DISYEMBRE 2023 ... Isulong ang inaway banwa nga may bag-o nga kusog! Makahason nga ipatuman ang mga mahangkaton nga hilikuton sa ika-55 nga tuig sang Partido! Komiteng Rehiyunal sang Partido sa Isla sang Negros Disyembre 26, 2023 ANG KOMITENG REHIYUNAL SANG PARTIDO sa Isla sang Negros (KRPIN) nagapanginbulahan sa tanan nga mga kadre kag katapu sang Partido sa isla, tanan nga mga Pulang kumander kag hangaway sa lima ka larangan gerilya idalum sa Apolinario Gat- maitan Command-New People's Army Negros Is- land Regional Operations Command (AGC-NPA), mga alyadong pwersa sang National Democratic Front (NDF)-Negros kag sa bug-os nga pumuluyong pigos kag ginahimuslan sa isla sa tion sang ika-55 nga pagsukat sang liwat nga pagkatukod sang Communist Party of the Philippines (CPP) sa ila maisog nga pagpakigbahin kag pag-amot sa ka- buhi kag kamatayon nga pagpakig-away agud mapangibabawan ang kontra-rebolusyonaryong kampanya sang inutil kag korap nga rehimen US- Marcos Jr sini nga tuig... Lubos man namon nga ginabayaw ang amon tuo nga mga inumol tanda sang mapula kag militante nga pagsaludo sa tanan nga mga rebolusyonaryong martir kag baganihan nga naghalad sang ila bilid- hon nga kabuhi agud matungdan ang mga hilikuton sa rebolusyon nga naghatag sang dugang kahu- lugan sa aton maragtason nga selebrasyon subong, ilabi na ang namartir nga sekretaryo sang KRPIN nga si Rogelio Posadas (Ka Cocoy). Maisog nga gin- atubang sang aton mga rebolusyonaryong martir kag baganihan ang pasistang kaaway nga wala nagbuhi sang ila mga prinsipyo kag sinumpaan sa Partido bisan pa sa katapusan nga pitik sang ila mga pulso. Ginapasidunggan man naton ang mga rebolusyonaryong masa nga nagbuhis sang ila ka- buhi sa pagsulong sa demokratiko nga rebolusyon sang banwa kag armadong paghimakas. 1
2 ... DISYEMBRE 2023 Ginaselebrar naton ang ika- 55 nga anibersaryo sang Partido nga puno sang rebolusyonaryong optimismo bangud sang aton mga naani nga mga kadalag-an sa patag sang ideolohiya, pu- litika kag organisasyon sa pihak sang mga unos nga aton gin- atubang sa ini nga tuig. Kadungan man sini ang pagpunpon sang aton mga kahuyangan kag kasaypa- nan nga makuhaan sang mga bulawanon nga leksyon nga ma- gaserbi nga iwag sa pagpa- abante sa pangmalawigon nga inaway banwa sa mas mataas nga halintang. Pursigido kita nga ipatuman ang mga rebolusyonar- yong hilikuton, dugang nga pangi- babawan ang mga kahuyangan, kag maisog kag militante nga atubangon ang mas daku nga mga hangkat sa masunod nga mga panag-on... I. Puno sa kaakig ang pumuluyong Negrosanon sa rehimen US-Marcos II PADAYON NGA NAGA-USMOD ANG SISTEMANG mala-pyudal kag mala-kolonyal sa paghari sang ilehitimo nga rehimen US- Marcos II. Si Ferdinand Marcos Jr, kasubong sang iya amay nga diktador, ang lubos nga papet sang imperyalismong US. Maathag ini dira sa todo nga pagpatuman sa mga gin-imposar sang US nga mga neoliberal nga mga palisiya sang pribatisasyon, deregulasyon kag liberalisasyon. Gani may pla- no naman ang hubon Marcos- Romualdez nga iduso ang pag- bag-o sang sandigan nga laye sang pungsod agud dugang mabuksan ang aton ekonomiya sa interes sang dumuluong. Ginahingalitan man sang US ang hambalanon sang pagdepensa sang soberanya sang Pilipinas dira sa West Philippine Sea agud ipiton ang China nga kaaway ini nga imperyalistang pungsod. Gina- padasig ang paglutos sa CPP- NPA-NDFP agud magamit ang reaksyonaryong armadong pwersa para sa naga-init nga inter-im- peryalista nga kinagamo. Apang, nahibaloan sang US nga napagkit na sa kasaysayan nga ang pag- singki sang imperyalistang bang- gianay ang matambok nga kondis- yon nga nagatuga sang pag- panumbalik sa proletaryado nga rebolusyon sa bug-os kalibutan. ila mga imperyalista nga amo. Ang pagsikway ni Marcos sang mga proyekto sang China nga ang mga Duterte ang may daku nga kickback, sa aktwal pabor man sa mga imbestor sang US kag mga kahimbon sini nga mga pungsod kaangay sang Japan kag Australia. Yara man ang in- ternal nga indisanay sang duha ka hubon sa paghugakom sang manggad kag gahum. Mansig maniobra sa pulitika pareho sa pagpasulod International sa Criminal Court kaangot sa drug war ni Duterte kag paghulag para sa destabilisasyon sang adminis- trasyon Marcos, ilabi na nga nagalapit ang eleksyon sa 2025. Nasalamin sa isla sang Negros ang mala-pyudal kag mala-ko- lonyal nga sistema sa Pilipinas. Nagpabilin nga atrasado ang eko- nomiya nga nagasandig sa mono- crop nga industriya sang kala- may. Ang masobra 330,000 ka mga mamumugon sa katubhan sa Negros, lakip na ang halos 5,000 ka mga sakada halin sa iban nga probinsya, ang organi- sado sa produksyon sang tubo apang nagagamit sa gihapon sang ispading, guna, karabaw kag iban pa nga mga atrasado nga kagamitan. Kon yara man sang mga katubhan nga nagagamit sang traktora kag iban pa nga mga mekanisado nga kagamitan, pipila lang ini kag indi mekanisado ang bug-os nga proseso sang produksyon. Kadam-an sa mga mamumugon sa katubhan ang nahigot sa mapiguson nga sis- temang pakyaw, tuman ka nubo nga sweldo, wala sang benepisyo, mapiguson nga kahimtang sa pag- obra, kag kontraktwalisasyon. Sa mga sentrales sa Negros, ang ginabulubanta 15,000 ka mga mamumugon (62.5% sa bilog pungsod) ang nag-antus man sa manubo nga sweldo. Masami sa DISYEMBRE 2023 ISPESYAL NGA ISYU Nagapasalamat ang Ang Paghimakas sa mga agud mangin madinalag-on ang ini nga isyu. Sa pagpauswag sang aton Ang Paghimakas, ginapangabay sa tanan nga bumalasa nga padayon nga mag-amot sang mga balita, piktyur, istorya kag iban pa nga sinulat. Nagapangayo man kami sang inyo mga suhestyon kag komentaryo paano pa gid ini pauswagon. kontribusyon Ang pagbiak sang alyansa sang mga Marcos kag Duterte ang tuga man sang inaway sang
DISYEMBRE 2023 ... ila mga kontraktwal kag wala sang benepisyo. Ang malapad nga mga asyen- da nga masobra 220,000 ka ek- tarya sa bilog isla kag 13 ka mga sentrales ang gina-uyatan sang mga dalagku nga komprador pare- ho sa mga pamilya Tan, Chan, Lopez kag Gokongwei kakonsabo ang mga daan nga asyendero nga pamilya sang mga Lacson, Marañon, Ledesma, Zayco, Peña, Alvarez, Tevez kag iban pa. Sila man sa gihapon ang mga dalagku nga trader nga nagabaligya sang kalamay pakadto sa lokal nga merkado kag para sa eksport. Nagaentra man sila sa aryendo kag usura para dugang makuha ang duta sang mga mangunguma. Sila ang halos 15% sang mga nagproduksyon sang tubo, apang ginamonopolyo nila ang 61% sa duta nga ginatamnan sang tubo. Buot singganon, ang bug-os nga industriya sang kalamay yara sa kamot sang mga dalagku kom- prador burgesya kag burukrata- agalon mayduta. Kabaliskaran sa mga ma- gagmay nga mga planter (ang mga nagapanag-iya sang lima ka ektarya ukon mas nubo pa) nga sobra 85%, apang 39% lang sang kadutaan ang ila ginapanag-iya. Ang mga magagmay nga planter ang nabug-atan sa nagataas nga presyo sang gatong kag abono luwas pa sa subong nga tiempo sang El Niño dira sa ila panikasog nga makabawi sa ila pagtanom sang tubo. Tuga sang neoliberal nga palisiya nga liberalisasyon sa agrikultura, partikular sa kalamay, ang pagbaha sang imported nga kalamay sa pungsod nga nag- resulta sa malala nga krisis sa industriya sang kalamay. Bisan tuod nagareklamo ang mga da- lagku nga planter nga nagaka- puto sa subong nga kahimtangan, sa aktwal nagnubo lang ang daku- daku nila nga kita. Ang matuod nga apektado ang mga magag- may nga planter nga nalubong sa utang tungod sa kamahal sa produksyon. Madamu sang mga magagmay nga planter ang na- bangkarote, nadulaan sang ila duta kag nangin mga mamu- mugon sa kampo. Nagnubo man ang ila estado sang palanga- buhian bangud nahigot sila sa dalagku nga utang, ariendo, prenda kag iban pa nga mga mala- pyudal nga pamaagi sa pag- panghimulos. Mas labaw pa ang sitwasyon sang mga mamumugon sa katubhan, sa ila ginbawi ang kapyerdihan sang mga asyen- dero paagi sa grabe ka nubo nga sweldo, wala benepisyo kag pa- tay-patay nga pag-obra, kag tuman ka taas nga presyo sang mga balaklon. Bangud sang krisis sa kala- may, ang mga dalagku nga agalon mayduta nagpatuman sang "land use conversion" (ginkumbertir ang mga katubhan pakadto sa pangkomersyal nga gamit, solar farms, real estate, eko-turismo, kag iban pa), "crop conversion" (imbes nga tubo, nagtanom sang mga tanom nga ginademanda sang pangkalibutanon nga kapita- listang merkado kaangay sa kape, cacao, saging, palm oil kag iban pa) samtang nagapadayon sa pagpuga sang kita sa industriya sang kalamay. Wala pa sang kabulusgan ang mga dalagku komprador kag agalon mayduta sa paghugakom sang kadutaan sa isla sang Negros kahimbon ang mga lokal nga pulitiko kag mga ahensya sang reaksyonaryong gobyerno. Sa Negros Occidental, sandig sa datos sang reaksyonaryo nga gobyerno, may kabilogan nga 235,725 ka ektarya nga dapat ginpanagtag sang paltik nga re- porma sa duta. Sa subong, may ara pa sang 30,311 nga wala pa napanagtag. Sa una nga pagtan- aw, gamay nalang ang porsyento sang wala napanagtag, pero sa likod sina, wala na sa kamot sang mga Agrarian Reform Beneficiary 3
4 ... DISYEMBRE 2023 (ARB) ang duta. Sadto pa lang 2013 sa Negros Occidental, 70% sang kadutaan sang mga ARB nagbalik na sa kontrol sang agalon mayduta. Ginapalala pa ang ini nga sitwasyon sa pagpatuman sang Department of Agrarian Reform (DAR) sang programa nga ginapa- luyohan sang World Bank nga Support to Parcelization of Land for Individual Titling (SPLIT) program, kag New Agrarian Eman- cipation Act nga ang tinutuyo mapadali ang pagpang-agaw sang duta sang mga mangunguma. Dugang pa nga paagi sang paghugakom sang duta ang Na- tional Greening Program (NGP), Integrated Forest Management Agreement (IFMA) kag Socialized Industrial Forest Management Agreement (SIFMA) idalum sa Department of Environment and Natural Resources (DENR). kombertir sa lasang pakadto sa komersyal nga plantasyon idalum sa IFMA. Samtang, sa mga banwa sang Santa Catalina, Siaton kag Basay sa Negros Oriental nag- sulod man ang Midan Corporation, isa ka Koreano nga kompaniya, nga naghimo sang mineral explora- tion sa nasambit nga mga banwa. Sa idalum sa ini nga kahimta- ngan sa isla sang Negros, nahalitan man ang mga mangunguma sang humay, kopra, saging, kag iban pa nga tanom. Naglala pa ang pyudal kag mala-pyudal nga pagpanghi- mulos sa kaumhan nga nagpalawig sang ginatawag nga tigkiriwi sa bilog tuig. Ang kagutom, pagka- walay trabaho kag manubo nga sweldo nagaduso sa mga mangu- nguma kag mga mamumugon sa kaumhan nga magkadto sa kasyu- daran para mangita sang obra. Apang, wala tupong nga krisis ang malab-otan nila sa syudad. nga mga building nga maga- akomodar sa mga opisina kag iban nga panginahanglan sang mga dumuluong, kag mga mall kag deparment store nga bagsakan sang mga surplus nga produkto sang mga kapitalistang pungsod pareho sang US, China kag Japan. Dira man iplastar ang mga kompaniya sang Business Pro- cess Outsourcing (BPO) nga isa man ka tipo sang pagpahimulos sa mga petiburgesya sa syudad. Sa Negros Occidental, ginapangu- nahan ni Mayor Albee Benitez ang plano nga himuon nga "Super City" ang syudad sang Bacolod nga mag-imbolbar sang halos 2,000 ka ektarya nga reklamasyon sa baybay. Kasubongman ang proyekto ni Mayor Felipe Remollo nga "Smart City" reclamation kag Pantawan 2 kag 3 nga rekla- masyon sa Dumaguete City nga maglab-ot sa masobra 700 ka ektarya. Sini nga tuig gin-anunsyo sang pamilya Consunji, ika-walo sa pinakamanggaranon sa pungsod, ang pagpuhunan sang ila kom- paniya sa plantasyon sang palm oil sa Candoni, Negros Occidental nga magsakop sa 6,000 ka ek- tarya sang kadutaan paagi sa pag- Bangud sa kagustohan sang imperyalismong US nga hingalitan ang tanan nga bahin sang pungsod para sa iya nga interes, ginapa- tuman ang mga proyekto kaangay sang reklamasyon sa kabaybayo- nan sa Negros para dira iplastar ang mga pantalan, ang mga dalagku Yara man ang pagsulod sang iban nga mga dalagku nga ne- gosyante diri sa Negros para sa pribatisasyon sang tubig kag kur- yente pareho sa kompanya sang mga Villar, Razon kag Aboitiz. Sa karon, pribado ang serbisyo sa
DISYEMBRE 2023 ... tubig sa Bacolod City, Himamay- lan City kag Cadiz City sa Negros Occidental idalum sang Prime- water sang pamilya Villar. Ang Central Negros Electric Cooper- ative (CENECO) naman na-priba- tisa na idalum sa pamilya Razon paagi sa ila kompanya nga More Power. Imposisyon naman sang World Bank ang Jeepney Mod- ernization Program nga ginapa- tuman sang rehimen US-Marcos. Magaapekto ini sa mga drayber kag magagmay nga operaytor sa bilog pungsod, lakip na diri sa Negros. Ang resorsa sang tubig sa Negros Occidental ang nabutang naman sa peligro sa Bulk Water Project ukon mas eksakto nga tawagon nga mega dam project ni Gob. Eugenio Lacson sa Ma- logo River kag Imbang River sa norte nga bahin sang Negros, kakonsabo ang US Agency for International Development (US- AID) kag Asian Development Bank (ADB) nga pondohan man sang mga dalagku nga kompra- dor pareho sang mga Aboitiz. Imbes nga masolbar ang krisis sa tubig, mas malala pa ang epekto sini nga proyekto sa kinaiyahan kag sa palangubuhi- an sang pumuluyo kaangay sa mga mega dam project nga gin- patuman sa iban nga bahin sang pungsod. wala na nakapadayon sa pag- eskwela sini nga tuig sa Negros Occidental. Sa Bacolod City, ma- sobra 11,000 man ang nabuhin sa mga manug-enrol. Ginagamit sang mga dalagku nga komprador kag burukrata- agalon mayduta ang ila instru- mento sang pasismo diri sa isla nga amo ang Armed Forces of the Philippines 3rd Infantry Di- vision (AFP-3rd ID), Philippine National Police (PNP) kag Na- tional Task Force (NTF)-Elcac agud ipatuman ang de facto martial law. Ginapatuman sini nga may impunidad ang mga focused mili- tary operation kag Retooled Com- munity Support Program (RCSP) nga pasista nga legasiya man sang US-Duterte nga rehimen. Nakaposisyon karon ang pito ka batalyon sang Philippine Army idalum sa 302nd kag 303rd Bri- gade kag tatlo ka batalyon sang ispesyal nga pwersa sang PNP (Special Action Force, Regional Mobile Force kag Regional Pub- lic Safety) sa bilog isla nga na- gasabwag sang kahalitan kag kakugmat ilabi na sa mga komu- nidad sang mga mangunguma kag mamumugon sa uma sa kaumhan. Pila ka pilo nga kagrabehon ang ginaantus sang mga masang Negrosanon subong kompara sa mga nagliligad. Sa tunga sa pang- ekonomiya nga krisis, nagsingki man ang mga paglapas sang taw- hanon nga kinamatarung. Nangin madata ang pagpangsalbeyds, mga masaker kag abdaksyon sa bilog isla, ilabi na sa kaumhan. Idalum sa rehimen Marcos Jr, halos 600 (345 ang natabo sini nga tuig) ang mga kaso sang pagpang- abuso sang mga reaksyonaryo nga pwersa sang estado sa tawhanon nga kinamatarung sa isla nga nag-imbolbar sang lapit 40,000 ka pumuluyo sa diin masobra 300 ang mga menor de edad. Lapnagon ang iligal nga pag-aresto kag pagdetine, tortyur, pagpamahug, pagpangransak kag pagpangawat, pagpangbomba kag iban pa nga mga kalapasan nga wala-kaluoy nga ginahimo sang pasista nga militar, kapulisan kag ila mga pwersa paramilitar. Wala-untat man ang kabu- tigan kag pagpaniplang sang Tuman nga kapigaduhon, ka- gutom, kawalay trabaho, daw uli- pon nga sitwasyon sa obra, demo- lisyon, baha, kakulang nga serbisyo sosyal kaangay sa edukasyon kag ikaayong lawas, kag madamu pa ang ginaantus subong sang pumuluyong Negrosanon. Sandig mismo sa datos sang reaksyonaryo nga gobyerno, halos 25% (ukon isa sa kada apat nga pamilya) sang masobra 4.6 milyon nga Negrosanon ang pinakapigado nga pamilya sa isla sini nga tuig. Apektado man ang mga kabataan nga Negrosanon. Halos 6.94% ukon 23,435 ka estudyante ang 5
6 ... DISYEMBRE 2023 Idalum sa rehimen Marcos Jr, halos 600 (345 ang natabo sini nga tuig) ang mga kaso sang pagpang-abuso sang mga reaksyonaryo nga pwersa sang estado sa tawhanon nga kinamatarung sa isla nga nag-imbolbar sang lapit 40,000 ka pumuluyo sa diin masobra 300 ang mga menor de edad... AFP/PNP/NTF-Elcac. Ila ginapilit ang naratibo nga madinalag-on ang ila kontra-insurhensya nga kampanya sa Negros paagi sa mga peke kag pilit nga mga pagpasu- render sa mga mangungugma kag mamumugon sa uma, pagpang- angkon sang mga "armado nga engkwentro" bisan sa reyalidad mga paghinabon ini sang ila mga krimen batok sa katawhan ka- angay sang mga masaker, kag mga tinikal nga "para sa pumu- luyo" ang ila wala-pulos nga Barangay Development Program (BDP). Pinakaulihi nga pagpanip- lang kag tinikal sang rehimen Marcos Jr amo ang bogus nga proklamasyon sang amnestiya nga ang katuyuan ang pakalmahon ang pagbato sang pumuluyo. Ang BDP, Enhanced Comprehensive Local Integration Program (E- CLIP), kag mga badyet para sa NTF-Elcac sa mga lokal nga gob- yerno kag ahensya ang nangin gatasan sang mga korap nga mga heneral kag burukrata sa isla. Amo nga sa likod sang pagtinikal nga "nawasak" kag "naghuyang" na ang NPA sa isla, wala man untat ang AFP/PNP/NTF-Elcac sa pagbubo sang pondo sa kontra- insurhensya nga kampanya. Ang nagasingki nga kontra- diksyon sa tunga sang Marcos kag Duterte nga hubon, maga- tandog man sa lokal nga pulitika. Ginasakdag subong ni Gob. Lacson sang Negros Occidental kag ni Gob. Manuel Sagarbarria sang Negros Oriental, ang nagbulos sa ginpatay nga si Gob. Roel Degamo, ang pagpasar sang laye nga magatukod sa Negros Island Region agud ila maangkon ang poder sa pulitika kag mamono- polyo ang nabilin nga dunang manggad sa isla. Nagabaskog man ang impluwensya sang mga Benitez sa Bacolod City kag norte nga bahin sang isla. Dira sa bang- gianay sa pulitika sa tunga ni Gob. Degamo kag mag-utod nga anay Gob. Pryde Henry Tevez kag anay Congressman Arnie Tevez, ginpatay ang gobernador kag nadalahig ang siyam nga ino- senteng pumuluyo sadtong Marso. Ginhingalitan man sang AFP/ PNP/NTF-Elcac ang natabo kay Degamo para mahatagan rason ang dugang militarisasyon sa bilog isla. Ang nagaluntad nga sit- wasyon ang nagapa-indakal sa bulkan sosyal sa isla sang Negros. Puno sa kaakig ang pumuluyong Negrosanon sa subong nga es- tado sa ila kabuhi. Ang ligal nga demokratikong kahublagan na- gasulong sa interes kag kaayohan sang mga mumugon, mangungu- ma, mala-proletaryado kag mga petiburgesya sa kasyudaran. Ma- damu sa mga apektado nga sahi kag sektor ang luyag nga magpa- kigbahin sa armadong paghima- kas sa kaumhan kag nagasuporta sa demokratiko nga rebolusyon sang banwa. Ang mga mangu- nguma kag mamumugon sa kaum- han ang madamuan nga nakig- bahin kag nagsuporta sa NPA kag sa rebolusyonaryong kahub- lagan. Sila ang nagapanguna nga bubon sang mga Pulang hanga- way nga pamunuan sang Partido para sa pagsulong sa inaway banwa sa isla.
DISYEMBRE 2023 ... II. Pagpamuno sang Partido sa kabuhi kag kamatayon nga paghimakas batok imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapitalismo sa isla sang Negros LIMA NA KA TUIG SUGOD gin- imposar ang Memorandum Order (MO) 32 sa mga isla sang Negros kag Samar, kag Bicol region. Sa dalagan sang mga tinuig diin gin- pokusan ang Negros sang kontra- rebolusyon, nakaangkon ang rebo- lusyonaryong pwersa sa bilog isla sang mga positibo kag negatibo nga leksyon nga dapat uyatan agud mapangibabawan ang gin- pasingki nga atake sang kaaway kag mapasulong ang demokratiko nga rebolusyon sang banwa paagi sa pangmalawigon nga inaway banwa sa mas mataas nga halin- tang. Sini nga tuig, namuno kag upod ang Partido sa rebolusyonar- yong pwersa sa isla kag sa mga masang Negrosanon sa kabuhi kag kamatayon nga pag-atubang sa imperyalismo, pyudalismo kag bu- rukrata kapitalismo. Apang, may mga kahuyangan sa hilikuton pang- ideolohiya, pampulitika kag pang- organisasyon nga nakabara sa mga pagsulong kag kinahanglan deter- minado nga solbaron kag tadlu- ngon. Importante nga kilalahon naton ang mga kadalag-an kag kasaypanan sa nagligad tuig kag sang una pa nga katuigan. Paagi lang sa pag-uswag nga nakasandig sa mga nalab-ot nga kadalag-an kag pag-pangibabaw sa aton mga kasaypanan kag kahuyangan kita makatikang pakadto sa wala sing tupong nga halintang sang pang- Partido nga hilikuton. Sini nga tuig, padayon kita nga nagapanday sa ideolohiya sa giya sang Marxismo-Leninismo-Mao- ismo (MLM). Yara ang KRPIN sa proseso sang pagsumada sa nag- ligad nga lima ka tuig nga sug- pon sa 22 ka tuig nga sumada sang rebolusyonaryo nga eksperyensya sa isla sang Negros. Kabahin ini sa pungsodnon nga panawagan sa paglunsar sang kahublagan panad- long para masolusyonan ang mga nakaupang sa pag-uswag kag du- gang pagsulong sa pungsodnon- demokratiko nga rebolusyon sa nagligad nga pila ka tuig. Mada- mu pa nga mga leksyon kag esen- sya sa nauna nga sumada sang KRPIN nga wala pa lubos nga na- hangpan kag napraktika sang mga kadre kag katapo sang Partido. Diri kita nalansang kag kinahanglan ang seryoso nga panikasog para mahilway sa mga kadena nga na- gabutong sa aton paatras. Sa pihak sang sustenido nga mga focused military operation sang kaaway nga pwersa sa tanan nga larangan gerilya, natigayon ang pagkonsolida sang Partido sa isa ka halintang. Matapos ang mga madinalag-on nga paghatag sang Abanteng Kurso ng Partido (AKP) sadtong 2022, matinugahon naman nga ginlunsar sang tatlo ka larangan ang pagtuon sang Batayang Kurso ng Partido (BKP) samtang may duha ka larangan nga nakahatag sa Intermedyang Kurso ng Partido (IKP). Padayon sa gihapon ang mga pang-Partido nga pagtuon partikular sa Rebolusyon, politikal nga dyornal sang Partido. May pila man nga nakatuon sa mga sinulat militar nila Mao Zedong, Zhu De kag Vo Nguyen Giap. Positibo ang paghatag sa tatlo ka lebel sang edukasyon sang Partido kag iban pa nga pang- Partido nga pagtuon, apang kula- bos ang nalab-ot nga paghangop sa kahimtangan subong sa isla tungod may pagkulang sa pag- padalom sa madamu nga natipon nga mga datos. Nagakahulugan ini nga kulang ang pag-aplikar sa teorya pakadto sa praktika kag pagpataas sini sa mas mataas nga lebel sang teorya kag praktika. Sa panahon subong, labi nga kinahanglan nga mapagsik sa pag- basa sa pang-ekonomiya kag pang- pulitika nga kahimtangan sa ma- dasig nga pag-uswag sang sit- wasyon ilabi na sa asud-asod nga pagpatuman sa mga neoliberal nga programa sa isla. Kon mahinay kita, indi epektibo nga mapamunuan kag magiyahan ang mga papakig- away sang mga masa. Isa ini sa mga rason nga ara apang maluya kag lapta-lapta ang mga paghi- makas masa, kontra-pyudal nga paghimakas ilabi na sa lebel sang barangay pakadto sa rehiyunal nga kampanya, pagpatuman sa mini- mum nga reporma sa duta, kag iban pa. Gani, may kabudlayan sa paglunsar sang mga paghimakas para sa makabuhi nga sweldo kag benepisyo sang mga mamumugon kag mamumugon sa uma partiku- lar sa balayon sang monocrop nga ekonomiya sang kalamay sa Neg- ros. Daw nagapangapkap kita sa kadulom sa paglunsar sa mga kampanyang masa tungod kulabos ang hilikuton nga pangsosyedad nga imbestigasyon kag pag-ana- lisar sang mga sahi ukon SICA. Wala nagamit ang bug-os nga masarangan sang kusog sang rebo- lusyonaryong baseng masa para sa pagkonsolida sa rebolusyo- naryo nga gahum kag dugang nga pagpalapad. Sa lain nga pagham- bal, halog man ang pag-uyat sa linyang masa. Ang nagalawig nga suheti- bismo sa dagway sang empirisismo ang nagapanguna nga kahuya- ngan sa ideolohiya sang KRPIN kag ginsakpan sini. Nagaluntad pa gihapon ang mekanikal kag em- pirisita nga metodo sang pagtuon kag pagsolbar sa mga problema. Bisan pa man, nagapaninguha ang 7
8 ... DISYEMBRE 2023 Partido sa Negros nga matung- dan ang iya nga papel sa pag- pamuno sa rebolusyon sa isla agud makaamot sa pungsodnon nga pa- ninguha sa pagsulong tubtob ma- lab-ot ang bug-os nga kadalag-an. Sa pihak sang paltik nga ded- layn sang kaaway nga pulbuson ang rebolusyonaryo nga kahub- lagan sa isla ilabi na ang armado nga hinganiban sang Partido nga ang NPA, padayon nga nagalun- tad ang rebolusyon sa Negros kag ginapangunahan sa gihapon sang NPA ang integrado nga hilikuton sang inaway banwa nga paglunsar sang armadong paghi- makas, pagpatuman sang rebolus- yon agraryo kag pagtukod sang baseng masa. Apesar nga lutuson ang NPA, ginlunsar sang AFP/PNP/NTF- Elcac ang maitom nga atake sa mga komunidad sang mangu- nguma kag ginhimo ang madamu nga mga paglapas sa internas- yunal nga makitawhanon nga laye kag sa Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law (CARHRIHL). Sini nga tuig, 28 ka mga mangunguma kag 11 ka hors de combat nga mga Pulang hangaway ang tinalawan nga gin- patay sang mga pasistang pwersa sang reaksyonaryong estado. Nangin madata ang abdaksyon sa diin tubtub subong "missing" pa sanday Lyngrace Marturillas, Denald Mialen, Renel delos San- tos kag Deah Lopez. Bantog ang makasiligni nga pagpatay sang 94th IB sa pamilya Fausto nga nagkutlo sa kabuhi sang mag- asawa nga mangunguma kag duha nila ka menor de edad nga kaba- taan sa Himamaylan City, Negros Occidental. Sini nga tuig, pinaka- wala-kaluoy nga hinimoan ang pag- abdak, pagtortyur kag gilayon pagsalbeyds kay Rogelio Posadas (Ka Cocoy), rehiyunal nga kadre kag isa man ka NDFP peace con- sultant, sadtong Abril kag ang pagmasaker sa lima ka hors de combat (lakip na ang isa ka busong) nga mga Pulang hangaway kag ila upod nga drayber sang traysikol sa Kabankalan City, Negros Occiden- tal sadtong Setyembre. Ang kada mapatay kag mga brutal nga ka- halitan nga ginhimo sang AFP/ PNP/NTF-Elcac napagkit sa huna- huna kag tagipusuon sang masang Negrosanon kag nagadabok sa ila balatyagon nga manukot sang hustisya. Nagdamo man sini nga tuig ang mga peke nga engkwentro nga ginagamit sa paghinabon sa mga krimen batok sa katawhan nga wala huya nga ginhimo sang mga pasista nga tropa militar. Sa idalum sang rehimen US- Marcos II, 37 ang mga peke nga engkwentro sa diin 23 ang natabo sini nga tuig (halos 2 ka peke nga engkwentro kada bulan). Ang mga peke nga engkwentro gingamit nga balibad sa mga makasiligni nga pagpatay kag pagmasaker sa mga mangunguma kag mga hors de combat, paslaw nga pagpatay, iligal nga pag-aresto kag pagbi- langgo, pagpangastigo, pagpang- bomba, patarasak nga pagpaarak kag pag-istraping; pagtabon sa pagtirohay sa tunga sang mga militar kag pulis (misencounter); kag may ara man tion nga gin- himu-himo lang ukon fake news. Maayo ang paninguha sa tanan nga mga tigpamaba, sa rehiyunal tubtob sa lebel sang mga larangan gerilya, nga madasig nga sabton kag ibuyagyag ang mga peke nga balita kag mga malisyoso nga in- triga sang makinaryas sang ka- butigan kag pagpaniplang sang AFP/PNP/NTF-Elcac. Matuod nga nakaagum sang kahalitan ang mga larangan geril- ya sa isla sang Negros sa brutal kag puno sa impunidad nga kontra- insurhensya nga kampanya apang nagadamgohanon sa udtong-adlaw ang kaaway sa pagpati nga malutos ang rebolusyonaryong pwersa. Tubtub yara ang imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapita- lismo nga basehan sang paglun-
DISYEMBRE 2023 ... Sulod sa 2023: 54 ka mga aksyon militar kag punitibo nga aksyon ang nalunsar batuk sa mga pasista nga tropa, sa ila mga paramilitar nga pwersa kag intelligence network sa bilog isla kag iban pa nga mga malain nga mga elemento Pinakamadinalag-on ang ambus sa 10 ka elemento sang pulis sa Calatrava, Negros Occidental sadtong Agosto nga nakakuha sang tatlo ka M16, mga bala kag isa ka manubo nga armas, kag nagpatay sa isa ka pulis samtang pilason ang tatlo pa, lakip ang deputy chiefsang pulis sa Calat- rava. Ang mga opensiba sang NPA Negros sa kabilogan nakaagum sang 22 ka armas kag nagtuga sang 72 ka kaswalidad sang kaaway, sa diin 40 ang napatay sa inaway... tad sang rebolusyonaryong armadong paghimakas, magpabilin kag magsulong ang demokratiko nga rebolusyon sang banwa. Ang mas nagapanguna nga mga kabangdanan sa isa ka lebel nga paghuyang kag sa mga naagum nga kahalitan sang Pu- lang hukbo amo ang nagaluntad nga konserbatismo militar, pagkahalog sa disiplina militar, pagpugad sa mga konsolidado apang limitado nga ispasyo kag pagbalewala sa malapad nga mga erya nga wala pa nalab-ot, kakulang pa sa paghangop sa politiko-militar nga linya sang lapnagon kag dasok nga inaway gerilya sa nagalapad kag nagadalum nga baseng masa sa halintang sang estratehikong depensiba, kag ang pagkakampante sa lebel sang aton nalab-ot subong, indi pa bangod sa pagsingki sa dalagku kag mapintas nga atake sang kaaway. Yara man ang mabaskog nga tendensiya nga indi seryoso nga ginapalibogan ang ginaatubang nga mga sirkumstansya kag ginapakanubo ang kapasidad sang kaaway. Bisan ano ka padayaw ang kabutigan sang kaaway, mawasak ang iya mga tinikal sa aktwal nga mga kadalag-an sa paglunsar sang inaway banwa. Padayon ang lima ka lara- ngan gerilya idalum sa AGC-NPA Negros Island sa paglun- sar sang anihilatibo kag atritibo nga mga taktikal nga opensiba kag pagpatuman sa mga punitibo nga aksyon sandig sa desisyon sang rebolusyonaryo nga korte sang pumuluyo. Sulod sa 2023, 54 ka mga aksyon militar kag punitibo nga aksyon ang nalunsar batuk sa mga pasista nga tropa, sa ila mga paramilitar nga pwersa kag intelligence network sa bilog isla kag iban pa nga mga malain nga mga elemento. Pinakamadinalag-on ang ambus sa 10 ka ele- mento sang pulis sa Calatrava, Negros Occidental sadtong Agosto nga nakakuha sang tatlo ka M16, mga bala kag isa ka manubo nga armas, kag nagpatay sa isa ka pulis samtang pilason ang tatlo pa, lakip ang deputy chief sang pulis sa Calatrava. Ang mga opensiba sang NPA Negros sa kabilogan nakaagum sang 22 ka armas kag nagtuga sang 72 ka kaswalidad sang kaaway, sa diin 40 ang napatay sa inaway. 9
10 ... DISYEMBRE 2023 Sa tunga sang sustenido kag dalagku nga atake sang kaaway, padayon ang paghanas pulitiko- militar sang mga Pulang kuman- der kag hangaway kag mga bag-o nga rekrut, kag mga section guer- rilla unit kag yunit milisya sa kada larangan gerilya. Ginahatag ang sandigan nga kurso sa pu- litiko-militar kag mga topiko sini. Sa hanay sang organisasyon masa, padayon gihapon ang paghatag sang politikal nga pagtuon sa balayon sang Pambansa-Demok- ratikong Paaralan (PADEPA) sa matinugahon nga paagi. Ginahatag ang Ang Bayan kag Ang Paghi- makas bilang giya sa propaganda sa nagkalain-lain nga mga isyu sang sosyedad kag pag-analisar sini. Yara man ang programa sang literacy kag numeracy nga indi lang para sa mga kabataan kundi bisan sa mga may edad kag tigu- lang na nga wala nakatilaw sang pag-eskwela. Subongman, ginalun- sar ang kampanyang masa para sa pagpauswag sa panglawas sang publiko kag sanitasyon, kag pag- pataas sa produksyon sang mga mangunguma. Ginatungdan naman ang arbitrasyon kag rebolusyo- naryong hustisya sa pagsolbar sa nagaluntad nga mga problema sa tunga sang malapad nga masa. Pero sa kabug-osan, minimum pa gihapon ang nalab-ot sang hilikuton masa kag kinahanglan gilayon nga masolbar ang mga kabudlayan. Sa anti-pasista nga kampanya, nag-uswag ang pagmonitor kag pagbuyagyag sa mga paglapas sang tawhanon nga kinamatarung sang mga pasista nga reaksyonaryo nga pwersa. Daku nga hangkat indi lang sa rebolusyonaryo nga pwersa kundi sa mga grupo kag indibidwal nga nagasakdag sa taw- hanon nga kinamatarung kag hustisya sosyal ang papaano maka- lab-ot sa pang-publiko nga entab- lado ang mga hambalanon sang anti-pasista nga panawagan kag masugpon kag mapataas pakadto sa anti-pyudal kag anti-imperya- lista nga paghimakas ilabi na su- bong nga sitwasyon nga sa likod sang pasista nga atake sang kaaway, yara ang mga pagpa- tuman sang neoliberal nga mga palisiya kag wala kabulusgan nga pag-agaw sang kadutaan kag pyudal kag mala-pyudal nga pag- panghimulos. Sa kasyudaran, ang ligal nga demokratikong kahublagan ang nagakonsolida sang kusog kag na- gasulong sa interes sang pumu- luyo. Sini nga tuig nangin kaundan sang kontra-imperyalista, kontra- pyudal kag kontra-pasista nga kahublagan ang mga panawagan batok sa mga neoliberal nga pali- siya nga ginapatuman sa isla sang Negros, interbensyon sang US kag China sa West Philippine Sea, mga makahalalit nga mina kag quarry, pagtaas sang presyo sang gatong kag mga adlaw-adlaw nga kinahanglanon sang pumu- luyo, mga reklamasyon sa baybay, pribatisasyon sang tubig kag kur- yente, pag-phaseout sa mga dyip, kag mga palas-anon nga buhis sa mga sandigan nga balaklon. Ginpanawagan nila ang pagbasura sa Maharlika Investment Fund, confidential funds kag NTF-Elcac. Naglanog man sa bilog isla ang pagsinggitan para sa hustisya, pagpa-untat sa militarisasyon sa kaumhan, kag pagbalik sa istor- yahanay pangkalinong sa tunga sang GRP kag NDFP. Nagpakig- ugyon man ang hayag nga kahub- lagan masa sa bilog kalibutan sa panawagan nga untaton ang pag- panghimulos sa pumuluyong Pales- tino kag tapuson na sang Israel ang pagsakop sa Gaza. Ang mga aktibista kag prog- resibo nga grupo nangin target sang reaksyonaryo nga estado kag biktima sila sang red-tagging, sar- beylans, abdaksyon, pagpamahug kag harassment, kag iban pa tungod sa ila pagbato kag pag- buyagyag sa mga problema sang sosyedad. Bisan pa man, wala sila nagpadaug sa kahadlok kag gapaninguha para sa mas dalag- ku nga rehiyonal nga kampanya kaangay sang paghimakas para sa makabuhi nga sweldo kag be- nepisyo sang mga mamumugon kag mamumugon sa uma, kag pag-atubang sa mga nagkalain- lain nga mga neoliberal nga atake sa kasyudaran kag kaumhan. Ang subong nga natipon nga kusog ki- nahanglan magamit para sa du- gang pagpukaw, pag-organisa kag pagpahulag sang malapad nga pumuluyong Negrosanon. Mangin
DISYEMBRE 2023 ... pwersa ini sa dugang pagpalapad kag pagkonsolida. Signipikante ang natampo sa mga tawong simbahan sini nga tuig sa pagpasanyog sa mga isyu sang pumuluyo. Indi malipatan ang maragtason nga papel sang sektor sang simbahan halin pa sa dekada '70 diri sa Negros. Kaangay sang nagliligad, dapat mag-ululupod ang tanan nga mga demokratikong sektor, ilabi na ang mga mamumugon kag pamatan-on, agud makaabante ang kahublagan masa sa kasyudaran nga katim- bang sa armado nga paghimakas sa kaumahan bilang panguna nga porma sang paghimakas. Ang Partido ang nagapamuno nga pwersa sa ligal nga demok- ratiko nga kahublagan sa kasyu- daran kag nagadumala sa pag- angot sa kahublagan sa kasyu- daran kag kaumhan. Ang naga- luntad nga sulog sang tuo nga oportunismo kag repormismo sa sulod mismo sa mga organisasyon sang Partido sa kasyudaran ki- nahanglan pamatukan kag lubos nga mapangibabawan agud ma- pataas ang kapasidad nga ipakig- away ang demokratiko nga kina- matarung kag kaayohan sang pu- muluyo kag mapauswag ang mili- tante nga metodo kag istilo sa pagtrabaho sa mga rebolusyonar- yong hilikuton. Dira kita mas mangin epektibo sa pangpamuno sa masa. Makitid pa ang nagahiliugyon nga prente sa Negros sa pa- nahon nga madata ang neoliberal nga atake, nagalala ang katiling- banon kag pang-ekonomiya nga sitwasyon sang mga ginapigos kag ginahimuslan nga mga sahi kag sektor, kag sa pagsingki sa pasismo kag terorismo sang reak- syonaryo nga estado. Ang pinaka- malapad nga naghiliugyon nga prente sang mga ginapigos kag ginahimuslan sa sosyedad ang may kapasidad nga epektibo nga ihamulag kag pahuyangon ang ka- away. Sa pagpamuno sang Partido, ang nagahiliugyon nga prente ma- gasuporta nagapanguna sa rebo- lusyonaryo nga armadong pag- himakas kag dugang nga maga- pukaw kag magapahulag sa mada- mu nga isip sang pumuluyo nga lagpas pa sa rebolusyonaryo nga organisadong pwersa dira sa pag- pakigbahin sa pungsudnon-demok- ratiko nga kahublagan. hugot ang paghiliusa sang mga kadre sang KRPIN kag sang bug-os katapuan sang Partido sa isla sang Negros sandig sa prinsipyo sang demokratikong sentralismo. May namartir man nga mga re- hiyunal nga kadre kag iban pa nga mga kaupod sini nga tuig, apang ang mga nagpabilin sa nagkalain-lain nga lebel ang handa nga magsunod sa mga katung- danan kag, sa inspirasyon sang mga rebolusyonaryong martir kag baganihan, dugang nga manika- sog agud tumanon ang mga rebo- lusyonaryo nga hilikuton. Wala sang paghubas ang bubon sang Partido sa hanay sang mga ma- mumugon, mangunguma, kababa- inhan, pamatan-on kag iban pa nga mga sektor. Ginapauswag ang tagsa-tagsa nga kapasidad sa pagpamuno paagi sa mga kurso sang pagtuon kag paghanas kag sa kolektibo nga paghikot kag pagtungod sa indibidwal nga ka- tungdanan dira sa rebolusyonar- yo nga paghimakas masa. Du- gang man nga ginapahugot ang paghiliusa sang kada katapo sang Partido sa pagpatuman sang mga pagsaway kag pagsaway sa ka- ugalingon. Padayon nga malig-on kag 11
12 ... DISYEMBRE 2023 III. Determinado ang bilog katapuan sang Partido sa Negros sa pagpanadlong sa mga kasaypanan kag dugang pagpabakud sa Partido IDALUM SA PAGPAMUNO SANG PARTIDO sa Negros, napangi- babawan sang rebolusyonaryong pwersa sa isla ang kampanya sang pagpanumpo sang nagahari nga sahi sini nga tuig. Bastante ang rebolusyonaryong kusog para sa pagbangon halin sa mga pag- atras kag paghuyang agud mapa- taas pa ang nalab-ot nga mga rebolusyonaryong kadalag-an sa ideolohiya, pulitika kag organi- sasyon. Sa espiritu sang Ikaduha nga Dungganon nga Kahublagan Panadlong sa diin halin sa kusog- platun sadtong 1994 nagdamo sa pila ka pilo ang NPA sa Negros kag nagbaskog liwat ang rebo- lusyonaryong pwersa paagi sa pagpanindugan sa husto nga linya kag pagtadlong sa sayop, kasu- bong man nga determinado ang subong nga mga rebolusyonaryong pwersa upod ang pumuluyong Neg- rosanon sa pagpatuman sa pana- wagan sang Komite Sentral sa pag- lunsar sang Ikatatlo nga Dung- ganon nga Kahublagan Panadlong kag dugang pagpabakud sa Partido. 1. Konsolidahon ang Partido sa Marxismo-Leninismo-Maoismo! Pursigido nga ilunsar ang kahublagan panadlong! Desidido nga awayon ang suhetibismo sa dagway sang em- pirisimo. Kinahanglan ipursige ang pagtapos sa lima ka tuig nga pagsumada sa rebolusyonaryong eksperyensya sa isla kag gilayon ipalapnag sa bilog katapuan sang Partido sa Negros agud mangin giya sa pagpanadlong kag pagpa- uswag sa mga rebolusyonaryong hilikuton. Ang subong nga kahub- lagan panadlong ang komprehen- sibo nga magpabakud sa Partido, lakip na sa organisasyon. Busa kinahanglan manikasog sa pag- pangibabaw sa mga kahuyangan kag pag-atras kag mangin ma- pagsik sa mga rebolusyonaryong hilikuton kag katungdanan. Isikway ang mekanikal nga estilo kag metodo sa pagtuon kag pagtrabaho paagi sa maalamon nga pag-aplikar sang MLM sa kongkreto nga kahimtangan kag pagpauswag sa rebolusyonaryo nga praktika. Kinahanglan sini ang regular nga pagtasa sa plano kag programa sang Partido sa kada lebel kag ebalwasyon sang mga kadre kag yabe nga hilikuton. Regular man nga maglunsar sang pagsaway kag pagsaway sa kauga- lingon para magpabilin nga ma- bakud ang paghiliusa kag matumod ang mga kasaypanan kag kahuya- ngan. Ang paghiwat sang mga kumperensya kaangot sa partikular nga mga rebolusyonaryong hili- kuton ang isa man ka madasig nga paagi sa pagbaylohanay sang eksperyensya kag pagkuha sang leksyon. Hikuton ang pagpapreska sa SICA halin pa sa nagligad nga mga tuig sa tanan nga halintang, sugod sa baryo tubtob sa rehiyunal nga lebel. Mangin basehan ini sa matinugahon nga pagpukaw, pag- organisa kag pagpahulag sa mga masa kag sa malaparon nga pag- lunsar sang kontra-imperyalista, kontra-pyudal kag kontra-pasista nga mga kampanya. Paagi sini maangkon man ang malapit nga angot sa mga masa kag mangin maayo sa hilikuton masa. Mangin matinugahon sa pag- lunsar sang tatlo ka lebel nga kurso sang Partido sa pihak sang daku
DISYEMBRE 2023 ... kag lapnagon nga atake militar sang kaaway. Maghimo sang plano para sa edukasyon kag paghanas sa mga kadre kag hingalitan ang tanan nga mga oportunidad para mapatuman ini. Padayon nga pabakuron ang pagpamuno sang Partido nga ma- dalum nga nakaugat sa mga masang anakbalhas. Lab-oton ang gintumod nga kadamuon sang rekrut sa Partido halin sa mga abanse nga aktibista samtang muklat nga indi magpasulod sang mga malain nga elemento. Atipa- non man ang pagproseso sa lubos nga pagpasakop sang mga kan- didato nga sakop sang Partido sandig sa kasuguan sang Kon- stitusyon sang Partido. Tukuron man ang madamu nga mga sanga kag grupo sang Partido sa kaum- han kag kasyudaran samtang ginarekober, ginapaaktibo liwat, kag ginakonsolida ang mga naga- luntad. Magpatuhaw sang dugang nga mga kadre sang Partido para sa nagkalain-lain nga mga hilikuton sa rebolusyon. Kilalahon ang indi patas nga pag-uswag sang kata- poan sang Partido kag paagi sini magbuligay sa pagpataas sang rebolusyonaryo nga kamuklatan kag kapasidad sang isa kag isa agud malab-ot ang pangkabilo- gan nga lebel sang pagsulong. 2. Absoluto nga pamunuan sang Partido ang NPA sa pagsulong sa demokratiko nga rebolusyon sang banwa! Bilang abante nga destaka- mento sang sahing mamumugon, ginapamunuan sang CPP ang pag- lunsar sang demokratiko nga re- bolusyon sang banwa paagi sa pangmalawigon nga inaway ban- wa. Ang ini nga rebolusyon ang may sosyalista nga perspektiba kag tuyo nga sa dalayon maga- pasad sang pundasyon para sa komunismo. May duha ka hinga- niban ang Partido agud lutuson ang kaaway sa subong nga halin- tang sang rebolusyon - ang armado nga paghimakas kag pungsod- non nga nagahiliugyon nga prente. Armado nga paghimakas ang hi- nganiban sa pagrumpag sa paghari sang kaaway kag pag-agaw sang gahum pangpulitika. Samtang, ang pungsodnon nga nagahiliugyon nga prente ang hinganiban nga maga- pasiguro sa pinakamalapad nga suporta para sa armado nga pag- himakas kag magabiak sa hanay sang kaaway agud mahamulag ang pinakamalain. Kinahanglan mapasiguro sang Partido nga hugot nga hakson sang NPA ang tatlo ka integrado nga hilikuton sang inaway ban- wa - paglunsar sang armado nga paghimakas, pagpatuman sa re- bolusyon agraryo kag pagtukod sa baseng masa - dira sa pabalod- balod nga pagsulong sang rebo- lusyon. Ang mga Pulang kuman- der kag hangaway dapat mag- pakamaayo sa paggamit sa es- tratehiya kag mga taktika sang gerilya nga pakig-away nga kon- sentrasyon, dispersal kag pag- balhin agud mabatoan ang dalagku kag sustenido nga mga kampan- yang ensirkulo sang kaaway nga pwersa. Kinahanglan makahason sa paglunsar sang madinalag-on nga mga sandigan nga taktikal nga opensiba nga makapahuyang sa kaaway kag makaagaw sang armas-luthang para sa dugang nga pag-armas sa mga bag-o nga rekrut sang NPA kag sa mga tukuron pa nga bag-o nga mga platun tubtob sa unahan nga ma- katukod sang bag-o nga mga lara- ngan gerilya sa tuyo nga mapa- lapad ang teatro sang inaway sa isla. Ang aton prinsipal nga katu- yuan amo ang paglunsar sang mga sandigan nga taktikal nga opensiba, apang dapat makum- binar ang mga atritibo nga ak- syon nga makatuga sang halit sa kaaway kag makapanubo sa moral sang ila mga soldado. Ang mga kompanya sang minahan, plantas- yon kag logging nga ginapanag- iyahan sang mga kompanya sang dumuluong kag mga dalagku nga komprador-agalon mayduta lehi- timo man nga punteryahon sang mga taktikal nga opensiba tungod ginahuthot kag ginakuha sini ang super ganansya, gina-export ang mga hilaw nga materyales kag ginapahuyang ang pungsodnon nga ekonomiya, ginaguba ang palibot, ginawasak ang agrikul- tura kag ginaagaw ang mga duta sang mga mangunguma. Sa subong naton nga kusog, samtang yara sa estratehikong depensiba, kinahanglan mangin maayo sa pagbasa sa dalagan sang inaway, magpalibog sa kada sit- 13
14 ... DISYEMBRE 2023 wasyon kag hampangon ang mga kabaskogan agud malab-ot ang taktikal nga superyoridad batok sa kaaway. Importante ang pag- uyat sa disiplina kag mga pagsu- lundan sang NPA. Ipatuman ang mataas nga lebel sa pagsikreto, himuon nga bulag kag bungol ang kaaway kag pabakuron ang pang- masa nga paniktik kag kombat paniktik. 3. Hatagan tum-ok ang paglunsar sang mga komprehensibo nga kampanyang masa ilabi na mga kontra-pyudal nga paghimakas! Ang nagapanguna nga unod sang aton ginalunsar nga demok- ratiko nga rebolusyon sang ban- wa amo ang hambalanon sang duta. Paagi lang sa pagsabat sa demokratiko nga demanda sang mga mangunguma mapahulag sang Partido ang mayorya sang pumu- luyong Pilipino para sa armado nga paghimakas. Gamit ang kon- tra-pyudal nga makasahi nga linya sa kaumahan, ipatuman ang minimum nga reporma sa duta (pagpanubo sang arkila sa duta, karabaw, kag mga kagamitan para sa pagpanguma; pagpataas sa sweldo sang mga mamumugon sa uma; pagdula sang usura; pagpauswag sa presyohanay sang mga produkto sa uma pabor sa mga mangunguma; kag pagpataas sa produksyon paagi sa indibiwal nga panikasog kag simple nga ko- operasyon) kag itukod ang baseng masa - mga organisasyon masa kag mga organo sa gahum pangpu- litika. Ang kontra-pyudal nga paghi- makas ang mangin alagyan man para sa pagrekober sa baseng masa nga ginbiyaan anay sa tunga sang dalagku nga mga operasyon kombat sang kaaway kag pag- buka sa kakugmat sa mga komu- nidad sang mangunguma nga ginsabwag sang militarisasyon sa kaumhan. Kinahanglan mahanas ang mga kadre sang Partido, ilabi na ang mga pamatan-on, sa pag- pamuno kag pagtaktisa sang mga kontra-pyudal nga paghimakas kag iban pa nga mga kampanyang masa. Sa mga paghimakas masa mapatuhaw ang pinakaabanse nga mga aktibista, lider masa, kag kadre sang Partido. Mangin bubon man ini sang mga pinakamaayo nga mga kumander kag hangaway sang banwa. pataas sa pangpulitika nga ka- muklatan ang paglunsar sang ma- sang kampanya. Maukod nga ilun- sar ang mga pagtuon sa balayon sang PADEPA. Ipasiguro ang pag- hatag sa Sosyedad kag Rebolusyon Pilipino, Pagtulun-an sang Akti- bista, mga Espesyal nga Kursong Masa kag Rebolusyonaryo nga Giya sa Reporma sa Duta. Mag- lunsar man sang kampanya sa pagtuon sang CARHRIHL kag draft sang NDFP sa Comprehensive Agreement on Social and Economic Reforms (CASER). Dapat tatapon sang mga kadre nga gin-asayn sa hilikuton pang-edukasyon ang mga nahatag nga pagtuon sa mga masa agud indi ini magpasulit- sulit kag ipasiguro nga may yara sang mga materyales para sa pagtuon ilabi na ang mga printed nga kopya sang mga pagtuon. Magpadamu sang mga in- struktor paagi sa paglunsar sang mga paghanas kag maghimo sang programa sa pagtukod sang mga mobile school agud mas mapa- sangkad ang mahatagan sang mga pang-Partido kag pulitikal nga mga pagtuon sa tunga sang mga operasyon militar sang AFP sa kaumhan. Ang mga instruktor ki- Kinahanglan updan sang pag-
DISYEMBRE 2023 ... nahanglan mapisan sa dugang pag- tuon sa rebolusyonaryong teorya kag magtuon man sa pagpaathag kag pagsolbar sa mga praktikal nga problema. Kinahanglan maghanas sang mga makinaryas sa propaganda sa kaumhan kag kasyudaran para sa pagpukaw kag pagpataas sa kamuklatan pangpulitika sang mga masa, pagpaisog sa ila sa pag- atubang sa militarisasyon sa mga komunidad, kag pagpaathag sa mga pagpaniplang sang kaaway. Dapat mapaathag sa mga masa ang mga nagkalain-lain nga isyu kag pungsodnon-demokratiko nga analisis sini. Aktibo man nga sab- ton kag indi paghatagan ligwa ang mga kabutigan sang pasista mersenaryong AFP/PNP/NTF-El- cac kag iban pa nga makinaryas sang estado nga ginapalapta sa mainstream media kag social media. Isa ka kahublagan masa ang hilikuton propaganda kag dapat makalab-ot sa malapad nga masa. 4. Isulong ang kahublagan masa sa kasyudaran! Kinahanglan palaparon kag pabaskugon ang kahublagan masa 4. Isulong ang kahublagan masa sa kasyudaran! Kinahanglan palaparon kag pabaskugon ang kahublagan masa sa kasyudaran dululungan sa ka- umhan. Hangkat subong sa Partido ang pagpamuno sa isa ka kontra- imperyalista, kontra-pyudal kag kontra-pasista nga kahublagan nga magalanog sa bilog isla sa diin mangin sentro sang protesta ang kasyudaran. Makahason nga lab-oton ang mga ginapigos kag ginahimuslan nga pumuluyo paagi sa matutom nga hilikuton masa kag solido nga pag-organisa. Tukuron ang mga likum nga organisasyon masa sa diin ang Partido ang yara sa alibu- tod sa hanay sang mga sandigan nga sektor kag nahanunga nga sektor. Pabakuron kag palaparon ang mga ini paagi sa edukasyon pangpulitika kag paglunsar sang mga pangmasa nga paghimakas kag kampanya. Indi magpakampante sa ga- may kag madugay na nga mga lider kag katapuan, sa hayag man ukon likom nga mga organisasyon. Dapat magpatuhaw sang mga bag- o nga mga aktibista kag mga lider masa kag, halin sa mga pinaka- abanse, magrekrut para sa Partido. Kinahanglan mapatudok sa ila ang malahalon nga papel sang ligal nga kahublagan masa sa kasyu- daran sa pagsulong sa armado nga paghimakas sa kaumhan. Magpadala sang matinggas nga mga kadre sang Partido ilabi na halin sa sahing mamumugon kag mga pamatan-on nga intelektwal sa NPA agud mangin mga Pulang kumander kag mga giya pang- pulitika sang mga nagaluntad kag 15
16 ... DISYEMBRE 2023 tukuron nga mga larangan gerilya, indi magpakontento sa materyal nga suporta para sa armadong paghimakas. Ang subong nga malala nga krisis pang-ekonomiya kag pang- sosyedad ang nagatuga sang matambok nga kahimtangan para sa mga ligal patriyotiko kag prog- resibo nga mga pwersa sa pag- tukod sang mga alyansa sang nag- kalain-lain nga mga sektor, tagsa ka mga sektor kag mga alyansa sandig sa isyu agud malab-ot ang pinakamalapad nga bahin sang pumuluyo. Ang nagahiliugyon nga prente ang hinganiban sang Par- tido nga aplikable sa nagkalain- lain nga ligal nga dagway sang paghimakas kasubongman sa mga rebolusyonaryo nga porma sang paghimakas. Ang sandigan nga alyansa sang mamumugon kag mangunguma ang mabakud nga pundasyon para sa tanan nga sahi sang alyansa - progresibo, patri- yotiko kag malapad apang tem- poraryo. Ang ini tanan dapat gamiton para mapalapad ang kusog kag impluwensya sang mga rebolusyonaryo nga pwersa, kag para mahamulag, mapahuyang kag mapapas ang kaaway nga sahi nga sa subong ginatiglawas sa nagbiak nga alyansa sang mga Marcos kag Duterte. Tagaan man sang talupangod ang paglab-ot sa ordinaryo nga mga sundalo kag pulis sa hanay sang AFP kag PNP, subongman sa mga CAFGU kag iban pa nga paramilitar nga pwersa. Tungod sa terorismo sang estado nga nagatuga sang grabe nga kahali- tan sa kaumhan kag bisan sa kasyudaran kag sa kagarok sang mga reaksyonaryo nga institus- yon, may mga bahin sang militar, pulis kag ila mga pwersa para- militar nga nagapangluya. Dapat magtukod sang demokratiko nga kahublagan sa mga patriyotiko kag progresibo nga mga elemento sa ila nga hanay. isla sang Negros. Ini ang mangin panugod sa pagpanumbalik sa rebolusyonaryong kusog kag pag- lampas sa mga nagliligad nga kadalag-an. Ang KRPIN kag bug- os nga rebolusyonaryong pwersa sa isla ang handa sa pagbaton sa mga hangkat sa ika-55 nga tuig sang Partido. Magasingki ang pag-indakal sa sosyal nga bulkan sa isla samtang nagabaskog ang inaway banwa sang masang pi- gos kag ginahimuslan tubtub sa paglupok sini nga palatandaan sang bag-o nga panag-on sa kasay- sayan sang pagrebolusyon sa isla sang Negros. Mabuhay ang demokratiko nga rebolusyon sang banwa! Mabuhay ang masang pigos kag ginahimuslan! Mabuhay ang Communist Party of the Philippines! Importante ang masunod nga pila ka tuig para sa Partido sa


ANG PAGPAHIULI SA KAHINGPITAN SA EBANGHELYO NI JESUKRISTO U S A K A P A M A H AYA G N G A D T O S A K A L I B U T A N S A I K A D U H A N G S I G L O N G A K A S A U L O G A N Ang Unang Kapangulohan ug Konseho sa Napulog Duha ka mga Apostoles sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw Kami ligdong nga mamahayag nga ang Dios nagmahal sa Iyang mga anak sa matag nasud sa kalibutan. Ang Dios nga Amahan mihatag kanato sa balaanong pagkatawo, walay sama nga kinabuhi, ug walay kinutuban nga maula- ong sakripisyo sa Iyang Pinalanggang Anak, si Jesukristo. Pinaagi sa gahum sa Amahan, si Jesus mibangon pag- usab ug nakaangkon og kadaugan batok sa kamatayon. Siya ang atong Manluluwas, atong Ehemplo, ug atong Manunubos. human sa Iyang Pagkabanhaw. Nagtudlo kini sa katuyoan sa kinabuhi ug nagpasabut sa doktrina ni Kristo, nga mahinung- danon alang niana nga katuyoan. Isip kauban nga kasulatan sa Biblia, ang Basahon ni Mormon nagpamatuod nga ang tanang tawhanong nilalang mga anak nga lalaki ug mga anak nga babaye sa usa ka mahigugmaong Amahan sa Langit, nga Siya adunay balaan nga plano alang sa atong kinabuhi, ug nga ang Iyang Anak, si Jesukristo, namulong karon sa samang paagi sa karaang panahon. Duha ka gatus ka tuig na ang milabay, sa usa ka matahum nga buntag sa tingpamulak niadtong 1820, ang batan- ong si Joseph Smith, nagtinguha nga masayud kon hain nga simba- han ang apilan, miadto sa kakahoyan aron mag- ampo duol sa iyang panimalay sa amihanang bahin sa New York, USA. Aduna siyay mga pangutana kalabut sa kaluwasan sa iyang kalag ug misalig nga ang Dios mogiya kaniya. Uban sa kamapainubsanon, kami modeklarar nga agig tubag sa iyang pag- ampo, ang Dios nga Amahan ug ang Iyang Anak, si Jesukristo, mipakita kang Joseph ug mipasiugda sa pagpa- balik sa tanang butang (itandi sa Mga Buhat 3:21) sama sa gipanagna diha sa Biblia. Dinhi niini nga panan- awon, iyang nakat- unan nga human mamatay ang orihinal nga mga Apos- toles, ang Simbahan ni Kristo sa Bag- ong Tugon nawala sa kalibutan. Si Joseph ang mahimong himan sa pagbalik niini. Kami momatuod nga ubos sa direksyon sa Amahan ug sa Anak, ang langitnon nga mga mensahero mianhi aron sa pag- tudlo kang Joseph ug sa pag- establisar og usab sa Simbahan ni Jesukristo. Ang nabanhaw nga si Juan Bautista mipahiuli sa awtoridad sa pagbunyag pinaagi sa pagpaunlod alang sa kapasayloan sa mga sala. Tulo sa orihinal nga napulog duha ka mga Apostoles - si Pedro, Santiago, ug Juan - mipahiuli sa pagka- apostol ug sa mga yawe sa awtoridad sa pagkapari. Ang uban mianhi usab, lakip ni Elijah, kinsa mipahiuli sa awto- ridad sa paghiusa sa mga pamilya hangtud sa kahangturan diha sa mahangturon nga mga pakigrelasyon nga molungtad lapas sa kamatayon. Dugang kaming mosaksi nga si Joseph Smith gihatagan sa gasa ug gahum sa Dios sa paghubad sa usa ka karaan nga rekord: ang Basahon ni Mormon - Lain nga Tugon ni Jesu- kristo. Ang mga pahina niining sagrado nga teksto naglakip og usa ka asoy sa personal nga pagpangalagad ni Jesukris- to taliwala sa katawhan sa Kasadpang Bahin sa Kalibutan Kami modeklarar nga Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw, nga giorganisar niadtong Abril 6, 1830, mao ang Simbahan ni Kristo sa Bag- ong Tugon nga gipahiuli. Kini nga Simbahan nakaangkla sa hingpit nga kinabuhi sa ulohang bato sa pamag- ang niini, si Jesukristo, ug diha sa Iyang walay kinutoban nga Pag- ula ug literal nga Pagkabanhaw. Si Jesukristo mitawag na usab og mga Apos- toles ug mihatag kanila og awtoridad sa pagkapari. Midapit Siya kanatong tanan sa pagduol ngadto Kaniya ug sa Iyang Simbahan, sa pagdawat sa Espiritu Santo, sa mga ordinansa sa kaluwasan, ug sa pag- angkon og malungtarong kalipay. Duha ka gatus ka tuig na ang milabay sukad nga gipasiugda- han sa Dios nga Amahan ug sa Iyang Pinalanggang Anak, si Jesukristo, kini nga Pagpahiuli. Minilyon sa tibuok kalibutan ang mihangop sa kahibalo mahitungod niining gipanagna nga mga panghitabo. Malipayon kaming modeklarar nga ang gisaad nga Pagpahi- uli padayon nga mahitabo pinaagi sa nagpadayon nga pagpa- dayag. Ang kalibutan dili na gayud mahimong sama kaniadto, tungod kay ang Dios "[mo]hiusa diha kang Kristo sa tanang mga butang" (Mga Taga- Efeso 1:10). Uban sa balaang pagtahud ug pagpasalamat, kami isip Iyang mga Apostoles modapit sa tanan nga masayud - sama kanamo - nga ang kalangitan bukas. Kami momatuod nga ang Dios mipahibalo sa Iyang kabubut- on alang sa Iyang pinalanggang mga anak nga lalaki ug mga anak nga babaye. Kami mopamatuod nga kadtong mainampuong magtuon sa mensahe sa Pagpahiuli ug molihok uban sa pagtuo mapanala- nginan nga makaangkon og ilang kaugalingong pagsaksi sa kabalaan niini ug sa katuyoan niini sa pag- andam sa kalibutan alang sa gisaad nga Ikaduhang Pag- anhi sa atong Ginoo ug Manluluwas, si Jesukristo. Kini nga pamahayag gibasa ni Presidente Russell M. Nelson isip kabahin sa iyang mensahe sa ika- 190 nga Tinuig nga Kinatibuk- ang Komperensya, Abril 5, 2020, sa Siyudad sa Salt Lake, Utah.
© 2020 sa Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved. Bersyon: 1/20. Hubad sa The Restoration of the Fulness of the Gospel of Jesus Christ: A Bicentennial Proclamation to the World. Cebuano. 17409 853. Giimprinta sa Estados Unidos sa Amerika


34567 SE PTIE MBRE 1 , 2013 APAY A NAKARO TI PANAGSAGABA? KAANO NGA AGPATINGGA?
34567 Vol. 134, No. 17 SEPTEMBER 1, 2013 Semimonthly ILOKO TI MAGASIN A Ti Pagwanawanan idaydayawna ni Jehova a Dios, ti Agturay iti uniberso. Liwliwaenna dagiti tattao babaen iti naimbag a damag a ti nailangitan a Pagarian ti Dios asidegen a pagpatinggaenna ti amin a kinadakes ken pagbalinenna a paraiso ti daga. Parparegtaenna dagiti tattao a maaddaan iti pamma- ti ken Jesu-Kristo, a natay idi tapno magun-odtayo ti biag nga agnana- yon, ken agturturay itan kas Ari iti Pagarian ti Dios. Daytoy a magasin ket awan pakainaiganna iti politika ken maipabpablaak manipud pay idi 1879. Ti Biblia ti sursurotenna kas autoridadna. Kayatmo kadi ti ad-adu pay nga impormasion wenno libre a mayadalan iti Biblia? Kitaem ti wenno ipatulodmo ti kiddaw- mo iti maysa kadagiti adres iti baba. Para iti PILIPINAS: Jehovah's Witnesses PO Box 2044 1060 Manila Para iti UNITED STATES OF AMERICA: Jehovah's Witnesses 25 Columbia Heights Brooklyn, NY 11201-2483 Para iti kompleto a listaan dagiti adres iti intero a lubong, kitaem ti /contact. Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipa- paay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2013 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. All rights reserved. Printed in Japan. ( ( Mayimprenta Kada Ruar: 44,978,000 ITI 209 A LENGGUAHE SEPTIEMBRE 1, 2013 SUHETO ITI AKKUB Apay a Nakaro ti Panagsagaba? Kaano nga Agpatingga? Nakaad-adu nga Inosente ti Natay! 3 Apay a Nakaro ti Panagsagaba? 4 Asidegen nga Agpatingga ti Panagsagaba! 6
ITI DAYTOY MET A RUAR Napanglaw Ngem Nabaknang iti Naespirituan 8 Naggapu Kadi ti Lengguahetayo iti "Torre iti Babel"? 10 Umadanika iti Dios - "Ti Dios Ayatenna ti Naragsak a Manangited" 13 Isuroyo Dagiti Annakyo - Masaktan ti Dios - No Kasanotayo a Maparagsak 14 Sungbat Dagiti Saludsod Maipapan iti Biblia 16 s MABASA ONLINE MASANSAN A MAISALUDSOD MAIPAPAN KADAGITI SAKSI NI JEHOVA - Pagtataudan ti Pondo Para iti Trabahoyo? (Kitaem ti MAIPAPAN KADAKAMI ˛ MASANSAN A MAISALUDSOD) r 34567 I-DOWNLOAD DAYTOY A MAGASIN ITI NADUMADUMA A FORMAT ONLINE APAY A NAKARO TI PANAGSAGABA? KAANO NGA AGPATINGGA?
SUHETO ITI AKKUB Nakaad-adu nga Inosente ti Natay! Nadungngo nga ubing ni Noelle ken pagay-ayatna ti ag- drowing. Maysa a rabii ti kalgaw, napan nagay-ayam iti likud ti balayda ket natinnag iti swimming pool-da. Nal- mes, dua a lawas sakbay ti maikapat a kasangayna. Charlotte, Daniel, Olivia, Josephine . . . Dagitoy ti sumag- mamano kadagiti 20 nga ubbing nga agtawen iti innem wenno pito a karaman kadagiti 26 a napaltogan iti eskue- laan idiay Connecticut, U.S.A., idi Disiembre 14, 2012. Iti pumpon, dinakamat ni Presidente Obama ti nagan dagiti ubbing ken imbagana kadagiti dumdumngeg nga agladla- dingit: "Masapul a maisardengen dagitoy a trahedia." Idi 1996, pimmanaw idiay Iraq ni Bano nga agtawen iti 18 ken immakarda a sangapamiliaan idiay Norway. Sun Rays ti awag kenkuana dagiti gagayyemna. Ngem nakalkalda- ang ta idi Hulio 22, 2011, maysa ni Bano kadagiti 77 a biktima ti ekstremista a nangibaga: "Ladingitek ta bassit laeng ti napapatayko." Iti intero a lubong, kanayon a maipadamag da- gitoy a nakalkaldaang a pasamak. Panunoten- yo ti ladingit ken saem a resulta ti aksidente, krimen, gubat, terorismo, didigra, ken daddu- ma pay a trahedia. Nakaad-adu nga inosente ti natay ken adu ti agsagsagaba nga awan gapga- puna. Dadduma pabasolenda ti Dios. Adda dagi- ti mangibaga a ti Namarsua saan a maseknan kadagiti tattao. Kuna ti dadduma a makitki- ta ti Dios ti panagsagabatayo ngem dina ka- yat ti makibiang. Adda dagiti mangibaga a nai- keddengen dagita a trahedia. Nakaad-adu nga opinion maipapan iti dayta. Pakasarakantayo iti mapagtalkan ken makapnek a sungbat? Iti su- maganad nga artikulo, ammuentayo ti kuna ti Sao ti Dios, ti Biblia, a pakaigapuan ti panagsa- gaba ken kasano nga agpatingga. SEPTIEMBRE 1, 2013 3
Apay a Nakaro ti Panagsagaba? Tapno matarusantayo no apay a nakaro ti panagsagaba ken no apay a saan a naballigi ti panangikagumaan ti tao a mangikkat iti dayta, masapul nga ammuentayo ti pudno a makagapu. Nupay nagduduma ken komplikado dagita, agyamantayo ta matulongannatayo ti Biblia a mangilasin kadagitoy. Iti daytoy nga artikulo, usigentayo ti lima a kang- runaan a makagapu no apay a nakaro ti panagsagaba. Awi- sendakayo a mangusig no ania ti kuna ti Biblia ken no kasa- no a makatulong ti Sao ti Dios tapno maawatantayo ti pudno a makagapu iti daytoy nakaro a problema. - 2 Timoteo 3:16. ˛ RESULTA TI DI NASAYAAT A GOBIERNO "No agturay ti asinoman a nadangkes, agsenna- ay dagiti umili," kuna ti Biblia. - Proverbio 29:2. Dakamaten ti historia dagiti diktador ken naulpit nga agturay a nakaigapuan ti panagsagaba dagiti iturayanda. Siempre, saan a kasta ti amin nga ag- turay. Mabalin a nagsayaat ti panggep ti dadduma ngem inton agturaydan, matakuatanda a matung- day dayta gapu iti panaglalaban ken panagiinna- gaw iti turay. Wenno abusuenda ti turayda gapu iti pagimbaganda ngem pagdaksan met dagiti itura- yanda. "Ti historia ket pakasaritaan dagiti napaay a panagregget ken natungday a panggep," kuna ni Henry Kissinger, dati a U.S. Secretary of State. Kuna pay ti Biblia: "Saan a kukua ti tao a mag- magna uray ti panangiturong iti addangna." (Jere- mias 10:23) Dagiti imperpekto a tao awananda iti sirib ken nalawa a pannakaammo tapno naballi- gi a maitungpal dagiti ar-aramidda. No saan nga agballigi dagiti tattao a mangiturong iti addang wenno aramidda, kasano ngarud a maiturongda ti aramid dagiti nasion? Matarusam kadi no apay a 4 TI PAGWANAWANAN saan a kabaelan dagiti agtuturay nga ikkaten ti pa- nagsagaba? Kinapudnona, dagiti saan a nasayaat a gobierno wenno turay ti masansan a pakaiga- puan ti panagsagaba! ˛ IMPLUENSIA TI PALSO A RELIHION "Babaen iti daytoy maammuanto ti isuamin a dakayo dagiti adalak, no addaankayo iti ayat iti maysa ken maysa," kuna ni Jesus. - Juan 13:35. Dagiti lider ti relihion ken denominasion isursu- roda ti ayat ken panagkaykaysa, ngem saanda a naipaganetget kadagiti pasurotda ti panagayat a mangikkat iti panangidumduma. Imbes a tumu- longda a mangipakita iti ayat, masansan a pinaka- ro pay ti relihion ti panagsisina, kinapanatiko, ken panaglalaban dagiti tattao iti nagduduma a na- sion. Iti librona a Christianity and the World Reli- ¨ gions, kastoy ti kinuna ti teologo a ni Hans K ung: "Ti kakaruan ken karanggasan a napolitikaan a dangadang ket inimpluensiaan, insungsong, ken inakseptar ti relihion."
Malaksid iti dayta, pampanuynoyan ti adu a pa- nguluen ti relihion ti panagdenna sakbay ti kasar, pannakikamalala, ken homoseksualidad. Gapu iti daytoy, nasaknap ti sakit, aborsion, di kayat a pa- nagsikog, nadadael a panagasawa ken pamilia, a nagresulta iti adu a rigat ken ladingit. ˛ KINAIMPERPEKTO KEN KINAMANAGIMBUBUKODAN TI TAO "Tunggal maysa masuot babaen ti pananggarga- ri ken panangsulbog ti bukodna a derrep. Kalpa- sanna ti derrep, inton nayinawen, mangipas- ngay iti basol." - Santiago 1:14, 15. Agbiddut ken agkamalitayo amin gapu iti nata- widtayo a kinaimperpekto ken masapul a laba- nantayo dagiti bambanag a tarigagayan ti lasag. (Efeso 2:3) Ngem no adda gundawaytayo, narigat a labanan ti dakes a tarigagay. No tumuloktayo iti dayta, dakes ti resultana. Kuna ti autor a ni P. D. Mehta: "Kaaduan a pa- nagsagaba ket maigapu iti derreptayo, di magawi- dan a panagsapul iti ragragsak, ken panangpen- nek iti bagi, gapu iti kinaagum ken ambision." Ti tarigagay ken pannakaadikto iti alkohol, dro- ga, sugal, sekso, ken dadduma pay ti nangdadael iti biag ti adu a "mararaem nga umili" ken na- kaigapuan ti panagsagaba iti pamilia, gagayyem, ken dadduma pay. Gapu iti kinaimperpekto ti tao, umanamongtayo iti kunaen ti Biblia: "Iti agdama, nalawag a makita nga umas-asug ti amin gapu iti rigat iti intero a lubong." - Roma 8:22, The New Tes- tament in Modern English, by J. B. Phillips. ˛ PANNAKABALIN DAGITI DAKES NGA ESPIRITU Ibaga ti Biblia a ni Satanas "ti dios daytoy a sis- tema ti bambanag" ken kaduana dagiti manna- kabalin a dakes nga espiritu a naawagan iti de- monio. - 2 Corinto 4:4; Apocalipsis 12:9. Kas ken Satanas, aktibo dagiti demonio a mangi- turturong ken mangal-allilaw kadagiti tattao. Bi- nigbig daytoy ni apostol Pablo idi kinunana: "Ad- daantayo iti pannakigubal, saan a maibusor iti dara ken lasag, no di ket maibusor kadagiti gobier- no, maibusor kadagiti autoridad, maibusor kada- giti agturay iti lubong daytoy a kinasipnget, mai- busor kadagiti nadangkes nga espiritu a puersa kadagiti nailangitan a disso." - Efeso 6:12. Nupay maragsakan dagiti demonio a mangriri- buk kadagiti tattao, ti kangrunaan a panggepda ket iyadayoda dagiti tattao iti Kangatuan a Dios a ni Jehova. (Salmo 83:18) Ti sumagmamano a pa- may-an dagiti demonio a mangallilaw ken mang- kontrol kadagiti tattao ket ti astrolohia, magic, pa- nagkulam, ken panagpadles. Dayta ti makagapu a pakdaarannatayo ni Jehova kadagita a peggad ken salaknibanna ti amin a bumusor ken Satanas ken kadagiti demonio. - Santiago 4:7. ˛ AGBIBIAGTAYON ITI "MAUDI NGA AL-ALDAW" Agarup dua ribu a tawen ti napalabasen, impad- to ti Biblia: "Ammuem daytoy, a kadagiti maudi nga aldaw dumtengto dagiti napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan." Dinakamatna dagiti makagapu no apay a napeg- gad ti tiempotayo: "Ta dagiti tattao managayat- danto iti bagbagida, managayat iti kuarta, napa- langguad, natangsit, . . . awanan nainkasigudan a panagayat, saan a sidadaan iti aniaman a tulagan, manangparpardaya, awanan panagteppel, na- rungsot, awanan panagayat iti kinaimbag, mangli- liput, natangken ti uloda, natangsit gapu iti pa- nagpannakkel, managayat iti ragragsak imbes a managayat iti Dios." No kasta, nakaro ti panagsa- gaba ita gapu ta agbibiagtayo iti "maudi nga al- aldaw." - 2 Timoteo 3:1-4. Gapu kadagiti nausigtayon, nalawag a saan a kabaelan ti tao a pagpatinggaen ti panagsagaba, nupay naimbag dagiti panggepda. Asino ngarud ti pagpatulongantayo? Rumbeng nga agtalektayo iti Namarsua kadatayo a nangikari a "dadaelenna da- giti aramid ti Diablo" ken dagiti pasurotna. (1 Juan 3:8) Ti sumaganad nga artikulo usigenna ti arami- den ti Dios tapno maikkat ti amin a pakaigapuan ti panagsagaba. SEPTIEMBRE 1, 2013 5
Asidegen nga Agpatingga ti Panagsagaba! Panunotem nga agbibiagka iti lubong nga awan panagsa- gaba, krimen, gubat, sakit, ken didigra. Ipapanmo a kada mariingka iti bigat, dimo pakadanagan ti rigat ti biag, pana- ngidumduma, wenno panangirurumen. Agpayso kadi amin dagitoy? Awan ti tao wenno organisasion ti tao a makaipaay kadagitoy a kasasaad. Ngem inkari ti Dios nga ikkatenna amin a pakaigapuan ti panagsagaba ti tao, agraman dagiti makagapu a nadakamat iti immuna nga artikulo. Paliiwem dagiti kari a masarakan iti Sao ti Dios, ti Biblia: ˛ TURAY TI NASAYAAT A GOBIERNO "Mangipasdekto ti Dios ti langit iti maysa a pa- garian a saanto a pulos madadael. Ket ti met laeng pagarian saanto a mayawat iti aniaman a sabali nga ili. Rumekennanto ken pagpating- gaenna amin dagitoy a pagarian, ket dayta ag- talinaedto agingga kadagiti tiempo a di naked- ngan." - Daniel 2:44. Ti Pagarian ti Dios ket nailangitan a gobierno. Ti napili nga Agturay, ni Jesu-Kristo, sukatannanto amin a turay ti tao ken siguraduenna a maaramid ti pagayatan ti Dios idiay langit ken kasta met di- toy daga. (Mateo 6:9, 10) Daytoy a gobierno ket sa- anto a sukatan ti aniaman a gobierno ti tao ta daytoy ti "agnanayon a pagarian ti Apo ken Mana- ngisalakantayo a ni Jesu-Kristo." Sigurado nga ad- danto manayon a talna. - 2 Pedro 1:11. ˛ AWANTON TI PALSO A RELIHION "Ni Satanas a mismo pagbalbalinenna ti bagina a kasla anghel ti lawag. Saan ngarud a banag a naindaklan no dagiti ministrona pagbalbalinen- da met ti bagbagida a kasla ministro ti kinalin- teg. Ngem ti panungpalanda maitunosto iti ar- aramidda." - 2 Corinto 11:14, 15. Maibutaktakto ti palso a relihion kas aramid ti Diablo ket maikkatto ditoy daga. Awanton ti panangidumduma iti relihion ken pammapa- tay. Addanto gundaway dagiti mangay-ayat iti "sibibiag ken pudno a Dios" a mangidayaw ken- kuana iti "maysa a pammati" ken "buyogen ti espiritu ken kinapudno." Addanto met talna ken panagkaykaysa! - 1 Tesalonica 1:9; Efeso 4:5; Juan 4:23. ˛ AWANTON TI KINAIMPERPEKTO TI TAO "Ket ti Dios a mismo addanto kadakuada. Ket punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay, awanto metten ti panag- leddaang wenno panagsangit wenno ut-ot. Ti immuna a bambanag naglabasdan." - Apocalip- sis 21:3, 4. 6 TI PAGWANAWANAN
Aramiden ni Jehova a Dios daytoy babaen ti Anakna a ni Jesus a nangted iti biagna para kada- giti tattao. (Juan 3:16) Babaen iti panangidalan ni Jesus agbalinto a perpekto ti tao. Awanton ti pa- nagsagaba gapu ta "ti Dios a mismo addanto ka- dakuada" ken punasennanto "ti amin a lua ka- dagiti matada." Awanton ti kinaimperpekto ken panagsagaba dagiti tattao; "dagiti nalinteg tagi- kuaendanto ti daga, ket agtaengdanto nga agna- nayon iti dayta." - Salmo 37:29. ˛ AWANTON DAGITI DAKES NGA ESPIRITU "Kinemmegna [ni Jesu-Kristo] ti dragon, ti ka- daanan a serpiente, nga isu ti Diablo ken Sata- nas, ket pinarautanna iti las-ud ti sangaribu a tawen. Ket inggarangugongna iti mangliwengli- weng ket rinikpanna dayta ken sinelioanna day- ta iti rabawna, tapno saannan a mayaw-awan dagiti nasion." - Apocalipsis 20:2, 3. Awanton ti impluensia ni Satanas ken dagiti de- moniona inton maitapuakda iti "mangliwengli- weng," ti kasasaad nga awanen ti maaramidanda. Saandanton a makontrol ti ar-aramid ti tao. Ma- kapabang-ar la ketdi ti agbiag iti lubong nga awan ti impluensia ni Satanas ken dagiti dakes nga es- piritu. ˛ AGPATINGGANTON TI "MAUDI NGA AL-ALDAW" "Ti maudi nga al-aldaw" ket agpatingga inton dumteng ti dinakamat ni Jesus a "dakkel a ri- gat." Kinunana: "Addanto dakkel a rigat a dayta ket saan pay a napasamak nanipud idi pangru- gian ti lubong agingga ita, saan, saanto met a mapasamak manen." - Mateo 24:21. Agtungpalto daytoy "iti gubat ti naindaklan nga aldaw ti Dios a Mannakabalin-amin," a pagaam- mo kas Armagedon. - Apocalipsis 16:14, 16. Segseggaan dagiti mangay-ayat iti kinaimbag ti panagpatingga ti dakes a sistema ti bambanag. Usigem ti sumagmamano a bendision nga agur- uray kadakuada nga ipaay ti Pagarian ti Dios. AD-ADUNTO PAY TI ARAMIDEN TI DIOS! "Maysa a dakkel a bunggoy" ti maisalakan a sumrek iti natalna a baro a lubong: Dakamaten ti Sao ti Dios ti di mabilang a "dakkel a bunggoy" nga 'aggapu iti dakkel a rigat' ti agbiagto iti nalin- teg a baro a lubong. (Apocalipsis 7:9, 10, 14; 2 Ped- ro 3:13) Bigbigendanto a naisalakanda gapu ken Jesu-Kristo, "ti Kordero ti Dios a mangikkat iti ba- sol ti lubong." - Juan 1:29. Adunto ti magunggona iti edukasion mani- pud iti Dios: Iti baro a lubong, "ti daga sigurado a mapnonto iti pannakaammo ken Jehova." (Isaias 11:9) Ti edukasion manipud iti Dios ramanenna ti instruksion no kasano ti agbiag a sitatalna a ka- dua ti amin a kita ti tao ken no kasano nga aywa- nan ti aglawlaw. Inkari ti Dios: "Siak, ni Jehova, ti Diosmo, Daydiay mangisursuro kenka tapno ma- gunggonaam ti bagim, Daydiay mangpappapag- na kenka iti dalan a rebbeng a pagnaam." - Isaias 48:17. Mapagungarto dagiti natay nga ipatpateg: Idi adda ditoy daga ni Jesus, pinagungarna ti gayyem- na a ni Lazaro. (Juan 11:1, 5, 38-44) Impakitana no anianto ti aramidenna inton agturay ti Pagarian ti Dios. - Juan 5:28, 29. Agnanayonto ti talna ken kinalinteg: Inton ag- turay ni Kristo, awanton ti kinadakes. Kasanota- yo nga ammo? Gapu ta mabasa ni Jesus ti linaon ti puso ken usarennanto dayta nga abilidad a ma- ngikeddeng no asino dagiti nalinteg ken nadang- kes. Dagidiay saan a mangbalbaliw iti dakes nga aramidda, saanto a mapalubosan nga agbiag iti baro a lubong ti Dios. - Salmo 37:9, 10; Isaias 11: 3, 4; 65:20; Mateo 9:4. Dagiti inusigtayo ket sumagmamano laeng ka- dagiti adu a padto ti Biblia maipapan iti umay a nagsayaat a tiempo. Inton agturay ti Pagarian ti Dios ditoy daga, agnanayonton ti 'naruay a tal- na.' (Salmo 37:11, 29) Awanton dagiti pakaiga- puan ti rigat ken panagsagaba a mangparparigat kadagiti tattao. Sigurado dayta ta inkari ti Dios: "Adtoy! Pagbalbalinek a baro ti amin a bamba- nag. . . . Dagitoy a sasao matalek ken napudno- da." - Apocalipsis 21:5. ˇ SEPTIEMBRE 1, 2013 7
PAKASARITAAN TI BIAG Napanglaw Ngem Nabaknang iti Naespirituan KAS INSALAYSAYNA NI ALEXANDER URSU Agnanaed da lolok ken tatangko iti di pay nalpas a balay iti Cotiu- jeni, maysa a purok dagiti mannalon iti makin-amianan a paset ti Moldova. Naipasngayak sadiay idi Disiembre 1939. Iti rugrugi ti dekada '30, nagbalinda a Saksi ni Jehova. Nagbalin met a Saksi ni Nanang idi nabigbigna nga ad-adu ti ammo ni lolok maipapan iti Biblia ngem ti padi iti purokmi. Iti estasion ti tren idiay Dzhankoy, idi agarup 1974 Idi agtawenak iti tallo, naideporta da Tatang, ang- kelko, ken ni lolok kadagiti kampo a pagtrabahuan gapu iti neutral a takderda kas Kristiano. Ni laeng Tatang ti nakalasat. Idi 1947, kalpasan ti Gubat Sa- ngalubongan II, nagawid a nablo ti likudna. Nupay nakapuyen ti bagina, nabileg latta ti pammatina. DADAKKEL A PANAGBALBALIW ITI BIAGMI Idi siam ti tawenko, naipan idiay Siberia ti pa- miliami ken adu a Saksi a taga-Moldova. Idi Hu- lio 6, 1949, nailugankami kadagiti bagon ti baka. Kalpasan ti 12 nga aldaw a panagbiahemi iti nasurok nga 6,400 a kilometro, nagsardengkami iti estasion ti tren iti Lebyazhe, a sadiay ur-urayendakami dagi- ti autoridad. Nabingbingaykami iti babassit a grupo ken naiwaras iti intero a lugar. Nagnaed ti grupo- mi iti bassit a bakante nga eskuelaan. Nabannogka- mi ken maldaangan. Maysa a baket ti nangidayyeng iti kanta a pinutar dagiti Saksi idi Gubat Sangalu- bongan II. Idi agangay, sipapasnek a nakidanggay ti amin a nangikanta iti: "Adu a kakabsat ti naipan iti adayo. Impanda ida iti amianan ken daya. Gapu ta inaramidda ti pagayatan ti Dios, naparigatda, ken inibturanda dagiti nakaro a pannubok." Idi agangay, kada Domingo a makigimgimongka- min tapno agadal iti Biblia iti lugar nga agarup 13 8 TI PAGWANAWANAN a kilometro ti kaadayona iti pagtaenganmi. Masan- san a parbangon pay no pumanawkami no tiempo ti lam-ek tapno magna ken lumasatkami iti nakalam- lamiis a pagatsiket a niebe nga umabut iti -40°C ti temperaturana. Limapulo wenno ad-adu pay ti agli- linnetlet iti 19 metro kuadrado a kuarto. Mangrugi- kami babaen ti dua wenno tallo a kanta. Kalpasan ti naimpusuan a kararag, pagsasaritaanmi dagiti sa- ludsod a naibasar iti Biblia iti maysa nga oras wen- no nasursurok pay. Kalpasanna, agkantakami iti ad- adu pay sa pagsasaritaanmi ti kanayonan a saludsod a naibasar iti Biblia. Talaga a makapabileg dayta iti naespirituan! AD-ADU PAY A PARIKUT Idi 1960, ad-adun ti wayawaya dagiti Saksi a nai- pan iti sabali a lugar. Nupay napanglawkami, na- kapanak idiay Moldova, sadiay a naam-ammok ni Nina, a Saksi met dagiti nagannak, lolo, ken lolana. Idi agangay, nagkasarkami ken nagsublikami idiay Siberia. Sadiay a naipasngay ti balasangmi a ni Dina idi 1964, ken ti baromi a ni Viktor, idi 1966. Dua a tawen kalpasanna, immakarkami idiay Ukraine ken nagnaedkami iti bassit a balay iti Dzhankoy, maysa a siudad nga agarup 160 a kilometro ti kaadayona iti Yalta, iti peninsula ti Cremia.
Maiparit ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova idiay Cremia, a kas met iti intero a Soviet Union. Ngem saan a nainget ti pannakaiparit ti trabahotayo ken saan a nakaro ti pannakaidadanes. Gapuna, bimma- aw ti regta ti dadduma a Saksi. Irasonda a nakaro ti rigat a napasaranda idiay Siberia isu nga umiso la- eng nga ikagumaanda ti agsapul iti material a pag- nam-ayan. MAKAPARAGSAK A PASPASAMAK Idi Marso 27, 1991, nagbalinen a legal ti trabahota- yo iti pagaammo idi a Soviet Union. Dagus a naipla- no ti 2-aldaw nga espesial a kombension iti pito a lugar iti intero a pagilian. Naituding a tumabunoka- mi idiay Odessa, Ukraine, a mangrugi iti Agosto 24. Simmangpetak makabulan sakbay ti kombension tapno tumulongak a mangisagana iti pakaangayan ti kombension iti dakkel nga istadium a pagay-ayaman ti soccer. Nagtrabahokami iti adu nga aldaw, masansan a maturogkami kadagiti bangko iti istadium iti rabii. Adu a grupo dagiti Saksi a babbai ti nagdalus iti ag- lawlaw ti istadium. Agarup 70 a tonelada a basura ti naikkat. Dagiti kakabsat iti rooming department, sinursorda ti siudad tapno agbirok iti pagdagusan ti 15,000 a manamnama a delegado. Pagammuan ta adda saan a nasayaat a damag! Idi Agosto 19, lima nga aldaw laengen sakbay a mangrugi ti kombensionmi, naaresto ti dati a pre- sidente ti USSR a ni Mikhail Gorbachev bayat nga agbakbakasion iti asideg ti Yalta, nga asideg iti lu- garmi. Nakanselar ti kombension. Agsasarunon nga umawag dagiti delegado iti convention office nga ag- damdamag, "Ania ti aramidenmi iti impareserbami a pagluganan a bus wenno tren?" Kalpasan ti napas- nek a kararag, imbaga kadakuada dagiti responsable Uppat a kaputotan ti pamiliak a kakabsat a nangorganisar iti kombension, "Umay- kay latta!" Nagtultuloy ti panagsagana ken panagkarkararag. Ti transportation department nangrugin a mangpa- sangbay kadagiti delegado manipud iti adu a paset ti Soviet Union ken mangipan kadagiti dagusda. Inal- daw a rummuar dagiti miembro ti Convention Com- mittee tapno makisaritada kadagiti opisial ti siudad. Ngem agawidda iti rabii nga awan ti nasayaat a da- mag. SUNGBAT TI KARARAGMI Dua nga aldaw sakbay a mangrugi ti kombension, idi Huebes, Agosto 22, addan nasayaat a damag nga awit dagiti miembro ti Convention Committee: Naa- probaranen ti kombension! Napalalo ti rag-omi a na- kiraman iti panglukat a kanta ken kararag. Kalpa- san ti maudi a sesion ti Sabado, nagtutungtongkami Kombension idiay Odessa idi 1991 agingga iti naladawen iti rabii tapno suminged pay ti panaggagayyemmi. Kaduami dagiti nakabilbileg ti pammatida a Kristiano a nakaibtur kadagiti kaririga- tan a pannubok. Iti nasurok a 22 a tawen kalpasan dayta a komben- sion, nagdakkel ti naespirituan nga irarang-ay. Naiba- ngon dagiti Kingdom Hall iti intero a Ukraine, ken immadu dagiti agibumbunannag manipud 25,000 idi 1991 agingga iti nasurok a 150,000 itan! NABAKNANG LATTA ITI NAESPIRITUAN Agnanaed pay laeng ti pamiliami iti isu met laeng a balay iti Dzhankoy, maysa a siudad itan nga agarup 40,000 ti umilina. Idi simmangpetkami ditoy mani- pud Siberia idi 1968, bassit laeng ti pamilia a Saksi, ngem ita addan innem a kongregasion iti Dzhankoy. Immadu metten ti miembro ti pamiliak. Adda itan uppat a kaputotan nga agserserbi pay laeng ken Jehova, dagiti annakmi, appokomi, ken dagiti appo- komi iti tumeng. ˇ SEPTIEMBRE 1, 2013 9
Naggapu Kadi ti Lengguahetayo iti "Torre iti Babel"? "Inwarawara ida ni Jehova manipud sadiay iti isuamin a rabaw ti daga, ket nagin-inut a simmardengda a mangbangon iti siudad. Dayta ti makagapu a napanaganan iti Babel, agsipud ta sadiay riniribuk ni Jehova ti pagsasao ti intero a daga." - Genesis 11:8, 9. TALAGA kadi a nairekord iti Biblia dayta a napa- samak? Dagus kadi a nagsao lattan dagiti tattao iti nagduduma a lengguahe kas iti naisalaysay? Pag- duaduaan ti dadduma ti salaysay ti Biblia no kasa- no a nangrugi ken nagsaknap ti lengguahe. Kuna ti maysa nga autor: "Ti sarsarita maipapan iti Torre ti Babel ti maysa kadagiti awan serserbina nga esto- ria." Inawagan pay ketdi dayta ti maysa a Judio a rab- bi a "di umiso a panangilawlawag iti nagtaudan da- giti nasion." Apay a saan a patien dagiti tattao ti salaysay ti Bib- lia maipapan iti Babel? Gapu ta maisupadi dayta ka- dagiti teoria maipapan iti nagtaudan ti lengguahe. Kas pagarigan, kuna ti dadduma nga iskolar a saan a kellaat a timmaud ti nagduduma a lengguahe no di ket in-inut a timmaud iti "maysa a pagsasao." Pa- tien ti dadduma a timmaud lattan ti sumagmamano nga orihinal a lengguahe, sa rimmang-ay manipud simple nga uni agingga a nagbalin a komplikado a 10 TI PAGWANAWANAN sasao. Dagitoy ken dadduma pay nga agsusupadi a teoria ti rason nga adu ti umanamong iti insurat ni Propesor W. T. Fitch, iti librona a The Evolution of Language: "Awan pay ti makakombinsir a sungbat- mi." Ania ti natakuatan dagiti arkeologo ken managsi- rarak maipapan ti nagtaudan ken irarang-ay ti leng- guahe? Patalgedan kadi dagiti natakuatanda ti ania- man kadagita a teoria? Wenno dagiti natakuatanda paneknekanda ti salaysay iti Babel? Ammuentayo nga umuna ti salaysay ti Biblia. SADINO KEN KAANO A NAPASAMAK? Dakamaten ti Biblia a nariribuk ti pagsasao ken nagwaras dagiti tattao "iti daga ti Sinar" a naawagan idi agangay iti Babilonia. (Genesis 11:2) Kaano a na- pasamak dayta? Kuna ti Biblia a "nabingbingay ti daga ["populasion ti daga," footnote ti New World Translation of the Holy Scriptures - With References ]"
idi kaaldawan ni Peleg, a nayanak agarup 250 a ta- wen sakbay ni Abraham. Nalawag ngarud a napa- samak dayta agarup 4,200 a tawen ti napalabasen. - Genesis 10:25; 11:18-26. Ibaga ti dadduma nga iskolar a dagiti moderno a lengguahe timmaudda iti orihinal a lengguahe, ti makuna nga immuna a pagsasao nga us-usaren da- giti tattao dandani 100,000 a tawen ti napalabasen. Kuna ti dadduma a dagiti lengguahe ita kaaspingda ti sumagmamano nga orihinal a lengguahe a maus- usar 6,000 a tawen ti napalabasen. Ngem kasano a maikeddeng dagiti lingguista wenno dagiti maka- ammo iti adu a lengguahe no kasano a maisublida dagiti din maus-usar a lengguahe? "Narigat dayta," kuna ti magasin nga Economist. "Saan a kas kadagi- ti biologo, dagiti lingguista ket awanan kadagiti nag- kauna a sursurat a mangigiya kadakuada tapno ma- ammuanda ti napalabas." Innayon pay ti magasin ti konklusion ti maysa nga evolutionary linguist a "pa- nangkalkular a naibasar iti pagarup laeng isu a saan a mapagtalkan." Ngem adda dagiti "linguistic fossil" wenno nagka- una a sursurat a pakakitaan iti nagtaudan ti leng- guahe. Ania dagitoy ken ania ti ipalgakda maipapan iti nagtaudan ti lengguahe? Kuna ti The New Encyclo- pædia Britannica: "Dagiti immuna a rekord iti naisu- rat a lengguahe, ti kakaisuna a nabati a pagsasao a mainanama a magun-odan ti tao ket agsubli iti na- surok a 4,000 wenno 5,000 a tawen." Sadino ti na- kasarakan dagiti arkeologo kadagitoy a "linguistic fossil," wenno dagiti "rekord dagiti naisurat a leng- guahe"? Iti makimbaba a Mesopotamia, ti lugar ti nagkauna a Sinar. Gapuna, dagiti magun-odan nga Dagiti teoria maipapan iti lengguahe ket gagangay a pagarup a timmaud dagiti tattao kadagiti bakes. Para iti kanayonan a pa- nangilawlawag, kitaem ti panid 27-29 ti broshur a The Origin of Life - Five Questions Worth Asking, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova. Nakakali dagiti arkeologo iti sumagmamano a natukantu- kad a kasla piramid a torre iti arubayan ti Sinar. Kuna ti Biblia a dagiti nangbangon iti torre ti Babel nagusarda kadagiti ladrilio, saan a bato, ken nagusarda iti bitumen kas argamasa. (Genesis 11:3, 4) Kuna ti The New Encyclopædia Britannica a "manmano wenno awan pay ketdi" ti bato idiay Mesopotamia, ngem adu ti bitumen. Maysa a tapi a damili nga addaan surat a cuneiform diay Mesopotamia idi maikatlo a milenio B.C.E. Erich Lessing/Art Resource, NY ebidensia ket maitunos kadagiti kinapudno a nada- kamat iti Biblia. NAGDUDUMA A LENGGUAHE KEN KAPANUNOTAN Kuna ti salaysay ti Biblia a nagtignay ti Dios idiay Babel tapno 'riribukenna ti pagsasaoda tapno sa- anda nga imdengan [matarusan, footnote ti Refer- ence Bible] ti pagsasao ti maysa ken maysa.' (Genesis 11:7) Kas resultana, dagiti trabahador "simmar- dengda a mangbangon iti siudad" ti Babel ken nag- warasda 'iti intero a daga.' (Genesis 11:8, 9) Gapu- na, saan nga ibaga ti Biblia nga amin a moderno a lengguahe ket nagtaud iti "maymaysa a pagsasao." Imbes ketdi, deskribirenna a kellaat a timmaud ti sumagmamano a baro a lengguahe, a makayebkas iti nagduduma a rikna ken kapanunotan ti tao ken talaga a naiduma iti sabali a lengguahe. Dagiti ngay nagduduma a lengguahe ita? Agpa- padada kadi wenno naiduma? Kuna ni Lera Boro- ditsky a maysa a cognitive scientist: "Bayat nga ad- adalen dagiti lingguista dagiti lengguahe ti lubong (7,000 wenno ad-adu pay, bassit laeng kadagitoy a lengguahe ti naadal a naimbag) adu ti timmaud ken di masinunuo a nagdudumaanda." Wen, nupay ma- balin nga agpada dagiti pagsasao ken dialekto iti maymaysa a lengguahe kas iti Cantonese ken Hak- ka iti makin-abagatan a China, talaga a naiduma- da kadagiti sabali a lengguahe, kas iti West Catalan wenno Valencia iti Spain. Dagiti lengguahe impluensiaanda ti panag- pampanunot dagiti tattao ken deskribirenda ti SEPTIEMBRE 1, 2013 11
aglawlawda, kas iti kolor, kaadu, lugar, ken direk- sion. Kas pagarigan, iti maysa a lengguahe kuna ti maysa, "Adda kiteb iti kannawan nga imam." Ngem kuna ti maysa iti sabali a lengguahe, "Adda kiteb iti abagatan a laud nga imam." Talaga a makatikaw ti kasta a panagduduma. Dayta ti makagapu nga in- sardeng dagiti mangibangbangon iti Babel ti pro- yektoda. UNI WENNO KOMPLIKADO A SASAO? Ania ngarud ti immuna a lengguahe ti tao? Kuna ti Biblia a ni Adan, ti immuna a tao, nakapataud iti baro a sasao idi pinanagananna ti amin nga ani- mal ken tumatayab. (Genesis 2:20) Nagputar met ni Adan kadagiti daniw tapno yebkasna ti riknana ken baketna. Nalawag a naawatan ni baketna ti bilin ti Dios ken ti pagbanagan ti panagsukir. (Genesis 2: 23; 3:1-3) Ngarud babaen ti immuna a lengguahe, kabaelan ti tao ti makikomunikar ken mangyebkas iti kapanunotanna. Gapu ta nariribuk ti lengguahe idiay Babel, sa- anen a mapagtutunos ken mapagkaykaysa ti tao ti panunot ken pigsada. Ngem komplikado ti baro a lengguaheda a kas met laeng iti immuna. Iti pa- naglabas ti adu a tawen, nangbangon dagiti tattao kadagiti narang-ay a siudad, nangbuangayda kada- giti nabileg a buyot, ken nagnegosioda iti sabali a nasion. (Genesis 13:12; 14:1-11; 37:25) Naaramidda kadi ti kasta nga irarang-ay no awan ti nalawa a bo- kabulario ken gramatika? Sigun iti Biblia, ti immu- na a lengguahe ken ti lengguahe a timmaud idiay Babel ket saan a basta uni laeng no di ket komplika- do a lengguahe. Paneknekan dayta ti moderno a panagsirarak. Kuna ti The Cambridge Encyclopedia of Language: "Tunggal kultura a naadal, kasano man 'kabayagen' dagitoy, natakuatan nga addaandan iti komplikado a lengguahe a kapada dagiti makunkuna a 'sibilisa- do' a nasion." Kasta met ti kuna ni Propesor Steven Pinker iti librona a The Language Instinct: "Awan ti makunkuna a nagkauna a lengguahe." TI MASAKBAYAN TI LENGGUAHE Idi naammuanen ti kabayag ken lugar dagiti li- nguistic "fossil," nagdudumaan dagiti lengguahe, 12 TI PAGWANAWANAN SARSARITA A KAPADA TI SALAYSAY TI BIBLIA "Idi un-unana, agnanaed dagiti tattao iti may- sa a dakkel a purok ken maymaysa ti pagsa- saoda," sigun iti estoria ti maysa a tribu iti katurturodan ti Myanmar. Bayat nga ibangba- ngonda ti dakkel a torre, dagiti agibangba- ngon "in-inut a nagbaliw dagiti ugali, kostum- bre ken wagas ti panagsasaoda, ken [idi agangay] naiwarasda iti intero a daga." Mang- ngegan dagita a sarsarita kadagiti katutubo iti Africa, Makindaya nga Asia, Mexico, ken iti sa- dinoman a lugar. No ti estoria maipapan iti Babel ket inim- bento laeng ni Moises a Hebreo a nangisurat iti Genesis, tumaud ngata dagita a sarsarita iti kasta a nakaad-adayo a nasion ken iti nag- duduma a lengguahe? Nalabit saan. Gapuna, ti kaadda dagita a nagduduma a sarsarita ken estoria paneknekanda a pudno ti salaysay ti Biblia maipapan iti Babel. ken ti kinakomplikado dagiti nagkauna a lenggua- he, ania ti konklusiontayo? Adu ti nakombinsir a mapagtalkan ti salaysay ti Biblia maipapan iti napa- samak iti Babel. Kuna ti Biblia a riniribuk ni Jehova a Dios ti leng- guahe dagiti tattao idiay Babel ta simmukirda ken- kuana. (Genesis 11:4-7) Ngem inkarina a mang- ted "kadagiti ili ti panagbalbaliw nga agturong iti nasin-aw a pagsasao, tapno isuda amin umawag- da iti nagan ni Jehova, tapno agserbida kenkua- na iti abagan-abaga." (Sofonias 3:9) Daytoy "na- sin-aw a pagsasao," ti kinapudno manipud iti Sao ti Dios, pagkaykaysaenna dagiti tattao iti intero a lu- bong. Nainkalintegan ngarud nga iti masanguanan pagkaykaysaento ti Dios dagiti tattao babaen ti pa- nangtedna kadakuada iti maymaysa a lengguahe, a mangikkat iti pannakariribuk a napasamak idiay Babel. ˇ
UMADANIKA ITI DIOS "Ti Dios Ayatenna ti Naragsak a Manangited" Ania a klase a regalo ti apresiarem unay? Kaaduan kadatayo ti maragsakan nga umawat iti regalo a naited gapu iti ayat, imbes a daydiay naited gapu ta obligasionna ti mangted iti regalo. No maipapan iti panangted, napateg kadatayo no ania ti motibo. Ngem kangrunaanna, napateg dayta iti Dios. Usi- gem ti naipaltiing a sasao ni apostol Pablo a naire- kord iti 2 Corinto 9:7. Apay nga insurat ni Pablo dagita a sasao? Ka- yatna a paregtaen dagiti Kristiano a taga-Corinto a tulonganda dagiti agkasapulan a kapammatianda idiay Judea. Pinilitna kadi a mangted dagiti taga- Corinto? Saan, no di ket kinunana: "Tunggal maysa aramidenna koma kas iti inkeddengna iti pusona, saan nga iti nadagsen a rikna wenno mapilpilit, ta ti Dios ayatenna ti naragsak a manangited." Usi- gentayo dagita a pammaregta. gapu ta mapuersa a mangaramid iti dayta. Asino kadatayo ti mayat nga umawat iti regalo manipud iti mapilpilit a mangted? "Ti Dios ayatenna ti naragsak a manangited." Apaman nga inkeddeng ti maysa a Kristiano ti mangted, maragsakan koma a mangaramid iti day- ta, kuna ni Pablo. Kinapudnona, ti kinaragsak ket resulta ti panangted nga umiso ti motibona. (Ara- mid 20:35) Makita ti dadduma ti rag-o daydiay na- ragsak a mangted. Ti termino a "naragsak" des- kribirenna ti makin-uneg ken makinruar a rikna ti "Ayaten ti Dios ti tao a naayat a mangted" "Kas iti inkeddengna iti pusona." Mangted ti pudno a Kristiano gapu ta inkeddengna dayta "iti pusona," kuna ni Pablo. Kasta met, ti matalek a Kristiano sipapanunot iti kasapulan dagiti kapam- matianna. Ti orihinal a sao a naipatarus nga "in- keddeng" "kaipapananna nga inkeddengna nga immun-una," kuna ti maysa nga iskolar. Gapuna, pampanunoten ti maysa a Kristiano ti kasapulan dagiti kapammatianna ken utobenna no ania ti maaramidna tapno maipaay dagita a kasapulan. - 1 Juan 3:17. "Saan nga iti nadagsen a rikna wenno mapilpi- lit." Dinakamat ni Pablo ti dua a kita ti panangted a masapul a liklikan dagiti Kristiano, dina kayat ti mangted ken mapilpilit. Ti Griego a sao a naipata- rus kas "nadagsen a rikna" literal a kaipapananna "maldaangan (wenno maladingitan)." Ti mangted a nadagsen ti riknana wenno mapilpilit, "maladingi- tan a mangted gapu ta dina kayat a maksayan ti kuartana," kuna ti maysa a reperensia. Mangted mangted. Ti naragsak a mangted paragsakenna- tayo ken paragsakenna met ti Dios. Kuna ti saba- li pay a patarus: "Ayaten ti Dios ti tao a naayat a mangted." - Contemporary English Version. Dagiti naipaltiing a sasao ni apostol Pablo ti ma- ngiwanwan a prinsipio kadagiti Kristiano maipapan iti panangted. Itedtay man ti panawen, pigsa, wen- no sanikuatayo, aramidentayo dayta a sibubulos ken maragsakantayo no naparaburtayo iti sabsa- bali nangruna kadagiti agkasapulan. Ti kasta a pa- nangted ket saan laeng a mangparagsak no di ket ipatpategnatay pay ti Dios ta 'ayatenna ti naragsak a manangted.' ˇ SINGASING A BASAEN ITI BIBLIA ITI SEPTIEMBRE 1 ken 2 Corinto
ISUROYO DAGITI ANNAKYO 14 TI PAGWANAWANAN Masaktan ti Dios NO KASANOTAYO A MAPARAGSAK Nasaktanka kadin nga urayka la nagsangit? - Mabalin a napadasantayo amin daytan. Ngem no dadduma saan laeng a ti bagitayo ti masaktan. Mabalin a masaktan ti riknatayo no adda mang- padakes kadatayo. Saan kadi a nasakit dayta? - Masaktan met ti Dios no saan nga agpayso ti iba- gada maipapan kenkuana. Pagsaritaanta no ka- sanotayo a maparagsak ken masaktan ti Dios. Dakamaten ti Biblia a kuna ti dadduma nga ay- ayatenda ti Dios ngem "sinaktanda ti riknana." Wen, "pinasakitanda" ti Dios! Kitaenta ngarud no apay a masaktan ni Jehova no ditay aramiden ti ibagana kadatayo. Ti dua nga immuna a tao a pinarsua ni Jehova ditoy daga ti namagladingit kenkuana. Pinagna- edna ida iti Paraiso ditoy daga a maawagan iti "hardin ti Eden." Siasino dagitoy? - Wen, ni Adan ken Eva. Kitaenta no ania ti inaramidda a namag- ladingit ken Jehova. Kalpasan nga inkabil ida ni Jehova iti hardin, imbagana nga aywananda. Imbagana pay a ma- balin a maaddaanda iti annak ken agkakadua- da nga agbiag nga agnanayon iti hardin. Ngem sakbay a naaddaan iti annak da Adan ken Eva, adda dakes a napasamak. Ammom kadi no ania ti napasamak? - Maysa nga anghel ti nangsuli- sog ken Eva, kalpasanna ni Eva sinulisogna met ni Adan nga agsukir ken Jehova. Kitaenta no ania ti napasamak. Ti anghel pinagparangna a kasla agsasao ti uleg. Nagustuan ni Eva ti nangngegna nga ibag- baga ti uleg nga agbalin a "kas iti Dios." Isu nga inaramidna ti imbaga ti uleg kenkuana. Ammom kadi no ania ti imbaga ti uleg? - No adda kaduam nga ubing, ti uged ket palagip nga agsar- dengka ken paregtaem nga ibagana ti naawatanna.
Nangan ni Eva iti bunga ti kayo nga imbaga ni Jehova ken Adan a saanda a kanen. Sakbay a pi- narsuana ni Eva, kinuna ti Dios ken Adan: "Ma- nipud iti tunggal kayo iti minuyongan mabalinmo ti agpennek a mangan. Ngem no maipapan iti kayo ti pannakaammo iti naimbag ken dakes dika ma- ngan manipud iti dayta, ta iti aldaw a manganka manipud iti dayta mataykanto a di bumurong." Ammo ni Eva dayta a linteg. Ngem intultuloy- na a kinita dayta a kayo, ket nakitana a "nasaya- at a pagtaraon ken maysa a banag a pakailiwan dagiti mata . . . Gapuna rinugianna ti nangala iti bungana ket kinnanna dayta." Idi agangay, inik- kanna met ni Adan ket 'kinnanna dayta.' Panag- kunam, apay a nangan ni Adan? - Gapu ta ni Adan ad-adda nga inayatna ni Eva ngem ni Jehova. Pini- lina nga ay-ayuen ni baketna ngem iti Dios. Nupay kasta, napatpateg ti agtulnog ken Jehova ngem iti asinoman! Malagipmo pay kadi ti uleg a nakisarita ken Eva? No kasano a mapagparang ti maysa a tao a kasla agsasao ti maysa a munieka, kasta met ti napasamak iti uleg. Makin-timek ti naggapu iti uleg? - Timek dayta ti "kadaanan a serpiente [wenno uleg], daydiay naawagan iti Diablo ken Sa- tanas." Ammom kadi no kasanom a maparagsak ni Jehova? - Maaramidmo dayta no kanayon nga ag- tulnogka kenkuana. Kuna ni Satanas a mapag- tulnogna ti amin a mangaramid iti kayatna. Isu nga iparparegta ni Jehova kadatayo: "Agmasirib- ka, anakko, ket pagrag-oem ti pusok, tapno maka- ipaayak iti sungbat iti daydiay mangrurrurod ka- niak." Ni Satanas padpadaksen wenno lalaisenna ni Jehova. Kunana a mapagtallikudna amin a tao tapno saanda nga agserbi ken Jehova. Isu a ma- paragsakmo ni Jehova no agtulnog ken agserbika kenkuana! Aramidem kadi ti amin a kabaelam nga agserbi kenkuana? - ˇ BASAEM ITI BIBLIAM Salmo 78:40, 41 Genesis 1:26-28; 2:15-17; 3:1-6 Apocalipsis 12:9; Proverbio 27:11 SEPTIEMBRE 1, 2013 15
SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA Kasano nga agbalin a naragsak ti agassawa? Agballigi ti balakad ti Biblia no kasano nga agbalin a naragsak ti panagasawa ta nagtaud dayta iti Namu- nganay iti panagasawa, ni Jehova a Dios. Isurona ka- datayo no kasano a mapatanor dagiti kababalin a mangparagsak iti panagasawa ken malapdan dagiti kababalin a mangdadael iti dayta. Isurona pay ka- datayo no kasano a mapasayaat ti komunikasion a mangparagsak iti panagasawa. - Basaem ti Colosas 3:8-10, 12-14. Masapul a dayawen ken raemen dagiti agassawa ti maysa ken maysa. No tungpalenda dagiti akem nga impaannong ti Dios kadakuada, agbalinda a na- ragsak. - Basaem ti Colosas 3:18, 19. Ania ti makatulong tapno agpaut ti relasion ti agassawa? Agpaut ti relasion ti agassawa no ay-ayatenda ti may- sa ken maysa. Ti Dios isuronatayo no kasano ti aga- yat. Ti Dios ken ti Anakna a ni Jesus ket perpekto nga ulidan ti managsakripisio nga ayat. - Basaem ti 1 Juan 4:7, 8, 19. No ti asawa a lalaki ken babai raemenda ti urnos ti Dios a panagasawa, agtalinaedda nga agkadua. In- yurnos ti Dios ti panagasawa kas permanente a pa- nagkadua ti lalaki ken babai tapno agbalin a natal- ged ti pamilia. Mabalin nga agpaut ti panagasawa agsipud ta pinarsua ti Dios ti lalaki ken babai tap- no agtinnulongda a mangipaay iti pisikal ken emo- sional a kasapulanda. Inaramidna met ida iti lada- wanna nga addaan iti abilidad a mangipakita iti ayat. - Basaem ti Genesis 1:27; 2:18, 24. BASAEM TI AD-ADU PAY A SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA ONLINE s Libre a mai-download n o daytoy a magasin ken dagiti napalabas a ruar p Adda online a Biblia iti agarup 50 a lengguahe Ania a kita ti komunikasion ti mangparagsak iti agassawa? Para iti ad-adu pay nga impormasion, kitaem ti kapitulo 14 daytoy a libro, nga impablaak dagiti Saksi ni Jehova Mabalin nga i-download iti ANIA A Talaga TI ISURSURO TI BIBLIA? Kitaen ti /ilo wenno i-scan ti code L I - 1 0 / 9 0 3 1 p w 3 1 6 0 3 1