Mga FCAs nakabaton sang makinaryang RCEF APRIL KATE A. ALINGASA Mga Nilalaman ... Editoryal Balita Mga makinarya nga gipanghatag sa mga FCAs' sa Bohol kag South Cotabato. Ang probinsya sang Bohol naka baton sang 269.4 Milyon kag ang probinsya sang South Cotabato naka baton sang 24 Milyon nga balor sang mga makinarya gikan sa Department of Agriculture - Philippine Center for Postharvest Development and Mechanization (DA-PHilMech) sa idalom sang Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF) Mechanization program. Ang mga seremonya gin hiwat sa Banga, South Cotabato kag sang Pebrero 11, 2022 kag Ubay, Bohol sang Marso 4, 2022. Tatlo ka napulo kag isa (31) ka mga units sang makinarya ang nabaton sang probinsya sang South Cotabato, ang mga makinarya amo ang napulo kag pito (17) ka mga floating tiller, siyam (9) ka mga combine harvester kag lima (5) ka mga four-wheel drive tractor. seeder, PTO Driven disc plow/ harrow, walk behind transplanter, rice reaper, combine harvester kag impeller rice mill. Sa probinsya sang Bohol, duwa ka napulo kag isa (21) ka mga munisipyo ang naka baton sang proyekto gikan sa pundo sang 2021 kag ang mga sobra nga pundo sang 2019 kag 2020. Ang mga munisipyo gin lakipan sang Balilihan, Calape Catigbian, Bien Unido, Buenavista, Dagohoy, Danao, Trinidad, Ubay,Alicia, Batuan, Bilar, Candijay, Carmen, Duero, Garcia Hernandez, Jagna, Mabini, Sierra Bullones and Valencia. Samtang sa probinsya sang South Cotabato ang mga munisipyo nga naka baton amo ang mga Banga, Koronadal City, Norala, Surallah,Tantangan, Lake Sebu, Sto. Niño, T'boli, Tupi, Polomolok and General Santos City. Lathalain Iba pang balita Sa kabilogan may ara isa ka gatos kag lima ka napulo kg anom (156) ka mga units ang gin pang hatag sa mga kwalipikado nga mga Farmer Cooperatives and Associations (FCAs) sa probinsya sang Bohol. Ang mga gin pang hatag amo ang mga fourwheel drive tractor, hand tractor, precision Si Rudy Jimenea, head Executive Assistant sang Office of the Governor- South Cotabato, City kag municipal agriculturists, ara man ang mga nagka lain-lain nga local government agencies kag opisyales ang nag tambong sa Sa pahina 3...
Panahon na nga mogamit kita ug makinarya sa pagtanum Bisan pa sa dakong benepisyo ug dakong potensyal sa planting machines aron mapakunhod ang gasto sa mga mag-uuma sa humay, ubos gihapon ang adoption rate o ilang paggamit sa makinarya dinhi sa atong nasud. Basi sa datos sa PhilMech (Enterprise Development Division 2021) kalabot sa pagpatuman sa RCEF Mechanization Program, gibana-bana nga ana lamang sa pito ka ektarya matag season, ang giserbisyuhan sa usa ka mechanical rice transplanter. andam sa binhi, lapad nga gilay-on tali sa mga seedling, pag-andam sa yuta, pagbisbis ug uban pa. Ingon man usab ang labor displacement, makinarya nga dili ha-um sa lugar ug taas ang bayad sa abang. Sa laing bahin, ang makinarya sa pagtanom makatubag sa kakulangan sa mga mamumuo sa uma panahon sa tingtanum. Gawas niini, makadaginot ang mag-uuma ug madugangan ang ilang kita. Isip ahensiya sa mekanisasyon, gipakusgan sa PHilMech ang ilang mga paningkamot sa paghatag og pagbansay sa makinarya sa agrikultura. pagpahigayon og mga demonstrasyon sa teknolohiya, ug paglunsad og mga kampanya sa komunikasyon ug promosyon. Kauban usab sapag apod-apod ug libreng makinarya ubos sa RCEF. Gisugdan nila kini sa mga benpesyaryo sa programa aron sila mahimong mas competitive ug tinuod nga masinati ang mga benepisyo sa makinarya sa agrikultura. Sa laing pagtuon sa PhilMech (Francisco, et.a. 2019) nakita nga ang problema sa ubos nga paggamit sa makinarya sa agrikultura kini tungod sa teknikal ug socio-economic nga aspeto. Ang uban niini mao ang kalisud sapag Sa susamang pagtuon, mokabat sa P3,402.31 matag ektarya ang savings sa mga mag-uuma tungod kay mas taas ang ani kong mogamit ug makinarya, motaas usab ug P3,246.56 ang kita sa mag-uuma matag ektarya (Frabncisco, et.al, 2019). Alang sa PHilMech, panahon na nga ipa- ila ang mga makinarya sa pagpananom ug humay aron ang mga mag-uuma maka arangkada sa ilang kaugalingon sa saktong makinarya. Mekanisasyon Karon Enero-Hunyo 2022 | ISBN: 2783-0039 Editorial Consultant: Milagros B. Gonzalez, Ph.D. | Editor-in-Chief: Jett Molech G. Subaba Associate Editor/Layout Artist: John Lloyd P. Mina Cartoonist: Precious Mae Gabato Translators: DA-RAFIS 11, Aben B. Noble, Angelli C. Doña Contributing Writers: Mary Ann A. Bucsit, Shaira Gem M. Lacson, Judy Anne B. Golez, Jett Molech G. Subaba, April Kate G. Alingasa Para sa iba pang impormasyon: Philippine Center for Postharvest Development and Mechanization (PHilMech) CLSU Compound, Science City of Muñoz, Nueva Ecija Email: | Website: 2
Lathalain Mekanisasyon KaronEnero-Hunyo 2022 Balita 720 ka benepisyaryo sa RCEF gihashas para sa Negosyo MARY ANN A BUCSIT, SHAIRA GEM M. LACSON Total 552 ka kooperatiba sa mag- uuma ug asosasyon (Farmers' Cooperatives and Associations, FCA) ug 168 ka agricultural technicians gikan sa nagkalain-laing local nga paka gamhanan sa Visayas ug Mindanao ang mitambong sa farm machinery operation, management, ug enterprise development training-workshop ilalom sa RCEF Mechanization Program sulod sa unang unom ka bulan sa tuig 2022. Panahon na nga mogamit kita ug makinarya Ang PhilMech pinaagi sa Enterprise Development Division (EDD), mao ang nagpasiulo sa pagpahigayon niining mga aktibidades nga ang tumong mao ang paghimong operasyonal ug ang pag sustenar sa mga FCA ang gi salig kanila nga mga ekwipo. sa pagtanum Mga miyembro sa FCAs nga nagpailalom sa enterprise training-workshop nagsaysay kung unsa nga mga benepisyo ang ilahang nakuha sa pag tambong sa maong workshop. pag hashas sa PhilMech kabahin sa saktong pag kwenta sa ilang nagasto ug ang kita sa ilang FCA. Pinaagi niini nga aktibidades, nakatuon ang mg FCA kung unsa ang ilang mamahimong tumong ug panan-awon sa ilang negosyo. Lakip usab ang ilang pagdumala, mga katungdanan, responsibilidad, proseso sa pag serbisyo sa uma, mga palisiya, ug pag kwenta sa bayad sa serbisyo. "Naka tuon kami ug saktong pagdumala sa mga makinarya gumikan sa pagbansay ug unsaon kini pag gamit aron kami maka halin," ingon si Ms. Rose Mary S. Alegrado. Matod pa niya, "dako gyud kayo ug tabang ang pag tambong namo sa workshop kay nakatuon gyud mi ug unsay insaktong pag lista sa mga galastuhon ug pag-monitor sa kada bulan nga halin. Gihimong mas sayon pinaagi sa PhilMech ang kining mga buluhaton pati na gyud ang pag gamit sa mga makinarya." Gali ang mga benepisyaryo gikan sa Barangay Sta. Cruz Multi-Purpose Cooperative nga gikan sa Iloilo Si Mr. Jay D. Sumodobila usab, gikan sa Taguan Free Farmers Organization sa Mindanao, nisaysay kung gi unsa siya Mula sa pahina 1... turnover kag awarding ceremony sa South Cotabato. gn punto nga ang mga makinarya lunsay mga branded, bag.o kag de kalidad. "Bilang tagapagpatupad ng mechanization program ng Rice Competitiveness Enhancement Fund o RCEF, kami sa PHilMech ay ginagarantihan na ang inyong makinaryang matatanggap at inyong tatanggapin sa susunod na taon ay dekalidad at branded," sambit ni Jallorina. RFO) - 7 Regional Executive Director Joel A. Elumba gin punto nga ang Rice Tariffication Law gina gamit ang mga buhis nga gin patong sa mga importer agud maka bakal sang mga makinarya nga gina panghatag sa mga kwalipikado nga mga mangunguma. Kung wala ang tarrification law siguro indi maka baton ang aton mga mangunguma. "Kinahanglan naton, nga mga mangunguma, ang maka bag-o na teknolohiya para sa pag panguma. Aminon man naton o hindi, ang tradisyunal nga pamaagi sa pagpanguma kay hindi na maka sugakod kag wala na kaayo gina gamit subong nga panahon", siling ni Jimenea. Sa nasambit nga seremonya sa Bohol nga gin pangunahan ni Baldwin G. Jallorina, Ph.D, sang PHilMech iya Ang provincial agriculturist kag iban pa nga mga opisyal yara man sa nasambit nga seremonya. Samtang, ang the Department of Agriculture Regional Field Office (DA 3
Gikan sa tradisyonal ngadto sa mechanized nga pag-panguma NI JUDY ANNE A. GOLEZ Sa pag bag-o sa panahon, mao usab ang pag bag-o sa sektor sa agrikultura. Ga usab-usab ang pagdumala sa pag panguma sap ag labay sa panahon. Sama sa mga kasinatian sa mga mag-uuma gikan sa Dujali Free Farmers Multi-Purpose Cooperative (DUFFAMCO) gikan sa Dujali, Davao Del Norte. Ang Dujali gina konsidera nga usa ka agriculture-based land nahimutang sa ubos sa munisipyo sa Sto. Tomas ug Kapalong, ug kining Dujali nahimong musalo sa tubig ulan nga ga overflow gikan niining mga nahimutang sa mas tag-as nga lugar. Pero bisan pa man niini, desidido ang mga katawhan niining lugara nga mangita ug panginabuhian nga ilang mas nahibaw-an, kini ang pag tikad ug basakan. Ang DUFFAMCO namugna niadtong tuig 1995 nga gipadagan sa kusog nga manual labor ug mga tradisyonal nga pamaagi sa pag panguma sa ilang mga luna. Adunay suma-total nga 363 ektarya nga ka luagon ang ilang luna, nga gi dumala sa 129 ka regular na mga myembro ug 150 ka mga kauban. Apan, naglisod gihapon sila sa pag-andam sa ilang yutang tamnanan kay mu-kaon kini ug dako nga oras. Gipahayag sa vice-chair sa DUFFAMCO nga si Mr. Leonardo N. Lozarita Jr., ug ang ilahang manager nga si Ms. Ana Lou A. Carmona, ang ilahang mga sintemyento sa taas nga gasto sa pagpanarbaho ug taas nga panahon sa pag andam sa yuta pinaagi sa tradisyonal nga pamaagi sa pag panguma. "Sa pag patanom, kung inadlawan, dugay gyud. Sa isa ka ektarya, trenta ka tao ang kinahanglan sa isa ka adlaw. Sa karon, kung magpa tanom ka ug pakyaw, mukabat kana ug P10,000, di pa lakip ana ang meryenda ug pakaon nimo nila," ingon pa ni Mr. Lozarita. Gawas sa gasto, misaysay usab sila kung unsa gyud ka ubos ang kalidad sa manual nga pag tanom. Dugang pa ni Mr. Lozarrita, "dili patas ang pagka tanom, nay digkit, nay lagyo. Mao usahay ang binhi gakulang gyud." Samtang, sa panahon sa pag-ani, ang manwal nga praktis kasagarang mokabat ug duha ka adlaw aron makompleto. Sa mas grabe nga mga senaryo, sa panahon sa kalit nga pag- Miyembro sa Dujali Free Farmers Multi-Purpose Cooperative (DUFFAMCO) sa Dujali, Davao del Norte. 4
Lathalain Miyembro sa Dujali Free Farmers Multi-Purpose Cooperative (DUFFAMCO) sa Dujali, Davao del Norte kauban ang ilahang mga makinarya. ulan, molungtad pa ug tulo ka adlaw aron mamala ug dayon mag gi-ok sa ilang mga abot. Wala pay labot ang taas nga gasto sa pagpatanom nga katumbas sa 16 ka sako sa matag 100 ka maani nga sako. Labaw pa niini mao ang kakulangon sa mga manarbaho sa uma ug ang pagka- walay interes sa mga batan-on sa pagpanguma sa ilang mga lugar. "Daghang mga tawo nga dili ganahan mag-uma, ang mga batan-ong mag- uuma kaniadto magtanom na sa Sabado ug Domingo, apan karon wala nay makita nga mga batan-ong henerasyon nga ga-uma, mawad-an na gyud ug mga mu tikad sa umahan," matud pa ni Leonardo. Ang kabag-uhan uban sa RCEF Sa milabay nga duha ka tuig, ang DUFFAMCO nahimong kwalipikado nga benepisyaryo sa RCEF Mechanization Program sugod 2020-2021, kung diin nakadawat sila ug nagkalain-laing mga makinarya sama sa combine harvester, floating tiller, walk-behind transplanter, hand tractor, ug four-wheel drive tractor. Kini nga mga pagbag-o nasinati sa ilang mga operasyon sa pag panguma. Ang FCA nakasinati sa mas paspas nga operasyon, gamay nga kinahanglanon sa pagtrabaho, ug mas taas nga pag- ugmad sa mekanikal nga pag-andam sa yuta. Nasinati usab nila ang patas nga pag-apud-apod sa tubig, dili kayo tubuan ug sagbot, pareho nga tubo sa humay, ug mas maka-inot tungod sa mga pag gamit sa mekanikal nga transplanter. "Mas gamay na lang ang bayad sa walk behind transplanter, kay anaa na lang sa P3,500 kada ektarya. Di parehas sa manwal nga mukabat ug P10,000. Patas pa gyud ug gwapo ang pag tubo sa tanom," matod pa ni Ana Lou. Ang pag-ani sa ilang mga abot sa humay mas napasayon gayod tungod sa ka dali ug kasayon sa pag gamit sa combine harvester. Si Leonardo malipayong mipaambit nga "naka tipid gyud mi ug 50% sa bayad sa pag harvest kay dili naman bulag ang pag gi-ok. Naa sa 8 ka sako na lang ang singil sa matag 100 ka bag. Ug isa'g tung ana lang ka oras ang isa ka ektarya, naa na pa gyud sa kalsada ang imong palay, kuhaunon na lang sa truck." Pinaagi usab sa makinarya, ang kooperatiba nakahimo pa sa pagluwas sa mga produkto nga anaa sa grabeng kahimtang tungod sa pagsaka sa tubig sa ilang lugar. Ang DUFFAMCO nagalantaw sa pagtabang sa mas daghang miyembro sa pagbalhin ngadto sa mekanisasyon para sa mas maayong kalidad sa kinabuhi. "Gusto namong tanan nga mga miyembro maka-enjoy gyud sa mas maayong kalidad sa kinabuhi pinaagi sa mekanisasyon, dili lang kani maka gaan sa pag-panarbaho, pero makita gyud nila nga aduna gyud silay income," ingon pa ni Ana Lou. Mekanisasyon Karon Enero-Hunyo 2022 5
Judith M. Ellean, 32 mga tuig ang panuigon sa pagsulay sa mechanical rice transplanter Ang paggamit sa Mechanical Transplanter NI JETT MOLECH G. SUBABA Sa usa ka konserbatibo nga komunidad sa mga mag-uuma, kining batan-ong babaye mu dawat gayud ug risgo. Sa iyang unang higayon sa pag gamit sa riding-type mechanical rice transplanter (MRT), si Judith M. Ellean, 32 anyos, walay pagduhaduha nga mitanom sa iyang tibuok 1.5 ka ektarya nga yuta. Ang usa ka tawo maka huna-huna gayud nga kini usa ka walay pagtagad nga lakang tungod kay ang iyang tibuok umahan ug ang iyang panginabuhian ang nameligro sa higayon nga siya mapakyas niini nga paningkamot. Apan si Judith nadasig sa iyang misyon nga ipasiugda sa mga mag-uuma sa Nabunturan, Davao de Oro, ang potensyal nga benepisyo sa pag gamit sa MRT. Tungod niini, mas daghang mag-uuma ang motuo ug sa kataposan mosagop sa teknolohiya sa ilang produksyon sa humay. Ingon pa sa batan-ong innovator nga si Ellean, "kung walay mag una, walay musunod. Kung walay mu risgo, walay makakita sa mayaong epekto sa mechanization." "Gusto ko nga mura kining mahimong advertisement ang akong gibuhat para kanila, aron mas daghan pa ang mugamit sa MRT sa among lugar," dugang pa niya. Sauna Kaniadtong tuig 2021, nahibalo si Ellean sa MRT mahitungod sa demonstrasyon sa usa ka training course nga gipahigayon sa PhilMech paghuman nga ang ilahang kooperatiba, ang Nabunturan Agrarian Reform Community Integrated Cooperative (NARCICO), nakadawat ug usa ka unit nga MRT ilalom sa Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF) Mechanization Program. 6
Dili si Ellean ang nitambong sa maong aktibidad, kung dili iyahang bana. Apan, anaa siya didtong higayona ug iyahang gi susi ang maong makinarya, ug nahimo siyang interesado sa maong teknolohiya. Sa iyang kahinam nga magsugod sa pag gamit sa teknolohiya, siya kauban ang ilang manager nga si Ms. Carmencita E. Valdez, naningkamot ug pag sulay sa pag-andam sa mga seedlings alang sa MRT. Human sa pipila ka mga pagsulay ug uban sa giya sa PHilMech, sila nakakat-on sa saktong pagbuhat niini. tamnan sulod sa isa ka adlaw pinaagi lamang sa tabang sa duha ka tawo. Kung ikompara kini sa manwal nga pag tanom, manginahanglan gayud ug 15 ka tawo para mahuman ang ilahang luna. Mas barato usab ang ang abang sa MRT kay kini P3,000 lamang. Kini 67% nga mas ubos sa manwal nga pamaagi sa pag uma nga mukabat ug P9,000 (pakyaw). Ug tuod man, dili na pud sila manginahanglan pa nga mag andam ug pagkaon sa 15 ka tao sa ilahang pag gamit sa MRT. sila, dili kaya sa manwal nga pag tanom ang patas gyud ang pagka tanom, di parehas sa MRT, kay kini na kwenta na gyud," pag saysay pa niya. Sa panahon sa pag harvest, gi atake ug ilaga ang ilahang luna, apan naka kuha gihapon sila ug 244 ka sako sa humay nga adunay average nga gibug-aton nga 62 kg kada sako sa ilahang 2.5 ka ektarya nga luna. Ug matod pa niya, kung wala kini gi atake sa maong peste, ga tuo si Judith nga mas taas pa gyud ang ilahang abot. Isip iyahang bana usa ka trained nga operator, ug siya nga ga andam sa mga binhi, nahimo nilang mag tanom sa ilang 1.5 ektarya nga luna. Ang ilahang gugma sa MRT maka takod ug maka eng-ganyo nga miskan gani iyahang konserbatibong ugangan nga lalaki mipasalig nga ang iyang 1 ka ektarya nga yuta maapil sa pilot planting. Matod pa ni Judith, dili sayon ang pag andam sa binhi, pero kay mas maka barato man sila sa maong pamaagi, didto na gyud siya sa pag gamit sa MRT. "Lisod pag andam ug binhi, pero tuod kay mas barato, mu utro gihapon mi," ingon pa ni Judith. Sa kalidad sa pag tanom, naobserbahan pud ni Judith ang dakong diperensya sa MRT. Ang resulta sa pag-risgo Sa sunod nga pag tanom, ang ilang kooperatiba nagpasalig nga mu serbisyo ug dugang 5.5 ka ektarya nga luna gamit ang MRT. Kini human ang ilahang mga silingan nga mga mag- uuma nagpadayag sa ilang intensyon nga mu sulay na gyud sa bag-ong teknolohiya sadihang Nakita nila ang maayong resulta sa ilang luna. Ang ilang nasinatian nga resulta Sa pagpananom, ang tibuok 2.5 na luna sa mag ti-ayon nahimo lamang nilang "Sa manwal, stressed gyud ang tanom kay ibton pa man kini human itanom na pud sa maka-usab. Kung ikompara Dakong pasalamat sa pag hatag ug interes ni Judith sa MRT! Tuod, importante ang papel sa mga innovator sa pagpa-taas sa rate sa pag gamit sa MRT sa atong nasod. Judith M. Ellean (Kaliwa) miyembro sa Nabunturan, Davao de Oro Carmencita E. Valdez , (kanan) Manager. 7
Ang kampanya sa mekanisasyon padayon sa pag-arangkada JETT MOLECH G. SUBABA (wala) Info-hub establishment sa mga FCA models (tuo) 2nd Youth summit sa agriculture ug mga guest speakers gikan sa nagka lahi-lahi na ahensya sa gobyerno. Sa unang semester sa tuig, ang PHilMech nagpadayon sa pagpakaylap sa kahibalo bahin sa mekanisasyon pinaagi sa mga programa sa komunikasyon niini sama sa info-hub youth for mechanization campaign, radio-eskwela ug E-Talakayan. Tungod sa info-hub ma edukar namo ang mag-uuma pina-agi sa pag adopt sa mekanisasyon lakip na ang edaran na nga mag-uuma ingon man ang "younger generations' matud pa ni Wiena Saguid, Danao MPC. E-Talakayan, Radyo-Eskwela uuma kinahanglan magsakripisyo ug paminaw sulod sa tulo ka bulan matag 5:30 sa buntag. Mainiton nga gidawat sa mga mag- uuma ang programa kay matud pa nila, daghan sila ug nakat-onan bahin sa pagpanguma gamit ang makinarya. Info hub Adunay 22 ka info-hub ang natukod sa mga opisina sa mga model farmers', cooperatives ug association o FCAs sa tibuok nasud. Diin, ang mag- uuma makabasa o makapangayo ug mga basahon nga materyal bahin sa makinarya ug panguma. Mahimo usab kini nga maglunsad og mga kalihokan sa komunikasyon sama sa pagtan-aw sa mga video sa makinarya o pag-apil sa mga kurso sa pagbansay pina-agi sa "online training courses." Gilantaw sa mga mag-uuma ang dakung tabang sa info-hub sa ilang asosasyon labi na sa tamang paggamit sa makinarya sa agrikultura. Matud pa ni Arlene Lovella, Tumalulud Farmers MPC , "dakung tabang ang info-hub sa among kooperatiba labi na sa "understanding of old members" nga gagamit pa sa old technologies tungod sa kakulang sa impormasyon kabahin sa mekanisasyon". Samtang, ang taas nga partisipasyon sa RCEF farmer beneficiaries sa PHilMech ang E-Talakayan online info caravan. Gihimo kini gamit ang mga livestream sa facebook nga gimogna sa mga grupo ilawom sa FCA sa ilang social media platform. Kini gipahigayon matag Miyerkules ug lain-laing probinsya ang misalmot niini. Mahimo usab silang mangutana ngadto sa facilitator nga gikan sa PHilMech. Sulod sa usa lamang ka semester ang ahensya nakahimo ug pito ka E-Talakayan nga gipartisipahan ug 1,246 ka mag-uuma. Samtang, alang sa Radyo-Eskwela nga gilusad sa nagkalain-laing mga estasyonan sa radyo sa tibuok nasod gamit ang pito ka sinoltihan sa tabang sa Radio Mindanao Network, ang programa nakapalampos ug 12,156 ka mag-uuma. Kini adunay napulo ka hisgutan nga tiki-on ug ang mag- Y4M Padayon usab ang PHilMech pagpakaylap, kampanya ug pagdasig sa mga kabatan-onan nga molambigit sapagpanguma gamit ang makinarya ubos sa Youth for Mechanization o Y4M. Tumong niini nga dasigon ang mga bata aron maka benepisyo sa RCEF Mechanization Program o mga batan-ong miyembro sa FCA. Sa unang bahin sa tuig, giimbita ang PHilMech sa 2nd Youth in Agriculture Summit nga gipahigayon sa Quezon City niadtong Abril 21 aron ipaambit sa mga partisipante kung unsa ang Y4M ug ang katuyo-an niini. Opisyal nga gilunsad ang programa niadtong Mayo 24 dungan sa pagsaulog sa ika-44 nga anibersaryo sa PHilMech. 8


fiction, Carayan Vol 3. No.1 2017 Pinikas by Jason Parba DAKONG Balita: MAMINGKAHAY, MIDAGAN PAGKA KAGAWAD. Kini ang nakapakignat sa among mga silingan sa Baryo Panatayan. Sa ilang unang pagkadungog niini, ila ming gihimong pulotan sa bahal nga gitinda ni Nanay Pirmin nga among silingan. Ug usahay pod, samtang ang mga babaye gapanlaba didto sa Aplaya o gahingotoay man ganing dihas ilang pantawan, gapadparon sa hangin ang ilang diskusyon padulong sa among balay ug kini molusot sa mga buslot namong bungbong hangtod kini among madunggan. Dako gyod nga balita! Ambot ba pod, di nako masabtan nga misulod man sa alimpatakan ni Mama ang politika, kay sa tinuod lang gyod dili ko ganahan anang butanga. Alang nako, ang mga politiko puro mangingilad. Maayo lang na sila panahon sa kampanya. Saad diri, saad didto. Buhaton ko ni, buhaton ko na. Apan kon modaog na gani, hala! Makalimot na dayon. Kon inyong duolan para mangayog tabang, mangatol dayos ulo, dayon sa kilid. Morag among iro nga si Pusoy nga labihan kakutoon. Aha na kaha to karong buanga, ay? Mikalit lag kawala. Wala nay uli-uli human sa eleksiyon. Basig nabiktima to sa mga tambay didto sa ilang Nanay Pirmin. Matod pas mga tsika-tsika, dili daw na gapamili ang mga hangal. Bisag kagiron nga iro, basta luto na, lami na kuno kaayo! Kangil-ad. Sukad adtong bata pa ko, makaingon ko nga sikat na ang among pamilya sa among barangay. Sikat dili tungod kay sapian o gamhanan ba hinuon. Dili pod mi pawerpol sama sa mga Singko nga maoy lider o dako-dako sa among baryo sukad pa sa panahon ni Cory. Matod pas mga tsismosa namong mga silingan, ngilngig daw na sila kay mokaon na silag bala aron lang magpabiling gamhanan isip mayor, kapitan, ug kagawad. Apan lahi ang among kasikat. Kini namugna diha sa mga liking bingka nga among ginasuroy kada sayos buntag sa tibuok Baryo Panatayan. Unang tuktugaok pa lang gani sa mga sunoy ni Tatay Bensyo nga among silingan, mamukaw na dayos Mama aron momata mi ni Manoy Onyot, Inday Jing-jing, ug Dodong Angelo. Sa tinuod lang, si Mama ang gabuhi namong tanan. Kon walay bingkang maluto, wala pod mi matak- ang sa abohan aron among makaon. Unsaon nga si Papa wala may klarong trabaho ug palahubog kaayo. Taman ra siyas hubog-hubog samtang si Mama tawon, moabot sa mga hilit nga sityo sa among baryo aron lang mahalinan, sama didto sa Aplaya nga pipila lang ang tawo. Usahay pod, sa iyang pagpamasin moabot siya didto sa Malakdang kon diin daghan ang mga minerong ganahan mohabhab og bingka. Ug bisan mura na og kabaw si Mama sa pagpaningkamot, oki ra man kaayo ang among kinabuhi. Yano lang apan malipayon. Labi na gyod kon daghan siyag halin kay magpalit man dayon na siyag kok alang namong managsoon. Usahay pod, hotdog ang iyang paliton nga among ilogan ni Dodong Angelo.
Apan daghan na ang nausab. Si Manoy Onyot tua nas Japan. Adtong una, abi nakog mga babaye lang ang puyde mag-Japayuki. Lakip man pod diay laki, no? Unsaon nga talentado man pod si Manoy. Maayo kaayo mosayaw. Humok og lawas. Matod pa niya, ganahan kuno kaayo ang mga matrona sa iya. Aw, sa akong banabana, medyo tisoyon man pod si Manoy Onyot. Matsohon pod og lawas. Ug unom ka buwan gikan siya milarga, gapadala siyag kwarta sa amoa. Misikat pod mi adtong higayona, uy. Kay di na man kinahanglan namo manuroy og bingka. Ang mga taga-Panatayan, gimingaw sa bingkang Mama. Matod pa nila, "Lahi ra gyod ang bingkang Minda." Sa ilang mga gipanulti, mora daw silag mga palahubog nga wala na makainom og tuba sukad nga wala na mi nanuroyg bingka. Apan kadiyot ra kaayo to. Sa ikapitong buwan, wala na nakapadala si Manoy og kuwarta. Wala na mi balita sa iya. Ang mga panaghap sa among mga silingan, basin daw napreso si Manoy o di ba hinuon, nabiktima sa mapya. Simbako! Dili pod unta. Basin nagkaproblema lang seguro to siya o di ba kaha, basin pit- os lang gyod ang iyang kahimtang. Mao nga si Inday Jing-jing pod ang misunod pagpanglampit sa laing nasod. Sa Saudi man kuno to. Nagpa-helper. Nagkautang-utang si Mama adtong pag-adto niyas Manila aron mangita og agency. Maayo na lang gani, nakalarga ra gyod human sa upat ka buwan. Apan demalas gihapon. Adtong nagpadalag suwat si Inday Jing-jing sa amoa, basa kaayo ang aping ni Mama sa kasakit sa iyang dughan. Gibalita ni Inday nga ang iyang amo kuno mga maro ug mangtas kaayo. Gapanakit sa mga katabang! Mao nga misibat si Inday Jing-jing ug karon gatago-tago. Maayo na lang gani kay dunay mga Pinoy didto kon asa siya midangop. Malas gyod kaayo. Mao nga si Mama mibalik paglutog bingka. Kami pod nga iyang mga anak, mas nahimong kugi tungod kay kabalo mi sa kasakit nga gibati sa among inahan. Bisan gani si Papa mas nahimong responsable. Seguro iya pod naalimatmatan nga sobra na kaayo ang mga suliran sa abagang Mama. Talagsa na lang siya moinom. Dili samas una nga halos kada adlaw, galigid siya pirme sa kahubog. Sa hinay-hinay akong gitun-an paghikalimot ang among suliran, labi na gyod mahitungod sa among mga igsoon. Matod pang Papa adtong nahubog siya, "Layp gos on" daw, samtang mitubag pod si Mama ug miingon, "Korik. Weder we like it not." Haha! Makalingaw gyod ning akong mga ginikanan kay kabalo ko nga sayop ang ilang gipanulti. Unsa kahay masulti ni Mr. Balod nga maestro nakos English, no? Mobuhakhak gyod tog maayo kon iya pang nadungog ang gipanulti ni Mama ug Papa! Usa ka Domingo, samtang nanuroy mig bingka ni Mama sa may Malakdang, among naabtan silang Nong Teryo, Rodrigo, ug ubang mga silingan nga nagpundok. Sa among pagpaduol kanila, akong nakita nga seryoso kaayo sila sa ilang diskusyon. Morag naay dakong panghitabo nga migitik kanila samtang ang ilang mga baba paspas kaayong nilitok sa ilang mga gihunahuna. Sa ilang kabisi wala mi nila nabantayan. Halos wala pod sila kadungog sa among pagsinggit og "Bingka! Bingka mo diha!" Hangtod nga miabot mi sa ilang gitindogan ug didto namo nadunggan kining ilang diskusyon: "Aw, kon akoy pasultion, daghan na pod baya nahimo si Kapitan."
"Unsa goy daghan nga hangtod karon, pobre man gihapon kaayo ning atong barangay? Labi na gyod ning atong sityo." "Sakto gyod ka diha, pre. Bisan gani atong tulay, wa man lang gani ni niya napaayo." "Mao. Gatuya-tuya gihapon!" "Depende man god na sa atong panlantaw, pre. Naa man poy maayong nabuhat si Kapitan." "Ug ang atong dalan, libaong lang gihapon! Halos dili na gani gapanglahos ang mga habal-habal diris atoa." "Kinihanglan tag kabag-ohan." "Aw, unsa mang kabag-ohan ang inyong gusto?" "Mga lider nga hustog plataporma. Moserbisyo natog sakto." "Duol na man gyod ang piliay. Oras na seguro nga mangita tag bag-ong mga nawong." "Lagi! Sakto gyod ka, pre. Mao nga sa inyong pagpangitag kabag-ohan, mas maayo nga dili mo magutman," kalit nga miapil ni Mama sa diskusyon. "Na hala, naay bingka, o. Kaon sa mo." Dakong ngisi sa mga nagtipok samtang gitunolan namo silag bingka aron ilang paliton. "Ay, kon akoy makapitan diris atoa, librehon ta mog bingka kada buntag," sumpay ni Mama. Mibuhakhak silang Nong Rodrigo ug Teryo. "Aw, botaran gyod ka namo, Mareng. Wa gyoy magutman!" matod pang Teryo samtang iyang gipikas ang bingka ug gihamon sa iyang baba ang katunga niini. Nanguli ming Mama nga hagkap ang dughan kay nahurot man ang tanan bingkang among gisuroy. Sa unahan nilang Nong Teryo nga nagdiskusyon mahitungod sa politika, naa man poy daghan istambay nga gainom didtos ilang Apyot. Seguro sa ilang pag-inom-inom, nakalimot sila og kaog pamahaw mao nga bingkang Mama ang ilang gipahimungtan. Gihurot nilag kompra among bingka. Wala na gani nakapalit si Nong Segundo nga suki kaayo ni Mama. Morag nangluod ang tiguwang kay wa man lagi siya nabinlan. Apan matod pang Mama, "Sagdi lang, yo. Binlan ta na gyod kas sunod." Pag-abot namos balay, kilumkilom na kay layo pa man among gibaklay. Wala mi misakayg habal - habal sa pagpaningkamot nga makatipig. Sayang man pod ang setenta pesos nga plete. "Maayo na lang na ipalit og duha ka kilong bugas," matod pang mama. Mao nga gigutom kaayo mi pag-abot namo sa balay.
Maayo na lang gani aduna pay bahaw ug buwad nga sobra adtong paniudto. Nag-atbang ming Mama samtang among gitagbaw sa bahaw ang among kagutom. Ug sa kalit, iyang gibuak ang kahilom nga mitabon kanamo samtang ang akong kamot nagkalingaw og hagpat sa mga bukog sa buwad sa dili pa nako ihungit. "Dong, unsa kahag modagan kog pagka kagawad, ba?" Halos natuk-an ko samtang ako kining nadungog. Ug wala nako tuyoa nga mobuhakhak. "Pag-sure diha, Ma, uy!" maoy akong nasulti dayon pahiyom, dala agik-ik. Wa gyod nako mapugngi akong kaugalingon. "Aw, ngano man diay? Unsa may sayop ana?" "Wala man hinuon, Ma. Apan sultihi daw ko bi, unsa may imong buhaton kon modaog ka?" Plataporma. Mao kanay dakong problema ni Mama sa misunod nga mga adlaw pagkahuman niyag deklara sa iyang pagdagan isip kagawad. Wa gyod ko nakatuo nga iyang tinud-on tong iyang gipaambit kanako samtang nangaon mig bahaw. Abi man god nakog binuang lang to. Usa ka hapon, pag-agi nako didtos tindahan ni Ante Nita, maoy tapik sa mga istambay ang umaabot nga piniliay. "Unsaon na lang kaha ning atong eleksiyon, Pre, no? Morag haskang gubota." "Gubot pas imong bungot, Pre." "Ayawg tripingi nang akong bigote, Pre. Assit biya na. Haha!" "Tuod, Pre, tiamona? Apil si Kulas modagan pagka kagawad? Pastilan! Puyde diay na?" "Aw, apil man gani si Nong Karyo nga gabadhay-badhay nas katiguwang, modagan! Haha! Kon modaog siya, syur gyod ko nga dili niya mahuman iyang termino. Ma-terminit na siyag sayo!" dalag aksiyon og putol sa iyang liog. "Haha! Ug, in pernis, Pre, si Minda nga mamingkahay, modagan pod kuno!" "Lagi. Mao poy akong nadunggan." "Taymsa, si Botyok man diay ni." Nagpakaron-ingnon ko nga wa makadungog sa ilaha. Molakaw na unta dayon ko humag palit sa sigarilyo nga gisugo ni Papa kanako, apan ila kong giatubang.
"Unya, kay modagan man daw imong mama, Tyok?" "Ha? Aw, lagi daw." "Na! Basin biyag madagma na siya, ha?" maoy tubag ni Nong Kikong dala dayon og buhakhak. Midali-dali kog pauli human adtong panghitaboa. Dili ko gusto nga mahimong sentro sa ilang diskusyon ang among pamilya. Basin unya og di nako mapugngan ang akong kaugalingon ug makakita kog sumbagay. Apan, morag mihagyong nga buyog ang giingon ni Nong Kikong sa ako. Imbes nga masuko ko, ako hinuon kining gitagoan sa akong hunahuna ug giisip nga usa ka hagit. Magbantay lang gyod na silag modaog si Mama. Kataw-an ko man gyod na sila ba. Tan-awon ta lang! Sa dihang nagkaduol na ang kampanya, mas klaro na sa ako ang tanan. Ang mga kauban ni Mama sa iyang partido mao diay ang nangusog sa kabag-ohan. Ilang giatbangan ang tahoran na sa politika. Kon sa salida pa, silang mama ang kontrabida. Ingon ana man gyod nang politika. Ang mohagit sa mga karaan ang daotan, labi na kay wala man silay maikapasigarbo nga nabuhat na. Samtang silang nangaraan na, magpabida dayon sa ilang mga tulay nga napatukod, kalsadang napasemento, mga tambal nga nahatag, mga hinabang sa kabos, ug uban pa kunong kamaayohan nga ilang nabuhat alang sa katawhan. Sa ilang mga tsismis nga gipakuyanap, "Unsa may mabuhat anang mga bag-o nga wala ma na silay kasinatian?" Tinuod pod baya ang uban nilang gipanulti. Apan sa ilang pagpahumot, ilang nahikalimtan nga sila gasingoton pod, gakautot, ug gakalibang. Hugaw gihapon. Sama ra god ni Kapitan nga siyam na ka tuig nga nanilbihan apan hangtod karon, igo ra mag-donate kunohay og kuwarta alang sa mga paliga sa Barangay. Basta pista ug summer gani, duna man dayoy paliga sa barangay aron ingnon nga bibo kuno. Mas bibo, mas progresibo kuno. Mao nay iyang giingon didto sa plasa. Mao pod nay panglantaw sa among mga silingan. Pero ambot ba? Kay alang kanako, dili man ang kabibo sa usa ka lugar ang basihan sa pag-uswag. Unsaon man nang bibo apan ang mga lumulupyo walay klarong trabaho? Ang mga tawo galangoy sa kalisod? Apan dili pod nako mabasol ang among mga silingan. Alang kanamong mga kabos, ang karon lang ang importante. Katawa karon samtang adunay kalingawan. Ayawg hunahunaa ang ugma nga walay kaseguradohan. Ingon ani mi. Apan akong naalimatmatan nga kini dili husto, ug maayo untag kini mabag-o. Haskang biboha sa among baryo adtong miabot ang adlaw sa kampanya. Mas bibo pas liga sa basketbol. Unsaon nga ang mga tao galibog man sa ilang pilian. Close fight kaayo kon sa dula pa. Mas mibibo gyod adtong misaka na didto sa stage ang mga kandidato aron lagi ila daw ipresenta ang ilang plataporma. Si Nong Karyo mipasalig nga ang iyang suweldo sa unang tulo ka buwan, iya kunong itunol sa kada sona aron adunay hinabang alang sa mga senior citizen sama niya. Haskang palakpak sa mga tiguwang pagkahuman niyag esplikar. Morag kalit nabaskog ang ilang huyang nang mga lawas. Si Nong Teryo nga tigbantay sa poultry sa Hapon, misalig nga modaog gyod daw siya. Ug tungod ana, iyang gigarantiya nga ang iyang unom ka buwan nga suweldo, iya pod kunong ihatag sa pito ka sona sa among baryo aron adunay health funds para sa mga masakiton nga kinahanglan og tabang. Unsaon nga sa kalayos among lugar sa siyudad, ang mga masalakiton nga gikinahanglan tambalan, kasagaran dili na moabot sa ospital. Mokalit lag piyong. Morag gakapuyon nas ilang kinabuhi samtang gauntol-untol sa dang lubaong ang sakyanan nga gamiton pagdala
kanila sa ospital. Ila segurong mahunahunaan nga mas maayo pa nga dili na lang momata kaysa mag-antos sa kasakit. Pagtawag sa ngalan ni Mama Minda, grabeng pagpaninggit sa mga tawo. Adunay kusog kaayong hugyaw nga makabungol. Nagpadaplin ko tungod sa santol didtos atbang sa stage kon asa adunay pipila ka mga tawo nga miapil sa pagtambong. Mora kog tuod nga di makalihok tungod sa akong kakulba. Sa akong hunahuna, unsa kahay isulti ni Mama? Maayo untag nakapraktis siya daan. Misaka si Mama sa stage nga gabaragbarag. Misamot akong kakulba. Iyang gikuha ang mikropono gikan sa tigpaila. Palakpak. Kusog nga palakpak. "Ako...kabawo ko nga kaila na man mo nako. Di ba?" Nangatawa ang mga tawo dalag singgit sa ngalan ni Mama. "Minda! Minda! Minda!" "Aw ako? Karon dili ko manaad ninyo. Dili ko maghisgot sa akong plataporma. Unya nag modaog ko. Salamat. Salamat ninyong tanan!" Mitikang si Mama pakanaog gikan sa stage. Bisag gabaragbarag siya, akong nakit-an nga gatan-aw siya sa iyang tikang. Apan wa siya kabantay nga nasabod ang iyang tuong tiil sa wire sa mikropono, ug kalit siyang nahagba. Nakalitan ang mga tawo. Sa pagkapaspas sa panghitabo, apil ko nakalitan ug morag adunay bomba nga mitubo sa siyagit sa mga tao, ang uban bugal-bugal. Apan kalit pod mibangon si Mama nga morag kalit nakamata human uroma. Mibangon siya nga gangisi ug gabayawbayaw sa iyang kamot. Dayon milakaw siya palayo sa mga tawo hangtod nawala siya sa akong panlantaw. Bisan way nahot ang gibuhat ni Mama sa iyang kampanya, nanghinaot gihapon mi nga makalusot siya. Maayo na lang. Makabuhi na pod baya nag pamilya ang sweldos kagawad. Ug usa pa, gusto na gyod nakong mopadayon og eskwela para makahuman kog college. Maulaw man god ko moingon nilang mama samtang lisod kaayo ang among kahimtang. Kon moeskwela ko, mosamot ang kalisod nga bation ni Mama. Apan kon makadaog siya, aw, medyo arang-arang na lang. Lahi ra gyod ning naay politiko sa pamilya. Mas makaginhawa gyod tingali mi. Miabot ra gyod ang takna nga among gipaabot. Ang eleksiyon. Mora kog gipulgas nga iro nga dili mahimutang kay gusto man lagi dayon nakong mahibaloan ang resulta. Miadto ko sa tunghaan kon diin giihap ang mga balota. Daghan kaayong tawo. Mga watchers man daw to sila. Tigbantay aron mahimong hapsay ug limpyo ang inihapay sa boto. Ang ubang naa didto, igo ra nangayog paniudto nga pansit ug fried chiken nga gipanghatag kuno ni Kapitan. Aduna poy nagkagubot nga nanguha og sobre nga adunay tigbaynte pesos ang sulod. Ambot kang kinsa to gikan? Wala na lang ko nangutana. Nagsugod ang inihapay sa balota mga alas-sais sa gabii. Milili ko sa bentana sa usa ka classroom. Inig karon ug unya, makadungog kog lainlain nga ngalan sa kandidato. Ako pod usahay madunggan ang ngalan ni Mama. Ug sa hilom, akong giampo nga unta, modaog siya. Miabot nag halos ala una sa kadlawon ang inihapay. Adtong nahuman na og ihap ang mga balota, akong gilantaw pag-usab ang kada presento ug akong gikuha ang mga eskor sa kada kandidato, labi nga gyod ang boto alang kang mama Minda. Human,
ako kining giihap gamit ang papel ug bolpen. Gakurog akong kamot samtang natataw ko ang numerong pabor kang mama. Sa kadlawon, migawas na gyod ang tinuod nga resulta. Akong nadungog nga minos og singkwenta ang botar alang kang Mama gikan sa numero pabor kang Nong Karyo nga naglukso-lukso sa iyang gibarogan. Nakapanghupaw ko. Mihinay-hinay kog lakaw paingon sa gawas. Mihangad kos langit kon diin ang buwan gibuak sa panganod nga hinay-hinay mitambon niini hangtod kini nasusama sa usa ka bingkang pinikas.


Ang Banagbanag Disyembre 2018 The Dawn in the Cebuano
Disyembre 2018 Ang Hari ug Ang Iyang Katahum "Ang imong mga mata makakita sa hari sa iyang katahum: sila sa halayo." makalantaw ug usa ka yuta nga atua - Isaias 33:17 S a kinatibuk-an sa Daang Kasulatan atong nakita ang daghang mga panagna ug mga saad mahitungod sa pag-abot sa usa ka bantugan nga gipadala sa Magbubuhat aron mahimong Manunubos, Manluluwas, ug hari sa tanang katawhan. Ang usa niini nga mga panagna adunay mga pulong nga pamilyar sa minilyon taliwala sa katawhan: "Alang kanato ang usa ka bata natawo, alang kanato ang usa ka anak nga lalaki gihatag: ug ang kagamhanan anaa sa iyang abaga: ug ang iyang ngalan pagatawgon nga Makagagahum , Ang Amahan nga walay katapusan, Ang Prinsipe sa Pakigdait. Sa kauswagan sa iyang kagamhanan ug kalinaw walay katapusan."(Isaias 9:6,7) Dinhi ang hulagway sa usa ka magmamando nga wala pa sukad makita sa tawhanong kaliwatan, nga kansang pagmando wala pa masinati-nga sa Mesiyas, si Kristo Jesus. nga Kahibulongan, Magtatambag, Diyos Ang katapusan sa tuig 2018, sobra sa duha ka libo ka tuig sukad sa pagkahimugso ni Jesus, nakakaplag sa kalibutan nga nagkurog sa walay paglaum nga kahimtang sa kagubot ug kalibog. Ang bugtong nga butang nga makaluwas karon sa kalibutan ug ang tawhanong kaliwat mismo mao ang usa ka matang sa gahum nga labaw sa tawo, usa ka dili hakog nga tawo kinsa adunay igong kaalam aron maplano ang usa ka bag-o ug mas maayo nga dalan alang sa mga tawo, aron sa pagpatuman sa iyang mga plano, ug adunay gahum sa pagpatuman sa iyang mga mando. Kung ang kalibutan mahimong makombinsir nga ang usa ka magmamando nga sama niini anaa na aron magmando, siya tingali pagaangkonon sa tibook kalibutan.. Bisan pa, kini maoy usa ka dakong butang nga pagalaoman, para sa maong hari kinahanglan nga maguba niya ang kasaysayan ug tanang klase sa tradisyon sa tawo. Kinahanglan siya usa ka pangulo nga makahimo sa pag-establisar sa iyang awtoridad nga dili kinahanglan nga mag giya sa minilyon sa mga kabatan-onan sa kalibutan ngadto sa gubat 2
aron mamatay. Sa pagkatinuod, lahi siya gamay niadtong tanan nga mga magmamando sa kaniadto ug karon kon siya misulay sa pagpatuman sa iyang mga balaod ubos sa hulga sa kalaglagan ug pakiggubat. Kinahanglan usab nga siya mahimong usa ka hari nga maglantaw sa mga mga kabus ingon man sa mga adunahan, ug kinsa mohatag ug parehas nga pagtagad sa mga katungod sa tanang rasa, edad ug nasyonalidad. Ang usa ka hari nga kwalipikado nga mangulo sa kalibutan gikan sa kasamtangang kasamok niini dili mahimong usa ka manlalaban sa usa ka grupo o sa lain. Kinahanglan siya nga usa ka tigpasiugda sa mga interes sa tanan-ang tibuok kaliwatan sa tawo. Tungod kay ang tanan nga mga tawo mga membro niini, siya kinahanglan nga mahimong interesado sa dili maayo ingon man sa maayo, sa dili edukado ingon man sa mga eskolar, ug, tingali labing importante, sa mga patay ingon man sa ang mga buhi. Dugang pa, ang ingon nga magmamando kinahanglan nga maalamon kaayo, molihok ingon man usa ka maghuhukom. Kinahanglan niya nga maangkon ang mga hiyas nga ginapahayag sa usa ka propeta sa Diyos sa gitagna nga dakung Mesiyas nga saad. Niini atong mabasa, "Ang Espiritu ni Jehova magapuyo sa ibabaw niya, ang espiritu sa kaalam ug salabutan, ang espiritu sa pagtambag ug gahum, ang espiritu sa kahibalo ug sa kahadlok sa Ginoo; Ug siya magahimo kaniya nga dali nga masayud sa kahadlok kang Jehova; Ug dili siya magahukom sumala sa panan-aw sa iyang mga mata, ni magabadlong siya sa bisan diin sumala sa buhat sa iyang mga igdulungog: Kondili uban ang justiya magahukom siya sa mga kabus, ug pakanaugan niya sa hukom uban ang katul-id kadtong mga mapainubsanon sa yuta: ug pagahampakon niya ang yuta sa baras nga puthaw; sa iyang baba, ug pinaagi sa gininhawa sa iyang mga ngabil siya mopatay sa mga dautan. Ug ang pagkamatarung mao ang bakos sa iyang hawak, ug ang pagkamatinud-anon ang bakos sa iyang mga hawak."- Isaias 11:2-5 isip usa ka magtatambag Usa kini sa matagnaong paghulagway ni Jesus, kansang pagkatawo gisaulog na usab sa minilyon. Walay hari, walay magmamando, ug walay kagamhanan nga dunay gamay nga kaalam ug hustisya ug gahum kay sa gipakita sa mga pulong sa ibabaw sa propeta nga makalaum nga malampuson nga maangkon ang pagmando sa kalibutan karon ug magdala og kalinaw ug katagbawan sa tanang katawhan. Si Jesus giingon nga makahimo sa pagtuman sa usa pa ka 3
propetikanhon nga hulagway, gihatag kanato sa salmista. "Ihatag sa hari ang imong mga paghukom, Oh Diyos, ug ang imong pagkamatarong ngadto sa anak sa hari. Siya sa pagkamatarung magahukom sa imong katawohan, Ug sa justisya sa imong mga kabus. Ang kabukiran magadala ug pakigdait sa katawohan, Ug ang kabungtoran, diha sa pagkamatarung. Pagahukman niya ang mga kabus sa katawohan, Pagaluwason niya ang mga anak sa mga hangul, Ug magadugmok sa malupigon. ... Sa iyang mga adlaw molambo ang matarung; Ug ang kadagaya sa pakigdait, samtang nga ang bulan nagapabilin. Magagahum usab siya gikan sa dagat ngadto sa dagat, ug gikan sa suba ngadto sa mga kinatumyan sa yuta."- Salmo 72:1-8 WALA MAHATAGI UG BILI Ang mga tinun-an ni Hesus nagtuo nga siya ang mao ang gitagna dinhi ug daghan pa nga mga tagna sa Daang Tugon. Bisan pa niana, si Jesus walay kasundalohan. Wala gayud siya naningkamot sa paghimaya sa iyang kaugalingon pinaagi sa uban. Hinunoa, nabantog siya tungod sa iyang kaayo. Gihigugma niya ang tanan ug maloloy-on bisan sa mga nakasala. Kadtong nakakita kaniya nakamatikod sa "mabinationg mga pulong nga nagagawas sa iyang baba," ug nga siya "naglihok sa pagbuhat sa maayo." - Lucas 4:22; Buhat 10:38 Kini nga maloloy-on, may simpatiya, masinabuton ug nagsakripisyo sa kaugalingon alang sa katawhan kansang pagkatawo gisaulog na usab sa kailutan, usa ka Judio. Sa dihang naamgohan ni Pilato nga wala na siyay mahimo sa pagluwas sa iyang kinabuhi, gitugotan niya ang iyang mga sundalo nga ibutang ang korona nga tunok sa iyang ulo. Gipakita niya si Jesus sa mga tawo, si Pilato miingon, "Tan-awa ang inyong Hari!" Apan mitubag ang Hudiyong mga lider sa relihiyon nga nagsinggit, "Patya siya, ilansang siya sa krus. ... Wala kami hari gawas kang Cesar."- Juan 4
19:14,15 Ang mga anghel nga mipahibalo sa pagkatawo ni Jesus mipahayag nga siya mahimong usa ka Manluluwas, usa nga magluwas sa katawhan gikan sa ilang mga sala. (Mateo 1:20,21; Lucas 2: 10,11) Sa pagbuhat niini gikinahanglan nga iyang ihalad ang iyang kinabuhi. Nahibal-an kini ni Jesus, mao nga wala siya mosukol sa dihang gidala sa atubangan ni Pilato nga sentensiyahan sa mapintas nga kamatayon sa krus. Nabalaka ang iyang mga tinun-an. Sila nagtuo nga si Jesus natawo aron mahimong usa ka bantugang magmamando sa tibuok kalibutan, apan karon siya patay na. Ang pahibalo sa manulonda sa iyang pagkahimugso, ang iyang daghang mga milagro, ug ang mga pulong nga grasya nga iyang gipamulong, karon daw walay kapuslanan. PAGLAUM NABANHAW Ang mga paglaum sa mga tinun-an sa wala madugay nabuhi pag-usab. Si Jesus nabanhaw gikan sa mga patay, ug ang nabanhaw nagpatin-aw sa duha sa iyang mga tinun-an sa dalan paingon sa Emmaus nga kinahanglan nga ang Mesiyas mag-antus ug mamatay sa dili pa mosulod sa iyang himaya. (Lucas 24:25-27) Sa maong higayon, ang matuod nga mga disipulo ni Jesus nakahibalo nga ang tanan nga mga saad sa gingharian mga grasya ug panalangin diin ilang gitoohan nga si Hesus mibalik aron sa pagtuman ang mahitabo. Nagpakita si Jesus sa iyang mga tinun-an sa makadaghan human sa iyang pagkabanhaw. Sa iyang katapusang panagway sila igo nangisog sa pagpangutana kaniya, "Buot mo ba karong panahona nga ibalik pag-usab ang gingharian sa Israel?" Niini gibutang ni Jesus ang usa ka tinagong tubag, "Dili alang kaninyo ang pagkahibalo sa mga panahon, nga Ang Amahan nagbutang sa iyang kaugalingong gahum. Apan kamo magadawat sa gahum, human niana ang Espiritu Santo mokunsad kaninyo: ug kamo mahimo nga mga saksi ngari kanako sa Jerusalem, ug sa tibuok Judea, ug sa Samaria, ug ngadto sa kinatumyan sa yuta."- Buhat 1:6-8 Ang asoy nagpadayon: "Sa nakasulti na siya niining mga butanga, samtang ilang nakita, siya gibayaw; ug usa ka panganod ang midawat kaniya gikan sa ilang panan-aw. Ug samtang nanagtutok pa sila sa langit sa nagpaingon siya sa itaas, tan-awa, nagtindog tupad kanila ang duha ka tawo nga nagbistig maputi, Nga miingon usab: Kamong mga tawo sa Galilea, nganong nanagtutuk kamo sa langit? kining mao nga Jesus, nga gikuha gikan kanimo ngadto sa langit, mobalik sa samang paagi sa 5
imong pagkakita kaniya nga moadto sa langit."- bersikulo 9-11 MGA BUHATONON Daghang kamatuoran ang gipadayag sa maong hitabo. Nahibal-an sa mga igahatag kanila ang daghang kasayuran mahitungod sa panahon nga mga elemento sa dakung plano sa kaluwasan sa Diyos nga nasentro diha kang Kristo. Imbes nga mabalaka mahitungod sa panahon, kinahanglan sila manglakaw, human nga ang Espiritu Santo moabut kanila, aron mahimong mga saksi alang kang Jesus. Kining buluhaton sa pagpamatuod mahimong sa tibuok kalibutan, ngadto sa "kinatumyan nga bahin sa yuta." tinun-an nga dili Gibiyaan sila ni Jesus. Nakita nila siya nga gibayaw ngadto sa langit. Duha ka mga anghel ang nagpakita ug nagpasalig kanila nga siya mobalik pag-usab sa umaabot nga panahon. Sa pag-usa niini nga mga hunahuna, nagsugod sila sa pagkaamgo nga ang buhat sa pagsangyaw sa Ebanghelyo sa gingharian sa tibuok kalibutan mao ang ilang bahin sa plano sa Diyos sa panahon nga si Jesus wala. Tungod kay kini usa ka tibuok kalibutan nga pagmantala sa Ebanghelyo, ilang nasabtan nga kini nagkinahanglan og panahon aron matuman, nga nagpasabot nga ang iyang pagbalik dili dihadiha dayon, sumala sa panghunahuna sa tawo. Paglabay sa napulo ka adlaw, sa dihang ang Balaang Espiritu miabot sa naghulat nga mga tinun-an, gisugdan nila ang misyon nga gitudlo ni Jesus kanila. Pinaagi sa paglamdag sa Balaang Espiritu, ilang nasayran nga ingon nga gikinahanglan nga si Jesus mag-antus ug mamatay aron ang kalibutan mapanalanginan pinaagi sa iyang gingharian, sila ug ang tanan nga nagpahinungod nga mga magtutuo sa karon nga panahon adunay kahigayunan sa pag-antus ug ug mamatay uban niya. Sa pagkatinuod, nakaamgo sila nga gawas kon matinud-anon silang nagsunod sa iyang mga lakang sa sakripisyo, bisan hangtud sa kamatayon, dili sila makalaum nga makig-uban kaniya ingon nga mga magmamando sa iyang umaabot nga gingharian. WALAY PAILOB Sa paglabay sa panahon, ang usa ka espiritu sa pagkadili-mapailubon nakita sa pipila sa mga sumusunod ni Jesus. Naghunahuna sila nganong ang iyang gingharian dugay na nga nalangan. Ang uban daw naghinapos nga bisan wala pa siya mibalik ngadto kanila sumala sa gisaad, ang iyang gingharian kinahanglan nga sa usa ka paagi naglihok na, ug busa sila nakigbahin niini uban kaniya nianang mao nga panahon. Gipakigsulti ni Apostol Pablo kadtong adunay sayup nga panglantaw, nga nag-ingon: 6
"Karon nangabusog na kamo, karon mga dato kamo, nanaghari kamo ingon nga mga hari nga wala kami, ug naghandum ako sa Diyos nga ikaw naghari, aron kami usab maghari uban kanimo" -I Cor. 4:8 Kung ang panahon miabot na alang sa mga sumusunod ni Jesus nga maghari uban kaniya, si Pablo nasayod nga siya, usab, magahari, kaysa mag-antos, maghingabot, ug masamad sa pag-alagad sa Agalon. Si Pablo, hinoon, nasayud sa kamatuoran mahitungod sa mga katuyoan sa Diyos. Nahibal-an niya nga ang karon nga panahon mao ang panahon sa pagsakripisyo ug pag-antus sa bahin sa mga sumusunod ni Jesus. Nahibal-an niya nga ang yugto sa paghimaya sa gingharian sa gihapon umaabot. Bisan pa niana, ang diwa sa pagkawalay pailub, ug tingali usab sa ambisyon, nagpadayon sa paglihok taliwala sa nag-angkon nga mga sumusunod ni Cristo. Human ang mga apostoles nahikatulog sa kamatayon, usa ka dakung "pagkahulog" gikan sa "hugot nga pagtuo nga kaniadto gitugyan ngadto sa mga balaan" sa wala madugay nahitabo. (II Tesalonica 2:3; Judas 1:3) Sa talagsaong paagi, kini nga diwa sa pagkawalay pailub ug ambisyon maoy hinungdan sa pagpalambo sa usa ka dakung sistema sa iglesia nga kaniadto nahiusa sa sibil nga gahum ug nag-angkon nga naghari ingon nga gingharian ni Cristo. Niining higayona, ang tinuod nga kahulogan sa pagkahimugso ni Jesus nawala sa kadaghanan sa iyang nag-angkon nga mga sumosunod. Samtang uban sa ilang mga ngabil sila nagpadayon sa pagdayeg kaniya ingon nga ang gisaad nga "Prinsipe sa Pakigdait" nga magdala sa "maayong kabubut-on ngadto sa mga tawo," sila mitabang sa paglunop sa Uropa ngadto sa usa sa pinakadugoon nga panahon sa kasaysayan sa gubat. Sulod sa daghang mga siglo, ang mga kasundalohan sa nag- angkon nga Kristohanong mga nasud ug mga paksyon nahasol batok sa usa sa makamatay nga kombat, walay kaluoy nga pagpatay sa usag usa, tanan sa ngalan ni Cristo. Bisan ang mga anghel nga mipahibalo sa pagkahimugso ni Hesus wala nahibalo sa tanan nga nalangkit sa dili pa mahitabo ang iyang gingharian sa kalinaw sa tibuok kalibutan. (I Pedro 1:12) Kapin sa duha ka libo ka tuig ang milabay sukad nga natawo si Jesus, ug sa gihapon ang mga suk-anong nabahin bahin nga mga lumulupyo sa yuta nagpadayon sa pagpakiggubat batok sa usag usa. Matag tuig nga milabay daw nagpakita nga nagkawala ang pagtoo sa plano sa Diyos sa pagtukod sa usa ka tibuok kalibutan nga gobyerno pinaagi sa usa kansang pagkahimugso gisaulog gihapon sa minilyon. 7
GIKINAHANGLAN ANG PAILOB nalamdagan sa mga Kristohanon niining""katapusang mga adlaw" pinaagi sa Pulong sa kamatuoran, adunay dakong panginahanglan alang sa pailub sa paghulat sa katumanan sa balaang plano. Mahitungod sa kamatuoran nga kita anaa sa "pag-ani," nga mao ang "katapusan sa panahon," kinahanglan nga walay pagduha-duha. (Mateo 13:39, Wilson's Emphatic Diaglott) Kini nagkinahanglan sa pagkamatinud-anon sa padayon nga pagpahibalo sa Ebanghelyo sa gingharian-nga ang gingharian sa Mesiyas haduol na. Kining mahimayaon nga kanta nga tema sa Bibliya nagpadayon nga giproklamar sa tibuok yuta, sa ingon nagpakita nga ang pag-ani ug ang mahimayaon nga buhat niini wala mahuman. Nagpasabut kini nga wala pa ang matarong nga nagasidlak "sama sa adlaw sa gingharian sa ilang Amahan." - Mateo 13:43 Bisan taliwala nga Mas mapasalamaton kita karon kay sa nangagi ang mga pagbati sa mga disipulo sa dihang sila nangutana kang Jesus, "Buot mo ba nga karon ibalik pag-usab ang gingharian sa Israel?" (Buhat 1 6) Buot usab natong masayran kanus-a ang atong mahimayaon nga paglaum matuman sa himaya sa gingharian, ug ang dugay na nga gisaad nga panalangin sa tanang mga pamilya sa kalibutan magsugod. Ang pangutana, "Hangtod kanus-a, O Ginoo?" Walay duhaduha nga gihangyo sa matinud-anong katawhan sa Diyos sa tanang panahon. (Pinadayag 6:10) Duol na karon sa atong mga kasingkasing, bisan pa nahibalo kita nga ang gingharian "haduol na, bisan diha sa mga pultahan." - Marcos 13:29 Pagka tukma sa tambag, "Ayaw isalikway ang imong pagsalig, nga adunay dakong balus nga ganti. Kay nagakinahanglan kamo ug pagpailub, nga sa nabuhat na ninyo ang kabubut-on sa Ginoo, madawat ninyo ang saad. Kay sa makadiyut lamang, ug kadtong moanhi, moanhi ug dili magalangan." (Heb. 10: 35-37) Himoon nato ang tinuod nga pagsalig, nasayud nga sa pagbuhat sa ingon kinahanglan nato ang pagpailub. Gikinahanglan nato ang "mapailubon nga pagpadayon sa pagbuhat sa maayo" samtang nagapangita kita alang sa "himaya ug dungog ug pagka-imortal." (Roma 2:7) Nagkinahanglan kita sa pagpailub samtang kita nagtan-aw alang sa katumanan sa tanang mga saad sa Diyos kanato isip isig ka manununod uban ni Jesus sa iyang gingharian.-Roma. 8:17 USA KA "DIYUTAY NGA PANAHON" Sa nahisgutan nga bahin, Hebreohanon 10:35-37, gihisgotan ni Pablo 8
ang iyang pahimangno sa pagpailub sa pagbalik ni Cristo, nga nagaingon, "Sa dili madugay, ug siya nga moabut moabut, ug dili magpabilin." Kini makapaikag sa Timan-i nga ang tibuok nga panahon, gikan sa panahon ni Pablo hangtud sa pagbalik sa Ginoo sa panahon sa pag-ani, gihisgutan nga "sa usa ka diyutay nga panahon." Mao kini, sumala sa paglantaw sa Dios sa panahon. Karon nga anaa na kita sa ting- ani nga natapos sa kapanahonan, labi pa nga makita nga "sa makadiyut lamang" nga magpabilin taliwala sa atong mga buhat sa pag-ani karon ug ang kaharian sa kahayag sa ugma! Wala kita masayud kung hangtud kanus-a magpadayon ang pag-ani. Apan ang gibuhat sa Langitnong Amahan, ug kung kita mag-uban ni Jesus sa gingharian kinahanglan nga kita magmatinud-anon sa atong komisyon karon aron sa pagsangyaw sa mensahe sa paglaum, panglawas ug kinabuhi sa Ebanghelyo alang sa tanang katawhan sa matag kahigayonan. Ang mga pasidungog ug awtoridad sa Gingharian itugyan lamang ngadto sa mga matinud-anon, bisan hangtod sa kamatayon.- Pinadayag 2:10 Unsa man ang pasabot para kanato karon ang pagkatawo sa Prinsipe sa Kalinaw? Ang pagsaulog niini kinahanglan usa ka timaan sa pag-usab sa atong paningkamot sa paghimo sa kabubut-on sa Amahan. Kinahanglan kini magpasabut sa dugang nga kasadya sa atong paglaum-usa ka kalipay nga makahimo kanato nga magpabilin nga malig-on hangtud sa katapusan sa paagi sa pagsakripisyo ug pagserbisyo. Kinahanglan nga kini magpahinumdum kanato pag-usab kung unsa kadako ang panginahanglan sa tawo sa gingharian, ug sa gipanalanginan nga pribilehiyo nga anaa kanato sa pagsulti sa tibuok kalibutan sa bulahan nga balita nga ang matarung nga gobyerno ni Cristo haduol na kaayo! Ang pag-abot ni Jesus mao ang dakong gasa sa Diyos sa tawo. (Juan 3:16) Ang atong pagpabili sa maong gasa mahimong madayag pinaagi sa paghatag sa tanan nga naa kanato para sa dakong Mesiyanikong hinungdan nga gipatuman ni Jesus. Giproklamar sa mga anghel ang maayong balita nga si Jesus, ang umaabot nga hari sa kalibutan, natawo. Karon kita, ingon nga mga mensahero sa karon nga panahon, adunay kahigayunan sa pagpadayon sa proklamasyon. Dili lamang kita nagpahibalo sa iyang pagkahimugso, apan sumala sa mga pulong sa atong pangbukas nga teksto, malipayon kita nga nagpahibalo sa "hari sa iyang katahum." Magmatinud-anon kita sa atong pakigsaad uban sa Ginoo samtang kita mapailubon ug aktibong naghulat alang sa mahimayaong pagkahingpit sa atong paglaum.▪ 9
SENEMANANG PAGTOLUN-AN SA BIBLIYA Leksyon Para sa Disyembre 2, 2018 Higugmaa ug Sunda ang Diyos S a pagkonsiderar sa mga bersikulo sa atong Yabeng Bersikulo: "Ug higugmaon mo si Je- hova nga imong Diyos mong sa bug-os kasingkasing, ug sa bug-os mong kalag, ug sa bug-os mong ga- hum." - Deuteronomio 6:5 leksyon, kita kinahanglan nga makaamgo ug magpasalamat nga ang pagtoo, ug pagkamasulundon, sa mga balaod sa Diyos ug sa iyang matarung nga mga prinsipyo mao ang labing importante kanato. Bisan pa nga kini gisulti ilabi na alang sa Israel, ang Diyos dinhi nagpunting sa matang sa tubag sa iyang mga sugo nga iyang gitinguha sa tanan niyang piniling katawhan. "Busa patalinghugi, Oh Israel, ug tinguhaa ang pagbuhat niini; aron alang nga kanimo."(Deuteronomio 6:3) Ang Diyos nagpahimangno sa katawhan sa Israel sa pagbalaan ug pagtahod kaniya, dili sa tungod kay napugos, apan gikan sa tinguha sa usa ka sinsero nga kasingkasing. Gusto Niya nga higugmaon nila Siya, nga maghatag kanila sa labing importante nga mga pulong sa atong yabeng bersikulo. Ang ingon nga gugma maggikan sa matag unod ug gahum sa ilang pagkatawo. Piniling Kasulatan: Deuteronomio 6:1-9 kini maayo Si Moises, sa pagsaysay sa mga prinsipyo sa balaod sa Diyos, miingon, "Patalinghug, O Israel: Ang Ginoo nga atong Diyos usa ka Ginoo." (Deut 6:4) Kini usa ka mahinungdanon nga pahayag, tungod kay nagpasabot kini sa dili mausab nga kinaiya sa Diyos ingon man sa iyang balaod. Ang iyang kinaiya ug ang iyang mga panudlo kanunay nga makanunayon ug han-ay-sila dili gayud mausab. Alang niadtong nakasulod sa relasyon sa pakigsaad uban sa Diyos sa karon nga panahon, kini labi ka mapasaligon. "Anak ko, hatagi ako sa imong kasingkasing," mao ang pagdapit nga atong gidawat. (Panultihon 23:26) Sa pagbuhat sa ingon, atong gitugyan ang atong mga kaugalingon sa adlaw-adlaw nga pagpasakop sa iyang mga paggiya ug pagkamasinugtanon. sa atong kinabuhi, pagtubag sa gugma Ang husto nga paghigugma ug pagsugot sa Diyos nagpasabot nga 10
atong tinoon siya, ug ang iyang mga pamaagi, ingon nga mas maalam kay sa ato. Unsa nga kalipay ang angay natong buhaton sa pagkahibalo nga kita adunay usa ka talagsaong Amahan nga nakaila sa tanan, kinsa nagtinguha lamang sa unsay labing maayo alang sa matag usa sa iyang mga anak, ug kinsa naghatag kanila sa daghang mga panalangin. Nan, ang atong tinguha mao ang pagbalos pinaagi sa pagtanyag kaniya sa atong debosyon ug pagpakita sa atong pagsalig ug kalipay diha sa iyang kabubut-on alang kanato sa atong adlaw-adlaw nga mga kasinatian. Angay nato nga kanunay natong ikalipay ang paghunahuna sa Diyos, pagpakigsulti kaniya sa pag- ampo, ug pagbaton sa iyang kalinaw.-Filipos 4:4-7 Sama sa gisugo sa Diyos sa Israel, gisugo usab kita ni Jesus, "Higugmaa ang Ginoo nga tibuok mong kasingkasing, ug sa tibuok mong kalag, ug sa tibuok mong hunahuna. Mao kini ang una ug dako nga sugo."(Mateo 22:37,38) Ang atong gugma alang sa Diyos mao ang kinasingkasing, ug gihimo pinaagi sa buhat. Si Apostol Juan nagaingon, "Mga anak ko, dili kita maghigugma sa pulong, ni sa dila; kondili sa buhat ug kamatuoran." Sa pagbuhat niini, nagpadayon si Juan, gipakita nato nga "kita iya sa kamatuoran," ug gipasaligan atubangan sa Diyos.- I Juan 3:18,19. imong Diyos sa Ang labaw nga gugma alang sa Diyos, ug labi pa nga gipakita ngadto sa usa'g usa ug sa tanan nga atong nakit-an, mao ang "marka," o tumong, nga kinahanglan nga atong buhaton nga makugihon aron kita makaplagang matinud-anon. Si Pablo miingon, "Kining usa ka butang nga akong ginabuhat, nahikalimot sa mga butang nga anaa sa luyo, ug nagatinguha sa mga butang nga nag-una, ako nagapadayon paingon sa marka alang sa ganti sa hataas nga pagtawag sa Diyos diha kang Kristo Hesus." - Filipos 3:13,14 Atong higugmaon ug sundon ang Diyos sa bug-os nga sukod sa atong abilidad, nga magtinguha nga mahiusa uban kaniya pinaagi sa atong Manunubos, si Kristo Jesus. Ang gugma sa Langitnong Amahan "gibubo sa atong mga kasingkasing pinaagi sa Balaang Espiritu nga gihatag kanato." (Roma 5:5) Busa, ang panaghiusa sa gugma nga anaa kanato sa Diyos ug sa iyang Anak nagagiya kanato kanunay, ug magpadayon kanato hangtud sa katapusan sa atong pagpuyo sa yuta.▪ 11
SENEMANANG PAGTOLUN-AN SA BIBLIYA Leksyon Para sa Disyembre 9, 2018 Simbaha Lamang ang Diyos A ng atong leksyon maoy usa ka pahinumdom sa unang sugo sa Diyos ngadto sa Israel: "Ako mao ang Ginoo nga imong Diyos. ... Dili ka magbaton og laing mga dios sa atubangan ko." (Exodo 20:2,3) Dugang pa, tungod kay walay tawo nga makahimo og usa ka panagway o larawan sa Diyos tungod kay walay tawo nga nakakita kaniya, ang Israel gihatagan sa ikaduhang sugo: "Dili ka magbuhat alang kanimo ug linilok nga larawan, ni sa bisan unsa nga dagway sa bisan unsa nga butang nga atua sa ibabaw sa langit, kun sa ilalum sa yuta, kun sa tubig sa ilalum sa yuta: Dili mo iyukbo ang imong kaugalingon kanila, ni mag- alagad kanila: kay ako si Jehova nga imong Diyos usa ka Dios nga abughoan."- bersikulo 4,5 Yabeng Bersikulo: "Ug kong daw dautan kaninyo ang pag-alagad kang Jehova, magpili kamo niining adlawa kong kinsa ang inyong alagaron; kong ang mga dios ba nga gialagaran sa inyong mga amahan didto sa Suba, kun ang mga dios ba sa mga Amorehanon, kang yuta kinsang inyong gipuy-an: apan alang kanako ug sa kami balay, akong magaalagad kang Jehova. - Josue 24:15 sa unahan Piniling Kasulatan: Josue 24:1-24 Gihisgotan kini sa Diyos ngadto sa iyang pinili nga katawhan, ang Israel, uban sa paghatag kanila sa Pakigsaad sa Balaod, nga ilang gisaad nga ilang sundon. Nahibal-an sa Diyos nga ang pasukaranan alang sa bisan unsa nga kalampusan nga ilang nabatonan sa pagtuman sa iyang pakigsaad, una ug labaw sa tanan, anaa sa ilang pagsimba ug pagtuman kaniya lamang, ug wala'y laing tawo o butang. Gusto niya ang tanan nga mga pagbati, pagsalig ug pagtoo sa iyang katawhan. Kini dili kahakog sa bahin sa Diyos, apan alang sa ilang katapusang kaayohan. Sa pagtan-aw sa mga pulong nga gipamulong ni Josue sa atong yabeng bersikulo, atong makita nga, sa paglabay sa panahon, ang mga anak sa Israel nagkulang sa unsay gisugo sa Diyos kanila. Sa ulahi, sa panahon ni Elias, atong makita ang dugang nga ebidensya sa kakulang sa pagkamasinugtanon sa Israel. Ug si Elias nakigsulti uban 12
sa katawohan, nga nagaingon: "Hangtud kanus-a ba nga magakiangkiang kamo sa taliwala sa duha ka daplin? kon ang Ginoo maoy Dios, sunda siya."(I Hari 18:21) Ang leksyon nga anaa sa mga pulong ni Josue ug Elias nagpadapat dili lamang sa Israel, apan usab kanato. Ingon mga Kristohanon, naghimo kita'g mga desisyon kada adlaw kung mag-alagad ba sa Diyos ug sa iyang Anak, si Kristo Jesus, o mag-alagad sa nagkalain-lain nga "dios" sa atong kinabuhi. Mahitungod sa atong leksyon, ang pagduha-duha dili usa ka kapilian. Sa pagkatinuod, ang pagkadili matinud-anon mao ang usa sa pinakadakong mga kaaway sa pagtukod sa kinaiya. Kita adunay kagawasan sa pagpili, sa paggamit sa atong kagawasan sa pagpili. Kini usa sa mahinungdanon nga mga elemento sa imahe ug pagkasama sa Diyos, diin kita gilalang. Ingon nga gihangyo ni Josue ang mga Israelita sa paghukom kung sila magmatinud-anon sa Ginoo, o mag-alagad sa laing mga dios, kinahanglan usab kitang maghimo ug positibo nga mga desisyon maylabot sa atong dalan sa kinabuhi. Busa, si Josue nagpamatuod sa iyang hukom: "Kon bahin kanako ug sa akong balay, kami mag-alagad sa Ginoo." Si Jesus miingon, "Dili kamo makaalagad sa Diyos ug sa bahandi." (Mateo 6:24) Ang pulong nga "Mammon" nagpasabot sa bahandi, apan nagpasabot usab kini sa bisan unsa nga butang, kondisyon, o kalidad sa kinaiya nga gikan sa nahulog nga tawo o Satanas. Gituyo sa Diyos nga gibutang kini aron dili kita mahimong mga sulugoon ni bisan kinsa niini ug mahimo usab nga mga alagad sa Diyos. Sama sa gipunting ni Santiago, "Ang usa ka tawo nga adunay duha ka panghunahuna dili sigurado sa tanan niyang mga pamaagi." (Santiago 1:8) Sa atong mga desisyon, gidala kita sa punto sa pagsulay- "Una ba ang Diyos sa atong mga kinabuhi?" Kinahanglan nga kita walay mga diosdios, bisan unsa pa kini sila, nga makadani sa atong debosyon gikan sa Diyos, ug pagtintal kanato sa pagsalikway sa dagayang mga panalangin nga karon iyang gitanyag kanato. "Ayaw pagpahiuyon niining kalibutana: apan maghinulsol kamo, ... aron inyong masuta kon unsa ang maayo, ug madawat, ug hingpit nga kabubut-on sa Diyos." - Roma 12:2▪ 13
SENEMANANG PAGTOLUN-AN SA BIBLIYA Leksyon Para sa Disyembre 16, 2018 Panalanginan ang Balaang Ngalan sa Diyos Yabeng Bersikulo: "Ug kong daw dautan kaninyo ang pag-alagad kang Jehova, magpili kamo niining adlawa kong kinsa ang inyong alagaron; kong ang mga dios ba nga gialagaran sa inyong mga amahan sa didto Suba, kun ang mga dios ba sa mga Amorehanon, kang yuta kinsang inyong gipuy-an: apan alang kanako ug sa kami akong balay, magaalagad kang Jehova." sa unahan K ini nga mga pulong nga gikan sa Awit ni David kinahanglan maghatag kanato og dakong kahupayan ug pasalig. Gipasabut nila ang plano sa Langitnong Amahan nga kuhaon ang tunglo sa sala ug kamatayon karon sa katawhan. Kini, ang gisaad sa Diyos, matuman pinaagi sa "binhi," o kaliwat, sa unang babaye, si Eba. Ang Diyos miingon kang Satanas, nga nagpakita kang Eba nga usa ka bitin, "Ibutang ko ang panag -away tali kanimo ug sa babaye, ug tali sa imong binhi ug sa iyang binhi; (Genesis 3:15) Gituman sa Diyos ang iyang saad sa dihang gipadala niya sa kalibutan ang iyang "bugtong Anak," nga mao ang "binhi" sa saad, "nga gihimo sa usa ka babaye."- Juan 3:16; Gal. 3:16; 4:4 - Salmo 103:12 Sa pagkaamgo nga natubos na kita sa isip mga bililhong dugo ni sumusunod ni Kristo kita kinahanglan nga adunay dakong tinguha sa pagpakita sa atong gugma alang kaniya ug sa Langitnong Amahan, ug sumala sa giingon sa atong titulo, sa pagpanalangin sa iyang balaan nga ngalan. Ang gisilsil sa sulod nato kinahanglan usab nga ang tinguha sa paghupot sa iyang mga sugo, kay sa pagkatinuod, ang pagkamasinugtanon sa Ginoo mao ang paagi diin kita nagpakita sa atong gugma alang kaniya. Si Jesus miingon, "Ang nagabaton sa akong mga sugo ug nagatuman niini, siya nahigugma kanako; ug ang nahigugma kanako higugmaon sa akong Amahan." - Juan 14:21 Jesus, Daghan ang hinungdan alang kanato nga adunay kalinaw ug pagkakontento sa katumanan sa pagtubos sa Diyos alang kanato pinaagi ni Kristo. Ang iyang kanunay nga grasya, kaalam ug pag- amuma gihimo alang kanato, ug ang mga kasinatian nga iyang gitugot 14
sa atong mahangturong mao kadtong espirituhanong kaayohan. Ang grasya sa Diyos kanato gipadayag sa hilabihan nga paagi nga kita nakadawat sa kapasayloan sa mga sala. Sa pagsulti mahitungod kang Cristo, si Pablo miingon, "Kita adunay katubsanan pinaagi sa iyang dugo, ang kapasayloan sa mga sala, sumala sa mga bahandi sa iyang grasya." (Efeso 1:7) Sa pag-angkon sa matagnaong mga pulong ni Isaias, kita makaingon, "Daku ang akong pagkalipay diha sa Ginoo: ang akong kalag magakalipay sa akong Diyos: kay iya akong gibistihan sa mga sapot sa kaluwasan, iya akong gitabonan sa kupo sa pagkamatarung."- Isa. 61:10 labing maayo alang Kon nisulod kita sa usa ka relasyon sa pakigsaad uban sa Diyos pinaagi sa sakripisyo, siya nagdapit kanato sa pagsugid kaniya ingon nga mga anak ug pagpakigsulti kaniya diha sa pag-ampo sa tanan nga mga kabalaka kanato. Siya nag-awhag kanato nga "moduol nga maisugon sa trono sa grasya, aron kita makadawat sa kalooy, ug makakaplag sa panginahanglan." (Hebreohanon 4:16) Gipahinumdoman usab kita ni Apostol Pablo: "Sa tanang butang pinaagi sa pag-ampo ug pangamuyo uban sa pagpasalamat ipahibalo ang imong mga hangyo ngadto sa Diyos, "nga diin si Apostol Pedro midugang," Gihimo nimo ang tanan mong pag-atiman kaniya; kay siya may kahangawa alang kanimo."- Filipos 4:6; I Pedro 5:7 og grasya nga makatabang sa panahon Aron sa hustong pagpanalangin sa balaan nga ngalan sa Diyos pinaagi sa pag-ampo nagkinahanglan nga atong sundon ang giya nga gitagana sa Kasulatan mahitungod niining talagsaon nga kahigayunan. Una, giila nato nga si Jesus mao ang bugtong paagi nga makaduol sa Amahan. (Juan 14:14) Anaa usab kanato ang sulondan nga pag-ampo ni Hesus, diin makahimo kita nga makapangayo sa husto nga paghangyo. sa pagpangamuyo," nga "magmag-ampo, ug dili magakaluya," ug "magpangamuyo nga walay undang." - Roma. 12:12; Lucas 18: 1; I Tesalonica 5:17 (Mateo 6:9-13) Giawhag kita nga "andam Sa katapusan nga duha ka mga bersikulo sa atong leksyon ang salmista nag-ingon, "Ang kalooy sa Ginoo gikan sa walay kataposan ngadto sa walay kataposan kanila nga nahadlok kaniya, ... sa mga nagtuman sa iyang kasabotan, ug nahinumdom sa iyang mga sugo sa pagbuhat niini." (Salmo 103 :17,18) Pagkabulahan ang pagkahibalo nga "gikuha sa Diyos ang atong mga kalapasan gikan kanato!"▪ 15
SENEMANANG PAGTOLUN-AN SA BIBLIYA Leksyon Para sa Disyembre 23, 2018 Ang Gasa nga si Jesus A ng mga pulong nga nahitala sa Lucas Yabeng Bersikulo:"Kay ang akong mga mata sa nakakita na man kaluwasan gikan kanimo,sa kaluwasan nga imong giandam diha sa tanang atubangan katawhan," 2: 29-35 mao kadtong gipahayag ni Simeon, usa ka Hudiyo nga "matarong ug diosnon, ... ug ang Balaang Espiritu diha kaniya." (Berso 25) Gipasaligan siya sa Diyos nga siya makakita sa gisaad nga Mesiyas sa Israel sa dili pa siya mamatay. Sa dihang gidala ni Maria ug Jose ang batang Jesus ngadto sa Jerusalem sumala sa mga kustombre sa Balaod ni Moises, si Simeon nalipay nga nakakita kaniya. Gikuha niya ang bata sa iyang mga bukton ug gipanalanginan ang Diyos. Pinaagi sa iyang nalamdagan nga mga mata sa pagsabut, gisulti ni Simeon ang mga pulong nga natala sa atong yabeng bersikulo, nga nagpunting sa kamatuoran nga ang kaluwasan "giandam" alang sa tanang katawhan. Dugang pa, siya miingon nga si Jesus mahimong "usa ka kahayag aron sa pagpagaan sa mga Gentil," ug ang himaya sa Israel.-berso. 32 sa - Lucas 2:30,31 Piniling Kasulatan: Lucas 1:26-31; 2:21-33 Ang daghang mga saad nga gihimo sa mga propeta mahitungod sa usa ka manluluwas nagsugod nga natuman sa dihang ang mga anghel mipahibalo, "Kanimo natawo niining adlawa sa lungsod ni David ang usa ka Manluluwas, nga mao ang Kristo nga Ginoo." (Lucas 2:11) Sa pagkatinuod, ang pagkahimugso ni Hesus usa ka mahayag nga pagsubang sa paglaum alang sa tibuok kaliwatan sa tawo. Kini gipahayag sa sinugdan sa dihang gisulti sa anghel nga si Gabriel kang Maria mahitungod sa iyang umalabot nga anak nga si Jesus: "Siya mahimong bantugan, ug pagatawgon nga Anak sa Labing Halangdon: ug ang Ginoong Diyos mohatag kaniya sa trono sa iyang amahan nga si David: Ug siya magahari sa balay ni Jacob sa walay katapusan. ug sa iyang ginghariang walay katapusan."- Lucas 1:32,33 Si Juan, sa dihang nagsulat sa iyang Ebanghelyo sa ulahi, 16
nagpunting kang Jesus ingon nga "tinuod nga Kahayag, nga nagadan -a" sa matag tawo nga mianhi sa kalibutan." (Juan 1:9) Si Apostol Pablo dugang nagpamatuod: "Kini maayo ug dalawaton sa panan-aw Diyos nga atong Manluluwas; Kinsa ang makabaton sa tanang mga tawo nga maluwas, ug makadangat sa kahibalo sa kamatuoran." Kini, ang apostol nagpadayon, mamahimong usa ka kamatuoran tungod kay ang "tawo nga si Cristo Jesus ... naghatag sa iyang kaugalingon nga usa ka lukat alang sa tanan, nga pamatud-an sa tukma nga panahon."(I Tim 2:3-6) Ang bug-os nga kasangkaran niining mahinungdanon nga kamatuoran wala pa gipadayag sa kadaghanan sa katawhan. Ang "takdang panahon" alang sa ilang kalamdagan mao ang panahon sa paghari ni Kristo sa Milenyal. Diha sa yutan-ong gingharian sa Diyos, si Kristo magtawag sa tanan nga natulog sa ilang mga lubnganan: "Ang takna nagsingabot, ... sa diha nga ang mga patay makadungog sa tingog sa Anak sa Diyos: ug ang mga nakadungog mabuhi." (Juan 5:25) Ang paglamdag sa katawhan diha sa pagkamatarung, maingon man ang ilang pagpang-ayo gikan sa mga epekto sa sala ug kamatayon, gipakita niining mga maanindot nga mga pulong sa propeta: "Ang Adlaw sa pagkamatarung," ang gihimaya nga Kristo, "mobangon uban sa kaayohan sa iyang mga pako." (Miqueas 4:2) Si Kristo, ang "Adlaw," magadan-ag sa tibuok kalibutan uban ang kahibalo sa Langitnong Amahan. Ang "pagpang-ayo" mao "pag pasig-uli sa tanan nga mga butang," ug ang panalangin sa tanang mga pamilya sa yuta.-Buhat 3: 0,21,25; Gen. 12:3; 28:14 Niini nga panahon, si Propeta Isaias miingon, "Ang mga tinubos sa Ginoo mobalik, ug moadto sa Sion uban sa mga awit ug kalipay nga walay katapusan sa ilang mga ulo: makabaton sila sa kalipay ug kasadya, ug ang kasubo ug panghupaw mangalagiw." (Isaias 35:10) Mao kini ang walay katapusang katuyoan sa Diyos alang sa iyang tawhanong paglalang. Si Jesus "ang nating karnero nga gipatay gikan sa patukoranan sa kalibutan." (Pinadayag 13:8) "Gihigugma gayud sa Diyos ang kalibutan, nga tungod niana gihatag niya ang iyang bugtong Anak, aron ang tanan nga mosalig kaniya dili malaglag, kondili may kinabuhi nga walay katapusan. ... nga ang kalibutan pinaagi kaniya maluwas."- Juan 3:16,17▪ 17
SENEMANANG PAGTOLUN-AN SA BIBLIYA Leksyon Para sa Disyembre 30, 2018 Paghigugm sa Diyos Pinaagi sa Pag-alagad sa Uban Yabeng Bersikulo: "Ug kanila motubag ang Hari nga magaingon, `Sa pagkatinuod, magaingon nga kaninyo, ako maingon nga gibuhat ninyo kini ngadto sa usa sa mga labing gagmay akong mga niining igsoon, gibuhat usab ninyo kini kanako." S a Iyang ministeryo dinhi sa kalibutan, si Jesus naghatag sa daghang sambingay ngadto sa iyang mga disipulo mahitungod sa mga kasinatian sa iglesia, lakip na ang ilang pagpangandam ug paglambo. Nan, haom nga, sa wala pa siya mamatay, si Jesus naghatag usab ug usa ka pagtulon-an sa paghulagway sa buhat sa iyang umaabot nga yutan-on nga gingharian sa pagtukod niini, nga magpakita sa katuyoan niini ug sa epekto niini sa kalibutan sa katawhan. - Mateo 25:40 Piniling Kasulatan: Ang hilisgutan sa atong leksyon, ang sambingay sa mga karnero ug mga kanding, adunay katumanan dili sa karon nga panahon, apan sa umaabot nga panahon sa mahimayaong pagmando sa Mesiyas. Nianang panahona, ang pagpili sa klase sa iglesia, ang pangasaw-onon ni Cristo, nahuman na, ug sila maghari kauban niya isip "kaubang mga manununod" sa iyang gingharian. (Roma 8:17) Ang pangbukas nga mga pulong sa sambingay nagpahayag niini nga kahimtang: "Inig-abot sa Anak sa Tawo sa iyang himaya, ug ang tanang balaang manulonda uban kaniya, nan siya magalingkod sa trono sa iyang himaya." - Mat. 25:31 Mateo 25:31-46 Sa pagsunod niini, ang sambingay naghulagway sa buhat sa liboan ka tuig nga gingharian ni Kristo alang sa kalibutan sa katawhan. "Sa atubangan niya pagatigumon ang tanang kanasuran." (Bersikulo 32) Ang pulong nga "mga nasud" nagkahulogang "mga tawo." Ang tanang katawhan sa kalibutan pagabanhawon gikan sa mga nangamatay kaniadto sa sala ug sa yawa. Human mahatagan og pagsabut sa mga pamaagi sa Diyos ug igong gidugayon nga panahon sa kinabubut-ong pagsunod sa iyang matarung nga mga balaod, ang matag usa pagahukman sumala sa ilang katakus alang sa kinabuhi. 18
Ang tanan nga masinugtanon, nga nailhan nga "karnero" diha sa sambingay, makadawat sa kinabuhing walay katapusan dinhi sa yuta. Kadtong mga dili masinugtanon, "mga kanding" diha sa sambingay-medyo diyutay ra ang gidaghanon nga atong gituohan- moadto sa kalaglagan human sa ilang panahon sa pagsulay.-ber. 33,34,41 Bisan pa ang sambingay sa mga karnero ug mga kanding magamit sa umaabot nga panahon sa paghukom sa kalibutan, daghan sa mga prinsipyo niini naghatag pagtulon-an alang sa karon nga pagpalambo sa Kristohanon. Pananglitan, ang atong yabeng bersikulo nagpunting sa kamahinungdanon atol sa umaabot nga kahikayan sa gingharian sa gugma sa katawhan alang sa Diyos ug alang sa iyang Anak nga ipakita pinaagi sa mga buhat sa kaluoy ug pag-alagad nga gihatag sa usag usa, ang ilang isigkatawo. Kita karon, isip mga Cristohanon, kinahanglan nga magbuhat niini, magpakita sa gugma alang sa uban ug ilabi na alang sa atong mga kaigsoonan diha kang Cristo. Si Pablo miingon, "Busa, samtang kita adunay kahigayonan, magbuhat kita sa maayo ngadto sa tanang mga tawo, labi na ngadto kanila nga mga sakop sa panimalay sa pagtoo." - Galacia 6:10 Kini usa ka kinahanglanon alang sa pagpalambo sa "hunahuna ... nga diha usab kang Kristo Jesus." (Filipos 2:5) Si bisan kinsang nag- alagad sa kang bisan kinsa nga gipili sa Ginoo ingon nga iyang mga kaigsoonan nag-alagad gayud kaniya, sa pagsubli sa hunahuna sa atong yabeng bersikulo. Busa, sa tibuok panahon sa mga pag-antus, mga pagsulay ug mga kasinatian sa iglesia sa karon nga panahon, sila nahupay sa kahibalo ug kasigurohan nga ang uban sa ilang mga kaigsoonan nag-uban kanila, naghatag og tabang ug pagdasig.-Juan 13:14,15; Galacia 6: 2 Si Jesus, ang atong labing maayo nga ehemplo, nagpakita sa hingpit nga pagkadili maiya sa iyang pag-alagad sa uban. Ang iyang katapusang pag-alagad mao ang pagtugyan sa iyang kinabuhi alang sa iyang isigkatawo. Kita, usab, kinahanglan nga andam sa pagtugyan sa atong mga kinabuhi alang sa mga kaigsoonan, nga nakaamgo nga ang tanan nga katawhan sa ingon makakat-on usab sa paghigugma ug pag-alagad sa usag usa sa umaabot nga panahon.▪ 19
KRISTOHANONG KINABUHI UG DOKTRINA Disyembre 2018 Ang Tawo Gilalang sa Diyos "Ang pagkabuotan sa usa ka tawo makapahimo kaniya nga mahinay sa pagkasuko; Ug maoy iyang himaya ang pagpasaylo sa kalapasan." - Panultihon 19:11 S amtang nagakaduol na ang pagtapos sa 2018, usa ka pulong sa ang sa daw mas nalambigit niini sa daghang mga kasamok ug mga kalaglagan sa kalibutan. Kini mao ang kasuko. Gikan sa kinatibuk-ang katawhan ngadto sa pinakataas nga ang-ang sa gobyerno, ang kasuko daw maoy nagdominar sa kahimtang sa katilingban karon. Sa atong lamang nga nasod, nga dugay na nga gihimo isip usa ka panig-ingnan sa matinud-anon nga debate, pagkamauyonon ug pagkamaunongon taliwala sa mga tawo ug mga lider niini, ang walay kalooy nga kasuko karon dayag nga gipakita, ug gani nagdasig, sa tanang bahin sa halos matag isyu. Dili kita angay matingala sa mga kondisyon. Ang Kasulatan matagnaong nagsulti sa atong panahon, ug ilabi na sa kasuko nga mahitabo samtang kining "karon nga dautan nga kalibutan" natapos, ug ang "bag-ong mga langit ug ... bag-ong yuta" natukod. (Galacia 1:4; II Pedro 3:13) "Ngano nga ang mga pagano nagalagot?" Nangutana ang salmista. "Ang mga nasud nasuko," miingon si Juan nga Tigpadayag. (Salmo 2:1; Pinadayag 11:18) Ang mga pulong nga "mga hentil" ug "mga nasud" sa niini nga mga bersikulo naghisgot sa masa sa katawhan. Ang kaaligutgot ug kasuko nga ilang gisulti ug gibuhat, sa tinuud atong nasaksihan niini nga panahona. Atubangan sa kasuko nga atong nakita karon sa matag adlaw, importante kaayo, isip mga sumusunod sa tunob ni Kristo, nga atong susihon ang atong mga kaugalingon niini nga linya. Ang matuod nga Kristohanon dili makaapil, ni mosuporta, sa mga sentimento sa kasuko nga gipakita sa kalibutan karon. Bisan pa nga kita magadumot sa sala, dili kita angay nga masuko, mapanimaslon o mahukmanon sa mga makasasala. Ang paghukom "diha sa pagkamatarong," nag-ingon ang Kasulatan, mao ang buhat sa sunod nga panahon.-Buhat 17:31 KASUGOAN PARA SA MGA KONSAGRADO Daghang mga Kasulatan, sa Daan ug Bag-ong Tugon, nagatudlo 20
kanato sa pagpugong sa kaugalingon ug sa husto nga pagmando sa atong kaugalingong espiritu. Ang pagpugong sa kaugalingon naghatag kanato og panahon sa paghunahuna ug pagpamalandong sa mainampoon nga paagi sa pagtubag sa mga lisud nga mga sitwasyon nga moabut sa mga kasinatian sa kinabuhi. Ang pag-uswag niining mga kinaiya usa ka mahagiton nga bahin sa atong Kristuhanon nga pagtubo ug pagkahamtong, apan sa katapusan gikinahanglan aron nga kita magmalampuson diha sa atong paglakaw sa pagtuo. "Siya nga mahinay sa kasuko adunay daku nga pagsabut: apan siya nga madalidalion sa espiritu nagabayaw sa kabuang." (Panultihon 14:29) Ang yawi sa pagsunod sa pahimangno niini nga bersikulo nahimutang sa kinahiladman nga bahin sa atong pagkatawo, ang kasingkasing . Ang usa nga nakakaplag sa iyang kaugalingon nga kanunay nga naglisud sa pagpugong sa iyang kasuko lagmit adunay usa ka kondisyon sa kasing-kasing nga adunay kalabutan sa panaglalis ug panagbingkil, inay ngadto sa mga sentimento sa gugma, kalooy o kaayo. Sa dili pa matul-id sa tawo ang mas daghang panggawas nga problema sa pagpakita sa kasuko, kinahanglan una niyang susihon, ug kanunay nga limpyohan, ang iyang dili putli nga kasingkasing. Si Apostol Pablo nag-ingon, "Manuol kita uban ang matuod nga kasingkasing sa hingpit nga kasigurohan sa pagtoo, nga ang atong mga kasingkasing masablig gikan sa dautang konsensya." - Hebreohanon 10:22 Pinaagi sa pagsentro sa atong kasingkasing sa husto nga mga kinaiya sa Diyos, mahimo natong sugdan ang pagdaog sa atong panggawas nga mga pulong ug buhat. Nahibal-an nato nga makapahimuot sa atong Langitnong Amahan nga atong likayan ang malisya, kasuko ug kasamok pinaagi sa pagpasundayag sa kaayo, hataas-nga-pag-antos ug gugma sa atong pagpakiglabot sa uban, bisan kadtong kinsa makigsulti o makigbatok kanato. (Col. 3:8,12-14) "Ang usa ka tawo nga masuk- anon nagapukaw sa panag-away; apan siya nga mahinay sa kasuko magahupay sa panag-away." - Panultihon 15:18 "Siya nga mahinay sa kasuko maayo pa kay sa mga gamhanan; ug siya nga nagmando sa iyang espiritu kay sa usa nga nagakuha sa usa ka siyudad.""(Panultihon 16:32) Kini nga bersikulo nagsugyot nga, gikan sa panglantaw sa Diyos, ang tawo nga adunay hustong pagpugong sa kaugalingon sa mga kalihokan sa kinabuhi adunay kalig-on sa kinaiya nga labaw sa gamhanan nga mga binuhatan sa mga tawo. Ang Diyos 21
mismo ang pinakamaayo nga ehemplo niini nga mga kinaiya. Ang salmista nag-ingon, "Ang Ginoo maluluy-on ug mapuangoron, mahinay sa kasuko, ug madagayaon sa kaluoy." - Salmo 103:8 Sa kasukwahi, ang usa nga walay hustong pagkontrolar sa iyang mga pulong ug mga buhat gihulagway nga, "Siya nga walay pagmando sa iyang kaugalingong espiritu sama sa usa ka siyudad nga nabungkag, ug walay mga paril." (Panultihon 25:28) Ang ingon nga siyudad mahuyang sa sayon nga kalaglagan sa usa ka kaaway. Ang usa ka kinaiya niini nga kondisyon mahimo usab nga bukas sa dulom nga mga pana sa atong Kaaway, nga may gamay lang nga depensa nga nahabilin alang sa proteksyon. Ang pangbukas nga bersikulo sa atong leksyon naghisgut sa usa ka mas taas nga ang-ang sa paglambo subay niini nga mga linya. Kini nagpunting nga samtang kini mahinungdanon alang kanato nga makat- on kung unsaon pagkontrolar sa atong kasuko, labi pa nga makapahimuot sa Diyos nga, kung mahimo, dili nato lantawon ang kalapasan nga nahimo, ilabi na kung dili kini direktang paglapas sa pipila ka importante nga prinsipyo sa kamatuoran . Gipaila ni Apostol Pedro kining mas lalom nga ang-ang sa kauswagan nga naghisgot sa direkta sa gugma, sa dihang siya miingon, "Labaw sa tanang mga butang nga mainiton sa inyong gugma sa usag-usa; kay ang gugma nagatabon sa daghang mga sala."- I Pedro 4:8 "Isalikway ninyo ang tanan nga kapaitan, ug kasuko, ug ang kaligutgut, ug mga sininggitay, ug pagpanunglo gikan sa inyong tanan nga kalapasan. Ug magmalolot kamo sa usa ug usa, mga malomo ug kasingkasing, nga magpinasayloay kamo sa usa ug usa, maingon nga kamo gipasaylo sa Diyos tungod kang Cristo. (Efeso 4:3,32) Bisan unsa ang atong makita niining gubot nga kalibutan palibut kanato, bisan unsa nga kasuko nga daw mao na ang kasagaran, kinahanglan atong buntogon kini nga kaaway, ipahilayo kini gikan sa atong mga kasingkasing, hunahuna, mga pulong ug mga lihok, kung gusto kita mahimong matinud-anong mga sumusunod ni Kristo.▪ 22
DAWN BIBLE STUDENTS ASSOCIATION EAST RUTHERFORD, NJ 07073 Kanato ang Kasulatan klarong nagtudlo: NGA ANG IGLESYA MAO "ANG TEMPLO " SA BUHI NGA DIYOS - Labina ang talagsaong "binuhat"; ug padayon ang pagpanday niini sulod sa Panahon sa Ebanghelyo o Maayong Balita---sukad nga si Kristo nahimong Manluluwas sa kalibutan ug "ulohang bato" niini nga templo, nga diin kung mahuman na, ang panalangin sa Diyos mahiabot sa 'tanang katawhan', ug makapaduol sila Kaniya. - I Cor. 3:16; Efeso 2:20-22; Gen. 28:14; Gal. 3:29 NGA SA PAGKAKARON ANG PAGSILSIL, ANG PAGHULMA, UG PAGPASINAW - -sa mga konsagradong magtotoo sa gihimo nga pagtabon ni Kristo sa mga sala nagapadayon, ug sa dihang ang kataposang miyembro niini nga 'mga buhing bato' 'pinili ug bililhon', maandam na, pagadad-on ang tanan sa labaw nga Magbubuhat ngadto sa nahaunang pagkabanhaw; ug ang templo mapuno sa Iyang himaya, ug mahimo nga tagboanan sa Diyos ug sa tawo sa tibuok milenyo. - Pinadayag 15:5-8 NGA ANG BASEHAN SA PAGLAUM SA IGLESYA UG KALIBUTAN Nagsumikad sa kamatooran nga si 'Hesu-Kristo, pinaagi sa grasya sa Diyos, nakatagamtam ug kamatayon alang sa matag-usa ka tawo', "usa ka lukat alang sa tanan", ug mamahimo nga "matuod nga kahayag, nga magadan-ag sa matag-usa ka tawo nga niabot sa kalibutan," "sa gitakda nga panahon." - Hebreo 2:9; Juan 1:9; 1 Timoteo 2:5,6 NGA ANG PAGLAUM SA IGLESY A mao nga mamahimo siya nga sama sa iyang Ginoo, "sud-onga Siya sa Iyang pagka-Siya," 'pakig-ambit sa diosnong kinaiya', ug ambit sa Iyang himaya ingon nga Iyang isig kamanununod. - 1Juan 3:2; Juan 17:24; Roma 8:17; 2 Pedro 1:4 NGA ANG KASAMTANGANG TAHAS KARON SA IGLESYA mao ang paghingpit sa mga balaan alang sa umalabot nga buluhaton sa pag- alagad; sa pagpalambo diha sa iyang kaugalingon ang matag grasya; nga mamahimong mga saksi sa Diyos alang sa kalibutan; ug nga maandam para mahimong mga hari ug mga pari sa sunod nga kapanahonan. - Efeso 4:12; Mateo 24:14; Pinadayag 1:6, 20:6 NGA ANG PAGLAUM ALANG SA KALIBUTAN nakadepende sa pagpanalangin sa kahibalo ug kahigayonan nga igahatag ngadto sa tanan pinaagi sa usa ka libo ka tuig nga Gingharian ni Kristo - ang paghibalik sa tanan nga nawala kang Adan, sa tanan nga andam ug masinug- tanon, sa mga kamot sa ilang Manunubos ug sa Iyang nahimaya nga iglesia - sa diha nga ang tanan nga nagpakadautan pagalaglagon. ---Mga Buhat 3:19- 23; Isaias 35 23
BASTA IKAW Ikaw ang akong gisaligan Sa tanan nako nga suliran Ikaw ang nagatabang Ikaw ang akong gikinahanglan Kay Ikaw man akong Diyos nga gamhanan Pagkanindot nga modayeg sa ngalan mo Kristo Tanan nga gikinahanglan ko anaa Kanimo Pagkaanindot nga modayeg sa ngalan mo Kristo Bisan wala'g tuo ang problema 24