Kanus-a Nabanhaw si Jesus? Tinuod ba nga si Jesus tulo ka adlaw ug tulo ka gabii didto sa lubnganan sumala sa Iyang giiingon sa Mateo 12:40? Matud pa sa naandan ug gidawat na nga tradisyon sa kristianismo, si Cristo kuno namatay sa Viernes Santo unya nabanhaw sa Domingo sa kaadlawon. Kadaghanan ningsagop, mitoo ug "gilamoy" sa walay pupangutana ang naasoyng tudlo. Apan ang Biblia nagpahimangno "sutaa ang tanan ug ampingi ang maayo". (1 Tesalonica 5: 21) Kon atong kwentahon, muabot ba ug tulo ka adlaw ug tulo ka gabii gikan sa Viernes sa hapon hangtod sa Domingo sa kaadlawon? Mahibulong ka kon masayran mo ang kamatuoran. Seguro panahon na nga himoon tang sumbanan ang mga kristianos sa Berea nga gipasindunggan sa ilang kakugihan magduki-duki sa balaang kasulatan aron ipatim-aw ang kamatuoran. (Buhat 17:11) Hinaut nga ingon usab kita niana - magmatngon ug magtuon aron makaplagan ang kamatuoran mahitungod sa pagkabanhaw ni Jesus. Ug wala kita'y lain kapaingnan gawas sa Biblia. Gikan niini atong utingkayon ang mga nahisulat aron atong masayran sa walay duha-duha kon kanus-a gayod mabanhaw si Jesus. Ang Timailhan sa Pagka-Mesiyas Ang mga madudahon nga mga Escriba ug Pariseo nangitag timailhan pinaagi sa mga milagro aron mapamatud-an ni Jesus nga Siya gayod mao ang Mesiyas. Niini si Cristo mitubag: "Ang daotan ug mapapanapawong kaliwatan mangitag timailhan, apan walay laing ikapakita niini kondili ang timailhan ni profetang Jonas, kay kong si Jonas tulo ka adlaw ug tulo ka gabii didto sa sulod sa tiyan sa dakong isda, maingon usab ang Anak sa Tawo, tulo ka adlaw ug tulo ka gabii sa ilawom sa yuta." (Mateo 12:39-40) Dinhi atong mapiho ang pagka-mesiyas ni Jesus. Nagagikan mismo sa Iyang mga ngabil ang sinyales. Kinahanglang mabanhaw Siya sa ikatulo ka adlaw ug ikatulo ka gabii sukad sa paglubong Kaniya - walay kulang walay subra, 72 ka oras. Makwenta ba nato ang tulo ka gabii ug tulo ka adlaw - insaktong 72 oras? Hinunoa nga ang pag-kuwenta magasugod sa paglubong dili sa pagkamatay. 24 Oras ang kinatibuk-an sa Usa ka Adlaw Ang imong kalendaryo nagpakita'g ebidensyang dili sayon balit-aron ni bisan kinsa. Ingon pa man niana, atong bisitahon gikan sa sinugdanan, sa dihang gimugna sa Dios ang kalibotan kon giunsa Niya pagkalkulo ang usa ka adlaw. Genesis 1:4 - Nahimuot ang Dios sa kahayag nga Iyang nakita, ug gilain Niya kini sa kangitngit; ginganlan Niyag Aldlaw ang kahayag ug ang kangitngit ginganlan Niyag Gabii. Milabay ang kagabhion ug miabot ang kabuntagon ug mao kadto ang USA ka ADLAW. v8 - Ginganlan Niyag langit ang ali. Milabay na usab ang kagabhion ug miabot ang kabuntagon, ug mao kadto ang IKADUHANG ADLAW. v13 - Milabay na usab ang kagabhion ug miabot ang kabuntagon, ug kadto ang IKATULONG ADLAW. Giusab-usab kini hangtod sa ikaunom nga adlaw (versiculo 19, 23, 31) aron dili masaypan nga ang usa ka adlaw adunay kahayag nga bahin (adlaw) ug kangitngit (gabii). Ang pangutana, pila man ka oras ang tibuok adlaw? Tin-aw ang tubag ni Jesus: "May 12 ka takna ang usa ka adlaw dili ba? Busa kon ang tawo maglakaw sa adlawng dako dili siya madagma kay hayag man. Apan kon maglakaw siya sa gabii, madagma siya kay ngingit man." (Juan 11:9-10) Dinhi atong makita ang pahayag sa Biblia nga ang lamdag nga bahin sa usa ka adlaw 12 ka oras, natural 12 ka oras usab ang ngitngit nga bahin niini. Busa, ang kinatibuk-an sa usa ka adlaw 24 oras. Hangtod karon wala mausab ang kwentada sa usa ka adlaw. Sa nai-asoy na, ang atong kalendaryo, relo, bisan gani celfone nagsunod ug nagpamatuod niini. Karon, palihog hinunoa unsa ka mahinungdanon ang gisaysay ni Jesus. Walay pupanagana Niyang gideklara nga ang pagpamatuod sa Iyang pagka-Mesiyas nagbitay sa katumanan nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabii Siya sa "kasingkasing sa 1
yuta" - sa Iyang lubnganan. Unsa ka Importante ang Sinyal Ang mga masinupakon ug dili matinuohong mga Pariseo nangayog pruweba, gidawat ni Jesus ang hagit ug nagpresentar Siya'g ebidensya. Ang ebidensya dili ang pagkabanhaw mismo, kondili ang Iyang gidugayon didto sa lubnganan usa Siya mabanhaw! Hunahunaa ug maayo. Gitaya ni Jesus ang Iyang pag-angkon nga usa ka Manluluwas pinaagi sa pagproklama nga magpabilin ang Iyang patayng lawas ug tulo ka adlaw ug tulo ka gabii didto sa lubnganan. Kon tinuod nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabii ang Iyang gidugayon sa lubnganan, mapamatud-an nga Siya ato gayod nga Manluluwas. Apan kon napakyas Siya niining nag-inusarang timailhan, kinahanglan Siyang isalikway isip usa ka limbongan! Dili katingad-an nga giyaga-yagaan lang ug gihimong kataw-anan ang istorya ni Jonas ug ang balyena. Dili usab katingad-an nga ang yawa nagdasig ug mga tradisyon nga nahimong kahilipsan aron taptapan ang kamatuorang si Cristo mao ang tinuod nga Mesiyas! Ang Sugilanon ni Jonas Nakita na nato nga sayon sabton ang pahayag sa Biblia mahitungod sa gidugayon sa adlaw ug gabii. Dili dyotay ang mga inilang batid sa teolohiya ang sumitido nga sa pinulongang Hebreo nga gigamit pagsulat sa libro ni Jonas, ang panultihong "tulo ka adlaw ug tulo ka gabii" nagpasabot nga 72 ka oras. Aron maklaro - tulo ka 12 ka oras nga mga adlaw (hayag) ug tulo ka 12 ka oras nga mga gabii (ngitngit). Tan-awa sa Jonas 1:17: "Ug si Jonas didto sa sulod sa tiyan sa isda tulo ka adlaw ug tulo ka gabii ". Dili ikalimod nga kini klarong 72 ka oras. Ug si Jesus nag-ingon nga sama kang Jonas nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabiing didto sa tiyan sa dakong isda, Siya usab atua sulod sa Iyang lubnganan sa mao gihapon nga gidugayon - tulo ka adlaw ug tulo ka gabii. Dili basta-basta ang mga textong nagpahayag nga si Cristo nabanhaw sa ikatulong adlaw. Ato nang nabasa sa Genesis kon unsaon pagkwenta ang ikatulong adlaw. Atong balikon: Milabay na usab ang kagabhion (ngitngit nga bahin) ug miabot ang kabuntagon (hayag nga bahin) ug kadto mao ang ikatulong adlaw. (Genesis 1:13) Tin-aw nga ang tulo ka adlaw dunay tulo ka ngitngit nga bahin nga gitawag ug gabii, ug tulo usab ka bahin nga hayag nga gitawag ug adlaw. Ang matag usa ka bahin niini tag 12 ka oras. Busa, ang tulo ka adlaw ug tulo ka gabii mokabat ug 72 ka oras. Bisan gani seguro'g tirsero grado dili lisdan magsumada niini. Dinhi nato makita kon unsa kalisod hunahunaon nga si Cristo gilubong sa Viernes sa hapon unya nabanhaw sa Domingo sa sayong kabuntagon. Dili mosibo sa matematika. Kon atong sumahon sumala sa mga kwentadang naipahayag na gikan sa Biblia, dili kini kaabot ug 72 ka oras. Kon gilubong si Jesus sa Viernes sa hapit na mosawop ang adlaw, ug nabanhaw Domingo sa kaadlawon, ang Iyang gidugayon sa lubnganan duha ra ka gabii ug usa ka adlaw - 36 ra ka oras. Tan-awa: Didto Siya Viernes sa gabii, Sabado sa adlaw, unya Sabado sa gabii - wala makaabot ug tulo ka adlaw ug tulo ka gabii sumala sa Iyang gihatag nga timailhan. Kanang Cristoha nga gisangyawng nabanhaw nianang mga taknaa dili kasaligan - tikasan! Ulipon sa Tradisyon Unsa ma'y nakaapan niining sayon nga pahayag ni Jesus nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabii Siya didto sa lubnganan? Nganong lisod man dawaton sa mga utokan ug inilang maalam sa teolohiya ang dali sabton nga eksplanasyon? Unsa ma'y lig-ong sandiganan sa mga nagtoong si Cristo gilubong ug Viernes sa hapon unya nabanhaw sa Domingo sa sayong kabuntagon? Sayon lang ang tubag - tradisyon. Tradisyon nga atong napanunod gikan pa sa pagkabata, ug gidawat lang nga walay pupangutana ug pagsuta. Tradisyon maoy nagapos kanato sa mga tinoohang wala nato masinati kon unsa ka tinuod pinaagi sa makuting pag-usisa ug pagduki-duki. Si Cristo nagpasidaan: "Inyong gipadaplin ug gihimong walay kahulugan ang mga kasugoan sa Dios aron lang sundon ang mga tradisyon sa tawo". (Marcos 7:8-9,13) Panahon na tingaleng mangutana kita sa atong kaugalingon, "nganong nagtoo man ako sa mga butang nga akong gitoohan?" Ato nang giusisa ang duha ka testimonya sa Biblia - ang kang Mateo ug kang Jonas. Ang duha nagpatin-aw nga ang
patayng lawas ni Jesus tulo ka adlaw ug tulo ka gabii didto sa lubnganan. Ug sumala sa kwentadang pinasikad sa Biblia 72 ka oras. Aduna pa'y dugang mga versiculong nagsuporta sa naasoy na nga kamatuoran. Paminaw:Unya gisuginlan ni Jesus ang Iyang mga tinun-an nga mag-antos pag-ayo ang Anak sa Tawo ug isalikway sa mga punoan sa mga Judio ingon man sa kadagkoan sa mga pari. Patyon siya, APAN SA IKATULO KA ADLAW MABANHAW. (Marcos 8:31) "...kay gipahimangnoan man Niya ang Iyang mga tinun-an nga ang Anak sa Tawo itugyan ngadto sa mga tawo ug patyon nila Siya, UG MABANHAW TAPOS SA TULO KA ADLAW." (Marcos 9:31) Bisan ngani ang mga nagbutang-butang kang Jesus nagpamatuod nga Siya mingsaad nga, " MABANHAW AKO SA IKATULO KA ADLAW", Mateo 27:63. Unya sa Juan 2:19-21: "Si Jesus mitubag, "Gub-a ninyo kining maong Templo ug tukoron ko kini pag-usab sulod lamang sa TULO KA ADLAW. "...Apan ang Templo nga Iyang gihisgotan mao ang Iyang lawas." Hinunoa, pinaagi sa usa ka simpleng kwentada: Kung si Jesus namatay ug gilubong sa Viernes sa hapon, unya nabanhaw Siya sulod sa USA ka adlaw, unta ang pagkabanhaw SABADO SA HAPON. Kong DUHA KA ADLAW siya sa lubnganan, Domingo sa hapon unta Siya nabanhaw. Ug kong TULO ka ADLAW Siya sa lubnganan di sa LUNES na unta ang Iyang pagkabanhaw. Kong si Jesus didto sa Iyang lubnganan sa igong pagsawop sa adlaw sa Viernes, unya nabanhaw Siya sa sayong kabuntagon sa Domingo - wala kini kaabot ug 72 ka oras. Dili kini motukma sa giingon ni Jesus nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabii. Usa ra kini ka adlaw ug duha ka gabii, 36 ka oras. Dunay dakong problema! Dili kumplikado ang pagsumada sa mga takna ug adlaw sa paglubong ug pagkabanhaw ni Jesus. Kon dawaton lang nato ang testimonya sa Biblia, makaplagan nato ang kamatuoran nga insaktong tulo ka adlaw ug tulo ka gabii si Jesus sa lubnganan - tulo ka 24 oras - 72 ka oras ang kinatibuk-an. Usa kini ka dakong sukdanan sumala sa gipahayag ni Jesus nga ang timailhan ug ebidensya sa Iyang pagka - Manluluwas nag-agad sa Iyang gidugayon didto sa lubnganan. Busa, kon ang gisangyawng Cristo wala mosibo sa tukmang kwentada ang pagkabanhaw, dili kini angayang simbahon ug toohan pa. Kanus-a man gyod diay ilubong ug nabanhaw si Jesus aron mosibo sa tulo ka adlaw ug tulo ka gabii ang Iyang gidugayon sa lubnganan? Ang Takna sa Pagkabanhaw Kon atong mahibaloan ang adlaw ug oras sa kamatayon ug paglubong ni Jesus, ato usab mahibal-an kon kanus-a Siya nabanhaw. Dili na kini lisod tungod kay duna na kita'y kapasikaran sa atong pagkalkulo. Aduna na'y daghang versiculong una na natong gitun-an kon pila ka adlaw Siya sa sepulcro. Timan-i, tulo ka adlaw ug tulo ka gabii. Busa, dili kinahanglan nga ang usa ka magtoon sa Biblia hilabihan ka taas ug kinaadman. Abiertong panghunahuna ug andam mosagup sa kamatuoran ang yawi aron masabtan ang mga pulong sa Dios. Ang adlaw sa paglansang kang Jesus gitawag kini ug "adlaw sa pagpangandam o bisperas sa Adlawng Igpapahulay". Paminaw: "Bisperas kadto sa Adlawng Igpapahulay busa gipangahasan ni Jose ang pag-atubang kang Pilato aron pangayoon ang lawas ni Cristo." (Marcos 15:43) "Unya gikuha niya (si Jose nga taga Arimatea) ang lawas gikan sa krus unya giputos niyag habol nga lino ug gibutang sa lubnganan nga gilungag diha sa bato - usa ka lubnganan nga wala pa gayod magamit. Adlaw kadto sa Pagpangandam ug hapit na magsugod ang Adlawng Igpapahulay." (Lucas 23:53-54) Kining adlawa natapos sa pagsawop sa adlaw sumala sa kwentada sa Biblia nga tali-abot na ang sunod nga adlaw kon inanay nang mapapas ang kahayag - kalagmitan mga alas na 6 sa hapon. (Levitico 23:32) Si Cristo misinggit ug naputlag ginhawa sa ika-9 nga oras o alas 3 sa hapon (Mateo 27:46-50; Marcos 15:34-37; Lucas 23:44-46). Unya gilubong Siya niana gihapong hapona - usa pa mosawop ang adlaw (Mateo 27:57; Lucas 23:52-54). Dugang pa ni Juan: "Busa gilubong nila si Jesus tungod kay Adlaw man kadto sa Pagpangandam sa mga Judio ug duol ra man ang lubnganan" (Juan 19:42). Sumala sa mga balaod nga gisunod sa mga Judio, ang minatay ilubong gayod usa mosawop ang adlaw kong ang sunod nga adlaw Pista o dili ba kaha Adlawng Igpapahulay. Busa si Jesus gilubong usa mosawop ang adlaw mismo nianang 3
adlawa nga Siya namatay. Alas 3 sa hapon Siya namatay, dul-an usab 3 ka oras ang preparasyon sa patayng lawas usa' Siya ilubong. Ang paglubong sa lawas ni Cristo gihimo sa ulahing kahaponon. Ang mga garay sa Biblia nga ato nang nabasa nagpamatuod sa walay pagduha-duha nga si Jesus gilubong sa kinatumyan sa kahaponon mismo nianang adlawa nga Siya namatay. Karon, komo ang pagkabanhaw nahitabo sa insaktong oras nga Siya gilubong, pagkahuman sa tulo ka adlaw, ang pagkabanhaw ni Cristo dili mahimong kaadlawon kon dili sa ulahing kahaponon usab - sa hapit na mosawop ang adlaw. Makapakugang ang kamatuoran, apan ang Biblia tin-aw ang gipadayag! Kong si Jesus nabanhaw sa laing oras gawas sa naiasoy na, dili mahitabong tulo ka adlaw ug tulo ka gabii Siya sa lubnganan. Kong nabanhaw Siya sa laing oras, napakyas Siya pagpamatuod sa nag-inusarang timailhan nga Iyang gihatag sa Iyang pagka-Manluluwas. Sakit paminawon, apan nahugmo na ang gimat-ang tradisyong Viernes Santo ug Domingo sa Pagkabanhaw. Ang Adlawng Igpapahulay nga nagsunod sa Paglansang sa Krus Seguro imong namatikdan nga ang kasulatan nagsaysay nga ang sunod nga adlaw sa pagkamatay ni Jesus Adlawng Igpapahulay. Mao kini hinungdan ngano nga sulod sa dugay nang panahon, gidawat na nga "kamatuoran" nga ang paglansang sa krus nahitabo ug Viernes. Gawas pa, ato usab nga nakita gikan sa upat ka ebanghelyo (Mateo, Marcos,Lucas ug Juan), nga ang paglansang sa krus gitawag ug "adlaw sa pagpangandam". Nagkasumpaki na ba ang mga versiculo? Ang ebanghelyo ni Juan may tin-awng tubag: "Adlaw kadto sa Pagpangandam sa Paskuwa." (Juan 19:14) Dugang pa: Tungod kay Adlaw man sa Pagpangandam ug guinadili ipabilin ang patayng lawas sa krus sa Adlawng Igpapahulay, sanglit ang maong Adlawng Igpapahulay balaan man kaayo (high day)... (v-31). Unsa man ang "high day" o nabalaan kaayo? Pangutan-a bisan kinsa nga Judio, sultihan ka nga usa kini sa tinuig nga Balaang Adlaw (holy day) o kapistahan! Ang mga Isrelitas nagsaulog ug pito ka pista kada tuig - matag usa niini gitawag usab nila ug Adlawng Igpapahulay. Makita ang kumpletong mga kapistahang gimando sa Dios nga saulogon sa Levitico 23 ug Deuteronomio 16. Ang tinuig nga mga pista sa mga Judio mahimong mahulog sa lain-laing adlaw - pareho usab sa mga kapistahang gisaulog sa mga Romano. Kining mga balaan kaayong Adlawng Igpapahulay mahimong mahulog ug Lunes, Huwebes di ba kaha Domingo. Lahi kini sa sinemanang Adlawng Igpapahulay nga walay kausbanan kondili permanenteng nakatisok sa ikapitong adlaw sa semana. Tan-awa sa Mateo 26:2: "Sumala sa inyong nasayran, duha na lang ka adlaw ug saulogon na ang Pangilin sa Pagsaylo, ug ang Anak sa Tawo itugyan aron ilansang sa krus." Ug kon ipadayon mo pagbasa kining tibuok capitulo, imong makita nga si Cristo gilansang sa krus sa Pangilin sa Pagsaylo. Unsa man ang Pangilin sa Pagsaylo? Sa ika-12 nga capitulo sa Exodo imong masayran ang inpormasyon sa orihinal nga Pangilin sa Pagsaylo. Ang mga Isrelitas nag-ihaw ug nating karnero ug gihidhid nila ang dugo niini sa duha ka marko sa pultahan sa ilang balay. Inigkakita sa manulonda nga maoy gisugo pagpatay sa mga panganay gikan sa tawo hangtud sa mananap, likayan niya kining balaya. Ang mga namuyo niini nga mga kinamagulangan maluwas gikan sa kamatayon. Ang sunod nga adlaw sa Pangilin sa Pagsaylo usa usab ka tinuig nga Adlawng Igpapahulay, usa ka balaang panagtigom. Matikdi ang mga petsa: Ang ika-14 nga adlaw sa unang bulan mao ang Pangilin sa Pagsaylo. Ug ang ika-15 nga adlaw sa maong bulan usa usab ka pangilin, kinahanglan pan nga walay patubo ang kan-on sulod sa pito ka adlaw. (Numeros 28:16-17) Ang kordero sa Pagsaylo nga ihawon matag tuig sa ika-14 sa unang bulan nga gitawag ug "Abib", naghulagway kang Cristo - ang korderong maoy magwagtang sa sala sa kalibotan. Si Cristo maoy atong Pagsaylo nga gisakripisyo alang kanato (1 Corinto 5:7). Gipatay si Cristo sa adlaw mismo nga kon kanus-a tinuig nga patyon ang kordero sa Pagsaylo. Gilansang Siya sa krus sa ika-14 sa bulan nga Abib, ang unang bulan sa kalendaryong Hebrohanon. Ug kadtong adlawa sa Pagsaylo mao usab ang pagpangandam sa tinuig nga Pista - usa ka balaan kaayong tinuig nga Adlawng Igpapahulay -
ika 15 sa bulang Abib - ang unang adlaw sa Pista sa Pan nga Walay Patubo. Sumala sa kalendaryong hebrohanon niadtong tuiga nga gipatay si Cristo, ika-14 sa bulang Abib, Pangilin sa Pagsaylo, (31 A.D.), ang adlaw nga gilansang si Jesus MIYERCULES. Ang kinaugmaan maoy unang adlaw sa tinuig nga Pista sa Pan nga walay Patubo - HUWEBES. Mao kini ang umaabot nga Adlawng Igpapahulay diin si Jose nga taga Arimatea nagdali paglubong kang Jesus usa' mosawop ang adlaw sa Miyercules. Duha ka Adlawng Igpapahulay ang gisaulog niadtong semanaha. Unsang Adlawa ang Pagkabanhaw? Karon unsang adlawa sa semana ang pagkabanhaw? Ang pinakaunang nag-usisa, si Maria Magdalena ug mga kauban, mingadto sa sepulcro sa unang adlaw sa semana (Domingo) sayo kaayo, mintras ngitngit pa, nagsugod pa lang pagsubang ang adlaw, sayong kabuntagon (Marcos 16:2; Lucas 24:1; Juan 20:1). Karon, ania ang mga garay nga nagdasig sa malig-ong pagtoo nga kuno ang pagkabanhaw nahitabo sa sayong kabuntagon sa Domingo. Apan wala kini magaingon niana! Pag-abot sa mga babaye, ang sepulcro abierto na! Nianang orasa, sayo kaayo sa Domingo, medyo ngitngit pa, wala na si Jesus! Paminawa unsay gisulti sa manulonda: "Wala na Siya dinhi, nabanhaw na" (Marcos 16:6; Lucas 24:6; Mateo 28:5-6). Wala na sa lubnganan si Jesus - Domingo sa sayong kabuntagon, ngitngit pa! Nabanhaw na! Kanus-a, unsang orasa? Si Jesus mibangon gikan sa Iyang lubnganan sa hapit na mosawop ang adlaw - Sabado sa hapon! Komo gilubong Siya sa hapit na usab mosawop ang adlaw sa Miyercules, ug ang pagkabanhaw kinahanglan sibo sa oras nga siya gilubong - tulo ka adlaw ang miagi - nahibal-an na nato nga ang pagkabanhaw ni Jesus nahitabo sa ulahing mga gutlo sa Sabado sa hapon, usa' mosawop ang adlaw. Ang senemanang Adlawng Igpapahulay natapos sa pagsawop sa adlaw. Dili Domingo ang pagkabanhaw kondili Sabado sa hapon! Natuman ba ni Jesus ang Timailhan sa Pagka-Mesiyas? Tanang ebidensya nga atong gibasehan pinasikad sa mga pulong nga gibuhian ni Jesus sa wala pa Siya patya ug mabanhaw. Apan may mga hinawayong nagpailang duna kunohay katakos sa teolohiya nga nagaingong si Cristo nasayop. Nga kuno katunga ra sa gitasal Niyang oras ang Iyang gidugayon didto sa lubnganan. Atong susihon kon duna pa ba'y testimonya nga wala magagikan mismo Kaniya. Sa Mateo 28:6, ang manulonda sa Dios nagpahayag: "Wala na Siya dinhi; nabanhaw na, sumala sa Iyang giingon." Walay duha-duhang nabanhaw Siya sumala sa Iyang giingon, sa insaktong gidugayon sumala sa Iyang giingon, ug kumpirmado kini sa manulonda nga maoy kinaunhang nasayod. Busa, aduna kita'y kalig-onan nga nahisulat sa sagradong Pulong sa Dios nga gituman ni Jesus ang sinyal nga tulo ka adlaw ug tulo ka gabii Siya sa ilawom sa yuta. Nabanhaw Siya hapon sa Sabado dili sa kaadlawon sa Domingo! May dugang pang pruweba nga natuman ni Jesus ang Iyang gihatag nga timailhan. Matod pa ni Pablo sa 1 Corinto 15:3- 4: "Gitudlo ko kaninyo ang akong nadawat nga hinungdanon kaayo, ug kini mao nga si Cristo namatay alang sa atong mga sala, sumala sa nahisulat sa Kasulatan; gilubong Siya ug sa ikatulo ka adlaw gibanhaw sumala sa nahisulat sa Kasulatan." Ang Iyang kamatayon, paglubong ug pagka-banhaw sumala sa nahisulat sa Kasulatan, dili sukwahi niini! Si Cristo gilubong ug Miyercules usa' mosawop ang adlaw. Ang ikatulong adlaw gikan sa Miyercules senemanang Adlaw nga Igpapahulay (Sabado); tulo ka tibuok adlaw nga gidugayon sa lubgnanan nahuman sa Sabado sa hapon usa' mosawop ang adlaw, dili Domingo sa buntag sumala sa gitoohan sa kadaghanan. Kanus-a ang Paglansang sa Krus? Si Jesus gipatay sa Miyercules, kinatung-an sa semana. Namatay Siya mga alas tres sa hapon, ug gilubong dayon nianang adlawa usa' mosawop ang adlaw. Karon kwentaha ang tulo ka adlaw ug tulo ka gabii: Ang Iyang patayng lawas 5
didto sa lubnganan sa gabii sa Miyercules, Huwebes ug Viernes - tulo ka gabii. Didto usab kini sa hayag nga bahin sa adlawng Huwebes, Viernes ug Sabado - tulo ka adlaw. Nabanhaw Siya Sabado sa hapon - usa' mosawop ang adlaw - parehong oras nga Siya gilubong! Mga Matinud-anong Pagsupak Seguro dunay mga nakamatikod sa Marcos 16:9, ug naghuna-huna nga ang texto nagsugyot nga Domingo ang pagkabanhaw. Atong tan-awo ug maayo. Ang texto sa ingles nag-ingon "was risen" - nabanhaw na, mibangon na. Pangutana; unsa ma'y kahimtang ni Jesus sa Domingo sa buntag? Mao pa ba'y pagbangon Niya o nakabangon na? Sa unang adlaw sa semana dihang mipakita Siya kang Maria Magdalena, nakabangon na Siya - nabanhaw na! Natural, nabanhaw na niadtong Sabado sa hapon pa. Dunay usa pa ka hinapos nga ebidensya. Sa Mateo 28:1 ang kasagarang texto mao kini; "Tapos sa Adlawng Igpapahulay". Pang-usahan (singular form) ang pagkahubit. Apan ang orihinal nga Griego plural o labaw sa usa - Sabbaths o Mga Adlawng Igpapahulay. Ang Fenton Translation sa Biblia naghatag ug tukmang paghubad: "After the Sabbaths o pagka-tapos sa Mga Adlawng Igpapahulay. Sayon lang ang buot ipasabot. Duha ka Adlawng Igpapahulay ang nangagi usa' mangadto sa lubnganan sila si Maria Magdalena ug mga kauban. Una, ang primerong Adlaw sa Pan ng Walay Patubo nga giila usab nga Dakong Adlawng Igpapahulay (High Day); ug ang ikaduha, ang senemanang Adlawng Igpapahulay (Sabado). Sumala sa Marcos 16:1, si Maria Magdalena ug mga kauban wala usa' mamalit ug mga pahumot aron idihog sa patayng lawas ni Cristo. Naghulat pa silang molabay ang Adlawng Igpapahulay. Wala sila makapangandam hangtod mahuman ang maong adlaw - apan human sila magprepara sa mga pahumot nagpahulay sila sa Adlawng Igpapahulay sumala sa kasugoan (Lucas 23:56). Usa lang ang posibleng eksplanasyon: Pagkatapos sa Unang Adlaw sa Pista sa Pan nga Walay Patubo nga gisaulog ug Huwebes, kining mga bayhana namalit ug mga pahumot sa Viernes, gipreparar nila, unya namahulay sila sa senemanang Adlawng Igpapahulay (Sabado), sumala sa kasugoan (Exodo 20:8-11) Kong itandi ang duha ka garay o versiculo, nagpamatuod lang kining DUHA ka Adlawng Igpapahulay ang nasakop niadtong semanaha, ug dunay usa ka adlaw sa taliwala niini (Viernes). Kay kon dili, nagkasumpaki na ang Kasulatan! Si Cristo nagpasalig nga, "ang Kasulatan dili masayop" (Juan 10:35). Ang Buhing Dios Nga wala managanang nagproklama sa Isaias 45:5-6 nga: "Ako mao ang GINOO ug wala nay lain, walay DIOS gawas Kanako aron ang katawhan sukad sa sidlakan hangtod sa kasadpan masayod nga wala nay lain gawas kanako; ako ang GINOO, ug wala nay lain", wala magsugo o magsugyot man lang nga saulogon ang mga kapistang tradisyonal nang gisaulog sa kadaghanan. Aduna Siya'y kaugalingong mga Balaang Adlaw ug mga Pista nga gihatag aron atong batonan, sundon ug saulogon. Makita nato kining tanan sa Levitico 23 ug Deuteronomio 16. Puno kini sa kahulogan nga makahatag ug kaalam sa Iyang kinatibuk-ang laraw sa katawhan. Dili sama sa mga tradisyonal nga kapistahan nga kanunay natong gisaulog bisan pa sa walay matin-aw ug klarong kahulogan. Panahon na nga isalikway ang kasaypanan ug sagupon ang kamatuoran.


U sa sa mga tin- guha (vision) sa siyudad sa Tangub nga mahimong pre- mier tourist destination. Tungod niini, gisugdan ang nagkalain-laing kalihukan kalabot sa turismo. Usa ni- ini ang pagpahigayon ug indigay sa customer care service sa nagkalain-laing establisimento sa syudad. Mahinumduman nga ang customer care ser- vice gihingusgan ni Mayor Ben ug gisugdan sa buhatan sa City Mayor sukad sa iyang paglingkod isip ama- han sa Siyudad. Tumong niini nga mahatagan ug maayong serbisyo ang mga lumulupyo, labi na ang gikan sa bukirang bahin aron dili na magbalik-balik ug subay sa ilang mga tuyo sa opisina. Ang customer care naglangkob sa pag-abi abi sa mga kliyente aron maatiman dayon ang ilang mga tuyo. Kalabot niini ang pag-andam ug comportable nga kape, lingkuranan, biskwit, kendi o tubig sam- tang naghulat mahuman ilang mga katuyoan. ang Dugang pa, naay gi assign nga mga usherette sa kada dagko nga opisina aron ma- hatagan ug pagtagad ang tuyo sa kada moabot nga kliyente. tumong sa customer care service nga tawo mapasinati sa mga Laing mapa Tangubanon man o langyaw, kung unsa gayud ang ginatawag nga puBlic service. Kini ang pag-abi abi tanang ug pagtagad kliyented nga naay tuyo sa mga opisina. sa Sa kasamtangan, gi- palapdan pa ang paghigayon sa customer care service, dili lamang sa mga opisina, giapil na ang business mga establishments sa tibuok siyu- dad. Tumong ni -ini nga ma pro- fessionalize ang serbisyo sa bus- iness o sales se- ctor. Gilau- man nga sa pag- pahigayon ug indigay or lumba, maningkamot ang kada opisina ug business establishments mahimong kinaiya sa taga Tangub ang pagkama abi-abihon. Ang paghukom sa maong lumba gibana-bana nga ipahigayon gikan sa bulan sa Mayo pad- ung sa bulan sa Hulyo aron mahatagan ug igong pana- hon sa pagbansay-bansay sa mga hingtungdan. ## LGU, Giaksyunan ang Problema sa Basakan S a padayon nga kainit sa pana- hon,mikabat ug 18.54 ka ektarya nga hu- mayan ang nadaot sa si- yudad sa Tangub. Sa man- agement committee meet- ing nga nahitabo kani- adtong Abril 15, 2024 sulod sa Mayor's Conference Room, gibutyag ni Mr. Nel- son Saladaga, City Agricul- ture in-charge of monitor- ing sa mga basakan, ang unom ka barangay nga apektado sa hulaw. subay sa City Agriculture's Office, kini ang musunod nga mga barangay: Silangit (6.5 has), Sumirap (2.79 has) Aquino (1.25 has), Bal- atacan (1.0 ha), Garang (1.5 has) ug Pangabuan (5.5). Tungod sa maong hitabo, nakahukom ang panggam- hanang lokal nga hatagan ug ayuda ang mga mag- uuma. Human masuta ang gidak-on sa kadaut, mopa- gawas ang siyudad ug kinatibuk-ang kantidad nga P175,448.00 isip ayuda sa mga mag-uuma. ## Sa gihimo nga pag-
Inter Barangay Summer League 2024, Gilusad A bril 13, 2024 hing pit nga gilusad ang Inter Barangay Su- mmer League 2024, alas 3:00 sa hapon sa People's Gymnasuim. Kini ilawom sa pagdumala ni Leonillio "ONTOY" S. Restillador, Jr ang Sangguniang Kabataan Federated Chairman ug Chairman sa Committee on Sports and Youth Development. Ipahigayon lamang ang mga dula matag Sabado ug Domingo aron dili mabiyaan ang tagsa-tagsa ka mga tahas ilabi na sa mga empleyado ug mga es- tudyante." Ang unang hugna mao ang grand parade nga nagpakita sa nagka lain-laing garbo sa matag barangay nga gibahin sa pito ka cluster. Ang unang cluster mao ang Cluster A naglangkob sa Brgy 1, Brgy 2, Brgy 6, Silanga, Migcana- way, Minsubong, Isidro D. Tan ug Maloro. Ang Cluster B mao ang Brgy. 3, Garang, San Apolinario, Maquilao, Brgy 5, Sta. Cruz, Mantic ug Brgy. 6. Ang Cluster C naglang- kob sa barangay Lorenzo Tan, Aquino, Pangabuan, Sumirap, Panalsalan, Bocator, Labuyo ug Balatacan. Ang Cluster D mao ang Hoyohoy, Villaba, Salimpuno, Tituron, Manga, Capalaran, Bang- lay ug Sta. Maria. Ang Cluster E mao ang barangay Lumban, Kimat, Bongabong, Brgy 7, Cata- gan, Kauswagan, Baluc ug Sto. Nino. Ang Cluster F naglang- kob sa barangay Guinalaban, Pai- ton, Taguite, Bintama, Prenza, San Antonio ug Caniangan. Ang Clus- ter F mao ang kabukirang bahin nga mga barangay nga gilang- koban sa San Vicente, Owayan, Silangit, Simasay, Tugas, Guin- abot, Sicot ug Matugnaw. Giwelcome ni Hon. Leonillio "ONTOY" Restillador, Jr ang tanan pinaagi sa mga men- sahe. Pulong pa niya, "Kabalo ko, nalipay kaayo mo mga players karon tungod kay nag sugod na- pud tag ingon ani nga kalihokan, mao gyud ni ang ampay sa mga batan-on." Dugang pa niya nga, "Dapat sports lang walay awayay, walay maglalis, dula lang ug ami- gohay lang kay puros an ta Tan- gubanon. Dapat dili ta malain kung dili ta makadaog ug dili ta mag arogante nga players kung makadaog. Sports man ni dapat mag enjoy ta samtang kita nag dula," panapos niyang pulong. Tumong sa maong Inter Barangay Summer League para mahatagan ug dugang lingaw ang mga kabaranggayan ug paghatag usab ug kahigayonan sa mga gag- may nga mga negosyante. ## U sa sa tinguha sa administrasyon pinangulohan ni Mayor Ben Canama nga mahatagan ug bili ug pag- tagad ang mga empleyado sa syudad. Subay niini, mas gihi-ngusgan ug gita- gaan ug prayoridad sa Hu- man Resource Manage- ment Office ang pagpahi- mutang sa mga empleyado sa city hall. Giila ang kaabtik ug katakos sa mga depart- ment officers-in-charge sa pagpatuman sa mandatos sa ilang tagsa-tagsa ka mga opisina pinaagi sa pagpro- mote kanila full- fledged department heads. Mahinumduman nga bag- uhay pa, dunay 70 ka . empleyado nga gikan isip gi-promote sa nagkalain-lain nga mga opisina, nga ang usa mika- bat na ug kapin 30 ka tuig sa pagserbisyo sa kagam- hanang lokal. Upat ka mga nag- isip officers-in- serbisyo ilang depart- charge sa ment ang natuboy nga hatagan ug promotion sa ikaduha nga batch sa mga empleyado. Si Engr. Vil- (City mar A. Matalines Engineer) Dr. Noriel G. Apao (City Health Officer), Mrs. Diana Mae O. Nunez (City Treasurer) ug Mrs. Ruby E. Bacaling, isip Hu- man Resource Officer nga mao usab ang gadala isip City Administrator. Gihatagan ug pa- nahon ni Mayor Ben ki- ning upat ka depart- ment head nga mag- padayag sa ilang kali- pay, pasalamat ug saad sa dugang kaikag ug kakugi sa ilang pa- nerbisyo niadtong Abril 15, 2024 sa Management Co- mmittee Confer- ence sulod sa Ma- yor's conferen-ce room. ## as signed by the City Mayor, pending final approval from Civil Service Field Office City Engineering Office: Balugo, Ticelle L. - Engineer II Trompeta, Jay T. - Engineer II Nonoy, Jacqueline L. - Administrative Aide VI (Clrek III) Saturinas, Neri M. - Engineer I Sabillo, Manneric C. - Engineer I Fuentes, Oliver S. - Engineer I Entervencion, Francisco N. - Administrative Aide III (Utility Worker II) Artigas, Teofredo M. - Administrative Aide III (Utility Worker II) Manlangit, Teresa Z. - Engineer IV Linganay, Rene S. - Engineer IV Saturinas, Gaspar M. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I Mulato, Glenn R. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) Del Socorro, Norman B. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) Trompeta, Noel L. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) Ingco, Larry R. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) Sulmeron, Cesar Q. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) Macarayo, Aldwin D. - Administrative Aide I (Utility Worker I/Laborer I) City Health Office: Linganay, Madelaine M. - Midwife II Tangub City Global College: Selatona, Arnel R. - Administrative Aide IV (Clerk II) Aguaviva, Billy M. - Administrative Aide IV (Clerk II) Teleron, Khriza L. - Administrative Aide III (Utility Worker II) Panday, Roger T. - Administrative Aide III (Utility Worker II) Almazan, John P. - Administrative Aide III (Utility Worker II) Rios, Renante S. - Administrative Aide I (Utility Worker I) Sumalpong, Daniel B. - Administrative Aide I (Utility Worker I) Banawan, Henry G. - Administrative Aide II (Messenger) City Council's Office: Aswe, Reynaldo J. - Administrative Aide II (Messenger) Morales, Renalyn P. - Local Legislative Staff Officer I Casuyon, Wiles B. - Local Legislative Staff Officer III Arcala, Febe B. - Executive Assistant I Rebucas, Resne B. - Executive Assistant I 2
H ugot nga ipa imple mentar sa lokal nga sa panggamhanan siyudad sa Tangub ang pag gamit slaughterhouse. Matud pa ni Dr. Alvin Florida, City Veterinarian sa tigom sa mga hefe sa opisina kani- adtong Abril 15, 2024 sa City Mayor's Conference Room, nga kinahanglan ang tanang karne nga sa merkado moagi sa inspection aron ma siguro nga kini limpyo ug lu- was nga kaunon sa mga kon- sumante. Kini nga polisiya ipatuman na sa siyudad sugod Abril 15, 2024. sa ibaligya Kini nga pamalaod nasubay sa RA 9296 nga nagkanayon, Ang Akta Repub- lika nga Nagpalig-on sa Siste- ma sa Pag-inspeksiyon sa Mga Karne, nga nagpatuman sa Meat Inspection Code of the Philippines and Other Purpose (AN ACT STRENGTHENING THE MEAT INSPECTION SYS- TEM IN THE COUNTRY, OR- DAINING FOR THIS PURPOSE A "MEAT INSPECTION CODE OF THE PHILIPPINES" AND FOR OTHER PURPOSES). Matud pa ni Mayor Ben Canama nga mohimo ang siyudad ug usa ka inspection team nga mag-monitor sa pagpatuman sa maong pa- malaod. ## Mga tamang paraan para paliitin ang bilbil: Marami ang may problema sa lumalaking bilbil lalo na pag nagkakaedad. Kung overweight at kulang sa ehersisyo ay puwedeng lumaki ang bilbil. Ano ang gagawin para mapaliit ito? Narito ang ilang payo na makatutulong: 1. Uminom ng isang basong tubig bago kumain. Nakabubusog ang tubig at mas kaunti ang iyong makakakain. 2. Kumain ng mas madalas pero kaunti lamang. Ang isang saging o man- sanas ay puwedeng pangmeryenda na. 3. Bawasan ang pagkain ng kanin. Kung dati-rati ay dalawang tasang kanin, gawin na lang isang tasang kanin. 4. Kumain ng mas mabagal. Kapag mabagal kumain, mas mararamdaman ang pagkabusog at mababawasan ang makakain. 5. Mag-ehersisyo ng tatlo hanggang apat na beses kada linggo. Subukang mag-aerobic exercise ng 30 minutos hanggang isang oras. 6. Palakasin ang muscle sa tiyan. Mag-aral ng mga ehersisyo para lumakas ang tiyan, tulad ng stomach crunches. 7. Magkaroon ng tamang tindig (posture). Huwag maging kuba sa pag-upo at pagtayo. 8. Umiwas sa matatamis na inumin tulad ng softdrinks, iced tea at juices. Nakatataba ito at nakakadag- dag sa laki ng bilbil. 9. Kumain ng almusal araw-araw. Kapag hindi ka nag-almusal, mas gugutumin ka pagdating ng tanghalian at mapaparami ang iyong makakain. 10. Bawasan ang pag-inom ng alak at beer. Nakalalaki iyan ng bilbil. 11. Bawasan ang pagkain ng maaalat. Ang asin at alat ay nagdudulot ng pagmamanas ng katawan. 12. Kumain ng dalawang tasang gulay at dalawang tasang prutas araw-araw. Umiwas sa matataba at mamantikang pagkain. 13. Maglakad ng madalas at umakyat ng isa o dalawang palapag ng hagdanan. 14. Bawasan ang stress at matulog ng sapat. 15. Maging masipag. Ituloy lang ang mabuting pamumuhay para hindi lumaki ang bilbil. 3 BOLA BOLANG PUSO SA SAGING Mga Sangkap 1 litro (1000ml) nga Tubig 1 ka kutsarita (15g) nga Asin 1 pc (500g) Puso sa Saging, nipis nga strips 1 ka kutsarita (15g) ahos, tinadtad 1 ka kutsarita (15g) pula nga Sibuyas, tinadtad 2 pcs (90g) Itlog 1 tasa (120g) nga All Purpose Flour 1 pack (7g) Flavor Seasoning Mix 1 litro (1000ml) Oil Pamaagi sa Pagluto 1. MAGKOMBINA. Sa usa ka panaksan, isagol ang tubig ug asin dayon idugang ang puso sa saging. Pasagdi kini sulod sa 10 minutos. Hugasi ug pisliton dayon ilain. Ilabay ang likido. 2. MIX. Sa laing panaksan, idugang ang ahos, pula nga sibuyas, itlog, all purpose flour ug puso sa saging. Imix ug maayo. 3. SEASON. Idugang ang flavor seasoning mix, imix ug maayo ug pormahon nga gag- may nga mga bola. 4. DEEP FRY. Sa usa ka kawali, pag-init sa mantika - iprito ang bolang puso sa saging hangtod nga mabulok ang kolor. Mga Tip sa Pagluto 1. Ihumol ang puso sa saging sa tubig hang- tod gikinahanglan, habwaa ang tubig ug pugaa og maayo. Maayo kini aron mawala ang mapait nga duga sa sulod. 1. TAGO Lolo: Apo, tago kay naa imong maistra, ning absent raba ka. Apo: Lo, tago pod Kay ako raba gi ingna nga absent ko kay na- matay ka. 2. KUMPISALAN Tulume: Bindisyoni ako padre kay ako makakasala. Pari: Unsa man nang imong sala? Tulume: Nangawat ko ug lima ka hiniktang igtataring manok padre. Pari: Ah... Mag-ampo ka ug lima ka Amahan Namo Tulume: Padre. Waloon na lang nako ka Amahan Namo Pari: Ngano man iho? Tulume: Tua pa man guy tulo sweater-hatch ra ba to pang derby ako balikan unyang gabii... 3. ANDIR-DI-SAYA Kulas: Bay Tasyo, matod sa mga silingan andir-di-saya man kuno ka. Tasyo: Unsay andir-di-saya nga bag-o lang nakong gikasab-an ang akong Misis! Kulas: Ngano man? Tasyo: Gisugo man ko niya sa pa- malantsa. Mao nga akong gisinghagan ug UNYA RA KAY MAGLUTO PA KO!!!
T he annual Alli ance of Recog nized Students Organizations (ARSO) Fes- tival, organized by the Fed- erated Officers of Recog- nized Organizations, took place on April 15, 2024 at Tangub City Global College (TCGC). The festival served as a platform for faculty, staff, and students to come together and foster unity and camaraderie through a series of educational, recre- ational, and cultural activi- ties. Themed "The Rise of the Legend," the festival symbolized personal gro- wth and the potential with- in each individual to carve their own legendary paths. The week-long celebration, held from April 15th to 19th, 2024, featured a multitude of activities aimed at inspir- ing attendees to overcome challenges, leave a notable impact, and nurture a last- ing legacy. Super Tips: Unsay buhaton aron mali- kayan ang sunog Sa ginaingon pa sa kadaghanan, mas maayo pa ang pagpugong sa bisan unsa nga panghitabo kay sa pagpa-alim niini. Ug bisan pa man og niagi na ang Fire Prevention Month, wa kini nagpasabot nga luwas na kita sa piligrusong sunog nga mamahimong mahitabo sa ato mismong pan- imalay. Ania ang mga paagi aron mapugngan ang sunog. 1. Smoke alarms Pagbutang og smoke alarm sa nagkadaiyang mga suok sa imong panimay labi na sa duol o sulod sa imong katulganan. Suwayi kini matag karon ug unya ug ilisi ang bateriya niini kaduha sa usa ka tuig. 2. Ayaw biyai ang kusina Ayaw gyud pagbiya-i ang imong gilutoan nga kaldiro, kaha, electric skillets o ang uban pang mga gamit pangluto. Bantayi sa kanunay ang imong giluto kon ikaw naggamit og mantika o mga pag-kaon nga sebohon sama sa hamburger o ba kaha bacon. 3. Bantayi ang kurtina ug tualya Ipalayo ang imong mga gamit sama sa towel, artipisyal nga mga tanom ug mga daling masunog nga mga dekorasyon ug kurtina sa flames ug heating elements sa kusina. Siguraduha nga ang imong mga applliances nga momugna og init sama sa toasters wa nimo gibutang sa ibabaw nga bahin sa imong kabinet. 4. Bantayi ang isul-ob Kon ikaw magluto, pagsul-ob og short sleeves o tight-fitting sleeves. Hipusa usab ang imong buhok kon kini taas. Bantayi usab ang imong mga bisita o mga kauban sa balay nga naa duol sa stove. Ayaw pagbiyai sa imong panan-aw ang patholders o dishtowels kay kini maoy sagad nga sinugdanan sa pagkasunog sa kusina nga mamahimong mapunta sa imong sanina o buhok. 5. Gamit og kandilang debateriya Ipalayo ang imong gidagkutan nga kandila sa mga kurtina ug uban pang daling masunog nga mga butang. Ipalayo kini sa drafty nga area sa panimalay ug pagamit og candleholders aron mosawod sa init nga wax niini. Mas maayo nga mogamit usab ka og usa ka battery-operated nga kandila. 6. Space heaters Ipalayo ang imong portable space heaters sa imong mga fur- niture, kurtina, ug uban pang mga butang nga daling masunog. Pagnga kini kon ikaw molakaw. Sa di pa nimo gam- iton ang imong space heaters, tan-awa kon wala ba kini putol nga mga wire. 7. Power tools Ayaw paggamit og power tools sud sa imong panimay nga mo -overheat ug mokidlap. Ayaw usab kini pasagdai hilabi na kadtong mga soldering iron o glue gun. 8. Smokers Kon adunay manigarilyo nga kauban sa pamilya, sa gawas kini papanigarilyua ug hatagi sila og dako nga ashtray nga The ARSO Festival was a fun-filled, meaning- ful, and unifying event that showcased diverse stories and inspired journeys, ma- king it a memorable experi- ence for all participants. ## G ihimong modelo sa 12 ka LUC's ang Ta- ngub City Global Co- llege (TCGC) sa CHED atol sa gipahigayon nga Board of Trus- tees Meeting niadtong Abril 17, 2024. Ang miting, nga nahitabo sa City Mayor's Office Confer- ence Room, gitambongan sa Faculty & Staff, Key Officials, BOT members, City Officials, dad sa mga magtutudlo ug ka- wani niini. Ang CHED Person- nel mipadayag og pasalamat sa mainitong pag-abiabi nga nada- wat gikan sa TCGC personnel, pinangulohan ni Dr. Maricelle M Nueva, ug City Officials, pinangulohan ni City Mayor Ben Canama, nga nagpaabot usab sa ilang suporta sa sector sa edukasyon. ## Lainlaing Komite, ug CHEDRO X nga gipangulohan ni Dir. Freddie T. Bernal, CESO III - Regional Director, uban ni Dr. Miriam B. Fuentes - Chief Edu- cation Program Specialist. Atol sa miting, gidayeg ni RD Bernal ang TCGC tungod sa pag-uswag niini isip usa ka local nga kole- hiyo, nga nagpasiugda sa kali- anaay sand o bas. Siguradua nga ang smoking area layo sa mga patay nga dahon sa tanum, nagtapok nga mga sagbot ug mga ginuba nga bu- tang ingkaso. Kini kon ingkaso aksidenting malabay ang upos nga siga- rilyo. 8. Smokers Kon adunay manigarilyo nga kauban sa pamilya, sa gawas kini papan- igarilyua ug hatagi sila og dako nga ashtray nga anaay sand o bas. Sig- uradua nga ang smoking area layo sa mga patay nga dahon sa tanum, nagtapok nga mga sagbot ug mga ginuba nga butang ingkaso. Kini kon ingkaso aksidenting malabay ang upos nga sigarilyo. 9. Electrical cords I-tsek ang imong mga mga electrical cord aron masigurado nga wala kiniy daot. Ayaw pag sumpay-sumpaya ang mga cords. 10. Tagoi Ibutang ang mga lighter ug posporo sa locked drawers o kabinet nga layo sa mga bata. 11. Susiha ang LPG Ang regular nga pag check sa inyong LPG gikinahanglan aron dali nin- yong mabantayan kon aduna pa kiniy leak nga pwede moresulta sa sunog. (Tinubdan gikan sa prevent-fires / Bureu of Fire Prevention) 4
HIGHLIGHTS AND WINNERSOF THE INTER BARANGAY SPORTS LEAGUE 2024 BASKETBALL Clus- ter A B C D 1st Game Brgy1 vs brgy 6 Brgy.3 vs Garang L Tan vs Aquino Hoyohoy Score 2nd Game 71-68 Migcanaway vs Silanga 49-53 Maquilao vs 53-40 67-88 San Apo Pangabuan vs Sumirap Salimpuno Score Winner 67-57 69-72 70-68 64-52 Brgy 1, Mig- canaway Garang, San Apo L Tan, Pan- gabuan Villaba, Sal- Clus ter A B C 1st Game Brgy. 2 vs Minsubong BRGY. 5 vs Sta. Cruz Bocator vs Panalsalan Score 2nd Game Isidro D. Tan vs Maloro 66-89 Mantic vs Brgy. 4 57-39 Labuyo vs Balatacan Score Winner 59- 54 Sta. Cruz, Man- tic 63- 47 Bocator, Labuyo E Lumban 72-60 Brgy VII vs 87-53 Lumban, Brgy D Manga vs Capalaran 64-48 Banglay vs Sta. Maria 56- 73 Manga, Sta. Maria F G Guinalab an vs Paiton San Vi- cente vs Owayan 55-44 70-54 Bintana vs Taguite Silangit vs Simasay 49-43 58-46 Guinalaban, Bintana San Vicente, Silangit E F G Kauswagan vs Catagan Prenza vs San Antonio Tugas vs Guinabot 63-57 70-39 54-55 Sto. Niño vs Baluc Sicot vs Matugnao 42- 32 60- 54 Kauswagan, Sto. Niño Prenza Guinabot, Sicot Cluster Category VOLLEYBALL 1st Team 2nd Team Winner A Men Men Women Women Brgy1 Silangga Brgy 1 Silanga Brgy 6 Migcanaway Brgy 6 Migcanaway Brgy 6 Migcanaway Brgy 6 Silanga B Men Men Women Women Brgy 3 San Apo Brgy 3 San Apo Garang Maquilao Garang Maquilao Brgy Garang San Apo Brgy 3 Brgy Maquilao C Men Men Women Women Lorenzo Tan Pangabuan Lorenzo Tan Pangabuan Aquino Sumirap Aquino Sumirap Lorenzo Tan Pangabuan Aquino Pangabuan D Men Men Women Hoyohoy Salimpuno Hoyohoy Villaba Tituron Villaba Villaba Salimpuno Villaba E Men Men Women Women Lumban Bongabong Lumban Bongabong Kimat Brgy 7 Kimat Brgy VII Kimat Bongabong Kimat Bongabong F Men Men Women Women Guinalaban Taguite Guinalaban Bintana Paiton Bintana Paiton Taguite Guinalaban Taguite Guinalaban Taguite G Men Men Women Women Brgy. San Vicente Brgy simasay Brgy San Vicente Brgy simasay brgy owayan Brgy silangit brgy owayan brgy silangit Owayan Silangit Owayan Simasay 5
Pamalandong Views and Feedbacks (Panglantaw sa Yanong Mambabasa) MATEO 25:31-40 PAG-ALAGAD SA LABING UBOS Ang hari mitubag kanila, "Sultihan ko kamo nga sa matag higayon nga maghimo kamo niini alang sa usa ka labing ubos niining akong mga igsoon, gihimo ninyo kini alang kanako." For the first time nahitabo syImpre bag-o naman diay ang namuno. Daghang Salmat kayo Mayor Ben sa pa tubig. Dili najud mi manilin- gan og barangay para lang manaay tubig intawon. Usa pa, dili nasad mi maka adto og sapa para lang maka panglaba. Diosmiyo pagka layo og ka hangak jud. Sa pila ka years karon pajud tawon na in-ani. Sala- mat sa nagdumala ani og sa mga naglihok super thank you sa tanan! (Mary Jane Ochigue Cagas) Spencer ang iyang ngalan. Apan ang tanan nagtawag kaniya ug "Spence." Usa siya ka state track champion sa high school pa siya; unya nipadayon siya sa pagtambong sa usa ka prestihiyosong unibersidad isip usa ka full academic scholar. Nagpuyo siya karon sa usa ka kinadak-ang syudad sa America ug gitahod pag- ayo sa natad sa chemical engineering. Apan kong pan- gotan-on nimo si Spence sa iyang labing maayo nga kalamposan sa pagkakaron, dili niya hisgotan ang maong mga butang. Malipayon niyang isulti kanimo ang bahin sa mga pagbiyahe niya sa Nicaragua matag pila ka bulan aron ma susi ang mga bata ug magtutudlo sa programa sa pagtudlo nga iyang gitabangan nga maestablisar sa usa sa labing kabos nga mga lugar sa nasod. Ug sultihan ka niya kung unsa ka madagayaon ang iyang kinabuhi pinaagi sa pag-alagad kanila. "Ang labing gamay o ubos niini." Mga pulong kini nga gigamit sa mga tawo sa lainlaing mga paagi, apan gigamit kini ni Jesus sa paghulagway niadtong sumala sa sumbanan sa kalibotan, gamay lang o wlay ikahatag kanato agig balos sa atong serbisyo. Sila ang mga lalaki ug babaye ug mga bata nga kasagarang dili tagdon sa kalibotan-o makalimtan sa hingpit. Apan mao gyod kini ang mga tawo nga gituboy ni Jesus sa nindot nga kahimtang pinaagi sa pag ingon, "Bisan unsa ang inyong gibuhat (para kanila), gibuhat ninyo alang ka- nako" (Mateo 25:40). Dili kinahanglan nga aduna kay degree gikan sa usa ka prestihiyosong unibersidad aron masabtan ang buot ipasabot ni Cristo: ang pag-alagad sa "labing gamay o ubos" sama ra sa pag-alagad kaniya. Ang gikinahanglan lamang mao ang andam nga kasing- kasing. Daghan kaayong salamat sa atong Yanong Mayor Ben Canama ,Vice Mayor Tito Decina, uban sa City Council ilabi na sa atong maabtikon nga city councilor Hipolito Jun Roxas sa pagpdala sa mga equipo dinhi sa P-7 ug 8 Brgy Pangabuan,Tangub City aron sa pagtubag sa mga hinanaing sa mga katawhan nga dugay na nilang gipangandoy nga karsada. Kami tanan mapasalamaton kaninyo sa pagtubag dayon sa maong problema uban sa atong ABC Pres. Mildred Man- langit Acuno. (Roland Lumpayao) Ginoo,tabangi ko sa pagkinabuhi nga maalamon ug sa pag tugyan sa tanan kong mga plano Kanimo. John Blasé, Espirituhanong Kalan-on, p.108 MEDIA AND PUBLICATION AFFAIRS THE OFFICIAL NEWSLETTER OF THE CITY GOVERNMENT OF TANGUB RUBY E. BACALING City Administrator SABINIANO S. CANAMA City Mayor ATTY. JOEL A. ALIMA Legal Counsel Hon. LOWIDA L. ALCALDE Chair, Media and Publication Committee DR. MARICELLE M. NUEVA OIC Head, Media and Publication Affairs HARVEY JOSEPH L. DEL CASTILLO Photographer JUDITH B. TABLAN Editor -in Chief / Writer NIELBOY A. TORRES Lay-out Artist RICA A. MABASO Writer MA. FLORENCE C. QUIMBO Writer ARCHEL A. TUASTUMBAN Circulation Tangub City Information and Documentation Office tangubcity.gov.ph 09164927629 6


1 Mother Tongue-Based Multilingual Education Quarter 1 - Module 38 Classifying Words
Mother Tongue - Grade 1 Alternative Delivery Mode Quarter 1- Module 38 : Classifying Words First Edition, 2020 Batas Republika 8293, Seksiyon 176 naga ingon nga dili mahimong makaangkon og katungod sa copyright sa bisan unsa nga tagsulat ang gobyerno sa Pilipinas. Bisan pa man, kinahanglan una ang pagtugot sa ahensya sa gobyerno nga nagpatuman sa tagsulat kung kini mahimong pagkakitaan. Apil sa mga pwede nga buhaton sa maong ahensya ang pagtakda sa mahimong bayad. Ang mga tagsulat sa (istorya, basahon, balak, kanta, hulagway, ngalan sa produkto o brand name, tatak o trademark, salida sa telebisiyon, pelikula, atbp.) nga ginamit niini nga modyul nagpanag-iya sa copyright nianang mga gihisgutan. Paningkamutan nga matultulan sila para makuha ang ilang pagtugot sa paggamit sa mao nga mga materyales. Wala giangkon sa mga nagmantala ug sa nagsulat ang katungod isip tag-iya niini. Ang unsa man nga gamit gawas niining modyul, kinahanglan ang pagtugot gikan sa orihinal nga pagsulat. Walay bisan unsa nga bahin o parte niining materyales ang mahimong kopyahon o ipatik sa unsa man nga pamaagi nga walay pagtugot sa departamento. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim Pangalawang Kalihim : Diosdado M. San Antonio : Leonor Magtolis Briones Development Team of the Module Writer : Lutchie A. Manuales Illustrator (Cover) : Joshua Rey V. Aguinaldo Editor : Grace L. Laurie Reviewer : Lani F. Tumanda Management Team Chairperson : Reynaldo E. Manuel Jr., PhD, CESE Schools Division Superintendent Vice Chairperson : Lorena P. Serrano, CESE PSDS, OIC-ASDS Members : Francis J. Buac Chief Education Supervisor, CID Maria Joy T. Agot Education Program Supervisor-English/MTB Vivian D. Echalico Education Program Supervisor-LRMS Printed in the Philippines by Department of Education - Region X - Division of Oroquieta City Office Address: Telefax: E-mail Address: Osilao St., Poblacion 1, Oroquieta City 088-531-0831
Mother Tongue-Based Multilingual Education Quarter 1 - Module 38 Classifying Words instructional material was collaboratively developed and reviewed by educators from public schools. We encourage teachers and other education stakeholders to email their feedback, comments and recommendations to the Department of Education - Region X - Division of Oroquieta City at This We value your feedback and recommendations. 1
TALAAN SA MGA SULOD Pasiuna Nga Mensahe ............... Hibalo-i Kini ............... Sulayi Kini ............... Lesson 1 Classfying Words Subli-a Kini ............... Kat-oni Kini ............... Susiha Kini ............... Pagpauswag ............... Hinumdumi Kini ............... Buhata Kini ............... Ebalwasyon ............... Mga Buluhaton ............... Tubag Sa Mga Pangutana ............... Pakisayran ............... iv v 1 2 4 7 8 11 12 13 14 16 17 18
Pasiuna nga Mensahe Para sa Magtutudlo: Kumusta, malipayong paggamit niining MTB-MLE - Una nga Grado Alternative Delivery Mode (ADM) Module para sa araling Classifying Words. Kini nga Modyul nadesinyo, naugmad ug nasusi sa pagtinabangay sa mga magtutudlo nga gikan sa pampublikong institusyon para sa pagtabang kanimo nga makab-ot ang sumbanan nga gitakda sa K to 12 Curriculum samtang ilang gibuntog ang mga babag nga adunay kalabutan sa personal, social, ug economic nga mga sitwasyon sa ilang pag-eskwela. Kining kapanguhaan sa pagkat-on o learning resource gilauman nga makapadasig sa magtutuon o bata nga mobuhat sa mga giniyahan ug gawasnong buluhaton sa iyang kaugalingon nga lihok ug panahon. Dugang pa, ang katuyuan usab niini mao ang pagtabang sa magtutuon o bata nga makakuha sa mga gikinahanglan nga kahanas niining atong panahon karon sa ika- 21 nga siglo samtang gitagaan usab og konsiderasyon ang ilang mga panginahanglan og sitwasyon. Isip magtutudlo, ikaw ang gilauman nga maghatag sa magtutuon o bata kung unsaon paggamit niini nga Modyul. Gitahasan usab ikaw sa pagsubay sa pag-uswag sa iyang kahibawo samtang imo siya gitagaan og higayon nga makatuon sa iyang kaugalingon nga pagkat-on sa kahibawo. Ug usab, gitahasan ka nga dasigon ug tabangan ang magtutuon o bata sa iyang pagbuhat sa mga buluhaton sulod niini nga Modyul. v
Para sa Magtutuon: Kumusta, malipayong paggamit niining MTB-MLE - Una nga Grado Alternative Delivery Mode (ADM) Module para sa araling Classifying Words. Kini nga Modyul gihimo para matagaan ka sa makahuluganon nga higayon para sa mga giniyahan ug gawasnong pagkat-on subay sa imong kaugalingon nga lihok ug panahon. Isip aktibo nga magtutuon, mahimo nimo ang pagproseso sa sulod niining modyul. Kini nga Modyul adunay mga parte kapares sa mga icons: Hibalo-i Kini Dinhi nga bahin, mahibaloan kung unsa ang kinahanglan nga matun-an sa modyul. Sulayi Kini Ang katuyoan niini nga bahin sa buluhaton mao ang pagsusi sa imong naunang leksiyon nga kahibalo mahitungod sa imong pagatun-an. Kung makuha nimo ang ensakto nga mga tubag (100%), pwede na nimo dili gamiton kini nga modyul. Subli-a Kini o Kini ang hamubo nga buluhaton paghisgot sa nauna nga kahibalo para matabangan ka nga makonek ang karon ug sa una nga leksiyon. Kat-oni Kini Dinhi nga bahin, ipaila ang bag-o nga leksiyon sa nagkalain lain nga pamaagi sama sa usa ka istorya, kanta, balak, pagpresentar sa problema, sitwasyon, o mga buluhaton. Susiha Kini Dinhi nga parte, tagaan ka og hamubo nga panaghisgot sa leksiyon. Ang katuyuan niini para matabangan ug masabtan ang bag-o nga konsepto ug kahanas. vi
Pagpauswag Naglangkob kini sa mga buluhaton nga giniyahan og gawasnon pagbansay para imong pagsabot ug mapalig-on ang kahanas leksiyon. Mahimo nimo nga tan- awon kung husto ba ang imong tubag sa mga buluhaton sa pagtan-aw sa tubag nga nahimutang sa susi sa hustong tubag nga anaa sa katapusan nga parte sa modyul. Hinumdumi Kini Kini naglangkob sa nga pangutana o pagbutang sa gibutangan og blanko nga parte sa kapahayag para mapaproseso kung unsa ang natun-an nimo gikan sa leksiyon. sa mga tubag diha Buhata Kini Kini naglangkob sa mga buluhaton nga makatabang sa imo para mabalhin ang bag-ong kahibalo o kahanas sa tinuod nga sitwasyon o ang kamatuoran sa kinabuhi. Ebalwasyon Kini usa ka buluhaton nga ang katuyuan masukod ang lebel sa kahibalo nga nakab- ot sa natun-an nga kompetensi. Mga Buluhaton Dinhi nga bahin, adunay ihatag nga dugang nga mga buluhaton para imong kahibawo ug mapalambo ang kahanas sa natun-an nga leksiyon. Tubag sa Mga Pangutana Naglangkob kini sa ensaktong tubag sa tanan nga mga buluhaton nga anaa sa modyul Sa katapusan ng parte ani nga modyul, makita usab ang: Pakisayran Kini ang listahan sa tanan nga gikuhaan sa pagbuhat ug pag-ugmad niini nga modyul. vii
Ang mosunod mao ang paggamit niini nga modyul: importante nga pahinumdum sa 1. Ayaw kalimti ang pagtubag sa Sulayi Kini sa dili pa mobalhin sa laing gihatag nga buluhaton nga naa niini nga modyul. 2. Basaha ug maayo ang mga direksiyon sa dili pa buhaton nga mga buluhaton sa pagbansay. 3. Obserbahe ang pagkamatinud-anon og ang itegridad sa pagbuhat sa mga buluhaton ug sa pagsusi sa insakto nga mga tubag. 4. Humana usa ang gibuhat nga buluhaton ayha moadto sa uban pa nga mga buluhaton sa dili pa moadto sa uban pa nga mga buluhaton. 5. Ibalik ang modyul sa imong maestro o sa facilitator kung mahuman na ang pagtubag sa tanan nga mga buluhaton. Kung ugaling naglisod ka sa pagtubag sa mga buluhaton, ayaw pag duha-duha pagkonsulta sa imong maestra o facilitator. Mahimo ka usab mangayo ug tabang sa imong nanay ug tatay, sa imong magulang o sa bisan kinsa nga nga kauban sa balay na mas magulang nimo. Imong huna-hunaon pirmi nga wala ka nag- inusara. Maglaum kami nga pinaagi niining modyul makasinati ka sa usa ka makahuluganon nga kahibalo ug makakuha ka sa lawom nga pagsabot nga may kalabutan sa kompetensi nga gitun-an. viii
Hibalo-i Kini Kini nga Module, magtudlo sa imong pag-grupo sa pungan ngadto sa tawo, lugar, mananap, butang ug panghitabo. Importante kini nga atong makat-onan aron dali nato mailhan ang pungan. Pagkahuman niini, maka-grupo o maka klasipikar ka sa pungan ngadto sa tawo, lugar, butang, mananap o panghitabo. Sulayi Kini Directions: Ilha ang ngalan sa hulagway. Lingini ang letra sa saktong tubag. A. kabaw 1. B. baki C. elepante 1
2. 3. 4. 5. A. papel B. laptop C. cellphone A. eskuylahan B. parke C. ospital A. magtutudlo B. doktor C. bombero A. bunyag B. kasal C. birthday 2
Lesson 1 Classifying Words Learning Competency: Classify naming words into persons, places, animals, and things. MT1GA-Ii-j-3.1 Subli-a Kini Unsa ang pungan (noun)? Ang pungan usa ka pulong nga nag-ngalan sa tawo, butang, lugar, mananap, ug panghitabo. Pananglitan: Tawo: bata, konduktor, Mama, Inday, Mark Butang: kutsara, papel, bag, tanom, sanina Lugar: simbaha, eskuylahan, merkado, Oroquieta City, Manila Mananap: leon, baki, langgam, Miming, Bantay Panghitabo: Adlaw nga Natawhan, kasal, Bag-ong Tuig 3
Paminawa ang sugilanon nga pagabasahon sa imong ginikanan o magbalantay nga mahibalo niini ug tubaga ang mga pangutana. Si Paeng usa ka bata sa una nga ang-ang sa Tunghaan sa Elementarya sa Layawan. Matinabangon nga bata si Paeng. Usa ka adlaw, sa dihang nipauli na si Paeng gikan sa eskuylahan, nakita niya nga adunay naghilak nga itoy sa agianan. Iyang kining gitan-aw ug iyang nabantayan nga nagkurog kini ug gigutom. Naglingi-lingi siya aron makita kung aduna ba kini kauban nga inahan, apan wala siya'y nakita. Iya kining gipunit. Pag-abot sa balay, ni-amen siya sa iyang nanay ug nag-ingon "Nay,looy kaayo ang itoy nga akong nakit-an." "Dali, ato kining trapohan ug puston ang iyang lawas ug tuwalya" ang tubag ni nanay. Pagkahuman, gipainom ni Paeng ang itoy ug gatas. "Kinsa kaha ang tag-iya aning itoy, nay?" ang pangutana ni Paeng. "Ayaw kabalaka kay ugma adunay mahitabo nga Barangay Assembly, atong ipapangutana didto kon kinsa ang nawad-an ug itoy. Mga Pangutana: 1. Asa nagtungha si Paeng? 2. Unsa iyang nakita sa agianan? 3. Unsa ang iyang gibuhat sa itoy pag-abot niya sa balay? 4. Unsa nga klase nga bata si Paeng? Ngano nakasulti ka niana? 4
5. Kung ikaw si Paeng, buhaton ba usab nimo ang iyang gibuhat? Ngano man? Ngano dili man? Kat-oni Kini Buluhaton: Pagdibuho og usa ka pungan nga haom sa gipangayo sa sulod sa kahon. 1. butang 2. lugar 3. mananap 4. panghitabo 5
5. tawo Susiha Kini Mga pulong nga naghisgot sa ngalan sa tawo sumala sa sugilanon: TAWO: Paeng Nanay Pulong nga naghisgot sa ngalan sa butang sumala sa sugilanon: 6
BUTANG: Tuwalya Mga pulong nga naghisgot sa ngalan sa lugar sumala sa sugilanon: LUGAR: Eskuylahan 7
Mga pulong nga naghisgot sa ngalan sa mananap sumala sa sugilanon: MANANAP: iro Mga pulong nga naghisgot sa ngalan sa panghitabo sumala sa sugilanon: Adlaw nga Natawhan 8
Buluhaton: Ilha ang mga mosunod nga pungan. Grupoha kini ngadto sa tawo, butang, lugar, mananap ug panghitabo. Ibutang ang ngalan niini sa hustong han-ay nga anaa sa ubos. tinidor Mrs. Manuales ilaga Adlaw nga natawhan eskuylahan Tawo butang lugar mananap panghitabo 9
Pagpauswag Buluhaton: Ilha ang mga mosunod nga pungan. Grupoha kini ngadto sa tawo, butang, lugar, mananap ug panghitabo. Isulat ang ngalan niini sa hustong han-ay. habol suba baka kuya Pista tawo lugar butang mananap panghitabo Hinumdumi Kini Isip usa ka bata dapat maantigo ka mu-grupo sa pungan ngadto sa tawo, lugar,mananap,butang ug panghitabo . 10
Ang pungan ma grupo-grupo ngadto sa tawo, lugar, mananap, butang ug panghitabo. Buhata Kini Buluhaton: Ilha ang mga mosunod nga pungan. Grupoha kini ngadto sa tawo, butang, lugar, mananap ug panghitabo. Isulat ang ngalan niini sa hustong han-ay. dagat mama baso tuko Pasko tawo lugar butang mananap panghitabo 11
Ebalwasyon Buluhaton: Tun-i ang mga pungan nga anaa sa sulod sa kahon. Gamit ang graphic organizer, isulat ang insaktong pungan sulod sa kahon. plasa bata birthday unggoy tasa Pungan tawo butang mananap lugar panghitabo 12
Mga Buluhaton Buluhaton sa Balay: Asa sa mosunod ang nagpakita og saktong pag-grupo sa mga pungan ngadto sa tawo, butang, lugar, mananap ug panghitabo. Lingini ang letra sa saktong tubag. 1. Asa sa mosunod ang nagpakita og saktong pag-grupo sa tawo? A. maestro, sastre, kahoy B. abogado, mekaniko, Mr. Alvaran C. maestro, langgam, kahoy 2. Asa sa mosunod nagpakita ug saktong pag-grupo sa lugar? A. Bukidnon, Camiguin, Misamis Occidental B. Daminar Riverside Garden, taboan, isda C. bag, lapis, Oroquieta City 3. Asa sa mosunod nagpakita ug saktong pag-grupo sa butang? A. manok, langgam, halas B. sabon, plato, lalaki C. lamesa, lingkoranan, blackboard 4. Asa sa mosunod ang nagpakita og saktong pag-grupo sa mananap? A. manok, langgam, halas B. mangga, saging, mansanas C. manggahan, merkado, kaligoanan 13
5. Asa sa mosunod nagpakita ug saktong paggrupo sa panghitabo? A. plasa, kaligoanan, labhanan B. Mr. Varquez, sapatero, Valentine's Day C. anibersaryo, All Soul's Day, bunyag 14
Tubag Sa Mga Pangutana Pagpauswag bata. tubag sa Depende sa Kat-oni Kini 5.panghitabo 4.hayop 3.butang 2.lugar 1.tawo Sulayi Kini 3.C 2.A 5.C 1.B 4.A Buluhaton Mga Ebalwasyon Buhata Kini 15
Pakisayran MOTHER TONGUE-BASED MULTILINGUAL EDUCATION- UNANG BAITANG KAGAMITAN NG MAG-AARAL SA SINUGBUANONG BINISAYA BINAGONG EDISYON 2017. DEPARTMENT OF EDUCATION, 2017. RAMO, MARY JANE S., and MARIVIC G. GELACIO. INANG WIKA: MOTHER TONGUE-BASED MULTILINGUAL EDUCATION SERIES IN BINISAYA MULTICULTURAL WORKTEXT. MANILA, PHILIPPINES: REX BOOK STORE, 2018. 3. images/clip arts retrieved from art 4533104 16
For inquiries or feedback, please write or call: Department of Education - Region X - Division of Oroquieta City Osilao St., Poblacion 1, Oroquieta City Telephone Number: (088) - 531 - 0831 Email Address: 17


1 Araling Panlipunan Una Nga Kwarter - Modyul 5 Mga Kausaban Sa Kinabuhi Og Sa Personal Nga Gamit
Araling Panlipunan - Una nga Grado Alternative Delivery Mode Una nga Kwarter - Modyul 5: Mga Kausaban Sa Kinabuhi Og Sa Personal Nga Gamit Unang Edisyon, 2020 Batas Republika 8293, Seksiyon 176 naga ingon nga dili mahimong makaangkon og katungod sa copyright sa bisan unsa nga tagsulat ang gobyerno sa Pilipinas. Bisan pa man, kinahanglan una ang pagtugot sa ahensya sa gobyerno nga nagpatuman sa tagsulat kung kini mahimong pagkakitaan. Apil sa mga pwede nga buhaton sa maong ahensya ang pagtakda sa mahimong bayad. Ang mga tagsulat sa (istorya, basahon, balak, kanta, hulagway, ngalan sa produkto o brand name, tatak o trademark, salida sa telebisiyon, pelikula, atbp.) nga ginamit niini nga modyul nagpanag-iya sa copyright nianang mga gihisgutan. Paningkamutan nga matultulan sila para makuha ang ilang pagtugot sa paggamit sa mao nga mga materyales. Wala giangkon sa mga nagmantala ug sa nagsulat ang katungod isip tag-iya niini. Ang unsa man nga gamit gawas niining modyul, kinahanglan ang pagtugot gikan sa orihinal nga pagsulat. Walay bisan unsa nga bahin o parte niining materyales ang mahimong kopyahon o ipatik sa unsa man nga pamaagi nga walay pagtugot sa departamento. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim Pangalawang Kalihim : Diosdado M. San Antonio : Leonor Magtolis Briones Bumuo sa Pagsusulat ng Modyul Manunulat Tagaguhit (Cover) : Joshua Rey V. Aguinaldo and Agnes M. Calibod Editor Tagasuri : Agnes M. Calibod : Ian Gerald P. Atinado : Felly S. Galay Tagapamahala : Reynaldo E. Manuel Jr., PhD, CESE Schools Division Superintendent Lorena P. Serrano, CESE PSDS, OIC-ASDS Mga Miyembro : Francis J. Buac Chief Education Supervisor, CID Elvira L. Santos Education Program Supervisor-AP Vivian D. Echalico Education Program Supervisor-LRMS Inilimbag sa Pilipinas ng Department of Education - Region X - Division of Oroquieta City Office Address: Telefax: E-mail Address: Osilao St., Poblacion 1, Oroquieta City 088-531-0831
Araling Panlipunan Una Nga Kwarter - Modyul 5 Mga Kausaban Sa Kinabuhi Og Sa Personal Nga Gamit Ang modyul na ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga edukador mula sa mga publikong paaralan. Hinikayat naming ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon Rehiyon X - Dibisyon ng Lungsod ng Oroquieta sa Mahalaga sa amin ang iyong mga puna at mungkahi. 1
TALAAN SA MGA SULOD Pasiuna Nga Mensahe ............ v Hibalo-i Kini ............ 1 Sulayi Kini ............ 1 Aralin 1.1 Mga Kausaban Sa Kinabuhi Subli-a Kini ............ 3 Kat-oni Kini ............ 5 Susiha Kini ............ 7 Pagpauswag ............ 9 Hinumdumi Kini ............ 12 Buhata Kini ............ 12 Ebalwasyon ............ 15 Mga Buluhaton ............ 16 Aralin 1.2 Mga Kausaban Sa Personal Nga Gamit Subli-a Kini ............ 17 Susiha Kini ............ 19 Pagpauswag ............ 20 Hinumdumi Kini ............ 22 Buhata Kini ............ 22 Ebalwasyon ............ 24 Mga Buluhaton ............ 24 Tubag Sa Mga Pangutana ............ 25 Pakisayran ............ 27 iv
Pasiuna nga Mensahe Para sa Magtutudlo: Kumusta, malipayong paggamit niining Araling Panlipunan - Una nga Grado Alternative Delivery Mode (ADM) Module para sa araling Mga Kausaban Sa Kinabuhi Og Sa Personal Nga Gamit. Kini nga Modyul nadesinyo, naugmad ug nasusi sa pagtinabangay sa mga magtutudlo nga gikan sa pampublikong institusyon para sa pagtabang kanimo nga makab-ot ang sumbanan nga gitakda sa K to 12 Curriculum samtang ilang gibuntog ang mga babag nga adunay kalabutan sa personal, social, ug economic nga mga sitwasyon sa ilang pag-eskwela. Kining kapanguhaan sa pagkat-on o learning resource gilauman nga makapadasig sa magtutuon o bata nga mobuhat sa mga giniyahan ug gawasnong buluhaton sa iyang kaugalingon nga lihok ug panahon. Dugang pa, ang katuyuan usab niini mao ang pagtabang sa magtutuon o bata nga makakuha sa mga gikinahanglan nga kahanas niining atong panahon karon sa ika- 21 nga siglo samtang gitagaan usab og konsiderasyon ang ilang mga panginahanglan og sitwasyon. Isip magtutudlo, ikaw ang gilauman nga maghatag sa magtutuon o bata kung unsaon paggamit niini nga Modyul. Gitahasan usab ikaw sa pagsubay sa pag-uswag sa iyang kahibawo samtang imo siya gitagaan og higayon nga makatuon sa iyang kaugalingon nga pagkat-on sa kahibawo. Ug usab, gitahasan ka nga dasigon ug tabangan ang magtutuon o bata sa iyang pagbuhat sa mga buluhaton sulod niini nga Modyul. v
Para sa Magtutuon: Kumusta, malipayong paggamit niining Araling Panlipunan - Una nga Grado Alternative Delivery Mode (ADM) Module para sa araling Mga Kausaban Sa Kinabuhi Og Sa Personal Nga Gamit. Kini nga Modyul gihimo para matagaan ka sa makahuluganon nga higayon para sa mga giniyahan ug gawasnong pagkat-on subay sa imong kaugalingon nga lihok ug panahon. Isip aktibo nga magtutuon, mahimo nimo ang pagproseso sa sulod niining modyul. Kini nga Modyul adunay mga parte kapares sa mga icons: Hibalo-i Kini Dinhi nga bahin, mahibaloan kung unsa ang kinahanglan nga matun-an sa modyul. Sulayi Kini Ang katuyoan niini nga bahin sa buluhaton imong naunang mao ang pagsusi sa kahibalo mahitungod sa leksiyon nga imong pagatun-an. Kung makuha nimo ang ensakto nga mga tubag (100%), pwede na nimo dili gamiton kini nga modyul. Subli-a Kini Kini ang hamubo nga buluhaton o paghisgot sa nauna nga kahibalo para matabangan ka nga makonek ang karon ug sa una nga leksiyon. Kat-oni Kini Dinhi nga bahin, ipaila ang bag-o nga leksiyon sa nagkalain lain nga pamaagi sama sa usa ka istorya, kanta, balak, pagpresentar sa problema, sitwasyon, o mga buluhaton. Susiha Kini Dinhi nga parte, tagaan ka og hamubo nga panaghisgot sa leksiyon. Ang katuyuan niini para matabangan ug masabtan ang bag-o nga konsepto ug kahanas. vi
Pagpauswag Naglangkob kini sa mga buluhaton nga giniyahan og gawasnon pagbansay para imong pagsabot ug mapalig-on ang kahanas leksiyon. Mahimo nimo nga tan- awon kung husto ba ang imong tubag sa mga buluhaton sa pagtan-aw sa tubag nga nahimutang sa susi sa hustong tubag nga anaa sa katapusan nga parte sa modyul. Hinumdumi Kini Kini naglangkob sa nga pangutana o sa tubag diha sa mga pagbutang gibutangan og blanko nga parte sa kapahayag para mapaproseso kung unsa ang natun-an nimo gikan sa leksiyon. Buhata Kini Kini naglangkob sa mga buluhaton nga makatabang sa imo para mabalhin ang bag-ong kahibalo o kahanas sa tinuod nga sitwasyon o ang kamatuoran sa kinabuhi. Ebalwasyon Kini usa ka buluhaton nga ang katuyuan masukod ang lebel sa kahibalo nga nakab- ot sa natun-an nga kompetensi. Mga Buluhaton Dinhi nga bahin, adunay ihatag nga dugang nga mga buluhaton para mapalambo ang imong kahibawo ug kahanas sa natun-an nga leksiyon. Tubag sa Mga Pangutana Naglangkob kini sa ensaktong tubag sa tanan nga mga buluhaton nga anaa sa modyul Sa katapusan ng parte ani nga modyul, makita usab ang: Pakisayran Kini ang listahan sa tanan nga gikuhaan sa pagbuhat ug pag-ugmad niini nga modyul. vii
Ang mosunod mao ang paggamit niini nga modyul: importante nga pahinumdum sa 1. Ayaw kalimti ang pagtubag sa Sulayi Kini sa dili pa mobalhin sa laing gihatag nga buluhaton nga naa niini nga modyul. 2. Basaha ug maayo ang mga direksiyon sa dili pa buhaton nga mga buluhaton sa pagbansay. 3. Obserbahe ang pagkamatinud-anon og ang itegridad sa pagbuhat sa mga buluhaton ug sa pagsusi sa insakto nga mga tubag. 4. Humana usa ang gibuhat nga buluhaton ayha moadto sa uban pa nga mga buluhaton sa dili pa moadto sa uban pa nga mga buluhaton. 5. Ibalik ang modyul sa imong maestro o sa facilitator kung mahuman na ang pagtubag sa tanan nga mga buluhaton. Kung ugaling naglisod ka sa pagtubag sa mga buluhaton, ayaw pag duha-duha pagkonsulta sa imong maestra o facilitator. Mahimo ka usab mangayo ug tabang sa imong nanay ug tatay, sa imong magulang o sa bisan kinsa nga nga kauban sa balay na mas magulang nimo. Imong huna-hunaon pirmi nga wala ka nag- inusara. Maglaum kami nga pinaagi niining modyul makasinati ka sa usa ka makahuluganon nga kahibalo ug makakuha ka sa lawom nga pagsabot nga may kalabutan sa kompetensi nga gitun-an. viii
Hibalo-i Kini Niini nga modyul, imong matun-an kung unsaon pagpakita pinaagi sa timeline ug sa uban pang pamaagi ang mga kausaban sa kinabuhi ug kausaban usab sa personal nga gamit gikan sa pagkatawo o pagkahimugso hangtod sa imong edad karon. Kini importante kaayo nga imong mahibaloan aron imong makita ug masabtan ang kausaban sa imong kinabuhi gikan sa imong pagkatawo hangtod sa imong edad karon. Sulayi Kini Direksiyon: Tan awa ang mga hulagway sa ubos. I tsek (/) ang kahon tapad sa Timeline kung kini nagpakita og ensaktong pagkahan-ay sa kausaban sa lawas sa tanom, hayop o tawo dungan sa pagdako niini o ekis (X) kung wala. 1. 1
2.
3.
4.
5.
2
Aralin 1.1 Mga Kausaban Sa Kinabuhi Learning Competency: Naipakikita sa pamamagitan ng timeline at iba pang pamamaraan ang mga pagbabago sa buhay mula noong sanggol hanggang sa kasalukuyang edad. Subli-a Kini Unsa gani ang Timeline? Ang timeline usa sa mga paagi aron mapakita ang hustong han-ay sa mga panghitabo sa kinabuhi sa usa ka tawo, hayop o tanom. ibabaw, mao ang usa ka pananglitan sa timeline. Timeline kini sa pagdako lakip ang mga kausaban sa lawas sa usa ka manok. Ang hulagway sa 3
Direksiyon: Basaha ang mga pangutana ug lingini ang letra sa hustong tubag. 1. Pila ka hulagway ang gipakita sa ibabaw nga timeline sa pagdako sa manok lakip ang mga kausaban sa lawas niini? B. 3 C. 5 1. Pila ka hulagway ang gipakita sa ibabaw nga timeline sa pagdako sa manok lakip ang mga kausaban sa lawas niini? B. 3 C. 5 2. Unsa ang unang hulagway nga gipakita sa timeline sa pagdako sa manok lakip ang mga kausaban sa lawas niini? A. Dako nga manok B. Itlog C. piso (gamay nga manok) 3. Unsa ang ikaduhang hulagway sa timeline? A. Itlog nga napusa ug nakita ang ulo sa usa ka piso B. piso (gamay nga manok) C. Dako nga manok 4. Aduna bay kausaban nga nahitabo sa gipakita nga timeline sa pagdako sa manok? A. Aduna B. Wala C. Dili sigurado 5. Pananglitan sa imong pagdula-dula sa ilalom sa inyong balay nakit-an nimo nga adunay mga itlog sa manok, unsa ang angay mong buhaton? A. Dulaan ang mga itlog B. Buakon ang mga itlog C. Sulti-an si Mama ug Papa sa nakita nga mga itlog. 4
Kat-oni Kini Lingini ang letra sa saktong tubag sa mga pangutana. 1. Asa ang timeline nga nagpakita sa kausabang pisikal ni Buboy gikan pagkatawo hangtod karon? A. B. C. 5
2. Asa ang timeline nga nagpakita sa kausabang pisikal ni Mimi gikan pagkatawo hangtod karon? A. B. C. 6
Susiha Kini Karon ako ipakita pinaagi sa timeline ang kausabang nahitabo sa akong kinabuhi gikan ko natawo hangtod karon. Dako kaayo ang kausaban nga nahitabo sa akong kinabuhi gikan sa akong pagkahimugso o pagkatawo hangtod sa akong pangidarun karon. Ang unang hulagway nagpakita nga dili pa ko kabalo lang ang mulakaw, ang akong mahimo mao pagkamang. Ang ikaduhang hulagway nagpakita nga kabalo na ako musulat ug ako ni-eskwela na sa elementarya. Ang ikatulong hulagway nagpakita nga kabalo na ako mugamit sa kompyuter ug ako ni eskwela na sa sekundarya. 7
Ang ikaupat nga hulagway nagpakita nga migradwar na ako sa kolehiyo. Ang ikalimang hulagway nagpakita nga usa na ako ka magtutudlo ug malipayong nagatudlo sa akong mga estudyante. Sa akong gipakita nga timeline aduna kiniy 5 ka hulagway. Gikan sa nagkamang palang ako hangtod nga nahimo na akong usa ka maestra. Ang timeline wala nagalimit sa gidaghanon lamang sa 5 ka hulagway. Pwede nga labaw pa sa 5 ang imong ibutang nga hulagway aron mas mahimong detalyado ang mga panghitabo nga imong gusto ipakita. Pwede usab mugamit ka ug film strip sa pagpakita sa mga kausaban nga nahitabo sa imong kinabuhi. Mao kini ang hulagway sa usa ka film strip. 8
Pagpauswag Lingini ang letra sa saktong tubag sa mga pangutana. 1. Asa ang timeline nga nagpakita sa pagtubo sa mais? A. B. C. 9
2. Asa ang timeline nga nagpakita sa pagdako sa iro? A. B. C. 10
3. Asa ang timeline nga nagpakita sa pagtubo sa talong? A. B. C. 11
Hinumdumi Kini Ang kada tawo makasinati og kausaban sa ilang pisikal nga porma. Dungan niini, ang pagdaghan sa mahimo nilang buhaton. Buhata Kini Tun-i ang mosunod nga mga hulagway. Guntinga ug ipapilit sulod sa giandam nga insaktong kahon ang mga hulagway pagkahan-ay sa mga kausaban nga mahitabo sa kinabuhi sa usa ka tawo. Ibutang sa unang kahon ang hulagway nga angayan nga ibutang sulod niini, hangtod sa ikalimang kahon nga angayan maulahi. Direksiyon: sumala sa Mga Tala para sa Tagapagdaloy Gihangyo ang ginikanan o guardian nga palihug sa pag-supervise sa bata sa ilang paggunting sa mga hulagway. 12
13
- Guntinga kini ug itapot sa mga kahon nga naa sa nahaunang pahina. 14
Ebalwasyon Direksiyon: Ipakita pinaagi sa film strip ang mga kausaban sa imong kinabuhi gikan sa imong pagkatawo o pagkahimugso hangtod karon. Paggunting og mga hulagway gikan sa imong pagkatawo hangtod karon ug ipatapot kini sa film strip. Kung wala kay mga hulagway, pwede nimo idibuho sa film strip ang kausaban sa imong kinabuhi gikan ka natawo hangtod sa imong edad karon. 15
Mga Buluhaton Direksiyon: Tan-awa ang imong kaugalingon sa samin. Aduna bay kausaban sa lawas kaniadtong bata pa ka? Isugid sa imong mga ginikanan imong kaugalingon nga kon unsay kausaban nabantayan nila sa bata pa ka hangtod karon. imong nawong o sa Unsa ang mga kausaban nimo nga gisulti o gisugid sa imong mga ginikanan? I-tsek ang matag blangko. ___ Nitaas ang buhok ___ Nakabalo na musulti ___ Nakalakaw na ___ Dili na magtotoy gamit ang bidbiron ___ Kabalo na mupaingon sa eskwelan nga mao ra usa ___ Kabalo na muoli sa balay gikan sa eskwelahan nga mao ra usa ___ Nibaga ang buhok ___ Kabalo na musulat ___ Kabalo na mubasa ___ Dili na iduyan para makatulog 16
Aralin 1.2 Mga Kausaban Sa Personal Nga Gamit Learning Competency: Naipakikita sa pamamagitan ng timeline at iba pang pamamaraan ang mga pagbabago sa mga personal na gamit mula noong sanggol hanggang sa kasalukuyang edad. Sulayi Kini Direksiyon: Ilha ang ngalan sa gamit nga gipakita sa hulagway. Lingini ang letra sa saktong tubag. 1. A. Kuna B. Diaper C. Lampin 2. A. Sinena B. Bidbiron C. Kuna 17
3. 4. 5. A. Lampin B. Sinena C. Medyas A. Stroller B. Karang C. Duyanan A. Dulaan B. Medyas C. Bib 18
Susiha Kini Karon ipakita ko pinaagi sa graphic organizer ang mga kausaban sa personal kong gamit gikan sa akong pagkatawo hangtod sa akong edad karon. Ang graphic organizer nagpakita sa mga personal nga gamit nga wala ko na gamita ug mga gamit nga ako gihapon gigamit hangtod karon. 19
Ang mga personal nga gamit nga wala ko na gamita mao ang diaper, dulaan, bidbiron, ug karang. Ang mga gamit nga ako gihapong gigamit hangtod karon mao ang sudlay, tumbler, baso, ug panyo. Pagpauswag Direksiyon: Ipakita pinaagi sa pag-tsek sa kahon ( ⁄ ) sa mga hulagway sa personal nga gamit nga hangtod karon imo pang gigamit ug pag-ekis(x) sa wala na nimo gamita. 20
21
Hinumdumi Kini Ang imong mga personal nga gamit nga wala na nimo gamita mamahimo nga ipagamit o ihatag kini sa mga tawo nga nanginahanglan niini aron kini mapuslan pa ug dili masayang lamang kay wala gamita. Ang mga personal nga gamit usab nga hangtod karon imong gigamit kinahanglan atong ampingan aron molungtad kini og dugay. Buhata Kini Direksiyon: Ipakita pinaagi sa graphic organizer ang mga kausaban sa personal mong gamit gikan sa imong pagkatawo hangtod sa imong edad karon. Paggunting og mga hulagway gikan sa mga magazines ug uban pa ug ipatapot kini sa giandam nga graphic organizer. Kung wala kay mga hulagway, pwede nimong idibuho kini. Mga Tala para sa Tagapagdaloy Gihangyo ang guinikanan o guardian sa palihug sa pag-supervise sa bata sa ilang paghimo sa graphic organizer. 22
23
Ebalwasyon Direksiyon: Isulat ang pulong nga SAKTO sa blangko kon husto ang gisulti sa pahayag, SAYOP kon dili. __________ 1. Mausab ang gidak-on sa sinina nga isul-ob samtang nagtubo ang bata. __________ 2. Ang gidak-on sa sapatos sa nag-edad ka pa og 2 ka tuig sama gihapon karon ang gidak-on nga nag- edad kana og 6 ka tuig. __________ 3. Ang imong sinina sa nag-edad ka pa og 1 ka tuig dili na nimo maigo karon. __________ 4. Nagsuot gihapon ka og diaper karon. __________ 5. Magpabilin nga dili mausab ang ngalan ug ang petsa kon kanus-a ka natawo. Mga Buluhaton Direksiyon: Pagsulat sa mga blangko sa ubos og lima (5) ka personal nga gamit nga imong gigamit gikan ka natawo hangtod karon. 24
Aralin 1.1 Tubag Sa Mga Pangutana 2. C 1. B Kini Susiha 5. C 4. A 3. A 2. B 1. A Subli-a Kini 5.X 4./ 3.X 2./ 1./ Sulayi Kini Buhata Kini 3. A 2. A 1. B Pagpauswag pupi) every in vary (Answer may Mga Buluhaton Ebalwasyon at 25
Aralin 1.2 5. A 4. B 3. B 2. B 1. B every pupi) (Answer may vary in Sulayi Kini Buluhaton Buhata Kini og Mga Pagpauswag, 5. SAKTO 4. SAYOP 3. SAKTO 2. SAYOP 1. SAKTO Ebalwasyon 26
Pakisayran K to 12 Araling Panlipunan - Unang Baitang Kagamitan ng Mag-aaral sa Sinugbuanong Binisaya Unang Edisyon, 2013 Kto 12 Grade 1 AP Curriculum Guide 2016 Edition. 27
Para sa mga katanungan o puna, sumulat o tumawag sa: Department of Education - Region X - Division of Oroquieta City Osilao St., Poblacion 1, Oroquieta City Telephone Number: (088) - 531 - 0831 Email Address: