G I T U D L O S A B I B L I Y A b h - C V UNSAY Tinuod NGA GITUDLO SA BIBLIYA?
UNSAY Tinuod NGA GITUDLO SA BIBLIYA? KINING BASAHONA GIPANAG-IYA NI Photo Credits: ˛ Page 7: Courtesy American Bible Society ˛ Page 19: Earth: NASA photo ˛ Pages 24-5: WHO photo by Edouard Boubat ˛ Pages 88-9: Explosion: Based on USAF photo; child: Based on WHO photo by W. Cutting 2005 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania All Rights Reserved MGA MAGPAPATIK Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Brooklyn, New York, U.S.A. Gipatik sa 2012 Kini nga publikasyon dili baligya. Kini gipatik ingong bahin sa tibuok-kalibotang buluhaton sa pagtudlog Bibliya nga gisuportahan ug boluntaryong mga amot. Gawas kon ipaila, ang mga kinutlo sa Kasulatan maoy gikan sa Bag-ong Kalibotang Hubad sa Balaang Kasulatan. What Does the Bible Really Teach? Cebuano (bh-CV) Made in Japan Hinimo sa Japan
KAUNDAN KAPITULO Kini ba ang Katuyoan sa Diyos? 1. Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? 2. Ang Bibliya - Usa ka Basahong Gikan sa Diyos 3. Unsa ang Katuyoan sa Diyos Alang sa Yuta? 4. Kinsa si Jesu-Kristo? 5. Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos 6. Hain ang mga Patay?
PANID 3 8 18 27 37 47 57
7. Matuod nga Paglaom
Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay
8. Unsa ang Gingharian sa Diyos? 9. Nagkinabuhi na ba Kita sa "Kataposang mga Adlaw"? 8. Unsa ang Gingharian sa Diyos? 9. Nagkinabuhi na ba Kita sa "Kataposang mga Adlaw"? 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 11. Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? 12. Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 13. Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi 14. Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya 15. Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 16. Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba 17. Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo 18. Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 19. Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Apendise 96 106 115 125 134 144 154 164 174 184 194 10. Espiritung mga Linalang
- Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan Nila
Kini ba ang Katuyoan sa Diyos? BASA ug bisan unsang mantalaan. Tan-aw ug telebisyon, o pamati sa radyo. Dag- han kaayong estorya bahin sa krimen, gubat, ug terorismo! Hunahunaa ang ka- ugalingon nimong mga problema. Tingali naguol ka pag-ayo tungod kay ang usa ka minahal nasakit o namatay. Mahimong mobati ka sama sa maayong tawo nga si Job, kinsa miingon nga siya "puno sa kasa- kitan." - Job 10:15. Suknaa ang imong kaugalingon: ˇ Kini ba ang katuyoan sa Diyos alang kanako ug sa uban pang katawhan? ˇ Asa ko ba makaplagi ang tabang aron masagubang ang akong mga suliran? ˇ Makalaom ba kita nga makasinati gayod kitag kalinaw sa yuta? Gihatag sa Bibliya ang makapatagbawng mga tubag niining mga pangutanaha.
4 "Ang mga mata sa mga buta mabuka." - Isaias 35:5 GITUDLO SA BIBLIYA NGA IPATUNGHA SA DIYOS KINING MAONG MGA KAUSABAN DINHI SA YUTA. "Iyang pagapahiran ang tanang luha gikan sa ilang mga mata, ug ang kamatayon mawala na, ni may pagbangotan ni pagtiyabaw ni may kasakit pa." - Pinadayag 21:4 "Ang bakol mosaka ingon sa laking osa." - Isaias 35:6
"Ang tanan nga anaa sa handomanang mga lubnganan . . . manggula." - Juan 5:28, 29 "Walay pumoluyo nga moingon: 'Ako masakiton.' " - Isaias 33:24 "Aduna unyay dagayang lugas sa ibabaw sa yuta." - Salmo 72:16
6 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? PAGPAHIMULOS SA MGA GITUDLO SA BIBLIYA Ayaw dayon isalikway ang mga paha- yag sa nag-unang mga panid ingong dili katuohan. Misaad ang Diyos nga iyang ipatungha kining mga butanga, ug gipa- tin-aw sa Bibliya kon sa unsang paagi iya kining himoon. Apan ang Bibliya mapuslanon sa daghan pang paagi. Kini nagtagana sa paagi nga mapa- himuslan nimo ang tinuod nga matagbawong kinabuhi bisan karon. Sa daklit hu- nahunaa ang imong mga kabalaka ug mga suli- ran. Mahimong naglakip kana sa mga suliran ba- hin sa salapi, mga suliran sa pamilya, pagkamasakiton, o pagkamatay sa usa ka minahal. Ang Bibliya makatabang kanimo sa pagsagubang sa mga suliran karon, ug kini makahatag ug kahupayan pina- agi sa pagtubag sa mga pangutanang sama niini: ˇ Nganong nag-antos kita? ˇ Sa unsang paagi masagubang nato ang mga kabalaka sa kina- buhi? ˇ Sa unsang paagi atong mahimo nga mas malipayon ang atong pamilyahanong kinabuhi? ˇ Unsay mahitabo kanato sa dihang kita mamatay? ˇ Makita ba nato pag-usab ang namatay natong mga minahal? ˇ Sa unsang paagi makapaneguro kita nga tumanon sa Diyos ang iyang mga saad alang sa umaabot?
Kini ba ang Katuyoan sa Diyos? Ang imong pagbasa niining basahona nagpakita nga gusto nimong susihon kon unsay gitudlo sa Bibliya. Kining basaho- na makatabang kanimo. Matikdi nga ang mga parapo adunay katugbang nga mga pangutana sa ubos sa panid. Ang milyon- milyong tawo nahimuot sa paggamit sa pangutana-ug-tubag nga paagi sa dihang naghisgot sa Bibliya uban sa mga Saksi ni Jehova. Kami naglaom nga mahimuot ka usab niana. Hinaot ang Diyos magapanalangin kanimo samtang imong pahimuslan karon ang makapalipay ug makapatagbaw nga kasinatian sa pagkakat-on kon unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya! SINATIA ANG IMONG BIBLIYA ANG Bibliya adunay 66 ka basahon ug mga sulat. Kini gibahin ngadto sa mga kapitulo ug mga bersikulo aron daling makut- lo. Sa dihang gisitar ang mga teksto niining publikasyona, ang unang numero human sa ngalan nagpaila sa kapitulo sa basa- hon o sulat sa Bibliya, ug ang sunod nagpasabot sa bersikulo. Pa- nanglitan, ang sitasyon nga "2 Timoteo 3:16" nagpasabot sa ika- duhang sulat ngadto kang Timoteo, kapitulo 3, bersikulo 16. Dali ka rang masinati sa Bibliya pinaagi sa pagpangita sa mga teksto nga gisitar niining publikasyona. Dugang pa, nganong dili sugdan ang usa ka programa sa pagbasa sa Bibliya adlaw-adlaw? Pinaagi sa pagbasa ug tulo ngadto sa lima ka kapitulo kada ad- law, mabasa nimo ang enterong Bibliya sa usa ka tuig. 7
KAPITULO UNO Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? Ang Diyos tinuod bang may pagtagad kanimo? Unsay kinaiyahan sa Diyos? Aduna ba siyay ngalan? Posible ba nga makigsuod sa Diyos? NAKAMATIKOD ka ba sa paagi sa pagpangutana sa mga bata? Daghan ang mosugod pagpangutana sa dihang antigo na silang mosulti. Uban ang modagko, maikagong mga mata, sila moha- ngad ug mangutana kanimo sa mga butang sama sa: Nganong asul ang langit? Unsay gigama nga mga bituon? Kinsay nagtudlo sa mga langgam sa pag-awit? Mahimong maningkamot ka sa pag- tubag, apan kana dili kanunayng sayon. Bisan ang imong labing maayong tubag mahimong moresulta sa laing pa- ngutana: Ngano man? lang mga bata ang mangutana. Samtang kita magtubo, kita kanunayng ma- ngutana. Mangutana kita aron makatultol sa dalan, masayran ang mga kapeligrohan nga kinahanglan natong likayan, o matagbaw ang atong kamausisaon. Apan ang daghang tawo maorag mihunong na sa pagpanguta- na, pangutana. Sa maong kahimtang, sila wala na mangitag mga tubag. 3 Hunahunaa ang pangutana sa hapin niining basahona, ang mga pangutanang gipatungha sa intro- 2 Dili ilabina sa labing hinungdanong mga 1, 2. Nganong kasagarang maayo ang pagpangutana? 3. Nganong daghan ang mihunong sa pagpaning- kamot nga pangitaon ang mga tubag sa labing hinungdanong mga pangutana?
Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? duksiyon, o ang anaa sa sinugdanan niining kapituloha. Kini maoy pipila sa labing hinungdanong mga pangutana nga imong ikasukna. Bisan pa niana, ang daghang tawo mihunong na sa pag- paningkamot nga pangitaon ang mga tubag. Ngano? Anaa ba sa Bibliya ang mga tubag? Gibati sa pipila nga ang mga tubag niana lisod kaayong sabton. Ang uban nabalaka nga ang pagsuknag mga pangutana basin mosangpot sa kaulawan. Ug ang pipila mihukom nga ang relihiyosong mga pangulo ug mga magtutudlo na lamang ang patubagon sa maong mga pangutana. Komosta ka man? 4 Lagmit kaayo nga ikaw interesadong mahibalo sa mga tubag sa hinungdanong mga pangutana bahin sa kinabuhi. Walay duhadu- ha nga ikaw mahibulong usahay: 'Unsa ang katuyoan sa kinabuhi? Kini ba lamang ang kinabuhi? Unsa ang kinaiyahan sa Diyos?' Makataronganon ang pagsukna nianang mga pangutanaha, ug hi- nungdanon nga dili ka mohunong hangtod imong makaplagan ang makapatagbaw, kasaligang mga tubag. Ang bantogang mag- tutudlo nga si Jesu-Kristo miingon: "Padayon sa pagpangayo, ug igahatag kini kaninyo; padayon sa pagpangita, ug kamo ma- kakaplag; padayon sa pagpanuktok, ug pagabuksan kini kaninyo." - Mateo 7:7. 5 Kon ikaw 'magpadayon sa pagpangita' sa mga tubag sa hinungdanong mga pangutana, imong madiskobrehang ang pag- pangita mahimong magantihon kaayo. (Proverbio 2:1-5) Bisan pa kon unsa tingaliy isulti kanimo sa ubang mga tawo, adunay mga tubag, ug imong makaplagan kana - diha sa Bibliya. Ang mga tu- bag dili kaayo lisod sabton. Mas makaayo pa, kana mohatag ug paglaom ug kalipay. Ug kana makatabang kanimo sa pagkinabuhi nga matagbawon bisan karon. Sa pagsugod, hisgotan nato ang usa ka pangutanang nakapalibog sa daghang tawo. ANG DIYOS BA DILI MATINAGDANON UG GAHIG KASINGKASING? 6 Ang daghang tawo naghunahuna nga ang tubag sa maong pangutana maoy oo. 'Kon ang Diyos may pagtagad,' sila manga- tarongan, 'dili ba ang kalibotan maoy lahi unta kaayong dapit?' 4, 5. Unsay pipila sa labing hinungdanong mga pangutana nga atong ikasuk- na sa kinabuhi, ug nganong angay natong pangitaon ang mga tubag? 6. Nganong ang daghang tawo naghunahuna nga ang Diyos dili matinagdanon kon bahin sa tawhanong pag-antos? 9
10 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? Iliraw nato ang atong panan-aw ug atong makita ang usa ka kalibo- tang napuno sa gubat, pagdinumtanay, ug kaalaotan. Ug ingong mga indibiduwal, kita masakit, kita mag-antos, kita mamatyan ug mga minahal. Busa, daghan ang moingon, 'Kon ang Diyos may pagtagad kanato ug sa atong mga suliran, dili ba niya pugngan nga mahitabo kanang mga butanga?' 7 Grabe pa, ang relihiyosong mga magtutudlo usahay mag-agak sa katawhan sa paghunahuna nga ang Diyos gahig kasingkasing. Sa unsang paagi? Inighugpa sa trahedya, sila moingon nga kana maoy pagbuot sa Diyos. Sa pagkamatuod, ipasangil sa maong mga magtutudlo ang daotang mga panghitabo ngadto sa Diyos. Kana ba ang kamatuoran bahin sa Diyos? Unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya? Ang Santiago 1:13 nagtubag: "Sa dihang pagasulayon, dili siya angay moingon: 'Ako gisulayan sa Diyos.' Kay ang Diyos dili masulayan sa daotang mga butang ni siya mosulay kang bisan kinsa." Busa ang Diyos dili gayod mao ang tinubdan sa pagkadao- tan nga imong makita sa kalibotan alirong nimo. (Job 34:10-12) Ibutang ta, iyang gitugotan nga mahitabo ang daotang mga bu- tang. Apan adunay dakong kalainan tali sa pagtugot nga mahitabo ang usa ka butang ug ang pagpahinabo niini. 8 Pananglitan, hunahunaa ang usa ka maalamon ug mahigug- maong amahan nga adunay dako nang anak nga lalaki nga ipon pa sa pagpuyo sa balay sa iyang mga ginikanan. Sa dihang ang anak mahimong rebelyoso ug modesisyon sa pagpahawa sa balay, dili siya pugngan sa iyang amahan. Nagkinabuhi ang anak sa dao- tang pagkinabuhi ug nasugamak sa suliran. Ang amahan mao ba ang nagpahinabo sa mga suliran sa iyang anak? Dili. (Lucas 15:11- 13) Sa susamang paagi, dili pugngan sa Diyos ang mga tawo sa dihang sila nagpili sa pagsubay sa daotang dalan sa kinabuhi, apan siya dili maoy nagpahinabo sa misangpot nga mga suliran. Nan, dili gayod makataronganon nga basolon ang Diyos tungod sa ta- nang suliran sa katawhan. 7. (a) Sa unsang paagi giagak sa relihiyosong mga magtutudlo ang daghan sa paghunahuna nga ang Diyos gahig kasingkasing? (b) Unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya bahin sa mga pagsulay nga tingali atong giantos? 8, 9. (a) Sa unsang paagi imong ikailustrar ang kalainan tali sa pagtugot nga mahitabo ang pagkadaotan ug pagpahinabo niini? (b) Nganong dili makataro- nganon nga atong sawayon ang desisyon sa Diyos sa pagtugot sa mga tawo nga mosubay sa masupilong dalan sa kinabuhi?
Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? 9 Ang Diyos adunay maayong mga katarongan nga tugotan ang mga tawo sa pagsubay sa daotang dalan sa kinabuhi. Ingong atong maalamon ug gamhanang Maglalalang, dili na siya kinahanglang magpatin-aw pa kanato sa iyang mga katarongan. Apan tungod sa gugma, ang Diyos nagpatin-aw niini. Ikaw dugang mahibalo bahin sa maong mga katarongan diha sa Kapitulo 11. Apan mag- masaligon nga ang Diyos dili maoy nagpahinabo sa mga suliran nga atong giatubang. Sa kasukwahi, iyang gihatag kanato ang bug- tong paglaom alang sa usa ka solusyon! - Isaias 33:2. 10 Dugang pa, ang Diyos maoy balaan. (Isaias 6:3) Kini nagkahu- logan nga siya maoy putli ug hinlo. Walay timaan sa pagkadaotan diha kaniya. Busa kita bug-os makasalig kaniya. Kita dili bug-os makasalig sa mga tawo, kinsa mahiphipan usahay. Bisan ang la- bing maminatud-ong tawo nga adunay awtoridad walay gahom sa pagtul-id sa kadaot nga gihimo sa daotang mga tawo. Apan ang Diyos maoy gamhanan sa tanan. Siya makahimo sa pagtul-id ug motul-id sa tanang epekto sa pagkadaotan sa katawhan. Sa dihang molihok ang Diyos, siya molihok sa paagi nga iyang wagtangon ang pagkadaotan hangtod sa hangtod! - Salmo 37:9-11. UNSAY PAGBATI SA DIYOS BAHIN SA MGA INHUSTISYA NGA ATONG GIATUBANG? 11 Kasamtangan, unsay pagbati sa Diyos bahin sa nagakahitabo sa kalibotan ug sa imong kinabuhi? Una sa tanan, ang Bibliya nag- tudlo nga ang Diyos "mahigugmaon sa hustisya." (Salmo 37:28) Busa siya dulot nga nabalaka bahin sa kon unsay matarong ug kon unsay daotan. Gidumtan niya ang tanang matang sa inhustis- ya. Ang Bibliya nag-ingon nga ang Diyos "nasakitan diha sa iyang kasingkasing" sa dihang ang kalibotan napuno sa pagkadaotan sa nangaging mga panahon. (Genesis 6:5, 6) Ang Diyos wala mausab. (Malaquias 3:6) Dili gihapon niya gustong makita ang pag-antos nga nagakahitabo sa tibuok kalibotan. Ug dili gusto sa Diyos nga makitang nag-antos ang mga tawo. "Siya may kahingawa kanin- yo," matod sa Bibliya. - 1 Pedro 5:7. 10. Nganong makasalig kita nga tul-iron sa Diyos ang tanang epekto sa pagka- daotan? 11. (a) Unsay pagbati sa Diyos bahin sa inhustisya? (b) Unsay pagbati sa Diyos bahin sa imong pag-antos? 11
12 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 12 Sa unsang paagi maseguro nato nga dili gustong makita sa Diyos ang pag-antos? Aniay laing pamatuod. Ang Bibliya nagtud- lo nga ang tawo gibuhat sa dagway sa Diyos. (Genesis 1:26) Busa kita adunay maayong mga hiyas tungod kay ang Diyos adu- nay maayong mga hiyas. Pananglitan, ikaw ba matugaw sa dihang makakitag inosenteng mga tawo nga nag-antos? Kon nabalaka ka sa maong mga inhustisya, magmasaligon nga ang Diyos mas na- balaka niana. 13 Usa sa labing maayong mga butang bahin sa mga tawo mao ang atong katakos sa paghigugma. Kana maoy aninag usab sa Diyos. Ang Bibliya nagtudlo nga "ang Diyos gugma." (1 Juan 4:8) Kita mahigugma tungod kay ang Diyos mahigugma. Dili ba ang gugma magtukmod kanimo nga taposon ang pag-antos ug inhustisya nga imong nakita sa kali- botan? Kon aduna kay gahom sa pagtapos niana, dili ba nimo kana buhaton? Siyem- pre imo kanang taposon! Sa samang paagi makapaneguro kang taposon sa Diyos ang pag-antos ug inhustisya. Ang mga saad nga gihisgotan sa introduksiyon niining basahona dili lamang mga pangandoy o kawang nga mga paglaom. Ang mga saad sa Diyos seguradong matuman! Apan aron ikaw makatuo sa maong mga saad, kina- hanglang mas mailhan mo ang Diyos nga nagpahayag niana. Kon gusto nimong mailhan ka sa usa ka tawo, dili ba nimo isulti kaniya ang imong ngalan? Gipadayag sa Diyos kanato ang iyang ngalan diha sa Bibliya GUSTO SA DIYOS NGA MAKAILA KA KON KINSA SIYA 14 Kon gusto nimong mailhan ka sa usa ka tawo, unsa tingaliy imong buhaton? 12, 13. (a) Nganong kita adunay maayong mga hi- yas sama sa gugma, ug sa unsang paagi ang gugma makaapektar sa atong panghunahuna bahin sa ka- libotan? (b) Nganong ikaw makapaneguro nga ang Diyos may buhaton gayod bahin sa mga suliran sa kalibotan? 14. Unsa ang ngalan sa Diyos, ug nganong angay natong gamiton kana?
Gitudlo sa Bibliya nga si Jehova mao ang mahigugmaong Maglalalang sa uniberso Dili ba nimo isulti kaniya ang imong ngalan? Ang Diyos ba adunay ngalan? Motubag ang daghang relihiyon nga ang iyang ngalan maoy "Diyos" o "Ginoo," apan kana dili personal nga mga ngalan. Kana maoy mga titulo lamang, sama rang ang "hari" ug "presidente" maoy mga titulo. Ang Bibliya nagtudlo nga ang Diyos adunay daghang titulo. Ang "Diyos" ug "Ginoo" nahiapil kanila. Bisan pa niana, ang Bibliya nagtudlo usab nga ang Diyos adunay personal nga ngalan: Jehova. Ang Salmo 83:18 nag-ingon: "Ikaw, kansang ngalan mao si Jehova, ikaw lamang ang Labing Hataas ibabaw sa tibuok nga yuta." Kon ang imong Bibliya wala nianang ngalana, basin gusto nimong tan-awon ang Apendise sa mga panid 195-7 niining basahona aron masayran kon nganong
14 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? wala kana. Ang tinuod mao nga ang ngalan sa Diyos makita libo- libo ka beses sa karaang mga manuskrito sa Bibliya. Busa gusto ni Jehova nga ikaw makaila sa iyang ngalan ug mogamit niana. Ma- kaingon ang usa ka tawo nga gigamit sa Diyos ang Bibliya aron iyang ipaila ang iyang kaugalingon kanimo. 15 Ang Diyos naghatag sa iyang kaugalingon ug usa ka ngalan nga punog kahulogan. Ang iyang ngalan, Jehova, nagkahulo- gan nga ang Diyos makatuman sa bisan unsang saad nga iyang ipahayag ug makatuman sa bisan unsang katuyoan nga iyang gi- hunahuna. Ang ngalan sa Diyos maoy linain, nga tinuod nga talagsaon. Siya lamang ang adunay ingong ngalan. Sa ubay- ubayng paagi, si Jehova maoy linain. Sa unsang paagi tinuod kana? Adunay mas daghang impormasyon bahin sa kahulogan ug paglitok sa nga- lan sa Diyos diha sa Apendise sa mga panid 195-7. 15. Unsay kahulogan sa ngalang Jehova? Ang gugma nga gibati sa usa ka mahigugmaong amahan alang sa iyang mga anak maoy aninag sa mas dakong gugma nga gibati sa atong langitnong Amahan alang kanato
Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? 16 Atong nakita nga ang Salmo 83:18 nag-ingon bahin kang Je- hova: "Ikaw lamang ang Labing Hataas." Sa susamang paagi, si Jehova lamang ang gitumong nga "ang Labing Gamhanan." Ang Pinadayag 15:3 nag-ingon: "Dako ug katingalahan ang imong mga buhat, Jehova nga Diyos, ang Labing Gamhanan. Matarong ug matuod ang imong mga dalan, Hari nga walay kataposan." Ang ti- tulong "ang Labing Gamhanan" nagtudlo kanato nga nabatonan ni Jehova ang kinalabwang gahom. Ang iyang gahom dili hi- tupngan; kini labaw sa tanan. Ug ang titulong "Hari nga walay kataposan" magpahinumdom kanato nga si Jehova maoy linain sa laing diwa. Siya lamang ang naglungtad sa tanang panahon. Ang Salmo 90:2 nag-ingon: "Bisan gikan sa panahong walay tino hang- tod sa panahong walay tino [o walay kataposan] ikaw mao ang Diyos." Kanang ideyaha makapahingangha, dili ba? 17 Si Jehova maoy linain usab sa pagkaagi nga siya lamang ang Maglalalang. Ang Pinadayag 4:11 mabasa: "Takos ikaw, Jehova, nga among Diyos, nga modawat sa himaya ug sa dungog ug sa ga- hom, tungod kay imong gilalang ang tanang butang, ug tungod sa imong kabubut-on sila milungtad ug nalalang." Ang tanang butang nga imong mahunahunaan - gikan sa dili-makita nga espi- ritung mga linalang sa langit ngadto sa kabituonan nga molukop sa kalangitan sa magabii ngadto sa mga bunga sa kakahoyan ngad- to sa mga isda nga naglangoylangoy sa kadagatan ug kasubaan - kanang tanan naglungtad tungod kay si Jehova mao ang Maglala- lang! IKAW BA MAHIMONG MAKIGSUOD KANG JEHOVA? 18 Ang pagbasa bahin sa makapahinganghang mga hiyas ni Je- hova makapakuyaw sa pipila ka tawo. Sila nahadlok nga tungod kay ang Diyos hataas kaayo kanila, sila dili gayod mahimong ma- kigsuod kaniya o bililhon sa maong hataas nga Diyos. Apan husto ba ang maong ideya? Ang Bibliya nagtudlo gayod sa ka- atbang. Kini nag-ingon bahin kang Jehova: "Sa pagkatinuod, siya 16, 17. Unsay atong makat-onan bahin kang Jehova gikan sa mosunod nga mga titulo: (a) "ang Labing Gamhanan"? (b) "Hari nga walay kataposan"? (c) "Mag- lalalang"? 18. Nganong ang pipila ka tawo mobati nga sila dili gayod mahimong makig- suod sa Diyos, apan unsay gitudlo sa Bibliya? 15
16 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? dili halayo gikan sa matag usa kanato." (Buhat 17:27) Ang Bibliya nag-awhag gani kanato: "Duol sa Diyos, ug siya moduol kaninyo." - Santiago 4:8. 19 Sa unsang paagi ikaw mahimong makigsuod sa Diyos? Una, ipadayon ang imong ginahimo karon - ang pagkat-on bahin sa Diyos. Si Jesus miingon: "Kini nagkahulogan ug kinabuhing wa- lay kataposan, ang ilang pagkuha ug kahibalo bahin kanimo, ang bugtong matuod nga Diyos, ug sa usa nga imong gipadala, si Jesu-Kristo." (Juan 17:3) Oo, ang Bibliya nagtudlo nga ang pag- kat-on bahin kang Jehova ug kang Jesus motultol sa "kinabuhing walay kataposan"! Sumala sa gihisgotan na, "ang Diyos gugma." (1 Juan 4:16) Nakabaton usab si Jehova ug daghang laing ekselen- te ug madanihong mga hiyas. Pananglitan, ang Bibliya nag-ingon nga si Jehova maoy "usa ka Diyos nga maluluy-on ug mapuango- ron, mahinay sa kasuko ug dagaya sa mahigugmaong-kalulot ug kamatuoran." (Exodo 34:6) Siya "maayo ug andam sa pagpasaylo." (Salmo 86:5) Ang Diyos mapailobon. (2 Pedro 3:9) Siya mauno- ngon. (Pinadayag 15:4) Sa dugang nimong pagbasa sa Bibliya, imong masabtan kon sa unsang paagi gipakita ni Jehova nga siya nakabaton niining mga hiyasa ug sa daghan pang madanihong mga hiyas. 20 Tinuod, dili ka makakita sa Diyos tungod kay siya maoy dili- makitang espiritu. (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17) Hinunoa, pinaagi sa pagkat-on bahin kaniya gikan sa mga panid sa Bibli- ya, ikaw makaila kaniya ingong usa ka persona. Sumala sa giingon sa salmista, ikaw 'makatan-aw sa pagkakahimut-anan ni Jehova.' (Salmo 27:4; Roma 1:20) Kon ikaw mas makakat-on bahin kang Je- hova, siya mahimong mas tinuod alang kanimo ug ikaw adunay mas dakong katarongan sa paghigugma ug pagpakigsuod kaniya. 21 Inanay nimong masabtan kon nganong ang Bibliya nagtudlo kanato sa pag-isip kang Jehova ingong atong Amahan. (Mateo 6:9) Dili lamang tungod kay ang atong kinabuhi naggikan kaniya apan gusto niya ang labing maayong kinabuhi alang kanato - sama rang 19. (a) Sa unsang paagi makasugod ka sa pagpakigsuod sa Diyos, ug unsay ka- ayohan? (b) Unsang mga hiyas sa Diyos ang labing madanihon alang kanimo? 20-22. (a) Tungod kay kita dili makakita sa Diyos, kita ba dili makapakigsuod kaniya? Ipatin-aw. (b) Unsay lagmit iawhag sa pipila ka maayog-tuyo nga mga tawo nga imong himoon, apan unsay angay nimong himoon?
Unsa ang Kamatuoran Bahin sa Diyos? kana ang gusto ni bisan kinsang mahigugmaong amahan alang sa iyang mga anak. (Salmo 36:9) Ang Bibliya nagtudlo usab nga ang mga tawo mahimong mga higala ni Jehova. (Santiago 2:23) Tiaw mo - ikaw mahimong higala sa Maglalalang sa uniberso! 22 Samtang ikaw dugang makakat-on gikan sa Bibliya, imong madiskobrehan nga ang pipila ka maayog-tuyo nga mga tawo moawhag kanimo nga mohunong sa maong pagtuon. Sila mahi- mong nabalaka nga usbon nimo ang imong mga tinuohan. Apan ayaw tugoti si bisan kinsa nga mopugong kanimo sa pag-ugmad sa labing maayong panaghigalaay nga mahimo nimong mabatonan. 23 Siyempre, aduna unyay mga butang nga sa sinugdanan dili nimo hisabtan. Ang pagkamapainubsanon gikinahanglan aron makapangayog tabang, apan ayaw pagpakahilom tungod sa kau- law. Si Jesus miingon nga dalayegon nga magmapainubsanon, sama sa usa ka gamayng bata. (Mateo 18:2-4) Ug ang mga bata, sumala sa atong nasayran, daghag pangutana. Gusto sa Diyos nga imong makaplagan ang mga tubag. Ang Bibliya nagdayeg sa pipila nga ikag makakat-on bahin sa Diyos. Sila nagsusi pag-ayo sa Kasu- latan sa pagtino nga ang ilang nakat-onan mao ang kamatuoran. - Buhat 17:11. 24 Ang labing maayong paagi nga makakat-on bahin kang Jeho- va mao ang pagsusi sa Bibliya. Lahi kini sa ubang basahon. Sa unsang paagi? Hisgotan ang maong ulohan sa sunod kapitulo. 23, 24. (a) Nganong angay kang mopadayon sa pagpangutana bahin sa imong ginatun-an? (b) Unsa ang ulohan sa sunod kapitulo? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang Diyos may kahingawa kanimo sa personal. - 1 Pedro 5:7. ˇ Ang personal nga ngalan sa Diyos maoy Jehova. - Salmo 83:18. ˇ Gidapit ka ni Jehova nga makigsuod kaniya. - Santiago 4:8. ˇ Si Jehova maoy mahigugmaon, maluloton, ug maluluy-on. - Exodo 34:6; 1 Juan 4:8, 16. 17
KAPITULO DOS Ang Bibliya - Usa ka Basahong Gikan sa Diyos Sa unsang mga paagi ang Bibliya lahi sa ubang basahon? Sa unsang paagi ang Bibliya makatabang kanimo sa pagsagubang sa personal nga mga suliran? Nganong makasalig ka sa mga tagna nga nasulat sa Bibliya? MAKAHINUMDOM ka ba sa usa ka panahon nga nakadawat kag nindot nga gasa gikan sa minahal nga higala? Lagmit kaayo nga ang maong kasinatian dili lamang makaiikag apan makalilipay usab. Sa pagkatinuod, ang usa ka gasa adunay ginasulti kanimo bahin sa tighatag - nga siya nagpabili sa inyong panaghigalaay. Walay duhaduha nga imong gipasalamatan ang gasa sa imong mahunahunaong higala. 2 Ang Bibliya maoy gasa gikan sa Diyos, nga alang niana kita mahimong tinuod nga mapasalamaton. Kining talagsaong basa- hon nagpadayag ug mga butang nga dili gayod nato hisayran sa laing paagi. Pananglitan, kini nagsugilon kanato bahin sa pag- lalang sa bituonong kalangitan, sa yuta, ug sa unang lalaki ug babaye. Ang Bibliya naundan ug kasaligang mga prinsipyo nga makatabang kanato sa pagsagubang sa mga suliran ug mga kabalaka sa kinabuhi. Kini nagpatin-aw kon sa unsang paagi pa- gatumanon sa Diyos ang iyang katuyoan ug ipatungha ang mas maayong mga kahimtang sa yuta. Pagkamakaiikag nga gasa ang Bibliya! 3 Ang Bibliya maoy makalilipay usab nga gasa, kay kini adu- 1, 2. Sa unsang mga paagi ang Bibliya maoy makaiikag nga gasa gikan sa Diyos? 3. Unsay gipadayag sa kamatuoran nga si Jehova nagtagana mismo sa Bibliya, ug nganong kini makalilipay?
Ang "Bag-ong Kalibotang Hubad sa Balaang Kasulatan" mabatonan sa daghang pinulongan nay gipadayag bahin sa Tighatag, si Jehova nga Diyos. Ang iyang pagtagana mismo niining basahona maoy pamatuod nga gusto niya nga siya atong mailhan pag-ayo. Sa pagkatinuod, ang Bibli- ya makatabang kanimo sa pagpakigsuod kang Jehova. 4 Kon aduna kay kopya sa Bibliya, wala ka gayod mag-inusara. Sa tibuok o sa bahin, ang Bibliya gipatik diha sa kapig 2,300 ka pinulongan ug busa kini mabatonan sa kapig 90 porsiyento sa populasyon sa kalibotan. Sa aberids, kapig usa ka milyong Bibli- ya ang gipanagtag kada semana! Bilyonbilyong kopya sa tibuok Bibliya o bahin niana ang napatik. Segurado, walay laing basa- hon ang sama sa Bibliya. 5 Dugang pa, ang Bibliya "inspirado sa Diyos." (2 Timoteo 3:16) Sa unsang paagi? Ang Bibliya mismo nagtubag: "Ang mga tawo nagsulti gikan sa Diyos samtang sila giagak sa balaang espi- ritu." (2 Pedro 1:21) Ingong ilustrasyon: Ang usa ka negosyante tingali magpahimo ug sulat sa usa ka sekretarya. Kanang sula- ta naundan sa mga ideya ug mga instruksiyon sa negosyante. Busa, kana sa pagkatinuod maoy iyang sulat, dili iya sa sekre- tarya. Sa susamang paagi, ang Bibliya naundan sa mensahe sa 4. Unsay makapahingangha kanimo bahin sa pagpanagtag sa Bibliya? 5. Sa unsang paagi ang Bibliya "inspirado sa Diyos"? 19
20 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? Diyos, dili ang sa mga tawong nagsulat niana. Busa, ang tibuok Bibliya sa pagkatinuod mao "ang pulong sa Diyos." - 1 Tesaloni- ca 2:13. MAY PANAG-UYON UG TUKMA 6 Ang Bibliya gisulat latas sa 1,600 ka tuig nga yugto. Ang mga tagsulat niini nabuhi sa magkalaing mga panahon ug naggikan sa daghang kahimtang sa kinabuhi. Ang pipila maoy mga mag- uuma, mangingisda, ug mga magbalantay sa mga hayop. Ang uban pa maoy mga manalagna, mga maghuhukom, ug mga hari. Ang tagsulat sa Ebanghelyo nga si Lucas maoy usa ka dok- tor. Bisan pa sa nagkadaiyang kagikan sa mga tagsulat niini, ang Bibliya may panag-uyon gikan sa sinugdan hangtod sa katapo- san. 7 Ang unang basahon sa Bibliya nagsugid kanato kon sa un- sang paagi nagsugod ang mga suliran sa tawo. Ang kataposang basahon nagpadayag nga ang tibuok yuta mahimong usa ka pa- raiso o tanaman. Ang tanang nagkalainlaing bahin sa Bibliya naghisgot ug libolibong katuigan sa kasaysayan ug sa usa ka pa- agi makatabang nga atong masabtan ang katuyoan sa Diyos ug kon sa unsang paagi kini pagatumanon. Makapahingangha ka- ayo ang panag-uyon sa Bibliya, apan kana ang atong madahom sa basahong gikan sa Diyos. 8 Ang Bibliya maoy tukma sa siyentipikanhong paagi. Duna gani kiniy impormasyong abante kaayo sa panahon niini. Pa- nanglitan, ang basahong Levitico adunay mga balaod bahin sa kuwarentinas ug panghinlo alang sa karaang Israel sa dihang ang mga nasod sa palibot walay alamag bahin niana. Sa usa ka panahon nga dihay sayop nga mga ideya bahin sa porma sa Bisan pag ang pipila ka tawo moingon nga ang pipila ka bahin sa Bibliya mosumpaki sa ubang bahin niini, ang maong mga pagpatuo wala kapamatud-i. Tan-awa ang kapitulo 7 sa basahong Ang Bibliya - Pulong sa Diyos o sa Tawo? nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova. 6, 7. Nganong ang panag-uyon sa lainlaing bahin sa Bibliya ilabinang makapa- hingangha? 8. Paghatag ug mga pananglitan nga nagpakitang ang Bibliya maoy tukma sa siyentipikanhong paagi.
Ang Bibliya - Usa ka Basahong Gikan sa Diyos yuta, ang Bibliya naghisgot na nga kini linginon. (Isaias 40:22) Ang Bibliya tukmang nag-ingon nga ang yuta 'walay gibitayan.' (Job 26:7) Hinuon, ang Bibliya dili usa ka teksbok sa siyensiya. Apan sa dihang kini maghisgot ug siyentipikanhong mga bu- tang, kini tukma. Dili ba kini ang atong madahom sa usa ka basahong gikan sa Diyos? 9 Ang Bibliya tukma ug kasaligan usab maylabot sa kasaysa- yan. Espesipiko ang mga asoy niini. Kini naglakip sa mga ngalan ug sa kagikan usab sa mga tawo. Kasukwahi sa seku- lar nga mga historyano, nga kasagarang dili mohisgot sa mga kaparotan sa ilang kaugalingong nasod, ang mga tagsulat sa Bibliya maoy maminatud-on, nga nagtala gani sa ilang kaugali- ngong mga kapakyasan ug nianang sa ilang nasod. Pananglitan, sa basahong Numeros sa Bibliya, ang tagsulat nga si Moi- ses miangkon sa iyang seryosong sayop nga tungod niana siya grabeng gibadlong. (Numeros 20:2-12) Ang maong pagkama- minatud-on talagsa ra sa ubang makasaysayanhong mga asoy apan makita diha sa Bibliya tungod kay kini maoy basahong gi- kan sa Diyos. USA KA BASAHON NGA ADUNAY PRAKTIKAL NGA KAALAM 10 Tungod kay ang Bibliya inspirado sa Diyos, kini "mapus- lanon sa pagpanudlo, sa pagpamadlong, sa pagpanul-id sa mga butang." (2 Timoteo 3:16) Oo, ang Bibliya maoy usa ka praktikal nga basahon. Kini nagpaaninag ug mahait nga pagsabot sa taw- hanong kinaiya. Dili katingad-anan kini, kay ang Awtor niini, si Jehova nga Diyos, mao ang Maglalalang! Siya mas nakasabot sa atong panghunahuna ug mga pagbati kay kanato. Dugang pa, si Jehova nahibalo kon unsay atong gikinahanglan aron magmali- payon. Siya nahibalo usab kon unsang mga kalihokan ang angay natong likayan. Pananglitan, matikdi ang detalyadong kaliwatan ni Jesus nga gipadayag diha sa Lucas 3:23-38. 9. (a) Sa unsang mga paagi gipadayag sa Bibliya mismo nga kini tukma ug ka- saligan maylabot sa kasaysayan? (b) Ang pagkamaminatud-on sa mga tagsulat sa Bibliya nagpadayag sa unsang butang bahin niini? 10. Nganong dili katingalahang ang Bibliya maoy praktikal nga basahon? 21
Ang tagsulat sa Bibliya nga si Isaias mitagna sa pagkapukan sa Babilonya 11 Tagda ang pakigpulong ni Jesus nga ginganlan ug Wali sa Bukid, nga nahitala diha sa Mateo kapitulo 5 hangtod 7. Sa maong obra maestra nga pakigpulong, si Jesus naghisgot ug dag- hang topiko, nga naglakip sa paagi sa pagkaplag sa tinuod nga kalipay, kon unsaon paghusay ang mga kabingkilan, kon unsaon pag-ampo, ug kon unsaon pagbaton ug hustong panghunahu- 11, 12. (a) Unsang mga topiko ang gihisgotan ni Jesus sa iyang Wali sa Bukid? (b) Unsang ubang praktikal nga mga butang ang gihisgotan sa Bibliya, ug nga- nong ang tambag niini mapadapat sa tanang panahon?
Ang Bibliya - Usa ka Basahong Gikan sa Diyos na bahin sa materyal nga mga butang. Ang mga pulong ni Jesus epektibo ug praktikal kaayo karong adlawa sama ra sa panahong iyang gisulti kana. 12 Ang pipila ka prinsipyo sa Bibliya naglangkit sa pa- milyahanong kinabuhi, mga batasan sa pagtrabaho, ug mga pagpakiglabot sa uban. Ang mga prinsipyo sa Bibliya mapadapat sa tanang tawo, ug ang tambag niini kanunayng mapuslanon. Ang kaalam nga makaplagan sa Bibliya gisumada sa mga pulong sa Diyos pinaagi sa manalagnang si Isaias: "Ako si Jehova, mao ang imong Diyos, ang Usa nga nagtudlo kanimo aron ikaw ma- kabaton ug kaayohan." - Isaias 48:17. USA KA BASAHON SA TAGNA 13 Ang Bibliya nasudlan ug daghang tagna, nga daghan niana natuman na. Tagda ang usa ka pananglitan. Pinaagi sa manalag- nang si Isaias, kinsa nabuhi sa ikawalong siglo W.K.P., gitagna ni Jehova nga ang siyudad sa Babilonya pagalaglagon. (Isaias 13:19; 14:22, 23) Gihatag ang mga detalye sa pagpakita kon sa unsang paagi mapukan ang siyudad. Ang mosulong nga kasundalohan magpahubas sa suba sa Babilonya ug sila momartsa paingon sa si- yudad nga walay pagpakiggubat. Dili lang kana. Ang tagna ni Isaias nagngalan pa gani sa hari nga maoy mopukan sa Babilonya - si Ciro. - Isaias 44:27-45:2. 14 Mga 200 ka tuig sa ulahi - sa gabii sa Oktubre 5/6, 539 W.K.P. - ang usa ka kasundalohan nagkampo duol sa Babilon- ya. Kinsa ba ang komandante niadto? Usa ka Persianong hari nga ginganlang Ciro. Busa ang kahimtang naandam na alang sa katu- manan sa usa ka katingalahang tagna. Apan ang kasundalohan ni Ciro mosulong ba sa Babilonya nga walay pagpakiggubat, ingon sa gitagna? 15 Ang mga Babilonyanhon naghimog usa ka pista niadtong gabhiona ug mibatig kasegurohan luyo sa dagko kaayo nilang mga paril sa siyudad. Kasamtangan, si Ciro inabtik nga nagpati- pas sa tubig sa suba nga nag-agos agi sa siyudad. Sa wala madugay 13. Unsang mga detalyadong impormasyon bahin sa Babilonya ang gipasulat ni Jehova pinaagig inspirasyon sa manalagnang si Isaias? 14, 15. Sa unsang paagi natuman ang pipila ka detalye sa tagna ni Isaias bahin sa Babilonya? 23
24 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? mabaw na ang tubig mao nga ang iyang mga tawo nakatabok sa suba ug nakaabot sa mga paril sa siyudad. Apan sa unsang paagi ang kasundalohan ni Ciro makaagi sa mga paril sa Babilonya? Sa usa ka hinungdan, sa kadanghag ang mga ganghaan sa siyudad gipasagdang bukas niadtong gabhiona! 16 Mahitungod sa Babilonya, kini gitagna: "Siya dili na gayod pagapuy-an, ni siya magapuyo sa sunodsunod nga mga kaliwa- tan. Ug didto ang taga-Arabia dili magpatindog sa iyang tolda, ug walay mga magbalantay nga magpahigda sa ilang panon sa kahayopan didto." (Isaias 13:20) Kining tagnaa wala lang mag- punting sa pagkapukan sa siyudad. Kini nagpakita nga ang Babilonya mawad-ag molupyo hangtod sa hangtod. Makita nimo ang ebidensiya sa pagkatuman niining mga pulonga. Ang wa- lay-nagpuyo nga dapit sa karaang Babilonya - mga 80 kilometros habagatan sa Baghdad, Iraq - maoy pamatuod nga natuman ang gisulti ni Jehova pinaagi ni Isaias: "Pagasilhigon ko siya pinaagi sa silhig sa kalaglagan." - Isaias 14:22, 23. Alang sa dugang impormasyon bahin sa tagna sa Bibliya, tan-awa ang mga panid 27-9 sa brosyur nga Usa ka Basahon Alang sa Tanang Tawo, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova. 16. (a) Unsay dangatan sa kataposan sa Babilonya sumala sa gitagna ni Isaias? (b) Asa kutob natuman ang tagna ni Isaias bahin sa kalaglagan sa Babilonya?
Ang Bibliya - Usa ka Basahong Gikan sa Diyos 17 Ang paghisgot nga ang Bibliya maoy usa ka basahon sa kasa- ligang tagna makapalig-on sa pagtuo, dili ba? Kon buot sabton, kon si Jehova nga Diyos nagtuman sa iyang nangaging mga saad, kita adunay bug-os nga katarongan nga magmasaligon nga iyang tumanon usab ang iyang saad bahin sa usa ka paraisong yuta. (Numeros 23:19) Sa pagkatinuod, kita 'naglaom sa kinabuhing walay kataposan nga gisaad sa Diyos, nga dili makabakak, sa wala pa ang kanhing kapanahonan.' - Tito 1:2. "ANG PULONG SA DIYOS BUHI" 18 Gikan sa atong nahisgotan niining kapituloha, tin-aw nga ang Bibliya maoy linaing basahon. Bisan pa niana, kini bililhon dili lang tungod sa panag-uyon sa lainlaing bahin niini, katukma Ang pagkalaglag sa Babilonya maoy usa lamang ka pananglitan sa natuman nga tagna sa Bibliya. Ang ubang pananglitan naglakip sa pagkalaglag sa Tiro ug Nineve. (Ezequiel 26:1-5; Sofonias 2:13-15) Dugang pa, gitagna ni Daniel ang serye sa mga imperyo sa kalibotan nga mahimong gamhanan sunod sa Babi- lonya. Kadto naglakip sa Medo-Persia ug Gresya. (Daniel 8:5-7, 20-22) Tan-awa ang Apendise, mga panid 199-201, alang sa usa ka paghisgot sa daghang tagna bahin sa Mesiyas nga natuman diha kang Jesu-Kristo. 17. Sa unsang paagi ang pagkatuman sa tagna sa Bibliya makapalig-on sa pag- tuo? 18. Unsang gamhanang mga pulong ang gipahayag sa Kristohanong apostol nga si Pablo bahin sa "pulong sa Diyos"? Kagun-oban sa Babilonya 25
26 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? sa siyentipikanhon ug makasaysayanhong mga impormasyon, praktikal nga kaalam, ug kasaligang tagna niini. Ang Kristoha- nong si apostol Pablo misulat: "Ang pulong sa Diyos buhi ug gamhanan ug mahait pa kay sa espada nga duhay-sulab ug mo- dulot bisan hangtod sa pagbahin sa kalag ug sa espiritu, ug sa mga lutahan ug sa ilang uyok, ug makatugkad sa mga hunahuna ug mga tuyo sa kasingkasing." - Hebreohanon 4:12. 19 Ang pagbasa sa "pulong" o mensahe sa Diyos diha sa Bi- bliya makapausob sa atong kinabuhi. Makatabang kini kanato sa pagbag-o ug mas maayong pagsusi sa atong kaugalingon. Ma- himong moangkon kita nga atong gihigugma ang Diyos, apan kon unsay atong pagsanong ngadto sa gitudlo sa iyang ins- piradong Pulong, ang Bibliya, mobutyag sa atong tinuod nga mga panghunahuna, bisan sa tinuod nga mga tuyo sa kasingka- sing. 20 Ang Bibliya tinuod nga usa ka basahong gikan sa Diyos. Kini angayng basahon, tun-an, ug mahalon. Ipakita ang imong pag- pasalamat sa maong gasa sa Diyos pinaagi sa padayong pagbasa sa mga sulod niini. Samtang buhaton nimo kana, makabaton kag lalom nga pagsabot bahin sa katuyoan sa Diyos alang sa ka- tawhan. Kon unsa ang maong katuyoan ug sa unsang paagi kana matuman pagahisgotan sa sunod kapitulo. 19, 20. (a) Sa unsang paagi ang Bibliya makatabang kanimo sa pagsusi sa imong kaugalingon? (b) Sa unsang paagi ikapakita nimo ang imong pagpasala- mat tungod sa linaing gasa sa Diyos, ang Bibliya? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang Bibliya inspirado sa Diyos ug busa maoy tuk- ma ug kasaligan. - 2 Timoteo 3:16. ˇ Ang impormasyong anaa sa Pulong sa Diyos ma- puslanon alang sa kinabuhi kada adlaw. - Isaias 48:17. ˇ Ang mga saad sa Diyos nga anaa sa Bibliya segura- dong matuman. - Numeros 23:19.
KAPITULO TRES Unsa ang Katuyoan sa Diyos Alang sa Yuta? Unsa ang katuyoan sa Diyos alang sa katawhan? Sa unsang paagi gisupak ang Diyos? Unsa kahay kahimtang sa kinabuhi sa yuta sa umaabot? ANG katuyoan sa Diyos alang sa yuta maoy kahibulongan gayod. Gusto ni Jehova nga ang yuta mapunog malipayon, mahimsog nga katawhan. Ang Bibliya nag-ingon nga ang "Diyos nagtanom ug usa ka tanaman sa Eden" ug nga iyang "gipatubo . . . ang ta- nang kahoy nga tilinguhaon sa panan-aw ug maayong kan-on." Human lalanga sa Diyos ang unang lalaki ug babaye, si Adan ug Eva, Iyang gibutang sila nianang maanindot nga puy-anan ug gi- ingnan sila: "Magmabungahon ug magdaghan kamo ug pun-a ang yuta ug gamhi kini." (Genesis 1:28; 2:8, 9, 15) Busa maoy katuyoan sa Diyos nga ang mga tawo makabaton ug mga anak, magpauswag sa mga utlanan niadtong paraisong puy-anan sa ti- buok nga yuta, ug mag-atiman sa kahayopan. 2 Sa imong hunahuna, matuman ba gayod ang katuyoan ni Jehova nga Diyos nga ang katawhan magpuyo sa usa ka yutan- ong paraiso? "Akong gisulti gayod kini," nag-ingon ang Diyos, "akong pagabuhaton usab kini." (Isaias 46:9-11; 55:11) Oo, ang gituyo sa Diyos iya gayong buhaton! Siya nag-ingon nga siya "wala maglalang [sa yuta] sa wala lamay kapuslanan" apan "nag-umol niini aron pagapuy-an." (Isaias 45:18) Unsang mata- nga sa katawhan ang gusto sa Diyos nga papuy-on sa yuta? Ug sa unsang gidugayon nga gusto niyang sila mopuyo dinhi? Ang 1. Unsa ang katuyoan sa Diyos alang sa yuta? 2. (a) Giunsa nato pagkahibalo nga matuman ang katuyoan sa Diyos alang sa yuta? (b) Unsay giingon sa Bibliya bahin sa pagkabuhi sa mga tawo hangtod sa kahangtoran?
28 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? Bibliya nagtubag: "Ang mga matarong magapanag-iya sa yuta, ug sila magapuyo sa ibabaw niini hangtod sa kahangtoran." - Salmo 37:29; Pinadayag 21:3, 4. 3 Dayag nga kini wala pa matuman. Ang mga tawo sa pagkakaron masakit ug mamatay; sila mag-away pa gani ug mag- pinatyanay. May nadaot. Hinuon, dili gayod katuyoan sa Diyos nga ang yuta mahisama sa atong makita karong adlawa! Unsay nahitabo? Nganong wala pa matuman ang katuyoan sa Diyos? Walay basahon sa kasaysayan nga sinulat sa tawo ang makatug- an kanato tungod kay ang suliran nagsugod man sa langit. ANG SINUGDANAN SA USA KA KAAWAY 4 Ang unang basahon sa Bibliya naghisgot bahin sa usa ka magsusupak sa Diyos nga mipatim-aw sa tanaman sa Eden. Gi- batbat siya ingong "ang halas," apan siya dili lamang usa ka hayop. Ang kataposang basahon sa Bibliya nagpaila nga siya "ang usa nga gitawag Yawa ug Satanas, nga nagpahisalaag sa tibu- ok gipuy-ang yuta." Siya gitawag usab "ang orihinal nga halas." (Genesis 3:1; Pinadayag 12:9) Kining gamhanang manulonda o dili-makitang espiritung linalang, migamit ug usa ka halas aron makigsulti kang Eva, sama rang ang usa ka abtik nga tawo ma- kapahimo sa iyang tingog nga daw nagagikan sa duol nga monyeka o kikokiko. Ang maong espiritung persona sa walay du- haduha presente sa dihang ang Diyos nag-andam sa yuta alang sa mga tawo. - Job 38:4, 7. 5 Apan sanglit hingpit ang tanang linalang ni Jehova, kinsay nagbuhat sa maong "Yawa," sa maong "Satanas"? Sa yanong pagkasulti, ang usa sa gamhanang espiritung mga anak sa Diyos naghimo sa iyang kaugalingon nga Yawa. Sa unsang paagi napo- sible kini? Ingon nga ato nang nasayran, ang usa ka tawo karong adlawa nga kanhi maoy ligdong ug matinud-anon basin ma- himong kawatan. Sa unsang paagi mahitabo kana? Mahimong tugotan sa usa ka tawo nga ang daotang tinguha maugmad diha 3. Unsang makapasubong mga kahimtang ang naglungtad karon sa yuta, ug unsang mga pangutana ang gipatungha niini? 4, 5. (a) Kinsay tinuod nga nakigsulti kang Eva pinaagi sa usa ka halas? (b) Sa unsang paagi ang usa ka kanhi maligdong, matinud-anong tawo mahimong ka- watan?
Unsa ang Katuyoan sa Diyos Alang sa Yuta? sa iyang kasingkasing. Kon siya magpadayon sa paghunahuna ni- ana, ang maong daotang tinguha mahimong kusganon kaayo. Unya kon motungha ang higayon, tingali siya molihok sumala sa daotang tinguha nga iyang gihunahuna. - Santiago 1:13-15. 6 Kini nahitabo sa kahimtang ni Satanas nga Yawa. Lagmit na- kadungog siya nga ang Diyos nagsugo kang Adan ug Eva nga magbaton ug mga anak ug pun-on ang yuta sa ilang mga liwat. (Genesis 1:27, 28) 'Aw, kining tanang tawo mahimong magsimba kanako inay sa Diyos!' si Satanas lagmit naghunahuna. Busa mi- turok ang daotang tinguha sa iyang kasingkasing. Sa kadugayan, siya milihok sa paglansis kang Eva pinaagi sa pagsulti kaniyag kabakakan bahin sa Diyos. (Genesis 3:1-5) Sa ingong paagi siya nahimong "Yawa," nga nagkahulogang "Tigbutangbutang." Sa samang higayon, siya nahimong "Satanas," nga nagkahulogang "Magsusupak." 7 Pinaagi sa pagsultig kabakakan ug paglansis, gipahinabo ni Satanas nga Yawa nga si Adan ug Eva mosupak sa Diyos. (Gene- sis 2:17; 3:6) Ingong resulta, sila sa kataposan namatay, sumala sa gisulti sa Diyos nga mahitabo kanila kon sila mosupak. (Ge- nesis 3:17-19) Sanglit si Adan nahimong dili hingpit sa dihang siya nakasala, ang tanan niyang anak nakapanunod sa sala gikan kaniya. (Roma 5:12) Ang kahimtang ikailustrar sa usa ka hulma- han nga gigamit sa paglutog tinapay. Kon ang hulmahan adunay lumping, unsay mahitabo sa matag tinapay nga giluto sa maong hulmahan? Ang matag tinapay makabaton usab ug lumping o depekto. Sa susamang paagi, ang matag tawo nakapanunod ug "lumping" sa pagkadili-hingpit gikan kang Adan. Kanay hinung- dan nga ang tanang tawo matigulang ug mamatay. - Roma 3:23. 8 Sa dihang giagak ni Satanas si Adan ug Eva ngadto sa pag- pakasala batok sa Diyos, siya sa pagkatinuod nangulo sa usa ka rebelyon. Iyang gisupak ang paagi ni Jehova sa pagmando. Sa pagkatinuod, si Satanas nag-ingon: 'Dili maayong magmamando 6. Sa unsang paagi ang usa ka gamhanang espiritung anak sa Diyos nahimong Satanas nga Yawa? 7. (a) Nganong namatay si Adan ug Eva? (b) Nganong ang tanang anak ni Adan matigulang ug mamatay? 8, 9. (a) Unsang hagit ang lagmit gihimo ni Satanas? (b) Nganong wala dayon laglaga sa Diyos ang mga rebelde? 29
30 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ang Diyos. Siya nagsultig kabakakan ug naghikaw ug maayong mga butang gikan sa iyang mga ginsakpan. Ang mga tawo wala magkinahanglan sa Diyos aron magmando kanila. Sila makahu- kom sa kaugalingon kon unsay maayo ug kon unsay daotan. Ug mahimong mas maayo pa ang ilang kahimtang ubos sa akong pagmando.' Unsaon pag-atubang sa Diyos ang maong makapa- insulto nga akusasyon? Ang pipila naghunahuna nga ang Diyos Ikatanyag ba ni Satanas kang Jesus ang tanang gingharian sa kalibotan kon kini dili iya?
Unsa ang Katuyoan sa Diyos Alang sa Yuta? angay untang magpatay lamang sa mga rebelde. Apan kana ba magtubag sa hagit ni Satanas? Kana ba magpamatuod nga ang paagi sa Diyos sa pagmando maoy matarong? 9 Ang hingpit nga pagsabot ni Jehova bahin sa hustisya dili ma- katugot nga iyang patyon lang dayon ang mga rebelde. Mihukom siya nga gikinahanglan ang panahon aron matubag ang hagit ni Satanas sa makapatagbawng paagi ug mapamatud-ang bakakon ang Yawa. Busa gihukom sa Diyos nga iyang tugotan nga ang mga tawo magmando sa ilang kaugalingon sulod sa taas nga panahon ubos sa impluwensiya ni Satanas. Kon nganong gihimo kadto ni Jehova ug kon nganong iyang gitugotan nga molabay ang taas kaayong panahon una mahusay ang maong mga isyu pagahis- gotan sa Kapitulo 11 niining basahona. Hinuon, niining tungora maayong palandongon kini: Husto ba si Adan ug Eva sa pagtuo kang Satanas, kinsa wala makahimog maayo alang kanila? Husto ba sila sa pagtuo nga si Jehova, kinsa naghatag kanila sa tanang butang nga ilang nabatonan, maoy mapintasong bakakon? Kon ikaw pa, unsa kahay imong himoon? 10 Maayong hunahunaon kining mga pangutanaha tungod kay ang matag usa kanato nag-atubang ug susamang mga isyu karon. Oo, may higayon ka sa pagsuportar sa kiliran ni Jehova aron matubag ang hagit ni Satanas. Makadawat ka kang Jehova ingong imong Magmamando ug makatabang sa pagpakita nga si Satanas maoy bakakon. (Salmo 73:28; Proverbio 27:11) Ikasubo, pipila lamang sa bilyonbilyong tawo niining kalibotana ang nag- himo sa maong pagpili. Kini mopatunghag hinungdanong pangutana, Ang Bibliya tinuod bang nagtudlo nga si Satanas mao ang magmamando niining kalibotana? KINSAY NAGMANDO NIINING KALIBOTANA? 11 Si Jesus wala gayod magduhaduha nga si Satanas mao ang magmamando niining kalibotana. Sa usa ka milagro- song paagi, gipakita ni Satanas kanhi kang Jesus "ang tanang 10. Sa unsang paagi makasuportar ka sa kiliran ni Jehova aron matubag ang hagit ni Satanas? 11, 12. (a) Sa unsang paagi ang usa ka tentasyon kang Jesus nagpadayag nga si Satanas mao ang magmamando niining kalibotana? (b) Unsa pay nagpama- tuod nga si Satanas mao ang magmamando niining kalibotana? 31
32 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? gingharian sa kalibotan ug ang ilang himaya." Unya si Sa- tanas misaad kang Jesus: "Kining tanan nga butang ihatag ko kanimo kon mohapa ka ug mohimog usa ka buhat sa pag- simba kanako." (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6) Hunahunaa kini. Kadtong tanyaga maoy pagtental ba kang Jesus kon si Satanas dili pa mao ang magmamando niining mga ginghariana? Wala ipanghimakak ni Jesus nga kining tanang gingharian sa kalibo- tan iya ni Satanas. Seguradong himoon unta kana ni Jesus kon si Satanas dili pa mao ang nagpaluyong gahom niining tanang gingharian. 12 Siyempre, si Jehova mao ang labing gamhanang Diyos, ang Maglalalang sa kahibulongang uniberso. (Pinadayag 4:11) Bisan pa niana, ang Bibliya wala mag-ingon nga si Jehova nga Diyos o si Jesu-Kristo mao ang magmamando niining kalibota- na. Ngani, espesipikong ginganlan ni Jesus si Satanas nga "ang magmamando niining kalibotana." (Juan 12:31; 14:30; 16:11) Ang Bibliya nagtumong gani kang Satanas nga Yawa ingong "ang diyos niini nga sistema sa mga butang." (2 Corinto 4: 3, 4) Mahitungod niini nga magsusupak o Satanas, ang Kris- tohanong apostol nga si Juan misulat: "Ang tibuok kalibotan nailalom sa gahom sa usa nga daotan." - 1 Juan 5:19. KON SA UNSANG PAAGI PAGAHANAWON ANG KALIBOTAN NI SATANAS 13 Sa paglabay sa matag tuig, ang kalibotan nahimong mas ug mas peligroso. Napuno kinig nagagubatay nga mga ka- sundalohan, dili-matinud-anong mga politiko, salingkapaw nga relihiyosong mga lider, ug way-konsensiyang mga kriminal. Ang kalibotan sa katibuk-an dili na mabag-o. Gipadayag sa Bi- bliya nga duol na ang panahon nga pagalaglagon sa Diyos ang daotang kalibotan panahon sa iyang gubat sa Armagedon. Puli- han kinig usa ka matarong nga bag-ong kalibotan. - Pinadayag 16:14-16. 14 Gipili ni Jehova nga Diyos si Jesu-Kristo nga mahimong 13. Nganong gikinahanglan ang usa ka bag-ong kalibotan? 14. Kinsay napili sa Diyos nga mahimong Magmamando sa Iyang Gingharian, ug sa unsang paagi gitagna kini?
Unsa ang Katuyoan sa Diyos Alang sa Yuta? Magmamando sa Iyang langitnong Gingharian o kagamhanan. Dugay na kanhi, ang Bibliya mitagna: "Adunay usa ka bata nga natawo alang kanato, adunay usa ka anak nga lalaki nga giha- tag kanato; ug ang prinsipenhong pagmando mahipatong sa iyang abaga. Ug ang iyang ngalan pagatawgon nga . . . Prin- sipe sa Pakigdait. Sa kadagaya sa prinsipenhong pagmando ug sa pakigdait walay kataposan." (Isaias 9:6, 7) Mahitungod ni- ining maong kagamhanan, gitudloan ni Jesus ang iyang mga sumusunod sa pag-ampo: "Paanhia ang imong gingharian. Ma- tuman unta ang imong kabubut-on, maingon sa langit, mao man usab sa yuta." (Mateo 6:10) Sumala sa atong makita sa ulahing bahin niini nga basahon, duol nang laglagon sa Ging- harian sa Diyos ang tanang kagamhanan niining kalibotana, ug kini mismo ang mopuli nianang tanan. (Daniel 2:44) Human niana ang Gingharian sa Diyos magpatungha sa yutan-ong pa- raiso. HADUOL NA ANG USA KA BAG-ONG KALIBOTAN! 15 Ang Bibliya nagpasalig kanato: "Adunay bag-ong mga langit ug usa ka bag-ong yuta nga atong ginapaabot sumala sa . . . saad [sa Diyos], ug niini magpuyo ang pagkamatarong." (2 Pedro 3:13; Isaias 65:17) Sa dihang ang Bibliya mohisgot usahay bahin sa "yuta," kini nagpasabot sa katawhang nagpuyo sa yuta. (Ge- nesis 11:1) Busa ang matarong nga "bag-ong yuta" maoy usa ka kapunongan sa katawhan nga giuyonan sa Diyos. 16 Misaad si Jesus nga sa umaabot nga bag-ong kalibotan, kad- tong giuyonan sa Diyos makadawat sa gasa nga "kinabuhing walay kataposan." (Marcos 10:30) Palihog paklia ang imong Bi- bliya sa Juan 3:16 ug Juan 17:3, ug basaha kon unsay giingon ni Jesus nga kinahanglan natong buhaton aron makadawat sa kinabuhing walay kataposan. Karon, tagda gikan sa Bibliya ang mga panalangin nga tagamtamon niadtong takos sa maong ka- hibulongang gasa gikan sa Diyos diha sa umaabot nga yutan-ong Paraiso. 15. Unsa ang "bag-ong yuta"? 16. Unsa ang bililhon kaayong gasa gikan sa Diyos alang niadtong iyang giu- yonan, ug unsay kinahanglan natong buhaton aron makadawat niana? 33
34 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 17 Mahanaw na ang pagkadaotan, paggubatay, krimen, ug ka- pintasan. "Ang daotan mawala na . . . Apan ang mga maaghop magapanag-iya sa yuta." (Salmo 37:10, 11) Molungtad na unya ang pakigdait tungod kay 'pahunongon sa Diyos ang mga gu- bat hangtod sa kinatumyan sa yuta.' (Salmo 46:9; Isaias 2:4) Unya "molambo ang matarong, ug ang kadagaya sa pakigdait hangtod nga ang bulan mahanaw na" - ug kana nagpasa- bot nga ang pakigdait maoy hangtod sa kahangtoran! - Salmo 72:7. 18 Ang mga magsisimba ni Jehova magpuyo unya nga may ka- segurohan. Samtang ang mga Israelinhon sa panahon sa Bibliya nagsugot sa Diyos, sila may kasegurohan sa kinabuhi. (Levitico 25:18, 19) Pagkakahibulongan gayod unya ang pagtagamtam sa susamang kasegurohan sa Paraiso! - Isaias 32:18; Miqueas 4:4. 19 Wala na unyay mga kanihit sa pagkaon. "Aduna unyay da- gayang lugas sa ibabaw sa yuta," miawit ang salmista. "Sa tumoy sa kabukiran adunay pagsugwak." (Salmo 72:16) Panala- nginan ni Jehova nga Diyos ang iyang mga matarong, ug "ang yuta magapatungha gayod sa iyang bunga." - Salmo 67:6. 20 Ang tibuok yuta mahimong usa ka paraiso. Pagatukoron unya ang maanindot nga bag-ong mga balay ug maugmad ang mga tanaman diha sa yuta nga kaniadto gidaot sa makasasalang mga tawo. (Isaias 65:21-24; Pinadayag 11:18) Paglabay sa pana- hon, ang naugmad nang mga bahin sa yuta mokaylap hangtod ang tibuok globo mahimong matahom ug mabungahon sama sa tanaman sa Eden. Ug ang Diyos dili gayod mapakyas sa 'pag- bukhad sa iyang kamot ug pagtagbaw sa tinguha sa tanang buhing butang.' - Salmo 145:16. 21 Aduna unyay pakigdait tali sa mga tawo ug mga hayop. Ang ihalas ug anad nga mga hayop magdungan sa pagpanibsib. 17, 18. Sa unsang paagi makaseguro kita nga aduna unyay pakigdait ug kase- gurohan sa bisan diin sa yuta? 19. Nganong nahibalo kita nga ang pagkaon magmadagayaon sa bag-ong kali- botan sa Diyos? 20. Nganong makaseguro kita nga ang tibuok yuta mahimong usa ka paraiso? 21. Unsay nagpakita nga ang pakigdait molungtad unya tali sa mga tawo ug mga hayop?
36 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? Bisan ang gamayng bata dili mahadlok sa mga hayop nga maoy peligroso karon. - Isaias 11:6-9; 65:25. 22 Ang sakit mawala na. Ingong Magmamando sa langitnong Gingharian sa Diyos, ayohon ni Jesus ang mas daghang sa- kit kay sa dihang dinhi pa siya sa yuta. (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9) Sa maong panahon "walay pumoluyo nga moingon: 'Ako masakiton.' " - Isaias 33:24; 35:5, 6. 23 Ang namatay nga mga minahal buhion pag-usab uban ang kalaoman nga dili na gayod mamatay. Buhion pag-usab ang tanan nga natulog sa kamatayon nga anaa sa handoma- nan sa Diyos. Sa pagkatinuod, "aduna unyay pagkabanhaw sa mga matarong ug sa mga dili-matarong." - Buhat 24:15; Juan 5: 28, 29. 24 Pagkatalagsaong kaugmaon ang nagpaabot sa mga mipa- labi sa pagkakat-on bahin sa atong Dakong Maglalalang, si Jehova nga Diyos, ug sa pag-alagad kaniya! Ang umaabot nga Paraiso sa yuta mao ang gipunting ni Jesus sa dihang siya misa- ad sa mamumuhat ug daotan nga namatay tapad kaniya: "Ikaw makauban nako sa Paraiso." (Lucas 23:43) Hinungdanon nga kita dugang makakat-on bahin kang Jesu-Kristo, nga pinaagi ka- niya kining tanang panalangin mahimong posible. 22. Unsa unyay mahitabo sa sakit? 23. Nganong ang pagkabanhaw makahatag ug kalipay sa atong mga kasing- kasing? 24. Unsay imong pagbati bahin sa pagpuyo sa Paraiso sa yuta? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Matuman ang katuyoan sa Diyos nga himoong paraiso ang yuta. - Isaias 45:18; 55:11. ˇ Si Satanas nagmando karon niining kalibotana. - Juan 12:31; 1 Juan 5:19. ˇ Sa umaabot nga bag-ong kalibotan, ihatag sa Diyos ang daghang panalangin sa katawhan. - Salmo 37:10, 11, 29.
KAPITULO KUWATRO Kinsa si Jesu-Kristo? Unsa ang espesyal nga papel ni Jesus? Diin ba siya gikan? Unsang matanga siya sa tawo? ADUNAY daghan kaayong bantogang mga tawo sa kalibotan. Ang pipila inila diha sa ilang kaugalingong komunidad, siyu- dad, o nasod. Ang uban inila sa tibuok kalibotan. Bisan pa niana, ang pagkanakaila lamang sa ngalan sa usa ka bantogang tawo wala magpasabot nga tinuod kang nakaila kaniya. Kini wala magpasabot nga imong nahibaloan ang mga detalye ba- hin sa iyang kagikan ug ang iyang tinuod nga pagkatawo. 2 Ang mga tawo sa tibuok kalibotan may nadunggan na ba- hin kang Jesu-Kristo, bisan pag siya nagkinabuhi sa yuta mga 2,000 ka tuig kanhi. Bisan pa niana, daghan ang naglibog kon kinsa gayod si Jesus. Nag-ingon ang pipila nga siya usa lamang ka maayong tawo. Nangangkon ang uban nga siya usa lamang ka manalagna. Ang uban pa gayod nagtuo nga si Jesus mao ang Diyos ug angayng simbahon. Siya ba angayng simbahon? 3 Hinungdanon nga imong mahibaloan ang kamatuoran ba- hin kang Jesus. Ngano? Tungod kay ang Bibliya nag-ingon: "Kini nagkahulogan ug kinabuhing walay kataposan, ang ilang pagkuha ug kahibalo bahin kanimo, ang bugtong ma- tuod nga Diyos, ug sa usa nga imong gipadala, si Jesu-Kristo." (Juan 17:3) Oo, ang pagkahibalo sa kamatuoran bahin kang Je- hova nga Diyos ug kang Jesu-Kristo mahimong mosangpot sa 1, 2. (a) Nganong ang pagkanakaila bahin sa usa ka bantogang tawo wala magpasabot nga tinuod kang nakaila kaniya? (b) Unsang kalibog ang naglung- tad bahin kang Jesus? 3. Nganong hinungdanon nga imong mahibaloan ang kamatuoran bahin kang Jesus?
Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? kinabuhing walay kataposan diha sa paraisong yuta. (Juan 14:6) Dugang pa, gi- hatag ni Jesus ang labing maayong sulondan kon unsaon pagkinabuhi ug kon unsaon pagtagad ang uban. (Juan 13:34, 35) Sa unang kapitulo niining basahona, atong gi- hisgotan ang kamatuoran bahin sa Diyos. Karon atong hisgotan kon unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya bahin kang Jesu-Kristo. ANG GISAAD NGA MESIYAS 4 Dugay na sa wala pa matawo si Jesus, gitagna sa Bibliya ang pag-abot sa usa nga ipadala sa Diyos ingong Mesiyas o Kristo. Ang mga titulong "Mesiyas" (gikan sa usa ka Hebreoha- nong pulong) ug "Kristo" (gikan sa usa ka Gregong pulong) nagpasabot nga "Usa nga Dinihogan." Ang 4. Unsay gipasabot sa mga titulong "Mesiyas" ug "Kristo"? Panahon sa iyang bawtismo, si Jesus nahimong Mesiyas o Kristo
Kinsa si Jesu-Kristo? maong sinaad nga Usa pagadihogan, nga mao, itudlo sa Diyos sa usa ka espesyal nga katungdanan. Sa ulahing mga kapitu- lo niining basahona, kita dugang mahibalo sa hinungdanong papel sa Mesiyas diha sa pagkatuman sa mga saad sa Diyos. Ma- hibaloan usab nato ang mga panalangin nga ikahatag kanato ni Jesus bisan sa pagkakaron. Hinuon, sa wala pa matawo si Jesus, daghan ang seguradong nahibulong, 'Kinsa kahay mahimong Mesiyas?' 5 Sa unang siglo K.P., ang mga tinun-an ni Jesus nga taga-Na- saret bug-os kombinsido nga siya mao ang gitagnang Mesiyas. (Juan 1:41) Usa sa mga tinun-an, ang lalaki nga ginganlang si Simon Pedro, miingon sa dayag kang Jesus: "Ikaw mao ang Kristo." (Mateo 16:16) Apan sa unsang paagi kadtong mga ti- nun-ana - ug kita - makaseguro nga si Jesus mao ang tinuod nga gisaad nga Mesiyas? 6 Gitagna sa mga manalagna sa Diyos nga nagkinabuhi una kang Jesus ang daghang detalye bahin sa Mesiyas. Ang ma- ong mga detalye makatabang sa uban sa pagkaila kaniya. Atong ikailustrar kini niining paagiha: Pananglitan ikaw gisugo sa pag- adto sa usa ka punog-tawo nga estasyon sa bus o tren o sa erport aron sugaton ang usa ka tawong wala nimo mahibalag su- kad. Dili ba makatabang kon adunay mohatag kanimog pipila ka detalye bahin kaniya? Sa susama, pinaagi sa mga manalagna sa Bibliya, si Jehova mihatag ug igong detalyadong kabatbatan kon unsay buhaton sa Mesiyas ug kon unsay iyang masinati. Ang pagkatuman niining mga tagnaa makatabang sa mga ma- tinuohon nga tin-awng makaila kaniya. 7 Tagda ang duha lamang ka pananglitan. Una, nga abanteg kapin sa 700 ka tuig, ang manalagnang si Miqueas mitagna nga ang Usa nga sinaad matawo sa Betlehem, usa ka ga- mayng lungsod sa yuta sa Juda. (Miqueas 5:2) Diin ba natawo si Jesus? Nianang lungsora mismo! (Mateo 2:1, 3-9) Ikaduha, 5. Sa unsa bug-os kombinsido ang mga tinun-an ni Jesus mahitungod kaniya? 6. Iilustrar kon sa unsang paagi si Jehova nakatabang sa mga matinuohon sa pag-ila sa Mesiyas. 7. Unsa ang duha ka tagna nga natuman may kalabotan kang Jesus? 39
40 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? nga abanteg daghang siglo, ang tagna nga natala sa Daniel 9:25 mipunting sa tuig mismo sa pagtungha sa Mesiyas - 29 K.P. Ang pagkatuman niining mga tagnaa ug sa uban pa nagpama- tuod nga si Jesus mao ang sinaad nga Mesiyas. 8 Ang dugang pamatuod sa pagka-Mesiyas ni Jesus natin-aw sa hinapos sa 29 K.P. Kana ang tuig nga si Jesus miadto kang Juan Bawtista aron mabawtismohan sa Suba sa Jordan. Si Juan gisaaran ni Jehova ug usa ka ilhanan aron makaila siya sa Mesiyas. Nakita ni Juan ang maong ilhanan panahon sa pag- bawtismo ni Jesus. Ang Bibliya nag-ingon nga kini mao ang nahitabo: "Human mabawtismohi, si Jesus mihaw-as gilayon sa tubig; ug, tan-awa! ang mga langit nabuksan, ug iyang nakita nga mikunsad diha kaniya ang espiritu sa Diyos ingon sa usa ka salampati. Tan-awa! Dihay tingog usab gikan sa mga langit nga nag-ingon: 'Kini mao ang akong Anak, ang hinigugma, nga akong giuyonan.' " (Mateo 3:16, 17) Human makakita ug maka- dungog kon unsay nahitabo, si Juan wala magduhaduha nga si Jesus gipadala sa Diyos. (Juan 1:32-34) Sa gutlo nga ang espiri- tu o aktibong gahom sa Diyos gibubo kaniya niadtong adlawa, si Jesus nahimong Mesiyas o Kristo, ang usa nga gitudlo aron mahimong Lider ug Hari. - Isaias 55:4. 9 Ang pagkatuman sa tagna sa Bibliya ug ang kaugalingong deklarasyon ni Jehova nga Diyos tin-awng nagpakita nga si Je- sus mao ang sinaad nga Mesiyas. Apan ang Bibliya nagtubag sa duha pa ka hinungdanong mga pangutana bahin kang Jesu- Kristo: Diin ba siya gikan, ug unsang matanga siya sa tawo? DIIN BA GIKAN SI JESUS? 10 Ang Bibliya nagtudlo nga si Jesus nagkinabuhi na sa langit sa wala pa siya moanhi sa yuta. Si Miqueas mitagna nga ang Alang sa katin-awan sa tagna ni Daniel nga natuman may kalabotan kang Jesus, tan-awa ang Apendise, mga panid 197-9. 8, 9. Unsang pamatuod sa pagka-Mesiyas ni Jesus ang natin-aw panahon sa pagbawtismo kaniya? 10. Unsay gitudlo sa Bibliya bahin sa paglungtad ni Jesus sa wala pa siya mo- anhi sa yuta?
Kinsa si Jesu-Kristo? Mesiyas matawo sa Betlehem ug miingon usab nga ang Iyang sinugdanan maoy "gikan pa sa unang kapanahonan." (Mi- queas 5:2) Sa daghang higayon, si Jesus mismo miingon nga siya nagkinabuhi sa langit sa wala pa siya ipanganak ingong usa ka tawo. (Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5) Ingong espiritung li- nalang sa langit, si Jesus may espesyal nga relasyon uban kang Jehova. 11 Si Jesus mao ang labing mahal nga Anak ni Jehova - ug tu- ngod sa maayong katarongan. Siya gitawag "ang panganay sa tanang kalalangan," kay siya mao ang unang gilalang sa Diyos. (Colosas 1:15) Aduna pay laing butang nga nakapaespesyal sa maong Anak. Siya mao ang "bugtong nga Anak." (Juan 3:16) Nagpasabot kini nga si Jesus mao lamang ang direktang gila- lang sa Diyos. Si Jesus lamang usab ang gigamit sa Diyos sa dihang Iyang gilalang ang tanang ubang butang. (Colosas 1:16) Unya, si Jesus gitawag usab "ang Pulong." (Juan 1:14) Nagtug- an kini kanato nga siya mao ang tigpamaba sa Diyos, sa walay duhaduha naghatod ug mga mensahe ug mga instruksiyon ngadto sa ubang mga anak sa Amahan, nga espiritu ug tawha- non. 12 Ang panganay nga Anak katupong ba sa Diyos, sumala sa gituohan sa pipila? Wala kini itudlo sa Bibliya. Sumala sa atong namatikdan sa nag-unang parapo, ang Anak gilalang. Nan, da- yag nga siya may sinugdanan, samtang si Jehova nga Diyos walay sinugdanan o kataposan. (Salmo 90:2) Ang bugtong nga Anak wala gani magtinguha nga mahimong katupong sa iyang Amahan. Ang Bibliya tin-awng nagtudlo nga ang Amahan la- baw kay sa Anak. (Juan 14:28; 1 Corinto 11:3) Si Jehova lamang Si Jehova gitawag nga Amahan tungod kay siya mao ang Maglalalang. (Isaias 64:8) Sanglit si Jesus gilalang man sa Diyos, siya gitawag nga Anak sa Diyos. Sa susamang mga katarongan, ang ubang espiritung mga linalang ug bisan ang tawong si Adan gitawag nga mga anak sa Diyos. - Job 1:6; Lucas 3:38. 11. Giunsa pagpakita sa Bibliya nga si Jesus mao ang labing mahal nga Anak ni Jehova? 12. Nganong nahibalo kita nga ang panganay nga Anak dili katupong sa Diyos? 41
42 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ang "Diyos nga Labing Gamhanan." (Genesis 17:1) Busa, siya walay katupong. 13 Si Jehova ug ang iyang panganay nga Anak suod nga nag- kauban sulod sa bilyonbilyong katuigan - dugay na kaayo sa wala pa malalang ang bituonong kalangitan ug ang yuta. Pag- kadako sa ilang paghigugma sa usag usa! (Juan 3:35; 14:31) Kining minahal nga Anak sama kaayo sa iyang Amahan. Kanay katarongan nga ang Bibliya nagtumong sa Anak ingong "ang la- rawan sa dili-makita nga Diyos." (Colosas 1:15) Oo, sama nga ang usa ka tawhanong anak mahimong kaamgid kaayo sa iyang amahan sa nagkalainlaing paagi, kining langitnong Anak nag- paaninag sa mga hiyas ug personalidad sa iyang Amahan. 14 Ang bugtong nga Anak ni Jehova kinabubut-ong mibiya sa langit ug nanaog sa yuta aron magkinabuhi ingon nga tawo. Apan basin mahibulong ka, 'Sa unsang paagi naposible nga ang usa ka espiritung linalang ipanganak ingong usa ka tawo?' Sa pagpalampos niadto, si Jehova naghimog usa ka milagro. Gi- balhin niya ang kinabuhi sa iyang panganay nga Anak gikan sa langit ngadto sa tagoangkan sa usa ka Hudiyang ulay nga ginganlag Maria. Walay usa ka tawhanong amahan nga nalang- kit. Sa maong paagi gipanganak ni Maria ang usa ka hingpit nga anak lalaki ug siya ginganlag Jesus. - Lucas 1:30-35. UNSANG MATANGA SA TAWO SI JESUS? 15 Ang gisulti ug gibuhat ni Jesus samtang dinhi sa yuta ma- katabang kanato nga mailhan siya pag-ayo. Labaw pa niana, mas mailhan nato si Jehova pinaagi ni Jesus. Nganong tinuod kini? Hinumdomi nga ang maong Anak maoy hingpit nga ani- nag sa iyang Amahan. Kanay hinungdan nga si Jesus miingon Alang sa dugang pamatuod nga ang panganay nga Anak dili katupong sa Diyos, tan-awa ang Apendise, mga panid 201-4. 13. Unsay gipasabot sa Bibliya sa dihang kini nagtumong sa Anak ingong "ang larawan sa dili-makita nga Diyos"? 14. Sa unsang paagi ang bugtong nga Anak ni Jehova gipanganak ingong usa ka tawo? 15. Nganong makaingon kita nga mas mailhan nato si Jehova pinaagi ni Je- sus?
Kinsa si Jesu-Kristo? ngadto sa usa sa iyang mga tinun-an: "Siya nga nakakita kanako nakakita usab sa Amahan." (Juan 14:9) Ang upat ka basahon sa Bibliya nga nailhang mga Ebanghelyo - Mateo, Marcos, Lucas, ug Juan - daghan ug gisugid kanato bahin sa kinabuhi, kaliho- kan, ug personal nga mga hiyas ni Jesu-Kristo. 16 Si Jesus nailhan pag-ayo ingong "Magtutudlo." (Juan 1:38; 13:13) Unsay iyang gitudlo? Sa panguna ang iyang mensahe mao "ang maayong balita sa gingharian" - nga mao, ang Ging- harian sa Diyos, ang langitnong kagamhanan nga magmando ibabaw sa tibuok yuta ug magpatunghag di-maihap nga mga panalangin alang sa masinugtanong mga tawo. (Mateo 4:23) Kansang mensahe ba kini? Si Jesus mismo miingon: "Ang gi- tudlo ko dili akoa, kondili iya sa nagpadala kanako," nga mao, si Jehova. (Juan 7:16) Si Jesus nahibalo nga buot sa iyang Ama- han nga ang mga tawo makadungog bahin sa maayong balita sa Gingharian. Sa Kapitulo 8, makakat-on kitag dugang bahin sa Gingharian sa Diyos ug kon unsay buhaton niini. 17 Diin ba nanudlo si Jesus? Sa bisan diin nga siya nakakitag mga tawo - sa kabanikanhan ingon man sa kasiyudaran, kabala- ngayan, mga tiyanggihan, ug sa ilang kabalayan. Si Jesus wala magpaabot nga ang mga tawo maoy moadto kaniya. Siya ang miadto kanila. (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6) Nganong si Jesus nanlimbasog pag-ayo ug migugol ug daghang panahon sa pag- wali ug pagpanudlo? Tungod kay ang pagbuhat niana mao ang kabubut-on sa Diyos alang kaniya. Si Jesus nagbuhat kanunay sa kabubut-on sa iyang Amahan. (Juan 8:28, 29) Apan adunay laing katarongan kon nganong siya nagwali. Nahingawa siya sa mga panon sa katawhan nga nangabot aron makigkita kaniya. (Mateo 9:35, 36) Sila gipasagdan sa ilang relihiyosong mga li- der, kinsa angay untang nagtudlo kanila sa kamatuoran bahin sa Diyos ug sa iyang mga katuyoan. Nasayod si Jesus nga ang ka- tawhan kinahanglang makadungog sa mensahe sa Gingharian. 16. Unsa ang pangunang mensahe ni Jesus, ug diin gikan ang iyang mga gi- tudlo? 17. Diin ba nanudlo si Jesus, ug nganong siya migugol ug daghang panahon sa pagwali ug sa pagpanudlo sa uban? 43
Si Jesus nagwali bisan diin nga siya nakakitag mga tawo 18 Si Jesus maoy tawong madasigon ug mabination. Busa alang sa uban siya daling duolon ug maluloton. Bisan ang mga bata mibating relaks uban niya. (Marcos 10:13-16) Dili ma- pihigon si Jesus. Iyang gidumtan ang kahiwian ug inhustisya. (Mateo 21:12, 13) Sa usa ka panahon nga dili kaayo tinahod ang kababayen-an ug diyutay ra silag katungod, iyang gitratar sila uban ang kaligdong. (Juan 4:9, 27) Si Jesus maoy tinuod nga mapainubsanon. Usa ka higayon niana, iyang gihugasan ang mga tiil sa iyang mga apostoles, usa ka serbisyong sagad gihimo sa timawa nga sulugoon. 19 Sensitibo si Jesus bahin sa mga panginahanglan sa uban. Kini ilabinang napadayag sa dihang, ubos sa gahom sa espiritu sa Diyos, naghimo siyag milagrosong mga pagpang-ayo. (Mateo 14:14) Pananglitan, usa ka lalaking sanlahon miduol kang Jesus ug miingon: "Kon buot mo lamang, ikaw makahinlo kanako." Gibati sa personal ni Jesus ang kasakitan ug pag-antos niadtong tawhana. Kay giabot ug kaluoy, gituy-od ni Jesus ang iyang ka- 18. Unsang mga hiyas ni Jesus ang labing madanihon alang kanimo? 19. Unsang pananglitan ang nagpakita nga si Jesus sensitibo bahin sa mga pa- nginahanglan sa uban?
mot ug gihikap ang tawo, nga miingon: "Buot ko. Mamahinlo ka." Ug naayo ang sanlahon! (Marcos 1:40-42) Imo bang ma- handuraw kon unsay gibati gayod niadtong tawhana? MATINUMANON HANGTOD SA KATAPOSAN 20 Gihatag ni Jesus ang labing maayong sulondan sa mauno- ngong pagkamasinugtanon ngadto sa Diyos. Siya nagpabiling matinumanon ngadto sa iyang langitnong Amahan ubos sa ta- nang matang sa kahimtang ug bisan pa sa tanang matang sa pagsupak ug pag-antos. Si Jesus malig-on ug malamposong nakasukol sa mga tentasyon ni Satanas. (Mateo 4:1-11) Sa usa ka panahon, ang pipila ka paryente mismo ni Jesus wala motuo kaniya, nga miingon pa nga siya "nalisoan sa iyang pangisip." (Marcos 3:21) Apan si Jesus wala magpaimpluwensiya kanila; siya nagpadayon sa pagbuhat sa buluhaton sa Diyos. Bisan pa sa mga panginsulto ug pag-abuso, si Jesus nagpugong sa kauga- lingon, nga wala gayod mosulay sa pagdaot sa iyang mga magsusupak. - 1 Pedro 2:21-23. 20, 21. Sa unsang paagi gihatag ni Jesus ang usa ka sulondan sa maunongong pagkamasinugtanon ngadto sa Diyos? 45
46 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 21 Si Jesus nagpabiling matinumanon hangtod sa kamatayon - usa ka mapintason ug masakit nga kamatayon nga gipaham- tang sa iyang mga kaaway. (Filipos 2:8) Hunahunaa kon unsay iyang giantos sa kataposang adlaw sa iyang kinabuhi ingong usa ka tawo. Siya gidakop, giakusar sa bakakong mga saksi, gi- hukman nga sad-an sa dili-matarong nga mga maghuhukom, gibiaybiay sa magubtanong mga panon sa katawhan, ug gisa- kit sa mga sundalo. Siya, nga gilansang sa usa ka kahoy, miutnga, nga misinggit: "Natuman na!" (Juan 19:30) Bisan pa niana, sa ikatulong adlaw human mamatay si Jesus, gibanhaw siya sa iyang langitnong Amahan ngadto sa espiritung kinabu- hi. (1 Pedro 3:18) Pipila ka semana sa ulahi, mibalik siya sa langit. Didto siya "milingkod sa tuong kamot sa Diyos" ug nag- paabot nga makadawat ug gahom ingong hari. - Hebreohanon 10:12, 13. 22 Unsay nalampos ni Jesus pinaagi sa pagpabiling mati- numanon hangtod sa kamatayon? Ang kamatayon ni Jesus sa pagkatinuod nagbukas alang kanato ug kahigayonan alang sa kinabuhing dayon diha sa paraisong yuta, nga nahiuyon sa ori- hinal nga katuyoan ni Jehova. Kon sa unsang paagi kana naposible tungod sa kamatayon ni Jesus maoy pagahisgotan sa sunod kapitulo. 22. Unsay nalampos ni Jesus pinaagi sa pagpabiling matinumanon hangtod sa kamatayon? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang natuman nga tagna ug kaugalingong deklarasyon sa Diyos nagpamatuod nga si Jesus mao ang Mesiyas o Kristo. - Mateo 16:16. ˇ Si Jesus dugay nang nagkinabuhi sa langit ingong espi- ritung linalang sa wala pa siya moanhi sa yuta. - Juan 3:13. ˇ Si Jesus maoy usa ka magtutudlo, usa ka tawong madasi- gon ug mabination, ug usa ka sulondan sa hingpit nga pagkamasinugtanon ngadto sa Diyos. - Mateo 9:35, 36.
KAPITULO SINGKO Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos Unsa ang lukat? Sa unsang paagi kini gitagana? Unsay mahimong ipasabot niini alang kanimo? Sa unsang paagi ikapakita nimo ang imong pagkamapasalamaton niini? UNSA ang labing maayong gasa nga imong nadawat sukad? Dili kinahanglang mahalon ang usa ka gasa aron kini mahimong hinungdanon. Ngani, ang tinuod nga bili sa usa ka gasa dili ma- sukod pinaagi sa salapi. Sa kapulihay, kon ang usa ka gasa makapalipay kanimo o makatagana sa tinuod nga pangina- hanglan diha sa imong kinabuhi, kini maoy bililhon kanimo. 2 Sa daghang gasa nga madahom nimong madawat, adunay usa nga labaw sa tanan. Kini maoy usa ka gasa gikan sa Diyos alang sa katawhan. Si Jehova naghatag kanatog daghang bu- tang, apan ang iyang labing maayong gasa kanato mao ang halad lukat sa iyang Anak, si Jesu-Kristo. (Mateo 20:28) Sumala sa atong masabtan niining kapituloha, ang lukat mao ang la- bing bililhong gasa nga mahimo nimong madawat, kay kini makahatag kanimog di-masukod nga kalipay ug makatagana sa imong labing hinungdanong mga panginahanglan. Sa pagkati- nuod ang lukat mao ang kinadak-ang pagpahayag sa gugma ni Jehova kanimo. 1, 2. (a) Kanus-a mahimong bililhon kanimo ang usa ka gasa? (b) Nganong ikaingon nga ang lukat mao ang labing bililhong gasa nga mahimo nimong ma- dawat sukad?
48 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? UNSA ANG LUKAT? 3 Sa yanong pagkasulti, ang lukat maoy paagi ni Jehova sa pagluwas sa katawhan gikan sa sala ug kamatayon. (Efeso 1:7) Sa pagsabot sa kahulogan niining pagtulon-ana sa Bibliya, angay natong hinumdoman kon unsay nahitabo sa tanaman sa Eden. Kita makasabot lamang kon nganong ang lukat maoy bililhon kaayong gasa alang kanato kon masabtan nato pag-una kon un- say giwala ni Adan sa dihang siya nakasala. 4 Sa dihang iyang gilalang si Adan, si Jehova mihatag kaniyag bililhon kaayong butang - ang hingpit nga tawhanong kinabu- hi. Palandonga kon unsay kahulogan niadto alang kang Adan. Kay gibuhat nga may hingpit nga lawas ug hunahuna, siya dili gayod masakit, matigulang, o mamatay. Ingong hingpit nga tawo, siya may espesyal nga relasyon uban kang Jehova. Ang Bi- bliya nag-ingon nga si Adan maoy "anak sa Diyos." (Lucas 3:38) Busa gipahimuslan ni Adan ang suod nga relasyon uban kang Jehova nga Diyos, nga sama nianang sa usa ka anak uban sa ma- higugmaong amahan. Si Jehova nakigsulti sa iyang yutan-ong anak, nga mihatag ug makapatagbawng mga buluhaton kang Adan ug gipahibalo siya kon unsay gidahom gikan kaniya. - Ge- nesis 1:28-30; 2:16, 17. 5 Si Adan gibuhat "sa larawan sa Diyos." (Genesis 1:27) Wala kana magpasabot nga si Adan kamay-ong sa Diyos sa panagway. Sumala sa atong nahibaloan sa Kapitulo 1 niining basahona, si Jehova maoy dili-makita nga espiritu. (Juan 4:24) Busa si Jehova wala makabaton ug lawas nga unod ug dugo. Ang pagkagibu- hat sa larawan sa Diyos nagpasabot nga si Adan gilalang nga may mga hiyas nga sama nianang sa Diyos, lakip ang gugma, kaalam, hustisya, ug gahom. Sama si Adan sa iyang Amahan sa laing hinungdanong paagi sa pagkaagi nga siya may kagawa- san sa pagpili. Busa, si Adan dili samag makina nga makahimo lamang kon unsay gidisenyo o giprogramang ipahimo niini. 3. Unsa ang lukat, ug unsay angay natong masabtan pag-una aron bug-os ma- sabtan kining bililhong gasa? 4. Unsay kahulogan sa hingpit nga tawhanong kinabuhi alang kang Adan? 5. Unsay gipasabot sa Bibliya sa dihang nag-ingon kini nga si Adan gibuhat "sa larawan sa Diyos"?
Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos Hinunoa, siya makahimog personal nga mga desisyon, nga ma- kapili tali sa matarong ug daotan. Kon siya mipili pa sa pagsugot sa Diyos, siya unta mabuhing walay kataposan sa Paraiso sa yuta. 6 Nan, tin-aw nga sa dihang si Adan misupak sa Diyos ug siya gihukmang mamatay, siya mibayad ug dako kaayong bili. Tungod sa iyang sala, siya nawad-an sa iyang hingpit nga taw- hanong kinabuhi uban ang tanang kaayohan niana. (Genesis 3:17-19) Ikasubo, giwala ni Adan ang maong bililhong kinabu- hi dili lang alang sa iyang kaugalingon kondili alang usab sa umaabot niyang mga kaliwat. Ang Pulong sa Diyos nag-ingon: "Ingon nga ang sala misulod sa kalibotan pinaagi sa usa ka tawo [si Adan] ug ang kamatayon pinaagi sa sala, ug sa ingon ang ka- matayon mikaylap sa tanang tawo tungod kay silang tanan nakasala man." (Roma 5:12) Sa pagkatinuod, kitang tanan naka- panunod sa sala ni Adan. Busa, ang Bibliya nag-ingon nga iyang "gibaligya" ang iyang kaugalingon ug ang iyang mga kaliwat sa kaulipnan ngadto sa sala ug kamatayon. (Roma 7:14) Walay pag- laom alang kang Adan ug Eva tungod kay sila tinuyong mipili sa pagsupak sa Diyos. Apan komosta man ang ilang mga kaliwat, lakip kita? 7 Si Jehova milihok aron luwason ang katawhan pinaagi sa lukat. Unsa ang usa ka lukat? Duha ka butang ang pangunang nalangkit sa usa ka lukat. Una, ang usa ka lukat mao ang bili nga ibayad aron mahigawas o malukat ang usa ka butang. Ikatandi kini sa bili nga ibayad aron makagawas ang usa ka binilanggo nga nabihag sa gubat. Ikaduha, ang usa ka lukat mao ang bayad nga makasapal sa bili sa usa ka butang. Kini susama sa bili nga ibayad sa danyos pirhuwisyo tungod sa kadaot nga naagoman sa usa ka tawo. Pananglitan, kon ang usa ka tawo makaaksidente, kinahanglang mobayad siyag usa ka kantidad sa salapi nga bug- os katugbang sa bili sa nadaot. 8 Sa unsang paagi posibleng mabayran ang dako kaayong 6. Sa dihang si Adan misupak sa Diyos, unsay iyang giwala, ug sa unsang paa- gi apektado ang iyang mga kaliwat? 7, 8. Unsang duha ka butang ang pangunang nalangkit sa lukat? 49
50 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? kapildihan nga gipahamtang ni Adan kanatong tanan ug ma- pagawas kita gikan sa kaulipnan sa sala ug kamatayon? Atong hisgotan ang lukat nga gitagana ni Jehova ug kon unsay mahi- mong ipasabot niini alang kanimo. KON GIUNSA PAGTAGANA NI JEHOVA ANG LUKAT 9 Sanglit hingpit nga tawhanong kinabuhi ang nawala, ang dili-hingpit nga tawhanong kinabuhi dili gayod makalukat nia- na. (Salmo 49:7, 8) Ang gikinahanglan mao ang usa ka lukat nga katugbang ug bili sa butang nga nawala. Kini nahiuyon sa prin- sipyo sa hingpit nga hustisya nga makaplagan diha sa Pulong sa Diyos, nga nag-ingon: "Kalag alang sa kalag." (Deuteronomio 19:21) Busa, unsay makasapal sa bili sa hingpit nga tawhanong kalag, o sa kinabuhing giwala ni Adan? Ang laing hingpit nga tawhanong kinabuhi mao ang "katugbang nga lukat" nga giki- nahanglan. - 1 Timoteo 2:6. 10 Giunsa pagtagana ni Jehova ang lukat? Iyang gipadala ang usa sa iyang hingpit nga mga anak nganhi sa yuta. Apan si Je- hova wala magpadala kang bisan kinsa lamang nga espiritung linalang. Iyang gipadala ang usa nga labing bililhon kaniya, ang iyang bugtong nga Anak. (1 Juan 4:9, 10) Ang maong Anak ki- nabubut-ong mibiya sa iyang langitnong pinuy-anan. (Filipos 2:7) Sumala sa atong nasayran sa nag-unang kapitulo niining basahona, gihimo ni Jehova ang usa ka milagro sa dihang iyang gibalhin ang kinabuhi sa maong Anak ngadto sa tagoangkan ni Maria. Pinaagi sa balaang espiritu sa Diyos, si Jesus gipanganak ingong usa ka hingpit nga tawo ug wala mailalom sa silot sa sala. - Lucas 1:35. 11 Sa unsang paagi ang usa ka tawo mahimong usa ka lukat alang sa daghan, sa pagkatinuod sa milyonmilyong tawo? Buwe- no, sa unsang paagi ang mga tawong mokabat ug milyonmilyon nahimong mga makasasala sa sinugdan? Hinumdomi nga pina- agi sa pagkasala, si Adan nawad-an sa bililhong butang nga mao ang hingpit nga tawhanong kinabuhi. Busa, siya dili na ma- 9. Unsang matanga sa lukat ang gikinahanglan? 10. Giunsa pagtagana ni Jehova ang lukat? 11. Sa unsang paagi ang usa ka tawo mahimong lukat alang sa milyonmilyon?
Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos kahatag niana ngadto sa iyang mga kaliwat. Hinunoa, sala ug kamatayon lamang ang iyang ikahatag. Si Jesus, kinsa gitawag sa Bibliya "ang kataposang Adan," nakabaton ug hingpit nga taw- hanong kinabuhi, ug siya wala gayod makasala. (1 Corinto 15:45) Sa usa ka diwa, si Jesus ang mipuli kang Adan aron lu- wason kita. Pinaagi sa paghalad sa iyang hingpit nga kinabuhi diha sa bug-os nga pagkamasinugtanon ngadto sa Diyos, gibay- ran ni Jesus ang bili sa sala ni Adan. Sa ingon si Jesus nagdalag paglaom alang sa mga kaliwat ni Adan. - Roma 5:19; 1 Corinto 15:21, 22. 12 Detalyadong gibatbat sa Bibliya ang pag-antos nga naago- man ni Jesus sa hapit na siyang mamatay. Nakaagom siyag masakit nga paglatigo, mapintasong paglansang, ug masakit nga kamatayon diha sa kahoy sa pagsakit. (Juan 19:1, 16-18, 30; Apendise, mga panid 204-6) Nganong gikinahanglang mag-an- tos pag-ayo si Jesus? Sa usa ka kapitulo sa ulahing bahin niining basahona, atong masayran nga giduhaduhaan ni Satanas nga adunay tawhanong mga alagad si Jehova nga magpabiling ma- tinumanon ilalom sa pagsulay. Pinaagi sa matinumanong paglahutay bisan pa sa grabeng pag-antos, gihatag ni Jesus ang posible nga kinamaayohang tubag sa hagit ni Satanas. Gipama- tud-an ni Jesus nga ang usa ka hingpit nga tawo nga adunay kagawasan sa pagpili makapabiling bug-os nga matinumanon ngadto sa Diyos bisan kon unsay gibuhat sa Yawa. Segurado nga nalipay pag-ayo si Jehova tungod sa pagkamatinumanon sa iyang minahal nga Anak! - Proverbio 27:11. 13 Sa unsang paagi nabayran ang lukat? Sa ika-14 ka ad- law sa Hudiyohanong bulan nga Nisan sa 33 K.P., gitugotan sa Diyos nga mapatay ang iyang hingpit ug walay-sala nga Anak. Sa ingon gihalad ni Jesus ang iyang hingpit nga tawhanong kinabuhi "makausa alang sa tanang panahon." (Hebreohanon 10:10) Sa ikatulong adlaw sa pagkamatay ni Jesus, siya gibanhaw ni Jehova balik ngadto sa espiritung kinabuhi. Sa langit, gipre- sentar ni Jesus ngadto sa Diyos ang bili sa iyang hingpit nga tawhanong kinabuhi nga gihalad ingong usa ka lukat ilis sa 12. Unsay gipamatud-an sa pag-antos ni Jesus? 13. Sa unsang paagi nabayran ang lukat? 51
Gihatag ni Jehova ang iyang bugtong nga Anak ingong usa ka lukat alang kanato
Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos mga kaliwat ni Adan. (Hebreohanon 9:24) Gidawat ni Jehova ang bili sa halad ni Jesus ingong ang lukat nga gikinahanglan sa pagluwas sa katawhan gikan sa kaulipnan sa sala ug kamatayon. - Roma 3:23, 24. KON UNSAY MAHIMONG IPASABOT SA LUKAT ALANG KANIMO 14 Bisan pa sa atong makasasalang kahimtang, kita makadawat ug bililhong mga panalangin tungod sa lukat. Atong hisgotan ang pipila ka presente ug umaabot nga mga kaayohan niining labing bililhong gasa sa Diyos. 15 Ang kapasayloan sa mga sala. Tungod sa napanunod nga pagkadili-hingpit, kita adunay dakong pakigbisog sa pagbu- hat kon unsay matarong. Kitang tanan mahimong makasala sa pulong o sa buhat. Apan pinaagi sa halad lukat ni Jesus, kita ma- kadawat sa "kapasayloan sa atong mga sala." (Colosas 1:13, 14) Hinuon, aron mabatonan ang maong kapasayloan, kinahang- lang kita tinuod nga maghinulsol. Kinahanglang mapaubsanon usab kitang mohangyo kang Jehova, nga mangayo sa iyang ka- pasayloan pinasukad sa atong pagtuo sa halad lukat sa iyang Anak. - 1 Juan 1:8, 9. 16 Usa ka mahinlong tanlag atubangan sa Diyos. Ang sad- an nga tanlag daling mosangko sa pagkamawad-ag-paglaom ug mopabati kanato nga way-kapuslanan. Hinunoa, si Jehova mitagana ug paagi nga kita magsimba kaniya uban ang ma- hinlong tanlag bisan pa sa atong pagkadili-hingpit pinaagi sa kapasayloan nga naposible tungod sa lukat. (Hebreohanon 9: 13, 14) Tungod niana kita adunay kagawasan sa pagpakig- sulti kang Jehova. Busa, kita libreng makaduol kaniya diha sa pag-ampo. (Hebreohanon 4:14-16) Ang padayong paghupot ug usa ka mahinlong tanlag mohatag ug kalinaw sa hunahuna, mopausbaw sa pagtahod-sa-kaugalingon, ug makahatag ug ka- lipay. 14, 15. Aron makadawat sa "kapasayloan sa atong mga sala," unsay kinahang- lan natong buhaton? 16. Nganong kita makasimba sa Diyos uban ang usa ka mahinlong tanlag, ug nganong bililhon ang maong tanlag? 53
Ang pagtinguha nga mas mailhan si Jehova maoy usa ka paagi sa pagpakita nga ikaw mapasalamaton sa iyang gasa nga lukat 17 Ang paglaom sa kinabuhing walay kataposan sa usa ka pa- raisong yuta. "Ang suhol nga ginabayad sa sala mao ang kamatayon," matod sa Roma 6:23. Ang samang bersikulo nagdugang: "Apan ang gasa nga ginahatag sa Diyos mao ang ki- nabuhing walay kataposan pinaagi ni Kristo Jesus nga atong Ginoo." Sa Kapitulo 3 niining basahona, atong gihisgotan ang mga panalangin sa umaabot nga yutan-ong Paraiso. (Pinada- yag 21:3, 4) Kanang tanang umaabot nga mga panalangin, apil ang kinabuhing walay kataposan diha sa hingpit nga panglawas, maposible tungod kay si Jesus namatay alang kanato. Aron ma- kadawat sa maong mga panalangin, kinahanglan natong ipakita nga kita mapasalamaton sa gasa nga lukat. SA UNSANG PAAGI IKAPAKITA NIMO ANG IMONG PAGKAMAPASALAMATON? 18 Nganong angay kitang dulot nga magmapasalamaton kang Jehova tungod sa lukat? Buweno, ang usa ka gasa maoy bililhon kon ang tighatag mosakripisyog panahon, kahago, o salapi sa paghatag ug gasa. Ang atong kasingkasing matandog kon atong masabtan nga ang usa ka gasa maoy usa ka pagpahayag sa tinuod nga gugma sa tighatag alang kanato. Ang lukat mao ang labing 17. Unsang mga panalangin ang maposible tungod kay si Jesus namatay alang kanato? 18. Nganong angay kitang magmapasalamaton kang Jehova tungod sa gasa nga lukat?
Ang Lukat - Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos bililhong gasa, kay gihimo sa Diyos ang dako kaayong sakripis- yo sukad sa pagtagana niana. "Gihigugma pag-ayo sa Diyos ang kalibotan nga gihatag niya ang iyang bugtong nga Anak," ma- tod sa Juan 3:16. Ang lukat mao ang labing talagsaong ebidensiya sa gugma ni Jehova kanato. Kini maoy pamatuod usab sa gugma ni Jesus, kay kinabubut-on niyang gihatag ang iyang kinabuhi alang kanato. (Juan 15:13) Busa ang gasa nga lukat angayng mag- kombinsir kanato nga si Jehova ug ang iyang Anak nahigugma kanato ingong mga indibiduwal. - Galacia 2:20. 19 Nan, sa unsang paagi ikapasundayag nimo nga ikaw mapasa- lamaton sa gasa sa Diyos nga lukat? Una sa tanan, paningkamoti nga mas mailhan nimo ang Dakong Tighatag, si Jehova. (Juan 17:3) Ang pagtuon sa Bibliya sa tabang niining basahona mota- bang kanimo sa paghimo niana. Samtang mouswag ang imong kahibalo bahin kang Jehova, molalom ang imong paghigugma kaniya. Sa baylo, tungod sa maong gugma gusto nimong buha- ton kon unsay makapalipay kaniya. - 1 Juan 5:3. 20 Ipakita nga ikaw may pagtuo sa halad lukat ni Jesus. Mayla- bot kang Jesus, ang Bibliya nag-ingon: "Siya nga magpasundayag ug pagtuo sa Anak adunay kinabuhing walay kataposan." (Juan 3:36) Sa unsang paagi makapakita kitag pagtuo kang Jesus? Ang maong pagtuo dili lang ipakita pinaagig mga pulong. "Patay ang pagtuo nga walay binuhatan," matod sa Santiago 2:26. Oo, ang matuod nga pagtuo mapamatud-an pinaagig "mga buhat," nga mao, pinaagi sa atong mga lihok. Usa ka paagi sa pagpakita nga kita adunay pagtuo kang Jesus mao ang pagbuhat sa atong maa- rangan sa pagsundog kaniya dili lamang diha sa ginasulti kondili diha usab sa atong ginabuhat. - Juan 13:15. 21 Tambong sa tinuig nga pagsaulog sa Panihapon sa Ginoo. Sa gabii sa Nisan 14, 33 K.P., gisugdan ni Jesus ang usa ka espesyal nga pagsaulog nga gitawag sa Bibliya ug "panihapon sa Ginoo." (1 Corinto 11:20; Mateo 26:26-28) Ang maong pagsaulog gita- wag usab ug Memoryal sa pagkamatay ni Kristo. Gisugdan kini ni Jesus aron matabangan ang iyang mga apostoles ug ang tanang 19, 20. Sa unsang mga paagi ikapakita nimong ikaw mapasalamaton sa gasa sa Diyos nga lukat? 21, 22. (a) Nganong angay kitang motambong sa tinuig nga pagsaulog sa Pa- nihapon sa Ginoo? (b) Unsay ipatin-aw sa Kapitulo 6 ug 7? 55
56 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? matuod nga mga Kristohanon sunod kanila sa paghinumdom nga pinaagi sa iyang kamatayon ingong hingpit nga tawo, iyang gihatag ang iyang kalag o kinabuhi ingong usa ka lukat. Mahitu- ngod sa maong pagsaulog, si Jesus misugo: "Ipadayon ninyo ang pagbuhat niini sa paghandom kanako." (Lucas 22:19) Ang pag- saulog sa Memoryal magpahinumdom kanato sa dakong gugma nga gipakita ni Jehova ug ni Jesus may kalabotan sa lukat. Ika- pakita nato ang atong pagkamapasalamaton sa lukat pinaagi sa pagtambong sa tinuig nga pagsaulog sa Memoryal sa kamatayon ni Jesus. 22 Ang maong lukat nga gihatag kanato ni Jehova maoy bilil- hon kaayong gasa. (2 Corinto 9:14, 15) Kining bililhon kaayong gasa mahimong mapuslanon bisan niadtong nangamatay na. Ang Kapitulo 6 ug 7 mopatin-aw kon sa unsang paagi mahitabo kana. Alang sa dugang impormasyon bahin sa kahulogan sa Panihapon sa Ginoo, tan-awa ang Apendise, mga panid 206-8. KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang lukat mao ang paagi ni Jehova sa pagluwas sa katawhan gikan sa sala ug kamatayon. - Efeso 1:7. ˇ Gitagana ni Jehova ang lukat pinaagi sa pagpa- dala sa iyang bugtong nga Anak nganhi sa yuta aron mamatay alang kanato. - 1 Juan 4:9, 10. ˇ Pinaagi sa lukat, atong mabatonan ang kapasay- loan sa mga sala, usa ka mahinlong tanlag, ug ang paglaom sa kinabuhing walay kataposan. - 1 Juan 1:8, 9. ˇ Atong ikapakita nga kita mapasalamaton sa lukat pinaagi sa pagtinguha nga mas mailhan si Jeho- va, pagpasundayag ug pagtuo sa halad lukat ni Jesus, ug pinaagi sa pagtambong sa Panihapon sa Ginoo. - Juan 3:16.
KAPITULO SAYIS Hain ang mga Patay? Unsay mahitabo kanato sa dihang kita mamatay? Nganong mamatay kita? Dili ba makapahupay ang pagkahibalo sa kamatuoran bahin sa kamatayon? KINI ang mga pangutana nga gihunahuna sa katawhan sulod sa li- bolibong katuigan. Kini maoy mahinungdanong mga pangutana. Bisan kon kinsa kita o diin kita magpuyo, ang mga tubag mahi- nungdanon sa matag usa kanato. 2 Sa nag-unang kapitulo, atong gihisgotan kon sa unsang paagi ang halad lukat ni Jesu-Kristo nag-abli sa dalan ngadto sa kinabu- hing walay kataposan. Atong nasayran usab nga gitagna sa Bibliya ang usa ka panahon sa dihang "ang kamatayon mawala na." (Pina- dayag 21:4) Kasamtangan, kitang tanan mamatay. "Ang mga buhi nasayod nga sila mamatay," matod sa makinaadmanong si Ha- ring Solomon. (Ecclesiastes 9:5) Kita maningkamot nga mabuhi sa labing taas nga panahon kutob sa mahimo. Bisan pa niana, mahi- bulong kita kon unsay mahitabo kanato sa dihang mamatay kita. 3 Sa dihang mamatay ang atong mga minahal, kita mag- masulub-on. Ug kita tingali mangutana: 'Unsay nahitabo kanila? Nag-antos ba sila? Nagbantay ba sila kanato? Makatabang ba kita kanila? Ato bang makita sila pag-usab?' Nagkalainlain ang mga tubag nga gihatag sa mga relihiyon sa kalibotan nianang mga pa- ngutanaha. Ang pipila ka relihiyon nagtudlo nga kon matarong ang imong pagkinabuhi, ikaw moadto sa langit apan kon daotan ang imong pagkinabuhi, ikaw pagasakiton sa nagdilaab nga dapit. Ang ubang mga relihiyon nagtudlo nga sa pagkamatay, ang mga tawo moadto sa kalibotan sa mga espiritu aron mahiuban sa ilang mga katigulangan. Ang uban pang relihiyon nagtudlo nga ang 1-3. Unsang mga pangutana ang gisukna sa mga tawo bahin sa kamatayon, ug unsang mga tubag ang gihatag sa nagkalainlaing mga relihiyon?
58 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? mga patay moadto sa laing kalibotan aron pagahukman ug unya makasinatig reinkarnasyon, o matawo pag-usab diha sa laing la- was. 4 Adunay usa ka paninugdang ideya ang maong relihiyosong mga pagtulon-an - nga kita adunay usa ka bahin nga magpada- yong buhi pagkamatay sa pisikal nga lawas. Sumala sa halos tanang relihiyon, nga gisunod sa nangaging panahon ug sa pagka- karon, kita sa usa ka paagi magpadayong buhi hangtod sa hangtod nga may katakos nga makakita, makadungog, ug makahunahu- na. Apan, sa unsang paagi posible kana? Ang atong mga katakos sa pagbati, duyog sa atong mga hunahuna, tanan nalangkit sa mga obra sa atong utok. Panahon sa kamatayon, ang utok moun- dang sa pag-obra. Ang atong mga memorya, mga pagbatyag, ug mga katakos sa pagbati dili padayong moobra nga independente sa misteryosong paagi. Kini mohunong na sa pagkadaot sa atong utok. UNSAY TINUOD NGA MAHITABO SA PAGKAMATAY? 5 Kon unsay mahitabo sa pagkamatay dili misteryoso kang Jeho- va, ang Maglalalang sa utok. Siya nahibalo sa kamatuoran, ug diha sa iyang Pulong, ang Bibliya, iyang gipatin-aw ang kahimtang sa mga patay. Kini ang tin-awng pagtulon-an niini: Sa dihang ma- matay ang usa ka tawo, siya wala na maglungtad. Ang kamatayon maoy kaatbang sa kinabuhi. Ang mga patay dili makakita o ma- kadungog o makahunahuna. Walay bisan usa nato ka bahin ang magpadayong buhi pagkamatay sa lawas. Wala kitay dili-mamatay nga kalag o espiritu. 6 Human ipahayag ni Solomon nga ang mga buhi nahibalo nga sila mamatay, siya misulat: "Bahin sa mga patay, sila walay nahi- baloan nga bisan unsa." Unya iyang gipatin-aw ang paninugdang kamatuoran pinaagi sa pag-ingon nga ang mga patay dili mahi- mong mahigugma o magdumot ug nga "walay buluhaton ni lalang ni kahibalo ni kaalam sa [lubnganan]." (Ecclesiastes 9:5, Alang sa usa ka paghisgot sa mga pulong "kalag" ug "espiritu," palihog tan- awa ang Apendise, mga panid 208-11. 4. Unsang paninugdang ideya bahin sa kamatayon ang gituohan sa daghang relihiyon? 5, 6. Unsay gitudlo sa Bibliya bahin sa kahimtang sa mga patay?
Hain ang mga Patay? 6, 10) Sa susamang paagi, ang Salmo 146:4 nag- ingon nga sa dihang ang usa ka tawo mamatay, "mahanaw ang iyang mga hunahuna." Kita na- ilalom sa kamatayon ug dili kita magpadayong buhi pagkamatay sa atong lawas. Ang kinabu- hi nga atong gipahimuslan maoy sama sa siga sa kandila. Sa dihang pagngon ang siga, kini dili moadto sa bisan unsang dapit. Kini mahanaw lamang. KON UNSAY GISULTI NI JESUS BAHIN SA KAMATAYON 7 Si Jesu-Kristo naghisgot bahin sa kahimtang sa mga patay. Siya naghisgot niana maylabot kang Lazaro, nga usa ka tawo nga iyang nail- han pag-ayo ug nga namatay. Si Jesus miingon sa iyang mga tinun-an: "Si Lazaro nga atong higala nagpahulay." Nagtuo ang mga tinun-an nga gipasabot ni Jesus nga si Lazaro nagpahulay tungod kay natulog, nga nagpahulay aron mau- lian gikan sa usa ka sakit. Nasayop sila. Si Jesus nagpatin-aw: "Namatay si Lazaro." (Juan 11:11-14) Matikdi nga si Jesus nagtan- di sa kamatayon ngadto sa pagpahulay ug pagkatulog. Si Lazaro wala didto sa langit o sa nagdilaab nga impiyerno. Wala siya ma- kighibalag sa mga manulonda o mga katigulangan. Wala matawo pag-usab si Lazaro ingon nga laing tawo. Nagpahulay siya diha sa kamatayon, nga samag nahinanok kaayo nga walay mga damgo. Ang ubang mga teksto nagtandi usab sa kamatayon ngadto sa pag- katulog. Pananglitan, sa dihang ang tinun-an nga si Esteban gibato hangtod namatay, ang Bibliya nag-ingon nga siya "nahikatulog." (Buhat 7:60) Sa susamang paagi, si apostol Pablo misulat nga ang pipila ka tawo sa iyang adlaw "nangatulog na" diha sa kamatayon. - 1 Corinto 15:6. Diin mopaingon ang siga? 8 Katuyoan ba sa Diyos sa sinugdanan nga mamatay ang mga tawo? Dili gayod! Si Jehova nagbuhat sa tawo aron mabuhing 7. Sama sa unsa ang kamatayon sumala sa gipatin-aw ni Jesus? 8. Nganong nahibalo kita nga dili katuyoan sa Diyos nga mamatay ang mga tawo?
60 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? walay kataposan sa yuta. Sumala sa atong nasayran sa sinugdanan niining basahona, gibutang sa Diyos ang unang magtiayon sa usa ka matahom nga paraiso. Iyang gihatagan silag hingpit nga pang- lawas. Ang ilang kaayohan lamang ang gitinguha ni Jehova. Gusto ba ni bisan kinsang mahigugmaong ginikanan nga ang iyang mga anak mag-antos sa kasakitan sa katigulangon ug sa kamatayon? Siyempre dili! Si Jehova nahigugma sa iyang mga anak ug gusto niya nga sila magtagamtam ug walay-kataposang kalipay sa yuta. Mahitungod sa mga tawo, ang Bibliya nag-ingon: "Ang panahong Gibuhat ni Jehova ang mga tawo aron mabuhing walay kataposan sa yuta
Hain ang mga Patay? walay tino . . . gibutang [ni Jehova] sa ilang kasingkasing." (Eccle- siastes 3:11) Gilalang kita sa Diyos uban ang tinguha nga mabuhi hangtod sa hangtod. Ug siya naghimog mga kahikayan aron ma- tuman ang maong tinguha. KON NGANONG MAMATAY ANG MGA TAWO 9 Nan, nganong mamatay man ang mga tawo? Aron makapla- gan ang tubag, kinahanglang tagdon nato kon unsay nahitabo sa dihang diha lamay usa ka lalaki ug usa ka babaye sa yuta. Nag- saysay ang Bibliya: "Gipatubo ni Jehova nga Diyos gikan sa yuta ang tanang kahoy nga tilinguhaon sa panan-aw ug maayong kan- on." (Genesis 2:9) Hinunoa, gidili ang usa ka butang. Giingnan ni Jehova si Adan: "Gikan sa tanang kahoy sa tanaman makakaon ka hangtod sa pagkatagbaw. Apan kon bahin sa kahoy sa kahiba- lo sa maayo ug sa daotan dili ka gayod mokaon gikan niini, kay sa adlaw nga mokaon ka gikan niini mamatay ka gayod." (Ge- nesis 2:16, 17) Dili lisod tumanon kadtong sugoa. Dihay daghan nga ubang mga kahoy nga gikan niana makakaon si Adan ug Eva. Apan niadtong panahona kadtong sugoa mihatag kanilag espesyal nga higayon aron ikapakita ang ilang pagkamapasalamaton ngad- to sa Diyos nga naghatag kanila sa tanang butang, lakip sa hingpit nga kinabuhi. Ang ilang pagkamasinugtanon magpakita usab unta nga ilang gitahod ang awtoridad sa ilang langitnong Amahan ug nga ilang gitinguha ang iyang mahigugmaong pagtultol. 10 Ikasubo, gipili sa unang magtiayon nga dili mosugot kang Je- hova. Sa pagsulti pinaagig halas, si Satanas nangutana kang Eva: "Tinuod ba nga miingon ang Diyos nga dili gayod kamo makaka- on gikan sa tanang kahoy sa tanaman?" Si Eva mitubag: "Sa bunga sa mga kahoy sa tanaman kami makakaon. Apan kon bahin sa pagkaon sa bunga sa kahoy nga anaa sa taliwala sa tanaman, ang Diyos nag-ingon, 'Dili gayod kamo mokaon gikan niini, ni mohi- kap kamo niini aron dili kamo mamatay.' " - Genesis 3:1-3. 11 "Dili gayod kamo mamatay," miingon si Satanas. "Kay nasa- yod ang Diyos nga sa mismong adlaw nga kamo mokaon gikan 9. Unsang butang ang gidili ni Jehova kang Adan, ug nganong dili lisod tuma- non kadtong sugoa? 10, 11. (a) Sa unsang paagi ang unang magtiayon nahimong dili masinugta- non sa Diyos? (b) Nganong ang pagkadili-masinugtanon ni Adan ug Eva maoy usa ka seryosong butang? 61
62 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? niini ang inyong mga mata mangabuka ug kamo mahisama sa Diyos, nga mahibalo sa maayo ug sa daotan." (Genesis 3:4, 5) Gusto ni Satanas nga si Eva motuo nga makabaton siyag kaayo- han pinaagi sa pagkaon sa gidiling bunga. Sumala pa ni Satanas, si Eva may katungod sa paghukom kon unsay matarong ug dao- tan; may katungod siya sa pagbuhat kon unsay iyang gusto. Si Satanas nagbutangbutang nga si Jehova namakak bahin sa sang- potanan sa pagkaon sa bunga. Si Eva mituo kang Satanas. Busa mipupo siyag pipila ka bunga ug mikaon niana. Unya gihatagan niyag pipila ang iyang bana, ug siya mikaon usab niana. Sila nag- buhat niadto dili tungod kay wala sila mahibalo. Nahibalo sila nga sila nagbuhat sa giingon sa Diyos nga dili nila angayng buha- ton. Pinaagi sa pagkaon sa bunga, tinuyo nilang gisupak ang yano ug makataronganon nga sugo. Sila nagpakitag kawalay-pagtahod Si Adan gikan sa abog, ug siya mibalik sa abog
Hain ang mga Patay? sa ilang langitnong Amahan ug sa iyang awtoridad. Ang ingong kawalay-pagtahod alang sa ilang mahigugmaong Maglalalang dili ikapangulipas! 12 Ingong ilustrasyon: Unsay imong bation kon nagpadako ug nagmatuto kag usa ka anak lalaki o babaye ug unya siya wala magmasinugtanon kanimo sa pagkaagi nga siya nagpakitag kawalay-pagtahod o kawalay-gugma kanimo? Kana makapaguol pag-ayo kanimo. Nan, si Jehova naguol pag-ayo sa dihang si Adan ug Eva nagmasinupakon kaniya. 13 Walay katarongan nga si Jehova padayong magsuportar hang- tod sa hangtod sa kinabuhi sa dili masinugtanong si Adan ug Eva. Namatay sila, sumala sa iyang giingon nga maoy mahitabo kanila. Wala na maglungtad si Adan ug Eva. Wala sila mobalhin ngadto sa kalibotan sa mga espiritu. Nahibalo kita niini tungod sa gisulti ni Jehova kang Adan human sa pagsudya kaniya bahin sa iyang pag- kadili-masinugtanon. Ang Diyos miingon: "Ikaw mobalik sa yuta, kay gikan niini ikaw gikuha. Kay abog ikaw ug sa abog ikaw mopa- uli." (Genesis 3:19) Ang Diyos nagbuhat kang Adan gikan sa abog sa yuta. (Genesis 2:7) Una pa niana, si Adan wala maglungtad. Busa, sa dihang si Jehova miingon nga si Adan mobalik sa abog, Iyang gipasabot nga si Adan mobalik ngadto sa kahimtang sa pag- kawala-maglungtad. Si Adan mahimong walay kinabuhi sama ra sa abog nga gikan niana siya gibuhat. 14 Buhi pa unta si Adan ug Eva karong adlawa, apan namatay sila tungod kay ilang gipili nga dili magmasinugtanon sa Diyos ug mao nga sila nakasala. Ang hinungdan nga kita mamatay mao nga ang pagkamakasasala ni Adan ug ang kamatayon napanunod sa ta- nan niyang kaliwat. (Roma 5:12) Ang maong sala maoy sama sa mangilngig, napanunod nga sakit nga dili maikyasan ni bisan kin- sa. Ang sangpotanan niini, ang kamatayon, maoy usa ka tunglo. Ang kamatayon maoy usa ka kaaway, dili usa ka higala. (1 Corinto 15:26) Mapasalamaton kaayo kita nga si Jehova nagtagana sa lukat aron luwason kita gikan niining makahahadlok nga kaaway! 12. Unsay makatabang kanato aron masabtan kon unsay gibati ni Jehova sa di- hang si Adan ug Eva nagmasinupakon kaniya? 13. Unsay giingon ni Jehova nga maoy mahitabo kang Adan sa pagkamatay, ug unsay gipasabot niini? 14. Nganong mamatay man kita? 63
64 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? MAPUSLANON NGA MAHIBALO SA KAMATUORAN BAHIN SA KAMATAYON 15 Ang gitudlo sa Bibliya bahin sa kahimtang sa mga patay ma- kahatag ug kahupayan. Sumala sa atong nasabtan, ang mga patay dili mobatig kasakit o kaguol. Walay katarongan nga kita mahadlok sa mga patay, kay sila dili makadaot kanato. Wala sila magkina- hanglan sa atong tabang, ug dili sila makatabang kanato. Kita dili mahimong makigsulti kanila, ug sila dili mahimong makigsulti ka- nato. Ang daghang relihiyosong pangulo binakak nga nangangkon nga sila makatabang sa mga namatay, ug ang mga tawo nga nagtuo sa maong mga pangulo mohatag kanilag kuwarta. Apan ang pagka- hibalo sa kamatuoran bahin sa kamatayon magapanalipod kanato batok sa pagkamalimbongan sa mga nagtudlo sa maong kabakakan. 16 Uyon ba ang imong relihiyon sa gitudlo sa Bibliya bahin sa mga patay? Dili uyon ang kadaghanang relihiyon. Ngano? Tungod kay impluwensiyado ni Satanas ang ilang mga pagtulon-an. Iyang gigamit ang bakak nga relihiyon aron patuohon ang mga tawo nga sa pagkamatay sa ilang lawas, sila magpadayong buhi sa kalibotan sa mga espiritu. Usa kini ka bakak nga gitapo ni Satanas sa ubang mga bakak sa pagpatalikod sa mga tawo gikan ni Jehova nga Diyos. Sa unsang paagi nahitabo kana? 17 Sumala sa gipahayag ganina, ang pipila ka relihiyon nag- tudlo nga kon ang usa ka tawo daotan ug pagkinabuhi, sa iyang pagkamatay siya moadto sa usa ka nagdilaab nga dapit aron sa- kiton hangtod sa hangtod. Ang maong pagtulon-an nagpakaulaw sa Diyos. Si Jehova maoy Diyos sa gugma ug dili gayod niya pa- antoson ang mga tawo sa maong paagi. (1 Juan 4:8) Unsay imong bation bahin sa usa ka tawo nga nagsilot sa usa ka dili-masinugta- nong anak pinaagi sa pagdangdang sa iyang mga kamot sa kalayo? Motahod ka ba sa maong tawo? Sa pagkatinuod, gusto mo bang makig-ilaila kaniya? Dili gayod! Lagmit maghunahuna ka nga siya mapintason kaayo. Apan, gusto ni Satanas nga kita motuo nga si Je- hova magpaantos sa mga tawo diha sa kalayo hangtod sa hangtod - sulod sa di-maihap nga bilyonbilyong katuigan! 15. Nganong makahatag ug kahupayan nga mahibalo sa kamatuoran bahin sa ka- matayon? 16. Kinsay nag-impluwensiya sa mga pagtulon-an sa daghang relihiyon, ug sa un- sang paagi? 17. Nganong ang pagtulon-an bahin sa walay-kataposang pagpaantos nagpakau- law kang Jehova?
Hain ang mga Patay? 18 Si Satanas nagagamit usab sa pipila ka relihiyon sa pagtud- lo nga sa pagkamatay ang mga tawo mahimong mga espiritu nga angayng tahoron ug pasidunggan sa mga buhi. Sumala sa maong pagtulon-an, ang mga espiritu sa mga patay mahimong impluwen- siyado kaayong mga higala o makahahadlok nga mga kaaway. Ang maong bakak nga pagtulon-an gituohan sa daghang tawo. Sila ma- hadlok sa mga patay ug ilang gipasidunggan ug gisimba sila. Sa kasukwahi, ang Bibliya nagtudlo nga ang mga patay nangatulog la- mang ug kita angayng magsimba lamang sa matuod nga Diyos, si Jehova, ang atong Maglalalang ug Magtatagana. - Pinadayag 4:11. 19 Ang pagkahibalo sa kamatuoran bahin sa mga patay maga- panalipod kanimo gikan sa pagkahisalaag tungod sa relihiyosong kabakakan. Kini makatabang usab kanimo sa pagsabot sa ubang mga pagtulon-an sa Bibliya. Pananglitan, sa dihang makaamgo ka nga ang mga tawo dili mobalhin ngadto sa kalibotan sa mga espiri- tu sa pagkamatay, ang saad nga kinabuhing walay kataposan diha sa usa ka paraiso adunay tinuod nga kahulogan alang kanimo. 20 Dugay na kanhi, ang matarong nga tawong si Job nagpatung- ha niining pangutanaha: "Kon ang usa ka tawo nga lig-on ug lawas mamatay, mabuhi ba siya pag-usab?" (Job 14:14) Mabuhi ba pag- usab ang walay-kinabuhing tawo nga natulog diha sa kamatayon? Ang gitudlo sa Bibliya bahin niini makapahupay pag-ayo, sumala sa ipakita sa sunod kapitulo. 18. Ang pagsimba sa mga patay gipasukad sa unsang relihiyosong bakak? 19. Ang pagkahibalo sa kamatuoran bahin sa kamatayon makatabang kanato sa pagsabot sa unsang laing pagtulon-an sa Bibliya? 20. Unsang pangutana ang atong hisgotan sa sunod kapitulo? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang mga patay dili makakita o makadungog o makahunahuna. - Ecclesiastes 9:5. ˇ Ang mga patay nagpahulay; sila wala mag-antos. - Juan 11:11. ˇ Kita mamatay tungod kay kita nakapanunod sa sala gikan ni Adan. - Roma 5:12. 65
KAPITULO SIYETE Matuod nga Paglaom Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay Nganong nahibalo kita nga ang pagkabanhaw mahitabo gayod? Unsay pagbati ni Jehova bahin sa pagbanhaw sa mga patay? Kinsa ang pagabanhawon? HUNAHUNAA nga nagdagan ka palayo sa usa ka mapintasong kaaway. Siya kusgan ug paspas kaayong modagan kay kanimo. Nahibalo ka nga siya way kaluoy tungod kay ikaw nakakita kaniya nga mipatay sa pipila nimo ka higala. Bisan pag maningkamot ka pag-ayo nga siya dili makaapas kanimo, siya nagkaduol kanimo. Maorag wala nay paglaom. Apan, ang usa ka magtatabang kalit nga mitungha sa imong kiliran. Siya labaw nga gamhanan kay sa imong kaaway, ug siya misaad nga motabang kanimo. Bation mo gayod ang dakong kahupayan! 2 Sa usa ka diwa, ikaw gigukod nianang matanga sa ka- away. Kitang tanan gigukod niana. Sumala sa atong nasayran sa nag-unang kapitulo, ginganlan sa Bibliya ang kamatayon ingong kaaway. Walay usa kanato ang dili maapsan niini o makalikay nii- ni. Kadaghanan nato nakakita nga gihunos sa maong kaaway ang kinabuhi sa mga tawo nga atong gimahal. Apan si Jehova labaw nga gamhanan kay sa kamatayon. Siya ang mahigugmaong Mag- tatabang nga nakapasundayag na nga siya makabuntog gayod sa maong kaaway. Ug siya nagsaad nga iyang laglagon sa bug-os ang maong kaaway, ang kamatayon. Ang Bibliya nagtudlo: "Ingong kataposang kaaway, ang kamatayon pagawagtangon." (1 Corinto 15:26) Kana usa ka maayong balita! 1-3. Unsa ang kaaway nga nagagukod kanatong tanan, ug nganong ang paghis- got sa gitudlo sa Bibliya mohatag kanatog dakong kahupayan?
Matuod nga Paglaom Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay 3 Atong hisgotan una kadiyot kon sa unsang paagi apektado kita sa dihang mamatay ang usa nato ka kaila. Ang paghisgot niini makatabang kanato nga masabtan ang usa ka butang nga ma- kapalipay kanato. Abi mo, si Jehova nagsaad nga banhawon ang mga patay. (Isaias 26:19) Sila pagabuhion pag-usab. Kana mao ang paglaom sa pagkabanhaw. SA DIHANG MAMATAY ANG USA KA MINAHAL 4 Nawad-an ka bag usa ka minahal tungod sa kamatayon? Ang kasakit, kasubo, ug mga pagbati sa kawalay-mahimo maorag dili maagwanta. Nianang mga higayona, kinahanglang modangop kita sa Pulong sa Diyos alang sa kahupayan. (2 Corinto 1:3, 4) Ang Bibliya makatabang kanato nga masabtan kon unsay pag- bati ni Jehova ug ni Jesus bahin sa kamatayon. Si Jesus, kinsa hingpit nga aninag sa iyang Amahan, nahibalo bahin sa kagul- anan sa usa nga namatyan. (Juan 14:9) Sa didto siya sa Jerusalem, si Jesus tigduawan kang Lazaro ug sa iyang mga igsoong ba- baye, si Maria ug Marta, kinsa nagpuyo sa duol nga lungsod sa Betania. Sila nahimong suod nga managhigala. Ang Bibliya nag- ingon: "Gihigugma ni Jesus si Marta ug ang iyang igsoong babaye ug si Lazaro." (Juan 11:5) Apan, sumala sa atong nasayran sa nag- unang kapitulo, si Lazaro namatay. 5 Unsay gibati ni Jesus sa dihang namatay ang iyang higala? Ang asoy nagtug-an kanato nga si Jesus miduyog sa mga paryente ug mga higala ni Lazaro sa ilang pagbangotan tungod sa maong kamatayon. Sa pagkakita kanila, si Jesus natandog pag-ayo. Siya "miagulo diha sa espiritu ug naguol." Unya ang asoy nag-ingon, "Si Jesus mihilak." (Juan 11:33, 35) Ang kasubo ba ni Jesus nag- pasabot nga siya walay paglaom? Dili gayod. Ngani, si Jesus nahibalo nga hapit nang mahitabo ang kahibulongang butang. (Juan 11:3, 4) Bisan pa niana, mibati siyag kaguol ug kasubo tu- ngod sa kamatayon. 4. (a) Nganong ang pagsanong ni Jesus ngadto sa pagkamatay sa usa ka mina- hal nagtudlo kanato bahin sa mga pagbati ni Jehova? (b) Unsang espesyal nga panaghigala ang naugmad ni Jesus? 5, 6. (a) Unsay sanong ni Jesus sa dihang siya kauban sa nagbangotan nga pa- milya ug mga higala ni Lazaro? (b) Nganong ang kasubo ni Jesus makapadasig kanato? 67
68 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 6 Sa usa ka paagi, ang kasubo ni Jesus makapadasig kanato. Kini nagtudlo kanato nga si Jesus ug ang iyang Amahan, si Jehova, dili gusto sa kamatayon. Apan si Jehova nga Diyos makabugno ug makapukgo gayod sa maong kaaway! Atong tan-awon kon un- sang katakos ang gihatag sa Diyos kang Jesus. "LAZARO, GULA NGARI!" 7 Si Lazaro gilubong sa usa ka langob, ug gipakuha ni Je- sus ang bato nga nagtak-op sa ganghaan niini. Mitutol si Marta tungod kay sa ikaupat ka adlaw, seguradong ang lawas ni Laza- ro nagsugod na pagkadunot. (Juan 11:39) Gikan sa tawhanong panglantaw, dili ba kadto wala nay paglaom? 8 Ang bato giligid aron kadto makuha, ug si Jesus misinggit sa makusog nga tingog: "Lazaro, gula ngari!" Unsay nahitabo? "Ang tawo nga namatay migula." (Juan 11:43, 44) Mahandu- raw mo ba ang kalipay sa mga tawo nga didto niadto? Bisan pag si Lazaro ilang igsoong lalaki, paryente, higala, o silingan, sila nahibalo nga siya namatay. Apan, siya didto - ang mao mis- mong lalaki - nga nagbarog na usab sa ilang taliwala. Maorag dili kadto katuohan. Walay duhaduha nga daghan ang malipayong migakos kang Lazaro. Dako kaayong kadaogan kadto batok sa ka- matayon! 9 Wala mag-ingon si Jesus nga kadtong kahibulongang mi- lagro iyang nahimo sa iyang kaugalingong gahom. Sa iyang pag-ampo sa dayon niyang pagtawag kang Lazaro, iyang gitin-aw nga si Jehova mao ang Tinubdan sa pagkabanhaw. (Juan 11:41, 42) Dili kadto ang bugtong higayon nga gigamit ni Jehova ang iyang gahom sa ingong paagi. Ang pagkabanhaw ni Lazaro maoy usa lang sa siyam ka pagkabanhaw nga gitala diha sa Pulong sa Diyos. Makapahimuot ang pagbasa ug pagtuon niining mga Ang ubang mga asoy makaplagan sa 1 Hari 17:17-24; 2 Hari 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56; Buhat 9:36-42; ug 20:7-12. 7, 8. Nganong ang kahimtang ni Lazaro maorag wala nay paglaom alang sa mga tawong nanan-aw, apan unsay gibuhat ni Jesus? 9, 10. (a) Sa unsang paagi gipadayag ni Jesus ang Tinubdan sa iyang gahom sa pagbanhaw kang Lazaro? (b) Unsa ang pipila ka kaayohan sa pagbasa sa mga asoy bahin sa pagkabanhaw diha sa Bibliya?
Gibanhaw ni apostol Pedro ang Kristohanong babaye nga si Dorcas. - Buhat 9:36-42 Gibanhaw ni Elias ang anak lalaki sa usa ka balong babaye. - 1 Hari 17:17-24 Ang pagkabanhaw ni Lazaro miresulta sa dakong kalipay. - Juan 11:38-44
70 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? asoya. Nagtudlo kini kanato nga ang Diyos dili mapihigon, kay ang mga pagabanhawon maglakip sa bata ug tigulang, lalaki ug babaye, Israelinhon ug dili-Israelinhon. Ug pagkatalagsaon ang kalipay nga gibatbat sa maong mga kasulatan! Pananglitan, sa di- hang gibanhaw ni Jesus ang usa ka dalagita gikan sa mga patay, ang iyang mga ginikanan "nalipay pag-ayo." (Marcos 5:42) Oo, si Jehova naghatag kanilag hinungdan sa kalipay nga dili gayod nila mahikalimtan. 10 Hinuon, ang mga gibanhaw ni Jesus sa kadugayan namatay ra pag-usab. Nagpasabot ba kini nga ang pagbanhaw kanila walay kapuslanan? Dili gayod. Ang maong mga asoy sa Bibliya nag- lig-on sa hinungdanong mga kamatuoran ug naghatag kanatog paglaom. PAGKAKAT-ON GIKAN SA MGA ASOY BAHIN SA PAGKABANHAW 11 Ang Bibliya nagtudlo nga ang mga patay "walay nahibalo- an nga bisan unsa." Sila dili buhi ug wala maglungtad nga may panimuot sa bisan diin. Gipamatud-an kini sa asoy bahin kang Lazaro. Sa pagkabuhi pag-usab, gipaukyaban ba ni Lazaro ang mga tawo pinaagi sa iyang mga pag-asoy bahin sa langit? O iya ba hinuong gihadlok sila pinaagi sa makalilisang nga mga estor- ya bahin sa nagdilaab nga impiyerno? Wala. Wala masulat diha sa Bibliya ang maong mga pulong gikan ni Lazaro. Sulod sa upat ka adlaw niyang pagkapatay, siya "walay nahibaloan nga bisan unsa." (Ecclesiastes 9:5) Natulog lamang si Lazaro diha sa kama- tayon. - Juan 11:11. 12 Ang asoy bahin kang Lazaro nagtudlo usab kanato nga ang pagkabanhaw maoy kamatuoran, dili lamang kasugiran. Giban- haw ni Jesus si Lazaro atubangan sa panon sa katawhan nga nakasaksi niana. Bisan ang relihiyosong mga lider, kinsa nagdu- mot kang Jesus, nagtuo nga kadto tinuod nga nahitabo. Bisan pa niadto, sila miingon: "Unsay atong buhaton, tungod kay kining tawhana [si Jesus] nagbuhat ug daghang ilhanan?" (Juan 11:47) 11. Sa unsang paagi ang asoy bahin sa pagkabanhaw ni Lazaro makatabang sa paglig-on sa kamatuoran nga natala sa Ecclesiastes 9:5? 12. Nganong makapaneguro kita nga ang pagkabanhaw ni Lazaro tinuod nga nahitabo?
Matuod nga Paglaom Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay Daghang tawo ang nakigkita sa nabanhaw nga si Lazaro. Ingong sangpotanan, labi pang daghan kanila ang mituo kang Jesus. Ilang nasabtan nga si Lazaro maoy usa ka buhing pamatuod nga si Jesus gipadala sa Diyos. Lig-on kaayo ang maong ebidensiya nga ang pipila sa gahig-kasingkasing nga Hudiyong mga relihi- yosong lider nagplano sa pagpatay kang Jesus ug kang Lazaro. - Juan 11:53; 12:9-11. 13 Ang pagtuo ba sa pagkabanhaw maoy pagpanghanduraw la- mang? Dili, kay si Jesus nagtudlo nga ang adlaw moabot nga "ang tanan nga anaa sa handomanang mga lubnganan" paga- banhawon. (Juan 5:28) Si Jehova mao ang Maglalalang sa tanang buhing butang. Lisod bang tuohan nga siya makalalang pag-usab ug buhing butang? Siyempre, kana nag-agad pag-ayo sa panum- doman ni Jehova. Makahinumdom ba siya sa namatay natong mga minahal? Ang uniberso napunog di-maihap nga kabituo- nan, apan ang Diyos naghatag ug ngalan sa matag usa! (Isaias 40:26) Busa si Jehova nga Diyos makahinumdom sa tanang de- talye sa namatay natong mga minahal, ug siya makapabuhi pag-usab kanila. 14 Apan, unsay pagbati ni Jehova bahin sa pagbanhaw sa mga patay? Ang Bibliya nagtudlo nga siya nangandoy sa pagbanhaw sa mga patay. Ang matinumanong tawo nga si Job nangutana: "Kon ang usa ka tawo nga lig-on ug lawas mamatay, mabuhi ba siya pag-usab?" Si Job naghisgot bahin sa pagpaabot diha sa lubnganan hangtod sa panahong mahinumdoman siya sa Diyos. Siya miingon kang Jehova: "Ikaw motawag, ug ako motubag ka- nimo. Kay ikaw mangandoy sa buhat sa imong mga kamot." - Job 14:13-15. 15 Hunahunaa lamang! Si Jehova tinuod nga nangandoy sa pagbuhi pag-usab sa mga patay. Dili ba makapalipay nga mahi- balo nga kana ang pagbati ni Jehova? Apan unsay ikasulti bahin niining umaabot nga pagkabanhaw? Kinsay pagabanhawon, ug asa sila banhawon? 13. Unsay atong pasikaranan sa pagtuo nga si Jehova tinuod nga makabanhaw sa mga patay? 14, 15. Ingon sa gipatin-aw sa mga pulong ni Job, unsay pagbati ni Jehova ba- hin sa pagbuhi pag-usab sa mga patay? 71
72 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? "ANG TANAN NGA ANAA SA HANDOMANANG MGA LUBNGANAN" 16 Ang mga asoy bahin sa pagkabanhaw diha sa Bibliya adu- nay daghang gitudlo kanato bahin sa umaabot nga pagkabanhaw. Ang mga tawo nga nabuhi pag-usab dinhi mismo sa yuta nahi- usa na usab sa ilang mga minahal. Susama niana ang umaabot nga pagkabanhaw - apan labaw pa kaayo. Sumala sa atong nakat- onan sa Kapitulo 3, ang katuyoan sa Diyos mao nga ang tibuok yuta himoon nga paraiso. Busa ang mga patay dili pagabanhawon ngadto sa kinabuhi diha sa usa ka kalibotan nga napunog gubat, krimen, ug sakit. Sila makabaton ug kahigayonan nga mabuhing walay kataposan niining yutaa diha sa malinawon ug malipayong mga kahimtang. 17 Kinsa ang pagabanhawon? Si Jesus miingon nga "ang tanan nga anaa sa handomanang mga lubnganan makadungog sa iyang [kang Jesus] tingog ug manggula." (Juan 5:28, 29) Sa susamang paagi, ang Pinadayag 20:13 nag-ingon: "Ang dagat mitugyan sa mga patay nga diha niini, ug ang kamatayon ug ang Hades mi- tugyan sa mga patay nga diha kanila." Ang "Hades" nagpunting sa lubnganan sa kadaghanan sa katawhan. (Tan-awa ang Apendi- se, mga panid 212-13.) Kining katibuk-ang lubnganan haw-asan sa mga patay. Buhion pag-usab ang bilyonbilyon nga nagpahu- lay niana. Si apostol Pablo miingon: "Aduna unyay pagkabanhaw sa mga matarong ug sa mga dili-matarong." (Buhat 24:15) Unsay ipasabot niana? 18 Nahilakip sa "mga matarong" mao ang daghang tawo nga nabasahan nato sa Bibliya nga nagkinabuhi sa wala pa moanhi si Jesus sa yuta. Makahunahuna ka kang Noe, Abraham, Sara, Moi- ses, Ruth, Ester, ug daghan pang uban. Ang pipila niining mga lalaki ug mga babaye sa pagtuo gihisgotan diha sa ika-11ng kapi- tulo sa Hebreohanon. Apan ang "mga matarong" naglakip usab sa mga alagad ni Jehova nga namatay sa atong panahon. Tungod sa paglaom sa pagkabanhaw, kita dili na mahadlok nga mamatay. - Hebreohanon 2:15. 16. Ang mga patay pagabanhawon aron magkinabuhi sa unsang matang sa mga kahimtang? 17. Unsa ka mabug-oson ang pagpamanhaw unya? 18. Kinsay nahilakip sa "mga matarong" nga pagabanhawon, ug sa unsang pa- agi maapektohan ka niining paglaoma?
Matuod nga Paglaom Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay 19 Komosta ang tanang tawo nga wala mag-alagad o mag- masinugtanon kang Jehova tungod kay sila wala gayod makaila kaniya? Ang maong bilyonbilyong "dili-matarong" dili ma- hikalimtan. Sila banhawon usab ug hatagag panahon aron makakat-on bahin sa matuod nga Diyos ug makaalagad kaniya. Sulod sa usa ka libo ka tuig, ang mga patay banhawon ug hatagag kahigayonan nga moduyog sa matinumanong mga tawo sa yuta sa pag-alagad kang Jehova. Pagkakahibulongan unya nianang pa- nahona. Kining yugtoa mao ang gihisgotan sa Bibliya ingong Adlaw sa Paghukom. 20 Kini ba nagpasabot nga pagabanhawon ang tanang tawo nga nabuhi sukad? Dili. Ang Bibliya nag-ingon nga ang pipila sa mga patay anaa sa "Gehenna." (Lucas 12:5) Ang Gehenna nagkuha sa ngalan niini gikan sa labayanan ug basura sa gawas sa karaang Je- rusalem. Ang patayng mga lawas ug basura gisunog didto. Ang mga patay kansang mga lawas gilabay didto giisip sa mga Hudi- yo nga dili takos ilubong ug banhawon. Busa ang Gehenna maoy haom nga simbolo sa walay-kataposang kalaglagan. Bisan pag si Jesus aduna unyay bahin sa paghukom sa mga buhi ug sa mga pa- tay, si Jehova mao ang kinalabwang Maghuhukom. (Buhat 10:42) Dili gayod niya banhawon ang mga tawo nga iyang gihukmang daotan ug dili buot magbag-o sa kinabuhi. ANG LANGITNONG PAGKABANHAW 21 Ang Bibliya naghisgot usab ug laing matang sa pagka- banhaw, nga maoy pagkabanhaw ngadto sa kinabuhi ingong espiritung linalang sa langit. Usa lang ka pananglitan niining matanga sa pagkabanhaw ang gitala diha sa Bibliya, ang kang Jesu-Kristo. 22 Human mapatay si Jesus ingong usa ka tawo, wala itu- got ni Jehova nga ang Iyang matinumanong Anak magpabilin sa Alang sa dugang impormasyon bahin sa Adlaw sa Paghukom ug sa pasika- ranan sa paghukom, palihog tan-awa ang Apendise, mga panid 213-15. 19. Kinsa ang "mga dili-matarong," ug unsang kahigayonan ang malulotong ihatag ni Jehova kanila? 20. Unsa ang Gehenna, ug kinsay moadto didto? 21, 22. (a) Unsa ang laing matang sa pagkabanhaw? (b) Kinsa ba gayod ang unang nakadawat ug pagkabanhaw ngadto sa espiritung kinabuhi? 73
74 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? lubnganan. (Salmo 16:10; Buhat 13:34, 35) Ang Diyos nagbanhaw kang Jesus, apan dili na ingong usa ka tawo. Si apostol Pedro nag- patin-aw nga si Kristo "gipatay diha sa unod, apan gibuhi diha sa espiritu." (1 Pedro 3:18) Kadto dako gayong milagro. Si Jesus nabuhi pag-usab ingong usa ka gamhanang espiritung persona! (1 Corinto 15:3-6) Si Jesus ang unang nakadawat sa maong mahi- mayaong matang sa pagkabanhaw. (Juan 3:13) Apan dili siya ang kataposan. 23 Kay nahibalo nga siya hapit nang mobalik sa langit, giing- nan ni Jesus ang iyang matinumanong mga sumusunod nga siya 'mag-andam ug dapit' alang kanila didto. (Juan 14:2) Gitawag ni Jesus kadtong moadto sa langit ingon nga iyang "gamayng pa- non." (Lucas 12:32) Pila man ang masakop niining gamayng grupo sa matinumanong mga Kristohanon? Sumala sa Pinadayag 14:1, si apostol Juan nag-ingon: "Nakita ko, ug, tan-awa! ang Kor- dero [si Jesu-Kristo] nga nagbarog diha sa Bukid sa Zion, ug uban kaniya ang usa ka gatos ug kap-atag-upat ka libo nga nakabaton sa iyang ngalan ug sa ngalan sa iyang Amahan nga nasulat diha sa ilang mga agtang." 24 Kining 144,000 ka Kristohanon, lakip ang matinumanong mga apostoles ni Jesus, banhawon ngadto sa kinabuhi sa langit. Kanus-a mahitabo ang ilang pagkabanhaw? Si apostol Pablo mi- sulat nga kini mahitabo sulod sa panahon sa presensiya ni Kristo. (1 Corinto 15:23) Sumala sa imong mahibaloan sa Kapitu- lo 9, kita karon nagkinabuhi sa maong panahon. Busa ang pipila sa nahibilin sa 144,000 nga mamatay sa atong adlaw banhawon dihadiha ngadto sa kinabuhi sa langit. (1 Corinto 15:51-55) Hinu- on, ang kinabag-ang katawhan may paglaom nga banhawon sa umaabot ngadto sa kinabuhi sa Paraiso sa yuta. 25 Sa pagkatinuod, pukgoon ni Jehova ang atong kaaway nga kamatayon, ug kini mahanaw hangtod sa hangtod! (Isaias 25:8) Apan basin mahibulong ka, 'Unsay buhaton sa mga binanhaw didto sa langit?' Sila mahimong bahin sa usa ka kahibulongan nga Ginghariang kagamhanan sa langit. Masayran nato ang du- gang pa bahin sa maong kagamhanan sa sunod kapitulo. 23, 24. Kinsay naglangkob sa "gamayng panon" ni Jesus, ug pilay ilang gidag- hanon? 25. Unsay hisgotan sa sunod kapitulo?
Matuod nga Paglaom Alang sa Imong mga Minahal nga Namatay KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang mga asoy sa Bibliya bahin sa pagkabanhaw mohatag kanato ug seguradong paglaom. - Juan 11:39-44. ˇ Si Jehova nangandoy sa pagbuhi pag-usab sa mga patay. - Job 14:13-15. ˇ Banhawon ang tanan nga anaa sa katibuk-ang lub- nganan sa katawhan. - Juan 5:28, 29. Sa Paraiso, ang mga patay mabuhi pag-usab ug mahiusa na usab sa ilang mga minahal 75
KAPITULO OTSO Unsa ang Gingharian sa Diyos? Unsay giingon sa Bibliya kanato bahin sa Gingharian sa Diyos? Unsay pagabuhaton sa Gingharian sa Diyos? Kanus-a ipatuman sa Gingharian ang kabubut-on sa Diyos dinhi sa yuta? MILYONMILYONG tawo sa tibuok kalibotan nasinati sa pag- ampo nga gitawag sa daghan ug Amahan Namo, o Pag-ampo sa Ginoo. Kanang duha ka pagtawag nagtumong sa usa ka bantogang pag-ampo nga gihatag ni Jesu-Kristo mismo ingong sulondan. Makahuloganon kaayo ang maong pag-ampo, ug ang paghisgot sa unang tulo ka hangyo niini makatabang kanimo nga mas mahibalo kon unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya. 2 Sa sinugdanan niining sulondang pag-ampo, gisugo ni Jesus ang iyang mga tigpatalinghog: "Busa, mag-ampo kamo sa ingon niini nga paagi: 'Amahan namo nga anaa sa mga langit, pagaba- laanon unta ang imong ngalan. Paanhia ang imong gingharian. Matuman unta ang imong kabubut-on, maingon sa langit, mao man usab sa yuta.' " (Mateo 6:9-13) Unsa ang kahulogan sa ma- ong tulo ka hangyo? 3 Daghan na kitag nakat-onan bahin sa ngalan sa Diyos, si Je- hova. Ug igoigo na ang atong nahisgotan bahin sa kabubut-on sa Diyos - kon unsay iyang nahimo ug pagahimoon pa alang sa katawhan. Apan, unsay gitumong ni Jesus sa dihang iyang gi- sugo kita sa pag-ampo: "Paanhia ang imong gingharian"? Unsa ang Gingharian sa Diyos? Sa unsang paagi ang pag-abot niini magabalaan sa ngalan sa Diyos? Ug sa unsang paagi ang pag- 1. Unsang bantogang pag-ampo ang pagasusihon karon? 2. Unsa ang tulo ka butang nga gitudlo ni Jesus nga iampo sa iyang mga ti- nun-an? 3. Unsay kinahanglan natong mahibaloan bahin sa Gingharian sa Diyos?
Unsa ang Gingharian sa Diyos? abot sa Gingharian nalangkit sa pagbuhat sa kabubut-on sa Diyos? KON UNSA ANG GINGHARIAN SA DIYOS 4 Ang Gingharian sa Diyos maoy usa ka kagamhanan nga gi- tukod ni Jehova nga Diyos nga adunay usa ka Hari nga pinili sa Diyos. Kinsa ang Hari sa Gingharian sa Diyos? Si Jesu-Kristo. Ingong Hari, si Jesus labaw kay sa tanang tawhanong magma- mando ug siya gitawag nga ang "Hari sa mga nagmando ingong mga hari ug Ginoo sa mga nagmando ingong mga ginoo." (1 Timoteo 6:15) Siya adunay gahom sa pagbuhat ug labaw nga kaayohan kay kang bisan kinsa nga tawhanong magmamando, bisan pa ang kinamaayohan nila. 5 Diin ba gikan magmando ang Gingharian sa Diyos? Buweno, hain man si Jesus? Makahinumdom ka nga imong nasayran nga siya gipatay diha sa usa ka kahoy sa pagsakit, ug unya siya giban- haw. Wala madugay human niadto, siya misaka ngadto sa langit. (Buhat 2:33) Busa, atua didto ang Gingharian sa Diyos - sa langit. Kanay hinungdan gitawag kini sa Bibliya nga usa ka "langitnong gingharian." (2 Timoteo 4:18) Bisan pag ang Gingharian sa Diyos atua sa langit, kini magmando ibabaw sa yuta. - Pinadayag 11:15. 6 Unsay nakapahimo kang Jesus nga talagsaong Hari? Ang usa ka katarongan mao nga siya dili gayod mamatay. Kon itan- di si Jesus sa tawhanong mga hari, ang Bibliya nagtawag kaniya nga "mao lamang ang nagbaton sa pagkawalay-kamatayon, nga nagpuyo sa kahayag nga dili-maduol." (1 Timoteo 6:16) Nagpa- sabot kini nga ang tanang maayong butang nga buhaton ni Jesus magmalungtaron. Ug iyang pagabuhaton gayod ang dagko ug maayong mga butang. 7 Tagda kining tagna sa Bibliya bahin kang Jesus: "Ang es- piritu ni Jehova mopahiluna kaniya, ang espiritu sa kaalam ug sa pagsabot, ang espiritu sa tambag ug sa pagkagamha- nan, ang espiritu sa kahibalo ug sa pagkahadlok kang Jehova; ug siya magkalipay diha sa pagkahadlok kang Jehova. Ug siya 4. Unsa ang Gingharian sa Diyos, ug kinsa ang Hari niini? 5. Diin gikan magmando ang Gingharian sa Diyos, ug ibabaw sa unsa? 6, 7. Unsay nakapahimo kang Jesus nga talagsaong Hari? 77
78 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? dili mohukom sumala sa makita lamang sa iyang mga mata, ni mobadlong sumala sa butang nga nadungog lamang sa iyang mga dalunggan. Ug uban sa pagkamatarong siya magahukom sa mga timawa, ug uban sa katul-id siya magabadlong sa mga maaghop sa yuta." (Isaias 11:2-4) Kanang mga pulonga nagpaki- ta nga si Jesus mahimong usa ka matarong ug mahangawaon nga Hari ibabaw sa katawhan sa yuta. Buot ba nimo ang usa ka magmamando nga sama niana? 8 Aniay laing kamatuoran bahin sa Gingharian sa Diyos: Si Je- sus dili magmando nga mag-inusara. Aduna siyay kaubang mga magmamando. Pananglitan, si apostol Pablo miingon kang Ti- moteo: "Kon kita padayong mag-antos, kita usab magmando ingong mga hari uban kaniya." (2 Timoteo 2:12) Sa pagka- tinuod, si Pablo, Timoteo, ug ubang matinumanong mga tawo nga gipili sa Diyos magmando nga kauban ni Jesus diha sa langitnong Gingharian. Pila man ang makabaton sa maong pri- bilehiyo? 9 Sumala sa gipaila sa Kapitulo 7 niining basahona, si apos- tol Juan gihatagan ug usa ka panan-awon diin iyang nakita "ang Kordero [si Jesu-Kristo] nga nagbarog diha sa Bukid sa Zion [iyang harianong posisyon sa langit], ug uban kaniya ang usa ka gatos ug kap-atag-upat ka libo nga nakabaton sa iyang ngalan ug sa ngalan sa iyang Amahan nga nasulat diha sa ilang mga ag- tang." Kinsa ba ang 144,000? Si Juan mismo nagtug-an kanato: "Mao kini sila ang nagpadayon pagsunod sa Kordero bisan asa siya moadto. Kini sila gipalit gikan sa katawhan ingong mga unang bunga ngadto sa Diyos ug sa Kordero." (Pinadayag 14:1, 4) Sa pagkatinuod, sila mao ang matinumanong mga sumusunod ni Jesu-Kristo nga gipili sa linain aron magmando uban kaniya sa langit. Human mabanhaw gikan sa pagkapatay ngadto sa la- ngitnong kinabuhi, "sila magamando ingong mga hari ibabaw sa yuta" kauban ni Jesus. (Pinadayag 5:10) Sukad sa mga adlaw sa mga apostoles, ang Diyos nagpilig matinumanong mga Kristoha- non aron mabug-os ang gidaghanong 144,000. 8. Kinsa ang magmando kauban ni Jesus? 9. Pila man ang magmando kauban ni Jesus, ug kanus-a nagsugod ang Diyos sa pagpili kanila?
Unsa ang Gingharian sa Diyos? 10 Mahigugmaon kaayo ang kahikayan nga si Jesus ug ang 144,000 magmando sa katawhan. Ang usa ka katarongan mao nga si Jesus nasinati kon unsay pagkatawhanon ug kon un- say pag-antos. Si Pablo miingon nga si Jesus "dili usa nga dili mobati sa atong mga kaluyahon, kondili usa nga nasulayan sa ta- nang paagi sama kanato, apan walay sala." (Hebreohanon 4:15; 5:8) Ang iyang kaubang mga magmamando nag-antos usab ug nag-agwanta ingon nga mga tawo. Dugang pa, sila nakigbisog sa dili-hingpit nga kahimtang ug nag-antos sa tanang matang sa sa- kit. Segurado nga sila makasabot sa mga suliran nga giatubang sa katawhan! UNSAY PAGABUHATON SA GINGHARIAN SA DIYOS? 11 Sa dihang miingon si Jesus nga ang iyang mga tinun-an angayng mag-ampo nga moanhi ang Gingharian sa Diyos, siya miingon usab nga angay silang mag-ampo nga matuman unta ang kabubut-on sa Diyos "maingon sa langit, mao man usab sa yuta." Ang Diyos anaa sa langit, ug ang iyang kabubut-on kanu- nayng gibuhat didto sa matinumanong mga manulonda. Ugaling lang, sa Kapitulo 3 niining basahona atong nahibalo- an nga ang usa ka daotang manulonda mihunong sa pagbuhat sa kabubut-on sa Diyos ug siya maoy hinungdan nga nakasala si Adan ug Eva. Sa Kapitulo 10, dugang natong mahibaloan ang gi- tudlo sa Bibliya mahitungod nianang daotang manulonda, kinsa atong nailhang si Satanas nga Yawa. Si Satanas ug ang espiritung mga manulonda nga mipili sa pagsunod kaniya nga gitawag ug mga demonyo gitugotan nga magpabilin kadiyot sa langit. Busa, dili tanan nga didto niadto sa langit nagbuhat sa kabubut-on sa Diyos. Kana mausab ra sa dihang ang Gingharian sa Diyos mosu- god na unya sa pagmando. Ang bag-ong naentrono nga Hari, si Jesu-Kristo, makiggubat kang Satanas. - Pinadayag 12:7-9. 12 Ang mosunod nga matagnaong mga pulong nagbatbat kon 10. Nganong usa ka mahigugmaong kahikayan nga si Jesus ug ang 144,000 magmando sa katawhan? 11. Nganong si Jesus miingon nga ang iyang mga tinun-an angayng mag-ampo nga matuman unta ang kabubut-on sa Diyos sa langit? 12. Unsang duha ka hinungdanong mga hitabo ang gibatbat sa Pinadayag 12:10? 79
80 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? unsay mahitabo: "Nadungog ko ang usa ka makusog nga tingog didto sa langit nga nag-ingon: 'Ania na ang kaluwasan ug ang gahom ug ang gingharian sa atong Diyos ug ang awtoridad sa iyang Kristo, tungod kay ang magsusumbong sa atong mga igso- on [si Satanas] gitambog na, kinsa nagsumbong kanila adlaw ug gabii atubangan sa atong Diyos!' " (Pinadayag 12:10) Imo bang namatikdan ang duha ka hinungdanon kaayong mga hitabo nga gibatbat nianang bersikuloha sa Bibliya? Una, ang Gingharian sa Diyos ubos kang Jesu-Kristo nagsugod na sa pagmando. Ikaduha, si Satanas gipalagpot na gikan sa langit ug gitambog nganhi sa yuta. 13 Unsay mga sangpotanan nianang duha ka hitabo? Mahitu- ngod sa nahitabo sa langit, atong mabasa: "Tungod niini, paglipay kamong kalangitan ug kamong nanagpuyo niini!" (Pinadayag 12:12) Sa pagkatinuod, ang matinumanong mga ma- nulonda sa langit naglipay tungod kay sa pagkawala ni Satanas ug sa iyang mga demonyo, ang tanan sa langit maoy matinu- manon kang Jehova nga Diyos. Adunay bug-os, way-bugto nga kalinaw ug panag-uyon didto. Sa pagkakaron ang kabubut-on sa Diyos ginatuman na sa langit. 14 Apan, komosta man ang yuta? Ang Bibliya nag-ingon: "Ala- ot ang yuta ug ang dagat, tungod kay ang Yawa nanaog kaninyo, nga may dakong kasuko, kay nahibalo nga hamubo na lamang ang iyang panahon." (Pinadayag 12:12) Si Satanas nasuko tu- ngod kay siya gipalagpot gikan sa langit ug tungod kay siya aduna na lamay hamubong panahon. Sa iyang kasuko siya nag- pahinabog kasakitan o 'kaalaotan' sa yuta. Dugang natong mahibaloan ang maong 'kaalaotan' sa sunod kapitulo. Apan tu- ngod sa maong mga panghitabo, kita makasukna, Sa unsang paagi ipatuman sa Gingharian ang kabubut-on sa Diyos dinhi sa yuta? 15 Ania, hinumdomi kon unsay kabubut-on sa Diyos alang sa yuta. Kana imong nahibaloan sa Kapitulo 3. Sa Eden, gipakita sa Diyos nga ang iyang kabubut-on mao nga kining yutaa mahi- 13. Unsay sangpotanan sa pagpalagpot kang Satanas gikan sa langit? 14. Unsay nahitabo tungod kay si Satanas gitambog na nganhi sa yuta? 15. Unsa ang kabubut-on sa Diyos alang sa yuta?
Unsa ang Gingharian sa Diyos? mong paraiso nga napunog dili-mamatay, matarong nga katawhan. Si Adan ug Eva nakasala tungod ni Satanas, ug kana nakaapektar sa pagkatuman sa kabubut-on sa Diyos alang sa yuta apan kana wala makapausab niana. Katuyoan gihapon sa Diyos nga "ang mga matarong magapanag-iya sa yuta, ug sila magapu- yo sa ibabaw niini hangtod sa kahangtoran." (Salmo 37:29) Ug kana pagatumanon sa Gingharian sa Diyos. Sa unsang paagi? 16 Hunahunaa ang tagna nga anaa sa Daniel 2:44. Atong ma- basa dinha: "Sa mga adlaw nianang mga haria ang Diyos sa langit magatukod ug usa ka gingharian nga dili gayod ma- lumpag. Ug ang maong gingharian dili igapasa ngadto sa lain nga katawhan. Kini magadugmok ug magatapos niining tanang gingharian, ug kini mobarog hangtod sa panahong walay tino." Unsay ginapadayag niini kanato bahin sa Gingharian sa Diyos? 17 Una, kini nagpadayag kanato nga ang Gingharian sa Diyos pagatukoron 'sa mga adlaw niadtong mga haria,' o samtang naglungtad pa ang ubang mga gingharian. Ikaduha, kini nag- padayag kanato nga ang Gingharian molungtad hangtod sa hangtod. Kini dili mabuntog ug dili pulihan sa laing kagam- hanan. Ikatulo, atong masabtan nga aduna unyay gubat tali sa Gingharian sa Diyos ug sa mga gingharian niining kalibotana. Gingharian sa Diyos ang makadaog. Sa kataposan, kini na unya ang bugtong kagamhanan ibabaw sa katawhan. Dayon ang mga tawo magpahimulos sa labing maayong pagmando nga ilang masinati sukad. 18 Daghan ug impormasyon ang Bibliya bahin nianang kataposang gubat tali sa Gingharian sa Diyos ug sa mga ka- gamhanan niining kalibotana. Pananglitan, kini nagtudlo nga samtang nagsingabot ang kataposan, ang daotang mga espiri- tu magpakaylap ug mga bakak aron limbongan ang "mga hari sa tibuok nga gipuy-ang yuta." Unsay katuyoan? "Aron sa pagti- gom kanila [sa mga hari] ngadto sa gubat sa dakong adlaw sa Diyos nga Labing Gamhanan." Ang mga hari sa yuta pagatigo- mon sa "dapit nga gitawag sa Hebreohanon ug Har-Magedon." 16, 17. Unsay gipadayag kanato sa Daniel 2:44 bahin sa Gingharian sa Diyos? 18. Unsa ang ngalan sa kataposang gubat tali sa Gingharian sa Diyos ug sa mga kagamhanan niining kalibotana? 81
82 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? (Pinadayag 16:14, 16) Tungod sa gipadayag nianang duha ka bersikulo, ang kataposang panag-away tali sa tawhanong mga kagamhanan ug sa Gingharian sa Diyos gitawag ug gubat sa Ar- magedon. 19 Unsay malampos sa Gingharian sa Diyos pinaagi sa Arma- gedon? Hunahunaa pag-usab kon unsa ang kabubut-on sa Diyos alang sa yuta. Ang katuyoan ni Jehova nga Diyos mao nga ang yuta mapunog matarong, hingpit nga katawhan nga mag-ala- gad kaniya sa Paraiso. Unsay nakapugong sa pagkahitabo niana karon mismo? Una, kita makasasala, ug kita masakit ug mama- tay. Ugaling lang, atong nahibaloan sa Kapitulo 5 nga si Jesus namatay alang kanato aron kita mabuhi hangtod sa hangtod. Lagmit nga imong nahinumdoman ang mga pulong nga na- tala diha sa Ebanghelyo ni Juan: "Gihigugma pag-ayo sa Diyos ang kalibotan nga gihatag niya ang iyang bugtong nga Anak, aron nga ang tanan nga magpasundayag ug pagtuo kaniya dili malaglag kondili makabaton ug kinabuhing walay kataposan." - Juan 3:16. 20 Ang laing suliran mao nga daghang tawo nagbuhat ug dao- tang mga butang. Sila mamakak, manglimbong, ug mohimog imoralidad. Dili nila gustong mobuhat sa kabubut-on sa Diyos. Ang mga tawo nga nagbuhat ug daotang mga butang pagalag- lagon panahon sa gubat sa Diyos sa Armagedon. (Salmo 37:10) Apan ang laing hinungdan nga ang kabubut-on sa Diyos wala pa matuman sa yuta mao nga ang mga kagamhanan wala mag- dasig sa katawhan sa pagbuhat niana. Daghang kagamhanan maoy mahuyang, mapintas, o dili matarong. Ang Bibliya prang- kang nag-ingon: "Ang tawo nagmando sa tawo alang sa iyang kadaotan." - Ecclesiastes 8:9. 21 Human sa Armagedon, ang katawhan mailalom sa usa la- mang ka kagamhanan, ang Gingharian sa Diyos. Ang maong Gingharian magbuhat sa kabubut-on sa Diyos ug mohatag ug daghang panalangin. Pananglitan, kini maghanaw kang Satanas 19, 20. Unsay nakapugong sa pagkatuman sa kabubut-on sa Diyos sa yuta ka- ron mismo? 21. Sa unsang paagi ipatuman sa Gingharian ang kabubut-on sa Diyos dinhi sa yuta?
Ang pagpalagpot kang Satanas ug sa iyang mga demonyo gikan sa langit nagdalag kaalaotan sa yuta. Ang maong mga suliran duol nang mahanaw
84 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ug sa iyang mga demonyo. (Pinadayag 20:1-3) Ang epekto sa ha- lad ni Jesus ipadapat aron ang matinumanong mga tawo dili na masakit ug mamatay. Hinunoa, ubos sa pagmando sa Gingha- rian sila mabuhi hangtod sa hangtod. (Pinadayag 22:1-3) Ang yuta mahimong paraiso. Sa maong paagi ipatuman sa Ginghari- an ang kabubut-on sa Diyos sa yuta ug kini magbalaan sa ngalan sa Diyos. Unsay ipasabot niini? Kini nagpasabot nga ilalom sa Gingharian sa Diyos ang tanang buhi sa kataposan magpasidu- ngog na sa ngalan ni Jehova. KANUS-A MOLIHOK ANG GINGHARIAN SA DIYOS? 22 Sa dihang gisugo ni Jesus ang iyang mga sumusunod sa pag-ampo, "Paanhia ang imong gingharian," tin-aw nga ang Gingharian wala pa moabot niadtong panahona. Kana ba mia- bot na sa dihang si Jesus mikayab ngadto sa langit? Wala, tungod kay si Pedro ug Pablo miingon nga sa pagkabanhaw ni Jesus, ang tagna sa Salmo 110:1 natuman diha kaniya: "Ang giingon ni Jehova sa akong Ginoo mao: 'Lingkod sa akong tuong kamot hangtod nga ibutang ko ang imong mga kaaway nga tumbanan sa imong mga tiil.' " (Buhat 2:32-35; Hebreohanon 10:12, 13) Diha pay usa ka yugto sa pagpaabot. 23 Unsa ka dugay? Panahon sa ika-19 ug sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo, anam-anam nga nasabtan sa sinserong mga es- tudyante sa Bibliya nga ang yugto sa pagpaabot matapos sa 1914. 22. Nganong nahibalo kita nga ang Gingharian sa Diyos wala pa moabot sa din- hi si Jesus sa yuta o human dayon sa iyang pagkabanhaw? 23. (a) Kanus-a nagsugod sa pagmando ang Gingharian sa Diyos? (b) Unsay hisgotan sa sunod kapitulo? Ubos sa pagmando sa Gingharian, ang kabubut-on sa Diyos matuman sa yuta maingon nga kana natuman sa langit
Unsa ang Gingharian sa Diyos? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang Gingharian sa Diyos maoy langitnong ka- gamhanan nga si Jesu-Kristo mao ang Hari, ug gikan sa katawhan, ang 144,000 kuhaon aron magmando kauban niya. - Pinadayag 14:1, 4. ˇ Ang Gingharian nagsugod sa pagmando sa 1914, ug niadtong panahona si Satanas gipalagpot gikan sa langit ug gitambog nganhi sa yuta. - Pinadayag 12:9. ˇ Ang Gingharian sa Diyos hapit nang maglaglag sa tawhanong mga kagamhanan, ug ang yuta ma- himong paraiso. - Pinadayag 16:14, 16. (Mahitungod niining petsaha, tan-awa ang Apendise, mga pa- nid 215-18.) Ang mga panghitabo sa kalibotan nga nagsugod sa 1914 nagpamatuod nga husto ang pagsabot sa maong sinserong mga estudyante sa Bibliya. Ang pagkatuman sa tagna sa Bibliya nagpakita nga sa 1914, si Kristo nahimong Hari ug ang langit- nong Gingharian sa Diyos nagsugod na sa pagmando. Busa, kita nagkinabuhi na sa 'hamubong panahon' nga nahibilin kang Satanas. (Pinadayag 12:12; Salmo 110:2) Segurado nga kita ma- kasulti nga sa dili na madugay ang Gingharian sa Diyos molihok aron ipatuman ang kabubut-on sa Diyos dinhi sa yuta. Kini ba talagsaong balita alang kanimo? Nagtuo ka ba nga kini tinuod? Ang sunod kapitulo makatabang kanimo sa pagsabot nga ang Bibliya tinuod nga nagtudlo niining mga butanga. 85
KAPITULO NUYBE Nagkinabuhi na ba Kita sa "Kataposang mga Adlaw"? Unsang mga panghitabo sa atong panahon ang gitagna diha sa Bibliya? Unsay giingon sa Pulong sa Diyos bahin sa mga kinaiya sa mga tawo sa "kataposang mga adlaw"? Bahin sa "kataposang mga adlaw," unsang makapadasig nga mga butang ang gitagna sa Bibliya? IKAW ba nakatan-aw sa balita sa telebisyon ug naghunahuna, 'Unsay kaugmaon niining kalibotana?' Ang mga katalagman mohugpa nga kalit kaayo ug wala damha nga walay tawong ma- katagna kon unsay mahitabo ugma. (Santiago 4:14) Hinunoa, si Jehova nahibalo kon unsay mahitabo sa umaabot. (Isaias 46:10) Gitagna dugay na kanhi sa iyang Pulong, ang Bibliya, dili la- mang ang daotang mga butang nga nagakahitabo sa atong adlaw kondili ang talagsaong mga butang nga hapit nang mahi- tabo. 2 Si Jesu-Kristo naghisgot bahin sa Gingharian sa Diyos, nga maghanaw sa pagkadaotan ug maghimo sa yuta nga paraiso. (Lucas 4:43) Gustong masayran sa mga tawo kon kanus-a moa- bot ang maong Gingharian. Sa pagkatinuod, ang mga tinun-an ni Jesus nangutana kaniya: "Unsa man unya ang ilhanan sa imong presensiya ug sa kataposan sa sistema sa mga butang?" (Mateo 24:3) Gitubag sila ni Jesus nga si Jehova nga Diyos lamang ang tukmang nahibalo kon kanus-a moabot ang kata- posan niining sistemaha sa mga butang. (Mateo 24:36) Apan si Jesus mitagna ug mga panghitabo sa yuta una pa ang Ginghari- 1. Asa ba kita makakat-on bahin sa umaabot? 2, 3. Unsang pangutana ang gisukna sa mga tinun-an kang Jesus, ug unsay iyang tubag?
Nagkinabuhi na ba Kita sa "Kataposang mga Adlaw"? an magpatunghag tinuod nga kalinaw ug kasegurohan sa ka- tawhan. Ang iyang gitagna nagakahitabo na karon! 3 Sa dili pa nato susihon ang ebidensiya nga kita nagkinabuhi na sa "kataposan sa sistema sa mga butang," hisgotan nato ka- diyot ang usa ka gubat nga hayan walay tawong nakakita. Kana nahitabo sa dili-makita nga kalangitan, ug kita apektado sa sangpotanan niana. USA KA GUBAT SA LANGIT 4 Ang miaging kapitulo niining basahona nagpatin-aw nga si Jesu-Kristo nagsugod paghari sa langit sa tuig 1914. (Daniel 7:13, 14) Wala madugay human niana, may gihimo si Jesus. "Miulbo ang gubat sa langit," matod sa Bibliya. "Si Miguel [laing ngalan ni Jesus] ug ang iyang mga manulonda nakiggubat sa dragon [Satanas nga Yawa], ug ang dragon ug ang mga manulonda niini nakiggubat." Si Satanas ug ang iyang daotang mga manu- londa, ang mga demonyo, napildi sa gubat ug gikan sa langit gitambog nganhi sa yuta. Ang matinumanong mga manulonda sa Diyos nalipay nga si Satanas ug ang iyang mga demonyo gi- palagpot na gikan sa langit. Ugaling lang, ang maong kalipay wala masinati sa mga tawo. Ang Bibliya mitagna hinuon: "Alaot ang yuta . . . tungod kay ang Yawa nanaog kaninyo, nga may da- kong kasuko, kay nahibalo nga hamubo na lamang ang iyang panahon." - Pinadayag 12:7, 9, 12. 5 Matikdi palihog kon unsay sangpotanan sa gubat sa langit. Sa iyang kasuko, si Satanas nagpatunghag kaalaotan o ka- samok sa mga nagpuyo sa yuta. Sumala sa imong makita, kita karon nagkinabuhi nianang panahon sa kaalaotan. Apan kini maoy kadiyot lamang - nga 'hamubo lamang nga panahon.' Bisan si Satanas nasayod niana. Ang Bibliya nagtawag niining yugtoa ingong "kataposang mga adlaw." (2 Timoteo 3:1) Pagka- dako sa atong kalipay nga ang Diyos hapit nang magwagtang Alang sa impormasyon nga nagpakita nga ang Miguel maoy laing ngalan ni Jesu-Kristo, tan-awa ang Apendise, panid 218-19. 4, 5. (a) Unsay nahitabo sa langit wala madugay sa pagsugod paghari ni Je- sus? (b) Sumala sa Pinadayag 12:12, unsay sangpotanan sa gubat sa langit? 87
88 sa impluwensiya sa Yawa ibabaw sa yuta! Atong hisgotan ang pipila sa mga butang nga gitagna diha sa Bibliya nga nagaka- hitabo karon. Kini nagpamatuod nga kita nagkinabuhi na sa kataposang mga ad- law ug nga ang Gingharian sa Diyos duol nang magpatunghag walay-kataposang mga kaayohan alang sa mga nahigug- ma kang Jehova. Una, susihon nato ang upat ka bahin sa ilhanan nga sumala ni Jesus mahimong timaan sa panahon nga atong gikinabuhian. DAGKONG MGA PANGHITABO SA KATAPOSANG MGA ADLAW 6 "Ang nasod motindog batok sa nasod ug ang gingharian batok sa ginghari- an." (Mateo 24:7) Milyonmilyong tawo ang namatay sa mga gubat sa miaging siglo. Usa ka Britanikong historyano mi- sulat: "Nahitabo sa ika-20ng siglo ang kinadaghanan nga pag-ulag dugo sa nahi- sulat nga kasaysayan. . . . Kadto maoy usa ka siglo sa halos way-undang nga gubat, kay kanunay nga may organisadong pag- pakiggubat sa usa ka bahin sa yuta gawas lamang sa pipila ka mugbong mga yug- to." Usa ka taho sa Worldwatch Institute nag-ingon: "Tulo ka pilo ang gidaghanon sa mga tawo nga namatay sa gubat sa [ika-20ng] siglo kay sa tanang gubat su- kad sa unang siglo AD ngadto sa 1899." Kapig 100 ka milyong tawo ang nama- tay ingong resulta sa mga gubat sukad 6, 7. Sa unsang paagi natuman karon ang mga pu- long ni Jesus bahin sa mga gubat ug mga kanihit sa pagkaon?
sa 1914. Bisan pag atong nasabtan ang kasub-anan sa pagkanamatyan ug usa ka minahal diha sa panggubatan, atong ma- handuraw lamang ang maong labihan nga pag-antos ug kasakit nga napilopilo ug milyonmilyong beses. 7 "Aduna unyay mga kanihit sa pag- kaon." (Mateo 24:7) Nag-ingon ang mga tigdukiduki nga ang abot sa pagkaon da- kog pag-uswag sa miaging 30 ka tuig. Bisan pa niana, ang mga kanihit sa pagka- on nagpadayon tungod kay daghang tawo walay igong salapi nga ikapalit ug pagkaon o walay yuta nga katamnan. Sa kabos nga mga nasod, kapig usa ka bil- yong tawo ang nabuhi sa kinitaan nga usa lang ka dolyar o menos pa sa usa ka adlaw. Kinabag-an kanila kanunayng nag- antos sa gutom. Gibanabana sa World Health Organization nga ang pagkaku- lang ug sustansiya maoy usa ka dakong hinungdan sa pagkamatay sa kapig lima ka milyong bata kada tuig. 8 "Aduna unyay dagkong mga linog." (Lucas 21:11) Sumala sa U.S. Geologi- cal Survey, sa aberids 19 ka dagkong linog ang gidahom kada tuig. Kini ku- sog nga mangaguba ang mga tinukod ug mangliki ang yuta. Ug sa aberids, kada tuig mahitabo ang kusog nga mga linog nga ang mga tinukod bug-os mapay- hag. Adunay mga rekord nga nagpakita nga ang mga linog nakapatayg kapig duha ka milyon sukad sa 1900. Usa ka 8, 9. Unsay nagpakita nga ang mga tagna ni Jesus bahin sa mga linog ug mga kamatay nangatu- man? 89
90 reperensiya nag-ingon: "Ang mga ka- uswagan sa teknolohiya nakapakunhod lamang ug diyutay sa gidaghanon sa na- ngamatay." 9 "Aduna unyay . . . mga kamatay." (Lu- cas 21:11) Bisan pa sa medikal nga mga kauswagan, ang mga tawo gihampak sa daan ug bag-ong mga sakit. Usa ka taho nag-ingon nga 20 ka iladong mga sakit - apil ang tesis, malarya, ug suka-kali- bang - nahimong mas kasagaran sa bag-o pang katuigan, ug mas lisod tambalan ang pipila ka matang sa sakit pinaagig mga droga. Ngani, mitungha ang labing menos 30 ka bag-ong mga sakit. Wala pay nasayran nga tambal nga makaayo sa pi- pila niini ug kini makamatay. ANG MGA KINAIYA SA MGA TAWO SA KATAPOSANG MGA ADLAW 10 Gawas pa sa pagbatbat ug pipila ka panghitabo sa kalibotan, ang Bibliya nag- tagna nga ang kataposang mga adlaw mailhan tungod sa kausaban diha sa taw- hanong katilingban. Gibatbat ni apostol Pablo ang mga kinaiya sa katibuk-ang katawhan. Sa 2 Timoteo 3:1-5, atong ma- basa: "Sa kataposang mga adlaw moabot ang makuyaw nga mga panahong lisod sagubangon." Sa bahin, si Pablo miingon nga ang mga tawo ˇ magmahigugmaon sa ilang kaugali- ngon ˇ magmahigugmaon sa salapi 10. Unsang mga kinaiya nga gitagna diha sa 2 Ti- moteo 3:1-5 ang imong makita sa mga tawo karon?
ˇ dili-masinugtanon sa mga ginikanan ˇ dili-maunongon ˇ walay kinaiyanhong pagbati ˇ walay pagpugong-sa-kaugalingon ˇ mabangis ˇ mga mahigugmaon sa kalipayan inay nga mga mahigugmaon sa Diyos ˇ nagbaton sa dagway sa diyosnong pagkamahinalaron apan nagpanghi- makak sa gahom niini 11 Ingon ba niana ang mga tawo sa in- yong dapit? Walay duhaduha nga sila ingon niana. Adunay mga tawo sa bi- san diin nga nakabaton ug dili-maayong mga kinaiya. Kini nagpadayag nga ang Diyos hapit nang molihok, kay ang Bi- bliya nag-ingon: "Sa dihang ang mga daotan manurok ingon sa katanoman ug molambo ang tanang mamumuhat sa butang nga makadaot, kini mao nga sila pagalaglagon hangtod sa kahangtoran." - Salmo 92:7. MAKAPADASIG NGA MGA PANGHITABO! 12 Ang kataposang mga adlaw tinuod nga napunog kaalaotan, sumala gayod sa gitagna sa Bibliya. Bisan pa nia- na, niining gubot nga kalibotan, adunay 11. Sa unsang paagi gibatbat sa Salmo 92:7 kon un- say mahitabo sa mga daotan? 12, 13. Sa unsang paagi ang "matuod nga ka- hibalo" nagmadagayaon niining "panahon sa kataposan"? 91
92 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? makapadasig nga mga panghitabo taliwala sa mga magsisimba ni Jehova. 13 "Ang matuod nga kahibalo modagaya," nagtagna ang basa- hong Daniel sa Bibliya. Kanus-a ba mahitabo kana? Sulod sa "panahon sa kataposan." (Daniel 12:4) Ilabina sukad sa 1914, si Jehova nagtabang niadtong matinguhaon gayod nga moalagad kaniya aron mouswag ang ilang pagsabot sa Bibliya. Mius- wag ang ilang pagsabot sa bililhong mga kamatuoran bahin sa ngalan ug katuyoan sa Diyos, sa halad lukat ni Jesu-Kristo, sa kahimtang sa mga patay, ug sa pagkabanhaw. Dugang pa, ang mga magsisimba ni Jehova nakakat-on kon unsaon pagki- nabuhi sa paagi nga makahatag kanilag mga kaayohan ug makadayeg sa Diyos. Nabatonan usab nila ang mas tin-awng pagsabot sa papel sa Gingharian sa Diyos ug kon sa unsang pa- agi kini magatul-id sa mga kahimtang sa yuta. Unsay ilang gibuhat sa maong kahibalo? Ang maong pangutana modala kanato ngadto sa lain pang tagna nga ginatuman niining kata- posang mga adlaw. 14 "Kining maayong balita sa gingharian igawali sa tibuok gi- puy-ang yuta," matod ni Jesu-Kristo diha sa iyang tagna bahin sa "kataposan sa sistema sa mga butang." (Mateo 24:3, 14) Sa tibuok yuta, ang maayong balita sa Gingharian - kon unsa ang Gingharian, kon unsay buhaton niini, ug kon sa unsang paa- gi makadawat kita sa mga panalangin niini - ginawali diha sa kapig 230 ka nasod ug diha sa kapig 400 ka pinulongan. Mil- yonmilyong Saksi ni Jehova masibotong nagwali sa maayong balita sa Gingharian. Sila naggikan sa "tanang kanasoran ug mga tribo ug katawhan ug mga pinulongan." (Pinadayag 7:9) Ang mga Saksi nagdumalag libreng mga pagtuon sa Bibliya diha sa balay uban sa milyonmilyong tawo nga buot mahibalo kon unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya. Kini maoy talagsaon kaayong katumanan sa tagna, ilabina kay gitagna ni Jesus nga ang matuod nga mga Kristohanon "pagadumtan sa tanang ka- tawhan"! - Lucas 21:17. 14. Unsa ka kaylap ang pagwali sa maayong balita sa Gingharian karon, ug kin- say nagwali niini?
"Kining maayong balita sa gingharian igawali sa tibuok gipuy-ang yuta." - Mateo 24:14
94 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? UNSAY IMONG BUHATON? 15 Sanglit daghan kaayong tagna sa Bibliya ang nangatu- man karon, dili ka ba mouyon nga kita nagkinabuhi na sa kataposang mga adlaw? Human ikawali ang maayong balita sa katagbawan ni Jehova, "ang kataposan" tinong moabot. (Ma- teo 24:14) "Ang kataposan" nagpasabot sa panahon sa dihang ang Diyos magwagtang sa pagkadaotan gikan sa yuta. Si Jehova mogamit kang Jesus ug sa gamhanang mga manulonda sa pag- laglag sa tanan nga tinuyong mosupak Kaniya. (2 Tesalonica 1:6-9) Si Satanas ug ang iyang mga demonyo dili na makapa- hisalaag sa mga nasod. Human niana, ibubo sa Gingharian sa Diyos ang mga panalangin diha sa tanan nga nagpasakop sa matarong nga pagmando niini. - Pinadayag 20:1-3; 21:3-5. 16 Sanglit duol na ang kataposan sa sistema ni Satanas, kina- hanglang suknaon nato ang atong kaugalingon, 'Unsay angay nakong buhaton?' Maalamon nga ipadayon ang dugang pagkat- on bahin kang Jehova ug sa iyang mga gikinahanglan kanato. (Juan 17:3) Magkugi sa pagtuon sa Bibliya. Batasana ang pag- pakig-uban kanunay sa mga tawo nga nagtinguha sa pagbuhat sa kabubut-on ni Jehova. (Hebreohanon 10:24, 25) Pagbaton ug dagayang kahibalo nga gitagana ni Jehova nga Diyos alang sa katawhan sa tibuok kalibotan, ug himoa ang gikinahanglang mga kausaban sa imong kinabuhi aron makatagamtam ka sa pag-uyon sa Diyos. - Santiago 4:8. 17 Gitagna ni Jesus nga ang kadaghanang tawo dili magpaka- bana sa ebidensiya nga kita nagkinabuhi na sa kataposang mga adlaw. Ang kalaglagan sa mga daotan moabot nga kalit ug wala damha. Samag usa ka kawatan sa kagabhion, ang kadaghanang tawo makalitan. (1 Tesalonica 5:2) Si Jesus nagpasidaan: "Mai- ngon kaniadto sa mga adlaw ni Noe, mao man usab unya ang presensiya sa Anak sa tawo. Kay ingon nga sila niadtong mga 15. (a) Nagtuo ka ba nga kita nagkinabuhi na sa kataposang mga adlaw, ug ngano? (b) Unsay ipasabot sa "kataposan" alang niadtong mosupak kang Jeho- va ug niadtong nagpasakop sa pagmando sa Gingharian sa Diyos? 16. Unsay maalamon nimong pagabuhaton? 17. Nganong ang kadaghanang tawo makalitan man sa pagpanglaglag sa mga daotan?
Nagkinabuhi na ba Kita sa "Kataposang mga Adlaw"? adlawa sa wala pa ang baha, ang mga lalaki nangaon ug na- nginom, nagminyo ug ang mga babaye gihatag sa kaminyoon, hangtod sa adlaw nga misulod si Noe sa arka; ug wala sila mag- tagad hangtod nga miabot ang baha ug gibanlas silang tanan, mao man usab unya ang presensiya sa Anak sa tawo." - Mateo 24:37-39. 18 Busa, giingnan ni Jesus ang mga nagpatalinghog kaniya: "Bantayi ang inyong kaugalingon nga ang inyong mga kasing- kasing dili mabug-atan sa pagpalabig kaon ug sa pagpalabig inom ug sa mga kabalaka sa kinabuhi, ug sa kalit kanang adlawa dihadiha modangat kaninyo ingon nga usa ka lit-ag. Kay moa- bot kini sa tanang nagapuyo ibabaw sa tibuok nawong sa yuta. Nan, magpadayon sa pagtukaw, nga sa tanang panahon maga- pangamuyo aron molampos kamo sa pag-ikyas niining tanang butanga nga gitakdang mahitabo, ug sa pagbarog [nga inuyo- nan] atubangan sa Anak sa tawo." (Lucas 21:34-36) Maalamon nga isipong seryoso ang mga pulong ni Jesus. Ngano man? Tu- ngod kay kadtong giuyonan ni Jehova nga Diyos ug sa "Anak sa tawo," si Jesu-Kristo, makalaom nga makalabang-buhi sa kata- posan sa sistema sa mga butang ni Satanas ug mabuhing walay kataposan diha sa kahibulongang bag-ong kalibotan nga duol na kaayo! - Juan 3:16; 2 Pedro 3:13. 18. Unsang pasidaan ni Jesus ang angay natong isipon nga seryoso? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang kataposang mga adlaw mailhan pinaagi sa mga gubat, mga kanihit sa pagkaon, mga linog, ug mga kamatay. - Mateo 24:7; Lucas 21:11. ˇ Sa kataposang mga adlaw, daghan ang magma- higugmaon sa ilang kaugalingon, sa salapi, ug mga kalingawan apan dili mahigugmaon sa Diyos. - 2 Timoteo 3:1-5. ˇ Sulod niining kataposang mga adlaw, ang ma- ayong balita sa Gingharian ginawali sa tibuok kalibotan. - Mateo 24:14. 95
KAPITULO DIYES Espiritung mga Linalang - Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan Nila Ang mga manulonda motabang ba sa mga tawo? Sa unsang paagi ang daotang mga espiritu nag-impluwensiya sa mga tawo? Angay ba kitang mahadlok sa daotang mga espiritu? ARON makaila sa usa ka tawo, kasagaran nga gikinahanglan ang gamay nga kahibalo bahin sa iyang pamilya. Sa susama, aron ma- kaila kang Jehova nga Diyos, kinahanglang mas masinati kita sa iyang langitnong pamilya nga gilangkoban sa mga manulonda. Gitawag sa Bibliya ang mga manulonda nga "mga anak sa Diyos." (Job 38:7) Busa, unsay ilang responsabilidad diha sa katuyoan sa Diyos? Unsay ilang papel sa miaging kasaysayan sa tawo? Maa- pektahan ba gayod sa mga manulonda ang imong kinabuhi? Kon mao, sa unsang paagi? 2 Ang Bibliya naghisgot gatosan ka beses sa mga manulonda. Atong hisgotan ang pipila niana aron mas mahibalo kita bahin sa mga manulonda. Diin gikan ang mga manulonda? Ang Colosas 1:16 nag-ingon: "Pinaagi kaniya [Jesu-Kristo] gilalang ang tanang ubang butang sa langit ug sa yuta." Busa, ang tanang espiritung mga linalang nga gitawag ug mga manulonda gitagsatagsa pag- lalang ni Jehova nga Diyos pinaagi sa iyang panganay nga Anak. Pilay gidaghanon sa mga manulonda? Gipaila sa Bibliya nga gi- lalang ang ginatos ka milyong manulonda, ug silang tanan gamhanan. - Salmo 103:20. Mahitungod sa matarong nga mga manulonda, ang Pinadayag 5:11 nag- ingon: "Ang ilang gidaghanon maoy tinagpulo ka libo ka tinagpulo ka libo." Busa gipaila sa Bibliya nga ginatos ka milyones nga manulonda ang gilalang. 1. Nganong buot natong makakat-on bahin sa mga manulonda? 2. Diin gikan ang mga manulonda, ug pilay ilang gidaghanon?
Espiritung mga Linalang - Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan 3 Ang Pulong sa Diyos, ang Bibliya, nagtug-an kanato nga sa di- hang gitukod ang yuta, "ang tanang anak sa Diyos misinggit sa pagdayeg." (Job 38:4-7) Busa ang mga manulonda dugay na kaa- yong naglungtad sa wala pa malalang ang mga tawo, nga una pa gani sa paglalang sa yuta. Ang maong teksto sa Bibliya nagpaki- ta usab nga ang mga manulonda adunay mga pagbati, kay kini nag-ingon nga sila "nagdungan sa paghugyaw sa kalipay." Ma- tikdi nga ang "tanang anak sa Diyos" nagdungan sa paghugyaw. Niadtong panahona, ang tanang manulonda maoy bahin sa nahi- usang pamilya nga nag-alagad kang Jehova nga Diyos. PAGPALUYO UG PAGPANALIPOD SA MGA MANULONDA 4 Sukad gayod nga ilang nasaksihan ang paglalang sa unang mga tawo, ang matinumanong espiritung mga linalang nagpaki- tag dakong kaikag sa nagkadako nga tawhanong pamilya ug sa pagkatuman sa katuyoan sa Diyos. (Proverbio 8:30, 31; 1 Pedro 1: 11, 12) Ugaling lang, paglabay sa panahon, nakita sa mga manu- londa nga ang kadaghanang tawo wala na moalagad sa ilang mahigugmaong Maglalalang. Walay duhaduha nga kadto nakapa- subo sa matinumanong mga manulonda. Sa laing bahin, sa dihang bisan usa lang ka tawo ang mobalik kang Jehova, "may ka- lipay taliwala sa mga manulonda." (Lucas 15:10) Sanglit ang mga manulonda adunay dakong kabalaka sa kaayohan sa mga nag-alagad sa Diyos, dili ikatingala nga si Jehova balikbalik nga mi- gamit sa mga manulonda aron sa pagpalig-on ug pagpanalipod sa iyang matinumanong mga alagad sa yuta. (Hebreohanon 1:7, 14) Tagda ang pipila ka pananglitan. 5 Duha ka manulonda ang mitabang sa tawong matarong nga si Lot ug sa iyang mga anak nga babaye aron maluwas sa di- hang gilaglag ang daotang mga siyudad sa Sodoma ug Gomora pinaagi sa paggiya kanila pagawas niadtong dapita. (Genesis 19: 15, 16) Kasiglohan sa ulahi, ang manalagnang si Daniel gitambog sa usa ka gahong sa mga leyon, apan siya nakalingkawas sa kada- ot ug miingon: "Ang akong Diyos nagpadala sa iyang manulonda 3. Unsay ginatug-an kanato sa Job 38:4-7 bahin sa mga manulonda? 4. Sa unsang paagi gipakita sa Bibliya nga ang matinumanong mga manulonda adunay kaikag sa mga kalihokan sa mga tawo? 5. Unsang mga pananglitan bahin sa pagpaluyo sa mga manulonda ang atong makaplagan diha sa Bibliya? 97
98 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ug nagtak-om sa baba sa mga leyon." (Daniel 6:22) Sa unang sig- lo K.P., usa ka manulonda nagpagawas kang apostol Pedro gikan sa bilanggoan. (Buhat 12:6-11) Dugang pa, ang mga manulonda nagpalig-on kang Jesus sa sinugdanan sa iyang ministeryo sa yuta. (Marcos 1:13) Ug sa dayon nang mamatay si Jesus, usa ka manu- londa mipakita kang Jesus ug "nagpalig-on kaniya." (Lucas 22:43) Ang maong pagpaluyo sa mga manulonda nakapalig-on gayod kang Jesus niadtong hinungdanon kaayong mga yugto sa iyang ki- nabuhi! 6 Karong adlawa, ang mga manulonda dili na magpakita sa ka- tawhan sa Diyos sa yuta. Bisan pag ang mga tawo dili makakita sa mga manulonda, ang gamhanang mga manulonda sa Diyos nagapanalipod gihapon sa iyang katawhan, ilabina gikan sa bi- san unsang butang nga makadaot sa espirituwalidad. Ang Bibliya nag-ingon: "Ang manulonda ni Jehova nagkampo libot niadtong nangahadlok kaniya, ug siya nagluwas kanila." (Salmo 34:7) Nga- nong kanang mga pulonga makapalig-on kaayo kanato? Tungod kay adunay peligroso ug daotang espiritung mga linalang nga buot molaglag kanato! Kinsa ba sila? Diin sila gikan? Sa unsang paagi sila nagasulay pagdaot kanato? Aron masayran ang mga tu- bag, atong hisgotan kadiyot kon unsay nahitabo sa sinugdanan sa kasaysayan sa tawo. ATONG MGA KAAWAY NGA ESPIRITUNG MGA LINALANG 7 Sumala sa atong nakat-onan sa Kapitulo 3 niining basaho- na, usa sa mga manulonda nakaugmad ug tinguha sa pagmando sa uban ug busa misupak sa Diyos. Sa ulahi kining manulondaa nailhang si Satanas nga Yawa. (Pinadayag 12:9) Sulod sa 16 ka sig- lo human sa iyang paglimbong kang Eva, si Satanas milampos sa pagpatalikod sa halos tanang tawo gikan sa Diyos gawas lang sa pipila ka matinumanong tawo, sama kang Abel, Enoc, ug Noe. - Hebreohanon 11:4, 5, 7. 8 Sa panahon ni Noe, ang ubang mga manulonda mirebelde 6. (a) Sa unsang paagi ang mga manulonda nagapanalipod sa katawhan sa Diyos karong adlawa? (b) Unsang mga pangutana ang atong hisgotan karon? 7. Sa unsang gidak-on milampos si Satanas sa pagpatalikod sa mga tawo gikan sa Diyos? 8. (a) Sa unsang paagi nahimong mga demonyo ang pipila ka manulonda? (b) Aron maluwas sa Lunop sa adlaw ni Noe, unsay gibuhat sa mga demonyo?
Espiritung mga Linalang - Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan batok kang Jehova. Sila mibiya sa ilang dapit diha sa langitnong pamilya sa Diyos, nanaog nganhi sa yuta, ug nagsul-ob sa unod- nong mga lawas. Ngano? Atong mabasa sa Genesis 6:2: "Ang mga anak sa matuod nga Diyos nakamatikod sa mga anak nga babaye sa mga tawo, nga sila maanyag; ug sila nagkuhag mga asawa alang sa ilang kaugalingon, nga mao, ang tanan nga ilang napili." Apan wala itugot ni Jehova nga Diyos nga magpadayon ang gibuhat sa maong mga manulonda ug ang misangpot nga pagkadaotan sa katawhan. Iyang gipahinabo ang lunop sa tibuok yuta nga maoy mibanlas sa tanang daotang mga tawo ug nagluwas lamang sa iyang matinumanong mga alagad. (Genesis 7:17, 23) Busa, ang re- belyosong mga manulonda o mga demonyo napugos paghukas sa ilang unodnong mga lawas ug mibalik sa langit ingong espiritung "Ang akong Diyos nagpadala sa iyang manulonda ug nagtak-om sa baba sa mga leyon." - Daniel 6:22 99
100 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? mga linalang. Sila misuportar sa Yawa, mao nga siya nahimong "magmamando sa mga demonyo." - Mateo 9:34. 9 Sa dihang mibalik sa langit ang dili-masinugtanong mga manulonda, sila giisip nga mga sinalikway, sama sa ilang magma- mando, si Satanas. (2 Pedro 2:4) Bisan pag sila dili na makasul-ob ug tawhanong mga lawas karon, sila aduna gihapoy daotan kaayong impluwensiya sa mga tawo. Sa pagkatinuod, sa tabang ni- ining maong mga demonyo, si Satanas "nagpahisalaag sa tibuok gipuy-ang yuta." (Pinadayag 12:9; 1 Juan 5:19) Sa unsang paagi? Sa panguna, ang mga demonyo nagagamit ug mga metodo nga gila- raw sa pagpahisalaag sa mga tawo. (2 Corinto 2:11) Atong hisgotan ang pipila niining maong mga metodo. KON SA UNSANG PAAGI ANG MGA DEMONYO MAGPAHISALAAG 10 Aron sa pagpahisalaag sa mga tawo, gamiton sa mga demonyo ang espiritismo. Ang buhat sa espiritismo maoy pagpakiglangkit sa mga demonyo, sa direkta nga paagi ug pinaagi sa tawhanong espiritista. Gidili sa Bibliya ang espiritismo ug kini nagpasidaan kanato sa pagpalayo sa tanang butang nga nalangkit niini. (Gala- cia 5:19-21) Gigamit sa mga demonyo ang espiritismo sama nga ang mga mamimingwit mogamit ug paon. Ang mamimingwit mogamit ug nagkalainlaing paon aron mabingwit ang nagkalain- laing matang sa isda. Sa susamang paagi, ang daotang mga espiritu mogamit ug nagkalainlaing matang sa espiritismo aron ilang ma- impluwensiyahan ang tanang matang sa katawhan. 11 Usa ka matang sa paon nga gigamit sa mga demonyo mao ang pagpanag-an. Unsay pagpanag-an? Kini maoy pagpaningkamot sa pagkahibalo sa kaugmaon o sa butang nga wala mahibaloi. Ang pipila ka matang sa pagpanag-an mao ang astrolohiya, pagbasa sa tarot nga mga baraha, pagtan-aw sa bolang kristal, panghimalad, ug ang pagpangitag misteryosong mga tilimad-on o mga ilha- nan diha sa mga damgo. Bisan pag gihunahuna sa daghang tawo nga ang pagpanag-an dili makadaot, gipakita sa Bibliya nga ang 9. (a) Unsay nahitabo sa mga demonyo sa dihang sila mibalik sa langit? (b) Un- say atong pagahisgotan may kalabotan sa mga demonyo? 10. Unsay espiritismo? 11. Unsay pagpanag-an, ug nganong angay natong likayan kini?
Ang mga demonyo mogamit ug nagkalainlaing mga paagi sa paglimbong sa mga tawo mga manghihimalad ug daotang mga espiritu nagtinabangay. Pa- nanglitan, ang Buhat 16:16-18 naghisgot sa "usa ka demonyo sa pagpanag-an" nga nakapaarang sa usa ka babaye "sa pagpanag- an." Apan siya nawad-an sa maong katakos sa dihang gipagula ang demonyo gikan kaniya. 12 Ang laing paagi nga ang mga demonyo magpahisalaag sa mga tawo maoy pinaagi sa pagdasig kanila sa pagpangutana bahin sa mga patay. Ang mga tawong nagbangotan tungod sa pagkama- tay sa usa ka minahal kasagarang malimbongan pinaagi sa sayop nga mga ideya bahin sa mga namatay. Ang usa ka espiritista ti- ngali mohatag ug espesyal nga impormasyon o mosulti sa tingog nga daw iya sa namatay nga tawo. Ingong resulta, daghang tawo mapatuo nga ang mga patay maoy buhi pa ug ang pagpakigsulti kanila makatabang sa mga buhi aron makaantos sa ilang kasub- anan. Apan ang maong "paghupay" dili gayod tinuod ug peligroso pa. Ngano? Tungod kay ang mga demonyo makasundog sa tingog sa namatay nga tawo ug makahatag ug impormasyon bahin sa na- matay nga tawo ngadto sa espiritista. (1 Samuel 28:3-19) Dugang 12. Nganong peligroso ang pagsulay nga makigsulti sa mga patay?
KON UNSAON PAGSUKOL SA DAOTANG MGA ESPIRITU ˇ Wagtanga ang mga butang maylabot sa espiritismo ˇ Tun-i ang Bibliya ˇ Pag-ampo sa Diyos
Espiritung mga Linalang - Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan pa, sumala sa atong nakat-onan sa Kapitulo 6, ang mga patay wala na maglungtad. (Salmo 115:17) Busa "bisan kinsa nga naga- pakigsayod sa mga patay" gipahisalaag sa daotang mga espiritu ug nagsupak sa kabubut-on sa Diyos. (Deuteronomio 18:10, 11; Isa- ias 8:19) Busa, pagbantay aron makalikay ka niining peligrosong paon nga gigamit sa mga demonyo. 13 Ang daotang mga espiritu dili lamang magpahisalaag sa mga tawo kondili manghadlok usab kanila. Karong adlawa, si Satanas ug ang iyang mga demonyo nahibalo nga sila aduna na lamay "hamubong panahon" nga nahibilin una pa sila gaposon, ug sila karon labi pang mapintason kay sukad masukad. (Pinadayag 12: 12, 17) Bisan pa niana, ang libolibong tawo nga kaniadto sa ma- tag adlaw nahadlok sa daotang mga espiritu nakalingkawas na sa maong kahadlok. Sa unsang paagi nakalingkawas sila? Unsay ma- himo sa usa ka tawo bisan pag nalanggikit na siya sa espiritismo? KON UNSAON PAGSUKOL SA DAOTANG MGA ESPIRITU 14 Ang Bibliya nagtug-an kanato kon unsaon pagsukol sa da- otang mga espiritu ug sa paghunong sa pagpakiglangkit kanila. Tagda ang panig-ingnan sa mga Kristohanon sa unang siglo sa si- yudad sa Efeso. Ang pipila kanila nagbuhat sa espiritismo sa wala pa mahimong mga Kristohanon. Sa dihang sila mihukom sa pag- bulag sa espiritismo, unsay ilang gihimo? Ang Bibliya nag-ingon: "Ubay-ubay niadtong nanaggamit ug mga kalaki sa salamangka nagtapok sa ilang mga basahon ug nagsunog niini atubangan sa tanan." (Buhat 19:19) Pinaagi sa pagsunog sa ilang mga basahon bahin sa salamangka, kadtong bag-ong mga Kristohanon nagha- tag ug panig-ingnan alang niadtong buot mosukol sa daotang mga espiritu karon. Kinahanglang wagtangon sa mga tawong buot moalagad kang Jehova ang tanang butang nga nalangkit sa espiritismo. Naglakip kana sa mga basahon, magasin, pelikula, poster, ug rekording sa musika nga nagdasig sa pagbuhat sa espiri- tismo ug naghimo nianang maorag madanihon ug maukyabon. Angayng wagtangon usab ang mga anting-anting o ang gitangkil 13. Unsay naarangan sa paghimo sa daghan nga kaniadto nahadlok sa mga de- monyo? 14. Sama sa mga Kristohanon sa Efeso sa unang siglo, sa unsang paagi makahu- nong kita sa pagpakiglangkit sa daotang mga espiritu? 103
104 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? nga ubang mga butang isip panagang sa kadaotan. - 1 Corinto 10:21. 15 Pipila ka tuig human sunoga sa mga Kristohanon sa Efe- so ang ilang mga basahon bahin sa salamangka, si apostol Pablo misulat kanila: "Kita adunay pakigdumog . . . batok sa daotang mga puwersa nga espirituhanon." (Efeso 6:12) Ang mga demonyo wala pa mosurender. Naningkamot gihapon sila nga makabentaha. Busa, unsa pay kinahanglang buhaton niadtong mga Kristohanon? "Labaw sa tanang butang," matod ni Pab- lo, "dad-a ang dakong taming sa pagtuo, nga pinaagi niini kamo makapalong sa tanang nagdilaab nga mga udyong sa dao- tan [si Satanas]." (Efeso 6:16) Kon mas lig-on ang atong taming sa pagtuo, mas makasukol kita sa daotang mga puwersang espiritu- hanon. - Mateo 17:20. 16 Nan, sa unsang paagi mapalig-on nato ang atong pagtuo? Pinaagi sa pagtuon sa Bibliya. Ang kalig-on sa usa ka paril nagde- pende pag-ayo sa kalig-on sa pundasyon niini. Sa samang paagi, ang kalig-on sa atong pagtuo nagdepende pag-ayo sa kalig-on sa pasikaranan niini, nga mao ang tukmang kahibalo sa Pulong sa Diyos, ang Bibliya. Kon atong basahon ug tun-an kada adlaw ang Bibliya, ang atong pagtuo molig-on. Samag lig-ong paril, ang maong pagtuo magapanalipod kanato gikan sa impluwensiya sa daotang mga espiritu. - 1 Juan 5:5. 17 Unsang laing tikang ang kinahanglang himoon niadtong mga Kristohanon sa Efeso? Sila nagkinahanglag dugang panali- pod tungod kay sila nagpuyo sa usa ka siyudad nga napunog demonismo. Busa giingnan sila ni Pablo: "Uban ang tanang ma- tang sa pag-ampo ug pangamuyo magpadayon . . . sa pag-ampo sa tanang higayon pinaagi sa espiritu." (Efeso 6:18) Sanglit kita usab nagpuyo sa kalibotan nga napunog demonismo, gikinahanglan ang tim-os nga pag-ampo kang Jehova alang sa iyang panalipod aron makasukol sa daotang mga espiritu. Hinuon, kinahanglang gamiton nato ang ngalan ni Jehova diha sa atong mga pag-ampo. (Proverbio 18:10) Busa, kinahanglang kanunay kitang mag-ampo 15. Aron makasukol sa daotang mga puwersang espirituhanon, unsa pay kina- hanglan natong buhaton? 16. Sa unsang paagi mapalig-on nato ang atong pagtuo? 17. Unsang tikang ang kinahanglanon aron makasukol sa daotang mga espiritu?
Espiritung mga Linalang - Kon sa Unsang Paagi Kita Maapektahan sa Diyos aron 'luwason kita gikan sa usa nga daotan,' si Satanas nga Yawa. (Mateo 6:13) Tubagon ni Jehova ang maong tim-os nga mga pag-ampo. - Salmo 145:19. 18 Ang daotang mga espiritu maoy peligroso, apan dili kita angayng mahadlok kanila kon atong suklan ang Yawa ug makig- suod sa Diyos pinaagi sa pagbuhat sa Iyang kabubut-on. (Santiago 4:7, 8) Limitado ra ang gahom sa daotang mga espiritu. Sila gisi- lotan sa adlaw ni Noe, ug tinong maagoman nila ang kataposang paghukom sa umaabot. (Judas 6) Hinumdomi, usab, nga ang gamhanang mga manulonda ni Jehova magapanalipod kanato. (2 Hari 6:15-17) Gusto kaayo sa maong mga manulonda nga kita molampos sa pagsukol sa daotang mga espiritu. Ang matarong nga mga manulonda maorag nagadasig kanato sa pagpadayon sa pagsukol. Busa magpabilin kitang suod kang Jehova ug sa iyang pamilya sa matinumanong espiritung mga linalang. Hinaot nga atong likayan usab ang tanang matang sa espiritismo ug kanu- nayng ipadapat ang tambag sa Pulong sa Diyos. (1 Pedro 5:6, 7; 2 Pedro 2:9) Unya makapaneguro kita nga modaog diha sa atong pagpakigdumog batok sa daotang espiritung mga linalang. 19 Apan nganong gitugotan man sa Diyos ang daotang mga es- piritu ug ang pagkadaotan nga nagpahinabog grabeng pag-antos sa katawhan? Kanang pangutanaha tubagon sa sunod kapitulo. 18, 19. (a) Nganong makapaneguro kita nga modaog diha sa atong pagpakig- dumog batok sa daotang espiritung mga linalang? (b) Unsang pangutana ang tubagon sa sunod kapitulo? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang matinumanong mga manulonda motabang niad- tong nag-alagad kang Jehova. - Hebreohanon 1:7, 14. ˇ Si Satanas ug ang iyang mga demonyo nagpahisalaag sa mga tawo ug nagpatalikod kanila gikan sa Diyos. - Pinadayag 12:9. ˇ Kon imong buhaton ang kabubut-on sa Diyos ug suk- lan ang Yawa, si Satanas mokalagiw gikan kanimo. - Santiago 4:7, 8. 105
KAPITULO ONSE Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? Ang Diyos mao bay nakaingon sa pag-antos sa kalibotan? Unsang mga isyu ang mitungha sa tanaman sa Eden? Sa unsang paagi tul-iron sa Diyos ang mga epekto sa pag-antos sa tawo? HUMAN sa usa ka makalilisang nga panagsangka diha sa usa ka nasod nga gihasi sa gubat, ang nangamatay nga libolibong baba- ye ug batang sibilyan gilubong sa usa ka gahong nga gilibotan ug mga timaan. Ang matag timaan may gisulat: "Ngano?" Kana usa- hay maoy labing masakit nga pangutana. Kana ang isukna sa mga tawo sa dihang ang gubat, katalagman, sakit, o krimen, magpa- tay sa ilang inosenteng mga minahal, moguba sa ilang balay, o mohatag kanilag dili-ikabatbat nga pag-antos sa ubang mga paa- gi. Buot nilang masayran kon nganong ilang nasinati ang maong mga trahedya. 2 Nganong gitugotan sa Diyos ang pag-antos? Kon si Jehova nga Diyos maoy labing gamhanan, mahigugmaon, maalamon, ug makataronganon, nganong ang kalibotan napuno sa pagdu- mot ug inhustisya? Ikaw ba mismo nahibulong sukad bahin niining mga butanga? 3 Daotan ba ang pagpangutana kon nganong gitugotan sa Diyos ang pag-antos? Nabalaka ang pipila nga ang pagsukna nia- na nagpasabot nga sila kulang ug pagtuo o nga sila nagpadayag sa kawalay-pagtahod sa Diyos. Apan inigbasa sa Bibliya, imong 1, 2. Unsang matang sa pag-antos ang gisagubang sa mga tawo karon, ug un- say mga pangutana sa daghang tawo tungod niana? 3, 4. (a) Unsay nagpakita nga dili daotan ang pagpangutana kon nganong gitugotan sa Diyos ang pag-antos? (b) Unsay pagbati ni Jehova bahin sa pagka- daotan ug pag-antos?
Taposon ni Jehova ang tanang pag-antos masayran nga ang matinumanon, mahadlokon-sa-Diyos nga mga tawo adunay susamang mga pangutana. Pananglitan, ang manalagnang si Habacuc nangutana kang Jehova: "Nganong gi- pakita mo kanako ang makadaot, ug ikaw nagatan-aw lamang sa kasamok? Ug nganong ang pagpanglaglag ug kapintasan ania sa akong atubangan, ug nganong adunay panag-away, ug nganong nagakahitabo ang panagbangi?" - Habacuc 1:3. 4 Gikasab-an ba ni Jehova ang matinumanong manalagnang si Habacuc tungod sa pagsukna nianang mga pangutanaha? Wala. Hinunoa, gilakip sa Diyos ang sinserong mga pulong ni Habacuc diha sa talaan sa inspiradong Bibliya. Ang Diyos mitabang usab kaniya aron mas masabtan ang mga panghitabo ug makabatog mas dakong pagtuo. Buot ni Jehova nga himoon usab kana kani- mo. Hinumdomi, ang Bibliya nagtudlo nga 'siya may kahingawa kanimo.' (1 Pedro 5:7) Ang Diyos labaw pa kaayong nagdumot sa pagkadaotan ug sa pag-antos nga gipahinabo niini kay kang bisan kinsa. (Isaias 55:8, 9) Nan, nganong adunay hilabihang pag-antos sa kalibotan? NGANONG ADUNAY HILABIHANG PAG-ANTOS? 5 Ang mga tawo sa nagkalainlaing relihiyon nangutana sa ilang relihiyosong mga lider ug mga magtutudlo kon nganong 5. Unsang mga katin-awan ang ipahayag usahay bahin sa pag-antos sa tawo, apan unsay gitudlo sa Bibliya? 107
108 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? adunay hilabihang pag-antos. Kasagaran, ang tubag mao nga ang pag-antos maoy kabubut-on sa Diyos ug dugay na kaayo niyang gimbut-an ang tanang panghitabo, lakip ang mga trahedya. Gi- ingnan ang daghang tawo nga ang mga paagi sa Diyos misteryoso o siya ang nagbuot sa pagkamatay sa mga tawo - bisan sa mga bata - aron sila makauban kaniya sa langit. Apan sumala sa imong nahibaloan, si Jehova nga Diyos dili gayod magpahinabo sa da- otang butang. Ang Bibliya nag-ingon: "Halayo ra sa matuod nga Diyos nga mobuhat sa pagkadaotan, ug sa Labing Gamhanan nga mobuhat sa kawalay-hustisya!" - Job 34:10. 6 Nahibalo ka ba kon nganong ang mga tawo nasayop sa pag- pasangil sa Diyos sa tanang pag-antos sa kalibotan? Sa daghang kahimtang, ilang gipasanginlan ang Labing Gamhanang Diyos tungod kay sila naghunahuna nga siya ang tinuod nga mag- mamando niining kalibotana. Wala sila mahibalo sa yano apan hinungdanong kamatuoran nga gitudlo sa Bibliya. Imong nakat- onan ang maong kamatuoran sa Kapitulo 3 niining basahona. Ang tinuod nga magmamando niining kalibotana mao si Satanas nga Yawa. 7 Ang Bibliya tin-awng nag-ingon: "Ang tibuok kalibotan naila- lom sa gahom sa usa nga daotan." (1 Juan 5:19) Sa dihang imong hunahunaon, dili ba kana makataronganon? Ang kalibotan nag- paaninag sa personalidad sa dili-makita nga espiritung linalang nga "nagpahisalaag sa tibuok gipuy-ang yuta." (Pinadayag 12:9) Si Satanas madumtanon, malimbongon, ug mapintason. Busa ang kalibotan, ilalom sa iyang impluwensiya, napunog pagdu- mot, panglimbong, ug kapintasan. Kana maoy usa ka hinungdan kon nganong adunay hilabihang pag-antos. 8 Ang ikaduhang hinungdan kon nganong adunay hilabihang pag-antos mao nga, sumala sa gihisgotan sa Kapitulo 3, ang katawhan maoy dili hingpit ug makasasala sukad gayod sa pag- rebelde didto sa tanaman sa Eden. Ang makasasalang mga tawo naningkamot nga mogahom, ug kini miresulta sa mga gubat, 6. Nganong daghang tawo nasayop sa pagpasangil sa Diyos sa pag-antos sa ka- libotan? 7, 8. (a) Sa unsang paagi ang kalibotan nagpaaninag sa personalidad sa mag- mamando niini? (b) Sa unsang paagi ang tawhanong pagkadili-hingpit ug ang "panahon ug ang wala damhang panghitabo" miresulta sa pag-antos?
Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? pagdaogdaog, ug pag-antos. (Ecclesiastes 4:1; 8:9) Ang ikatulong hinungdan sa pag-antos mao ang "panahon ug ang wala dam- hang panghitabo." (Ecclesiastes 9:11) Sa usa ka kalibotan nga wala si Jehova isip tigpanalipod nga Magmamando, ang mga tawo ma- himong mag-antos tungod kay sila anaa sa sayop nga dapit ug sa sayop nga gutlo. 9 Makapahupay kanato nga mahibalo nga ang Diyos dili mao ang hinungdan sa pag-antos. Siya dili mao ang nakaingon sa mga gubat, mga krimen, pagdaogdaog, o bisan sa mga katalagman sa kinaiyahan nga maoy hinungdan sa pag-antos sa katawhan. Bisan pa niana, kinahanglang mahibalo kita, Nganong gitugotan ni Je- hova kining tanang pag-antos? Kon siya ang Labing Gamhanan, siya adunay gahom sa pagpahunong niini. Nan, nganong wala niya gamita ang maong gahom? Ang mahigugmaong Diyos nga atong nailhan aduna gayoy maayong katarongan. - 1 Juan 4:8. USA KA HINUNGDANONG ISYU GIPATUNGHA 10 Aron masayran kon nganong gitugotan sa Diyos ang pag-an- tos, angay natong hinumdoman ang panahon nga nagsugod ang pag-antos. Sa dihang gibuyo ni Satanas si Adan ug Eva nga dili magmasinugtanon kang Jehova, ang usa ka hinungdanong isyu gipatungha. Si Satanas wala magkuwestiyon sa gahom ni Jehova. Bisan si Satanas nahibalo nga ang gahom ni Jehova walay ki- nutoban. Hinunoa, gikuwestiyon ni Satanas ang kang Jehova nga katungod sa pagmando. Pinaagi sa pagtawag sa Diyos nga ba- kakon ug nga naghikaw ug maayo gikan sa iyang mga sakop, si Satanas nag-akusar nga si Jehova maoy dili-maayong magma- mando. (Genesis 3:2-5) Gipasabot ni Satanas nga mahimong mas maayo ang kahimtang sa katawhan kon wala ang pagmando sa Diyos. Kadto maoy pag-atake sa pagkasoberano ni Jehova, sa iyang katungod sa pagmando. 11 Si Adan ug Eva mirebelde batok kang Jehova. Sa pagka- tinuod, sila miingon: 'Kami wala magkinahanglan kang Jehova ingong among Magmamando. Kami mismo makadesisyon kon 9. Nganong makapaneguro kita nga si Jehova adunay maayong katarongan sa pagtugot nga magpadayon ang pag-antos? 10. Unsay gikuwestiyon ni Satanas, ug sa unsang paagi? 11. Nganong wala man lang laglaga ni Jehova ang mga rebelde sa Eden? 109
Ang estudyante mas may katakos ba kay sa magtutudlo? unsay matarong ug kon unsay daotan.' Sa unsang paagi mahusay ni Jehova ang maong isyu? Sa unsang paagi katudloan niya ang tanang intelihenteng mga linalang nga ang mga rebelde maoy sa- yop ug nga ang iyang paagi mao gayod ang labing maayo? Tingali adunay moingon nga angay untang gilaglag lang sa Diyos ang mga rebelde ug maglalang pag-usab ug mga tawo. Apan gipaha- yag na ni Jehova ang iyang katuyoan nga ang yuta pun-on sa mga anak ni Adan ug Eva, ug buot niya nga sila magpuyo sa usa ka yu- tang paraiso. (Genesis 1:28) Si Jehova kanunayng magtuman sa iyang mga katuyoan. (Isaias 55:10, 11) Gawas pa, ang paglaglag sa mga rebelde sa Eden dili makatubag sa isyu nga gipatungha bahin sa katungod ni Jehova sa pagmando. 12 Atong hisgotan ang usa ka ilustrasyon. Hunahunaa nga ang usa ka magtutudlo nagtudlo sa iyang mga estudyante kon unsaon pagsolbar ang usa ka lisod nga problema. Ang usa ka listo apan re- belyosong estudyante moingon nga ang paagi sa magtutudlo sa pagsolbar sa problema maoy sayop. Sa pagpasabot nga ang mag- tutudlo walay katakos, ang maong rebelde moinsistir nga aduna siyay nasayran nga labi pang maayong paagi sa pagsolbar sa prob- lema. Maghunahuna ang pipila ka estudyante nga siya husto, ug 12, 13. Iilustrar kon nganong gitugotan ni Jehova si Satanas nga mahimong magmamando niining kalibotana ug kon nganong gitugotan sa Diyos ang mga tawo sa pagmando sa ilang kaugalingon.
Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? sila mahimong rebelyoso usab. Unsay angayng buhaton sa mag- tutudlo? Kon pagawson niya ang mga rebelde gikan sa klase, unsa unyay epekto niana diha sa ubang mga estudyante? Dili ba sila motuo nga ang ilang klasmet ug kadtong miduyog kaniya husto? Basin ang ubang mga estudyante sa klase mawad-an ug pagta- hod sa ilang magtutudlo, kay maghunahuna nga siya nahadlok nga mapamatud-ang sayop. Apan ipananglit nga tugotan sa mag- tutudlo ang rebelde nga iyang ipakita sa klase kon unsaon niya pagsolbar ang problema. 13 May nahimo si Jehova nga susama sa gibuhat sa magtutud- lo diha sa ilustrasyon. Hinumdomi nga dili lang mga rebelde sa Eden ang nalangkit. Ang milyonmilyong manulonda nagtan-aw. (Job 38:7; Daniel 7:10) Kon unsaon pag-atubang ni Jehova ang rebelyon makaapektar pag-ayo sa tanang manulonda ug sa kadu- gayan sa tanang intelihenteng mga linalang. Busa, unsay gihimo ni Jehova? Iyang gitugotan si Satanas sa pagpakita kon sa unsang paagi siya magmando sa katawhan. Gitugotan usab sa Diyos ang mga tawo sa pagmando sa ilang kaugalingon ubos sa pagtultol ni Satanas. 14 Ang magtutudlo sa atong ilustrasyon nahibalo nga ang rebel- de ug ang midapig kaniya nga mga estudyante maoy sayop. Apan siya nahibalo usab nga ang pagtugot kanilag kahigayonan sa pag- sulay pagpamatuod sa ilang punto makaayo sa tibuok klase. Sa dihang mapakyas ang mga rebelde, masabtan sa tanang matinud- anong mga estudyante nga ang magtutudlo mao lamang ang may katakos sa pagdumala sa klase. Masabtan nila kon nganong pagkahuman niana ang magtutudlo magpapahawa sa mga rebel- de gikan sa klase. Sa susama, si Jehova nahibalo nga ang tanang matinud-anon ug kasingkasing nga mga tawo ug ang mga manu- londa makabaton ug kaayohan gikan sa pagkakita nga si Satanas ug ang iyang kaubang mga rebelde napakyas ug nga ang mga tawo dili makamando sa ilang kaugalingon. Sama ni Jeremias sa karaang panahon, ilang mahibaloan kining bililhong kamatuo- ran: "Ako nahibalo pag-ayo, Oh Jehova, nga dili iya sa yutan-ong tawo ang iyang dalan. Dili iya sa tawo nga nagalakaw bisan ang pagtultol sa iyang lakang." - Jeremias 10:23. 14. Unsang kaayohan ang motungha gikan sa desisyon ni Jehova nga tugotan ang mga tawo sa pagmando sa ilang kaugalingon? 111
112 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? NGANONG GITUGOTAN UG DUGAY KAAYONG PANAHON? 15 Apan, nganong gitugotan ni Jehova nga ang pag-antos mag- padayon ug dugay kaayong panahon? Ug nganong dili niya pugngan nga mahitabo ang daotang mga butang? Buweno, tagda ang duha ka butang nga dili buhaton sa magtutudlo diha sa atong ilustrasyon. Una, dili niya pugngan ang rebeldeng estudyante sa pagpatin-aw sa iyang solusyon. Ikaduha, dili tabangan sa magtu- tudlo ang rebelde sa pagpresentar sa iyang argumento. Sa susama, tagda ang duha ka butang nga dili gayod buhaton ni Jehova. Una, wala niya pugngi si Satanas ug kadtong midapig kani- ya gikan sa pagsulay pagpamatuod nga sila maoy husto. Tungod niana, kinahanglang palabyon una ang taas nga panahon. Sa libolibong katuigan sa kasaysayan sa tawo, ang katawhan nakasu- lay sa tanang matang sa pagmando-sa-kaugalingon o tawhanong kagamhanan. Ang katawhan nakahimog pipila ka kauswagan sa siyensiya ug sa ubang mga natad, apan ang inhustisya, kakabos, krimen, ug gubat migrabe pa hinuon. Napadayag na karon nga pakyas ang tawhanong pagmando. 16 Ikaduha, si Jehova wala motabang kang Satanas sa pagman- do niining kalibotana. Pananglitan, kon pugngan sa Diyos ang mangilngig nga mga krimen, dili ba siya, sa pagkamatuod, mag- hatag na hinuon ug ebidensiya nga husto ang mga rebelde? Dili ba ang Diyos magpahunahuna na hinuon sa mga tawo nga tinga- li ang mga tawo makahimo sa pagmando sa ilang kaugalingon nga walay daotang mga resulta? Kon kanay himoon ni Jehova, siya mahimong kumplot sa usa ka bakak. Bisan pa niana, "dili ga- yod mahimo nga mamakak ang Diyos." - Hebreohanon 6:18. 17 Apan, unsay ikasulti bahin sa tanang kadaot nga nahi- mo sulod sa dugay nga rebelyon batok sa Diyos? Angay natong hinumdoman nga si Jehova maoy labing gamhanan. Busa, siya makatul-id ug motul-id sa mga epekto sa pag-antos sa tawo. Su- mala sa ato nang nakat-onan, ang pagkadaot sa atong planeta balit-aron pinaagi sa paghimo sa yuta nga usa ka Paraiso. Ang 15, 16. (a) Nganong gitugotan ni Jehova ang pag-antos sa dugay kaayong pa- nahon? (b) Nganong wala pugngi ni Jehova ang mga panghitabo sama sa mangilngig nga mga krimen? 17, 18. Unsay buhaton ni Jehova sa tanang kadaot nga miresulta tungod sa pag- mando sa mga tawo ug sa impluwensiya ni Satanas?
Nganong Gitugotan sa Diyos ang Pag-antos? mga epekto sa sala wagtangon pinaagi sa pagtuo sa halad lukat ni Jesus, ug ang mga epekto sa kamatayon balit-aron pinaagi sa pagkabanhaw. Sa ingon gamiton sa Diyos si Jesus "aron sa pag- bungkag sa mga buhat sa Yawa." (1 Juan 3:8) Kining tanan pagatumanon ni Jehova sa husto gayong panahon. Malipay kita nga wala dayon niya buhata kanang mga butanga, kay ang iyang pailob naghatag kanato ug kahigayonan aron makakat-on sa ka- matuoran ug makaalagad kaniya. (2 Pedro 3:9, 10) Kasamtangan, ang Diyos aktibong nangita sa sinserong mga magsisimba ug nagtabang kanila sa pag-agwanta sa bisan unsang kalisdanan nga modangat kanila niining gubot nga kalibotan. - Juan 4:23; 1 Co- rinto 10:13. 18 Ang pipila tingali mahibulong, Mapugngan ba kaha kining tanang pag-antos kon ang Diyos naglalang pa kang Adan ug Eva sa paagi nga sila dili unta makarebelde? Sa pagtubag nianang pangutanaha, kinahanglang imong hinumdoman ang usa ka bi- lilhong gasa nga gihatag ni Jehova kanimo. SA UNSANG PAAGI GAMITON NIMO ANG GASA GIKAN SA DIYOS? 19 Sumala sa gipahayag sa Kapitulo 5, ang mga tawo gila- lang uban ang kagawasan sa pagpili. Nakaamgo ka ba kon unsa ka bililhon ang maong gasa? Ang Diyos nagbuhat ug di-maihap nga mga hayop, ug kini kasagarang naglihok pina- agig kinaiyanhong katakos. (Proverbio 30:24) Ang tawo nakagamag pipila ka robot nga maprograma nga mosunod sa matag mando. Malipay ba kita kon ingon niana ang pagbuhat sa Diyos kanato? Dili, nalipay kita nga adunay kagawasan sa pagpi- li kon mahimong unsa unyang matanga kita sa tawo, kon unsang dalan sa kinabuhi ang atong 19. Unsang bililhong gasa ang giha- tag ni Jehova kanato, ug nganong angay natong pabilhan kini? Ang Diyos motabang kanimo sa pag-agwanta sa kalisdanan 113
114 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? subayon, kon kinsay atong mga higala, ug uban pa. Nalipay kita nga adunay usa ka sukod sa kagawasan, ug kana ang gusto sa Diyos nga atong mabatonan. 20 Si Jehova dili interesado sa pag-alagad nga gihimo tungod kay napugos. (2 Corinto 9:7) Ingong ilustrasyon: Unsay labaw nga makapahimuot sa usa ka ginikanan - ang pagsulti sa usa ka bata nga "Gimahal ko ikaw" tungod kay siya gisugo sa pagsulti niana o ang iyang pagsulti niana nga kinabubut-on ug kinasingkasing? Busa ang pangutana mao, Sa unsang paagi gamiton nimo ang kagawasan sa pagpili nga gihatag ni Jehova kanimo? Si Satanas, Adan, ug Eva migamit sa kagawasan sa pagpili sa labing daotang paagi. Ilang gisalikway si Jehova nga Diyos. Unsay imong buha- ton? 21 Ikaw adunay kahigayonan sa paggamit nga labing mapusla- non sa kahibulongang gasa sa kagawasan sa pagpili. Makaduyog ka sa milyonmilyon nga mibarog dapig kang Jehova. Mapalipay nila ang Diyos tungod kay sila aktibong nagpakigbahin sa pag- pamatuod nga si Satanas maoy bakakon ug pakyas kaayo ingong magmamando. (Proverbio 27:11) Makahimo ka usab niana pinaa- gi sa pagpili sa hustong dalan sa kinabuhi. Kini ipatin-aw sa sunod kapitulo. 20, 21. Sa unsang paagi atong magamit nga labing mapuslanon ang gasa sa ka- gawasan sa pagpili, ug nganong angay natong buhaton kana? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang Diyos dili maoy nakaingon sa daotang mga kahimtang sa kalibotan. - Job 34:10. ˇ Pinaagi sa pagtawag sa Diyos nga bakakon ug pag- ingon nga Siya naghikaw ug maayo gikan sa Iyang mga sakop, gikuwestiyon ni Satanas ang katungod ni Jehova sa pagmando. - Genesis 3:2-5. ˇ Gamiton ni Jehova ang iyang Anak, ang Magma- mando sa Mesiyanikong Gingharian, aron taposon ang pag-antos sa tawo ug tul-iron ang mga epekto niini. - 1 Juan 3:8.
KAPITULO DOSE Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos Sa unsang paagi ikaw mahimong higala sa Diyos? Sa unsang paagi nalangkit ka sa hagit ni Satanas? Unsang panggawi ang dili makapahimuot kang Jehova? Sa unsang paagi ikaw mahimong magkinabuhi nga makapahimuot sa Diyos? UNSANG matanga sa tawo ang pilion nimo ingong usa ka higa- la? Lagmit kaayo nga buot nimong makig-uban sa usa ka tawo nga sama nimog mga panghunahuna, mga intereses, ug mga prinsip- yo. Ug ikaw madani sa tawo nga adunay maayong mga hiyas, sama sa pagkamatinud-anon ug pagkamaluloton. 2 Sa tibuok kasaysayan, ang Diyos nagpili ug pipila ka tawo aron mahimong suod niyang mga higala. Pananglitan, si Jehova nagta- wag kang Abraham nga iyang higala. (Isaias 41:8; Santiago 2:23) Ang Diyos nagtawag kang David nga "usa ka tawo nga gikahimut- an sa akong kasingkasing" tungod kay siya ang matang sa tawo nga gihigugma ni Jehova. (Buhat 13:22) Ug si Jehova nag-isip sa manalagnang si Daniel nga "tilinguhaon kaayo." - Daniel 9:23. 3 Nganong giisip ni Jehova si Abraham, David, ug Daniel nga iyang mga higala? Buweno, iyang giingnan si Abraham: "Ikaw na- mati sa akong tingog." (Genesis 22:18) Busa si Jehova makigsuod sa mga tawo nga mapainubsanong mobuhat kon unsay iyang gi- hangyo kanila. "Tumana ninyo ang akong tingog," iyang giingnan ang mga Israelinhon, "ug ako mahimong inyong Diyos, ug kamo mahimong akong katawhan." (Jeremias 7:23) Kon ikaw magmasi- nugtanon kang Jehova, ikaw usab mahimong iyang higala! 1, 2. Paghatag ug pipila ka pananglitan sa mga tawo nga giisip ni Jehova nga suod niyang mga higala. 3. Nganong si Jehova nagpili ug pipila ka tawo nga mahimo niyang mga higala?
116 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? SI JEHOVA MAGPALIG-ON SA IYANG MGA HIGALA 4 Hunahunaa kon unsay kahulogan sa pagpakighigala sa Diyos. Ang Bibliya nag-ingon nga si Jehova nagapangitag kahigayonan "aron ipakita ang iyang kusog alang niadtong kansang kasing- kasing maoy bug-os alang kaniya." (2 Cronicas 16:9) Sa unsang paagi ikapakita ni Jehova ang iyang kusog alang kanimo? Ang usa ka paagi gipahayag diha sa Salmo 32:8, diin atong mabasa: "Iha- tag ko [Jehova] kanimo ang hait nga salabotan ug tudloan ko ikaw sa dalan nga imong pagalaktan. Ihatag ko ang tambag nga ang akong mata magatan-aw kanimo." 5 Makapatandog kaayong pagpahayag sa pagmahal ni Jehova! Siya mohatag kanimo sa gikinahanglang instruksiyon ug mag- bantay kanimo samtang imong gipadapat kini. Gusto sa Diyos nga motabang kanimo nga makaagwanta sa imong mga kalis- danan ug mga pagsulay. (Salmo 55:22) Busa kon moalagad ka kang Jehova uban sa bug-os nga kasingkasing, makasalig ka sama sa salmista nga miingon: "Si Jehova gibutang ko sa kanunay sa akong atubangan. Tungod kay ania siya sa akong tuong kamot, ako dili matarog." (Salmo 16:8; 63:8) Oo, si Jehova makata- bang kanimo sa pagkinabuhi sa paagi nga makapahimuot kaniya. Apan, sumala sa imong nasayran, adunay kaaway ang Diyos nga buot mopugong kanimo sa pagbuhat niini. ANG HAGIT NI SATANAS 6 Ang Kapitulo 11 niining basahona nagpatin-aw kon sa unsang paagi gikuwestiyon ni Satanas nga Yawa ang pagkasoberano sa Diyos. Si Satanas nag-akusar sa Diyos sa pagpamakak ug nagpasa- bot nga si Jehova dili makataronganon kay wala tugoti si Adan ug Eva sa pagdesisyon sa ilang kaugalingon kon unsay matarong ug kon unsay daotan. Human makasala si Adan ug Eva ug samtang nagsugod pagkapuno ang yuta sa ilang mga kaliwat, si Satanas nagkuwestiyon sa motibo sa tanang tawo. "Ang mga tawo wala mag-alagad sa Diyos tungod kay sila nahigugma kaniya," mao ang akusasyon ni Satanas. "Hatagi akog kahigayonan, ug patalik- 4, 5. Sa unsang paagi gipakita ni Jehova ang iyang kusog alang sa iyang kataw- han? 6. Unsa ang akusasyon ni Satanas bahin sa mga tawo?
Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos don ko si bisan kinsa sa Diyos." Ang talaan bahin sa tawo nga gi- nganlag Job nagpakita nga kini ang pagtuo ni Satanas. Kinsa si Job, ug sa unsang paagi siya nalangkit sa hagit ni Satanas? 7 Si Job nagkinabuhi mga 3,600 ka tuig kanhi. Siya usa ka maa- yong tawo, kay si Jehova miingon: "Walay usa nga sama kaniya sa yuta, usa ka tawo nga walay-ikasaway ug matul-id, mahadlokon sa Diyos ug naglikay sa daotan." (Job 1:8) Si Job nakapahimuot sa Diyos. 8 Gikuwestiyon ni Satanas ang motibo ni Job sa pag-alagad sa Diyos. Ang Yawa miingon kang Jehova: "Dili ba ikaw nagbutang man ug alad libot [kang Job] ug libot sa iyang balay ug libot sa tanang butang nga anaa kaniya sa tibuok palibot? Ang buhat sa iyang mga kamot imong gipanalanginan, ug ang iyang ka- hayopan mikaylap sa ibabaw sa yuta. Apan, ingon nga kausaban, palihog bakyawa ang imong kamot, ug tandoga ang tanang bu- tang nga anaa kaniya ug tan-awa kon dili ka ba niya tunglohon sa imong nawong mismo." - Job 1:10, 11. 9 Sa ingong paagi si Satanas nagpatuo nga si Job nag-alagad sa Diyos tungod lamang sa iyang makuha nga balos. Ang Yawa mia- kusar usab nga kon si Job pagasulayan, siya motalikod sa Diyos. Sa unsang paagi misanong si Jehova sa hagit ni Satanas? Sanglit ang isyu naglangkit man sa motibo ni Job, gitugotan ni Jehova si Satanas sa pagsulay kang Job. Niining paagiha, ang gugma ni Job alang sa Diyos - o pagkawalay gugma - tin-awng mapadayag. SI JOB GISULAYAN 10 Sa wala madugay gisulayan ni Satanas si Job sa nagkalainla- ing paagi. Ang ubang mga hayop ni Job gipangawat, ug ang uban gipatay. Gipamatay ang kadaghanan niyang mga sulugoon. Kadto nakapalisod sa pangabuhi. Ang lain pang trahedya nahitabo sa di- hang ang napulo ka anak ni Job namatay tungod sa usa ka bagyo. Hinunoa, bisan pa niining grabeng mga panghitabo, "si Job wala makasala ni magpasangil ug bisan unsang butang nga dili angay batok sa Diyos." - Job 1:22. 7, 8. (a) Unsay nakapahimo kang Job nga talagsaon taliwala sa mga tawo niad- tong panahona? (b) Sa unsang paagi gikuwestiyon ni Satanas ang motibo ni Job? 9. Sa unsang paagi misanong si Jehova sa hagit ni Satanas, ug ngano? 10. Unsang mga pagsulay ang midangat kang Job, ug unsay iyang reaksiyon? 117
Si Job gigantihan tungod sa iyang pagkamatinumanon
Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos 11 Si Satanas wala mosurender. Naghunahuna gayod siya nga bi- san pag si Job nakaagwanta sa pagkawala sa iyang mga kabtangan, mga sulugoon, ug mga anak, siya motalikod sa Diyos kon siya ma- sakit. Gitugotan ni Jehova nga ipaagom ni Satanas kang Job ang mangil-ad, ngutngot nga sakit. Apan bisan pa sa maong sakit si Job wala mawad-ig pagtuo sa Diyos. Hinunoa, siya malig-ong miingon: "Hangtod nga ako mamatay dili ko wad-on ang akong integridad gikan kanako!" - Job 27:5. 12 Wala masayod si Job nga si Satanas mao ang nakaingon sa iyang mga suliran. Kay wala mahibalo sa mga detalye bahin sa hagit sa Yawa sa pagkasoberano ni Jehova, si Job naghunahu- na nga ang Diyos maoy hinungdan sa iyang mga suliran. (Job 6:4; 16:11-14) Bisan pa niana, nagpadayon siya sa paghupot sa iyang in- tegridad kang Jehova. Ug ang pangangkon ni Satanas nga si Job nag-alagad sa Diyos tungod sa mahakogong mga hinungdan napa- matud-ang bakak tungod kay si Job nagpabiling matinumanon! 13 Tungod sa pagkamatinumanon ni Job, si Jehova nakahatag ug epektibong tubag sa mainsultohong hagit ni Satanas. Si Job tinu- od gayod nga higala ni Jehova, ug gigantihan siya sa Diyos tungod sa iyang matinumanong pagkinabuhi. - Job 42:12-17. KON SA UNSANG PAAGI IKAW NALANGKIT 14 Ang isyu bahin sa integridad ngadto sa Diyos nga gipatungha ni Satanas wala lamang ipunting kang Job. Ikaw nalangkit usab. Tin-aw kining gipakita diha sa Proverbio 27:11, diin ang Pulong ni Jehova nag-ingon: "Magmaalamon, anak ko, ug lipaya ang akong kasingkasing, aron matubag ko siya nga nagatamay kanako." Ki- ning mga pulonga, nga gisulat gatosan ka katuigan human sa pagkamatay ni Job, nagpakita nga si Satanas nagbiaybiay gihapon sa Diyos ug nag-akusar sa Iyang mga alagad. Sa dihang kita nagki- nabuhi sa paagi nga makapahimuot kang Jehova, kita aktuwal nga nagtabang sa paghatag ug tubag sa dili-tinuod nga mga akusasyon 11. (a) Unsa ang ikaduhang akusasyon nga gihimo ni Satanas bahin kang Job, ug unsay sanong ni Jehova? (b) Unsay reaksiyon ni Job bahin sa iyang ngutngot nga sakit? 12. Giunsa pagtubag ni Job ang hagit sa Yawa? 13. Unsay nahitabo tungod kay si Job nagmatinumanon sa Diyos? 14, 15. Nganong makaingon kita nga ang hagit ni Satanas nga naglangkit kang Job mapadapat sa tanang tawo? 119
120 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ni Satanas, ug nianang paagiha atong malipay ang kasingkasing sa Diyos. Unsay imong pagbati bahin niana? Dili ba kahibulongan ang pagkadunay bahin sa pagtubag sa bakak nga mga akusasyon sa Yawa, bisan pag kini nagkahulogan sa paghimog pipila ka kausa- ban sa imong kinabuhi? 15 Matikdi nga si Satanas miingon: "Ang tanang butang nga anaa sa usa ka tawo iyang ihatag tungod sa iyang kalag." (Job 2:4) Pinaagi sa pag-ingon "usa ka tawo," gitin-aw ni Satanas nga ang iyang akusasyon mapadapat dili lamang kang Job kondili sa tanang tawo. Kana usa ka hinungdanon kaayong punto. Gikuwes- tiyon ni Satanas ang imong integridad ngadto sa Diyos. Gusto sa Yawa nga makakita kanimo nga dili magmasinugtanon sa Diyos ug mobiya sa matarong nga dalan inigtungha sa mga kalisdanan. Sa unsang paagi basin mosulay si Satanas paghimo niini? 16 Sumala sa gihisgotan sa Kapitulo 10, gigamit ni Satanas ang nagkalainlaing mga metodo sa pagsulay pagpatalikod sa mga tawo gikan sa Diyos. Sa usa ka bahin, siya moatake "sama sa usa ka leyon nga nagangulob, nga nagapangitag matukob." (1 Ped- ro 5:8) Busa, ang impluwensiya ni Satanas mahimong makita sa dihang ang mga higala, mga paryente, o ubang mga tawo mosu- pak sa imong paningkamot sa pagtuon sa Bibliya ug pagpadapat sa imong nakat-onan. (Juan 15:19, 20) Sa laing bahin, si Satanas "kanunayng naghimo sa iyang kaugalingon nga usa ka ma- nulonda sa kahayag." (2 Corinto 11:14) Ang Yawa makagamit ug malinglahong paagi sa paglimbong kanimo ug paghaylo kanimo aron motalikod sa diyosnong pagkinabuhi. Siya makapabugnaw usab kanimo, nga tingali pabation ka nga ikaw dili makakab- ot sa mga kinahanglanon aron pahimut-an ang Diyos. (Proverbio 24:10) Kon si Satanas nagagawi nga sama sa "usa ka nagangulob nga leyon" o nagtakoban ingong "usa ka manulonda sa kahayag," Wala kini magpasabot nga kadtong nagsupak kanimo personal nga gikon- trolar ni Satanas. Apan si Satanas mao ang diyos niining sistema sa mga butang, ug ang tibuok kalibotan nailalom sa iyang gahom. (2 Corinto 4:4; 1 Juan 5:19) Busa kita makadahom nga ang pagkinabuhi nga diyosnon mahimong dili-po- pular nga pagkinabuhi, ug ang pipila mosupak kanimo. 16. (a) Pinaagi sa unsang mga metodo nga si Satanas nagsulay pagpatalikod sa mga tawo gikan sa Diyos? (b) Sa unsang paagi mahimong gamiton sa Yawa ki- ning maong mga metodo batok kanimo?
Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos ang iyang hagit nagpabiling mao gihapon: Siya nag-ingon nga sa dihang ikaw moatubang ug mga pagsulay o mga tentasyon, ikaw mohunong sa pag-alagad sa Diyos. Sa unsang paagi makatubag ka sa iyang hagit ug pamatud-an ang imong integridad ngadto sa Diyos, sama sa gibuhat ni Job? PAGTUMAN SA MGA SUGO NI JEHOVA 17 Makatubag ka sa hagit ni Satanas pinaagi sa pagkinabuhi sa paagi nga makapahimuot sa Diyos. Unsay nalangkit niini? Ang Bi- bliya nagtubag: "Higugmaon mo si Jehova nga imong Diyos sa bug-os mong kasingkasing ug sa bug-os mong kalag ug sa bug-os mong kusog." (Deuteronomio 6:5) Samtang modako ang imong gugma sa Diyos, ikaw mahupngan sa tinguha sa pagbuhat kon unsay iyang gikinahanglan kanimo. "Kini ang kahulogan sa pag- higugma sa Diyos," misulat si apostol Juan, "nga atong bantayan ang iyang mga sugo." Kon gihigugma mo si Jehova uban sa bug-os mong kasingkasing, imong makaplagan nga "ang iyang mga sugo dili mabug-at." - 1 Juan 5:3. 18 Unsa ang mga sugo ni Jehova? Ang pipila niini naglangkit sa panggawi nga kinahanglan natong likayan. Pananglitan, matikdi ang kahon sa panid 122, nga nag-ulohang "Likayi ang mga Buhat nga Gidumtan ni Jehova." Imong makaplagan niana ang listahan sa panggawi nga tin-awng gisaway sa Bibliya. Sa unang tan-aw, ang pipila ka buhat nga gilista tingali maorag dili kaayo daotan. Apan human sa pagpalandong sa gisitar nga mga teksto, lagmit imong masabtan ang pagkamaalamon sa mga balaod ni Jehova. Ang paghimog mga kausaban sa imong panggawi tingali mao ang la- bing lisod nga hagit nga imong maatubang sukad. Bisan pa niana, ang pagkinabuhi sa paagi nga makapahimuot sa Diyos mohatag ug dakong katagbawan ug kalipay. (Isaias 48:17, 18) Ug kini usa ka butang nga mahimo nimong makab-ot. Nganong nahibalo kita niana? 19 Si Jehova dili gayod magdahom ug labaw kay sa atong ma- arangan. (Deuteronomio 30:11-14) Siya mas nahibalo sa atong 17. Unsay pangunang katarongan sa pagtuman sa mga sugo ni Jehova? 18, 19. (a) Unsa ang pipila ka sugo ni Jehova? (Tan-awa ang kahon sa pa- nid 122.) (b) Nganong nahibalo kita nga ang Diyos dili magdahom ug labaw kay sa atong maarangan? 121
122 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? natagong katakos ug atong mga limitasyon kay kanato. (Salmo 103:14) Dugang pa, si Jehova makahatag kanato ug kusog sa pag- sugot kaniya. Si apostol Pablo misulat: "Ang Diyos kasaligan, ug dili niya itugot nga tentalon kamo nga labaw sa inyong maan- tos, apan uban sa tentasyon siya usab magtaganag kalingkawasan aron kamo makahimo sa pag-antos niini." (1 Corinto 10:13) Aron tabangan kang makaantos, si Jehova makahatag gani kani- mog "gahom nga labaw sa sa kasarangan." (2 Corinto 4:7) Human makaantos ug daghang pagsulay, si Pablo nakaingon: "Sa tanang butang ako adunay kusog pinaagi kaniya nga naghatag ug gahom kanako." - Filipos 4:13. LIKAYI ANG MGA BUHAT NGA GIDUMTAN NI JEHOVA Pagbuno. - Exodo 20: 13; 21:22, 23. Seksuwal nga imoralidad. - Levitico 20:10, 13, 15, 16; Roma 1:24, 26, 27, 32; 1 Corinto 6:9, 10. Kapintasan. - Salmo 11:5; Proverbio 22:24, 25; Malaquias 2:16; Galacia 5:20, 21. Dili-maayong sinultihan. - Levitico 19:16; Efeso 5:4; Colosas 3:8. Espiritismo. - Deuteronomio 18: 9-13; 1 Corinto 10:21, 22; Galacia 5:20, 21. Idolatriya. - 1 Corinto 10:14. Paghuboghubog. - 1 Corinto 5:11. Pagpangawat. - Levitico 6:2, 4; Efeso 4:28. Sayop nga paggamit sa dugo. - Genesis 9:4; Buhat 15:20, 28, 29. Pagdumili sa pagsuportar sa pamilya. - 1 Timoteo 5:8. Pagpakiglangkit sa mga gubat o sa politikanhong mga panag-away niining kalibotana. - Isaias 2:4; Juan 6:15; 17:16. Pagbakak. - Proverbio 6:16, 19; Colosas 3:9; Pinadayag 22:15. Kadalo. - 1 Corinto 5:11. Paggamit ug tabako o sa gitawag ug panglingawlingaw nga mga droga. - Marcos 15:23; 2 Corinto 7:1.
Pagkinabuhi sa Paagi nga Makapahimuot sa Diyos PAG-UGMAD UG DIYOSNONG MGA HIYAS 20 Hinuon, ang pagpahimuot kang Jehova wala lamang magpasabot sa paglikay sa mga butang nga iyang gidumtan. Kina- hanglang higugmaon mo usab kon unsay iyang gihigugma. (Roma 12:9) Dili ba gusto nimong mahigala ang mga tawo nga sama ni- mog mga panghunahuna, mga intereses, ug mga prinsipyo? Ingon usab niana si Jehova. Busa kat-oni ang paghigugma sa mga bu- tang nga gimahal ni Jehova. Ang pipila niana gibatbat sa Salmo 15: 1-5, diin makabasa kita bahin sa mga tawo nga giisip sa Diyos nga 20. Unsang diyosnong mga hiyas ang angay nimong ugmaron, ug nganong hi- nungdanon kini? 123
124 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? iyang mga higala. Ang mga higala ni Jehova magpasundayag sa gi- tawag sa Bibliya ug "bunga sa espiritu." Naglakip kini sa "gugma, kalipay, pakigdait, hataas-nga-pailob, kalulot, pagkamaayo, pagtuo, kalumo, pagpugong-sa-kaugalingon." - Galacia 5:22, 23. 21 Ang regular nga pagbasa ug pagtuon sa Bibliya makatabang kanimo sa pag-ugmad ug diyosnong mga hiyas. Ug ang pagka- kat-on kon unsay gikinahanglan sa Diyos makatabang kanimo sa pagpahiuyon sa imong mga panghunahuna ngadto sa panghu- nahuna sa Diyos. (Isaias 30:20, 21) Kon mas palig-onon mo ang imong gugma kang Jehova, mas modako ang imong tinguha sa pagkinabuhi sa paagi nga makapahimuot sa Diyos. 22 Gikinahanglan ang pagpaningkamot aron magkinabuhi sa pa- agi nga makapahimuot kang Jehova. Gipanig-ingon sa Bibliya ang pag-usob sa imong kinabuhi ngadto sa paghukas sa imong da- ang personalidad ug pagsul-ob sa bag-ong personalidad. (Colosas 3: 9, 10) Apan bahin sa mga sugo ni Jehova, ang salmista misulat: "Sa pagtuman kanila adunay dakong ganti." (Salmo 19:11) Imong ma- kaplagan usab nga ang pagkinabuhi sa paagi nga makapahimuot sa Diyos magantihon kaayo. Sa paghimo niana, ikaw makatubag sa hagit ni Satanas ug makalipay sa kasingkasing ni Jehova! 21. Unsay makatabang kanimo sa pag-ugmad ug diyosnong mga hiyas? 22. Unsay imong malampos kon ikaw magkinabuhi sa paagi nga makapahimu- ot sa Diyos? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ikaw mahimong higala sa Diyos pinaagi sa pagsu- got kaniya. - Santiago 2:23. ˇ Gikuwestiyon ni Satanas ang integridad sa tanang tawo. - Job 1:8, 10, 11; 2:4; Proverbio 27:11. ˇ Kinahanglang likayan nato ang mga buhat nga dili makapahimuot sa Diyos. - 1 Corinto 6:9, 10. ˇ Kita makapahimuot kang Jehova pinaagi sa pag- dumot sa iyang gidumtan ug paghigugma sa iyang gihigugma. - Roma 12:9.
KAPITULO TRESE Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi Unsay panghunahuna sa Diyos bahin sa kinabuhi? Unsay panghunahuna sa Diyos bahin sa aborsiyon? Sa unsang paagi ipakita nato ang pagtahod sa kinabuhi? "SI Jehova sa pagkatinuod Diyos," matod sa manalagnang si Je- remias. "Siya ang Diyos nga buhi." (Jeremias 10:10) Dugang pa, si Jehova nga Diyos mao ang Maglalalang sa tanang buhing bu- tang. Ang langitnong mga linalang nag-ingon kaniya: "Imong gilalang ang tanang butang, ug tungod sa imong kabubut-on sila milungtad ug nalalang." (Pinadayag 4:11) Diha sa usa ka awit sa pagdayeg sa Diyos, si Haring David miingon: "Anaa kanimo ang tuboran sa kinabuhi." (Salmo 36:9) Nan, ang kinabuhi maoy gasa gikan sa Diyos. 2 Gisustentohan usab ni Jehova ang atong kinabuhi. (Buhat 17:28) Iyang gitagana ang pagkaon nga atong gikaon, ang tu- big nga atong giinom, ang hangin nga atong gihanggab, ug ang yuta nga atong gipuy-an. (Buhat 14:15-17) Gibuhat kini ni Jehova sa paagi nga ang kinabuhi mahimong kahimut-anan. Apan aron bug-os nga kahimut-an ang kinabuhi, kinahanglang makat-onan nato ang mga balaod sa Diyos ug sundon kana. - Isaias 48:17, 18. PAGPAKITAG PAGTAHOD SA KINABUHI 3 Gusto sa Diyos nga kita magtahod sa kinabuhi - ang atoa ug ang sa uban. Pananglitan, sa mga adlaw ni Adan ug Eva, ang ilang anak nga si Cain nasuko kaayo sa iyang manghod nga si Abel. Gi- pasidan-an ni Jehova si Cain nga ang iyang kasuko mahimong mosangpot sa seryosong sala. Wala tagda ni Cain ang maong 1. Kinsay naglalang sa tanang buhing butang? 2. Unsay gihimo sa Diyos aron masustentohan ang atong kinabuhi? 3. Unsay hunahuna sa Diyos bahin sa pagpatay kang Abel?
KITA NAGPAKITAG PAGTAHOD SA KINABUHI ˇ pinaagi sa dili pagpataktak sa gisabak pa nga bata ˇ pinaagi sa pagbiya sa mahugawng mga bisyo ˇ pinaagi sa paglangkat sa pagdumot sa atong isigkatawo gikan sa atong kasingkasing
Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi pasidaan. Iyang 'gihasmagan si Abel nga iyang igsoon ug gipatay siya.' (Genesis 4:3-8) Gisilotan ni Jehova si Cain tungod sa pagpa- tay sa iyang igsoong lalaki. - Genesis 4:9-11. 4 Linibo ka tuig sa ulahi, si Jehova mihatag sa katawhan sa Is- rael ug mga balaod aron tabangan sila sa pag-alagad kaniya sa dalawatong paagi. Tungod kay gihatag ang maong mga balaod pinaagi sa manalagnang si Moises, kini tawgon usahay nga Moi- sesnong Balaod. Ang bahin sa Moisesnong Balaod nag-ingon: "Dili ka magbuno." (Deuteronomio 5:17) Kini nagpakita sa mga Israelinhon nga ang Diyos nagpabili sa kinabuhi sa tawo ug ang katawhan kinahanglang magpabili sa kinabuhi sa uban. 5 Unsa na man ang bahin sa kinabuhi sa bata nga wala pa ipanganak? Buweno, sumala sa Moisesnong Balaod, ang pagpa- hinabo sa kamatayon sa bata nga anaa pa sa tagoangkan sa iyang inahan maoy sala. Sa pagkatinuod, bisan ang kinabuhi sa bata nga wala pa ipanganak maoy bililhon kang Jehova. (Exodo 21: 22, 23; Salmo 127:3) Kini nagpasabot nga ang aborsiyon maoy sala. 6 Ang pagtahod sa kinabuhi naglakip sa pagkadunay hustong panghunahuna bahin sa mga isigkatawo. Ang Bibliya nag-ingon: "Ang matag usa nga nagadumot sa iyang igsoon maoy usa ka ma- mumuno, ug kamo nahibalo nga walay mamumuno nga kaniya nagpabilin ang kinabuhing walay kataposan." (1 Juan 3:15) Kon gusto natog kinabuhing walay kataposan, kinahanglang langka- ton nato ang pagdumot sa atong isigkatawo gikan sa atong kasingkasing, tungod kay ang pagdumot mao ang hinungdan sa kadaghanang kapintasan. (1 Juan 3:11, 12) Hinungdanong ma- kat-onan nato ang paghigugma sa usag usa. 7 Unsa na man ang bahin sa pagpakitag pagtahod sa atong kinabuhi mismo? Ang mga tawo kasagarang dili gusto nga mamatay, apan ang pipila ka tawo magpameligro sa ilang kina- buhi tungod sa kalingawan. Pananglitan, daghan ang motabako, 4. Sa Moisesnong Balaod, giunsa pagpasiugda sa Diyos ang hustong panghuna- huna bahin sa kinabuhi? 5. Unsay angay natong panghunahuna bahin sa aborsiyon? 6. Nganong dili angayng dumtan nato ang atong isigkatawo? 7. Unsa ang pipila ka bisyo nga nagpakitag kawalay-pagtahod sa kinabuhi? 127
128 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? magtilad, o motomar ug mga droga ingong kalingawan lamang. Kanang mga substansiyaha makadaot sa lawas ug kasagarang ma- kapatay sa mga naggamit niana. Ang tawo nga nagbatasan sa paggamit nianang mga substansiyaha wala mag-isip nga sag- rado ang kinabuhi. Kining mga bisyoha mahugaw sa panan-aw sa Diyos. (Roma 6:19; 12:1; 2 Corinto 7:1) Aron makaalagad sa Diyos sa dalawatong paagi, kinahanglang biyaan nato ang maong mga bisyo. Bisan pag ang pagbiya niana tingali lisod kaayo, si Jehova makahatag kanato sa gikinahanglang tabang. Ug pabilhan niya ang paningkamot nga atong himoon aron isipon nato ang atong kinabuhi ingon nga bililhong gasa gikan niya. 8 Kon kita nagtahod sa kinabuhi, atong hinumdoman nga ki- nahanglang magmahunahunaon kita bahin sa pagkaluwas. Dili kita magdinanghag ug magpameligro sa atong kinabuhi tungod lang sa kalingawan o pagpaukyab. Likayan nato ang dili-luwas nga pagdrayb ug ang mapintason o peligrosong mga dula. (Sal- mo 11:5) Ang balaod sa Diyos alang sa karaang Israel nag-ingon: "Kon magtukod ka ug bag-ong balay [nga may lapad nga atop], pagabuhatan mo usab ug barandilya ang imong atop, aron dili ka magbutang ug pagkasad-an sa dugo sa imong balay kay basin may tawo nga mahulog niini." (Deuteronomio 22:8) Na- hiuyon sa prinsipyo nga gipadayag sa maong balaod, magbaton ug maayong hagdanan aron walay mabulasot, mahulog, ug ser- yosong masamad. Kon aduna kay sakyanan, seguroa nga dili kana peligroso nga gamiton. Ayaw itugot nga mameligro ang imong kinabuhi ug ang sa uban diha sa inyong balay o tungod sa sakya- nan. 9 Unsa na man ang bahin sa kinabuhi sa hayop? Sagrado usab kana sa Maglalalang. Gitugotan sa Diyos ang pagpatay sa mga ha- yop alang sa pagkaon ug besti o pagpanalipod sa mga tawo batok sa kapeligrohan. (Genesis 3:21; 9:3; Exodo 21:28) Bisan pa niana, ang pagpamintas sa mga hayop o pagpatay kanila tungod lang sa kalingawan maoy sayop ug nagpakita sa bug-os nga kawalay-pag- tagad sa pagkasagrado sa kinabuhi. - Proverbio 12:10. 8. Nganong angay natong hinumdoman nga kinahanglan nga magmahunahu- naon bahin sa pagkaluwas? 9. Kon kita nagtahod sa kinabuhi, unsaon nato pagtagad ang mga hayop?
Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi PAGPAKITAG PAGTAHOD SA DUGO 10 Human patya ni Cain ang iyang igsoong si Abel, si Jehova miingon kang Cain: "Ang dugo sa imong igsoon nagatuaw kana- ko gikan sa yuta." (Genesis 4:10) Sa dihang ang Diyos naghisgot bahin sa dugo ni Abel, siya naghisgot bahin sa kinabuhi ni Abel. Gihunos ni Cain ang kinabuhi ni Abel, ug niadtong panahona angayng silotan si Cain. Nahisama kadto nga ang dugo o kinabu- hi ni Abel nagtuaw kang Jehova alang sa hustisya. Ang kalangkitan tali sa kinabuhi ug dugo gipakita na usab human sa Lunop sa ad- law ni Noe. Sa wala pa ang Lunop, ang mga tawo nagkaon lamag prutas, utanon, lugasong pagkaon, ug mga liso. Human sa Lunop, si Jehova miingon kang Noe ug sa iyang mga anak: "Ang ma- tag nagalihok nga mananap nga buhi mahimong kalan-on alang kaninyo. Mahitungod sa lunhawng katanoman, ako naghatag nii- ning tanan kaninyo." Bisan pa niana, kini ang gidili sa Diyos: "Ang unod lamang uban sa kalag [o kinabuhi] niini - ang dugo niini - dili gayod ninyo pagakan-on." (Genesis 1:29; 9:3, 4) Tin-aw, suod kaayong gilanggikit ni Jehova ang kinabuhi ug ang dugo sa usa ka linalang. 11 Kita nagpakitag pagtahod sa dugo pinaagi sa dili pagkaon nii- ni. Sa Balaod nga gihatag ni Jehova sa mga Israelinhon, siya misugo: "Kon bahin ni bisan kinsa . . . nga sa pagpangayam maka- dakop ug ihalas nga mananap o langgam nga makaon, niana iya gayod nga iyabo ang dugo niini ug tabonan kini sa yuta. . . . Ako miingon sa mga anak sa Israel: 'Dili gayod kamo magkaon sa dugo sa bisan unsang matang sa unod.' " (Levitico 17:13, 14) Ang sugo sa Diyos nga dili kaonon ang dugo sa hayop, nga unang gihatag kang Noe mga 800 ka tuig nga sayosayo pa, gipatuman pa niadto. Tin-aw ang panghunahuna ni Jehova: Mahimong kaonon sa iyang mga alagad ang unod sa hayop apan dili ang dugo. Ang dugo kina- hanglang iyabo nila sa yuta - sa pagkatinuod, nagbalik sa kinabuhi sa linalang ngadto sa Diyos. 12 Ang susamang sugo gipatuman sa mga Kristohanon. Ang 10. Sa unsang paagi gipakita sa Diyos nga ang kinabuhi adunay kalangkitan sa dugo? 11. Unsay gidili sa Diyos bahin sa dugo sukad sa mga adlaw ni Noe? 12. Unsang sugo bahin sa dugo ang gihatag sa balaang espiritu sa unang siglo ug mapadapat gihapon karong adlawa? 129
130 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? mga apostoles ug ubang mga lalaki nga maoy nanguna sa mga su- musunod ni Jesus sa unang siglo nagtigom aron paghukom kon unsang mga sugoa ang kinahanglang sundon sa tanan diha sa Kristohanong kongregasyon. Midangat sila niini nga konklusyon: "Ang balaang espiritu ug kami nagkauyon nga dili magsangon ug dugang pang palas-anon kaninyo, gawas niining kinahanglanong mga butang, nga padayong magaayad sa mga butang nga gihalad ngadto sa mga idolo ug gikan sa dugo ug gikan sa mga butang nga naluok [nga nagbilin sa dugo diha sa unod] ug gikan sa pakighila- was." (Buhat 15:28, 29; 21:25) Busa kita kinahanglang 'padayong magaayad sa dugo.' Sa panan-aw sa Diyos, ang atong pagbuhat ni- ana sama ka mahinungdanon sa atong paglikay sa pagsimba sa mga idolo ug sa seksuwal nga imoralidad. 13 Ang sugo ba sa pag-ayad o paglikay sa dugo naglakip sa mga pag-abonog dugo? Oo. Ingong ilustrasyon: Pananglitan ug tamba- gan ka sa usa ka doktor nga molikay sa alkoholikong mga ilimnon. Nagpasabot ba lang kana nga dili ka angayng moinom ug alkoho- likong ilimnon apan mahimo kanang iineksiyon sa imong kaugatan? Siyempre dili! Sa susama, ang paglikay sa dugo nagpa- sabot nga dili gayod kana ipasulod sa atong mga lawas. Busa ang sugo sa pag-ayad sa dugo nagpasabot nga dili nato tugotan si bisan kinsa sa pag-abonog dugo sa atong kaugatan. 14 Unsa na man kon ang usa ka Kristohanon grabeng nasamdan o nagkinahanglag dakong operasyon? Pananglitan kon moingon ang mga doktor nga siya kinahanglang abonohan ug dugo kay kon dili, siya mamatay. Siyempre, ang usa ka Kristohanon dili gus- tong mamatay. Sa tinguha nga mapreserbar ang bililhong gasa sa Diyos sa kinabuhi, dawaton niya ang laing matang sa pagtambal nga wala maglangkit sa sayop nga paggamit sa dugo. Busa, siya makapatambal niana kon kana mabatonan ug siya makadawat sa nagkalainlaing kapuli sa dugo. 15 Mahimo bang lapason sa usa ka Kristohanon ang balaod sa Diyos aron mabuhi pag taastaas niining sistemaha sa mga butang? Matod pa ni Jesus: "Si bisan kinsa nga buot magluwas sa iyang 13. Iilustrar kon nganong ang sugo sa pag-ayad sa dugo naglakip sa mga pag- abonog dugo. 14, 15. Kon ang mga doktor moingon nga ang usa ka Kristohanon kinahang- lang abonohan ug dugo, unsay angay niyang reaksiyon, ug ngano?
Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi kalag [o kinabuhi] mawad-an niini; apan si bisan kinsa nga mawad-an sa iyang kalag tungod kanako makakaplag niini." (Mateo 16:25) Dili nato gustong mamatay. Apan kon sulayan nato ang pagluwas sa atong presenteng kinabuhi pinaagi sa paglapas sa balaod sa Diyos, mameligrong mawad-an kita sa kinabuhing walay kataposan. Nan, maalamon nga mosalig kita sa pagkamata- rong sa balaod sa Diyos, uban ang bug-os nga pagsalig nga kon ugaling mamatay kita gumikan sa bisan unsang hinungdan, kita hinumdoman sa atong Maghahatag-Kina- buhi sa pagkabanhaw ug ipasig-uli kanato ang bililhong gasa sa kinabuhi. - Juan 5:28, 29; Hebreohanon 11:6. 16 Karong adlawa, lig-on ang desisyon sa matinumanong mga alagad sa Diyos nga sugton ang iyang sugo bahin sa dugo. Dili sila mokaon niini diha sa bisan unsang dagway. Ni modawat silag dugo ingon nga tambal. Nakapaneguro sila nga ang Mag- lalalang sa dugo nahibalo kon unsay labing maayo alang kanila. Nagtuo ka ba niana? Kon ang imong doktor motambag kanimo sa paglikay sa alkoholikong ilimnon, imo ba kanang ipaineksiyon sa imong kaugatan? USA LAMANG KA HUSTONG PAGGAMIT SA DUGO 17 Gipasiugda sa Moisesnong Balaod ang usa lamang ka hustong paggamit sa dugo. Mahitungod sa pagsimba nga giki- nahanglan sa karaang mga Israelinhon, si Jehova nagsugo: "Ang kalag [o kinabuhi] sa unod anaa sa dugo, ug ako nag- butang niini diha sa halaran alang kaninyo aron sa paghimog Alang sa mga kapuli sa pag-abonog dugo, tan-awa ang mga panid 13-17 sa brosyur nga Sa Unsang Paagi ang Dugo Makaluwas sa Imong Kinabuhi? nga gi- patik sa mga Saksi ni Jehova. 16. Unsay lig-on nga desisyon sa mga alagad sa Diyos bahin sa dugo? 17. Sa karaang Israel, unsay usa lamang ka kagamitan sa dugo nga giuyonan ni Jehova nga Diyos?
132 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? pagtabon-sa-sala alang sa inyong mga kalag, tungod kay ang dugo ang nagahimog pagtabon-sa-sala." (Levitico 17:11) Sa dihang nakasala ang mga Israelinhon, sila nakabaton ug kapa- sayloan pinaagi sa paghalad ug usa ka hayop ug pagbutang sa bahin sa dugo diha sa halaran sa tabernakulo o sa ulahi sa tem- plo sa Diyos. Ang usa lamang ka hustong paggamit sa dugo maoy sa maong mga halad. 18 Ang matuod nga mga Kristohanon dili na ilalom sa Moi- sesnong Balaod ug busa dili na maghalad ug mga hayop ug magbutang sa dugo sa mga hayop diha sa halaran. (Hebreoha- non 10:1) Bisan pa niana, ang paggamit sa dugo diha sa halaran sa mga adlaw sa karaang Israel naglandong sa bililhong halad sa Anak sa Diyos, si Jesu-Kristo. Sumala sa atong nakat-onan sa Kapi- tulo 5 niining basahona, gihatag ni Jesus ang iyang tawhanong kinabuhi alang kanato pinaagi sa pag-ula sa iyang dugo ingong 18. Unsang mga kaayohan ug mga panalangin ang atong mabatonan gikan sa pag-ula sa dugo ni Jesus? Sa unsang paagi ikapakita nimo ang pagtahod sa kinabuhi ug sa dugo?
Diyosnong Panghunahuna Bahin sa Kinabuhi usa ka halad. Unya siya misaka ngadto sa langit ug mitanyag nga kausa lamang sa bili sa iyang giula nga dugo ngadto sa Diyos. (He- breohanon 9:11, 12) Kana nahimong pasikaranan sa kapasayloan sa atong mga sala ug nag-abli sa dalan aron mabatonan nato ang kinabuhing walay kataposan. (Mateo 20:28; Juan 3:16) Pagkahi- nungdanon gayod ang maong paggamit sa dugo! (1 Pedro 1:18, 19) Pinaagi lamang sa pagtuo sa bili sa giula nga dugo ni Jesus nga makabaton kita ug kaluwasan. 19 Mapasalamaton kaayo kita kang Jehova nga Diyos tungod sa mahigugmaong gasa sa kinabuhi! Ug dili ba kana magtukmod kanato sa pagsulti ngadto sa uban bahin sa kahigayonan nga ma- kabaton ug kinabuhing walay kataposan pinasukad sa pagtuo sa halad ni Jesus? Ang diyosnong pagkamahunahunaon sa kinabu- hi sa mga isigkatawo motukmod kanato sa pagbuhat niini uban ang kaikag ug kadasig. (Ezequiel 3:17-21) Kon makugihon na- tong tumanon ang maong responsabilidad, kita makaingon sama ni apostol Pablo: "Ako hinlo gikan sa dugo sa tanang tawo, kay wala ako magpugong sa pagsulti kaninyo sa tanang gimbut-an sa Diyos." (Buhat 20:26, 27) Ang pagsulti sa mga tawo bahin sa Diyos ug sa iyang mga katuyoan maoy usa ka maayo kaayong paagi sa pagpakita nga kita adunay kinadak-ang pagtahod sa kina- buhi ug sa dugo. 19. Unsay kinahanglan natong buhaton aron mahimong "hinlo gikan sa dugo sa tanang tawo"? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang kinabuhi maoy gasa gikan sa Diyos. - Salmo 36:9; Pinadayag 4:11. ˇ Ang aborsiyon maoy sala, sanglit ang kinabuhi sa gisabak pa nga bata maoy bililhon sa panan-aw sa Diyos. - Exodo 21:22, 23; Salmo 127:3. ˇ Kita nagpakitag pagtahod sa kinabuhi pinaagi sa dili pagpameligro niini ug pinaagi sa dili pagkaon ug dugo. - Deuteronomio 5:17; Buhat 15:28, 29. 133
KAPITULO KATORSE Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya Unsay gikinahanglan aron mahimong maayong bana? Sa unsang paagi magmalamposon ang usa ka babaye isip usa ka asawa? Unsay nalangkit sa pagkahimong maayong ginikanan? Sa unsang paagi ang mga anak makatabang aron magmalipayon ang pamilya? GUSTO ni Jehova nga Diyos nga magmalipayon ang imong pamil- ya. Ang iyang Pulong, ang Bibliya, naghatag ug mga lagda alang sa matag membro sa pamilya, nga nagbatbat sa papel nga gusto sa Diyos nga tumanon sa matag usa. Sa dihang tumanon sa mga membro sa pamilya ang ilang mga papel nga nahiuyon sa tambag sa Diyos, ang sangpotanan makapatagbaw gayod. Matod ni Jesus: "Malipayon kadtong nagapatalinghog sa pulong sa Diyos ug naga- sunod niini!" - Lucas 11:28. 2 Ang kalipay sa pamilya nagdepende kaayo sa atong pag-ila nga ang pamilya gimugna ni Jehova, ang usa nga gitawag ni Jesus ug 'Amahan Nato.' (Mateo 6:9) Ang matag pamilya sa yuta naglung- tad tungod sa atong langitnong Amahan, ug siya nahibalo gayod kon unsay gikinahanglan aron magmalipayon ang mga pamilya. (Efeso 3:14, 15) Busa, unsay gitudlo sa Bibliya bahin sa papel sa matag membro sa pamilya? ANG KAHIKAYAN SA PAMILYA NAGGIKAN SA DIYOS 3 Gilalang ni Jehova ang unang mga tawo, si Adan ug Eva, ug sila gihiusa ingon nga bana ug asawa. Iyang gibutang sila sa usa 1. Unsa ang yawi sa kalipay sa pamilya? 2. Ang kalipay sa pamilya nagdepende sa atong pag-ila sa unsa? 3. Giunsa pagbatbat sa Bibliya ang pagsugod sa tawhanong pamilya, ug nganong nahibalo kita nga ang giingon niini tinuod?
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya ka maanindot nga paraisong puy-anan sa yuta - ang tanaman sa Eden - ug sila gisugo nga magbaton ug mga anak. "Magmabunga- hon ug magdaghan kamo ug pun-a ang yuta," miingon si Jehova. (Genesis 1:26-28; 2:18, 21-24) Dili lang kini usa ka sugilanon o ka- sugiran, kay gipakita ni Jesus nga ang giingon sa Genesis bahin sa sinugdanan sa pamilya maoy tinuod. (Mateo 19:4, 5) Bisan pag nag-atubang kitag daghang suliran ug ang kahimtang sa kinabuhi karon dili mao ang gituyo sa Diyos nga maingon niini, tan-awon nato kon nganong posible nga magmalipayon ang pamilya. 4 Ang matag membro sa pamilya makatabang aron magmalipa- yon ang pamilya pinaagi sa pagsundog sa Diyos diha sa pagpakitag gugma. (Efeso 5:1, 2) Apan sa unsang paagi makasundog kita sa Diyos, sanglit kita dili man gani makakita kaniya? Makat-onan nato kon sa unsang paagi molihok si Jehova tungod kay gikan sa langit iyang gipadala ang iyang panganay nga Anak nganhi sa yuta. (Juan 1:14, 18) Samtang dinhi sa yuta, gisundog pag-ayo sa maong Anak, si Jesu-Kristo, ang iyang langitnong amahan nga ang pagkakita ug pagpatalinghog kang Jesus nahisama gayod sa pagkakauban ni Jehova ug pagkadungog Kaniya. (Juan 14:9) Busa, pinaagi sa pagkat-on bahin sa gugma nga gipakita ni Jesus ug sa pagsundog sa iyang panig-ingnan, ang matag usa kanato makata- bang nga ang pamilya mahimong mas malipayon. SULONDAN ALANG SA MGA BANA 5 Ang Bibliya nag-ingon nga ang mga bana angayng magtratar sa ilang mga asawa sama sa pagtratar ni Jesus sa iyang mga tinun- an. Tagda kining gisugo sa Bibliya: "Mga bana, magpadayon sa paghigugma sa inyong mga asawa, ingon nga si Kristo nahigugma usab sa kongregasyon ug nagtugyan sa iyang kaugalingon alang ni- ini . . . Sa ingon niini ang mga bana angay nga maghigugma sa ilang mga asawa sama sa ilang kaugalingong mga lawas. Siya nga nahigugma sa iyang asawa nahigugma sa iyang kaugalingon, kay wala gayoy tawo nga nagdumot sa iyang kaugalingong unod; 4. (a) Sa unsang paagi ang matag membro sa pamilya makaamot sa kalipay nii- ni? (b) Nganong ang pagtuon sa kinabuhi ni Jesus hinungdanon kaayo alang sa kalipay sa pamilya? 5, 6. (a) Sa unsang paagi ang pagtratar ni Jesus sa kongregasyon naghatag ug ma- ayong panig-ingnan alang sa mga bana? (b) Unsay kinahanglang buhaton aron mapasaylo ang mga sala? 135
136 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? kondili nagapakaon ug nagapangga niini, ingon sa ginahimo usab ni Kristo sa kongregasyon." - Efeso 5:23, 25-29. 6 Ang gugma ni Jesus alang sa iyang kongregasyon sa mga ti- nun-an naghatag ug hingpit nga panig-ingnan alang sa mga bana. Si Jesus "nahigugma kanila hangtod sa kataposan," nga naghalad sa iyang kinabuhi alang kanila, bisan pag sila dili hingpit. (Juan 13:1; 15:13) Sa susamang paagi, ang mga bana giawhag: "Magpa- dayon sa paghigugma sa inyong mga asawa ug ayaw pagkasuko nga hilabihan kanila." (Colosas 3:19) Unsay makatabang aron ipa- dapat sa bana ang maong tambag, ilabina kon ang iyang asawa dili usahay molihok sa maalamong paagi? Angayng hinumdoman sa bana ang iyang kaugalingong kasaypanan ug kon unsay kina- hanglan niyang buhaton aron mapasaylo sa Diyos. Unsa ba kana? Kinahanglang pasayloon niya kadtong makasala kaniya ug kana naglakip sa iyang asawa. Siyempre, angay usab nga himoon kana sa asawa. (Mateo 6:12, 14, 15) Nasabtan ba nimo kon nganong ang pipila nag-ingon nga ang malamposong panagtiayon mao ang paghiusa sa duha ka tawo nga andam mopasaylo sa usag usa? 7 Angayng matikdan usab sa mga bana nga si Jesus kanunayng nagpakitag konsiderasyon sa iyang mga tinun-an. Gikonsiderar niya ang ilang mga kahuyangan ug pisikal nga mga panginahang- lan. Pananglitan, sa dihang gikapoy sila, siya miingon: "Pangadto kamo nga kamokamo ra sa usa ka mingaw nga dapit ug pa- hulay makadiyot." (Marcos 6:30-32) Ang mga asawa takos usab sa mahunahunaong konsiderasyon. Ang Bibliya nagbatbat kanila ingong "usa ka mahuyang nga sudlanan" ug ang mga bana gisu- go sa paghatag ug "kadungganan" kanila. Ngano? Tungod kay ang mga bana ug mga asawa managsamang nakabaton sa "dili-takos nga pabor sa kinabuhi." (1 Pedro 3:7) Angayng hinumdoman sa mga bana nga tungod sa pagkamatinumanon nga ang usa ka tawo mahimong bililhon sa Diyos, dili tungod kay siya lalaki o babaye. - Salmo 101:6. 8 Ang Bibliya nag-ingon nga ang usa ka bana "nga nahigugma sa iyang asawa nahigugma sa iyang kaugalingon." Tungod kini 7. Unsay gihatagan ni Jesus ug konsiderasyon, nga naghatag ug unsang panig-ing- nan alang sa mga bana? 8. (a) Nganong ikaingon man nga ang usa ka bana "nga nahigugma sa iyang asawa nahigugma sa iyang kaugalingon"? (b) Ang pagkahimong "usa ka unod" nagpasabot sa unsa alang sa bana ug sa iyang asawa?
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya kay ang usa ka lalaki ug iyang asawa 'dili na duha, kondi- li usa ka unod,' sumala sa gipatin-aw ni Jesus. (Mateo 19:6) Busa kinahanglang dili sila malangkit sa seksuwal nga paagi sa lain. (Proverbio 5:15-21; Hebreohanon 13:4) Ilang mahimo kini kon sila magpakitag dili-hinakog nga paghunahuna sa seksuwal nga panginahanglan sa usag usa. (1 Corinto 7:3-5) Angayng tag- don ang pahinumdom: "Wala gayoy tawo nga nagdumot sa iyang kaugalingong unod; kondili nagapakaon ug nagapangga niini." Ang mga bana kinahanglang mahigugma sa ilang mga asawa sama sa ilang paghigugma sa ilang kaugalingon, nga maghinumdom nga sila manubag ngadto sa ilang ulo, si Jesu-Kristo. - Efeso 5:29; 1 Co- rinto 11:3. 9 Si apostol Pablo naghisgot bahin sa 'malumong pagmahal nga nabatonan ni Kristo Jesus.' (Filipos 1:8) Ang pagkamalumo ni Je- sus maoy makapapresko nga hiyas, nga kahimut-anan alang sa mga babaye nga nahimong iyang mga tinun-an. (Juan 20:1, 11-13, 16) Ug gipangandoy sa mga asawa ang malumong pagmahal gi- kan sa ilang mga bana. USA KA PANIG-INGNAN ALANG SA MGA ASAWA 10 Ang usa ka pamilya maoy usa ka organisasyon, ug aron moli- hok sa hapsayng paagi, nagkinahanglan kinig usa ka ulo. Bisan si Jesus adunay Usa nga gipasakopan ingong iyang Ulo. "Ang ulo ni Kristo mao ang Diyos," ingon nga "ang ulo sa usa ka babaye mao ang lalaki." (1 Corinto 11:3) Ang pagpasakop ni Jesus sa pagkaulo sa Diyos maoy usa ka maayong panig-ingnan, sanglit kitang tanan adunay usa ka ulo ug kinahanglang kita magpasakop kaniya. 11 Ang dili-hingpit nga mga lalaki makahimog kasaypanan ug kasagaran mapakyas sa pagkahimong maayong mga ulo sa pamil- ya. Busa, unsay himoon sa usa ka asawa? Dili angay nga iyang tamayon ang ginabuhat sa iyang bana o pulihan ang iyang pagkaulo. Maayong hinumdoman sa usa ka asawa nga ang mali- nawon ug malumong espiritu dako ug bili sa panan-aw sa Diyos. (1 Pedro 3:4) Pinaagi sa pagpasundayag sa maong espiritu, iyang 9. Unsang hiyas ni Jesus ang gihisgotan sa Filipos 1:8, ug nganong ang mga bana angayng magpasundayag niining hiyasa ngadto sa ilang mga asawa? 10. Sa unsang paagi gihatag ni Jesus ang usa ka panig-ingnan alang sa mga asawa? 11. Unsang tinamdan ang angayng batonan sa usa ka asawa bahin sa iyang bana, ug unsay mahimong epekto sa iyang panggawi? 137
138 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? madiskobrehan nga mas sayon ang pagpasundayag ug diyosnong pagpasakop, bisan ubos sa masulayong mga kahimtang. Dugang pa, ang Bibliya nag-ingon: "Ang asawa angay nga adunay halawom nga pagtahod sa iyang bana." (Efeso 5:33) Apan unsa na man kon ang iyang bana dili modawat kang Kristo ingon nga iyang Ulo? Ang Bibliya nag-awhag sa mga asawa: "Magpasakop kamo sa in- yong mga bana, aron nga, kon aduna may dili-masinugtanon sa pulong, sila makabig nga walay pulong pinaagi sa panggawi sa ilang mga asawa, tungod kay mga saksing-nakakita sa inyong ma- putling panggawi uban ang halawom nga pagtahod." - 1 Pedro 3: 1, 2. 12 Bisan kon isigkamagtutuo o dili ang iyang bana, ang usa ka asawa dili ingong walay pagtahod kon iyang ipahayag sa matakti- kanhong paagi ang usa ka opinyon nga lahi sa iyang bana. Basin husto ang iyang punto-debista, ug ang tibuok pamilya makaba- tog kaayohan kon ang iyang bana magpatalinghog kaniya. Bisan pag si Abraham wala mouyon sa dihang gisugyot sa iyang asawa, si Sara, ang usa ka praktikal nga solusyon sa usa ka problema sa panimalay, ang Diyos miingon kaniya: "Pamati sa iyang tingog." (Genesis 21:9-21) Hinuon, sa dihang himoon sa bana ang panga- taposang desisyon nga dili supak sa balaod sa Diyos, ang iyang asawa magpakita sa iyang pagkamapasakopon pinaagi sa pagpalu- yo sa maong desisyon. - Buhat 5:29; Efeso 5:24. 13 Ang usa ka asawa makatuman sa daghang paagi sa iyang papel diha sa pag-atiman sa pamilya. Pananglitan, gipakita sa Bi- bliya nga ang minyong mga babaye kinahanglang 'mahigugma sa ilang mga bana, mahigugma sa ilang mga anak, magbaton ug maayong panghunahuna, putli, mga manggimbuhaton sa balay, buotan, nga magpasakop sa ilang mga bana.' (Tito 2:4, 5) Ang usa ka asawa ug inahan nga magagawi niining paagiha makaangkon sa malungtarong gugma ug pagtahod sa iyang pamilya. (Prover- bio 31:10, 28) Apan tungod kay ang kaminyoon maoy panaghiusa sa dili-hingpit nga mga tawo, ang pipila ka grabeng mga ka- himtang tingali moresulta sa panagbulag o diborsiyo. Gitugot sa 12. Nganong dili man sayop nga ang usa ka asawa magpahayag sa iyang mga opin- yon sa matinahorong paagi? 13. (a) Unsay giawhag sa Tito 2:4, 5 nga himoon sa minyong mga babaye? (b) Un- say giingon sa Bibliya bahin sa panagbulag ug diborsiyo?
Unsang maayong panig-ingnan ang gihatag ni Sara alang sa mga asawa? Bibliya ang panagbulag ubos sa pipila ka kahimtang. Bisan pa niana, ang panagbulag maoy seryosong butang, kay ang Bibliya nagtambag: "Ang asawa dili gayod mobiya sa iyang bana; . . . ug ang bana dili gayod mobiya sa iyang asawa." (1 Corinto 7:10, 11) Ug ang pakighilawas lamang sa usa ka kapikas sa kaminyoon mao ang Kasulatanhong pasikaranan sa diborsiyo. - Mateo 19:9. USA KA HINGPIT NGA PANIG-INGNAN ALANG SA MGA GINIKANAN 14 Gihatag ni Jesus ang usa ka hingpit nga panig-ingnan alang sa mga ginikanan diha sa paagi sa ilang pagtagad sa mga anak. Sa dihang ang uban misulay nga pugngan ang mga bata sa pagdu- ol kang Jesus, siya miingon: "Pasagdi ang mga bata nga moduol kanako; ayaw sila pagpugngi." Ang Bibliya nag-ingon nga iya da- yong "gikugos ang mga bata ug gipanalanginan sila, nga gitapion ang iyang mga kamot diha kanila." (Marcos 10:13-16) Sanglit si Jesus migugol ug panahon uban sa mga bata, dili ba angay nga himoon usab nimo kana sa imong kaugalingong mga anak? Sila nagkinahanglan, dili lang sa mga tipik sa imong panahon, kondili sa imong dakong panahon. Kinahanglang mohatag kag panahon aron tudloan sila, kay kana ang gisugo ni Jehova nga buhaton sa mga ginikanan. - Deuteronomio 6:4-9. 14. Giunsa pagtagad ni Jesus ang mga bata, ug unsay gikinahanglan sa mga bata gikan sa mga ginikanan?
140 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 15 Samtang mograbe pa ang pagkadaotan niining kalibotana, ang mga bata kinahanglang panalipdan sa mga ginikanan gikan sa mga tawong mohaylo sa mga bata alang sa seksuwal nga ka- hilayan. Tagda kon giunsa pagpanalipod ni Jesus ang iyang mga tinun-an, kinsa mapinanggaon niyang gitawag ug "minahal nga mga anak." Sa dihang siya gidakop ug hapit nang patyon, iyang gihikay nga sila makaikyas. (Juan 13:33; 18:7-9) Isip ginika- nan, kinahanglang magmaigmat ka sa mga paningkamot sa Yawa nga daoton ang imong gagmay nga mga anak. Kinahanglan nga imong hatagan sila ug abanteng pasidaan. (1 Pedro 5:8) Mas Ang tabang aron mapanalipdan ang mga anak makita diha sa kapitulo 32 sa librong Pagkakat-on Gikan sa Dakong Magtutudlo, nga gipatik sa mga Saksi ni Je- hova. 15. Unsay mahimo sa mga ginikanan aron panalipdan ang ilang mga anak? Unsay makat-onan sa mga ginikanan gikan sa paagi sa pagtagad ni Jesus sa mga bata?
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya nameligro karon ang ilang pisikal, espirituwal, ug moral nga ka- himtang. 16 Sa gabii una mamatay si Jesus, ang iyang mga tinun-an nag- lalis bahin sa kon kinsay labaw kanila. Inay kasuk-an sila, si Jesus mahigugmaong nangaliyupo kanila pinaagi sa pulong ug panig- ingnan. (Lucas 22:24-27; Juan 13:3-8) Kon ikaw usa ka ginikanan, masabtan ba nimo kon sa unsang paagi masunod nimo ang pa- nig-ingnan ni Jesus diha sa paagi sa imong pagtul-id sa imong mga anak? Tinuod, nagkinahanglan silag disiplina, apan kini angayng ihatag sa "hustong paagi" ug dili gayod sa kasuko. Dili nimo gustong mosulti sa dili-mahunahunaong paagi nga "sama sa mga dunggab sa espada." (Jeremias 30:11; Proverbio 12:18) Ang disiplina angayng ipahamtang sa paagi nga ang imong anak makasabot sa ulahi nga kadto nahiangay gayod. - Efeso 6:4; He- breohanon 12:9-11. USA KA SULONDAN ALANG SA MGA BATA 17 Ang mga bata makakat-on ba gikan kang Jesus? Oo, makakat- on sila! Pinaagi sa iyang panig-ingnan mismo, gipakita ni Jesus nga ang mga anak angayng mosugot sa ilang mga ginikanan. "Su- mala sa gitudlo kanako sa Amahan," siya miingon, 'gisulti ko kini.' Siya midugang: "Ginabuhat ko kanunay ang mga butang nga ma- kapahimuot kaniya." (Juan 8:28, 29) Si Jesus nagmasinugtanon sa iyang langitnong Amahan, ug ang Bibliya nagmando sa mga anak sa pagsugot sa ilang mga ginikanan. (Efeso 6:1-3) Bisan pag si Je- sus hingpit nga anak, iyang gisugot ang iyang tawhanong mga ginikanan, si Jose ug Maria, kinsa dili hingpit. Seguradong kadto nakaamot sa kalipay sa matag membro sa pamilya ni Jesus! - Lucas 2:4, 5, 51, 52. 18 Makakita bag mga paagi ang mga bata aron sila mahisama kang Jesus ug makapalipay sa ilang mga ginikanan? Tinuod, ang mga batan-on tingali malisdan usahay sa pagsugot sa ilang mga gi- nikanan, apan kana ang gusto sa Diyos nga buhaton sa mga anak. 16. Unsay makat-onan sa mga ginikanan gikan sa paagi sa pagdumala ni Jesus sa mga kahuyangan sa iyang mga tinun-an? 17. Sa unsang mga paagi si Jesus naghatag ug hingpit nga panig-ingnan alang sa mga anak? 18. Nganong kanunayng gisugot ni Jesus ang iyang langitnong Amahan, ug kin- sa ang malipay sa dihang sugton sa mga anak ang ilang mga ginikanan karon? 141
142 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? (Proverbio 1:8; 6:20) Si Jesus kanunayng nagsugot sa iyang langit- nong Amahan, bisan ubos sa lisod nga mga kahimtang. Dihay panahon, sa dihang kabubut-on sa Diyos nga ipabuhat kang Je- sus ang butang nga lisod kaayo, si Jesus miingon: "Kuhaa kining kopa [usa ka kinahanglanon] gikan kanako." Bisan pa niadto, gihi- mo ni Jesus kon unsay gihangyo sa Diyos, tungod kay nakaamgo siya nga ang iyang Amahan nahibalo kon unsay labing maayo nga iyang buhaton sa maong kahimtang. (Lucas 22:42) Pinaagi sa pag- kat-on nga magmasinugtanon, ang mga anak makapalipay pag-ayo sa ilang mga ginikanan ug sa ilang langitnong Amahan. - Prover- bio 23:22-25. 19 Gitental sa Yawa si Jesus, ug makapaneguro kita nga iyang ten- talon usab ang mga bata sa pagbuhat kon unsay daotan. (Mateo 4:1-10) Gamiton ni Satanas nga Yawa ang pagpit-os sa isigkaingon, nga mahimong lisod suklan. Nan, pagkahinungdanon nga ang mga anak dili makig-uban sa mga mamumuhat ug daotan! (1 Co- rinto 15:33) Ang anak babaye ni Jacob nga si Dina nakig-uban niadtong wala magsimba kang Jehova, ug kadto miresulta sa dag- hang suliran. (Genesis 34:1, 2) Hunahunaa ra ang dakong kaguol nga bation sa pamilya sa dihang usa sa mga membro niini malang- kit sa seksuwal nga imoralidad! - Proverbio 17:21, 25. Sa higayon lang nga sugoon sa ginikanan nga lapason sa anak ang balaod sa Diyos nga ang anak dili angayng mosugot. - Buhat 5:29. 19. (a) Sa unsang paagi tentalon ni Satanas ang mga bata? (b) Unsa ba ang epekto sa daotang panggawi sa mga anak diha sa mga ginikanan? Unsay angayng hunahunaon sa mga batan-on sa dihang sila tentalon?
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya ANG YAWI SA KALIPAY SA PAMILYA 20 Ang mga suliran sa pamilya mas daling masulbad sa dihang ipadapat ang tambag sa Bibliya. Sa pagkatinuod, ang pagpadapat sa maong tambag mao ang yawi sa kalipay sa pamilya. Busa mga bana, higugmaa ang inyong asawa, ug tagda siya sama sa pagtagad ni Jesus sa iyang kongregasyon. Mga asawa, magpasakop kamo sa pagkaulo sa inyong bana, ug sunda ang panig-ingnan sa may-kata- kos nga asawa nga gibatbat sa Proverbio 31:10-31. Mga ginikanan, bansaya ang inyong mga anak. (Proverbio 22:6) Mga amahan, 'du- malaha ang inyong kaugalingong panimalay sa maayong paagi.' (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8) Ug mga anak, sugta ninyo ang inyong mga ginikanan. (Colosas 3:20) Walay usa sa pamilya ang hingpit, kay ang tanan makahimog mga sayop. Busa magmapaubsanon, nga mangayog pasaylo sa usag usa. 21 Sa pagkatinuod, ang Bibliya naundan ug dagayang bililhong tambag ug instruksiyon bahin sa pamilya. Dugang pa, kini nag- tudlo kanato bahin sa bag-ong kalibotan sa Diyos ug sa usa ka yutan-ong paraiso nga napunog malipayong mga tawo nga nag- simba kang Jehova. (Pinadayag 21:3, 4) Pagkatalagsaon nga mga palaaboton! Bisan karon magmalipayon ang atong pamilya pinaagi sa pagpadapat sa mga instruksiyon sa Diyos nga anaa sa iyang Pu- long, ang Bibliya. 20. Aron magmalipayon ang pamilya, unsay kinahanglang buhaton sa matag membro sa pamilya? 21. Unsa ang talagsaong mga palaaboton, ug sa unsang paagi magmalipayon ang atong pamilya karon? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang mga bana kinahanglang mahigugma sa ilang mga asa- wa sama sa ilang kaugalingong mga lawas. - Efeso 5:25-29. ˇ Ang mga asawa angayng mahigugma sa ilang pamilya ug motahod sa ilang mga bana. - Tito 2:4, 5. ˇ Ang mga ginikanan kinahanglang mahigugma, magtudlo, ug magapanalipod sa ilang mga anak. - Deuteronomio 6:4-9. ˇ Ang mga anak kinahanglang magmasinugtanon sa ilang mga ginikanan. - Efeso 6:1-3. 143
KAPITULO KINSE Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos Ang tanang relihiyon makapahimuot ba sa Diyos? Sa unsang paagi maila nato ang matuod nga relihiyon? Kinsa ang matuod nga mga magsisimba sa Diyos sa yuta karon? MATINAGDANON kaayo si Jehova nga Diyos kanato ug gusto niya nga makapahimulos kita sa iyang mahigugmaong paggiya. Kon atong simbahon siya sa hustong paagi, kita magmalipayon ug kita makalikay sa daghang suliran sa kinabuhi. Maangkon usab nato ang iyang panalangin ug iyang tabang. (Isaias 48:17) Hinuon, gatosan ka relihiyon nag-angkon nga sila maoy nagtud- lo sa kamatuoran bahin sa Diyos. Bisan pa niana, nagkalainlain kaayo ang ilang mga pagtulon-an bahin sa kon kinsa ang Diyos ug kon unsay gidahom niya kanato. 2 Sa unsang paagi masayran nato ang hustong paagi sa pagsim- ba kang Jehova? Dili kinahanglan nga imong tun-an ug itandi ang mga pagtulon-an sa tanang relihiyon. Kinahanglan lang nga masayran nimo kon unsay tinuod nga gitudlo sa Bibliya bahin sa matuod nga pagsimba. Agig ilustrasyon: Adunay suliran ba- hin sa mini nga kuwarta diha sa daghang nasod. Kon ipasusi kanimo kanang mini nga kuwarta, unsaon nimo pag-ila kana? Pinaagi ba sa pagmemorya sa tanang matang sa mini nga kuwar- ta? Dili. Mas maayo pa unyang pagkagamit ang imong panahon kon tun-an nimo ang tinuod nga kuwarta. Human nimo mailhi ang dagway sa tinuod nga kuwarta, mailhan na nimo ang mini nga kuwarta. Sa susama, sa dihang masayran nato kon unsaon pag-ila ang matuod nga relihiyon, kita makaila na sa bakak nga mga relihiyon. 1. Unsang mga kaayohan ang atong mabatonan kon atong simbahon ang Diyos sa hustong paagi? 2. Sa unsang paagi masayran nato ang hustong paagi sa pagsimba kang Jeho- va, ug unsang ilustrasyon ang motabang kanato sa pagsabot niini?
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 3 Hinungdanon nga simbahon nato si Jehova sa paagi nga iyang giuyonan. Daghang tawo nagtuo nga ang tanang relihiyon maka- pahimuot sa Diyos, apan wala kana itudlo sa Bibliya. Dili gani igo nga ang usa ka tawo moangkon nga siya maoy Kristohanon. Si Jesus miingon: "Dili ang matag usa nga magaingon kanako, 'Gi- noo, Ginoo,' makasulod sa gingharian sa mga langit, kondili ang usa nga nagabuhat sa kabubut-on sa akong Amahan nga anaa sa mga langit." Busa, aron mauyonan sa Diyos, kinahanglan nga kita mahibalo kon unsay gikinahanglan sa Diyos gikan kanato ug bu- haton kana. Gitawag ni Jesus ug "mga mamumuhat sa kalapasan" kadtong wala magabuhat sa kabubut-on sa Diyos. (Mateo 7:21-23) Samag mini nga kuwarta, ang bakak nga relihiyon walay pulos. Grabe pa, makadaot gayod ang maong relihiyon. 4 Si Jehova naghatag sa tanang tawo sa yuta sa kahigayonan nga maangkon ang kinabuhing walay kataposan. Ugaling lang, aron maangkon ang kinabuhing dayon sa Paraiso, kinahanglan natong simbahon ang Diyos sa hustong paagi ug magkinabuhi karon sa paagi nga iyang giuyonan. Ikasubo, daghan wala magbuhat nia- na. Kanay hinungdan si Jesus miingon: "Sulod kamo agi sa sigpit nga ganghaan; tungod kay halapad ug haluag ang dalan padulong sa kalaglagan, ug daghan ang mga nagasulod agi niini; samtang sigpit ang ganghaan ug hagip-ot ang dalan padulong sa kinabu- hi, ug diyutay ra ang mga nakakaplag niini." (Mateo 7:13, 14) Kinabuhing walay kataposan ang sangkoanan sa matuod nga re- lihiyon. Kalaglagan ang sangkoanan sa bakak nga relihiyon. Dili gusto ni Jehova nga may tawo nga malaglag, ug kanay hinungdan nga iyang gihatagan ang mga tawo sa bisan diin sa kahigayonan nga makakat-on bahin kaniya. (2 Pedro 3:9) Busa, ang atong paa- gi sa pagsimba sa Diyos nagpasabot sa kinabuhi o sa kamatayon alang kanato. KON UNSAON PAG-ILA ANG MATUOD NGA RELIHIYON 5 Sa unsang paagi makaplagan ang 'dalan padulong sa kinabu- hi'? Miingon si Jesus nga ang matuod nga relihiyon madayag diha 3. Sumala ni Jesus, unsay kinahanglan natong buhaton aron mauyonan sa Diyos? 4. Unsay kahulogan sa mga pulong ni Jesus bahin sa duha ka dalan, ug unsay sangkoanan sa matag dalan? 5. Sa unsang paagi mailhan nato kadtong nagtuman sa matuod nga relihiyon? 145
146 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? sa kinabuhi sa mga tawo nga nagtuman niana. "Pinaagi sa ilang mga bunga kamo makaila kanila," miingon siya. "Ang matag ma- ayong kahoy mamungag maayong bunga." (Mateo 7:16, 17) Sa laing mga pulong, kadtong nagtuman sa matuod nga relihiyon mailhan pinaagi sa ilang mga gituohan ug sa ilang panggawi. Bi- san pag sila dili hingpit ug makahimog kasaypanan, isip usa ka grupo ang matuod nga mga magsisimba nagtinguha sa pagbuhat sa kabubut-on sa Diyos. Atong hisgotan ang unom ka ilhanan sa mga tawong nagtuman sa matuod nga relihiyon. 6 Ang mga alagad sa Diyos nagpasukad sa ilang mga pagtu- lon-an diha sa Bibliya. Ang Bibliya mismo nag-ingon: "Ang tibuok Kasulatan inspirado sa Diyos ug mapuslanon sa pagpanudlo, sa pagpamadlong, sa pagpanul-id sa mga butang, sa pagdisiplina diha sa pagkamatarong, aron ang tawo sa Diyos mahimong ta- kos gayod, bug-os nga masinangkapan alang sa tanang maayong buhat." (2 Timoteo 3:16, 17) Ngadto sa iyang mga isigka-Kristo- hanon, si apostol Pablo misulat: "Sa dihang nadawat ninyo ang pulong sa Diyos, nga inyong nadungog gikan kanamo, inyong gidawat kini, dili ingong pulong sa mga tawo, kondili, ingon sa kon unsa kini sa pagkatinuod, ingong pulong sa Diyos." (1 Te- salonica 2:13) Busa, ang mga gituohan ug mga tulumanon sa matuod nga relihiyon wala ipasukad sa mga panghunahuna o tra- disyon sa tawo. Kana gipasukad sa inspiradong Pulong sa Diyos, ang Bibliya. 7 Gihatag ni Jesu-Kristo ang tukmang panig-ingnan pinaagi sa paghimo sa Pulong sa Diyos nga pasikaranan sa iyang mga pag- tulon-an. Sa pag-ampo ngadto sa iyang langitnong Amahan, siya miingon: "Ang imong pulong maoy kamatuoran." (Juan 17:17) Si Jesus nagtuo sa Pulong sa Diyos, ug ang tanang butang nga iyang gitudlo nahiuyon sa Kasulatan. Si Jesus kanunayng nag- ingon: "Kini nahisulat." (Mateo 4:4, 7, 10) Unya si Jesus mokutlo ug teksto. Sa susamang paagi, ang katawhan sa Diyos karon wala magtudlo sa ilang kaugalingong mga ideya. Nagtuo sila nga ang Bibliya maoy Pulong sa Diyos, ug gipasukad nila kanunay ang ilang mga pagtulon-an diha sa giingon niini. 6, 7. Unsay hunahuna sa mga alagad sa Diyos bahin sa Bibliya, ug sa unsang paagi si Jesus naghatag ug panig-ingnan bahin niini?
KADTONG NAGSIMBA SA MATUOD NGA DIYOS ˇ nagpasukad sa ilang mga pagtulon-an diha sa Bibliya ˇ nagsimba kang Jehova lamang ug nagpaila sa iyang ngalan ˇ nagpakitag tinuod nga gugma alang sa usag usa ˇ nagtuo nga si Jesus mao ang gigamit sa Diyos aron kita maluwas ˇ dili bahin sa kalibotan ˇ nagwali nga ang Gingharian sa Diyos mao ang bugtong paglaom sa katawhan
148 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? 8 Kadtong nagtuman sa matuod nga relihiyon nagsimba kang Je- hova lamang ug nagpaila sa iyang ngalan. Si Jesus nagpahayag: "Si Jehova nga imong Diyos ang imong pagasimbahon, ug siya la- mang ang imong pagahatagan ug sagradong pag-alagad." (Mateo 4:10) Busa, si Jehova lamang ang gisimba sa mga alagad sa Diyos. Ang maong pagsimba naglakip sa pagpaila sa mga tawo kon kinsay ngalan sa matuod nga Diyos ug kon unsay iyang kinaiyahan. Ang Salmo 83:18 nag-ingon: "Ikaw, kansang ngalan mao si Jehova, ikaw lamang ang Labing Hataas ibabaw sa tibuok nga yuta." Giha- tag ni Jesus ang sulondan diha sa pagtabang sa uban nga makaila sa Diyos, ingon sa iyang gisulti diha sa pag-ampo: "Gipadayag ko ang imong ngalan sa mga tawo nga imong gihatag kanako gikan sa kalibotan." (Juan 17:6) Sa susama, ang matuod nga mga magsi- simba karon nagtudlo sa uban bahin sa ngalan sa Diyos, sa iyang mga katuyoan, ug sa iyang mga hiyas. 9 Ang katawhan sa Diyos nagpakitag tinuod, dili-mahakogong gugma alang sa usag usa. Si Jesus miingon: "Pinaagi niini ang tanan makaila nga kamo akong mga tinun-an, kon kamo adunay gugma sa inyong taliwala." (Juan 13:35) Ang unang mga Kristohanon nakabaton sa maong gugma alang sa usag usa. Ang diyosnong gugma mogun-ob sa rasanhon, sosyal, ug nasodnong mga babag ug maghiusa sa mga tawo diha sa dili-mabugto nga bugkos sa matuod nga panag-igsoonay. (Colosas 3:14) Ang mga membro sa bakak nga mga relihiyon wala makabaton nianang mahigugmaong panag-igsoonay. Nganong nahibalo kita niana? Sila magpinatyanay tungod sa nasodnon o etnikong mga kabing- kilan. Ang matuod nga mga Kristohanon dili mobakyaw ug mga hinagiban aron patyon ang ilang Kristohanong mga igsoon o si bi- san kinsa. Ang Bibliya nag-ingon: "Ang mga anak sa Diyos ug ang mga anak sa Yawa dayag niining butanga: Ang matag usa nga wala magpadayon sa pagbuhat ug pagkamatarong wala magagikan sa Diyos, ni siya nga wala mahigugma sa iyang igsoon. . . . Kita kina- hanglang magbaton ug gugma alang sa usag usa; dili sama kang Cain, nga naggikan sa usa nga daotan ug nagpatay sa iyang igso- on." - 1 Juan 3:10-12; 4:20, 21. 8. Unsay nalangkit sa pagsimba kang Jehova? 9, 10. Sa unsang mga paagi ang matuod nga mga Kristohanon magpakitag gug- ma alang sa usag usa?
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 10 Hinuon, labaw pa kay sa paglikay sa pagpatay sa uban ang nalangkit sa tinuod nga gugma. Sa kawalay-kahakog gamiton sa matuod nga mga Kristohanon ang ilang panahon, kusog, ug ka- hinguhaan sa pagtabang ug pagdasig sa usag usa. (Hebreohanon 10:24, 25) Sila magtinabangay sa usag usa sa mga panahon sa kasakitan, ug sila matinud-anon sa ilang pagtagad sa uban. Sa pag- kamatuod, gipadapat nila sa ilang kinabuhi ang tambag sa Bibliya nga 'buhaton ninyo ang maayo ngadto sa tanan.' - Galacia 6:10. 11 Ang matuod nga mga Kristohanon nagtuo nga si Jesu-Kristo mao ang gigamit sa Diyos aron kita maluwas. Ang Bibliya nag- ingon: "Walay kaluwasan diha kang bisan kinsa pang lain, kay walay laing ngalan ilalom sa langit nga gikahatag taliwala sa mga tawo nga pinaagi niini kita gayod maluwas." (Buhat 4:12) Ingon sa atong nasabtan diha sa Kapitulo 5, gihatag ni Jesus ang iyang kinabuhi ingong usa ka lukat alang sa masinugtanong mga tawo. (Mateo 20:28) Lain pa, si Jesus gitudlo sa Diyos ingong Hari sa la- ngitnong Gingharian nga maoy magamando sa tibuok yuta. Ug giobligar sa Diyos nga kita magmasinugtanon kang Jesus ug mag- padapat sa iyang mga pagtulon-an kon gusto natog kinabuhing walay kataposan. Kanay hinungdan ang Bibliya nag-ingon: "Siya nga magpasundayag ug pagtuo sa Anak adunay kinabuhing walay kataposan; siya nga dili mosugot sa Anak dili makakita sa kinabu- hi." - Juan 3:36. 12 Ang matuod nga mga magsisimba dili bahin sa kalibotan. Sa dihang gihusay atubangan sa Romanong magmamando nga si Pi- lato, si Jesus miingon: "Ang akong gingharian dili bahin niining kalibotana." (Juan 18:36) Bisan kon diing nasora sila nagpuyo, ang matuod nga mga sumusunod ni Jesus maoy mga ginsakpan sa iyang langitnong Gingharian ug busa naghupot sa estriktong neyutralidad sa politikanhong mga kahikayan sa kalibotan. Dili sila makigbahin sa mga away niini. Bisan pa niana, ang mga mag- sisimba ni Jehova dili manghilabot kon unsay buhaton sa uban kon bahin sa pag-anib sa usa ka politikanhong partido, pagkandi- dato alang sa katungdanan, o pagbotar. Ug bisan pag ang matuod 11. Nganong hinungdanon nga motuo nga si Jesu-Kristo maoy gigamit sa Diyos aron kita maluwas? 12. Unsay nalangkit sa pagkadili-bahin sa kalibotan? 149
150 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? nga mga magsisimba sa Diyos maoy neyutral bahin sa politika, sila masinundanon sa balaod. Ngano? Tungod kay ang Pulong sa Diyos nagsugo kanila nga "magpasakop" sa panggobyernong "la- baw nga mga awtoridad." (Roma 13:1) Kon adunay panagsupak tali sa gibaod sa Diyos ug sa gibaod sa usa ka politikanhong siste- ma, ang matuod nga mga magsisimba mosunod sa panig-ingnan sa mga apostoles, nga miingon: "Kinahanglang among sugton ang Diyos ingong magmamando inay ang mga tawo." - Buhat 5:29; Marcos 12:17. Pinaagi sa pag-alagad kang Jehova duyog sa iyang katawhan, labaw kaayo ang imong maangkon kay sa mawala kanimo
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos 13 Ang matuod nga mga sumusunod ni Jesus nagwali nga ang Gingharian sa Diyos mao ang bugtong paglaom sa katawhan. Si Jesus mitagna: "Kining maayong balita sa gingharian igawali sa ti- buok gipuy-ang yuta ingon nga pagpamatuod ngadto sa tanang kanasoran; ug unya moabot ang kataposan." (Mateo 24:14) Imbes magdasig sa mga tawo nga mosalig sa tawhanong mga magma- mando sa pagsulbad sa ilang mga suliran, ang matuod nga mga sumusunod ni Jesu-Kristo nagmantala sa langitnong Gingharian sa Diyos ingong bugtong paglaom sa katawhan. (Salmo 146:3) Si Jesus nagtudlo kanato sa pag-ampo alang nianang hingpit nga ka- gamhanan sa miingon siya: "Paanhia ang imong gingharian. Matuman unta ang imong kabubut-on, maingon sa langit, mao man usab sa yuta." (Mateo 6:10) Ang Pulong sa Diyos mitagna nga kining langitnong Gingharian "magadugmok ug magatapos nii- ning tanang gingharian [nga naglungtad karon], ug kini mobarog hangtod sa panahong walay tino." - Daniel 2:44. 14 Pinasukad sa bag-o pa natong nahisgotan, suknaa ang imong kaugalingon: 'Unsang relihiyosong grupo ang nagpasukad sa ta- nang pagtulon-an niini diha sa Bibliya ug nagpaila sa ngalan ni Jehova? Unsang grupoha ang nagtuman sa diyosnong gugma, nagpasundayag ug pagtuo kang Jesus, dili bahin sa kalibo- tan, ug nagmantala nga ang Gingharian sa Diyos mao ang bugtong matuod nga paglaom sa katawhan? Sa tanang relihiyon sa yuta, unsa ang relihiyon nga nakakab-ot niining tanang kina- hanglanon?' Ang mga kamatuoran tin-awng nagpakita nga kining grupoha mao ang mga Saksi ni Jehova. - Isaias 43:10-12. UNSAY IMONG BUHATON? 15 Ang pagtuo lamang sa Diyos dili igo aron makapahimuot ka- niya. Ngani, ang Bibliya nag-ingon nga bisan ang mga demonyo nagtuo nga naglungtad ang Diyos. (Santiago 2:19) Hinuon, tin- aw nga sila wala magbuhat sa kabubut-on sa Diyos ug wala niya uyoni. Aron uyonan sa Diyos, dili lang kinahanglang motuo kita nga siya naglungtad kondili kinahanglang buhaton usab nato 13. Unsay hunahuna sa matuod nga mga sumusunod ni Jesus bahin sa Ging- harian sa Diyos, ug busa, unsay ilang gihimo? 14. Unsang relihiyona ang imong gituohan nga nakakab-ot sa mga kinahang- lanon sa matuod nga pagsimba? 15. Unsay gikinahanglan sa Diyos gawas pa sa pagtuo nga siya naglungtad? 151
152 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? ang iyang kabubut-on. Kinahanglang mobulag usab kita gikan sa bakak nga relihiyon ug dawaton ang matuod nga pagsimba. 16 Gipakita ni apostol Pablo nga kinahanglang dili kita makigba- hin sa bakak nga pagsimba. Siya misulat: " 'Gumula kamo gikan sa ilang taliwala, ug ilain ang inyong kaugalingon,' nagaingon si Jehova, 'ug hunong na sa paghikap sa mahugaw nga butang'; 'ug pasudlon ko kamo.' " (2 Corinto 6:17; Isaias 52:11) Busa ang matu- od nga mga Kristohanon molikay sa bisan unsa nga nalangkit sa bakak nga pagsimba. 17 Gipakita sa Bibliya nga ang tanang matang sa bakak nga re- lihiyon maoy bahin sa "Dakong Babilonya." (Pinadayag 17:5) Kanang ngalana magpahinumdom sa karaang siyudad sa Babilon- ya, diin nagsugod ang bakak nga relihiyon human sa Lunop sa adlaw ni Noe. Daghang pagtulon-an ug mga tulumanon nga gi- nasunod karon sa bakak nga relihiyon nagsugod dugay na kanhi sa Babilonya. Pananglitan, ang mga Babilonyanhon nagsimba ug mga trinidad sa mga diyos. Karong adlawa, ang pangunang doktrina sa daghang relihiyon mao ang Trinidad. Apan tin-awng gipakita sa Bibliya nga aduna lamay usa ka matuod nga Diyos, si Jehova, ug nga si Jesu-Kristo mao ang iyang Anak. (Juan 17:3) Ang mga Babilonyanhon nagtuo usab nga ang mga tawo adunay dili- mamatay nga kalag nga magpadayong buhi human sa kamatayon ug mahimong mag-antos diha sa usa ka dapit nga sakitanan. Ka- rong adlawa, ang pagtuo sa dili-mamatay nga kalag o espiritu nga mahimong mag-antos diha sa impiyernong-kalayo gitudlo sa ka- daghanang relihiyon. 18 Sanglit ang karaang Babilonyanhong pagsimba mikaylap sa ti- buok yuta, ang modernong Dakong Babilonya mahimong ilhon nga tibuok-kalibotang imperyo sa bakak nga relihiyon. Ug ang Diyos nagtagna nga kining imperyo sa bakak nga relihiyon moda- ngat sa kalit nga kalaglagan. (Pinadayag 18:8) Nasabtan mo ba kon nganong hinungdanon nga ikaw mobulag sa tanang bahin sa Da- Alang sa dugang impormasyon kon nganong ang Dakong Babilonya nagha- was sa tibuok-kalibotan nga imperyo sa bakak nga relihiyon, tan-awa ang Apen- dise, mga panid 219-20. 16. Nganong dili kita angayng makigbahin sa bakak nga relihiyon? 17, 18. Unsa ang "Dakong Babilonya," ug nganong dinalian nga 'mogula gi- kan kaniya'?
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos kong Babilonya? Buot ni Jehova nga Diyos nga ikaw 'mogula gikan kaniya' sa madali samtang aduna pay panahon. - Pinadayag 18:4. 19 Ingong resulta sa imong desisyon nga mohunong na sa pag- tuman sa bakak nga relihiyon, ang pipila mahimong dili na makig-uban kanimo. Bisan pa niana, pinaagi sa pag-alagad kang Jehova duyog sa iyang katawhan, labaw kaayo ang imong ma- angkon kay sa mawala kanimo. Sama sa unang mga tinun-an ni Jesus nga mibiya sa ubang mga butang aron makasunod ka- niya, sa kadugayan ikaw makabaton ug daghang espirituwal nga mga igsoong lalaki ug babaye. Ikaw mahimong bahin sa usa ka dako tibuok-kalibotang pamilya sa milyonmilyong matuod nga mga Kristohanon nga nagpakita kanimog tinuod nga gugma. Ug imong mabatonan ang kahibulongang paglaom sa kinabuhing walay kataposan "sa umaabot nga sistema sa mga butang." (Mar- cos 10:28-30) Basin ngadtongadto, kadtong mibiya kanimo tungod sa imong mga tinuohan mosusi kon unsay gitudlo sa Bi- bliya ug mahimong mga magsisimba ni Jehova. 20 Ang Bibliya nagtudlo nga hapit nang laglagon sa Diyos ki- ning daotang sistema sa mga butang ug pulihan kini sa matarong nga bag-ong kalibotan ubos sa pagmando sa iyang Gingharian. (2 Pedro 3:9, 13) Pagkakahibulongan unya kanang kalibotana! Ug sa maong matarong nga bag-ong sistema, adunay usa lamang ka relihiyon, usa ka matuod nga matang sa pagsimba. Dili ba maa- lamon nga imong himoon ang gikinahanglang mga tikang aron makig-uban sa matuod nga mga magsisimba karon dayon? 19. Unsay imong maangkon pinaagi sa pag-alagad kang Jehova? 20. Unsay palaaboton niadtong nagtuman sa matuod nga relihiyon? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Adunay usa lamang ka matuod nga relihiyon. - Mateo 7:13, 14. ˇ Ang matuod nga relihiyon mailhan pinaagi sa mga pagtulon-an ug mga tulumanon niini. - Mateo 7:16, 17. ˇ Ang mga Saksi ni Jehova nagtuman sa pagsimba nga giuyonan sa Diyos. - Isaias 43:10. 153
KAPITULO DESISAYIS Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba Unsay gitudlo sa Bibliya bahin sa paggamit ug mga imahen? Unsay hunahuna sa mga Kristohanon bahin sa relihiyosong mga pangilin? Sa unsang paagi ikapatin-aw nimo ang imong mga tinuohan ngadto sa uban nga dili makapasuko kanila? PANANGLIT kon imong nadiskobrehan nga ang inyong tibuok nga palibot nahugawan. May sekretong naglabay ug makahi- lo nga basura nianang dapita, ug sa maong panahon ang mga kinabuhi nameligro. Unsay imong buhaton? Seguradong mopahawa ka kon posible kana. Apan human makapahawa, moatubang ka gihapon niining seryosong pangutana, 'Nahilo- an ba ako?' 2 Ang susamang kahimtang motungha bahin sa bakak nga relihiyon. Nagtudlo ang Bibliya nga ang maong pagsimba nahu- gawan sa sayop nga mga pagtulon-an ug tulumanon. (2 Corinto 6:17) Kana ang hinungdan nga ikaw kinahanglang mogula sa "Dakong Babilonya," ang tibuok-kalibotan nga imperyo sa ba- kak nga relihiyon. (Pinadayag 18:2, 4) Nakagula ka na ba? Kon mao, pagadayegon ka. Apan dili pa igo ang imong pagbulag o pagpahawa sa usa ka bakak nga relihiyon. Pagkahuman niana, kinahanglang suknaon nimo ang imong kaugalingon, 'Aduna bay mga timaan sa bakak nga pagsimba nga nagpabilin kana- ko?' Tagda ang pipila ka pananglitan. 1, 2. Unsang pangutana ang kinahanglang isukna nimo sa imong kaugalingon human sa pagbulag sa bakak nga relihiyon, ug nganong sa imong hunahuna hinungdanon kini?
MGA IMAHEN UG ANG PAGSIMBA SA KATIGULANGAN 3 Ang pipila ka tawo adunay mga imahen o halaran sa ilang balay sulod na sa daghang katuigan. Ikaw ba duna usab niana? Kon mao, basin nagtuo ka nga ang pag-ampo sa Diyos nga wala kanang makita nga panabang maoy katingad-anan o sayop. Ba- sin imo pang gimahal ang pipila ka imahen. Apan ang Diyos mismo ang nag-ingon kon sa unsang paagi siya pagasimbahon, ug nagtudlo ang Bibliya nga dili niya gustong kita mogamit ug mga imahen. (Exodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaias 42:8; 1 Juan 5:21) Busa ikaw lig-ong makabarog dapig sa matuod nga pagsim- ba pinaagi sa pagsunog sa mga butang nga nalangkit sa bakak nga pagsimba nga imong gipanag-iya. Isipa gayod kanang mga butanga ingon sa pag-isip ni Jehova - ingon nga "dulumtanan." - Deuteronomio 27:15. 4 Ang pagsimba sa katigulangan kaylap usab diha sa daghang 3. (a) Unsay giingon sa Bibliya bahin sa paggamit ug mga imahen, ug nganong ang hunahuna sa Diyos basin lisod madawat sa pipila? (b) Unsay angay nimong buhaton sa mga butang nga nalangkit sa bakak nga pagsimba nga imong gipa- nag-iya? 4. (a) Nganong nahibalo kita nga ang pagsimba sa katigulangan walay kapus- lanan? (b) Nganong gidid-an ni Jehova ang iyang katawhan nga makiglangkit sa bisan unsang matang sa espiritismo? 155
156 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? bakak nga relihiyon. Una makakat-on sa kamatuoran sa Bibliya, ang pipila nagtuo nga ang mga patay adunay panimuot diha sa dili-makitang kalibotan ug sila makatabang o makadaot sa mga buhi. Tingali naghago ka pag-ayo sa paghupay sa imong na- matayng mga katigulangan. Apan sumala sa imong nakat-onan sa Kapitulo 6 niining basahona, ang mga patay wala na mag- lungtad nga adunay panimuot sa bisan diing dapit. Busa, walay kapuslanan ang mga paningkamot nga makigsulti kanila. Ang mga mensahe nga daw nagagikan sa usa ka namatayng minahal sa pagkatinuod naggikan sa mga demonyo. Busa, gidid-an ni Je- hova ang mga Israelinhon sa pagsulay pagpakigsulti sa mga patay o pagpakiglangkit sa bisan unsang ubang matang sa espiritismo. - Deuteronomio 18:10-12. 5 Kon ang paggamit ug mga imahen o pagsimba sa katigu- langan maoy bahin sa imong paagi sa pagsimba kanhi, unsay imong mahimo? Basaha ug palandonga ang mga teksto sa Bi- bliya nga nagpakita kanimo kon unsay pag-isip sa Diyos niining mga butanga. Ampo matag adlaw kang Jehova bahin sa imong ti- nguha sa pagbarog dapig sa matuod nga pagsimba, ug hangyoa siya sa pagtabang kanimo sa paghunahuna sama kaniya. - Isaias 55:9. PASKO - WALA SAULOGA SA UNANG MGA KRISTOHANON 6 Ang pagsimba sa usa ka tawo mahugawan sa bakak nga relihi- yon may labot sa popular nga mga pangilin. Pananglitan, tagda ang Pasko. Ang Pasko nagsaulog kono sa pagkatawo ni Jesu-Kristo, ug halos tanang relihiyon nga nag-angkong Kristohanon nagsau- log niini. Bisan pa niana, walay ebidensiya nga ang mga tinun-an ni Jesus sa unang siglo nagsaulog sa maong pangilin. Ang librong Sacred Origins of Profound Things nag-ingon: "Sulod sa duha ka siglo human sa pagkatawo ni Kristo, walay nasayod, ug pipila ra ka tawo ang interesado kon kanus-a gayod siya natawo." 7 Bisan pag ang mga tinun-an ni Jesus nahibalo sa eksaktong 5. Unsay imong mahimo kon ang paggamit ug mga imahen o pagsimba sa ka- tigulangan maoy bahin sa imong paagi sa pagsimba kanhi? 6, 7. (a) Ang Pasko nagsaulog kono sa unsa, ug gisaulog ba kana sa mga sumu- sunod ni Jesus sa unang siglo? (b) Nalangkit sa unsa ang mga pagsaulog sa adlawng-natawhan sa panahon sa unang mga tinun-an ni Jesus?
Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba petsa sa iyang pagkatawo, sila dili magsaulog niana. Ngano? Tu- ngod kay, sumala sa giingon sa The World Book Encyclopedia, ang unang mga Kristohanon "nag-isip nga ang pagsaulog sa pagka- tawo sa usa maoy paganong kostumbre." Ang mga pagsaulog sa adlawng-natawhan nga gihisgotan lamang sa Bibliya mao kad- tong iya sa duha ka magmamando nga wala magsimba kang Jehova. (Genesis 40:20; Marcos 6:21) Ang mga pagsaulog sa ad- lawng-natawhan gihimo usab sa pagpasidungog sa paganong mga diyos. Pananglitan, sa Mayo 24 gisaulog sa mga Romano ang adlawng-natawhan sa diyosang si Diana. Sa pagkasunod ad- law, ilang gisaulog ang adlawng-natawhan sa ilang adlaw-diyos, si Apolos. Busa, ang mga pagsaulog sa adlawng-natawhan na- langkit sa paganismo, dili sa Kristiyanidad. 8 Adunay laing katarongan kon nganong ang mga Kristoha- non sa unang siglo wala magsaulog sa adlawng-natawhan ni Jesus. Ang iyang mga tinun-an lagmit nahibalo nga ang mga pag- saulog sa adlawng-natawhan nalangkit sa patuotuo. Pananglitan, daghang Grego ug mga Romano sa karaang kapanahonan nag- tuo nga ang usa ka espiritu magbantay sa pagkaanak sa matag tawo ug magpanalipod kaniya sa tibuok kinabuhi. "Ang ma- ong espiritu adunay misteryosong relasyon uban sa diyos nga sa iyang adlawng-natawhan ang maong indibiduwal gipanganak usab," matod sa librong The Lore of Birthdays. Si Jehova tinong wala mahimuot sa bisan unsang pagsaulog nga maglangkit kang Jesus sa patuotuo. (Isaias 65:11, 12) Busa nganong ang daghang tawo nagsaulog man sa Pasko? ANG SINUGDANAN SA PASKO 9 Paglabay lamang sa ginatos ka katuigan human sa pagkina- buhi ni Jesus sa yuta nga ang mga tawo misugod pagsaulog sa iyang adlawng-natawhan sa Disyembre 25. Apan kana dili mao ang petsa sa pagkatawo ni Jesus, kay siya lagmit natawo sa Oktu- bre. Busa nganong Disyembre 25 ang napilian? Ang pipila nga Tan-awa ang Apendise, mga panid 221-2. 8. Ipatin-aw ang kalangkitan tali sa mga pagsaulog sa adlawng-natawhan ug pa- tuotuo. 9. Sa unsang paagi napilian ang Disyembre 25 ingon nga adlaw sa pagsaulog sa pagkatawo ni Jesus? 157
158 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? sa ulahi nangangkon nga mga Kristohanon lagmit "nagtinguha nga ang petsa mahiatol sa pista sa paganong Roma nga nagsa- ulog sa 'adlawng-natawhan sa dili-mabuntog nga adlaw.' " (The New Encyclopædia Britannica) Sa tingtugnaw, sa dihang daw dili kaayo masanag ang adlaw, gihimo sa mga pagano ang mga seremonyas aron ang maong tuboran sa kainit ug kahayag maka- balik gikan sa lagyong mga panaw niini. Ang Disyembre 25 giisip nga mao ang sinugdanan sa pagbalik sa adlaw. Sa paningkamot nga kabigon ang mga pagano, ang relihiyosong mga lider nag- sagop sa maong pista ug nagsulay sa paghimo niini nga daw "Kristohanon." 10 Ang paganong sinugdanan sa Pasko dugay nang giila. Tu- ngod sa dili-kasulatanhong sinugdanan niini, ang Pasko gidili sa Inglaterra ug sa pipila ka bahin sa Amerikanhong mga kolon- ya sa ika-17ng siglo. Gimultahan si bisan kinsang nagpuyo lang gani sa balay ug wala motrabaho sa adlaw sa Pasko. Hinuon, sa wala madugay napopular na usab ang da- ang mga kostumbre, ug gidugang ang pipila ka bag-ong kostumbre. Nahimo na usab nga bililhong pangilin ang Pasko, ug kini bililhon gihapon sa daghang na- sod. Apan, tungod sa kalangkitan sa Pasko ngadto sa bakak nga relihiyon, kadtong gustong magpahimuot sa Diyos dili mo- saulog niini o sa bisan unsang ubang pangilin nga naggikan sa paganong pag- simba. Kaonon ba nimo ang usa ka kendi nga gipunit gikan sa kanal? Ang Saturnalia usa usab ka hinungdan sa pag- kapili sa Disyembre 25. Ang maong pista gisaulog sa pagpasidungog sa Romanong diyos sa agrikultu- ra sa Disyembre 17-24. Gihimo ang kombira, hud- yaka, ug pagpangregalo panahon sa Saturnalia. Alang sa usa ka paghisgot kon unsay pag-isip sa matuod nga mga Kristohanon sa ubang popular nga mga pangilin, tan-awa ang Apendise, mga pa- nid 222-3. 10. Sa karaang panahon, nganong ang pipila ka tawo wala magsaulog sa Pasko?
Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba HINUNGDANON BA GAYOD ANG MGA SINUGDANAN? 11 Ang pipila mouyon nga ang mga pangilin sama sa Pas- ko adunay paganong sinugdanan apan mobati gihapon nga ang pagsaulog niana dili sayop. Sa pagkatinuod, ang kadagha- nang tawo wala maghunahuna bahin sa bakak nga pagsimba sa dihang sila magsaulog sa mga pangilin. Kanang mga okasyo- na mohatag usab ug mga kahigayonan nga magkasuod ang mga pamilya. Kini ba ang imong pagbati? Kon mao, lagmit gugma sa pamilya, dili gugma sa bakak nga relihiyon, ang daw makapahi- mong lisod nga mobarog dapig sa matuod nga pagsimba. Salig nga buot ni Jehova, ang tagmugna sa pamilya, nga imong ma- batonan ang maayong relasyon uban sa imong mga paryente. (Efeso 3:14, 15) Apan ikaw makapalig-on sa maong mga bugkos sa mga paaging giuyonan sa Diyos. Bahin sa butang nga una ga- yod natong kabalak-an, si apostol Pablo misulat: "Magpadayon sa pagtino kon unsa ang dalawaton sa Ginoo." - Efeso 5:10. 12 Imong gibati tingali nga ang sinugdanan sa mga pangi- lin dili gayod mao ang katarongan sa pagsaulog niana karon. Hinungdanon ba gayod ang mga sinugdanan? Oo! Agig ilus- trasyon: Pananglitan ikaw nakakitag usa ka buok kendi sa kanal. Puniton ba nimo kanang maong kendi ug kan-on kana? Siyem- pre dili! Hugaw ang maong kendi. Sama nianang kendiha, daw tam-is ang mga pangilin, apan gipunit kana gikan sa hu- gawng mga dapit. Sa pagbarog dapig sa matuod nga pagsimba, kita kinahanglang maghunahuna sama kang propeta Isaias, kin- sa nagsugo sa matuod nga mga magsisimba: "Ayaw paghikap ug mahugaw." - Isaias 52:11. GAMITA ANG HAIT NGA SALABOTAN DIHA SA PAGPAKIGLABOT SA UBAN 13 Tingali motungha ang mga suliran sa dihang ikaw mode- sisyon nga dili makigbahin sa mga pangilin. Pananglitan, basin 11. Nganong ang pipila ka tawo nagsaulog ug mga pangilin, apan unsay una gayod natong kabalak-an? 12. Iilustrar kon nganong angay natong likayan ang mga kostumbre ug mga sa- ulog nga adunay hugawng mga sinugdanan. 13. Unsang mga suliran ang tingali motungha sa dihang dili ka makigbahin sa mga pangilin? 159
160 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? matingala ang imong mga kauban sa trabaho kon nganong dili ka makigbahin sa pipila ka kalihokan sa pangilin diha sa imong gitrabahoan. Unsa na man kon hatagan kag pinaskohan? Sayop ba nga dawaton kana? Unsa na man kon dili sama kanimog mga tinuohan ang imong kapikas sa kaminyoon? Sa unsang paagi maseguro nimo nga ang imong mga anak dili mobati nga hini- kawan tungod sa dili pagsaulog sa mga pangilin? 14 Gikinahanglan ang hait nga salabotan aron maila kon sa unsang paagi atubangon ang matag kahimtang. Kon may motim- baya kanimo langkit sa pangilin, ikaw mahimong magpasalamat sa mitimbaya kanimo. Apan pananglitan kon motimbaya kani- mo ang usa ka tawo nga kanunay nimong makita o kauban nimo sa trabaho. Nianang kahimtanga, basig gusto mong magpatin-aw. Sa tanang kahimtang, magmataktikanhon. Ang Bibliya nagtam- bag: "Himoa ang inyong sinultihan nga kanunayng madanihon, tinimplahan ug asin, aron mahibaloan ninyo kon unsaon pagtu- bag sa matag usa." (Colosas 4:6) Pagbantay nga dili magpakitag kawalay-pagtahod sa uban. Inay hinuon, mataktikanhong ipatin- aw ang imong baroganan. Tin-awa nga dili ka supak sa paghatag ug regalo ug sa mga tapoktapok apan mopalabi ka sa pagpakigba- hin sa maong mga kalihokan sa laing higayon. 15 Unsa na man kon adunay gustong moregalo kanimo? Nag- depende kini pag-ayo sa mga kahimtang. Ang tighatag basin moingon: "Nasayod ko nga wala ka magsaulog sa maong pangi- lin. Bisan pa niana, gusto ko nga kini ihatag kanimo." Tingali modesisyon ka nga sa maong mga kahimtang ang pagdawat sa regalo dili sama sa pagpakigbahin sa pagsaulog sa maong pa- ngilin. Siyempre, kon ang tighatag wala mahibalo sa imong mga tinuohan, ikaw makasulti nga ikaw wala magsaulog sa pa- ngilin. Kini makatabang sa pagpatin-aw kon nganong ikaw modawat ug regalo apan dili mohatag ug regalo sa maong okas- yon. Sa laing bahin, maalamon ang dili pagdawat ug regalo kon kini gihatag nga may dayag nga katuyoan sa paglapas sa imong mga tinuohan o mokompromiso tungod sa materyal nga kaayo- han. 14, 15. Unsay imong mahimo kon may motimbaya kanimo o kon adunay gus- tong moregalo kanimo?
Barog Dapig sa Matuod nga Pagsimba UNSAON NIMO PAGTRATAR ANG MGA MEMBRO SA IMONG PAMILYA? 16 Unsa na man kon ang mga membro sa imong pamilya dili sama nimog mga tinuohan? Sa makausa pa, magmataktikan- hon. Dili kinahanglang makiglantugi bahin sa matag kostumbre o pagsaulog nga himoon sa imong mga paryente. Hinunoa, ta- hora ang ilang katungod sa ilang mga opinyon, sama ra nga buot nimo nga ilang tahoron ang imong katungod sa imong mga opinyon. (Mateo 7:12) Likayi ang bisan unsang mga lihok nga maghimo kanimo nga nakigbahin sa pangilin. Bisan pa ni- ana, magmakataronganon kon bahin sa mga butang nga walay kalangkitan sa aktuwal nga pagsaulog. Siyempre, ikaw kinahang- lang molihok kanunay sa paagi nga dili madaot ang imong tanlag. - 1 Timoteo 1:18, 19. 17 Unsay imong mahimo aron ang imong mga anak dili moba- ti nga hinikawan tungod sa dili pagsaulog ug dili-kasulatanhong mga pangilin? Kini nagdepende pag-ayo kon unsay imong gina- himo sa ubang mga panahon sa tuig. Ang pipila ka ginikanan maghikay ug mga higayon sa paghatag ug mga regalo sa ilang mga anak. Usa sa kinamaayohang mga regalo nga imong ikahatag sa imong mga anak mao ang imong panahon ug mahi- gugmaong pagtagad. TUMANA ANG MATUOD NGA PAGSIMBA 18 Aron makapahimuot sa Diyos, kinahanglang isalikway nimo ang bakak nga pagsimba ug mobarog dapig sa matu- od nga pagsimba. Unsay nalakip niini? Ang Bibliya nag-ingon: "Magmahunahunaon kita sa usag usa aron sa pagdasig ngad- to sa paghigugma ug sa maayong mga buhat, nga dili talikdan ang atong mga panagkatigom, sama sa nabatasan sa pipila, apan magdinasigay sa usag usa, ug ilabina gayod samtang 16. Sa unsang paagi ikaw mahimong magmataktikanhon sa pagdumala sa mga butang nga nalangkit sa mga pangilin? 17. Sa unsang paagi makatabang ka sa imong mga anak aron sila dili mobati nga hinikawan tungod kay ilang nakita nga ang uban nagasaulog ug mga pa- ngilin? 18. Sa unsang paagi ang pagtambong sa Kristohanong mga tigom makatabang nimo sa pagbarog dapig sa matuod nga pagsimba? 161
162 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? makita ninyo nga ang adlaw nagkaduol na." (Hebreohanon 10: 24, 25) Ang Kristohanong mga tigom maoy malipayong mga okasyon aron imong simbahon ang Diyos sa paagi nga iyang giuyonan. (Salmo 22:22; 122:1) Sa maong mga tigom, adunay "pagdinasigay" taliwala sa matinumanong mga Kristohanon. - Roma 1:12. 19 Ang laing paagi nga ikaw mahimong mobarog dapig sa ma- tuod nga pagsimba mao ang pagpakigsulti sa uban bahin sa mga butang nga imong nakat-onan gikan sa pagtuon sa Bibli- ya uban sa mga Saksi ni Jehova. Daghang tawo ang tinuod nga "nagapanghupaw ug nagaagulo" tungod sa pagkadaotan nga na- gakahitabo sa kalibotan karon. (Ezequiel 9:4) Tingali may pipila ka tawo nga imong nailhan nga mibati niana. Nganong dili makigsulti kanila bahin sa imong gipasukad-sa-Bibliya nga pag- laom sa umaabot? Samtang makig-uban ka sa matuod nga mga Kristohanon ug makigsulti sa uban bahin sa kahibulongang mga kamatuoran sa Bibliya nga imong nakat-onan, imong madiskob- rehan nga inanayng mahanaw ang bisan unsang pangandoy sa mga kostumbre sa bakak nga pagsimba nga tingali nagpabilin pa sa imong kasingkasing. Magmasaligon nga ikaw magmalipayon gayod ug makadawat ug daghang panalangin kon ikaw mobarog dapig sa matuod nga pagsimba. - Malaquias 3:10. 19. Nganong hinungdanon nga ikaw makigsulti sa uban bahin sa mga butang nga imong nakat-onan gikan sa Bibliya? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang mga imahen o ang pagsimba sa katigulangan walay dapit diha sa matuod nga pagsimba. - Exodo 20:4, 5; Deuteronomio 18:10-12. ˇ Sayop ang pagpakigbahin sa mga saulog nga adunay paganong mga sinugdanan. - Efeso 5:10. ˇ Ang matuod nga mga Kristohanon angay nga magmataktikanhon sa dihang sila magpatin-aw sa ilang mga tinuohan ngadto sa uban. - Colosas 4:6.
Ang pagtuman sa matuod nga pagsimba mohatag ug tinuod nga kalipay
KAPITULO DESISIYETE Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo Nganong angay tang moampo sa Diyos? Unsay kinahanglan natong buhaton aron patalinghogan sa Diyos? Sa unsang paagi tubagon sa Diyos ang atong mga pag-ampo? KON itandi sa dako kaayong uniberso, ang yuta gamay gayod kaayo. Sa pagkatinuod, alang kang Jehova, "ang Magbubu- hat sa langit ug yuta," ang mga nasod sama ra sa gamayng tinulo sa tubig gikan sa timba. (Salmo 115:15; Isaias 40:15) Bi- san pa niana, ang Bibliya nag-ingon: "Si Jehova haduol kanilang tanan nga nagatawag kaniya, kanilang tanan nga nagatawag kani- ya sa kamatinud-anon. Pagatumanon niya ang tinguha niadtong nahadlok kaniya, ug ang ilang pagtuaw alang sa tabang iyang pa- gadunggon." (Salmo 145:18, 19) Hunahunaa kon unsay ipasabot niana! Ang labing-gamhanang Maglalalang haduol kanato ug iya kitang dunggon kon kita 'magatawag kaniya sa kamatinud-anon.' Talagsaon kaayong pribilehiyo nga kita makaampo sa Diyos! 2 Hinunoa, kon buot natong dunggon ni Jehova ang atong mga pag-ampo, kinahanglang moampo kita kaniya sa paagi nga iyang giuyonan. Sa unsang paagi makaampo kita sa paagi nga iyang gi- uyonan gawas kon kita nakasabot sa gitudlo sa Bibliya bahin sa pag-ampo? Hinungdanon nga mahibalo kita sa giingon sa Ka- sulatan bahin sa pag-ampo, kay kana makatabang kanato nga masuod kang Jehova. NGANONG MOAMPO KANG JEHOVA? 3 Ang usa ka hinungdanong katarongan nga kita angayng mo- 1, 2. Nganong pagaisipon nato ang pag-ampo ingong dakong pribilehiyo, ug nganong kinahanglang mahibalo kita sa gitudlo sa Bibliya bahin niini? 3. Unsay usa ka hinungdanong katarongan nga kita angayng moampo kang Je- hova?
"Ang Magbubuhat sa langit ug sa yuta" andam magpatalinghog sa atong mga pag-ampo ampo kang Jehova mao nga siya nagdapit kanato sa pag-ampo. Ang iyang Pulong nagdasig kanato: "Ayaw kabalaka sa bisan un- sang butang, apan sa tanang butang pinaagi sa pag-ampo ug pangamuyo uban ang pagpasalamat ipahibalo ang inyong mga pangaliya sa Diyos; ug ang kalinaw sa Diyos nga labaw sa tanang panghunahuna magbantay sa inyong mga kasingkasing ug sa in- yong mga gahom sa pangisip pinaagi kang Kristo Jesus." (Filipos 4:6, 7) Seguradong dili nato buot nga di-tagdon kanang ma- lulotong kahikayan nga gihimo alang kanato sa Supremong Magmamando sa uniberso! 4 Ang laing katarongan nganong mag-ampo mao nga ang regu- lar nga pag-ampo kang Jehova maoy usa ka paagi sa pagpalig-on sa atong relasyon kaniya. Ang tinuod nga mga higala dili lang mag-estoryahay dihang sila adunay gikinahanglan. Hinunoa, ang suod nga mga higala interesado sa usag usa, ug mas malig-on ang ilang paghigalaay samtang ipahayag nilang walay pagpanu- ko ang ilang mga hunahuna, kabalaka, ug pagbati. Sa pipila ka bahin, ang kahimtang maoy susama bahin sa atong relas- yon kang Jehova nga Diyos. Sa tabang niining basahona, daghan ang imong nakat-onan sa gitudlo sa Bibliya bahin kang Jeho- va, sa iyang personalidad, ug sa iyang mga katuyoan. Imo siyang 4. Sa unsang paagi ang regular nga pag-ampo kang Jehova makapalig-on sa atong relasyon kaniya? 165
166 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? nailhan ingong tinuod nga persona. Ang pag-ampo mohatag ka- nimo sa kahigayonan sa pagpahayag sa imong mga hunahuna ug kinasulorang mga pagbati ngadto sa imong langitnong Amahan. Samtang buhaton mo kana, ikaw masuod kang Jehova. - Santiago 4:8. UNSANG MGA KINAHANGLANON ANG KINAHANGLAN NATONG KAB-OTON? 5 Patalinghogan ba ni Jehova ang tanang pag-ampo? Tagda ang iyang gisulti ngadto sa rebelyosong mga Israelinhon sa mga ad- law ni manalagnang Isaias: "Bisan pa kon kamo maghimog daghang mga pag-ampo, ako dili mamati; ang inyong mga ka- mot napuno sa pag-ula ug dugo." (Isaias 1:15) Tungod diay sa pipila ka buhat, dili patalinghogan sa Diyos ang atong mga pag- ampo. Busa, aron dunggon sa Diyos ang atong mga pag-ampo, kinahanglang kab-oton nato ang pipila ka pangunang mga kina- hanglanon. 6 Usa ka pangunang kinahanglanon mao nga kita magpasun- dayag ug pagtuo. (Marcos 11:24) Si apostol Pablo misulat: "Kon walay pagtuo imposible ang pagpahimuot [sa Diyos], kay siya nga moduol sa Diyos angay nga motuo nga siya mao ug nga siya maoy tigganti sa mga matinuorong nagapangita kaniya." (He- breohanon 11:6) Ang pagkadunay tinuod nga pagtuo dili lang pagkahibalo nga ang Diyos naglungtad ug nga iyang patalingho- gan ug tubagon ang mga pag-ampo. Ang pagtuo pamatud-an sa atong mga buhat. Kinahanglang mohatag kita ug tin-awng ebi- densiya nga kita adunay pagtuo pinaagi sa atong pagkinabuhi kada adlaw. - Santiago 2:26. 7 Gikinahanglan usab ni Jehova nga kadtong moduol kaniya pinaagi sa pag-ampo maghimo niana uban ang pagkamapa- ubsanon ug pagkasinsero. Dili ba aduna kitay katarongan nga magpaubos sa dihang makigsulti kang Jehova? Sa dihang ang 5. Unsay nagpakita nga dili patalinghogan ni Jehova ang tanang pag-ampo? 6. Aron patalinghogan sa Diyos ang atong mga pag-ampo, unsa ang usa ka pa- ngunang kinahanglanon, ug sa unsang paagi makab-ot nato kini? 7. (a) Nganong angayng magmatinahoron kita sa dihang makigsulti kang Je- hova pinaagi sa pag-ampo? (b) Sa dihang mag-ampo ngadto sa Diyos, sa unsang paagi makapakita kita sa pagkamapaubsanon ug pagkasinsero?
Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo mga tawo makahigayon sa pagpakigsulti sa usa ka hari o pre- sidente, kasagarang makigsulti sila nga matinahoron kaayo, nga magaila sa hataas nga posisyon sa magmamando. Labi na gayod nga kita angayng magmatinahoron sa dihang mag-ampo kang Jehova! (Salmo 138:6) Kon buot sabton, siya maoy "Diyos nga Labing Gamhanan." (Genesis 17:1) Sa dihang mag-ampo kita sa Diyos, ang paagi sa atong pagduol kaniya angayng magpadayag nga sa kamapaubsanon atong giila ang atong posisyon sa iyang atubangan. Ang maong pagkamapaubsanon motukmod kanato sa pag-ampo nga tim-os ug kinasingkasing, nga likayan ang naan- dan nga sublisubling mga pag-ampo. - Mateo 6:7, 8. 8 Ang laing kinahanglanon aron dunggon sa Diyos mao nga kita molihok nga nahiuyon sa atong mga pag-ampo. Gidahom ni Jehova nga atong buhaton ang atong maarangan kon bahin sa butang nga atong giampo. Pananglitan, kon kita mag-ampo, "Ihatag kanamo karong adlawa ang among tinapay alang niining adlawa," kinahanglang magkugi kita sa bisan unsang trabaho nga anaa nga atong maarangan sa pagbuhat. (Mateo 6:11; 2 Te- salonica 3:10) Kon kita mag-ampo nga tabangan sa pagbuntog sa kahuyangan sa unod, kinahanglang magbantay kita sa pag- likay sa mga kahimtang nga mahimong motultol sa tentasyon. (Colosas 3:5) Gawas pa niining pangunang mga kinahanglanon, adunay mga pangutana bahin sa pag-ampo nga kinahanglang matubag. PAGTUBAG SA PIPILA KA PANGUTANA BAHIN SA PAG-AMPO 9 Kinsa ang angay natong ampoan? Si Jesus nagtudlo sa iyang mga sumusunod sa pag-ampo ngadto sa 'Amahan nato nga anaa sa mga langit.' (Mateo 6:9) Nan, ang atong mga pag-ampo ki- nahanglang ipunting lamang kang Jehova nga Diyos. Hinuon, gibaod ni Jehova nga atong ilhon ang posisyon sa iyang bugtong nga Anak, si Jesu-Kristo. Sumala sa atong nakat-onan sa Kapitu- lo 5, si Jesus gipadala nganhi sa yuta aron magsilbing usa ka lukat aron tubson kita gikan sa sala ug kamatayon. (Juan 3:16; Roma 5:12) Siya ang tinudlong Hataas nga Saserdote ug Maghuhukom. 8. Sa unsang paagi makalihok kita nga nahiuyon sa butang nga atong giampo? 9. Kang kinsa angayng mag-ampo kita, ug pinaagi ni kinsa? 167
168 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? (Juan 5:22; Hebreohanon 6:20) Busa, ang Kasulatan nagmando nga atong itanyag ang atong mga pag-ampo pinaagi ni Jesus. Siya mismo nag-ingon: "Ako ang dalan ug ang kamatuoran ug ang ki- nabuhi. Walay makaadto sa Amahan kon dili pinaagi kanako." (Juan 14:6) Aron dunggon ang atong mga pag-ampo, kinahang- lang moampo kita ngadto kang Jehova lamang pinaagi sa iyang Anak. 10 Kinahanglan ba nga kita adunay linaing posisyon sa dihang magaampo? Dili. Wala ibaod ni Jehova ang bisan unsang tino nga posisyon, sa mga kamot kaha o sa tibuok lawas. Gitudlo sa Bi- bliya nga madawat ra ang daghang nagkadaiyang mga posisyon. Naglakip kini sa paglingkod, pagyukbo, pagluhod, ug pagtindog. (1 Cronicas 17:16; Nehemias 8:6; Daniel 6:10; Marcos 11:25) Ang tinuod nga mahinungdanon dili ang linaing posisyon nga makita sa uban, kondili ang hustong tinamdan sa kasingkasing. Sa pagka- tinuod, sa atong kalihokan kada adlaw o sa dihang nag-atubang kitag emerhensiya, makaampo kita sa hilom bisag asa kita. Ma- kadungog si Jehova sa maong mga pag-ampo bisan pag kadtong nag-alirong kanato tingali dili gayod makamatikod niana. - Nehe- mias 2:1-6. 11 Unsay mahimo natong iampo? Ang Bibliya nagpatin-aw: "Bi- san unsay atong pangayoon sumala sa iyang kabubut-on, [si Jehova] magpatalinghog kanato." (1 Juan 5:14) Busa kita maka- ampo ug bisan unsa nga nahiuyon sa kabubut-on sa Diyos. Iya bang kabubut-on nga kita magaampo bahin sa personal nga mga butang? Segurado! Ang pag-ampo kang Jehova mahimong sama kaayo sa pagpakigsulti sa usa ka suod nga higala. Mahimo kitang mosulti nga walay pagpanuko, nga 'ibubo ang atong ka- singkasing' ngadto sa Diyos. (Salmo 62:8) Angayng mangayo kita sa balaang espiritu, kay kini motabang kanato sa pagbu- hat kon unsay matarong. (Lucas 11:13) Makapangayo usab kitag giya sa paghimog maalamong mga desisyon ug sa kusog aron sa pagsagubang sa mga kalisdanan. (Santiago 1:5) Sa dihang kita makasala, angay kitang mangayog pasaylo pinasukad sa halad ni 10. Nganong wala kinahanglana ang tino nga posisyon sa dihang kita maga- ampo? 11. Unsa ang pipila ka personal nga mga butang nga angayng ilakip sa pag- ampo?
Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo Kristo. (Efeso 1:3, 7) Siyempre, dili lamang personal nga mga bu- tang ang mahimo natong iampo. Angayng ilakip nato sa atong mga pag-ampo ang ubang mga tawo - mga membro sa pamilya ug mga isigkamagsisimba. - Buhat 12:5; Colosas 4:12. 12 Ang mga butang may kalangkitan kang Jehova nga Diyos angayng hatagan ug unang dapit diha sa atong mga pag-ampo. Tino nga kita adunay katarongan sa pagpahayag ug kinasing- kasing nga pagdayeg ug pagpasalamat kaniya tungod sa tanan niyang kaayo. (1 Cronicas 29:10-13) Gipahayag ni Jesus ang su- londang pag-ampo, nga natala sa Mateo 6:9-13, diin siya nagtudlo kanato sa pag-ampo nga ang ngalan sa Diyos balaanon, nga mao, tratahon ingong sagrado o balaan. Sunod nga gihisgotan mao nga ang Gingharian sa Diyos moanhi ug nga matuman ang iyang kabubut-on dinhi sa yuta ingon nga kini natuman sa langit. Hu- man lamang sa paghisgot niining hinungdanong mga butang may kalangkitan kang Jehova nga gihisgotan ni Jesus ang perso- nal nga mga butang. Kon hatagan usab nato ang Diyos sa labing hinungdanong dapit diha sa atong mga pag-ampo, atong gipakita nga kita interesado dili lamang sa atong kaugalingong kaayohan. 13 Unsay angay nga gitas-on sa atong mga pag-ampo? Ang Bibli- ya wala magbutang ug limitasyon kon unsa ka taas ang pribado o publikong mga pag-ampo. Kana mahimong mubo nga pag-ampo sa dili pa mangaon o taas nga pribadong pag-ampo diin atong ipahayag ang sulod sa atong kasingkasing kang Jehova. (1 Samuel 1:12, 15) Hinuon, gisaway ni Jesus ang nagpakamatarong-sa-kau- galingon nga mga tawo nga naghimog tag-as, mapasundayagong mga pag-ampo atubangan sa ubang mga tawo. (Lucas 20:46, 47) Si Jehova dili moangay sa maong mga pag-ampo. Ang hinungda- non mao nga kita magaampo nga kinasingkasing. Busa, ang gitas-on sa dalawaton nga mga pag-ampo mahimong magkalain- lain sumala sa mga panginahanglan ug mga kahimtang. 14 Unsa ka subsob kita magaampo? Ang Bibliya nagdasig kanato 12. Sa unsang paagi ang mga butang may kalangkitan sa atong langitnong Ama- han mahimong hatagan natog unang dapit diha sa atong mga pag-ampo? 13. Unsay gipaila sa Kasulatan bahin sa gitas-on sa dalawaton nga mga pag- ampo? 14. Unsay ipasabot sa Bibliya sa dihang kini nagdasig kanato nga "mag-ampo nga mapinadayonon," ug nganong makapahupay kini? 169
170 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? nga "mag-ampo nga mapinadayonon," 'molahutay sa pag-ampo,' ug sa "pag-ampo nga walay-hunong." (Mateo 26:41; Roma 12:12; 1 Tesalonica 5:17) Hinuon, kining mga pulonga wala magpasabot nga kita kinahanglang mag-ampo kang Jehova sa tanang gutlo sa adlaw. Hinunoa, ang Bibliya nag-awhag kanato sa pag-ampo nga regular, nga magpasalamat nga mapinadayonon kang Jehova tungod sa iyang kaayo kanato ug pagtinguha sa iyang giya, pag- hupay, ug kusog. Dili ba makahupay nga mahibalo nga si Jehova wala magbutang ug limitasyon kon unsa ka taas o ka subsob kita makahimo sa pagpakigsulti kaniya pinaagi sa pag-ampo? Kon ti- nuod natong gipabilhan ang pribilehiyo sa pag-ampo, makakita kitag daghang kahigayonan sa pag-ampo ngadto sa atong langit- nong Amahan. 15 Nganong angay kitang moingong "Amen" pagkahuman sa pag- ampo? Ang pulong "amen" nagpasabot "segurado," o "matuman kana." Ang mga pananglitan sa Kasulatan nagpakitang angay ang pag-ingong "Amen" pagkahuman sa personal ug publikong mga pag-ampo. (1 Cronicas 16:36; Salmo 41:13) Sa pag-ingong "Amen" pagkahuman sa atong kaugalingong pag-ampo, atong gi- pamatud-an nga sinsero kita sa atong mga gipahayag. Sa dihang kita moingong "Amen" - sa hilom kaha o kusog - pagkahuman sa publikong pag-ampo sa lain, atong gipaila nga kita uyon sa mga gipahayag. - 1 Corinto 14:16. KON SA UNSANG PAAGI ANG DIYOS MOTUBAG SA ATONG MGA PAG-AMPO 16 Motubag ba gayod si Jehova sa mga pag-ampo? Segu- rado kaayo! Duna kitay lig-ong pasikaranan sa pagsalig nga ang "Tigpatalinghog sa pag-ampo" motubag sa sinserong mga pag-ampo nga gihimo sa milyonmilyong tawo. (Salmo 65:2) Lainlain ang mga paagi sa pagtubag ni Jehova sa atong mga pag-ampo. 17 Gamiton ni Jehova ang iyang mga manulonda ug iyang 15. Nganong angay kitang moingong "Amen" pagkahuman sa personal ug pub- likong mga pag-ampo? 16. Unsay atong masaligan kon bahin sa pag-ampo? 17. Nganong ikaingon nga gamiton sa Diyos ang iyang mga manulonda ug iyang mga alagad sa yuta sa pagtubag sa atong mga pag-ampo?
Pakigsuod sa Diyos Pinaagi sa Pag-ampo mga alagad sa yuta sa pagtubag sa mga pag-ampo. (Hebreo- hanon 1:13, 14) Daghan ang mga kasinatian bahin sa mga tawo nga nag-ampo sa Diyos nga tabangan silang makasabot sa Bibliya ug sa wala madugay human niana giduaw sa usa sa mga alagad ni Jehova. Ang maong mga kasinatian moha- tag ug ebidensiya nga ang buluhatong pagwali sa Gingharian gitultolan sa mga manulonda. (Pinadayag 14:6) Aron matubag ang atong mga pag-ampo nga gipahayag panahon sa dakong panginahanglan, si Jehova mahimong magdasig sa usa ka Kristohanon sa pagtabang kanato. - Proverbio 12:25; Santiago 2:16. Ang imong pag-ampo mahimong dunggon sa bisan unsang higayon 171
Ingong tubag sa atong mga pag-ampo, si Jehova makadasig sa usa ka Kristohanon sa pagtabang kanato 18 Gamiton usab ni Jeho- va nga Diyos ang iyang balaang espiritu ug iyang Pulong, ang Bibliya, sa pag- tubag sa mga pag-ampo sa iyang mga alagad. Ma- himong tubagon niya ang atong mga pag-ampo alang sa tabang sa pagsagubang sa mga pagsulay pinaagi sa paghatag kanatog giya ug kusog pinaagi sa iyang bala- ang espiritu. (2 Corinto 4:7) Kasagaran nga ang tubag sa atong mga pag-ampo alang sa giya naggikan sa Bibliya, diin si Jeho- va mohatag kanatog tabang sa paghimog maalamong mga desisyon. Ang makatabang nga mga teksto tingali makaplagan panahon sa atong personal nga pagtuon sa Bibliya ug samtang kita nagbasag Kristohanong mga basahon, sama niining basa- hona. Ang Kasulatanhong mga punto nga kinahanglang tagdon nato tingali ipadayag kanato pinaagi sa gipamulong panahon sa Kristohanong tigom o sa mga komento sa usa ka ansiyano sa kongregasyon nga mahunahunaon sa atong kaayohan. - Galacia 6:1. 19 Kon si Jehova daw naglangan sa pagtubag sa atong mga pag-ampo, dili kini tungod kay siya dili makatubag niana. Hinunoa, kinahanglan natong hinumdoman nga si Jehova maga- tubag sa mga pag-ampo sumala sa iyang kabubut-on ug sa iyang gitakdang panahon. Siya labaw nga nahibalo sa atong mga panginahanglan ug kon unsaon pag-atiman niana kay kana- to. Kasagarang itugot niya nga kita 'magpadayon sa pagpangayo, 18. Sa unsang paagi gamiton ni Jehova ang iyang balaang espiritu ug iyang Pu- long sa pagtubag sa mga pag-ampo sa iyang mga alagad? 19. Unsay angay natong hinumdoman kon ang atong mga pag-ampo maorag dili matubag usahay?
pagpangita, ug pagpanuktok.' (Lucas 11:5-10) Ang maong pagkamalahutayon nagpakita nga ang atong tinguha dulot kaayo ug ang atong pagtuo maoy tinuod. Dugang pa, si Jehova ma- himong motubag sa atong mga pag-ampo sa paagi nga dili dayag kanato. Pananglitan, ti- ngali tubagon niya ang atong pag-ampo bahin sa usa ka pagsulay, dili pinaagi sa pagwagtang sa suliran, kondili pinaagi sa paghatag kanato sa kusog nga makaantos niana. - Filipos 4:13. 20 Pagkamapasalamaton nato nga ang Mag- lalalang niining dako kaayong uniberso haduol sa tanan nga tukmang nagatawag ka- niya pinaagi sa pag-ampo! (Salmo 145:18) Hinaot bug-os natong pahimuslan ang bilil- hong pribilehiyo sa pag-ampo. Kon buhaton nato kana, kita makabaton sa makalilipayng kalaoman nga kanunayng masuod kang Jehova, ang Tigpataling- hog sa pag-ampo. 20. Nganong angay natong bug-os pahimuslan ang bililhong pribilehiyo sa pag-ampo? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang regular nga pag-ampo kang Jehova makata- bang kanato nga masuod kaniya. - Santiago 4:8. ˇ Aron dunggon sa Diyos ang atong mga pag-ampo, kinahanglang moampo kita diha sa pagtuo ug uban ang pagkamapaubsanon ug pagkasinsero. - Marcos 11:24. ˇ Kinahanglang moampo kita ngadto lamang kang Jehova pinaagi sa iyang Anak. - Mateo 6:9; Juan 14:6. ˇ Si Jehova, ang "Tigpatalinghog sa pag-ampo," mo- gamit sa iyang mga manulonda, iyang mga alagad sa yuta, iyang balaang espiritu, ug iyang Pulong sa pagtubag sa mga pag-ampo. - Salmo 65:2. 173
KAPITULO DESIOTSO Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos Sa unsang paagi himoon ang bawtismo aron ang usa ka tawo mahimong Kristohanon? Unsang mga tikang ang kinahanglan nimong himoon aron makuwalipikado sa bawtismo? Sa unsang paagi ginahimo sa usa ka tawo ang pagpahinungod ngadto sa Diyos? Unsa ang linain nga katarongan sa pagpabawtismo? "TAN-AWA! Anaay tubig; unsay nakapugong kanako nga ma- bawtismohan?" Gipangutana kana sa usa ka Etiopianhong opisyal sa palasyo sa unang siglo. Usa ka Kristohanon nga gi- nganlan ug Felipe ang nagpamatuod kaniya nga si Jesus mao ang 1. Nganong mihangyo ang usa ka Etiopianhong opisyal sa palasyo nga magpabawtismo?
Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos sinaad nga Mesiyas. Kay natukbil ang iyang kasingkasing sa iyang nakat-onan gikan sa Kasulatan, ang Etiopianhong lalaki milihok. Iyang gipadayag nga buot niya nga mabawtismohan! - Buhat 8:26-36. 2 Kon natun-an nimo pag-ayo ang nangaging mga kapitulo ni- ining basahona uban sa usa sa mga Saksi ni Jehova, ikaw basin mobating andam na nga mangutana, 'Unsay nakapugong kanako nga mabawtismohan?' Sa pagkakaron ikaw nahibalo na sa saad sa Bibliya bahin sa walay-kataposang kinabuhi diha sa Paraiso. (Lucas 23:43; Pinadayag 21:3, 4) Imo nang nahibaloan usab ang tinuod nga kahimtang sa mga patay ug ang paglaom sa pagka- banhaw. (Ecclesiastes 9:5; Juan 5:28, 29) Ikaw tingali nakig-uban na sa mga Saksi ni Jehova diha sa ilang mga tigom sa kongregas- yon ug nakakita na mismo kon sa unsang paagi ilang ginatuman ang matuod nga relihiyon. (Juan 13:35) Labing hinungdanon, lagmit nakaugmad ka nag personal nga relasyon uban kang Jeho- va nga Diyos. 3 Sa unsang paagi ikapakita nimo nga buot ka nga moalagad sa Diyos? Giingnan ni Jesus ang iyang mga sumusunod: "Panglakaw kamo ug paghimog mga tinun-an sa katawhan sa tanang kanaso- ran, nga magabawtismo kanila." (Mateo 28:19) Gihatag mismo ni Jesus ang panig-ingnan pinaagi sa pagpabawtismo sa tubig. Wala siya wisikwisiki ug tubig, ug wala lang buboig diyutayng tubig ang iyang ulo. (Mateo 3:16) Ang pulong "pagbawtismo" naggi- kan sa usa ka Gregong pulong nga nagkahulogan nga "ituslob." Busa ang Kristohanong bawtismo nagkahulogan nga bug-os itus- lob o ipailalom sa tubig. 4 Ang pagbawtismo sa tubig maoy usa ka kinahanglanon sa ta- nan nga buot makabaton ug relasyon kang Jehova nga Diyos. Ang pagbawtismo sa publiko nagpaila sa imong tinguha sa pag- alagad sa Diyos. Nagpadayag kini nga ikaw malipay nga mobuhat sa kabubut-on ni Jehova. (Salmo 40:7, 8) Ugaling lang, aron ma- kuwalipikado sa bawtismo, angay nimong himoon ang tino nga mga tikang. 2. Nganong seryoso kang maghunahuna bahin sa bawtismo? 3. (a) Unsang sugo ang gihatag ni Jesus sa iyang mga sumusunod? (b) Sa un- sang paagi ginahimo ang pagbawtismo sa tubig? 4. Unsay gipaila sa bawtismo sa tubig? 175
176 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? GIKINAHANGLAN ANG KAHIBALO UG PAGTUO 5 Nasugdan na nimo ang unang tikang. Sa unsang paagi? Pina- agi sa pagkuhag kahibalo bahin kang Jehova nga Diyos ug kang Jesu-Kristo, tingali pinaagi sa sistematikong pagtuon sa Bibliya. (Juan 17:3) Apan daghan pa ang angay nimong makat-onan. Ang mga Kristohanon buot nga 'mapuno sa tukmang kahibalo sa kabubut-on sa Diyos.' (Colosas 1:9) Ang pagtambong sa mga tigom sa kongregasyon sa mga Saksi ni Jehova makatabang pag- ayo kanimo niining bahina. Hinungdanon ang pagtambong sa maong mga tigom. (Hebreohanon 10:24, 25) Ang regular nga pagtambong sa mga tigom makatabang kanimo nga mouswag ang imong kahibalo bahin sa Diyos. 6 Hinuon, dili kinahanglan nga ikaw mahibalo sa tanan nga anaa sa Bibliya aron makuwalipikado sa bawtismo. Ang Etio- pianhong opisyal sa palasyo nakabaton ug diyutay nga kahibalo, apan siya nagkinahanglan pag tabang aron masabtan ang pipi- la ka bahin sa Kasulatan. (Buhat 8:30, 31) Sa susama, daghan pa ang angay nimong makat-onan. Sa pagkatinuod, walay kinuto- ban ang pagkat-on bahin sa Diyos. (Ecclesiastes 3:11) Hinuon, sa dili ka pa mabawtismohan, kinahanglan nga ikaw mahibalo ug motuo labing menos sa pangunang mga pagtulon-an sa Bibli- ya. (Hebreohanon 5:12) Ang maong mga pagtulon-an naglakip sa kamatuoran bahin sa kahimtang sa mga patay ug sa kahinung- danon sa ngalan sa Diyos ug sa iyang Gingharian. 7 Apan dili pa igo ang kahibalo, kay "kon walay pagtuo im- posible ang pagpahimuot [sa Diyos]." (Hebreohanon 11:6) Ang Bibliya nagsulti kanato nga sa dihang ang pipila ka tawo sa ka- raang siyudad sa Corinto nakadungog sa mensahe nga giwali sa mga Kristohanon, sila "nanagpanuo ug nagpabawtismo." (Buhat 18:8) Sa susamang paagi, pinaagi sa pagtuon sa Bibliya kinahang- lan kang mahupngan ug pagtuo nga kini mao ang inspiradong Pulong sa Diyos. Ang pagtuon sa Bibliya angayng makatabang 5. (a) Unsa ang unang tikang aron makuwalipikado sa bawtismo? (b) Nganong hinungdanon ang Kristohanong mga tigom? 6. Unsa ka dakong kahibalo sa Bibliya ang kinahanglan nimong mabatonan aron makuwalipikado sa bawtismo? 7. Unsa ang angay nga epekto sa pagtuon ug Bibliya diha kanimo?
Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos kanimo sa pagbaton ug pagtuo sa mga saad sa Diyos ug sa na- galuwas nga gahom sa halad ni Jesus. - Josue 23:14; Buhat 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17. PAGPAKIG-AMBIT SA KAMATUORAN SA BIBLIYA SA UBAN 8 Samtang motubo ang pagtuo diha sa imong kasingkasing, malisdan ka sa pagpugong sa pagsulti bahin sa imong nakat- onan ngadto sa uban. (Jeremias 20:9) Matukmod ka gayod sa pagsulti sa uban bahin sa Diyos ug sa iyang mga katuyoan. - 2 Corinto 4:13. 9 Mahimong sugdan nimo ang pagpakig-ambit sa kamatuoran sa Bibliya sa uban pinaagi sa mataktikanhong paghisgot niana ngadto sa imong mga paryente, higala, silingan, ug kauban sa trabaho. Ngadtongadto, buot nimong makigbahin sa organisa- dong buluhaton sa pagsangyaw sa mga Saksi ni Jehova. Nianang higayona, ayaw pagpanuko sa pagsulti niini ngadto sa Saksing nagatudlo kanimo sa Bibliya. Kon mopatim-aw nga kuwalipika- do ka na sa publikong pagsangyaw, himoon ang mga kahikayan nga ikaw ug ang imong magtutudlo makigtagbo sa duha ka an- siyano sa kongregasyon. 10 Tungod niini ikaw mas makaila sa pipila ka Kristohanong ansiyano, kinsa nagbantay sa panon sa Diyos. (Buhat 20:28; 1 Pedro 5:2, 3) Kon mamatikdan sa maong mga ansiyano nga ikaw nakasabot na ug nagtuo sa pangunang mga pagtulon-an sa Bibliya, nagkinabuhi nga nahiuyon sa mga prinsipyo sa Diyos, ug buot gayod nga mahimong Saksi ni Jehova, sila magpahibalo kanimo nga kuwalipikado ka na nga makigbahin sa publikong pagsangyaw ingong dili-bawtismadong magmamantala sa maa- yong balita. 11 Sa laing bahin, basin mamatikdan sa mga ansiyano nga gi- kinahanglan nga ikaw mohimog pipila ka kausaban sa imong estilo-sa-kinabuhi ug mga batasan aron makuwalipikado sa 8. Unsay motukmod kanimo nga ipakig-ambit ang imong nakat-onan sa uban? 9, 10. (a) Kang kinsa mahimong sugdan nimo ang pagpakig-ambit sa kamatu- oran sa Bibliya? (b) Unsay imong buhaton kon buot na nimong makigbahin sa organisadong buluhaton sa pagsangyaw sa mga Saksi ni Jehova? 11. Unsang mga kausaban ang tingali pagahimoon sa pipila una sila makuwa- lipikado sa publikong pagsangyaw? 177
178 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? publikong pagsangyaw. Kini mahimong maglakip sa pagbiya sa pipila ka bisyo nga imong gitago sa uban. Busa, sa dili ka pa mohangyo nga mahimong dili-bawtismadong magmamantala, ikaw kinahanglang walay seryosong mga sala, sama sa seksuwal nga imoralidad, paghuboghubog, ug pag-abuso sa droga. - 1 Co- rinto 6:9, 10; Galacia 5:19-21. PAGHINULSOL UG PAGKAKOMBERTIR 12 Ang pipila ka ubang mga tikang pagahimoon sa dili ka pa makuwalipikado sa bawtismo. Si apostol Pedro miingon: "Paghi- nulsol . . . ug pamalik kamo aron mapapas ang inyong mga sala." (Buhat 3:19) Ang paghinulsol mao ang pagbatig sinserong pag- basol tungod sa butang nga imong nabuhat. Angayng ilhon sa usa ka tawo nga siya kinahanglang maghinulsol kon siya nagki- nabuhig imoral nga pagkinabuhi, apan kini kinahanglanon usab bisan pag ang usa ka tawo nagkinabuhi nga mahinlo sa mo- ral. Ngano? Tungod kay ang tanang tawo maoy makasasala ug nagkinahanglan sa kapasayloan sa Diyos. (Roma 3:23; 5:12) Sa wala pa ka magtuon sa Bibliya, ikaw wala mahibalo kon unsa ang kabubut-on sa Diyos, busa unsaon man nimo pagkinabuhi nga bug-os nahiuyon sa iyang kabubut-on? Mao nga gikinahanglan ang paghinulsol. 13 Ang paghinulsol kinahanglang sundan sa pagkakombertir. Dili ka lang kinahanglang magbasol. Kinahanglang isalikway nimo ang kanhi nimong paagi sa pagkinabuhi ug madetermina- do sa pagbuhat kon unsay matarong sukad sa maong panahon. Ang paghinulsol ug pagkakombertir maoy mga tikang nga kina- hanglan nimong himoon sa dili pa magpabawtismo. PAGPAHINUNGOD SA IMONG KAUGALINGON 14 Adunay laing hinungdanong tikang nga himoon sa dili pa magpabawtismo. Kinahanglang ipahinungod nimo ang imong kaugalingon kang Jehova nga Diyos. 12. Nganong gikinahanglan ang paghinulsol? 13. Unsa ang pagkakombertir? 14. Unsang hinungdanong tikang ang kinahanglan nimong himoon sa dili pa magpabawtismo?
Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 15 Sa dihang imong ipahinungod ang imong kaugalingon kang Jehova nga Diyos diha sa tim-os nga pag-ampo, mosa- ad ka nga ihatag nimo kaniya ang imong bug-os nga debosyon hangtod sa hangtod. (Deuteronomio 6:15) Apan, nganong adu- nay tawo nga gustong mohimo niana? Isip ilustrasyon, pananglit ang usa ka lalaki mangulitawo sa usa ka dalaga. Kon mas mailhan siya sa ulitawo ug makamatikod sa iyang daghang maayong hi- yas, ang ulitawo mas moangay kaniya. Ngadtongadto, ang lalaki mohangyo nga mangasawa kaniya. Tinuod, ang pagminyo mag- pasabot nga abagahon ang dugang mga responsabilidad. Apan tungod sa gugma, ang lalaki madasig nga himoon kanang hi- nungdanong tikang. 16 Sa dihang makaila ka ug mahigugma kang Jehova, ikaw ma- dasig sa pag-alagad kaniya nga walay pagpanuko o pagbutang ug limitasyon sa pagsimba kaniya. Si bisan kinsang buot mosu- nod sa Anak sa Diyos, si Jesu-Kristo, kinahanglang 'magdumili sa iyang kaugalingon.' (Marcos 8:34) Dumilian nato ang atong ka- ugalingon pinaagi sa pagtino nga ang personal nga mga tinguha ug mga tumong dili makababag sa atong bug-os nga pag- kamasinugtanon sa Diyos. Busa, sa dili ka pa mabawtismohan, ang pagbuhat sa kabubut-on ni Jehova nga Diyos kinahanglang mao ang imong pangunang katuyoan sa kinabuhi. - 1 Pedro 4:2. PAGPUKGO SA KAHADLOK NGA MAPAKYAS 17 Ang pipila magpanuko sa pagpahinungod kang Jehova tu- ngod kay sila mahadlok sa paghimo nianang seryosong tikang. Basin mahadlok sila nga sila manubag sa Diyos isip napahi- nungod nga Kristohanon. Tungod kay mahadlok nga sila basin mapakyas ug makapahigawad kang Jehova, sila maghunahuna nga labing maayo pa nga dili na lang magpahinungod kaniya. 18 Samtang imong makat-onan ang paghigugma kang Jehova, ikaw madasig sa pagpahinungod kaniya ug pagbuhat sa imong maarangan sa pagtuman niana. (Ecclesiastes 5:4) Human sa pag- pahinungod, seguradong buot nimong "magalakaw nga takos 15, 16. Unsay kahulogan nga ipahinungod ang imong kaugalingon sa Diyos, ug unsay magdasig sa usa ka tawo sa paghimo niini? 17. Nganong ang pipila tingali magpanuko sa pagpahinungod ngadto sa Diyos? 18. Unsa ang makapadasig kanimo sa pagpahinungod kang Jehova? 179
Ang pagkuha ug tukmang kahibalo sa Pulong sa Diyos maoy usa ka hinungdanong tikang padulong sa pagkahimong kuwalipikado sa bawtismo Ang pagtuo magtukmod kanimo sa pagsulti sa uban sa imong gituohan kang Jehova aron bug-os nga makapahimuot kaniya." (Co- losas 1:10) Tungod sa imong gugma sa Diyos, dili ka maghunahuna nga lisod kaayo ang pag- buhat sa iyang kabubut-on. Sa walay duhaduha ikaw mouyon kang apostol Juan, kinsa misulat: "Kini ang kahulogan sa pag- higugma sa Diyos, nga atong bantayan ang iyang mga sugo; ug bisan pa ang iyang mga sugo dili mabug-at." - 1 Juan 5:3. 19 Dili kinahanglan nga ikaw hingpit aron magpahinungod ngadto sa Diyos. Si Jehova nahibalo sa imong mga limitasyon ug dili gayod magdahom nga imong buhaton ang labaw pa kay sa imong maarangan. (Salmo 103:14) Buot niyang ikaw molampos ug siya mopaluyo ug motabang kanimo. (Isaias 41:10) Makapa- neguro ka nga kon ikaw mosalig kang Jehova uban sa bug-os 19. Nganong dili angay nga mahadlok ka nga magpahinungod sa Diyos?
Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos 181 mong kasingkasing, siya "magatul-id sa imong mga alagianan." - Proverbio 3:5, 6. PAGPASIMBOLO SA IMONG PAGPAHINUNGOD PINAAGI SA PAGPABAWTISMO 20 Ang pagpalandong sa mga butang nga atong gihisgotan ma- katabang kanimo sa pagpahinungod sa imong kaugalingon kang Jehova diha sa pag-ampo. Ang tanan nga tinuod nahigugma sa Diyos kinahanglan usab nga 'mohimog pagpahayag sa dayag 20. Nganong ang pagpahinungod kang Jehova dili magpabilin nga tinagong butang? Ikaw ba nakapahinungod na sa imong kaugalingon ngadto sa Diyos diha sa pag-ampo? Ang bawtismo nagpasabot sa pagkamatay sa atong daang paagi sa pagkinabuhi ug pagkabuhi aron buhaton ang kabubut-on sa Diyos
182 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? alang sa kaluwasan.' (Roma 10:10) Unsaon nimo paghimog pag- pahayag sa dayag? 21 Ipahibalo sa koordinetor sa lawas sa mga ansiyano sa inyong kongregasyon nga buot nimong magpabawtismo. Iyang hikayon nga ang pipila ka ansiyano magrepaso uban nimo sa ubay- ubayng pangutana bahin sa pangunang mga pagtulon-an sa Bibliya. Kon ang maong mga ansiyano magkauyon nga ikaw ku- walipikado, sultihan ka nila nga ikaw mahimong bawtismohan sa sunod nga asembliya. Ang usa ka pakigpulong nga magrepa- so sa kahulogan sa bawtismo kasagarang ipahayag sa maong mga okasyon. Unya awhagon sa mamumulong ang tanang kandidato sa bawtismo sa pagtubag ug duha ka yanong pangutana ingong usa ka paagi sa paghimog binaba nga "pagpahayag sa dayag" sa ilang pagtuo. 22 Ang bawtismo mismo ang nagpaila sa dayag nga ikaw naka- pahinungod na ngadto sa Diyos ug nianang panahona usa na ka Saksi ni Jehova. Ang mga kandidato sa bawtismo bug-os nga itus- lob sa tubig aron ipakita sa dayag nga sila nakapahinungod na kang Jehova. ANG KAHULOGAN SA IMONG BAWTISMO 23 Si Jesus miingon nga ang iyang mga tinun-an pagabawtis- mohan "sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa balaang espiritu." (Mateo 28:19) Kini nagkahulogan nga ang usa ka kandidato sa bawtismo nag-ila sa awtoridad ni Jehova nga Diyos ug ni Jesu- Kristo. (Salmo 83:18; Mateo 28:18) Giila usab niya ang katuyoan ug kalihokan sa balaang espiritu o aktibong puwersa sa Diyos. - Galacia 5:22, 23; 2 Pedro 1:21. 24 Hinunoa, ang bawtismo dili lamang pagkanatuslob sa tu- Ang mga pagbawtismo maoy regular nga bahin sa tinuig nga mga asembli- ya ug mga kombensiyon nga gihimo sa mga Saksi ni Jehova. 21, 22. Sa unsang paagi ikaw makahimog "pagpahayag sa dayag" sa imong pagtuo? 23. Unsay kahulogan nga bawtismohan "sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa balaang espiritu"? 24, 25. (a) Unsay gisimbolohan sa bawtismo? (b) Unsang pangutana ang ki- nahanglang matubag?
Bawtismo ug ang Imong Relasyon sa Diyos big. Kini maoy usa ka simbolo sa hinungdanon kaayong butang. Ang pagkanapailalom sa tubig nagsimbolo nga ikaw namatay na sa imong kanhing paagi sa pagkinabuhi. Ang pagkahaw-as gikan sa tubig nagpasabot nga ikaw karon buhi aron buhaton ang ka- bubut-on sa Diyos. Hinumdomi, usab, nga ikaw nagpahinungod sa imong kaugalingon kang Jehova nga Diyos mismo, dili ngad- to sa usa ka buluhaton, usa ka kawsa, ubang mga tawo o sa usa ka organisasyon. Ang imong pagpahinungod ug bawtismo mao ang sinugdanan sa suod kaayong pagpakighigala sa Diyos - usa ka suod nga relasyon uban kaniya. - Salmo 25:14. 25 Ang bawtismo dili garantiya sa kaluwasan. Si apostol Pablo misulat: "Magpadayon kamo sa pagpanlimbasog sa inyong ka- ugalingong kaluwasan uban ang kahadlok ug pagpangurog." (Filipos 2:12) Ang bawtismo maoy sinugdanan lamang. Ang pa- ngutana mao, Sa unsang paagi makapabilin ka sa gugma sa Diyos? Kana tubagon sa atong kataposang kapitulo. KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ang Kristohanong bawtismo naglakip sa bug-os nga pagtuslob sa tubig, dili lang pagwisikwisik. - Mateo 3:16. ˇ Ang mga tikang nga mosangpot sa bawtismo magsugod sa pagkuhag kahibalo ug pagpakitag pagtuo nga sundan sa paghinulsol, pagkakomber- tir, ug ang pagpahinungod sa kaugalingon ngadto sa Diyos. - Juan 17:3; Buhat 3:19; 18:8. ˇ Aron magpahinungod kang Jehova, kinahanglang dumilian mo ang imong kaugalingon sama nga ang mga tawo nagdumili sa ilang kaugalingon aron mosunod kang Jesus. - Marcos 8:34. ˇ Ang bawtismo nagsimbolo sa pagkamatay sa usa ka tawo sa kanhing paagi sa pagkinabuhi ug pag- kabuhi aron buhaton ang kabubut-on sa Diyos. - 1 Pedro 4:2. 183
KAPITULO DESINUYBE Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos Unsay kahulogan sa paghigugma sa Diyos? Sa unsang paagi makapabilin kita diha sa gugma sa Diyos? Sa unsang paagi gantihan ni Jehova kadtong magpabilin diha sa iyang gugma? Himoon mo ba si Jehova nga imong dalangpanan niining mabagyohong mga panahon? HANDURAWA nga nagsubay ka sa usa ka da- lan usa niana ka mabagyohong adlaw. Ngiob na ang langit. Nagsugod na pagpangilat, milipak na ang dalugdog, dayon mibunok ang ulan. Nagdali ka paglakaw, nga nangitag kapasilongan. Did- to, sa daplin sa dalan, imong nakita ang usa ka silonganan. Kini malig-on, mala, ug makapada- ni. Mapasalamaton ka gayod sa maong luwas nga dapit! 2 Nagkinabuhi kita sa mabagyohong mga pa- nahon. Nagkagrabe ang mga kahimtang sa kalibotan. Apan adunay usa ka luwas nga silo- nganan, usa ka dalangpanan nga magpahilayo kanato sa malungtaron nga kadaot. Unsa ba kini? Matikdi kon unsay gitudlo sa Bibliya: "Ma- gaingon ako kang Jehova: 'Ikaw mao ang akong dalangpanan ug akong salipdanan, akong Diyos, kang kinsa mosalig ako.' " - Salmo 91:2. 3 Tiaw mo na! Si Jehova, ang Maglalalang ug Soberano sa uniberso, mahimo nga atong tigpa- nalipod nga dalangpanan. Siya makatipig kanato 1, 2. Asa nato makaplagi ang usa ka luwas nga dalangpanan karon? 3. Sa unsang paagi mahimo nato si Jehova nga atong da- langpanan?
Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos nga luwas, kay siya labing gamhanan kay kang bisan kinsa o bisan unsa nga tingali modaot kanato. Bisan pag madaot kita, si Jehova makawagtang sa tanang daotang epekto. Sa unsang paagi mahi- mo nato si Jehova nga atong dalangpanan? Kinahanglang mosalig kita kaniya. Dugang pa, ang Pulong sa Diyos nag-awhag kanato: "Magpabilin kamo diha sa gugma sa Diyos." (Judas 21) Oo, kina- hanglang magpabilin kita diha sa gugma sa Diyos, nga huptan ang mahigugmaong relasyon uban sa atong langitnong Amahan. Da- yon kita makasalig gayod nga siya mao ang atong dalangpanan. Apan sa unsang paagi maugmad nato ang maong relasyon? ILHA ANG LAINLAING PAAGI NGA ANG DIYOS NAGPAKITAG GUGMA UG MOSANONG NIANA 4 Aron magpabilin diha sa gugma sa Diyos, kinahanglan natong masabtan kon sa unsang paagi si Jehova nagpakita sa iyang gug- ma alang kanato. Hunahunaa ang pipila ka pagtulon-an sa Bibliya nga imong nakat-onan sa tabang niining basahona. Ingon nga Maglalalang, gihatag ni Jehova kanato ang yuta ingong matahom natong puy-anan. Iyang gipuno kinig dagayang pagkaon ug tubig, mga kahinguhaan sa kinaiyahan, makalingaw nga kahayopan, ug matahom nga talan-awon. Ingong Awtor sa Bibliya, gipadayag sa Diyos ang iyang ngalan ug iyang mga hiyas kanato. Dugang pa, gipadayag sa iyang Pulong nga iyang gipadala ang iyang minahal nga Anak nganhi sa yuta, nga gitugotan pa si Jesus nga mag-antos ug mamatay alang kanato. (Juan 3:16) Ug unsay kahulogan sa ma- ong gasa alang kanato? Kini naghatag kanatog paglaom sa usa ka talagsaong kaugmaon. 5 Ang atong paglaom sa umaabot nag-agad usab sa lain pang gihimo sa Diyos. Gitukod ni Jehova ang usa ka la- ngitnong kagamhanan, ang Mesiyanikong Gingharian. Duol na kining magwagtang sa tanang pag-antos ug maghimo sa yuta nga paraiso. Hunahunaa ra! Mahimong magpuyo kita sa kali- naw ug kalipay hangtod sa hangtod. (Salmo 37:29) Kasamtangan, gihatagan kita sa Diyos ug giya kon unsaon pagkinabuhi sa ki- namaayohang paagi karon mismo. Gihatag usab niya kanato ang gasa sa pag-ampo, nga bukas kanunayng linya sa komunikasyon kaniya. Pipila lang kini ka paagi nga gipakita ni Jehova ang gugma 4, 5. Unsa ang pipila ka paagi nga si Jehova nagpakitag gugma kanato? 185
Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? alang sa katawhan sa katibuk-an ug alang kanimo ingong indibidu- wal. 6 Ang hinungdanong panguta- na nga imong tagdon mao kini: Sa unsang paagi mosanong ako sa gugma ni Jehova? Daghan ang mo- ingon, "Aw, agig balos kinahanglang higugmaon ko si Jehova." Kana ba ang imong gibati? Miingon si Jesus nga kining sugoa mao ang kinadak-an sa tanan: "Higugma- on mo si Jehova nga imong Diyos sa tibuok mong kasingkasing ug sa tibuok mong kalag ug sa tibuok mong kaisipan." (Mateo 22:37) Seguradong duna kay daghang katarongan sa paghigugma kang Jehova nga Diyos. Apan ang pagbating nakabaton ka nianang gug- maha mao ba lamay nalangkit sa paghigugma kang Jehova sa tibuok mong kasingkasing, kalag, ug hunahuna? 7 Sumala sa pagbatbat sa Bibliya, dili lamang pagbati ang na- langkit sa paghigugma sa Diyos. Sa pagkatinuod, bisan pag gikinahanglan nga mobatig gugma kang Jehova, kanang maong pagbati maoy sinugdanan lamang sa tinuod nga paghigugma kaniya. Gikinahanglan ang liso sa mansanas aron motubo ang na- gapamunga nga punoan sa mansanas. Bisan pa niana, kon gusto nimog mansanas, ikaw ba makontento kon liso lang sa mansanas ang itunol kanimo? Dili gayod! Sa susama, ang pagbatig gugma kang Jehova nga Diyos maoy sinugdanan lamang. Ang Bibliya nagtudlo: "Kini ang kahulogan sa paghigugma sa Diyos, nga atong bantayan ang iyang mga sugo; ug bisan pa ang iyang mga sugo dili mabug-at." (1 Juan 5:3) Aron mahimong tinuod nga gugma, ang gugma alang sa Diyos kinahanglang mamunga ug maayong bu- nga. Kini kinahanglang ipahayag sa mga buhat. - Mateo 7:16-20. 8 Ikapakita nato ang atong gugma sa Diyos sa dihang atong sun- don ang iyang mga sugo ug ipadapat ang iyang mga prinsipyo. Kini dili kaayo lisod himoon. Inay kay kini mabug-at, gidisenyo 6. Unsa tingali ang imong pagsanong sa gugma nga gipakita ni Jehova kanimo? 7. Ang pagbatig gugma mao ba lamay gikinahanglan aron makaingon ka nga imong gihigugma ang Diyos? Ipatin-aw. 8, 9. Sa unsang paagi makapahayag kita sa atong gugma ug pagkamapasalama- ton ngadto sa Diyos?
Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos ang mga balaod ni Jehova aron matabangan kita sa pagkinabuhig maayo, malipayon, matagbawong kinabuhi. (Isaias 48:17, 18) Pi- naagi sa pagkinabuhing uyon sa giya ni Jehova, gipakita nato sa atong langitnong Amahan nga tinuod kitang nagpabili sa tanan niyang nabuhat alang kanato. Makapasubo nga pipila ra gayod sa kalibotan karon ang nagpakita sa maong pagpabili. Dili nato gus- tong mahimong ingrato, sama sa pipila ka tawong nagkinabuhi sa dinhi si Jesus sa yuta. Napulo ka sanlahon ang giayo ni Jesus, apan usa lamang ang mibalik nga nagpasalamat kaniya. (Lucas 17:12-17) Seguradong gusto nato nga mahisama sa usa nga mapa- salamaton, dili sa siyam nga ingrato! 9 Nan, unsa ang mga sugo ni Jehova nga angay natong sundon? Ang daghang sugo ato nang nahisgotan niining basahona, apan repasohon nato ang pipila. Ang pagsunod sa mga sugo sa Diyos motabang kanato sa pagpabilin diha sa gugma sa Diyos. PAKIGSUOD KANUNAY KANG JEHOVA 10 Ang pagkakat-on bahin kang Jehova maoy bililhong ti- kang aron makigsuod kaniya. Usa kini ka 10. Ipatin-aw kon nganong hinungdanon ang pagpada- yon sa pagkuhag kahibalo bahin kang Jehova nga Diyos. Sama sa kalayo, ang imong gugma kang Jehova nagkinahanglag sugnod aron kini magpadayong nagdilaab 187
188 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? mapinadayonon nga proseso. Kon atua ka sa gawas sa matugnaw kaayong gabii nga nagpainit sa imong kaugalingon duol sa kala- yo, itugot mo bang maawop ug dayon mapalong ang siga? Dili. Imong sugnoran kanunay aron makapadayon ang kahayag ug ka- init sa kalayo. Ang imong kinabuhi basin nag-agad niana! Ingong ang kahoyng sugnod magpasiga sa kalayo, "ang mismong ka- hibalo sa Diyos" makapalig-on kanunay sa atong gugma kang Jehova. - Proverbio 2:1-5. 11 Buot ni Jesus nga ipadayon sa iyang mga sumusunod ang pagpabuhi ug pagpainit sa ilang gugma kang Jehova ug sa Iyang bililhong Pulong sa kamatuoran. Human sa iyang pagkabanhaw, si Jesus nagtudlo sa iyang duha ka tinun-an bahin sa pipila ka tagna sa Hebreohanong Kasulatan nga natuman kaniya. Unsay epekto? Sila miingon sa ulahi: "Dili ba ang atong mga kasingka- sing nagdilaab man samtang nakigsulti siya kanato sa dalan, samtang iyang gibuksan sa bug-os ang mga Kasulatan kanato?" - Lucas 24:32. 12 Sa dihang ikaw nagsugod pagkakat-on sa tinuod nga gitudlo sa Bibliya, nakamatikod ka ba nga ang imong kasingkasing na- hupong sa kangaya, kasibot, ug gugma alang sa Diyos? Walay duhaduhang nakamatikod ka. Daghan ang susamang mibati nia- na. Ang hagit karon mao ang pagpadayon sa pagpabuhi nianang mainitong gugma ug pagpausbaw niana. Dili nato buot mosunod sa kiling sa kalibotan karon. Si Jesus mitagna: "Mobugnaw ang gugma sa kadaghanan." (Mateo 24:12) Sa unsang paagi mapug- ngan nimo nga mabugnaw ang imong gugma kang Jehova ug sa mga kamatuoran sa Bibliya? 13 Magpadayon sa pagkuhag kahibalo bahin kang Jehova nga Diyos ug kang Jesu-Kristo. (Juan 17:3) Palandonga o hinuktoki ang imong nakat-onan gikan sa Pulong sa Diyos, nga manguta- na sa kaugalingon: 'Unsay gitudlo niini kanako bahin kang Jehova nga Diyos? Unsang dugang katarongan ang gihatag niini kanako aron ako siyang higugmaon uban ang tibuok kong kasingkasing, hunahuna, ug kalag?' (1 Timoteo 4:15) Ang maong pagpalandong makapadilaab kanunay sa imong gugma kang Jehova. 11. Unsay epekto sa pagpanudlo ni Jesus diha sa iyang mga sumusunod? 12, 13. (a) Sa kinabag-ang katawhan karon, unsay nahitabo sa gugma alang sa Diyos ug sa Bibliya? (b) Sa unsang paagi makapugong kita nga mabugnaw ang atong gugma?
Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos 14 Ang laing paagi aron padayong magdilaab ang imong gug- ma kang Jehova mao ang regular nga pag-ampo. (1 Tesalonica 5:17) Sa Kapitulo 17 niining libroha, atong nakat-onan nga ang pag-ampo maoy bililhong gasa gikan sa Diyos. Ingong ang tawha- nong mga relasyon mousbaw pinaagi sa regular, walay pagpanuko nga komunikasyon, ang atong relasyon usab kang Jehova mag- pabiling mainiton ug buhi kon kita regular nga moampo kaniya. Hinungdanong dili gayod nato himoong mekanikal ang atong mga pag-ampo - naandan lamang nga mga pulong nga atong sub- lisublion nga walay dulot nga pagbati o kahulogan. Kinahanglang makigsulti kita kang Jehova sama sa pagpakigsulti sa bata ngadto sa iyang minahal nga amahan. Siyempre, buot natong mosulti sa matinahoron apan sa walay pagpanuko, matinud-anong paagi, ug gikan sa kasingkasing. (Salmo 62:8) Oo, ang personal nga pagtuon sa Bibliya ug kinasingkasing nga pag-ampo maoy hinungdanong mga bahin sa atong pagsimba, ug kana motabang kanato sa pagpa- bilin diha sa gugma sa Diyos. MAGMANGAYAON SA IMONG PAGSIMBA 15 Ang personal nga pagtuon sa Bibliya ug pag-ampo maoy mga buhat sa pagsimba nga atong mahimo sa pribado. Apan atong his- gotan karon ang usa ka bahin sa pagsimba nga atong mahimo sa dayag: ang pagpakigsulti sa uban bahin sa atong mga tinuohan. Na- kasulti ka na ba sa pipila ka kamatuoran sa Bibliya ngadto sa uban? Kon mao, imong napahimuslan ang talagsaong pribilehiyo. (Lucas 1:74) Sa dihang ipakigsulti nato ang mga kamatuoran nga atong nakat-onan bahin kang Jehova nga Diyos, atong ginahimo ang hi- nungdanon kaayong buluhaton nga gihatag ngadto sa tanang matuod nga mga Kristohanon - nga mao ang pagwali sa maayong balita sa Gingharian sa Diyos. - Mateo 24:14; 28:19, 20. 16 Giisip ni apostol Pablo ang iyang ministeryo ingong bilil- hon, nga nagtawag niini ingong bahandi. (2 Corinto 4:7) Ang pagpakigsulti sa mga tawo bahin kang Jehova nga Diyos ug sa iyang mga katuyoan mao ang kinamaayohang buluhaton nga imong mahimo. Kini maoy pag-alagad sa labing maayong Aga- lon, ug magpatungha kinig kinamaayohang mga benepisyo. 14. Sa unsang paagi ang pag-ampo makatabang kanato sa pagpabuhi kanunay sa atong gugma kang Jehova? 15, 16. Nganong angay natong isipon ang buluhatong pagwali sa Gingharian ingon nga pribilehiyo ug bahandi? 189
190 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? Pinaagi sa paghimo niining buluhatona, ikaw nagatabang sa mati- nud-anon-ug-kasingkasing nga mga tawo aron makigsuod sa atong langitnong Amahan ug makasubay sa dalan padulong sa walay-ka- taposang kinabuhi! Aduna bay buluhaton nga mas makapatagbaw pa kay niini? Dugang pa, ang pagsangyaw bahin kang Jeho- Buot ni Jehova nga ikaw makatagamtam sa "tinuod nga kinabuhi." Buot ba nimo?
Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos va ug iyang Pulong mopadako sa imong pagtuo ug magpalig-on sa imong gugma alang kaniya. Ug pabilhan pag-ayo ni Jehova ang imong mga paghago. (Hebreohanon 6:10) Ang pagpadayong puliki sa maong buluhaton motabang kanimo sa pagpabilin diha sa gug- ma sa Diyos. - 1 Corinto 15:58. 17 Hinungdanon ang paghinumdom nga ang buluhatong pag- wali sa Gingharian maoy dinalian. Ang Bibliya nag-ingon: "Iwali ang pulong, magmadali diha niini." (2 Timoteo 4:2) Nganong ang pagbuhat niini dinalian kaayo karon? Ang Pulong sa Diyos nagsul- ti kanato: "Ang dakong adlaw ni Jehova haduol na. Kini haduol na, ug nagadali sa hilabihan." (Sofonias 1:14) Oo, ang panahon naga- dali sa pag-abot sa dihang laglagon ni Jehova kining tibuok nga sistema sa mga butang. Kinahanglang pasidan-an ang mga tawo! Kinahanglang mahibalo sila nga panahon na karon sa pagpili kang Jehova ingon nga ilang Soberano. Ang kataposan "dili maulahi." - Habacuc 2:3. 18 Buot ni Jehova nga kita magsimba kaniya sa dayag, nga na- kig-uban sa matuod nga mga Kristohanon. Kanay katarongan ang iyang Pulong nag-ingon: "Magmahunahunaon kita sa usag usa aron sa pagdasig ngadto sa paghigugma ug sa maayong mga buhat, nga dili talikdan ang atong mga panagkatigom, sama sa nabatasan sa pipila, apan magdinasigay sa usag usa, ug ilabina gayod sam- tang makita ninyo nga ang adlaw nagkaduol na." (Hebreohanon 10:24, 25) Sa dihang kita magkatigom uban sa mga isigkamagtutuo panahon sa Kristohanong mga tigom, kita adunay talagsaong ka- higayonan sa pagdayeg ug pagsimba sa atong minahal nga Diyos. Kita maglig-onay usab ug magdinasigay sa usag usa. 19 Samtang kita nakig-uban sa ubang mga magsisimba ni Jehova, atong gipalig-on ang mga bugkos sa gugma ug panaghigalaay diha sa kongregasyon. Hinungdanong pangitaon nato ang maayong mga hiyas sa usag usa, kay si Jehova nangita sa atong maayong mga hiyas. Ayaw dahoma ang kahingpitan gikan sa imong mga isigka- magtutuo. Hinumdomi nga dili managsama ang espirituwal nga pagtubo sa tanan ug nga ang matag usa kanato makahimog 17. Nganong ang Kristohanong ministeryo dinalian karon? 18. Nganong angay kitang magsimba kang Jehova sa dayag, nga nakig-uban sa matuod nga mga Kristohanon? 19. Sa unsang paagi makapanlimbasog kita sa pagpalig-on sa mga bugkos sa gug- ma diha sa Kristohanong kongregasyon? 191
192 Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya? kasaypanan. (Colosas 3:13) Tinguhaa ang pag-ugmad sa suod nga mga pakighigala uban sa mga mainitong nahigugma kang Jehova, ug ikaw makamatikod nga ikaw nagtubo sa espirituwal. Oo, ang pagsimba kang Jehova uban sa imong espirituwal nga mga igsoong lalaki ug babaye motabang kanimo sa pagpabilin diha sa gugma sa Diyos. Sa unsang paagi gantihan ni Jehova kadtong nagsimba kani- ya nga matinumanon ug sa ingon nagpabilin diha sa iyang gugma? TINGUHAA NGA MAKAB-OT ANG "TINUOD NGA KINABUHI" 20 Kinabuhi ang iganti ni Jehova sa iyang matinumanong mga alagad, apan unsang matanga sa kinabuhi? Buweno, dili ba ikaw tinuod nga buhi karon? Kadaghanan kanato moingon nga ang tu- bag dayag. Kon buot sabton, kita nagginhawa, kita nagkaon, ug kita nag-inom. Segurado nga kita buhi. Ug sa atong malipayong mga gutlo, basin kita moingon pa, "Kini gayod ang tinuod nga kinabu- hi!" Bisan pa niana, gipaila sa Bibliya nga, sa hinungdanong diwa, walay tawo karon ang tinuod nga buhi. 21 Ang Pulong sa Diyos nag-awhag kanato nga 'mangupot pag- ayo sa tinuod nga kinabuhi.' (1 Timoteo 6:19) Kanang mga pulonga nagpaila nga ang "tinuod nga kinabuhi" maoy butang nga gilaoman natong makab-ot sa unahan. Oo, sa dihang kita hingpit, kita mabuhi sa labing bug-os nga diwa sa pulong, kay kita mabuhi unya sumala sa unang gituyo sa Diyos nga kita mabuhi. Sa dihang kita mabuhi sa paraisong yuta nga may hingpit nga panglawas, ka- linaw, ug kalipay, sa kataposan atong matagamtam ang "tinuod nga kinabuhi" - ang kinabuhing walay kataposan. (1 Timoteo 6:12) Dili ba kana talagsaong paglaom? 22 Sa unsang paagi kita "makapangupot pag-ayo sa tinuod nga kinabuhi"? Sa samang konteksto, si Pablo miawhag sa mga Kris- tohanon nga "magbuhat sa maayo" ug "magmadato sa maayong mga buhat." (1 Timoteo 6:18) Nan, tin-aw nga dako ang nag-agad sa paagi sa atong pagpadapat sa mga kamatuoran nga atong na- kat-onan gikan sa Bibliya. Apan gipasabot ba ni Pablo nga atong mahagoan ang "tinuod nga kinabuhi" pinaagi sa pagbuhat ug ma- ayong mga buhat? Dili, kay ang maong kahibulongang mga palaaboton nag-agad gayod sa atong pagdawat sa "dili-takos nga 20, 21. Unsa ang "tinuod nga kinabuhi," ug nganong kini talagsaong paglaom? 22. Sa unsang paagi ikaw "makapangupot pag-ayo sa tinuod nga kinabuhi"?
Magpabilin Kamo Diha sa Gugma sa Diyos kalulot" gikan sa Diyos. (Roma 5:15) Bisan pa niana, si Jehova nag- kalipay sa pagganti niadtong nag-alagad kaniya nga matinumanon. Buot niya nga makakita kanimo nga nagkinabuhi sa "tinuod nga kinabuhi." Ang maong malipayon, malinawon, walay-kataposang kinabuhi anaa sa unahan alang niadtong nagpabilin diha sa gugma sa Diyos. 23 Matag usa kanato angayng mangutana sa kaugalingon, 'Ako ba nagasimba sa Diyos sa paagi nga iyang gipadayag diha sa Bibliya?' Kon segurohon nato matag adlaw nga kita nagasimba sa maong paagi, nan kita nagsubay sa hustong dalan. Makasalig kita nga si Je- hova mao ang atong dalangpanan. Iyang pagaluwason ang iyang matinumanong katawhan latas sa kataposang gubot nga mga ad- law niining daang sistema sa mga butang. Dad-on usab kita ni Jehova ngadto sa mahimayaong bag-ong sistema sa mga butang nga haduol na karon. Malipay gayod kita nga makasinati nianang panahona! Ug pagkamalipayon unya nato nga atong gihimo ang hustong mga pagpili niining kataposang mga adlaw! Kon himo- on nimo ang maong mga pagpili karon, matagamtam nimo ang "tinuod nga kinabuhi," ang kinabuhi nga maoy gituyo ni Jehova, hangtod sa kahangtoran! 23. Nganong hinungdanon nga magpabilin diha sa gugma sa Diyos? KON UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA ˇ Ipakita nato ang tinuod nga gugma alang sa Diyos pinaagi sa pagsunod sa iyang mga sugo ug pagpadapat sa iyang mga prinsipyo. - 1 Juan 5:3. ˇ Ang pagtuon sa Pulong sa Diyos, pag-ampo nga kinasingkasing kang Jehova, pagtudlo sa uban bahin kaniya, ug pagsimba kaniya diha sa Kristohanong mga tigom motabang kanato sa pagpabilin diha sa gugma sa Diyos. - Mateo 24:14; 28:19, 20; Juan 17:3; 1 Tesalonica 5:17; Hebreohanon 10:24, 25. ˇ Kadtong nagpabilin diha sa gugma sa Diyos naglaom nga makatagamtam sa "tinuod nga ki- nabuhi." - 1 Timoteo 6:12, 19; Judas 21. 193
APENDISE TOPIKO Ngalan sa Diyos - Ang Paggamit ug ang Kahulogan Niini Gitagna ni Daniel ang Pag-abot sa Mesiyas Si Jesu-Kristo - Ang Sinaad nga Mesiyas Ang Kamatuoran Bahin sa Amahan, Anak, ug Balaang Espiritu Kon Nganong ang Matuod nga mga Kristohanon Dili Mogamit ug Krus Diha sa Pagsimba Panihapon sa Ginoo - Usa ka Saulog nga Makapasidungog sa Diyos "Kalag" ug "Espiritu" - Unsay Tinuod nga Kahulogan sa Maong mga Termino? Unsa ba ang Sheol ug Hades? Adlaw sa Paghukom - Unsa ba Kini? 1914 - Usa ka Hinungdanong Tuig sa Tagna sa Bibliya Kinsa si Miguel nga Arkanghel? Pag-ila sa "Dakong Babilonya" Natawo ba si Jesus ug Disyembre? Angay ba Natong Saulogon ang mga Pangilin? PANID 195 197 199 201 204 206 208 212 213 215 218 219 221 222
195 Ngalan sa Diyos - Ang Paggamit ug ang Kahulogan Niini DIHA sa imong kopya sa Bibliya, giunsa paghubad ang Salmo 83:18? Kini ang pagkahubad sa maong bersikulo diha sa Bag-ong Kalibo- tang Hubad sa Balaang Kasulatan: "Aron ang katawhan makaila nga ikaw, kansang ngalan mao si Jehova, ikaw lamang ang Labing Hata- as ibabaw sa tibuok nga yuta." Susama niana ang paghubad sa ubang ubay-ubayng hubad sa Bibliya. Apan giwagtang sa daghang hubad ang ngalang Jehova, ug gipulihan kanag mga titulo sama sa "Ginoo" o "Mahangtoron." Unsay angayng gamiton nianang bersikuloha? Usa ka titulo o ang ngalang Jehova? ˘˙˘˝ Gihisgotan niining bersikuloha ang usa ka ngalan. Sa orihinal nga Hebreohanon nga gigamit sa pagsulat sa dakong bahin sa Bibliya, usa ka linaing per- sonal nga ngalan ang makita dinhi. Ang espeling maoy ˘˙˘˝ (YHWH) diha sa He- breohanong mga titik. Sa Iningles, ang kasagarang hubad sa maong ngalan maoy "Jehovah." Ang maong ngalan makita ba lang sa usa ka bersikulo sa Bibliya? Dili. Kini makita sa duolag 7,000 ka beses diha sa orihi- nal nga teksto sa Hebreohanong Kasulatan! Ang ngalan sa Diyos diha sa Hebreohanong mga titik Unsa ka hinungdanon ang ngalan sa Diyos? Tagda ang sulondang pag-ampo nga gihatag ni Jesu-Kristo. Kini mao ang sinugdanan niini: "Amahan namo nga anaa sa mga la- ngit, pagabalaanon unta ang imong ngalan." (Mateo 6:9) Si Jesus miampo sa Diyos sa ulahi: "Amahan, himayaa ang imong ngalan." Agig tubag, ang Diyos misulti gikan sa langit, nga nag-ingon: "Gi- himaya ko na kini ug pagahimayaon ko kini pag-usab." (Juan 12:28) Tin-aw, ang ngalan sa Diyos maoy labing hinungdanon. Nan, nga- nong kining ngalana wala gamita sa pipila ka maghuhubad diha sa ilang mga hubad sa Bibliya ug gipulihan kanag mga titulo? Daw adunay duha ka dagkong mga hinungdan. Una, daghan ang nag-ingon nga ang ngalan dili angayng gamiton tungod kay ang ori- hinal nga paagi sa paglitok niini wala na hisayri karon. Ang karaang Hebreohanon nga pinulongan gisulat nga walay bokales. Busa, walay usa karon ang makaseguro kon giunsa paglitok sa mga tawo sa ka- panahonan sa Bibliya ang YHWH. Bisan pa niana, kini ba angayng makapugong kanato sa paggamit sa ngalan sa Diyos? Sa kapanahonan
196 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? sa Bibliya, ang ngalang Jesus tingali gilitok nga Yeshua o lagmit Yehos- hua - walay usang makatino sa paagi sa paglitok niana. Bisan pa niana, ang katawhan sa tibuok kalibotan mogamit karon sa nagkalainlaing porma sa ngalang Jesus, nga molitok niana sa paagi nga kasagaran sa ilang pinulongan. Dili sila mag-ukon-ukon sa paggamit sa ngalan tu- ngod lang kay wala sila mahibalo sa paagi sa paglitok niini sa unang siglo. Sa susamang paagi, kon ikaw moadto sa laing nasod, lagmit imong madiskobrehan nga ang ngalan nimo mismo lahi nga pamati- on diha sa laing pinulongan. Busa, ang pagkadili-segurado sa karaang paagi sa paglitok sa ngalan sa Diyos dili katarongan nga kana dili ga- miton. Ang ikaduhang katarongan nga sagad ihatag kon nganong wala gamita ang ngalan sa Diyos diha sa Bibliya naglakip sa dugay nang tra- disyon sa mga Hudiyo. Daghan kanila nagtuo nga ang ngalan sa Diyos dili angayng litokon. Kining maong pagtuo lagmit gipasukad sa sayop nga pagpadapat sa balaod sa Diyos nga nag-ingon: "Dili ka magagamit sa ngalan ni Jehova nga imong Diyos sa walay kapuslanan, kay dili pa- sagdan ni Jehova nga dili masilotan ang magagamit sa iyang ngalan sa walay kapuslanan." - Exodo 20:7. Kining balaora nagdili sa sayop nga paggamit sa ngalan sa Diyos. Apan nagdili ba kini sa matinahorong paggamit sa iyang ngalan? Wala gayod. Ang mga magsusulat sa Hebreohanong Bibliya (ang "Daang Testamento") maoy matinumanong mga lalaki nga nagsunod sa Ba- laod nga gihatag sa Diyos ngadto sa karaang mga Israelinhon. Bisan pa niana, kanunay nilang gigamit ang ngalan sa Diyos. Pananglitan, ilang gilakip kini sa daghang salmo nga giawit ug kusog sa mga pa- non sa mga magsisimba. Gisugo pa gani ni Jehova nga Diyos ang iyang mga magsisimba sa pagtawag sa iyang ngalan, ug gituman kana sa mga matinumanon. (Joel 2:32; Buhat 2:21) Busa, ang mga Kristo- hanon karon dili mag-ukon-ukon sa paggamit sa ngalan sa Diyos sa matinahorong paagi, sama gayod sa gibuhat ni Jesus. - Juan 17:26. Tungod kay ilang gipulihan ug mga titulo ang ngalan sa Diyos, ang mga maghuhubad sa Bibliya nakahimo ug seryosong sayop. Ilang gi- himo ang Diyos nga daw layo ug walay pagbati, samtang ang Bibliya nag-awhag sa mga tawo nga ugmaron ang "pagkasuod kang Jehova." (Salmo 25:14) Palandonga ang usa ka suod nimong higala. Unsa ba kamo kasuod kon wala ka gani makaila sa ngalan sa imong higala? Sa susamang paagi, sa dihang ang mga tawo magpadayong wala makai- la sa ngalan sa Diyos, si Jehova, sa unsang paagi masuod gayod sila sa Diyos? Dugang pa, sa dihang ang mga tawo dili mogamit sa ngalan sa Diyos, sila dili usab mahibalo sa talagsaong kahulogan niini. Unsay kahulogan sa ngalan sa Diyos?
Apendise Ang Diyos mismo nagpatin-aw sa kahulogan sa iyang ngalan ngad- to sa iyang matinumanong alagad nga si Moises. Sa gipangutana ni Moises ang ngalan sa Diyos, si Jehova mitubag: "Ako mamao kon un- say mamao ako." (Exodo 3:14) Ang hubad ni Rotherham naghubad nianang mga pulonga: "Ako Mahimong Mao bisan kon unsay akong kahimut-an." Busa si Jehova mamao bisan kon unsay gikinahanglan aron tumanon ang iyang mga katuyoan. Pananglitan, kon ikaw may katakos nga mamao ka bisan kon un- say buot nimo nga mamao ka. Unsay himoon nimo alang sa imong mga higala? Kon usa kanila may grabeng sakit, ikaw mahimong ha- nas nga doktor ug tambalan mo siya. Kon ang laing higala mahapay sa pinansiyal, ikaw mahimong adunahan nga magtatabang ug maka- sulbad ka sa iyang suliran. Apan ang kamatuoran mao nga limitado ang imong katakos nga ikaw mamao. Kitang tanan limitado gayod ka- ayo. Samtang ikaw magtuon sa Bibliya, mahingangha ka sa dihang imong masabtan kon sa unsang paagi si Jehova mamao bisag unsay gi- kinahanglan aron tumanon ang iyang mga saad. Ug mahimuot siya nga mogamit sa iyang gahom alang sa mga tawong nahigugma kani- ya. (2 Cronicas 16:9) Kining nindot nga mga bahin sa personalidad ni Jehova dili maila sa mga tawo nga wala makaila sa iyang ngalan. Tin-aw, ang ngalang Jehova angayng gamiton diha sa Bibliya. Ang pagkahibalo sa kahulogan niini ug paggamit kanunay niini diha sa atong pagsimba maoy dagkong mga tabang aron masuod ngadto sa atong langitnong Amahan, si Jehova. Alang sa dugang impormasyon bahin sa ngalan sa Diyos, kahulogan niini, ug mga katarongan kon nganong angayng gamiton kini diha sa pagsimba, tan-awa ang brosyur nga Ang Balaang Ngalan nga Magapadayon sa Walay Kataposan, nga gipa- tik sa mga Saksi ni Jehova. Gitagna ni Daniel ang Pag-abot sa Mesiyas ANG manalagnang si Daniel nabuhi kapin ug 500 ka tuig una pa sa pagkatawo ni Jesus. Bisan pa niana, gipadayag ni Jehova kang Da- niel ang impormasyon nga magpaposible sa pagtino sa panahon nga si Jesus dihogan o itudlo isip Mesiyas o Kristo. Giingnan si Da- niel: "Angay kang mahibalo ug magbaton sa hait nga salabotan nga sukad sa paggula sa sugo sa pagpasig-uli ug sa pagtukod pag-usab sa 197
198 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? Jerusalem hangtod sa Mesiyas nga Pangulo, adunay pito ka semana, ingon man kan-umag-duha ka semana." - Daniel 9:25. Aron matino ang panahon sa pag-abot sa Mesiyas, angayng ma- sayran una nato ang sinugdanang punto sa yugto nga mosangko sa Mesiyas. Sumala sa tagna, kini maoy "sukad sa paggula sa sugo sa pagpasig-uli ug sa pagtukod pag-usab sa Jerusalem." Kanus-a nahi- tabo kining "paggula sa sugo"? Sumala sa magsusulat sa Bibliya nga si Nehemias, ang sugo sa pagtukod pag-usab sa mga paril libot sa Jerusalem migula "sa ikakawhaan ka tuig ni Artajerjes nga hari." (Nehemias 2:1, 5-8) Gipamatud-an sa mga historyano nga ang tuig 474 W.K.P. mao ang unang bug-os nga tuig sa pagmando ni Arta- "KAPITOAN KA SEMANA" 490 ka tuig 7 ka semana (49 ka tuig) 62 ka semana (434 ka tuig) 1 ka semana (7 ka tuig) 455 406 & W.K.P. K.P. ) 29 33 36 "Ang sugo sa pagpasig-uli . . . sa Jerusalem" Mesiyas miabot Mesiyas gipatay Jerusalem natukod pag-usab Kataposan sa "kapitoan ka semana"
Apendise jerjes. Busa, ang ika-20ng tuig sa iyang pagmando maoy 455 W.K.P. Duna na kitay sinugdanang punto alang sa tagna ni Daniel bahin sa Mesiyas, nga mao, 455 W.K.P. Gipaila ni Daniel kon unsay gidugayon sa yugto sa panahon nga mosangko sa pag-abot sa "Mesiyas nga Pangulo." Ang tagna naghis- got ug "pito ka semana, ingon man kan-umag-duha ka semana" - sa katibuk-an 69 ka semana. Unsay gidugayon niining yugtoa sa pana- hon? Ang ubay-ubayng hubad sa Bibliya nag-ingon nga kini maoy mga semana sa mga tuig, dili mga semana nga tagpito ka adlaw. Ang buot ipasabot, ang matag semana naghawas sa pito ka tuig. Ki- ning ideya bahin sa mga semana sa mga tuig o tagpito ka tuig nga yunit, sinati sa mga Hudiyo sa karaang kapanahonan. Pananglitan, sila nagbantay ug tuig nga Igpapahulay matag ikapitong tuig. (Exo- do 23:10, 11) Busa, ang matagnaong 69 ka semana motumbas sa 69 ka yunit nga tagpito ka tuig ang matag usa, o sa katibuk-an maoy 483 ka tuig. Ang buhaton na lang nato karon mao ang pag-ihap. Kon mag- ihap kita ug 483 ka tuig sukad sa tuig 455 W.K.P., kita modangat sa tuig 29 K.P. Kana mao ang eksaktong tuig nga si Jesus nabawtis- mohan ug nahimong Mesiyas! (Lucas 3:1, 2, 21, 22) Dili ba ang katumanan sa tagna sa Bibliya maoy talagsaon ug makapalig-on sa pagtuo? Sukad sa 455 W.K.P. hangtod sa 1 W.K.P., kana mokabat ug 454 ka tuig. Su- kad sa 1 W.K.P. hangtod sa 1 K.P., kana maoy usa ka tuig (walay tuig sero kaniad- to). Ug sukad sa 1 K.P. hangtod sa 29 K.P., kana maoy 28 ka tuig. Ang pagsumada niining tulo ka numero mohatag kanato sa katibuk-ang gidaghanon nga 483 ka tuig. Si Jesus 'gipatay' sa 33 K.P., sulod sa ika-70 ka semana sa mga tuig. (Daniel 9:24, 26) Tan-awa ang Patalinghogi ang Tagna ni Daniel! kapitulo 11, ug Insight on the Scriptures, Tomo 2, mga panid 899-901. Ang maong duha ka basahon gipatik sa mga Saksi ni Jehova. Si Jesu-Kristo - Ang Sinaad nga Mesiyas ARON tabangan kita sa pag-ila sa Mesiyas, si Jehova nga Diyos nag-inspirar ug daghang manalagna sa Bibliya aron isulat ang mga detalye bahin sa pagkatawo, ministeryo, ug pagkamatay nianang si- naad nga Manluluwas. Natuman kang Jesu-Kristo kining tanang 199
200 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? MGA TAGNA BAHIN SA MESIYAS PANGHITABO TAGNA KATUMANAN Matawo sa tribo sa Juda Genesis 49:10 Lucas 3:23-33 Matawo sa usa ka ulay Isaias 7:14 Mateo 1:18-25 Kaliwat ni Haring David Isaias 9:7 Mateo 1:1, 6-17 Ipahayag ni Jehova nga iyang Anak Salmo 2:7 Mateo 3:17 Wala tuohi Isaias 53:1 Juan 12:37, 38 Mosulod sa Jerusalem nga nagsakay sa usa ka asno Zacarias 9:9 Mateo 21:1-9 Budhian sa usa ka suod nga kauban Salmo 41:9 Juan 13:18, 21-30 Budhian ilis sa 30 ka pirasong plata Zacarias 11:12 Mateo 26:14-16 Naghilom atubangan sa iyang mga magsusumbong Isaias 53:7 Mateo 27:11-14 Ripahan ang iyang besti Salmo 22:18 Mateo 27:35 Pasipalahan samtang nagbitay sa kahoy sa pagsakit Salmo 22:7, 8 Mateo 27:39-43 Walay usa niya ka bukog nga nabali Salmo 34:20 Juan 19:33, 36 Ilubong uban sa mga dato Isaias 53:9 Mateo 27:57-60 Banhawon sa dili pa madunot Salmo 16:10 Buhat 2:24, 27 Bayawon ngadto sa tuong kamot sa Diyos Salmo 110:1 Buhat 7:56 tagna sa Bibliya. Katingalahan ang katukma ug kadetalyado sa ma- ong mga tagna. Aron ikailustrar kini, hisgotan nato ang pipila ka tagna bahin sa mga panghitabo nga nalangkit sa pagkatawo ug pag- kabata sa Mesiyas. Gitagna sa manalagnang si Isaias nga ang Mesiyas maoy kaliwat ni Haring David. (Isaias 9:7) Si Jesus natawo gayod sa banay ni David. - Mateo 1:1, 6-17.
Apendise Si Miqueas, ang laing manalagna sa Diyos, mitagna nga kining bataa mahimong magmamando ug matawo sa "Betlehem Eprata." (Miqueas 5:2) Panahon sa pagkatawo ni Jesus, dihay duha ka lung- sod sa Israel nga ginganlan ug Betlehem. Ang usa nahimutang duol sa Nasaret sa amihanang rehiyon sa nasod, ug ang lain, duol sa Jeru- salem sa Juda. Ang Betlehem duol sa Jerusalem gitawag kaniadto nga Eprata. Si Jesus natawo sa maong lungsod, nga eksakto kaayo suma- la sa gitagna! - Mateo 2:1. Ang laing tagna sa Bibliya nag-ingon nga ang Anak sa Diyos pa- gatawgon "gikan sa Ehipto." Ang batang si Jesus gidala ngadto sa Ehipto. Siya gidalag balik sa pagkamatay na ni Herodes, sa ingon na- tuman ang tagna. - Oseas 11:1; Mateo 2:15. Sa tsart sa panid 200, ang mga teksto nga nalista ubos sa ulohang "Tagna" naundan ug mga detalye mahitungod sa Mesiyas. Palihog itandi kini sila sa mga teksto nga nalista ubos sa ulohang "Katuma- nan." Ang paghimo niana dugang magpalig-on sa imong pagtuo nga tinuod gayod ang Pulong sa Diyos. Samtang imong susihon kining mga tekstoha, hinumdomi nga kadtong mga tagnaa gisulat gatosan ka tuig una pa sa pagkatawo ni Jesus. Si Jesus miingon: "Ang tanang butang nga nahisulat diha sa balaod ni Moises ug sa mga Manalagna ug sa mga Salmo bahin ka- nako kinahanglang matuman." (Lucas 24:44) Maingon nga imong mapamatud-an diha sa imong kaugalingong kopya sa Bibliya, kini sila natuman gayod - ang matag detalye! Ang Kamatuoran Bahin sa Amahan, Anak, ug Balaang Espiritu ANG mga tawo nga nagtuo sa pagtulon-an sa Trinidad nag-ingon nga ang Diyos gilangkoban ug tulo ka persona - ang Amahan, ang Anak, ug ang Balaang Espiritu. Matag usa nianang tulo ka persona gi- ingon nga sama sa uban, labing gamhanan, ug walay sinugdanan. Busa, sumala sa doktrina sa Trinidad, ang Amahan maoy Diyos, ang Anak maoy Diyos, ug ang Balaang Espiritu maoy Diyos, apan adunay usa lamang ka Diyos. Ang daghan nga nagtuo sa Trinidad moangkon nga sila dili maka- patin-aw niini nga pagtulon-an. Bisan pa niana, sila tingali nagtuo 201
202 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? nga gitudlo kini sa Bibliya. Pagamatikdan nga ang pulong "Trini- dad" dili gayod makita sa Bibliya. Bisan pa niana, ang ideya sa Trinidad makaplagan ba diha niana? Sa pagtubag niining panguta- naha, tan-awon nato ang usa ka teksto nga kasagarang gamiton sa mga tigpaluyo aron depensahan ang doktrina sa Trinidad. "DIYOS ANG PULONG" Ang Juan 1:1 nag-ingon: "Sa sinugdan mao na ang Pulong, ug ang Pulong uban sa Diyos, ug Diyos ang Pulong." (King James Version) Unya sa mao gihapong kapitulo, tin-awng gipakita ni apostol Juan nga "ang Pulong" mao si Jesus. (Juan 1:14) Ugaling, sanglit ang Pu- long gitawag nga Diyos, ang pipila moingon nga ang anak ug ang Amahan bahin gayod sa mao rang Diyos. Hinumdomi nga kining bahina sa Bibliya gisulat sa sinugdan sa Grego. Sa ulahi, ang mga maghuhubad naghubad sa Gregong teks- to ngadto sa ubang pinulongan. Bisan pa niana, ang ubay-ubayng maghuhubad wala mogamit sa mga pulong "Diyos ang Pulong." Nganong wala man? Pinasukad sa ilang kahibalo bahin sa pinulo- ngang Grego nga gigamit sa pagsulat sa Bibliya, kadtong maong mga maghuhubad mihinapos nga ang mga pulong "Diyos ang Pulong" angayng hubaron sa laing paagi. Sa unsang paagi kana hubaron? Ani- ay pipila ka pananglitan: "Ang Logos [Pulong] maoy balaan." (A New Translation of the Bible) "Ang Pulong maoy usa ka diyos." (The New Testament in an Improved Version) "Ang Pulong uban sa Diyos ug nag- baton ug kinaiyahan nga sama sa iyaha." (The Translator's New Testament) Sumala sa maong mga hubad, ang Pulong dili mao ang Diyos. Hinunoa, tungod sa iyang hataas nga posisyon taliwala sa mga linalang ni Jehova, ang Pulong gitumong ingong "usa ka diyos." Ang terminong "diyos" dinhi nagkahulogang "usa nga gamhanan." MAGBATON UG DUGANG KASAYORAN Ang kadaghanang tawo wala mahibalo sa pinulongang Grego nga gigamit sa pagsulat sa Bibliya. Busa sa unsang paagi mahiba- loan nimo kon unsay gipasabot gayod ni apostol Juan? Palandonga kini nga pananglitan: Usa ka magtutudlo nagpatin-aw sa usa ka ulohan ngadto sa iyang mga estudyante. Human niana, nagkalahi ang pagsabot sa mga estudyante bahin sa katin-awan. Sa unsang Alang sa dugang paghisgot bahin sa Juan 1:1, tan-awa ang mga panid 24-25 sa Nobyembre 1, 2008 nga isyu sa Ang Bantayanang Torre nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova.
Apendise paagi mahusay sa mga estudyante ang maong butang? Makapanga- yo silag dugang impormasyon sa magtutudlo. Sa walay duhaduha, ang pagkahibalo ug dugang impormasyon makatabang kanila nga mas masabtan ang ulohan. Sa susamang paagi, aron masabtan ang kahulogan sa Juan 1:1, makasusi ka sa Ebanghelyo ni Juan alang sa dugang impormasyon bahin sa posisyon ni Jesus. Ang pagkat-on ug dugang impormasyon bahin niini nga ulohan makatabang kanimo sa pagkadangat sa hustong konklusyon. Pananglitan, tagda kon unsay dugang gisulat ni Juan sa kapitulo 1, bersikulo 18: "Walay tawo nga nakakita sa Diyos [nga Labing Gam- hanan] sa bisan unsang panahon." Apan may mga tawo nga nakakita kang Jesus, ang Anak, kay si Juan nag-ingon: "Ang Pulong [si Jesus] nahimong tawo, ug ipon kanamo siya mipuyo, ug among nakita ang iyang himaya." (Juan 1:14, KJ) Nan, sa unsang paagi ang Anak ma- himong bahin sa Diyos nga Labing Gamhanan? Si Juan nag-ingon usab nga ang Pulong maoy "uban sa Diyos." Apan sa unsang paagi ang usa ka indibiduwal uban sa laing persona ug sa samang panahon mao ra usab kana siya? Dugang pa, sumala sa nahisulat sa Juan 17:3, gipatin-aw ni Jesus ang pagkalahi niya ug sa iyang langitnong Ama- han. Gitawag niya ang iyang Amahan "ang bugtong matuod nga Diyos." Ug sa duol na sa kataposan sa iyang Ebanghelyo, gisuma ni Juan kana sa pag-ingon: "Kini nahisulat aron kamo motuo nga si Je- sus mao ang Kristo nga Anak sa Diyos." (Juan 20:31) Matikdi nga si Jesus gitawag, dili Diyos, kondili ang Anak sa Diyos. Kining dugang impormasyon nga gihatag diha sa Ebanghelyo ni Juan nagpakita kon sa unsang paagi pagasabton ang Juan 1:1. Si Jesus, ang Pulong, maoy "usa ka diyos" sa diwa nga siya adunay hataas nga posisyon apan dili sama sa Diyos nga Labing Gamhanan. PALIG-ONA ANG MGA KAMATUORAN Palandonga pag-usab ang pananglitan bahin sa magtutudlo ug sa mga estudyante. Handurawa nga ang pipila aduna pay mga pag- duhaduha, bisan human makapatalinghog sa dugang katin-awan sa magtutudlo. Unsay ilang mahimo? Makadangop sila sa laing magtu- tudlo alang sa dugang impormasyon bahin sa samang ulohan. Kon palig-onon sa ikaduhang magtutudlo ang katin-awan sa unang mag- tutudlo, ang mga pagduhaduha sa kadaghanang estudyante basin mawagtang na. Sa susamang paagi, kon ikaw dili segurado kon unsay tinuod nga gisulti sa magsusulat sa Bibliya nga si Juan bahin sa relas- yon tali ni Jesus ug sa Diyos nga Labing Gamhanan, makadangop 203
204 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? ka sa laing magsusulat sa Bibliya aron makadawat ug dugang im- pormasyon. Pananglitan, tagda ang gisulat ni Mateo. Bahin sa kataposan niining sistema sa mga butang, iyang gikutlo si Jesus nga nag-ingon: "Mahitungod nianang adlawa ug taknaa walay nahibalo, ni ang mga manulonda sa mga langit ni ang Anak, kondili ang Ama- han lamang." (Mateo 24:36) Sa unsang paagi kining mga pulonga nagpalig-on nga si Jesus dili mao ang Diyos nga Labing Gamhanan? Si Jesus nag-ingon nga labaw ang nahibaloan sa Amahan kay sa Anak. Apan kon si Jesus bahin pa sa Diyos nga Labing Gamhanan, siya mahibalo unta sa samang mga kamatuoran sama ra sa iyang Amahan. Busa, ang Anak ug ang Amahan dili mahimong managsa- ma. Bisan pa niana, ang pipila moingon: 'Si Jesus adunay duha ka kinaiyahan. Siya dinhi nagsulti ingon nga usa ka tawo.' Bisan pag tinuod kana, unsa na man ang balaang espiritu? Kon kini bahin sa samang Diyos sama ra sa Amahan, nganong si Jesus wala mag-ingon nga kini nahibalo kon unsay nahibaloan sa Amahan? Samtang magpadayon ka sa pagtuon sa Bibliya, mahibalo ka ug daghan pang teksto nga may kalabotan niining ulohana. Ang maong mga teksto nagpalig-on sa kamatuoran bahin sa Amahan, sa Anak, ug sa balaang espiritu. - Salmo 90:2; Buhat 7:55; Colosas 1:15. Kon Nganong ang Matuod nga mga Kristohanon Dili Mogamit ug Krus Diha sa Pagsimba ANG krus gimahal ug gitahod sa milyonmilyong tawo. Ang The En- cyclopædia Britannica nagtawag sa krus "ang pangunang simbolo sa Kristohanong relihiyon." Bisan pa niana, ang matuod nga mga Kris- tohanon dili mogamit ug krus diha sa pagsimba. Nganong dili man? Usa ka hinungdanong katarongan mao nga si Jesu-Kristo wala ma- matay sa usa ka krus. Ang Gregong pulong nga sagad gihubad ug "krus" maoy stau·ros. Kini nagpasabot nga "usa ka matul-id nga kahoy o estaka." Ang The Companion Bible nagpatin-aw: "Ang [stau- ros] wala gayod magpasabot nga duha ka pirasong kahoy nga gibanday sa bisan unsang anggulo . . . Walay nahisulat diha sa pinu- longang Grego [sa Bag-ong Testamento] nga nagpasabot sa duha ka pirasong kahoy."
Apendise Diha sa ubay-ubayng teksto, ang mga magsusulat sa Bibliya nag- gamit ug laing pulong alang sa instrumento sa pagpatay kang Jesus. Kini ang Gregong pulong nga xylon. (Buhat 5:30; 10:39; 13:29; Gala- cia 3:13; 1 Pedro 2:24) Kining pulonga nagpasabot lamang nga "usa ka lipak, estik, puspos, o kahoy." Sa pagpatin-aw kon nganong usa ka yanong estaka ang kasaga- rang gigamit sa mga pagpatay isip balaodnong silot, ang librong Das Kreuz und die Kreuzigung (Ang Krus ug ang Paglansang sa Krus), ni Hermann Fulda nag-ingon: "Walay mga kahoy sa tanang dapit nga magamit diha sa mga lugar nga gipili alang sa publikong pagpatay isip balaodnong silot. Busa ang yanong matul-id nga kahoy giugsok sa yuta. Diha niana ang mga tulisan, nga gipataas ang mga kamot ug kasagarang lakip usab ang ilang mga tiil, gigapos o gilansang." Apan ang labing makapakombinsir nga pamatuod naggikan sa Pulong sa Diyos. Si apostol Pablo nag-ingon: "Pinaagi sa pagpalit, gipagawas kita ni Kristo gikan sa tunglo sa Balaod pinaagi sa pag- kahimong tinunglo inay kita, tungod kay kini nahisulat: 'Tinunglo ang matag tawo nga gibitay sa estaka ["usa ka kahoy," King James Version].' " (Galacia 3:13) Gikutlo dinhi ni Pablo ang Deuterono- mio 21:22, 23, nga tin-awng nagpunting sa usa ka estaka, dili krus. Sanglit ang maong galamiton sa pagpatay isip balaodnong si- lot naghimo sa tawo nga "usa ka tinunglo," dili angayng adornohan sa mga Kristohanon ang ilang balay ug mga imahen ni Kristo nga gi- lansang. Walay ebidensiya nga sulod sa unang 300 ka tuig human sa pag- kamatay ni Kristo, kadtong nag-angkong mga Kristohanon naggamit sa krus diha sa pagsimba. Apan, sa ikaupat nga siglo, ang paganong Emperador Constantino nakombertir sa apostatang Kristiyanidad ug nagpasiugda sa krus ingong simbolo niini. Bisag unsa pa ang mga motibo ni Constantino, ang krus walay kalabotan kang Jesu-Kris- to. Sa pagkatinuod, ang krus pagano ug sinugdanan. Ang New Catholic Encyclopedia nag-admitir: "Ang krus makaplagan sa una- Kristohanon ug dili-Kristohanong mga kultura." Ang nagkalainlaing awtorisadong basahon naglangkit sa krus uban sa pagsimba sa kina- iyahan ug sa paganong seksuwal nga mga rituwal. Nan, nganong kining paganong simbolo giduso man? Lagmit, aron ang mga pagano mas sayon nga modawat sa "Kristiyanidad." Bisan pa niana, ang pagsimba sa bisan unsang paganong simbolo tin-awng gidili sa Bibliya. (2 Corinto 6:14-18) Gidili usab sa Ka- sulatan ang tanang matang sa idolatriya. (Exodo 20:4, 5; 1 Corinto 205
206 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? 10:14) Busa, tungod sa maayo kaayong katarongan, ang matuod nga mga Kristohanon dili mogamit sa krus diha sa pagsimba. Alang sa mas detalyadong paghisgot bahin sa krus, tan-awa ang mga panid 135-139 sa librong Nangatarongan Pinasukad sa Kasulatan, nga gipatik sa mga Sak- si ni Jehova. Panihapon sa Ginoo - Usa ka Saulog nga Makapasidungog sa Diyos ANG mga Kristohanon gisugo sa pagsaulog sa Memoryal sa pagka- matay ni Kristo. Ang maong saulog gitawag usab ug "Panihapon sa Ginoo." (1 Corinto 11:20) Nganong makahuloganon man kaayo kini? Kanus-a ug sa unsang paagi angayng saulogon kini? Gisugdan ni Jesu-Kristo ang pagsaulog niini sa gabii sa Hudiyo- hanong Paskuwa sa 33 K.P. Ang Paskuwa maoy saulog nga himoon kas-a lang sa usa ka tuig, sa ika-14ng adlaw sa Hudiyohanong bu- lan sa Nisan. Sa pagkalkulo sa maong petsa, ang mga Hudiyo lagmit nagpaabot sa spring equinox. Mao kini ang adlaw sa dihang adunay mga 12 ka oras nga kahayag ug 12 ka oras nga kangitngit. Ang unang madayag nga bag-ong bulan nga labing duol sa spring equinox mao ang sinugdanan sa Nisan. Ang Paskuwa midangat 14 ka adlaw sa ulahi, human sa pag- salop sa adlaw. Gisaulog ni Jesus ang Paskuwa uban sa iyang mga apostoles, gipapahawa na si Judas Iskariote, ug unya gisugdan ang Panihapon sa Ginoo. Ang maong pa- nihapon maoy mipuli sa Hudiyohanong Paskuwa ug busa angayng saulogon kas-a lang sa usa ka tuig. Ang Ebanghelyo ni Mateo nagtaho: "Si Jesus nagkuhag tina- pay ug, human makapasalamat, siya nagpikaspikas niini ug, naghatag niini sa mga tinun-an, siya miingon: 'Pagkuha kamo, kaon. Kini nagkahulogan sa akong lawas.' Unya, siya nag- kuhag usa ka kopa ug, human makapasalamat, siya naghatag nii-
Apendise ni kanila, nga nag-ingon: 'Inom kamo gikan niini, kamong tanan; kay kini nagkahulogan sa akong "dugo sa pakigsaad," nga igabubo alang sa daghan sa kapasayloan sa mga sala.' " - Mateo 26:26-28. Nagtuo ang pipila nga ang tinapay gihimo ni Jesus nga iyang literal nga unod ug ang bino nga iyang dugo. Ugaling lang, ang unodnong lawas ni Jesus maoy tibuok pa sa dihang iyang gidulot ang maong tinapay. Ang mga apostoles ni Jesus nagkaon ba gayod sa iyang literal nga unod ug nag-inom sa iyang dugo? Wala, kay kana mahimong kanibalismo ug paglapas sa balaod sa Diyos. (Genesis 9:3, 4; Levitico 17:10) Sumala sa Lucas 22:20, si Jesus mii- ngon: "Kini nga kopa nagkahulogan sa bag-ong pakigsaad tungod sa akong dugo, nga igabubo alang kaninyo." Kadto bang kopa na- himong literal nga "bag-ong pakigsaad"? Imposible gayod kana, sanglit ang usa ka pakigsaad maoy usa ka kasabotan, dili materyal nga butang. Busa, ang tinapay ug ang bino maoy mga simbolo lamang. Ang tinapay nagsimbolo sa hingpit nga lawas ni Kristo. Gigamit ni Je- sus ang tinapay nga salin sa pagkaon sa Paskuwa. Ang tinapay giluto nga walay igpapatubo. (Exodo 12:8) Ang Bibliya sagad na- gagamit sa igpapatubo ingong simbolo sa sala o kadunotan. Busa ang tinapay naghawas sa hingpit nga lawas nga gihalad ni Jesus. Kadto walay sala. - Mateo 16:11, 12; 1 Corinto 5:6, 7; 1 Pedro 2:22; 1 Juan 2:1, 2. Ang pulang bino naghawas sa dugo ni Jesus. Ang maong dugo naghimong balido sa bag-ong pakigsaad. Si Jesus mii- ngon nga ang iyang dugo igabubo "alang sa kapasayloan sa mga sala." Busa ang mga tawo mahimong hinlo sa panan-aw sa Diyos ug mahimong makigbahin sa bag-ong pakigsaad uban kang Jehova. (Hebreohanon 9:14; 10:16, 17) Ang maong pakigsaad o kontrata maoy nagpaposible nga ang 144,000 ka matinumanong Kristohanon makaadto sa langit. Sila moalagad didto ingong mga hari ug mga saserdote aron panalanginan ang tanang katawhan. - Genesis 22:18; Jeremias 31:31-33; 1 Pedro 2:9; Pinadayag 5:9, 10; 14:1-3. Kinsay angayng makig-ambit sa maong mga emblema sa Me- moryal? Makataronganon nga kadto lamang may bahin sa bag-ong pakigsaad - kadtong adunay paglaom nga moadto sa langit - ang angayng makig-ambit sa tinapay ug bino. Ang balaang espiritu sa Diyos nagkombinsir kanila nga sila napili aron mahimong mga hari 207
208 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? sa langit. (Roma 8:16) Sila usab nakigbahin sa pakigsaad sa Gingha- rian uban kang Jesus. - Lucas 22:29. Komosta man kadtong adunay paglaom nga mabuhing walay ka- taposan sa Paraiso sa yuta? Sila mosunod sa sugo ni Jesus ug motambong sa Panihapon sa Ginoo, apan sila motambong ingong matinahorong mga maniniid, dili makig-ambit. Kas-a sa usa ka tuig human sa pagsalop sa adlaw sa Nisan 14, ang mga Saksi ni Jehova magsaulog sa Panihapon sa Ginoo. Bisan pag pipila ra ka libo sa ti- buok kalibotan ang nag-angkon nga adunay langitnong paglaom, ang maong saulog bililhon sa tanang Kristohanon. Usa kini ka okas- yon sa dihang ang tanan makapamalandong sa kinalabwang gugma ni Jehova nga Diyos ug ni Jesu-Kristo. - Juan 3:16. "Kalag" ug "Espiritu" - Unsay Tinuod nga Kahulogan sa Maong mga Termino? INIGKADUNGOG nimo sa mga terminong "kalag" ug "espiritu," unsay mosantop sa imong hunahuna? Nagtuo ang daghan nga ki- ning mga pulonga nagpasabot sa butang nga dili makita ug dili mamatay nga anaa sa atong kahiladman. Naghunahuna sila nga pa- nahon sa kamatayon kining dili-makitang bahin sa tawo mogawas sa lawas ug magpadayong buhi. Sanglit kini kaylap nga gituohan, daghan ang matingala sa pagkahibalo nga kana wala gayod itudlo sa Bibliya. Nan, unsa ang kalag, ug unsa ang espiritu, sumala sa Pu- long sa Diyos? "KALAG" SUMALA SA PAGKAGAMIT DIHA SA BIBLIYA Una, tagda ang kalag. Makahinumdom ka nga ang dakong ba- hin sa Bibliya gisulat sa sinugdan sa pinulongang Hebreohanon ug Grego. Sa pagsulat bahin sa kalag, gigamit sa mga magsusulat sa Bi- bliya ang Hebreohanong pulong nephesh o ang Gregong pulong psy·khe. Kining duha ka pulong makita kapig 800 ka beses diha sa Kasulatan, ug ang Bag-ong Kalibotang Hubad naghubad kanu- nay niana nga "kalag." Sa dihang imong susihon ang pagkagamit sa "kalag" o "mga kalag" diha sa Bibliya, madayag nga kining pulonga nagtumong sa (1) mga tawo, (2) mga hayop, o (3) ang kinabuhi nga nabatonan sa usa ka tawo o usa ka hayop. Atong hisgotan ang
Apendise pipila ka kasulatan nga nagpadayag niining tulo ka nagkalainlaing diwa. Mga tawo. "Sa mga adlaw ni Noe, . . . pipila ka tawo, nga mao, walo ka kalag, ang giluwas latas sa tubig." (1 Pedro 3:20) Dinhi ang pulong "walo ka kalag" tin-awng nagpasabot sa mga tawo - si Noe, iyang asawa, iyang tulo ka anak lalaki, ug ilang mga asawa. Ang Exodo 16:16 naghisgot bahin sa mga sugo nga gihatag sa mga Israelinhon bahin sa pagpamunit ug mana. Sila gisugo: "Pamunit kamo niini . . . sumala sa gidaghanon sa mga kalag sa matag usa ka- ninyo nga anaa sa iyang tolda." Busa ang gidaghanon sa mana nga gipamunit gipasukad sa gidaghanon sa mga tawo sa matag pamilya. Ang uban pang pananglitan sa Bibliya nga nagpadapat sa "kalag" o "mga kalag" ngadto sa usa ka tawo o mga tawo makaplagan sa Ge- nesis 46:18; Josue 11:11; Buhat 27:37; ug Roma 13:1. Mga hayop. Sa asoy sa Bibliya bahin sa paglalang, atong maba- sa: "Miingon ang Diyos: 'Modagsang sa mga tubig ang panon sa buhing mga kalag ug manglupad ang nagalupad nga mga linalang ibabaw sa yuta sa nawong sa hawan sa mga langit.' Ug miingon ang Diyos: 'Magpatungha ang yuta ug buhing mga kalag sumala sa ilang mga matang, anad nga hayop ug nagalihok nga mananap ug ihalas nga mananap sa yuta sumala sa iyang matang.' Ug nahimong ingon." (Genesis 1:20, 24) Sa maong kasulatan, ang mga isda, anad nga mga hayop, ug ihalas nga mga mananap ngatanan gitumong sa samang pulong - "mga kalag." Ang mga langgam ug ubang mga ha- yop gitawag ug mga kalag diha sa Genesis 9:10; Levitico 11:46; ug Numeros 31:28. Kinabuhi sa usa ka tawo. Usahay ang pulong "kalag" nagkahulo- gang kinabuhi sa usa ka tawo. Si Jehova miingon kang Moises: "Ang tanang tawo nga nangita sa imong kalag patay na." (Exodo 4:19) Unsay gipangita sa mga kaaway ni Moises? Sila nagtinguha sa paghunos sa kinabuhi ni Moises. Sayosayo niana, samtang si Ra- quel nanganak kang Benjamin, "migula ang iyang kalag (tungod kay siya namatay man)." (Genesis 35:16-19) Niadtong higayona, si Raquel nawad-an sa iyang kinabuhi. Tagda usab ang mga pulong ni Jesus: "Ako ang maayong magbalantay; ang maayong magbalan- tay magatugyan sa iyang kalag alang sa mga karnero." (Juan 10:11) Gihatag ni Jesus ang iyang kalag o kinabuhi alang sa katawhan. Niining mga tekstoha sa Bibliya, ang pulong "kalag" tin-awng nag- tumong sa kinabuhi sa usa ka tawo. Makaplagan mo ang dugang 209
210 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? pananglitan sa maong diwa sa "kalag" diha sa 1 Hari 17:17-23; Ma- teo 10:39; Juan 15:13; ug Buhat 20:10. Ang dugang pagtuon sa Pulong sa Diyos magpakita kanimo nga ang mga termino nga "dili mamatay" o "walay kataposan" nga gi- langkit sa pulong "kalag" dili gayod makita bisan asa sa tibuok Bibliya. Hinunoa, ang Kasulatan nag-ingon nga ang usa ka kalag mamatay. (Ezequiel 18:4, 20) Busa, ang Bibliya yanong nagtawag sa usa nga namatay nga "patay nga kalag." - Levitico 21:11. ANG "ESPIRITU" GIPAILA Atong hisgotan karon ang paggamit sa Bibliya sa terminong "espi- ritu." Naghunahuna ang pipila ka tawo nga ang "espiritu" maoy lain lang nga pulong alang sa "kalag." Apan dili kana tinuod. Ang Bibli- ya nagtin-aw nga ang "espiritu" ug "kalag" nagtumong sa duha ka magkalahi nga mga butang. Sa unsang paagi kana sila magkalahi? Gigamit sa mga magsusulat sa Bibliya ang Hebreohanong pu- long ruach o ang Gregong pulong pneuma sa dihang sila nagsulat bahin sa "espiritu." Gipaila sa Kasulatan mismo ang kahulogan nianang mga pulonga. Pananglitan, ang Salmo 104:29 nag-ingon: "Kon kuhaon mo [Jehova] ang ilang espiritu [ruach], mabugtoan sila ug gininhawa, ug mobalik sila ngadto sa abog." Ug ang Santiago 2:26 nag-ingon nga "patay ang lawas nga walay espiritu [pneuma]." Nan, sa maong mga bersikulo, ang "espiritu" nagtumong nianang naghatag ug kinabuhi sa lawas. Kon walay espiritu, ang lawas patay. Busa, diha sa Bibliya ang pulong ruach gihubad dili lang ingong "espiritu" kondili ingon usab nga "puwersa" o puwersa-sa-kinabu- hi. Pananglitan, mahitungod sa Lunop sa adlaw ni Noe, ang Diyos nag-ingon: "Ako magdala ug lunop sa mga tubig diha sa yuta aron laglagon ang tanang unod nga niana ang puwersa [ruach] sa kina- buhi aktibo gikan sa silong sa langit." (Genesis 6:17; 7:15, 22) Busa ang "espiritu" nagtumong sa dili-makita nga puwersa (ang kidlap sa kinabuhi) nga nagapaaktibo sa tanang buhing mga linalang. Dili managsama ang kalag ug ang espiritu. Ang lawas nagkina- hanglan sa espiritu sama ra gayod nga ang radyo nagkinahanglag koryente - aron moandar. Sa dugang paghulagway niini, hunahu- naa ang madaladala nga radyo. Kon butangan nimog mga baterya ang madaladala nga radyo ug patokaron kana, ang koryenteng na- pondo sa mga baterya mopaandar sa radyo. Apan kon walay mga baterya, ang radyo dili motokar. Mao man usab ang mahitabo sa de- koryente nga matang sa radyo kon tangtangon ang plag niini gikan
Apendise sa pansakanan. Sa susama, ang espiritu mao ang puwersa nga ma- kapabuhi sa atong lawas. Gawas pa, sama sa koryente, ang espiritu walay pagbati ug dili makahunahuna. Kini maoy puwersa nga walay personalidad. Apan kon wala ang maong espiritu o puwersa-sa-kina- buhi, ang atong mga lawas "mabugtoan ug gininhawa ug mobalik sila sa abog," sumala sa giingon sa salmista. Sa paghisgot bahin sa kamatayon sa tawo, ang Ecclesiastes 12:7 nag-ingon: "Ang abog [sa iyang lawas] mobalik sa yuta ingon sa kaniadto ug ang espiritu mobalik sa matuod nga Diyos nga maoy naghatag niini." Sa dihang ang espiritu o puwersa-sa-kinabuhi mo- biya sa lawas, ang lawas mamatay ug mobalik sa gigikanan niini - sa yuta. Sa susama, ang puwersa-sa-kinabuhi mobalik sa gigikanan ni- ini - sa Diyos. (Job 34:14, 15; Salmo 36:9) Wala kini magpasabot nga ang puwersa-sa-kinabuhi aktuwal nga mopaingon sa langit. Hinunoa, nagpasabot kini nga alang sa tawong mamatay, ang pag- laom bahin sa umaabot nga kinabuhi nagdepende kang Jehova nga Diyos. Ang iyang kinabuhi anaa sa mga kamot sa Diyos, ingnon ta. Pinaagi lamang sa gahom sa Diyos nga mahibalik ang espiritu o pu- wersa-sa-kinabuhi aron ang usa ka tawo mabuhi pag-usab. Makahupay gayod ang pagkahibalo nga kini gayod ang pagabu- haton sa Diyos alang sa tanang nagpahulay diha sa "handomanang mga lubnganan"! (Juan 5:28, 29) Panahon sa pagkabanhaw, por- mahon ni Jehova ang bag-ong lawas alang sa tawo nga natulog sa kamatayon ug ipasig-uli kini sa kinabuhi pinaagi sa pagbutang ug espiritu o puwersa-sa-kinabuhi diha niana. Malipayon gayod unya kanang adlawa! Kon buot nimong makakat-on ug dugang pa bahin sa mga termi- nong "kalag" ug "espiritu" sumala sa pagkagamit diha sa Bibliya, imong makaplagan ang bililhong impormasyon diha sa brosyur nga Unsay Mahitabo Kanato sa Dihang Mamatay Kita? ug sa mga panid 89-93 ug 172- 176 sa librong Nangatarongan Pinasukad sa Kasulatan, nga kanang duha gipatik sa mga Saksi ni Jehova. 211
212 Unsa ba ang Sheol ug Hades? DIHA sa orihinal nga mga pinulongan niini, ang Bibliya naggamit sa Hebreohanong pulong sheohl ug sa Gregong katumbas niini nga haides sa kapig 70 ka beses. Nalangkit sa kamatayon kanang duha ka pulong. Ang pipila ka hubad sa Bibliya naghubad ni- ana nga "lubnganan," "impiyerno," o "gahong." Ugaling lang, sa kadaghanang pinulongan walay mga pulong nga makapasa sa tuk- mang diwa niining Hebreohanon ug Gregong mga pulong. Busa gigamit lang sa Bag-ong Kalibotang Hubad ang mga pulong "Sheol" ug "Hades." Unsay tinuod nga gipasabot niining mga pulonga? Atong matikdan kon giunsa kini paggamit diha sa nagka- lainlaing teksto sa Bibliya. Ang Ecclesiastes 9:10 nag-ingon: "Walay buluhaton ni lalang ni kahibalo ni kaalam sa Sheol, ang dapit diin ikaw moadto." Nag- pasabot ba kini nga ang Sheol naghisgot sa espesipiko o linaing dapit nga lubnganan diin gilubong tingali nato ang usa ka mina- hal? Wala. Sa dihang ang Bibliya maghisgot ug espesipikong dapit nga lubnganan, kini mogamit ug laing Hebreohanon ug Gregong mga pulong, dili ang sheohl ug haides. (Genesis 23:7-9; Mateo 28:1) Gawas pa, ang Bibliya dili mogamit sa pulong "Sheol" alang sa lubnganan diin ubay-ubayng tawo ang giusa paglubong, sama sa lubnganan sa pamilya o sa lubnganan alang sa daghang tawo. - Ge- nesis 49:30, 31. Nan, unsang matanga sa dapit ang gipunting sa "Sheol"? Gi- paila sa Pulong sa Diyos nga ang "Sheol" o "Hades" nagpunting sa butang nga dako pa kaayo kay sa dakong lubnganan alang sa daghang tawo. Pananglitan, ang Isaias 5:14 nag-ingon nga ang Sheol maoy 'luag ug nagbuka pag-ayo sa baba niini nga walay kinutoban.' Bisan pag ang Sheol nakalamoy na, ingnon ta, ug dili- maihap nga patayng mga tawo, kini daw nagtinguha kanunay ug dugang pa. (Proverbio 30:15, 16) Lahi sa literal nga dapit nga lub- nganan, nga limitado lang ang gidaghanon nga masulod niini, 'ang Sheol dili matagbaw.' (Proverbio 27:20) Buot ingnon, dili ga- yod mapuno ang Sheol. Kini walay kinutoban. Busa, ang Sheol o Hades dili literal nga dapit diha sa espisipikong lugar. Hinunoa, kini mao ang tingbanang lubnganan sa patay nga katawhan, ang simbolikong dapit diin ang kadaghanang tawo matulog diha sa kamatayon.
Apendise Ang pagtulon-an sa Bibliya bahin sa pagkabanhaw makatabang kanato aron dugang natong masabtan ang kahulogan sa "Sheol" ug "Hades." Ang Pulong sa Diyos naglangkit sa Sheol ug Hades sa matang sa kamatayon nga gikan niana adunay pagkabanhaw. (Job 14:13; Buhat 2:31; Pinadayag 20:13) Ang Pulong sa Diyos nag- pakita usab nga kadtong anaa sa Sheol o Hades, naglakip niadtong nag-alagad kang Jehova ug sa daghan usab nga wala mag-alagad ka- niya. (Genesis 37:35; Salmo 55:15) Busa, ang Bibliya nagtudlo nga aduna unyay "pagkabanhaw sa mga matarong ug sa mga dili-mata- rong." - Buhat 24:15. Kasukwahi niana, ang mga patay nga dili pagabanhawon gibatbat ingon nga anaa sa "Gehenna," wala sa Sheol o Hades. (Mateo 5:30; 10:28; 23:33) Sama sa Sheol ug Hades, ang Gehenna dili literal nga dapit. Adlaw sa Paghukom - Unsa ba Kini? UNSAY imong hunahuna bahin sa Adlaw sa Paghukom? Gihu- nahuna sa daghan nga ang bilyonbilyong tawo paatubangon nga tagsatagsa sa trono sa Diyos. Diha niana, ang hukom sa matag tawo ipakanaog. Ang pipila gantihan ug langitnong kahimayaan, ug ang uban hukman ug walay-kataposang pagpaantos. Apan lahi ang pag- hulagway sa Bibliya bahin niining yugtoa sa panahon. Kini gibatbat sa Pulong sa Diyos, dili ingong makalilisang nga panahon, kondili ingong panahon sa paglaom ug kapasig-ulian. Sa Pinadayag 20:11, 12, mabasa nato ang pagbatbat ni apostol Juan bahin sa Adlaw sa Paghukom: "Nakita ko ang usa ka dakong puti nga trono ug ang naglingkod niini. Gikan sa atubangan niya ang yuta ug ang langit nangalagiw, ug walay dapit nga nakaplagan alang kanila. Ug nakita ko ang mga patay, ang dagko ug ang gagmay, nga nagbarog sa atubangan sa trono, ug gibuksan ang mga linukot nga basahon. Apan gibuksan ang laing linukot nga basahon; mao kini ang linukot nga basahon sa kinabuhi. Ug ang mga patay gihukman pinasukad sa mga butang nga nahisulat sa mga linukot nga basahon sumala sa ilang mga buhat." Kinsa ang Maghuhukom nga gibatbat dinhi? Si Jehova nga Diyos mao ang kinalabwang Maghuhukom sa ka- tawhan. Bisan pa niana, iyang gitugyan sa lain ang aktuwal nga buluhaton sa paghukom. Sumala sa Buhat 17:31, si apostol Pablo 213
214 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? miingon nga ang Diyos "nakatakda na ug adlaw aron iyang pagahuk- man ang gipuy-ang yuta subay sa pagkamatarong pinaagi sa usa ka tawo nga iyang gitudlo." Kining tinudlong Maghuhukom mao ang gibanhawng si Jesu-Kristo. (Juan 5:22) Apan, kanus-a magsugod ang Adlaw sa Paghukom? Unsay gidugayon niana? Gipakita sa basahong Pinadayag nga ang Adlaw sa Paghukom mo- sugod human sa gubat sa Armagedon, sa dihang pagalaglagon ang sistema ni Satanas sa yuta. (Pinadayag 16:14, 16; 19:19-20:3) Human sa Armagedon, si Satanas ug ang iyang mga demonyo bi- langgoon sa usa ka bung-aw sulod sa usa ka libo ka tuig. Nianang panahona, ang 144,000 ka langitnong kaubang mga manununod mahimong mga maghuhukom ug magmando "ingong mga hari uban kang Kristo sulod sa usa ka libo ka tuig." (Pinadayag 14:1-3; 20:1-4; Roma 8:17) Ang Adlaw sa Paghukom dili kay kadiyot nga panghitabo nga mohangtod ug 24 lang ka oras. Mohangtod kinig usa ka libo ka tuig. Sulod nianang usa ka libo ka tuig nga yugto, si Jesu-Kristo "mag- hukom sa mga buhi ug sa mga patay." (2 Timoteo 4:1) Ang "mga buhi" mao unya ang "dakong panon" nga makalabang-buhi sa Ar- magedon. (Pinadayag 7:9-17) Nakita usab ni apostol Juan "ang mga patay . . . nga nagbarog sa atubangan sa trono" sa paghukom. Su- mala sa gisaad ni Jesus, 'ang tanan nga anaa sa handomanang mga lubnganan makadungog sa tingog ni Kristo ug manggula' pinaagi sa pagkabanhaw. (Juan 5:28, 29; Buhat 24:15) Apan sa unsa ipasukad ang paghukom sa tanan? Sumala sa panan-awon ni apostol Juan, "gibuksan ang mga linu- kot nga basahon," ug "ang mga patay gihukman pinasukad sa mga butang nga nahisulat sa mga linukot nga basahon sumala sa ilang mga buhat." Ang maong mga linukot nga basahon mao ba ang re- kord sa nangaging mga binuhatan sa katawhan? Dili, ang paghukom dili ipasukad sa gibuhat sa mga tawo una pa sila mamatay. Nganong nahibalo kita niana? Ang Bibliya nag-ingon: "Siya nga namatay nahigawas na gikan sa iyang sala." (Roma 6:7) Busa ang mga binan- haw mabuhi nga ang tanan nilang sala nalimtan na. Mao nga ang mga linukot nga basahon maoy simbolo gayod sa dugang mga ki- nahanglanon sa Diyos. Aron mabuhi hangtod sa hangtod, ang mga makalabang-buhi sa Armagedon ug ang mga binanhaw kinahang- Bahin sa Armagedon, palihog pagtan-aw sa Insight on the Scriptures, Tomo 1, mga panid 594-5, 1037-8, ug kapitulo 20 sa Simbaha ang Bugtong Matuod nga Diyos, nga samang gipatik sa mga Saksi ni Jehova.
Apendise lang mosunod sa mga sugo sa Diyos, lakip na ang bisan unsang bag-ong mga kinahanglanon nga mahimong ipadayag ni Jehova su- lod sa usa ka libo ka tuig. Busa, ang mga indibiduwal pagahukman pinasukad sa ilang ginabuhat sulod sa Adlaw sa Paghukom. Sulod sa Adlaw sa Paghukom, ang bilyonbilyong tawo makaba- ton sa ilang unang higayon sa pagkat-on bahin sa kabubut-on sa Diyos ug magpahiuyon niana. Nagpasabot kini nga pagahimo- on ang dakong edukasyonal nga buluhaton. Sa pagkatinuod, "ang pagkamatarong mao gayod ang makat-onan sa mga molupyo sa ma- bungahong yuta." (Isaias 26:9) Bisan pa niana, dili tanan buot magpahiuyon sa kabubut-on sa Diyos. Ang Isaias 26:10 nag-ingon: "Bisan pag ang daotan pagakaluy-an, siya dili gayod makakat-on ug pagkamatarong. Diha sa yuta sa katul-iran siya dili magminatarong ug dili makakita sa kahalangdon ni Jehova." Ang maong mga daotan pagapatyon nga permanente sulod sa Adlaw sa Paghukom. - Isaias 65:20. Pagkatapos sa Adlaw sa Paghukom, ang mga tawong makalabang- buhi 'mabuhi' sa bug-os ingong hingpit nga mga tawo. (Pinadayag 20:5) Busa sa Adlaw sa Paghukom, ang katawhan mapasig-uli sa orihi- nal nga kahingpitan niini. (1 Corinto 15:24-28) Unya mahitabo ang kataposang pagsulay. Si Satanas buhian gikan sa iyang pagkabilanggo ug tugotan sa pagsulay sa pagpahisalaag sa katawhan sa kataposang higayon. (Pinadayag 20:3, 7-10) Kadtong dili magpadaog kaniya ma- kapahimulos sa bug-os nga katumanan sa saad sa Bibliya: "Ang mga matarong magapanag-iya sa yuta, ug sila magapuyo sa ibabaw niini hangtod sa kahangtoran." (Salmo 37:29) Oo, ang Adlaw sa Paghukom mahimong panalangin sa tanang matinumanong katawhan! 1914 - Usa ka Hinungdanong Tuig sa Tagna sa Bibliya ABANTE ug duolag kap-atan ka tuig, gimantala sa mga estudyante sa Bibliya nga adunay hinungdanong mga panghitabo sa 1914. Unsa ba kini sila, ug unsa ang ebidensiya nga nagpunting nga ang 1914 maoy usa ka hinungdanong tuig? Sumala sa nahitala sa Lucas 21:24, si Jesus miingon: "Ang Jerusa- lem pagayatakan sa mga nasod, hangtod matuman ang tinudlong 215
216 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? mga panahon sa mga nasod." Ang Jerusalem mao ang kaulohang siyudad sa Hudiyohanong nasod - ang dapit diin nagmando ang lin- ya sa mga hari nga naggikan sa banay ni Haring David. (Salmo 48: 1, 2) Ugaling lang, talagsaon ang maong mga hari taliwala sa mga pangulo sa mga nasod. Sila naglingkod sa "trono ni Jehova" ingon nga mga hawas sa Diyos. (1 Cronicas 29:23) Busa ang Jerusalem na- himong simbolo sa pagmando ni Jehova. Apan sa unsang paagi ug kanus-a nagsugod nga ang pagmando sa Diyos 'giyatakan sa mga nasod'? Kadto nahitabo sa 607 W.K.P. sa di- hang ang Jerusalem gipukan sa mga Babilonyanhon. Ang "trono ni Jehova" nabakante, ug nabalda ang linya sa mga hari nga naggikan kang David. (2 Hari 25:1-26) Ang maong 'pagyatak' magpadayon ba hangtod sa hangtod? Dili, kay ang tagna ni Ezequiel miingon ma- hitungod sa kataposang hari sa Jerusalem, si Zedekias: "Kuhaa ang purong, ug kuhaa ang korona. . . . Walay magapanag-iya niini hang- tod nga moabot siya nga may legal nga katungod, ug ihatag ko kini kaniya." (Ezequiel 21:26, 27) Ang usa nga adunay "legal nga katu- "PITO KA PANAHON" 2,520 ka tuig 606 1/4 ka tuig Oktubre 607 W.K.P. hangtod Disyembre 31, 1 W.K.P. 1,913 3/4 ka tuig Enero 1, 1 K.P. hangtod Oktubre 1914 607 & W.K.P. K.P. ) "Ang Jerusalem pagayatakan sa mga nasod" "Moabot siya nga may legal nga katungod" 1914
Apendise ngod" sa Davidikong korona mao si Kristo Jesus. (Lucas 1:32, 33) Busa ang 'pagyatak' matapos sa dihang si Jesus mahimong Hari. Kanus-a mahitabo ang maong hinungdanong panghitabo? Gipa- kita ni Jesus nga ang mga Hentil magmando sulod sa usa ka pihong yugto sa panahon. Ang asoy sa Daniel kapitulo 4 naundan ug mga giya aron masayran ang gidugayon sa maong yugto. Nag-asoy kini bahin sa usa ka matagnaong damgo ni Haring Nabukodonosor sa Babilonya. Iyang nakita nga giputol ang usa ka dako kaayong kahoy. Ang tuod niana wala makatubo tungod kay gipikitan kinig puthaw ug tumbaga. Usa ka manulonda nagpahayag: "Palabyon kaniya ang pito ka panahon." - Daniel 4:10-16. Diha sa Bibliya, gamiton usahay ang mga kahoy ingong simbolo sa pagmando. (Ezequiel 17:22-24; 31:2-5) Busa ang pagputol sa sim- bolikong kahoy naghulagway kon sa unsang paagi ang pagmando sa Diyos, ingon nga gihawasan sa mga hari sa Jerusalem, mabalda. Bisan pa niana, ang panan-awon nagpahayag nga ang maong 'pag- yatak sa Jerusalem' maoy temporaryo lamang - nga usa ka yugto sa "pito ka panahon." Unsay gidugayon niana? Gipaila sa Pinadayag 12:6, 14 nga ang tulo ug tunga nga mga pana- hon motumbas sa "usa ka libo duha ka gatos ug kan-uman ka adlaw." Busa ang "pito ka panahon" mohangtod ug duha ka pilo niana nga gidugayon o 2,520 ka adlaw. Apan ang Hentil nga mga nasod wala mohunong sa 'pagyatak' sa pagmando sa Diyos sulod sa 2,520 lang ka adlaw human sa pagkapukan sa Jerusalem. Nan, dayag nga kining tagnaa mokobre ug hataas pa kaayong yugto sa panahon. Pinasukad sa Numeros 14:34 ug Ezequiel 4:6, nga naghisgot bahin sa "usa ka ad- law alang sa usa ka tuig," ang "pito ka panahon" mokobre ug 2,520 ka tuig. Ang 2,520 ka tuig nagsugod sa Oktubre 607 W.K.P., sa dihang ang Jerusalem gipukan sa mga Babilonyanhon ug ang Davidikong hari gipakanaog sa iyang trono. Ang yugto natapos sa Oktubre 1914. Niadtong panahona, "ang tinudlong mga panahon sa mga nasod" natapos, ug si Jesu-Kristo gipalingkod ingong langitnong Hari sa Diyos. - Salmo 2:1-6; Daniel 7:13, 14. Gikan sa Oktubre 607 W.K.P. hangtod Oktubre 1 W.K.P. maoy 606 ka tuig. Sanglit walay sero nga tuig, gikan sa Oktubre 1 W.K.P. hangtod Oktubre 1914 K.P. maoy 1,914 ka tuig. Kon tingbon ang 606 ka tuig ug ang 1,914 ka tuig, kita adu- nay 2,520 ka tuig. Alang sa impormasyon bahin sa pagkapukan sa Jerusalem sa 607 W.K.P., tan-awa ang artikulong "Chronology" diha sa Insight on the Scriptures, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova. 217
218 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? Sumala sa gitagna ni Jesus, ang iyang "presensiya" ingong la- ngitnong Hari gitiman-an ug makuyaw nga mga panghitabo sa kalibotan - gubat, kagutmanan, mga linog, mga kamatay. (Mateo 24:3-8; Lucas 21:11) Ang maong mga panghitabo maoy bug- at nga ebidensiya sa kamatuoran nga ang 1914 nagtimaan gayod sa pagkatukod sa langitnong Gingharian sa Diyos ug sinugdanan sa "kataposang mga adlaw" niining presenteng daotang sistema sa mga butang. - 2 Timoteo 3:1-5. Kinsa si Miguel nga Arkanghel? DILI subsob ang paghisgot sa Bibliya bahin sa espiritung linalang nga ginganlag Miguel. Bisan pa niana, sa dihang siya gihisgotan, siya may gibuhat nga usa ka butang. Sa basahong Daniel, si Mi- guel nakigbugno sa daotang mga manulonda; sa sulat ni Judas, siya nakiglalis kang Satanas; ug sa Pinadayag, siya nakiggubat sa Yawa ug sa iyang mga demonyo. Pinaagi sa paglaban sa pagman- do ni Jehova ug pagpakig-away sa mga kaaway sa Diyos, si Miguel nagkinabuhi sumala sa kahulogan sa iyang ngalan - "Kinsa ang Sama sa Diyos?" Apan kinsa ba si Miguel? Ang mga tawo mailhan usahay dili sa usa lang ka ngalan. Pa- nanglitan, ang patriarkang si Jacob nailhan usab nga Israel, ug si apostol Pedro nailhan usab nga Simon. (Genesis 49:1, 2; Ma- teo 10:2) Sa susama, gipaila sa Bibliya nga ang Miguel maoy laing ngalan ni Jesu-Kristo, sa wala pa ug human sa iyang pagkinabuhi sa yuta. Atong hisgotan ang Kasulatanhong mga katarongan nga- nong nahidangat kita sa maong pagtuo. Arkanghel. Ang Pulong sa Diyos nagpunting kang Miguel ingong "arkanghel." (Judas 9) Ang maong termino nagpasabot nga "pangulong manulonda." Usa lamang ang maong manu- londa. Sa pagkatinuod, ang terminong "arkanghel" makita diha sa Bibliya sa singular nga diwa, dili gayod sa plural. Dugang pa, si Jesus gilangkit sa katungdanan ingong arkanghel. Bahin sa nabanhaw nga Ginoong Jesu-Kristo, ang 1 Tesalonica 4:16 nag- ingon: "Ang Ginoo manaog gikan sa langit uban sa singgit sa pagsugo, uban sa tingog sa arkanghel." Sa maong paagi ang tingog ni Jesus gibatbat ingong tingog sa usa ka arkanghel. Busa kining
Apendise tekstoha nagpasabot nga si Jesus mismo mao ang arkanghel nga si Miguel. Pangulo sa Kasundalohan. Ang Bibliya nag-ingon nga "si Mi- guel ug ang iyang mga manulonda nakiggubat sa dragon . . . ug [sa] mga manulonda niini." (Pinadayag 12:7) Busa, si Miguel mao ang Pangulo sa kasundalohan sa matinumanong mga manu- londa. Ang Pinadayag nagbatbat usab kang Jesus ingong Pangulo sa kasundalohan sa matinumanong mga manulonda. (Pinada- yag 19:14-16) Ug si apostol Pablo tinong naghisgot sa "Ginoong Jesus" ug sa "iyang gamhanang mga manulonda." (2 Tesalonica 1:7) Busa ang Bibliya naghisgot kang Miguel ug sa "iyang mga ma- nulonda" ug kang Jesus ug sa "iyang mga manulonda." (Mateo 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pedro 3:22) Sanglit ang Pulong sa Diyos wala magpaila sa bisan diin nga adunay duha ka kasundalohan sa mati- numanong mga manulonda sa langit - ang usa nga gipangulohan ni Miguel ug ang usa nga gipangulohan ni Jesus - makataronga- non ang pagtuo nga si Miguel mao gayod si Jesu-Kristo diha sa iyang langitnong papel. Ang dugang impormasyon nga nagpakitang ang ngalang Miguel mapada- pat sa Anak sa Diyos makaplagan sa Tomo 2, mga panid 393-4, sa Insight on the Scriptures, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova. Pag-ila sa "Dakong Babilonya" ADUNAY mga pulong diha sa basahong Pinadayag nga dili pa- gasabton nga literal. (Pinadayag 1:1) Pananglitan, kini naghisgot sa usa ka babaye nga diha sa iyang agtang nahisulat ang ngalang "Dakong Babilonya." Kining bayhana giingong naglingkod ibabaw sa "mga panon sa katawhan ug kanasoran." (Pinadayag 17:1, 5, 15) Sanglit ang literal nga babaye dili makahimo niini, ang Dakong Babilonya maoy simboliko gayod. Busa, unsay gihawasan niining simbolikong bigaon? Sa Pinadayag 17:18, ang samang simbolikong babaye gibatbat ingong "ang dakong siyudad nga adunay gingharian ibabaw sa mga hari sa yuta." Ang terminong "siyudad" nagpaila sa usa ka or- ganisadong grupo sa katawhan. Sanglit kining "dakong siyudad" 219
220 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? nagmando man ibabaw sa "mga hari sa yuta," ang babaye nga ginganlag Dakong Babilonya usa gayod ka impluwensiyadong organisasyon nga naglangkit ug daghang nasod. Kini tukmang ma- tawag nga tibuok-kalibotan nga imperyo. Unsang matanga sa imperyo? Usa ka relihiyosong imperyo. Matikdi kon sa unsang pa- agi ang pipila ka may-kalangkitang mga teksto diha sa basahong Pinadayag motultol kanato sa maong pangagpas. Mahimong politikanhon, komersiyal, o relihiyoso ang usa ka imperyo. Ang babaye nga ginganlang Dakong Babilonya dili po- litikanhong imperyo tungod kay ang Pulong sa Diyos nag-ingon nga "ang mga hari sa yuta," o ang politikanhong mga elemento niining kalibotana, "nakighilawas" kaniya. Ang iyang pagpakighi- lawas nagpunting sa mga alyansa nga iyang gihimo uban sa mga magmamando niining yutaa ug kanay hinungdan nga siya gitawag ang "dakong bigaon." - Pinadayag 17:1, 2; Santiago 4:4. Dili mahimong komersiyal nga imperyo ang Dakong Babilonya tungod kay ang "mga magpapatigayon sa yuta," nga naghawas sa komersiyal nga mga elemento, magbangotan sa dihang siya paga- laglagon. Sa pagkatinuod, ang mga hari ug mga magpapatigayon gibatbat ingong nagtan-aw sa "halayo" sa Dakong Babilonya. (Pi- nadayag 18:3, 9, 10, 15-17) Busa, makataronganon ang pagtuo nga ang Dakong Babilonya maoy relihiyosong imperyo, dili politikan- hon o komersiyal. Ang relihiyosong pagkaimperyo sa Dakong Babilonya dugang gipamatud-an sa mga pulong nga siya nagpahisalaag sa tanang na- sod pinaagi sa iyang "espiritistikanhong mga buhat." (Pinadayag 18:23) Sanglit ang tanang matang sa espiritismo maoy relihiyoso ug dinasig sa demonyo, dili katingad-an nga ang Bibliya nagtawag sa Dakong Babilonya nga "puloy-anan sa mga demonyo." (Pinada- yag 18:2; Deuteronomio 18:10-12) Kining imperyoha gibatbat usab ingon nga aktibong nagasupak sa matuod nga relihiyon, nga na- galutos sa "mga manalagna" ug "mga balaan." (Pinadayag 18:24) Sa pagkatinuod, ang Dakong Babilonya adunay dulot-sa-bukog nga pagdumot sa matuod nga relihiyon mao nga siya mapintasong nagalutos ug nagapatay pa gani sa "mga saksi ni Jesus." (Pinada- yag 17:6) Busa, kining bayhana nga ginganlag Dakong Babilonya tin-awng naghawas sa tibuok-kalibotang imperyo sa bakak nga reli- hiyon, nga naglakip sa tanang relihiyon nga nagsupak kang Jehova nga Diyos.
Natawo ba si Jesus ug Disyembre? WALA kita tug-ani sa Bibliya kon kanus-a natawo si Jesus. Bisan pa niana, kini naghatag kanato ug lig-ong katarongan sa pagtuo nga wala siya matawo ug Disyembre. Tagda ang klima nianang bulana didto sa Betlehem, diin nata- wo si Jesus. Ang Hudiyohanong bulan sa Chislev (nga motugbang sa Nobyembre/Disyembre) maoy tugnaw ug ting-ulan. Ang sunod nga bulan mao ang Tebeth (Disyembre/Enero). Ubos kaayo ang mga temperatura niining panahona sa tuig, nga may panagsang niyebe sa kabukiran. Tan-awon nato kon unsay gisulti sa Bibliya bahin sa kli- ma nianang rehiyona. Gipakita sa magsusulat sa Bibliya nga si Esdras nga ang Chislev usa gayod ka bulan nga nasayran nga matugnaw ug ting-ulan. Human sa pagpahayag nga ang usa ka panon sa katawhan nagkatigom sa Je- rusalem "sa ikasiyam nga bulan [Chislev] sa ikakawhaang adlaw sa bulan," si Esdras mitaho nga ang katawhan "nagkurog . . . tungod sa ulan." Mahitungod sa klima sa maong panahon sa tuig, ang nagka- tigom nga katawhan mismo miingon: "Ting-ulan karon, ug dili mahimo nga mobarog sa gawas." (Esdras 10:9, 13; Jeremias 36:22) Dili katingad-an nga ang mga magbalantay sa karnero nga nagpuyo Sa dihang natawo si Jesus, ang mga magbalantay ug ang ilang mga panon sa kahayopan didto sa kapatagan sa kagabhion 221
222 Unsay Tinuod Nga Gitudlo Sa Bibliya? sulod ug duol sa Jerusalem nagseguro nga sila ug ang ilang mga pa- non sa kahayopan wala sa gawas sa magabii sa pagka-Disyembre! Hinunoa, gitaho sa Bibliya nga ang mga magbalantay sa karne- ro didto sa kapatagan nga nagbantay sa ilang mga panon sa gabii sa pagkatawo ni Jesus. Ngani, ang magsusulat sa Bibliya nga si Lucas nagpakita nga niadtong panahona, ang mga magbalantay "nagpuyo sa gawas ug nagpadayon sa pagbantay sa ilang mga panon sa kahayo- pan sa kagabhion" duol sa Jerusalem. (Lucas 2:8-12) Matikdi nga ang mga magbalantay sa karnero sa aktuwal nagpuyo sa gawas, wala lang maglakawlakaw sa gawas sa maadlaw. Gibutang nila ang ilang mga panon sa kahayopan diha sa kapatagan sa kagabhion. Ang maong kabatbatan bahin sa pagpuyo sa gawas mohaom ba sa tugnaw ug ula- non nga klima sa Betlehem pagka-Disyembre? Dili, dili gayod. Busa ang mga kahimtang may kalangkitan sa pagkatawo ni Jesus nagpai- la nga wala siya matawo ug Disyembre. Ang Pulong sa Diyos nagatug-an kanato sa tukma kon kanus-a si Jesus namatay, apan naghatag lang ug diyutay nga detalye nga di- rektang magpaila kon kanus-a siya natawo. Kini magpahinumdom sa mga pulong ni Haring Solomon: "Ang usa ka ngalan mas maayo pa kay sa maayong lana, ug ang adlaw sa kamatayon kay sa adlaw nga natawhan." (Ecclesiastes 7:1) Nan, dili katingad-an nga ang Bibli- ya naghatag ug daghang detalye bahin sa ministeryo ug kamatayon ni Jesus apan diyutay nga detalye bahin sa panahon sa iyang pagka- tawo. Alang sa dugang impormasyon, tan-awa ang mga panid 32-8 sa Nangatarongan Pinasukad sa Kasulatan, nga gipatik sa mga Saksi ni Jehova. Angay ba Natong Saulogon ang mga Pangilin? ANG popular nga relihiyoso ug sekular nga mga pangilin nga gisau- log karon sa daghang bahin sa kalibotan wala magsukad sa Bibliya. Nan, diin man diay gikan ang maong mga selebrasyon? Kon ikaw makapanukiduki sa usa ka librarya, ikaw maikag sa pagkahibalo kon unsay giingon sa mga reperensiya bahin sa mga pangilin nga popular diha sa dapit nga imong gipuy-an. Tagda ang pipila ka pa- nanglitan.
Apendise Easter. "Walay timailhan sa Bag-ong Testamento bahin sa pag- saulog sa pangilin sa Easter," nag-ingon ang The Encyclopædia Britannica. Sa unsang paagi nagsugod ang Easter? Nagsukad kini sa paganong pagsimba. Bisan pag giangkon nga ang maong pa- ngilin naghandom sa pagkabanhaw ni Jesus, dili Kristohanon ang mga kostumbre nga nalangkit sa pangilin sa Easter. Panangli- tan, mahitungod sa popular nga "Easter bunny," ang The Catholic Encyclopedia nag-ingon: "Ang koneho maoy paganong simbolo ug kanunay nga simbolo sa pagkahinganak." Mga Selebrasyon sa Bag-ong Tuig. Ang petsa ug mga kostum- bre nga nalangkit sa mga selebrasyon sa Bag-ong Tuig magkalahi diha sa nagkalainlaing nasod. Bahin sa sinugdanan sa maong selebrasyon, ang The World Book Encyclopedia nag-ingon: "Ang Ro- manong magmamando nga si Julio Cesar nagtino sa Enero ingong Adlaw sa Bag-ong Tuig sa 46 W.K.P. Kining adlawa gipahinungod sa mga Romano kang Janus, ang diyos sa mga ganghaan, mga pulta- han, ug mga sinugdanan. Ang bulan sa Enero gingalan sumala kang Janus, nga duhag nawong - ang usa nagtan-aw sa unahan ug ang lain nagtan-aw sa luyo." Busa ang mga selebrasyon sa Bag-ong Tuig nagsukad sa paganong mga tradisyon. Adlaw sa Minatay. Ang The Encyclopedia Americana nag-ingon: "Ang pipila ka bahin sa mga kostumbreng nalangkit sa Adlaw sa Minatay masubay ngadto sa usa ka Druid [karaang Celtic nga ka- parian] nga seremonyas sa una-Kristohanong kapanahonan. Ang mga Celt may mga pangilin alang sa duha ka dagkong mga diyos - ang diyos nga adlaw ug ang diyos sa mga patay . . . , kansang pa- ngilin gihimo sa Nobyembre 1, ang sinugdanan sa Celtic nga Bag-ong Tuig. Ang pangilin sa mga patay inanayng naugmad nga Kristohanong rituwal." Ubang mga Pangilin. Dili mahisgotan ang tanang saulog nga gihimo sa tibuok kalibotan. Hinunoa, ang mga pangilin nga ma- gabayaw sa mga tawo o tawhanong mga organisasyon wala uyoni ni Jehova. (Jeremias 17:5-7; Buhat 10:25, 26) Hinumdomi usab nga ang sinugdanan sa relihiyosong mga selebrasyon maoy magti- no kon kana makapahimuot ba sa Diyos o dili. (Isaias 52:11; Pinadayag 18:4) Ang mga prinsipyo sa Bibliya nga gihisgotan sa Kapitulo 16 niining basahona makatabang kanimo sa pagtino kon unsay pag-isip sa Diyos sa pagpakigbahin sa dili-relihiyosong mga pangilin. 223
Gusto ka bag dugang impormasyon? Palihog kontaka ang mga Saksi ni Jehova sa