Dinhi gipasundayag ang kaambong sa nawong ug lawas ni Gladys Swarthout, artista sa H olluwood. fSo 4111 , . 1a- mDpa/it, ttuS-oUJa 11116 " - " " •D "~·• Bi•o 11 • • 111!11")
. Aniay gatas nga dili makuyaw alang sa atong madagaang klima Ebaporadang Gatas Carnation A NG panalangin sa walay kuyaw, makatarunganong pagka t-\ bili nga gatas-tugob, dalisay ug mopasupang-gihatag alang sa atong madag·aang klima sa lata nga may etike ~- Imong mapaniguro nga ang matag lata sa ta sa Carnation. Ebaporadang Gatas Carnation makanunayon sa kalidad, tu g·ob sa bali sa pagkaon, esterilisado sa lata ug busa nahigawas gayud sa mga kagaw. Ang Gatas Carnation andam gamiton diha-diha. Timboli kini sa susamang gidaghanon sa tubig alang sa pangluto, ug gamita kini nga dili sinagolan sa tubig alang sa kape ug linugaw. Mga Gasang Walay Bayad! Ang mga etiketa sa Carnation ikailis sa bisan un sang. taknaa sa dili pa a,ng Dis. 31, 1938, sa mga mapuslanong gasa sa departamento sa gasa sa P.acific Commercial Company, sa, Manila ( 125 Es colta), sa Cebu kun sa Iloilo . Pagsulat alang sa usa ka katalogo sa gasa. Ang Gatas Carnation usa ka gatas nga walay kuyaw, mo pasupang, ug masayong hilison sa mga bata nga wala magtu toy sa ilang inahan. Giandam sumala sa pormula sa inyong mananambal, ang Gatas Carnation mahiuyonan sa mga ba tang masuso gikan sa unang mga semana. Ang kabataan sa tanang panuigon mahigusto sa Gatas Carnation-mabuhi gu mikan niini-mokuhag kaayohan gikan sa iyang panglawas nong kabtang nga mopasupang. Mga Recipe sa Carnation Usa ka libreto sa, mga recipe nga masaydng dala-dalaon ipadala kanimo kon imong kinahang Ipad'ala ang imong hangyo ngadto sa P. lanon. C. C., Ma,nila. Walay Kuyawng Gatas Sa Labing Maayong Kalidad·· Pangitaa ang Etiketa sa Carnation sa tanang tindahan Duha ka gidak-on sa lata - Linutong Corned Beef A NG labing sayon, labing madaginotong paagi pag- kuha ug karne nga walay kuyaw, p10pasupang, maayo alang sa imong talad, mao ang pagpalit sa Libby's Corned Beef sa imong suking tindahan. Ma tag lata may lunlon lumong karne, lamian ug maka pagana-ang karne nga mahigustoan sa tanan. A NG Libby's Corned Beef maoy usa sa labing maayong bali sa pagkaon nga ikatanyag sa imong suki. Kini linuto ug andam na idulot. Ablihi ang lata-hiwaa ang iyang sulod-ug kini andam na sa imong pagkaon. Ang Libby's Corned Beef mahimong initon aron idulot uban sa kan-on ug utanon; kini mahimong gamiton pagbuhat mga lamiang "sandwich." Ang Libby's Corned Beef mahigustoan sa imong banay bisan sa un sang paagi nimo kini idulot. Palit usa ka lata sa imong suki karon. ~ MEATS ~rE::tl!!i!ill~· Ready to Serve Alang sa Linatang Karne may Kalidad- Pangayoa ang "Libby's" BISA Y A-7-12-37 P-2
Clifa •• Bullafa11 •• l'ar..t•• .... ~ .. roapondenalya •• llnrdall-• ,.,.,.,.. . . llotl •• JO •• Olltuhr., 1•1 .. o- BUHATAN• '115 Calero Sta. Craa. M .. lfe J"ol 2·43-61-P. 0, Boa ISM tloi'Oia • matag tun-. Qlnapatl11 u RAMO~ ROCI1:~ .. UBUCATION9. INC• Sc IIAl.AYRANAN SA SVSKRISYONt Pil•pino-P4.SO an• tuie,' P2.SO ang f Ira halon. So Ameri ,.0.10 ana llulod Ito Iran Hawo_y-P&.oo, one eu;c. ana 6 P9.00 ana tuia. ,.3.0' Sa ubona noaud llo bula~~o t>angulo: fi'l.i\\'IASO P. RUQI'RC'OSI\ TUIG VII II Manila, Lunes, Hulyo. 12, 1937 II ISIP 49 MN\t<;TAADO L.AU~E.L. ~laisug Sa N AHIBALO si Mahistrado Jose P. Laurel sa iyang gibarugan. Daw komakaon ug tawo sa kasuko sa pagkadawat niya sa sulat-pahimangno ni sub-se kretaryo Jose Melencio sa departamento sa Hustisya bahin sa kauyonan sa gabinete nga nagdili kaniya sa pagpanudlo sa mga tunghaang pribada. N agpaha yag nga dili siya pamando sa bisan unsang departa mento nga walay 1abut sa iyang katungdanan, kay nahibalo kono siya sa iyang gibuhat. Katarungan human magpahayag si Sekretaryo Jorge Vargas nga ang gikauyouan sa gabinete mao ang paglakip sa ta nang punoan sa kagamhanan kay mao may polit~ika nga. ginasunod sa administrasyon ingon sa tinguha ni Pamuno Quezon, ug nga ang pagbulig sa tanang pu noan sa administrasyon gikinahanglan alang sa ma husay nga pamunoan, nakita upod ang labawng ka tarungan nga angay mapuypoy si Mahistrado Laurel sa iyang kasuko. Ang mga makinaadmanon nato, labi na ang mga magtutukod sa atong Batakang-balaod, nagpahayag sa mga hunahuna nga makapalig-on sa gibarugan ni 1\Iahistrado Laurel nga usa upod sa mga magtutukod sa Komz;titusyon sa 1\'Iankomunidad. lngon sa usa ka dakung "apan" ang gimbut-an sa Batakang-balaod nga magpihig sa ubang mga pu noan sa pagdili kanila sa pagpatudlo kun paghupot Iaing propisyon, samtang ang uban dili did-an, labi na kon dagkug suhol sa kagamhanan. Makatarunganon nga nahgisug si Mahistrado Laurel kon nagtuo siya nga gihilabtan siya ingon sa pahimangno nga naglapas siya sa gimbut-an sa gabi nete, apan human tin-awa ni sub-sekretaryo Melen cio nga wala siyay dautang tinguha sa iyang sulat kay nagtuman man lamang siya sa iyang katungda nan sa pagpahinumdom sa k.auyonan sa gabinete. ug Ang kaangayan maoy matuod nga katarungf\n nga buot kitaon sa tanang lungsorarion. Ning bahi na, ang baod ni Pamuno Quezon nga naglagda sa ka uyon,an sa gabinete maoy labing maayong tamdon sa tanang pun~an sa kagamhanan-gagmay ug dagku • kav an~ ilang tibuok alagarl gikinahanglan man sa lungsod.
tANID Z ATANGI GAYUD KINING MGA SUGILANONA: --~oOo"o-- 1. DURA KA BABA YE-Su gilanon ni FELIX V. ES TRADA. Si Meding maoy natingban sa gugma ni Alberto apan si Asun ma oy ilang gitap-il kaniya. Naglagut si Meding. M• tuohon nga si Alberto na higugma kan.g Asun si Meding nangita ug lair.g hinigugma. Gi lrigugma siya ni Alberto a pan ang Ia laki giabut da kung kahiubos sa buot sa dihang nakita niya nga si Med ng wala gayu"J motuo sa -iyang mga pamalibad. Unsay gidangatan sa ilang gugma? Naminyo ba sila tt Unsay kalainan ni Asun ug ni Meding? Z. SIGARILYO - Sugilanon ni IGNACIO B. FERNAN DEZ. Tolo na lamang ka buok balay ang karon nag tindog sa kanhi mauswa· gong balangay sa Adelpa. Milaba)' ang usa ka da kung sunog nga miagiw ~a kabalayan ug ubang mga butang sa mga molupyo niadtong matahum bala ngay. Ngano kadtonst naingon niadto? Unsay nagpalftl:o sa dakun~ !'U· nog? Misaad si Ninon nga mobalik ngadto sa mga bukton ni Joe. mi~Sa ad siya nga bisan unsay mahitabo mahalon gayud . Paghiba niya si Joe. lik niya nahitabo ang da kung sunog. • • Ngano? uyamot 3. "N ABALHIN N A A NG MGA BABA ~E KARON?" -Hamubon.~ sugilanon ni CARL J. CUISON. Nag kasabut si Mending ug ~• sila Is~ng nga mangaon ug ha'o-halo. Nagpasi bantug sl Mending nga si Lito diU na gayud mag tinonto kaniya kay iya nang gi!iksiyon. Si Men ding ug si Lito manat:!hi gugmaay. Matud ni ~E>n· ding kang Ising nga basta ~ani ingnon niya si Lito nga kinahant;!lan moanha kaniya gayud nianan~ taknaa, moanha gayud. Apan k8flin na latnant:! sa usa ka takna niJang hinu let• ka"-"• Lito kini. wala pa gayud mopatim-aw. Unsay naingnan? BISAYA Hulyo 12, 1931 Malhlnstrado Jose LatUiren Hyall1lg PagslUlpnn Natnungot ug misinta pagkadawat sa sulat ni sub-sekretaryo Jose Mrelencio, nagpahinumdom sa pagdili kaniya pagpatudlo sa mga tunghaang pribada N .AANAD sa dili pagsabat ug pag-amen kon ang pagbuhat sa ingon su pak sa iyang kaugalingong hu nal;luna, si Mahistrado Jose P. LG.ureJ sa Korte Suprema mi padahunog, sa usang semana. makabungog pagsupak sa orden ejecutivo ni Presidente Quezon nga nagdili sa mga sakop sa kagamhanan sa pagpanudlo sa mga tuJonghaang pribada. seksiyon 12, ling-on 2 sa atong Konsti tu5yon nagbuot nga tanang "pangulo sa mga departamento ug mga pangulo sa mga buro kun mga opisina ug ang Hang mga luyo-h.iyo dili makaapil sa bisan unsang pangita sa pangi nabuhi" samtang anaa pa sa ilang katungdanang gialagad. Ang artikulo VII, Sa wala pa kauyoni ang atong Konstitusyon, kadagha nan sa mga propisor sa mga tulonghaang pribada mga pu· noan sa kagamhanan. Unya. mipagula si Presidente Que-zon sa miaging tuig usa ka orden ejecutivo sinandig sa nasang pit gimbut-an sa kon~titusyon aron pahinumduman kadtong mga sakop sa Departamento Ejecutivo n g a nanaghupot ubang mga "pangita sa pangi nabuhi" gawas sa ilang mga katungdanan sa ka~amhanan nga inigsugod sa 1937 kina hanglan magpili sila hain ilang luwatan: ang ila bang katun~ danan sa kagamhanan kun ang ila bang ubang hinguhaag pa nginabuhi. Ning tuiga, sa~tang didto si Presidente Quezon sa Ame rika. gumikan sa hangyo sa mga unibersidad ug kolehiyo hatagan la sa Mamla nga mang una usa ka tuig lugway sila paggamit sa kabatid sa mga kawaning punoan sa ka ~amhanan. naaghat ang gabi nete pag-uyon usa ka resolus yon aron hangyoon si Presi· dente Quezon nga ang gipa n!l'ayong lugwayng usa ka tuig sa mga uniber~idad ug kolehi yo ihatag kanila. si Dekano Jose 1\1. Aruego sa Unibersidad sa Ma nila mipalupad pagsupak niini ngadto kant!' Pamuno Quezon sa Amerika diin iyang gibatbat Apan Moltt.truo JOSE P. LAUREL pag-ayo nga kon himoon ang paglugway mayatakan ang J:sa takang-baJaod sa Pilipinas. Gi· J~angutana m Presidente Que zon si Sekretaryo Jose Yulo kon may katarungan ba si lJe kano JAruego ug si Sek. Yu Jo miyango. Gilayon mipahugong usa ka mensa he ang Presiden te alang sa iyang gab:nete sa Ma nila diin iyang gibaod nga wa lay si bisan kinsang punoan sa kagamhanan nga tugotan pag· hatag sa iyang panahon alang sa pangita sa gawas. Tuod, ang kanhi mga magtu· tudlo sa mga tulonghaang pri bada nga sakop sa kagamhanan mihunong sa maong pagtudlo samtang ang pipila miluwat sa kagamhanan pinalabi ang ha yahayng kinabuhi sa pagka pro. pisor sa mga tu longhaang pri bada. Apan ang uban. wala patandog sa liang kahimtang -nagpadayon sa kagamhanan ug nagpadayon pagpanudlo sa mga tulonghaang pribada. Usa kanila mao si Mahistra do Jose P. Laurel sa Korte Su prema nga pagkadawat gayul) sa pahimangno ni Sekretaryo Jose P. Me (1 u y o-lu y o) lencio nga nagpahinumdom ka niya bahin sa gikauyonan sa Gabinete ug sa orden ejecutivo ni Presidente Quezon misinta dayon. Si Mahistrado Laurel sa na~udlo ug ginasuholan "University of Santo Tomas," "National Teachers' College," "Philippine Law School" 11g "University of the Philippines" samtang siya usa sa mJra M~ histrado sa Korte Suprema. ' kang Mahistrado Claro M. Recto, sa kombensiyon Presidente konstituyente unsay iyang hu· nahuna mahitungod ning gi· nganlag "TEACHING BAN OR· DER" sa iningles, kini mitu• bag nga sa iyang }{augalingong hunahuna ang maong "teaching ban" alang lamang sa Depar• tamento Ehekutibo. Tataw ka ayo, tnatud ni Hal. Recto, ang tuyo sa Konstitusyon. Kon tu· yo pa sa Batakang-balaod ang paglakip sa tanang sakop sa J..agamhanan kini gitin-aw unta pag-ingon. Apan kay mao da may tuyo sa Konstitusyon ang ragdili s~ Jnga sakop sa Depar· tamento Ehekutibo pa"rdedikar sa Hang panahon sa Iaing pro· pisyon mao nga mao da U!lab ang gibaod sa usa sa iyang mga gimbut-an. Sa pagpangutana na Misabat kang Hal. Recto mao ang duha ka bang!?:Htang Dipu.tado: si Ruperto Montino1a ugo Ruperto Kapunan. Matud ning duha ka tan"r-ang lehis Jador n(!'a an~ Denartamento Lehislatibo walay Jabut sa rna on~ gimbut-an sa Konstitusyon. Si G. Narciso Pimentil upod, Sekretaryo sa AsambFya Nas yonal ug Sekretaryo ·sa Asam bliya Konstituyente nu-a maoy narpanday sa ato karong Bata kang-balaod mipahayag ng-a wala mahilakip ang A~ambtiya .. teaching ban Nasyonal sa order." Sa pagpahimangno na ni Sub-Sekretaryo Jo:e P. Melen• cio kang Mahistrado Jose P. Laurel rnahitungod sa llikauyo nan sa gabinete ng-a dinasonan ni Presidente Quezon sa iyang usa ka orden ejecutivo mao kadtong misinta si Mahistrado Laurel ug miingon: ••sakop ako sa Korte Supre ma sa Pilipinas Ull' dili ako gusto nra tud'oan ako unsay akong buhaton." Si Sekretaryo Jorge B. Var· jl'as ~a iyang bahin UQ' sa nga• Jan sa Presidente sa Pilipinas miing-on nga dili karon pana hon nga lantugian ang konsti tusyonalidad kun le<!'alidad sa (lpadayon sa Panid 11)
Jfulyo 12, 1937 BISA YA PANID 3 Maisug Abyadora W ala lgdungog W ALA matagbaw sa iyang unang mga kadaugan sa pagbuntog sa kaha ftginan. si Gng. Amelia -Earhart paglupad Putnam nangandak lib'Ut sa kalibutan subay sa ekwador. Siya ang unang ba· baye-biSan sa mga maglulu· nangan pad dak nga nakahunahuna sa ma· lisad ug makuyaw nga panaw. ag kon molamplls. kini maoy labing daku sa una niyang mga kadaugan sa pagka maisug nga abyadora. lalaki walay ra. Manubay sa ekwador, ang mainit dapit sa tunga-tunga sa kalibutan, gilaraw niya nga motadlas sa mga halapad da gat sa Pasipiko, sa mga yuta sa Sur Amerika, Aprika, Aws· tralya, Haway, Kaliporniya, ug gikan dinhi tadlas sa Tinipong Bansa paingon sa Nweba York. Nangandoy siya sa paghimo lliB iyang panaw sa gidugayon nga usa ka rekord nga malisud bun togon sa ubang mga maglulu pad. Sa buntag sa miaging Sabadct ang katapusang mensabe gi kan sa ayroplano nagtaho nga diyutay na lamang ang gasoli na ug hayan mahurot sa dill sa pa sila makaabut sa J>olo H--:tand. Libut kaniJa mao ray , mak1ta ang halapad nga tubig. Taliwala sa kalisud kanunay eila mipalupad sa mensahe. nangayog pakitabang sa ~isan unsang bapor nga hiatlad dill ha!ayo sa dapit. ~{aha wala ga .. sa mamala: yt.t(l mahidangat ang'ay.roplano malagmit nga na .. hulog s~ lawod. Mao nga. tapus mahikay ang tanang kinahanglanon sa libut sa-kalibutang paglupad, gisug dan niya ang paglupad, kuyog sa iyang piloto si Kapitan Fred Noonan sa miaging Hunyo 1. Nan ukad siya sa Miami, sam tang ang katawhan, ilabi na ga ~d ang mahigugumaon sa pag. Jupad, nagpanukot sa ilang ka ugalingon kon mosangko ba sa kadaugan ang maisug abyado· Apan sa miaging Sabado gi hinagbo niya ang dakung ka daut sa iyang panaw. Hum·an makapahulay sa Lae, New Gui nea, si Amelia ug si Kapitan Noona~ mipadayon sa ilang ·lu pad paingon sa sunod nga tug pahanan sa polo sa Howland sa habagatan sa lawod sa Pa· sipiko. Halayp pa sila sa po lo, ibabaw sa halapad nga da gat diin walay yuta sila nga Amelia Earhart Putnam nakita, giabut silag kadaut ug nahatugpa sa wala bibaloi ba ing dapita. sa matag takna nagpahibalo sila sa ilang radyo. kahimtang pinaagi sa Sulod sa panaw · Ang uriang mensahe sa kalf~ dan;:.n, huntan mapunit sa. usa ka estasyon sa radyo, gisabwag tibuok kalibutan. gilayon sa Tanang bapor nga niadtong ad lawa · nagatadlas sa dagat na kadawat sa balita. Sa sunod adlaw. Domintro. nasawo ang mensahe sa radyct nga gituohan gikan sa ayropla- (lpadavon sa oanid 7) AN6 BUTAN<I NCIA SIMUCtt>M~~N S~ SA KIT SA ULO Me. TANA.NG MERSI'fOS SA TI8UOtf LA WAS I\OMI:I\TA1>0 SA Ul 0, lJUSA KOH A~ SAPATO~ N\0 ))Ill ESCO 1'1\0~AKIT AN4 JI'I\OH<a Trtl UC. Al'¥1 S.Al(IT SA Till lt\~OV SINVCiJ)A"Al' sASAltiT SA ULO SATAN~N M4A.'I0H(J 'TINDA"AN SA ti8UOK I PILIPJNAS.
PANID 4 BISAYA SA PAGBAGTING s B AG-O pa kami si Tatay nga A L I N G G A N A y • • • Sl Predo abon ao iyon11 hinigugmo .•• nanga-but gikan sa among uma. Human namo ipa nuk~ok ang among mga bung lay sa bungbong sa among pa yag m1lingkod si Tatay sa tu pad sa ta!amboanan aron pag pauga sa iyang singot. Gika poyan kaayo siya kay huloham sam tang tong na man ugod; ako. sa akong napulo kapin nga panuigon, mobatig kakapoy. Naanad ako sa pagguna sukad sa gamay pa ako ug ang maong bulohaton akong gipakatam-is. Malags1k ako ka~unay. dili ba tion ~a kakapoy samtang maga tabang ako sa akong amahan sukad. sa buutag hangtud sa tingpangundang kahapo non. ambut tungod ba kaha sa akong kalinghud kun tungod ba kay malipay ako kaayo nga mo bulig sa akong arnahan. Kon kabus ugod kita rnahisayo man pagkahingkod ang atong ~abu ot rnahisayo paglambo ang a tong alarnag sa m)!a hnhat nga makabangii sa pan)!inabuhi. sa Samtang nanambo kami si Tatay ug nagpabantang sa ma bugnawng huyohoy sa kahnpo non, among nakita ~i Nyor Bi nong nga nagpadulong a mong payag, nagkinl:an)!-kll1- dang ang linaktan Ull nag•ung kod sa dakung baston. Layo layo pa gani sa among tugka ran mihubaw na sa iyan\! da kung tingog: "Maca rio! Ma ca,rio !". :;;a Mao gayud kana ang kina iya ni £'1/yor Binong. Kinatsi la ang iyang batasan. An~ iyang mga saop ginaisip niya nga ulipon. Ang saop nga mo balibad sa iyang isugo bawi:m sa yuta nga giuma. Gikainta pan siya sa iyang mga saop. Ginatahud siya, apan dili pag tahud tungod sa gu!!ma knn dili tungod sa kahadlok. Dili na maisip ang mga saop n ·ya nga gipamawian sa ilang hing lo. Nahaigking si Tatay sa pag pakadungog sa tingog ni N:ror Bmong nga nagsanQ."pit kaniya. Wala si Tatay modapit paj!pa dayon kang Nyor Binonll kav nasinati na man siya nga si Nyor Binong dili mo>aka sa payag sa iyang _nga saop. Kon adunay isugo mosinggit man · lanjl sukad sa tugkaran. isugo mo Nyor?" Nangutana ang akong amahan. "Unsay Hulyo 12, 1937
Hulyo 12, 1937 "Ugma. sayo sa buntag umad to ka sa amo . .; Nahibalo ka sa <famlag sumad sa ad:aw kong natawhan. Dakung kombira a-ng akong pagahimoon. Ugma, Ea sayong buntag, kamong ta nan nga saop ko magtigum sa among tu!!karan aron pagda wat sa tahas sa tagsa-tagsa ka billohaton. Ayaw gayud pag saypa pa"!-adto sa amo ha ?" "Oo .. Nyor." Ug milakaw si Nyor Binong nva wala gani man·amilit. ltami ng-a nangatulog nianang gabhiona. Nabatasan gayud namo ang sayo nga pag katulog aron mahisayo upod pagmata ug mahisayo pagsu god sa buhat Lawom pa gani ang kaad'awon nahi,:imata ako kay ingon ~a may midaghonq sa akong dalunggan · nga naka putol sa ma'1inai10kon kong pagkatu log. Mibangon ako. Si ~atay diay mao arig nagaagu- Sayo BISAYt\ PANID 5 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - sugo ni Nyor Binong." Sugilanon, • nz SULPIC/0 O·S() T?JO ikaw T~~ ~Gihilaman man tay?" Giingon --ko siya. "Maghinay lamang ako pag- ~ginod. Makahimo man tin'ra,. li ako pagkuha sa toro:'' Ug mikuha siya sa iyang kalo nga buli ug milakaw samtang ako nagpahilum sa akong mang hud. 1'-' lo. Ang akong inahan naghap- ko. Tala, adtoon ta aron pag yod sa iyang agtang. M:ihikap tino tinuod ba nga gihi:ant.sn." z.ko sa agtang ni Tatay. Mai- M:isiga ang mga mata ni s1ya. Nyor Binong ug namula a ng nit kaayo. Nagakurog Usa ka makaliton nga hilanat nawong sa mabukalon niyang mitakboy kaniya sukad pa sa dugo ilhanan nga wala motu1> sayong kagabh!on ug roatulin sa akong gisulti. Apan wala kaayo nga nagairog. ako mobatig kahadlok kay wala banagba- man ako magbakak. N agkuyog Sa paggim-aw sa nag sa kabuntagon gisugo ako kami padulong sa among pa ni Nanay sa pagbalibad kang .yag. Sa nagkahiduol na kami sa Nyor Binong nga si Tatay di- kay gihi!antan. tugkaran sa among payag na li makaadto Si Nanay nanaug upod sa hag- kita namo si Tatay nga nanaug di:man dungan kanako aron pag- sa silong gikan sa itaas. Na kuha mga dahon sa daput kun hisantop dayon sa akong huna sa ka1ibonan huna nga si Nyor Binong mag gabon sa daplin nga ihampol sa agfang ni Ta- tuo gayud nga kami nagbakak sa lamang kaniya. M:ipiskay siya tay. Mao among payag si Tatay nga na- paglakaw ug sa pag-abut namo gaagulo ug ang diyutay kong sa tugkaran samtang ang akong manghud ng~ nagakatulog pa. amahan nagatikang na unta sa harianong hagda·nan aron pagbalik pag~a- ni Nyor Binong ka sa itaas, si Nyor Binong pinuy-anan didto na nagpundok sa tugka- misinggit: "l\1ao ba kanay gi saop. Si· .hilantan ?" ran ang daghang Nyor Binong nagkapuliki pag- "Nanaug lamang ako Nyor, mando sa tagsa-tagsa. mao nQ'a paglugos kay nagpuiot sa du laan sa diyutay kong bata nga ·v.ala ako makaduol dayon ka- niya. Gitahasan niya ang ta- durong hilak. Ako ra ·man ugod akong r-an sa tagsa-tagsa ka buloha- ang nahibilin kay ang ton: ang uban sa pagpanigka- asawa nangalap man sa igha hoy alang sa sugnod, ang uban hampol kanako.'• Maoy tubag sa paglubok ,a humay sa pila- ni Tatay makurogon ang ti pil, ang uban sa paghakot sa ngog. Apan ~ini wala pamatia tubig, ang uban sa pagpangli- sa walay puangod namong aga nis sa silinl!anan ug sa itaas lon. sa balay. ang uban sa pagpa- nrrihaw sa mga baboy ug kan- kid sa Dumlog." Misingka ding, ang uban sa ug uban pa. Sa pag-abut ni Nanay nga nagdala na sa mga dahon sa gabon. gisuginlan ko sa nahi tabo. Nanglugmaw· ang iyang mga luha sa kahingawa kaflg "Apason ko siya, N.a Tatay. na~. Ubanan ko siya aron akoy magg~uyod sa toro." Ug da yon kong dagan aron pag-ag• pas. ' •- Hing-abtsn ko si Tatay s~ tunga-tunga sa bakilid nagapa silong sa landong sa dakung kahoy. Giagda ko siya nga pa-"· paulion lamang aron akoy mo &dto 5a Dumlog sa pagkuha s~. toro. Wala siya mosugot. Ka< ming duha maoy nangadt<;, Giagak ko siya. Nag-aling; ting ug maalindanga kaayo an·.: kainit sa adlaw. Masubsob k~ ming mopahulay sa lNldong s::. mga kakahoyan. ray nahibilin Pag-abut ko sa
Sa pag-abut namo sa Dumtow· ang hilanat ni Tatay, matud niya, nagakadaku. Halus r_a· siya makalakaw. Akoy naggU· • ;~od sa toro. Ang pikas kong kamot giagak kaniya: · Unya• ang maalindangang kainit· ia adlaw mipid-~. Usa ka mahu~ gaong dag-um mikalit paggu-., ho sa ibabaw sa mga panganud ~a Dumlog na:kapa~isdum sa nagmasayag nga bag-o pang langit. Mit~lo a·ng taligsik uv, misunod pagbuhagay ang kasa rangang ulan sa dapit gayud· nga wala kamiy earang kapasi-~ long&n. Nangatumog kami. Mikura~ si Tatay. Nasubban ang ·m• init niyang panit. Nangagh~' siya ug nagkanayon: "PagJt4~~ walay balatian il.i Nyor B,iJ nong!" "Lakaw karon dayon sa bu si "Pagkuha usa ka toro sa akong toril kay iha- won unya sa hapon. lmong ta .Sa _pagkabungkag sa pundok ha5 kanang sugoa kay ang :a- sa tugkaran tanan na n n aapo na sa mga sugo. mingsugod man dayon sa ou- Anaa ra kanimo manuhol ka ba lohaton nga ~r!taha~ sa tagsa- sa pagkuha kon ugaling ma ta!!sa. sa dihang nakaalingcrat napol ka man. Mao ray ika- !'i Nyor Binon.l! kanako.. siya ingon ko nga kon walay toro mis'nQ'git: "Uy undo, hain si nga moabut unyang hapon ug Tatay mQ? NQ'anong naguu- kim mapakyas ang akong kom- .ka. Lintian ka gav siya pag-anhi?" "Dili siya maka::tnhi Nyor, gayud·!" ... Ug mipauli si Nyor kay l!ihilantan." Gitubag ko. Binong human mamulong nia pag-asal, Nyor Binong. kay ang d Mipadayon kamt pagl~ka~. ~a hinay-hinay,; .apan sa · hapi( na kami mahlabut sa pata·g toro milugnot. Sanglit ang . man ang pikas nag-agak pa· kong kamot kang Tatay, sa pa~~ lugnot ~a toro wala ako maka-. buntog - samtang !i ran . Giapas ko Tatay naQ'pabilin SSI d'l1J~in sa dalan. Wala ko hiapsi. -, Mihi lak ako sa diha nga. ,ang •tQ.r~ misuot sa kalibonan ug V\-M~ ko na makita. · lintian bil·a "Gihilantan, . .. Bisan maayo na. kaavog Ia was kagahapon? · · · sa ang pagsut ang-ang sa hagdanan. Nang hupaw. Unya milingt kanako "Undo. bat-a si ikaw ug miingon: lhatag kaniya kining nalltuon upod pagpan~gwatsi '! in day. iyang dulaan. Alam-alami siya Dili ako buot nga binataon pag- bakak human pa~ali~a .! Ingna hangturl nga m0abut si Nanay hi noon nga nasakit sa · katapol. mo. Kon mangutana rani si Nahibalo kamo hga daku ka- Nanay mo haip ako. ingna mi ayong adlaw kini alang kana- adto sa Dumlog, nagsugot sa Nahapalingkod si Tatay "Fagabii pa nakabuhi ug mid& god!" ... "Gwatsinan~go! Ug (lpadayoo ::)a Panid 31
PANID 6 ANU BISAYA NAKATABANG .•• Una sa tanan, tugoti ako sa pagpahalipay sa BISJ\ YA nga takus kaayo sa imong pagpa ngulo, kay gumika_n sa makanu nayon kong pagbasa niini, diin kaniya ako makakat-on sa ma arang-arang pagoabut ug pag sulat sa Sinugboanong binisa ya-labi na sa matulon-anon mong lindog, UNSAON SILA PAGGAMIT, maoy bugtong hi nungdan Ug puhonan-gidapit ako sa pakig-uban sa mga mag nga susulat ning mantalaan akong gialagaran karon. Sala mat sa BISA Y A, ingnon ko pag usab. diin ak.o makahibalo sa mahapsayng mga sinulat- gi tudlo ako nilang pangulo !la bahing Sinugboanong binisaya sa "The Lookout." Ug isunod ko sa pagtaho ka Dlmo ingon nga kini maoy usa ka mahay sa usa sa inyong li nibong magbabasa (sa tingog sa magbabasa) nga hilabihan ang akong kalagut tungod la mang kay wala na ako maka higayon sa pagbasa sa mga gu la sa BISA Y A. Sukad ania na ako ning kaulohan sa akong la lawigan naglisud na ako sa pagbasa sa paborito kong man talaan. NaputoJ akong pagbasa, labi na sa mga ser yal. Unsaon man ugod, bisan tuod kining Tacloban nabahin sa waray-waray, apan labih<m atong na nga nakasagop mantalaan labi na sa BISA Y A. Himalitan kaayo kini diri. Bi san atua pa gani sa pahatanan, kuninitan na man dayon sa mga ~uki ug dili suki. Sanglit sa mga "newsboy" magsuroy ea dalan makuli na ikaw maka kaplag mga hulad sa BISA \- A. nausa na lang ~ayud ~r.g •!kon~ hunahtina M pagsuloc sa l'agkAt magbab'l.~a . Gi~.1po· yan ako. kausa niana sa pagsi ril sa akong mga higala ug ka ubat! sa kla-se aron paghuo'1LD !! ~~~ Fa hu Ja.:l ~a R'i;! '~ Y A Vi·· li ako buot mab1ya ang akong ang sa BISAYA Hulyo 12, 1937 lkaJipay ko kon hatagan nimog katin-awan bahin sa ka• lainan ning duha ka pulong, LAHI ug LAIN, ug ingon man gamita ang "IGSUON'' ug "MAGSUON'' sa maayong pagka• sulti. Salamat. B.L. pagbasa sa "Ang Tinagoan Sa Kompisalan" ug ingon man usab sa "Nahanawng Kahon" ug uban pang mga sinulat nga makalingaw ug makapakat-on, gawas sa mga kasayuran mga hitabo. Tomas S. Tallo Tacloban, Leyte NABALAKA UY AMOT ••• tiaw ang akong kaguol nga gibati ning higayona, hangyoon ko ang mahal nga pangulo nga itug a·n lamang intawon kanako ang tanan mahitungod sa kaagi oi Isabelita kon magkaminyo ba kaha sila si Crispin. Karon hinoong gulaa wala man mag pa'abut nga adunay mahita bong kamatayon kanilang du ha. Ayaw lamang pa~sabta nga kon hisayran ko na arfg akong tuyo di'i na ako magpa dayon sa pagka magbabasa aa BISAYA. Tungod kay dili Rebica D. Montes (1) Ang katam-is sa dugos LA HI sa ka• tam-is sa kamay. Pulos matam-is ang dugos ug kamay. apan dili gayud sama ang ilang katam-is; adunay diyutayng ka• (2) Ang batasan ni Juan LAHI sa lainan ang ilang lami. batasan sa iyang igsuon n~a si Mariano. 1\fo~ngon kita: Ning duha ka sulti sa itaas mahimong ilisan an~ pulong sa "LAHI" sa "LAIN" ug mao lamang gihapon ang kahulogan. Ang "LAHI" maoy atbang-kasupak sa "SARI'' ("LIKE" sa iningles). Ang tanang pagkagamit sa "LAHI" m~himong iH· san sa "LAIN"; apan adunay pagkagamit FIB ''LAI~ nga dill ltai1i~an ·sa "LAHI," ingon pananglit ning mosunod nga sulti: iyang asawa; na~kinahanglan siya LAIN nga mananambal alan~ sa fDinhi ang "LAIN" diH na magkahulogan sa "LAHI"; hanay. "DILl MAO, maoy buot ipasabut. Si Dr. Legarda dili mahi~ugmang motambal sa Ani a pay Iaing pananglitan: Si Juan akong gitawag, span LAJN antJ mituha~. Na• n~ayo akog tubig, apan LAIN ang gihatag-DILI MAO ang (Ning sultiha diU usab kaili8an ang "LAIN" sa gihatag. "LAHI"). Ang "LAHI" gamiton nato kon maghisgut kita sa kalai nan sa duha kun labaw ka butang kun sa Hang m'!a hiyas. J'ananglitan: Ang akong kalo LA ~n sa imoha kay itum man ang Iiston sa akoa; puti ang sa imoha. Sa dapit sa "LAHI" mahimo nga gamiton lagi ang •'LAIN"; apan an.g "LAIN" gamiton usahay sa la~n~ kahu'o gan. Samtang ang ''LAHI" magpasabut sa pa".tandino.- sa du• ha kun labaw ka but.ang, ang "LAIN" dili kinahan~lan n~a ma!!J)asabut sa pagtanding; ma!;!'his~t lamang sa but.ang n~ DILl MAO. Pananglitan: Si Juan ang gitawag, LAIN ang mitubag. Gingoog, Or. Misamis Ang paggan•it sa "IGSUON" ug "MAGSUON" makita Pailub, higala R. D. M. Hi baJoan da nimo sa dili madu gay ang tanan. Dili man ugod mahimo nga ihorot pagmantala ang tibuok sug-i1amhong sa usa ka hulad sa BISA Y A. ning mosunod mga pananglitan: Si Mariano maoy usa ka :; (1\tata• rung kining sultiha. Sayop kon inmon pagsulti: Si Mariano maoy usa ka MAGSUON ni Esteban). IGSUON ni Esteban. . Apan moingon upod kita sa maayon~ pagkasulh: Si Ma• (Savon na hinoon kon ing• riano ug si Esteban MAGSUON. non nato: Si Mariano ug Esteban IGSUON). LAIN ANG IYANG UNAHON Dili ako suskritor, apan mae babasa kanunay sa BISA )'A kay mopalit man ako sa mga hulad nga moabut diri matag Martes. Mosayo ako kaayo pag adto sa baligyaan sa BISA 'I A, mao nga ako gayud ang mahC1· lima sa pagpalit. Ang unahun nako pag-ukab mao ang panid ni Kenkoy, isunod nako ang pa nid sa "Mga Balita Sa Sema na." Mahuman na nako ~ni kini pagbasa, mao pay akong ibasa sa tanang mahabilin. Daw hapit na lang dili ako mokaon kon moabut na diri sa amo ang BISAYA. Constancio Ocleasa Ba~intawak. Escalante Oksidental Negros "ltANAMONG PITO KA MAG· SUON AKO RAY .MAANTI GONG MOBASA TUNGOD SA BISAYA .. ,., Pito kami ka magsuong anak sa mga ginikanang kabus, ug walay usa kanamo nga nakatu nob sa tunghaan tungod sa ka bus. Apan. tungod kay ang akong bana kanunay man mag palit sa BISA Y A, nakahigayon ako sa pagdungaw kaniya di nani sa mga matahum talan awon sa mga urog, ug mga ma tahum hulagway. Sa ngadto• ngadto nakat-on na gayud ako sa pagbasa tungod sa BISA Y A. ikapagarbo ko pag Ug kini ingon nga kanamong pito ka magsuon. ako day maantigong tun god sa BISA Y A. mobasa Karon dili na mah!mo nga ka paltahan ang akong pagbasa sa maon~ mantalaan. Dili na mga (lpada:yon f~ Panid 7)
Hulyo 12, 1937 MAISUG ••• (Sumpay sa panfd 3) no ni Earhart. Ang pagkada· wat sa mensahe nakapaturok sa · paglaum nga buhi pa ang duruha nga nagpanaw libut sa kalibutan. Apan ang mensahe wala magtino hain ang dapit, ilhanan nga '"ang nangayo sa pakitabang wala masayud hain dapita sa kalibutan mahulog ang ayroplano. Itas· ca, usa ka nakasalo sa mensa he sa radyo, maoy gitugyanan sa pagsuhid sa lawod diin gl· tuohan atua mahulog ang ay ropl811o. Sulod sa tolo ka ad law, sukad sa Sabado, adunay napunit mensahe nga gituohan gikan sa nadaut nga ayropla no, apan kini wala makatabang pagtultol sa dapit nahulogan sa mga maisug maglulupad. Ang gwardakosta nga Nawala si Amelia, ingon man ang iyang kauban. ug napa.t(• yas sa dayon ang dakung pa• ngandoy? Sa pagsulat niini. sa mia miaging Miyerkoles, wala pa igdungog ang abyadora. Ang Itasca miadto sa lawod gituo han maoy nahulgan sa ayrop :a no, samtang ang mahinamong kalibutan nagpaabut nga maJu .. was ang maisug babaye. Apan sa gabii sa miaging Martes ang gwardakosta Itasca mipahi .. balo walay nakita sa dapit ilang giadto. Aron pagtabang pagpangita sa nahulog ayroplano gipali hok ang mga bapor sa Ameri· ka,. ug ang Hapon usab mipa· bibalo sa Amerika nga andam sa pagtabang sa pagpangita. Ang mga bapor sa Hapon sa P!sipiko gipahimangnoan sa pagpadulong sa Iawod duol sa uoio sa Howland. Sulod sa upat ka adlaw nga pagpangita. wala gayud mati no baing dapita mahulog ang ayroplano. Nahulog ba taliwa Ja sa dakung lawod kun naha sukamod ba sa lasang sa po1o sa Howland? Ang kagamha nang Amerikanhon mipahi mangno sa tibuok Armada sa ~aghatag sa tanang panabang aron pagkaplag sa ayroplano. Ang mga ayroplano sa kasun dalohan wala magamit kay sa <lapit sa Howland duol diin ma hulog ang ayroplano mali3ud ang pag!upad sanrrlit walay ha. wan nga katugpahan. Ang bana ni Amelia nagatuo ang ayroplano nakahigayon ga yud pag-abut sa mamala. Ma tud niya kon nahulog pa sa la wod, dili na unta makaradyo kay mahumod man ani! aoara- BISAYA MGA SULAT .••• (Sumpay sa panid 6) tawo-tawo lamang ang akong sud-ongon, basahon ko na ang tanang sugilanon nga mahi mantala kaniya. Nakabasa na ako sa matahum sugilambong ni F. Bok-ANG P ALAD NI PE PE nga maoy dakung dungog ug garbo sa katitikang i3inisa ya. Juliana B. Sl\·rau~as Kapalaran, t.l'angub, 1\lisamis Oksidental A lang sa imong m ga anak, maayong mopalit ikaw sa ba sahon, "Ang Palad Ni Pepe" nga gikahimut-an nimo kaayo. Mahimo nimo pagpanugo4'l sa maong ba~ahon ngadto sa Vi sayan Bool{ Company, P. O. Box 2656, Manila. Ug maayo upod kini ipabasa mo sa hn ong to. Nga dihay nadawat mga radyo sulod sa to!o ka adlaw, nagpasabut nga ang ayroplano nahulog sa mamala, hayan sa usa ka polo sa habagatan sa Pasipiko. mga hi~ala. -o- o o - - - Mga Pelikulang VERICHROME Mga Maayong Hulagway I NIGGAI\HT mo sa Pelikulang Ko dak, imon~ maseguro ang sama ka maayong mga sangputanan ubos sa mga samang kabimtang kanunay. Kay sa matag rolyo, matag tuig, ang Pelikulang Kodak mobatag kanimo sa samang kalidad nga kasaligan. Ang Veri· chrome gina.su lod lamang .sa nuilang mada lag kahon nga binadlisan. Pangayoa ang "Verichrome"-kini mokuha sa hulagway diin ang ubang ordinaryong pelikula mapakyas. Gi nabaligya sa imong makita ang karatulang KODAK. tindahan diin KODAI{ PffiLIPPINE8, LTD. 434 Dasmariiias, Manila
PANID , EnroHment still going oli until Sef)tember n Only Reliable. Dependable & Hone• In Already Famous .~n4 S"hools And Faahion Schools For nigl t' .. l'ular Instruction Enroll Stendard Ot ·FOI Do not b•!icv. Economy And Safety lnvestigatt what advertisements aay "-" Fashion Schools Milke comparfaonl u,-11._ use vour own iudgment De, Luxe Fashion ·, School Tbe fa5bloo Univeraity Famous and i..arceat •n the Orient Produc:ua ot 5uccenful Modistu Oreasmaklng courae P30.00 complete rso.oo. Beauty Culturt tiair Sci<nc:e ,.50.00. Academic Cutter or Maater Cut• Culinary A" .,r Cook:n• ter P60.00 <~nit rto.oo. 1"50.00 FREE Type.. Steno.. Spanish. Equip• lnvestigalt all Fa· ,ent Medicine Ftee shlon Schools and then enroll at SO Sta lnformit· Cruz Bridge. Write tor free tion and prospectus. 2,372 Graduatec last 1936 &: 1937. Now, is your chanct •.o study under out b('st fasbior. tencb· era. Beware of imitators &: bluffers. Embro;dcry • per X ork Fashion Academy Known for Ita Succe.,tul Graduate• a>ressmaking course 1"20.00 B~auty Culturt tiair Scier-ce 1"40.00 Free Type. Steno.. SpanisiJ 1"40.00 Enroll &JIJ Equipment, Medicine Free day at 1236 A.&carraga-Magdalena. Writ• tree prospectus and informatioo 0. tor l.uxe Method complete MANILA INSTlTUTE De Luxe High School Offers Day ci Night General High School OFFICIALLI' RECOGNIZED BY THE GOVERNMENT GUARANTEES Exceptionally strong faculty, compleb taboratorv and up-to-dat. 1ibrary. For particulars Inquire fr~a The PrinclpaJ, 881 Dart, Paco, Manala Special priv:lege, diac:ounta &: terms an ~iven to relatives of De Luxe Graduatea A.ny Kind of proposition is accepted. OFFERS ALSO : Mast· r Cutter P40.00. equipment Dressmaking P30.00 FREE to 'High School & Vocatlona FREE Typewriting, Steno Students graphy, Spanish. Fabric-painting, Flo .S wcrmaking Equipment. Honest &: True. Come fo1 Free lnv£stigation. Free Paper Materials ARCADE FASHION ACADEl\1Y The Best and Popular Academy the Poor Established by De Luxe course Oressntaking PtS.OO tiait Science P30.00 . Beauty Culturt >30.00 Master Cuttet · Fret :"lowermaking, Fabrlc Paintit1g, Type, 5teno.. Spanish. Equipment. Medidnt ""ree. Enroll ant day at 885 Riz~l Ave near Manrla Opera House Write fo1 1r:e prospectus tor complete P40.00 Bagnio Business. Institute .,nl,. besl Fa~!>'on Schc-t.,,. ThP Northern Luzun-De Lue Method l)re~smaklng cCorte) P40.0~ co~o pbtt :ourse Hait Science P60.00 BeaulJ For Information W.{lti Culture P60.00. ro the Registrat. Baguio Business In•• 'ute Abanao St Baguio, Mt Provinte Enroll any day &: any time Free Flo Paintin~,. Tvpe. Fabric: wermaking. 5teno.. Equipment. Medidne Free
PANID 8 BISAYA Hulyo 12, 193'7. Atul NJH!IJIAWNG r \tt A tti i} rl VA A.~~j v ~~ At,~ ((;I c/ J /£~ ~' { ) 1DU6J£Mf0, fJA![!£.7[1 lMJLJ(!/MlO lDo JJJAS, TOMAS V. HERMOSJSIMA Li9 F. JB{}JK . ({J ang_.daw walay hunong nga pag bagling sa iyang mga dalun~ gan mao ang kasaba sa ka ci• l:ngban ug sa mga mantalaan nga ang misteryosong pagpa- tay kang Berto Ramirez gipa- <GVLA Xl Sl BIMBO NALAANG Dugtong ni 1\tAXIl\IO D. RAS * * * maong takna ug sa maong ad Jaw ug mipadulong ngadlo sa dalan Baracea. tan sa Aero Taksi, usa ka ad law n:ana sa human ang pinus- M ILABAY ang usa ka ~e- sagdan lamang sa kapo:isan. taan~1y. ug napanid-an niya nga mana pustaanay si Bimbo IJa- sukad . magaka- Ken mahitabo ang Iaing pagp:r. usa ka tsoper sa maong tal,si tay dili geyud hikalimtan :mg cab naghinugilon sa iyang mga tok kang Dr. Zuares ug G. Pe- paghisgut nga wala masulbad· kauban bahin sa pasahero n)!a rates nga ang nahauna moda- ang kama:ayon sa opisyal ['u- didto ihatud sa usa sa mga .Ia sa mamumuno ni Berto gang niini ang iyang P<1ki~J>i- aksisorya sa San Nikola::.. Apan r.~adto sa ilang atubangan ::.u· .nustaanay kang Dr. sa psgpakapaniid niini ni Bim batol< lod sa DUHA KA SEMANA. Zuares ug G. Perales, si Biro- bo . k' rting tsopera didto pa sa U&a na lamang ka semana ang bo mipahiyum sa iyang kauga- Bu!akan nga gidaia sa usa ka nahabilin. apan sama sa kanu- "Si Car- mamsa sa mina. Nagtugon la nay malaumon gihapon kaayo men kinahanglang arestahon mang siya sa buhatan sa ma ong taksi c~b nga pahibaloon ang mubo ug tambok nga tik- gayurt." lamang siya si Bimbo pinaagi tik. ro, gidungkaan ang usa ka pi- sa telepono inig-abut niadtong kauban." misulti ~i ·Bimbo sa dihang na kalingkod na sila sa sulod sa buhatan. "nagsulti kanako n<za may duha ka pa!=;ahero ikaw nf!a tingali mao ang among gi imong gihatud pangita n!!a llf!adto sa S[ln N'kolas. Mao ba kining pasaheroha nga misa- 1<-ay didto duo) sa taytayan sa Da,mariflas sa may ika 10:00 sa buntag niadtong semanang miarri ?" "Ang imong mga lingon ug mihukom: Mikuot siya sa iyang pospo- Didto Sa iyang buhatan nia- nang buntag sa may ika 8:00 nigal nga gihulbot niya gikan tsopera. nP.gh!nuktok siya. Daghang- 11a- sa iyang bu'sa, m~tindog ng sulod sa iyang hunahuna. Apa:1 mikuha sa iyang kalo, dayong ·pagkadawat. mya sa . Ug tuod ma~tong buntaga sa telepono g-ula. Apan igo lamang siy;mg aga nagpah1balo nga na.h1abut nakalakang makato!o, mibag- n~ ang ma-ong yoper, m1ha;Yag ting a-ng telepono sa iyang ta- ang na_wong m Bimbo, mlda- lad nlla nakapabalik kaniya. iyang gitubag BAG· ONG PAAGI PAGWAGTANG SA UBO UG KATARO gan pa :ngon ~a gawas. Pag-abut mya sa Aero Tak- si cab sa Muelle de Ia Indus- tria, iyang' nakita sa ganghaan ••Ah, maayo, maayo. Pahula- usa ka tawo nga daw naluspad l).aron dayon moanha sa pagkanaug na niya sa kale "Hello ••• " " •• .• • • • • · ta siya. ako," tapus ni:ni gisab-ong ang pamatianan ug sama sa gilup~ rag buntog, ang tiktik mida gan paingon sa gawas, mita wag kalesa ug misugo sa kut siso paghatud kaniya ngadto sa rgarahi sa Aero Taxicab sa Mue lle de Ia Industria. sa. "II{aW ba? Ayaw kahadlok tsiko, kay dili ko ikaw unsaon. Nakalipay kanako ang paghia but mo." namulong si Bimbo nga nagtingsi. Ana us labins maaans putons paasi pag· wastana ;a ubo us kataro mao ana ·•Ex· pa~rsamit -aa peclorante l.elfa," nl Santoa Ocampo -usa ka abut np m a k a g a It a bum alans aa msa ma· lisud US · half•ODS kablmtans aa ''broncbltla. •· ''Ia· ryngitla," us ubo. nerblyoa llluu tisis. I n·i mahlmons bulons uaab nga "diuretic." Gina· ballsya ea tanana botika. • lablns bas-o "Unsa bay ikaalagad ko ka nimo ?" nangutana ang tsoper nga nahibulong unsa kahay buhaton sa tiktik. Gisuginlan na siya sa iyang kauban nga si Bimbo n:mgita kaniya kay buot mangitag katinoan bahin sa usa ka pasahero nga misa ta-ksi. sa may kay sa usa ka sa Dasmariiias sa taytayan Sa iyang pakisusi sa mg-a tsoper sa pipila ka kompaniya Sh taksi sa Manila, pinasikad report ni Nieva kay kini sa wala man makatimaan sa nu mPro sa taksi. nga gisakyan ni adtong giduhaduhaang tawo, si Bi:nbo. nahisangko sa buha- Fidel uanto's Tailoring, Bry Cleaning & Laundry "Ako may pasahero nianang ml!a taknaa D!!a mi~akay sa na pit nga l!iingon mo. apan dili kita maka-paniguro kon wala cay la'ng taksi ng-a may sakay r•sah nrra sama sa ako." tubag sa tsoper. "Makadumdom gihapon ikaw ug sa balay nga gihunongan gikanaugan nila ?" "Sequro." Si Bimbo mikuot sa bulsa <~a iyang amerikana ug mitan-aw sa mga papel. Unya ::a pagka ldta niya nga diha pay blanKo nga "warrant of arrest" n~.ra tiniman-an nang daan sa Hwes lamang kon kina ug andam namulong ~ang'anon niya, ngadto sa tsoper: "'Kuhaa ang taksi mo ug mangadto kita did to." ang tsoper milukso ngadto sa usa ka taksi nga diha sa gawas. Misunod si Bimbo, ug ang tak si mihaguros sa dalan. Wata dangti napulo ka gutlo kay gi pakusgan mag maayo ang rna kina sa tsoper, .mlhunong ang taksi ug matud pa sa nagdala niini. "O.K. Tsip,'' ug dayon ~MUI..At Sodium Benzoate - CiiJ.; Rattlesnake Root-5.00 Gm.; Co ._lne Pboapbate--0.05 Gm.; Am Water fbrtler .... IV; Menatnaum Aromatic ..--afi.oo cc. 1.80 Sa kanunay nagaeunod sa- Katapusan ug nag-ong urn2 e:lkan sa PARIS, LONDON. N\\'EBA YORK. MANILA Mga Bayranan Koone Kaayo "Dinhi, Tsip." "Ah! Dinhi, ha? Ang puga ran sa mga butangiro . .. " na hulog kining mga pulonga gi kan sa mga ngabil sa tiktik sa pagkanaug na niya gikan sa sa- lakyanan. Wa ka makakita di-
oC ) . - SULAYE UG MAHIMUOT KA flO ()alan Juan Luna Sugho, Sngho li=========================!!J ing balaya sila saka 1"
Hulyo 12, 1937 "Wala kay mipadagan man Jamang ako dayon sa pagpa kabayad na nila." Ug mipadagan siya sa iyang awto kay nanaug man ang tik tik nga walay tugon. Mituktok si Bimbo sa balayng diha sa daplin ug gisugat siya sa u~a ka tigulang lalaki nga sa pagtubag sa pangutana ni Bim bo, miingon nga wala siya rna· kaila nianang Carmen apan mitug-an nga sa iyang tugka ra·n may mag-agian nga baba· ye ug lalaki. Tingali. mattld sa tigulang didto sa luyo mag sak-anan. Mipadayon si Bimbo ngadto sa iuyo. Samtang naglakat si ya, nagpanghinol ang iyang tu ong kamot sa rebolber nga gi sulod sa luyong bolsa sa iyang kalsonis ug unya ang iyang wala gihikap sa Iaing pistolang gamay nga gita~o sa bulsa se kreto sa iyang amerikana. Wa. Ia siya malimot nga kadtong dapita mao ang pugaran sa BISAYA gangster, mga kawatan, mga mga butangiro. Gikuha niya ang rebolber sa iyang likod ug gisulod sa bulsa nga tuo sa iyang amerikana, andam kon sa paghiduol kinahanglanon, na niya sa balay nga gitudlo sa tigulang. Si Ambrosio nakamatngon nga may nagdulong sa iyang gi puy-an usa ka tawo nga nakapa (yang gikuha igmat pa~dali ang iyang pistolang 45 kalibre ug si Carmen nga nag linaki ).dp<Jciali pa)!patago pina agi sa sinya,;. Ang babaye bi -san nakug-an)! apan n..tkasahut sa sinyas. mitago usab sa usa ka lawak nga )!amay kaayo. kaniya. Si Bimbo mitul<tok sa gang haan ug kini g-iahlihan dayon dungan n:rntnl.! mga puloTJg nga mabiaybiayon: oy hitumpawakan mo. ang ~a yop nga balay, Bimbo ug mi katawa ang lalaki t:nanang ki nataw-ang mabiayh•iayon. "Ti no. hala kuhaa bit$an unsang hinagiban nga ana&\ sa iyang lawas," nabati ang tingog maugdang nia elton~ am bungang la'aki. Ang duha ka kamot ni B:mbo pinata as giha pon sa paggula sa giing ong Ti no. nagsaput sa kam1 saden trong polo ug kalsonis n~?<a ma ong. Apan kini nailhan da:yon ni Dimbo nga dili lalaki gun.nikan sa mga hukton nga magag may ug mahamis. Ug ang iya.ng m)!a mata wala gayud maglim· bon!.! kaniya nita kadto mao si Carmen. Niadtnng higayon sa ravkak1ta nh•:-o niu.cltong sulu gof:m sa ka Cori ; •v. wala ~tayud mn·wagtang- sa i~·ang- panumdu man ang usa ka gumayng ulat sa tuong kilay sa babaye. sa t.iktik "Dayon Tsip." Apan maoy nakita sa tiktik ang tumoy ~a pistolang 45, sa pag >ulod na f!ayud niya sa balay, nga :.ri· tion ni Ambrosio kaniya. "Ma- "l\iga b~angko eh! ... " matud ni AmhrositJ sa parrkakita !'la wanant of arrest nga b:angko PANID 9 apan tiniman-an na sa Hwes. "Preparado ka diay, Tsip, apan dautang kapa:aran alang kani Iaing balay maoy mo. Ang imong hipuntahan." Si Bimbo nga namati niining bluff sa iyang kaaway, wala magtingog. Sa iyang hunahuna "Magbayad nagkanayon siya : ka ra, magbayad ka ra niining sorpresa mo kanako " Unya misamot ang iyang kalagut ~1a nga gikadinahan ang diha iyang tiil ug mga kamot nga gikandadohan sa usa ka kan dadong gamay. "Kon nasayop diay ako pag saka sa balay nga akong tuyo, unsaon mo man ako karon ?" nan~utana si Bimbo. "Ah, unsaon? Ha, ha ha. Unsaon kono siya Tino? Misu lod ikaw ;.>agtuyo nganhi nga wa~ay nagdavit kanimo. A.du nay daghang- kanimo dinhi, ug kon pahibaw on lwron si'a nga ikaw an:a sa akong mga kamot, sapi na ka• na~tlungotlungot
FANID 10 BISAYA Hulyo 12, 1937. na. Nakasabut kaT" ipasabut nga ibaligya mo ako?" naninguha tiktik bisan pagkatawa ang naglagut siya kaayo niadtong higayona. "Buot mong .. Dili kinahanglang masayud ka pa niana. Mao Iamay isulti ko kanimo nga hisayran ko ang imong tuyo pag-anhi mo ngan hi. Nangita ikaw sa mamumu no sa opisyal sa bapor Remo. Ang matuod nga mamumuno, tungod kay higala ·sa kadag kuan sa kapolisan inyong gi~a was sa pagduhaduha. Atua ninyo itingub ang l:lagduhadu ha sa lain nga walay sala. A mong hibasahan sa mantalaan nga lain ang gipasanginlan; -si Alfredo, inyong gipasagd&n." "Yawa ra I" matud ni_ Bimbo nga nakasabut na nga kadtong lalakiha mao ang' gisunod ni Nieva kay ang babaye nga nag linaki · ug gitawag Tino, mao lilan gayud si Carmen. Unya "Dili sa iyang kaugalingon : katiaw-tiawan kining mga taw iyang gikusog: hana." Unya "Un~a may giadto mo sa buha tan sa RCA?" agig pagpanagat sa tawo. "RCA?" tubag ni Ambrosio nga nakasat.t usab sa tinguha nl Bimbo niadtong pangutana ha, "ambt.1t lang. Unsa may ad. toon sa RCA? A pan aron dili magduhaduhiQ ang imong hepe ikaw karon aniay maa hain yong buhaton mo: Sulatan mo ang imong hepe nga ipadakop papel ug si Alfredo, Aniay tinta." Niini giablihan ang kandado ~a kamot ni Bimbo ug gipagawps ang tuo. Wala siya modawat sa pluma. Mitan-aw siya sa tawo, apan kini mikuha sa tyang pistolang 45 ug namu· long na usab : "Pagpili sa su laton mo ang sugo kun dili. Diktahan ko ikaw." Mihinay pagkuha si Bimbo nga supak sa iyang buot sa pluma ug mthulat. Unya tuman sa gidiktar kaniya ni Ambrosio miaginod ang pluma ug nahi· mo kining sulat nga mubo: "Tsip Torre: Arestaha si Alfredo karon dayon. Kamatuoran ngilngtg kaayo. Si Carmen midiklarar tanan. Ayaw kabalaka sa kanako. Nagsunod pa ako sa nahanawng kahon." ang tawo kay si Bimbo mihunoug man sa paglitok na sa NAHA· NAWNG KAHON . "Sigi na ••• " misingka MGA SIGARILYO LIPPER Mga t a b a k o nga Amerikanhon may hataas kalidad ug lab-as .•• MABUGNAWON DILl MAISUG MAHUMOT labing maa a1.1g yong- sigaril yo sa iyang matang "Kay hain ba diay ang na hanawng kahon ?." misukna si· ya sa tingog mahinay. "Sigi na, ug pirmahi dayon kon dili ka gusto niini," mihul ga si Ambrosio pagluthang. Si Bimbo, kay niadtong higayon ubos gayud sa gahum niadtong tulisan, mitimaan. Human ni yag timaan, gibalikan pagkan dado ang iyang kamot ug mi· katawa ang tawo. "Ang nahanawng kahon." matud ni Ambrosio, "aron ka ma~ayud, atua kang Alfredo Walay Iaing nagpatay ug nag kuha sa kahong maitum nga sumala sa sugilon ni Carmen kinsa anaa karon diha." mitud lo sa gawas," gisulod sa apara dor sa iyang agalon." Niining mga pulonga giabut •·on pagduhaduha hain tuod ang nahanawng ka hon nga hangtud n iadtong hi· hibaw-i gayona · wala pa man kinRay nagkawat. Apan kon wala pa lamang siya main~on niadto, ug hisakpan pa niya si Carmen. inay siya mao ang hi sakpan nila. matin-aw na unta kadtong tanan. Unya na~pa landong siya nga si Alfredo madakop gayud ug mahitabo dayon ang dakt1ng scandal ~a katilingbang Manilan-on ngod sa pakugang. si Bimbo tu Si Ambrosio pa!!human niyag pamulong bahin sa kahon. mi· tawal!' niadtong ~inganlan ni-. yag Tino ug misugo sa tingog nQ'a sila da ang nakadun~og: "lpadali kini ngadto sa buha tan sa polisiya Mao kanay usa ka dakung hagbon~ sa nP."a:ang ginaamping8ll lpadali baya ha ?" Nawala si CarO)en nga naglinaki ug taudtaud na habalik .. nila. Si Bimbo sulod niadtong pi· pita ka gutlo labihang hinuna· huna unsay iyang mahimo. Panagsa na lamang siya mag- siya makalakat, tfngog. Dili dili makakiraw sa iyang mga kamot. Naglingkod sa bangko dapit sa bungbong, usa ka binilanggo. Unya miyang• "Kinsa man diay kinin~ hag. map-bubuot kanako karon" Ma biaybiayon ang tingog ni Bim bo. siya tawgon mo akog Ambrosio Tsip, motubag. A· pan malipay ka tingaling ma sayud nga ako mao da intawon ang pangulo sa Secret Gang sa Tcmdo nga adunay mga sakop nga sama usab ug kalibre ka nako. Balita ba kana alang kan imo? Ang inyong tanang lihok gihibaw-an ko. Kon "ka• mo a·dunay Bimbo, aduna kamiy Bambi nga gituyo pagbunyag kay ~usama siyag kalaki Kani· mo. Karong gabii mangadto kita sa among kwartel heneral ug ma·g-inato lang kita didto." "Ah . daku kong dungog ki· ning pagkabilanggo ko diay ka• ron." namulong ang' tiktik ng-a mabiaybiayon gihapon. "Kon ang nagdakop kanako mao iiay ang pangulo sa Secret Gang tingali iya akong pasidunggan sa akong kadena pagbadbad kay makighigala ako kaniya.1' "Dili pa karon. Tsip. Paabut lang. badbaran ka lagi. Ug ang magbadbad kanimo mao ang mga dalaQ'a nga bisan dili ka a.yo tin,.ali matahum sa imong mga mata unya. apan makapa· turok sa imong kaibug." "Ah, kon * * si Bimbo bi'li• lan~go sa San Nicolas, si To· rre nakadawat sa. usa ka t:tamu bong sulat nga P"ida Ia sa iyang buhatan ~a usa ka bata. kinsa, sa pagsukot kaniya mitug-an4 nga gisugo kono siya sa usa iea tawo n~a nagsaka-y sa usa ka kono si· bisikleta; gisuholan SAMTANG (lpadayon sa panid 46) ANG MGA BABAVE MODA· YFG SA l\1GA (,ALA KJNG MAY MA.HANLAS UG BUHOK! Buplnga ang tmong bubok pinaagt sa POMADA PLAVIA 8 sintabos ang usa ka pakite may 28 ka sigarilyo Glbaligya Kanladto sa tag ll sts. KARON mapallt nag 5 SINTABOS Bulayt ang aao leo uarava karonl Ginabaligya bisan diin Ad. Bur. CHOAN HUAT POMADE FACTORY P. 0 . Bo• 2189. Mantia Tel 2-99-05
Hulyo 12, 1937 BISAYA• Nn2t All11g IKa1taplUlslBlll1lg Patglballhn1111 §a NalblUityag Laraw ND QtU1eZoll1l PANID 1 • A pan mao na ba gayud kini ang katapusan? Inay molaktud sa pagpauli sa Pilipinas gikan sa Oropa, mobalik pa sa Amer1~a aron makakuyog sa mga batid nga moduaw kanato S A 16 ning bulana si Presi dente Manuel L. Quezon moabut sa Nweba York sakay sa gi.kan sa Alemanya bapor Bremen. Sumala sa unang laraw sa Presidente si ya mopauli sa Pilipinas gikan sa Amerika agi sa Oropa. Apan kini iyang giusab samtang ni· adtong 6 ning bulana didto si· ya sa Berlin. kaulohan sa Ale manya. Mipalupad siyag paha yag gikan didto bga mosakay siya sa Bapor Bremen pa ingon sa Nweba York aron ma kigkuyog sa mga sakop sa joint committee of experts kun ko mitiba nga gisakpan sa mga Pilipinhon ug Amerikanhon nga batid sa relasyon ekonomi ka sa Pilipinas ug Amerika. kining kornitibaha moanhi ~a Pilipinas aron pag-ukit-ukit sa kahimtang bahin sa katigayo- Mala in Ba Ikaw Kon ••• .MAY TAWO MAfiTAN=AW KANIMO nan ning maong nasud. Didto sa Berlin, Alemanya, si Presidente Quezon nakigki· ta kang Herman Von Goering, ikaduhang labing gikaintapang pangulo sa mga Nazi. Si Von Goering mao ang tuong kamot ni Adolf Hitler, Diktador sa SA MAHISTRADO ..• (Sumpay sa panid 2) "orden ejecutivo" sa Presiden te sa Pilipinas mahitungod sa "teaching ban." Kinahanglan maoy hugpongan natong tanan paglantaw ang kaayohan sa kagamhanan aron molampus ki ning batan-ong Mankomunidad. Silbing tubag niining mga pulong mapahimangnoon ni Se kretaryo Vargas, si Mahistra do Laurel misulti nga kon ang pag-uyon-uyon maoy tuyo siya sa andam sa tanang panahon iyang pagbulig. Gani, matud niya, bisan tuod misupak siya sa maong "orden ejecutivo" tu ngod kay klni wala mahasubay sa mga gimbut-an sa konstitus yon. iya nang gipahibalo ang tanang tulonghaan diin siya magtutudlo gawas sa "Univer sity of the Philippines," nga siya dili na magpadayon pag- Alemanya. Tungod sa iyang pagd ali nga makaapas pa bapor Bremen alang sa Amerika. si Presidente Quezon wala nay panahon sa pagpakigkita kang Hitler. Mipahayag siya atuba ngan sa mga peryodista sa Ber~ siya sa Pam11no MANUEL L. QUEZON tudlo. Apan kon paundangon siya sa iyang pagpanudlo sa kusog gawas pinaagi Konstitusyon. mosukol siya I sa lin nga ang iyang pagduaw sa sa Alernany~ usa ka duaw nga inato-dili opisyaJ. "Sukad sa Sa usa ka dili opisyal nga 1910 karon pa ako mahibalik panag-uyon ang mga sakop sa sa Alernanya ug busa maika· Korte Suprema nagkauyon gon kaayo akong naghinulong pagsunod sa "orden ejecutivo" sa mga kauswagan ning naban· ni Presidente Quezon mahitu- tug nga nasud," matud ni Pa· ngod sa pagpanudlo sa gawas. rnuno Quezon Ug ilang gipahibalo ang Mala· Ang Presidente sa Pilipinas kanyang ning ilang gikauyonan. nakigkita upod kang William E. Sa iyang bahin si Mahistrado Dodd. ambasador sa Amerika Jose P. Laurel mipahayag nga sa Alemanya ug kang F. L. Ma~ siya mobulig sa wala nay dag- yer. magtatambag sa buhatan Ia- ni William E Dodd sa Berlin hang mang mao ang pagtuki sa mga kinsa rnihatag panihapon alan~ girnbut-an sa Konstitusyon. langas. Ang iyaha kang Pamuno Quezon. Ang mga Diputado upod sa Kon dili na usab usbon niya nagkasabut ang iyang laraw. si PresidentE atong Asambliya nga mosunod kang Presidente Quezon mosakay gikan sa San pa Quezon agig pagtahud niini sal Francisco. Kaliporniya. iyang pagkapangulo sa koatis- ingon sa Pilipinas sa 24 sa Hulyo. kuyog na sa mga sakOJl yon. sa Joint committee of experts, tungod aa dautang mantaa sa lmong nawong? Nan aulaye ang T AGUROL WATSONAL, aug kaaaligang bulong sa tanang sakit sa panit. Kon ga miton sa mga panit sa gawaa n~a na daut ang TAGUROL WATSONAL mowagtang se m~a himbis, ang mga mapulang butig-butig mahanaw ug ang panit f!"ohal'k sa na .. ka hamls Anlf WA.TSONAL T.6GUROL naka hulong na ml!'a libo ka k"daut sa MGA BALATJAN SA PANIT. nlfa· nong d'll mn ~11lavan k'n' sa imoha? Ang WAT!>ONAL TAGU"!OT. ~t'na· tag PO :10 ang lata u' h~li~a sa P0.50 an" uaa aa dakung tubo sa ta nang ~n•ik" . KINI UZA KA A~UT SA BOTICA BOlE Bals. Peru.. Pho:nol, Pin.. Tar. Men· •ltol aa l.5: Resorc'n. Camphor aa 3 · Zinc ox' dl.' 5: SU:.,hur orecl'>. 10: Add saHr••l. 2.5: Tagulaway 15; Ex cip. to 100. ba anq inqonq IJLIJ LAMOY SA AOVERTISII':G OE!'ARTMENT BOTICA BOlE P. 0 Box 299, Manila M~r" Ginoo: c:sukip ko dinhi ltDg sllyo ballg 2 sintabos ug palihug padad-i ako usa ka mwestrang gratis sa T AGUROL WATSON"L ug usa ka · libnto ba hin sa MGA BALATIAN SA PANI"r. Ngalaa Plnuy-anan ..•..••..... . . . . . . . . . . . .
PANID 12 L IMA ka tuig nga nahilayo among lungsod, ako busa dili tiaw ang kahi nam nga akong gibat1 sa pag palandong nga sa dili madu gay, matagbaw ug hitambalan na gayud ang hilabihang ka mingaw. Ug samtang nagda gan pa ang trak nga akong gi sakyan. daghan kaayo ang gi hunahuna kong adtoon ug p~ misitahan inig-abut ko. Kon may hinigugma pa lamar.g ako, kaha mao unta ang mopatigba baw sa akong kaisipan nga ma oy 'unahon pagduaw A pan kay wala man, mao nga didto la mang ang tanan kong hunahu na matingub sa akong kahiga laan . Ug labaw ~a tanan kani sa akong la nga nakapadani pagpa~andong-labaw sa tanan akong ~ihandum sa tu nga mang katam-is ug sa dakung kahinam. mao si Didong. sa Human ~a daghang hinang panay ug pm1g-\tay sa kamot, r.ananghid ako nga moadto kang Didong. "Duawa tuod ang imong hi gala kay masakiton intawon !" miingon si Mama, sa dayon kong kanaug. "Ha ?' nahangangha ako .•• "Unsay sa kit?" "Tisis." M·anoy !" ang akong manghud maoy miilog pagtu bag. Ug ang iyang tingog ug tinan-awan. buot mohadlok ka nako. Oaghan pa unta ang buot kon$? ipangutana. apan wala ko na ikabungat, kay didto na ako ·Pi= kay ang akoilg sa silong: linaktan bisan bug-at ang. a kong buot nga nagpalandong kang Oidong: Higata kami kaayo sukad pa sa pagka bata hangtud nga na ngadagku na. Sa kahigalaan tanan. siya ang labing kong suod ~a akong kasingkasing. Kabus ang among mga ginika nan. busa igo lang kami nga nakatapus sa ika pitong. ang !l·:tg sa Intermidya ~a among lungsod . Hapit sa tanang J!'Ut Jo atua ako sa ila-ug usahay, siya ang moanha sa amo. Kon asa siya atua ako, ug kon asa ako atua siya. Ug tungod ning k~rwtnay namong panagla-nggi kit, nasimba ko ang iyang ki naiya·:· sama kanako, daling rna- BISAYA Hulyo 12, 1937 suko, masub-anon, magul-anon. akvng "Tisis," ang sakit dalunggan. nga gikahadlokan ug gikurogan kay ang tawong takbuyan niini, talagsa rang hitambalan. "ln tawQu si Oidong !" "Tisis !" milanog ~a GibaRkog kog diyutay ang a kong lakang ug sa pagyang hag ko pa . balay na d1ay S<l a kong higala. "l\1aayong hapon," ang ngog ko ingon sa gikutasan. ti ''Dayon !" sa tingog nga daw pagaw nga gisundan sa usa ka mamala nga ubo. Mikuba ang akong dughan ug ~a pagtukas ko sa pultahan, misugat sa akong mga mata, ang akong higala nga luspad ug maniwang. "Uy. kart us-a pa ikaw, Yon'!" dungan ang pagtindog niya a ron pagpig-it sa akong kamot. "Karon pa gayud," ug gida wat ko ang kuyos niyang ka "Nahiba!o ako nga nag- mot. daut ka mao nga mianhi da yon ako." "Lingkod. Yon." mtal!'<1a siya kanako. Ug bisan piskay ang iyang panlihok-lihok. maila ko nga pin ugos kadto riiya. Gikumot sa dakung kahimra wa ang akong- balatian nga na~ kaniya : Namiyahok sud-ong ang iyang mga aping ug siga ang nang'awom niyang m~a mata Tal!-as ang iyang buhok, ug duha ka dakung bukog mi gawal sa iya-ng dughan. " PaJZka dating mousab sa pa nahon !" nairatuwaw ako ~a a kong kaugalin~on samtang sa a-kong hunahuna nagtipun-o~ ang mga pangutana bahin sa hinungdan sa masulob-on ui yan~r kahimtang. Piskay ang iyang mga .panul ti nga bisan putlon usahay ~a panalagsang ubo. iyang mga pulong naghulagway giha pon sa pagkamalamaton. balak non, ug pagkamasub-anon, nga maoy iyang kinaiya . ang
Daghang butang among gi ·sa hisgutan. sakit. Gitambagan ko iyang siya ~a paglingaw-lingaw. sa dili na pagpunayg kasuko ug sa mga kasu b pagsalikway an an. Niini, daw sa nahimuot siya. Taudtaud, gipahlnumdu man ko siya sa among pailag- ilabina bahin Ane babayena nakadugang •• lta~nol nl Didon~aa mibulaa kaniye·; • • sa mga kuyog-kuyog kanhi - harana, sa pangulitawo, sa mga sayaw, sa pangaligo, ug uban pa. Niini, (mga malipayong takna ca kagahapon). daw na subo s1ya nga nagpalandong. A pan . . . ~a dihang gihisgutan iyang pagsulat-sulat ko kailhi '3a mga balak ug mga su !!ilanon, daw mibukal ang iyang dugo. Mikalit pagpula ang iyang nawong ug misamot ka siga ang iyang mga mata. Gi pakaingon ko lang kadto walay kalabutan ang nahisgutan ko bahin sa kalit nga pagka u:-;ab sa iyang panagway. Daan a kong mah1gugmaon mahingud, mobasa. ( ug gani pagsulat usa hay) sa mga sugilanon. Kina ham ko kining mga butanga. B1.1sa. gihunah.una ko nga usi ~ahon gayud ang gidangatan sa n,ang mga sinulat: ang "Hain na man diay ang imong mga sinulat, Dong? Ka da gula sa BISAYA. unahon ko gayud pagpangita ang im0ng ngalan sa laray sa mga ba :ak ug mga sugilanon. Apan w11la man lagi? Wala ka ba gayud rr.akapadala sa imong mga si nulat bisan mausa ?" ang gisllno sano ko pagpangutana. Wala siya motubag bisan kausa na lamang, ug daw wala lang siya Ug daghan pa niadto. magtagad Nagmug-ot ang iyang nawong, nga da w may daku kaayong butang 1yang gipa:andong ug gihandpraw. pagtu bag Diha niini, natahap ako nga usa ka tinagoan sa iyang kinabuhi nga kaha, dakug ka;a butan sa masulob-on niyang kahimtang, akong hing-ukayan. Ug nahadlok ako nga gikasakit kadto niya, busa wala ko na padayona ang kaha masama ron kong pag-usisa. Oaw nag ako sa akong basul nahimo. Apan human sa hamubong ka hilum. miyanghag siya kanako -mipahiyum sa usa ka natu yahon nga pahiyum, ug misul ti: "Ang tubag sa tanan mong pangutana, Yon, ha-Laas kaayo kon isaysay. Hataas kay ma oy usa ka sugilanon. Sugila non nga dili ko unta isugilon kang bisan kinsa, kay sakit, sa akong kasin~kasing ang pag subli-subli sa iyang kaagL A pau . . . kon ~a ma;1yo taag pa naghigala. maki~-ambit ka · sa alwng mga kasakit. isugilon ko kanimo ang ~ugilanon nga ma oy tubag sa imong mga pangu tana." Miginhawa siyag hata as. unya mi!';ugod: "Tinuod, dugay na akong gi-
Hulyo 12, 1937 ta kboyan sa sa kit sa pagpan u Jat-pagsulat, sa bisan unsa na lang nga sululaton. Ug du gay na akong- nnkamatikod. ng-a ang akong ka~;in ~kasing nag hambin sa usa ka pagbat!ng • bataknon . Nasayop ako kon wala ning pagtuoha, masayran mo ra karon. "Lakip ikaw Yon, nasayud niini dugay na usab, kay dili sa makausa ra nga hiabtan mo nko nga magpunayg duko sa a kong talad. mag-birisbiris mga balak, mga sugilanon ug bisan unsa na lang nga mahunahu naan. Apan kadto, wala pa na ko kahatag-ig dakung luna sa pagtagad-dili pa kadto dulot sa ka 3ingkasing sanglit dag han pa man ang rnakapalingaw kanako. "Himasa ka kaayo Yon, sa rnga sugilanon, labi na sa ml!a sa BISAYA. Ug sugilanon sarntang ma~sulat-su!at ako, ikaw, magpakalingawg basa basa nga rnaghigda sa lantay. "Gidayeg mo ang akong bu hat, ang akong mga sinulat. Ug ambut kon kinasingkasing o pag-ulog-ulog ba lamang karl tong imo basta nga mibati a kog diyutayng kalipay - mi Japad ang akong atay, ug na oasig ako pagpadayon pagsu ]at, madamgohon nga ugma damlag, rnahimo na akong rnag susulat !" 1\lihunong siya kadiyut, unya mipadayon: "Ug miabut ang diyutayn~ kausaban ~a panahon. Wa dang sukild ikaw mahi tig dugay ta~ikod, mihuros ang amihan ug mihanggap ako sa mabug naw niyang huyohoy. Ug uban sa pagbali sa panahon , hing tamdan ko usab ang kausaban sa akong mga hunahuna. Na hanaw ug gipadpad uban sa paglurang sa habagat, ang mga buta~g maka!ilinga sa batao on kong hunahuna. Gipul-an BISAYA Si Didone nagmasakiton ue elsilbihan ao iy<.ng igsuone dalaea . .• ako sa mga gugrna-gugmang lu ug migit:b ma!abay lamang, ang usa ka pangandoy, pagpili usa ka babayeng itambayayong sa kinabuhi. "1\libati ako usa ka gugmang malung.aron, gugmang putli ug balaanon. Hilabihan kada· ku niadtong gugmaha - wa .ay paghupas kay hangtud karon, nagpabiiin nga wala katik•)i bisan madiyutay ang iyang gi· dak on." "Kinsa. kinsa man kanan~ babayhana, Dong?" mahina mon ako. "Nakaila ka kang Nita, Yon?" Sugilanon nz Pantaleon G. Montenegro "Nita!" "0, siya, siya ang natingban niadtong gugmaha. Bata pa siya sa imong paggikan. A pan. . . mika!it siya pagbilskad -milipang sa hilabihang kata hum. ug nangalimyon sa tu mang kahumot ang iyang ba ho. Ug . .. sa dakung pagpa u bos. gipadaygan ko siya sa apan kabus. langitnon kong pag-higugma. ang ·gidak-on sa akong pagbati kaniya. sama kabug-aton sa pa nahon ug pagbati nga gigahin ko gitagik kong sugilanon. Ang mga pu long mahapsay ug mga huna hunang matahum aron ilukmay sa kasingkasing ni Nita, mao usab ang akong gidayandayan sa akong sug:Ianon. Wala ma usik ang panahon. Duha ka bu tang mabug-at ang akong gi pas· an sa usa ka higayon. a lang n iadtong "Ug dinhi, gigugdan ko usab, Yon. pagbalay ang usa ka sugi lannn. An<"!' {"idak-bn sa pana hon nga gigahin ko alang sa pag~angaliyupo kang Nita, ug "Ug misamot ang akong pag- panvlimbasug sa akong pagha lacl kang Nita. sa diha nga usa ka batao-on sa dakung kainit, PANID 1 nakigsangka kanako sa natatl sa gugma. Wala ako mahadlo~ nga buntogon niadtong sang kaa, sanglit ang akong kapa· rang nobato pa man rnmmg butanga. Ang ako lamang na-
. BISAYA Hulyo 12, 193~ ~ANJI) 14 ~ \ ang itawag kanako sa akong kahimtang. Bukidnon na ang itawag kanako sa akong kahi ga1aan-ug, lakip na niini ka nila, si Nita t Sa sinugdan, gi· pakaingon ko kadto tiaw-tiaw lamang hangtud, nadawat ko ang usa ka sulat ni Nita: na gayud ang akong sugilanon. Ug ang gihunahuna kong mali• payon untang sangputanan sa iyang kaagi, nahimong tubtt• ran sa mga luha! Nata pus nga naglarawan sa tumang kasakit duyog sa gibati sa akong dug· han! ra kaayo wo ng)~ mosulod niintng mga hadlokan, kay layo ang akong kabimtang kon ir.an- butang~, kinahanglan mang ding sa iyaha. Anak siya t~a lantaw-l~taw una sa unahan usa sa mga sapian ning atong kon may Ia,ndong bang sarang lungsod. Ug ang labi kcng ma- karasilonga;.1. had1okan, mao, kon malan•at si Nita r.iilfing hiyasa. "Magmin1•o, apan manglim- baRug una/ mao ang tambag sa "Kay mibati akog diyutayng a kong tan ~ag. A pan walay tra kahadlok. busa kulba-hinam u- baboon dr'inhi sa ato Yon! Sa sa sab ang lakaw sa akong sugila- yud ka,; n~ra ang kabataan non. Ug diha niini, gihurot ko ato ha'lrit ang tanan, atua mag ang taftan kong_ panglimb~ug. yampu.itgad sa bantak! Busa, Gitukawan ko sa gabiig acilaw midatt:'gop ako sa katapusang ang ka1ampusan sa akong ti- paagioof-nagbaul ako sa bukid, nguha. Gipaila ko siya sa bili sa ti]l(guha. pagtigum-tigum eli sa g'bgmang matuod. Gipaila ko yut{iyng sapi alang sa kaminyo siya. unsa kadaku sa akong pai!- on. bati. 0. sa tanan, sa tanan g1- "Unya gipadala ko kadto sa BISA YA, malaumon nga ipatik gayud. Daw pagahilantawan ko ang ngalan nga matata'v sa iyang panid. Apan, nabawo akog pinaabut, kay wala gayud mogula, bisan ang anino na Iaman g. Higala Didong: Pasayloa n.ga higala ang ita· wag ko kanimo, kay tuyo ko nga maghigala na lamang kita. Hinaut nga dill mo ikasakit ang pagbakwi ko sa atong sa ad, kay kaha pagbuot sa pa tad nga dili kita magdayon. Hika· limti ang tanan, ug ayaw inta· won ako kasilagl. "Naglagut, o, naglagut ako! ••Talagsa na lang akong mo- Hilabihan ang akong kalagut. • pasabut ko ;iya t Gipuga ko· tugbong. Ang mabugnawng U g ambut kin sa kadto ang gi· ang akong utok-ug ang inittis huyohoy sa bukid-ang awit sa pahimungtan sa akong kasilag, n.iini, sagme sa initus sa .-~kong kalanggaman ug ang matahum basta nga daw buang, giuting· kasingkasing, gibisibis - ko ka- nga kinaiyahan, navkabig sa kay ko ang mga panid sa nag· nunay sa iyang dughan. Ug balaknon kong dughan. Ug kalain-laing pam an talaan, ug ,xi. sa ngadto-ngadtc, mituhop sa didto. gipadayon ko pagsulat tanding ko ang akong sugila· ang akong sugi1anon. Gikan sa iyang kasingkasing! non sa ubang sugilanon. Ug sa uma inigka hapon, kanang rna· akong paghukom, labaw sa hi· na ang hilabihang huwayan yas ang akong sugilanon kay sa kakapoy sa tawas, ang utok na ilaha. Ang kaagi sa ilang mga usab akong lapoyon. Gikan ~a sugilanon Yon, gitagna ko nga bunglay, ngadto sa dagang ..• mga bunga lamang sa ilang bu. "Apan sa luyo nmg tanan. gi nahuna. Mao gituohan ko nga tamay diay sa katawhan ang labaw ang akong sugi!anon sa "Wala madu~ay, gitapus ko akong kahimtang. Bukidnon na hiyas kay sa ilaha, kay labut pa sa katahum sa iyang mga laray. ang kaagi niadto Yon, dili pinupo sa hunahuna Ia· mang - dili may-ong lamang sa mga matuod hitabo sa kina· buhi - kon dili sa matuod gayud nga kaagi sa gugma ning .. o~<ay palad mong higala !" Mihunong s1ya ug mitan-aw sa gawas, sa sumasalop nga adlaw. NITA. "Sugod niadto Yon, gisttgdan kog tungas ang mahabug nga bungtod sa mgla kasakit. Gi kan niadto, wala nay pagkutat ang hilabih-ang kakutas sa a· kong dug han. A pan .•• gipada yon pa gayud unta nako pag· baktas ang dalan sa madulom kong kinabuhi binanwagan sa bugtong nahibiling gilaw ~a paglaum: nfla magmalampuson ang akong pagpanulat. "Malaumong gugmang matu· od nng iyang gihatag. balus sa l!kortg mga pag-antus, nagmah payon ako. Ug • • malipayon na usab ang Jakat sa gisulat kong sugilanon." "Wala pa gayud matapus ni adt.ong ptLnahon Dong ang imon~ sugilanon ?.. gisagkaw ko siya.
~.nyu. me/~ "Gihunahuna ko nga ipadala na gayud kadto Yon, sa Bisa ya. Busa gihatagan ko sa ta nang biya1 sa usa ka matabmu sigilanon. Vlala nako dalidalia. La but pa ..... l.tO~ION ODO:IZANTIS "Unya to?" miapura ako. "Unya. nagpadayon ang a mong paghinigugmaay si Nita. ug nagpadayogdog ang akong Jangitnon ang paglaum, nga iya kanakong pagbati. Matam· is ang akong mga panumpa, ug gitutam-is usab niya 4ng iyang s!ad. Wala ako magpalandong ni magdamgo. nga diay, ako iya lamang gidalo. Wala ako sa Hangtud .•• iyang dugban. miabut ang panahon nga ang tinagoan ibutyag: "Nan " sa taudtaud nga ka hilum, "wala ka na lang mopa· dayon pagsulat basin da ko~ sa unta kahimut-an na sa Pangulo ?" giingon ko si· ya. "Ang magtuon 'god Dong, pa~rka magsusulat, kinahanglan man nga magbaton diyutayng pailub sa sinugdan-dili tak-an sa pagsulay kanunay." sunod I.OTJOPI ODO~ANTIS .r GIR.~Y.D rus sa makusog nga bagyo nga mitay-og sa akong kasingkasing tungod sa kama· tayon.ni Mama. natawo kanako ang usa ka paagi aron unta pagwagtang sa kasakit ug pag· sa kaminga'v laksi~ diyutay .-Jlll'f mihari sa akong dughan. Nakapangnunahuna ako Yon. lamanfl. Mag maiminyo na mtnyo tt A pan. . . unsaon ko paghimo. nthdto? Mahimo ba anu pajlminyo nga walay di- Yl!l.> •Mablt~i ba kaha si Nita ~lkong mga bukton, kon ma.g minyo kapti? Mabuhi man nga ni. 310aJ! lisud kaayo! Ang ta- "Human P2 00 sa tanang nnnag-u· n a n g Botika ug Basar. · Pagpad11la Pt. patlnga oban imong J)llnugoog ('.0.0. sa Manila P. 0. Box 2-13 LEVY & BLUM, INC. 35 Plaza Sta. Cruz MAGSASABWAG Manila, P. f. ako tak-i sa pagsulay kanunay," mitubag siya. "Apan ... gikan 'god ni· adto Yon, subsob nang naplt• sa akong da· lod ang tumoy gang. Kon maghimo akog su· gilanon, kadaghanan mahimo ko lamang ang sinugdan aoan walay katapusan. Ang uban, mahimo ko ang katapusan apan walay sinugdan. Ug ang uban, larnang ulohan-wa1ay pu los kalawasan. .. Wala, wala "Gikan niadto, daw nahanaw ang tanan kong kalaurnan sa tanang bulohaton ug kapanga kohan sa kfnabuhi. Hinoon .... (lpadayon Sa Panid 31)
Hulyo 12, 1937 BISAYA PANID 1 'TWO IN THE DARK R. K. 0. Radio ( Duha sa M angitngit) Ang maanindot kai sug sa usa ka babaye mao ang gugmahong ka· agi nga gihulad ning ka· tingalahang lilas sa ka· bag-ohan . • . Puno sa mga hitabo nga maka· pa kitbi sa atay, nga na· kaangin ning bahayha· na nga mao ang nagta bang sa usa ka lalaki nga nahadlok nga wala lamang niya hibaloi na kasala sa pagpatay ..• Kinsa kadtong lalaki· ha nga nawad-an sa iyang panumduman, ug kinsa ang makasasala ning makuyawng k aagi nga miguho sa ka gab hion aron paghiusa sa mga kasingkasing sa duha ka tawong wahl hiilhi. Ad una gayuy duha ka dakung kahinam nga hikyaron sa mga lilas nga ipagula sa Cebu k~ ron. Tan-awa ang TWO IN THE DARK sa CITY THEATRE sa HuJyo 14 ug 15
• LET'S SING AGAIN ' (Mag~awit kita pag
-usab) Ang Iahing katingalahang tingog nga madungog sa kahang~nan sulod nil1g pi pi la ka tuig
•••
·Kalingawan, kahinam sa minilyon ka tawo.
• KARON madungo~ sa mosulting tabil. Si Bobby BREEN sa "Let's Sing Again," usa ka drama sa a'!it ug gugma., uha11 kang Henry ARMETA, George HOUSTON ug Viviane OSBORN£. (R.K.O. Radio) lsalida sa sine CITY sa Hulyo 16, 17 ug 18. 1
( PANID tG BISAYA Hulyo 12, 193~ Gahapo11 Sa Buntag Miula11. GAHAPON sa b;untag, sa pagpanambo ko sa a-kong tam boanan. mao gayuy pagbundak sa dakung ulan. Apan bisan miulan. matin-aw kadtong bun~ taga. Tabok sa da 1an nga inas palto ngadto sa mga kadaho nan sa kakahoyan diin milag bas ang akong tinan-awan, na nagpanagasak ang kusog n)!a tinulo sa ulan. Ang mibundak didto sa bantok nga dalan mi dahili n!!adto sa kadaplinan diin nahimo ang diyutayng ha ha didto sa kanal-kanal ug mi ~ubay ngadto sa diyutayn~ ga pa. Ang pinisik sa uian n'!a mipatak didto sa mal!ahi n-ra dalan mao ra v~yud ang pino sa buak sa bildo. Didto mali ngaw ang akong mga mata. mibalik al\lg akong tinan-awan. Unya. m :b,ulag ang akong mqa mata nia,Jtong: dapita, ug didto na usab ako malingaw sa kaba· taan di in did to na anrr akong anak llga ::i Cesar. Nanagla· mok lamang sila niadtong da· pita. Anrr uban kanila nana':\" akbo. niadtong dh,utay ug rna haw nga kanal-kanal n'!a iya· hayft paanod sa ml!a panel ug bunot nilang ~akayan-saka~·an. Ianod na mrani kadton~t ilan~ tng-a duanan. mona:von si'ag t'n· dol! ug manaQ;-iktin nrra . ,;~:·i mobula!! niadtong gianod. Ma· rwahanaw na ngani kadto ~a i'an'! mga mata. knv mahiadto na Tr'an ~a dapit diin may tu lotaytayan an I! kanal-kalli\1, da:vo(J' !::inl!git ni1a sa kahiMnot. Ha! Ht~aa .. . !,..;k'lon .,~ hn"'lwi PDf! alw·m~ h•mor Panay! .•• UnYa, mopatim-aw na nO''lni kadto: Aaaaa ... waa diay! .•• Lain usab anrr kabataan n'""a nangyaka lamang- didto sa yuta. Tinukod ani! Hang mga kaTJ1ot didto sa ilanl! g-iyak-an. r.:iha· anQ; m,..a nJrad sHa piniyong mata. Ug binuka pagdaku ang sa imong dughan? lamang kaayo. lngon ka kalit sa hangin ng-a molabay, ingon ka dati sa rna· sula-wng kidlap sa kilat, nahi· tabo ang makalilisang hitabo nga mipatay Jamang usab da· yon sa bag-ong kalipay. Kaing. non ko kadto usa lama·ng ka di· nahunog ~a dawogdog nga mag. rasiuna sa usa ka masipang Ji. ti: apan ang kinanuos diay ?a usa ka mabug-at n!!a mananap sa dalan nga miha'!iyos pag<:i· rnang padulong gayud . sa kaba· taang nagdula. Unya kalit Ambut kaha lwn nakasinqr!'it ba ako niadtong higayona Wa la gayud ako masayud. Kay ang lawas ug kabuot nrra giam tamboanan, bak ko sa akong caw dili man akong kauga!i· ngon. Taudtaud. nabati ko anrr hug yaw nga gikan !Ia Pnghod mga tutonlan sa kabataan. Weee .•• lil!o ta uwan! Ayaaayeee! .•.• Ha! ha! haaa! ... Gikan sa balay sa akong m:ra si'inl!an nanggula k:ning mga bata kan sang mga lawas nga pulos hu bo nana({'~inaw sa ulan. Pu no ~a kabaskog ani! ilan~ mali son ng-a kalawasan. daw an~ mQ"a hayopan n2'a nalipay n,.,.a gipangbuhian, nan a 1agan sila didto su ulan. puno ani! ~va Jrag"mavng d1whan sa himaya. WeeeE>!. . . Uwan!. • • Ligooo .•• Ha! Haaa .••• Didto sa gawas mikurog ang akong kaunoran. dili tungod ::a. tubig nga mianam pagtuhop sa akong sinina ug milapdos sa a kong nawong. kon dili sa us~ ka talan· awon: Ang nangabutalid nga kalawasan sa mga bata gipa nagpunit sa mga tawo n~a nanghiuna kanako. "Kaputot pa Jamang nga gipungal dayon sa ilang pungango !" nag kana· yon ang naghilak kong kasing• kasing. Wala a~o motan-aw sa nawong sa mga ginikanan kay nahadlok ako sa akong makita. An~ alzong analz, •i Cesar. misanghid nga maligo sa ulan, apan unyo- n amuhong "ugilanon 1!1 EVST AQl.JIO G. CAflRA.D !flakalilisang nga .. Pa •. ligo ko sa uwan. Ha ba ?" Gitugaw ako sa usa ka tingog nga puno sa kabatan-on. Gilingi ko ang tag-iya niadto. Si Cesar. ang kinamanghuran sa totolo ko ka anak, miha ngad kanako nianang tinan awan nga nangaJiyupo, nga ma samaran ang iyang balatian kon balibaran. Gihikap ang iyang agtang. Unya, mitang do ako nga maligo siya sa ulan. Mipahiyurn siya kanaJw, ug mikaraq- lamang ang q-amay niyang Jawas sa pagguyod sa bitang diri duoJ sa akong gi lingkoran. Mikatkat siya ni fni pagdali. Ug samtang iya akong gipapahubo sa tanan ni tang sinina, gisinggitan niya ang ubang kabataan nga didto S;l hawan sa balisbisan nga ko no makaapil na .siya p~gkaligo ..Uy! Moning; Ming sa ulan. goy, Delpin, buwata ko ninyo, h~ ba? :W~ ••• Heee !" ilang mga baba. malipayon ka- switir. Gisul-ob ko ug dayong ayo sila nga magsawod sa ulan. balik ngadto sa akong tambo Mapuno na ngani ang ila.1g anan. mga baba sa tubig managdu ngan sila pagiad-ok niini, ug mangatawa sa paghuman. Lain usab kadtong mga pundok nga nanagpungko nga rnagpatuyok sa ilang mga hc)l-in. HoJ.;in na gyud! Ako ning dangkalon? Sigi na! • • . o·ho! waa noon maigo •••• Ha! ha! haaa .•• Sukad sa akong tamboanan wa la akoy nalantaw nga mga lu ngag sa Hang hol-inan. Tinl!'a· li, ang ilang kinalot gisanapan sa tubig. Sagunson na ang tinuya ~a nagpangidlap nga kadahonan Lantaw ko ngadto sa nanagsi naw nga kalawasan sa mga ba· ta, miharidag na ang kanu nayng tinulo sa ulan. Mikagut ang akong ngipon. Kaisug~ra niining mga bataa nga wala batia ning katugnaw I... Mi pahiyum lamang ako. si Cesa~. Manoy Seryong." rnatud pa sa usa ka tawo nga gikang mipunl!kO didto sa usa sa rnga Jigid sa ti'ak. .. Adia ra ko Ang siningki sa kadahorian, ang tinagasak sa ulan sa nipa Daw gikan akong natulog sa nga kaatopan sa kabalayan. paghipugwat ko niining sang• waJa makatabon sa mga hug- pita. "Si Cesar?*' matud ko Wala molurang ang kakusog yaw ug singgit sa m!Z'a bata. sa tinagasak sa ulan. Wa!a mo- Eh ... hala! nahlnod ang iyang nga midawat sa akong mga Back second na ko bukton· niadtong diyutayng Ia· tuang. Apan karon. ingon nag ·forpido . . gipaok ang kabuntagon. Ug uy, Pantang! Waa ta tikasi was nga nanglagum, .. Si Cesar matay pa ko! Lab- ba kini?" nagkanayon ang nag• mihanda-handa a?g hangin nga Yon, oy tutonlan bakho kong kasingkasing du- mohuros. Ug m1anarn ang ka- bugnaw sa panahon. ngan sa miulail kong mga IU• h 1 tikari kong Dong, aron ka imong sud-ipan ••• . Mibiya ako rnakadiyut niad· Ha!. • • Haaaa! d a •• •• D'd Kinsay moingon nga ang kali- sa akong mabaga nga pay sa kabataan dili motakod 1 to sa alan diin maanin- tong akong tamboanan ug mi- KATAPUSAN dot ka.ayong tan-awon ang ulan, kuha
Hulyo 12, 1937 BISAYA:
PANID 17 Kinahanglan Ampingan Ang Atong Kalasangan Gumikan sa pagpasipala sa mausikong pagka· ingin nahitabo ang dagkung lunop, ug hapit di li na katuboan ang mga yuta sa mga tanum; Dakung usik sa kagamhanan rna tag tuig Ni LUIS A. QUIBRANZA B ISAN tuod ang Pilipinas giila nga adunay mabao ga kaayong lasang nga wala pa matandog sa mga ka mot sa tawo, apan kon padayo non ang pag-usik-usik sa atong mga kahoy pinaagi sa mapasi- pad-anong pagpuril, moabut nuigong 6 ka tuig. usab unya ang adlaw nga ang hoy sa iyang kabukiran nga bahandi sa kalasangan, adu· Pili pin as may mga dapit nga mao unta ing mopugong hinay- nay mga ginagmayng- abut ~a?imong gagmayng desiyerto, hinay sa makusog nga baha 8a (minor products) ang lasang ddt na tuboan sa mga tanum tubig. Ubang mga dagkung iu- nga gumikan sa dili matarung ug wala nay kapuslanan alang nop nga nausikan dili maihap pagpanguha, ang kagamhanan, sa katawhan. Su~ala sa mga nga kinabuhi nahitabo sa yu- nausikan sa dakung salapi. katarungan nga gipasundayag ta sa Kainsikan ug bisan pa lngon pananglit sa balaw kun· sa karnantalaa1na1n, . ang ~g~ gani sa kayutaan sa Amerika. ta~wk sa mga ~ahoy nga gina- gawi sa pagbuht sa mga saka- Iunop sa mga a aw1gan sa u son nga nausikan sa daghang ANG BAHANDI SA LASANG hl'ds) yan, rnga paras1 as _ sa rnga kahoy nga kinabuht ug kabtangan naggu- mikan sa kakulang sa mga ka- maoy labing rnahal sa tanang
Mga tinanum nga kahoyng tugas sa Banilad, Ta1omban, Sugbo, nga may pll4 t ' ore . Gawas TIMOTEO QUIMPO, "'Di.trict Foreder'' •a Distrito XI. (lpadayon sa panid 29) A BIKE'S BEST FRIEND IS A fj)~ TIRE The construction of Pilot Bicycle Tires is proportionately equal to famous automobile and truck tires. They have plenty of finest quality, pure, live rubber, strong auto-type fabric, a deep, long-wearing, nonskid tread. Expert workmanship and long experience give Pilot con tinued leadership in bicycle tires. Insist on Pilot when you buy tires, or tubes for your bicycles. Exclusive Distributors P. 0. Box 500 Phone 560 109·115 A. Borromeo St.
PANID 18 BISAYA
Hulyo 12, 1937
P.4NID SA KASINEHAN-Hinikay LAING MALAMPUSONG AKTOR PILIPINHON SA HOLLYWOOD ((j AWAS kanlla kang Jack Mao si Valerio V. Duran, taga AI bay; Naka= apit na sa daghang matahum lilas lakip sa "Lost Horizon" nl Josefina Amor Bella Si Duran naminyo kang Leonica Salazar, usa ka maan yag babaye nga taga Colon, Panama. Aduna na silay lill!a ka anak, ang kamagulangan nga may 15 ang panuigon, nag tungha na sa High School sa Los Angeles diin sila magpu yo karon. Santos, Tommy Estrella, Dioflisia Castro (Toy Toy) ug Vicente Yerro (pili pinhong Harold Llyod), ang Pi Jipinas mapakagarbo Jain pang anak nga nagmadaugon sa ka sinehan sa Hollywood karong Jllga a·dlawa. Kining pilipin hQna mao si Valerio V. Duran, 41 ang panuigon, usa ka biko lano, taga Polangui, Albay. Haponanon, Malayo, Tibetano, ubp. ubp. Sa lilas "The Last Outpost" midala siya sa papci sa usa ka komandante nga Turko. Si Duran batid molitok sa iningles nga inamerikanhon. Sa mahal ug matahum li!a3 "Lost Horizon" inapi!an ni Ro nald Colman, si Duran makita nato nga nagadala sa usa ka hinungdanong papel: siya ang abyador nga nagpalupad sa dakung ayroplano nga gisakyan ni Rona-ld Colman ug mga ka uban paingon sa kabukiran sa Tibet. Sa pag-apil niya ning lilasa, ang Columbia Studio misuhol kaniya P400 ang sema na. Sa lilas "The La-st Out post" gibayran siya P500 ang semana. Kasineh.ang Pilipinh.on Salay say on ug talagsaon ·'ang kaagi sa kinabuhi ning atong malampusong paisana sa .Ame l·ika. Si Duran, S~& batan-on va kaayo, daan nc[ng mahigugma ong .roosalmot sa mga dula kun belada sa tulonghaan sa iyang Pagtungha niya ~~a lungsod. :Manila High School, siya usab &ing tinawag kanunay sa pag dala sa labing hinungdanong papel sa lainlaing drama sama sa "Merchant of Venice" ni Shakespeare. Kadto ang unaug P"akang ni Duran paingon sa ut lanan sa iyang damgo ug ti N1:usbawan, nga mao ang pag sulod sa yuta sa Hollywood aron pagkab-ut kadunggaaan iyang kaugalingon alang sa ingon man alang sa iyang yu tang-natawhan. VALERIO V. DURAN Ubang dalaygong pelikula nga naapilan ni Duran mao ki ni: Sa Columbia Studio ''Roaming Lady" uban kang Ralph Bellamy ug Fay Wray; "Nothing Ever Happened Fhat Night," "What Price Decen cy;" sa Metro-Goldwyn-Mayer Studi~"Viva Villa," ug sa ubang mga istudyo, "The Last of the Pagans,"· "Mutiny On The Bounty," "China Sea~," "East of .Java," "Four Fright ened People," "L3 Da:na .c\tre vida," ug "Cuerpo del Destino." las. Sukad niadto (18 ka tuig Ql& bangtud karon) si Duran kimunay nang pasalmoton 8a mga pelikulang pinili, mahal ug maanindot. Ubay-ubay na ang lilas nga iyang naapilan. Ang nakaayo kang Aktor Duran kay siya maayong laki modala sa nagkalain-laing "pa nagway" nga isugo kaniya sa iyang papel. Batid siya mopa lain sa iyang nawong pinaagi sa mik-ap, nakapasundayag na ingon sa usa ka lnsek, Turko, Ikaduhang lakang sa iyang kinabuhi mao ang pagtipon ni ya· sa p. S. Navy diin siya mi alagad sa hataas panahon, ug nakalibod sa tibuok kalibutan. Sa 1919, si Duran mibulag sa Navy ug m:takas sa siyudad sa San Diego, Kaliporniya. Din hi, natilawan niya ang nagka- landrakas nga buhat. Unya Mga Popular N ga Awit miadto siya sa Los Angeles ug DILl madugay, buhaton sa dinhi ning dapita nahitabo ang ·~=========================:m Parlatone Studio ang usa ka li· wala niya palandungang mahi- las nga puno sa awit ug honi, WILL YOU REMEMBER nabo: gikahibalag ni Duran "Ay Kalisud!" pagaulohan: (SWEETHEART) ang usa ka ahente sa istudyo Mao pa unya kini ang unang lilas tinagalog nga magadala T1ga nangita ug nagkinahang- (Giau:it ni Jeanette MacD,nw:ld ug Nelson Eddy oo. matahum lilas 1 sa ulohan kun ngalan nga lu· an mga aktor nga "extra." "MA.YTIME") Si Duran mitubag sa mga (lhalad kang Consolin~ Neri sa Sta. Escolastica College, Manila nt bos binisaya! Ang modala sa sa J.~.B.; kang Encarnacton Magnanao sa Pin~ungahan ni Solomon labing mapuslanong bahin ning maukit-ukitong pangutana ahente. Sa pagsukot kaniya Rtco; ka~g Celing Lucero sa Sugbo ni Nomer Campos; kang Doling lilasa mao ang maanyag Elsa kon mahibalo ba siyang moka- Yap Suasm. sa Dumaguete ni Miguel Carreon; kang Dadinirt Rom sa Oria diin siya moawit sa na· Tacloban Dl Dor Mansueto; Lily Reynes sa Sugbo ni Arturo Mercado· bayo, siya mipasalig nga "ma- kang Cornelia Latonio sa Cebu High School ni Nino Castilian. kang bantug nang balitaw sa Kabi· , llibdo" apan kadto usa ka ba- Lu~ Brlsca sa Sanikolas, Sugbo ni Ponso :Mortalla; kang Viti~g Lu· say-an: "Ay, Kalisud!" Babin sa paglitok sa binisaya, si Elsa Oria dili maglisud sanglit siya kaliwat man sa bisa .. ·a-ang inahan niya nga atua na sa la- ing kalibutan usa man ka taga Samar. Ang nagsulat sa kaagi "A K 1· d'" sa I as Y a ISU • mao ang inilang direktor Carlos Vander Tolosa. ELSA ORIA Moawit sa balitaw binisaya: "Ay, Kalisud !" ~ 11
kak lamang kay ang matuod zurJaga sa 'fayasan, Negros Or. ni Mac Letuafias) mao nga siya dili makamaong CHORUS: mokabayo-matud niya d1"1 1· man gani kono siya mahibalong mo- sa'kc.yg kabaw! .c;wEE'l'HEART, sweetheart, su:eetheart, ·will you love me eve·r, lV_ill you t·cmemher this day, When we were hapz>y in May, My dearest one- Sweetheart, sweetheart, sweethea1·t, Though our paths may sever To Life's last taint ember · Will Y?U remen~ber Springtime, Love hme, Ma1J • •• • I J ~i Duran gisulayan sa istud- yo_ ug milampus! Didto na magsugod ang iyang "bag-ong ktbabuhi" aa pagka aktor sa li- 1·1 • •
Hulyo 12, 1937 BISAYA PANID 19 '' MILAGRO '' Sinulat ni SOLA T UGAHALA. Mao kono ka na ang binisaya nga hu bad sa pulong MILAGRO. TUGAHALA. Linangkob sa duha ka pulong: TUGA- ug BATHALA. Kun TUGA ni BA THALA. Bisan unsay hu· bad niana, mamao kun madili mao kanang pagkabinisayaa, mao Iamay akong hisgutan ang mga "kalaki" sa mga inilang balaan nga nakapaukay sa dili diyutayng katawhan tungod sa mga katingalahang buhat nga ilang gipakita ilhanan sa la ngitnong gahum ug kinaadman nila nga · dili masuon ug dili kabatnan ni bisan kinsang bi nu·hat nga yutan-on. kaaging nasulat nga mao kini: May usa ka mananagat. (Ambut kinsay ngalan). Wa· lay Iaing makuha sa iyang pu kot gawas sa usa ka diyutay nga agipo. Kini, tungod sa ka· lagut sa tawo, gisalibay didto sa taliwala sa lawod. Gibalik balik pagladlad ang pukot. A inigbira sa mananagat, pan mao gihapon: magbinugtong ang iyang kuha nga mao ang agipo! Dihang gikapoyan na kaayo, mipauli sa ila ang mananagat. Gidala niya kadtong agipo. Na. wala ang iyang kalagut kay gi- papba sa usa ka pagtuo nga usa ka tugahala ang pa'gsamok sa ka'hibulo samok kaniya ngang agipo. Sa paghiabut niya sa t>alay maoy hitukmaan sa mana.nagat ilang binlad (mai~ nga ang binulad) nga gitabangag tuktok sa mga manok. Sa iyang k,aJa gut, gikuot sa mananaggat ahg agipo sa iyang bulsa ug gila::-· bay ang mga rnanok. Nahabilin sa binlad ang agipo samtang ang mga manok nagl{atibulaag panalagan. Wala pa niadto mahibulong ang tawo. Diha na siya matingala ~a pagkakita Jtng larawon •o Sonta Nino Sa Sugbo. •• niya riga kutob sa manok nga moduol :;'a binlad, basta maka kita na sa a~bw, makugang da- (lpadayon sa panid 30) Daghang balaan nga nadu ngog ug nainila tungod sa ilang pagka-"milagroso." Ang sa Bolinawan. • San Antonio Kabkad, San Vicente sa Bitoon, Dumanhug, Birhen sa Regla, Opon, Sugbo, San Antonio sa Calape, Daan Bantayan ug u ban pang kabalaanan-gimahal, gitahud ug gikahadlokan sa mga makidiyos tungod lagi ko no sa pagkamilagroso nila. Ma. nl!·ono lamang ako kay sukad rna~ukad wala man gayud ako mhkakita bisan putol na lang tugahala Usa ka Malalim Ilim non nga maayo sa panglawas- lllopa lagsik ug mopatugob sa dugo- Ginain~on nga ang Santo Nino sa Sugbo milagroso kaa yo. Tingali matuod kini kay matag pangilin ning balaana magsugwak man ang siyudad sa.mga tawo nga daw tukoyon gil{an sa hapit t~nang suok sa kapupud-an Nahinumdom ako ~a sa pagkahuman kog basa kanhi sa kartilya maoy gisu nod pagtudlo kanako ang pag basa sa sinulat sa kamot. Ang kaagi kono kadto sa Santo Ni ii.o. Wala ako masayud kang kinsang sinulat kadto, mao Ia may akon"' hinumdmnan ang {iuein Jle!\rn San Miguel gibuhat gikan sa mga tanum sa kinaiyahan nga maayo sa pang. lawas- "Hops" ug "Malt"- nabantug sa ilang mga elemento sa mineral ug bitamina- Ang mga inahang gamatuto makakaphlg dakung hinabang gikan niini aron pagbaton sa ilang kalagsik ug kusog- Usa ka abut sa S,t\N MI6U[L 13~EWE~Y· ang balay sa mga abut may kalidad
Cod Liver Oil 500 cc.. Calc. Hypopbo .. to Grma.; Pot & Sod. Hypopboa. q 5 Grms.; Syrup & Flavorinc c. q. t tit. No. I
.
PANID 20
(GULA 1) U SA ka ln~ak nga luyahon uyamot, lugos nadungog, nakatandoz sa kasingka sing sa alaut nga inahan, nga mibangon sa tinapok nga uhot • diin siya mahipalup-og nawad an hapit sa alamag, ug sa iyang baba migula usa ka singgit sa kalipay ug kalumo nga walay su- 1 .kod. Niadtong higayona, kina limtan ang iy::'.ng kaugalingong niga kaguol, mao day iy.ang na- BIS..AY~ kita ang iyang anak, kadtong dili madugay pilit gayuct 1yang binuhat nga dugo sa iyang du- biyaan. go, kinabuhi sa iyang kinabuhi, nga nakapaagas daghang sa iyang mga mata ug nga sa nayon siya. "Maoy usa ka batang babaye, luha ug akoa, kining bataa !" nagka ST. CECILIA SCHOOL OF CUTTING, DRESSMAKING SCIENTIFIC BEAUTY CULTURE AND HAIR SCIENCE 174-176 Sikatuna St. Telephone No. 547 Cebu City, Commonwealth ol the Philippinu We offer complete courses .in: Cutting & Dressmaking, Fahric Painting, Flower Making, Scientific Beauty Culture, Hair Science, Embroidery, hand & machine, Specializing in making ternos, Amplification Course or Post Gra duate in Cutting " Dressmaking. Enrollment any time, Classes Day and 1'\ight. Diploma free. MRS. CECILIA DEL MAR ANGELES Directress Hulyo 12, 1937, Wala siya kapuye pagsud-ong niadtong bata nga iyang gipu tos sa madasigong mga halok. Maoy usa ka talan-awon nga tingali makatandog hangtud sa bato nga labing lag-it. Kadtong alaut nga inahan a tingali dunay kagulangon nga dili molabaw sa napulog-pito ka tuig. Ang iyang dagway daw sa usa usab ka batang maanyag, luyahon ug maanindot, apan mainantuson. Inigtan-aw nato kaniya, atong masabut dayon nga siya anak sa usa ka banay sa hamiling katilingban . Bisan pa, ang iyang anak na himugso-sa kalibutan nga walay usa nga nagatambong, sa usa ka lawak n 0 ·a kab;.IS Ug nagkagus bat, taEwala sa usa ka kwadra ug usa ka alad sa mga baboy, kansang bungbong napuno sa mga Iaw:-.-lawa, tipon sa pipila ka galamiton sa panguma nga gibanwaf,an sa maalo: nga ka hayag sa usa ka ~amparilya. Milapas na ang tungang-ga bii. Sa gawas naghari ang ma sulub-ong kahilum sa mga gabii sa tingtugnaw. Ang lunr:sod nga himutangan sa balay diin nato ihibalag ang batan-ong ina han, gilimisan sa kangiub nga labihan. Didto mao day nagatukaw ang alaut nga inahan uban sa iyang anak nga bag-ong natawo. La bihan ka luya sa iyang lawas nga natahap siyang dili maka gahum paghimo sa buot niya bu haton. "0h, Birhen Santa! ayaw in tawon ako biyai niining higa yona !" nagkanayon. "Ikaw sa yud nga ako dili makasasala, kay ang akong kaminyoon gipa nalanginan man ni Bathala. nga ako Apan kon hisusihan nahimo nang inahan, ang kau lawan mahulog sa akong banay, ug ang akong amahan mamatay sa kasakit, human niya patya kining alaut ug walay sala nga binuhat. Wala itugot sa mga dalagang sama kanako sakop sa banayng hamili, ang pagpama ti sa tingog sa ilang kasingka sing ug paghigugma sa usa ka kanilag kagi lalaki nga ubos kan.. • Napilit ako pagsupil, a pan. . . wala ako makabaton igong kaisug. "Labihan siya intawon kaala ut ug labihan usab ar;.~ akong paghigugma kaniya .•. Una ka nako, siya nag-antus na sa si lot. N ganong wala ko man si ya unongi hangtud sa Jubnga nan?. . . Apan nakabuhat unta ako usa ka dakung sala, kay sa ilalum sa alwng tiyan naga gimok na man usa ka binuhat. Birhen santa de las Nieves, pa nalipdi intawon ako! ••• "
Hulyo 12, 1937 BISAYA PANID 21 Sa iyang liog gitangtang usa ka 1·elicario diin gitipigan usa -.I<.a medalya sa Birhen de las Nieves, larawan nga ginatahud uyamot niadtong mga dapita, ttg human n!ya hagki sa dakur.g pagtuo, gisab-ong sa liog sa ba ta, kinsa iyang gilimisan sa usa ka hapin nga binuhat sa panap tong hurr.ol-humol ug unya 'gi putos usab sa usa ka kqpo nga delaua nga iyang binuhat. Sa ingon niini, kadtong bata maayo kaa,yong pagkalimis. Ang na\vong niyang maputi miangay lamang sa mga panaptong na gaputos sa iyang lawas mahu gang. Usahay magahilak siya, apan sa tingog maluya. Gigutom ang alaut. Gidumol sa 'inahan ang iyang suso sa baba sa bata ug kini miukob dayon sa dughan sa alaut nga babaye. Katugnaw nga dulot sa bu kog ug kaguol nga santop sa ka lag maoy ginaantus niadt.ong walay palad nga inahan. Apan siya wala gayud magamulo ni ngani manghupaw. Makapahinuklog ug makapaa gas sa luha ang pagsud-ong ni adtong nawong nga maoy bu sa kasakit ug hing larawan pag-antus. "Makahimo ba kaha ako pag biya kaniya ?" nagkanayon ang iyang hunahuna. "Apan kinahanglan gayud ki ni, kay dili ako buot nga siya patyon intawon. Ang Birhen mao day mahibalo nga magban tay kaniya !" mipadayon sa ti ngog masulub-on uyamot. naputos M m'eve. Ug sa langit nagkasiga ang bulan, kansang kahayag nagaiwag niadtong da pit nga makalilingawng paga tan-awon. Pipila ka lindog sa kahoy nga nagabuy-od sa yuta pakaingnon tang mga pantasma nga nanga tulog. Usa ka karromatang gu ba, usa ka payag nga hapit na matnn-as, usa ka pundok nga hugaw sa kabayo, maoy mga butang milahi taliwala niadtong kapatagan nga gibakbakan sa kaputi sa nieve. Hupong sa kalisang, ang ba tan-ong babaye nalukop ug li ngi: walay timik nga nabati, walay tawo ni mananap nga na kita. Hangtud ang iro nga mag balantay nagaluko sa iyang hig daanan. Malinawon na ang hunahuna, milat-as sa giokanan sa trigo tiil nahi diin ang iyang mga unlod sa nieve; dakung kaluya gibati sa iyang mga paa. Na hiabut siya sa dakung gangha an, giwaling niya ang palid sa gamayng agianan tig gilayon milusad sa dahin. Sa gawas ang tanan gitikyo pan sa nieve gawas sa pipila ka libaong ug mga paongpong, apan sanglit nag-irog ang katugnaw, ang nieve nag-anam usab pag bagtok ug kinahanglan maghi nay siya paglakaw aron dili. ma hidalin-as ug mapukan. Nag lakaw siya daw pantasma, naga kugos sa bata, hupong sa ka yugot ang kasingkasing ug na gatabisay ang luha sa iyang mga mata. gapahiyum sa mga kabus. nga magbabaul, mitang-on anfg ka matay ug ang sakit nawagtang sa usa lamang ka p~milok. Ang mainampo<mg mga mag babaul nahagugma uyamot sa ilang Birhen. Ang hinalaran nilang lara wan nagpaki ta kanila sa kadaugan sa kabuotan nga dili tigpasundayag, sa mga ka tingalahan nga nanghitablo, ug sa libo ka sugid nga gina taho taho sa tanang molupyo n iad tong dapita. Kadtong tanan: ma oy mga matahum pagtulon-an sa Tinuhoang Kristohanon nga sa dakung h'i.ngkat onan sa mga kabus nga magbd baul. kasayon Maoy pagtuo nga nasan~yaw nga ang Birhen de las Nieves manalipod ug motabang gayud sa mga ilo ug sa mga biniyaan. Ginasugilon nga ang mga ba- tang biniyaan nga itugyan s:J iyang mga kamot, makakaplag sa ilang kabulahanan ug maa yong palad. Tungod niini, kadtong alau1 nga inahan buot gayud moadtc sa kapilya aron pagtugyan sa iyang anak sa Birhen ug pagpa· ngamuyo niini nga mahulog un ta sa mga kamot :.a mga tawong mapuanguron nga maantigong mobantay, moagak sa maayong dalan ug moluwas kaniya sa ka matayon. Nakatultol niya sa mga agia· nan padulong sa kapilya; a pan nagahinay siya paglakaw ug mapilit usahay pagpahulay aron paggirthawa. Kadtong dalan maoy usa ka mahwd nga Kalbaryo alang niadtong alaut binuhat nga Iu liayon uyam_ot nga nagalakaw niadtong gabhiona. Apan ang Ang bata natulog -sa dakung kalinaw. Human manglimbasug pag ayo, ang alaut nga inahan mi gihapnig ang iyang bangon, mga saput, mikupo usa ka ma bagang panapton ug unya, hu man pig-ita pag-ayo sa iyang dughan kadtong batang natu log, misulod nga nagpanuko niadtong kwadra. Kangiub nga makahahadlok ug kainit nga makalumos maoy naghari niadtong dapit. Pinaagi sa hikap hingtulto lan sa alaut ang ganghaan pai ngon sa dapit nga giokanan sa trigo. Miagi siya didto. Sa gawas, ang katugnaw ma kalilisang: ang atop sa payag Asa siya padulong? Buot siya moadto sa usa ka kapilya nga may gilay-ong du ha ka kilometro, pinahanungod sa Virhen de las Nieves. Ang kapilya kabus kaayo. sa usa ka Gitarok sa utlanan lasang may napulo na katuig, sa . panalron nga makusog kaayo ang kamatay gumikan sa usa ka sakit nga mihugpa niadtong mga dapita. Kadtong larawan sa Birhen glnasingba ug ginata hud uyamot sa mga molupyo sa maong balangay. Sa maong adlaw sa pagsubo sa kapilya, diin ang bathalan larawan, dinayandayanan ong mga purong-purong sa mga bu lak ug daghang suga, daw na- KINAIYANHONG KAPUT! N ahibalik N gad to sa Gaugang N gipon Usa ka antfseptlkong lgllllnJs sa nglpon nga nagdala bag-ong 'kaambong sa llnJbong tawo A YAW Paabaton pup ua ana kabuaaaw aaa paaabatl~ ea baba. Ana Kolynoe madaalnotoa ueab tunaod kay ikaw mora• mit l<atunaa lamaaa ea maaa• llnlbona mit ea mp ORDINARYONC ea naipott-tunp M lamaoaa nglpon aron diU ka l<awad-an ea l&aamboog ka- tillnabaoon kun alampuaan •• patiaayon-hlmoa ana· alnabi- nm n dil_l maibap tawo. Sepalyobl aua imona nalpon •• Kolyaoe, ana Anti· tleeptikona Krema aa Naipon np aituaot ea maa Dentleta. Kini nabantua aa ma.-ilakon ua kinalyaahong kaputi aaa lkabataa niya •• nglpon UB
' hlnle pulaada ea uea ka uaana ... pilyo lao aa. Sulaye ana Kolyaoe ua tan- awa uaeay mahlmo nliai alan/ ea imons naJpoa. I ARON-G TAIL~RING Ayaw poadawat •• alnllon--Gnlf b11ttona tlnuod Kol)'no• alaulo• H madalaa tubo u• horton. lkaw ueab ~akabaton nh•nanc magi. lakonc pah•yuna I"K.olynoe" DRY CLEANING I. ~ PEDRO P. ARONG-Prop. & Cutter Cebu's Center For Latest Fashions For Men Follow the satisfied crowd to 52 Carmelo St. (Near I. Beck'sf'- Cebu City
PANID 22 BISAY.A: iyang tinguha sa pagluwas sa law s~ kalipay. iyang anak maoy nakasibut ka- niya. Giha~an niya kadtong tipik sa iyang' .K,.Jag nga natulog gi- Sa katapusan miabut gayud hapon nga imalinawon, giputos pag-ayo ug f unya gipahimutang Ang kapilya nga naputos sa sa usa ka ,i>Oho sa pari] nga gi suga sa usa ka himong 'Q'i'nditahan. siya. nie·ve ug ang lampara nga nagabitay sa atop Ang *aut nga inahan nakasa larawan, but ng~ dili madugay kawad-an ug nagabanwag sa maoy usa ka talan-awon nga ka- siya sfi umoy ug nga kon mag tingad-an ug makapaturok da- duga~ pa didto dili na siya rna- kung kataha. kahip10 paglakaw. Kon ang Birhen atong sud- Na.n, unsa man kaha unya ang ongon, pakain~on nato nga ang mahitabo? iyang mga mata manglihok asahay. N_p:bati niya nga katugnawng dulot sa bukog daw nagapugong Mao kana ang gituhoang na- paglihok sa iyang mga lutahan. inah~n _ug ,' Nanamilit siya pagtan-aw sa kita sa alaut nga hangtud nadune-og ngam m~a Birhen, unya mitutok inahigug ang iyang tingog nga nagkana- maon uyamot sa iyang anak, ug gilayon milakaw nga nagabakho. yon: anak ko: Wala pa mapupos ang iyang <ia ~g ngabil 4'Ayaw kahadlok, itugyan kanako ang 1mong anak Ian sa Kalbaryo! aron siya maluwas.'.' Lapoy uyamot ang iyang ha- Ang alaut nga mahan mllu- lag ug lawas, apan, bisan pa, mipadalayon paglakaw ginamit 410o, Birhen Santa, sagopa in- ang panglimbasug nga hbaw . bod. tawon siya, ayaw Kaduha siya mahidusmog sa mamatay," nagkanayon. uTu- ngod sa dakung gugma nga ka- nieve, apan mibangon paglugos nunay akong gihalad kanimo, ug mipadayon paglakaw, sam ayaw talikdi kining binuhat nga tang nagkanayon: walay sala, _ayaw pasagdi nga si- ya mamatay: panalipdi siya!" itugot nga sa takus niya maabut. 41Birhen de las Nieves, taba- ngi intawon ako!" lugos ngani makalitok pagsulti. Nagaku rog ang iyang mga apapangig, nanuskig sa katugnaw ang mga bukton nga nagakugos sa bata, apan ang iyang nawong masu lub-on tungod sa mga pag-antus nga giatubang sa larawan nga daw nagasibut kaniya pinaagi sa usa ka pahiyum, mikalit pagha yag binanwagan sa usa ka si- Kadtong alaut Ug mipadayon paglakaw. Walay nakakita kaniya sa paghalin sa h .. ngsod, ug wala usab ing nakaalinggat sa pagba lik niya sa balay nga iyang gigi agi sa gamayng kanan, didto hagdan nga talagsa dang gami ton. t~)IJO=I;I•J:IW MOSUMPO sa SIP ON ug HILANA T SA NAPULO KA SINTABOS katapusang ang panglimbasug, ang alaut nga inahan misulod sa iyang lawak. Panahon na gayud. lgo Iamang nahidayon didto, gikuyapan siya ug napukan sa salog walay ala mag. Ginamit Ug didto nagapadayon siya nga nag-usara, biniyaan sa ta nan, hangtud sa pagka bimtag. n Ang mga Montepiana maoy usa sa mga banay nga Iabing hamili ug makagagahum sa la Jawigan sa Cuneo. Mga tag-iya sila sa daghang villa nga daw gituyo pagbuhat aron mahi mong mga salipdanan kon sulongon sa mga kaaway, ug mahimo usab nga buhatan sa panahon sa kahusay. Labut niini, ang banay sa mga Mon tepiana nakapanunod mga titu lo nga nanagdawat dagkung su hol sa Kagamhanan. Gumikan sa iyang kaminyo on kang Kondesa de San Mar tin, ang tigulang Markes de totolo Montepiana nakabaton ka anak: ang kamagulangan, nga ginganlan Godofredo, usa ka maisug nga opisy~l sa Ka"' sundalohan, namatay sa natad panggubatan; ang ikaduha, si Jacobo, nangasawa sa usa ka babayeng kaliwat sa mga Ror.a freda ug didto mopuyo sa Tu rin, ug sa panahon nga nahita bo kining \<aagi nga atong gi saysay, naminyo na ang bug tong niyang anak nga si Car los kang Kondesita Campora, usa ka babayeng maanyag, kin sa, sa tolo ka tuig nilang pa nagpuyo, mihatag sa iyang ba na duha ka anak: usa ka ba baye ug usa ka lalaki. Ang ka manghurang anak ni Markes de Montepiana, nga ginganlan si Leonardo ug didto magapuyo sa kaumahan, nakapanunod sa iyang amahan sa gugma sa ka umahan ug sa pangayam. Na minyo siya sa usa niya ka ig agaw, babayeng sulondon sa kabuotan ug kamapaubsanon. Apan sa dakung kadaut, kad tong panagtiayon nila molung tad dugay. Ang batan-ong asawa nama tay sa pag-anak sa usa ka ba tang babaye nga ginganlan si Estefania, kansang pagkatawo sa kalibutan wala makapuypoy An!' QUI-BRO-LAX malampu aong aagol ug mobulong aa •iP on uc hil.-t n.ga "dengue" SA PIPILA LAMANG KA TAKNA. Sarna sa mahupayong Jaksatibo, mobupay .a labad sa ulo uc hi· elanat ug mowagtang sa panakod. Dili cayud makadaut. GINABALIGYA SA TAN.\....1ilG BOTIK.<\ P0.10 Ang Usa Ka Pagtambal nga Sobre (Pakiw sa Banaf P0.40) BTh'lJHAT SA BOTICA BOlE FORMULA: Quinin Brom, Phe nolplatal aa 0.04 Capsic., Caffein., Qufn. Sulph. aa 0.006, Senna 0.03. ANG SIP-ON MODAHAN NGADTO SA DAKUNG KASAMOK Ang ubo gumikan sa sip-on ~oda ban nga_dto sa dakung kaaamok. I Ma sumpo mo sila karon pinaagi sa Men tho-Mulsion, usa ka "emulsified creo sote" nga maayong gamiton. Ang Mentho-Mulsion usa ka kaplag sa pa nambal nga may duhang kapuslanan; kini mohupay ug moalim sa mga ma basol np dapit ug mosumpo aa pag dahall sa kagaw. ang "creosote" maoy giila sa mga maki naadmano.n aa panambal nga usa sa mp maayonc bulong sa ubo gumikan sa sip-on ug pamutoy sa acianan sa hangin. Anc Mentho-Mulsion aduna, gawu sa "creosote", ubang · igbubu long kabtang .nca mohupay ug moalim sa mga namutoyng dapit ug moaum po sa kaha!JOI. , Sam tang ang "creo sote" molahos sa tungol kini mosu- Sa tanang nailanc tambal hop ngadto sa dugo, mosukol sa gini kanan sa kadaut ug mosumpo sa pag dahan sa mga kagaw. Ang Mentho-Mulsion garantisado nga maayong mobulong sa ubo gumi kan sa sip-on, bronkitia ug ubang pa· mutoy sa agianan sa hangin, ug ma ayo uaab sa lawaa human mag-antus sa sip-on kun tran:\'kaao. Kini hinung danon kaayo tungoci kay ang tisis ma lagmit motakboy kon ang tawo malu ya. Ang Mentho-Mulsion ginabaligya sa tanang Botika.
BOTICA BOlE-Magsasabwag Comp. Syr. of Figs-without Alco hol 8.00 c.c., Syr. of Ipecac 1.00 c .c., Creosote .0833 c.c., Menthol 5/6 gr., Chloroform 5.00 Min., Alcohol 1-l/3~o. By Vol. Syr. Q. S. 480.00 Min. Hulyo 12, 1937 ea kaguol nga gibati sa iyang amahan tungod sa kamatayon sa buotang asawa, kaguol nga sa ulahing mga adlaw nahi· mong ginikanan sa iyang ka· matayon. Si Estefania gitudloan ug giagak sa iyang apohang ba baye, usa ka tigulang buot.an ug mahigugmaon nga masabug padaug sa mga parayeg sa iyang pinalanggang apo, labi na gayud niadtong mga bu tang walay !abut sa pagtuman sa katungdanan. Siya gayud maoy nangunay pag-agak kang Estefania sa maayong dalan, ug sa taknang tanan iyang ginapaiJlinaw ang ngadto-ngadtong pagkabuka sa linghod niyang salabutan. Ang magtutuon anha ma gatudlo sa bata duol sa apohan, kinsa magkalingaw pagpanahi mga saput alang sa mga kabus apan kanunay nagpamati sa mga pangutana sa magtutuon ug sa mga tubag sa tinun-an. Ang mga hunahuna ug mga pagbati niadtong bata giamo ma gayud pag-ayo sa iyang apo. han. Si Estefania kadaghan na himukdahi sa iyang apohan nga mangadye atubangan sa usa ka larawan sa Birhen ug magasamot sud-ong niini; usa hay usab hingkit-an siya nga magalingkod sa kayda sa balay, manghatag limos sa mga kabus. Si Estefania nagatubo nga malwsay ug hunahuna, buo tan,·walay alamag sa mga bu hat nga dautan ug mao day nabuangan ang pagluon ug paggalam sa iyang amahan ug mga apohan. Napulog-duha na siya ka tuig sa pagkamatay sa hinigu~a niyang apohan nga babaye. Hingkaplagan kini nga na~a lingkod sa usa ka silyon, na£ dungilo ang ulo, wala nay gin hawa, ug nagabitbit usa ka si nitJa sa bata nga wala pa ma humag tahi. Dili pa dugay nga gibiyaan siya ni Estefania aron pagku ba sa iyang mga basahon, busa ang alaut nga bata wala da yon motuo nga ang iyang apo han namatay. Gihilakan Iii Estefania ang hinigugma niyang apohang ba baye, apan wala pa ngani ma (lpadayon sa panid 37) Numet·iano G. Estenzo Abogado-Notario Publico Itaas sa La Perla del Sur ( Platet·ia-AgenciaJ 476-78 Manalih P. o. Box 420 Cebu r~l. 642-R Res. Tel. No. ifi6-M
Hulyo 12, 1937 BISAYA PANID 2: nanglit sa kang Valera, bantu· gang magsusulat sa Espanya ug ang mga bantugang "criti· cos." Baya maoy usa ka hita· bong kahibudnganan, nga giil~ na sa Kinaadman, nga adunaJ mga hunahuna (concepciones) nga moturok sa salabutan s~ usa ka tawo, motugpa usab ~ salabutan sa Iaing tawo, sa di· hisgutan, ug kini sa pari-angli- li lang kini magpanghibalo tan lamang kun en gracia del Ik:agsugid ko ang nahitabo kani argumento sa kinatsila pa (ug Cardenal Bernis, usa ka ban.tu· ako s~yud nga ~ugay .n~ ka&(o gang diplomatico sa Franci1 sa kinsa nagsulat mga balak Sl nga 81 G. Alv1ola m1b1ya sugilanon kay pinulongang Gresyanhon, ng1 pagbasa mga maoy iyang ampay ang mga ar- unya takdo, sama gay11d, sa pi· ika- pila ka balak ni Romero, an@ tikulo) ingon mao nga mahitabo nga Iliada; u-g si Cardenal Bemif ang sugilanong iningles naka· wala makabasa sa mga balal hatag lamang usa ka Cion. Apan kon hubaron ang N giingong sugilanong • ah1tabo usab nga s1 Hele11 nga susama sa kang G. Alvio- Keller, ang bantugang buta sa nagsulat sa sugilanon THI! la, unya ISKIROL, ang FROST KING, nga unya nasu· LAANG SA magbabasa nga "imparcial" ma si nga sama, daw hinulad g• kaingon gayud nga kini dili yud, sa sugilanon "The Froai mao kadto. Rairest'' ni kargaret T. Can· by, nga nahimutang s-a usa Ia basahon nga napatik ug naha Sinulat ni PAHAMATNGON SA PA• NGULO.-Alang sa kasayuran sa among mga magbabasa, gi mantala namo kining sinulat ni G. Jose Ma. del Mar, nga wala namo putli ug wala dun,gagi aron paghatag hingpit kataru· ngan sa hingtungdan. Nia sa ubos ang tibuok sinulat, giulo han: "ANG MATUOD SA IY ANG DAPIT." Sinulat ni Jose Ma. del Mar, Pangulo sa ••PATRIA," alang sa BISA· YA": lakad nga kalipay ang milanap sa akong kasing kasing, sa pagpakabasa ko sa gula sa BISAYA diin gimanta la nga maoy gigantihan sa BANGGA SA MGA SUGILA· NON sa bulan sa Mayo niining tuiga ang sugilanon LAANG SA ISKIROL ni G. Uldarico Alviola. Nahinangop ako nga ang BISAYA nakabaton sa du ngog nga gibuligan sa mga magsusulat nga, sama kang Al \'iola, dili lamang kay nahanas sa paggamit sa atong mana noyng pinulongan kou dili na ila nga tugob sa mga basabo nong kahibalo. Apan ang a- ~agsulat usa ka sugilambong kong kasadya nahimo gilayong sa dilang bisaya-sinugboanon, kasubo nga makatarunganon sa siyay tagsulat sa mga matahum diha nga himatngonan ko nga sugilambong FELICITAS GUG gituki ang ·~originali.dad" sa MA SA BABAYE ug GUGMA ~a~anaug sugllanon DI G. AI- SA LALAKE. Gawas pa niini, VIO a, nga wala ko du_haduhai, siyay nagmugna sa m~ ma maoy lunsay bunga sa 1yang ta- anindot nga pulong sama sa handurawan, dakbayan, logay· lagsaong salabutan. Gitamud kong •sa ka tala- nan, sugilambong, buhilaman mayong pangahas ang pagsum- ug uban pa nga ginagamit na bong, bisan pinaagi sa pagsum- karon sa daghang magsusula ug bingay lamang, sa salang pag- sa masabug ginapatik sa BISA hulad sa sinulat sa Iaing tawo, YA ug sa uban natong mga nga maoy pat-olan ang usa ka pamantalaan. Sa usa ka bahin, hibasahan magsusulat kansang ngalan na- sangyaw na kaayo. Si G. AI- ko ang sugilanong iningles nga viola wala ug dili magkina· giingong susama sa LAANG hanglan mangankon mga sinu- SA ISKIROL, ug sumala sa lat sa Iaing tawo aron siya rna- akong diyutayng alamag sa pi· bantug. Kay ang matuod mao, nulongan ni Shakespeare, kina. bisan pa adunay masakit, nga hanglan ang usa ka magbabasa si Alviola nakakab-ut nag ka- binutaan sa kasilag batok kang bantug nga mik~ylap sa tibuok G. Alviola aron dili manuko Kabisay-an; ngani nahimutang pag-ingon nga kini hinulad sa na siya sa "Encyclopedia of nahiuna. the Philippines." Hunahunaon Kon si G. Alviola nakabasa pa ta lamang nga siyay unang sa sugilanong iningle5 nga gi- USA ka aug sarang da inspira- ni Homero. .
iningles, tmantala itapad Maayong hibaloan nga aron pag-ila sa usa ka "plagio" gi kinahanglan ang usa ka tumang kaalam katitikanon sama, pa- G. ULDARICO AL VIOLA (lpadayoa sa panid 37) Ngipon Sa Likod Unang Madaut Mp ordiaary-c MJ>Uyo dili .aimabut q di li makaliais pag-ayo aa - . a atri..- sa likod. ABc dakuas mmoy us •-FOB• ~a,. . . Pro-pby-lac tic Perma-Grip mabelnrt ,.,. moliaia .._ • .,.. liiMI& aa taaaa~r DcipGG, .a atu~ as aa likod-ea ... loci u~ N ~awaa. KANUNAY GIBALIGYA SA KAHONG D.ALAG MRS. GOROSIX SCHOOL OF DRESSU.\KIXG, HAIR SCIE..l\CE I ASD BE..\.UTY CULTl.TRE 1 AD&" mp gthay sa p,...play-l.ac-tlc Perma-Criat bata.as UJ' kalidad - cipallU... sa siy-tipibac p~ melubay q maayo. Molilli• siJa ,, ._ Icc maaye, ld - lr• tu,..pil. Giolapat sila pac- ayo . . UJ'Uro aa puloml . . aepilyo • lna~oac pa&l(i Per· , ma- Grip_ Panrayoa p,-ud an!r Pro-plt.y-lac-tic Pcrma-Crip, T;m- awa an~ binab!: DJ'P asalan. The oaly school of iU kinci that teaches the technique of cuttiq witla or without patteruli. Complete courses offered: Dressmaking. Draping, Hair Scil!nce, Beauty Culture, Decorative Paintings. flower Making with or without moulders, Fruit Making and Men's attire. Directress: Mrs. E.. Corositt-1J }·r s. Experience. 4 0- 42 5 -:.E dari da d Ce bu City
PANID 24 KANIMO RA Sa Bagakaynong Btdak Pagkalayo na karon kanimo, Kanako, mutya ning kinabuhi: Kalag ko natun-as sa pagbakbo, Sa kamingaw kanimo, pinili. Nahinumdom pa ba kaha ikaw Kanako, nga kanimo ang tag-iya? Wala kahang dughan mo mangbupaw, Sa ako kanimong kaiit nga pagbiya. Pinangga, kon wa ikaw manumbaling Sa akong takulahawng pagkahanaw; Imo diayng gipatik sa kasingkasing Ang kasuko nga kanimo nagpaibabaw. Unsa ba gayud kadtong salaa, Ang nahimo nlng timawang kinabuhi? Nahanaw na kadto niining hunabuna; Ug kanimo wa ba's kalimot mabawi? AGUSTIN DE LA TORRE Engineer Corps, 2nd McKinley Cadre, P. A. Fort Wm. McKinley, Rizal ---o--- KANIMO, MINDA Tubag .sn balak ni ·Tomas V. Hermosisima nga na himantala sa BISA.YA. ANG kamot mo. Minda, akong nakita }{anunayng naghapuhap sa buhok ko; Tanang ginun-ob sa imong pagbiya, Mipabiyum uban sa pilok mo. Hangtud giisip ko bugtong maako Ang kalimot sulod sa lubnganan, Apan, ang pag-ampo nagtudlo kanako: Tanang kasakit may kaluwasan. Nia na kanako ang k~lina w, Mga samad sa dughan napala; Ilis sa kamot mo akong napaminaw Sa buhok ko ang kamot ni Bathala. Sugbo, Sugbo BRIGIDO B. ALFAR - -O f - - - NIA KANIMO lilA KARON ako kanimo, Apait wala dinhi: Mao ia kiniy mga pulong ko, Mga pulong sa akong kawili. Dili ko ikaw karon kahagkan Kay wala dinhi'ng akong Iawas; Sa Iaing dapit nahimutang Halayo's akong kapikas. Ug adto na ako, ayaw kalimot Kanakong imong hinalaran; Larawang naggunitay ang a:tong kamot 'fingaUg imo akong hikalimtan. POMPOSO B. DERECHO Cebu High School o - - BISAYA KONIKAWMAHAGUGMA l{ON moabut na gani ang kagabhion, Labina kon masayag ang bulan, Mahinumdoman ko gayud ikaw, Fe, dayon Nga labing humot bulak sa kalibutan. Kon masud-ong ko gani ang imong larawan, Nga hulad sa manulonda sa kalangitan, Daw moilog a.J.lg pagbati ning dughan, Niining kasingkasing ubos ug inayran. ROGELIO CA. MEGUILA Anakan, Gingoog Or. Mis. - -o t - - - PANAHON SATING-ULAN ANG kaniadto langit nga masayag, Karon kanunay na nga gidag-uman; Nawad-an na sa iyang kaanyag, }{ay panahon na man sa tlng-ulan. Ang kaniadto uga nga mga tubod, Ug walay tubig magdagan-dangan, Karon kusog na ang Hang bul-og, Kay panahon na man sa ting-ulan. Ang kaniadto layang mga tanum, Karon ad una nay ilang kabulakan; Nagpakita sila sa ilang katahum, Kay panahon na man sa ting-ulan. --GUILLERMO V. VERDADERO Balingasag, Misamis Oryental KAPAKYASAN Karon ipalanog ko ang katapusang awit, Lay lay sa usa ka kasingkasing sinamaran; Ang mga kasakit ko akong isiyagit Nganha kanimo sa gugma ko natingban. Ning mga kalaay walay molipay, Sa imong puangod naghulat gihapon, Lipayon unta ang mga kabus, tinamay, Aron way kinahuhi sayong hunlakon. Dauis, Bohol PABLO D. LOQUELLANO ---o--- LIMBONG HI?I.'UKTOKI, ayoha pagpalandong, Mga lihok ug hitabo sa kalibutan: Tanan lunsay bakak ug limbong Mga Iumalabay walay katumanan. Palandonga unsa ang klnabuhi. Hugpong 5!1- kasakit ug kalipay, Sa mga pangandoy ug lialauman, Sa dili pa kita mopahulay .. Ayaw. gayud pagsalig kanunay Sa Iuha, luhod ug mga panumpa; Daghan naalaut ug nagminatay Misalig ning limbong sa yawa. cALAY C. MONTEBON Fabrica, Neg. Or. ---o.--- Hulyo 12, 193i NAAKO NA GAYUD Gihatag mo na gayud, pinangga, Oh! ang langit nga's katuigan Nagpakitabang akong Bathala Nga unta imo na uga itugyan Ning nag-antus Nga tim4wa Ug nag-itus Sa mga luha. Ako oh, ako na gayud, pinili, Ang hingpit nimo nga katam-is, Ang dalisay nimo nga kaputli Ah! ang tanan nimong naglimis Nga gihilakan Gayud kanako;. Gipangalyaban Nga unta maako. Karon ako na ang kalibutan Ako na usab kanang Iangit; Ako na ang tanang katam-isan Oo, ang tanan, puli sa kasakit Nga naangkon Ug gipas-an Ning ulipon Sa katuigan. SOS PALER BAJAMONDE Southern Institute, Sugbo ---o--- ANGAY BUHATON TA WONG nakasala, hugasing kalag mo Sa dautang nahimo sa imong kinabuhi, Aron si Bathala maluoy gihapon kanimO. Kalaumang lawasnon gihapon mabuhi. Kay ang kalag nga putli kanunay hupong Sa kaluoy nga gikan sa kalangitan; Busa ayaw patuyang ayaw palilong Sa. kasal-anan ning kalibutan: Jray pagsalud sa mga limbong, Kanimo idunol ning kalibutan Sa kalag mo molimis, mohupong Sa dayong pag-antus sa kaalautan. PACIENTE I. ESTRADA. A:ombento Barili, Sugbo ---Ot--- IKAW BA KADTO? IMO ba kadto, maanyag, An~ tingog nga nagalaylay Matin-aw sama sa yamog, Mabugnaw kay sa hinuyohoy? Ikaw ba usab ang nag-awit, Sa kanta sabug laylayon Sa banikanhon tang kaliwat Tambal sa kalaay'g katulgon! Dili ba kaha kadto sa siloy, Nga tapus sa malaayng panaw, Mitugdon sa usa ka kahoy Ug sa awit nagpatugbaw? BEN JIMENEZ SALUTAN Oroquieta Mis. Oks. ---o~---
PANID 26 I. Lolit~ M~h~d~s. "Putot sa Ros~l" sa mi~ging po ngilin sa SM Roque, Bokuno, Debow. 2. Gn. Lourdes Pe laez, so T olisoyon, Mis. Or. nagtungho so Lourdes Ac~de my. 3. Mgo sokop so kopunongon so mgo Hilongosnon (Leyte) ngo mihimog piknik sa n~bontug Ant:po'o, Rizol. 4. Gn. Dolores D. B"jorios, so D~loguete, Sugbo, bog-ong nakoto.pus so kolehiyo lnmocu~odo Concepcion. 5. Gn. f.Aory Boj~rios ug iyong konsorte Julian Lao, so mioging pongilin S<'t Tejero, Sugbo. 6. MQo koristo so s·mbohon so Sto. Rosario so Dokboyon so Sugbo. 7. Gn. Digrna Gron- tori, sa Jimololud, Negros Or. 8. Gn. Guadalupe Teves, moobtik pangu!o st~ mgo kopunongon s"Y Ayuquiton, Neg. Or. (Che~ring Ramirez) 9. Gn. Segundito Atillo, so Kobkod, • Sugbo. 10. Mgo punoon ug r'lonombong so pongirn so Ba lin~uan, Mis. Or. II Gn. Benigno Lopez, so Pododo, Da · bow (n; A. Algarrna} 12. Gn. Pilar Boyboy. s& Sto. Nino, liang. Surigow. 13. Gn. Rosario Ortez, so Dumoguete. Neg. Or. 14. Gn. l_ourdes Saavedra, so Dokboyon so Som boong-3.
BISAYA Hulyo 12, 1937
H u)yo 12, 1937 BISAYA PANID %~
~ PA.,ID 28 ... ~ • ) ip:-, B ISA YA Hul:ro 12, 1937 I. GN. PERFECTA BELLO. n~pilinq ''Miss Charity'' s~ Camputhaw C.C.C. Clvb. sa Lahug, Sugbo lpinadala ni C. Villarino) 2. Gn. Lilia Acero, tinun-on sa Lourdes Acodemy, Kago~·an, Misam~s Or. 3. Gn. Matilde de Ia Cerna, nahimong "BuJak Sa Mayo" sa miaging pangilin sa labongon, Sugbo. Maoy mipurongpu· ~or.q si Gn. Milagros Vo'enzuele. Gn. Noem0 E. Campos, maoy hara sa mil!l ging karnabol Sc!l G:hulngon, Negros Or .. tinun-on so SillimM Un'versity.
Hulyo 1~ 1937 BISAYA PANID 2~ GINIPAY KAY GIHIGUGMA ~.\ll..-\...'iGL\...~ fSumpay :;.a pa.n.id 17) ' _E;.- Labing bag-ong paagi pagpah.ayag sa gugma Apan bilanggoan ang gi_-.a.ngputan Sinulat nl RAFAEL .-t. B.-tl..TISTA. --~ . ;.:;. .· '~ - Fo~t Fire5. :;::::. =-;.a ~..:. ~ - ~~~ ::E.J.~ ~ .. D AG 8...-\~G ~ ~-pah.a ~ sa ~g-.a. In~ pan a a~ sa .\.-.erika. balak ~ ~: sa Tsi aa 5alapi kun aakaon~ pinili; sa ~-. I~ sa Aprib.. ~ p· san~ hayop k1Dl u1o sa t.aW"t'. ~-~r : ... · - - ..,..4.!.... --~ p~a~ ; : ~j B-:=:fac::· 5~•~ ·:~ re. 1; 4=g- ;-~~:;·:·!L ~; H: ur~ -~t·:·:. ~ .. ~~; ~ag-r::A!:g·:-n. ~!£.:-::-:~~ Hz:::· !7 ~::. ~~a n~: 5-4 7-:.;~~.a::.. ll?;~r~ ~ 4~. Kay i!:'Y li:S.t=-'.;; Or:e-r:.:.-&1. ~::.·.:::!:. ~:": ::;~ : .-:.'"&i" ~· ~::i !:;t. J...O;-~::: k-...:: ::: -~~ b.a 5-.a :~70. ~ -; g:~-=: ~: &~:.:~~: -:~ ; -~~ ~ci..ay~ :-a ::4.!::; g-:t..a:i i".-; r; B~:ar=-a. ~~~~ ta~a-;-5-.ac:..? Ro ~ ~ T:::p:;an r::.:~:: ~:;~ i:3 h. i;.: ;:- r.;;;. t:.ip~y ::.ga ::c:? ;;-'. !4 ::;-~; E• !:.4:~,.. ;:<.!t sa iyug r-;-=.E-- A::~ a:::a~: !:~.i c~ : a ·;-a r.~ :::"y:·r:.; ~~ ·;·~~:;- N ~: J:'.GY !:a~_:;::_:- ~G. 50 : - : ' . ·:..::; ··:~ 54 :.:~:: :··.- ~--~~? r:;;:. £.?-.£~- .... ~:::;-~::~ ... -:; !:.~. ~~'";;'"' ~~ ~:-::~;.i..:: !:.: T~:; )IE-:: '\(- ~-- -=- ;.. • ;:: = ,;~:-~-:·:, G?.;!"-. ~- ~:~ ~_!;:_;_ t - - D .:....:..=.::4~: '",;;:" s; •• -t-- ~ ~ T.,q, U.. ~ • ,.....,.. sa- Jta•e • H~~ - Jta: ~~ "Y~~ .::..i!:.a.~=--~- ~~ : ::;-~? g::.a..-G.; ·: ; ~~.::..:.;-:;- ,: ;-a; .. -a~c.- 5: ~::~r_a r:::~ -:; = -=:~ ~;~ - :::.21-:: :y~; ::..?:..::·.:~c.: a=..; a_~: .. ,:. . .. . :; ·:.2.;.:.:-i.::. ;~ ,~y:=; .:.:·: :; ·:.2.;.:.:-i.::. ;~ ,~y:=; .:.:·: a=..~ ~.::..:: ·.:i!~a=. ~:.a 5<. ~a-ga..:: ~~~ ?Pa~e:.~~..::.:: ~; 5~2';i.. .!.::.? z;a ~..!:~~~?' c:.b-:: sa h.:~ .t:.=.;~ ~ic:.;~~-~ ::~ £-;,~a -= ~~dC~::3:d!: 54 k.;- :..C.T...,_a!::. --=~u,-; -a ;· ... ""- ·~-·!;- - .::..-: ~- --- : - =i.. ~ . :-:::-:r: ~ ~ -c..c:.~ = -~ a..: I!" rJY -=.a !L~~-=--:;;e-_ .. -._.-,. ,:.. . H·= .-- cs....;..,.;6 :.!1~·:!:.. -.l34 - ~~ !:::g-.:. a.inor p-roducts =-~ ~ ~:-',...a- ~:>:· ll!""·:·::. :.a b..;r..-:::- . . - .. -~ .... .. -· - .. ~;.L:!; ~ ;) a!: -- . : £.:_:::.!:.~ t~d..!l~:a. Ea G~;:~; ka_. d..:li :~a::;~ r.a.~-e~:a; !::..an ; eY-e-r? sa.!.a~~ ~~ a.:.:::~ ~;.l ~.: .. -;.;:·: U? ~.a ~G.:..::d.:::..::.~ ~a ~~g:;.:~ £-:::. ~:. ::::~· a'~~~ :;.; :.a ~~. •;;-.#al-~:4? r-:;r ':l~ Cz;·:g -:; !:~.4 ";.- 5.:i 4:(::.; ~a.s~d ~4!:; :.:: d.:!~ - G" s::a fgkf:a 5.a £.2. :~ ~ ~?a= !4 ]• ~ r; k~a.5~r-~ ..
- "' ~
- ''\ 4 ,_..~:
-:a.; )IGA K.~GD; SGA srPAK SA BAL
-\OD r5.a ka b"<r.h:i: :a ;;.::en; ~.a:g ~~~(
· !:C: ~ga lAb~"!; ,.....a~a ~!at~: ~a a:.:r:.; la:;a!lg
- ~a.: ar.g rr_ga ~
- ..., .~ .,~, : .. .....:..,
-=
- e
- ~
-......
--~Q ~~
- ~ ~ 4 5::~
·-S.£ ~.a :...
-'.~
·:":!.. _.:.,.... P'~ i'll
-..
-....1 .. . . .. .:. _ . ~
-~=
-.c:. . ci. 5.2. !"~=
-- ~~
·::~:::
· XL :;
-'!:;a ;;a. Boro de Fores
· ta] .
-:e,
--~ = 5
-a ~.:.;
-:
·:.:;a ':'l:' 1~5.3 a=..; ~::.
-:~='\
-- r.;
-a ~
-:;~
-:~ y ~a !!lgc b~.;:~ ~=4 E':'2~ :.a t.a!.4
··X 36,;~ . .;~ : a.
-~
-= g . ....,..;;;;,::
·.~t 5.11 aetros ~ubkos.. K =r, f m:"t.!.t ~
-~~+t
•:
•"2.. t~:
·? ~:..!:4? 4...:.; ~
-:!:a: ~.a ~?a :r:.a
· 5::;~
-·:, n ~a :~:G.~
-~g a:: .~ :&a
· ~.:i. ...
-:ia~..ng 2
-5.<::
•=3
-5..:!4 t::.:? !":~. 7:?7.5.:3_ .re&:r111S ~
- l.Lk..~.
~ }~::.5 . 1'0 .,.r.~ i '-!:~ ~?'2 ~~ :-y np n.A ·.i~~ ~· .,._.;-.-a ... 5G =:;~ :- -~ ~ n,rin ..., =t i..!..: !U P13~=>~"";.•:•!.. K.:::i!:g ~ga 'bil ': ~:5~:4.:: ~·J ra ::;-a a£: ::go ~;;ri c : C:? ~-a till 5a £.& t ··:y !:~ ~::::: . .5:£ 5G !!lg3 U£.:1~~ !:.ga s::;ak :.a b.;.!at:-d ~'lJ.:>d :;~ '~iOO Bo-J ..., ;<a YiliT ... ~ u ~ - !:.'=·L ::go Or:;-e::.a! ~egr~. !!.f: r::.a,.:,y g-i:;.b~ s.a. 4i:otr: ~ . .:- XI .\..."'"G S"t"GBO ("G .!SG IY .-\..."'"( ~GA KM:SGv--n"> .~; :~~.,.-:~ !4 5~;t-:· . ill tnala:~. r:a~~-~;-w-u !:a ~a ~~ c lpadayoa s.a pauid 30) = -- -.... . ::.:;..~~ r:;:c. :-.: =-~:-: E : =..:.:~.:::: .. :::...:~-:;:: -· ~::. :: .:.:~: = ;.. .::.=- E~;- ;~;Z ..:::~- ~~~; ~;.?. :;l- t-= :.:.. :. .:.. ;: ·.:_~ : :!:.. • :.:.. .:;. = ..:... ::. ~ .. ;. ;-...::..::._:.:-::...:.. Iii:.::.::-::. ·.:.:- .:;: !~:-r;" _,;__ j._£ ~~.:.. :..::~~~ #- :._:.:;- . ~ -- ~ ~ ::.:~-::-:::..; ~~ . .-: :.~ ~::. ;2.~ .a:....::.:.~:G. :·: E-...:.=..~;~: .Ll ;._ ;;:.:--~ ·.:..; :.._: E:~::~- :: !:....C;.~~ -.:~::- ~;- :-::--~ - Aq ki:agd ~ "'-.c K Mg.tz.:s - ~ A BOtrS Dn..~OS- rtoe ••r ~ -sa~~ a C B 0 1 E'S EMU L S I 0 N c.... L.-...., oa see c:c.... Calc.. u,, , · !.!__w-; P"- A s..L Hn s' , - s --~~A~"·IIit. .!'Ce.2 BIXtlllT 8.1 BOTIC.! BOlE ~: ...__ su 5 tiJ Cna.: . . _ - · ' w .z C".nL; fl_ E.u. ~ 16 CnL; ~ A "'--- S.. Q. • 3a C...; .u-...1 ~ ... co.--.; .... s.llaL ~ c-t.. - , . ; . . . . . . s-ltpL - + +
PANID 30 BISAYA Halyo 12, 1~ yuta. ' · tTi!-a ka kompari sa ma- .lilNABANGL.!...~. .• <S...-y sa paaid ~) nanagat nahilabay sa balay ni- ini. Kahibulong kaayo ang na- molupyo. Ang m~ tawo bbi yon milakat, gibiyaan niya ani' biagi sa kablasa sa daroban ug alaut nga dalaga nga nagtira- ivang komn ... ri pa ~a tugkara& .., GIYIP.AY KAY ••• (Suapay sa paajd 29) .MILAGRO .•• (Slnapay sa paaid 19) yon, maorag panuw~ya.n sa ka !~nng ug manglugpad ngad!o aa halayo! kab~L.:- u.JUC3D pagkalisud-li- s&_ ~- sud na sa pagpaningkamot baw sa bsakit ug kakatol. Kibunong siya sa may bagda- alana sa nan ug misangpit: "Pare. . • Unsa iJancr n!llncrinabnb··· e. ~e- .. ~tan --.Ji r ' - n.ay niiLIU g a.u-an si Bo- 'god kinin$ a pan nag-antu~ sa paglrinatkat nifacio, kini gisilotan ni llag kalalriha •nimo nga baaa man 5 d mga dagkung bo.kid og pag- bubukom Gaerla.n sa napolo ka kaayo k:lning inyong tugb.ran tanum niini bisan masinaw na adlaw 53 bilanggoan. Karon si kaayo ang mga batong pan.as Bonifacio nagabasul og daku Y ag mga agtaog og halos aa iyang gi.bubat.. Wab niya na mahbunga a.ng ilang tana- panombalinga a.ng silot sa buk- re. ~ ... __ _ ·b· ·b· "" man. .-.uag-antus pagk.aon sa manan nga gipahamtang kani- ~ga lagotmon sa panabon sa ya.. Apaa ang silot ni Hilaria .. Apao nganong basa man tinggut~ Ang Sogbo, sa tolo ~!Y•-anJ! bogot nga pagdu law. Nangliki ang yuta og na- ngalaya auc balili sa makapa- lagi ang yuta dinhi sa inyo?" ~ ~aWJgan nga_ nasakop sa mib_ ug w~g-~ .karor gi so nga binit sa adlaw. An.g sulod mana.nagat ~akabonahuna pag- ulan man kagabii?" kuha sa gitipigan niyang agipor ilang altar. ug gibuqng sa J(ilu.hod siya ug namuloag: ~ Nahikltawa ang tawo. Gilru ha ang agipo ug gibotang sa pugaran diin may naglumlom nga bimungaan. K.ini, sa pag katita sa agipo m.isiyagit !!a kalisang milayog ngadto sa u::a ka ponoang kawayan ng didto magloldot. daro - ug bi ng · han! Diin ka man og tu- iJ b·-·b· ~" .. u !G.bana ~ t:sl 1.5 ;__ p ~ I!Paong ... g u 1g nga 1 I.Sl IS • 1. man a..:ta - t b" Jliabut ang makalilisang bu- Kaoy tubag sa mananagat. "J>ili diay mabasa nga nag- DIStrito XI. nga gma~la ~n nabi..lab.D n1 BonifaciO sa ~g btaku3 Dl G. TUllO- sa atub. teo. QuUDpo, maoy bawod sa Allgayan hisgotan dinhi sa ecc-idagaw b Pre! ~ nag- bdaghan sa mga binlin nga dak.lit nga bron panahon sa su~ sa balaod.. Bi.san bisil~ nipay. Sa mp )&Dgsod sa Jlin- binooy gidagaw tan na ang o.sa b biJipero danaw, ingon man sa siyudad :Sagtao ako nga ~ Labib.ang binanob taba bmgod sa iyang ~Pi D.P sa Sugbo, ang nipay miaiaw. Sa nga agipo! ikaw maoy usa ka twtlun bn- DlDlO np wa b man mahibaJo su~ sa ba.laod, malagmit n.ga mga sineba.n. tangb.u.n, simba takuban sa ulan nga d.iriyut mabboslot ctili siy'a motapm. Biaaa pa hall, ubp. dachang aabiktinw -.og aG aag malaksot nga agipo. sa am~g atop." tingali kOD ~ nga mabug- sa n.ipay. Ug dili by mga ba- 9 "Y atis man Pre. Tala ga.m, at bayo aag silot alang a ~- ta ug DIP llamton" day naga ~pon bnamo, batagi in- u~ ~gari sa balay aron ma- ~lin nga ma.supakoa.. billlo niilli; haa"tww aq mp fawon kami sa imong bluoy kita n11110 ang IDP bapl np dill gihapon mohunong ~ ~ ug edubdo. G~ tubig ~~ tag-ingon sa !ubra.D bdagka.." binginero pagpamatol sa IDP mit ug nipay tanpd sa bsi aubhi Sa taudtaud nang panaglalis bhoy,-bisan o..n.say danptan Ia". pqdamot, kvin• Jam lak· imong gra.sya :t:ining makama- tay nga binit nga nabpahu- DaDpbut ang duru.ha ~ bti- -kon 5Dgoon na sila sa bgu• tud blingawu lamanl'. Ug his na lftmgtud sa tuburan sa llOU nga diay, aag gib.atagan tom. aag aahdaut da ba by aag among laway. Bapit na bmi u~ ulan ~D" d.apita dili ANG BUBAT SA BUllO DE mabiktima aa nipay, labi aa mang&malay. Kalay-i intawon la.in kon dill ang manaaagat ra kon hahaye, mabluluoy b- ayong taD,.won.. ~ babaye kam.i ag ipakita bnamo brcm nga nacluJwd-lllhod sa agipo dayon ang btingalaban mong pagpaagayo nca luwuou sila Matag tuig ang bgambanan np ni~on, lmD d.ag~ na aa niadtollg masakit nga dagmal n.agphin da.kung salapi alang kaukit, bwad-an aa bulaw phum !" ulan ba !" "Ob katin.galaban uyamot "lbw n gihigugm.ang , . nahigugma b man nga intawon sa i'OBESTAL J Pilay sogi)oB. Sa pagb p- sa kinaiya. Giholaman sa sa Bar. de Fer"t!Stal nga maoy ng biaaa sa atubaDpn u ~ bii nian.J mibobagay anc daku kompari ang agipo. l:g ang..,.. nag-atiman sa atong bp.la- tawo IDOhubo aa iyang saput ag llilabihaD, mab kaayong •ulan! Nanuybakaw b~·abo? ang mp tan111D ag nan~- didto ra motu.nga sa kaym.ahan nga nanagtrabaho niag buro- pabuang n.ga k•katol! um ang mp dagkun.g liki sa 11" tugka.ran sa nacbulam! Jlao gibapon: ang ngan. Dagban ang mga tawo IIIOt:iyabaw u ba. Ang salapi nga gugulon ilang mata sa tuig-tuig ~ Niin!ng tuiga. • • Naniga ang IAGSIKA AHG DIONG btillgala. Tinokmod sa gaham sa ~f~t- Prejeds lang bnhi nga nahimong diyutayng sa bli.,_,., ang duba b nanag- ~ _g~gabin alaD.g ~g ~ desiyerto tu.npd sa mga pac- kompari nagbciyon pqbuhat Distrito XI ang. ~045. u~. di- usik ea btawhan, mobalik pq- usa ka diyutaJDg bpi.lya ug 1'1lb! na ~ ang nabibilin. b claw btaw-anaa taD-awoa ~ Bmoon ang 111P ~ob.at. sa pmaa •g ang oballg mga· Jlla- agipo np ihahew sa aiM!poa- B.n de Fwestal lmD It:and:i.ng nanap sa laaang nga milaaw- naa milahi pa"-qo sa qa ma- usab aa mga nagasto, daku uya- yaw pagbpaba • mga bhdt . . puting papel ug uban pug IIIP mot. Daw usa b. ta~~ ang mobalik Ba. u.sah U'Gil pagba1lat W-~Iomel lasanl', ug ang mga ~ 3 Ug IJ&a. II~ Sa l!atre Bat"na Jlo Jldahl .. k U• Atltobu A-a .... , 7 7 ..ac -!"'-- • a:- ..._ ... • upaw liP bbuki.raa diin ang sa ilang IDP aalag ••• t.a .. ..-... ~--. a· • - I!P- ._C . . . . _ _ lllili ~ IW :;:-: ~a;:' , b &. •,..::::: n.anapt ang kahwnba sa mp hib~ sa d.akung btapol, mo- paDiirnwnl' u - ... - . . - ... h · - . . anak nin ug a_qwa .. - _..._ - r ~ ilmwc b , ~ • g. m... ,_ • . - . · · ac.:;; .w... ~ .. ~ - :41;. ~... Gilt:= e.:-::; -· rtsct s c•-• ~ ~ Upaday• sa ,._..Sf) :..= ~ .. =-:::.::-= = --------------------------... - - - Cutll!r .a..c - ·~ - :=.,.~~!lo~.!~ Pil . . . . Urter alaac Sa • ..,. T... -a aq ~ Cartw-'• sa 5 laat pat.L Bili: P.SO. F--aa: ..,._ 0 .004 Gr .. Ed. s.. • • "A"ee e.tne Gr .. Acacia • ...,... Gr llepPiz. ~l$4 Gr- Fec.la eMllOJ Gr .. ~tes Q. s. dayudaya.n llP matahiDIL Sa -a... bUD•-- -- u --~ 111"3 paaas, dagkung bato, ug GJ"kiBahan.-1-- aa• _.,... :.. Ian r-eUU&II6 . . . . - - . ~ ~ - .._ L - - ltUIIVU & ~ • adlaw, maoy mip&bw aa :ma- liiC!' . ._ - g mg nang- sa taaug molupyo sa ~ kagamJt.uaa ... _ kal.it laDg pacpanurok ang mga aron nacr--ing sa atoag kala- a---. bod ~- - - ..:~..._
L-11..· but bayo sa pagbJrita nga ...., • ~fir ·~ ~ L"& inay aa agipo np gitongtmg, (ana]qmit mp I.Qo sa lambang - - - - - - - - - - - ug lpil-ipil), ug aamtaDc mag- inag ug btuigan, ~ lasang sang-an ••• ~IGA BATAN-ON, AYAW PA1JI,AID! a ... -.·.;c·;;:.;.;.:.;,;,;·~ Pilip'-L- - Palit ... liP-.-. I ... : P 1 . . L-"---' - - z. ~ ~ · · · · · · · · · · • Pl ... a.c I ... W """ ----- 1 HOT LOVE LETTERS p ; 7" !I'll' A - - . p hM P•J sr z ..!..~:.~!Up;:. . ClR~E'f'S loi'C.~OllC' .. 'C. 0\21.1!\iESS SILIOUSIIIESS S.!~LOW Sl<ll" CC ';S";"IPAT/C ... l§jLE E R. LS ,_ . . . liP ... laC •5~- . .,... - ~psa~c.o.n. r--. Wat ,,..,.,.. I.-e BRIGIDO B. ALFAR CU.. CH. p. 0. 8cnl 4fi7 380 Caloe St. 8 0 I E 'S E M U L S I 0 N
Jlulyo 12, 1937 SA P AGBAGTING . •• (Sumpay sa panid 5) Gibalikan ko si Tatay. Giha- • tud ko siya ngadto sa among balay. Gialima siya ni Nanay kinsa nalisang kaayo sa iyang gidangatan. Gisu1tihan ko si la nga ako mobalik sa kalibo nan aron pagdakop sa toro ug paghatud ngadto sa ka Nyor Binong. Apan ang baka wala ko hi pa1gi. Na1ukop ko pagsum-ok r.ng kalibonan, wa1a ko gayud hikit-i. Sa diha nga ang ad law hapit na mosa1op, nakahn nahuna ak0 pag-adto kang Nyor Binong pagtaho kaniya sa na hitabo basin moagda siya sa uban niyang mga tawo sa pag tabang kanako pagpangita. Nahasiga ang mga mata ni Nyor Binong sa pagtaho ko ka toro. niya sa nahitabo sa ''Ha? .•• lnyong giamong-amo ngan? Tungod lang kay wa1a ako motuo sa inyong gwatsing balibad sa pag-adto ug nag-agig pinugsanay ang akong pagsugo, misugot kamo aron lang pag among-among ug inyong gibu hian pagtuyo? Mga banya ga !" •• . Ug misipa ang akong nawong sa usa ka makusog sagpa nga maoy gitapus niya nianang mga pulonga. Natu yok ako ug diriyut ako mapu kan. Midagan dayon ako pag kanaug sa hagdanan samtang sa akong dalunggan nagpangla "Sul nog ang iyang singgit: tii kanang gwatsinanggo mong amahan nga pabiyaon ko kamo pagbaul sa akong yuta karon dayon ... Wala na ako makadungog sa u•an niyang mga pulong. Na gakalayo da ako kay nagdagan man ako gihapon tungod sa •ahadlok. Nagatulo ang akong mga luha samtang ang akong kahiladman nagatuwaw: "Kon daku pa ako lamang ... Oh, kon daku pa lamang ako !" .. . .<\ron dili maguol ang akong inahan ug aron dili mosamot ang sakit ni Tatay, wala na lang ako maglangas sa nahita bo kanako ug sa mga pulong ni Nyor Binong nga naghingilin iyang yuta nga kanamo sa among gibaul. Apan bisan pa niini ug bisan sa maayong pag atiman sa mananambal sa bani ka nga mao ray naabut namo pagsuhol sanglit ang among ka kabus dili man makasugakod pagsuhol sa matuod nga doktor, ang sakit sa akong amahan na gairog sa dakung katulin ug mi sangko gayud sa iyang kama tayon. BISAYA PANID 3 ang pagtikang duha kon to1 ka aug-ang sa hagdanan sa u sa ka . sugilanon. Inigsugod k pagsulat, piskay pa unta kaa yong modagan ang dagang ng - mogukod sa matulin nga pao panaw sa hunahuna. Apan . • anha ra diha kutob Yon t Ka · kon mahinumduman ko na ga ni kadtong duha ka dagkun. hitabo sa akong kinabuhi, rna moypoy day on ang a kong mg 1utahan, ug daw mohunong an. pinitik sa" akong kasingkasinc t: Magkatibulaag ug rnagka1a mukat ang akong hunahuna- "Tuod, mahimo ko usahay magmaluyahon ang lakang . s dagang, kay dili na ganahaJ akong amahan nga kaha naka- kapintas sa among agalon. Ang nga mogukod sa matulin ng. patuo kang Nyor Binong nga akong pagdumot kang Nyor Ri-, _p~gpanaw sa hunahuna. Ug .. dili diay gwatsi kadtong pag- nong nagkahanaw na. Gilumot- btyaa_n ko na lamang~ Yon, an: balibad sa dili unta pagkuha lumotan na sa akong panumdu- akong-buh~t, ~ay bation ko da sa toro, wala ipahinayon sa man kadtong maitum kagaha- yon ang hllab1hang kaul-ul g, mapintas namong agalon pag- pon. Nahigugma na akog ba- ako~g. dughan !". bawi ang among gl.baul. Nati'psm· gan ug baye. Nagdhalad ako ug gihi- diyutay ang gibati namong ka- gugma ~po guo) sa pagpalandong nga rna- akong glhalaran. Usa ka adlaw niana si Man- buhi pa diay kami ug mahia- gum sa bunga sa among mga tang, ang bugtong babaye uga kabudlay sanglit ang kamaisan gihalaran ug gihigugma ko sa nga nabuboan na sa daghan tibuok kong kinabuhi, ang ma namong singot nagatubo nga nulonda nga nagatipig sa akong malamboon ug nagapuso na. mga panumpa ug saad, nagsu Kaming duha si Nanay mao ang lat kanako nga siya makigkita mipadayon pag-uma. Ug ako, sa usa ka hilit nga among ka bisan nagasilaob akong bildohanan ~ron pagsulbad sa dughan ang kasilag batok kang usa ka mahulgaong suliran nga Nyor Binong labi na kon rna- kon dili maayum-ayum maka hipalandong ako sa mahinuklu- ali sa mahimayaon namong mga gong kamatayon ni Tatay, rna- pangandoy. Tipik iyang gasugot ako sa iyang mga su- mga laray nagkanayon: "Ayaw go. Magasugot ako sa dakung gayud pagsaypa pag-adto unya kabuotan daw wala magtipig sa ikaduhang takna sa hapon usa ka pagdumot nga nagapa- kay nianang taknaha map:pa abut na ako kanimo. Ang ka- abut sa kahigayonan. • . NANGLABAY ang pipila ka pakyasan sa atong panagsulti tuig. Nahingkod na ako nga makahugno sa atong mga dam ang go. Kon itaho ko ugod kani ulitawo. Malison kaayo ang mo pinaagi lamang sa sulat, di akong lawas ug dagku akong mga bukton. Makasuga- li man madiha-diha ang atcng kod na ako usara pagbaul sa pagtinubagay, dili magkadug walay kinahanglan nga mota- tong dayon ang atong mga hu bang pa si Nanay pagguna. nahuna sa usa ka malampu- Wala na kami patagamtama sa BAY AD . .. ikag-asoy ang gibati (Sumpay sa panid t4) lwng kaguo1. Migitib sa batan- on kong ka1ag ang liso sa pag- hida1adaan 'J<asingkasing· sa d t b t k t sa awo nga na- umo kong gitakboyan ')nota sa sakit t k · k sa na- amgon sa arna ayon {- ·b sa pagka mababah:lk, kay usa- h 1 1 t S a 1 a- u u an ong ama an. hay sa kalit, sa pa'lllahon sa a- ba'" sa 1ubn k sa a ong .. ganan kong pag-inusara, mo1akdop ·t k · · aug a ong ama an misiyagi · kanako ang mga huN.ahuna ug d k 1 a ag sa pangan oy sa pam- pagbati nga angay u11ta ug la- N h .b 1 b. k I a 1 a o a o, 1san sa ma us. l]g . .. sa lim kaayong ikudlit. k b t nga ang a ong a a an-on, panahon nga moabut nta kana- t d .1 . d 1 1 maayo; a pan a- pag umo 1 t 1. · ko kanang mga hunahunlla, hi- ron , sa a 1wa a sa rna ang1s san sa 1awom nga kag~bhion, d k nga pag aug aug nasayran o k' mobangon gayud ug r.no1anit · nga a unay mga a ag1an sa 1- nabuhi nga ang pagdurnot dili sa dagang. kalikayan sa tawo. Dili a o k ., h
k k b d 1 d Tungod sa kamatayon sa iyang yuta nga ag h 1 Mig nhaw szy_ _ a awon a 1 kaayo, miubo makadiyut, uny: sa a aye nga mitu,tok kanako ug mipahiyun usa ka maluyahon nga pahi yum .. • b b KATAPUSAN sa sa ANG MGA BATA NAGKINAHANGLAN NING MAPANALJPORONG POLBOS (lpadayon sa pand 32) Mga lnahao-kon kamo buot sa b ayohan aa bata. pangayoa ana Menne• Borated Powder. Klni aidahone matan laa. mahayabay •• mga tu'kbilone pam -wala gayuy kuyaw Kinine pinon1 polbos mowagtane aa kakatol ug bunga1 aingot-mopugong aa pagdahan sa pa mula aa panit-mopaualipod batok 81 panakod t: Sumpoa ldni dayon sa tambal! lnig-abut A puloy-anan dihadiha haplasi •• dagban ana imong tutonlan u~ duchon ug mga lungag aa llong sa MENTHOLA TUM, nga mota bang aa kasayon sa pagginhawa ug mal inawong pagka tulog. Kanunay pag-andam ug MENTHOLA TUM alang poghupay kun pagbulong sa sip-on lruo pinc-ot. Ayaw pa~:dawot mea s inuoa. Camlta kining ania nin· J'O human aa matag kali· •o us sa matag pac-ilis sa bapin. Kini gt. aaaugyot sa mga mananambal san diio bi· f'O~M~A: Menthol ~ . 3 .&'Ill·• Camphor 3 Cm., 011 of Euc:alyptua "t.1 rm • .. ,_ -·- .Bone: At&d 8.5· sm., 01l Pmua Pupillo 0.1 am., Exc:iplentt to make 30 gm . .._ .....
PANID 32 SA PAGBAGTING .•• (Sum pay sa panid 31) song paagi. Busa umadto ka g-;lyud sa dapit ug !'1::. takna nga gitud!o ning sulat kon uga· ling mahinugon man ikaw sa kagun-ob sa gipangandoy tang Jangit." •.. Wala mabatasan ni Mantang ang pagnarrit ka\lako sa pakig· kami tagbo. mahay sa dapit nga karon sulatan ko iyang gitudlo kon $iya sa pakigkita sa mga higa· yon nga duna akoy buot pakig· sultian mahitungod sa among kahimtung. Dili man ugod ako moadto sa ila kay maglikay man ako sa iyang mga ginika· nan nga sa. akong pagtuo dili mahiaybn kanako sanglit k!ibus man ako samtang an~ ubang nanaghalad kaniya mga tubig tubigan. Ug karon, sa iyang pa~hagit kanako sa pakigkita, nahisantop kanako ang pagtuo nga oaku gayud kaayong suli- l\1agkakabildo KALISUD PAG-IHI UG PAGKALIBANG, KA UL-OL SA MGA KA· MOT UG TilL "Ang Daet ( Cawartnes. Norte 1. akong balatian mao ang kaul-ol sa tumov sa mga kamot Uli! tlil. masubsob tinguha sa pag-ihl. sa kit sa hawak ug uba-n pang mga mabug-at nga balattan. Nakainum na akog 5 ka prasko oga Antit'al ~ulina Ehrey ug kinl nakapawag tang sa tanan kong balatian · Ang acido nrico makabatag dag bang balatian: riyuma, punaw. pagkalilong. lnmhae:o ( kaul-ol sa likod ·ug hawak 1. pagbupong, ba to sa rioyon ug atay, balatian sa panit, flo('Zt>ma. butlig-butlig. ubp. Aron pagwagtang sa lablng mada· II sa kapin sa addo urlco giklna· banglan ang masangputong Anti falcullna Ebrey tuogod sa kadaku sa iyang gahum sa pagtunaw , ug pagllnls sa mga bato sa rinyon, kansang gabum sa pagsala bidu gangan. J A ntiCalCUiliia .fl._._·. EBREY Ang Anticatculina Ebrey aduna sa duga nga pinuga sa mga tanum nga lunhaw, ug ang paggamit nil· 111 makapakatulog sa wata ing paggamlt sa mga tambal, makaba tag kabask ug, maayong pamay bon. gana sa pagkaon, makabupay sa sulod sa ginbawaan, ug maka batag niini bag-ong kinabuhl ug kabaskug. Ang mga prasko sa Anttcalcullna Ebrey may mga ma puslanong tambag. Anaa sa ta· nang botika. B-14 c.c. contiene: FORMULA: Cada Solucion Rec:ino. 62.55 c.c.. Ext. Fl. Sabat. 3.25 c.i.• Ext Fl. Uva Ursi, 3.25 c.c. tOO Ex" Fl. Eat. de Maiz, 3.25 c.c. Alcohol BISAYA Hinungdanoug Pahibalo Tt.;llgod kay da.ghan mang sulat mang-adawat namo sa ngadt~1gadto nga buot magpakisayud kon unsay ilang kat ungdanan kun balayran-an sa pagpamantala mga sin ulat, sugilanon, balak, ug hulagway alang sa bah in !Sa pakapin ug hap in ( portada) sa BISA Y A, ania among gihimo kining kasayuran a lang sa tanan: (1) Dili kami mangayog bayad gikan sa magpada la kamamo mga sinulat, sugilanon, balak ug hulagway aro n imantala sa BISA Y A. (2) Tanang madawat sa among buhatan hata g~n gayud sa igong pagtagad, ug mao ray imantala k-8\dtong kahukman namo nga maayo ug angay imantala nga makalingaw kun makahatag kasayuran ug pagtu· Ian-an sa kadaghanan. (3) Kadtong mga pinad-ala nga dili namo maga mit, kon pinatabanan sa mga sobre nga sinilyohan daan among ibalik sa magpadala; ap-an kon walay sobre ng:t sinilyohan daan. among ihulog sa sagbutan. (4) Kadtong magpadala sa mga hulagway alan,g sa pakapin kun sa hap in sa BISA Y A kinahanglan nga magpataban sa matuod ngaJ.an ug pinuy-anan niya (sa nagpadala) ug ingon man sa hamubo kaayong saysay bahin sa mga hulagwaynga buot ipamantala, igong ka sayuran nga takus kapasikaran sa pagkaangay gayud nga imantala sa maong mga hulagway. ran ang nagahulga sa among paghinigugmaay. Mao nga gi balusan ko dayon siya ning "Oo, moadto mga pulonga: ako. Maglinti ug maglipak laumi nga ga yud !" ... ako moadto Bag-o pa gani nga nakahu man akog paniudto nangandam na ako pag-adto. N ag-ilis ako sa maayo kong saput. Gipiod ko sa pomada ang akong hina pay kay, mao n~ man gayud, -kir.ahanglang maghapsay ug magpahumot sa atubangan sa hini.-,.ugma. Apan sa taliwala sa akong kahinam sa pakigki ta miilog pagmando sa ako.1g dughan ang kakulba, ang ka hadiok kon simbako ang wala hibaw-ing suliran nga nagpa abut kanako malisud ug dili masulbad. Nagasudlay ako sa akong buhok sa atubangan sa salamin, apan sama ako sa bu tn nga wala makakita kon nata nus ba ang dalan-dalan sa akong buhok sa- atubangan sa akong hinapay kay ang tibuok kong hunahuna nahiungod man sa pagpalandong unsa kahang sulirana ang nagahulga pag lugti sa talikala sa among pag hini<!'ugmaay. u~ sa diha nga hapit na ako manaug, usa ka cialogdugong tingog nga ako na kaayong nasinati, sukad sa tug k a r a n nagasangpit kanako.: "Predo, Pre do, anaa ba ikaw ?" "Oo, ania alw Nyor." Mitu bag ako sukad sa talamboanan. "Karon dayon umadto ka sa amo. Dinalian kaayo ang akong isugo." "Kuan. . . kining. • • mahimo ba Nyor Binong nga ugma na lang ako moadto? Ad una akoy adtoon sa usa ka dapit nga hi nungdanon kaayo intawon." "Hinungdanon ?" Misingka "Molabaw kaha ka hi siya. nungdanon sa'akong isugo ka nimo? Ambi, sultii ako unsay tuyo mo sa usa ka dapit. Hi baw-i nga ang atong Senador moanhi unya sa ikaduha kun sa ikatolo ang takna sa hapon su mala sa hatud-kawat nga na dawat karon sa Pamuno-lung· sod. Kinahanglan nga adunay arko tungod sa among balay. Palabih~ ko nga magun-ob ang kalibutan kay sa pasagdan ko lamang nga wala akoy arko nga ikapasidungog. Nakasabut ka? Apan kon ang imong tuyo sa pag-adto sa usa ka dapit Iabaw ka hinungdanon niana, mahi· FI~AII!CIAL INDEP~NDENCE ASSURED if you study any of our courses: n .. ~.'~""'nq: Dressmakmg, Blocking,. Draping, Painting, Flower Making, Pat tern Makang, Free practise on sew1ng & Cutting, !1 I! ALli'ORQUE'S THE ELITE INSTITUTE OF FASHION I Graduate, Madame Kollerma:n School, Manila, Founder & Former Directress Enrdlment any time Follow the t:•·owd to ' in Saloons, Funeoral Wreaths, Bouquets & all kinds of Artificial Flowers. Decorators of Weddings, Altan, Halls, Bootbs, Floats, etc. The Yisayan Institute School of Fashion. SPECIAL TIES: Service of Cerpentine, Cohfetti 87 B. Araaas St. (Just few steps from "Taboan" Pahina) Tel. 899-M Cebu City Mrs. Clotilde M. Lazaro, Noted Manila Florist, has joined !lur School. Hulyo 12, 1937 mo nga palabihon mo ang imo. Na, sultii ako unsay imong lak· ton." Wala ako magtingog. Mali sud alang kanako ang pagtu bag. Kon isulti ko ang matuod makaila siya nga labaw ka hi nungdanon ang akoa, apan ang butang sama sa akong tuyo di· li mahimo nga ibutyag. Ug sa taliwala sa akong pagpakahi· lum siya miingon: "Pagdali pag-adto sa amo. Nakita mo nga ako mao gayuy nangunay -pag-anhi kanimo aron dili ka makabalibad. Sila, si Diyano ug si Mente mao ra kadto ang nagkapuliki. Kinahanglan nga tabangan mo karon dayon." Ug milakaw si Nyor Binong. Naglibug ang akong ulo. Ha· in ang akong palabihon? Ang sangpit ba sa akong hinigug ma nga may dakung labut sa among duhang kapalaran kun ang sugo ba sa m~intas kong agalon kansang yuta maoy gi sandigan sa panginabuhi sa akong banay? Kon pakyason sa ko ang pagpakigkabildo akong hinigugma ang katuma nan sa among mga damgo rna· hanaw. Kon pakyason ko aug agalon walay sugo sa akong duh~duha mangluod ug masu ko ug langkatan kami sa iyang yuta nga nmong gikabuhia!l. Naglibug ang akong ulo ug na naug ako nga walay tumong. Buot kong pasagdan ang akong mga tiil asa padulong. Pag-abut ko sa kinasang-an sa duha ka dalan, nga ang usa padulong sa pagatagboan na· mong dapit ug ~ng usa padu· long sa balay sa akong agalon, nahitiurok ako. Nanghunahu na ako. Ug sa pagpalandong ko sa kaalautan sa akong ina han ug mga manghud kon lang· katan kami ni Nyor Binong sa iyang yuta, mihukom ang akong kaugalingon pagpalabi sa iyang sugo. Apan sa hapit na ako mo· sa lakang padulong sa balay akong agalon, nakita ko sa tu· moy-tumoy sa usang dalan ang usa ka babaye nga, bisan nag· pandong, nailhan ko nga mao si Mantang. Milingi siya kanako ug mihunong kadiyut dayong padayon sa iyang paglaknw "Mag-una daw nagkanayon: ako ug didto magpaabut ako kanimo." Gilayon gihikalimtan ko ang sugo sa akong agalon, gihikalimtan ko ang maitum kaugmaon sa akong banay, \mi sa liko ako aron akong hinigugma. pag-agpas l:g didto sa dapit nga kami rang duha, human ko patiki ang iyang mga ngabil sa usa
Hulyo 12, 1937 la mahawot nga halok, gisukot ko siya sa hinungdan sa iyang dinaliang pakigkita. Miasoy siya nga siya gipu gos pagpasugot• sa anak sa usa ka sapiang bukidnon nga, sa umaabut nga kagabhion, sa ikawalo ang takna ipamalayeg tinuyo pinaagi sa inatubangay. )faoy moanha ang mga ginika nan gayud uban ang lalaki nga buot mangasawa. Nahiayon ka ayo ang iyang (Mantang) mga ginikanan ug nagbuot nga siya pasugton. Wala ako mahagtingog da yon. Kaming duha nangahilum. Unya gihagit ako niya sa pa kigpangagiw. Gipakita niya ang kaidlot sa iyang pagbati ug diriyut aJw mataral ning hunahunaa; apan unya, sa pag palandong ko nga maalaut ang akong inahan ug mga igsuon kon sila akong biyaan, miba- libad ·ako. Nanghunahuna ka- mig · Iaing paagi, dugay kaayo namo nga han-ay-han-ay. Sa katapusan nakahunahuna ako pagtuhod sa iyang mga ginika nan, pagtug-an sa among ka himtang nga dugay nang nag hinigugmaay. Nagkauyon ka mi pagpakita sa among kaisug, nga iatol nako ang pagtuhod sa takna nga manganha ang mga mamalayeg tinuyo. Ug aron mabugnaw sa tinguha ang buot mangasawa, mosulti ako nga kami si Mantang kina sal na sa langit bisan sa pag katinuod ako wala makagutli sa iyang kaulay. Miuyon nnm ang akong hinigugma ug misa ad nga mopakita siya sa iyang kais"ug sa paglaban sa kauga lingong katungod sa iyang ka singkasing. iyang sa pag-undang namo sa kabildo kay dugay man namong hing f>algan kanang naasoy nga la raw. Moadto pa unta ako sa ka Nyor Binong aron pagtuman sa iyang sugo, ugaling ulahi na. Nasayran ko nga miabut ang Senador ug mga kauban sa ika tolo ang takna ug namauli sa Talisalop na ang adlaw Cod Liver Oil 500 cc., Calc. Hypophos. 10 Grms. ; Pot. & Sod. Hypophos, aa 5 Cnns.; Syrup &: Flavorin~ c. q. 1 lit. No. 4 BISAYA
ikaupat. Pagka gabii gituman namo ang among laraw ug nagmalam puson. Miuna ako pagsulti sa mga ginikanan sa akong hini gugma sa wala pa makapaha yag ang mga buot mamalaye sa ilang tuyo. Si Mantang mida son sa akong mga sulti ug na kadugang sa akong kaisug. Pagpakadungog sa buot mama laye nga kami kinasal na sa la ngit, mihunghong sa amahan sa akong hinigugma nga siya lang mopadayon sa dili na iyang tinguha. Giuyonan ang among paghinigugmaay ni ,Man tang. Halandumong gabhiona kadto alang kanako. Gabii sa akong himaya. AP.an sa pagka buntag, hu man ang matam-is kong pag katulog, misugat kanako ang dakung kaguol. Usa ka sinu go ni Nyor Binong mipahibalo kanako nga kami dili na pahi Jahton sa iyang yuta nga among g.ibaul up,- nga kami wala nay ]abut sa tanum nga nagatubo. Wala lamang ako motubag, apan ang akong kahiladman mi singgit: "Dili mahimo. Nabu boan ko na sa daghang singot ang paghinglo nianang yutaa. Gisurko ko na. Wala nay guna hon kay gitukawan ko gayud sa paghinglo. Ang mais hapit na mobanay. Ug unya dili ako ba hinan sa abut? Mapintas nga palabi-labi! Nganong puy-an ang kalibutan kon sa akong pagpuyo kita dinaugdaug?" rnahitu ngod sa pauaop mao nga bahi non una ang abut nga tina num ug inatiman sa nagsaop una kini hinginli. Naanad si Nyor Binong pagpamawi su pak sa katarungan ug kabata sanan. Naanad kay, tungod ba kaha sa iyang pagkatinamud ug pagkasapian, gidapigan man siya sa mga piniyalan sa ba laod ug sa mga magtitimbang sa katarungan. Ang kabatasanan MIABUT ang adlaw sa ting ani. Ang akong manghud nga gipabantay ko sa kamaisan nag dagan pagpahibalo kanako nga ang kamaisan gipasanggi ni Nyor Binong. Matud sa bata anaa si Nyor Binong nagpatak- al sa rebolber s~ iyang .h .awak bud ko nan;eJ)inanok pag-ay< nagmando sa mga tawo pagpa- Nanaug ako. · sanggi; anaa ang pan~lo sa kapolisan ug anaa Law<itn nang gabii sumala s lhga potis. Wnagtok sa mga taknaan apa akoag ingon sa batan-on pa ang b mga dalunggan. A ng m~}linak- gabhion. Mahayag ang kadab logong kaagi ni ani. ·~g Tatay nan tungod sa mga parol ng s nga namatay sa da tungha sa akong ha durawan. mga balay. Daw nagmat'a an Ang c~kong pagdumot n ga naha- ling sukad pa sa bat4D'- on kong panuigon, misilaub karon ug nakapabukal sa tanang kaisug sa akong kalag. Gibulajlit ko dayon ang pinangga ko·ng ba raw nga kanunay kong }ihinla san, giluklok ko sa akonf. ha wak ug milakang ako p~gka naug aron pag-adto ug pagp~ kigharung sa madaug-daugon Buot ako nga magpalubong sa· yuta nga gibuboan ko sa dag han kong singot. Apan igo la mang akong nakahana pagka naug gihawiran ako ni Nanay. Gigakus ako. Mihilak siya ug nagkanayon: "lti, ayaw pagpa kig-away. Mabuhi pa kita kon mana.op sa laing kadataon. Mo dangop lang kita sa balaod." Nanginit dayon ang aaug mi- gipamitay sa talamboanan (lpadayon sa panid 43) "Balaod ?" Gitubag ko. "Ang balaod maayo, apan ang nag kupot sa balaod molugpit. Di li na maisip ang gipanglugpi tan. Kini. .. kining punyal. .• maoy maayong sagabay sa ka tarungan !" Ang Alima maoy mopatubo Sa Buhok "Apan Iti, kon makapatay ka ug mahibilanggo kun hilutha ngan ba hinoon ni Nyor Bi nong, mangamatay intawon ka mi sa katimawa !" ... Napuypoy ako. Nahipalup-og ako sa Iingkoranan. Milakdop kanako ang hunahuna pagpatay kang Nyor Binong luyo sa mga mata sa balaod aron ako dili kasilotan. Kanunay si Nyor Binong nga makig-ahe sili drcs magabii sa ngan, hup-an ko sa may hag danan nila, ug inig-agi sa may ngitngit dunggabon ko. .man iyang Nagpatulogtulog ako pagsa yo nianang gabhiona aron di li hisabtan ni Nanay ang akong Inigpangatulog nila laraw. 111aghinay ako pagkanaug aron pagtuman sa akong ti~guha. Apan nahikatulog akog tmuod. Pagmata ko }awom nang gabii. Si N anay ug ang mga mang- Maugang dagba rang bubho maoy binungdan s mabalbag nga bubok. Palabong nga ma,gsinaw ang imong bubQJ pinaagi sa kanunayng alima s Toniko sa Bubok 'Vaseline'. Btl tangi pipila ka tulo sa bagol-bagCJ matag buntag. Bisa,n kausa s: usa ka semana lamang ayoba pag imong bagol-bago kuskos ang nga linumok sa Toniko sa Bubo! •Vaseline'. Kining alima·ha mo palagsik sa dagan sa dugo sa ba gol-bagol. Paluogtara ang Tonik tibuok gabii· u sa imong ulo sunoa sa m~ bin at ayon1 pagbubh inigkabuntai! Sulaye an 1 Toniko s; Buhok •vasE line' ug pa niiri ang bag ong kinabuh ug kasina"V sa tmong bU hok. bagol-bagol, No. VISAYAN FASHION ACADEl\IY School of Dressmaking, c;,.tume Designing and Painting Monte de Piedad Building, Magallant<s, Cebu Dressmaking Department: Under the personal direction of Mrs. lsidra E. Astilla, directress. Gives thorough and complete instnaction·; teaches tbe combined methotls of the best American and European lnstnactions : and trains students to become reliable designers, up-to-date cutters and real modistas. Vaseline HAIR TONIC TRADE MARK Painting Deportment: Under the personal direction of Mrs. Hildegarde Maetge, formerly a te-acher in Painting in Manila. Toledo Branch, Cebu: Under the direction of Miss Anunciacion Paras. a Visayan Fashion Academy graduate, and duly supervised by Mrs. lsidra E. Astilla. Chesebrough Mfg., Co., Cons'd., N. \11., U.S. A.
BISAYA nga k<.no maoy mobayad. Un- got nga mamalit akog saput ya, hiDiUlhiman pa, sa pag-ad- kay pangasyos kono kana-sila to nila sa ~bahan nakita nila bon maoy iyang tuyo nga dili mao na may nagbarug sulod sa ang Senyor nta nagbitbit sa is- ako patilawon sa bininugon kapilya ang tibuok nga lara- da nga mao ayud matud pa sa kong kabilin aron ang sugal la wan sa usa ka maitum, balaan babaye ang. gikuba sa Senyor mang ug ang iyang pagka su- garol maoy tagbawon sa balin." nga bata! Daw nagpabiyum kaniya. nga nagsapnay sa iyang pikas Mao kaJll ang pagka "bilya- "Nganong misugot ka man kamot sa usa ka malingin nga ko" ni S~nto Niiio. Mao kana nga ibaligya kadtong yuta !" matud pa mao ang kalibutan ang nak~amot pagdaku sa pag- Gibasul ko. samtang ang usang kamot na- higugmt kaniya sa mga Sugbo- lang ako kay gapatoybo sa iyang duruha ka anon. Ang nagkalain-lain Ni- mao may pasangil nga ang ha tudlo. Mao kadto ang Santo yang mga milagro nakapatuo lin niadto adto namo ibali pag Niiio! Mitungba sama sa u- sa iYa:tg mga maghahalad nga palit ug yuta sa Misamis." hong; mipakita sa katawhan dili Ianang kay espisyalista si- "Nan, kapalit kamo?" "Unsa pa may ipalit nga ku- gilaw nga naglaguklok 88 Ia- ya sa lllan kon dili makatabang waa sa iyang inahan nga agi- usab· kanato sa uban natong lang pa man ganing gilawog sa po. Mll.AGRO .••• (Sumpay sa pAllid 30) "Nisugot na mg.r kinahanglanon nga atong sugal !" "Gihurot diayng pildi !" Ambut mao ba ga~d kana Jangayoon kaniya. Kamatuo- ang matuod nga kaagt sa naa- ran niini mao, nga daghang "Magduda ka pa?" soyng ba~n. Sumala sa n&IJ!'o masakiton nangaayo tungod sa "Hesus!. . . Nakaako uroy himantala sa kamantalaaa nag- pagsaad Iamang nga modagkot siya pagsugal sa dili iyang pi kalain-lain lamang ang asoy sa kandila sa Senyor. Ang uban nangitaan. Wa uroy mabadlok siya sa kalag sa iyang ittg.on man ang-· mga "milagro'' motambong sa iyang pangilin. imong amah an !" niya ~a nanghisulat sa pa- "?tlaayo ra unta! Mao ga numduman sa katawhan nga lamang pagniwang. Sa gisukot yud kanay akong gipangayo! sa katingalabang 'llako unsay naingnan, mitubag Kanunay kong gisangpit si ta nakasaksi mga buhat nga kanhi kanunay uban sa usa ka mamingawng tay nga mobaogon unta sa niyang gipakita. L'sa. sa h~- panghupaw: iyang lubong aron pangitaon dunggan kong mga m1lagro m- Ia!. . • Unsa gayud kahang ug silotan niya kadtong. tika ya mao nga ang Sa~to Niiio !a- palara ang gihatag kanako sa san ug way ulaw !" bihan kono pagkahinuroy. Ka- Ginoo! ... " nunav. lang mawala sa simba- sa "Wa ka diay mahibalo? Hu- han ug inig-uli pa mapuno na imong palad!" Gipangutana ang saput sa mga madyong ug ko. man niya dugmoka ang akong marsiko. Diha pa konoy tinde- A w, nag 1 ug a 0 • kadungganao, human iabod sa "'Yala. · B th 1 r a ~a isda nga misaka ~a kom- a a a ang pag- sugalan ang akong tolo ka ga- Kon gi 1 1 Dl binto aron pagpaningil sa ba- . bigugmag m • n Yo, nganong tus ka pisos, abi ·wa na man yad sa isda nga kono gipautang pulos man minyo ang lyang gi- intawon akoy nahut, gibiyaan sa pari. N ahingangha kaayq batag kanako !" ako sa way popanamilit-gida "Kay ngano, minyo diay gi- git pa sa banyaga ang singsing ang kura kay wala man siyay Ap~n hapon kanang bag-o mong dar- kong brilyante nga bilig kawa- gi~ugo pagpangutang. ang babaye miingon nga did- ling karon ?" "Labaw p~ sa mlny.o! Gis~!- Wala ako makatingog. Kala- toy bata nangutang kaniyag is: da dinala ang ngalan sa part tihan ako mana sa dang s1h- gut ug kahinuklog naghuot sa ngan. Unya ra ba an~a pa ko- akong tutonlan. Naglagut ako noy daghang babaye mana; du- sa tawo nga labaw pa kang Hu- das -pagkabudas. Tiaw mo bay "Aw, kon ikaw ang gipal~bi lawas, kinabuhi, dungog ug ba- sa usa ka mahuyang iyang giamong-amongan ! Ka- "Gipalabi? A w-oo, gipala- itum ug kasingkasing nga taw- iyang -.D:a sa among panagtipon wa na balatian! Siya gani unta ang b baye sa tanan .ua7 -..s ......_ -toJ'~- gayu - . - • ilai tiaacWFat •• -.se ~~& ka buok sinina Aduna akoy nga iyang maabut paghatag, .aiait--dili . . ~~a~mtaa.c pac-a,. ~~& • ~n - . . . . ~ . kwarta, ang bayad sa yuta nga mao ra hinoon ang nangbok- kaagi. N.tgkalain-lain usab tungod sa pagsaad nga kon tuk-on Usa nako ka bigala mikalit "Ay Nang So- "Kay hain na man diay karon "Wa ka diay makasabut siya ?" l"b k d"l. Joan ka pisos! •.. " 0 • liaisi Ul m,a 1\liJOD ha kanila umalanak." ''"t.dO gg ftiiO SI 113 sa tanan, unsa may anaa ma- handi na ?" racc•.::o;:.~.!:..; ag llapbii • · bi sa pagkadinaugdaug. Sukad hana! Kamananap sa _.. l"t b" d ak maka o b b "- - . - . . na7 - - . . . - pa 1 tsan usa mo u ong sa a .. ~ = ~;c .. ~ bugtong kong ka~il.in. sa akong bok. Pagka walay igabalus! ac panaiUali • uc laJttoc mao aDC paspalit aa w- ..... IMiot5b u uaa b aiDtaitoa A BaJa--. MedaJya ~ Ia: Kapsula Haarleaa (Gold Medal) q -7 DiiDi aiolmod &DC ~--- tlili IIIL&Cbuul. •Apaa .tpna ap ...... it aD& l.aDa ..... ltspsula Haarte. GOLD IIEDAL aac orihlaal •c tiauocl-ciba u Haar a- ... Ob.Ddira-q dabac ..._. .. JrtDroa uc pa~ HiDuaulwai aaab be Aanc tiliaaad-oa aa bclaut u ria -. aaldt • ,._ a: ..a.c - b"luNI, paa, hubas-c aap ..ata. pa•ia ..... u aaact-- aca ..-btl ... baeriNr- Aac ~ ~cli)·eDte ..... -ia .u. ....... ..a ci-"Jit pqtu,.. aa mea cloktor . . . . . . . IDP balatiaa .. itaas: Liueed oil 0 .085 em.· Oil t:IUp. 0 •188 1'111· ; nip. -w. 8.26 em.. ceatiaa ea. 0.01 em-; Pemt . . . 0.105 c-. No. 4 Sa Iaing bahin naluoy usab kaaro • ~ nar- amahan. Apan dih s1ya mosu- lulh- balic 70 MUGRAZU (SaboD DP TambaJ-Lab. No. 188593) ADalisaclo Btaro cle Cieucia Apro llallaaro sa taaaac sUit a p&ait. NUKA ALAP· baclo J-ta Fa....-ia. AP. KASPA. BUYAG SA TUBIG. BWfGAG SINGOT, BUGAS. PANGA· GOD. BON-I NUKA-NUKA SA laO, OGAHIP, ICABAHONG. May .agul Aceite Claaalmup"e maayo alaac ea sakit Dp Saa.la (l.eproar). Macmnit usalt alaac sa blir;o ac panchilam--. lllAJUA CLAilA-U.tai4 &e..t,. Face Powder. Maa,.v a&aac sa Tal ..._._ A - - - . llakah-a. q apiac ta-. hcaa altp. .kapati • HUGRAZV SOAP PACTOR'l' 275-277 S.oc:ia>a!:CO su~-·t Cebu Ceba 3.5,. •. FOIUIULA; Soap (aU)'._.) ~. Clwud. Oil 3,.. Sldp. 1.5", IDDert lap-ell, ...- Hulyo 12, 1937 ako kang Aning nga naghilat intawon-nagmahay sa palabi· labihong palad nga iyang na• angkon, nanghimaraut sa iyang kaugalingon nga labihan ra ka maluluy-on bangtud nga siya na binoon ang nahimong ma· kaluluoy og talamayon. "Sagdi lang Ning," gialam· alaman ko," pailub lamang kay tingali pagbuot kana ni Batha la. Gisulayan ka tingali Niya kon makamao ka bang modala sa "papet• sa pagka matuod nga babaye. Kay kita ugod mao man ang binuhat nga daw wala lamang mahala sa kina iya, mahimo lang isalibay, ma himo usab nga ampingan. Ma· bimong yatakan ug mahimo u· sab nga ludhan. Mao kita sa laktud ang binuhat nga walay libog. Ug ang labing dakung katungdanan nato mao ang pag-antus ug pagpailub. Busa pag-antus lamang ug ayaw na paghilak. Ayaw u::;iki ang tuba kay molabi imong mga ang imong alkansi; ikaw pay giamong-amongan unya ikaw pay mamatay sa kaguol. Di ba binuang?" lang ako. Unsaon nga naingon na man gayud ako niini. Apan makaki· ta gani akog kwarta modagkot gayud ako kang San Vicente." "Oo, mag-antus "Sa Bitoon ?" "Dili. Sa Bogo. ltugyan ko lang kang San Vicente ang pag paningil sa bayad sa akong sa lapi ug dungog nga gitikas ni adtong bailyaga !" Tuod man. Sa nakakita nag plite sa trak ug ipalit kandila miadto dayon ang alaut sa Bo go aron pagtuman sa iyang sa ad. Gikan didto diri dayon si ya sa balay ug iya akong gia· soyan: "Didto na gayud ako N3D4r Sola!" "Nan?" "Pastilang nanagkot pagka daghan! Nag-inilogay pagpa· tunob ni San Vicente (patum ban sa larawan ang ilang ulo ug tiyan aron mamaayo aqg ilang lawas ug kaisipan) ang mga tawo nga gikan sa nag kalain-laing kalungsoran. Gi pakaingon ko nagpiyesta ba sa Bogo tungod sa kadaghan sa mga tawo, apan mao gayud diay kono kana diha kon ma-huwebis -mapuno ang simbahan sa mga mananagkot ug mangha lok kang San Vicente. Ug pastilang sapi kaha nga ma kumkom sa pari!" "N ganong makasap.i man aog pari?" Gipangutana ko. (lpadayon Sa Panid 43)
Hulyo 12, 1937 BISAYA PANID 35 Labing Mga Mahal Nga Silyo nahunang salimuang. M asabug natong mabasa sa mg~ k:unan talaanan Ea. ubanz. '"tlasud, ang mga kaafl sa pagbaligya ':l~a nang mga s.Jyoh~ ~==~Hinikay ni JUAN H. SANIEL=s====:=s:!il Usa sa duhang tag-iya sa duhang bugtong kopya ning silyoha, Katsila nga magpati tigayon. Kaniadto didto siya magpuyo sa Madrid. Ambut unsa kahay gidangatan kat·on sa maong silyo. N amat~y ba kaha intawon ang iyang tag-iya sa kagubut karon nila, Jmn na- Kon ibaligya na sa mga nag kupot kining matanga sa silyo, hugpaan dayon sa mga.. puma palit nga buot manag-iya ka nila bisan nianang biliha nga daku kaayo alang sa usa ka gamayng papel. Kini dili hu- I I I M g a sayop n g a mahimo inigpatik sa sil yo, maoy usa sa mga hinungdan ngano nga mo mahal ang ilang bili-alang sa mga manini ·dinhi sa gum. Pananglitan, Pilipinas dunakitay mga silyo nga nimahal tungod kay pipi ]a ra ka Jugas ang nasabwag sang lit nas;;yop man. Usa ka · nila mao ang Pagsanjan Falls. Kining silyoha naghulagway sa atong nabantug nga agay-ay nga naa sa Pagsanjan. Hu man ikabaligya sa atong paha tanan ang pipila ka hulad sa maong silyo, hingsusihan n~a ang nagdaygayday nga tubig mao ang sa labi pang nabantug nga Niagara. Makita nga ang hulagway gidayandayanan sa mga kahoyng "pine." Dili ki ni tanum nga kaugalingon sa atong maigang yuta. Busa gi hunong dayon ang pamaligya ug maoy hinungdan nga karon pangitaon kining silyoha. sunog ba hinoon ang mga silyo nga iyang natigum. Paabuton nato ang kalinaw sa Espanya kay tingali hiba loan ra nato. Kon nawani gu mikan sa hinanaling sagwan sagwan, bulahan ang makapa nunod. Kon nasunog ang ma ong silyo uban sa kaugdaw sa mga dagkung balay didto, usa na lamay mahabilin, ug sa ing• niana mosamot pagtuybo ang iyang bili. • • Ang Vicks V apoRub Kining sa Espanya, 1851, ang klitse nga alang sa "'2 reales" nga silyo, nabaylo nga wala hi matikdi, sa klitse nga Rlang sa silyong "'6 reales." Busa sa pagpatik n!l sa silyo nga "'6 reales" nigula ang "'2 reales" sa kolor nga asul, sama sa "'6 reeles," nga unta ang kolor sa tag "'2 reales" pula man. Du ha ra ka hulad ang hibaloang Jfapatik niining makalilingawng kabalingag. Maoy kapasikaran u taas niyang hili: f28,500. Pipila ra ka lugas, sa tibuok nga kalibutan, ang sayop nga eilyo nga sama niinig kaagi. Gamit sa Mereolized Wax ang !'lubong Paagi Ngadto sa Matah1101 nga Kutis Kadagbanan sa mga babaye buot sa mubong paagi pag-alima aa ilang na WODI' mat&&' acUaw. Bu- aila uqpili M Mercolized Wax tungod kay ldDIDI' bu~ tong pag-allma A uawoal' aa panima lay madali, maayo •w mabusnawou as mata!rbawou ga:rad. Ang babaye ap ma!l'gamit sa Me.-colized Was modaul' sa katunga sa iyang paki!fbupo p~ba ton sa iyan!l' kabatan-on. Aug Men:o lized Wax maoy hiugpit luema aa ta aang tuyo nga aduna - taDanc lr:iaa banglanon sa paait aron lr:iDi aacmaha mia, matimga.s UJ' madam1lou. Ani' Mer colized Wax mowa.,tauc sa mga )ayanl' •anit sa ibabaw sa tinaJ"idyut ug mopa pla sa tinuod katahum sa imoD!I' paDit aa ilawom . Aac Mercolize• Wax mopa lutaw u ~ lraan:ya• aa llrisaa IUIHD!f panit, motabang mga milyon ka banay PAGSUMPO Sa SIP-ON Pagdali lpatabang kini kanimo pagbugno sa sip-on .•. SA DUHA KA PAAGI DAYON Sulod sa duha ka kaliwatan, ang Vicks Vapo.. Rub maoy hinabang sa banay pagwagtang sa SiiH>D pagdaU. Karon, kini ang gipiling bu long sa SiJH>n sa 26 ka milyon ka ptnuy-a.nan, sa 71 ka nasud. Adunay maayong kataru nga.n niini: Ihidhid lamang. sa dughan ug tutonlan sa dayon nang katulog, ang VapoRub modalag kahupayan diha-diba-sa duba ka paagi da yon: (1) Diba sa panit, sam a sa "poultice" kini "mopaluag" sa kapuot ug panakit. ( 2) Sa maong panabon, ang iyang inalisngaw gumikan sa kainit sa lawas masimhot lag bas sa mga namutoy nga pangginbawaan, ~opaluag sa dughan ug mopasayon sa pag gmhawa. Sulod sa gabli. kining makagagahum, duha ka paaging pagbulong mopadayon. Inigka buntag, bapit kanunay, ang kangil-ad sa sip-on mawagtang. Ang VapoRuh gamiton sa gawas-ug wa Jay. k.uyaw. Ang paggamit niini dlli maka daut sa sulod sa pangginbawaan nga malag mit modaut sa pagbilis sa kinaon ug sa ga na, ug sa ingon niana mokubos sa lanat sa lawas kon kini kinahanglanon. Ang Vapo Rob blsan unsaon paggamit, kon kinahangla non, magamit bisan sa gamayng bata.
$ Karon Gipausbaw! MAPUTI-·WALAY BULING Bisan ikaw usa na sa mga milyon ka matag bawong naggamit, ikaw mahigusto karon sa \.·icks VapoRub labaw kay sa kaniadto. Ang mga Kimiko sa Vicks milampus pagbimo nii Di nga mapoti ug walay buling. Kining bag-ct ug labaw ka linis nga dagway sa imong da ang bulong samag pormula, samang maka. labing dati makalrut ang gagahum apan sangputanan nga gitinguhz.. Ang bulok Ia mang maoy gikllb.a:-ang makabuling sa sa put kun hapin sa bigdaanan. Wala patas-i ang bili. LADING MAA YO ALANG SA SA KABAT"tf'N INGON MAN SA MGA HAMTONC. "-·.
ftANID 36 BJSAYA Hulyo 12, 1 93~ Stat Mntatgn Nga Htatg}Psrtt §n. Gll11o Lo Vtell((J)§O Ma((J)y Ntatlktat<dltatwtat1t Ltatbnng Dtatglhltatll1lg B((J)1to Apan si Gn. A. de los Angeles nagpabilin giha· pon sa unang dapit; may ubiin pang mga kan didata nga nagahatag sa ilang mga kaindig dili diyutayng kabalaka ... Gn. Lourdes Veloso A NG labing makalingawng hagpat sa mga boto ni ining bangga sa pagka ''Miss Bisaya sa 1937" nahita bo sa miaging Hulyo 3, tungod sa pagbubo lider 47,200 ka boto alang kang Gn. Lourdes Veloso, taga Malitbog, L~:;ie. sa mga Apan ang -maong gidagha non wala makapaiJog sa maan yag Leytenhon sa dapit nga du gay-dugay nang gihuptan ni Gn. Amparo de los Angeles, sa Dakbayan sa Sugbo. Hinoon si Gn. Veloso mikalit pagsaka gi.kan ikanapulong dapit ngadto sa ikatolong dapit. Kon ang iyang mga lider mohulog pag-usab sa samang ka daghang boto alang sa bagpat sa Hulyo 17, bayan siya ang makahupot sa unang dapit sa sunod nga hagpat. sa Dayag nga ang mga lider ni Gn. De Los Angeles wala mag mika. Kay ang 32,500 ka boto ilang gibulog alang sa ilang malig-ong kandidata dili la mang nakapaungot kaniya sa unang dapit kon dili nakapabi yag. layo sa iyang suod nga ri- bal, si Gn. Soledad Jumawan u::>ab taga Dakbayan sa Sugbo. Si Gn. Jumawan usab naka dawat daghang boto, 18,320, apan wala kini paigo pagpalag put kang Gn. De los Angeles. Karon, si Gn. Jumawan anaa nagsunod gibapon sa ikadu hang dapit, gibiyaan pag-ayo. Kining pagbiya ni Gn. Juma wan dili angay ikabugnaw sa mga mainit Iider niya. Dayag nga karon nasayran na nila Gn. Soledad Jumawan piJa ka boto ang kinahanglan ilang ibubo sa sunod bagpat aron pag-agaw sa unang dapit. Gisangputan sa pahakugang gipakita ni Gn. Veloso, adunay pipila ka pilionon diha sa ta lay sa napulo nga nahiagum sa kadaut. Si Gn. Mercedes Fitz gerald sa Dakbayan sa Iloilo, usa sa mga kandidata nga gi panagna makadaug sa pagka "Miss Bisaya sa 1937," oahu log gikan sa ikatolo ngadto sa tuod ikaupat nga dapit bisan nakadawat siya 16,300 ka boto. Maayong matngonan sa mga li der nga kinahanglan ihulog alang kaniya ang daghang boto kon buot nila nga siya mag-una niining bangga. Ang mga Gn. Presentacion Jave11ana, Aurelio, Olimpia Marcelina Basio, Manuela Lla mas, ug Lourdes Verano Alca· Ia nangaus-os ngadto sa ikali ma, ikaunom, ikawalo, ikasi· yam ug ikanapulong dapit. Ang lah1g kandidata nga na kagunit sa iyang dapit mao si Gn. Asuncion Flores sa Bon tok, balangay sa Sogod, Leyte, sa nga mitali 11,110 ka boto miaging ihap. M-ga taho gikan sa mga kuta sa mga kandidata nga nakada 'W1lt kapakyas sa miaging Hut yo 3 nagpaila nga ang mga kandidata mamawi sa ilang pil di sa hagpat sa Hulyo 17. Ang labing maayong paagi mao ang kanunay pagpadala mga boto alang sa matag hagpat aron pagpaniguro nga dili rnabalag put sa ilang dapit ang mga li nabanan. Ang mga karididata nga wa la mahalakip sa nag-unang na pulo nga mipakita sa maayong lihok sa miaging hagpat mao ang_ mga Gn. Milagros Custo· dio, milayat gikan sa ika-57 ngadto sa ika-17 nga dapit; si Sebastiana Yap, miikid gikan sa ika-18 ngadto sa ika-15 nga dapit: ug si J osefina Bofill, mibiya sa ika-17 nga dapit ug miilog sa ika-14 nga dapit. Kining mga kandidata ingon man kadtong gituohang "malu ya" angay baya nga banta- yan, ilabi na ang mga lider sa mga kandidata nga karon na- Gn. ~paro de los Angeles halakip sa nanag-unang napu· lo. Ang nagdumala sa bangg:; labaw kadaghan nagtuo nga ang mga boto sa Hulyo 17 kaJ sa miaging hagpat, sangputatl sa pagkunhod sa gidak-on s:a kupon. Ang paggamay sa ku· pon tungod sa mga hangyo gi· kan sa mga lider, kay daku an~ magugol sa koriyo sa pagpada· Ia kanila. Mga milyon ka boto na ang nasabwag sa . magdumala, ug ang kadaghanan sa maong mga boto, nga gitipigan sa mga Ii der ingon man sa mga magbaba· sa, gipaabut nga ibalik alang sa pagpadaghan sa mga boto nga nadawat sa mga kandidata. Ang gisangputan sa hagpat sa Hulyo 3 mao kining mosu~ nod: 1. AMPARO DE LOS ANGELES Cebu City 2. SOLEDAD R. 108,41(1 87,27(1 548 D . .Jakosalem, Cebu City 73,8541 JmiAWAN . . . . . S. LOURDES "\'ELOSO Malitbog, Leyte 4. MERCEDES FITL- G'ERALD • • • • . . • 69,26(1 6 Gen. Hughes, Doilo City (lpadayon sa panid 37) BACASMAS TAILORING Tel. 546-R 159-161 Leon Kilat City of Cebu Cutter: Slmplicio Bacasmas Graduate of Sartorial Academy of Manila Labing dinugokan sa Sugbo, dagban ug sukl. F~RMULA: Benzoate de Sosa-3.00 C.ma.; NoYOCoi-(Richtu)-7.00 Cma.; di! Aconit-XXX de Bellado11a-XXX Cts-Mixtura de Brown-30 Gms. Ja de Tolu-40 Gm~o-Clicerina-20 Cma.; Apa Dntilda C. S. P.- DioD.ina--0.08 Gms.-Bromoform-XV Cts-Tintura Ct-Tintura rlbe 180.00 Gma, Pres yo itso diritso: Drlll Traje P4.50 Amerikana PS.50 Pan talon P2.00
~ - Hulyo 12, 1937 ANG KALBARYO .•• (Sumpay sa panid 22) nga ang luha sa iyang mga mata, na-matay na usab ang iyang apohang lalaki. Tungod mining mga hitaboa, sng kabilm g:bahin sa duha ka magsuong Montepiana. ug f'ibanabn·na tagsa-ta~sa kani!a hingpahatan kapin sa upat ka mil ron ka pi >os. Una mopauli sa Turin•, si Ja cobo m1hagad nga si Estefania iyan~ dad-on aron paghingpit sa b··ang pagtuon. Ang bata m:gakus sa Jiog sa iy::ng amahan ug midangoy n~oy pag ayo~ nagahangyo n'!a <iili biyaan. Natandog ang ka isn,:rkasing ni Leonardo. "Dili, dili. .• " mitub:rg kini iyang a s~mtang migakus sa t:ak; "ayaw kahad'ck: ako u ~2b dili makaantus n'1'a imon~ & !:o mn-kabimo talikdan. dili }:agbu!ag kanimo." !:i Jacobo nagpahiyum. ''Nganoug dili ka man usab mo!JuYO sa Turin?" matud niva kan:J Leona·rdo. " Sa ingon u'n ta n:ana ang atong m;;a ana!< Ang akong magka:andurot. kamagulangan, si Carlos, adu na nay kaluhaan ka tui-z n-ra kagu'angcn, ug, suma!a ~a hi baloan mo. siya, sama sa iyang inahan. dili mahagugma sa l:aumahan. Palab:hon nila ang rag-aC:to matag tuig sa usa ka matahum kaligoanan, diin bi san mating-init bation ang ka tu•.maw kay sa pag-anhi dinhi. J.Iaoy akong gipangandoy nga ~i Carlo!1 maminyo sa imong a nak babaye." Pahiyum nga masulub-on mi pakita sa mga ngabil ni Leo nardo. "Si Estefania bata pa kaa yo. May panabon da kita ~a paghunabuna niana. Karon oa bu~ahan siya tupad kanako. ug ang iyang gi.kioabanglan mao ang paghaRggap nanmg ha ngin malinis nga nakaayo uya mot kaniya. Ang kioabuhi sa siyudad m2kadaut sa iyang ta was. Dili ako buot nga siya mahisam.a nianang mga data gang nagpatuyang sa mga u rog. nga ,mao day gihunahuna ang mga paogilin, mga tiyatro ug mga liogaw-lingaw." Si Jacobo miyam-id. "Nakasabut na ako,'' matud niya; "buot nimo nga si Este fania mahimong luog ug iha Jas; apan pagbantay kay ti ngaJi baya magba5ul ka un- ya . . . •• "~ingali nasayop ka." BISAYA
PANID 37 LAING PAGTUKI . . .. (Sumpay sa panid 'i3) SA MIAGING .•• (Sumpay sa panid 36) Sa ingon niini, si Estefania nagpadayon pagpuyo tupad sa lyang amahan sa balay nila sa kaumahan nga labing kasara ngan, apan alang kang Leonar do Montepiana nagatipig mga matam-is nga handumanan ug kahimtang dili ikabaylo sa mga ka-lipay sa siyudad, sanglit sa iyang duol adunay mga l~san~ diin igak:ta daghang langgam ug mga mananap nga iyang rna a yam. napatik ug nahasabwag sa du. a. PRESENTACION gay nang katuigan\ sa wala pa ngani matawo si fle'en Keller. Ug baya si Helen Keller dili makabasa. di1i makadun!!O':! ug dili mak~sulti. ug but1a diti ki- ta mal<amgon nga gituyo n 'va paghulad sa wgilan()n "The F a1rest ug iyan~ giang- kon. Sa Corte de ApeHrchmes 9. •AN-FELA sa Nueva York nahisang-~t ang buruka ni Mrs. Grace A. Fend- ler batok kang Morosco ~g T11l- ly Oliver 1\lorosco. Ant( nahi- una midangop sa Hulo11an.1n Nena A. Pillado . . . . • 31.920 1--?.y kono an~ du!a niya Hawa:i" gip!a'!iar sa m~a si- Luc Cbiong b num ong sa 1 ang ula b. d , !r o para 1se. ltl::;nan. sa tapus ang- pa'1'parr.a- ' J~fiua Bofill • • • • • • 22,250 ti sa mga pan.?atarun!!an ;;a pi· Panay, Capiz kas UJ? pikas, giradatt!! ang m·ra Sebastian~ Yap smumbong. Ania. hularon ko Cebu City sa ubos, -ang vi"a ~ q<aran sa AmanCia Arcamo Hukrnanan. sa pagsobrese2r sa Lazi. Or. Negros cauf.a. "Even if a ~urrentitiou:o3 Salvacioo Toledo . • • • • 19.590 reading of~he p!Py 'In Ha~ aii' Sta. Barbara. Iloilo may have resulted in the intro- Hilaria de Ia Cerna • • • 16 .540 duct:cn of soil~~ new m'\~~rial Milagros Custodio • • • • 14.000 m whose resemblgnce is close. the Marcela Ruiz Lauza • ·• 13,760 material is trivial in charac- Tutay, Pinamuogajan. ter and where the mater:al is Cebu (Tungcd sa kaapilri sa luna r.;orP important i'l ,he rlevelop- mer.t of the ~tory. then. i't mr:!'>t, karon. sa sunod nang gula p!a:r.tiff's idea~ have 'le•"1l np- imanta'a ang talaan sa m~a propriated. but u~e-:1 in rliffer- kandldata nakadawat ubos sa ent form and ..comb:nation." Sa Iaing bahin, kinsa Al~RELIO · · · · · • 66,870 lsahela, Occ. ~cgros 8 . OJ,L'\WIA JA\'E- LLA~A · · · · · · • ·- 63.870 Silay. Occ. Negros '1 . ASUXCION FLORES P.ontoc, So:;otl. Leyte 47,710 8 · !URC'ELIXA BASIO . , . . . . . • • • • 41,780 F . rost Tnhigon, Rohol LL.UUS . . •• • • • 34,420 Ang bata nahmgkod pa~sa  yo. busa. samtang sa iyang gi ta '-on pakaingon tang dalaga nang hingpit sa iyang nawong nahibilin gihapon ang kaam bong. k~husay sa panagway ug ka'urno sa batang gamay. Pampango. C'rt-n 10. LOURDES \'ERAXO AL('AI,A . . . . . . • 83.350 S:m Ni('olas. Ccbu "In La Carlota, Occ. Negros 27 ,100 46 F. Ramos. Cebu City ·'Th~ •terced L T H k .. · Sibonga, Cebu " ., d' d es f . orrt!s • ~. 25,710 Bula..,aw siya-s buhok. da!!kU ang maitum niyang m'?a mata. an :s-is ang kaputi sa iyang pa nit. Sa usa ka pu!on'!, ancz ti buck n : yan~ pana-gwa:v hupoog sa knambong ug kaanyag. Ang 22.240 20 .250 Kon siya molakaw nga usa ra. ma..,abitbit usa ka bukag a ron pagduaw s~ m'!a kabus ug mga masakiton. ang m'!a mag- uuma mangynkbo kani:va ~a (lakung pa~ahud, ~ama sa sa atuba ilnn~ pagabuha-·on nn-an sa usa ka larawan nga hina'aran. liang, Davao "The bird of rarad::::•!'' Placer. Surigao Ginapatuod siya sa tn(l'a ina nc;!'a buhing sulondon ~a h211 ilang mcza anak babaye. hupong sa tanang maa:vong hiyas. 13,760 ka boto.) Kinsay nagdah!.lm nga kad tong batang babaye n!!a adunay nawong sa manuJonda. pahi rum sa usa ka babayeng wala dukti sa sala. putli ug ka!a'!. n!!a daw natawo aron mahi mong bulahan. sa ulahincz mga adlaw rr·ag-antus makalili.sang kapaitan? ang mapahitas-on nga man<!aha:; sa pa!!pangandak~ sa walay pag k~kibo sa iyan!! tanlag. n!!a ku tub sa mabisantop sa ivan.., pa nurnduman wala ug dili usab bi hunahunaan sa Iaing tawo? Si Bathala. sa pa!!himo niya sa tawo. wa 1a nl!'ani magmugnag Iaing panag-way, mao Iamay gi- pa·nigsun-an ang lyang kauga· I:ngon. Hugot- ang akong pagtuo nga si G. Uldarico Alviola, nga adu nay lapad nga paniid sa lakaw sa kalibutan tungod sa iyang panuigon ug sa iyang daghan nang nabasa. dili manumba· baling sa mga paghasol ug mga pagsamok-samok, sama sa na· 11 hitabo karon sa iyang sugila· non ANG LAANG SA ISKJ· ROL, ug nga siya magapadayon sa iyang mapuslanong pag-ala gad sa Katitikang Bisaya. sa walay pag-atom-atom sa mga mahilabtanon, taWCJ nga rnagalakaw padulong sa usa ka dakur.g tuyo nga d!li magtagad sa holhol sa mga iJ'(] !!& kadalana'l. (Sumpayan pa) Likaye ang-KALIBAG-DUGO ug uban pang ka· daut sa TIYAN, pi113gi sa LICOR ESTOMACAL Nl DR. LUNA Aac liuJoa~r aca aalrahatac kahu liniboatr tawo ap aag-aa payar~ - tua aa. KALIBAG-DUGO. KOLERA, KC':!{A.LmANG u~ ubaa pan~: kadaut aa tiyaD. Aag LICOR ESTOMAC:AL Di Dr. Lwaa tiauod bulong •• mea kadaut D&aampit aa i•aas. busa m ayoa~ · magbatoa gayu:l kan!laay !ra mo biaaa usa ka botelya DiiDJ sa iD• yoaa JNioy-aaaa. sama sa Dili sarang· katingad-an kining nabitabo karon kang Alviola. ~b's bantu;r-.nrt .ma~-..Jsuia .... kalibutan · nakahibuJag tBab mga tawo nga mituid sa ••rite'l nalidad ~a Hang mga sinulat. Sl Campoamor. ang nabantug. bga FARMACIA DE SAN FERNANDO 835 San Fernando. Blnondo. Manila Tel. 4-80-83 ug 4-99-71 FORMULA : Alcar~for EH. Meata u 0.03']o; Eat. ft. caaaabia, EliJiir Paregorico - . 0.30'}".; alcohol 17.6'7•; EacipieDta c... M&. (lpadayoa sa ~d t9)
JISAYA Hulyo 12, 1937 l'IGA 'BALITA SA SEMANA* PAHIBALO Tungod kay naulahl man pag-abut sa among buhatan ang mga orihinal sa "KATA W A" ug sa "Mga Sugilanon Ni BERTOLDO ug BALQDOY" hangyoon namo ang among magbabasa nga mahigugmaon nJng "sud-ana" sa BISA Y A; n1a magpailub lamang hang tud sa sunod gula kay dili na gayud mat>ako ang ilang tuyo. * • * Dayau· llay Aklas KON dili matuman 'l!lg pa• ngayo sa mga saka)&Ilon, ma lagmit nga mahigaid sa dung goanan a-ng mga bapor sa Sug bo. Ang tnga opisyal sa mga bapor, pinaagi sa ilang mga kapunong.an, nangayo sa us haw sa suhol nga 25% ug su god sa mia-ging Hulyo 3 ang JHAPLAS PAG-AYO ANG ''DOLOR-QIDTA" UG WAG· TANGA ANG PANAKIT Ang mga panakit sa neyuralbiya ug labad sa ulo nakakita ug ma bangis nga kaaway sa DOLOR QUIT A. Sa unang pagsul-ong ga mit dayon niini ug ibaplas. Ki ning kabibulongang mobupay sa panakit mosangkad ngadto sa gi nikanan sa panakit ug mowag tang niini. Kon imnon, ang DOLOR-QUIT A maayo usab sa paminbod ug sa kit sa tiyan, koliko, kokalibang ug kolera. DOLOR-QUIT A Blnuhat ug ginasabwag sa :60TICA BOlE Oil Wintergreen, Sannfras. Pepperm. Turpent, Eucalypt. aa 10; Sioux. 10; ~hubarb. Tolu bal. aa S; Benzoln IS; Aloea 2.S;•4iinnam Cloves aa IS; Nut •eg 0.7S; Capsic. 1; Dest. Wi•rhhazel J I 0; Exclp. to 1 lit.; Alcoh. 90o/o. PASAKOP SA KRUS ROHA + mga tag-iya sa bapor gihatagan napulo ka adlaw sa paghatag sa ilang hukom. Mobiya Dayon-Sa sinugdan ang mga sakayanon nangayo sa usbaw nga 30 por siyento, ang mga makinista suholan mami sos ang takna kon may buhat nga "overtime." Kini gitubag sa mga tag-iya sa bapor sa tan yag nga 10 porsiyento usbaw, apan walay suhol ang "over time." Mahimo paghangyo apan kutob da sa 25 porsiyen to, mibalibad ang mga sakaya non. Ang mga sakayanon nagka sabut nga inig-abut sa napulo ka adlaw ug ang mga tag-iya dili manumbaling sila mamiya gilayon sa ilang buhat. Gituo han ug gipaabut ang mga gru mite mokorte sa aklas ug rna· ngayo usab usbaw sa suhol. • • • Karaang Kansiyon LAKA W sa Mindanaw, ang yuta sa saad. Kadaghan na kining mga pulonga iwali, usa ka karaang kansiyon, ingnon tang pulonga, apan kanunayng lab-as ang iyang kahulogan. Sa miaging semana giusab ki· ni pagtambag ni Sek. Eulogio Rodriguez, sa iyagg pakigpu long sa tulomanon sa radyo hi sa "National Informa nikay tion Board." 1 Ambut Ngano-Giasoy sa Sekretaryo nga sa iyang pag himog panaw-paniid sa Minda naw nakita niya ang matambok yuta nga naghulat sa makugi hong kamot. Apan nahibulong ang Kalihim ngano nga ang atong katawhan wala mamati sa tingog sa "higayon" ug nag palabi sa mapit-os nga pagpu yo sa nagdasok mga siyudad. pag sa ka walay b u h a t malag mit mangil-ad sa mga dak Ilo bayan sama sa Sugbo. ilo ug Manila. Mga tawo sa kalungsoran namiya sa kauma ha.n nga nihit ang abut nga maani, nadani sa mga tabi nga ang siyudad mao ang dapit sa kahigayonan. Sa ilang pag panginabuhi sa dakbayan, nag sobra ang nagkinahanglan ug buhat kay sa gikinahanglan. Apan sila nawili sa maong ki nabuhi, bisan linibutan sa ka pait. Ang kahimtang Kanifa miawhag si Sek. Ro "Pahamudsi kining driguez: higayon. Kini dili lamang ma kahatag ka:nimo sa kaugali ngong panginabuhi kon dili makatabang usab ikaw sa ti nguha sa pagsumpo sa dakung suliran bahin sa dagkung mag yuyuta ug mga saop. Kamo usab makatabang nga ang atong yuta dili mahulog sa mga ka mot sa tawong langyaw." * * Hain Ang Kalinaw SA miaging Kongreso Euka ristiko Internasyonal nga gi himo sa Manila dihay 72 ka bandila gipasundayag sa mga nasud nga mitambong sa kon greso. Kining mga bandila gigasa sa Pilipinas, gidawat ni Arsobispo O'Doherty sa sim bahan sa Katedral sa buntag sa usang Domingo. Nakasak si sa misa nga gipahinungod £a maong higayon ang 2.000 ka ka. toliko. Si Hawas Benito Soliven ma oy mihimo sa paghatag sa 72 ka bandila. Sa iyang pagda wat ang Arsobispo mihatag pa kigpulong nga nagbatbat sa ka· hulogan sa mga bandila, tima· an sa tinuhoanong panaghiusa. Ang mga bandila adto tipigi sa simbahan sa Katedral. itanding sa nakobra sulod sa samang mga bulan sa miaging tuig. Kini pinasikad lamang sa taho sa 40 ka lalawigan, na· dawat sa departamento sa aa• yenda. Pinasikad sa gisangputan sa sedula, karong panglukat sa tuiga kulang sa mga bagos kon itanding sa miaging mga tuig. Ang gidaghanon sa nanglukat nagpasabut usab ang mga ta• wo nahauyon sa maopg paagi sa pagbuhis. Kinsa si Kinsa-Kaniadto gi· kahadlokan nga mokunhod da ku uyamot ang makobra sa se· dula, ang mga tawo dili na mahadlok kun dili makalukat. kay gimbut-an sa Batakang· balaod dili na bi~nggoon ang bagos. Apan ang mga tawo na· kahunahuna sa Iaing gimbut an sa bala-od, mao nga mahi· mong sakmitan sila sa butang kon dili makabayad sa sedula. Ang lalawigan sa Leyte rna· oy nakahupot sa kadungganan sa labing dakug sobra sa sa· lapi sa sedula, ug sa dakung pagkunhod sa mga bagos, kon itanding sa miaging tuig. Ika· duha sa labing daghang sobra mao ang Samar. * * Kontrabando Nasikop Matud Sa Arsobispo-Ang kalibutan giuhaw sa kalinaw apan sa miaging 37 ka tuig niining ika-20 nga gatusan, ang katawhan nahiagum ~a dag hang alantuson. Ang mabasul sa. kapakyasan sa pagkab-ut sa kalinaw gitudlo ni Mons. O' Doherty ang mga lider sa ka nasuran "nga naninguha Ja nilang mang sa kaugalingon kabulahanan ug sa ilang na sud hinikalimtan ang matuod, katarungan ug kaaghop." ANG mga tiktik sa adwana sa Sugbo nag-ukoy karon sa tolo ka babaye sa hamiling ba· nay nga gikatahapan nama tigayon sa opyo. Pinangulohan ni Alega No. 1 Ang pa:gtigi sa kadaghan sa ka~angkapan sa gubat dili mao ang paagi sa kalinaw, sa Arso bispo pa. "Kini kulang sa ka tarungan. Kinahanglan adu nay kinutoban: kay kon ang tanan himoong sundalo, kinsa pay mahabilin aron pagpana num sa makaon ug paggama sa mga kinahanglanon sa kinabu· hi?" * • • M~a Ba~os Nakunhod Moalim sa mga Qnod nga namlitoy., • madaling mo· b""ay. N.ae ANG salapi nga nahipus gi- t k d k an sa U Enero hangtud sa Abril ning Gaultheria 0.10, Mentha tuiga milabaw P1,655,454 cobol 25.00 Water 71.50'' b h . "Each 100 grams contain: Thyme 010 sa gms., Eucalyptus 0.10, Baptlsia, 0 .10, 0.10. B.:· c kon Acid 2 .90, B·nzolc Acid 0 .10, Ethyl AI• IS Sa awo SU a
BISAYA ~a .. a :s~ -c c;.-.=:.a ~ n ~t-. hL~ ~ AClt ur Il!l2 ....,_.r~ ,..... •• a. b::4LJ ... ~ EP ~ p.! .-;,.;_... am~ bwtir t~ t" Y!~tasab~~~ sa A!f=Y. n.u. sa ·~ ;e. - ~ ...... DSW at! • '....t sa~ • A1!g madamDong bambong ~ ~ claw malimbOGgon ap;m maoy ~ tin!JOd kon batann 1lg .,.....~ 4 ~ tman aug d:i) utayog bu tang. ·--o:JII'!U:S f1ll8ac . . ll:a ~) :ais>U) I (ca:- • _ . . • ~;.r. r . . . C'~ •• · - · · • ~ 45 _ _ !$ ,~..... • • • '1'!~- ~ ••••••••••••• ...a ~ ... _tl ~ •••••••• ~~.!..., r~ ~i-a~ :_-.111
7 , •... •• • p t G en=.....,._ ... ~ -.p !a . . ... ~-·- ""•iM- ~ 1 alw ~ ?iNt£.!41 alaac • ~ --=-...... gta,_- &. ~-~~ Bi6 •.•.. PUS U" b.Ceh.'a ("~~ --··-······-· p ~ .... 43.1J1t& ~Pia) ~ r .... ~• r- ..... nM .... . 1!. ... F ..... SM I u .... . n.?ot .••• n• J ~--·· ~s u ..... u-s r.... -. • 17 s Jf1 ••• .ll.!S S! . . •• u :-i 1e -··· ! . --; c -. . . . l5.!S '!"1 - - . • l..5t ~~ P'ii...:-i .. E... l ! s ~ - P!4 M : n. n. ~ Z!. I:-111 : Jt. lL~ !{_ - - - - ].t "" .. 17 I 'jjiW - ~ . . . . . ~ . . ~ .Allie...- ••cr••••M:Y~ .P . _ _.. a•• U-aJ C.AIY.IC. or DIE PIIIUPPIDil5 • , .. ._. pts cr • ... , . : c - . r u. ,._ 7 P.aa-r.-d PAlliD 3IS ft..'t•o~ r~~ • n--cn..as ~SA OUTDOOR GIRL IIC:a ABrY ii4 P~'n" .aG lllr;J . ._ - 0 . . A--.a papaa- s. ~ ~:a&T~: I*& F ....... _. ---~~ ...... ....-.-. ~ --- s:A OIL~ Ci!!IL ....,W. ~ 2Ba .. • •• ~ ..... - l .. . . . -~~-L~ -~'1:"-~~ ' 1:10 ., al. ~ - - - i.JmJ' ~ ......•.•.••..••. ,. - .. ·- ...... -· -- .. -- r 2 -· . ••
PANID 40 BISAYA Hulyo 12, 1937 ANC MI..-Ch Ciadto •I Ricardo ea usa nladtong duha ka ttowo nga didto llawom ea ka ngltngit Abi niya matuod gipatawag siya sa Pari n11·a~.o eo R :cardo sa sim bahan. Apan sa wata pa siya makasaka sa kombento g•;harung siya '58 usa ka tawo ug silane duha nagkadumog C :dunggab si Ricard9 sa ivang kaaway ug natumba. Nagkasulti ang nagbuno kang Ricardo kang Pa'dre Alberto ug mitug an sa iyall!l saiBng nahimo C'pasaylo siya sa Pari. Paghiabut aa atga tawo, did to ang 'Pari kil:ran sa mlnatay. Ang mga taga San Diego nagubut tungod sa kamntayon ni Ricardo. Ka- claghanan kanila mituo nga si Padre A!berto mao rraytry nagpatay kong Ricardo. Wala nay mikompisal kaniya: g'l'lcayan na siya sa ruga tawo. Kausa sam tang nagluhod gikuya}'an aiya ••• I>ADAYON: GULA 17 W ALA siya magdugay niadtong kahimtnn~a. Naka matngon siyag buot sa diha nga may nabati si yang kinaral sa itaas sa kombmto. Miayo paglu hod ang Pari gikan sa iya kaganinang paglulup-og ug gi tau-aw niya ang bag-ong nahiabut. "Alberto," matud sa iyang inahlm nga puno ang mga mata sa luha nga hapit na gayud mangahulog. "Nanay," ug mihalok ang Pari sa kamot sa iyang ina han. "Anak ,ko, ayaw paghilak. Moabut karon sila si Elena ug Isabelita kuyog sa manlalaban nga akon~ gigamit aron ikaw luwason gikan sa mga kamot sa balaod." "Miginhawag hataas ang Pari ug mitan-aw sa bung bong sa kon·.binto. "Nanay," matud ·niya, "dili na kinahangl~n. Ako dili magbakak atubangan sa hukmanan. Didto unya itug-an ko ang tanan. ltug-an ko ang matuod." "lsulti mo did to ang matuod? N ga ikaw ang nag . .. " "Nanay, ang Diyos nagtan-aw ug nahibalo. Nasayud Siya nga ako walay nahimong sala. Gusto ko nga ikaw· usab unta, sama kang Bathala, moila nga ako w:llay nahi mong kasal-anan." "A pan, Alberto, kadtong sot ana mo nga nagkadugo ug kadtong punyal nga diha sa imong mga kamot ... " "Ang sotana ko, Nanay, nagkadugo tungod sa akong pagsapupo kang Ricardo aron, kon mahimo, katabangan ko unta siya sa iyang malisud nga kahimtang... Ug ang punyal ... " Wala na makapadayon ang Pari sa iyang buot isu'ti kay miabut na sila si Isabelita ug Elena kuyog sa usa ka banggiitang manlalaban. Human 1paila ni · Donya ¥arta ang· iyang anak sa abogado ug kini ngadto sa iyang anak, ~isrigdan dayon sa manlalaban ang pagpangutana kang Padre Alberto. ' " Ang buot mo bang ingnon, Padre Alberto," matud sa manJalaban, "nga dili ka makatug-an sa atubangan sa huk maiian kinsa ang naghatag ng-adto sa imong mga kamot sa pl,lnyal nga nakapatay kang Ricardo?" "Dili ko kana ikatug-an, Ginoong Abogado." Mihunong ang manlalaban ug mitan-aw kang Donya Marta ug ngadto kang lsabelita. Sa iyang nawong nabasa nila ang matin-aw kaayong pagpasabut kanila nga kon ing non- n~adtong mga pulonga pagtubag ni Padre Alberto ang mga pangutana unya sa atubangan sa hukmanan, ang ilang pan}imbasug sa kalt,1wasan sa Pan walay kalauman. ' "Ang ikaingon ko kanimo, Padre, nga kon padayonon mo Kanang imong sinultihan unya didto sa hukmanan ma daut kita, walay kaluwasan nga atong mapaabut. Mahu yang kaayo ang a tong mga katarungan! Tanang timaan nagtudlo gayud nga 'ikaw mao ang mamumuno. Kon ma tuod man ugaling ang imong giingon nga may gikasugat Hinubad ni FAUSTO DUGENIO Gikan sa SUJ!il~mbong ni Dr. Fausto J. GaJauran. "Ang Lihirn Ng KumpisaJan" ~i11.tud ni Donya Marta nga mc.lisud kaayo ang ilong "a:>alaran. Nasokit rt~ namatay ai Don Ambrosio tunr:od hang lsabelita nga !!itaban uf! karon si Podr• .1./berto na usab ang gipasanginlang rrakabuno. Sa huloi]W:JY mahita si Don Am• brosio sa iyang pagmasakiton kanhi tinambongan ni lsabelita ug AlbHto . .• kang tawo sa dihang nanaug ka na sa kombinto ug nrra ki· ning tawhana nabulit sa dugo ug siya ang nagdala niadtong baraw nga diha sa imong mga kamot, ug nga siya mikompi· sal kanimo nga siya ang mamumuno, dili tingali makatuo :mg hukrnanan niadtong ltug-an, Padre, kinsa kanang tawhana aron tawhana. ikaw maluwas ug siya maoy gukdon sa balaod. Gi· tuohan ko nga kini mao day bugtong paagi nga maluwas ikaw." nf"'l ikaw wala makaila Miginhawag ha1awom ang Pari. "Ginoong abogado," masulob-on ang tingog ni Padre Alberto, "usa ako ka sulwgoon sa Diyos. Sa pagsul-ob ko
Hulyo 12, 193-, BISAYA PANID 41 cJJn,_J GJi!IN/A 15 ([)lAIN Sa eAPtfSA\L~AW ning sobna nga timaan sa akong pag-alagad kang Bathah g1saad ko hugot uvamot ang pagsilui sa Tinuoh<mg 1\ato liko ug pagtuman sa tanang gimbut-an nimi. Bisan kinsa sa bi~an kanus-a nga mokompisal sa bisan unsa sa among atubangan dili mahimo nga among budhtan pinaagi sa pag pahibalo sa uban unsa ang iyang g1sugid kanamo. Si Bat l"ftlla da ang among sugiran sa ikompisaJ kanamo. "Mao bay buot mong ipasahut, Padre, nga kon ma.v usa ka butanl! mm isugid kanirn9 diha sa. kompisalan, walay balaod sa kalihu tan kur kusog sa kaa-amhamm nga makapugos kammo pag patug-an sa maong tinagoan ?" "Kompisalan !" mituwaw ang manlalaban. .. Wala gayud. Ginoong abogado !" .. Dili ba matuod, Padre. nga niadtong ummg rnga ad law hisakpan ang mga tinagoan sa Katipunan tungod kay mitug-an ang Pari sa gikompisal kaniya? Ang imo bang buot ingnon. Padre, mao nl!a kadtong igsuon mong Pari na 'kahimo daku kaavong ~ayop sa iyang paghimo sa ingon? \Va la ba ikaw motuo nga siva may katarun1ran sa iyang gil•uhat kay mao man ang pagluwas sa kagamhanan nga iyang gi 'silhihan a ron rlili g-un-obon sa mga Pilipinhon? Dili ba l<aha dakung butang ang imong mahimo alang sa kagam hanan ug imong itu1r-an ang mat.t•od nga mamumuno aron siya sikopon sa halaod? Kon kini imong h.imoon, Padre, daku kaayo ang butang imong ma himo alang sa Diyos ug alang sa tawo," sa Di:vos kon Nakapainoino an'! Pari gumikan sa mga matin-awng katarungan sa manlalaban. "Husto kanang imong gisulti, minahal kong manlala ban." matud. sa Pari. "Girramit sa mga katsila ang KOM PTSALAN aron pagpatindog- sa ilang gingharian niacttong unang mga actlaw an;m )<::~rltonl! n~a l<fl snlurroon sa Diyos nga na'!tnq-an sa TlNAGOAN SA KOMPISALAN bisan kaha tuod naluitabang siya aron dili dayon mabungkag ang ging-harian sa iyang nasud apan sa samang panahon giya t.:!kan niva ang rnahal nga gimbut-an sa iyang tinuohan nga nM·buot nga kinahanrrlan dili niya ipahibfl)O sa Jain p-awas kang- Batha!a ang TINAGOAN SA KOMPISALAN. Matuod nakatabang siya sa iyan~ kagamhanan apan naka tabang upod siya aron ang paotuo sa rnga tawo sa simha han maibanan dili diyutav. Gikan sa kasingkasing sa ka tawhang Kristohanon gilangkat niya ang pagtuo ug pag- Ealig sa katanmo:· s~ uhano: rrHra Pari n(J'a rnaantigona- rnag Bmpinq sa TIN AGO AN SA KOMPTSALAN bisan huhraon nga ibala sa kanyon. Ku 1ang na ang- mga tawo sa pagtuo n()"? rna~,nod g-ayud an~ mga P:~.ri maoy rnga t.inugyanan ni Eathala clinhi sa kalibutan aron paghugas sa mga sala sa tawo. Tungod sa mqa Pari nga wala manumbaling pag-ta p-ad sa ilanq rnga balaanonq nPnnmna aron amping-an pag- 2:VO ang kaha 1aanon sa KOMPTSALAN. ang sirnbahan inay mahjmonrr rnatuod nga d:~.IHnrrpanan ga rnga naglisud. hu gasanan sa mga may ~ala, nahimo na hinoong- usa kn danit nga ginaintapan, gikalisangan-gihunahunang usa ka ma- Dalrung lraguol mihampalr hang lsa">f!lita sa iyant: pagka•ayud ngo ang ayang mG• gulang gipasanginlang maov nagbuno kang Ricardo. ngilngig nga bitayan! Nalisang na ang kadaghanan ng_a moduol sa Pari aron mangayo sa tambag, aron mokompt-, sal sa ilang kasal-anan, aron motug-an sa mga ~utang na kakutaw sa ilang lulisipan-kay mituo siia nga aJlg mga Pari rlili na kasaligan, kay ang mga Pari nagpakita na man nga dili rnakapugong sa iJanq mg-a baba. sila mga buhaha !" . . .. Ang matuod gayud diay, Padre. mao nga ... " J'1:ihangad sa langit ang Pari ug mibalil< pa<.rsulti. "Sa una gayud nakong pag-atubang sa ahmpoanan ug
P"NID 42 BISAYA Hulyo 12, 193' sa dayon ko nang sermon itaas sa pulpito atubangan sa ta- aron ilhon sa hukmanan ang katarung ug kamatuod sa nan, gipahimangnoan ko sila, gibuka ko ang ilang mga mata imong mga hunahuna bahin ning buta,tga. Kinahangl~n alang sa kadaku, kahamili ug kabalaa.n on sa kompisalan. nga molaum lamang kita gihapon. Lauini, Padre;:~ nga hi Gipahayag ko nga bisan unsang butang ikompisaJ atuba- moon ko kutOb sa akong maabut aron pagluwas kanimo.'' ngan sa Pari walay Iaing mahibalo gaWJas sa Pari, sa nag- Ug tapus pig-ita ang mga kamot ni Padre Alberto, inilakaw kornpisal ug kang Bathala Ang maong butan~ dili gayud ang rnanlalaban. Wala· dayon makalihok ang nahibilin. baw gilansang ikatug-an kang bisan kinsa, kang bisan kmsa. Ginoong abo- gaJo. . . Karon, karon tapus ko kadto isulti, gisulayan ako si Donya Marta sa dapit nga iyang gitindogan duol sa gi lingkoran sa iyang anak, sarntang ang duha ka dala!lr4 sa Diyos kon may igo ba akong kusog ug katarung nga ila- ban sa akong rnga pulong ug iamp).Jlg sa daku ug btllaang mitutok sa Pari 'nga, masulob-on, mitindog gikan sa iyang kaMmgdanan nga gipjyal kanako sa sirnbahan. Didto dad-a gilingkoran. =''!l.t. usa ka himalatyon sa akong atubangan·, usa ka tawo nga rnatud nita dugay na nakong; kaaway ug gidumtan. "Alberto," matud sa inahan, ••wala gayud ako makasa- Ilang gipasangil kanako ang pagbuno niadtong tawhana. but kanimo.'' Nakita ni Padre Alberto nga .ang walang ka -sisan gani I!'&Yttd ang maong -nagpatay kaniya. Unsay akong buhaton iJawom niining ta- "Nanay," matud ni Padre Alberto, "ayaw kabalaka. nan? I tug-an ko ba atuban~an sR tawo ug hukmanan unsa kanako. Misalig ako pag-ayo sa gahum ni Bathala. Dili ang gikompisal kanako-? Itug-au ko ba aron kayatakan ko ako Niya biyaan. Nasayud ako niana." ang akong mahal ug balaanon/nga panumpa ?'' tawo mituo nga ako maoy mot sa iyang inahan dinapo sa iyang dughail. "Ang buot mo bang ipasabut Manong, nga ikaw nag- .,..ahimong imong yata1tan una ang imong panumpa hulat sa usa ka milagro ?" aron Luw:ason mo ang imon~ kaugahngon ug aron ang ban- yaga ngn· kriminal silotan- -sa anjlay kaniya.'' "Unya ikaw moangkon na Jamang sa silot nga ipaham- tay sa krus sa sala sa uban. Wala srayud Siva magbasul sa tang kanimo sa hukmanan? Moangkon na lamang ikalV · lyan!l gi~l1at. wala Siya paluba. Wata Siya magpakama- aron ikaw ang rnotubos sa kasal-anan sa usa ka tawo nga tay a ron I yang tubson ang mga walay sala kon dili maoy dili gani nato igbahong paryente ?" Matud ni Donya Ma l yang gipakamatyan kadtong mga- rnakasasala ug kadtong ria. "Alberto, ako gayud nakasala ning tanan. Ako gayud nagpaingon na sa paghisukarap sa kasal-anan." ang nakasala. Kon wala pa larnang gayud mapugos ang imong amahan· n!la ikaw unta mahimong Pari, wala unta kining tanan mahitabo karon. Oo, ako gayud ang nakasa- Ia ... " ug mihilak ang tigulang. "Oo, kon mao man kana ang gusto sa Diyos. Apan kon wala gayud kitay palad, unsaon ta man .•. " "AnJ Maka1!1lgahum nga Anak sa Divos nagpakama- Mipahiyum ang manlalaban ug dayon misulti. "Gibati ug giila ko, Padre, ang dalayegon mong pag- tuman sa imong katungdanan... Ug rnilaum ako nga kon ang tanang nag-alaf!ad sa s1rnbahan sama kanimo, dili rna- "ayaw paghilak." dugay nga mahibalik sa atong yuta ang rnatuod nga pag- lamang ako sa tuo sa rnga tawo alang sa Tinuohang Katoliko. Wala akoy imong amahan nga ikaw unta dili lamang gayud parion, dila nga ikasugakod pagpakigharung batok sa mga kata- wala unta karon ~ita maingon niini. Mamatav gayud ako runJTan ng-a irnong gipahayag karon dinhi. Dili rnahimo sa kacntol ning imong kahirntang, Alberto! Mamatay ga ng~ piogon ko ikaw aron ikaw mahimong moyatak sa imong yud ako! Wala ako masayud unsa kining pagbuota sa gipanumpaan nga katungdanan. Ang,ako lamang ikasubo Diyos. Namatay ang imong arnahan, gidagit si Isabelita, mao nl!'a ikaw karon, kon dili nato mamaayo pag-atubang ug ikaw na usab karon ang kuhaon gikan kanal{o!. . . Ikaw ang hukmanan, nagpaingon sa kamatayon. Ug nga ikaw. na usab, Alberto, tungod sa sala sa ubang tawo !" Padre. kinahanglan pa gayud nga mabuhi aron rnagpada- yon sa irnon~ mga rnaayong pagtulon-an nga giyagyag sa "Ayaw hasula si Bathala, Nanay. Siya ang mahibalo katawhan. Maihap na tamang sa tudlo ang mga tawo ka- sa tanan. Siya ang Magbubuot sa tanan, Siya ang atong ron n"a ingon kanimo. Anugon kaayo nga ikaw mawala sundon dihhi Ra kalibutan kay Siya Hari dinhi sama sa sa kalibutan pinaagi sa sayong kamatayon nga mahimo man !yang pagka Hari didto sa Langit. Kinahanglan molaum unta nato paglikay kon himoon lamang ang paglikay. Ka- kita sa lyang kaluQy ug pagtabang. Walay bisan unsa n!la ron. Padre, kon mao Iamay saligan nato ang irnong mga rnahitabo sa kalibutan nga wala Niva pagbut-i. Siya da. gipahayag kanakong katarungan aron ikaw maluwas atu- .ang nasayud sa kahulogan sa mga lihok ug sa mga butang. bangan ~ balaod ug hukmanan, nipis kaay() ang atrmg pag- Dili nato Siya pangutan-on unsa ug ngano. Siya na ang dag-an. Kinahanglan gayud. Padre, nga itug-an mo unsa mahibalo sa tanan. Kon sa lyang pagsulay kanako kini ang gikornpisal kanimo niadtong rnamumuno. Kinahang- maoy akong dangatan, antuson ug tunlon ko ang tanan lan jlayud karon~ ·nanahona n~a ipadayag mo ang TIN A- pakatam-ison ko, Nanay, ang kamatayon. Mahimo ikaw GOAN SA KOMPISALAN. Kon dili nato kini buhaton, nga usa ka inahan nga may anak nga martir, ikapataas mo Padre. masubo ako pag-ingon kanimo nga kalisdanan maoy an~;; imong agtang ug makaingon ka atubangan sa tanan: atong dadangatan." Ang akong anak namatay tungod sa paglaban sa bala- "Nanav.'' matud sa Pari nga miduol sa iyang inahan, "Pastilan, anak ko. kon miuvon pa 't b -on mao ana. • . m1 u ag ang an sa rna may a~an rnalig-ong tingog, "an dam ako kaavo pagpakigsugat sa bi~an unsay Hang ipahamtang kanako." "K k " h' p
anong · kas,ugoan sa iyang mahal nga katungdanan. .. Anak ko, diJi ko kinahanglan ang pagka inahan sa usa lkaw ang akong gikinahanglan nga mabuhi pa, "A pan. Padre.'' matud sa manlalaban nga mitindog na nga dili ka mamatay, dili ka magpakamatay gumikan sa ka martir. gikan sa silya nga iyang gilingkoran, "dili ko gihapon ika- pagpas-an sa sala sa uban." tngot nga wad-on na lamang nato ang kalauman. Ako na- "Manong," matud ni Isabelita, "kaluy-a intawon h:ami hibalo nga ikaw walay hunong pangaliyupo kang Bathala nga imong talikdan. Atubangan sa hukmanal) itug-an lang intawon, Manong, ang matuod nahitabo, itug-an lamang kanang mamumuno nga mikornpisal kanimo sa iyang sala." "Ang ikapasalig ko kaninyo, Isabelita, mao nga atuba n~an sa hukmanan himoon ko kutob sa maabut ko ... " Taliwala niadtong masulob-on kaayong panag-atubang nilang upat, si Elena da gayud ang wala maglihok. Ang Diyos day nasayud sa ·iyang dakung kaguol nga gibati tu ngod sa kahimtang· ni Padre Alberto. Si Bathala da ang nasayud unsa ka daku ang gugma ug pagbati nga nagpa hipi ila wom sa kasintkasing ni Elena alang kang Padre
BISATA Alberto. lfao bdto np bisan 1IDta sa JUUlgaging mga briw lamang ni~ ilubong sa blimot anc iya.ng cia boot u hag pagmahal lema Padre Alberto. bi'OD nga nakita niya ang mak•lu~uoyn~ bhimtang sa Pari tihati niya ap diay Y'aJa mawala gibn sa iyang dugb.an ang iJaDtr dakuDg pagmah.aJ ning ambungan ug bata~Hmg Pari. Ug bron nga nakita niya nga gipotos ang nawong sa Pari sa tumang kacroJ-an.an-nga Y mga mata ni Fadre Alberto may mga luha np hapit na mabulog ngadto sa salog, wafa ·~amang Jliya toyoa nga nakatuJo ang iyan~ mga Juha.. Midool siya sa ta•ad 11~ duol bn~ Padre Alberto .•• Jlilingi si Padre Alberto og i~ grtan-aw pag-a,.o si Elena. Kiduol siya b.n~ Elena u~ gikupbm lliya sa hinay ang sowang DiiDi og gidala oag-manay nndto sa ibau hangtud nga na~-abut ang ilaDg dnhang tinan-awan. Gi bimo kini Di Padre Alberto by miduko man si Elena ka onina. Gibati ko. Elena. • matud sa Pari. -nga lakip diay SA PAGBAGTING. •• ~ n&Pupot • (Swwpey sa paaid S3) ....... · - tam-is kaayo &Ill' lrahi·- ._ b"buok blibutu plQAo bag nap.langbob • akoag tlagbaa N&DQ q sa akoal\-mp mang- sa pqhuaabuaa ko ap ~lo bud. Daghaag tawcl ~ba.laa.- taB ko na I'Q1Id - . tawong bahaD 3& bulanaa a ~ay ba!atian pillaagi sa~- .-taop aa MGDI' baraw ea i7a.ng bbukiru ag Gibn sa mp koeina na dqban. lisbo aug mga sud-an pang1uto. Dili kinaiya bgabbion ang talan-aw akong nak:ita. Apaa ako mabalaka Wa'a molakdop nako ang p2.!tokib sa bh-.JI~ koa na!uto aa ba. an~ pn. Aag akoag bunahuaa-'na- Dl' liDgpaay nbd sa hataas tibook sa asa la.maug b Ulyo: ap bmpau&J"Y't • simbaban.. pagpatay pillaagi sa Upot ~ sa Nahibnt a.lro q aahaaron~. l1aa7 bholopa!. . . Jbo pay tawoatr madaugdaugoa! Nagbbiduol ato sa balay .,Di akoag . p&I'P"hma!:Jl~ DP Apaa sa wa•a pa ug tawo •blusad sa btapa.sang ang- lut!danaD nga sa akool' ang • gtuo 11180 8i Nyor Billolg ina5&1 en baot motaa-aw sa ibw na4!'DoJ ttrngod sa akon~ bhimtang ... Nyor BiDong. Nagasilaab - ---=--0 dqy. unang pbu sa.Pas ~adre. A lherto, dili tiaw ang b.Juoy nga cibati to tuDgod kanimo !" k:ahaya~ ang bariaDoa aiy&Dit -- Butog ra. nga malaaylg ka.. pi.Jluy-uan IUSadya ap naaagmata ang taD&Dg 111- ~._- bdalaau. ~hulllot aBC lod-balay. Nadoagog ko ug t:L mah5bo_ ~• mga P•nuy-anan ..• ngoi ni Nyor BiDaDg ea itaas. NallitivQk_ako. Wa.la ate Sa tuPa.ru a ko=ina 111ay u- __ h•v!ihok • ~~- ka aa.g-asal N~ ako a~m ma- qiblgit aga akoag aah_r.uuta naag pyad si Nyor Biaoa~ DPIL. IDgoa do sa ~JamaL -..---a.: . _.._ ..;.._~ Gibati ka an may mllamdal' _I.,._....Pl -v - dao!t sa batn!anaa. Gihutrot to sa -oq un~a a~ lllitll- bop u kinatibuk-an sa akong pa~pot aJII' ~ baraw. Taadtaud aabati to an IDaJ b!ac. ··aBC o;~ sa Pasko.·· aan.kanaag. Gituobma ko ap &al' Mlaanoa~ diwa DP aa~ ~aug sa1amat. Elena. Wa•a akoy lain~ ibaD~o tanimo. mao da n~ imo •1mn~ tabeDgan pag-auqJO bng Batha1a ng:a h..'\Y'!-aD unta Niya bnanay aDt! a.lro!l~ pan~ b.nabuna aron dili ako malimot sa pagtnman ·• Iy.mg ta Da.DV . gimbut-an.. Napa~~~maw ko ..,0 aJlW blibatan. Gipahiran ni l~.berita an~ ~ m-a mata sa -,mang luha n4!" miduol sa duroha n~ D?gsinultihay. "Eien~ hain na kaha karon s1 Crbnrin! Karong pana- III&J Beaowq;n. al" ..-... ~... . L. bolla 1!'11cimhan~~n nato ang i~ng panaban~." rrioan-aw si Padre Alberb> sa iyan~ i4l'SUOD. "'~belita, ayaw na pPn~ si Crispin. • .. ~~o m:-n. Manon~"" Mf..ayo na kaayo si Crispin gikan dinhi Sba ctili na . . ti"'PPIUU'ong &hu- maokad n~_sda ~!'!.r .. ~~OG£ ~~~ top.: Kaliwaw. Paihl~ Pa- yaw ko daaD antr akoa~ bmat · buwag • -so... -v -.;,-. a• r.--- ticdait' • ~tik." Pantm"a~ fO'IIti niini. gitalikdan a Pari a.n" duha ta dalaga og ang iyang i"".h"n na U"'''t aug iyang giduoL JliaabDI' ab ~hiaay. lf't "Ay Sei!Ybr Su Viceate! Pacr- pauli an malinawon. Nag-ilis sa akoag ako u.. pagailllba a 111isa sa t..a alaut oak! G~gbn. Wa ~ pqbtawo sa )fisips. Uc.HI' hi ea nav-analt. Wa somatolai. lia~ aagpadayola ~ (S••1JG1fe'l paJ illtawoa JOLAGPO ..• ··~-aiDOII~-&IDOill' ~ bnK9!'• ·•~a•~ • ••·tf ,_.' -Dili diay m.akasapi n~ c:!i'i man paf!a"lkvtoa sa pari kad toncz tiili mo~lit aa iyaag b.n dila!" --Di!i Utr ug labillg mab..._. tmg ai'OII pa"tawq sa -.am. nilla agy tbnllan~ ap pas ti'an-bkataw-o~~• aa pJ11d llabad pa: akoq nagpamati! mao n,-a wala ~ a aiabaha. (lpMayw~a • paUl U) (UTAftBA.N) tingali dawatou au~ y..ag &iJ&PO kon clili ka.n d i la sa pari maoy gami:on." K5tiaw '1litaw--.ya•at ra u ;ab ako. mtaw.pn k.alla sa pari. U usa 11& maD lay nan~ ltabohiu ap 'W'&la maD ta.Da sila suholi ~ bgambanaa.• Gisaata ko au~ daotaBI' bUDabona ap hapit na molakdop bug Alling. ···MATAMBOK NA KAAYO KARON raod ao. • Katud lriya, ac mipadayon: -Ta::bu Nang ~ Ia. pagta btaw-eDaD gayud sa a baD np naaagkot !• ~~ano manr -r>ihay usa let babaye nga 1la~dala og da.ku kaayong tu &ok nga ,-iputos sa panaptoll 1ltra m.aitum. Gibotang bdto niya sa atuban~ ni San Vi f'eute ug miingon: "Ay. Senyor San Vieente! Diriyat ako ma matay niining tunot. Gisuya kan ako sa tawo nga .-a nako hiba!oi Jdn;a. Karon pangay~ on ko kanimo 0 milagroso ka ayo nga Santo ng-a silotan mo lillta-puyoo mo Wlta kadtong
GA HVNARVNA PANGISDANG HAPONA"N9N S A among gula sa miaging Hunyo I 4, gihisgu· tan namo sa unang panid an~ mahulgaong pagpangisda sa mga Haponanon sa kadagatart a bay sa lcabaybayonan sa Pasipiko sukad sa Alaska ngad to sa Kaliporniya; ug ang pagpanglimbasug sa ubang senador A"'erikanhon nga santaon didto ang pangisdang Haponanon kay melcuyaw alang sa Ti nipong Bansa. Gitudlo namo ang usa ka pagtu- lon-an 1')9a angay na o panammcln: on ang mga senador sa ban sa sa W ashingt4n nalingla mahitu ngo~ sa umaabut sa ilang mga \atac]ilungsod, unsa man kaha kita nga wala da sa kumingking kon itan· df,g kanila ?" . ..K t Silbing dugtong sa maong hisgut nia nay usa lea balita nga makahuloaanon. Ang alto komisyo· nado nga amerikanhowt dinhi sa Pilipinas nakadawat usa ka pahibaio gilcan sa departamento sa estado sa washington nga usa ka bapor sa kaqamJ.,anang Haoonanon, 11Shonan Maru" moduaw sa. Pilipinas aro~ pagsusi sa kahigayonan sa pagpanqisda din hi; moabut sa Manila sa Hulyo 23 kun 25, ug unya moduaw sa Dabaw ug Samboanga sa bulan sa Agosto. Arig paqduaw sa maong bapor nga nagdala sa mga batid mangingisda nga Haponanon aron pagtuon sa kadagatan sa Pilipinas kon angay ba himoong natad sa pagpangisda, maoy usa ka tili mad-on nga ang kadagatan sa Hapon dtli pa paigo ahtng kanila sa pagoangisda. Ug tunqod kay na kit: man sa mga Haponanon nga didto sa kada gatan sa Pasipiko sa kal:iaybayonan sa Alaska ngad to sa Kaliporniya, did-an man sila sa pagpanqis da, buot ang mga Haponanon nga anhi sa Pilipi nas matigayon. Nahibalo na kita nga ang atong kadagatan adunay daghang isda. Apan tungod kay kinaraan l.lg kabus kaayo ang atong paagi sa pagpangisda, kulanq ang atong mga kuha uq magkinahanglan pa gani kita sa isda nga linata gikan sa gawas. Lupig kaayo kita sa mqa Haponanon niining kalakiha-sa pagpangisda. Dinhi sa atong kauqalingong kadaaa tan bisan karong mga adlawa. aduna nay mga Ha ponanon nga nangisda, ug bisan pa sa mga kaku lian ni!a, makita kaayo ug dayag sa tanan nga la baw sila sa atong mga mangingisda. Alang sa atong kasayuran, angay ilhon daan nga ang sangputanan sa pagtuon ug pagsusi sa du moduawng mga ·mananagat makakaplag gayud sa katagbaw sa ilang tinguha. Nia dinhi ang dakung kuyaw kon ang atong mga punoan magpasagad la mang. Makatugot ba kita nga ang mqa taga ga· wat· rra hinoon ang magpahimulos sa katigayonan sa atong kadagatan? Nga mobbaq ang a tong mga punoan, maoy gipaabut sa lungsod. BISAYA Hulyo 12, 1937 MILAGRO ••• (Sumpay sa panid 43) ANG NABANAWNG ••• (Sumpay sa panid 10) bata ang amahan nga way ba- yag 10 sintabos. Ang hepe bu tasan I Ob, pagka dakung ma- ot magpakisayud mahitungod kauulaw! Pagka daku nga sa sulat, a pan ang bata nama among-among sa iyang gibu- libad nga wala gani kono siya hat kanamo l Kaluy-i intawon makaila niadtong tawo nga kami maluluy-on nga S~n Vi- nagbisikleta. Nahitiurok ang hepe. May centel Itu~yan la~g namo ka- nia- usa ka dakung lantugi sa iyang nimo ang pagpanimalus nang tawong salbahis. Pani- kaug·alingong hunahuna. Nga masli! Siloti! PAANGKI U5ab nong gisulat kadto ni Bimbo, kanang nakapaanak sa akong kay kang Bimbo man gayung anak!'" agi kadto? Nakaila si Ts{p Kataw-anan tuod nga pag- Torre sa agi sa sinulatan ni kaampoa. Unsa ••pagpaanak" Bimbo. Nganong wala man ite ni San Vicente nga kini bala- tinuod man nga an ug labut pa lalaki man ang nagsunod siya sa nahanawng nakasala? Gisalimuang lang kahon? Kini maoy )a bing ma Ia- ayo ug dating paagi-dili baki intawon ang tigulang sa bihang kayugot. Ang buot un- kaw. Natahap siya nga buhat ta niya isulti mao nga hipaang- kadto nga giapilan sa Iaing ka kan usab unta ang igsuon kun mot-laing kabubut-on. Tinga· kabanay ba sa lalaki nga na- li nalaang si Bimbo sa usa ka ka~ala sa iyang anak. kaaway. Kini maoy misantop lepono, kon Si Aning nangamuyo lamang sa mahait kaisipan sa hepe. Bahin sa pagdakop kang At kono siya nga kabliton unta ni San Vicente an~ kasingkasing fredo, kon tinuod kadtong gipa iyanl! ex-hfnh~·u~a aron sangil sa sulat, wala makasa· sa mahinumdom kaniya ug basin but ang hepe nganong maka pa mobatig kaluoy sa pag-uli sulti si Bimbo sa ingon. lgo dili sa iyang gugma kon sa sa iyang singeing brilyante ug iyang hunahuna nga si AlfredG sa naasoyng tolo ka gatus ka sad-an kon maoy naabut sa iyang a pas; a pan dili siya ma pisos. Wala kono siya manig- ingon sa uban nga gibali-bali kaagda sa ingon. Nasabut ni ang kandila gipanuslok sa al- Tsip Torre nga dili kadto paa ug gi ni Bimbo-dili iyang estilo piler aron kono mabakol mabuta ang mga kaaway nga sa sinultihan. Ang agi mao ray gipahinungdan. kang Bimbo, sa hunahuna sa llili lang unta siya mopahayag "Kinsa pa may mouli sa hepe. kwarta ug sin("~in~ kon "Nag-anam na kinf kalisud mabakol na? Wa ko lang siya nga kasoha. Inig-uli ni Bimbo, pabakoli ug pabutai bwahan hinoon, .kahatagan da kini di makahimo pa siya nag-anha sa yutayng katin-awan,'' matud amo aron sa pag-uli." Matud pa sa hunahuna ni T.::ip Torre. ni Aning. Apan naga~ii na, wa!a pa "Kon dili gayud siya mangu- gayud mahitungha si Bimbo; li bisan pag- maayo siyag la- ug mibuntag na lang, wala pa was?" Gisukot ko. ing anino ni Bimbo pav,dav,- nga mitungha. Busa gipahiba kot. Dili lang- kay pabakolan lo na lang ang ubang kapolisan ko siya kon oili pahit:!'daon na- ug kwartel sa kakostablihan ko ang kandila timaa·n sa pag- nga nawala si Bimbo. Kining maldisyon kun itaho maltnvaw niyang kinabnhi !" sa mrra r">porter sa mga man· siya gihapon "Aw. mousab ako pafilat:!'larr sa hitaboa wala pa hinoon Nan~ragi. anq- mrra !'lemana ug talaan. misunod ang ml!a bula-n. Wa lay mikunsad nga "mila'!ro" kang- AninJ?: walav miabut sa iyang gipaabut. Walay balita ng-a may nang-abakol, nang-abuta ug nang-arnatay niadtong gina navkot ug gimaldisyon. Kay maayongo hibaloan sa tanan nt:!'a walay ~athala ug walay mga (Sumpayan pa) balaan nga manumbaling ~a mga pag-arnpo ug m!!a panghi sa. naut alang uban. sa kadautan • • •
Hulyo 12, 1937 BISAYA Bangga Sa Kabataan Sa 1937 (Hinikay sa BISA Y A ug HILIGA YNON) llLA=llLAHA ANG 5 KA BAT A §A SEMAN A S A tigum sa mga maghuhu kom sa miaging Hulyo 3 maoy gihukman nga mga mananaug sa ikaduhang sini manang hagpat sa nasudnong indigay sa kabataan gipasiug dahan sa magsuong mantalaan BISA Y A ug HILIGA YNON ki ning mga panglawasnong bata nga mosunod: Binoya, anak ni Anatolio Bino ya, taga Carcar, Cebu. Gawas nga kin!ng mga pala itaas rang bata nasampit sa makabaton u,g dakung dungog pagka mananaug, silang lima magpakadawat ug gantiB.g sa lapi tag P2.00 matag usa kani Ja, sumala sa lag-da ning t.a ng ga ug usa ka BOlE'S BA£ Y MEDICINE KIT. Si bata Jose Roman Baricua. JOSE Rb!'fAN BARICUA Sto. Catalino. Zcrmboenga anak ni Gregorio Baricua, mo lupyo sa Sta. Catalina, Zam boanga; bata Felix de Ia Cerna, pinalanggang anak ni ExequiJ de Ia Cerna, taga 173 Tres de Abril, Siyudad sa Cebu; bata Ramonita Siao, anak ni Albino Siao Lianke. taga Iligan, La naw; bata Cecilio M. Gregorio, hinig-ugmang anak ni DominS!O H. Gregorio taga Reynes Sub division, Cebu; ug bata Cesar Mga inahan, hain na ang in yong mga bahandi? Ang inyong m g a batang gagmay bilil hon uyamot ug takus sa inyong labing mapinalanggaong pagta gad. Hatag-i sila sa inyong ma ug binantayong sila magtubo pagtagad aron nga panglawasnon ug ku~ga non, matambok ug mabut-anon -garbo sa inyong banay, mut ya sa inyong kaliwat ug mga pag-amoma FELIX DE LA CERNA 173 Tree de Abril, Siyadad •• Ceba . :. :· Kining Mananaug sa Miaging Tuig sa BANGGA SA KABATA~N.SA BISAYA-HILIGAYNON CASTORIA VVATSONAL Mtnatuto Sa aron pag-atiman sa iyang pagkalibang Sf BATA Tomas Lucas Gimantr, kansanp; hulagway makita sa wala, usa sa mga mananaug sa miaging tui~ sa BANGGA SA KABATAAN SA BISAYA-HILIGAYNON. Sa iyang pagsalmot sa bangga 11 ka bulan ug 10 ka ed· law ang iyang panuigon apan siya mitimbang na 26 j('a libra! Ang iyan_g mapasigarbohonp; mga ginikanan waJa magpasagad paghatag sa CASTORIA WATSONAL kang Bata Gimang sukad siya bag-ong natawo. Nga kining kahibulongang bulong sa panimalay mihatag kaniva mga maayong sangputanan, makita sa iyang hulagway. Kinabanglan ang mga lnaban mangglbut-a-non ea ilang mga anak! Hatagi ang lnyong mga .bata laksatiba nga giandam alang kanlla lamang. sa Ang CASTORIA WATSONAL maoy laksatlba sa bata nga_ dalisay ug maayo. Ktnl dili makadaut bisan madiyutay sa hl,bing dlyutayng lawas sa ba ta kay walay maisug nga bulong alang sa bamtong niinlng tambala • •. walay mobata;g blsan sa labing diyutayng panaklt sa pamlnbod. CASTORIA WATSONAL Giandam sa BOTICA BOlE Sa tanang Botika lntf. !emma 15; Pump. Seed 2.2; Worma eed. 1.1.; !od. 81r.torb. G.O; Ang CASTO RIA W ATSONAL moat! man sa pagkalibang. Kint mopalagsik sa kusog ••• dlll makuyaw ••• mabugnawon ••• apan hingpit mo bulong Raon+ U; tlov~::A:O: ::A:;:~ •::~:%· a:) --======
BISAYA takus anak sa inyong nasud. Apan kinsa karoy nasayud ga· was kaninyo ug sa inyong ka bauayan ug si:ingan nga ang inyong mga anak may maayong panglawas? Si BATA Juanita G. Micabfnf mao ang panglawasnong bata gipakita sa itaas uban nianang pahiyum sa pagsalig nga kaugalingon lamang sa mga bata nga gi napainom sa EMULSION BOlE. Mana naug sa oangga sa kabataan sa Bisaya Hiligaynon karong tuiga siya bisan 8 ka bulan lamang ang panuigon sa iyang pag salmot mitimbang na 8 ka kilo ug 200 gramos. 0 Ani<>.y bulawanong higayon nga g:natanyag kaninyo ning :nyong mga pinalanggang man ka talaan pagpasundayag sa tawhan nga ang inyong mga anak adunay mga maanindot nga panglawas. Basaha lamang ang masayong lagda gipatik sa panid 51 ning gulaa ug sinu nod pag-ayo ang iyang mga tu g-on, kuhai dayon sa hulagway ang inyong bata. Labing ma ayo nga ang pelikula sa kama ra nga inyong gamiton pagku ha mga hulagway sa inyong bata mao ang AGFA kay adu nay Iaing ganti nga ihatag ui adtong mogamit sa Pelikula AGFA, basta paubanan lamang ang sa~mot usa ka basiyong kahon sa mga Pelikula AGFA. Mga ginikanan, angay uya mot l<ining dakung bangga sa kabataan sa inyong pagpalan dong. Hinumdumi ninyo ang kaayohan nga inyong maani ni !ning nasudnong kahimoan sa inyong mga gagmayng anak, sa inyong banay ug sa inyong ... Ang mga bata kinahanglan maka sukol sa sip-on aron magtubo nga pangla wasnon ug kusganon\ Ang EMULSION BOlE maayo kaayong toniko nga pagaimnon kanunay aron paghatag sa gikinahanglang lanat sa bata. Naila nga magtutu kod sa panglawas, ang EMULSION • BOlE may 50% Asayte sa Bakalaw ug mapalit sa tag Pl.OO ang botelya. A'tl~a sa tanang Botika FQRMU~ : Cod Liver Oil 500 cc: Calc. Hv I Gra. ; ephos, 10 ~on . ; Pot A Sod Hypopbos, • • Cynap A Flavorinc •· q. 1 lit. I PASAKOP SA KR~JS ROHA Hulyo 12, 193'; RAP.ONTTA $TAO Tliean, Lan- kahigalaan. Alang sa inyong anak, panglawas ug kabantug nagahulat kaniya! Ganting sa· lapi ug kadungganan usab mo· duaw sa inyong puloy-anan KON ang salmot sa inyong pi· na~anggang anak buligan man ugaling sa kapalaran. Kinsay nasayud?
_HuJ&oo 12, 1937 BISAYA BANGGA SA KABATAAN SA BISAYA-HILIGAYNON MGA LAGDA 1. Ang INDIGA Y SA KABATAAN SA BISA Y A-HILIGA Y • NON gihimo~sa tuyo sa pagpili sa 15 ka bata nga labing maayoJF tawas gikan sa Kabisay-an ug Mindanaw. !'. Kining bang'ga binuksan alang sa tanang bata, gimatuto sa LACTOGEN, gikao aa taoang dapit sa Kabisay-an Ull Mindanaw. 8. Matag semana ang mga m~hubukom magpilig 5 ka bata nga labing maayog tawas gikan sa mga ipadalang ealmot sa sulod :3a semana ug sa matag usa sa mga mananaug sa matag sem~ma ihatag ang ganting 2 ka pisos ug usa ka BOIE-\\ATSONAL MEDICINE KIT. Ang einimanang hagpat himoon sulod sa 13 ka semana. 4. Human sa ika napulog-tolo ka semana adunay 65 ka ba tang mananaug ang tanang mapili sa mga maghuhukom. Kihing gidaghanona maoy pilian sa 15 nga katapusang ma nanaug ug ihatag kining mga ganting tnosunod: • • P 100.00 50.00 25 00 Unr.ng Ganti Jkaduhang Ganti • • • • • • • • • • • • • • • • • lkatolon~ Ganti lkaupat Ganti: • • • 12 ka ganti sa tag PtO.OO • • 120.00 6. rt~n pagsalmot niining bangga. ikaw magpadala nsa ka · laP"way (post-card ang gidak-on kun isnapsat) sa imong bata uban sa usa ka etiketa sa LACTOGEN ug sa kupon sa ban~ga makita l'-a ubos ngadto sa Contest E-titor, Bi· saya-Hiligaynon Baby Contest. P. 0 . Box 1625. Manila. 6 Dawaton ang mila isnapsat ug ihatag ml!a Iaing ganti alang niadtong mogami• sa Pelikula AGFA. basta pauba· nan ang salmot usa ka kahon nJra walay sulod sa ml!a ?e· likuta AGFA. Usa ka KAMARA "Cadet,. (Sizt> l20l iha· ta~ nga ganti niadtong labing maayonl! bnap~at nga gi· g:..mit an!l AGFA Jrikan sa 5 ka hula1rwav n,:ra mapili rna· tag semana. Usa ka reproduk~ivon n~a binulokan 8xl0 anll ~Vak-on. ihatal! nva gratis sa ubanll l~napsat n~a kinuha sa AGFA. Sa par-katapu!! sa bangga. pilion ang 3 ka Ia· bin~ maayong ISNAPSAT KINUHA SA PELIKULANG \GF A llil.an sa 65 ka hula!?'wa:v n~ra mananaug ug paga hatalran nin~ mga ganting salapi nga mosnnod: Unang Ganti lka ,hang Ganti • • • • • • • • • • lkatolon11; Ganti . • • • • • • • • • • • • • • • P 25.00 15.00 10.00 Usa ka KA.MARA ••BriiJiant,. lhata" ~JTatis sa labing ma· ayong isnapsat kinuha sa Pelikula AGFA. 'l. Ang tanang bula~ay. kupon ug ang ilang· mga sulod rna· himong kau(lalingon sa Ramon Roees Publications. Wa Ja:v usa kanil~t nv.a iuli . Laks1a kt111tlf1 ku'Pon ug t1HJ,dala uhan ~ra h.ulaftu#~ bato '(----------------~ ·---1 >l• • • I 1 N fl(!.lan. .tta Bata •••••••••••••••••••••••••• • , I Panut(ltn1 . .. ~J ; G1matuto sa LACTnf;EN sukad sa ••••••••••••••• J panul(lmt. Nakamnm sa •I -, Bnte 1 Watscmal a1tg qtinom ). 1 N qalan RQ. /nahan 1 N oaiDn Ra A mahan .•• J Ptnu-anan I 1 I L-------~-----------··: . • • • • • • • T1mbong • • • • • • • • • • • • . . • . . . . . . . . . • . along Rtt f Kina/1anqlnn kin'i Emuls1o" Ttm()!~ma Bme, Vermtcol Watsonal, kun Castono iyang maaycmg JJOrtfllawas ~ ~ ........... . ••••····· Amahan 1 tC Prlahan 4----...:..-----1 ICiala• amoa, pa..Uf: K-. -Y UH ka bahia H Pelilru• Ia AGF A madaut. oull ana tt. tabiD& ducal lhaok pellkula H aaa mamaliaya H AGFA uban aa "'bond" ug •kaw makadawat "•a ka bag-ong ·rolyo •a AGFA Ui• •• nadaut aga rolyo. T GAY,, Plan act etguro sa lautng maayung eangputanao sa blsao uo9 sang ka.blmtaoga Gamlt aa mga Pellkula AGf A lamang pagkuba mn ..,_ oapsat &a lmoD~ b~La.
Bikoa l'ioultjhat. ko •• ,.. ako · ..... pre\ident oa ml'a Oa~rkua Kaon oa Piliptn Aylan, Na· lamal aiyo oa Per• •onal.ld"d lu> '
BISAYA STIS. y" ~.. .... .. ......... Ha ..... Pllipl,..al . Ar aa dl .,r.atdaat •• ..,oarto .. "'p OaJitu' " - • de.rpor popula• alto M kumbl't. ua plreota "• · - hu bikoa· ben biyutlpol Ita Mj0 Polbert. Hl-bl. kutoi·kutai'l tat-oanr Oke-doke Bl· nona. Maayo uon. ,n.,.kUB mo ani' akoqr P•l'· II• BIG SlY AT! '•ll'kinahantrlan ba kamo '.NCGOY nga mosulti 7 :::::tll m•!lalnit ninyo Hulyo 12, 1~
Hi-hll Siarap Bi· non~r. Maii'Paduda ako dinhl oa · •Holi. wud, Abi nim o uban ako' ·nl M;a Polbert a a airko unyantr 'ba pon,
Hulyo 12, 1937 BISAYA MA J\ng ~actogen masayon dang hilison sama sa ~atas · sa inahan. Ang t.inuyong paagi paghil<ay sa Lac togen mopaseguro sa gatas nga labi,.an kapino ug modugmok sa tambok sa gatas ngadto sa mga gag mayng tibugol nga masayon hilison bisan sa labing tukbilong gamayng bata. Maoy hinungdan ngano ang mga Doktor u~ Nars moin~on- M atutoa ang imong bata sa- Sulaye ang imong bata sa Lactogen; k a r o nl Imong mapaniiran ang kahibulongang kalainan sukad sa unang pagma tuto . Alang sa hingpit kasayuran pagsulat ngadto sa- LACTOGEN BABY BUREAU P. 0. Box 122 Cebu. Cebu
BIS.AYA Hulyo 12. 1837 Pagmatuto Sa Bata ~akit, kinahanglan Ian. alirnahan ubos sa usa ka doktor. Su- in f. Matag mananap adunay ga- Kon gikinahanglan ang pag- tas nga angay sa iyang mga .panatJona ang inahan matuto sa linatang gatas ang anak. Ang gatas laktud gikaD {langlan sa tanan ni- inahan kinahanglan magpili sa sa rnananap angay larnang sa usog aron motambok ug gatas nga dili mekuyaw al~ng anak niini ug dili gayud sama yang gatas dili gayud ma- sa bata, ang gatas nga masa- usab sa gatas sa inahan sa ta- yon dang hilison ug modasig wo, ug busa kinahanglan nga alang sa bata. kini andamon gayud una pag• man sa paningkarnot Ang PagpUI Sa Gatas sa sa pagtubo sa bata. bata. Kon ang pagtul-id sa tanang sa-' Ngano Ang Lab-as Gatas ayo sa dili pa imatuto sa bata. Ang lab-as nga gatas samtansr pagahilison pa magahi ug mag. tibugol sa tiyan sa bata, sam• tang ang ._ tibugol · sa gatas sa inahan mahurnok ug ma:5ayon dang hilison. Dili Maayo a pagmatuto ug ang bata 'gihapon modugang sa tim- Ang gamayng bata mala~mit dng-rnay kadaut gihapon sa matakboyan sa bisan un<~ang tiyan-masuk-anon, dili mahi sa katulog ug maluya, kinahang- b g balatiana tungod kay ang iyang lanat pagsukol batok sa bala- tian wala pa gayud kaayo rna- h k't 1 an .ang ma an magpa 1 am a mug- aug, sa mananambal sa banay kun tikad. Ang gatas mamahimong Ang bata k~nahanglan gayud adunay gatas nga kanunay su- samag kabtang. Tungod kay ang mga pagkaon sa manan!l.p ih maayong irnatuto sa bata. _.0 sa sa doktor sa sintro pwerikul- - tura nga maoy mangita sa gi- mkanan sa a aut sa ata ug magdadala sa balatian tungod sa panakod sa mananap kun tu- b inahan sugpaon, maoy mopasiuyon sa matang ngod sa panakod nga makuha d . k d
may cancer kun obang mana- sa pagmatuto nga gikinah:ang- pinaagi sa pagkapot-kapot ni- Ang lmong Bata Ang mga bata mala-gmtt ma Labt lipayoo ug malibok bao ang llao~ gana sa pag kaon . Apan two aog bata madall dang maeuko sa wa tay blnungdan lamang-kon ang 1yang gaoa dill maayo ug mabalbinoo. klnl pana bon na nga ang ioabao kl• oabanglao moatlmao nllnl. Ang mga BITOK ang dau tang kabatok sa mga bata, malagmit maoy blnungdan sa maogil-a-<1 kabalhlnan sa bata. lntgpaktta sa tmong bata nlng mga mad- ona-kinabaoglan tabaogao mo pagkuba ning mga makuyawog bitok. tagt siya sa VERMICOL WATSONAL ang dlnulst nga bulong sa bltok. Ktnt maayo . • • madallng mobulong .. . dJII ma kadaut. • . ug masayong gamtton._ Tan awe lamang unsa kasayon ang VER!\-11- COL W A TSONAL mopa.gula olog . mga ma· Dallap a tlnal Sa tanang Botika , ........ 1/IC.O lee._lee 1/JOO. AmmoD. Chlor. IS Crm. A"DDIOD Carb. 7 Flext. SeDe8. ZZ1 Fldnt. ldll. Fldext. Ipecac. PruD. Vir • .• ltu,\.a 62; C.~~~J~Ia. .Acid. Beu. M a.&l ~ . , . 25 Lit. Alcohol 6'7••
MISSING PAGE PAGES