddeng ti tunggal lalaki ti kasayaatan a sagut a maipaayna sigun iti bendision a naawatna. Umasping iti dayta, no mennamennaentayo ti adu a pa- may-an a panangbendision kadatayo ni Jehova, matig- naytayo a mangipaay kenkuana iti kasayaatan a sagutta- yo. Ipakita ti naimpusuan a saguttayo, a pakairamanan [3] Kuna ti maysa nga eskolar a ti Griego a termino a naipata- rus kas 'inkeddeng' "kaipapananna ti nasakbay a panangikeddeng." Innayonna: "Nupay makaparagsak ti mangted, masapul latta a ma- iplano ken sistematiko." - 1 Cor. 16:2. 11. Ania ti mangtignay kadatayo a mangipaay iti kasayaatan a sagut ken ni Jehova? NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 355
ti material a kontribusion, no kasano ti panangapre- siartayo iti bendision nga inted ni Jehova kadatayo. - 2 Cor. 8:12-15. 12 Maikatlo, dagiti boluntario a kontribusion ipakita- na nga ay-ayatentayo ni Jesu-Kristo nga Ari. Kasano? Kitaenyo no ania ti kinuna ni Jesus kadagiti adalanna iti maudi a rabii ti biagna ditoy daga. (Basaen ti Juan 14:23.) 'Ti asinoman nga agayat kaniak, tungpalennan- to ti saok,' kuna ni Jesus. Ti 'sao' ni Jesus ramanenna ti bilinna a mangikasaba iti naimbag a damag maipapan iti Pagarian iti intero a daga. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Tungtungpalentayo dayta a 'sao' babaen ti pananga- ramidtayo iti amin a kabaelantayo - ti panangusar iti tiempo, pigsa, ken sanikuatayo - a mangitandudo iti tra- baho a panangikasaba iti Pagarian. Iti kasta, maipakita- tayo nga ay-ayatentayo ti Mesianiko nga Ari. 13 Wen, kas nasungdo nga iturayan ti Pagarian, naim- pusuan a kayattayo nga ipakita ti panangsuportatayo iti Pagarian babaen ti panangted iti pinansial a kontribu- sion. Kasano? Dayta ket personal a desision. Ited ti tunggal maysa ti kasayaatan a maipaayna. Nupay kas- ta, adu kadagiti kapammatiantayo ti awan unay maba- 12, 13. Kasano a ti boluntario a kontribusiontayo ipakitana nga ay- ayatentayo ti Ari, ken kasano kaadu ti ited ti tunggal maysa? 356 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
linna. (Mat. 19:23, 24; Sant. 2:5) Ngem maliwliwada ta ammoda a napateg ken Jehova ken iti Anakna ti uray bassit laeng a kontribusion a naggubuay iti puso. - Mar. 12:41-44. Kasano a Maaw-awat ti Kuarta? 14 Iti adu a tawen, ibagbaga dagiti Saksi ni Jehova nga adda ti kontribusion dagiti ituktukonda a literatura a naibatay iti Biblia. Nalaka laeng ti naisingasing a kon- tribusion tapno makaala iti literatura uray dagiti awan mabalinna. Siempre, no kasla interesado ti bumalay ngem awan ti maitedna a kontribusion, sidadaan dagiti agibumbunannag iti Pagarian a mangibati iti literatura. Naimpusuan a tarigagayanda a maaddaan iti literatura dagiti napasnek a tattao a mayat a mangbasa iti dayta tapno magunggonaanda. 15 Idi 1990, binalbaliwan ti Bagi a Manarawidwid ti wagas a panangitukontayo kadagiti literatura. Nangru- gi iti dayta a tawen, iti Estados Unidos, amin a literatu- ra ket maituktukonen babaen ti boluntario a donasion. 14. Iti adu a tawen, ania ti ibagbaga dagiti Saksi ni Jehova no itukon- da dagiti literatura? 15, 16. (a) Nangrugi idi 1990, ania a panagbalbaliw ti inaramid ti Bagi a Manarawidwid mainaig kadagiti ituktukontayo a literatura? (b) Kasano ti pannakaited dagiti boluntario a donasion? (Kitaenyo met ti kahon a "Pakaus-usaran Dagiti Donasiontayo?") NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 357
Kuna ti maysa a surat para iti amin a kongregasion iti dayta a pagilian: "Dagiti magasin ken literatura ket ma- ipaay kadagiti agibumbunannag ken interesado a tattao nga awan ti makiddaw wenno naikeddeng a gatad nga itedda tapno makaalada iti literatura. . Mabalin a mangted iti donasion ti siasinoman a mayat tapno ma- supusopan dagiti paggastuan iti trabahotayo a panangi- suro. Ngem uray awan ti maited ti maysa, mabalin a maikkan latta iti literatura." Dayta nga urnos linawla- waganna a ti trabahotayo ket boluntario ken narelihio- suan ken agserbi kas pammaneknek a "saantayo a ma- nagilako iti sao ti Dios." (2 Cor. 2:17) Idi agangay, ti urnos maipapan iti boluntario a donasion ket naipa- tungpal met kadagiti sangay iti intero a lubong. . . 16 Kasano ti pannakaited dagiti boluntario a dona- sion? Kadagiti Kingdom Hall dagiti Saksi ni Jehova, adda dagiti kahon a pagitinnagan iti kontribusion a na- ikabil iti paset a saan unay a nakadkadlaw. Dagiti indi- bidual mabalinda nga itinnag iti dayta dagiti donasion- da wenno ipatulodda a direkta iti maysa kadagiti legal a korporasion nga us-usaren dagiti Saksi ni Jehova. Ti- nawen nga adda artikulo iti Pagwanawanan a mangilaw- lawag no kasano a maaramid dagiti kasta a boluntario a donasion. 358 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kasano a Maus-usar ti Kuarta? 17 Sangalubongan a trabaho. Mausar dagiti pondo a pangsupusop kadagiti paggastuan iti pannakaitungpal ti sangalubongan a trabaho a panangasaba. Karaman iti daytoy dagiti magasto iti panangipablaak kadagiti lite- ratura a maiwaras iti intero a lubong, panagibangon ken panangmantener kadagiti sanga nga opisina, ken para kadagiti nagduduma a teokratiko nga eskuelaan. Maysa pay, maus-usar dagitoy a pondo tapno maipaay ti kasa- pulan dagiti misionero, agdaldaliasat a manangaywan, ken special pioneer. Kanayonanna, maus-usar met dagi- ti donasiontayo a pangsaranay kadagiti kapammatianta- yo no adda didigra.[4] 18 Panagibangon iti Kingdom Hall iti intero a lubong. Ma- usar dagiti pondo a pangtulong kadagiti kongregasion a masapul a maibangonan wenno matarimaan ti Kingdom Hall-na. Uray no adda maaw-awat a kontribusion, kasa- pulan latta ti ad-adu a pondo a pangtulong kadagiti dad- duma a kongregasion.[5] [4] Kitaenyo ti Kapitulo 20 para iti kanayonan nga impormasion maipapan iti trabaho a panagsaranay. [5] Kitaenyo ti Kapitulo 19 para iti detalye maipapan iti panagi- bangon iti Kingdom Hall. 17-19. Ilawlawagyo no kasano a maus-usar dagiti naidonar a pondo para iti (a) sangalubongan a trabaho, (b) panagibangon iti Kingdom Hall iti intero a lubong, ken (c) paggastuan ti kongregasion. NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 359
19 Paggastuan ti kongregasion. Mausar dagiti pondo para iti pannakausar ken pannakamantener ti Kingdom Hall. Mabalin nga irekomenda dagiti panglakayen a ti dadduma a pondo ket maipatulod iti sanga nga opisina a mausar iti sangalubongan a trabaho. No maaramid dayta, mangidatag dagiti panglakayen iti resolusion nga anamongan ti kongregasion. No maaprobaran, maipatu- lod ti nairekomenda a pondo. Ti kabsat a mangas-asika- so iti kuarta ti kongregasion ket binulan a mangaramid iti financial report, a maibasa iti kongregasion. 20 No usigentayo amin a ramanen ti panangitungpal iti trabaho a panangikasaba iti Pagarian ken panagara- mid iti adalan iti intero a lubong, matignaytayo a 'mangi- daydayaw ken ni Jehova iti napapateg a bambanagtayo.' (Prov. 3:9, 10) Ti napapateg a bambanagtayo ramanenna ti pisikal, mental, ken naespirituan nga abilidadtayo. Si- gurado a kayattayo nga usaren a naan-anay dagitoy iti trabaho ti Pagarian. Ngem laglagipentayo a ti napapateg a bambanag ramanenna met ti material a sanikuatayo. Determinadotayo ngarud koma a mangted iti kabaelan- tayo, sigun iti ipalubos ti kasasaadtayo. Dagiti bolunta- rio a donasiontayo ket pakaidayawan ni Jehova ken pa- kakitaan a supsuportarantayo ti Mesianiko a Pagarian. 20. Kasanom a maidaydayaw ni Jehova babaen ti "napapateg a bam- banagmo"? 360 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Ania ti masursurom iti ulidan dagidiay timmulong iti pannakaibangon ti tabernakulo ken ti templo? ˇ Apay a pagragsakan dagiti iturayan ti Pagarian ita nga usaren ti kuarta ken dadduma pay a sanikuada a mangsuporta kadagiti trabaho ti Pagarian? ˇ Kasanom a maipakita a supsuportaram dagiti amin nga ar-aramiden ti Pagarian ita? NO PAGTATAUDAN TI PONDO TI AKTIBIDAD TI PAGARIAN 361
PAKAUS-USARAN DAGITI DONASIONTAYO? AMIN A D ONASION KET MAUS-USAR LAENG A PANGSUP ORTA ITI INTERES TI PAGARIAN 1 PANAGIPABLAAK Panagipablaak ken panagiwaras kadagiti literatura, nakaimprenta ken elektroniko 2 LOKAL A KONGREGASION Pannakausar ken pannakamantener ti Kingdom Hall, ken resolusion ti kongregasion[6] 3 PANAGIBANG ON ITI KINGD OM HALL Iti nagbaetan ti 1999 ken 2013, nasuroken a 24,500 a Kingdom Hall ti naibangon kadagiti lugar a limitado ti sanikuana 4 PANAGSARANAY [6] Sadinoman ti pagdaydayawan dagiti Saksi ni Jehova, adda ur- nosda para iti panangted iti kontribusion, ngem mabalin a saan nga agpapada ti detalyena iti nagduduma a lugar. 362
5 AGSERSERBI ITI SPECIAL FULL-TIME Ramanenna dagiti gagangay a paggastuan kas iti balay, taraon, ken pannakaaywan ti salun-at Agdaldaliasat a Manangaywan Special Pioneer Misionero International ken Kingdom Hall Construction Personnel Bethelite 6 SANGA NGA OPISINA KEN TRANSLATION OFFICE 7 KOMBENSION 8 TEOKRATIKO NGA ESKUELAAN PAMAY-AN TI PANAGD ONAR KAHON TI KONTRIBUSION DIREKTA A DONASION (kuarta, tseke, wenno iti elektroniko, kas iti jw.org) ESTATE/NONCASH DONATION TRUST KEN ANNUITY 363
19 Trabaho a Panagibangon a Pakaidayawan ni Jehova N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Ti sangalubongan a trabaho a panagibangon itandudona dagiti interes ti Pagarian NABAYAGEN a tagtagiragsaken dagiti nasungdo nga adipen ni Jehova ti agibangon kadagiti pasdek a pakai- dayawan ti naganna. Kas pagarigan, sigaganetget a na- kiraman dagiti Israelita iti panangibangon iti taberna- kulo ken siwawadwad a nangipaayda kadagiti materiales a mausar iti dayta. - Ex. 35:30-35; 36:1, 4-7. 2 Saan a dagiti materiales iti panagibangon ti imbi- lang ni Jehova a kangrunaan a pakaidayawanna ken saan a dagita ti kapatgan kenkuana. (Mat. 23:16, 17) Ti napateg, wenno ti sagut a nangnangruna a pakaidaya- wanna, ket ti panagdaydayaw kenkuana dagiti adipen- na, agraman ti kinatulok ken kinaregtada iti trabaho. (Ex. 35:21; Mar. 12:41-44; 1 Tim. 6:17-19) Apay a dayta ti napatpateg kenkuana? Gapu ta saan nga agnanayon dagiti pasdek. Kas pagarigan, awanen ti tabernakulo 1, 2. (a) Ania ti nabayagen nga ar-aramiden dagiti adipen ni Jehova? (b) Ania ti napateg ken ni Jehova? 364 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ken ti templo ngem saan a nalipatan ni Jehova ti kina- parabur ken kinagaget dagiti nasungdo nga adipenna a nangsuporta iti pannakaibangon dagita. - Basaen ti 1 Co- rinto 15:58; Hebreo 6:10. 3 Dagiti adipen ni Jehova ita sipipinget met nga agi- bangbangonda kadagiti pasdek a pagdaydayawan. Ken talaga a nakaad-adun ti naibanagtayo babaen ti panangi- wanwan ti Aritayo a ni Jesu-Kristo! Nalawag a bemben- disionan ni Jehova dagiti panangikagumaantayo. (Sal. 127:1) Iti daytoy a kapitulo, repasuentayo ti sumagma- mano laeng kadagiti naibanagtayo ken no kasano a pa- kaidayawan daytoy ni Jehova. Maammuantayo met ti makuna ti sumagmamano kadagiti nakiraman iti daytoy a trabaho. Panagibangon Kadagiti Kingdom Hall 4 Kas nailawlawag iti Kapitulo 16, imbilin ni Jehova nga agtataripnongtayo tapno agdaydayaw. (Heb. 10:25) Dagiti gimong saanna laeng a pabilgen ti pammatitayo no di ket parayrayenna pay ti gagartayo a mangasaba. Bayat nga umad-adani ti panungpalan, agtultuloy a 3. Ania ti repasuentayo iti daytoy a kapitulo? 4. (a) Apay a kasapulantayo ti ad-adu a lugar a pagdaydayawan? (b) Apay a napagmaymaysa dagiti dadduma a sanga nga opisina? (Kita- enyo ti kahon a "Panagibangon iti Sanga nga Opisina - Pannakibagay iti Panagbalbaliw ti Kasasaad.") TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 365
TI NEW LIGHT CHURCH ITI maudi a paset ti 1880's, nagbalin nga Estudiante ti Biblia ti adu a miembro ti kongregasion ti Baptist iti Mount Look- out, West Virginia. Nabayag nga intultuloyda ti nakiusar iti simbaan dagiti Baptist. Agparang a ti grupo nga umuna a sumangpet ti mangusar iti pasdek. Ngem idi 1890, insarde- ngen dagiti kakabsat ti aggigimong iti simbaan dagiti Baptist ket nagibangonda iti bukodda a paggigimongan. Agparang a daytoy a pasdek ti maysa kadagiti immuna a lugar a pagdaydayawan nga imbangon ti ili ni Jehova iti mo- derno a panawen. Naawagan daytoy iti New Light church gapu ta dagiti kinapudno nga insuro dagiti Estudiante ti Biblia ket maibilang a baro a lawag maipapan iti Kasura- tan. Nausar daytoy a pasdek agingga idi 1920's. Ni Kab- sat A. H. Macmillan ken ti dadduma nga agdaldaliasat nga ispiker a maawagan idi iti pilgrim ket nagpalawag iti dayta a pasdek ken naipabuya met sadiay ti "Photo-Drama of Creation." pappapartaken ni Jehova ti trabaho. Kas resultana, ti- nawen a ginasut a ribu ti sumsumrek iti organisasion- na. (Isa. 60:22) Bayat nga umad-adu ti iturayan ti Pa- garian, dumakdakkel met ti panagkasapulan kadagiti pasilidad a pagimprentaan tapno mapataud dagiti lite- ratura a naibatay iti Biblia. Kasapulantayo met ti ad-adu a lugar a pagdaydayawan. 366 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ili ni Jehova, nakita dagiti Estudiante ti Biblia a kasapulan ti bukodda a pagtataripnongan. Agparang a ti maysa ka- dagiti immuna a lugar a pagdaydayawan ket naibangon iti West Virginia, U.S.A., idi 1890. Idi 1930's, sumagma- mano a pasdek ti naibangon wenno tinarimaan ti ili ni Jehova, ngem awan pay ti espesipiko nga awag kadagi- ta a pagtataripnongan. Nupay kasta, idi 1935, simma- rungkar ni Kabsat Rutherford iti Hawaii. Madama idi a maibangbangon ti maysa a pasdek a kaabay ti baro a sanga nga opisina. Idi naisaludsod no ania ti mayawag iti dayta a pasdek, kinuna ni Kabsat Rutherford: "Ania ngata no awagantayo iti 'Kingdom Hall,' yantangay day- ta ti trabahotayo, ikaskasabatayo ti naimbag a damag maipapan iti Pagarian?" (Mat. 24:14) Di nagbayag, na- usar met dayta nga awag iti kaaduan a pagtataripno- ngan nga us-usaren dagiti kongregasion ti ili ni Jehova iti intero a lubong. 5 Idi rugrugi ti moderno a pakasaritaan ti 6 Idi 1970's, ad-adda nga immadu ti kasapulan a Kingdom Hall. Kas resultana, nangbukel dagiti ka- kabsat iti Estados Unidos iti epektibo a pamay-an 5. Apay a maitutop ti awag a Kingdom Hall? (Kitaenyo met ti kahon a "Ti New Light Church.") 6, 7. Ania ti naipaay dagiti Kingdom Hall a napartak ti pannakaiba- ngonna? TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 367
PANAGIBANG ON ITI SANGA NGA OPISINA - PANNAKIBAGAY ITI PANAGBALBALIW TI KASASAAD BAYAT nga agsaksaknap ti trabaho a panangasaba iti intero a lubong, naipasdek dagiti sanga nga opisina iti nagduduma a pagilian. Ti umuna ket naipasdek iti Britain idi 1900; ti maikadua, iti Germany idi 1903; ken ti maikatlo, iti Austra- lia idi 1904. Alisto met a dimmakkel ti panagkasapulan ka- dagiti literatura isu a kasapulan dagiti pasilidad a pagim- prentaan. Ti maysa kadagiti immuna a naibangon ket ti walo ti kadsaaranna a pasdek iti Brooklyn, New York, idi 1927. Idi 2013, addan 15 a sangay nga agim-imprenta kadagiti Biblia, libro, wenno magasin. Manipud idi katengngaan ti 1970's agingga iti umuna a pa- set ti 1990's, adda dagiti baro a pasilidad ti sangay a naiba- ngon iti agarup 60 a pagilian. Napalawa met dagiti sanga nga opisina iti 30 a lokasion. Ngem kadagiti kallabes a ta- wen, napagmaymaysa ti sumagmamano a sanga nga opisina. Nailawlawag iti 2013 Tinawen a Libro Dagiti Saksi ni Jehova no apay a naaramid daytoy. Kunana: "Iti napalpalabas a tawen, bimmassit ti kasapulan a Bethelite kadagiti daddadakkel a sanga nga opisina gapu ta rimmang-ay ti teknolohia ti komu- nikasion ken panagimprenta. Gapu ta basbassiten ti agtrab- trabaho kadagiti daddadakkel a sanga, addan pagyanan ti dadduma a dati nga agtrabtrabaho iti babbabassit a sanga nga opisina iti sabali a pagilian. Ita, manipud kadagiti dad- dadakkel a sanga nga opisina, maysa a grupo dagiti aduan kapadasan a Saksi ti mangasikaso iti trabaho a panangisuro iti Biblia." 368 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ti panagibangon kadagiti napintas ken praktikal a King- dom Hall iti sumagmamano laeng nga aldaw. Idi 1983, agarup 200 a Kingdom Hall ti naibangon iti Estados Unidos ken Canada. Tapno maibanag ti trabaho, nangi- pasdek dagiti kakabsat kadagiti regional building com- mittee. Nagsayaat daytoy a pamay-an isu nga idi 1986, ti Bagi a Manarawidwid pinagbalinna a pormal daytoy nga urnos, ket idi 1987, addan 60 a Regional Building Committee (RBC) iti Estados Unidos.[1] Idi 1992, adda met dagiti naipasdek nga RBC iti Argentina, Australia, France, Germany, Japan, Mexico, South Africa, ken Spain. Dagiti nagagaget a kakabsat nga agibangbangon kadagiti Kingdom Hall ken Assembly Hall maikarida iti suportatayo ta ti trabahoda ket paset ti sagrado a pa- nagserbi. 7 Dagiti Kingdom Hall a napartak ti pannakaiba- ngonna ket nakaipaay iti nagsayaat a panangsaksi iti ko- munidad a nakaibangonanda. Kas pagarigan, kastoy ti headline ti maysa a pagiwarnak iti Spain, "Ti Pammati Iyakarna Dagiti Bantay." Maipapan iti pannakaibangon [1] Idi 2013, nasurok a 230,000 a boluntario ti naaprobaran a makipagtrabaho iti 132 nga RBC iti Estados Unidos. Iti dayta a pagilian, tinawen nga or-organisaren dagita a komite ti pannakai- bangon ti agarup 75 a baro a Kingdom Hall ken timmulongda iti pannakapabaro wenno pannakatarimaan ti agarup 900 a Kingdom Hall. TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 369
ti Kingdom Hall iti ili ti Martos, insaludsod ti pagiwar- nak: "Iti daytoy a lubong a gagangay ti kinamanagimbu- bukodan, apay nga adda dagiti boluntario iti nagdudu- ma a rehion [ti Spain] a situtulok a napan iti Martos tapno agibangon iti pasdek nga awan ti makaatiw iti ka- partak, kasayaat, ken kaorganisadona?" Nakotar iti ar- tikulo ti sungbat ti maysa kadagiti boluntario a Saksi: "Sinursuruannakami ngamin ni Jehova." Panagibangon Kadagiti Pagilian a Limitado ti S anikuana 8 Bayat ti panagngudo ti maika-20 a siglo, adu a tat- tao ti sumsumrek iti organisasion ni Jehova kadagiti pa- gilian a pagnanaedan dagiti kakabsat a limitado ti sa- nikuana. Dagiti lokal a kongregasion inaramidda ti amin a kabaelanda a mangibangon kadagiti pagtatarip- nonganda. Ngem iti dadduma a pagilian, masapul nga ibturanda ti pannakaumsi ken panangidumduma gapu ta nanumo dagiti Kingdom Hall-da no idilig kadagiti dadduma a pasdek a pagdaydayawan. Ngem nangrugi idi 1999, inaprobaran ti Bagi a Manarawidwid ti programa a mangpapartak iti pannakaibangon dagiti Kingdom Hall kadagiti pagilian a limitado ti sanikuana. Maus- 8. Idi 1999, ania a baro a programa ti inaprobaran ti Bagi a Manara- widwid, ken apay? 370 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
usar dagiti pondo manipud kadagiti narang-ay a pagi- lian tapno adda "panamagpapada." (Basaen ti 2 Corinto 8:13-15.) Ken agbolboluntario a tumulong dagiti kakab- sat manipud iti sabali a pagilian. 9 Idi damo, kasla narigat ti trabaho. Ipakita ti report idi 2001 a nasurok a 18,300 a Kingdom Hall ti kasapu- lan iti 88 a pagilian a limitado ti sanikuana. Ngem ba- baen ti tulong ti espiritu ti Dios ken ti Aritayo a ni Jesu- Kristo, awan ti trabaho a saan a posible. (Mat. 19:26) Iti agarup 15 a tawen, manipud 1999 agingga iti 2013, nakaibangon ti ili ti Dios iti 26,849 a Kingdom Hall kas paset daytoy a programa.[2] Agtultuloy a bembendisio- nan ni Jehova ti trabaho a panangasaba isu nga idi 2013, kasapulan pay ti agarup 6,500 a Kingdom Hall kadagi- ta a pagilian, ket iti agdama, ginasut ti kasapulan pay a maibangon. 10 Kasano a pakaidayawan ti nagan ni Jehova ti pan- nakaibangon dagiti baro a Kingdom Hall? Kuna ti re- port ti sanga nga opisina iti Zimbabwe: "Makabulan [2] Saan a karaman iti daytoy a bilang ti adu a Kingdom Hall a naibangon iti dadduma a pagilian a saan a karaman iti daytoy a programa. 9. Ania a trabaho ti kasla narigat, ngem ania ti naibanag? 10-12. Kasano a pakaidayawan ti nagan ni Jehova ti pannakaibangon dagiti Kingdom Hall? TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 371
kalpasan ti pannakaibangon ti baro a Kingdom Hall, nagdoble ti bilang dagiti tumabtabuno kadagiti gi- mong." Iti adu a pagilian, kasla agkedked dagiti tattao a makitimpuyog kadatayo idi awan pay ti maitutop a lu- gar a pagdaydayawan. Ngem idi adda naibangon a King- dom Hall, nagalisto a napno dayta isu a masapul manen ti mangibangon iti sabali. Nupay kasta, saan laeng a ti langa ti Kingdom Hall ti pakatignayan dagiti tattao nga umadani ken ni Jehova. Ti pudpudno a Nakristianuan nga ayat nga imparangarang dagiti nangibangon ka- dagita apektaranna met ti panangmatmat dagiti tat- tao iti organisasionna. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan. 11 Indonesia. Idi naammuan ti maysa a lalaki a mang- buybuya iti pannakaibangon ti Kingdom Hall a bolun- tario amin a trabahador, kinunana: "Naidumdumakayo! Nakitak a naimpusuan ken naragsakkayo nga agtrabtra- baho uray no awan ti sueldoyo. Panagkunak, awanen ti sabali a relihion a kas kadakayo!" 12 Ukraine. Ti maysa a babai nga inaldaw a lumabla- bas iti pakaibangbangonan ti Kingdom Hall ammona a Saksi ni Jehova dagiti trabahador ken Kingdom Hall ti ibangbangonda. Kinunana: "Saksi ni adingko isu nga ammok ti maipapan kadagiti Saksi ni Jehova. Idi naki- 372 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
tak ti panagibangonyo, kayatko metten ti agbalin a pa- set daytoy a naespirituan a pamilia. Nakitak no kasano- yo nga ipakpakita ti ayat." Nayadalan iti Biblia daytoy a babai ken nabautisaran idi 2010. 13 Argentina. Adda maysa nga agassawa nga immasi- deg iti kabsat a mangimatmaton iti panagibangon iti Kingdom Hall. Kinuna ti asawa a lalaki, "Palpaliiwen- mi ti panagibangonyo ket . . . inkeddengmi ti agsursuro maipapan iti Dios iti daytoy a lugar." Sa insaludsodna, "Ania ti aramidenmi tapno mapalubosankami a makigi- mong ditoy?" Immanamong ti agassawa a mayadalan iti Biblia, ngem iti kondision a karaman ti intero a pami- liada. Siraragsak nga inawat dagiti kakabsat daytoy a kondision. 14 Mabalin a saanka a nakatulong iti pannakaibangon ti Kingdom Hall a paggigimonganyo, ngem adu lat- ta ti maaramidam tapno ti lugar a pagdaydayawanyo ket pakaidayawan ti nagan ni Jehova. Kas pagarigan, mabalinmo nga awisen a makigimong dagiti iyad-ada- lam, sarsarungkaram, ken ti dadduma pay. Mabalinmo met ti tumulong a mangdalus ken mangmantener iti 13, 14. (a) Ania ti masursuroyo iti reaksion ti maysa nga agassawa idi napaliiwda ti pannakaibangon ti Kingdom Hall? (b) Ania ti arami- dem tapno ti lugar a pagdaydayawanyo ket pakaidayawan ti nagan ni Jehova? TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 373
Kingdom Hall-yo. No mangilasinka iti kuarta, mabalin nga adda maitedmo a donasion para iti pannakamante- ner ti Kingdom Hall-yo wenno iti pannakaibangon da- giti lugar a pagdaydayawan kadagiti dadduma a paset ti lubong. (Basaen ti 1 Corinto 16:2.) Amin dagitoy ket pa- kaidayawan met ti nagan ni Jehova. Trabahador a 'Situtulok a Mangidatdaton iti Bagbagida' 15 Ti kaaduan nga agtrabtrabaho iti panagibangon ka- dagiti Kingdom Hall, Assembly Hall, ken pasilidad ti sa- nga nga opisina ket lokal a kakabsat. Nupay kasta, ma- sansan a tultulongan ida dagiti kakabsat manipud iti sabali a pagilian nga eksperto iti panagibangon. Ti dad- duma kadagiti boluntario ket nagplano a naimbag tap- no makatulongda kadagiti proyekto iti intero a lubong iti sumagmamano a lawas. Adda met dagiti nakapagser- bi iti adu a tawen iti nagduduma a pagilian. 16 Saan a kaskarina ti tumulong iti trabaho a panagi- bangon iti intero a lubong ngem mangyeg dayta iti ma- kapnek a gunggona. Alaentayo a pagarigan da Timo ken Lina, a 25 a tawenen nga agassawa. Napanda iti Asia, Europe, ken South America tapno tumulongda nga agi- 15-17. (a) Siasino ti kaaduan a makiramraman iti trabaho a panagi- bangon? (b) Ania ti masursurom iti kinuna dagiti pagassawaan a tumultulong kadagiti proyekto a panagibangon iti intero a lubong? 374 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
bangon kadagiti Kingdom Hall, Assembly Hall, ken sa- nga nga opisina. Kinuna ni Timo, "Iti napalabas a 30 a tawen, mabaliwan ti pakaidestinuanmi iti gistay tunggal dua a tawen." Kinuna met ni Lina: "Sangapulo a pagi- lian ti nagserbianmi ken ni Timo. Adu a pigsa ken tiem- po ti mabusbosmi sakbay a mairuamkami iti baro a ta- lengguahe, ken teritoria, ken sakbay a raon, klima, maaddaankami iti baro a gagayyem."[3] Ania ti resulta ti panagreggetda? Kinuna ni Lina: "Dagiti karit ket nangyeg iti adu a bendision. Nariknami ti Nakristia- nuan nga ayat ken kinamanagpadagus ken ti naayat a panangaywan ni Jehova. Nakitami pay ti kaitungpalan ti kari ni Jesus kadagiti adalanna, a nailanad iti Mar- cos 10:29, 30. Maminsangagasut nga immadu ti na- espirituan a kakabsat ken inami." Kinuna ni Timo: "Nakariknakami iti nauneg a pannakapnek gapu ta us-usarenmi ti abilidadmi iti katatan-okan a panggep, ti pannakiraman iti panangpaadu kadagiti sanikua ti Ari." 17 Da Darren ken Sarah, a timmulong kadagiti pro- yekto a panagibangon iti Africa, Asia, Central America, [3] Dagiti international servant ken volunteer busbusbosenda ti kaaduan a tiempoda a tumulong iti trabaho a panagibangon, ngem supsuportaranda met dagiti lokal a kongregasion babaen ti pana- ngasabada iti ngudo ti lawas wenno iti rabii. TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 375
Europe, South America, ken South Pacific, nariknada nga ad-adu ti inawatda ngem iti impaayda. Iti laksid da- giti karit a nakaipasanguanda, kinuna ni Darren: "May- sa a pribilehio ti makipagtrabaho kadagiti kakabsat iti nagduduma a paset ti lubong. Nakitak a ti ayattayo ken ni Jehova ket kasla lubid a nanglikmut iti globo ken na- magsisilpo kadatayo." Kinuna ni Sarah: "Adu ti nasur- surok kadagiti kakabsat a nagduduma ti kulturana! Ti pannakakitak kadagiti insakripisioda tapno makapag- serbida ken Jehova tinignaynak nga agtultuloy a manga- ramid iti amin a kabaelak." 18 Impadto ni Ari David nga uray no makapasar iti karit dagiti iturayan ti Pagarian ti Dios, situtulok latta nga 'idatonda ti bagbagida' para iti interes ti Pagarian. (Basaen ti Salmo 110:1-3.) Amin a makiramraman iti tra- baho a mangsuporta iti Pagarian ket tumultulong iti pannakatungpal dayta a padto. (1 Cor. 3:9) Dagiti adu a pasdek iti sanga nga opisina, ginasut nga Assembly Hall, ken pinullo ribu a Kingdom Hall iti intero a lu- bong ket nabatad a pammaneknek a pudpudno ken ag- turturayen ti Pagarian ti Dios. Talaga a maysa a pribi- lehio ti agserbi iti Ari a ni Jesu-Kristo babaen ti trabaho a pakaidayawan ni Jehova! 18. Kasano a matungtungpal ti padto iti Salmo 110:1-3? 376 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Apay nga agibangbangontayo kadagiti lugar a pagtataripnongan ken pasilidad ti sangay? ˇ Kasano a pakaidayawan ni Jehova ti trabahotayo a panagibangon? ˇ Kasanom a masuportaran ti panagibangon ken panangmantener kadagiti lugar a pagdaydayawan? TRABAHO A PANAGIBANGON A PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA 377
20 Pakaidayawan ni Jehova ti Trabaho a Panagsaranay N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Panangipakita iti Nakristianuan nga ayat no adda didigra IDI agarup 46 C.E., nakaro ti bisin iti Judea. Bassit ti suplay a taraon isu a nakanginngina ket saan a kabaelan dagiti Judio nga adalan ni Kristo ti gumatang kadagita. Arigna a mataydan iti bisin. Nupay kasta, mabiiten a ma- pasaranda ti pannalaknib ni Jehova iti wagas a saan pay a napasaran idi ti asinoman a pasurot ni Kristo. Ania ti napasamak? 2 Dagiti Judio ken Gentil a Kristiano iti Antioquia, Si- ria, ket naasian kadagiti Judio a Kristiano iti Jerusalem ken Judea isu a nagur-orda iti pondo para kadagiti ka- pammatianda. Kalpasanna, nangpilida iti dua a respon- sable a kakabsat, da Bernabe ken Saulo, a mangipan iti saranay kadagiti panglakayen iti kongregasion iti Jerusa- lem. (Basaen ti Aramid 11:27-30; 12:25.) Sigurado a natu- kay ti puso dagiti agkasapulan a kakabsat iti Judea iti ayat nga impakita dagiti kakabsatda iti Antioquia! 1, 2. (a) Ania a rigat ti nakaipasanguan dagiti Kristiano iti Judea? (b) Kasano a naipakita ti ayat kadagiti Kristiano iti Judea? 378 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
3 Dayta a pasamak idi umuna a siglo C.E. ti umuna kadagiti nailanad a pasamak a dagiti Kristiano iti maysa a paset ti lubong ket nangipaay iti saranay kadagiti Kris- tiano iti sabali a paset ti lubong. Tultuladentayo met ita ti inaramid dagiti kakabsattayo iti Antioquia. No mada- magtayo a nadidigra wenno masusuot dagiti kapamma- tiantayo iti sabali a lugar, mangipapaaytayo iti tulong.[1] Tapno matarusantayo no ania ti pakainaigan ti panagsa- ranay iti ministeriotayo, usigentayo ti tallo a saludsod maipapan iti panagsaranay: Apay a maibilang a ministe- rio ti trabaho a panagsaranay? Ania ti panggep ti traba- ho a panagsaranay? Kasanotayo a magunggonaan iti tra- baho a panagsaranay? No Apay a Maibilang a "S agrado a Panagserbi" ti Panagsaranay 4 Iti maikadua a suratna kadagiti taga-Corinto, inlaw- lawag ni Pablo nga addaan dagiti Kristiano iti nagkadua a ministerio. Nupay naiturong ti surat ni Pablo kadagiti [1] Mausig iti daytoy a kapitulo ti saranay a maipapaay kadagi- ti kapammatiantayo. Ngem masansan a magunggonaan met dagiti saan a Saksi iti trabahotayo a panagsaranay. - Gal. 6:10. 3. (a) Kasano a tultuladen ti ili ti Dios iti moderno a panawen ti ina- ramid dagiti Kristiano iti Antioquia? Mangtedkayo iti pagarigan. (Kitaenyo met ti kahon a "Ti Damo a Nasaknap a Panagsaranaytayo iti Moderno a Panawen.") (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo iti day- toy a kapitulo? 4. Ania ti imbaga ni Pablo kadagiti taga-Corinto maipapan iti Nakris- tianuan a ministerio? PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 379
napulotan a Kristiano, agaplikar met dayta iti "sabsaba- li a karnero" ita. (Juan 10:16) Ti maysa a paset ti minis- teriotayo ket ti "ministerio ti pannakikappia," kayatna a sawen, ti trabahotayo a panangasaba ken panangisuro. (2 Cor. 5:18-20; 1 Tim. 2:3-6) Ti maikadua a paset rama- nenna ti dinakamat ni Pablo kas ti "ministerio a naiked- deng kadagiti sasanto," kayatna a sawen, ti trabaho a pa- nangsaranay kadagiti kapammatiantayo. (2 Cor. 8:4) Ti sao a "ministerio" a nausar iti "ministerio ti pannakikap- pia" ken "ministerio a naikeddeng kadagiti sasanto," ket agpada a patarus ti porma ti Griego a sao a di·a·ko·nia. Apay a napateg dayta? 5 Babaen ti panangusarna iti maymaysa a sao kadagi- ta nga aktibidad, inraman ni Pablo ti trabaho a panagsa- ranay kadagiti dadduma a kita ti ministerio nga itungpal ti kongregasion Kristiano. Kinuna idi ni Pablo: "Adda nagduduma a ministerio, ket kaskasdi adda ti isu met la- eng nga Apo; ket adda nagduduma a panagtignay, . . . Ngem amin dagitoy . . . aramiden ti maymaysa ken isu met laeng nga espiritu." (1 Cor. 12:4-6, 11) Kinapudnona, imbilang ni Pablo a "sagrado a panagserbi" ti nagdu- duma a ministerio nga ar-aramiden ti kongregasion.[2] [2] Inusar ni Pablo ti pang-adu a porma ti di·ako·nos (ministro) a mangiladawan kadagiti "ministerial nga adipen." - 1 Tim. 3:12. 5. Apay nga imbilang ni Pablo a maysa a ministerio ti trabaho a panag- saranay? 380 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
(Roma 12:1, 6-8) Di ngarud pakasdaawan nga inusarna ti dadduma a tiempona nga 'agserbi kadagiti sasanto'! - Roma 15:25, 26. 6 Tinulongan ni Pablo dagiti taga-Corinto a mangtarus no apay a ti panagsaranay ket paset ti ministerioda ken panagdayawda ken ni Jehova. Panunotenyo ti kinunana: Mangipapaay dagiti Kristiano iti saranay gapu ta 'manag- pasakupda iti naimbag a damag maipapan iti Kristo.' (2 Cor. 9:13) No kasta, tultulongan dagiti Kristiano da- giti kapammatianda gapu ta kayatda nga iyaplikar dagiti pannursuro ni Kristo. Kuna ni Pablo a dagiti naayat nga aramidda nga agpaay kadagiti kakabsatda ket ebkas ti awan kaaspingna a "di kaikarian a kinamanangngaasi ti Dios." (2 Cor. 9:14; 1 Ped. 4:10) Gapuna, maitutop ti ki- nuna ti Disiembre 1, 1975 a ruar ti The Watchtower mai- papan iti panagserbi kadagiti kakabsattayo nga agkasapu- lan, a pakairamanan ti trabaho a panagsaranay: "Pulos a ditay pagduaduaan a daytoy a kita ti panagserbi ket na- pateg ken ni Jehova a Dios ken iti Anakna a ni Jesu-Kris- to." Wen, ti trabaho a panagsaranay ket maysa a kita ti sagrado a panagserbi. - Roma 12:1, 7; 2 Cor. 8:7; Heb. 13:16. 6. (a) Kas inlawlawag ni Pablo, apay a ti panagsaranay ket paset ti pa- nagdaydayawtayo? (b) Ilawlawagyo no kasano a maar-aramid ita ti trabahotayo a panagsaranay iti intero a lubong. (Kitaenyo ti kahon a "No Adda Didigra!" iti panid 388.) PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 381
TI DAMO A NASAKNAP A PANAGSARANAYTAYO ITI MODERNO A PANAWEN IDI Septiembre 1945, sumagmamano la a bulan kalpasan a nag- patingga ti Sangalubongan a Gubat II iti Europa, impakaammo ni Kabsat Knorr ti nasaknap a kampania a panangipatulod iti "material a tulong kadagiti agkasapulan a kakabsat iti makinteng- nga a Europa." Sumagmamano a lawas kalpasan dayta a pakaammo, dagiti Saksi iti Canada, Estados Unidos, ken iti dadduma pay a lu- gar inrugida ti nagempake kadagiti kawes ken nagurnong iti ta- raon. Manipud idi Enero 1946, naipatulod dagiti saranay ka- dagiti kakabsat iti Austria, Belgium, Bulgaria, Czechoslovakia, Denmark, England, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Italy, Netherlands, Norway, Poland, ken Romania, kasta met ka- dagiti kakabsattayo iti China ken Pilipinas. Saan laeng a naminsan a naaramid daytoy a programa. Nagtul- tuloy ti pannakaipatulod dagiti saranay iti uneg ti dua ket kagu- dua a tawen! Kabayatan dayta a panawen, agarup 85,000 a kakab- sat ti nangipatulod iti agarup 300,000 a kilo a taraon, agarup 450,000 a kilo a kawes, ken nasurok a 124,000 a paris ti sapatos para kadagiti kakabsat nga agnanaed kadagiti lugar nga apektado iti gubat. Nagpatingga daytoy a panagsaranay idi Agosto 1948. "Talaga a maysa daytoy a panangipakita iti ayat iti maysa ken may- sa," kuna ti The Watchtower idi 1949. "Ammomi nga inaramid day- toy dagiti kakabsat kas panangidaydayaw iti Apo, a silalagipda a daytoy a saranay ket makatulong iti sumagmamano a mangitultu- loy iti pudno a panagdaydayawda; gapuna, imbilangda a dakkel a pribilehio ti agserbi kadagiti kakabsatda iti kastoy a pamay-an." Ti 382 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
trabaho a panagsaranay ket pakaidayawan ni Jehova, makapa- bang-ar kadagiti kapammatian, ken mangpatibker iti panagkay- kaysa dagiti kakabsat iti intero a lubong. Dagiti Panggep ti Trabaho a Panagsaranay 7 Ania dagiti panggep ti trabahotayo a panagsaranay? Sinungbatan dayta ni Pablo iti maikadua a suratna kada- giti taga-Corinto. (Basaen ti 2 Corinto 9:11-15.) Kadagitoy a bersikulo, imbaga ni Pablo ti tallo a kangrunaan a panggep, wenno kalat, a maibanag no makiramantayo iti "ministerio daytoy publiko a panagserbi," kayatna a sa- wen, ti trabaho a panagsaranay. Saggaysaentayo nga usi- gen dagitoy. 8 Umuna, pakaidayawan ni Jehova ti trabaho a panagsara- nay. Iti lima a bersikulo a nadakamat iti ngato, kanayon nga inturong ni Pablo ti atension dagiti kapammatianna ken ni Jehova a Dios. Impalagip ti apostol kadakuada ti "ebkas ti panagyaman iti Dios" ken ti "adu nga ebkas ti panagyaman iti Dios." (Bersikulo 11, 12) Kinunana a ti trabaho a panagsaranay matignayna dagiti Kristiano a 'mangidaydayaw iti Dios' ken iti awan kaaspingna a 'di kaikarian a kinamanangngaasina.' (Bersikulo 13, 14) Ken ingngudo ni Pablo ti panangilawlawagna iti trabaho a 7, 8. Ania ti umuna a panggep ti trabahotayo a panagsaranay? Ilawla- wagyo. PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 383
panagsaranay babaen ti panangikunana: "Pagyamanan iti Dios." - Bersikulo 15; 1 Ped. 4:11. 9 Kas ken Pablo, ibilang ti ili ti Dios ita ti trabaho a panagsaranay kas gundaway a mangidaydayaw ken ni Jehova ken mangarkos kadagiti pannursurona. (1 Cor. 10:31; Tito 2:10) Kinapudnona, masansan a dakkel ti ma- itulong daytoy a trabaho iti panangikkat iti negatibo a kapanunotan ti dadduma a tattao maipapan ken ni Jehova ken kadagiti Saksina. Kas pagarigan: Iti maysa a lugar a dinalapus ti bagyo, adda karatula a nakabitin iti ridaw ti balay ti maysa a babai a nakaisuratan ti: "Ma- iparit ti Saksi ni Jehova Ditoy." Maysa nga aldaw, naka- kita kadagiti trabahador a mangtartarimaan iti nadadael a balay iti sanguanan ti balayna. Sumagmamano nga al- daw a makitkitana dagiti mannakigayyem a trabahador isu nga immasideg tapno ammuenna no siasinoda. Idi na- ammuanna a Saksi ni Jehova dagiti boluntario, nasdaaw ket kinunana, "Nagkamaliak iti panangmatmatko kada- kayo." Ti resultana? Inikkatna ti karatula iti ridawna. 10 Maikadua, 'maipapaaytayo a siwawadwad ti kasapulan' 9. Kasano a ti trabaho a panagsaranay mabalin a baliwanna ti negatibo a kapanunotan dagiti tattao? Mangtedkayo iti pagarigan. 10, 11. (a) Ania dagiti pagarigan a mangipakita a maar-aramidtayo ti maikadua a panggep ti trabaho a panagsaranay? (b) Ania a publikasion ti makatulong kadagiti makiramraman iti panagsaranay? (Kitaenyo ti kahon a "Kanayonan nga Alikamen Para Kadagiti Boluntario iti Panagsaranay.") 384 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
dagiti kapammatiantayo. (2 Cor. 9:12a) Magagarantayo a mangipaay kadagiti kasapulan dagiti kakabsattayo ken tumulong a mangep-ep iti panagsagabada. Apay? Gapu ta dagiti miembro ti kongregasion Kristiano ket "may- maysa a bagi," a "no ti maysa a kameng agsagaba, amin dagiti dadduma a kameng agsagabada a mairaman iti dayta." (1 Cor. 12:20, 26) Gapuna, ti nainkabsatan nga ayat ken asi tignayenna ti adu a kakabsat ita a tumulong a dagus kadagiti kapammatianda kadagiti lugar a nadi- digra. (Sant. 2:15, 16) Kas pagarigan, idi adda napasamak a tsunami iti Japan idi 2011, nagsurat ti sanga nga opisina ti Estados Unidos kadagiti Regional Building Committee iti Estados Unidos tapno saludsodenda no adda "dagiti kualipikado a kakabsat" a mapan tumulong iti pannakaibangon manen dagiti Kingdom Hall sadiay. Ania ti resultana? Iti uneg ti sumagmamano a lawas, aga- rup 600 ti nagboluntario a mapan tumulong iti Japan iti bukodda a gastos! "Nasdaawkami iti resultana," kuna ti sanga nga opisina ti Estados Unidos. Ti maysa a kabsat iti Japan insaludsodna iti maysa a boluntario manipud iti sabali a pagilian no apay nga immay timmulong. Ki- nuna ti boluntario: "Dagiti kakabsatmi iti Japan ket pa- set ti 'bagimi.' Mariknami ti saem ken panagsagabada." Gapu iti managsakripisio nga ayat, sidadaan dagiti bo- luntario iti panagsaranay a mangirisgo iti biagda no PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 385
dadduma tapno laeng matulonganda dagiti kapamma- tianda.[3] - 1 Juan 3:16. 11 Inapresiar met dagiti saan a Saksi ti trabahotayo a panagsaranay. Kas pagarigan, kalpasan ti didigra a nang- dalapus iti estado ti Arkansas, U.S.A., idi 2013, impada- mag ti maysa a pagiwarnak ti alisto a panagtignay dagiti boluntario a Saksi. Kinunana: "Nagsayaat ti panangorga- nisar dagiti Saksi ni Jehova kadagiti boluntarioda isu nga alisto ken naurnos ti panagsaranayda." Agpayso ti kinu- na ni apostol Pablo nga 'ipapaaytayo a siwawadwad' ti ka- sapulan dagiti kakabsattayo. 12 Maikatlo, matulongantayo dagiti nadidigra a mangaramid manen kadagiti naespirituan a rutinada. Apay a napateg day- toy? Kinuna ni Pablo a dagiti umawat iti saranay ket ma- tignay a mangipaay iti "adu nga ebkas ti panagyaman iti Dios." (2 Cor. 9:12b) Awanen ti nasaysayaat pay a pa- nangyebkas dagiti nadidigra iti panagyamanda ken ni Jehova no di ti panangaramid manen kadagiti naespiri- tuan a rutinada iti kabiitan a panawen! (Fil. 1:10) Kuna ti The Watchtower idi 1945: "Inanamongan ni Pablo . . . ti panagur-or iti kontribusion gapu ta makatulong dayta . . . [3] Kitaenyo ti artikulo a "Panangsaranay Kadagiti Kakabsattayo iti Pammati Idiay Bosnia," iti Nobiembre 1, 1994, a ruar Ti Pagwa- nawanan, panid 23-27. 12-14. (a) Apay a napateg nga itungpaltayo ti maikatlo a panggep ti trabahotayo a panagsaranay? (b) Ania dagiti komento a mangipaganet- get iti kinapateg ti panangitultuloy kadagiti naespirituan nga aktibidad? 386 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kadagiti agkasapulan a Kristiano iti material tapno ma- addaanda iti ad-adu a panawen ken pigsa a mangaramid iti inted ni Jehova a trabaho a panangsaksi." Kasta met laeng ti panggeptayo ita. No agtultuloyda a mangasaba, mapabileg met dagiti kakabsat saan laeng a dagiti nadi- digra a kaarrubada. - Basaen ti 2 Corinto 1:3, 4. 13 Usigentayo ti sumagmamano a komento dagiti im- mawat kadagiti saranay a nangrugi manen a mangasaba, ken napabilegda iti panangaramidda iti dayta. Kinuna ti maysa a kabsat a lalaki: "Maysa a bendision para iti pa- miliami ti mapan mangasaba. Malipatanmi iti apagbiit dagiti problemami gapu ta ikagkagumaanmi a pabilgen dagiti dadduma." Kinuna ti maysa a kabsat a babai: "Ma- ikkat iti panunotko ti napasamak a didigra no ipamaysak dagiti naespirituan nga aktibidad. Dayta ti mangpatpa- talged iti riknak." Kinuna ti sabali pay a kabsat a babai: "Nupay saantayo a kontrolado ti adu a banag, nakatulong ti panangasaba tapno maipamaysa ti pamiliami ti nam- namami iti masanguanan. Ti panangisarsaritami kadagi- ti sabsabali maipapan iti namnama a baro a lubong ti nangpabileg iti panagtalekmi a mapabaronto ti amin a banag." 14 Ti pannakigimong ket sabali pay a naespirituan nga aktibidad a rumbeng nga aramiden a dagus dagiti nadi- digra a kapammatiantayo. Panunotenyo ti napasamak PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 387
PANAGSAGANA ITI DIDIGRA Imbilin ti Bagi a Manarawidwid kadagiti amin a sangay iti intero a lubong a mangtedda iti instruksion kadagiti panglakayen iti kongregasion ken agdaldaliasat a manangaywan no kasano ti agsagana ken no ania ti aramidenda no adda didigra. Kas pagarigan, sakbay pay nga adda didigra, masapul nga ammo dagiti panglakayen ti agdama nga adres ken numero ti telepono ti tunggal miembro ti kongregasion. NO ADDA DIDIGRA! 1 Kontaken dagiti panglakayen ti amin nga agibumbunannag 2 Agreport dagiti panglakayen iti koordineytor ti bagi dagiti panglakayen 3 Agreport ti koordineytor kadagiti agdaldaliasat a manangaywan ken iti dadduma pay a responsable a kakabsat nga adda kontakna iti sanga nga opisina 4 Maipaay iti kabiitan a panawen dagiti taraon, danum, pagdagusan, agas, ken emosional ken espiritual a tulong 5 Ireport ti sanga nga opisina ti kasasaad dagiti kakabsat ken dagiti kasapulanda iti Coordinators' Committee ti Bagi a Manarawidwid 6 Organisaren ti Disaster Relief Committee no kasano a maipaay ti saranay ken tulonganna dagiti kakabsat agingga a makabangonda 7 Tingitingen ti Coordinators' Committee no ania dagiti kasapulan ken no masapul a mangaprobar kadagiti boluntario manipud iti sabali a pagilian 388 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
KANAYONAN NGA ALIKAMEN PARA KADAGITI B OLUNTARIO ITI PANAGSARANAY IDI Hunio 2013, naaramid ti broshur a Jehovah's Witnesses and Disaster Relief. Nairanta daytoy para kadagiti opisial ti gobier- no iti Estados Unidos a mangimatmaton kadagiti aktibidad no adda emerhensia. Nailawlawag iti broshur ti sumagmamano kadagiti inaramidtayo a panagsaranay manipud pay iti kateng- ngaan ti 1940's. Addaan met daytoy iti mapa a mangipakita a ti panagsaranaytayo ket maar-aramid iti intero a lubong. "Dagiti kakabsat nga agserserbi kadagiti Disaster Relief Committee us- usarenda daytoy a broshur a makisarita kadagiti kangrunaan nga opisial kadagiti lugar a masansan a madidigra sakbay nga adda dumteng a kalamidad," kuna ti maysa a panglakayen a ka- raman iti panangorganisar iti panagsaranay. "No pamiliar da- gitoy nga opisial iti trabahotayo a panagsaranay, nalaklaka ti mangala iti permit a sumrek kadagiti lugar a nadidigra." ken ni Kiyoko, maysa a kabsat a babai nga agtawen idi iti agarup 60. Awan ti nasalbarna no di laeng ti suot- suotna a kawes ken sandalia. Saanna nga ammo no kasa- no nga agbiag. Kalpasanna, inawis ti maysa a panglaka- yen nga aggigimongda iti luganna. Kinuna ni Kiyoko: "Nagtugawak iti lugan. Kaduak ti panglakayen ken ti asawana ken ti maysa pay a kabsat a babai. Simple ti gi- mong ngem kasla milagro ta napukaw iti panunotko ti napasamak a tsunami. Nakariknaak iti talna ti panunot. PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 389
Dayta a gimong ti nangiparikna kaniak a nabileg ti Na- kristianuan a panagtitimpuyog." Kinuna ti sabali pay a kabsat a babai maipapan kadagiti gimong a tinabunuan- na kalpasan ti didigra: "Dagita ti nakatulong kaniak nga agibtur!" - Roma 1:11, 12; 12:12. Ti Panagsaranay Mangyeg iti Manayon a Gunggona 15 Iti panangilawlawag ni Pablo iti trabaho a panagsa- ranay, imbagana met kadagiti taga-Corinto dagiti gung- gona a masagrapda ken uray dagiti dadduma pay a Kris- tiano no makiramanda iti daytoy a trabaho. Kinunana: "Buyogen ti araraw a maipaay kadakayo mailiwda [wenno, kayat nga iyebkas dagiti Judio a Kristiano iti Jerusalem ti pammategda kadakayo] gapu iti mangringbaw a di ka- ikarian a kinamanangngaasi ti Dios kadakayo." (2 Cor. 9:14) Wen, dagiti Judio a Kristiano nga immawat iti tu- long natignayda a mangikararag kadagiti kakabsatda iti Corinto, a pakairamanan dagiti Gentil, gapu iti kinapa- raburda ket dayta ti nangparayray iti ayatda kadakuada. 16 Kas panangyaplikar iti sasao ni Pablo maipapan iti pagsayaatan ti trabaho a panagsaranay iti kaaldawanta- yo, kuna ti Disiembre 1, 1945 a ruar ti The Watchtower: "No ti maysa a grupo dagiti tattao a dedikado iti Dios ket mangted iti kontribusion para kadagiti kasapulan ti 15, 16. (a) Ania a gunggona ti inawat dagiti Kristiano iti Corinto ken iti sadinoman gapu iti panangsuportada iti trabaho a panagsaranay? (b) Kasanotayo met a mabenepisiaran ita iti trabaho a panagsaranay? 390 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
DAKKEL TI EPEKTO DAYTOY ITI BIAGNA ANIA ti epektona kadagiti agtutubo ti pannakiraman iti trabaho a panagsaranay? Usigentayo ti napasamak ken ni Pe- ter Johnson, a damo a nakiraman iti daytoy a trabaho idi ag- tawen iti 18. Kinunana: "Ti pannakakitak kadagiti kakabsat a napalalo ti yamanna ken ti pannakariknak iti ragsak nga itden ti panangted ti nangtukay unay iti riknak. Daytoy ti nangpabileg iti tarigagayko a mangusar iti biagko nga agser- bi ken ni Jehova iti amin a kabaelak." Idi agangay, nagpayu- nir ni Peter. Nakapagtrabaho pay iti Bethel ken nagserbi kas miembro ti Regional Building Committee idi agangay. "Dakkel ti epektona iti biagko ti damo a pannakiramanko iti trabaho a panagsaranay idi 1974," kuna ni Peter. Maysaka kadi nga agtutubo? Kabaelam kadi a tuladen ni Peter? Dimo la ammo no ania ti epekto ti trabaho a panagsaranay iti biag- mo ken iti panagserbim ken ni Jehova! sabali a grupo, panunotenyo laengen ti itdenna a panag- kaykaysa!" Kasta met laeng ti mapaspasaran ita dagiti bo- luntario iti panagsaranay. "Ad-adda a simmingedak kada- giti kakabsat gapu iti pannakiramanko iti trabaho a panagsaranay," kuna ti maysa a panglakayen a timmu- long kadagiti nalayus. Inyebkas ti maysa a kabsat a ba- bai nga immawat iti saranay ti panagyamanna babaen ti panangikunana, "Ti panagkakabsattayo ti nangted kaniak iti pamalatpatan no kasanonto ti biag iti Paraiso a daga." - Basaen ti Proverbio 17:17. PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 391
17 Apaman a makasangpet dagiti boluntario iti panag- saranay iti lugar a nadidigra, mapaneknekan dagiti ka- kabsattayo a naapektaran nga agpayso ti kari ti Dios: "Siak, ni Jehova a Diosmo, ig-iggamak ti makannawan 'Dika agbuteng. nga imam, Daydiay agkunkuna kenka, Siak tulongankanto.' " (Isa. 41:13) Kinuna ti maysa a kab- sat a babai a nakalasat iti didigra: "Kasla naawananak iti namnama idi nakitak ti didigra, ngem tinulongannak ni Jehova. Diak mailadawan ti panangtulong kaniak dagiti kakabsat." Kalpasan ti didigra, nagsurat ti dua a pangla- kayen a mangibagi kadagiti kongregasion a pagserser- bianda: "Nagsaem ti imbunga ti ginggined ngem tinu- longannakami ni Jehova babaen kadagiti kakabsattayo. Nabasbasami idin ti maipapan iti trabaho a panagsara- nay ngem ita, nabenepisiarankami a mismo iti dayta." Kabaelam Kadi ti Makiraman? 18 Kayatmo kadi a mapadasan ti rag-o nga itden ti tra- baho a panagsaranay? No wen, laglagipem a dagiti ma- pili a makiraman iti daytoy a trabaho ket masansan a dagiti boluntario kadagiti proyekto a panagibangon iti Kingdom Hall. Gapuna, ibagam kadagiti panglakayen a 17. (a) Kasano nga agaplikar iti trabaho a panagsaranay ti sasao iti Isaias 41:13? (b) Mangdakamatkayo iti sumagmamano a pagarigan no kasano a ti trabaho a panagsaranay ket pakaidayawan ni Jehova ken pa- tibkerenna ti panagkaykaysatayo. (Kitaenyo met ti kahon a "Dagiti B oluntario iti Intero a Lubong a Mangidandanon iti Saranay.") 18. Ania ti aramidem no kayatmo ti makiraman iti trabaho a panagsa- ranay? (Kitaem met ti kahon a "Dakkel ti Epekto Daytoy iti Biagna.") 392 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kayatmo ti dumawat iti application form para iti dayta. Kinuna ti maysa a panglakayen nga aduan iti kapadasan iti daytoy a trabaho: "Mapanka laeng iti lugar a nadidig- ra no nakaawatkan iti imbitasion manipud iti Disaster Relief Committee." Iti kasta, organisado ti pannakaara- mid ti panagsaranaytayo. 19 Ti trabaho a panagsaranay ket talaga a naisangsanga- yan a panangipakita iti panagtulnogtayo iti bilin ni Kris- to nga "ayatenyo ti maysa ken maysa." No ipakitatayo ti kasta nga ayat, iparparangarangtayo a datayo ket pudno a pasurot ni Kristo. (Juan 13:34, 35) Pudno a maysa a bendision kadatayo ita ti nakaad-adu a boluntario a ma- ngidaydayaw ken ni Jehova bayat nga ipapaayda ti kasa- pulan a saranay kadagiti nasungdo a mangsupsuporta iti Pagarian ti Dios! 19. Kasano a nakatulong iti dakkel dagiti boluntario iti panagsaranay iti panangipakita a datayo dagiti pudno a pasurot ni Kristo? Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasanotay nga ammo a ti trabaho a panagsaranay ket paset ti sagrado a panagserbitayo ken ni Jehova? ˇ Ania ti tallo a kangrunaan a panggep ti trabahotayo a panagsaranay? ˇ Ania dagiti manayon a gunggona nga itden ti trabaho a panagsaranay? ˇ Kasano a nainaig ti trabaho a panagsaranay iti bilin ni Jesus a nailanad iti Juan 13:34? PAKAIDAYAWAN NI JEHOVA TI TRABAHO A PANAGSARANAY 393
DAGITI BOLUNTARIO ITI INTERO A LUBONG A MANGIDANDANON ITI SARANAY CENTRAL KEN WEST AFRICA Idi 1994, adda napasamak a panagiinnibus iti puli iti Rwan- da ket agarup 800,000 wenno ad-adu pay ti napapatay. Kal- pasan dayta a panagpipinnatay, nagsaknap ti riribuk kadagi- ti dadduma a lugar iti Central Africa, isu a nakaad-adu ti napan kadagiti kampo a pagkamangan. Tapno matulo- ngan dagiti apektado a kakabsat, dagiti Saksi ni Jehova iti Belgium, France, ken Switzerland ket nangipatulod iti agarup 300 a tonelada a kawes, agas, tolda, taraon, ken dadduma pay a suplay. Kalpasan ti sumagmamano a la- was, nakadanon dagitoy a suplay kadagiti agkasapulan a kakabsattayo. Iti met Africa, adda sangapulo a doktor ken nars a Saksi manipud iti France a nangsaranay kadagiti kakabsattayo tapno maep-ep ti saem nga inyeg ti gubat, bisin, ken sakit. Iti uneg laeng ti dua a tawen, nasurok a 10,000 ti inasikaso da- gitoy a kakabsat. Ti trabahoda ket pakaidayawan ni Jehova ken ti organisasionna. "Idi nakasangpetkami iti maysa a lu- gar tapno tumulong kadagiti kakabsattayo," kuna ti maysa kadagiti nars, "siraraem nga ibagbaga dagiti tattao: 'Saksi ni Jehova dagitoy. Umayda tulongan dagiti kakabsatda.' " Ki- nuna ti maysa a Saksi kalpasan nga inasikaso ti maysa a nars: "Pagyamanan, kabsatko. Pagyamanan, Jehova!" 394
No dadduma, kasapulan met ti panagsaranay no adda ma- pasamak a nakaro nga aksidente. Idi 2012, natay ti 13 a Sak- si iti Nigeria ken 54 ti nakaro a nasugatan gapu iti aksidente iti lugan. Agkakakongregasionda amin. Inyurnos ti relief committee ti pannakaasikaso ti tunggal biktima iti aldaw ken rabii. Idi napaliiw ti maysa a pasiente ti naan-anay a pan- nakaasikaso dagiti kakabsat, tinawaganna ti pastorda ket ki- nunana: "Awan pay ti karelihionantayo nga immay nangbi- sita kaniak. Umayka ditoy tapno makitam no kasano ti panangipakita dagiti Saksi ni Jehova iti ayatda iti maysa ken maysa!" Nupay nakaro ti ladingit dagiti patpatgentayo a kakabsat iti dayta a bassit a kongregasion, naliwliwada idi nakitada ti ayat dagiti kapammatianda. Maysa pay, idi nakitada ti naa- yat a pannakaseknan dagiti boluntario iti panagsaranay ka- dagiti apektado a kakabsat, natignay ti sumagmamano a miembro ti kongregasion a mangparayray iti ministerioda. Sakbay ti aksidente, 35 ti agibumbunannag iti kongregasion. Kalpasan ti makatawen, nagbalin nga 60 ti bilangda. AUSTRALIA Idi 2013, nalayus dagiti lugar iti Queensland nga adda iti igid ti baybay, ket 70 a Saksi ti naawanan iti balay. Pinana- wan da Mark ken Rhonda, ken ti anakda ti nalayus a balay- da ket napanda iti evacuation center. Napno dayta iti tao. "Saankami a makatugaw gapu iti kinaadu ti tao," kuna ni Rhonda. Ad-adda a narigat ti kasasaad gapu iti makatitileng nga uni dagiti agtayab ken aglanding a helikopter iti asideg 395
ti evacuation center. Madandanagan ni Rhonda ket insalud- sodna ken ni lakayna, "Ania ti aramidentayon?" Sipapasnek a nagkararag ni Mark a dumawat iti tulong ni Jehova. "Kal- pasan ti agarup 30 a minuto," kuna ni Rhonda, "adda sim- mangpet a lugan ket bimmaba ti tallo a kabsat a lallaki. Idi nagkikitakami, kinunada: 'Sumurotkayo kadakami. Agyan- kayo pay laeng iti balay ti maysa a kabsat.' " Kinuna pay ni Rhonda: "Diak mailadawan ti emosionmi iti dayta a kanito idi nariknami ti naayat a pannakaseknan ti organisasion ni Jehova." Nasurok a 250 a boluntario ti dagus a napan iti dayta a na- didigra a lugar tapno tulonganda dagiti kakabsatda. Kinuna ti maysa a lakayen a kabsat: "Saanmi nga ammo no naggap- gapuan dagiti kakabsat. Nakagaggagetda a nangdalus iti ba- laymi. Pulos a saanminto a malipatan dayta ken ni baketko." BRAZIL Idi 2008, naglayus iti danum ken pitak iti estado ti San- ta Catarina isu a napilitan ti agarup 80,000 a tattao a nang- panaw iti pagtaenganda. Kuna ti maysa a residente a kas- la "nag-tsunami iti lan-ak, pitak ken kayo." Nagkamang ti dadduma a kakabsat iti maysa nga Assembly Hall. "Ti ' laeng pitakpitak a badoda ti nasalbarda," kuna ni M ar- cio, a paraaywan iti pagasambleaan. Kinuna ti maysa a kabsat a babai: "Narba ti balaymi iti sumagmamano la- eng a segundo. Nagsaem a makita dayta, ngem pulos a diak malipatan ti panangliwliwa kadakami dagiti kakabsat. Aglaplapusanan nga ayat ti nariknami! Daytoy a kapada- 396
san ti nangisuro kaniak a mangipateg kadagiti naespirituan a banag." Gapu iti panaglayus ti pitak, nadadael amin a balbalay iti bakras ti bantay iti asideg ti siudad ti Rio de Janeiro. Masan- san a mapasamak daytoy a didigra isu a nangipasdek dagiti kakabsat iti permanente a Disaster Relief Committee tapno makapagtignayda a dagus. No posible nga aglayus iti pitak, dagiti kakabsat nga agnanaed iti dayta a lugar a nadutokan a mang-monitor iti kasasaad pakaammuanda ti komite. Da- gus nga agsangpet dagiti boluntario a nakalugan iti trak a namarkaan iti "Jehovah's Witnesses - Humanitarian Aid." Adda naituding a trabaho dagiti amin a boluntario nga eks- perto iti panagsaranay. Nakasuot dagiti kakabsat iti kawes a mangipabigbig kadakuada kas Saksi ni Jehova. Makitintin- nulongda met kadagiti Hospital Liaison Committee a ma- ngasikaso kadagiti nadangran a kakabsat. Dagiti boluntario iti panagsaranay ket mangisangpet kadagiti taraon, danum, agas, kawes, ken pagdalus. Saan a nalaka a dalusan dagiti ba- lay a napno iti pitak. Iti nabiit pay a panaglayus iti pitak, 60 a boluntario ti nangikkat iti uppat a trak a pitak iti may- maysa laeng a balay! 397
B EN N E G 7 DAGITI KARI TI PAGARIAN Panangpabaro iti Amin a Banag AGPURPUROSKA iti dakkel ken naluom a mansanas. Sinay- upmo ti banglona sakbay nga impisokmo iti basket. Mano nga orasen nga agburburaska ngem saanka pay a nabannog. Agbur- buras met ni nanangmo iti asideg ken maragragsakan a maki- in-innestoria kadagiti dadduma a kapamilia ken gagayyem a tu- multulong iti panagburas. Nakaub-ubing ti langana - kas iti malagipmo a langana idi ubingka pay. Kasla kaano la daydi pa- nawen a nakitam ti panagbaketna agingga a nagsakit, ket ad- daka idi iti abayna a mangig-iggem iti imana agingga a nauyos ti biagna. Napalalo idi ti sangitmo. Ngem ita, sibibiag ken na- salun-at manen a kadua ti adu a dadduma pay! Ammotayo a dumtengto ti kasta a kasasaad. Ngamin, kanayon a pumudno dagiti kari ti Dios. Iti daytoy a benneg, usigentayo no kasano a matungpal iti asidegen a masanguanan ti sumag- mamano kadagiti kari ti Pagarian sakbay ti gubat ti Armage- don. Repasuentayo met ti sumagmamano kadagiti makapaga- gar a kari ti Pagarian kalpasan dayta. Anian a ragsaktayto a makakita iti panawen nga iturayan ti Pagarian ti Dios ti inte- ro a daga, ken pabaruenna ti amin a banag!
21 Ti Pagarian ti Dios Ikkatenna Dagiti Kabusor N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Dagiti pasamak sakbay ti gubat ti Armagedon MAKAPABILEG iti pammati ti panangrepasotayo ka- dagiti naibanagen ti Pagarian ti Dios iti tengnga dagiti kabusor. (Sal. 110:2) Nangorganisar ti Aritayo iti buyot dagiti situtulok a mangasaba. Dinalusan ken ginugoran- na dagiti pasurotna iti naespirituan ken moral. Ken ag- kaykaysatayo latta uray no ikagkagumaandatayo a pag- sisinaen dagiti bumusbusor iti Pagarian. Dagitoy ken ti adu a dadduma pay a naibanag ti Pagarian nga inusig- tayo ket pammaneknek nga agturturayen ti Aritayo ma- nipud pay idi 1914, iti tengnga dagiti kabusor. 2 Adu pay a nakaskasdaaw a banag ti aramiden ti Pa- garian iti asidegen a masanguanan. "Umay" ket "rume- kennanto ken pagpatinggaenna" amin a kabusor. (Mat. 6:10; Dan. 2:44) Ngem adda pay dagiti napateg a ma- pasamak sakbay dayta. Ania dagita? Sungbatan day- toy ti sumagmamano a padto iti Biblia. Usigentayo ti 1, 2. (a) Ania ti mangpaneknek nga agturturayen ti Aritayo manipud pay idi 1914? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 399
dadduma kadagitoy a padto tapno maammuantayo no ania dagiti mapasamak iti masanguanan. Ti Mapasamak S akbay ti "Kellaat a Pannakadadael" 3 Pannakaiproklama ti talna. Iti surat ni apostol Pablo kadagiti taga-Tesalonica, dineskribirna ti umuna a pasa- mak a padaanantayo. (Basaen ti 1 Tesalonica 5:2, 3.) Iti daytoy a surat, dinakamat ni Pablo ti "aldaw ni Jehova," a mangrugi iti pannakaraut ti "Babilonia a Dakkel." (Apoc. 17:5) Ngem sakbay la unay a mangrugi ti aldaw ni Jehova, iproklamanto dagiti nasion ti "Talna ken tal- ged!" Mabalin a maminsan laeng wenno agsasaruno ti pannakaiproklama daytoy. Makiramanto ngata dagiti li- der ti relihion? Yantangay pasetda iti lubong, posible a makiramandanto a mangibaga, "Adda talna!" (Jer. 6:14; 23:16, 17; Apoc. 17:1, 2) Ti pannakaiproklama ti talna ken talged ket pagilasinan a mangrugin ti aldaw ni Jehova. 'Saanto a pulos makalisi' dagiti bumusbusor iti Pagarian ti Dios. 4 Kasanotayo a mabenepisiaran no ammotayo ti kai- papanan daytoy a padto? Kinuna ni Pablo: "Awankayo iti sipnget, tapno kellaatennakayo dayta nga aldaw a kas 3. Ania ti umuna a pasamak a padaanantayo? 4. Kasanotayo a mabenepisiaran no ammotayo ti kaipapanan ti padto ni Pablo maipapan iti pannakaiproklama ti talna ken talged? 400 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
kadagiti mannanakaw." (1 Tes. 5:3, 4) Saan a kas iti ka- aduan a tattao, ammotayo no ania ti pagturturongan da- giti agdama a pasamak. Kasano ti eksakto a pannaka- tungpal ti padto maipapan iti talna ken talged? Masapul nga urayen ken siputantayo dagiti mapasamak iti lu- bong. Gapuna, "agtalinaedtayo koma a siririing ken ag- talinaedtayo a sipupuot." - 1 Tes. 5:6; Sof. 3:8. Mangrugi ti Dakkel a Rigat 5 Pannakaraut ti relihion. Lagipenyo ta insurat ni Pab- lo: "Inton sasawenda: 'Talna ken talged!' iti kasta gidda- to a dumteng kadakuada ti kellaat a pannakadadael." Kas iti kimat a sarunuen a dagus ti gurruod, ti pana- ngibagada iti "Talna ken talged!" ket sarunuento a da- gus ti "kellaat a pannakadadael." Ania ti madadael? Umuna, ti "Babilonia a Dakkel," ti sangalubongan nga imperio ti palso a relihion, a naawagan met iti "balang- kantis." (Apoc. 17:5, 6, 15) Ti pannakadadael ti Kakris- tianuan ken ti amin a dadduma pay a palso a narelihio- suan nga organisasion ti pangrugian ti "dakkel a rigat." (Mat. 24:21; 2 Tes. 2:8) Adunto ti makigtot iti daytoy a pasamak. Apay? Gapu ta iti dayta a tiempo, ibilbilang- to pay laeng ti balangkantis ti bagina kas "reyna" a 'saanto a pulos makakita iti panagleddaang.' Ngem 5. Ania ti pangrugian ti "dakkel a rigat"? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 401
giddato a maamirisna a kamali ti impagarupna. Alisto ti pannakadadaelna, a kas man la maaramid iti "maysa nga aldaw" laeng. - Apoc. 18:7, 8. 6 Siasino wenno ania ti mangraut iti "Babilonia a Dakkel"? Ti "atap nga animal" nga addaan iti "sangapu- lo a sara." Ipasimudaag ti libro nga Apocalipsis a day- toy nga atap nga animal ket awan sabali no di ti Unit- ed Nations (UN). Ti sangapulo a sara irepresentarna ti amin nga agdama a napolitikaan a turay a mangsupsu- porta iti daytoy nga "eskarlata ti marisna nga atap nga animal." (Apoc. 17:3, 5, 11, 12) Kasano kakaro dayta a panangraut? Dagiti nasion a mangbukel iti UN gamga- mennanto ti amin a kinabaknang ti balangkantis, dada- elen, ken 'puorannanto a naan-anay.' - Basaen ti Apoca- lipsis 17:16.[1] 7 Panangpaababa kadagiti aldaw. Impalgak ti Aritayo no ania ti mapasamak iti dayta a paset ti dakkel a rigat. Ki- [1] Agparang a nainkalintegan a ti pannakadadael ti "Babilonia a Dakkel" ket nangnangruna a tumukoy iti pannakadadael dagiti narelihiosuan nga institusion, saan a ti pannakapapatay ti amin a relihioso a tattao. Gapuna, ti kaaduan kadagiti dati a mangsupsu- porta iti Babilonia ket makalasatto iti daytoy a pannakadadael, ken mabalin a sipapanayag a suminadanto iti relihion, kas ipasimuda- ag ti Zacarias 13:4-6. 6. Siasino wenno ania ti mangraut iti "Babilonia a Dakkel"? 7. Kasano a natungpal idi umuna a siglo C.E. ti sasao ni Jesus iti Ma- teo 24:21, 22, ken anianto ti kaitungpalanna iti masanguanan? 402 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nuna ni Jesus: "Maigapu kadagiti napili mapaababanto dagidiay nga aldaw." (Basaen ti Mateo 24:21, 22.) Napa- samak idi 66 C.E. ti umuna a kaitungpalan ti sasao ni Jesus idi 'pinaababa' ni Jehova ti panangraut ti buyot ti Roma iti Jerusalem. (Mar. 13:20) Gapu iti dayta, na- ikkan dagiti Kristiano iti Jerusalem ken Judea iti gun- daway a makalasat. Anianto met ngarud ti mapasamak iti intero a lubong inton dumteng ti dakkel a rigat? Ni Jehova, babaen ti Aritayo, 'paababaennanto' ti iraraut ti United Nations iti relihion tapno saan a mairaman ti pudno a relihion iti pannakadadael ti palso a relihion. Gapuna, inton madadael amin a palso a narelihiosuan nga organisasion, makalasatto ti maymaysa a pudno a relihion. (Sal. 96:5) Usigentayo ita no ania dagiti mapa- samak kalpasan daytoy a paset ti dakkel a rigat. Dagiti Pasamak S akbay ti Armagedon 8 Ipakita ti padto ni Jesus maipapan iti maudi nga al- aldaw nga adda sumagmamano a napateg a pasamak sakbay ti Armagedon. Usigentayo ti umuna a dua a pa- samak nga agpada a nadakamat iti Ebanghelio ni Ma- teo, Marcos, ken Lucas. - Basaen ti Mateo 24:29-31; Mar. 13:23-27; Luc. 21:25-28. 8, 9. Ania dagiti pasamak a mabalin a tuktukoyen ni Jesus, ken anian- to ti reaksion dagiti tattao iti makitada? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 403
ANIA TI MAPASAMAK ITI ASIDEGEN A MASANGUANAN Sakbay a parmeken ti Pagarian dagiti kabusor, addanto pay sumagmamano a napateg a pasamak. Ipalgak ti Sao ti Dios no ania dagita (Kitaenyo ti parapo 2) Pasamak Sakbay ti Dakkel a Rigat Panangrugi ti Dakkel a Rigat Pasamak Sakbay ti Armagedon Maiproklama ti talna ken talged (1 Tes. 5:2, 3) (Kitaenyo ti parapo 3, 4) Maraut ti relihion (Apoc. 17:16) (Kitaenyo ti parapo 5, 6) Nakaskasdaaw a pasamak iti langit (Mat. 24:29) (Kitaenyo ti parapo 9) Maudi a pannakaselio ti natda kadagiti napulotan a Kristiano (Apoc. 7:1-3) (Kitaenyo ti parapo 15) Mapaababa ti iraraut (Mat. 24: 21, 22) (Kitaenyo ti parapo 7) Mapaglalasin dagiti karnero ken kalding (Mat. 25:31-33) (Kitaenyo ti parapo 10) Iraraut ti Gog iti Magog (Ezeq. 38:2, 11, 15) (Kitaenyo ti parapo 12-14) 404
Maurnong idiay langit dagiti napulotan a natda (Mat. 24:31) (Kitaenyo ti parapo 15) A Ibaon ni Jehova ti Ari a dinutokanna a mangisalakan kadagiti amin a nasungdo (Ezeq. 38:18) (Kitaenyo ti parapo 13, 16-18) Maudi a Paset ti Dakkel a Rigat ARMAGED ON (Mat. 25:46; Apoc. 16:16) (Kitaenyo ti parapo 16, 17) 405
9 Dagiti nakaskasdaaw a pasamak iti langit. Impadto ni Jesus: "Agsipngetto ti init, ket saanto nga itden ti bulan ti lawagna, ket dagiti bituen agtinnagdanto manipud la- ngit." Kayatna a sawen, dagiti lider ti relihion ket saan- ton nga ibilang dagiti tattao a makaipaay iti lawag, wen- no panangiwanwan. Tuktukoyen kadi met ni Jesus nga adda dagiti karkarna a mapasamak iti langit? Nalabit. (Isa. 13:9-11; Joel 2:1, 30, 31) Anianto ti reaksion dagi- ti tattao iti makitada? 'Matutuokdanto' gapu ta "saan- da nga ammo ti ruaran." (Luc. 21:25; Sof. 1:17) Wen, dagiti bumusbusor iti Pagarian ti Dios - manipud 'ar- ari agingga kadagiti adipen' - ket matalimudaw iti bu- teng bayat nga ur-urayenda dagiti mapasamak. Aglem- mengdanto tapno malisianda ti pungtot ti Aritayo ngem awan ti mabirokanda a natalged a pagkamangan. - Luc. 21:26; 23:30; Apoc. 6:15-17. 10 Panamaglalasin kadagiti karnero ken kalding. Amin a bumusbusor iti Pagarian ti Dios ket mapilitanto a ma- kakita iti pasamak a mangpakaro iti panagtuokda. Ki- nuna ni Jesus: "Makitadanto ti Anak ti tao nga um- umay kadagiti ulep nga addaan dakkel a pannakabalin 10. Ania a panangukom ti ikeddengto ni Jesus, ken anianto ti reak- sion dagiti mangsupsuporta ken dagiti bumusbusor iti Pagarian ti Dios? 406 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
ken dayag." (Mar. 13:26) Daytoy a nabileg a pannaka- iparangarang ti pannakabalin ipakitana nga umay ni Jesus tapno mangaramid iti pangngeddeng. Iti sabali a paset daytoy met laeng a padto maipapan iti maudi nga al-aldaw, nangted ni Jesus iti ad-adu a detalye maipapan iti ikeddengna a panangukom iti dayta a tiempo. Maki- tatayo dayta iti ilustrasion maipapan kadagiti karne- ro ken kalding. (Basaen ti Mateo 25:31-33, 46.) Dagiti nasungdo a mangsupsuporta iti Pagarian ti Dios ket maibilang kas "karnero" ken 'itangaddanto dagiti ulo- da,' gapu ta ammoda a ti 'pannakaispalda umas-aside- gen.' (Luc. 21:28) Ngem dagiti bumusbusor iti Paga- rian ket maibilangto kas "kalding" ken "saplitendanto ti bagbagida iti ladingit" gapu ta ammoda nga agtu- rongda iti "agnanayon a pannakagessat." - Mat. 24:30; Apoc. 1:7. 11 Kalpasan a maikeddeng ni Jesus ti panangukomna iti 'amin a nasion,' addanto pay napapateg a pasamak sakbay a mangrugi ti gubat ti Armagedon. (Mat. 25:32) Usigentayo ti dua kadagitoy: ti iraraut ti Gog ken ti pannakaurnong dagiti napulotan. Bayat nga usigentayo dagitoy, masapul a laglagipentayo a saan nga ibaga ti 11. Ania ti laglagipentayo bayat nga usigentayo dagiti sumaruno a pa- samak? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 407
Sao ti Dios no kaano ti eksakto a pannakapasamakda. Kinapudnona, agparang nga aginnabut dagitoy. 12 Maudi nga iraraut. Ti Gog iti Magog rautennanto dagiti napulotan a natda ken dagiti kaduada a sabsaba- li a karnero. (Basaen ti Ezequiel 38:2, 11.) Daytoy nga ira- raut iti naipasdeken a turay ti Pagarian ti maudin a pannakigubat ni Satanas kadagiti napulotan a natda manipud idi napapanaw idiay langit. (Apoc. 12:7-9, 17) Idi pay nga ikagkagumaan ni Satanas a dadaelen ti na- espirituan a kinarang-ay dagiti napulotan nangnangru- na idi nangrugida a maurnong iti naisubli a kongrega- sion Kristiano - ngem saan a nagballigi. (Mat. 13:30) Nupay kasta, inton madadael ti amin a palso a nareli- hiosuan nga organisasion ken kasla agnanaed ti ili ti Dios iti lugar 'nga awanan iti pader, awanan iti balunet ken ruruangan,' ibilangto dayta ni Satanas kas nagsaya- at a gundaway. Tignayennanto ti natauan a gobierno a mangraut kadagiti mangsupsuporta iti Pagarian. 13 Dineskribir ni Ezequiel no anianto ti mapasamak. Kuna ti padto maipapan iti Gog: "Umaykanto manipud iti dissom, manipud iti kaadaywan a paspaset ti amia- nan, sika ken ti adu nga ili a maikuyog kenka, isuda 12. Anianto ti maudi a pannakigubat ni Satanas iti Pagarian? 13. Kasanonto a bumallaet ni Jehova para iti ilina? 408 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
amin sisasakayda kadagiti kabalio, maysa a dakkel a kongregasion, maysa a puersa militar a nakaad-adu a mismo. Ket sigurado a sumang-atkanto a maibusor iti ilik . . . kas ul-ulep a mangabbong iti daga." (Ezeq. 38: 15, 16) Anianto ti aramiden ni Jehova iti daytoy kasla saan a maatipa nga iraraut? "Ti pungtotko dumanonto iti agongko," kuna ni Jehova. "Mangayabakto iti kampi- lan." (Ezeq. 38:18, 21; basaen ti Zacarias 2:8.) Bumalla- etto ni Jehova para kadagiti adipenna ditoy daga. Ma- pasamakto dayta iti gubat ti Armagedon. 14 Sakbay nga ituloytayo nga usigen no kasanonto nga isalakan ni Jehova ti ilina bayat ti gubat ti Armagedon, usigentayo biit ti maysa pay a napateg a pasamak. Ma- pasamakto daytoy iti nagbaetan ti panangrugi ti maudi nga iraraut ni Satanas ken ti panangrugi ti ibaballaet ni Jehova inton Armagedon. Kas nadakamat iti parapo 11, daytoy a maikadua a pasamak ket ti pannakaurnong da- giti napulotan a natda. 15 Pannakaurnong dagiti napulotan. Agpada nga inlanad da Mateo ken Marcos ti sasao ni Jesus maipapan kada- giti 'napili' - dagiti Kristiano a napulotan iti espiritu - kas paset dagiti agsasaganad a pasamak sakbay a 14, 15. Anianto pay ti mapasamak kalpasan ti panangrugi ti maudi nga iraraut ni Satanas? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 409
dumteng ti Armagedon. (Kitaenyo ti parapo 7.) Iti pa- nangtukoyna iti bagina kas Ari, impadto ni Jesus: "Iba- onnanto dagiti anghel ket urnongendanto a sangsangka- maysa dagiti pinilina manipud iti uppat nga angin, manipud iti ungto ti daga agingga iti ungto ti langit." (Mar. 13:27; Mat. 24:31) Ania a panangurnong ti tuktu- koyen ni Jesus? Saan a ti maudi a pannakaselio dagiti natda kadagiti napulotan a Kristiano, a mapasamak sak- bay la unay a mangrugi ti dakkel a rigat. (Apoc. 7:1-3) Imbes ketdi, tuktukoyen ni Jesus ti maysa a pasamak kabayatan ti um-umay a dakkel a rigat. Gapuna, agpa- rang a kalpasan ti panangrugi ti maudi a panang- raut ni Satanas iti ili ti Dios, dagiti napulotan nga addanto pay laeng ditoy daga ket maurnongto idiay langit. 16 Malpasto kadin ti pannakaurnong ti napulotan a natda sakbay ti sumaruno a mapasamak, ti Armagedon? Ti panawen a pannakaurnongda ipasimudaagna nga amin a napulotan ket addanton idiay langit sakbay a mangrugi ti Armagedon a gubat ti Dios. Idiay langit, ti 144,000 a makipagturay ken Kristo ket maikkanto iti autoridad a makiraman ken ni Jesus iti panangusarna 16. Anianto ti aramiden dagiti napagungar a napulotan iti gubat ti Ar- magedon? 410 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
iti "sarukod a landok" a mangdadael iti amin a bumus- busor iti Pagarian ti Dios. (Apoc. 2:26, 27) Kalpasanna, ti Mannakigubat nga Ari, a ni Kristo, kaduananto da- giti napagungar a napulotan agraman dagiti mannaka- balin nga anghel a makigubat iti dakkel a buyot ti "puersa militar" dagiti kabusor a mangraut iti ili ni Jehova. (Ezeq. 38:15) Inton mapasamak dayta a kom- prontasion, mangrugin ti Armagedon! - Apoc. 16:16. Ti Maudi a Paset ti Dakkel a Rigat 17 Pannakaipakat ti panangukom. Ti gubat ti Armage- don ti maudi a paset ti dakkel a rigat. Iti dayta a tiem- po, addanto pay sabali nga aramiden ni Jesus. Malak- sid iti panagbalinna nga Ukom iti 'amin a nasion,' agbalinto met a Manangdusa kadagiti nasion - kayatna a sawen, kadagiti amin a tattao a naikeddeng kas "kal- ding." (Mat. 25:32, 33) Ti Ari 'kabilennanto dagiti na- sion' babaen ti "natarumamis nga atiddog a kampilan." Wen, amin nga arig-kalding - manipud "ar-ari" agingga kadagiti "adipen" - "ket agturongto . . . iti agnanayon a pannakagessat." - Apoc. 19:15, 18; Mat. 25:46. 18 Agbaliwto ti kasasaad dagiti inkeddeng ni Jesus kas 17. Ania ti mapasamak kadagiti "kalding" inton Armagedon? 18. (a) Kasano nga agbaliw ti kasasaad dagiti "karnero"? (b) Kasa- no nga an-anayen ni Jesus ti panagballigina? TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 411
"karnero"! Imbes nga ilupitlupit ida ti dakkel a buyot ni Satanas a mayarig iti "kalding," ti "dakkel a bunggoy" a kasla "karnero" nga awan gawgawayna ket makalasat- to inton rumaut ti kabusor ken rummuardanto iti "dak- kel a rigat." (Apoc. 7:9, 14) Sa kalpasan a maparmek ni Jesus amin a tao a bumusbusor iti Pagarian ti Dios, maitapuakto ni Satanas ken dagiti demoniona iti yu- yeng. Arigna a natayda sadiay ta awan ti maaramidan- da iti uneg ti sangaribu a tawen. - Basaen ti Apocalip- sis 6:2; 20:1-3. No Kasanotayo a Makapagsagana 19 Kasanotayo a masaganaan dagiti makapakigtot a pasamak iti masanguanan? Kuna Ti Pagwanawanan su- magmamano a tawenen ti napalabas: "Ti pannakaisala- kan agpannuray iti panagtulnog." Apay? Masarakan ti sungbat iti impakdaar ni Jehova kadagiti nakautibo a Judio nga agnanaed iti nagkauna a Babilonia. Impadto ni Jehova a maparmek ti Babilonia, ngem ania ti nas- ken nga aramiden idi ti ili ti Dios tapno masaganaan- da dayta a pasamak? Kinuna ni Jehova: "Mapanka, ilik, sumrekka kadagiti makin-uneg a siledmo, ket iri- kepmo dagiti ruanganmo iti likudam. Aglemmengka iti apagkanito laeng agingga a lumabas ti panangkonde- 19, 20. Kasanotayo a mayaplikar ti Isaias 26:20 ken 30:21? 412 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nar." (Isa. 26:20) Imutektekanyo ta dagiti sasao a na- usar iti daytoy a bersikulo a "mapanka," "sumrekka," "irikepmo," "aglemmengka" ket agpapada a pammilin. Dagiti Judio a nangipangag kadagitoy a bilin ket nagta- linaed la ketdi kadagiti balbalayda isu a naliklikanda da- giti rimmaut a buyot nga adda kadagiti kalsada. Gapu- na, naisalakanda ta nagtulnogda kadagiti instruksion ni Jehova.[2] 20 Ania ti maadaltayo? Kas kadagiti nagkauna nga adipen ti Dios, ti pannakaisalakantayo ket agpannuray iti panagtulnogtayo kadagiti instruksion ni Jehova. (Isa. 30:21) Maaw-awattayo dagita nga instruksion babaen ti kongregasion. Gapuna, kayattayo a patanoren ti naim- pusuan a panagtulnog iti panangiwanwan a maipapaay kadatayo. (1 Juan 5:3) No aramidentayo dayta ita, ad- addanto a sidadaantayo nga agtulnog iti masanguanan ket iti kasta, salaknibannatayto ti Amatayo a ni Jehova, ken ti Aritayo a ni Jesus. (Sof. 2:3) Gapu iti dayta a pan- nalaknib ti Dios, masaksiantayto a mismo no kasano nga ikkaten a naan-anay ti Pagarian ti Dios dagiti kabusor. Sigurado a saantayto a malipatan dayta a pasamak! [2] Para iti kanayonan nga impormasion, kitaenyo Ti Padto ni Isa- ias - Lawag nga Agpaay iti Sangatauan I, panid 282-283. TI PAGARIAN TI DIOS IKKATENNA DAGITI KABUSOR 413
Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kadagiti naibanag ti Pagarian a nausigtayo iti daytoy a publikasion, ania ti ad-adda a nangpatibker iti pammatim? ˇ Ania ti sumagmamano kadagiti pasamak a padpadaanantayo? ˇ Kasanonatayo a salakniban ti Aritayo sakbay ken kabayatan ti Armagedon? ˇ Kasanotayo a masaganaan dagiti pasamak iti masanguanan? 414 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
22 Itungtungpal ti Pagarian ti Pagayatan ti Dios Ditoy Daga N A K A I P A M AY S A A N T I K A P I T U L O Itungpal ti Pagarian ti amin a kari ti Dios mainaig iti sangatauan ken iti daga NAKIGIMONG ti matalek a kabsat a lalaki kalpasan ti makabannog nga aldaw. Inungtan ti istrikto nga amona, nabannog a mangas-asikaso iti pamiliana, ken maladla- dingitan gapu ta masakit ni baketna. Ngem idi naipa- tokar ti panglukat a kanta, nabang-aran ken marag- ragsakan ta napan iti Kingdom Hall a kadua dagiti kapammatianna. Ti kanta ket maipapan iti namnama a biag iti Paraiso, a mangyaw-awis a panunotenna nga ad- dan iti kasta a kasasaad. Kaay-ayona daytoy a kanta, ken bayat a kankantaenna a kadua ti pamiliana, napno ti pu- sona iti namnama. 2 Nariknam met kadi daytan? Adun ti nakarikna iti kasta. Ngem di mailibak a gapu iti kasasaad ti biag iti daytoy daan a sistema, kasla saan nga agpaypayso ti 1, 2. (a) Apay a narigat a panunoten no dadduma nga agpaypayso ti Paraiso? (b) Ania ti tumulong a mangpabileg iti pammatitayo kadagi- ti kari ti Dios? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 415
Paraiso kadatayo. Agbibiagtayo iti "napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan," ken saan a paraiso ti kasasa- ad ti lubong. (2 Tim. 3:1) Kasano nga agbalin a na- paypayso kadatayo dayta a namnama? Kasanotay nga ammo a talaga nga asidegen nga iturayan ti Pagarian ti Dios ti intero a sangatauan? Usigentayo ti sumagmama- no kadagiti impaipadto ni Jehova a nakita ti ilina a na- tungpal idi un-unana. Repasuentayo met ti kaitung- palan dagita ita ken ti dadduma pay nga umasping a padto. Kamaudiananna, bayat a mapatpatibker ti pam- matitayo, usigentayo no kasano a matungpal dagita a padto iti masanguanan. No Kasano a T inungpal ni Jehova Dagiti Karina Idi Un-unana 3 Panunotem ti kasasaad dagiti Judio a nakautibo idiay Babilonia idi maikanem a siglo B.C.E. Adu ti dim- makkel sadiay, a kas met laeng kadagiti dadakkelda, ken nakarigrigat ti biagda. Inuy-uyaw ida dagiti taga-Babilo- nia gapu iti pammatida ken Jehova. (Sal. 137:1-3) Adu a dekada a kumkumpet dagiti nasungdo a Judio iti day- toy a naraniag a namnama: Inkari ni Jehova nga isubli- na ti ilina iti bukodda a daga. Imbaga ni Jehova a nasayaatto ti kasasaad sadiay. Inyarigna pay ketdi ti 3. Ania a kari ti nangliwliwa kadagiti Judio a nakautibo idiay Babi- lonia? 416 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
pagsublianda a daga ti Juda iti hardin ti Eden, a maysa a paraiso! (Basaen ti Isaias 51:3.) Nalawag a naipaay da- gitoy a kari a mangpatalged iti rikna ti ili ti Dios ken mangikkat iti panagduadua a mabalin nga adda iti pu- soda. Kasano? Usigentayo ti sumagmamano nga espesi- piko a padto. 4 Kinatalged. Saan a literal a paraiso ti pagsublian da- giti nakautibo a Judio, no di ket iti adayo a daga a saan a napagnaedan iti 70 a tawen, ken manmano laeng ka- dakuada ti nakakita iti dayta. Adu idi ti leon kadagiti lugar a nadakamat iti Biblia, kasta met dagiti lobo, leo- pardo, ken dadduma pay a narungsot nga animal. Ma- balin a panunoten ti maysa nga ulo ti pamilia, 'Kasa- nok a masalakniban ti asawak ken dagiti annakmi? Dagiti ngay karnero ken dadduma pay a tarakenmi?' Na- tural laeng dagita a pakaseknan. Ngem panunotem ti kari ti Dios a nailanad iti Isaias 11:6-9 ken no kasano a makaliwliwa dayta. (Basaen.) Babaen kadagita a nainda- niwan a sasao, impasigurado ni Jehova kadagiti naka- utibo a Judio a natalgeddanto agraman dagiti tara- kenda. Agarabto ti leon iti garami, kayatna a sawen, saannanto a dangran dagiti tarakenda. Awanto ti pag- butngan dagiti matalek a Judio kadagiti narungsot nga 4. Kasano nga impasigurado ni Jehova kadagiti Judio a natalgeddan- to iti dagada? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 417
animal. Inkari ni Jehova a natalgedto ti ilina iti daga ti Juda a pagsublianda, uray iti let-ang ken kabakiran. - Ezeq. 34:25. 5 Kinawadwad. Mabalin a ti dadduma pay a pakasek- nanda ket, 'Kabaelakto ngata a biagen ti pamiliak iti lu- gar a pagsublianmi? Paggiananminto ngay? Anianto ngata ti trabahok? Nasaysayaatto ngata ngem iti nadag- sen a trabahok iti sidong dagiti nangkautibo kadakami?' Sinungbatan ni Jehova dagita a saludsod babaen met la- eng kadagiti padto. Inkari ni Jehova kadagiti natulnog nga adipenna a sigurado nga itednanto ti tudo a kasa- pulanda tapno mangpataud ti 'daga iti bunga,' kayatna a sawen, nawadwadto ti taraon. (Isa. 30:23) No maipa- pan iti pagtaengan ken makapnek a trabaho, inkari ni Jehova iti ilina: "Mangbangondanto iti balbalay ket ag- naedda; ket pudno unay nga agmuladanto kadagiti ka- ubasan ket kanenda ti bungada. Saandanto a mangba- ngon ket sabali ti agnaed; saandanto nga agmula ket sabali ti mangan." (Isa. 65:21, 22) Wen, nasaysayaatto ti biagda no idilig iti kasasaadda kas kautibo iti pagano a Babilonia. Ngem kasano ngay dagiti nakaro a parikut- da - dagidiay makagapu a nakautiboda? 5. Ania dagiti padto a nakatulong kadagiti nakautibo a Judio nga ag- talek a siwawadwad nga ipaay ni Jehova dagiti kasapulanda? 418 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
6 Naespirituan a salun-at. Sakbay pay a nakautibo ti ili ti Dios, nabayagen a masakitda iti naespirituan. Baba- en ken propeta Isaias, kinuna ni Jehova iti ilina: "Ti in- tero nga ulo masaksakit ti kasasaadna, ket ti intero a puso nakapsut." (Isa. 1:5) Bulsek ken tulengda iti naes- pirituan ta saanda a kayat a denggen ti balakad ni Jehova ken saanda a kayat a kitaen ti panangiwanwan- na. (Isa. 6:10; Jer. 5:21; Ezeq. 12:2) No kastanto manen ti problema dagiti Judio nga agsubli iti dagada, kasano- da nga agbalin a natalged? Saan ngata a nalakadanto manen a mapukaw ti anamong ni Jehova? Nagsayaat ti inkari ni Jehova: "Iti dayta nga aldaw sigurado a dagi- diay tuleng mangngegdanto ti sasao ti libro, ket mani- pud iti kinadaguyemyem ken manipud iti kinasipnget uray dagiti mata dagidiay bulsek makakitanto." (Isa. 29:18) Wen, agasan ni Jehova iti naespirituan ti nadalu- sanen ken nagbabawi nga ilina. No la ket ta agtalinaed- da a natulnog, iwanwan ken suruanna ida tapno ag- biagda. 7 Tinungpal kadi ni Jehova dagiti karina? Makitatayo ti sungbat kadagiti napasamak iti napalabas. Dagiti 6. Ania a parikut iti salun-at ti nabayagen a sagsagabaen ti ili ti Dios, ken ania ti impanamnama ni Jehova kadagiti nakautibo a Judio? 7. Kasano a natungpal dagiti kari ti Dios iti nakautibo nga ilina, ken apay a makapabileg dayta iti pammatitayo? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 419
Judio a nagsubli iti dagada ket naipaayan iti kinatalged, kinawadwad, ken kinasalun-at iti naespirituan. Kas pa- garigan, sinalakniban ida ni Jehova kadagiti tattao iti aglawlawda a nabilbileg ken ad-adu ngem kadakuada. Saan a dinangran dagiti narungsot nga animal dagiti ta- raken dagiti Judio. Pudno a ti nakita dagiti Judio ket li- mitado laeng a kaitungpalan dagiti padto maipapan iti paraiso nga insurat dagiti lallaki a kas kada Isaias, Je- remias, ken Ezequiel. Ngem ti makapagagar a kaitung- palan a nakita idi ti ili ti Dios ket isu laeng ti kasapu- landa iti daydi a tiempo. No usigentayo ti inaramid idi ni Jehova agpaay iti ilina, ad-adda a bumileg ti pamma- titayo. No makapagagar dagita a damo ken limitado a kaitungpalan ti padto, kasanonto laengen ti dakdakkel a kaitungpalanna? Kitaentayo no ania ti inaramid ni Jehova para kadatayo ita. No Kasano nga Inrugi ni Jehova a Tungpalen Dagiti Karina iti Kaaldawantayo 8 Ti ili ni Jehova ita ket saan a buklen dagiti tattao nga agnanaed iti maymaysa a literal a nasion. Imbes ket- di, dagiti napulotan a Kristiano ti mangbukel iti naes- pirituan a nasion, ti "Israel ti Dios." (Gal. 6:16) Ka- duada dagiti "sabsabali a karnero" iti naespirituan a 8. Ania a kita ti "daga" ti pagnanaedan ti ili ti Dios ita? 420 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
"daga," a pagdaydayawanda a sangsangkamaysa ken ni Jehova a Dios. Dayta a panagdaydayaw ti kapatgan iti biagda. (Juan 10:16; Isa. 66:8) Ania a kita ti "daga" ti inted kadatayo ni Jehova? Maysa a naespirituan a para- iso. Iti naespirituan a pamay-an, matungtungpal ditoy dagiti nagsayaat a kari ti Dios maipapan iti kasasaad ti Eden. Usigentayo ti sumagmamano a pagarigan. 9 Kinatalged. Iti padto a nailanad iti Isaias 11:6-9, adda nadeskribir a nagsayaat a kasasaad: Dagiti tattao ken dagiti tarakenda ket saan a mabuteng kadagiti narung- sot nga animal ken dagiti narungsot nga animal ket saan met a mabuteng kadakuada. Matungtungpal kadi dayta ita iti naespirituan a pamay-an? Wen! Iti bersikulo 9, na- ammuantayo no apay a saanton a mangdangran wenno mangdadael dagita a parsua: "Agsipud ta ti daga sigu- rado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova kas iti dandanum abbonganda ti mismo a baybay." Agbalba- liw kadi dagiti animal gapu iti "pannakaammo ken Jehova"? Saan. Dagiti tattao ti agbalbaliw gapu ta naam-ammoda ti Kangatuan a Dios ken nasursuroda a tuladen dagiti kababalinna a mangitandudo iti talna. Dayta ti gapuna a mapalpaliiwtayo ita ti makapareg- ta a kaitungpalan dayta a padto iti naespirituan a 9, 10. (a) Kasano a matungtungpal ita ti padto iti Isaias 11:6-9? (b) Ania ti pammaneknek nga adda talna iti nagbabaetan ti ili ti Dios? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 421
paraisotayo. Iti sidong ti turay ti Pagarian, masursuro dagiti pasurot ni Kristo nga iwaksi ti naranggas ken ina- animal a kababalin ket tagiragsakenda ti talna ken pa- nagkaykaysa a kadua dagiti kakabsatda iti naespirituan. 10 Kas pagarigan, nailawlawag iti daytoy a publika- sion ti maipapan iti neutral a takder dagiti Kristiano - ti Nainkasuratan a pakaibatayan ti pannakatarustayo ken ti pannakaidadanes a napasaran ti ili ti Dios gapu iti neutral a takderda. Saan kadi a nakaskasdaaw ta iti day- toy naranggas a lubong adda maysa a kalkalaingan ti ka- dakkelna a "nasion" dagiti tattao nga agkedked a maki- raman iti aniaman a kinaranggas, uray no agpeggad ti biagda? Talaga a naisangsangayan daytoy a pammanek- nek a tagtagiragsaken dagiti iturayan ti Mesianiko nga Ari ti panagkaykaysa a dineskribir ni Isaias! Imbaga ni Jesus a mailasin dagiti pasurotna babaen ti ayatda iti maysa ken maysa. (Juan 13:34, 35) Iti uneg ti kongrega- sion, siaanus nga us-usaren ni Kristo ti "matalek ken masirib nga adipen" a mangisuro iti amin a pudno a Kristiano nga agbalin a mannakikappia, naayat, ken na- alumamay. - Mat. 24:45-47. 11 Kinawadwad. Ti lubong ket mabisbisinan iti naespi- 11, 12. Ania a kita ti bisin ti sagsagabaen ti lubong ita, ngem kasa- no a siwawadwad nga ipapaay ni Jehova ti kasapulan ti ilina? 422 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
rituan. Impakdaar ti Biblia: " 'Adtoy! Adda um-umayen nga al-aldaw,' kuna ti Soberano nga Apo Jehova, 'ket mangipagtengakto iti nakaro a bisin iti daga, maysa a nakaro a bisin, saan nga iti tinapay, ken waw, saan nga iti danum, no di ket iti panagdengngeg iti sasao ni Jehova.' " (Amos 8:11) Agbisbisin kadi met dagiti umili ti Pagarian ti Dios? Impakpakauna ni Jehova ti nagdu- maan ti ilina ken dagiti bumusbusor kenkuana: "Dagiti bukodko nga adipen mangandanto, ngem dakayo ag- bisinkayto. Adtoy! Dagiti bukodko nga adipen umi- numdanto, ngem dakayo mawawkayto. Adtoy! Dagiti bukodko nga adipen agrag-odanto, ngem dakayo agsa- gabakayto iti pannakaibabain." (Isa. 65:13) Makitkitam kadi ti kaitungpalan dagita a sasao? 12 Ti panagayus dagiti naespirituan a probision a maaw-awattayo ket mayarig iti karayan a lumawlawa ken umad-adalem. Dagiti publikasiontayo a naibatay iti Biblia - kasta met dagiti audio ken video, gimong ken kombension, ken dagiti material a naipablaak iti Web site-tayo - ipakitana nga aglaylayus ti naespirituan a ta- raontayo idinto ta mabisbisinan ti lubong iti naespiri- tuan. (Ezeq. 47:1-12; Joel 3:18) Saanka kadi a marag- sakan a makakita a tungtungpalen ni Jehova dagiti karina nga ipaayna a siwawadwad dagiti kasapulam iti ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 423
inaldaw? Sigsiguraduem kadi a regular ti pannanganmo iti lamisaan ni Jehova? 13 Naespirituan a salun-at. Iti intero a lubong, adu ita ti bulsek ken tuleng iti naespirituan. (2 Cor. 4:4) Ngem ag-agasan ida ni Kristo. Nakakitaka kadin iti bulsek a nakakita ken tuleng a nakangngeg? No adda ammom nga immawat iti umiso a pannakaammo maipapan iti kinapudno iti Sao ti Dios ken nangiwaksi kadagiti na- relihiosuan a sursuro a nangbulsek ken namagbalin ka- dakuada a tuleng iti kinapudno, nakitamon ti kaitung- palan daytoy a kari: "Iti dayta nga aldaw sigurado a dagidiay tuleng mangngegdanto ti sasao ti libro, ket ma- nipud iti kinadaguyemyem ken manipud iti kinasipnget uray dagiti mata dagidiay bulsek makakitanto." (Isa. 29:18) Iti intero a lubong, tinawen a ginasut a ribu a tattao ti maag-agasan iti naespirituan. Tunggal tao a mangtallikud iti Babilonia a Dakkel ken makikadua ka- datayo nga agdaydayaw iti naespirituan a paraiso ket pammaneknek a matungtungpal dagiti kari ni Jehova! 14 Ti tunggal kapitulo daytoy a libro ket naglaon iti nabileg a pammaneknek nga inturong ni Kristo dagiti pasurotna iti pudpudno a naespirituan a paraiso iti day- 13. Ania ti nakitam a kaitungpalan ti kari ni Jehova a makakitanto dagiti bulsek ken makangngegto dagiti tuleng? 14. Ania ti utobentayo tapno bumileg ti pammatitayo? 424 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
toy tiempo ti panungpalan. Sapay koma ta itultuloyta- yo nga utoben ti adu a pamay-an a mabembendisionan- tayo ita iti dayta a paraiso. No aramidentayo dayta, agtultuloy a tumibker ti pammatitayo kadagiti kari ni Jehova iti masanguanan. "Umay Koma ti Pagariam" 15 Nabayagen a panggep ni Jehova a pagbalinen ti in- tero a daga a paraiso. Insaadna da Adan ken Eva iti pa- raiso ken binilinna ida a punnuenda ti daga kadagiti ka- putotanda ken aywananda amin a parsua. (Gen. 1:28) Ngem tinulad da Adan ken Eva ni Satanas a nagrebel- de iti Dios isu a natawid dagiti kaputotanda ti kinaim- perpekto, basol, ken ipapatay. Nupay kasta, saan a nag- baliw ti panggep ti Dios. Kanayon a matungpal ti saona. (Basaen ti Isaias 55:10, 11.) No kasta, masiguradotayo a mapnonto ti daga iti kaputotan da Adan ken Eva, ken iturayan ken aywanandanto dagiti parsua ni Jehova iti paraiso a daga. Iti dayta a tiempo, naan-anayton a ma- tungpal dagiti padto a naited kadagiti nakautibo a Ju- dio maipapan iti kasasaad ti biag iti paraiso! Usigenta- yo dagiti sumaganad a pagarigan. 16 Kinatalged. Literal a matungpalto a naan-anay ti 15. Apay a masiguradotayo nga agbalinto a paraiso ti daga? 16. Kasano a dineskribir ti Biblia ti kinatalged a tagiragsakentayto iti Paraiso? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 425
makapagagar a kasasaad a nadeskribir iti Isaias 11:6-9. Natalgedton dagiti lallaki, babbai, ken ubbing sadino- man ti papananda ditoy daga. Saanton a mangdangran ti aniaman a parsua, tao man wenno animal. Panuno- tem ti panawen inton ti intero a planeta ket agbalin a pagtaengam, makalangoyka kadagiti karayan, danaw, ken baybay; maulim dagiti bantay; ken masawarmo da- giti nasamek a karuotan nga awan ti aniaman a pagbut- ngam. Awanton ti pagdanagam uray sumipngeten. Ma- tungpalton ti Ezequiel 34:25, isu a ti ili ti Dios ket mabalinto pay ketdin nga 'agnaed a sitatalged iti let-ang ken maturogda kadagiti bakir.' 17 Kinawadwad. Panunotem ti tiempo nga awanton ti kinapanglaw, malnutrision, bisin, wenno dagiti progra- ma ti gobierno a mangipaay iti tulong. Ti nawadwad a naespirituan a taraon a tagtagiragsaken ti ili ti Dios ita ipasiguradona a taraonanto ti Mesianiko nga Ari dagi- ti iturayanna iti amin nga aspeto. Idi adda ni Jesus di- toy daga, impakitana iti limitado a pamay-an a kaba- elanna a tungpalen dagita a kari, ta pinakanna ti rinibu a tattao a mabisbisin babaen ti sumagmamano laeng a tinapay ken ikan. (Mat. 14:17, 18; 15:34-36; Mar. 8:19, 20) Inton agturayen ti Pagarian ti Dios iti intero 17. Apay a masiguradotayo a siwawadwad nga ipaay ni Jehova dagiti kasapulantayo inton agturayen ti Pagarian iti intero a daga? 426 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
a daga, literal a matungpalto dagiti padto a kas iti day- toy: "Itednanto ti tudo maipaay iti bin-im a dayta ti pangmulam iti daga, ken tinapay kas bunga ti daga, nga agbalinto a nataba ken nalanit. Dagiti dinguenmo aga- rabdanto iti dayta nga aldaw iti maysa a nalawa a pa- garaban." - Isa. 30:23. 18 Para iti adu, kasla imposible ita ti maaddaan iti komportable a pagtaengan wenno nasayaat ken makap- nek a trabaho. Iti daytoy dakes a sistema, marikna ti adu nga awan ti magangganabda ken ti pamiliada uray no ipapatida ti agtrabaho, idinto ta bumakbaknang lat- ta dagiti nabaknang ken naagum. Panunotem ti kasasa- ad inton matungpal daytoy a padto iti intero a lubong: "Mangbangondanto iti balbalay ket agnaedda; ket pud- no unay nga agmuladanto kadagiti kaubasan ket kanen- da ti bungada. Saandanto a mangbangon ket sabali ti ag- naed; saandanto nga agmula ket sabali ti mangan. Ta kas iti al-aldaw ti maysa a kayo kastanto ti al-aldaw ti ilik; ket ti aramid dagiti bukodda nga ima usarento a naan-anay dagidiay pinilik." - Isa. 65:20-22. 19 Ania ti kayatna a sawen a ti al-aldawtayo ket agba- linto a "kas iti al-aldaw ti maysa a kayo"? No agtakderka 18, 19. (a) Ania ti kaipapananna kenka ti padto iti Isaias 65:20-22? (b) Ania ti kayatna a sawen a ti al-aldawtayo ket agbalinto a "kas iti al-aldaw ti maysa a kayo"? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 427
iti puon ti nakadakdakkel a kayo, saanka kadi a masda- aw bayat a pampanunotem no kasano kapauten ti biag- na - nalabit nabayagen a naimula sakbay pay a nayanak ti apongmo iti tumeng? Mabalin a mapanunotmo a no agtalinaedka nga imperpekto, nabayagton a natayka ngem sibibiag ken saanto pay laeng a naan-ano dayta a kayo. Nakaim-imbag ni Jehova ta impasiguradona nga idiay Paraiso, ti al-aldawtayo, wenno ti biagtayo, ket na- paut ken saanton a maan-ano! (Sal. 37:11, 29) Dumteng- to ti aldaw nga uray dagiti kayo a napaut ti biagna ket kaslanto laengen iti ruot nga agtubo ken magango idin- to ta saan nga agpatingga ti biagtayo! 20 Perpekto a salun-at. Iti daytoy a lubong, saantayo a maliklikan ti sakit ken ipapatay. Arigna nga addaanta- yo amin iti makapapatay a sakit, a maaw-awagan iti ba- sol. Ti kakaisuna nga agas ket ti daton a subbot ni Kris- to. (Roma 3:23; 6:23) Kabayatan ti Sangaribu a Tawen a Panagturay, dagiti tattao ket tulonganto ni Jesus ken dagiti makipagturay kenkuana a mabenepisiaran a naan-anay iti dayta a daton, ket in-inutto a maikkat nga interamente kadagiti matalek a tattao ti basol nga im- patawid ni Adan. Naan-anayto a matungpal ti padto ni 'Masakitak.' Isaias: "Awanto ti agtataeng nga agkuna: 20. Kasanonto a matagiragsak dagiti nasungdo nga iturayan ti Paga- rian ti perpekto a salun-at? 428 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
Dagiti umili nga agnanaed iti daga isudanto dagidiay napakawan ti biddutda." (Isa. 33:24) Panunotem ti pa- nawen nga awanton ti bulsek, tuleng, wenno baldado. (Basaen ti Isaias 35:5, 6.) Awanto ti sakit a saan a kaba- elan nga agasan ni Jesus - pisikal man, mental, wenno emosional. Matagiragsakton dagiti nasungdo nga itura- yan ti Pagarian ti perpekto a salun-at! 21 Komusta met ti gagangay a pagtungpalan ti sakit, ti di maliklikan nga epekto ti basol - ti ipapatay? Day- toy ti 'maudi a kabusor' ti amin nga imperpekto a tat- tao, nga iti din agbayag ket awanton ti maaramidanna. (1 Cor. 15:26) Ngem ni kadi patay ket nabileg a kabu- sor ni Jehova? Imutektekanyo ti impadto ni Isaias: "Ali- monennanto ni patay iti agnanayon, ket ti Soberano nga Apo Jehova sigurado a punasennanto ti lulua iti amin a rupa." (Isa. 25:8) Mailadawam kadi dayta? Awanton ti maipumpon, awanton ti sementerio, ken awanton ti ag- lua gapu iti ladingit! Maisupadi iti dayta, agluatayto gapu iti rag-o inton tungpalen ni Jehova ti makapaga- gar a karina a pagungarenna dagiti natay! (Basaen ti Isa- ias 26:19.) Aglunitto met laengen dagiti sugat nga inyeg ni patay. 21. Anianto ti mapasamak iti ipapatay, ken apay a maliwliwaka iti dayta? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 429
22 Iti ngudo ti Milenio, naibanagton ti Pagarian ti pa- gayatan ti Dios ditoy daga, ket isublinton ni Kristo ti panagturay iti Amana. (1 Cor. 15:25-28) Ti sangatauan, a nagbalinen a perpekto, ket nakasaganan a mangsango iti maudi a pannubok inton maruk-atan ni Satanas ma- nipud iti yuyeng. Kalpasanna, rumekenton ni Kristo dayta a naulpit a serpiente ken ti amin a mangsupsu- porta kenkuana. (Gen. 3:15; Apoc. 20:3, 7-10) Ngem amin a nasungdo a mangay-ayat ken ni Jehova ket ad- daan iti naraniag a masakbayan. Mabalin nga awanen ti sabali a balikas a makailadawan iti dayta malaksid iti sasao a nausar iti Biblia. Dayta ti kari nga amin a ma- talek ket maaddaan "iti nadayag a wayawaya ti annak ti Dios." - Roma 8:21. 23 Dagita a kari ket saan laeng a basta namnama, ara- paap, wenno tagtagainep. Sigurado a matungpal dagiti kari ni Jehova! Apay? Lagipem dagiti sasao ni Jesus nga inusigtayo iti umuna a kapitulo daytoy a libro. Insuro- na kadagiti pasurotna nga ikararagda ken ni Jehova: "Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagaya- tam, kas sadi langit, kasta met iti daga." (Mat. 6:9, 10) Ti Pagarian ti Dios ket saan laeng a parnuay ti imahi- 22. Ania ti mapasamak inton maitungpalen ti Mesianiko a Pagarian ti pagayatan ti Dios ditoy daga? 23, 24. (a) Apay a sigurado a matungpal dagiti kari ti Dios? (b) Ania ti determinado nga aramidem? 430 AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS!
nasion ti tao. Agpaypayso dayta ken agturturay itan idiay langit! Sangagasut a tawenen nga itungtungpalna dagiti kari ni Jehova kadagiti pamay-an a silalawag a makita- tayo iti kongregasion Kristiano. No kasta, masigurado- tayo a matungpalto amin a kari ni Jehova inton naan- anayen nga iturayan ti Pagarian ti Dios ti intero a daga! 24 Ammotayo nga umay ti Pagarian ti Dios. Ammota- yo a matungpal amin a kari ni Jehova. Apay? Gapu ta AGTURTURAYEN TI PAGARIAN TI DIOS! Ngem ti saludsod a rumbeng a panunotentayo ket, 'Iturturayan- nak kadi ti Pagarian?' Aramidentayo koma ti amin a ka- baelantayo nga agbiag kas nasungdo nga iturayan ti Pa- garian itan, tapno mabenepisiarantayo iti perpekto ken nalinteg a turayna iti agnanayon! Kasano Kaagpayso ti Pagarian Kenka? ˇ Kasano a tinungpal ni Jehova dagiti karina mainaig iti panagsubli dagiti nakautibo a Judio iti dagada? ˇ Ania dagiti bendision nga impaay ni Jehova a tagtagiragsakentayo iti naespirituan a paraiso? ˇ Ania ti magustuam unay maipapan iti biag iti Paraiso? ˇ Ania ti nakakombinsiram a ti Pagarian ti Dios ket agpaypayso ken agturturay itan? ITUNGTUNGPAL TI PAGARIAN TI PAGAYATAN TI DIOS DITOY DAGA 431
DADDUMA KADAGITI OPISINA DAGITI SAKSI NI JEHOVA