NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA NAISUBLI MET LAENGEN! "Ipakitakto a nasantuan ti N A naindaklan a naganko, . . . D ket maammuanto dagiti A L nasion a siak ni Jehova." U S EZEKIEL 36 : 23 A P A N A G Dadakkel Letrana nga Edision D A Y D A Y A W - D A D A K K E L L E T R A N A s r 9 r 1 l L 7 p I 0
p
1 l
I r
2 L
r
"Ipakitakto a nasantuan ti naindaklan a naganko, . . . ket maammuanto dagiti nasion a siak ni Jehova." EZEKIEL 36 : 23 s L I - p l r r 9 1 7 0 1 2 N A D A L U S A P A N A G D A Y D A Y A W - D A D A K K E L L E T R A N A r r l p I L NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA NAISUBLI MET LAENGEN! Dadakkel Letrana nga Edision
NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA NAISUBLI MET LAENGEN! Dadakkel Letrana nga Edision DAYTOY A LIBRO KET KUKUA NI Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti donate.jw.org. Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. Pure Worship of Jehovah - Restored At Last! - Large Print Nayimprenta Hulio 2021 Iloko (rrlp-IL) ˘ 2019 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania Dagiti Nangipablaak Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Wallkill, New York, U.S.A. Made in Japan
SURAT TI BAGI A MANARAWIDWID Patgenmi a Mangay-ayat ken Jehova: Idi 1971, dagiti timmabuno iti "Divine Name" District Assembly ket naragsakan nga immawat iti sumagmama- no a baro a publikasion. Dagiti publikasion ket nades- kribir kas "nalablabes ngem iti ninamnama ti asino- man." Kastoy ti kuna ti maysa a kabsat maipapan iti maysa kadagita: "Dayta pay laeng ti nangted iti makapa- gagar unay a panirpatan kadagiti mapasamak iti masa- nguanan!" Ania ti tuktukoyenna? Ti libro a napauluan iti "The Nations Shall Know That I Am Jehovah" - How? Ngem apay a nagagaran dagiti immawat iti dayta a lib- ro? Naglaon ngamin iti kabaruan a pannakailawlawag kadagiti padto iti libro ti Biblia nga Ezekiel - dagiti pad- to a mangapektar iti masanguanan ti intero a sanga- tauan. Manipud idi nairuar ti libro a 'Know Jehovah,' nagpartak nga immadu dagiti kameng ti ili ti Dios - manipud 1.5 a milion agingga iti nasurok a 8 a milion. (Isa. 60:22) Na- surok a 900 a nagduduma a lengguahe ti pagsasao dagi- toy a minilion nga agserserbi ken Jehova. (Zac. 8:23) Adu ti saan pay a pulos naaddaan iti gundaway a ma- ngadal iti libro a detalyado a mangilawlawag kadagiti padto nga impaisurat ti Dios ken propeta Ezekiel.
Manipud 1971 agingga ita, dakkel met ti nagbalbaliwan ti pannakaawattayo iti adu a kinapudno iti Biblia bayat nga agtultuloy a lumawlawag ti lawag. (Prov. 4:18) Idi 1985, nalawag a naawatantayo no kasano a ti 'sabsabali a karnero' ket maideklara a nalinteg kas gagayyem ti Dios. (Juan 10:16; Roma 5:18; Sant. 2:23) Kalpasanna, idi 1995, naawatantayo iti umuna a gundaway a ti ma- udi a panangukom kadagiti "karnero" ken "kalding" ket mapasamak bayat ti um-umay a "dakkel a rigat." (Mat. 24:21; 25:31, 32) Amin dagitoy a panagbalbaliw ket dakkel ti epektona iti pannakaawattayo iti libro nga Eze- kiel. Kadagiti napalabas a tawen, nagtultuloy a limmawag ti lawag. Usigentayo dagiti leksion a masursurotayo kada- giti ilustrasion ni Jesus. Adu kadagita a leksion ti naka- lawlawagen iti isip ken pusotayo. Sumagmamano kada- gita nga ilustrasion ti tumukoy kadagiti mapasamak bayat ti umas-asidegen a dakkel a rigat. Iti kasta met la a pamay-an, nalawlawagan ti pannakaawattayo iti dad- duma a padto iti libro ti Biblia nga Ezekiel. Dadduma kadagita ket dagiti padto maipapan ken Gog iti Magog lalaki nga adda- (kapitulo 38 ken 39), ti trabaho ti an iti tintero ti sekretario (kapitulo 9), ken ti tanap dagiti namaga a tulang ken ti simboliko a panagti- pon ti dua a baston (kapitulo 37). Gapu amin kadagita
a pannakalawlawag, napabaro met dagiti nabayagen a naisurat iti libro a 'Know Jehovah.' Sigurado ngarud nga insaludsoden ti adu nga agserserbi ken Jehova, "Kaano ngata a makaawatkami iti libro a mangted iti napabaro a pannakailawlawag dagiti padto ni Ezekiel?" Ti sungbat ket ti libro a Nadalus a Panag- daydayaw ken Jehova - Naisubli Met Laengen! Bayat a ba- saenyo ti 22 a kapitulona ken panunotenyo a naimbag dagiti nagpipintas a ladawanna, masdaawkayto iti amin a naaramid a naannad a panagsukimat iti pannakaisaga- na dayta. Adu a panagpanunot ken panagkararag ti na- aramid tapno masigurado no apay nga impaisurat ni Je- hova ti makapainteres a libro nga Ezekiel. Naannad ti pannakausig dagiti saludsod a kas iti: Ania dagiti lek- sion nga insuro ti libro nga Ezekiel kadagiti tattao a nag- biag idi panawen ni Ezekiel ken ania dagiti isurona ka- datayo ita? Aniada a padto ti matungpalto pay laeng iti masanguanan? Ikkantayo kadi iti tipiko ken antitipiko a kaipapanan dagiti padto ni Ezekiel? Dagiti sungbat da- gitoy a saludsod ti mangted iti kalalawagan pay laeng a pannakaawattayo iti daytoy nabayagen nga ipatpategta- yo a libro ti Biblia. Bayat a basaenyo ti libro nga Ezekiel manipud rugi agingga iti ngudona, talaga a maapresiaryo ti nailangi- tan a paset ti organisasion ni Jehova. Sigurado a masda-
awkayo met kadagiti nangato a pagalagadan nga inted ni Jehova kadagiti adda idiay langit ken adda ditoy daga a kayatda nga akseptarenna ti panagdaydayawda kenkua- na. Ti libro a Nadalus a Panagdaydayaw ti mangpauneg iti panangipategyo kadagiti inaramiden ni Jehova para iti ilina ken kadagiti aramidennanto para kadakuada iti asidegen a masanguanan. Makitayonto a maulit-ulit nga ipaganetget daytoy a libro ti dua a tema. Umuna, tapno maparagsaktayo ni Jehova, masapul nga ammuen ken bigbigentayo isuna kas ti Kangatuan nga Agturay iti Uniberso. Maikadua, masapul nga agdaydayawtayo ken Jehova iti pamay-an nga anamonganna, ken agbiagtayo a maitunos kadagiti nangato a pagalagadanna. Naimpusuan a tarigagayanmi a daytoy a libro ti mang- pabileg iti determinasionyo nga agdaydayaw ken Jehova iti pamay-an a mangidaydayaw ti naindaklan ken nasan- tuan a naganna. Maparegtanakayo met koma nga agtul- tuloy a mangnamnama iti tiempo inton amin a nasion maammuanda nga isu ni Jehova. - Ezek. 36:23; 38:23. Sapay koma ta sibabaknang a bendisionan ti nadungngo nga Amatayo a ni Jehova dagiti panagreggetyo a mang- tarus iti libro nga impaisuratna ken propeta Ezekiel. Dagiti kakabsatyo, Bagi a Manarawidwid Dagiti Saksi ni Jehova
DAGITI LINAONNA KAPITULO INTRODUKSION 1 "Ni Laeng Jehova a Diosmo ti Masapul a Pagdayawam" 2 "Inawat ti Dios" Dagiti Sagutda UMUNA A SEKSION "NALUKTAN TI LANGIT" 3 "Nakakitaak Kadagiti Sirmata Manipud iti Dios" 4 Siasino Dagiti "Sibibiag a Parsua nga Uppat ti Rupada"? MAIKADUA A SEKSION "RINUGITANYO TI SANTUARIOK" NARUGITAN TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW 5 "Kitaem ti Dakes ken Makarimon nga Ar-aramidenda" 6 "Itan ti Panungpalam" 7 Dagiti Nasion "Maammuandanto a Siak ni Jehova" PANID 9 24 47 48 65 78 79 95 110
KAPITULO MAIKATLO A SEKSION "UMMONGENKAYO" NAIKARI A MAISUBLI TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW 8 "Mangdutokakto iti Pastorda" 9 "Ikkakto Ida iti Nagkaykaysa a Puso" 10 "Agbiagkayto" 11 "Pinagbalinka a Parabantay" 12 "Pagbalinekto Ida a Maymaysa a Nasion" 13 "Iladawam ti Templo" 14 "Daytoy ti Linteg Maipapan iti Templo" MAIKAPAT A SEKSION "SIREREGTANTO NGA IDEPENSAK TI NASANTUAN A NAGANKO" MALASATAN TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW TI IRARAUT 15 "Pagpatinggaekto ti Panagbalangkantismo" 16 "Markaam ti Muging" 17 "Busorenka, O Gog" 18 "Sumgedto ti Nakaro a Pungtotko" PANID 129 130 149 177 192 206 220 235 255 256 273 289 302
KAPITULO PANID MAIKALIMA A SEKSION 'AGTAENGAKTO ITI TENGNGA DAGITI UMILI' NAISUBLI TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA 317 19 Agbiagto ti "Amin nga Agnanaed iti Pagayusan ti Danum" 318 20 "Bingaybingayenyo ti Daga kas Tawid" 335 21 "Ti Nagan ti Siudad . . . ket Adda Dita ni Jehova" 346 22 "Agdaydayawka iti Dios" 359 Sumario Dagiti Pannakalawlawag 374 DAGITI KAHON Adda dagiti kahon iti daytoy a libro a namarkaan iti numero ti kapitu- lo ken agsasaruno a letra. Kas pagarigan, ti tallo a kahon iti Kapitu- lo 10 ket namarkaan iti 10A, 10B, ken 10C. Kadagiti elektroniko a por- mat, mabalin a pilien dagiti agbasa a kitaen a mamimpinsan ti amin a kahon iti seksion a "Dagiti Kahon." Adda dagiti kanayonan a paset daytoy a libro a makita laeng kadagiti elektroniko a pormat. DAGITI TIME LINE Adu a kahon ti naglaon kadagiti time line. Dagiti marka a kasla karen- ken, kas makita iti baba, ipasimudaagna a napaababa ti atiddog a tiem- po tapno umanay iti artwork. (Kas pagarigan, kitaen ti kahon 8B.) Iti dadduma a time line, dagiti kasta a marka ipasimudaagda ti tiempo a di ammo ti kapautna. - Kitaen ti kahon 9E. 607 B.C .E . . 1914 C .E . . Pangababaan a nausar iti daytoy a libro: B.C.E. - before the Common Era C.E. - Common Era
1 "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" NAKAISENTRUANNA: No apay a masapul a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw MATEO 4:10 ITI maudi a paset ti tawen 29 C.E., adda ni Jesus iti let-ang ti Judea nga amianan laeng ti Natay a Baybay. Idiay nga inturong ti nasantuan nga espiritu kalpasan a nabautisaran ken napulotan, wenno nadutokan. Nu- pay puro dadakkel a batbato ken rangkis ti ayan- na, nakapagmaymaysa ni Jesus iti 40 nga aldaw tap- no agayunar, agkararag, ken agpanunot a naimbag. Nalabit idi a nakisarita ni Jehova iti Anakna, kas panangisagana kenkuana kadagiti sumaruno a mapa- samak. 2 Idi mabisinen ni Jesus, inasitgan ni Satanas. Ipaka- ammo ti simmaruno a napasamak ti nagpateg nga isyu a pakairamanan ti amin a kas kenka a mangipatpateg iti nadalus a panagdaydayaw. 1, 2. Kasano a nakapan ni Jesus iti let-ang ti Judea idi maudi a paset ti tawen 29 C.E., ket ania ti napasamak kenkuana sadiay? "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 9
"No Sika ket Anak ti Dios . . . " 3 Basaen ti Mateo 4:1-7. Inrugi ni Satanas ti umuna a dua a pannulisogna kadagitoy nasikap a sasao: "No sika ket anak ti Dios." Nagduaduaan kadi ni Satanas a ni Jesus ket Anak ti Dios? Saan. Sigurado nga ammo dayta a nagbasol nga anghel nga anak ti Dios, a ni Jesus ti inauna nga Anak ti Dios. (Col. 1:15) Sigurado nga ammo met ni Satanas ti imbaga ni Jehova manipud langit idi nagbautisar ni Jesus: "Daytoy ti Anakko a dungdungnguek, a pakaragsakak." (Mat. 3:17) Nalabit kayat ni Satanas a pagduaduaan ni Je- sus no mapagtalkanna met laeng ti Amana ken no talaga nga ipatpategna isuna. Iti umuna a sulisog - a pagbalinen- na a tinapay dagiti bato - kas man la insaludsod ni Sata- nas: 'Gapu ta sika ket Anak ti Dios, apay ngarud a dinaka pakanen ni Amam iti daytoy a let-ang?' Iti maikadua a su- lisog - a tumpuak manipud iti kangatuan a paset ti tem- plo - kas man la insaludsod ni Satanas: 'Gapu ta sika ket Anak ti Dios, talaga kadi nga agtalekka a protektarannaka ni Amam?' 4 Kasta met laeng dagiti taktika ita ni Satanas. (2 Cor. 2:11) Agur-uray ti Mannulisog agingga a kumapuy wenno maupay dagiti agdaydayaw iti pudno a Dios, sa rumaut, ket 3, 4. (a) Ania a sasao ti inusar ni Satanas a pangirugi iti umuna a dua a pannulisogna, ket ania ti mabalin a kayatna a pagduaduaan ni Jesus? (b) Kasano ti panangusar ita ni Satanas kadagiti umasping a taktika? 10 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
masansan a di madmadlaw dagiti pamay-anna. (2 Cor. 11:14) Padpadasennatayo nga allilawen tapno mamatitayo a dinatay pulos ayaten wenno paboran ni Jehova. Padpa- dasennatayo met nga allilawen tapno mamatitayo a saan a mapagtalkan ni Jehova, a dina tungpalen ti inkarina iti Sa- ona. Ngem nakaro a kinaulbod dagita. (Juan 8:44) Ania ti aramidentayo tapno ditay maallilaw? 5 Kitaenyo no kasano ti panangsungbat ni Jesus iti umu- na a dua a sulisog. Dina nagduaduaan ti ayat ni Amana ken- kuana, ket naan-anay a nagtalek ken Amana. Dagus nga in- laksid ni Jesus ni Satanas babaen ti panagkotarna iti Sao nga impaisurat ni Amana. Maitutop unay ti teksto a kino- tar ni Jesus ta naglaon dayta iti nagan ti Dios a Jehova. (Deut. 6:16; 8:3) Adda pay aya nasaysayaat a pamay-an a ma- ipakita ti Anak ti Dios nga agtalek iti Amana no di ti pa- nangusarna iti dayta a nagan - ti naisangsangayan a nagan a manggarantia a tungpalen ni Jehova ti amin a karina?[1] 6 Malabanantayo dagiti nasikap nga iraraut ni Satanas no agpannuraytayo iti Sao ni Jehova ken panunotentayo ti kaipapanan ti nagan ti Dios. No patientayo a para met kadatayo ti kuna ti Kasuratan maipapan iti ayat ken [1] Sigun iti dadduma, matarusanda a ti kaipapanan ti nagan a Jeho- va ket "Pagbalinenna." Maibagay unay dayta iti akem ni Jehova kas ti Namarsua ken kas ti Manangtungpal kadagiti panggepna. 5. Kasano ti panangsungbat ni Jesus iti umuna a dua a sulisog? 6, 7. Kasanotayo a malabanan dagiti nasikap nga iraraut ni Satanas? "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 11
pannakaseknan ni Jehova kadagiti agdaydayaw kenkuana, nangnangruna kadagiti maup-upay, saantayo a patien ti ki- naulbod a pinataud ni Satanas a dinatay pulos ayaten wen- no paboran ni Jehova. (Sal. 34:18; 1 Ped. 5:8) Ken no lag- lagipentayo a kanayon nga agtignay ni Jehova maitunos iti kaipapanan ti naganna, ditay pagduaduaan a ti Manang- tungpal kadagiti kari ket maikari iti naan-anay a panagta- lektayo. - Prov. 3:5, 6. 7 Ngem ania ti kangrunaan a panggep ni Satanas? Ania a talaga ti kayatna kadatayo? Nagbalin a nalawag ti sung- bat iti maikatlo a sulisog ni Satanas ken Jesus. "Agruknoy ken Agdayawka Kaniak Uray Maminsan Laeng" 8 Basaen ti Mateo 4:8-11. Iti maikatlo a sulisog, saanen a nagpalpalikaw ni Satanas. Imbaganan ti talaga a kayatna. Impakita ni Satanas ken Jesus (posible nga iti sirmata) ti "amin a pagarian ti lubong ken ti kinadayagda" - ngem dina impakita dagiti dakes a pasetda. Imbagana ken Jesus: "Itedko amin kenka dagitoy no agruknoy ken agdayawka kaniak uray maminsan laeng."[2] Panagdaydayaw - dayta ti [2] Maipapan kadagiti imbaga ni Satanas, kuna ti maysa a reperensia iti Biblia: "Iti kaunaan a salaysay maipapan iti pannakasubok, a saan a naka- pasa da Adan ken Eva . . . , nakasentro ti isyu iti panangpili iti pagayatan ni Satanas wenno iti pagayatan ti Dios, a mangipakita nga adda koneksion dayta iti panagdaydayaw iti Dios wenno iti sabali. Talaga a pagpannakkel ni Satanas ti bagina kas dios a kasukat ti maymaysa a Dios." 8. Iti maikatlo a sulisog, kasano nga imbaga ni Satanas no ania a talaga ti kayatna? 12 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nalawag a kayat ni Satanas! Kayat ni Satanas a tallikudan ni Jesus ti Amana ken bigbigenna ti Mannulisog kas dios- na. Imbaga ni Satanas ken Jesus ti kasla nalaka a pamay- an. Imparipiripna a maala ni Jesus ti amin a pannakaba- lin ken kinabaknang dagiti nasion ken saan a kasapulan nga agsagaba - saan a makoronaan iti sisiit, saan a mapa- rigat, ken saan a mailansa iti kayo a pagtutuokan. Agpay- payso dayta a sulisog. Saan a kinuestion ni Jesus ti autori- dad ni Satanas kadagiti gobierno iti lubong! (Juan 12:31; 1 Juan 5:19) Talaga nga ited koma ni Satanas ti aniaman tapno tallikudan ni Jesus ti nadalus a panagdaydayaw ken Amana. 9 Uray ita, talaga a kayat ni Satanas nga agdayawtayo kenkuana - direkta man wenno saan. Ni Satanas "ti dios daytoy a sistema ti bambanag," isu a no dagiti relihion iti Babilonia a Dakkel ket agdaydayaw kadagiti didiosen, ni Satanas ngarud ti umaw-awat iti panagdaydayawda. (2 Cor. 4:4) Ngem saan a kontento iti binilion a miembro iti ulbod a relihion isu a kayatna a sulisogen dagiti agdaydayaw iti pudno a Dios tapno kontraenda ti pagayatan ti Dios. Padpadasennatayo nga allukoyen nga agpabaknang ken 9. (a) Ania ti talaga a kayat ni Satanas kadagiti agdaydayaw iti pudno a Dios, ken kasano a padpadasennatayo a sulisogen? (b) Ania ti kara- man iti panagdaydayawtayo? (Kitaen ti kahon nga "Ania ti Panagdayda- yaw?") "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 13
maaddaan iti pannakabalin iti daytoy a lubong imbes nga agbiagtayo kas Kristiano a mabalin a pagsagabaantayo "maigapu iti kinalinteg." (1 Ped. 3:14) No agpasulisogtayo ket panawantayo ti nadalus a panagdaydayaw ken agbalin a paset ti lubong ni Satanas, arigna agrukruknoy ken ag- daydayawtayo ken Satanas uray maminsan laeng, a pagbal- balinentayo kas diostayo. Kasanotayo a malabanan ti kasta a sulisog? 10 Kitaenyo no kasano ti panangsungbat ni Jesus iti ma- ikatlo a sulisog. Impakitana ti naan-anay a kinamatalekna ken Jehova isu a dagus nga imbagana iti Mannulisog: "Pu- manawka, Satanas!" Kas iti inaramidna iti immuna a dua a sulisog, nagkotar ni Jesus iti teksto iti Deuteronomio a naglaon iti nagan ti Dios: "Kuna ti Kasuratan: 'Ni laeng Jehova a Diosmo ti masapul a pagdayawam, ket isu laeng ti masapul a pangipaayam iti sagrado a panagserbi.' " (Mat. 4:10; Deut. 6:13) Saan ngarud a nagpaallukoy ni Jesus a maaddaan iti prominente a karera iti lubong ken nanam-ay a biag a di agsagaba. Ammona a saan nga agpaut dayta. Bi- nigbigna a ni laeng Amana ti maikari a pagdayawan ken ti 'panagdayaw uray maminsan laeng' ken Satanas ket pana- ngipakita iti panagpasakup kenkuana. Saan a pulos kayat ni Jesus nga agbalin a diosna ti dakes a Mannulisog. 10. Kasano ti panangsungbat ni Jesus iti maikatlo a sulisog, ken apay? 14 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Gapu ta kinontra ni Jesus ti imbagana, "pimmanaw ti Diablo."[3] 11 Malabanantayo ni Satanas ken dagiti sulisog ti dakes a lubongna ta kas ken Jesus, mabalintayo ti agpili. Inikkan- natayo ni Jehova iti nagpateg a sagut a wayawaya nga agpi- li. Gapuna, awan asinoman - uray ti mannakabalin ken da- kes nga espiritu a Mannulisog - ti makapilit kadatayo a mangpanaw iti nadalus a panagdaydayaw. No ni Satanas ket simamatalek a 'busorentayo babaen ti natibker a pammati,' kasla ibagbagatayo: "Pumanawka, Satanas!" (1 Ped. 5:9) Laglagipenyo a pimmanaw ni Satanas idi namimpinsan nga inlaksid ni Jesus. Ipasigurado met kadatayo ti Biblia: "Busorenyo ti Diablo, ket panawannakayto." - Sant. 4:7. Ti Kabusor ti Nadalus a Panagdaydayaw 12 Iti maudi a pannulisogna, pinatalgedan ni Satanas nga isu ti orihinal a kabusor ti nadalus a panagdaydayaw. [3] Iti Ebanghelio ni Lucas, naiduma ti naisurat a panagsasaruno dagiti sulisog. Ngem nalawag nga ipakita ti Ebanghelio ni Mateo ti panagsasa- runoda. Kitaentayo ti tallo a rason. (1) Inrugi ni Mateo ti maikadua a sulisog iti sao a "kalpasanna," a mangipakita a dayta ti simmaruno. (2) Kasla lohikal a ti dua a nasikap a sulisog - a nangrugi ti tunggal may- sa iti, "No sika ket anak ti Dios" - ket sarunuen ti direkta a sulisog a mangsukir iti umuna a bilin. (Ex. 20:2, 3) (3) Natural laeng a maibaga ni Jesus ti "Pumanawka, Satanas!" kalpasan ti maikatlo ken maudi a sulisog. - Mat. 4:5, 10, 11. 11. Kasanotayo a malabanan ni Satanas ken dagiti sulisogna? 12. Idiay Eden, kasano nga impakita ni Satanas nga isu ti kabusor ti nadalus a panagdaydayaw? "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 15
˙ ˙ ˙ 1 A ANIA TI PANAGDAYDAYAW? Ti panagdaydayaw mabalin a kayatna a sawen "ti aramid a mangipaki- ta iti respeto ken ayat iti maysa a dios." Iti Biblia, ti sasao iti orihi- nal a lengguahe a naipatarus kas "panagdaydayaw" mabalin a ka- ipapananna ti panangipakita ti maysa a tao iti nauneg a respeto, wenno panagpasakup, kadagiti parsua. (Mat. 28:9) Mabalin met a tukoyen dagita a sasao ti narelihiosuan nga aramid para iti Dios wenno didiosen. (Juan 4:23, 24) Ti kaipapanan dagita a sa- sao ket depende iti konteksto. Ni laeng Jehova, ti Namarsua ken Kangatuan iti Uniberso, ti maikari iti naipamaysa a debosiontayo. (Apoc. 4:10, 11) Agday- dayawtayo ken Jehova babaen ti panangipakitatayo iti respeto iti kalinteganna a mangituray ken ti panangidaydayaw iti naganna. (Sal. 86:9; Mat. 6:9, 10) Iti libro nga Ezekiel, masansan a naitam- pok dagitoy dua a tema - ti kalintegan ni Jehova a mangituray ken ti naganna. Ti sasao a "Kangatuan nga Apo Jehova" ket na- min-217 a nausar iti laeng libro nga Ezekiel, ken 55 a daras met ti "maammuanyonto a siak ni Jehova" ken ti dadduma pay nga umasping iti dayta. - Ezek. 2:4; 6:7. Ngem saan la a basta rikna ti panagdaydayawtayo, ta ti pudno a panagdaydayaw ket napakuyogan iti aramid. (Sant. 2:26) No ide- dikartayo ti biagtayo ken Jehova, ikaritayo nga iti amin a paset ti Rinibu a tawen sakbayna, idiay hardin ti Eden ti damo a nangipakitaan ni Satanas iti gurana iti panagdaydayaw ken Jehova. Idi nasulisogna ni Eva a nangsulisog met ken Adan a sumukir iti bilin ni Jehova, naalana idan tapno iturayan ken kontrolenna. (Basaen ti Genesis 3:1-5; 2 Cor. 11:3; 16 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
biagtayo, agtulnogtayo kenkuana kas ti Kangatuan nga Agturay ken ipakitatayo ti nauneg a respeto iti naganna. Lagipenyo nga iti insungbat ni Jesus iti maikatlo a sulisog, inkonektarna ti panag- daydayaw iti "sagrado a panagserbi." (Mat. 4:10) Kas agdayda- yaw ken Jehova, magagarantayo nga agserbi kenkuana.[a] (Deut. 10:12) Ipapaaytayo ti sagrado a panagserbi iti Dios no makiram- ramantayo kadagiti aktibidad a direkta a konektado iti panagday- dayawtayo ken agkasapulan iti panagsakripisio. Ania dagita? Adu ti pamay-an a maipaaytayo ti sagrado a panagserbi, ket napateg amin dagita ken Jehova. Mangipapaaytayo iti sagrado a panagserbi no mangasabatayo, agkomentotayo kadagiti gimong iti Kingdom Hall, ken tumulongtayo a mangmantener ken mangiba- ngon kadagiti paggigimongantayo. Mangipapaaytayo met iti sag- rado a panagserbi no makipasettayo iti panagdaydayaw ti pamilia, suportarantayo ti trabaho a panangsaranay kadagiti agkasapu- lan a kapammatiantayo, agboluntario kadagiti kombensiontayo, wenno agserbitayo iti Bethel. (Heb. 13:16; Sant. 1:27) No iyun- unatayo ti nadalus a panagdaydayaw iti isip ken pusotayo, mangi- papaaytayo iti "sagrado a panagserbi iti aldaw ken rabii." Pagrag- sakantayo ti agdaydayaw iti Diostayo a ni Jehova! - Apoc. 7:15. [a] Ti maysa kadagiti Hebreo a sao a makayallatiw iti kayulogan ti panagdaydayaw kaipapananna met ti 'panagserbi.' Ti ngarud pa- nagdaydayaw karamanna ti panagserbi. - Ex. 3:12, ftn. Apoc. 12:9) Kinapudnona, nagbalin ni Satanas a diosda, ket nagbalinda a managdaydayaw kenkuana, uray no maba- lin a dida ammo ti agpayso a kinasiasino ti mangal-allilaw kadakuada. Mainayon pay, idi inrugi ni Satanas ti panag- rebelde idiay Eden, saanna la a kinuestion ti kalintegan ni "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 17
Jehova a mangituray no di ket inrugina met ti panangbu- sor iti nadalus a panagdaydayaw. Kasano? 13 Ti isyu maipapan iti kalintegan a mangituray ket ko- nektado iti nadalus a panagdaydayaw. Ti laeng pudno a Ka- ngatuan, Daydiay 'nangparsua iti amin a banag,' ti maika- ri a pagdayawan. (Apoc. 4:11) Idi pinarsua ni Jehova dagiti perpekto a tattao a da Adan ken Eva ken pinagyanna ida iti hardin ti Eden, panggepna a ti intero a daga ket pagna- edan dagiti perpekto a tattao a situtulok a mangipaay Ken- kuana iti panagdaydayaw - nadalus a panagdaydayaw nga agtaud kadagiti nadalus a puso. (Gen. 1:28) Kinuestion ni Satanas ti kalintegan ni Jehova a mangituray ta inaguman- na ti panagdaydayaw a rumbeng laeng a para iti Kangatuan nga Apo a ni Jehova. - Sant. 1:14, 15. 14 Nagballigi kadi ni Satanas iti panangbusorna iti nada- lus a panagdaydayaw? Napagtallikudna da Adan ken Eva iti Dios. Manipud idi, busbusorennan ti pudno a panagday- dayaw ket ikagkagumaanna a pagtallikuden ken Jehova a Dios ti ad-adu pay a tattao. Intultuloy ni Satanas a suliso- gen dagiti agdaydayaw ken Jehova sakbay ti panawen dagi- ti Kristiano. Idi umuna a siglo C.E., siuulpit a nangpataud 13. Ania ti koneksion ti nadalus a panagdaydayaw iti isyu maipapan iti kalintegan a mangituray? 14. Nagballigi kadi ni Satanas iti panangbusorna iti nadalus a panagday- dayaw? Ilawlawagmo. 18 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
iti apostasia wenno panangpanaw iti pudno a panagdayda- yaw isu a narugitan ti kongregasion Kristiano. Idi agangay, kasla awanen ti nadalus a panagdaydayaw. (Mat. 13:24-30, 36-43; Ara. 20:29, 30) Manipud idi maikadua a siglo C.E., napasaran dagiti agdaydayaw iti pudno a Dios ti napaut a naespirituan a pannakaadipen iti Babilonia a Dakkel, ti sa- ngalubongan nga imperio ti ulbod a relihion. Ngem saan a nagballigi ni Satanas a manglapped iti panggep ti Dios iti nadalus a panagdaydayaw. Awan ti makapasardeng iti Dios iti panangtungpalna iti panggepna. (Isa. 46:10; 55:8- 11) Nairaman ti naganna, ken kanayon nga agtignay mai- tunos iti kaipapanan ti naganna. Ni Jehova ti di pulos ma- paay a Manangtungpal iti panggepna! Ti Manangidepensa iti Nadalus a Panagdaydayaw 15 Idiay Eden, adda dagiti dagus nga inaramid ni Jehova tapno maaksionanna dagiti rebelde ken masiguradona a matungpal ti panggepna. (Basaen ti Genesis 3:14-19.) Uray adda pay laeng da Adan ken Eva iti hardin, sinentensiaanen ni Jehova ti tallo a rebelde sigun iti panagsasarunoda a nagbasol - umuna, ni Satanas, kalpasanna, ni Eva, kama- udiananna, ni Adan. Iti sasao a naibaga ken Satanas, ti di makita a promotor, impadto ni Jehova ti iyaay ti 'ka- putotan' a mangikkat kadagiti resulta ti panagrebelde. 15. Idiay Eden, ania dagiti inaramid ni Jehova tapno maaksionanna da- giti rebelde ken tapno masiguradona nga agballigi ti panggepna? "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 19
Nagpateg ti akem dayta a naikari a 'kaputotan' tapno ma- tungpal ti panggep ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw. 16 Kalpasan ti panagrebelde idiay Eden, intultuloy ni Je- hova a tungpalen ti panggepna. Nangaramid kadagiti ur- nos tapno makapagdaydayaw kenkuana ti imperpekto a tat- tao iti pamay-an nga akseptarenna, kas makitatayo iti sumaruno a kapitulo. (Heb. 11:4-12:1) Inwanwanna met ti adu a nagsurat iti Biblia - a pakairamanan da Isaias, Jere- mias, ken Ezekiel - a mangisurat kadagiti makapagagar a padto maipapan iti pannakaisubli ti nadalus a panagdayda- yaw. Dayta a pannakaisubli ket nalatak a tema iti Biblia. Amin dagita a padto ket tinungpal ti naikari a 'kaputotan,' a kangrunaan a tumukoy ken Jesu-Kristo. (Gal. 3:16) Ni Jesus ti Manangidepensa iti nadalus a panagdaydayaw, kas nalawag nga impakitana iti sungbatna iti maikatlo a suli- sog. Wen, ni Jesus ti pinili ni Jehova a mangtungpal kada- giti padto maipapan iti pannakaisubli ti nadalus a panag- daydayaw. (Apoc. 19:10) Winayawayaanna ti ili ti Dios iti naespirituan a pannakaadipen ken insublina ti nadalus a panagdaydayaw iti maiparbeng a lugarna. Ania ti Aramidem? 17 Makaparagsak ken makapabileg iti pammati a sukima- 16. Kalpasan ti panagrebelde idiay Eden, ania dagiti inaramid ni Jehova tapno agtultuloy a matungpal ti panggepna? 17. Apay a napateg kadatayo dagiti padto ti Biblia maipapan iti panna- kaisubli ti nadalus a panagdaydayaw? 20 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ten dagiti padto ti Biblia maipapan iti pannakaisubli ti na- dalus a panagdaydayaw. Napateg kadatayo dagita a padto ta segseggaantayo ti tiempo nga agkaykaysanton ti amin a parsua idiay langit ken ditoy daga iti nadalus a panagday- dayaw iti Kangatuan nga Apo a ni Jehova. Mangted met dagita a padto iti namnama, ta naglaonda iti dadduma ka- dagiti kangrunaan a makaparagsak a pammatalged iti Sao ti Dios. Asino kadatayo ti saan a magagaran a makakita iti pannakatungpal dagiti kari ni Jehova - agraman ti panagu- ngar dagiti ay-ayatentayo, sangalubongan a paraiso, perpek- to a salun-at, ken agnanayon a biag? - Isa. 33:24; 35:5, 6; Apoc. 20:12, 13; 21:3, 4. 18 Iti daytoy a libro, usigentayo dagiti makaparagsak a padto iti libro ti Biblia nga Ezekiel. Adu kadagita ti nai- sentro iti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw. Ada- lentayo no kasano a dagiti padto ni Ezekiel ket konektado iti dadduma a padto, no kasano a matungpal dagita baba- en ken Kristo, ken no kasano a nairamantayo. - Kitaen ti kahon a "Pakabuklan ti Ezekiel." 19 Idi 29 C.E., iti let-ang ti Judea, napaay ni Satanas idi pinadasna a pagtallikuden ni Jesus iti nadalus a panag- daydayaw. Ngem datayo ngay? Mas determinado itan ni Sa- tanas a mangyadayo kadatayo iti pudno a panagdaydayaw. 18. Ania dagiti usigentayo iti daytoy a libro? 19. Ania ti determinasionmo, ken apay? "NI LAENG JEHOVA A DIOSMO TI MASAPUL A PAGDAYAWAM" 21
(Apoc. 12:12, 17) Sapay koma ta matulongannatayo daytoy a libro a mangpabileg iti determinasiontayo a manglaban iti dayta a dakes a Mannulisog. Ipakitatayo met koma iti sao ken aramid a talaga nga anamongantayo ti sasao a, "Ni laeng Jehova a Diosmo ti masapul a pagdayawam." Iti kasta, maaddaantayo iti namnama nga agbiag ken makakita a matungpal met laengen ti nadayag a panggep ni Jehova - nga amin idiay langit ken ditoy daga ket agkaykaysa a mangipaay ken Jehova iti pakaikarianna unay, ti nadalus a panagdaydayaw nga agtaud kadagiti nadalus a puso! ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania dagiti taktika ni Satanas iti umuna a dua a pannulisogna ken Jesus, ken kasano a sulsulisogennatayo ni Satanas kadagiti umasping a taktika? 2 Kas ipakita ti maikatlo a pannulisog ni Satanas ken Jesus, ania ti kayat ni Satanas kadatayo, ken kasanotayo a malabanan dagiti panangallilawna? 3 Kasano a maipakitam nga anamongam dagitoy a sasao: "Ni laeng Jehova a Diosmo ti masapul a pagdayawam"? 22 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 1B PAKABUKLAN TI EZEKIEL Gagangay a nabingaybingay ti libro nga Ezekiel kas iti sumaganad: KAPITULO 1-3 Idi 613 B.C.E., bayat nga agnanaed ni Ezekiel idiay Babilonia a kadua dagiti naipanaw a Judio, nakakita kadagiti sirmata maipa- pan ken Jehova ken nadutokan nga agipadto kadagiti Judio nga agnanaed iti igid ti karayan Kebar. KAPITULO 4-24 Iti nagbaetan ti 613 ken 609 B.C.E., impakaammo ni Ezekiel dagiti padto a nangnangruna a naglaon iti pannakaukom ti Jeru- salem ken dagiti umilina a rebelioso ken agdaydayaw iti idolo. KAPITULO 25-32 Kalpasan ti Jerusalem, insublat ni Ezekiel nga ipakaammo ti mensahe ti pannakaukom kadagiti kabusor a nasion a kas iti Ammon, Edom, Egipto, Moab, Filistia, Sidon, ken Tiro, mani- pud idi tawen 609 B.C.E., a panangrugi ti maudi a panangsakup ti Babilonia iti Jerusalem. KAPITULO 33-48 Nangrugi idi 606 B.C.E., bayat a rebba pay laeng ti Jerusalem ken ti templona, a ginasut a kilometro ti kaadayona manipud Babilo- nia, impamaysa ni Ezekiel ti mensahe a mangted iti namnama - ti makaparagsak a pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova a Dios. Ti libro nga Ezekiel ket gagangay a naurnos sigun iti panag- sasaruno dagiti pasamak ken sigun iti topiko. Dagiti padto a madadael ti Jerusalem ken ti templona ket immun-una ngem iti adu a padto ti pannakaisubli ti nadalus a panag- daydayaw. Natural laeng a kasta ta dagiti padto maipapan iti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw ipasimuda- agda a nagsardengen ti panagdaydayaw idiay templo. Dagiti met padto ni Ezekiel kontra kadagiti kabusor a nasion iti aglawlaw (kapitulo 25-32) ket mabasa kalpasan dagiti mensa- he a maukom ti Jerusalem ken sakbay dagiti padto a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw. Kastoy ti imbaga ti maysa nga es- kolar maipapan kadagiti mensahe ti panangukom nga impakaammo ni Ezekiel kadagiti nasion: "Maitutop dagi- ta a panagbaliw manipud idi naipakaammo ti mensahe ti pungtot ti Dios agingga idi naipakaammo ti asina iti ilina ta ti pannakaukom dagiti kabusorda ket paset a mismo ti panangisalakanna iti ilina." 1 4 7 10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 2 5 8 11 14 17 20 23 26 29 32 35 38 41 44 47 3 6 9 12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45 48
2 "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA NAKAISENTRUANNA: Pakasaritaan ti urnos ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw HEBREO 11:4 KITKITAEN a naimbag ni Abel dagiti karnerona. Sidu- dungngo a pinadakkelna ida sipud nayanakda. Ita, mang- pilin iti sumagmamano a partienna tapno isagutna iti Dios. Awaten ngata ni Jehova daytoy a pamay-an ti pa- nagdaydayaw ti maysa nga imperpekto a tao? 2 Impaisurat ti Dios ken apostol Pablo maipapan ken Abel: "Ti sagutna ket inawat ti Dios." Ngem saan nga inawat ni Jehova ti daton ni Cain. (Basaen ti Hebreo 11:4.) Mangpataud daytoy kadagiti saludsod a masa- pul a pagpanunotantayo. Apay nga inawat ti Dios ti panagdaydayaw ni Abel ngem saan ken Cain? Ania ti masursurotayo kadagiti inaramid da Cain ken Abel ken ti dadduma a nadakamat iti Hebreo kapitulo 11? Dagiti sungbat ti mangpauneg iti pannakaawattayo no ania ti nairaman iti nadalus a panagdaydayaw. 1-3. (a) Ania dagiti saludsod a pagpanunotantayo? (b) Ania ti adalenta- yo nga uppat a kangrunaan a banag iti nadalus a panagdaydayaw? 24 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
3 Bayat nga adalentayo daytoy ababa a pakabuklan da- giti pasamak manipud tiempo ni Abel agingga idi tiem- po ni Ezekiel, siputanyo ti uppat a kangrunaan a ba- nag, a no agkakadua, awaten ti Dios ti panagdaydayaw: Ti umawat ket masapul a ni Jehova, ti kalidad ket masa- pul a ti kasayaatan, ti pamay-an ket masapul nga aksep- taren ti Dios, ken masapul a nadalus ti motibo ti agday- dayaw. Apay a Saan a Naawat ti Panagdaydayaw ni Cain? 4 Basaen ti Genesis 4:2-5. Ammo ni Cain a ni Jehova ti umawat iti sagutna. Adu ti tiempo ken gundaway ni Cain a mangam-ammo ken Jehova. Mabalin nga ag-100 ti tawenda ken Abel nga adingna idi indatonda dagiti sagutda.[1] Ammoda ti hardin ti Eden. Nalabit natan- tannawaganda dayta a napintas a parke. Sigurado a na- kitkitada dagiti kerubin nga agbambantay iti pagserkan ti hardin. (Gen. 3:24) Sigurado nga imbaga dagiti nagan- nakda a ni Jehova ti nangparsua iti amin a sibibiag a [1] Mabalin a nayinaw ni Abel di nagbayag kalpasan a napapanaw da Adan ken Eva idiay Eden. (Gen. 4:1, 2) Kuna ti Genesis 4:25 a pi- nili ti Dios ni Set "a kasukat ni Abel." Agtawen ni Adan iti 130 idi nayanak ni Set, kalpasan ti naranggas a pannakapapatay ni Abel. (Gen. 5:3) Isu a mabalin nga agarup 100 ti tawen ni Abel idi pinatay ni Cain. 4, 5. Ania dagiti rason a mabalin a napanunot ni Cain a ni Jehova ti ma- sapul nga umawat iti sagutna? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 25
banag ken ti orihinal a panggepna para iti sangatauan ket naiduma iti mapaspasaranda - ti in-inut a panagka- puyda agingga a matayda. (Gen. 1:24-28) Ammo ni Cain dagita isu a mabalin a napanunotna a ti Dios ti masa- pul a pangtedanna iti sagutna. 5 Ania pay ti mabalin a rason a nagdaton ni Cain? Im- padto ni Jehova a tumaud ti maysa a 'kaputotan' a mangrumek iti ulo "ti uleg" a nangsulisog ken Eva isu a dakes ti napilina. (Gen. 3:4-6, 14, 15) Kas inauna, ma- balin nga impagarup ni Cain nga isu ti naikari a 'kapu- totan.' (Gen. 4:1) Maysa pay, saan nga interamente a pi- nugsat ni Jehova ti pannakikomunikarna iti managbasol a tattao; uray kalpasan a nagbasol ni Adan, kinasarita ti Dios, nalabit babaen ti maysa nga anghel. (Gen. 3:8-10) Kinasarita pay ni Jehova ni Cain kalpasan a nagdaton. (Gen. 4:6) Sigurado nga ammo ni Cain a ni Jehova ti maikari a pagdaydayawan. 6 Apay ngarud a saan a pinaboran ni Jehova ti daton ni Cain? Adda kadi depekto ti kalidad ti sagutna? Awan ti ibaga ti Biblia. Basta ibagana a nangted ni Cain ka- dagiti "apitna." Idi agangay, impaisurat ni Jehova iti Linteg nga intedna ken Moises a maakseptar dayta a 6, 7. Adda kadi depekto ti kalidad ti daton ni Cain wenno kamali ti pa- may-an ti panagdatonna? Ilawlawagmo. 26 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kita ti daton. (Num. 15:8, 9) Panunotenyo met dagiti ka- sasaad. Mulmula laeng ti kankanen idi dagiti tattao. (Gen. 1:29) Ken gapu ta inlunod ti Dios ti daga iti ruar ti Eden, nagrigatan la ketdi ni Cain dagiti indatonna. (Gen. 3:17-19) Indatonna ti pinagrigatan ken pagbiagna a taraon! Ngem saan latta nga inawat ni Jehova ti da- tonna. 7 Adda ngata ngarud kamali iti pamay-an ti pannaka- ited ti sagut? Saan ngata a nasurot ni Cain ti maaksep- tar a pamay-an ti panagdaton? Kasla saan met a kasta. Apay? Gapu ta idi saan nga inawat ni Jehova ti daton ni Cain, dina kinuestion ti pamay-an ti pannakaited ti daton. Kinapudnona, saan a nadakamat no kasano ti pa- nagidaton da Cain wenno Abel. Ania ngarud ti prob- lema? 8 Ti impaisurat ti Dios ken Pablo kadagiti Hebreo ipakitana a saan a nadalus ti motibo ni Cain idi nagida- ton. Awan ti pammati ni Cain. (Heb. 11:4; 1 Juan 3: 11, 12) Isu a saan a pinaboran ni Jehova ni Cain - isuna a mismo - saan la a ti datonna. (Gen. 4:5-8) Ni Jehova ket managayat nga Ama, isu a siaasi a pinadasna nga ilinteg ti anakna. Ngem arigna inwalin ni Cain ti ima ni 8, 9. (a) Apay a saan man la a pinaboran ni Jehova ni Cain wenno ti da- tonna? (b) Ania ti naisangsangayan a madlawyo kadagiti impormasion iti Biblia maipapan kada Cain ken Abel? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 27
Jehova a tumulong kenkuana. Napno ti puso ni Cain ka- dagiti aramid ti imperpekto a lasag - "guranggura, apa, imon." (Gal. 5:19, 20) Dakes ti puso ni Cain isu nga awanen serserbi ti dadduma pay a nasayaat a paset ti panagdaydayawna. Isuro kadatayo ti inaramidna a ti ma- kiddaw iti nadalus a panagdaydayaw ket saan laeng a pammarang a panangipakita iti debosion ken Jehova. 9 Adu ti ibaga ti Biblia kadatayo maipapan ken Cain - mangngegtayo ti pannakisarita ni Jehova kenkuana, mabasatayo dagiti sungbat ni Cain, ken maammuantayo pay ti nagan dagiti annakna ken ti dadduma nga inara- midda. (Gen. 4:17-24) Ngem no maipapan ken Abel, awan mabasatayo a salaysay a naaddaan iti annak ken awan ti imbagana a naisurat iti Biblia. Ngem dagiti ina- ramid ni Abel ket makisasao pay laeng kadatayo ita. Ka- sano? Inyulidan ni Abel ti Pagtuladan iti Nadalus a Panagdaydayaw 10 Nagidaton ni Abel ken Jehova ta ammona nga Isu ti kakaisuna a maikari nga umawat iti dayta. Ti kalidad ti sagutna ket ti kasayaatan - pinili ni Abel 'dagiti inau- na nga annak dagiti tarakenna.' Nupay saan a naibaga iti salaysay no indatonna dagita iti maysa nga altar wen- 10. Kasano nga inyulidan ni Abel ti pagtuladan iti nadalus a panagday- dayaw? 28 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
no saan, nalawag a naakseptar ti pamay-an ti panangi- datonna iti sagutna. Ngem ti naisangsangayan iti sagut ni Abel ket ti motibona a nangted iti dayta, a pakasursu- ruantayo uray nasurok nga 6,000 a tawenen ti naglabas. Natignay ni Abel gapu iti pammatina iti Dios ken iti ayatna kadagiti nalinteg a pagalagadan ni Jehova. Kasa- notayo nga ammo? 11 Umuna, kitaentayo ti imbaga ni Jesus maipapan ken Abel nga am-ammona unay. Sibibiag ni Jesus idiay langit idi sibibiag ni Abel ditoy daga. Interesado unay ni Jesus iti daytoy nga anak ni Adan. (Prov. 8:22, 30, 31; Juan 8:58; Col. 1:15, 16) Isu nga idi inladawanna ni Abel kas nalinteg a tao, naibasar dayta iti aktual a nakitana. (Mat. 23:35) Ti nalinteg a tao ket daydiay mangbigbig a ni Jehova ti rumbeng a mangikeddeng iti pagalagadan iti umiso ken di umiso. Ngem saan la a dayta ti arami- denna - paneknekanna iti sasao ken ar-aramidna nga umanamong kadagita a pagalagadan. (Idilig ti Lucas 1: 5, 6.) Panawen ti kasapulan tapno maaddaan iti reputa- sion kas maysa a nalinteg. Isu a sakbay pay nga ida- ton ni Abel ti sagutna, mabalin nga agbibiagen maitu- nos kadagiti pagalagadan ni Jehova. Narigat la ketdi nga aramiden dayta. Saan a nasayaat nga impluensia ni 11. Apay nga inladawan ni Jesus ni Abel kas nalinteg? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 29
manongna a Cain ta dimmakes ti pusona. (1 Juan 3:12) Sinukir ni nanangna ti direkta a bilin ti Dios, ken nag- rebelde ni tatangna ken Jehova, ta kayatna nga isu ti ag- desision no ania ti naimbag ken dakes. (Gen. 2:16, 17; 3:6) Talaga a natured ni Abel ta pinilina ti biag a naidu- ma unay iti pinili ti pamiliana! 12 Sumaruno, siputanyo no kasano a pinagkonektar ni apostol Pablo dagiti kualidad a pammati ken kinalinteg. "Gapu iti pammati," insurat ni Pablo, "nagdaton ni Abel iti Dios iti daton a napatpateg ngem iti daton ni Cain, ket babaen dayta a pammati, napaneknekan a nalinteg." (Heb. 11:4) Ipakita dagiti imbaga ni Pablo a bayat a si- bibiag ni Abel, natignay gapu ta naimpusuan ti pamma- tina ken Jehova ken ammona a kanayon nga umiso dagiti aramiden ni Jehova. Ngem saan a kasta ni Cain. 13 Isuro kadatayo ti ulidan ni Abel a ti nadalus a pa- nagdaydayaw ket agtaud laeng iti puso a nadalus dagiti motibona - puso a napnuan pammati ken Jehova ken naan-anay nga umanamong kadagiti nalinteg a pagala- gadan ti Dios. Masursurotayo met a ti makiddaw iti na- dalus a panagdaydayaw ket saan la a maminsan a pana- ngipakita iti debosion. Ramanenna ti intero a biagtayo, ti amin nga aramidtayo. 12. Ania ti kangrunaan a nagdumaan da Cain ken Abel? 13. Ania ti isuro kadatayo ti ulidan ni Abel? 30 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Sinurot Dagiti Nagkauna nga Amma ti Pagtuladan 14 Ni Abel ti kaunaan nga imperpekto a tao a nangi- paay ken Jehova iti nadalus a panagdaydayaw, ngem saan nga isu ti kaudian. Dinakamat ni apostol Pablo ti dadduma a naakseptar ti panagdaydayawda ken Jehova a kas kada Noe, Abraham, ken Jacob. (Basaen ti Hebreo 11:7, 8, 17-21.) Adda dagiti panawen iti biag ti tunggal maysa kadagita a nagkauna nga amma a nagdatonda ken Jehova, ket inakseptar ti Dios dagita. Apay? Gapu ta saan la a nagdaton ti tunggal maysa kadakuada no di ket tinungpalda ti amin a kangrunaan a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw. Usigentayo ti impakitada nga ulidan. 15 Nayanak ni Noe kalpasan ti 126 a tawen manipud ipapatay ni Adan. Iti daydi a tiempo, napnon ti lubong iti ulbod a panagdaydayaw.[2] (Gen. 6:11) Kadagiti amin a pamilia a sibibiag ditoy daga sakbay unay ti Layus, ti laeng panagdaydayaw ni Noe ken ti pamiliana ti inawat [2] Kuna ti Genesis 4:26 nga idi tiempo ni Enos, nga apoko ni Adan, "rinugian dagiti tattao ti umawag iti nagan ni Jehova." Ngem nalawag a saan a buyogen iti panagraem ti panangaramidda iti day- ta, ken mabalin nga inusarda ti nagan ni Jehova a pangtukoy kadagiti idolo. 14. Apay nga inakseptar ni Jehova dagiti sagut da Noe, Abraham, ken Jacob? 15, 16. Kasano ti panangtungpal ni Noe iti uppat a kangrunaan a ma- kiddaw iti nadalus a panagdaydayaw? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 31
ni Jehova. (2 Ped. 2:5) Kalpasan a nakalasat iti Layus, natignay ni Noe nga agaramid iti altar, ti kaunaan nga espesipiko a nadakamat iti Biblia, ken agdaton ken Je- hova. Iti dayta a naimpusuan nga inaramid ni Noe, na- lawag nga impakitana iti pamiliana ken iti amin a tat- tao a nagtaud kenkuana, a ni laeng Jehova ti maikari nga umawat iti panagdaydayaw. Kadagiti amin nga ani- mal a mabalin nga idatonna, pinili ni Noe ti "sumagma- mano a nadalus nga animal ken nadalus nga agtaytayab a parsua." (Gen. 8:20) Dagidiay ti kasayaatan ti kalidad- na a daton ta ni Jehova a mismo ti nangideklara a na- dalusda. - Gen. 7:2. 16 Pinuoran ni Noe dagita a daton iti altar nga inara- midna. Naakseptar kadi dayta a pamay-an ti panagday- dayaw? Wen. Sigun iti salaysay, naragsakan ni Jehova iti makaay-ayo a banglo ti daton isu a binendisionanna ni Noe ken dagiti annakna. (Gen. 8:21; 9:1) Ngem ti kang- runaan a rason nga inawat ni Jehova ti daton ket ti mo- tibo ni Noe a nangted iti dayta. Dagiti daton ti sabali pay nga ebidensia a nabileg ti pammati ni Noe ken Je- hova ken nabileg ti pammatina a kanayon nga umiso da- giti aramiden ni Jehova. Gapu ta kanayon a nagtulnog ni Noe ken Jehova ken tinungpalna dagiti pagalagadan ti Dios, kuna ti Biblia a ni Noe ket 'nakipagna iti 32 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
pudno a Dios.' Kas resultana, agnanayon ti reputasion ni Noe kas nalinteg a tao. - Gen. 6:9; Ezek. 14:14; Heb. 11:7. 17 Ni Abraham ket nalikmut iti ulbod a panagdayda- yaw. Ti siudad ti Ur a pagnanaedanna ket addaan iti na- kangatngato a templo a pagdaydayawan ken Nanna a dios-bulan.[3] Uray ti ama ni Abraham ket nagdaydayaw idi kadagiti didiosen. (Jos. 24:2) Ngem pinili ni Abra- ham ti agdaydayaw ken Jehova. Posible a naammuanna ti maipapan iti pudno a Dios iti apongna a ni Sem a maysa kadagiti annak ni Noe. Naginnabut ti biagda iti 150 a tawen. 18 Iti unos ti atiddog a biagna, adu ti indaton ni Ab- raham. Ngem dagitoy a panangipakita iti panagdayda- yaw ket kanayon a maipaay ken Jehova, ti kakaisuna a maikari nga umawat. (Gen. 12:8; 13:18; 15:8-10) Nakasa- gana kadi ni Abraham a mangted ken Jehova iti daton a kasayaatan ti kalidadna? Nalawag ti sungbat idi impa- kita ni Abraham a situtulok a mangidaton iti dungdung- nguenna nga anak a ni Isaac. Iti dayta a gundaway, [3] Ti lalaki a didiosen a ni Nanna ket naawagan met iti Sin. Dagiti templo ken altar iti siudad ti Ur ket nangnangruna nga agpaay ken- kuana uray no adu a didiosen ti daydayawen dagiti tattao sadiay. 17, 18. Kasano nga impakita ni Abraham ti panangtungpalna iti uppat a kangrunaan a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 33
indetalye ni Jehova ti eksakto a pamay-an ti panagdaton ni Abraham. (Gen. 22:1, 2) Ket situtulok idi ni Abra- ham a mangsurot iti amin a detalye dayta a bilin. Ni Je- hova ti nangpasardeng kenkuana iti aktual a panangpa- patayna iti anakna. (Gen. 22:9-12) Inakseptar ni Jehova dagiti inaramid ni Abraham a panagdaydayaw ta nada- lus dagiti motibona a nagidaton. "Namati ni Abraham ken Jehova," insurat ni Pablo, "ket naibilang kas nalin- teg." - Roma 4:3. 19 Nabayag a nagyan ni Jacob idiay Canaan, ti daga nga inkari ni Jehova ken Abraham ken kadagiti kaputo- tanna. (Gen. 17:1, 8) Lugar dayta dagiti tattao a nagda- kes ti pamay-an ti panagdaydayawda isu nga imbaga ni Jehova a dagiti umili ket 'mapapanaw iti dagada.' (Lev. 18:24, 25) Idi 77 ti tawen ni Jacob, pimmanaw idiay Canaan, nagasawa, sa nagsubli a kaduana ti dak- kel a pamiliana. (Gen. 28:1, 2; 33:18) Ngem dadduma a kapamiliana ket naimpluensiaan iti ulbod a panagday- dayaw. Nupay kasta, idi inawis ni Jehova ni Jacob a ma- pan idiay Bethel ken agaramid iti altar, dagus a nagtig- nay. Imbagana nga umuna iti pamiliana: "Ibellengyo ti amin a didiosenyo ket dalusanyo ti bagiyo." Kalpasan- 19, 20. Kasano nga impakita ni Jacob ti panangtungpalna iti uppat a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw? 34 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
na, simamatalek a sinurotna dagiti naibilin kenkuana. - Gen. 35:1-7. 20 Adu nga altar ti inaramid ni Jacob idiay Naikari a Daga, ngem kanayon a ni Jehova ti immawat iti panag- daydayawna. (Gen. 35:14; 46:1) Ti kalidad dagiti daton- na, ti pamay-an ti panagdaydayawna iti Dios, ken ti mo- tibona a nangaramid kadagita ti makagapu a tinukoy ti Biblia ni Jacob kas "nalinteg," maysa a sao a mangila- dawan kadagiti an-anamongan ti Dios. (Gen. 25:27) Iti intero a panagbiagna, nagsayaat ti inyulidan ni Jacob iti nasion ti Israel nga agtaud kenkuana. - Gen. 35:9-12. 21 Ania ti masursurotayo iti nadalus a panagdaydayaw nga inyulidan dagiti nagkauna nga amma? Kas kadakua- da, nalikmuttayo kadagiti tattao, nalabit uray dagiti kapamiliatayo, a mabalin a mangsinga iti naipamaysa a debosiontayo ken Jehova. Tapno malabanantayo ti kas- ta nga impluensia, masapul a pabilgentayo ti pammati- tayo ken Jehova ken kombinsidotayo a dagiti nalinteg a pagalagadanna ti kasayaatan. Maipakitatayo dayta a pammati no agtulnogtayo ken Jehova ken usarentayo ti tiempo, pigsa, ken sanikuatayo nga agserbi kenkuana. (Mat. 22:37-40; 1 Cor. 10:31) Anian a makaparegta a 21. Ania ti masursurotayo maipapan iti nadalus a panagdaydayaw nga inyulidan dagiti nagkauna nga amma? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 35
maammuan nga ibilangnatayo ni Jehova a nalinteg no agdaydayawtayo kenkuana iti amin a kabaelantayo, iti pamay-an a kidkiddawenna, ken nadalus ti motibotayo! - Basaen ti Santiago 2:18-24. Nasion a Naipamaysa iti Nadalus a Panagdaydayaw 22 Inikkan ni Jehova dagiti kaputotan ni Jacob iti Lin- teg tapno nalawag nga ammoda dagiti kidkiddawenna kadakuada. No agtulnogda ken Jehova, agbalinda nga 'espesial a sanikuana' ken "nasantuan a nasion." (Ex. 19: 5, 6) Kitaenyo ti panangipaganetget ti Linteg iti uppat a kangrunaan a banag a napateg iti nadalus a panagday- dayaw. 23 Nalawag nga inyam-ammo ni Jehova ti rumbeng nga umawat iti panagdaydayaw dagiti Israelita. "Dika agdaydayaw kadagiti sabali a dios no di laeng siak," ki- nuna ni Jehova. (Ex. 20:3-5) Dagiti idatonda ket masa- pul a dagidiay kasayaatan ti kalidadda. Kas pagarigan, masapul a nasalun-at ken awan ti aniaman a depekto dagiti animal nga idatonda. (Lev. 1:3; Deut. 15:21; idilig ti Malakias 1:6-8.) Nabenepisiaran dagiti Levita kadagi- ti naisagut ken Jehova, ngem nagidaton met ti tunggal maysa kadakuada. Dagiti datonda ket masapul nga ag- 22-24. Kasano nga impaganetget ti Linteg ti kinapateg ti umawat, kali- dad, ken ti pamay-an ti panagdaton dagiti Israelita? 36 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gapu iti "amin a kasayaatan a sagut a naited" kadakua- da. (Num. 18:29) Maipapan iti pamay-an ti panagdayda- yaw dagiti Israelita, naikkanda iti espesipiko a bilin no ania dagiti maidaton, no sadino ti pagidatonan, ken no kasano ti pannakaidaton dagita ken Jehova. Nasurok nga 600 a linteg ti naited a mangiwanwan iti kababalin- da, ket naibaga kadakuada: "Tungpalenyo a naimbag ti imbilin kadakayo ni Jehova a Diosyo. Dikay agturong iti kannawan wenno kannigid." - Deut. 5:32. 24 Talaga kadi a napateg no sadino ti pagidatonan da- giti Israelita? Wen. Imbilin ni Jehova iti ilina a manga- ramidda iti tabernakulo, ket nagbalin dayta a sentro ti nadalus a panagdaydayaw. (Ex. 40:1-3, 29, 34) Idi a tiem- po, no kayat dagiti Israelita nga awaten ti Dios dagiti datonda, masapul nga ipanda dagita iti tabernakulo.[4] - Deut. 12:17, 18. 25 Ngem ti napatpateg ket ti motibo ti Israelita nga agidaton! Ti koma rasonna ket ti naimpusuan a panaga- yatna ken Jehova ken kadagiti pagalagadanna. (Basaen ti Deuteronomio 6:4-6.) Idi nagdaydayaw dagiti Israelita ken [4] Idi naikkaten ti sagrado a Lakasa manipud iti tabernakulo, ag- parang nga awatenen ni Jehova dagiti naidaton iti dadduma a lugar malaksid iti tabernakulo. - 1 Sam. 4:3, 11; 7:7-9; 10:8; 11:14, 15; 16:4, 5; 1 Cron. 21:26-30. 25. No maipapan iti panagdaton, ania ti kapatgan? Ilawlawagmo. "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 37
Jehova gapu laeng ta obligadoda a mangaramid iti kas- ta, dina inawat dagiti datonda. (Isa. 1:10-13) Impaiba- ga ni Jehova ken propeta Isaias a saanda a maallilaw iti sinsinan a panangipakitada iti debosion. Kinunana: "Dagitoy a tattao . . . daydayawendak iti bibigda, ngem adayo kaniak ti pusoda." - Isa. 29:13. Panagdaydayaw Idiay Templo 26 Ginasut a tawen kalpasan nga agnanaeden ti Israel iti Naikari a Daga, nangaramid ni Ari Solomon iti sen- tro ti nadalus a panagdaydayaw a nadaydayag nga amang ngem iti tabernakulo. (1 Ar. 7:51; 2 Cron. 3:1, 6, 7) Idi damo, ni laeng Jehova ti umawat kadagiti naidaton iti dayta a templo. Nagadu ti impaay ni Solomon ken dagiti iturayanna a nagsasayaat ti kalidadna a daton iti pamay- an a nailanad iti Linteg ti Dios. (1 Ar. 8:63) Ngem uray nagdakkel ti nagastos iti pannakaaramid ti templo ken nagadu ti naidaton, saan a dayta ti rason nga inawat ni Jehova ti panagdaydayaw idiay templo. Ti napateg ket ti motibo dagiti nagdaton. Impaganetget dayta ni Solomon idi inagurasion ti templo: "Pagbalinenyo a naan-anay ti pusoyo ken Jehova a Diostayo babaen ti panangsurotyo kadagiti regulasionna ken panangtungpalyo kadagiti bi- linna kas ita nga aldaw." - 1 Ar. 8:57-61. 26. Idi damo, ania ti usar ti templo nga inaramid ni Solomon no maipa- pan iti nadalus a panagdaydayaw? 38 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
27 Nakalkaldaang ta saanen a sinurot dagiti Israelita ti nainsiriban a balakad ti ari. Saanda a tinungpal ti maysa wenno ad-adu pay kadagiti kangrunaan a banag a napateg iti nadalus a panagdaydayaw. Binay-an dagiti ari ti Israel ken dagiti iturayanda a dumakes ti pusoda, napukawda ti pammatida ken Jehova, ken saanda a si- nurot dagiti nalinteg a pagalagadanna. Ay-ayaten ida ni Jehova isu a maulit-ulit a nangibaon kadagiti propeta a mangkorehir ken mangpakdaar kadakuada kadagiti ibu- nga dagiti aramidda. (Jer. 7:13-15, 23-26) Ti maysa kada- gita a propeta ket ti matalek a ni Ezekiel a nagbiag iti napeggad a tiempo iti pakasaritaan ti nadalus a panag- daydayaw. Nakita ni Ezekiel a Narugitan ti Nadalus a Panagdaydayaw 28 Pagaammo unay ni Ezekiel ti panagdaydayaw idiay templo nga inaramid ni Solomon. Maysa a padi ti ama- na ken adda batangna nga agserbi iti templo. (Ezek. 1:3) Posible a naragsak ti panagubing ni Ezekiel. Sigurado a sinuruan ni amana maipapan ken Jehova ken iti Linteg. Kinapudnona, idi tiempo a nayanak ni Ezekiel, 27. Ania ti inaramid dagiti ari ti Israel ken dagiti iturayanda, ket ania met ti inaramid ni Jehova? 28, 29. Ania ti ammotayo maipapan ken Ezekiel? (Kitaen ti kahon a "Ni Ezekiel - Ti Biagna ken Panawenna.") "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 39
"ti libro ti Linteg" ket nasarakan idiay templo.[5] Ti ag- turturay idi a naimbag nga ari a ni Josias ket natukay iti nangngegna isu a lalo a nagporsegi a mangiparegta iti nadalus a panagdaydayaw. - 2 Ar. 22:8-13. 29 Kas kadagiti matalek nga immun-una ngem isuna, sinurot ni Ezekiel ti uppat a makiddaw iti nadalus a pa- nagdaydayaw. No adalentayo ti libro nga Ezekiel, maam- muantayo a ni laeng Jehova ti nagserbianna, kanayon nga intedna ti kasayaatan nga adda kenkuana, ken nag- tulnog iti amin nga impaaramid ni Jehova iti pamay-an a kiniddawna. Inaramid amin dagita ni Ezekiel gapu iti naimpusuan a pammatina. Saan a kasta ti kaaduan a ka- panawenanna. Inkaubingan ni Ezekiel ti nagimdeng ka- dagiti padto ni Jeremias, a nangrugi iti trabahona idi 647 B.C.E. ken sireregta a nangipakdaar iti um-umay a panangukom ni Jehova. 30 Ipakaammo dagiti impaisurat ti Dios ken Ezekiel a nakaron ti iyaadayo ti ili ti Dios iti panagserbida Ken- [5] Posible a 30 ti tawen ni Ezekiel idi nangrugi nga agipadto idi 613 B.C.E. Isu a mabalin a nayanak idi agarup 643 B.C.E. (Ezek. 1:1) Nangrugi a nagturay ni Josias idi 659 B.C.E. Ti libro ti Linteg, po- sible a ti orihinal, ket nasarakan idi dandani maika-18 a tawen ti panagarina, wenno agarup 642-641 B.C.E. 30. (a) Ania ti ipakaammo dagiti padto nga insurat ni Ezekiel? (b) Ania ti padto, ken ania ti kaipapanan dagiti naipadto babaen ken Ezekiel? (Kitaen ti kahon a "Panangtarus Kadagiti Padto ni Ezekiel.") 40 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kuana. (Basaen ti Ezekiel 8:6.) Idi rinugian ni Jehova a disiplinaen ti Juda, karaman ni Ezekiel kadagiti naipan idiay Babilonia. (2 Ar. 24:11-17) Nupay naipan kas ba- lud, saan a nadusa ni Ezekiel. Adda impaaramid ni Je- hova kenkuana para iti ili ti Dios a naipanaw manipud Jerusalem. Dagiti nakaskasdaaw a sirmata ken padto nga insurat ni Ezekiel idetalyeda no kasano a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw idiay Jerusalem. Ngem saan la a dayta - ilawlawagda pay no kasano a naan-anay a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw para iti amin a mangay-ayat ken Jehova. 31 Kadagiti sumaruno a seksion daytoy a libro, masir- patantayo ti langit a pagnanaedan ni Jehova, matakua- tantayo no kasano a naan-anay a narugitan ti nadalus a panagdaydayaw, maammuantayo no kasano nga isubli ken idepensa ni Jehova ti ilina, ken matannawagantayo ti masanguanan inton ti amin a sibibiag a tattao ket ag- daydayawen ken Jehova. Iti sumaganad a kapitulo, usi- gentayo ti umuna a sirmata nga insurat ni Ezekiel. Imu- lana iti imahinasiontayo ti pannakailadawan ni Jehova ken ti nailangitan a paset ti organisasionna, a mangipa- ganetget no apay nga isu laeng ti maikari iti naipamay- sa ken nadalus a panagdaydayaw. 31. Ania ti maitulong kadatayo daytoy a libro? "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 41
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a saan nga inawat ni Jehova ti panagdaydayaw ni Cain ngem inawatna ni Abel? 2 Ania ti masursurom kadagiti ulidan dagiti nagkauna nga amma maipapan iti nadalus a panagdaydayaw? 3 Ania a seksion daytoy a libro ti segseggaam unay nga adalen? 42 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 2A PANANGTARUS KADAGITI PADTO NI EZEKIEL ANIA TI PADTO? Iti Biblia, ti Hebreo a sao a na·va, a naipatarus kas "padto," ket nangnangruna a tumukoy iti panangideklara iti mensahe, panangukom, naimbag a sursuro, wenno bilin a naggapu iti Dios. Mabalin met a tumukoy iti panangipakaammo iti mapa- samak iti masanguanan nga ipalgak ti Dios. Amin dagitoy a kita ti panangipalgak ti Dios ket karaman kadagiti padto ni Ezekiel. - Ezek. 3:10, 11; 11:4-8; 14:6, 7; 37:9, 10; 38:1-4. PAMAY-AN TI PANNAKAIPAKAAMMONA Naglaon ti libro nga Ezekiel kadagiti sirmata, ilustrasion, pangngarig, ken panangyakto kadagiti naimpadtuan a men- sahe. KAITUNGPALANDA No dadduma, saan la a maysa ti kaitungpalan dagiti padto nga insalaysay ni Ezekiel. Kas pagarigan, dagiti padto maipa- pan iti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw ket saan nga interamente a natungpal idi nagsubli ti ili ti Dios iti Nai- kari a Daga. Ngem kas mailawlawag iti Kapitulo 9 daytoy a libro, adu kadagita a padto ti addaan iti kaitungpalan ita ken matungpalto manen iti masanguanan. Iti napalabas, adu ti imbilangtayo a paset dagiti padto ni Eze- kiel kas pangibatayan no ti pannakatungpal dagita ket tipiko (simbolo) ken antitipiko (isimsimbolona a realidad). Ngem iti daytoy a libro, naliklikan ti pannakailadawan ti aniaman a persona, banag, lugar, wenno pasamak a kas tipiko a padto nga addaan ita iti antitipiko wenno isimsimbolona a realidad "INAWAT TI DIOS" DAGITI SAGUTDA 43
malaksid no adda nalawag a pangibatayan iti dayta manipud iti Kasuratan.[a] Imbes ketdi, maitampok ditoy ti dakdakkel a kaitungpalan ti adu a padto ni Ezekiel. Mausig pay dagiti lek- sion a maadaltayo manipud iti mensahe ni Ezekiel, ken kada- giti tattao, lugar, ken pasamak a dinakamatna. [a] Para iti pannakailawlawag dagiti tipiko ken antitipiko, kitaen Ti Pagwanawanan a Marso 15, 2015, p. 9-11, par. 7-12; ken "Salsaludsod Dagiti Agbasbasa," p. 17-18 iti isu met la a magasin. ˙ ˙ ˙ 2 B NI EZEKIEL TI BIAGNA KEN PANAWENNA "Mangpapigsa ti Dios" ti kaipapanan ti Ezekiel. Nupay adu a pakdaar ti li- naon dagiti padto nga insalaysayna, ti pakabuklan ti mensahena ket ma- itunos iti kaipapanan ti naganna ken mangpapigsa iti pammati dagi- diay mayat a mangipaay iti Dios iti nadalus a panagdaydayaw. DAGITI PROPETA A KAPANAWENANNA JEREMIAS Nagtaud iti pamilia ti papadi, iti Jerusalem ti kangrunaan a nagserbianna (647-580 B.C.E.) HABAKUK Mabalin a nagserbi idiay Juda idi rugrugi ti panagari ni Jehoiakim HULDA Nagserbi idi nasarakan idiay templo ti libro ti Linteg idi agarup 642 B.C.E. ABDIAS Nagipadto maibusor iti Edom, nalabit idi tiempo ti pannakadadael ti Jerusalem DANIEL Miembro ti tribu dagiti ari ti Juda, naipan idiay Babilonia idi 617 B.C.E. 44 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
KAANO A NAGIPADTODA? (B.C.E. AMIN A PETSA) Jeremias Hulda Daniel Habakuk Ezekiel Abdias 650 630 610 590 570 550 530 . DAGITI NAPATEG A PASAMAK BAYAT TI PANAGBIAG NI EZEKIEL DAGITI ARI TI JUDA KEN BABILONIA (B.C.E. AMIN A PETSA) 660 659-629: Sinuportaran ni Josias ti nadalus a panagdaydayaw ngem natay bayat ti pannakigubatna ken Faraon Neco 650 628: Dakes ti tallo a bulan a panagturay ni Jehoahaz ken tiniliw ni Faraon Neco agarup 643: Nayanak 640 628-618: Dakes nga ari ni Jehoiakim ken pinagbalin ni Faraon Neco kas ari nga agpaituray kenkuana 630 625: Inabak ni Nabucodonosor ti armada ti Egipto
620 617: Naipan idiay Babilonia 620: Umuna nga iraraut ni Nabucodonosor iti Juda ken pinagbalinna ni Jehoiakim idiay Jerusalem kas ari nga agpaituray kenkuana 613: Nangrugi nga agipadto; nakitana ti sirmata maipapan ken Jehova 612: Nakitana ti sirmata maipapan iti apostasia idiay templo 610 618: Nagrebelde ni Jehoiakim ken Nabucodonosor ngem mabalin a natay bayat ti maikadua nga iraraut ti Babilonia iti Naikari a Daga 600 611: Rinugianna nga ipakaammo ti pannakadusa ti Jerusalem 609: Natay ti asawana ken nangrugi ti maudi a pannakaraut ti Jerusalem 607: Nakaawat iti pamma- talged a nadadaelen ti Jerusalem 590 617: Ni Jehoiakin, a maawagan met kas Jeconias, ket dakes nga ari a nagturay iti tallo a bulan sa simmuko ken Nabucodonosor 617-607: Ni Zedekias, a dakes ken takrot nga ari, ket pinagbalin ni Nabucodonosor kas ari nga agpaituray kenkuana 593: Nakitana ti sirmata maipapan iti templo 580 . 609: Nagrebelde ni Zedekias ken Nabucodonosor, a nangraut iti Juda iti maikatlo a daras 591: Impadtona ti panangraut ni Nabucodonosor iti Egipto; nalpas ti panagsuratna 607: Dinadael ni Nabucodonosor ti Jerusalem, tiniliwna ni Zedekias, binulsekna, sa impanna idiay Babilonia 46 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
U M U N A A S E K S I O N 1 " N ALU K TAN T I L AN G I T " EZEKIEL 1:1 NAKAISENTRUANNA: Panangsirpat iti ayan ni Jehova Awan ti tao a makakita iti mannakabalin-amin a Dios a ni Jehova ket agbiag. (Ex. 33:20) Ngem nangted ni Jehova ken Ezekiel kadagiti sirmata a mangipakita iti nailangitan a paset ti organisasionna - dagiti sirmata a saan laeng a mangpasiddaaw kadatayo no di ket mangpauneg pay iti panangapresiartayo iti pribilehio nga agdaydayaw iti maymaysa a pudno a Dios.
3 "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" NAKAISENTRUANNA: EZEKIEL 1:1 Pakabuklan ti sirmata ni Ezekiel maipapan iti nailangitan a karuahe KITKITAEN ni Ezekiel ti adayo a naglawa a kadaratan. Idi kuan, napamulagat. Kasla di mamati iti makitkitana. Manipud iti adayo, adda um-umay a napigsa a bagyo. Ngem saan a basta bagyo. Bayat nga adda napigsa nga angin manipud amianan a simmaplit iti buok ken bado- na, nakakita iti nagpuskol ken nagdakkel nga ulep. Lim- mawag dayta gapu iti gumilgilap nga apuy. Ti karaniag- na ipalagipna kenkuana ti natunaw a napateg a metal.[1] Bayat nga umas-asideg ti ulep ken Ezekiel, adda pumig- pigsa nga uni - daranudor a kas iti dumarup a dakkel nga armada. - Ezek. 1:4, 24. 2 Ag-30 ti tawenna idi dimteng daytoy umuna kadagi- ti agsasaruno a dina malipatan a pasamak iti biagna. [1] Nakakita ni Ezekiel iti elektrum - napaglaok a balitok ken pi- rak. 1-3. (a) Iladawanmo ti nakita ken nangngeg ni Ezekiel. (b) Ania a pan- nakabalin ti nangtignay ken Ezekiel a makakita iti dayta a pasamak, ket ania ti reaksionna? 48 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Mariknana a 'nagtignay kenkuana ti pannakabalin ni Je- hova,' ti saan a malapdan a pannakabalin ti nasantuan nga espiritu ni Jehova. Naisangsangayan ti ipakita ken ipangngeg dayta nga espiritu, nga adayo a nakaskasdaaw ngem iti aniaman a pelikula ita a nagusar iti adu nga special-effects. Maparukob ni Ezekiel gapu iti mabuyana a sirmata ta masdaaw iti kasta unay. - Ezek. 1:3, 28. 3 Ngem ti panggep ni Jehova ket saan la a basta pag- siddaawen daytoy a lalaki. Kas iti dadduma pay a sirma- ta a naisalaysay iti dayta a makapagagar a libro ti padto, ti umuna a sirmata ni Ezekiel ket aduan iti kaipapanan kenkuana ken kadagiti matalek nga adipen ni Jehova ita. Isu a kitaentayo a naimbag dagiti nakita ken nangngeg ni Ezekiel. Ti Kasasaad 4 Basaen ti Ezekiel 1:1-3. Subliantayo nga umuna ti ka- sasaad. Ti tawen ket 613 B.C.E. Kas naammuantayon iti napalabas a kapitulo, adda ni Ezekiel idiay Babilonia a kadua dagiti padana a naipan sadiay. Agnanaedda iti ko- munidad iti asideg ti karayan Kebar - maysa a pagbang- kaan a kanal nga inaramid ti tao. Sumina dayta iti karayan Eufrates sa sumabat met laeng iti sabali a pa- setna. 4, 5. Ania ti kasasaad idi nakita ni Ezekiel ti sirmata? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 49
5 Agarup 800 a kilometro ti kaadayo ti Jerusalem a pi- nanawan dagiti naipanaw a Judio.[2] Ti templo, a nag- serbian ti ama ni Ezekiel kas padi, ti pakaar-aramidanen ti ulbod a panagdaydayaw ken idolatria. Nakababainen ti kasasaad ti trono iti Jerusalem, a nagtugawan da David ken Solomon bayat ti nadayag a panagturayda. Ti saan a matalek nga ari a ni Jehoiakin ket adda idiay Babilonia a kadua dagiti naipanaw. Ni Zedekias a simmukat ken- kuana iti trono ket dakes a tao ken kontrolado ti ari ti Babilonia. - 2 Ar. 24:8-12, 17, 19. 6 Para iti matalek a kas ken Ezekiel, kasla daytoyen ti karirigatan a tiempo iti biagna. Mabalin a naisaludsod ti dadduma kadagiti padana a naipanaw: 'Agnanayon nga- tan a pinanawannatayo ni Jehova? Talaga ngata a puka- wen daytoy dakes a pagarian ti Babilonia ken ti nagadu a didiosenna ti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova ken ti turay ti Dios ditoy daga?' 7 Bayat a pampanunotem dagita, mabalinmo a rugian a personal nga adalen daytoy a topiko. Basaem ti nala- wag a panangiladawan ni Ezekiel iti nakitana nga umu- na a sirmata. (Ezek. 1:4-28) Padasem a panunoten a sika [2] Dayta ti eksakto a kaadayo, ngem dandani doble ti kaadayo ti mabalin a pinagna dagiti naipanaw a Judio. 6, 7. Apay a mabalin a narikna ni Ezekiel nga agbibiag isuna iti kariri- gatan a tiempo? 50 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ni Ezekiel, a mangkitkita kadagiti nakitana ken dum- dumngeg kadagiti nangngegna. Awan Kapadana a Lugan 8 Ania ti nakita ni Ezekiel? Kasla nagdakkel ken na- kaskasdaaw a lugan a nailadawan kas karuahe. Addaan iti uppat a nagdadakkel a pilid ken kuykuyogen ti uppat a naidumduma nga espiritu a parsua, a natukoy idi aga- ngay kas kerubin. (Ezek. 10:1) Iti ngatoda, adda naglawa a plataporma wenno tangatang a kasla yelo, a nagsaadan ti nadayag a trono ti Dios, a ni Jehova ti nakatugaw! Ngem ania ti kaipapanan dayta a karuahe? Maitutop a maysa laeng ti irepresentar ti sirmata ni Ezekiel: ti nai- langitan a paset ti nadayag nga organisasion ni Jehova iti intero nga uniberso. Apay a makunatayo a kasta? Usi- gentayo ti tallo a pakaibatayan iti kasta a konklusion. 9 Ti relasion ni Jehova kadagiti parsuana idiay langit. Si- putanyo ta iti daytoy a sirmata, ti trono ni Jehova ket adda iti ngato dagiti kerubin. Iti dadduma a paset ti Sao ti Dios, nailadawan wenno nairepresentar met laeng ni Jehova a nakatugaw iti trono iti ngato wenno nagbaetan dagiti kerubinna. (Basaen ti 2 Ar-ari 19:15; Ex. 25:22; 8. Ania ti nakita ni Ezekiel iti sirmata, ken ania ti irepresentar dayta? 9. Kasano a kas iti lugan ti relasion ni Jehova kadagiti parsuana idiay langit? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 51
Sal. 80:1) Siempre, saan a literal a nakatugaw iti ngato dagiti kerubinna - a kas man la kasapulan a bagkaten da- gita a mannakabalin nga espiritu a parsua - wenno kasa- pulan nga aglugan iti literal a karuahe. Ngem supsupor- taran dagiti kerubin ti kalinteganna a mangituray, ken maibaonna ida iti sadinoman a paset ti uniberso tapno maaramid ti pagayatanna. Kas iti amin a nasantuan nga anghel ti Dios, itungtungpalda dagiti desision ni Jehova, kas dagiti ministro wenno pannakabagina. (Sal. 104:4) Dayta ti kaipapanan ti sao a "naglugan" ni Jehova kada- kuada amin, iturturongna ida kas kangatuan nga agtu- ray, a kasla isuda ti mangbukel iti maymaysa a dakkel a lugan nga addaan iti panagkaykaysa. 10 Saan la a dagiti kerubin ti irepresentar ti lugan. Up- pat a kerubin ti nakita ni Ezekiel. Dayta a numero ket masansan a nausar iti Biblia a mangipamatmat iti agpa- pada a rukod wenno kinakompleto - a mangiraman iti amin nga awan ti maipuera. Ti ngarud kaadda ti uppat a kerubin ti mangipamatmat a ti amin a matalek nga es- piritu nga annak ni Jehova ket nairepresentar. Siputan- yo met ta dagiti pilid ken uray dagiti kerubin ket napno iti mata, a mangipamatmat a nasiput ken alerto ti adu pay nga espiritu a parsua malaksid iti uppat a naipaki- 10. Ania ti mangipamatmat a saan la nga uppat a kerubin ti karaman iti nailangitan a karuahe? 52 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ta. Nagdakkel ti lugan sigun iti panangiladawan ni Eze- kiel, isu a kasla bassit dagiti dadakkel a kerubin. (Ezek. 1:18, 22; 10:12) Kasta met ti nakalawlawa a nailangitan a paset ti organisasion ni Jehova, a saan la a ti uppat a kerubin ti mangbukel iti dayta. 11 Ti umasping a sirmata ni Daniel maipapan iti langit. Iti napaut a kaadda ni Daniel iti siudad ti Babilonia, nai- pabuya met kenkuana ti sirmata maipapan iti langit. Ma- kapainteres ta iti nabuyana, ti trono ni Jehova ket adda- an met kadagiti pilid. Naisentro ti nakitana a sirmata iti kadakkel ti pamilia ni Jehova idiay langit a buklen dagi- ti espiritu. Nakakita ni Daniel iti "sangaribu a rinibu . . . ken sangapulo a ribu a maminsangapulo a ribu" nga es- piritu nga annak ti Dios a nakatakder iti sanguanan ni Jehova. Nagtugawda a kas iti Korte idiay langit, a tung- gal maysa ket adda iti naited a puestona. (Dan. 7:9, 10, 13-18) Saan kadi nga umiso laeng a panunoten a daytoy a nadayag a taripnong dagiti espiritu ket isu met laeng ti irepresentar ti nabuya ni Ezekiel? 12 Ammo ni Jehova a proteksiontayo a tattao no ipa- maysatayo ti isiptayo kadagiti naespirituan a realidad 11. Ania nga umasping a sirmata ti nakita ni Daniel, ken ania ti umiso laeng a panunotentayo? 12. Apay a proteksion kadatayo ti panangadal kadagiti salaysay a kas iti nasirmata ni Ezekiel maipapan iti nailangitan a karuahe? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 53
- dagiti "bambanag a di makita," kas awag ni apostol Pablo kadagita. Apay? Kas tattao, sobra unay ti panang- panunottayo iti "bambanag a makita," dagiti pisikal a pakaseknantayo a temporario laeng. (Basaen ti 2 Corinto 4:18.) Masansan nga usaren ni Satanas dayta a tenden- sia ket sugsogannatayo a mangpanunot iti bambanag a nainlasagan. Tapno matulongannatayo ni Jehova a mang- laban iti dayta, siaayat a mangipapaay kadagiti imporma- sion a kas iti daytoy a nadakamat iti padto ni Ezekiel. Dayta ti mangipalagip kadatayo iti nakaskasdaaw a kina- dayag ti nailangitan a pamilia ni Jehova! "Pilid, Umabantekayo!" 13 Idi damo, nagpokus ni Ezekiel iti uppat a kerubin, ket iti Kapitulo 4 daytoy a libro, makitatayonto kadagita a parsua ken iti naisangsangayan a langada dagiti masur- surotayo maipapan ken Jehova. Nupay kasta, nakakita ni Ezekiel iti uppat a pilid iti abay dagita a kerubin, a na- lawag nga adda iti uppat a direksion, a kasla dakkel a kuadrado. (Basaen ti Ezekiel 1:16-18.) Kasla krisolito da- gita, maysa a napateg a bato a mabalin a kasla nalitnaw a kristal a duyaw wenno dumuyaw a berde ti kolorna. Naraniag daytoy a napintas a bato. 14 Iti sirmata ni Ezekiel, naipaganetget dagiti pilid ti 13, 14. (a) Sigun ken Ezekiel, ania ti itsura dagiti pilid a nakitana? (b) Apay a maitutop laeng nga adda pilid ti karuahe ni Jehova? 54 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
karuahe. Karkarna a kombinasion, di ngamin? Trono nga adda pilidna! Mabalin a mapanunottayo a ti trono ket nakapuesto iti maymaysa a lugar ken natural laeng a kas- ta ta limitado laeng ti impluensia dagiti agturay ditoy daga. Ngem naiduma unay ti turay ni Jehova iti ania- man a turay ti tao. Kas maammuanen ni Ezekiel, awan ti limitasion ti nagdakkel a pannakabalin ni Jehova. (Neh. 9:6) Kinaagpaysuanna, dumanon iti sadinoman ti autoridad daytoy a Kangatuan nga Agturay! 15 Nasdaaw ni Ezekiel iti kadakkel dagiti pilid. In- suratna: "Nakataytayag dagiti basikawda isu a maka- pasiddaaw." Mabalin a mapanunottayo ni Ezekiel a nakatangad a mangkitkita kadagiti nagdadakkel a naka- ranraniag a basikaw, wenno rim, iti nalawa a tangatang. Innayonna daytoy a makapainteres a detalye: "Napno iti mata ti intero nga aglikmut dagiti basikawda nga uppat [a pilid]." Ngem nalabit ti kangrunaan a makapainteres ket ti naidumduma a porma dagiti pilid. Inlawlawagna: "Ti langa ken pakabuklanda ket kasla iti pilid nga adda iti uneg ti sabali a pilid." Ania ti kayatna a sawen? 16 Nalawag a ti tunggal pilid a nakita ni Ezekiel ket 15. Ania ti napaliiw ni Ezekiel a pakabuklan ken kadakkel dagiti pilid? 16, 17. (a) Ania ti kaipapananna a ti karuahe ket addaan kadagiti pilid iti uneg dagiti pilid? (b) Ania ti ipakita dagiti pilid maipapan iti kinala- ka a maiturong ti lugan ni Jehova? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 55
kasla dua a pilid a nagtipon ken nagkinnuros ngem may- maysa ti pagpulpuligosanda. Dayta ti mangilawlawag iti maaramidan dagita a pilid kas iti insurat ni Ezekiel: "No umakarda, makapanda iti aniaman kadagiti uppat a di- reksion a saanda nga agsikko." Ania ti ipamatmat dagi- toy a pilid maipapan iti nailangitan a lugan a nakita ni Ezekiel? 17 Naglawa ti madalanan dagiti dadakkel a pilid a kas kadagita uray maminsan la a rikus. Kinapudnona, sigun iti sirmata, aggaraw ti lugan a kas iti kapartak ti kimat! (Ezek. 1:14) Naidumduma met ti pilid ta aggaraw iti up- pat a direksion a mangipakita a nalaka a maiturong, nga arapaap laeng nga aramiden dagiti tattao nga inheniero. Makapagbaliw ti direksion daytoy a lugan uray saan nga agmenor wenno agsikko! Ngem saan a basta agbaliw iti direksion. Ti adu a mata kadagiti basikaw ket nalawag a mangted iti ideya a talaga a makitkita ti lugan ti amin nga aglawlawna, iti amin a direksion. 18 Ania ngarud ti insuro ni Jehova ken Ezekiel, ken iti amin a matalek a tattao, maipapan iti nailangitan a pa- set ti organisasionna? Usigentayo dagiti nakitatayon. Na- dayag ken nakaskasdaaw dayta, kas ipakita ti naraniag a material dagiti pilid ken ti kadakkelda. Makitkitana ti 18. Ania ti masursurotayo iti nakaskasdaaw a kadakkel dagiti pilid ken ti nagadu a mata? 56 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
amin, kas ipakita ti nagadu a mata kadagiti pilid. Makit- kita ni Jehova ti amin a banag. (Prov. 15:3; Jer. 23:24) Minilion met ti agserserbi nga anghelna a mabalin nga ibaonna iti sadinoman a paset ti uniberso, ket kabaelan- da nga ammuen a naimbag ti bambanag sada ireport iti Kangatuan nga Agturay kadakuada. - Basaen ti Hebreo 1: 13, 14. 19 Naammuantayo met a nakaparpartak ken nalaka a maiturong ti karuahe. Talaga a naiduma ti nailangitan a paset ti organisasion ni Jehova no ikompara kadagiti go- bierno, institusion, ken organisasion ti tao! Dida ammo no kasano a solbaren dagiti problema ti lubong ken dida kabaelan ti makibagay kadagiti agbalbaliw a kasasaad isu a mapaay ken madadaeldanto. Ngem ti karuahe ni Jehova ket naan-anay a mangiladawan a rasonable ken mannakibagay ti Dios a mangkonkontrol iti dayta. Kas ipalagip ti naganna, makapagbalin iti aniaman a kasa- pulan a pagbalinanna tapno matungpal ti panggepna. (Ex. 3:13, 14) Kas pagarigan, dagus a makapagbalin ilina a nabileg a Mannakigubat a lumaban para iti ngem dagus met a makapagbalin a naasi a Manangpaka- wan kadagiti basol a mangagas ken mangpaimbag uray 19. Ania ti isuro kadatayo ti kapartak ken kinalaka a maiturong ti karuahe ni Jehova maipapan kenkuana ken iti nailangitan a paset ti organisasionna? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 57
kadagidiay kalaladingitan kadagiti agbabbabawi a ma- nagbasol. - Sal. 30:5; Isa. 66:13. 20 Iti daytoy pay la a paset ti sirmata ni Ezekiel, ma- 'Talaga kadi a balin a maisaludsodtayon iti bagitayo, masdaawak iti karuahe ni Jehova?' Masapul a laglagi- pentayo a ti karuahe iladawanna ti agpaypayso a mapas- pasamak ita. Ditay koma pulos panunoten a saan a ma- kitkita ni Jehova, ti Anakna, ken ti amin nga anghelna dagiti problema a pakaup-upayantayo. Ditay koma met agdanag a maladaw ti Dios a mangted kadagiti kasapu- lantayo wenno saan a kabaelan ti organisasionna ti ma- kibagay kadagiti tumaud a situasion iti agbaliwbaliw a lubong. Nasayaat a laglagipentayo nga aktibo ken umab- abante ti organisasion ni Jehova. Kinapudnona, nang- ngeg ni Ezekiel ti napigsa a timek idiay langit: "Pilid, umabantekayo!" - nalawag a bilin tapno aggaraw dagiti pilid. (Ezek. 10:13) Saan aya a nakaskasdaaw a panuno- ten ti panangiturong ni Jehova iti organisasionna? Ngem ni Jehova a mismo ti kangrunaan a pagsiddaawantayo. Daydiay Mangkonkontrol 21 Naiturong ti atension ni Ezekiel iti ngato dagiti pi- lid a nakakitaanna iti "kasla kristal a suelo a sumilapsi- 20. Apay a rumbeng a pagsiddaawantayo ti karuahe ni Jehova? 21, 22. Ilawlawagyo no ania ti mangtengtengngel kadagiti paset ti karuahe. 58 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
lap a kas iti yelo." (Ezek. 1:22) Iti ngato dagiti kerubin, nakalawlawa ti tangatang a sumilsilap gapu iti naraniag a dayagna. Ngem no maipapan iti daytoy a lugan, maba- lin nga adu ti maisaludsod ti agbasbasa a makaammo 'Ania ti iti panagandar dagiti makina. Kas pagarigan: mangtengtengngel iti plataporma iti ngato dagiti pilid? Kasano koma nga aggunay dagiti pilid nga awan ti ehe wenno axle a mamagkonektar kadagita?' Laglagipenyo a saan nga apektado kadagiti linteg iti nakaparsuaan ti pa- naggaraw daytoy a lugan, ta simboliko dayta a mangila- dawan iti agpayso a kasasaad idiay langit. Panunotenyo met dagitoy a napateg a sasao: "Ti espiritu a mangtigtig- nay kadagiti sibibiag a parsua ket adda met kadagiti pi- lid." (Ezek. 1:20, 21) Ania nga espiritu ti agtigtignay ka- dagiti kerubin ken pilid? 22 Sigurado a ti nasantuan nga espiritu ni Jehova, ti kabilgan a puersa iti uniberso. Dayta nga aktibo a puersa ti mangtengtengngel iti intero a lugan, mangpapaandar, ken mangiturturong iti naannayas ken sangsangkamaysa a panaggarawna. Panunotentayo dagita bayat a kitaen ni Ezekiel Daydiay mangkonkontrol iti karuahe. 23 Basaen ti Ezekiel 1:26-28. Iti panangiladawan ni Eze- kiel iti daytoy a sirmata, masansan a nagusar iti sasao 23. Ania a kita ti sasao ti inkagumaan ni Ezekiel nga usaren tapno mailadawanna ni Jehova, ken apay? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 59
a kas iti "kalanglanga," "kasla," ken "kas iti." Ngem ka- dagitoy a bersikulo, namin-adu nga inusarna dagita. Kas- la narigatan a nangbirok iti sasao a makailadawan iti na- kaskasdaaw a nakitana. Nakakita iti "kasla safiro a bato, a kalanglanga ti maysa a trono." Mailadawanmo kadi iti panunotmo ti trono a natikap manipud iti maysa a dak- kel ken nakaas-asul a safiro? Ket adda Persona a naka- tugaw iti dayta. Ti langana ket "kasla tao a nakatugaw iti trono." 24 Ti nadayag a langa ti persona ket aganninaw laeng, ta isilsilnag ni Jehova ti naraniag a dayagna manipud iti siketna nga agpababa ken manipud iti siketna nga agpa- ngato. Mabalin a mapanunotyo a nasisirap ti propeta isu a masapul a lingdanna dagiti matana bayat a kumitkita iti nadayag a langa. Kamaudiananna, nakita ni Ezekiel ti naisangsangayan a paset ti sirmata: "Nakaranraniag ti in- tero nga aglikmutna a kas iti bullalayaw iti ulep iti al- daw nga agtudtudo." Saan kadi a maragsakanka no ma- kakitaka iti bullalayaw? Ipalagip dayta ti kinadayag ti Namarsua kadatayo! Dayta nga adu ti kolorna ken nata- linaay nga arko iti tangatang ipalagipna met laeng ti tu- 24, 25. (a) Ania ti ipalagip kadatayo ti bullalayaw iti aglikmut ti trono ni Jehova? (b) No dadduma, ania ti epekto kadagiti matalek a tattao dagiti kasta a sirmata? 60 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
lag ni Jehova maipapan iti talna kalpasan ti Layus. (Gen. 9:11-16) Nupay nabileg ti Mannakabalin-amin, isu ket Dios ti talna. (Heb. 13:20) Agar-ari ti talna iti pusona ket isaknapna dayta iti amin a matalek nga agdaydayaw kenkuana. 25 Ania ti epekto ken Ezekiel ti pannakakitana iti na- iladawan a kinadayag ni Jehova a Dios? Insuratna ti na- pasamak: "Idi nakitak dayta, nagrukobak." Nagpakleb ni Ezekiel gapu iti napalalo a siddaaw ken panagbutengna iti Dios. Kasta met laeng ti reaksion ti dadduma a pro- peta idi makaawatda kadagiti sirmata manipud ken Je- hova; sigurado a nasdaawda unay ken natignayda nga ag- pakumbaba. (Isa. 6:1-5; Dan. 10:8, 9; Apoc. 1:12-17) Ngem kalpasanna, ad-adda a bimmilegda iti impakaam- mo kadakuada ni Jehova. Sigurado a kasta met ni Eze- kiel. Ania koma ngarud ti epektona kadatayo no basaen- tayo dagiti kasta a salaysay iti Biblia? 26 No maburiboran idi ni Ezekiel gapu ta agduadua wenno madanagan iti kasasaad ti ili ti Dios idiay Babi- lonia, napabileg la ketdi iti dayta a sirmata. Nalawag a saan a napateg no sadino ti ayan ti matalek nga ili ti Dios, idiay man Jerusalem wenno Babilonia wenno iti sa- dinoman. Sigurado a madanon latta ida ti nadayag a 26. Kasano a napabileg ni Ezekiel iti nasirmatana? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 61
karuahe ni Jehova! Adda kadi aniaman a puersa ni Sa- tanas a makabael a bumusor iti Dios a mangkonkontrol iti kasta a nadayag a nailangitan nga organisasion? (Ba- saen ti Salmo 118:6.) Nakita met ni Ezekiel a ti nailangi- tan a lugan ket saan nga adayo iti sangatauan. Dagiti pi- lidna ket simmagid pay ketdi iti daga! (Ezek. 1:19) Isu nga interesado unay ni Jehova kadagiti matalek a tatta- ona a naipanaw iti dagada. Kanayon a madanon ida ti naayat a panangaywan ti Amada! Ti Karuahe ken Sika 27 Adda kadi kaipapanan kadatayo ita ti sirmata ni Ezekiel? Adda! Laglagipentayo a pakpakaruen ni Sata- nas dagiti irarautna iti nadalus a panagdaydayaw ken Je- hova. Kayatnatayo a kombinsiren nga agmaymaysatayo, adayotayo, ken dinatayo madanon ti nailangitan nga Amatayo ken ti organisasionna. Diyo pulos ipalubos nga apektaran dagita a kinaulbod ti isip ken pusoyo! (Sal. 139:7-12) Kas ken Ezekiel, adu ti rasontayo nga agsidda- aw. Mabalin a saantayo a maparukob a kas iti inaramid- na. Ngem ditay kadi masdaaw ken agamanga iti bileg, ka- partak, kinalaka a maiturong, kinamannakibagay, ken kasta unay a kinadayag ti nailangitan a paset ti organi- sasion ni Jehova iti intero nga uniberso? 27. Ania ti kaipapanan kadatayo ita ti nasirmata ni Ezekiel? 62 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
28 Laglagipentayo met nga adda naindagaan a paset ti organisasion ni Jehova. Agpayso a ti naindagaan a paset ket buklen ti imperpekto a tattao. Ngem panunotenyo dagiti naaramidanen ni Jehova ditoy daga! Iti intero a lubong, tinulongan ni Jehova dagiti nanumo a tattao a mangaramid kadagiti saanda a pulos kabaelan a bukbu- kodda. (Juan 14:12) Ti laengen panangbasa iti libro nga Agturturayen ti Pagarian ti Dios! ket mangipalagipen ka- datayo iti nakaskasdaaw a kinasaknap ti trabaho a pana- ngasaba iti napalabas a 100 a tawen. Malagiptayo met ti dakkel a rimmang-ayan ti organisasion ni Jehova iti pa- nangisurona kadagiti pudno a Kristiano, iti pananga- bak kadagiti kaso iti korte, ken uray iti panangusar iti kabaruan a teknolohia tapno maitungpal ti pagayatan ti Dios! 29 No panunotentayo ti amin a naaramiden tapno ma- isubli ti nadalus a panagdaydayaw bayat ti maudi nga al- aldaw daytoy dakes a sistema ti bambanag, nalawlawag a maawatantayo nga umab-abante ti karuahe ni Jehova. Anian a nakaskasdaaw a pribilehio ti agbalin a paset day- toy nga organisasion ken agserbi iti Kangatuan nga Ag- turay! - Sal. 84:10. 28, 29. Ania ti mangipakita nga umab-abante ti karuahe ni Jehova bayat ti napalabas a 100 a tawen? "NAKAKITAAK KADAGITI SIRMATA MANIPUD ITI DIOS" 63
30 Ngem adu pay ti isuro kadatayo ti sirmata ni Eze- kiel. Iti sumaruno a kapitulo, kitaentayo a naimbag ti uppat a naisangsangayan a "sibibiag a parsua," wenno kerubin. Ania ti maisuroda kadatayo maipapan ken Je- hova a Diostayo, ti nadayag a Kangatuan nga Agturay? 30. Ania ti usigentayo iti sumaruno a kapitulo? ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania ti irepresentar ti karuahe a nakita ni Ezekiel, ken apay a makunatayo a kasta? 2 Ania ti masursurotayo kadagiti pilid ti karuahe ken ti pamay-an ti panaggaraw ti lugan? 3 Ania ti reaksion ni Ezekiel iti nasirmatana, ket ania ti reaksionmo no panunotem a naimbag dayta? 4 Kasano a maipakitatayo a pagsidsiddaawantayo ti pribilehio nga agserbi ken Jehova a kadua ti organisasionna ita? 64 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
4 SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? NAKAISENTRUANNA: Dagiti sibibiag a parsua ken ti masursurotayo iti panangadaltayo kadakuada EZEKIEL 1:15 PANUNOTENYO ti pamilia nga ubbing pay ti annak- da. Nakatugawda iti sango ti lamisaan iti kosina nga agad-adal iti Biblia. Tapno maawatan dagiti annakna ti maysa a kinapudno iti Biblia, mangipakpakita ti ama kadagiti simple a drowing. Agis-isem ken maay-ayatan a sumungsungbat dagiti ubbing ta maaw-awatanda ti isursurona. Babaen kadagiti drowing, tultulongan ida ti ama a mangtarus kadagiti pannursuro maipapan ken Jehova a dida pay la maawatan. 2 Nagusar met ni Jehova kadagiti ladawan tapno ma- tulonganna ti annakna a tattao a mangtarus kadagiti di makita a realidad a dida maawatan no bukbukodda. Kas pagarigan, tapno mailawlawagna dagiti napateg a kinapudno maipapan kenkuana, nangipakita ni Jehova 1, 2. No dadduma, apay a nagusar met ni Jehova kadagiti ladawan no ipakaammona dagiti kinapudno kadagiti adipenna ditoy daga? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 65
ken Ezekiel iti sirmata a nagpaiduma dagiti ladawanna. Iti napalabas a kapitulo daytoy a libro, inadaltayo ti maysa kadagita. Agpokustayo ita iti maysa nga espesi- piko a paset dayta a naidumduma a sirmata ken kita- entayo no kasanotayo nga agbalin a nasingsinged ken Je- hova no maawatantayo ti kaipapananna. "Adda Nakitak a . . . Kasla Uppat a Sibibiag a Parsua" 3 Basaen ti Ezekiel 1:4, 5. Inladawan ni Ezekiel ti "kas- la uppat a sibibiag a parsua" a kalanglanga ti anghel, tao, ken animal. Siputanyo no kasano nga indetalye ni Ezekiel ti nakitana. Imbagana a nakakita kadagiti "kas- la" sibibiag a parsua. Bayat a basaenyo ti intero a sir- mata iti Ezekiel kapitulo 1, madlawyo a naulit-ulit nga inusar ti propeta ti sasao a kas iti "kasla," "kas," ken "kalanglanga." (Ezek. 1:13, 24, 26) Nalawag a naawatan ni Ezekiel a dagiti nakitana ket kapadpada laeng, wen- no ladawan dagiti di makita nga agpayso nga adda idiay langit. 4 Sigurado a nasdaaw ni Ezekiel kadagiti nakita ken nangngegna iti sirmata. Ti langa ti uppat a sibibiag a 3. (a) Sigun iti Ezekiel 1:4, 5, ania ti nakita ni Ezekiel iti sirmata? (b) Ania ti madlawyo iti pamay-an ni Ezekiel a nangisurat kadagiti naki- tana? 4. (a) Ania ti reaksion ni Ezekiel iti nakitana a sirmata? (b) Ania ti sigurado nga ammo ni Ezekiel maipapan kadagiti kerubin? 66 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
parsua ket kas iti "sumsumged a beggang ti apuy." "Kasla kimat" ti kapartak ti panaggarawda. "Kasla uni ti agay-ayus a danum" ti uni dagiti payakda ken 'kasla uni ti maysa nga armada' ti panaggarawda. (Ezek. 1:13, 14, 24-28; kitaen ti kahon a "Kitkitaek Dagiti Sibibiag a Parsua.") Iti naud-udi a sirmata a nabuyana, tinukoy ni Ezekiel dagitoy uppat a sibibiag a parsua kas "kerubin," wenno mannakabalin nga anghel. (Ezek. 10:2) Gapu ta dimmakkel iti pamilia ti papadi, sigurado nga ammo ni Ezekiel a dagiti kerubin ket masansan nga adda iti asi- deg ti Dios ken agserserbida Kenkuana. - 1 Cron. 28:18; Sal. 18:10. "Uppat ti Rupa . . . ti Tunggal Maysa" 5 Basaen ti Ezekiel 1:6, 10. Nakita met ni Ezekiel nga uppat ti rupa ti tunggal kerubin - rupa ti tao, leon, ka- lakian a baka, ken agila. Idi nakita ni Ezekiel ti uppat a rupa, nagtalinaed la ketdi iti isipna ti kasta unay a ki- natan-ok ti pannakabalin ken kinadayag ni Jehova. Apay? Ngamin, tunggal rupa ket ladawan ti maysa a parsua a mangisimbolo iti kinadayag, kinabileg, ken 5. (a) Kasano nga ipakita dagiti kerubin ken ti uppat a rupada ti kina- tan-ok ti pannakabalin ken kinadayag ni Jehova? (b) Apay nga ipala- gip kadatayo daytoy a paset ti sirmata ti kaipapanan ti nagan ti Dios? (Kitaen ti footnote.) SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 67
kinamannakabalin. Ti leon ket nadayag nga atap nga animal, ti kalakian a baka ket dakkel a taraken, ti agi- la ket mannakabalin a tumatayab, ken ti tao ti katan- okan kadagiti parsua ti Dios ditoy daga, ti mangituray iti amin a dadduma pay a parsua iti daga. (Sal. 8:4-6) Ngem iti daytoy a sirmata, nakita ni Ezekiel a ti amin nga uppat a mannakabalin a pannakabagi dagiti parsua, kas iladawan ti uppat a rupa ti tunggal kerubin, ket adda iti baba ti trono ni Jehova, ti Katan-okan ken Ka- ngatuan nga Agturay iti amin. Anian a maitutop a pa- ngiladawan a mabalin nga usaren ni Jehova dagiti parsuana a mangitungpal iti panggepna![1] Pudno ti im- baga ti salmista maipapan ken Jehova: "Ti dayagna ket nangatngato ngem iti daga ken langit." - Sal. 148:13. 6 Kalpasan ti sumagmamano a tiempo ken napagpa- nunotanen ni Ezekiel ti nakitana, mabalin a nalagipna a dagiti adipen ti Dios a nagbiag sakbayna ket nagusar met kadagiti animal iti panangikompara. Kas pagari- [1] Ti panangiladawan ni Ezekiel kadagitoy a parsua ipalagipna ka- datayo ti nagan ti Dios a Jehova, a "Pagbalinenna" ti matarusantayo a kaipapananna. Kas ipalgak ti maysa a paset dayta a nagan, kabaelan ni Jehova a pagbalinen dagiti parsuana iti aniaman a kasapulan tap- no maibanag ti panggepna. - Kitaen ti Apendise A4 iti Baro a Lubong a Patarus. 6. Ania ti mabalin a nakatulong ken Ezekiel tapno maawatanna ti dad- duma pay nga iladawan ti uppat a rupa? 68 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gan, inkompara ni Jacob ti anakna a ni Juda iti leon ken ni Benjamin iti lobo. (Gen. 49:9, 27) Apay? Gapu ta iladawan ti leon ken ti lobo dagiti kababalin wenno kualidad a makita iti personalidad dagitoy a lallaki. Isu a no silalagip ni Ezekiel kadagita a pagarigan kadagiti impaisurat ti Dios ken Moises, mabalin a naawatanna a ti rupa dagiti kerubin ket mangiladawan met kadagi- ti naisangsangayan a kualidad wenno kababalin. Ngem makinkualidad? Dagiti Kualidad ni Jehova ken ti Nailangitan a Pamiliana 7 Ania dagiti kualidad a nangikonektaran dagiti man- nurat iti Biblia sakbay ti panawen ni Ezekiel iti leon, agila, ken kalakian a baka? Kitaenyo dagitoy a sasao iti Biblia: "Ti natured a lalaki a ti pusona ket kas iti puso ti leon." (2 Sam. 17:10; Prov. 28:1) "Tumayab ti agila nga agpangato," ken "makita dagiti matana ti adayo a dis- tansia." (Job 39:27, 29) "Mangyeg iti adu nga apit ti pig- sa ti kalakian a baka." (Prov. 14:4) Maibatay kadagiti kasta a teksto, ti rupa ti leon iladawanna ti natured a kinahustisia; ti rupa ti agila iladawanna ti sirib a ma- kakita iti adayo; ti rupa ti kalakian a baka iladawanna ti 7, 8. Ania dagiti kualidad a masansan a maikonektar iti uppat a rupa dagiti kerubin? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 69
di malapdan a pannakabalin, kas iti masansan nga ibag- baga idi dagiti publikasiontayo. 8 Ngem ti ngay "rupa ti tao"? (Ezek. 10:14) Tumukoy la ketdi iti kualidad a saan a maipakita ti aniaman nga animal no di ket ti tattao a naparsua a kaladladawan ti Dios. (Gen. 1:27) Dayta a kualidad - ditoy daga, a tat- tao laeng ti makaipakita - ket naitampok kadagiti bilin ti Dios: "Masapul nga ayatenyo ni Jehova a Diosyo iti amin a pusoyo" ken ti "padayo a tao . . . ket masapul nga ayatenyo a kas iti bagiyo." (Deut. 6:5; Lev. 19:18) No agtulnogtayo kadagitoy a bilin babaen ti panangipa- kita iti di agimbubukodan nga ayat, tultuladentayo ti ayat ni Jehova. Kas iti insurat ni apostol Juan, "agayat- tayo ta isu ti immuna a nagayat kadatayo." (1 Juan 4: 8, 19) No kasta, ayat ti irepresentar ti "rupa ti tao." 9 Siasino ti addaan kadagitoy a kualidad? Gapu ta da- giti kerubin ti makinrupa kadagita, kualidad ngarud da- gita ti amin nga irepresentar dagiti kerubin iti sirmata - ti nailangitan a pamilia ni Jehova a buklen dagiti ma- talek nga espiritu a parsuana. (Apoc. 5:11) Maysa pay, gapu ta ni Jehova ti Ubbog ti biag dagiti kerubin, isu met laeng ti Ubbog dagiti kualidadda. (Sal. 36:9) Dagiti 9. Siasino ti addaan kadagiti kualidad a masansan a maikonektar iti uppat a rupa dagiti kerubin? 70 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ngarud rupa dagiti kerubin iladawanda dagiti kualidad ni Jehova. (Job 37:23; Sal. 99:4; Prov. 2:6; Mik. 7:18) Ania ti sumagmamano a pamay-an nga ipakpakita ni Jehova dagitoy a nagsasayaat a kualidad? 10 Kinahustisia. Kas ti Dios a 'managayat iti kinahus- tisia,' "saan a mangidumduma" ni Jehova. (Sal. 37:28; Deut. 10:17) Isu a ti oportunidad nga agbalin ken agta- linaed nga adipenna ken umawat kadagiti agnanayon a bendision ket nakalukat kadatayo amin, aniaman ti ka- sasaad wenno nagtaudantayo. Sirib. Kas ti Dios a "ma- sirib," nangipaay ni Jehova iti libro a napno iti "prakti- kal a sirib." (Job 9:4; Prov. 2:7) No iyaplikartayo ti nainsiriban a balakad ti Biblia, mapagballigiantayo da- giti inaldaw a pakarigatan ken makapnek ti biagtayo. Pannakabalin. Kas ti Dios a "dakkel ti pannakabalinna," us-usaren ni Jehova ti nasantuan nga espirituna a mangted kadatayo iti "bileg a nalablabes ngem iti gaga- ngay." Daytoy ti mangpabileg kadatayo nga agibtur iti aniaman a nakaro ken nasaem a pannubok a mabalin a mapasarantayo. - Nah. 1:3; 2 Cor. 4:7; Sal. 46:1. 11 Ayat. Kas ti Dios a "dakkel ti napudno nga ayatna," saan a pulos baybay-an ni Jehova dagiti matalek nga 10, 11. Ania ti dadduma a pamay-an a magunggonaantayo kadagiti panangipakita ni Jehova iti uppat a kangrunaan a kualidadna? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 71
agdaydayaw kenkuana. (Sal. 103:8; 2 Sam. 22:26) Isu nga uray no maladingitantayo ta saanen a kas iti dati ti kaa- du ti maar-aramidantayo a panagserbi ken Jehova gapu iti sakit wenno kinanataengan, maliwliwatayo ta ammo- tayo a malaglagip latta ni Jehova dagiti inaramidtayo gapu iti ayattayo kenkuana. (Heb. 6:10) Sigurado nga adun ti nagunggonatayo iti impakita ni Jehova a kina- hustisia, sirib, pannakabalin, ken ayatna, ken agtultuloy a magunggonaantayo kadagitoy uppat a kangrunaan a kualidadna iti masanguanan. 12 Siempre, masapul a laglagipentayo a kas tattao, da- giti matarusantayo maipapan kadagiti kualidad ni Jeho- va ket 'bassit laeng a paset dagiti inaramidna.' (Job 26:14) "Saantayo a maawatan ti amin maipapan iti Mannakabalin-amin," ta "saan a matukod ti kinanain- daklanna." (Job 37:23; Sal. 145:3) Gapuna, maamirista- yo a saan a mabilang dagiti kualidad ni Jehova ken saan a mabingay sigun kadagiti kategoria. (Basaen ti Roma 11: 33, 34.) Kinapudnona, ipakaammo ti sirmata ni Ezekiel a saan a limitado ti bilang wenno saklawen dagiti kua- lidad ti Dios. (Sal. 139:17, 18) Ania a paset ti sirmata ti mangitampok iti dayta a napateg a kinapudno? 12. Ania ti masapul a laglagipentayo maipapan iti abilidadtayo a mang- tarus kadagiti kualidad ni Jehova? 72 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
'Uppat ti Rupa, Uppat ti Payak, Uppat ti Sikiganda' 13 Nakita ni Ezekiel iti sirmata nga uppat ti rupa ti tunggal kerubin, saan a saggaysa. Ania ti kaipapanan dayta? Laglagipentayo nga iti Sao ti Dios, ti numero nga uppat ket masansan a nausar a mangirepresentar iti banag a mangsaklaw iti amin wenno kinakompleto. (Isa. 11:12; Mat. 24:31; Apoc. 7:1) Makapainteres ta iti daytoy a sirmata, namin-10 a dinakamat ni Ezekiel ti numero nga uppat! (Ezek. 1:5-18) Ania ngarud ti kon- klusiontayo? No kasano nga irepresentar ti uppat a ke- rubin ti amin a dadduma pay a matalek nga espiritu a parsua, ti ngarud uppat a rupa dagiti kerubin no kitaen a sangsangkamaysa irepresentar wenno saklawenda ti amin a kualidad ni Jehova.[2] 14 Tapno mailawlawag no apay a ti kaipapanan ti up- pat a rupa dagiti kerubin ket saan laeng a ti uppat a kualidad, ikomparatayo ti mapaspasamak iti uppat a pi- lid iti daytoy a sirmata. Nagdakkel ti tunggal pilid, ngem no kitaem a sangsangkamaysa ti uppat a pilid, [2] Iti panaglabas dagiti tawen, nailawlawagen kadagiti publikasion- tayo ti adu a nagduduma a kualidad ni Jehova. - Kitaen ti Giya iti Panagsukimat Para Kadagiti Saksi ni Jehova iti suheto a "Jehova a Dios," iti subtitulo a "Kualidad ni Jehova." 13, 14. Ania ti irepresentar ti uppat a rupa dagiti kerubin, ken apay a kasta ti konklusiontayo? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 73
˙ ˙ ˙ 4A "KITKITAEK DAGITI SIBIBIAG A PARSUA" KITAEN TI PARAPO 4 Sigurado a nakakitan ni Ezekiel iti nagdadakkel nga estatua dagiti nagpayak a kalakian a baka ken leon a tao ti uloda a nakatakder kas guardia iti sango dagiti palasio ken templo. Adda dagita nga estatua iti nadumaduma a paset ti nagkauna nga Asiria ken Babilonia. Kas iti amin a nakakitan kadagita, nasdaaw met a nangmingming kadagita a nakabutbuteng a parsua, a ti dadduma ket dandani 6 a metro ti kangatoda. Kasla nakabilbileg dagitoy a parsua ngem awan ti biagda ta naaramid laeng dagita iti bato. Ngem ti uppat a parsua a nakita ni Ezekiel iti sirmata ket "sibibiag a parsua." Talaga a naidumada! Dakkel ti epekto ken Ezekiel dayta a nakitana ta uray la namin-11 nga inusar- na ti sasao a "sibibiag a parsua" iti pangrugian ti padtona. (Ezek. 1:5-22) Ti sirmata maipapan iti uppat a sibibiag a par- sua nga aggigiddan ti panaggarawda iti baba ti trono ti Dios ti nangimula iti isip ni Ezekiel a ni Jehova ti mangiturturong iti amin a parsuana. Ita, dayta met laeng a sirmata ti mangi- paganetget kadatayo iti kinatan-ok ken pannakabalin ni Je- hova ken iti kinadayag ti panangiturayna. - 1 Cron. 29:11. saanda la a basta buklen ti uppat a nagdadakkel a pi- lid - dagita ti pundasion a nakaisaadan ti karuahe. No sangsangkamaysa met a kitaem ti uppat a rupa, saanda la a basta uppat a nagsayaat a kualidad - dagita ti pun- dasion ti nakaskasdaaw a personalidad ni Jehova. 74 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Asideg ni Jehova iti Amin a Matalek nga Adipenna 15 Iti umuna a sirmata, nakasursuro ni Ezekiel iti nagpateg ken makaparagsak a kinapudno maipapan iti relasionna ken Jehova. Ania dayta? Naipakita dayta a kinapudno iti rugrugi ti librona. Kalpasan ti panangi- bagana nga adda isuna "iti daga dagiti Caldeo," intuloy ni Ezekiel ti maipapan iti napadasanna: "Nagtignay kenkuana sadiay ti pannakabalin ni Jehova." (Ezek. 1:3) Siputanyo ta kuna ni Ezekiel a naawatna ti sirmata sa- diay Babilonia, saan nga idiay Jerusalem.[3] Ania nga- rud ti ipakaammo dayta ken Ezekiel? Daytoy: Nupay maysa a nanumo a naipanaw ken nayadayo idiay Jeru- salem ken iti templo, saan a naisina ken Jehova ken iti panagdaydayaw kenkuana. Ti panagparang ni Jehova ken Ezekiel idiay Babilonia ti mangipakita a ti nadalus a panagdaydayaw iti Dios ket saan nga agdepende iti lo- kasion wenno kasasaad. Agdepende dayta iti kasasaad ti puso ni Ezekiel ken iti tarigagayna nga agserbi ken Je- hova. [3] Ti sao a "sadiay," sigun iti maysa a komentarista ti Biblia ket "direkta ken simple a panangiladawan iti panagsiddaaw. . . . Adda ti Dios sadiay Babilonia! Anian a makaliwliwa!" 15. Ania a makaparagsak a kinapudno ti nasursuro ni Ezekiel iti umuna a sirmata a nakitana? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 75
16 Apay a makaliwliwa unay kadatayo ita ti kinapudno a nasursuro ni Ezekiel? Ipasigurado dayta kadatayo a no naimpusuan nga agserbitayo ken Jehova, agtalinaed a na- singed kadatayo sadinoman ti ayantayo, maburburiboran- tayo man, wenno aniaman ti kasasaad ti biagtayo. (Sal. 25:14; Ara. 17:27) Gapu iti dakkel a napudno nga ayat ni Jehova iti tunggal adipenna, saannatayo a basta baybay- an. (Ex. 34:6) No kasta, kanayon a madanonnatayo ti na- pudno nga ayat ni Jehova. (Sal. 100:5; Roma 8:35-39) Daytoy a nagsayaat a sirmata maipapan iti kinasanto ni Jehova ken iti nagdakkel a pannakabalinna ipalagipna met kadatayo a maikari ni Jehova nga umawat iti panag- daydayawtayo. (Apoc. 4:9-11) Wen, agyamantayo unay ta inusar ni Jehova dagiti kasta a sirmata tapno tulongan- natayo a mangtarus iti dadduma a napateg a kinapudno maipapan kenkuana ken kadagiti kualidadna! No ad-adda a matarusantayo dagiti nagsayaat a kualidad ni Jehova, agbalintayo a nasingsinged kenkuana ken matignaytayo nga agdaydayaw ken agserbi kenkuana iti amin a puso ken amin a pigsatayo. - Luc. 10:27. 17 Ngem makapaladingit ta narugitan ti nadalus a pa- 16. (a) Ania ti makaliwliwa nga ipasigurado kadatayo ti sirmata a nakita ni Ezekiel? (b) Apay a kayatmo ti agserbi ken Jehova iti amin a pusom? 17. Ania dagiti saludsod a mausig kadagiti sumaruno a kapitulo? 76 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nagdaydayaw idi panawen ni Ezekiel. Apay a nagbalin a kasta? Ania ti reaksion ni Jehova? Ken ania ti pateg ka- datayo ita dagitoy a pasamak idi un-unana? Mausig da- gitoy a saludsod iti sumaruno a kapitulo. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a dagiti rupa ti tao, leon, kalakian a baka, ken agila nangnangruna nga ipalagipda ti bileg ken pannakabalin ni Jehova? 2 Ania dagiti masagsagrapmon a bendision gapu iti panangipakita ni Jehova kadagiti nagsayaat a kualidadna? 3 Apay a maikunatayo a no sangsangkamaysa a kitaem ti uppat a rupa dagiti kerubin irepresentarda ti amin a kualidad ni Jehova? 4 Kasano nga ipasigurado ti sirmata a nakita ni Ezekiel a kanayon a madanonnaka ti ayat ni Jehova? SIASINO DAGITI "SIBIBIAG A PARSUA NGA UPPAT TI RUPADA"? 77
M A I K A D U A A S E K S I O N 2 " R I N U G I TANYO T I S AN T UAR I O K " NARUGITAN TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW EZEKIEL 5:11 NAKAISENTRUANNA: Dumakes ti espiritual ken moral a kasasaad ti Juda ken Jerusalem Inayat ken inaywanan ni Jehova dagiti Israelita kas ti 'napateg a sanikuana.' (Ex. 19:5, ftn.) Ngem ti insubadda ken Jehova ket panagdaydayaw kadagiti didiosen iti mismo a templo a pagaammo kas templo ni Jehova! Sinaktanda ti puso ni Jehova ken imbabainda. Apay a dimmakes unay ti kasasaad ti Israel? Ania ti masursurotayo iti impadto ni Ezekiel a pannakadadael ti Jerusalem? Ken ania dagiti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel kadagiti nasion iti aglawlawna?
5 "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" NAKAISENTRUANNA: Dumakes ti espiritual ken moral a kasasaad ti apostata a Juda EZEKIEL 8:9 KAS anak ti padi, kabesado ni propeta Ezekiel ti Mo- saiko a Linteg. Pamiliar iti templo idiay Jerusalem ken iti nadalus a panagdaydayaw a masapul a maaramid sa- diay. (Ezek. 1:3; Mal. 2:7) Ngem ti mapaspasamak iti templo ni Jehova idi 612 B.C.E. ket pakakigtotan ti asi- noman a matalek a Judio agraman ni Ezekiel. 2 Kayat ni Jehova a makita ni Ezekiel dagiti nakaba- bain a kasasaad iti templo ken ibagana kadagiti "pang- lakayen ti Juda," a padana a naipanaw a Judio a nagu- ummong iti balayna. (Basaen ti Ezekiel 8:1-4; Ezek. 11: 24, 25; 20:1-3) Ti balayna ket adda idiay Tel-abib, nga asideg ti karayan Kebar iti Babilonia, ginasut a kilo- metro iti laud ti Jerusalem. Babaen ti nasantuan nga 1-3. Ania ti kayat ni Jehova a makita ni Ezekiel iti templo idiay Jerusa- lem, ken apay? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 79
espiritu, impan ni Jehova ni Ezekiel (babaen ti sirma- ta) iti templo, iti amianan a ruangan ti makin-uneg a paraangan. Manipud sadiay, ipasiar ni Jehova iti tem- plo babaen ti sirmata. 3 Makitan ni Ezekiel ti uppat a makapakigtot nga ek- sena a mangipakita nga interamente a narugiten ti na- dalus a panagdaydayaw ti nasion. Ania ti napasamak iti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova? Ken ania ti ka- ipapanan kadatayo ita dayta a sirmata? Kaduaentayo ni Ezekiel nga agpasiar. Ngem masapul nga ammuentayo nga umuna ti rumbeng nga ekspektaren ni Jehova ka- dagiti agdaydayaw kenkuana. 'Siak ti Dios nga Agkidkiddaw iti Naipamaysa a Debosion' 4 Agarup 900 a tawen sakbay ti tiempo ni Ezekiel, nalawag nga imbaga ni Jehova ti kiddawenna kadagiti agdaydayaw kenkuana. Iti maikadua kadagiti Sangapu- lo a Bilin, imbagana kadagiti Israelita:[1] "Siak ni Jeho- va a Diosmo nga agkidkiddaw iti naipamaysa a debo- sion." (Ex. 20:5) Iti sasao a "naipamaysa a debosion," [1] Iti libro nga Ezekiel, masansan a mausar ti sao nga "Israel" a tumukoy kadagiti umili ti Juda ken Jerusalem. - Ezek. 12:19, 22; 18:2; 21:2, 3. 4. Ania ti kidkiddawen ni Jehova kadagiti agdaydayaw kenkuana? 80 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
impakita ni Jehova a dina ipalubos ti panagdaydayaw iti sabali a dios. Kas naammuantayo iti Kapitulo 2 day- toy a libro, ti umuna a makiddaw iti nadalus a panag- daydayaw ket masapul a ni Jehova laeng ti umawat iti narelihiosuan a debosiontayo. Isu ti masapul a numero uno iti biag dagiti agdaydayaw kenkuana. (Ex. 20:3) Iti ababa a pannao, namnamaen ni Jehova nga agtalinaed dagiti agdaydayaw kenkuana a nadalus iti naespirituan babaen ti dida panangilaok iti pudno a panagdaydayaw iti ulbod a panagdaydayaw. Idi 1513 B.C.E., situtulok nga immanamong dagiti Israelita iti Linteg ti tulag kas pammaneknek nga itedda ken Jehova ti naipamaysa a debosion. (Ex. 24:3-8) Napudno ni Jehova kadagiti tu- lagna, ken namnamaenna a napudno met ti ili a naki- tulaganna. - Deut. 7:9, 10; 2 Sam. 22:26. 5 Rasonable kadi a kiddawen ni Jehova kadagiti Isra- elita ti naipamaysa a debosion? Wen! Isu ti Mannaka- balin-amin a Dios, ti Kangatuan nga Agturay iti Uni- berso, ken ti Ubbog ken Mangtagtaginayon iti biag. (Sal. 36:9; Ara. 17:28) Ni Jehova met ti Manangisala- kan kadagiti Israelita. Idi intedna ti Sangapulo a Bilin, 5, 6. Apay a maikari ni Jehova iti naipamaysa a debosion dagiti Isra- elita? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 81
impalagipna iti ilina: "Siak ni Jehova a Diosmo, a nangiruar kenka iti Egipto, a nakaadipenam." (Ex. 20:2) Nalawag a maikari ni Jehova nga agbalin a kapat- gan iti puso dagiti Israelita. 6 Saan nga agbalbaliw ni Jehova. (Mal. 3:6) Kanayon a kiddawenna ti naipamaysa a debosion. Panunotenyo laengen no ania ngata ti nariknana iti uppat a makapa- rurod nga eksena nga ipabuyana ita ken Ezekiel. Umuna nga Eksena: Ti Pagdaydayawan a Simbolo ti Imon 7 Basaen ti Ezekiel 8:5, 6. Nakigtot ni Ezekiel! Iti ma- kin-amianan a ruangan ti templo, dagiti Judio nga apostata ket agrukruknoy iti pagdaydayawan a simbo- lo, wenno imahen. Nalabit sagrado a poste dayta a ma- ngirepresentar ken Asera, ti sinsinan diosa a bigbigen dagiti Canaanita kas asawa ni Baal. Aniaman day- ta, saan a tinungpal dagita nga Israelita a manag- daydayaw iti idolo ti tulagda ken Jehova. Ipapaay- da iti dayta nga imahen ti debosion a maiparbeng - ken para laeng - ken Jehova, isu a pinagimonda ti Dios; pinagpungtotda ket nainkalintegan laeng day- 7. (a) Ania ti ar-aramiden dagiti apostata a Judio iti makin-amianan a ruangan ti templo, ket ania ti reaksion ni Jehova? (b) Iti ania a pamay- an a pinagimonda ni Jehova? (Kitaen ti footnote 2.) 82 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ta.[2] (Deut. 32:16; Ezek. 5:13) Panunotenyo laengen: Nasurok nga 400 a tawen a naibilang a balay ni Jeho- va ti santuario ti templo. (1 Ar. 8:10-13) Ngem ita, iti mismo a templo nga agdaydayawda iti idolo isu nga arigna 'pappapanawenda' ni Jehova 'iti santuario- na.' 8 Ania ti kaipapanan kadatayo ita ti simbolo ti imon iti sirmata a nakita ni Ezekiel? Ti apostata a Juda tala- ga nga ipalagipna kadatayo ti Kakristianuan. Dagiti re- lihion iti Kakristianuan ket agdaydayaw kadagiti idolo isu a di awaten ti Dios ti ibagbaga dagiti tattao a de- bosionda kenkuana. Saan nga agbalbaliw ni Jehova isu a masiguradotayo a kas iti apostata a Juda, ti Kakris- tianuan napagpungtotna ti Dios ket nainkalintegan dayta. (Sant. 1:17) Talaga a saan a kayat ni Jehova daytoy di umiso a kita ti Kristianidad! [2] Ti pannakausar ti sao nga "imon" ipakitana ti kinaserioso ti panangmatmat ni Jehova iti kinamatalek kenkuana. Mabalin a mapa- nunottayo ti pungtot ti asawa a lalaki gapu iti imon no saan a matalek kenkuana ti asawana. (Prov. 6:34) Kas iti dayta nga asawa a lalaki, umiso laeng a makapungtot ni Jehova idi saan a nagmatalek ti naki- tulaganna nga ili gapu iti panagdaydayawda kadagiti imahen. Kuna ti maysa a reperensia: "Ti imon ti Dios . . . ket maigapu iti Kinasanto- na. Gapu ta Isu ti kakaisuna a Nasantuan . . . , dina ipalubos nga adda karibalna." - Ex. 34:14. 8. Ania ti kaipapanan kadatayo ita ti simbolo ti imon iti sirmata a naki- ta ni Ezekiel? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 83
9 Ania a pakdaar ti masursurotayo kadagiti agdayda- yaw iti idolo iti templo? Tapno naipamaysa ti debosion- tayo ken Jehova, masapul nga 'adaywantayo ti idolat- ria.' (1 Cor. 10:14) Nalabit mapanunottayo, 'Diak pulos agusar kadagiti imahen wenno simbolo iti panagdayda- yawko ken Jehova!' Ngem adu ti porma ti idolatria ket di unay madmadlaw ti dadduma. Kuna ti maysa a re- perensia ti Biblia: "Mabalin a panunoten ti maysa a tao a ti idolatria ket kas iti dadduma a banag - aniaman nga adda balor, pateg, wenno pannakabalinna nga ag- balin a napatpateg kadatayo ngem iti panagdaydayaw- tayo iti Dios." No kasta, ti idolatria ramanenna dagi- ti material a sanikua, kuarta, sekso, paglinglingayan - wen, aniaman a numero uno iti biagtayo ken mang- sukat iti naipamaysa a debosion a para laeng ken Jeho- va. (Mat. 6:19-21, 24; Efe. 5:5; Col. 3:5) Masapul a lik- likantayo ti amin a kita ti idolatria, ta kidkiddawen ni Jehova nga isu ti kapatgan iti pusotayo - ken pagdayda- yawantayo! - 1 Juan 5:21. 10 Ti umuna nga eksena nga impakita ni Jehova ken Ezekiel ket 'dagiti nakadakdakes ken makarimon nga aramid.' Ngem imbaga ni Jehova iti matalek a prope- 9, 10. Ania a pakdaar ti masursurotayo kadagiti agdaydayaw iti idolo iti templo? 84 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
tana: "Nakarkaronto pay ti makitam a makarimon a banag." Ania pay ti dakdakes ngem iti panagdaydayaw iti simbolo ti imon nga adda iti templo? Maikadua nga Eksena: 70 a Panglakayen nga Agidatdaton iti Insienso Kadagiti Didiosen 11 Basaen ti Ezekiel 8:7-12. Pinalawa ni Ezekiel ti abut iti pader sa simrek iti makin-uneg a paraangan iti asi- deg ti altar ti templo. Nakitana iti pader dagiti naikiti- kit a makaparurod nga "agkarkarayam a parsua ken na- rugit nga animal ken amin a makarimon nga idolo."[3] Dagiti didiosen ti irepresentar dagita a naikitikit. Na- karkaro pay a makaparurod ti simmaruno a nakita ni Ezekiel: "70 kadagiti panglakayen ti sangakabbalayan ti Israel" ti agtaktakder "iti sipnget" ken agidatdaton iti insienso kadagiti didiosen. Sigun iti Linteg, ti panang- puor iti nabanglo nga insienso irepresentarna dagiti maakseptar a kararag dagiti matalek a managdayda- yaw. (Sal. 141:2) Ngem saan a nasantuan ken nabang- sit ken Jehova ti insienso nga indaton ti 70 a pang- lakayen kadagiti didiosen. Kas iti nabuyok nga angot [3] Ti Hebreo a sao a naipatarus kas "makarimon nga idolo" ket mabalin a mainaig iti Hebreo a sao a "takki" ken nausar kas pa- ngumsi. 11. Ania dagiti makaparurod a banag a nakita ni Ezekiel idi simrek iti makin-uneg a paraangan iti asideg ti altar ti templo? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 85
dagiti kararagda kenkuana. (Prov. 15:8) Loklokuen da- gita a panglakayen ti bagida ta ipagarupda, "Saannata- yo a makitkita ni Jehova." Ngem nakita ida ni Jehova ken impakitana ken Ezekiel ti eksakto nga ar-arami- denda iti templona! 12 Ania ti masursurotayo iti salaysay ni Ezekiel mai- papan iti 70 nga Israelita a panglakayen a nagidaton iti insienso kadagiti didiosen? Tapno denggen ti Dios dagi- ti kararagtayo - ken kanayon a nadalus kenkuana ti pa- nagdaydayawtayo - masapul nga agtalinaedtayo a mata- lek uray "iti sipnget." (Prov. 15:29) Laglagipentayo a makitkita ni Jehova ti amin nga ar-aramidentayo. No agpaypayso kadatayo ni Jehova, ditay agaramid iti ania- man nga ammotayo a kagurana, uray agmaymaysatayo. (Heb. 4:13) Masapul a dagiti panglakayen ti nangnang- runa a mangipakita iti nasayaat nga ulidan iti panag- biag kas Kristiano. (1 Ped. 5:2, 3) Maitutop laeng nga ekspektaren ti amin iti kongregasion a ti panglakayen nga agtakder iti sangoda ken mangidaulo kadakuada iti panagdaydayaw iti gimong ket sumursurot kadagiti prinsipio ti Biblia uray "iti sipnget," kayatna a sawen, 12. Apay a masapul nga agtalinaedtayo a matalek uray "iti sipnget," ken siasino ti nangnangruna a mangipakita iti nasayaat nga ulidan iti daytoy a banag? 86 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
uray awan sabali a makakitkita kenkuana. - Sal. 101: 2, 3. Maikatlo nga Eksena: 'Babbai a Mangsangsangit iti Dios a ni Tammuz' 13 Basaen ti Ezekiel 8:13, 14. Kalpasan ti umuna a dua nga eksena dagiti makarimon nga aramid, imbaga ma- nen ni Jehova ken Ezekiel: "Nakarkaronto pay dagiti makitam a makarimon a banag nga ar-aramidenda." Ania ngarud ti simmaruno a nakita ti propeta? "Iti pag- serkan ti makin-amianan a ruangan ti balay ni Jehova," nakitana dagiti "babbai a nakatugaw ken mangsangsa- ngit iti dios a ni Tammuz." Kas didiosen iti Mesopota- mia, maawagan ni Tammuz iti Dumuzi iti sursurat da- giti Sumeriano ken maipagarup nga asawa ni Ishtar a diosa ti kinabunga.[4] Nalawag nga agsangsangit dagi- ti Israelita a babbai kas paset ti narelihiosuan a ritual a konektado iti ipapatay ni Tammuz. Iti templo ni Jeho- va a sentro ti nadalus a panagdaydayaw, dagita a babbai sangsangitanda ni Tammuz kas panangtuladda iti ritual dagiti pagano. Ngem ti maysa a narelihiosuan a ritual ket saan a maakseptar gapu laeng ta maar-aramid dayta [4] Awan ti natibker nga ebidensia a husto ti pagarup a ti Tammuz ket sabali pay a nagan ni Nimrod. 13. Ania ti nakita ni Ezekiel nga ar-aramiden dagiti apostata a babbai iti maysa a ruangan ti templo? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 87
iti templo ti Dios. Para ken Jehova, "makarimon" ti ar- aramiden dagita nga apostata a babbai! 14 Ania ti masursurotayo iti panangmatmat ni Jehova iti inaramid dagidiay a babbai? Tapno agtalinaed a na- dalus ti panagdaydayawtayo, masapul a ditay pulos ila- ok dagiti narugit a kaugalian dagiti pagano. Isu a ditay pulos makiraman kadagiti selebrasion a nagtaud iti re- lihion dagiti pagano. Talaga kadi a napateg a maam- muan ti nagtaudan dagita? Wen! Ita, kasla saan a dakes dagiti kaugalian a konektado iti dadduma a selebrasion, kas iti Christmas, Easter, ken birthday. Ngem ditay lip- lipatan a nakita a mismo ni Jehova dagiti narelihiosuan a kaugalian dagiti pagano a nagbalinen a selebrasion iti agdama a tiempotayo. Para ken Jehova, saan a maksa- yan ti kinarugit dagiti kaugalian dagiti pagano iti pa- naglabas ti tiempo wenno iti panangilaok kadagita iti nadalus a panagdaydayaw. - 2 Cor. 6:17; Apoc. 18:2, 4. Maikapat nga Eksena: 25 a Lallaki nga 'Agdaydayaw iti Init' 15 Basaen ti Ezekiel 8:15-18. Inrugi ni Jehova ti mai- 14. Ania ti masursurotayo iti panangmatmat ni Jehova iti ar-aramiden dagiti apostata a babbai? 15, 16. Ania ti ar-aramiden ti 25 a lallaki iti makin-uneg a paraangan ti templo, ken apay a kasta unay ti pannakainsulto ni Jehova iti inara- midda? 88 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kapat ken maudi nga eksena kadagitoy pamiliaren a sa- sao: "Nakarkaronto pay ngem kadagitoy ti makitam a makarimon a banag." Nalabit insaludsod ti propeta: 'Ania ngata pay ti nakarkaro ngem kadagiti nakitakon?' Addan ni Ezekiel iti makin-uneg a paraangan ti tem- plo. Iti pagserkan ti templo, nakitana ti 25 a lallaki nga agdaydayaw iti "init iti daya." Nakaro a talaga ti pana- nginsulto dagita a lallaki ken Jehova. Kasano? 16 Panunotenyo ti eksena: Nabangon ti templo a ti pagserkanna ket sumango iti daya. Dagiti agdaydayaw a sumrek iti templo ket nakasangoda iti laud, isu a ma- tallikudanda ti sumingsingising nga init iti daya. Ngem ti 25 a lallaki iti sirmata 'tinallikudanda ti templo' ken simmangoda iti daya tapno agdayawda iti init. Ti ar-ara- midenda ket panangtallikud ken Jehova, ta dayta a tem- plo "ti balay ni Jehova." (1 Ar. 8:10-13) Apostata dagita a 25 a lallaki. Dida inkankano ni Jehova ken sinukirda ti bilin a naisurat iti Deuteronomio 4:15-19. Kasta unay ti pananginsultoda iti Dios a maikari iti naipamaysa a debosion! 17 Ania ti masursurotayo iti salaysay maipapan 17, 18. (a) Ania ti masursurotayo iti salaysay maipapan kadagiti agday- dayaw iti init iti templo? (b) Ania a relasion ti dinadael dagiti apostata nga Israelita, ken kasano? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 89
kadagiti agdaydayaw iti init? Tapno kanayon a nadalus ti panagdaydayawtayo, masapul a ni Jehova ti pagpan- nurayantayo iti naespirituan a lawag. Laglagipenyo a "ni Jehova a Dios ket init," ken ti Saona ket "lawag" iti pagnaantayo. (Sal. 84:11; 119:105) Babaen ti Saona ken dagiti naibasar iti Biblia a publikasion manipud iti organisasionna, lawaganna ti puso ken isiptayo ken isu- ronatayo no kasano ti maaddaan iti naragsak a biag ita ken biag nga agnanayon iti masanguanan. Ngem no la- wag daytoy a lubong ti pagpannurayantayo iti biag, tal- tallikudantayo ni Jehova. Masaktan ken maladingitan unay no aramidentayo dayta. Ditay pulos kayat nga ara- miden dayta iti Diostayo! Pakdaar met kadatayo ti sir- mata a nakita ni Ezekiel tapno liklikantayo dagidiay timmallikud iti kinapudno, kayatna a sawen, dagiti apostata. - Prov. 11:9. 18 Kas nakitatayon, nasaksian ni Ezekiel ti uppat a makapakigtot nga eksena ti idolatria ken di umiso a pa- nagdaydayaw a mangipakita a nakaron ti naespirituan a kinarugit ti apostata a Juda. Nagbalinda a narugit iti naespirituan isu a dinadael dagita nga Israelita ti rela- sion ti nasionda iti Dios. Ngem agkuykuyog ti kinaru- git iti naespirituan ken ti pannakadadael ti moralidad. 90 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Ditay ngarud pakasdaawan nga inaramid dagiti aposta- ta nga Israelita ti amin a kita ti kinadakes a nangdada- el iti relasionda iti Dios ken iti padada a tao. Kitaen- tayo itan no kasano nga inwanwan ti Dios ni propeta Ezekiel tapno iladawanna ti pannakadadael ti morali- dad ti apostata a Juda. Narugit a Moralidad - 'Naalas nga Aramid' 19 Basaen ti Ezekiel 22:3-12. Dakes ti moralidad ti na- sion, agtuturay man wenno umili. Dagiti "panguluen," wenno lider, inusarda ti autoridadda a pumatay kada- giti inosente. Tinulad ti kaaduan nga umili dagiti lider- da a sumukir iti Linteg ti Dios. Kadagiti pamilia, "saan a resrespetuen" dagiti annak ti nagannakda, ken nasak- nap ti seksual a pannakidenna iti kapamilia. Iti intero a pagilian, sasauren dagiti rebelioso nga Israelita dagi- ti ganggannaet a residente, ken malmaltratuenda dagi- ti ulila nga ubing, ken balo a babai. Dinennaan dagiti lallaki nga Israelita ti assawa dagiti kaarrubada. Naka- ro ti kinaagum dagiti tattao isu a pinasuksokan, ki- nuartaan ken inalaanda iti nangato nga interes dagiti kailianda. Nasaktan la ketdi ni Jehova idi makitana nga igaggagara ti ili a nakitulaganna a sukiren ti Lintegna 19. Ania dagiti indetalye ni Ezekiel a dakes nga ar-aramiden ti ili a na- kitulagan ni Jehova? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 91
ken dida impateg ti ayatna a nakaibatayan ti panang- tedna iti Linteg! Nalidayan unay ni Jehova iti dakes nga ar-aramidenda. Imbilinna ken Ezekiel nga ibagana iti immoral nga ilina: "Naan-anay a linipatnak." 20 Apay nga adda kaipapanan kadatayo ita ti imbaga ni Ezekiel maipapan iti narugit a moralidad ti Juda? Ti kinadakes ti apostata a Juda ipalagipna kadatayo a nag- dakesen ti lubong a pagbibiagantayo ita. Ab-abusuen dagiti politiko ti autoridadda ken irurrurumenda dagi- ti ordinario nga umili. Dagiti lider ti relihion - nang- iti Kakristianuan - binendisio- nangruna dagiti padi nanda dagiti gubat dagiti nasion a nakatayan ti di mabilang a minilion a tattao. Tinagilag-an dagiti padi ti nadalus ken nalawag a pagalagadan ti Biblia maipa- pan iti seksual a moralidad. Kas resultana, agtultuloy a bumabbaba dagiti moral a pagalagadan ti lubong ita. Sigurado a maibaga ni Jehova iti Kakristianuan ti im- bagana iti apostata a Juda: "Naan-anay a linipatnak." 21 Kas ili ni Jehova, ania ti masursurotayo iti kina- rugit ti moralidad ti nagkauna a Juda? Tapno awaten ni Jehova ti panagdaydayawtayo, masapul a kanayon a 20. Apay nga adda kaipapanan kadatayo ita ti imbaga ni Ezekiel maipa- pan iti narugit a moralidad ti Juda? 21. Ania ti masursurotayo iti kinarugit ti moralidad ti nagkauna a Juda? 92 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nadalus ti amin nga aramidtayo. Narigat dayta iti day- toy lubong a dakes ti moralidadna. (2 Tim. 3:1-5) Ngem ammotayo ti rikna ni Jehova iti amin a naalas a kita ti moralidad. (1 Cor. 6:9, 10) Agtultulnogtayo kadagiti moral a pagalagadan ni Jehova ta ay-ayatentayo isuna ken dagiti lintegna. (Sal. 119:97; 1 Juan 5:3) No naru- git ti moralidadtayo, ipakpakitatayo a ditay ay-ayaten ti nasantuan ken nadalus a Diostayo. Ditay pulos kayat nga ibaga kadatayo ni Jehova: "Naan-anay a linipat- nak." 22 Adda dagiti napateg a nasursurotayo iti panangre- paso iti imbutaktak ni Jehova a panagbaba ti espiritua- lidad ken moralidad ti nagkauna a Juda. Napabileg la ketdi ti determinasiontayo nga ited ken Jehova ti nai- pamaysa a debosion a maikari unay kenkuana. Masa- pul ngarud a liklikantayo ti amin a kita ti idolatria ken kanayon a nadalustayo iti moral. Ngem ania ti inara- mid ni Jehova iti di matalek nga ilina? Idi nalpas ti pa- nagpasiar ni propeta Ezekiel iti templo, imbaga ni Je- hova kenkuana: "Agtignayakto gapu iti pungtotko." (Ezek. 8:17, 18) Kayattayo a maammuan ti inaramid ni 22. (a) Kalpasan a rinepasotayo ti imbutaktak ni Jehova a kasasaad ti nagkauna a Juda, ania ti determinasionmo? (b) Ania ti mailawlawag iti sumaruno a kapitulo? "KITAEM TI DAKES KEN MAKARIMON NGA AR-ARAMIDENDA" 93
Jehova iti di matalek a Juda, ta kastanto ti panangdu- sana iti daytoy dakes a lubong. Ilawlawag ti sumaruno a kapitulo no kasano a natungpal dagiti panangukom ni Jehova iti Juda. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania ti maitutop nga ekspektaren ni Jehova kadagiti agdaydayaw kenkuana, ken kasano a makapagbiagka a kas iti namnamaenna? 2 Kadagiti ania a pamay-an a nagbalin a narugit iti naespirituan dagiti Israelita, ngem kasano a makapagtalinaedka a nadalus iti naespirituan? 3 Apay a determinadoka nga agtalinaed a nadalus iti moral? 94 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
6 "ITAN TI PANUNGPALAM" NAKAISENTRUANNA: No kasano a natungpal dagiti impadto ni Jehova a panangukom iti Jerusalem EZEKIEL 7:3 TI DAMAG maipapan iti karkarna a tigtignay ni pro- peta Ezekiel ket nagbiit a nagwaras kadagiti naipanaw a Judio nga agnanaed idiay Babilonia. Makalawas a na- katugaw a nakamulengleng ken di agsasao, ngem pa- gammuan ta bigla a timmakder sa nagpupok iti balay- na. Bayat a kitkitaen dagiti masmasdaaw a kaarrubana, rimmuar, nangpidut iti ladrilio, inkabilna iti sangona, sana drinowingan. Kalpasanna, di nagun-uni a nangara- mid iti bassit nga alad. - Ezek. 3:10, 11, 15, 24-26; 4:1, 2. 2 Pinampanunot la ketdi dagiti umar-aribungbong, 'Apay a kasta ti ar-aramidenna?' Idi laeng agangay a naan-anay a naawatan dagiti naipanaw a Judio a ti kar- karna a tigtignay ni propeta Ezekiel ket pakpakauna ti um-umay a nakabutbuteng a pasamak a mangipakita iti nalinteg a pungtot ni Jehova a Dios. Ania a pasamak? Kasano a naapektaran ti nagkauna a nasion ti Israel? 1, 2. (a) Ania dagiti karkarna a tigtignay nga impakita ni Ezekiel? (b) Ania ti impakpakauna dagiti inaramidna? "ITAN TI PANUNGPALAM" 95
Ania ti kaipapanan dayta kadagiti mangipapaay ita iti nadalus a panagdaydayaw? "Mangalaka iti Ladrilio . . . Mangalaka iti Trigo . . . Mangalaka iti Natadem nga Espada" 3 Idi agarup 613 B.C.E., binilin ni Jehova ni Ezekiel nga ipakitana babaen ti pagilasinan ti tallo a paset ti um-umayen a panangukom ti Dios iti Jerusalem: ti pan- nakapalawlaw ti siudad, ti panagsagaba dagiti umili, ken ti pannakadadael ti siudad ken dagiti umilina.[1] Usi- gentayo ti ad-adu pay a detalye dagitoy a tallo a paset. 4 Ti pannakapalawlaw ti Jerusalem. Imbaga ni Jehova ken Ezekiel: "Mangalaka iti ladrilio ket ikabilmo iti sa- nguanam. . . . Iyaktom a palpalawlawam ti siudad." (Ba- saen ti Ezekiel 4:1-3.) Ti siudad ti Jerusalem ti irepresen- tar ti ladrilio, ket ni Ezekiel ti irepresentar ti armada ti Babilonia nga inusar ni Jehova. Naibilin pay ken Eze- kiel a mangaramid iti bassit nga alad, bunton a pagda- lanan, ken pagtebbag, sa ikabilna dagita iti aglawlaw ti [1] Rasonable a panunotentayo nga amin dagitoy a pagilasinan ket inyakto ni Ezekiel kadagiti agbuybuya. Apay? Gapu ta ti dadduma ka- dagiti inyaktona, kas iti panagaramid iti tinapay ken panangibaklay iti gargaret, ket espesipiko nga imbilin ni Jehova ken Ezekiel nga ara- midenna dagita "iti imatangda." - Ezek. 4:12; 12:7. 3, 4. (a) Ania ti tallo a paset ti panangukom ti Dios nga impakita ni Ezekiel? (b) Kasano nga inyakto ni Ezekiel ti pannakapalawlaw ti Jeru- salem? 96 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ladrilio. Dagita ti mangirepresentar kadagiti banag nga usaren dagiti kabusor a pakigubat iti Jerusalem inton palawlawan ken rautenda ti siudad. Tapno maipakita ti kasla landok a kinapigsa dagiti kalaban a soldado, ma- sapul a mangikabil ni Ezekiel iti "daplat a paglutuan a landok" iti nagbaetan ti siudad ken isuna, sa 'sumango' iti siudad. Dagita nga aramidenna ti "pagilasinan iti sa- ngakabbalayan ti Israel" a dandanin mapasamak ti dida pulos ninamnama. Usaren ni Jehova ti armada ti kala- ban a mangpalawlaw iti Jerusalem, ti kangrunaan a siu- dad ti ili ti Dios ken ayan ti templona! 5 Ti panagsagaba dagiti umili ti Jerusalem. Imbilin ni Je- hova ken Ezekiel: "Mangalaka iti trigo, sebada, patani, lentehas, mijo, ken espelta [maysa a kita ti trigo] . . . sa mangaramidka iti tinapay," ken "timbangemto ti kanem, 20 a siklo iti kada aldaw." Kalpasanna, inlawlawag ni Jehova: "Pasardengek ti suplay a taraon." (Ezek. 4:9-16) Iti daytoy nga eksena, saanen a ti armada ti Babilonia ti irepresentar ni Ezekiel no di ket dagiti umili ti Jeru- salem. Ipakpakauna ti inaramid ti propeta a gapu iti um-umay a pannakapalawlaw, bumassit ti suplay a 5. Iladawanmo no kasano nga impakita ni Ezekiel ti mapasamak kada- giti umili ti Jerusalem. "ITAN TI PANUNGPALAM" 97
taraon ti siudad. Iti dayta a tiempo, karkarna dagiti ma- paglalaok a maaramid a tinapay, a mangipakita a ka- nen dagiti tattao ti uray ania a masarakanda. Kasano kakaro ti bisin? Kasla direkta nga ibagbaga ni Ezekiel kadagiti umili ti Jerusalem: "Kanento dagiti amma ti annakda, ket kanento dagiti annak ti ammada." Adun- to ngarud ti agsagaba gapu kadagiti "makapapatay a pana ti nakaro a bisin," ken 'in-inut a kumapsut' dagi- ti tattao. - Ezek. 4:17; 5:10, 16. 6 Ti pannakadadael ti Jerusalem ken dagiti umilina. Iti daytoy a paset ti padto nga inyakto ni Ezekiel, dua ti naggiddan a papelna. Umuna, inyakto ni Ezekiel ti ara- miden koma ni Jehova. Imbaga ni Jehova: "Mangalaka iti natadem nga espada nga usarem kas labaha ti mam- mukis." (Basaen ti Ezekiel 5:1, 2.) Ti ima ni Ezekiel a na- ngiggem iti labaha inrepresentarna ti ima ni Jehova - ti panangukomna - babaen ti armada ti Babilonia. Maika- dua, inyakto ni Ezekiel ti mapasaranto dagiti Judio. Im- baga ni Jehova: "Kiskisam ti ulo ken barbasmo." Ti pa- nangkiskisna iti ulona inrepresentarna no kasano a maraut ken mapapatay dagiti Judio. Ti bilin a "timba- 6. (a) Ania ti dua a naggiddan a papel nga inyakto ni Ezekiel? (b) Ania ti kaipapanan ti bilin ti Dios a "timbangem ken bingaybingayem dagiti buok"? 98 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ngem ken bingaybingayem dagiti buok" kaipapananna met a nairanta ken interamente a maitungpal ti pana- ngukom ni Jehova iti Jerusalem ket awan ti maipuera. 7 Apay nga imbaga ni Jehova ken Ezekiel a bingayen- na iti tallo a paset ti kiniskisna a buokna ken agdudu- ma ti aramidenna kadagita? (Basaen ti Ezekiel 5:7-12.) Pi- nuoran ni Ezekiel ti maysa a paset "iti uneg ti siudad" tapno ipakitana kadagiti agbuybuya a matay iti siudad ti dadduma nga umili ti Jerusalem. Intagbat ni Ezekiel ti espada iti maysa a paset ti kiniskisna a buok "iti inte- ro nga aglawlaw ti siudad" tapno ipakitana a ti daddu- ma nga umili ket matay iti ruar ti siudad. Inwarisna iti angin ti nabati a paset ti buok tapno ipakitana a dad- duma pay nga umili ket maiwarawara kadagiti nasion, ngem 'kamaten ida ti espada.' Isu a sadinoman ti ayan dagiti makalasat, agpeggadto latta ti biagda. 8 Ngem naglaon met iti namnama ti padto nga inyak- to ni Ezekiel. Maipapan iti buok a kiniskis ni Ezekiel, imbaga ni Jehova kenkuana: "Mangalaka met iti sumag- mamano a buok ket ikabilmo kadagiti karenken ti 7. Apay nga imbaga ni Jehova ken Ezekiel a bingayenna iti tallo a paset ti kiniskisna a buokna ken agduduma ti aramidenna kadagita? 8. (a) Ania a namnama ti linaon ti panangyakto ni Ezekiel? (b) Kasano a pimmayso ti padto maipapan iti "sumagmamano a buok"? "ITAN TI PANUNGPALAM" 99
˙ ˙ ˙ 6A "KISKISAM TI ULO KEN BARBASMO" KITAEN TI PARAPO 6-8 Inyakto ni Ezekiel dagiti asidegen a mapasamak iti Jerusalem 'Tagbatem' Matay iti ruar ti siudad ti dadduma nga umili "Kiskisam" 'Iwarismo' Maraut ken madadaelto dagiti Judio "Timbangem ken Bingaybingayem" Makalasat ti dadduma, ngem agpeggadto latta ti biagda 'Ikabilmo iti badom' Nairanta ken interamente a maitungpal ti panangukom 'Puoram' Matay iti siudad ti dadduma nga umili Dadduma kadagiti naipanaw ti agsubli idiay Jerusalem, ket mataginayon ti nadalus a panagdaydayaw badom." (Ezek. 5:3) Ipakita dayta a bilin a maisalakan ti sumagmamano a Judio a maiwarawara kadagiti na- sion. Dadduma kadagita a "sumagmamano a buok" ket dagiti naipanaw nga agsubli idiay Jerusalem kalpasan a naadipenda iti Babilonia iti 70 a tawen. (Ezek. 6:8, 9; 11:17) Pimmayso kadi dayta? Wen. Adu a tawen kalpa- san a nagpatingga ti pannakaadipenda idiay Babilonia, impadamag ni propeta Haggeo a talaga a nagsubli idiay Jerusalem ti dadduma kadagiti naiwarawara a Judio. 100 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Isuda dagiti 'lallakay a nakakita iti dati a balay,' kayat- na a sawen, ti templo ni Solomon. (Esd. 3:12; Hag. 2: 1-3) Sinigurado ni Jehova nga agtalinaed ti nadalus a panagdaydayaw kas inkarina. Mausig iti Kapitulo 9 day- toy a libro ti ad-adu pay a detalye maipapan iti dayta a pannakaisubli. - Ezek. 11:17-20. Ania ti Ipakaammo Kadatayo Daytoy a Padto Maipapan Kadagiti Um-umay a Pasamak? 9 Ipalagip dagiti pasamak nga inyakto ni Ezekiel da- giti napateg a pasamak nga impadto ti Sao ti Dios para iti masanguanantayo. Ania ti dadduma kadagita? Kas iti napasamak iti nagkauna a siudad ti Jerusalem, usaren- to ni Jehova dagiti puersa ti gobierno a mangaramid iti di ipagpagarup - rautenda ti amin nga ulbod a nareli- hiosuan nga organisasion ditoy daga. (Apoc. 17:16-18) No kasano a "naidumduma a didigra" ti pannakadada- el ti Jerusalem, ti "dakkel a rigat" ken ti gubatna nga Armagedon ket maysanto met a pasamak a "saan pay a napaspasamak." - Ezek. 5:9; 7:5; Mat. 24:21. 10 Ipasimudaag ti Sao ti Dios a makalasatto dagiti miembro ti ulbod a relihion iti um-umay a pannakada- dael dagiti narelihiosuan nga organisasion. Gapu iti 9, 10. Ania dagiti napateg a pasamak iti masanguanantayo nga ipalagip dagiti padto nga inyakto ni Ezekiel? "ITAN TI PANUNGPALAM" 101
buteng, dagita a nakalasat ket makikaduanto iti amin a klase ti tattao nga agbirbirok iti paglemmenganda. (Zac. 13:4-6; Apoc. 6:15-17) Ti situasionda ti mangipa- lagip kadatayo iti napasamak kadagiti umili ti nagka- una a Jerusalem a nakalasat iti pannakadadaelna ken naiwaris "iti angin." Kas naammuantayo iti parapo 7, nupay nakalasatda idi a tiempo, nangasut ni Jehova iti "espada a mangkamat kadakuada." (Ezek. 5:2) Kasta met, sadinoman a paglemmengan dagiti nakalasat iti pannakaraut ti relihion ket saan a makasalaknib kada- kuada iti espada ni Jehova. Mapapatayda inton Arma- gedon, agraman ti amin a tattao nga arig kalding. - Ezek. 7:4; Mat. 25:33, 41, 46; Apoc. 19:15, 18. 11 Ania ti epekto ti pannakaawattayo iti daytoy a pad- to iti panangmatmattayo iti ministeriotayo ken iti kina- ganatna? Ipaganetgetna a masapul nga ikagumaantayo ita a tulongan dagiti tattao nga agbalin nga adipen ni Jehova. Apay? Bassiten ti tiempo a nabati tapno 'dagi- ti tattao iti amin a nasion ket agbalin nga adalan.' (Mat. 28:19, 20; Ezek. 33:14-16) Inton mangrugin ti iraraut ti 11, 12. (a) Gapu ta naawatantayon ti padto ni Ezekiel maipapan iti pan- nakapalawlaw ti Jerusalem, ania ti epektona iti panangmatmattayo iti mi- nisteriotayo ita? (b) Ania a panagbalbaliw ti mabalin a mapasamakto iti trabahotayo a panangasaba ken iti mensahe nga ikaskasabatayo? 102 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
"sarukod" (dagiti puersa ti gobierno) kadagiti relihion, saanen a mensahe ti pannakaisalakan ti ikasabatayo. (Ezek. 7:10) No maipapan iti panangipakaammo iti na- imbag a damag, 'agumeltayto' kas ken Ezekiel, wenno kas iti panagsardengna a mangipakaammo iti mensahe- na bayat ti maysa a paset ti ministeriona. (Ezek. 3: 26, 27; 33:21, 22) Wen, kalpasan a madadael ti ulbod a relihion, desperadonto ti tattao nga arigna 'agsapulda iti sirmata manipud iti propeta,' ngem awanton ti ma- ipakaammo nga instruksion a mangsalbar iti biagda. (Ezek. 7:26) Nagpatinggan ti panangipaay kadagita nga instruksion ken ti panagbalin nga adalan ni Kristo. 12 Ngem saan nga agsardeng ti trabahotayo kas ma- nangaskasaba. Apay? Bayat ti dakkel a rigat, mabalin a rugiantayton nga ipakaammo ti mensahe ti panangu- kom, a kasla mangdidigra nga uraro. Dayta a mensahe ti nalawag a pagilasinan a dimtengen iti sangatauan ti panagpatingga ti dakes a lubong. - Apoc. 16:21. "Um-umayen!" 13 Saan la a no kasano a madadael ti Jerusalem ti im- padto ni Ezekiel. Inyaktona met no kaano a mapasa- mak dayta. Imbaga ni Jehova kenkuana nga agsikig iti 13. Apay nga imbaga ni Jehova ken Ezekiel nga agsikig iti kannigid sa iti kannawanna? "ITAN TI PANUNGPALAM" 103
kannigid iti 390 nga aldaw sa iti kannawanna iti 40 nga aldaw. Maysa a tawen ti irepresentar ti tunggal aldaw. (Basaen ti Ezekiel 4:4-6; Num. 14:34) Dayta a panangyak- to, nga inaramid ni Ezekiel iti sumagmamano a tiem- po iti kada aldaw, ipakitana ti eksakto a tawen ti pan- nakadadael ti Jerusalem. Ti 390 a tawen a panagbasol ti Israel ket nalawag a nangrugi idi 997 B.C.E., ti tawen a nabingay ti 12 a tribu a pagarian ti Israel. (1 Ar. 12: 12-20) Ti 40 a tawen a panagbasol ti Juda ket mabalin a nangrugi idi 647 B.C.E., a pannakadutok ni Jeremias kas propeta a mangusar iti direkta a sasao a mangpak- daar iti pagarian ti Juda nga um-umayen ti pannakada- daelna. (Jer. 1:1, 2, 17-19; 19:3, 4) No kasta, agpada a nagpatingga dagita iti 607 B.C.E., ti eksakto a tawen a naparmek ken nadadael ti Jerusalem kas impadto ni Je- hova.[2] 14 Idi naawat ni Ezekiel ti padto maipapan iti 390 ken 40 nga aldaw, mabalin a dina pay ammo ti eksakto a ta- [2] Idi impalubosna a madadael ti Jerusalem, impakita ni Jehova ti panangukomna, agpadpada iti 2 a tribu a pagarian ti Juda ken iti 10 a tribu a pagarian ti Israel. (Jer. 11:17; Ezek. 9:9, 10) Kitaen ti Pannakatarus iti Kasuratan, Tomo 2, p. 66, "Kronolohia - Manipud 997 B.C.E. agingga iti Pannakalangalang ti Jerusalem." 14. (a) Kasano nga impakita ni Ezekiel ti panagtalekna nga agtignay ni Jehova iti eksakto a tiempo? (b) Ania dagiti pasamak sakbay a nadadael ti Jerusalem? 104 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
wen ti panagpatingga ti Jerusalem. Ngem kadagiti ta- wen sakbay a nadadael, naulit-ulit a pinakdaaranna da- giti Judio nga um-umayen ti panangukom ni Jehova. Impakaammona, "Itan ti panungpalam." (Basaen ti Eze- kiel 7:3, 5-10.) Saan a nagduadua ni Ezekiel nga agtig- nay ni Jehova iti eksakto a tiempo. (Isa. 46:10) Im- padtona met dagiti pasamak sakbay a madadael ti Jerusalem: "Agsasarunonto ti didigra." Nagresulta dagi- ta iti pannakadadael ti sistema ti kagimongan, relihion, ken gobierno. - Ezek. 7:11-13, 25-27. 15 Nangrugi a natungpal ti padto sumagmamano a ta- wen kalpasan nga impakaammo ni Ezekiel a madadael ti Jerusalem. Idi 609 B.C.E., naammuannan a nangru- gin a maraut ti Jerusalem. Iti dayta a tiempo, nangngeg ti uni ti trumpeta a mangayab kadagiti umili tapno ide- pensada ti siudadda, ngem kas impadto ni Ezekiel, "awan ti napan iti gubat." (Ezek. 7:14) Saan a nagkay- kaysa dagiti umili ti Jerusalem a mangidepensa iti siu- dad tapno labananda dagiti rumaut a Babilonio. Nala- bit impagarup ti dadduma a Judio nga arayaten ida ni Jehova. Kasta ngamin ti inaramidna idi impangta dagi- ti Asiriano a sakupenda ti Jerusalem ken pinatay ti 15. Ania dagiti paset ti padto ni Ezekiel a nangrugi a natungpal mani- pud idi 609 B.C.E. ken agpatpatuloy? "ITAN TI PANUNGPALAM" 105
anghel ni Jehova ti kaaduan kadagiti soldado ti arma- da. (2 Ar. 19:32) Ngem ita, awan ti anghel a timmulong. Di nagbayag, ti napalawlawan a siudad ket nagbalin a kasla "kaldero" a 'naisaang' ken dagiti umilina ket kas- la "karne" iti uneg ti kaldero. (Ezek. 24:1-10) Kalpasan ti 18 a bulan a nasaem a panangraut, nadadael ti Jeru- salem. "Agurnongkayo iti Kinabaknang Idiay Langit" 16 Ania ti masursurotayo iti daytoy a paset ti padto ni Ezekiel? Adda kadi koneksionna iti mensahe nga ikaskasabatayo ken iti reaksion dagiti kaskasabaantayo? Inkeddengen ni Jehova no kaano ti umas-asideg a pan- nakadadael ti ulbod a relihion - ket agtignay manen iti eksakto a tiempo. (2 Ped. 3:9, 10; Apoc. 7:1-3) Ditay ammo ti eksakto a petsana. Ngem kas ken Ezekiel, itul- tuloytayo nga aramiden ti instruksion ni Jehova nga ulit-ulitentayo nga ipakdaar kadagiti tattao: "Itan ti pa- nungpalam." Apay a masapul nga ulit-ulitentayo dayta? Gapu iti isu met la a rason nga inaramid idi dayta ni Ezekiel.[3] Saan a namati ti kaaduan a nangibagaanna [3] Siputanyo ta iti ababa a salaysay iti Ezekiel 7:5-7, namin-innem nga inusar ni Jehova ti sasao nga "umayto," "dimtengen," ken "um- umayen." 16. Kasano a maipakitatayo ita ti panagtalektayo nga agtignay ni Jeho- va iti eksakto a tiempo? 106 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
iti padto ti Dios a madadael ti Jerusalem. (Ezek. 12: 27, 28) Ngem idi agangay, dadduma a Judio a naipan idiay Babilonia ti nangipakita a nalinteg ti panagpus- pusoda, ket nagsublida iti dati nga ilida. (Isa. 49:8) Adu met ita ti saan a mamati nga agpatingga daytoy a lu- bong. (2 Ped. 3:3, 4) Nupay kasta, agingga nga adda pay tiempo nga awaten dagiti tattao ti mensahe ti Dios, kayattayo a tulongan dagiti interesado a mangbirok iti dalan nga agturong iti biag. - Mat. 7:13, 14; 2 Cor. 6:2. 17 Ipalagip met kadatayo ti padto ni Ezekiel nga in- ton maraut dagiti narelihiosuan nga organisasion, dagi- ti miembro dagiti relihion ket saanto a 'mapan iti gubat' tapno idepensada ti relihion. Imbes ketdi, "agka- puyto ti amin nga imada" ken "napalalo ti panagpiger- gerda" ta maamirisdan a di masungsungbatan ti pana- ngipakaasida iti "Apo, Apo." (Ezek. 7:3, 14, 17, 18; Mat. 7:21-23) Ania pay ti aramidenda? (Basaen ti Ezekiel 7:19-21.) Kuna ni Jehova: "Ipuruakdanto ti pirakda iti kalsada." Dagita a sasao maipapan kadagiti umili ti nagkauna a Jerusalem ket nalawag a mangilada- wan met kadagiti mapasamak bayat ti dakkel a rigat. 17. Ania dagiti kasasaad ken pasamak a makitatayonto bayat ti um-umay a dakkel a rigat? "ITAN TI PANUNGPALAM" 107
Maamiriston dagiti tattao a saan ida a maisalakan ti kuarta iti um-umayen a pannakadadael. 18 Ania ti masursurotayo iti daytoy a paset ti padto ni Ezekiel? Isu ti kinapateg ti panangaramid kadagiti umiso a prioridad. Panunotem: Sa la binalbaliwan da- giti umili ti Jerusalem dagiti prioridadda kalpasan a na- awatanda a dimtengen ti pannakadadael ti siudadda ken ti biagda, ken saan ida a maisalakan dagiti material a bambanag. Impuruakda dagiti sanikuada ket rinugian- da ti 'agsapul iti sirmata manipud iti propeta' - ngem naladaw unayen ti panagbalbaliwda. (Ezek. 7:26) Nai- dumatayo ta talaga nga ammotayon a dandanin ti pa- nungpalan daytoy dakes a lubong. Adda pammatitayo kadagiti kari ti Dios isu a nangaramidtayon kadagiti umiso a prioridad iti biag. Kas resultana, aktibotayo nga agpabpabaknang iti naespirituan, nga agnanayon ti pategda ken dinto pulos maipuruak "iti kalsada." - Ba- saen ti Mateo 6:19-21, 24. 19 Kas sumario, ania dagiti epekto kadatayo dagiti padto ni Ezekiel maipapan iti pannakadadael ti Jerusa- lem? Ipalagipda a bassiten ti nabati a tiempo a panang- 18. Ania ti masursurotayo iti padto ni Ezekiel maipapan iti panangara- mid kadagiti prioridad? 19. Ania ti epekto dagiti padto ni Ezekiel kadatayo ita? 108 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
tulong iti sabsabali nga agbalin nga adipen ti Dios. Si- gaganat ngarud a makiramantayo iti trabaho a panaga- ramid kadagiti adalan. Maragsakantay unay no dagiti interesado ket agdaydayawen iti Amatayo a ni Jehova. Ngem uray kadagiti saan pay a nangaramid iti dayta, itultuloytayo latta nga ibaga ti impakdaar ni Ezekiel ka- dagiti tattao idi panawenna: "Itan ti panungpalam." (Ezek. 3:19, 21; 7:3) Determinadotayo met a kanayon nga agtalek ken Jehova ken pagbalinen a kapatgan iti biagtayo ti nadalus a panagdaydayaw kenkuana. - Sal. 52:7, 8; Prov. 11:28; Mat. 6:33. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania dagiti nakapatpateg a pasamak nga impadto ti Sao ti Dios iti masanguanantayo nga ipalagip dagiti pasamak nga inyakto ni Ezekiel? 2 Kasano a ti wagas ti panangitungpal ni Ezekiel iti annongenna a mangikasaba kadagiti pakdaar ni Jehova apektaranna ti panangmatmatmo iti ministeriom? 3 Apay a mabalin a matignayka a mangusig manen kadagiti prioridadmo kalpasan a naammuantayo dagiti padto a nailawlawag iti daytoy a kapitulo? Ania dagiti inaramidmon a panagbalbaliw? "ITAN TI PANUNGPALAM" 109
7 DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" NAKAISENTRUANNA: Ti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel kadagiti nasion a nangibabain iti nagan ni Jehova EZEKIEL 25:17 GINASUT a tawen a kasla agmaymaysa a karnero ti Is- rael iti tengnga ti adu a lobo. Iti daya ti Israel, adda da- giti Ammonita, Moabita, ken Edomita a mangbutbu- teng kenkuana. Iti laud, nakaramuten dagiti Filisteo a nabayagen a kabusor ti Israel. Iti amianan ti ayan ti siu- dad ti Tiro, a nabaknang ken nabileg a sentro ti impe- rio a nalawa ti panagnegosiona. Iti abagatan ti ayan ti nagkauna a nasion ti Egipto nga iturturayan ti kasla dios nga ari a ni Faraon. 2 Idi nagpannuray dagiti Israelita ken Jehova, sina- laknibanna ida kadagiti kabusorda. Ngem maulit-ulit nga impalubos ti ilina ken dagiti arida a maaringanda 1, 2. (a) Kasano a ti Israel ket kasla agmaymaysa a karnero iti teng- nga dagiti lobo? (b) Ania ti impalubos dagiti Israelita ken dagiti arida a mapasamak? 110 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
iti dakes nga impluensia dagiti nasion iti aglawlawda. Ni Ari Ahab ti maysa kadagiti agturay a naglaka a na- impluensiaan. Nagturay iti 10 a tribu a pagarian ti Is- rael bayat ti panawen ni Ari Jehosafat ti Juda. Inasa- wana ti balasang ti ari ti Sidon a nangkontrol iti narang-ay a siudad ti Tiro. Jezebel ti nagan ti balasang. Insungsongna ti Israel iti panagdaydayaw ken Baal ken inimpluensiaanna ni lakayna iti awan kapadana a pa- nangrugit iti nadalus a panagdaydayaw. - 1 Ar. 16:30-33; 18:4, 19. 3 Pinakdaaran ni Jehova ti ilina kadagiti pagbanagan ti panagsukir kenkuana. Ita, naibusen ti pasensiana. (Jer. 21:7, 10; Ezek. 5:7-9) Idi 609 B.C.E., nagsubli ti ar- mada ti Babilonia iti Naikari a Daga iti maikatlo a gundaway. Dandani 10 a tawenen ti napalabas sipud idi naudi a rimmautda. Ita, rebbaendan ti pader ti Jerusa- lem ken patayendan dagiti agrebelde ken Nabucodono- sor. Idi mangrugin ti iraraut ken matungpalen ti nasa- em a detalye dagiti impaipadto ti Dios ken Ezekiel, ibagan ti propeta dagiti mapasamak kadagiti nasion iti aglawlaw ti Naikari a Daga. 4 Impakaammo ni Jehova ken Ezekiel a maragsakan 3, 4. (a) Ania itan ti sumaruno nga ibaga ni Ezekiel? (b) Ania dagiti sa- ludsod nga usigentayo? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 111
dagiti kabusor ti Juda a madadael ti Jerusalem ken iru- rumenda dagiti makalasat. Ngem dagiti nasion a nang- padakes iti nagan ni Jehova ken nangidadanes iti ilina wenno nagbalin a dakes nga impluensia kadakuada api- tendanto ti bunga dagiti aramidda. Ania dagiti masur- surotayo iti pannakilangen ti Israel kadagidiay a na- sion? Ken kasano a mangted ita kadatayo iti namnama dagiti padto ni Ezekiel kadagiti nasion? Kakabagian a 'Napalalo ti Pananglaisda' iti Israel 5 No ar-arigen, agkakadaraan ti Israel, Ammon, Moab, ken Edom. Agkakabagianda ken maymaysa a lu- gar ti nagnaedan dagidi apongda. Ngem nabayagen a kagurgura dagitoy a nasion ti ili ti Dios ken 'napalalo ti pananglaisda' kadakuada. - Ezek. 25:6. 6 Kitaentayo dagiti Ammonita. Kaputotan ida ti kaa- nakan ni Abraham a ni Lot iti in-inaudi a balasangna. (Gen. 19:38) Dakkel ti nagpadaan ti lengguaheda ken ti Hebreo isu a mabalin a maawatan dayta ti ili ti Dios. Gapu ta agkakabagianda, imbaga ni Jehova kadagiti Is- raelita a dida gubgubaten ti Ammon. (Deut. 2:19) Ngem idi tiempo dagiti Ukom, nakikadua dagiti Am- monita ken Ari Eglon ti Moab a nakilaban iti Israel. 5, 6. Agkapin-ano dagiti Ammonita ken Israelita? 112 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
(Uk. 3:12-15, 27-30) Idi nagbalinen nga ari ni Saul, ri- naut dagiti Ammonita ti Israel. (1 Sam. 11:1-4) Ket idi panawen ni Ari Jehosafat, nakikaduada manen iti Moab a rimmaut iti Naikari a Daga. - 2 Cron. 20:1, 2. 7 Kaputotan met laeng ni Lot dagiti Moabita iti in- inauna a balasangna. (Gen. 19:36, 37) Imbaga ni Jeho- va kadagiti Israelita a saanda a gubaten ti Moab. (Deut. 2:9) Ngem saan a naasian dagiti Moabita. Imbes a tulonganda dagiti kakasinsinda a tumaltalaw iti pana- ngadipen ti Egipto, pinadasda a lapdan ida a sumrek iti Naikari a Daga. Tinangdanan ni Balak nga ari ti Moab ni Balaam tapno ilunodna dagiti Israelita, ket in- suro ni Balaam ni Balak no kasanona a sulisogen da- giti lallaki nga Israelita nga agaramid iti immoralidad ken idolatria. (Num. 22:1-8; 25:1-9; Apoc. 2:14) Ginasut a tawen nga inrurumen dagiti Moabita dagiti kabagian- da agingga idi tiempo ni Ezekiel. - 2 Ar. 24:1, 2. 8 Dagiti Edomita ket kaputotan ni Esau a kasingin ni Jacob. Nakadekdekket a kabagianda ti Israel ta tinu- koy ni Jehova nga agkabsat dagiti Edomita ken dagiti 7. Kasano ti panangtrato dagiti Moabita kadagiti kaputotan ti Israel a kasinsinda? 8. Apay nga imbaga ni Jehova a kabsat ti Edom ti Israel, ngem ania ti inaramid dagiti Edomita? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 113
˙ ˙ ˙ 7A TIME LINE (B.C.E. AMIN A TAWEN) DAGITI NASION ITI AGLAWLAW TI JERUSALEM agarup 650-300 B.C.E. 620: Nangrugi nga iturayan ti Babilonia ti Jerusalem Pagbalinen ni Nabucodonosor ti ari ti Jerusalem kas ari nga agpaituray kenkuana 617: Dagiti immuna nga impanaw ti Babilonia manipud Jerusalem Naipan idiay Babilonia dagiti agtuturay, nabileg a soldado, ken eksperto a trabahador 607: Dinadael ti Babilonia ti Jerusalem Napuoran ti siudad ken ti templona Kalpasan ti 607: Tiro, kadakkelan a pasetna Linakub ni Nabucodonosor ti Tiro iti 13 a tawen. Sinakupna ti kadakkelan a paset ti Tiro, ngem nabati ti isla a siudad 602: Ammon ken Moab Sinakup ni Nabucodonosor ti Ammon ken Moab 588: Inabak ti Babilonia ti Egipto Sinakup ni Nabucodonosor ti Egipto idi maika-37 a tawen ti panagarina 332: Tiro, isla a siudad Ti armada ti Grecia nga indauluan ni Alejandro a Dakkel dinadaelna ti isla a siudad ti Tiro 332 wenno nasaksakbay: Filistia Pinarmek ni Alejandro ti Gaza, a kabesera a siudad ti Filistia 630 620 610 600 590 580 570 340 330 320.
Israelita. (Deut. 2:1-5; 23:7, 8) Ngem binusor dagiti Edomita ti Israel manipud rimmuarda idiay Egipto agingga a nadadael ti Jerusalem idi 607 B.C.E. (Num. 20:14, 18; Ezek. 25:12) Naragsakan dagiti Edomita iti panagsagaba ti Israel, sa sinugsoganda dagiti Babilonio a mangdadael iti Jerusalem. Linapdanda pay ti panag- talaw ti asinoman nga agliblibas nga Israelita ket insu- koda ida kadagiti kabusor. - Sal. 137:7; Abd. 11, 14. 9 Siningir ni Jehova dagiti kabagian ti Israel gapu iti panangtratoda iti ilina. Kinunana: "Itedkonto . . . da- giti Ammonita kas sanikua dagiti taga-Daya, tapno sa- anton a malagip dagiti Ammonita iti tengnga dagiti nasion." Kinunana pay: "Dusaekto ti Moab, ket maam- muandanto a siak ni Jehova." (Ezek. 25:10, 11) Agarup lima a tawen kalpasan a nadadael ti Jerusalem, nang- rugi a natungpal dagita a padto idi sinakup dagiti Ba- bilonio ti Ammon ken Moab. Maipapan iti Edom, im- baga ni Jehova a 'patayenna ti tao ken animal' ken "awanto ti agnaed iti dayta." (Ezek. 25:13) Kas naipad- to, napukaw ti Ammon, Moab, ken Edom idi agangay. - Jer. 9:25, 26; 48:42; 49:17, 18. 9, 10. (a) Ania ti napasamak iti Ammon, Moab, ken Edom? (b) Ania a pagarigan ti mangipakita a saan nga amin a paset dayta a nasion ket gu- murgura iti Israel? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 115
10 Ngem saan nga amin nga umili dagita a nasion ket gumurgura iti ili ti Dios. Kas pagarigan, ni Zelek nga Ammonita ken ni Itma a Moabita ket karaman kadagi- ti nabileg a soldado ni Ari David. (1 Cron. 11:26, 39, 46; 12:1) Nagbalin met a napudno nga agdaydayaw ken Je- hova ni Ruth a Moabita. - Ruth 1:4, 16, 17. 11 Ania dagiti masursurotayo iti pannakilangen ti Is- rael kadagita a nasion? Umuna, idi saan a nagannad ti Israel, naaringan kadagiti makadadael a narelihiosuan nga aramid ti kakabagianna, kas iti panagdaydayaw da- giti Moabita ken Baal ti Peor ken panagdaydayaw da- giti Ammonita iti diosda a ni Molek. (Num. 25:1-3; 1 Ar. 11:7) Mabalin met a kasta ti mapasamak kadata- yo. Mabalin a pilitendatayo dagiti ditay kapammatian a kabagian a mangaramid iti kayatda. Kas pagarigan, baka dida maawatan no apay a ditay selebraran ti Eas- ter, makirinnegalo no Christmas, wenno makiraman iti dadduma a nalatak a tradision a konektado iti sursuro ti ulbod a relihion. Uray mayat ti intensionda, maba- lin a sulisogendatayo - uray apagbiit - nga ikompromi- so dagiti prinsipiotayo. Ngem masapul a ditay pulos tu- mulok! Kas iti napasamak iti Israel, napeggad ti uray 11. Ania ti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel kadagiti nasion ti Ammon, Moab, ken Edom? 116 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
maminsan laeng a pannakikompromiso a kas iti mapa- samak iti maminsan laeng nga itatapuak iti rangkis. 12 Adda pay masursurotayo kadagiti kapadasan ti Is- rael iti Ammon, Moab, ken Edom. Mabalin a nakaro ti panangbusor kadatayo dagiti ditay kapammatian a ka- pamiliatayo. Impakdaar ni Jesus a no dadduma, ti men- sahe nga ikaskasabatayo ket "mangpataud iti panagsi- sina: ti anak a lalaki kontra iti amana, anak a babai kontra iti inana." (Mat. 10:35, 36) Imbilin ni Jehova ka- dagiti Israelita a saanda a rugian ti makiriri kadagiti kabagianda, isu a ditay met makisupiat kadagiti ditay kapammatian a kapamiliatayo. Ngem ditay masdaaw no busorendatayo. - 2 Tim. 3:12. 13 Uray saan a direkta a busoren dagiti kabagiantayo ti panagdaydayawtayo ken Jehova, masapul a ditay ipa- lubos a dakdakkel ti impluensiada kadatayo ngem ni Je- hova. Apay? Ni ngamin Jehova ti masapul a numero uno iti pusotayo. (Basaen ti Mateo 10:37.) No agtalina- edtayo met a napudno ken Jehova, posible a dadduma a kabagiantayo ti agbalin a kas kada Zelek, Itma, ken Ruth a makikadua iti nadalus a panagdaydayaw. (1 Tim. 4:16) Iti kasta, mariknadanto met ti ragsak ti 12, 13. Ania nga ibubusor ti mabalin a maipasango kadatayo, ngem ania ti mapasamak no agtalinaedtayo a napudno? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 117
panagserbi iti kakaisuna a pudno a Dios agraman ti ayat ken pannalaknibna. 'Nakaro a Pannusa' Kadagiti Kabusor ni Jehova 14 Idiay isla ti Creta ti dati a pagnanaedan dagiti Fi- listeo, ngem immakarda iti daga nga inkari ni Jehova idi agangay ken Abraham ken iti kaputotanna. Agpada a nakilangen da Abraham ken Isaac kadagitoy a tattao. (Gen. 21:29-32; 26:1) Idi simreken dagiti Israelita iti Na- ikari a Daga, dakkel ken nabilegen dagiti Filisteo kas nasion ken nakabutbuteng ti puersa militarna. Agday- dayawda iti didiosen a kas kada Baal-zebub ken Dagon. (1 Sam. 5:1-4; 2 Ar. 1:2, 3) Adda dagiti tiempo a nag- daydayaw met ti Israel kadagita a didiosen. - Uk. 10:6. 15 Gapu ta saan a matalek ti Israel, impalubos ni Je- hova nga iturayan dagiti Filisteo ti ilina iti adu tawen. (Uk. 10:7, 8; Ezek. 25:15) Nangipaulogda kadagiti pa- gannurotan a mangparigat kadagiti Israelita[1] ken adu ti pinatayda kadakuada. (1 Sam. 4:10) Ngem idi nagba- bawi ti Israel ken nagsublida ken Jehova, insalakanna [1] Kas pagarigan, imparit dagiti Filisteo nga adda asinoman a mammanday idiay Israel. Kapilitan idi a mapan dagiti Israelita ka- dagiti Filisteo tapno ipaasa dagiti alikamenda a pagtalon ken ti pagbayadda ket katupag ti sueldo ti trabahador iti sumagmamano nga aldaw. - 1 Sam. 13:19-22. 14, 15. Kasano ti panangtrato dagiti Filisteo iti Israel? 118 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 7 B KANGRUNAAN A SASAO ITI LIBRO NGA EZEKIEL "Anak ti Tao" NASUROK A 90 A DARAS Nasurok a 90 a daras a natukoy ni Ezekiel kas "anak ti tao." (Ezek. 2:1) Impalagip ni Jehova kenkuana nga uray no nakaawat kadagiti nagsasayaat a pribilehio, isu ket maysa laeng a tao. Makapainteres ta iti salaysay dagiti ebanghelio, natukoy ni Jesus kas "Anak ti tao" iti agarup 80 a daras, a mangipakita a talaga a nagbalin a tao, saan ket nga anghel a basta naglasag kas tao. - Mat. 8:20. 'Maammuandanto a Siak ni Jehova' NASUROK A 50 A DARAS Nasurok a 50 a daras nga insurat ni Ezekiel ti imbaga ti Dios kadagiti tattao a 'maammuandanto a siak ni Jehova.' Ipaganetget dayta a ni Jehova ti kakaisuna a maikari nga umawat iti nadalus a panagdaydayaw. - Ezek. 6:7. "Kangatuan nga Apo Jehova" 217 A DARAS Nausar iti 217 a daras ti sasao a "Kangatuan nga Apo Je- hova," a mangted iti dayaw a maikari iti nagan ti Dios ken mangipaganetget a nababbaba ti amin a parsua ngem ni Jehova. - Ezek. 2:4. DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 119
ida. Nangdutok iti lallaki a kas kada Samson, Saul, ken David a mangisalakan iti ilina. (Uk. 13:5, 24; 1 Sam. 9: 15-17; 18:6, 7) Ken kas impadto ni Ezekiel, linak-am da- giti Filisteo ti 'nakaro a pannusa' idi a ti dagada ket ri- naut dagiti Babilonio ken dagiti Griego idi agangay. - Ezek. 25:15-17. 16 Ania dagiti masursurotayo iti pannakilangen ti Is- rael kadagiti Filisteo? Naipasangon ti ili ni Jehova ita kadagiti ibubusor ti dadduma kadagiti kabibilgan a na- sion a nangituray iti sangatauan. Ngem saan a kas iti Israel, napudnotayo latta ken Jehova. Nupay kasta, kas- la agballigi no dadduma dagiti kabusor ti nadalus a pa- nagdaydayaw. Kas pagarigan, idi rugrugi ti maika-20 a siglo, pinadas ti gobierno ti United States a pasarde- ngen ti trabaho ti ili ni Jehova idi sinentensiaanna a maibalud iti adu a tawen dagiti mangidadaulo iti orga- nisasion. Idi maikadua a gubat sangalubongan, pinadas ti Nazi a partido idiay Germany a pukawen nga inte- ramente ti ili ti Dios isu a rinibu ti imbaludna ken gi- nasut ti pinatayna. Kalpasan dayta a gubat, rinugian ti Soviet Union ti adu a tawen a panangbusorna kadagi- ti Saksi ni Jehova babaen ti panangipanna kadakuada 16, 17. Ania dagiti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel kadagiti Filisteo? 120 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kadagiti kampo a pagtrabahuan ken kadagiti adayo a paset ti pagilian. 17 Mabalin nga itultuloy dagiti gobierno nga iparit ti ibalud dagiti adipen ti trabahotayo a panangasaba, Dios, ken patayen ti dadduma kadatayo. Rumbeng kadi a pagbutngantayo dagita wenno pukawenda ti pamma- titayo? Saan! Isalakan ni Jehova dagiti napudno ken- kuana. (Basaen ti Mateo 10:28-31.) Nakitatayon a napu- kaw dagiti nabileg ken naulpit a gobierno, idinto ta rumangrang-ay latta ti ili ni Jehova. Asidegen a mapa- dasan ti amin a gobierno ti tao ti napadasan dagiti Fi- listeo - mapilitandanto a mangammo ken Jehova. Ken kas kadagiti Filisteo, mapukawdanto! Saan a Manayon a Proteksion ti Ited ti "Adu a Kinabaknang" 18 Ti nagkauna a siudad ti Tiro[2] ket adda iti sentro ti maysa kadagiti dakkel a komersial nga imperio idi a tiempo. Iti laud, adu ti ruta ti negosio dagiti barkona a lumasat iti Baybay Mediteraneo. Iti daya, dagiti ruta ti negosio ti Tiro ket nagsaknap iti nadumaduma [2] Ti orihinal a siudad ti Tiro ket kasla naibangon iti dakkel a bato iti igid ti baybay, agarup 50 a kilometro iti amianan ti Bantay Car- melo. Idi agangay, napalawa ti siudad iti kadakkelan a paset ti dagana. Ti Semitiko a nagan ti siudad ket Sur, a "Bato" ti kaipapananna. 18. Ania a kita ti imperio ti kinontrol ti Tiro? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 121
a lugar a dimmanon kadagiti adayo nga imperio. Iti gi- nasut a tawen, lalo a bimmaknang gapu iti pannakine- gosiona kadagitoy nga adayo a lugar. Bimmaknang iti kasta unay dagiti komersiante ken negosiantena ket im- bilangda payen ti bagida kas piprinsipe. - Isa. 23:8. 19 Bayat ti panagari da David ken Solomon, nakine- gosio ti Israel kadagiti umili ti Tiro, a naggapuan dagi- ti materiales ken trabahador a timmulong a nangiba- ngon iti palasio ni David ken iti templo ni Solomon kalpasanna. (2 Cron. 2:1, 3, 7-16) Nakita ti Tiro ti tiem- po a nagsayaat ti kasasaad ti nasion ti Israel. (1 Ar. 3: 10-12; 10:4-9) Panunotenyo ti gundaway koma ti rinibu a taga-Tiro a mangammo maipapan iti nadalus a pa- nagdaydayaw, mangam-ammo ken Jehova, ken makaki- ta a mismo kadagiti bendision iti panagserbi iti pudno a Dios! 20 Iti laksid dayta a gundaway, materialistiko latta dagiti taga-Tiro. Saanda a tinulad ti inaramid ti Gibeon a nabileg a siudad iti Canaan. Nadamdamag laeng da- giti umilina dagiti naindaklan nga inaramid ni Jehova ngem nagtignayda nga agserbi kenkuana. (Jos. 9:2, 3, 22-10:2) Kinapudnona, binusor dagiti umili ti Tiro ti 19, 20. Ania ti nagdumaan dagiti umili ti Tiro ken dagiti umili ti Gi- beon? 122 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ili ti Dios ken inlakoda pay ti dadduma tapno agbalin nga adipen. - Sal. 83:2, 7; Joel 3:4, 6; Amos 1:9. 21 Binilin ni Jehova ni Ezekiel nga ibagana daytoy ka- dagidiay a bumusbusor: "Busorenka, O Tiro, ket tigna- yekto ti adu a nasion a bumusor kenka, kas iti baybay a mangpataud kadagiti dalluyon. Dadaelendanto dagiti pader ti Tiro ken rebbaenda dagiti torrena, ket karu- sekto ti dagana ken pagbalinek a nasileng a dakkel a bato." (Ezek. 26:1-5) Nagtalek dagiti umili ti Tiro a ma- protektaran ida ti kinabaknangda, ta impagarupda a mangyeg iti kinatalgedda a kas iti 46 a metro ti kanga- tona a pader ti isla a siudad. No la koma impangag- da ti pakdaar ni Solomon: "Ti sanikua ti baknang ket ti napaderan a siudadna; ipagarupna a kasla mangsa- laknib a pader dayta." - Prov. 18:11. 22 Idi intungpal dagiti Babilonio ken kalpasanna da- giti Griego ti padto ni Ezekiel, nakita dagiti umili ti Tiro a saan nga agpayso ti namnamaenda a kinatalged nga ipaay ti kinabaknang ti siudad ken ti paderna. Kal- pasan a dinadael dagiti Babilonio ti Jerusalem, linakub- da ti Tiro iti 13 a tawen. (Ezek. 29:17, 18) Kalpasanna, idi 332 B.C.E., intungpal ni Alejandro a Dakkel ti 21, 22. Ania ti napasamak iti Tiro, ken apay? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 123
naisangsangayan a paset dagiti impadto ni Ezekiel.[3] Inakup ti armadana dagiti rebba ti kadakkelan a paset ti siudad ti Tiro ken impuruakda iti baybay dagiti bato, tarikayo, ken dagana, ket nakaaramidda iti dalan a du- manon iti isla a siudadna. (Ezek. 26:4, 12) Pinerdi ni Alejandro dagiti pader, sinamsamna dagiti sanikua ti siudad, pinatayna ti rinibu a soldado ken umili, ken in- lakona ti pinullo a ribu a tattao kas adipen. Napilitan dagiti umili ti Tiro a mangammo ken Jehova kalpasan ti nasaem a kapadasanda a saan a manayon a protek- sion ti ited ti "adu a kinabaknang." - Ezek. 27:33, 34. 23 Ania ti masursurotayo kadagiti umili ti Tiro? Ditay pulos ipalubos a ti "kinabaknang a mangal-allilaw" ti makagapu nga agtalektayo iti material a bambanag, nga ibilangtayo a kas pader a mangsalaknib kadatayo. (Mat. 13:22) Ditay "mapaggiddan a pagserbian ti Dios ken ti Kinabaknang." (Basaen ti Mateo 6:24.) Dagiti laeng ag- serbi ken Jehova iti amin a kararua ti agpayso a natal- ged. (Mat. 6:31-33; Juan 10:27-29) Matungpalto ti amin a detalye dagiti padto maipapan iti panagpatingga day- [3] Adda met impadto da Isaias, Jeremias, Joel, Amos, ken Zaca- rias maibusor iti Tiro a natungpal ti amin a detalyeda. - Isa. 23:1-8; Jer. 25:15, 22, 27; Joel 3:4; Amos 1:10; Zac. 9:3, 4. 23. Ania ti masursurotayo kadagiti umili ti Tiro? 124 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
toy agdama a sistema no kasano a sigurado a pimmay- so dagiti padto maibusor iti Tiro. Iti dayta a tiempo, dagiti agtaltalek iti kinabaknang mapilitandanto a ma- ngammo ken Jehova inton dadaelenna ti naagum ken managimbubukodan a sistema ti komersio daytoy a lu- bong. Ti Pannakabalin ti Politika ket "Maysa a Garami" 24 Sakbay pay ti tiempo ni Jose agingga a sinakup da- giti Babilonio ti Jerusalem, dakkelen ti impluensia ti politika ti Egipto iti rehion ti Naikari a Daga. Gapu ta nabayagen ti Egipto, kasla di maan-ano a kas iti dakkel a kayo. Ngem no ikompara ken Jehova, nakapuy ti Egipto - 'maysa laeng a garami.' - Ezek. 29:6. 25 Para iti apostata a ni Ari Zedekias, saan a kasta ti Egipto. Imbaga ni Jehova ken propeta Jeremias a pa- regtaenna ni Zedekias nga agpasakup iti ari ti Babilo- nia. (Jer. 27:12) Nagsapata pay ni Zedekias iti nagan ni Jehova a saan nga agrebelde ken Nabucodonosor. Ngem sinukirna ti bilin ni Jehova, dinadaelna ti sapa- tana ken Nabucodonosor, ken nagpatulong iti Egipto idi nakilaban kadagiti Babilonio. (2 Cron. 36:13; Ezek. 24-26. (a) Apay nga imbaga ni Jehova a ti Egipto ket "maysa a gara- mi"? (b) Kasano a sinukir ni Ari Zedekias ti bilin ni Jehova, ken ania ti resultana? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 125
17:12-20) Ngem nagdaksan unay dagiti Israelita ti pa- nagpannurayda iti napolitikaan a pannakabalin ti Egip- to. (Ezek. 29:7) Ti Egipto ket kasla di maan-ano a "na- kadakdakkel nga animal iti baybay." (Ezek. 29:3, 4) Ngem imbaga ni Jehova a tiliwenna a kas iti panangti- liw dagiti mangnganup kadagiti buaya iti Nilo - banni- itanna ket dadaelenna. Inaramidna dayta idi imbaonna dagiti Babilonio a mangsakup iti dayta a nagkauna a pagilian. - Ezek. 29:9-12, 19. 26 Ania ti nagbanagan ti di matalek a ni Zedekias? Gapu ta nagrebelde ken Jehova, impadto ni Ezekiel a mapukaw daytoy "dakes a panguluen" ti koronana ken madadael ti turayna. Ngem nangted met ni Ezekiel iti namnama. (Ezek. 21:25-27) Impaipadto ni Jehova ken Ezekiel nga adda ari iti pamilia dagiti ari, daydiay "ad- daan iti kalintegan," a mangala iti trono. Iti sumaruno a kapitulo daytoy a libro, makitatayto no asino dayta. 27 Ania ti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel iti Egipto? Masapul a liklikan ti ili ni Jehova ita ti agta- lek kadagiti napolitikaan a turay. Saanda koma nga ipa- garup a mangyeg dagita iti manayon a kinatalged. Uray iti isiptayo, masapul nga agtalinaedtayo a 'saan a paset 27. Ania ti masursurotayo iti pannakilangen ti Israel iti Egipto? 126 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti lubong.' (Juan 15:19; Sant. 4:4) Kasla napigsa ti siste- ma ti politika, ngem kas iti nagkauna nga Egipto, naru- kop dayta a kas iti maysa a garami. Minamaag ngarud ti mangnamnama kadagiti tattao imbes a ti mannaka- balin-amin a Kangatuan nga Agturay iti uniberso! - Ba- saen ti Salmo 146:3-6. Mapilitanto Dagiti Nasion a 'Mangammo' 28 Iti libro nga Ezekiel, namin-adu nga imbaga ni Je- hova a dagiti nasion "maammuandanto a siak ni Jeho- va." (Ezek. 25:17) Talaga a pimmudno dagita a sasao idi un-unana, idi dinusa ni Jehova dagiti kabusor ti ili- na. Ngem adda dakdakkel a kaitungpalan dagita iti tiempotayo. Kasano? 29 Kas iti ili ti Dios idi un-unana, napalawlawantayo kadagiti nasion a mangibilang kadatayo nga awan ga- wayna kas iti agmaymaysa a karnero. (Ezek. 38:10-13) Maadaltayto iti Kapitulo 17 ken 18 daytoy a libro nga asidegen ti naranggas ken maudi nga iraraut dagiti na- sion iti ili ti Dios. Ngem inton aramidenda dayta, ma- awatanda ti kaipapanan ti pudno a pannakabalin. Ma- pilitandanto a mangammo ken Jehova - mangbigbig iti 28-30. Ania ti nagdumaan ti panangammo dagiti nasion ken Jehova ken ti panangammotayo ken Jehova? DAGITI NASION "MAAMMUANDANTO A SIAK NI JEHOVA" 127
kalinteganna nga agturay - inton dadaelenna ida iti gu- bat ti Armagedon. - Apoc. 16:16; 19:17-21. 30 Nupay kasta, salakniban ken bendisionannatayto ni Jehova. Apay? Gapu ta pampaneknekantayo itan nga am-ammotayo ni Jehova babaen ti panagtalek, panag- tulnog, ken panangipaay kenkuana iti nadalus a panag- daydayaw a maikari kenkuana. - Basaen ti Ezekiel 28:26. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a ditay koma masdaaw no busoren dagiti kapamiliatayo ti panagdaydayawtayo ken Jehova? 2 Apay a napigsa latta ti pakinakemtayo uray no idadanesdatayo dagiti nabileg a gobierno? 3 Ania ti nasursurom kadagiti umili ti Tiro? 4 Kasano a maipakitam nga am-ammom ni Jehova? 128 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
M A I K A T L O A S E K S I O N 3 " U M M O N G E N K AYO " NAIKARI A MAISUBLI TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW EZEKIEL 20:41 NAKAISENTRUANNA: Pannakaisubli nga impalgak dagiti padto ni Ezekiel Nadadael ti panagkaykaysa ti Israel gapu iti apostasia. Ap-apitennan dagiti bunga ti inaramidna; rinugitanna ti nadalus a panagdaydayaw ken imbabainna ti nagan ti Dios. Nupay naladingitan ni Jehova, impaibagana ken Ezekiel ti agsasaruno a padto a mangted iti namnama. Nagusar ni Jehova kadagiti nalawag ken mangiladawan a sasao ken nakaskasdaaw a sirmata a mangparegta, saan laeng a kadagiti naipanaw nga Israelita no di ket iti amin a nabayagen a mangpadpadaan iti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw.
8 "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" NAKAISENTRUANNA: Uppat a padto maipapan iti Mesias ken ti pannakatungpal dagita ken Kristo EZEKIEL 34:23 MAIKANEM itan a tawen sipud naipanaw ni propeta Ezekiel.[1] Naladingit a mangpampanunot iti nakalkal- daang a kasasaad ti panagturay idiay Juda, ti ipatpateg- na nga ili a ginasut a kilometro ti kaadayona. Adun nga ari ti nakitana a nagturay sadiay. 2 Nayanak ni Ezekiel iti katengngaan ti panagturay ti matalek nga ari a ni Josias. Naragsakan la ketdi idi na- ammuanna a dadaelen ni Josias dagiti kinitikitan nga imahen ken isublina ti nadalus a panagdaydayaw idiay Juda. (2 Cron. 34:1-8) Ngem saan a nangyeg iti perma- nente a panagbalbaliw dagiti panagregget ni Josias. Nga- min, intultuloy ti kaaduan kadagiti simmaruno nga ari ti panagdaydayaw kadagiti idolo isu a lallalo a nadadael ti [1] Idi 617 B.C.E. ti umuna a tawen ti pannakaipanaw dagiti immuna a Judio a naipan idiay Babilonia. Ti ngarud maikanem a tawen ket nang- rugi idi 612 B.C.E. 1-3. Apay a naladingit ni Ezekiel, ken ania ti impaisurat ti Dios ken- kuana? 130 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
espiritualidad ken moralidad ti nasion ti Israel gapu ka- dagita a dakes nga ari. Awan kadin ti namnama? Adda! 3 Impaisurat ni Jehova iti matalek a propetana ti pad- to - ti umuna iti adu a padto - maipapan iti Mesias, ti Agturay ken Pastor, a permanente a mangisublinto iti nadalus a panagdaydayaw ken siaayat a mangaywan ka- dagiti karnero ni Jehova. Nasayaat no usigentayo a na- imbag dagita a padto ta ti kaitungpalanda apektaranna ti agnanayon a masanguanantayo. Usigentayo ngarud ti uppat a padto maipapan iti Mesias a mabasa iti libro nga Ezekiel. "Naganus a Saringit" nga Agbalin a "Narukbos a Sedro" 4 Idi agarup 612 B.C.E., imbaga ni Jehova ken Ezekiel ti padto a mangiladawan iti panagturay ti Mesias ken ti ki- napateg ti panagtalek iti Pagarianna. Inrugi ni Jehova ti padto idi imbilinna ken Ezekiel nga ibagana kadagiti pa- dana a naipanaw ti burburtia a padto a mangyilustrar iti kinaawan pammati dagiti agtuturay iti Juda ken mangi- paganetget iti kinapateg ti nalinteg a Mesias nga Agtu- ray. - Ezek. 17:1, 2. 5 Basaen ti Ezekiel 17:3-10. Daytoy ti pakabuklan ti 4. Ania a padto ti imbaga ni Ezekiel, ken kasano ti panangirugi ni Jeho- va iti dayta a padto? 5. Ania ti pakabuklan ti burburtia? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 131
˙ ˙ ˙ 8A Padto Maipapan iti Mesias TI NARUKBOS A SEDRO EZEKIEL 17:3-24 KITAEN TI PARAPO 4-11 1 Impan ni Nabucodonosor ni Jehoiakin idiay Babilonia 2 Introno ni Nabucodonosor ni Zedekias idiay Jerusalem 3 Nagrebelde ni Zedekias ken Jehova ken nagpatulong iti militar ti Egipto 4 Immula ni Jehova ti Anakna iti nailangitan a Bantay Sion 5 Iti Pagarian nga iturayan ni Jesus, natalgedto dagiti natulnog a tattao burburtia: Adda "dakkel nga agila" a nangkettel iti sari- ngit iti tuktok ti kayo a sedro ken impanna dayta iti "siu- dad dagiti komersiante." Kalpasanna, nangala ti agila iti "sumagmamano a bin-i iti daga" ken immulana iti na- dam-eg a talon "iti abay ti adu a danum." Nagtubo ken dimmakkel kas "agkalkalatkat a puon ti ubas." Idi kuan, adda nagparang a maikadua a "dakkel nga agila." "Siga- gagar nga inggaw-at" ti puon ti ubas dagiti ramutna iti maikadua nga agila ta kayatna ti umadayo iti nakaimu- laanna tapno mapadanuman. Para ken Jehova, saan a nasayaat dagiti inaramid ti puon ti ubas a mangipa- 132 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kita a maparutto ken "magango a naan-anay" dagiti ra- mutna. 6 Ania ti kaipapanan ti burburtia? (Basaen ti Ezekiel 17: 11-15.) Idi 617 B.C.E., ni Ari Nabucodonosor ti Babilo- nia (ti umuna a "dakkel nga agila") rinautna ti Jerusa- lem. Kinettelna ti ari ti Juda a ni Jehoiakin (ti "saringit iti tuktok") iti trono ken impanna iti Babilonia ("siudad dagiti komersiante"). Introno ni Nabucodonosor ni Ze- dekias (ti "bin-i iti daga," kayatna a sawen, nagtaud iti pamilia dagiti ari) idiay Jerusalem. Ti baro nga ari ti Juda ket napagsapata iti nagan ti Dios tapno maobligar nga agbalin a matalek nga ari nga agpaituray ken Nabu- codonosor. (2 Cron. 36:13) Ngem saan a tinungpal ni Ze- dekias ti sapatana; nagrebelde iti Babilonia ken nagpatu- long iti militar ni Faraon ti Egipto (ti maikadua a "dakkel nga agila"), ngem saan a nagballigi. Kinagura ni Jehova dagiti inaramid ni Zedekias ta saan a nagmata- lek ken saanna a tinungpal ti sapatana. (Ezek. 17:16-21) Kamaudiananna, naikkat ni Zedekias kas ari, sa natay iti pagbaludan idiay Babilonia. - Jer. 52:6-11. 7 Ania dagiti masursurotayo iti burburtia a padto? Umuna, kas mangsupsuporta iti nadalus a panagday- dayaw, masapul a napudnotayo iti ibagbagatayo. "No 6. Ilawlawagmo ti kaipapanan ti burburtia. 7. Ania dagiti masursurotayo iti burburtia a padto? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 133
kunayo a 'Wen,' wen; ngem no 'Saan,' saan," kinuna ni Jesus. (Mat. 5:37) No masapul nga agkaritayo iti Dios nga ibagatayo ti pudno - kas no agtestigotayo iti korte - ibilangtayo dayta a serioso a banag. Maikadua, masapul nga agannadtayo no asino ti pagtalkantayo. Ipakdaar ti Biblia: "Saankayo nga agtalek kadagiti prinsipe wenno uray iti tao ta saan a makaisalakan." - Sal. 146:3. 8 Ngem adda agturay a maikari unay a pagkompiansa- an ken pagtalkantayo. Kalpasan nga imbaga ni Jehova ti burburtia a padto maipapan iti nayakar a saringit, inusar- na met la dayta a naindaniwan a padto a mangiladawan iti masanguanan a Mesias nga Agturay. 9 Ti ibaga ti padto. (Basaen ti Ezekiel 17:22-24.) Ita, saa- nen a dagiti dadakkel nga agila no di ket ni Jehova a mismo ti agtignay. Mangalanto iti naganus a saringit "iti murdong ti natayag a sedro" sana 'imula' iti "natayag ken nangato a bantay." Dumakkel dayta a saringit ken agbalin a "narukbos a sedro" a pagaponan ti "tunggal kita ti billit." Maammuanton ti "amin a kayo iti tanap" a ni Jehova ti nangpadakkel iti dayta a narukbos a kayo. 10 No kasano a natungpal ti padto. Kinettel ni Jehova ti Anakna a ni Jesu-Kristo iti naarian a pamilia ni David 8-10. Kasano nga inladawan ni Jehova ti masanguanan nga Agturay a Me- sias, ken kasano a natungpal ti padto? (Kitaen ti kahon a "Padto Maipa- pan iti Mesias - Ti Narukbos a Sedro.") 134 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
("ti natayag a sedro") sana immula iti nailangitan a Ban- tay Sion ("natayag ken nangato a bantay"). (Sal. 2:6; Jer. 23:5; Apoc. 14:1) Innala ngarud ni Jehova ti Anakna, nga imbilang dagiti kabusorna a "kanunumuan kadagiti tat- tao," ket intan-okna babaen ti panangitedna kenkuana iti "trono ni David nga amana." (Dan. 4:17; Luc. 1:32, 33) Kas iti narukbos a sedro, ti Mesias nga Ari a ni Jesu- Kristo nga adda idiay langit ti mangiturayto iti intero a daga ken agbalin a gubuayan ti bendision para iti amin nga iturayanna. Adda met laengen ti Agturay a maikari a pagtalkantayo! Iti Pagarian nga iturayan ni Jesus, da- giti natulnog a tattao iti intero a daga ket 'natalged ken awan pagbutnganda a didigra.' - Prov. 1:33. 11 Dagiti masursurotayo iti padto. Ti makaparagsak a padto maipapan iti "naganus a saringit" a nagbalin a "narukbos a sedro" ti makatulong kadatayo a mangsung- bat iti nakapatpateg a saludsod: Asino ti pagtalkantayo? Kinamaag ti agtalek kadagiti gobierno ti tao ken iti puer- sa ti militarda. Tapno maaddaantayo iti pudpudno a ki- natalged, masiribtayo no naan-anay nga agkompiansa ken agtalektayo iti Mesias nga Ari a ni Jesu-Kristo. Ti laeng nailangitan a gobierno a kabaelanna nga iturayan ti kakaisuna a namnama ti sangatauan. - Apoc. 11:15. 11. Ania dagiti napateg a masursurotayo iti padto maipapan iti "naganus a saringit" a nagbalin a "narukbos a sedro"? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 135
˙ ˙ ˙ 8 B TALLO A PADTO MAIPAPAN ITI MESIAS 1 "Daydiay Addaan iti Kalintegan" EZEKIEL 21:25-27 KITAEN TI PARAPO 12-15 607 B.C.E. . 1914 C.E. . (
Panawen Dagiti Gentil
Naikkat ni Zedekias iti tronona Ni Jesus, daydiay addaan iti "kalintegan" iti Mesianiko a Pagarian, ket naitrono kas Ari, isu a nagbalin a Pastor nga Agturay "Daydiay Addaan iti Kalintegan" 12 Idi inlawlawag ti Dios ti burburtia a padto maipa- pan iti dua nga agila, naawatan ni Ezekiel a ni Zedekias, a di matalek nga ari iti pamilia ni David, ket maikkat kas ari ken maipan idiay Babilonia. Nalabit pinampanu- not ti propeta, 'Kasanon ti tulag ti Dios ken David, a na- ngikari nga adda ari iti pamilia ni David nga agturay iti 12. Ania ti inted ni Jehova nga ebidensia a saanna a linipat ti tulagna ken David? 136 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
2 "Ni Adipenko . . . Pakanennanto a Mismo Ida ket Isunto ti Pastorda" 3 "Maysa nga Ari ti Mangiturayto Kadakuada" iti Agnanayon EZEKIEL 34:22-24 EZEKIEL 37:22, 24-28 KITAEN TI PARAPO 18-22 KITAEN TI PARAPO 23-26 1919 C.E. ( KALPASAN TI ARMAGEDON ( Maudi nga Al-aldaw
Nadutokan ti matalek ken masirib nga adipen a mangipastor kadagiti karnero ti Dios Dagiti matalek a nadutokan ket napagkaykaysa iti panangituray ti Mesias nga Ari; idi agangay naikaykaysada iti dakkel a bunggoy Agnanayon dagiti bendision iti panagturay ti Ari agnanayon?' (2 Sam. 7:12, 16) No pinampanunot ni Eze- kiel dayta, saan a masapul nga aguray iti nabayag sakbay a masungbatan. Idi agarup 611 B.C.E., iti maikapito a ta- wen sipud naipanaw, bayat nga agar-ari pay laeng ni Ze- dekias iti Juda, adda manen 'kinuna ni Jehova' ken Eze- kiel. (Ezek. 20:2) Impaibaga ni Jehova kenkuana ti sabali pay a padto maipapan iti Mesias, kas ebidensia a saan a linipat ti Dios ti tulagna ken David. Impakita ketdi ti padto a ti Mesias nga Agturay iti masanguanan ket "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 137
addaan kalintegan nga agturay kas agtawid iti trono ni Da- vid. 13 Ti ibaga ti padto. (Basaen ti Ezekiel 21:25-27.) Saan nga espesipiko ti sasao nga impaibaga ni Jehova ken Ezekiel para iti "dakes a panguluen ti Israel," a dimte- ngen ti oras ti pannakadusana. Imbaga ni Jehova iti day- toy a dakes a panguluen a maikkat kenkuana ti "turban- te" ken "korona" wenno diadema (dagiti simbolo ti pannakabalin a mangituray). Kalpasanna, maipangato dagiti "nababa" a mangiturturay, ken maipababa dagiti "nangato." Agtultuloy nga agturay dagiti madama nga ari agingga "nga umay daydiay addaan iti kalintegan," ket ited ni Jehova kenkuana ti Pagarian. 14 No kasano a natungpal ti padto. Idi 607 B.C.E., nada- dael ti Jerusalem. Naipababa ti "nangato" a pagarian ti Juda a ti sentrona ket ti Jerusalem idi dinadael dagiti Ba- bilonio dayta a siudad ken impanawda ni Ari Zedekias a naikkat iti tronona. Gapu ta awanen ti ari iti pamilia ni David nga agturturay idiay Jerusalem, naipangato da- giti "nababa" nga agtuturay dagiti Gentil. Isudan ti nang- kontrol iti daga - ngem iti limitado laeng a tiempo. Nag- patingga idi 1914 ti Panawen dagiti Gentil, wenno "ti naikeddeng a tiempo dagiti nasion," idi inted ni Jehova 13, 14. Ania ti pakabuklan ti padto a naisurat iti Ezekiel 21:25-27, ken kasano a natungpal ti padto? 138 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti kinaari ken Jesu-Kristo. (Luc. 21:24) Kas kaputotan ni Ari David, talaga a ni Jesus ti addaan iti "kalintegan" iti Mesianiko a Pagarian.[2] (Gen. 49:10) Tinungpal ngarud ni Jehova ken Jesus ti napudno a karina ken David nga ipaayanna iti permanente nga agtawid iti agnanayon a Pagarian. - Luc. 1:32, 33. 15 Dagiti masursurotayo iti padto. Makapagtalektayo unay iti Ari a ni Jesu-Kristo. Apay? Gapu ta saan a kas kadagiti agtuturay ditoy lubong a mabalin a pinili ti tat- tao wenno mangagaw iti agdama a turay, ni Jesus ti pi- nili ni Jehova ken 'naited kenkuana ti pagarian' ta isu ti adda kalinteganna. (Dan. 7:13, 14) Talaga a maikari a pagtalkantayo ti Ari a dinutokan a mismo ni Jehova! "Ni Adipenko a David" ti Agbalinto a "Pastorda" 16 Ni Jehova a Katan-okan a Pastor ket maseknan unay iti pagimbagan dagiti karnerona - dagiti agdayda- yaw kenkuana ditoy daga. (Sal. 100:3) No italekna ti pan- nakaaywan dagiti karnerona kadagiti tattao a katulo- nganna a papastor - dagidiay naikkan iti autoridad - [2] Ti panagbalin ni Jesus a kaputotan ni David ket naidetalye a na- imbag kadagiti Ebanghelio nga impaisurat ti Dios. - Mat. 1:1-16; Luc. 3: 23-31. 15. Apay a makapagtalektayo unay iti Ari a ni Jesu-Kristo? 16. Ania ti panagrikna ni Jehova kadagiti karnerona, ken kasano ti pa- nangtrato "dagiti pastor ti Israel" iti arban idi tiempo ni Ezekiel? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 139
kitkitaenna ngarud a naimbag ti panangtratoda kadagiti karnerona. Panunotenyo ngarud ti narikna ni Jehova "kadagiti pastor ti Israel" idi tiempo ni Ezekiel. Awan babain dagidi a panguluen a nangituray a "sigugubsang ken siuulpit" isu a nagsagaba ti arban ket adu ti nang- panaw iti nadalus a panagdaydayaw. - Ezek. 34:1-6. 17 Ania ti aramiden ni Jehova? Imbagana kadagiti na- ulpit nga agtuturay iti Israel a singirenna ida. Inkarina pay: "Ispalekto dagiti karnerok." (Ezek. 34:10) Kana- yon a tungpalen ni Jehova ti ibagana. (Jos. 21:45) Idi 607 B.C.E., insalakanna dagiti karnerona babaen ti pana- ngusarna kadagiti rimmaut a Babilonio tapno maikkat dagidiay a naagum a papastor iti turayda. Insalakanna dagiti arig karnero nga agdaydayaw kenkuana manipud idiay Babilonia 70 a tawen kalpasanna. Insublina ida iti ilida tapno maisublida sadiay ti pudno a panagdaydayaw. Ngem agpegpeggad latta dagiti karnero ni Jehova ta ag- tultuloy nga iturayan ida dagiti kabilgan a turay iti lu- bong. Ginasut pay a tawen ti kapaut "ti naikeddeng a tiempo dagiti nasion." - Luc. 21:24. 18 Idi 606 B.C.E., agarup makatawen kalpasan a nada- dael ti Jerusalem ken dinekdekada sakbay a nawayawaya- 17. Ania ti inaramid ni Jehova a mangisalakan kadagiti karnerona? 18, 19. Ania a padto ti insurat ni Ezekiel idi 606 B.C.E.? 140 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
an dagiti Israelita idiay Babilonia, impaisurat ni Jehova ken Ezekiel ti padto tapno maipakita a maseknan unay ti Katan-okan a Pastor iti agnanayon a pagimbagan da- giti karnerona. Inladawan ti padto no kasano nga ipasto- ran ti Mesias nga Agturay dagiti karnero ni Jehova. 19 Ti ibaga ti padto. (Basaen ti Ezekiel 34:22-24.) Ti Dios ket 'mangdutok iti pastor,' nga awaganna iti "adipenko a David." Ipakita ti sao a 'pastor' agraman ti "adipenko" a ti Agturay ket agbalin a maysa a permanente nga agta- wid iti trono ni David, saan a mangisubli iti dinastia da- giti ari iti pamilia ni David. Ti Pastor nga Agturay pakanennanto dagiti karnero ti Dios ken agbalin "a pa- nguluen iti tengngada." Ni Jehova ket 'mangaramidto iti tulag ti kappia' kadagiti karnerona. "Agbuyatto [kada- kuada] dagiti bendision a kas iti tudo," ket maragragsa- kandanto iti kinatalged, makapabang-ar a kinarang-ay ken kinabuslon. Agkakappianton dagiti tattao ken natal- nanto metten ti panagkakadua dagiti tattao ken animal! - Ezek. 34:25-28. 20 No kasano a natungpal ti padto. Inawagan ti Dios daytoy nga Agturay kas "adipenko a David," kas pangtu- koyna iti padtona a ni Jesus, ti kaputotan ni David, ti 20, 21. (a) Kasano a natungpal ti padto maipapan iti naibaga nga "adi- penko a David"? (b) Ania ti kaipapanan ti imbaga ni Ezekiel a "tulag ti kappia" para iti masanguanan? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 141
adda kalinteganna nga agturay. (Sal. 89:35, 36) Idi adda ditoy daga ni Jesus, pinaneknekanna nga isu "ti nasaya- at a pastor," ta intedna ti biagna "para kadagiti karne- ro." (Juan 10:14, 15) Ngem maysa itan a nailangitan a Pastor. (Heb. 13:20) Introno ti Dios ni Jesus kas Ari idi 1914, ken intedna kenkuana ti responsabilidad a mangi- pastor ken mangpakan kadagiti karnero ti Dios ditoy daga. Di nagbayag, dinutokan ti kaitrontrono nga Ari "ti matalek ken masirib nga adipen" idi 1919, a mangpakan kadagiti "adipen iti balayna" - dagiti matalek nga agday- dayaw iti Dios nga addaan iti nailangitan ken naindaga- an a namnama. (Mat. 24:45-47) Iwanwanwan ni Kristo ti matalek nga adipen tapno dagiti karnero ti Dios ket ag- tultuloy a mapakan a naimbag iti naespirituan a taraon. Dayta a taraon ti tumultulong kadakuada a mangisak- nap iti talna ken kinatalged iti tagtagiragsakendan a na- espirituan a paraiso. 21 Ania ti kaipapanan ti imbaga ni Ezekiel a "tulag ti kappia" ken dagiti bendision a kas iti agbuyat a tudo? Iti asidegen a baro a lubong, masagrapto dagiti mangipapa- ay iti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova dagiti naan- anay a bendision ti "tulag ti kappia." Iti literal a sa- ngalubongan a paraiso, dinton pulos mapasaran dagiti matalek a tattao ti gubat, krimen, bisin, sakit, wenno ma- 142 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
dangran kadagiti narungsot nga animal. (Isa. 11:6-9; 35: 5, 6; 65:21-23) Saankayo kadi a maragsakan iti namnama a biag nga agnanayon iti paraiso a daga a sadiay, dagiti karnero ti Dios "agnaeddanto a sitatalged, nga awan ti pagbutnganda"? - Ezek. 34:28. 22 Dagiti masursurotayo iti padto. Kas ken Amana, inte- resado unay ni Jesus iti pagimbagan dagiti karnero. Sig- siguraduen ti Pastor nga Ari a nasayaat ti naespirituan a pannakataraon dagiti karnero ni Amana ken natalna ken natalgedda iti naespirituan a paraiso. Anian a nagsayaat ti agpaaywan iti kasta nga Agturay! Masapul a panuno- ten a naimbag dagidiay agserserbi kas katulongan a pas- tor ti pannakaseknan ni Jesus kadagiti karnero. Dagiti panglakayen ket masapul a "saan a mapilpilit" ken "si- gagagar" a mangipastor iti arban ken masapul nga agba- linda nga ulidan kadagiti karnero. (1 Ped. 5:2, 3) Saan a pulos a kayat ti maysa a panglakayen a maltratuen ti maysa kadagiti karnero ni Jehova! Laglagipentayo ti im- baga ni Jehova kadagiti nagubsang a pastor idiay Israel idi tiempo ni Ezekiel: "Singirekto ida." (Ezek. 34:10) Sip- siputan a naimbag ti Katan-okan a Pastor ti pannakatra- to dagiti karnerona - ket kasta met ti ar-aramiden ti Anakna. 22. Kasano ti panagrikna ni Jesus kadagiti karnero, ken kasano a matu- lad dagiti katulongan a pastor ti pannakaseknanna? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 143
"Ni Adipenko a David ti Panguluenda iti Agnanayon" 23 Kayat ni Jehova nga agkaykaysa nga agserbi dagiti agdaydayaw kenkuana. Iti padto maipapan iti pannakai- subli ti nadalus a panagdaydayaw, inkari ti Dios nga um- mongenna ti tattaona - dagiti mangibagi iti 2 a tribu a pagarian ti Juda ken mangibagi iti 10 a tribu a pagarian ti Israel - ket pagkaykaysaenna ida kas "maymaysa a na- sion," a kasla dua a "baston" nga agbalin a "maymaysa" iti imana. (Ezek. 37:15-23) Natungpal dayta a padto, ta insubli ti Dios ti nagkaykaysa a nasion ti Israel iti Nai- kari a Daga idi 537 B.C.E.[3] Ngem bassit la dayta a pa- garigan iti mapasamakto nga adayo a dakdakkel ken manayon a panagkaykaysa. Inkari ni Jehova a pagkaykay- saenna ti Israel isu nga impaipadtona ken Ezekiel no ka- sano a ti masanguanan nga Agturay pagkaykaysaenna iti agnanayon dagiti agdaydayaw iti pudno a Dios iti intero a daga. 24 Ti ibaga ti padto. (Basaen ti Ezekiel 37:24-28.) Tinu- koy manen ni Jehova ti Mesias nga Agturay kas "ni adi- [3] Mailawlawag iti Kapitulo 12 daytoy a libro ti padto ni Ezekiel mai- papan iti dua a baston ken no kasano a natungpal dayta. 23. Ania ti inkari ni Jehova maipapan iti panagkaykaysa ti nasion ti Is- rael, ken kasano a tinungpalna dayta? 24. Kasano ti panangtukoy ni Jehova iti Mesias nga Agturay, ken kasa- nonto ti panagturay daytoy nga Ari? 144 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
penko a David," 'maymaysa a pastor,' ken 'panguluen.' Ngem ita, awagan met ni Jehova daytoy a Naikari kas "ari." (Ezek. 37:22) Kasanonto ti panagturay daytoy nga Ari? Permanente ti panagturayna. Ipakita ti pannakausar ti sao nga "agnanayon" a dinto agpatingga dagiti bendi- sion ti panagturay ti Ari.[4] Addanto panagkaykaysa bayat ti panagturayna. Kas panagpasakupda iti "maysa nga ari," surotento dagiti matalek ti isu met la a 'pangnged- deng,' ken "agnaeddanto iti daga" a sangsangkamaysa. Ti panagturayna pagbalinenna dagiti iturayan ti Ari a nadek- dekket ken Jehova a Dios. Mangaramidto ni Jehova iti "tu- lag ti kappia" kadagita nga iturayan ti Ari. Ni Jehova ti agbalinto a Diosda, ket isuda ti agbalinto nga ilina. Ti santuariona ket addanto met "iti tengngada iti agnana- yon." 25 No kasano a natungpal ti padto. Idi 1919, dagiti ma- talek a napulotan wenno nadutokan ket naikaykaysa iti 'maymaysa a pastorda,' ti Mesias nga Ari a ni Jesu-Kris- to. Idi agangay, ti "dakkel a bunggoy" manipud iti "amin a nasion, tribu, puli, ken lengguahe" ket naikaykay- sa kadagiti kapammatianda a nadutokan. (Apoc. 7:9) [4] Maipapan iti Hebreo a sao a naipatarus kas "agnanayon" kuna ti maysa a reperensia: "Malaksid iti kaipapananna a kapaut, adda met ka- ipapananna a permanente, patinayon, agtalinaed, di madadael, ken di agbalbaliw." 25. Kasano a natungpal ti padto maipapan iti Mesias nga Ari? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 145
Nagbalindan a "maymaysa nga arban" nga ay-aywanan ti "maymaysa a pastor." (Juan 10:16) Idiay man langit wen- no ditoy daga ti namnamada a pagnaedan, agtultulnog- da amin kadagiti pangngeddeng ni Jehova. Gapu iti day- ta, sangsangkatunos nga agkakaduada iti naespirituan a paraiso kas sangalubongan nga agkakabsat. Ipapaayan ida ni Jehova iti talna, ken adda iti tengngada ti santua- riona a mangisimbolo iti nadalus a panagdaydayaw. Ni Jehova ti Diosda, ken ipagpannakkelda nga agdaydayaw- da kenkuana - ita ken iti agnanayon! 26 Dagiti masursurotayo iti padto. Nagsayaat a pribilehio ti maikaykaysa iti sangalubongan a panagkakabsat a mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova. Ngem adda kakuyogna a responsabilidad - masapul a tu- mulongtayo a mangtaginayon iti panagkaykaysatayo. Ma- sapul ngarud nga aramidentay amin ti pasettayo a mang- taginayon iti panagkaykaysa ti pammati ken aramidtayo. (1 Cor. 1:10) Gapuna, magagarantayo a mangan iti isu met laeng a naespirituan a taraon, mangsurot kadagiti isu met laeng a Nainkasuratan a pagalagadan iti kababa- lin, ken makiraman iti isu met laeng a nagpateg a traba- ho a panangasaba iti Pagarian ken panangaramid iti ad-adalan. Ngem ti ayat ti kangrunaan a tulbek ti panag- 26. Ania ti maitulongmo iti panagkaykaysa ti naespirituan a paraiso? 146 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kaykaysatayo. No ikagumaantayo a patanoren ken ipaki- ta ti nadumaduma nga aspeto ti ayat - kas iti empatia, pannakipagrikna, ken panangpakawan - tumultulongta- yo a mangtaginayon iti panagkaykaysatayo. Ti "ayat," kuna ti Biblia, "ket perpekto a singgalut ti panagkaykay- sa." - Col. 3:12-14; 1 Cor. 13:4-7. 27 Agyamantayo unay kadagiti padto maipapan iti Me- sias iti libro nga Ezekiel! Ti panangbasa ken panangpa- nunot a naimbag kadagita ti mangisuro kadatayo a ti ipatpategtayo nga Ari a ni Jesu-Kristo ket maikari iti pa- nagtalektayo, adda legal a kalinteganna nga agturay, na- dungngo ti panangipastorna kadatayo, ken tagtaginayo- nenna ti panagkaykaysatayo a dinto pulos agpatingga. Nagsayaat a pribilehio ti agpaituray iti Mesias nga Ari! Laglagipentayo a dagitoy a padto maipapan iti Mesias ket paset ti intero a tema ti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw a nailawlawag iti libro ti Biblia nga Eze- kiel. Ni Jesus ti inusar ni Jehova a mangummong iti ili- na ken mangisubli kadakuada iti nadalus a panagdayda- yaw. (Ezek. 20:41) Kadagiti sumaruno a kapitulo daytoy a libro, adalentayo dayta a makapagagar a tema ti pan- nakaisubli ken no kasano a nailawlawag dayta iti libro nga Ezekiel. 27. (a) Ania ti panagriknam kadagiti padto maipapan iti Mesias iti lib- ro nga Ezekiel? (b) Ania ti adalentayo kadagiti sumaruno a kapitulo? "MANGDUTOKAKTO ITI PASTORDA" 147
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania ti nasursurom iti burburtia a padto maipapan iti dadakkel nga agila? (Ezek. 17:3-10) 2 Ilawlawagmo no apay a dagiti padto maipapan iti Mesias ket mangted kenka kadagiti nabileg a rason nga agtalek iti Ari a ni Jesu-Kristo. 3 Ania ti maitulongmo iti panangtaginayon iti talna ken panagkaykaysa ti naespirituan a paraiso? 148 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
9 "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" NAKAISENTRUANNA: Ti tema a pannakaisubli ken no kasano a nailawlawag kadagiti padto ni Ezekiel EZEKIEL 11:19 PANUNOTEM a maysaka a matalek a Judio nga agnana- ed iti siudad ti Babilonia. Naipanawkayo nga agkakailian iti 50 a tawenen wenno nasursurok pay. Kas nakaugaliam kada aldaw ti Sabbath, makikaduaka kadagiti kapamma- tiam tapno agdaydayaw ken Jehova. Bayat a magmagna- ka kadagiti kalsada nga adu ti taona, malabsam dagiti nagdadakkel a templo ken adu a santuario. Agtitipon ti tattao kadagita a lugar tapno datonanda ken kantaanda dagiti didiosen a kas ken Marduk. 2 Adayokan iti adu a tattao ket nadanonmon ti ayan ti bassit a grupo dagiti kapammatiam.[1] Nakasarakkayo iti naulimek a lugar - nalabit iti igid ti maysa kadagiti [1] Kaaduan kadagiti Judio a naipanaw ket nagnaed kadagiti komuni- dad a medio adayo iti siudad ti Babilonia. Kas pagarigan, iti asideg ti karayan Kebar ti nagnaedan ni Ezekiel a kadua dagiti padana a Judio. (Ezek. 3:15) Ngem adda sumagmamano a naipanaw a Judio a nagnaed iti mismo a siudad. Karaman kadakuada dagidiay "naggapu iti pamilia ti ari ken dagiti natan-ok." - Dan. 1:3, 6; 2 Ar. 24:15. 1-3. Kasano ti pananguyaw dagiti Babilonio kadagiti agdaydayaw ken Jehova, ken apay? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 149
pagayusan ti danum iti siudad - tapno agkakaduakayo nga agkararag, agkanta, ken mangutob iti Sao ti Dios. Ba- yat ti kararag, mangngegmo ti ranetret dagiti bangka a maisanglad iti igid ti pagayusan ti danum. Nabang-aranka ta medio natalna iti ayanyo. Namnamaem nga awan kada- giti lumugar ti makakita kadakayo ken mangsinga iti gi- mongyo kas iti masansan nga ar-aramidenda. Apay nga aramidenda dayta? 3 Namin-adun a nangabak ti Babilonia kadagiti gubat ket ipagapu dagiti umili ti kinabileg ti siudadda kadagiti didiosenda. Para kadagiti Babilonio, ti interamente a pan- nakadadael ti Jerusalem ket ebidensia a napigpigsa ti diosda a ni Marduk ngem ni Jehova! Dayta ti rason nga uy-uyawenda ti Diosmo ken ti ilina. No dadduma, ibaga- da kas panglais: "Kantaandakami iti maysa kadagiti kan- ta ti Sion"! (Sal. 137:3) Adu a salmo ti nangidaydayaw iti panangabak ti Sion kadagiti kabusor ni Jehova. Nalabit kaykayat dagiti Babilonio a laisen dagita a kita ti salmo. Ngem ti dadduma a salmo ket maipapan kadagiti Babilo- nio a mismo. Kas pagarigan, kuna ti maysa a salmo: "Pi- nagbalinda a rebba ti Jerusalem. . . . Inuy-uyaw ken lina- laisdakami dagiti adda iti aglawlawmi." - Sal. 79:1, 3, 4. 4 Adda met dagiti apostata a Judio, nga alisto a ma- 4, 5. Ania a namnama ti linaon ti padto ni Ezekiel, ken ania ti usigenta- yo iti daytoy a kapitulo? 150 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ngumsi iti pammatim ken Jehova ken kadagiti propetana. Uray lalaisendaka, makaliwliwa kenka ken iti pamiliam ti nadalus a panagdaydayaw. Mangpasayaat iti rikna ti agka- kadua a panagkararag ken panagkanta. Makaparagsak ti panagbasa iti Sao ti Dios. (Sal. 94:19; Roma 15:4) Panu- notem nga ita nga aldaw, adda espesial nga intugot ti maysa kadagiti kapammatiam - lukot a naglaon iti padto ni Ezekiel. Nagustuam ti nangngegmo a kari ni Jehova nga isublina dagiti tattaona iti ilida. Pirmi ti ragsakmo idi naibasa ti padto, ken ar-arapaapemon ti panagawidyo a sangapamiliaan ken tumulong iti makapagagar a panna- kaisubli ti nadalus a panagdaydayaw! 5 Ti padto ni Ezekiel ket napno iti kari a pannakaisub- li. Usigentayo dayta a positibo a tema. Kasano a natung- pal dagita a kari kadagiti naipanaw? Ania ti kaipapanan dagita a padto iti tiempotayo? Addanto met dagiti maam- muantayo maipapan iti maudi a kaitungpalanda iti masa- nguanan. "Maipanaw ken Maadipendanto" 6 Babaen ken Ezekiel, nalawag nga impakaammo ni Je- hova iti ilina no kasano a dusaenna ida gapu iti kinare- beliosoda. "Maipanaw ken maadipendanto," kinuna ni Je- hova. (Ezek. 12:11) Kas naammuantayo iti Kapitulo 6 6. Kasano a naulit-ulit a pinakdaaran ti Dios ti rebelioso nga ilina? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 151
daytoy a libro, inyakto pay ketdi ni Ezekiel dayta a sen- tensia. Ngem saan a daydi ti immuna a pakdaar. Sipud idi tiempo ni Moises, dandani 1,000 a tawen sakbayna, pi- nakdaaran ni Jehova ti ilina a no itultuloyda ti kinarebe- liosoda, maipanawdanto. (Deut. 28:36, 37) Kasta met la ti impakdaar dagiti propeta a kas kada Isaias ken Jere- mias. - Isa. 39:5-7; Jer. 20:3-6. 7 Ngem nakalkaldaang ta kaaduan ti di nangipangag ka- dagita a pakdaar. Idi agangay, nasaktan ni Jehova ta re- belioso ti ilina, agdaydayawda kadagiti idolo, dida mata- lek, ken dimmakesda gapu iti impluensia dagiti dakes a pastor. Impalubosna ngarud nga agbisinda - a nakadidig- raan ken nakaibabainanda, ta ti dagada idi ket "pagay- ayusan ti gatas ken diro." (Ezek. 20:6, 7) Kalpasanna, kas iti nabayagen nga impakpakauna ni Jehova, impalubos- na a maipanaw ti nasukir nga ilina kas dusada. Idi 607 B.C.E., inaramid ni Nabucodonosor ti maudi nga ira- raut a nakadadaelan ti Jerusalem ken ti templona. Naipa- naw ti rinibu kadagiti nakalasat a Judio tapno maadipen idiay Babilonia. Idiay a linalais ken inrurumen ida dagiti kabusor kas nailadawan iti rugi daytoy a kapitulo. 8 Adda kadin napasamak iti kongregasion Kristiano a 7. Ania dagiti pamay-an a dinusa ni Jehova ti ilina? 8, 9. Kasano a nangipaay ti Dios kadagiti pakdaar iti kongregasion Kris- tiano maibusor iti apostasia? 152 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kapada dayta a pannakaipan idiay Babilonia? Addan! Kas kadagiti Judio idi un-unana, nasaksakbay a napakdaaran dagiti pasurot ni Kristo. Imbaga ni Jesus idi rugrugi ti ministeriona: "Agannadkayo kadagiti ulbod a propeta nga agpampammarang a kas karnero, ngem ti agpayso, nara- wetda a lobo." (Mat. 7:15) Adu a tawen kalpasanna, im- paisurat ti Dios ken apostol Pablo ti umasping a pakda- ar: "Ammok nga inton awanakon, umayto kadakayo dagiti naranggas a lobo ket saandanto a maasian iti arban, ken addanto tumaud kadakayo a tattao nga agsao iti tiritir a sursuro tapno mapasurotda dagiti adalan." - Ara. 20: 29, 30. 9 Naisuro kadagiti Kristiano no kasano nga ilasin ken liklikan dagiti kasta a napeggad a tattao. Naibilin kada- giti Kristiano a panglakayen nga ikkatenda dagiti aposta- ta iti kongregasion. (1 Tim. 1:19; 2 Tim. 2:16-19; 2 Ped. 2: 1-3; 2 Juan 10) Ngem kas iti nagkauna nga Israel ken Juda, adu a Kristiano ti in-inut a di nangipangag kadagi- ti naayat a pakdaar. Iti ngudo ti umuna a siglo, ti kongre- gasion ket naapektaranen iti apostasia. Napaliiw ni Juan, ti maudi kadagiti apostol a sibibiag pay idi ngudo ti umu- na a siglo C.E., a mapaspasamak iti kongregasion ti kas- ta a kinadakes ken nasaknap a panagrebelde. Maymay- sana idin a nabati a mangigawid iti kasta a dakes a "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 153
mapaspasamak. (2 Tes. 2:6-8; 1 Juan 2:18) Ania ti napa- samak kalpasan a natay ni Juan? 10 Kalpasan a natay ni Juan, nangrugin a makita ti ka- itungpalan ti ilustrasion ni Jesus maipapan kadagiti trigo ken ruot. (Basaen ti Mateo 13:24-30.) Kas impaspasakbay ni Jesus, minulaan ni Satanas ti kongregasion iti adu a "ruot," wenno sinsinan Kristiano, isu a nagbiit a dimma- kes ti kasasaad ti kongregasion. Nasaktan la ketdi ni Je- hova a nakakita a ti kongregasion nga impasdek ti Anak- na ket narugitan iti idolatria, kadagiti selebrasion ken kaugalian dagiti pagano, ken ulbod a doktrina a nagtaud kadagiti sataniko a relihion ken kadagiti pilosopo a di mamati iti Dios! Ania ti inaramid ni Jehova? Kas iti ina- ramidna iti di matalek nga Israel, impalubosna a maadi- pen ti ilina. Manipud idi maikadua a siglo C.E. nga ag- patpatuloy, narigaten a makita dagiti arig trigo gapu iti kaadu dagiti sinsinan Kristiano. No ar-arigen, ti pudno a kongregasion Kristiano, ket naadipen iti Babilonia a Dak- kel, ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion, idinto ta dagiti sinsinan Kristiano ket nagbalin a paset dayta a dakes nga imperio. Bayat nga immadu dagiti sin- sinan Kristiano, timmaud ti Kakristianuan. 10, 11. Kasano a natungpal ti ilustrasion ni Jesus maipapan kadagiti tri- go ken ruot manipud maikadua a siglo C.E. nga agpatpatuloy? 154 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
11 Iti ginasut a tawen a panangdominar ti Kakristia- nuan, adda sumagmamano a pudno a Kristiano, dagiti "trigo" iti ilustrasion ni Jesus. Kas kadagiti Judio a naa- dipen a nailadawan iti Ezekiel 6:9, nalagipda ti pudno a Dios. Dadduma ti situtured a nangbusor kadagiti ulbod a doktrina ti Kakristianuan. Nalalaisda ken naidadanes- da. Inggagara kadi ni Jehova a baybay-an ti ilina iti day- ta a naespirituan a kinasipnget? Saan! Kas iti inaramidna iti nagkauna nga Israel, impakita ni Jehova ti pungtotna iti maitutop a pamay-an ken iti umiso a kapaut. (Jer. 46:28) Saan met a binaybay-an ni Jehova ti ilina nga awa- nan namnama. Subliantayo dagidiay a Judio a naipan iti nagkauna a Babilonia ket kitaentayo no kasano nga inik- kan ida ni Jehova iti namnama nga agpatingga ti panna- kaadipenda. "Agpatingganto ti Ungetko" 12 Prangka ni Jehova a nangibaga iti pungtotna iti ili- na, ngem impanamnamana met kadakuada a saan nga ag- nanayon ti nalinteg a pungtotna. Kas pagarigan, usigenyo dagitoy a sasao: "Agpatingganto ti ungetko ken bumaaw- to ti pungtotko kadakuada, ket mapnekakto. Maammuan- danto a siak, ni Jehova, nagsaoak kadakuada gapu ta 12, 13. Apay a bimmaaw met laeng ti pungtot ni Jehova iti naipanaw nga ilina idi tiempo ni Ezekiel? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 155
kalkalikagumak ti naipamaysa a debosion, inton naibu- loskon ti pungtotko kadakuada." (Ezek. 5:13) Apay a bim- maaw met laeng ti pungtot ni Jehova? 13 Dadduma kadagiti naipanaw ket dagiti matalek a Ju- dio, agraman dagiti di matalek. Impaipadto met ti Dios ken Ezekiel nga agbabawi ti dadduma kadagiti tattaona bayat nga addada idiay Babilonia. Nalagip dagiti agbab- babawi a Judio dagiti nakababain nga inaramidda kas pa- nagrebeldeda iti Diosda, ket impakaasida ken Jehova a pakawanen ken paraburanna ida. (Ezek. 6:8-10; 12:16) Ka- raman ni Ezekiel kadagiti matalek a kas ken propeta Da- niel ken ti tallo a kakaduana. Kinapudnona, atiddog ti biag ni Daniel isu a nakitana ti panangrugi ken panagpa- tingga ti pannakaadipenda idiay Babilonia. Naisurat iti Daniel kapitulo 9 ti naimpusuan a panangikararagna iti panagbabawi ti Israel kadagiti basolda. Sigurado nga in- ladawan ti riknana ti rikna ti rinibu a naipanaw a nang- segsegga iti pammakawan ken pamendision manen ni Jehova. Talaga a makaparagsak ngarud dagiti kari a pan- nakawayawaya ken pannakaisubli nga impaisurat ti Dios ken Ezekiel! 14 Ngem adda pay napatpateg a rason a mawayawaya- an ken maisubli ti ili ni Jehova. Agpatinggan ti nabaya- gen a pannakaadipenda idiay Babilonia, saan a gapu ta 14. Apay nga isubli ni Jehova ti ilina iti dagada? 156 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
maikarida iti pannakawayawaya, no di ket tiempo manen a santipikaren ni Jehova ti naganna iti imatang ti amin a nasion. (Ezek. 36:22) Maammuan met laengen ti amin a Babilonio nga awan kaimudingan dagiti kasla demonio a diosda a kas ken Marduk no ikompara iti Kangatuan nga Apo a ni Jehova! Usigentayo ti lima a kari nga im- paisurat ti Dios ken Ezekiel ken naibilin nga ipakaammo- na kadagiti padana a naipan idiay Babilonia. Umuna, pagsasaritaantayo ti kaipapanan ti tunggal kari para ka- dagiti matalek. Kalpasanna, kitaentayonto ti dakdakkel a kaitungpalan dagita a kari. 15 UMUNA A KARI. Awanton ti idolatria wenno daddu- ma pay a makarimon nga aramid a konektado iti ulbod a relihion. (Basaen ti Ezekiel 11:18; 12:24.) Kas nailawlawag iti Kapitulo 5 daytoy a libro, ti Jerusalem ken ti templo- na ket narugitan kadagiti di umiso a narelihiosuan nga aramid, kas iti idolatria. Dakes dagiti tattao isu a naisina- da ken Jehova. Babaen ken Ezekiel, impadto ni Jehova a manamnama dagiti naipanaw a makipasetdanto manen iti nadalus ken awan rugitna a panagdaydayaw. Amin a dadduma pay a bendision ti pannakaisubli ket agpannu- ray iti daytoy napateg a banag: ti pannakaisubli ti urnos ti Dios para iti nadalus a panagdaydayaw. 15. Ania ti masapul a mabalbaliwan kadagiti narelihiosuan nga aramid dagiti nagsubli? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 157
˙ ˙ ˙ 9A Tungpalen ni Jehova Dagiti Karina IDI UN-UNANA KITAEN TI PARAPO 15-19 1 Panagdaydayaw nga awanen ti idolatria 4 Matalek a lallaki a mangidaulo 2 Panagsubli iti nabunga a daga 3 Maakseptar a panagdaton 5 Nagkaykaysa a panag- daydayaw iti templo ti Dios ken Jehova 16 MAIKADUA A KARI. Panagawid iti ilida. "Itedkonto kadakayo ti Israel," imbaga ni Jehova kadagiti naipanaw. (Ezek. 11:17) Naisangsangayan dayta a kari, ta dagiti Ba- bilonio a nangumsi iti naadipen nga ili ti Dios ket sigu- rado a saan a pulos a nangted iti aniaman a namnama a makaawidda iti ipatpategda nga ili. (Isa. 14:4, 17) No la ket ta agtalinaed a matalek dagiti nagawid, agbalin a na- dam-eg ken nabunga ti daga a mangted kadakuada iti ta- raon ken makaparagsak a trabaho. Saandan a pulos mai- babain ken kakaasi gapu iti bisin. - Basaen ti Ezekiel 36:30. 17 MAIKATLO A KARI. Ti panagdaton manen iti altar ni Jehova. Kas naipakita iti Kapitulo 2 daytoy a libro, si- gun iti Linteg, ti panagdaton ket napateg a paset ti nada- 16. Ania ti inkari ni Jehova maipapan iti daga ti ilina? 17. Ania ti mapasamak kadagiti maidaton ken Jehova? 158 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
lus a panagdaydayaw. No la ket ta agtalinaed a natulnog ken nadalus iti naespirituan dagiti agawid a Judio, aksep- taren ni Jehova dagiti datonda. No kasta, maabbongan dagiti basolda ken agtalinaedda a nasinged iti Diosda. In- kari ni Jehova: 'Agserbinto kaniak ti intero a sangakabba- layan ti Israel. Maragsakanakto kadakuada sadiay, ken kiddawekto dagiti kontribusionyo ken umuna a bungbu- nga ti apityo kas daton, amin a nasantuan a bambanag- yo.' (Ezek. 20:40) Talaga a maisubli ti nadalus a panag- daydayaw a mangyeg kadagiti bendision iti ili ti Dios. 18 MAIKAPAT A KARI. Ti pannakaikkat dagiti dakes a pastor. Ti maysa a kangrunaan a rason a nakaaramid ti ili ti Dios kadagiti nakaro a kamali ket gapu iti impluensia dagiti dakes a lallaki a mangidadaulo kadakuada. Inkari ni Jehova a balbaliwanna dayta. Maipapan kadagiti kasta a dakes a pastor, inkarina: "Saandanton a pakanen dagi- ti karnerok . . . Ispalekto dagiti karnerok iti ngiwatda." Ngem impasigurado ni Jehova kadagiti matalek a tattao- na: "Aywanakto dagiti karnerok." (Ezek. 34:10, 12) Kasa- no nga aramidenna dayta? Mangusar kadagiti matalek ken napudno a lallaki kas papastor. 19 MAIKALIMA A KARI. Panagkaykaysa dagiti agday- dayaw ken Jehova. Panunotenyo no kasano ti kaliday dagiti 18. Kasano ti panangipastor ni Jehova iti ilina? 19. Ania ti inkari ni Jehova maipapan iti panagkaykaysa? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 159
matalek nga agdaydayaw idi makitada a saan nga agkay- kaysa ti ili ti Dios sakbay a naipanawda iti dagada. Gapu iti impluensia dagiti ulbod a propeta ken dakes a pastor, nagrebelde dagiti tattao kadagiti matalek a propeta a na- ngibagi ken Jehova; nasinasina pay ketdi dagiti tattao ken nagbibinnusor dagiti grupo. Isu a ti maysa kadagiti ma- kaparegta a paset ti pannakaisubli ket daytoy a kari a na- ibaga ken Ezekiel: "Ikkakto ida iti nagkaykaysa a puso, ket mangikabilakto iti baro nga espiritu iti unegda." (Ezek. 11:19) No la ket ta kanayon nga agkaykaysa dagi- ti nagawid a Judio ken agtalinaedda a naikaykaysa ken Je- hova a Dios, saan ida a maabak ti asinoman a bumusor kadakuada. Kas maysa a nasion, maipadayagda manen ni Jehova imbes a pannakaibabain ken pannakaumsi ti ma- ipaayda kenkuana. 20 Natungpal kadi dagita a lima a kari kadagiti naga- wid a Judio? Nasayaat a laglagipentayo ti imbaga idi ti matalek a ni Josue: "Awan uray maysa a sao a saan a na- tungpal kadagiti naimbag nga inkari kadakayo ni Jehova a Diosyo. Pimmudnoda amin para kadakayo. Awan uray maysa a sao a di natungpal." (Jos. 23:14) No kasta idi pa- nawen ni Josue; kasta met idi nagsubli dagiti Judio iti da- gada. 20, 21. Kasano a natungpal dagiti kari ti Dios kadagiti nagawid a Judio? 160 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
21 Insardeng dagiti Judio ti idolatria ken ti dadduma pay a makarimon nga aramid ti ulbod a relihion a nangi- sina kadakuada ken Jehova. Nupay kasla imposible, nag- naedda manen iti dagada, nagmulada, ken nagbiagda sa- diay a naragsak. Maysa kadagiti damo nga inaramidda ket ti panangibangonda manen iti altar ni Jehova idiay Jeru- salem ken nangtedda kadagiti daton nga awatenna. (Esd. 3:2-6) Impaayan ida ni Jehova kadagiti nasayaat ken na- espirituan a pastor, kas iti matalek a padi ken parakopia a ni Esdras, dagiti gobernador a da Nehemias ken Zeru- babel, ti Nangato a Padi a ni Josue, ken dagiti natured a propeta a da Haggeo, Zacarias, ken Malakias. No la ket ta agtulnog dagiti tattao iti panangisuro ken panangi- wanwan ni Jehova, mataginayonda ti panagkaykaysa a nabayag a dida napadasan. - Isa. 61:1-4; basaen ti Jeremias 3:15. 22 Sigurado a makaparegta ti damo a pannakatungpal dagiti kari ni Jehova a pannakaisubli! Ngem pakauna la- eng dayta iti dakdakkel a kaitungpalanna. Kasanotay nga ammo? Adda ngamin kondision dagiti kari; tungpalen la- eng ni Jehova dagita no agtalinaed dagiti tattao a na- tulnog ken agtignayda a dagus. Idi agangay, nagbalin 22. Kasanotay nga ammo a ti umuna a kaitungpalan dagiti padto maipa- pan iti pannakaisubli ket pakauna laeng iti dakdakkel a kaitungpalanna? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 161
˙ ˙ ˙ 9 B APAY A 1919? Apay a makunatayo a nawayawayaan ti ili ti Dios iti pannakaadipen- da iti Babilonia a Dakkel idi 1919? Ti padto ti Biblia ken dagiti im- pormasion nga ipaay ti historia ti makatulong kadatayo a maadda- an iti kasta a konklusion. Ipakita ti padto ti Biblia ken ti historia a talaga a nangru- gi ti panagturay ni Jesus idiay langit kas Ari idi 1914, a mang- tanda iti panangrugi ti maudi nga al-aldaw ti sistema ni Satanas ditoy daga. Ania ti inaramid ni Jesus apaman a na- dutokan kas Ari? Winayawayaanna kadi a dagus dagiti adi- penna ditoy daga iti pannakaadipenda iti Babilonia a Dak- kel? Dinutokanna kadi ti 'matalek ken masirib nga adipenna' idi 1914 ken rinugianna ti nasaknap a trabaho a panagani? - Mat. 24:45. Nalawag a saan. Laglagipenyo nga impaisurat ti Dios ken apostol Pedro a ti panangukom ket 'mangrugi iti balay ti Dios.' (1 Ped. 4:17) Umasping iti dayta, impadto ni propeta Malakias ti tiempo nga umay ni Jehova iti balay a pagdayda- yawan kenkuana a kaduana "ti mensahero ti tulag," ti Anak ti Dios. (Mal. 3:1-5) Dayta ket tiempo ti pannakapasudi ken pannakasubok. Maitunos kadi dayta a padto iti historia? Wen! Ti 1914 agingga iti rugrugi ti 1919 ket narigat a tiem- po ti pannakasubok ken pannakapasudi para kadagiti Estu- diante ti Biblia, kas awag idi kadagiti Saksi ni Jehova. Idi 1914, naupay ti adu a kameng ti ili ti Dios ditoy daga idi saan a dim- teng ti panungpalan ti sistema kas iti ninamnamada. Idi 1916, kimmaro ti pannakaupayda ta natay ni Charles T. Russell, 162 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
a sipapasnek a nangidaulo iti ili ti Dios. Dadduma a naka- singsinged ken Brother Russell ti bimmusor unay kadagi- ti panagregget ni Joseph F. Rutherford, a simmaruno ken Brother Russell a nangidaulo. Timmaud dagiti panagsisina a dandani nangdadael iti organisasion idi 1917. Kalpasanna, idi 1918, ni Brother Rutherford ken ti pito a kakaduana ket nabista, nasentensiaan iti di umiso nga akusasion, ken naiba- lud a nalawag a gapu iti panangsugsog dagiti lider ti re- lihion. Naiserra ti hedkuarter idiay Brooklyn. Nalawag a saan pay idi a nawayawayaan ti ili ti Dios iti Babilonia a Dak- kel! Ngem ania ti napasamak idi 1919? Nagbiit a nagbalbaliw ti situasion! Iti rugrugi ti tawen, naparuaren iti pagbaludan ni Brother Rutherford ken dagiti kakaduana. Nagsublida a dagus iti trabahoda! Insigida nga implanoda a maangay ti na- kallalagip a kombension, ken nangrugin a naipablaak ti baro a magasin a The Golden Age (Agriingkayo! itan). Nadisenio dayta a baro a magasin a mausar iti panangasaba. Iti tunggal kongregasion, adda met manangaywan a nadutokan a ma- ngorganisar ken mangidaulo iti ministerio. Iti dayta met la a tawen, naipablaak ti Bulletin (Panagbiag ken Ministeriotayo kas Kristiano - Workbook iti Gimong itan) a tumulong iti pan- nakaorganisar ti trabaho a panangasaba. Ania ti napasamak? Nalawag a winayawayaan ni Kristo ti ilina iti panangadipen ti Babilonia a Dakkel. Dinutokanna ti matalek ken masirib nga adipenna. Madama idin ti trabaho a panagani. Manipud iti dayta a napateg a tawen ti 1919, kas- ta unayen ti irarang-ay ti trabaho. "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 163
manen a nasukir ken rebelioso dagiti Judio. Ngem kas impaganetget ni Josue, kanayon a pumayso ti sao ni Je- hova. Isu nga adda dakdakkel ken manayon a kaitungpa- lan dagiti karina. Kitaentayo no kasano a napasamak dayta. "Maragsakanakto Kadakayo" 23 Kas agad-adal iti Biblia, ammotayo a daytoy dakes a sistema ti bambanag ket dandanin agpatingga, addan iti maudi nga al-aldawna, sipud 1914. Ngem saan a makapa- ladingit dayta kadagiti agserserbi ken Jehova. Kinapudno- na, ipakita ti Biblia a ti 1914 ti pangrugian ti makaparag- sak a tiempo - "ti tiempo a pannakaisubli ti amin a banag." (Ara. 3:21) Kasanotay nga ammo? Ania aya ti na- pasamak idiay langit idi 1914? Naitrono ni Jesu-Kristo kas Mesias nga Ari! Apay a makuna a dayta a pasamak ket pannakaisubli? Laglagipentayo nga inkari ni Jehova ken Ari David nga agnanayon ti panagari ti pamilia- na. (1 Cron. 17:11-14) Naisardeng dayta a panagari idi 607 B.C.E. a panangdadael dagiti Babilonio iti Jerusa- lem isu a nagpatingga ti panagturay dagiti ari iti pamilia ni David. 24 Kas "ti Anak ti tao," ni Jesus ket kaputotan ni Da- 23, 24. Kaano ken kasano a nangrugi "ti tiempo a pannakaisubli ti amin a banag"? 164 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 9 C Tungpalen ni Jehova Dagiti Karina AGDAMA A TIEMPO KITAEN TI PARAPO 27-31 1 Nadalus a panagdaydayaw nga awanen ti idolatria 4 Matalek a lallaki a mangidaulo 5 Nagkaykaysa a 2 Panagpatingga ti naespirituan a bisin panagdaydayaw iti intero a lubong 3 Maipaay dagiti daton iti panagdaydayaw vid isu a nagbalin a legal nga agtawid iti kinaari ni David. (Mat. 1:1; 16:13-16; Luc. 1:32, 33) Nangrugi "ti tiempo a pannakaisubli ti amin a banag" idi 1914 a panangitrono ni Jehova ken Jesus idiay langit! Naluktanen ti gundaway tapno usaren ni Jehova dayta a perpekto nga Ari a ma- ngituloy iti trabaho a panangisubli. 25 Maysa kadagiti immuna nga inaramid ni Kristo kas Ari ket ti makikadua ken Amana a mangsukimat iti ur- nos ti nadalus a panagdaydayaw ditoy daga. (Mal. 3:1-5) Kas impakpakauna ni Jesus iti ilustrasionna maipapan 25, 26. (a) Kaano a nagpatingga ti nabayag a pannakaadipen iti Babilo- nia a Dakkel, ken kasanotay nga ammo? (Kitaen met ti kahon nga "Apay a 1919?") (b) Ania ti nangrugi a natungpal manipud 1919 nga agpatpatu- loy? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 165
K A T U N G P A L A N I K A T U N G P A L A N I U M U N A A D A K D A K K E L A ˙ ˙ ˙ 9 D DAGITI PADTO MAIPAPAN ITI PANNAKAADIPEN KEN PANNAKAISUBLI ... KITAEN TI PARAPO 6-11, 25-32 Ti adu a padto maipapan iti pannaka- adipen dagiti Judio iti nagkauna a Babilonia ket addaan iti maikadua ken dakdakkel a kaitungpalan idi inadipen ti Babilonia a Dakkel ti kongregasion Kristiano, adu a tawen kalpasanna. Kitaenyo ti dadduma a pagarigan. 607 B.C.E. . 537 B.C.E. . 100 C.E. . 1919 C.E. ( 1 2 3 1 2 3 1. DAGITI PAKDAAR 2. PANNAKAADIPEN 3. PANNAKAISUBLI Sakbay ti 607 B.C.E. - Pinakdaaran da Isaias, Jeremias, ken Ezekiel ti ili ni Jehova ngem nagtultuloy latta ti apostasia 607 B.C.E. - Nadadael ti Jerusalem; naadipen ti ili ti Dios idiay Babilonia 537 B.C.E. nga agpat- patuloy - Nagsubli idiay Jerusalem dagiti natda a matalek, binangonda manen ti templo, ken insublida ti nadalus a panagdaydayaw Umuna a Siglo C.E. - Pinakdaaran da Jesus, Pablo, ken Juan ti kongre- gasion ngem nagtultuloy latta ti apostasia Nangrugi ti Maikadua a Siglo C.E. - Inadipen ti Babilonia a Dakkel dagiti pudno a Kristiano 1919 C.E. nga agpat- patuloy - Bayat ti panag turay ni Jesus, nakita dagiti matalek a nadu- tokan ti panagpatingga ti naespirituan a pan- nakaadipenda ken ti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw
kadagiti trigo ken ruot, nabayag nga imposible a mailasin ti nagdumaan dagiti trigo ken ruot, kayatna a sawen, da- giti pudno a dinutokan ti espiritu a Kristiano manipud kadagiti sinsinan.[2] Ngem idi dimtengen ti panagani idi 1914, nalawagen a makita ti nagdumaanda. Adu a tawen sakbay ti 1914, imbutaktak dagiti matalek nga Estudian- te ti Biblia dagiti nakaro a kamali ti Kakristianuan ken rinugiandan ti simmina iti dayta a dakes nga organisa- sion. Tiempon tapno naan-anay nga isubli ida ni Jehova. Isu nga idi rugrugi ti 1919, sumagmamano la a tawen si- pud nangrugi ti "panagani," interamenten a nawayawaya- an ti ili ti Dios iti pannakaadipenda iti Babilonia a Dak- kel. (Mat. 13:30) Nagpatinggan ti pannakaadipenda! 26 Makitan ti dakdakkel nga amang a kaitungpalan da- giti padto ni Ezekiel maipapan iti pannakaisubli ngem iti nakita ti ili ti Dios idi un-unana. Usigentayo itan no ka- sano a makita ti dakdakkel a kaitungpalan ti lima a kari a naammuantayo. 27 UMUNA A KARI. Agpatingga ti idolatria ken daddu- ma pay a makarimon a narelihiosuan nga aramid. Idi ag- patingga ti maika-19 a siglo ket nangrugi ti maika-20, nag- tataripnong dagiti matalek a Kristiano ket rinugiandan [2] Kas pagarigan, ditay masigurado no asino kadagiti Repormador idi maika-16 a siglo ti karaman kadagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu. 27. Kasano a pinagpatingga ti Dios ti idolatria iti ilina? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 167
nga isardeng dagiti di umiso a narelihiosuan nga aramid. Ti panagdaydayaw iti trinidad a Dios, panamati a saan a matay ti kararua ti tao, ken ti doktrina nga umap-apuy ti impierno ket naisardeng ta saan a naibasar iti Biblia no di ket nagtaud iti ulbod a relihion. Ti panagusar kadagiti imahen iti panagdaydayaw ket maibilang a direkta nga idolatria. In-inut a naawatan ti ili ti Dios a ti panagusar iti krus iti panagdaydayaw ket maysa a kita ti idolatria. - Ezek. 14:6. 28 MAIKADUA A KARI. Pannakaisubli ti ili ti Dios iti naespirituan a dagada. Gapu ta pinanawandan ti relihion a nagtaud iti Babilonia, addan dagiti matalek a Kristiano iti maitutop a naespirituan a dagada, iti naparaburan a kasasaad, wenno aglawlawda, a sadiay, saandan a pulos agbisin iti naespirituan. (Basaen ti Ezekiel 34:13, 14.) Kas makitatayto iti Kapitulo 19 daytoy a libro, binendisionan ni Jehova dayta a daga iti awan kapadana ken agtultuloy a naespirituan a taraon. - Ezek. 11:17. 29 MAIKATLO A KARI. Ti panagdaton manen iti altar ni Jehova. Idi umuna a siglo C.E., naisuro kadagiti Kris- tiano a mangidatonda iti Dios, saan a kadagiti literal nga animal, no di ket kadagiti adayo a napatpateg a sagut - ti 28. Kasano a naisubli ti ili ni Jehova iti dagada? 29. Kasano nga ad-adda a naiparegta ti panangasaba idi 1919? 168 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
sasaoda a pangidaydayaw ken Jehova ken panangikasaba maipapan kenkuana. (Heb. 13:15) Bayat ti ginasut a ta- wen a kaaddada iti Babilonia a Dakkel, awan ti organisa- do nga urnos tapno maipaay dagiti kasta a daton. Ngem idi dandanidan mawayawayaan, mangipapaayen ti ili ti Dios kadagiti kasta a daton a panangidaydayaw. Nakareg- regtada a mangasaba ken nakaragragsakda a mangidayda- yaw iti Dios kadagiti gimongda. Manipud idi 1919, ad- addan nga impaganetget "ti matalek ken masirib nga adipen" ti trabaho a panangasaba ken pinasayaatda ti pa- nangorganisarda iti dayta. (Mat. 24:45-47) Aglaplapusa- nan ngarud ti maipapaay iti altar ni Jehova a daton ti umad-adu a tattao a mangidaydayaw iti nasantuan a na- ganna! 30 MAIKAPAT A KARI. Ti pannakaikkat dagiti dakes a pastor. Winayawayaan ni Kristo ti ili ti Dios kadagiti di matalek ken managimbubukodan nga ulbod a pastor iti Kakristianuan. Iti arban ni Kristo, dagiti pastor a kas ka- dagita nga ulbod a papastor ket naikkat iti akemda. (Ezek. 20:38) Kas ti Nasayaat a Pastor, sinigurado ni Je- sus a maaywanan dagiti karnerona. Idi 1919, dinutokan- na ti matalek ken masirib nga adipenna. Dayta a bassit a 30. Ania ti inaramid ni Jesus tapno maikkan ti ilina iti kasapulanda a na- sayaat a papastor? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 169
˙ ˙ ˙ 9 E "TI TIEMPO A PANNAKAISUBLI TI AMIN A BANAG" ARAMID 3:21 ... Idi dinakamat ni apostol Pedro "ti tiem- po a pannakaisubli ti amin a banag," tuktukoyenna ti padto maipapan iti na- kaskasdaaw a tiempo a nangrugi idi naitrono ni Jesus kas Ari, ken agtultuloy agingga nga agpatingga ti Sangaribu a Tawen a Panagturayna. KITAEN TI PARAPO 23, 33-39 1914 . ARMAGEDON . PANAGPATINGGA TI SANGARIBU A TAWEN A PANAGTURAY . (
Maudi nga Al
aldaw
Sangaribu a Tawen a Panagturay
Agnanayon a Paraiso Naitrono ni Jesu- Kristo kas Ari idiay langit. Nangrugi ti naespirituan a pannakaisubli ti ili ti Dios idi 1919 Mangrugi ti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Kristo, ket "ti tiempo a pannakaisubli ti amin a banag" karamanna dagiti pisikal a bendision para kadagiti matalek a tattao ditoy daga Ileppas ni Jesus ti amin a trabaho a pannakaisubli ken iyawatnan ti Pagarian ken Amana TI TURAY NI JESUS ISUBLINA TI . . . ˘ dayag iti nagan ti Dios ˘ biag kadagiti natay ˘ salun-at kadagiti masakit ˘ kinaperpekto kadagiti matalek ˘ kinaagtutubo kadagiti a tattao nataengan ˘ Paraiso iti daga (
grupo dagiti napudno a nadutokan a Kristiano ti nangi- daulo iti panangipaay iti naespirituan a taraon, isu a na- aywanan a naimbag ti ili ti Dios. Idi agangay, dimmalan dagiti panglakayen iti pannakasanay iti panangaywan iti "arban ti Dios." (1 Ped. 5:1, 2) Ti panangiladawan nga im- paisurat ti Dios iti Ezekiel 34:15, 16 ket masansan a na- usar tapno maipalagip kadagiti Kristiano a pastor dagiti pagalagadan nga inaramid ni Jehova a Dios ken ni Jesu- Kristo. 31 MAIKALIMA A KARI. Panagkaykaysa dagiti agday- dayaw ken Jehova. Iti ginasut a tawen, nasinasina ti Ka- kristianuan iti pinullo a ribu a relihion ken sekta a tala- ga nga agkikinnontra. Ngem adda milagro nga inaramid ni Jehova iti naisubli nga ilina. Addan nadayag a kaitung- palan ti inkarina babaen ken Ezekiel: "Ikkakto ida iti nag- kaykaysa a puso." (Ezek. 11:19) Iti intero a lubong, mini- lionen ti pasurot ni Kristo a nagtaud iti nagadu a tribu, relihion, kasasaad ti panagbiag ken iti kagimongan. Ngem aminda ket masursuruan kadagiti isu met la a kinapud- no ken nakaskasdaaw ti panagtutunosda a mangar-aramid iti isu met la a trabaho. Iti maudi a rabii ti biagna ditoy daga, sipapasnek nga inkararag ni Jesus nga agkaykaysa koma dagiti pasurotna. (Basaen ti Juan 17:11, 20-23.) 31. Kasano a tinungpal ni Jehova ti padtona iti Ezekiel 11:19? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 171
Iti agdama a tiempotayo, tinungpal ni Jehova dayta a kid- daw iti awan kaaspingna a pamay-an. 32 Saanka kadi a maragsakan ta agbibiagka iti daytoy makapagagar a tiempo ti pannakaisubli? Makitkitatayon ti kaitungpalan dagiti padto ni Ezekiel iti tunggal paset ti panagdaydayawtayo ita. Makapagtalektayo a maragsa- kan itan ni Jehova kadagiti tattaona, kas iti impaipadtona ken Ezekiel: "Maragsakanakto kadakayo." (Ezek. 20:41) Maamirismo kadi a nagsayaat ti pribilehiom nga agbalin a paset ti nagkaykaysa, matartaraonan a naimbag nga ili a mangidaydayaw ken Jehova iti intero a lubong - ili a na- wayawayaanen kalpasan ti ginasut a tawen a naespirituan a pannakaadipen? Kaskasdi a makitatayto pay ti dakdak- kel a kaitungpalan ti dadduma a padto ni Ezekiel maipa- pan iti pannakaisubli. "Kasla Hardin ti Eden" 33 Kas nakitatayon, idi 1914 a pannakaitrono ni Jesus "ti tiempo a pannakaisubli ti amin a banag" ta nangrugi a naisubli ti panagturay dagiti ari iti pamilia ni David. 32. Ania ti mariknam iti pannakatungpal dagiti padto maipapan iti pan- nakaisubli? (Kitaen met ti kahon a "Dagiti Padto Maipapan iti Pannaka- adipen ken Pannakaisubli.") 33-35. (a) Para kadagiti Judio a naadipen, ania ti kaipapanan ti padto iti Ezekiel 36:35? (b) Ania ti kaipapanan dayta a padto para kadagiti ag- daydayaw ken Jehova ita? (Kitaen met ti kahon a "Ti Tiempo a Pannaka- isubli ti Amin a Banag.") 172 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
(Ezek. 37:24) Kalpasanna, pinabileg ni Jehova ni Kristo a mangisubli iti nadalus a panagdaydayaw iti ilina kalpa- san ti ginasut a tawen a naespirituan a pannakaadipen. Ngem nagpatingga kadi iti dayta ti trabaho ni Kristo a panangisubli? Saan! Agtultuloy dayta a trabaho iti na- isangsangayan a pamay-an iti masanguanan - ket ibaga ka- datayo dagiti padto ni Ezekiel dagiti makapagagar a de- talye. 34 Kas pagarigan, siputanyo dagitoy a sasao nga impa- isurat ti Dios: "Ibaganto ti tattao: 'Nagbalin a kasla har- din ti Eden ti nadadael a daga.' " (Ezek. 36:35) Ania ti ka- ipapanan dayta a kari ken Ezekiel ken kadagiti padana a naipanaw? Sigurado a dida ninamnama a naan-anay a li- teral ti kaitungpalanna - a kasla agsublida iti orihinal a hardin, wenno Paraiso, daydi inaramid a mismo ni Jeho- va! (Gen. 2:8) Imbes ketdi, sigurado a naawatanda nga ipampanamnama ni Jehova nga agbalin a napintas ken nabunga ti daga a pagsublianda. 35 Ania ti kaipapanan ita kadatayo ti isu met la a kari? Ditay namnamaen a literal a matungpal dayta iti daytoy dakes a lubong nga iturturayan ni Satanas a Diablo. Im- bes ketdi, maawatantayo nga adda naespirituan a kaitung- palanna ita. Kas ad-adipen ni Jehova, agnanaedtayo iti naisubli a naespirituan a daga, maysa a kasasaad, wenno "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 173
aglawlaw, a ditoy a makapagserbitayo a nabunga ken ma- kaipaaytayo ti sagrado a panagserbi kas kapatgan iti biag- tayo. In-inut a sumaysayaat daytoy a naespirituan a daga. Ngem iti ngay masanguanan? 36 Kalpasan ti dakkel a gubat ti Armagedon, karaman- ton ti literal a daga iti trabaho ni Jesus a panangisubli. Bayat ti Sangaribu a Tawen a Panagturayna, iwanwannan- to dagiti tattao tapno pagbalinenda daytoy a planeta kas sangalubongan a hardin ti Eden, maysa a paraiso, kas iti di agbalbaliw a panggep ni Jehova! (Luc. 23:43) Kalpa- sanna, agkaykaysanto ti amin a tattao ken aywananda a naimbag ti pagtaenganda a daga. Awanton ti peggad ken pagbutngan iti sadinoman. Panunotem ti tiempo inton matungpalen daytoy a kari: "Mangaramidakto kadakuada iti tulag ti kappia, ket pukawekto iti daga dagiti narung- sot nga atap nga animal, tapno natalged ti panagnaedda iti let-ang ken ti pannaturogda iti kabakiran." - Ezek. 34:25. 37 Mailadawanmo kadi dayta iti isipmo? Gapu ta awan pagbutngam, mapasiarmonton ti aniaman a paset ti nag- lawa a daga. Awan animal a mangdangran kenka. Awan peggad a mangsinga iti natalna nga aglawlawmo. Uray maymaysam, mastrekmo ti napuskol a kabakiran tapno 36, 37. Ania dagiti kari a matungpalto iti masanguanan a Paraiso? 174 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
makitam ti kasta unay a kinapintasna. Mabalinmo payen ti maturog sadiay a sitatalged, sa agriingka a nainanaan ken di naan-ano! 38 Makitatayto metten a matungpal daytoy a kari: "Na- talgeddanto nga agnaed iti [daga] ket agibangonda kada- giti balay ken agmulada kadagiti ubas. Agnaeddanto a si- tatalged inton dusaek ti amin a manglalais kadakuada iti aglawlawda; ket maammuandanto a siak ni Jehova a Diosda." (Ezek. 28:26) Inton awanen ti amin a kabusor ni Jehova, matagiragsaktayton ti talna ken talged iti intero a daga. Bayat nga ay-aywanantayo ti daga, maaywanantay- to met ti bagitayo ken dagiti ay-ayatentayo, agbangontay- to kadagiti komportable a balay a pagyanan ken agmula- tayto kadagiti kaubasan nga aywanantayo. 39 Kasla tagtagainep la kadi para kenka dagita a kari? Laglagipem ngarud dagiti nakitamon a "pannakaisubli ti amin a banag" iti daytoy a tiempo. Uray iti kakaruan nga ibubusor ni Satanas, naikkan ni Jesus iti pannakabalin a mangisubli iti nadalus a panagdaydayaw bayat daytoy kadadaksan a tiempo. Anian a nagtibker nga ebidensia a matungpalto ti amin a kari ti Dios nga impaisuratna ken Ezekiel! 38. Ania ti panagriknam maipapan iti kari a mabasa iti Ezekiel 28:26? 39. Apay a masiguradom a matungpalto dagiti padto maipapan iti Para- iso nga insurat ni Ezekiel? "IKKAKTO IDA ITI NAGKAYKAYSA A PUSO" 175
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania ti kasasaad dagiti Judio idi naadipenda idiay Babilonia, ken apay a winayawayaan ni Jehova ti ilina idi agangay? 2 Kasano a naimpluensiaan iti kinadakes ti kongregasion Kristiano, ken ania ti napasamak a kapada ti pannakaadipen dagiti Judio idiay Babilonia? 3 Babaen ken Ezekiel, ania dagiti inkari ni Jehova a pannakaisubli, ken kasano a natungpalda kadagiti pudno a Kristiano bayat ti maudi nga al-aldaw? 4 Ania dagiti padto maipapan iti pannakaisubli nga il-iliwem a matungpal inton Paraiso? 5 Kasano a maipakitatayo nga apresiarentayo ti pamay-an ni Jehova a nangisubli iti nadalus a panagdaydayaw iti tiempotayo? 176 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
10 "AGBIAGKAYTO" NAKAISENTRUANNA: Ti sirmata maipapan iti panagbiag manen dagiti 'namagaan a tulang' ken ti dakdakkel a kaitungpalanna EZEKIEL 37:5 NAGBALBALIW ti kapanunotan dagiti Judio idiay Babi- lonia! Agarup lima a tawen nga impadto ni Ezekiel a ma- dadael ti Jerusalem ngem awan ti namati. Uray adda da- giti inyaktona a pagilasinan, imbagana nga ilustrasion, intedna a mensahe, saan a pinati dagiti naipanaw a Judio nga ipalubos ni Jehova a madadael ti Jerusalem. Uray idi naammuanda a pinalikmutanen ti armada ti Babilonia ti siudad, nagtalekda latta a natalged dagiti umilina. 2 Ngem dua a tawen kalpasan a nangrugi ti iraraut, adda nakalibas idiay Jerusalem a simmangpet iti Babilo- nia, ket impadamagna: "Nadadaelen ti siudad!" Nalpay ti abaga dagiti Judio a naipanaw. Dida maawatan ti naan-anay a kaipapanan dayta: awanen ti ipatpategda a siudad, ti nasantuan a templo, ti il-ilalaenda a daga! Nagbanag iti pannakapaay ti nabayagen a namnamada. - Ezek. 21:7; 33:21. 1-3. Apay a nagbalbaliw ti kapanunotan dagiti Judio idiay Babilonia? "AGBIAGKAYTO" 177
3 Ngem bayat a maup-upayda, nakakita ni Ezekiel iti sirmata a mangpabileg ken mangyeg iti namnama. Ania ti mensahe ti sirmata para kadagiti maup-upay a Judio idiay Babilonia? Ania ti kaipapanan dayta a sirmata para iti ili ti Dios ita, ken kasano a magunggonaan ti tunggal maysa kadatayo? Tapno maammuantayo, usigentayo ti imbaga ni Jehova ken Ezekiel. "Agipadtoka Maipapan Kadagitoy a Tulang" ken "Agipadtoka iti Angin" 4 Basaen ti Ezekiel 37:1-10. Babaen ti sirmata, naipan ni Ezekiel iti tanap a napno iti tulang. Tapno sigurado a maawatan a naimbag ni Ezekiel ti kaipapanan ti sirma- ta, imbilin ni Jehova kenkuana a 'lumasat' kadagiti nai- warawara a tulang. Bayat a nagna ni Ezekiel iti tanap, adda dua a naisangsangayan a nadlawna kadagiti tulang: ti bilangda ken ti itsurada. Nakitana a "nakaad-adu" ken "nakamagmaga" dagita. 5 Kalpasanna, adda dua nga imbilin ni Jehova ken Eze- kiel a mangirugi iti in-inut a pannakaisubli. Ti umu- na a bilin ket: "Agipadtoka maipapan kadagitoy a tu- lang," nga ibagana kadakuada, "agbiagkayto." (Ezek. 37: 4-6) Apaman a nagipadto ni Ezekiel, "adda agkakanaltu- 4. Ania ti naisangsangayan a nadlaw ni Ezekiel iti nakitana a sirmata? 5. Ania ti dua nga imbilin ni Jehova ken Ezekiel, ket ania ti napasamak kalpasan nga inaramid dagita ni Ezekiel? 178 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ok nga uni, ket nangrugi nga agsisilpo dagiti tulang," sa naaddaan iti "pennet ken lasag" dagiti tulang ken "naka- lupkopan dagita iti kudil." (Ezek. 37:7, 8) Ti maikadua a bilin ket: "Agipadtoka iti angin," nga ibagana iti day- ta a 'puyotanna' dagiti bagi. Idi nagipadto ni Ezekiel, "naaddaan dagita iti anges. Nagbiag ken nagtakderda, ket nagbalinda a nagdakkel nga armada." - Ezek. 37:9, 10. "Namagaan Dagiti Tulangmi, ket Napukaw ti Namnamami" 6 Insaruno nga imbaga ni Jehova ken Ezekiel ti kaipa- panan ti sirmata: "Dagitoy a tulang ket ti intero a sanga- kabbalayan ti Israel." Idi naammuan dagiti naipanaw a nadadaelen ti Jerusalem, nariknada a kasda la natayen. Isu nga insangitda: "Namagaan dagiti tulangmi, ket na- pukaw ti namnamami. Naan-anay a naisinakami." (Ezek. 37:11; Jer. 34:20) Kas pangliwliwa, imbaga ni Jehova a ti naladingit a sirmata maipapan kadagiti tulang ket kina- agpaysuanna naragsak a mensahe ti namnama para iti Israel. 7 Basaen ti Ezekiel 37:12-14. Iti daytoy a sirmata, impa- namnama ni Jehova kadagiti naipanaw a biagenna ida, 6. Ania ti imbaga ni Jehova a nakatulong ken Ezekiel a mangtarus iti sir- mata? 7. Ania ti impalgak ni Jehova ken Ezekiel a mabasa iti Ezekiel 37:12-14, ket ania ti ipanamnama daytoy iti naipanaw nga ilina? "AGBIAGKAYTO" 179
isublina ida iti dagada, ken pagtalinaedenna idan sadiay. Maysa pay, inawagan manen ida ni Jehova kas "ilik." Anian a makaliwliwa dagita a sasao kadagiti naipanaw a maup-upay! Apay a masiguradoda a pumayso dayta a kari ti pannakaisubli? Gapu ta inkari a mismo ni Jeho- va. Imbagana: "Siak, ni Jehova, ti nagsao ken nangara- mid iti dayta." 8 Kasano a napadasan ti nagkauna a nasion ti Israel ti kaitungpalan ti naladingit a paset ti sirmata a padto? Ti simboliko nga ipapatay ti Israel ket nagrugin idi 740 B.C.E. idi nadadael ken naipanaw dagiti umili ti 10 a tribu a pagarian. Idi naipanaw met dagiti umili ti Juda, agarup 130 a tawen kalpasanna, naadipen "ti intero a sa- ngakabbalayan ti Israel." (Ezek. 37:11) Iti simboliko a sa- sao, ti amin a naipanaw ket natayen a kas kadagiti tulang iti sirmata ni Ezekiel.[1] Laglagipenyo met a saan a bas- ta tultulang ti nakita ni Ezekiel no di ket "nakamagma- [1] Ti tultulang a nakita ni Ezekiel iti sirmata ket saan a tulang dagi- ti natay gapu iti natural nga ipapatay no di ket tulang dagiti "napapatay." (Ezek. 37:9) "Ti intero a sangakabbalayan ti Israel" ket talaga a simboli- ko a napapatay idi nagsaruno a pinarmek, tiniliw, ken impanaw dagiti Asiriano ken Babilonio dagiti umili iti 10 a tribu a pagarian ti Israel ken iti 2 a tribu a pagarian ti Juda. 8. (a) Kasano a kasla natay ti kasasaad "ti intero a sangakabbalayan ti Israel"? (b) Kasano nga iladawan ti Ezekiel 37:9 ti makagapu iti simboli- ko nga ipapatay ti Israel? (Kitaen ti footnote.) 180 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ga" a tultulang, a mangipakita a nabayagen ti kasla na- tay a kasasaadda. Kinapudnona, no pagtiponen ti Israel ken Juda, nasurok a 200 a tawen dayta manipud 740 agingga idi 537 B.C.E. - Jer. 50:33. 9 Adda dakdakkel a kaitungpalan dagiti padto ti pan- nakaisubli maipapan iti Israel, kas kadagiti imbaga ni Ezekiel. (Ara. 3:21) No kasano a "napapatay" ti nagka- una a nasion ti Israel ken nabayag a nagtalinaed a natay iti simboliko a pamay-an, kasta met ti "Israel ti Dios," ti kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu, a simboliko a napapatay ken nakapadas iti kasla natay a kasasaad gapu iti napaut a pannakaadipenda. (Gal. 6:16) Kinapudnona, nagtultuloy ti napaut a pannakaadipen ti intero a kongregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti es- piritu isu a ti naespirituan a kasasaadda ket kas iti "nakamagmaga" a tultulang. (Ezek. 37:2) Kas nailaw- lawag iti napalabas a kapitulo, ti pannakaadipen ti kon- gregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu ket nangrugi idi maikadua a siglo C.E. ken nagpaut iti gina- sut a tawen, kas impakita ni Jesus iti ilustrasionna mai- papan iti trigo ken ruot mainaig iti Pagarian. - Mat. 13: 24-30. 9. Ania dagiti pagpadaan ti kapadasan ti nagkauna a natural nga Israel ken ti "Israel ti Dios"? "AGBIAGKAYTO" 181
"Nangrugi nga Agsisilpo Dagiti Tulang" 10 Idi un-unana, impadto ni Jehova a mapadasan ti ili- na ti in-inut a pannakaisubli ti biag. (Ezek. 37:7, 8) Ania ngarud ti dadduma a rason nga in-inut a nagsubli ti pam- mati dagiti naipanaw a managbuteng iti Dios a matung- pal ti namnamada nga agsubli idiay Israel? Ti maysa la ketdi a nangted kadakuada iti namnama ket dagiti im- padto dagiti nagkauna a propeta. Kas pagarigan, impad- to ni Isaias nga adda natda, maysa a "nasantuan a bin-i," nga agsubli iti dagada. (Isa. 6:13; Job 14:7-9) Uray ti adu a padto maipapan iti pannakaisubli nga insurat ni Eze- kiel ket sigurado a nangparayray iti namnamada. Ti ka- adda met idiay Babilonia dagiti matalek a lallaki a kas ken propeta Daniel - agraman ti nakaskasdaaw a panna- kadadael ti siudad ti Babilonia idi 539 B.C.E. - ket sigu- rado a nangpapigsa iti namnama dagiti naipanaw a ma- kasublida iti dagada. 11 Kasano a napasamak ti umasping nga in-inut a pan- nakaisubli kadagiti kameng ti "Israel ti Dios," ti kon- 10. (a) Ania ti in-inut a napasamak iti ili ti Dios a naipadto iti Ezekiel 37:7, 8? (b) Ania dagiti rason nga in-inut a nagsubli ti pammati dagiti na- ipanaw a managbuteng iti Dios? 11, 12. (a) Kasano a napasamak ti in-inut a pannakaisubli ti "Israel ti Dios"? (Kitaen met ti kahon a "Nadalus a Panagdaydayaw - In-inut a Na- isubli.") (b) Ania a saludsod ti tumaud gapu iti sasao a masarakan iti Eze- kiel 37:10? 182 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gregasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu? Iti gi- nasut a tawen a pannakaadipenda a kasla natay ti kasa- saadda, "adda agkakanaltuok nga uni" a nangngeg bayat nga indepensa dagiti managbuteng iti Dios a tattao ti pudno a panagdaydayaw. Kas pagarigan, idi maika-16 a siglo, impatarus ni William Tyndale ti Biblia iti Ingles. Nakapungtot dagiti padi a Romano Katoliko ta ti Biblia ket mabasan ti ordinario a tao. Napapatay ni Tyndale. Ngem intultuloy ti dadduma a natured a tattao ti nanga- ramid kadagiti patarus ti Biblia iti dadduma pay a leng- guahe, isu nga in-inut a simmaknap ti naespirituan a la- wag iti nasipnget a lubong. 12 Idi agangay, sireregta a rinugian ni Charles T. Rus- sell ken ti kakaduana ti trabaho a panangisubli kadagiti kinapudno nga isursuro ti Biblia, a kas man la ti tultu- lang ket naaddaan kadagiti "pennet ken lasag." Nakatu- long ti Zion's Watch Tower ken ti dadduma pay a publika- sion tapno maammuan dagiti interesado ti kinapudno manipud iti Biblia, isu a nakikaduada kadagiti adipen ti Dios a dinutokan ti espirituna. Idi rugrugi ti 1900's, lalo a rimmegta ti nadutokan nga ili ti Dios gapu kadagiti alikamen a kas iti "Photo-Drama of Creation" ken ti lib- ro a The Finished Mystery. Di nagbayag, dimteng ti tiempo a 'pinagtakder ti Dios ti ilina kadagiti sakada.' "AGBIAGKAYTO" 183
˙ ˙ ˙ 10A Nadalus a Panagdaydayaw IN-INUT A NAISUBLI KITAEN TI PARAPO 11-14 "Agkakanaltuok nga uni" Ni William Tyndale ken ti dadduma pay impatarusda ti Biblia iti Ingles ken iti dadduma a lengguahe "Pennet ken lasag" Ni Charles T. Russell ken ti kakaduana insublida dagiti kinapudno nga isursuro ti Biblia "Nagbiag ken nagtakderda" Kalpasan a "nagbiag" ti ili ni Jehova idi 1919, pinapardasda ti trabahoda a panangasaba (Ezek. 37:10) Kaano ken kasano a napasamak dayta? Da- giti napasamak iti nagkauna a Babilonia ti makatulong kadatayo a mangsungbat iti dayta a saludsod. "Nagbiag ken Nagtakderda" 13 Manipud idi 537 B.C.E., nakita dagiti Judio idiay Babilonia ti kaitungpalan ti sirmata. Kasano? 'Pinagbiag ken pinagtakder' ida ni Jehova ta winayawayaan ken pi- nagsublina ida iti Israel. Adda 42,360 nga Israelita ken agarup 7,000 a saan nga Israelita a pimmanaw idiay Ba- 13. (a) Manipud idi 537 B.C.E., kasano a natungpal ti sasao iti Ezekiel 37:10, 14? (b) Ania dagiti teksto a mangipakita a nagsubli iti Israel ti dad- duma nga umili iti 10 a tribu a pagarian? 184 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
bilonia tapno ibangonda manen ti Jerusalem ken ti tem- plona ken agnaedda iti daga ti Israel. (Esd. 1:1-4; 2:64, 65; Ezek. 37:14) Kalpasan ti agarup 70 a tawen, agarup 1,750 a naipanaw ti nakikadua ken Esdras idi nagsubli idiay Jerusalem. (Esd. 8:1-20) Isu a nasurok nga 44,000 a Judio ti dagup dagiti nagsubli - talaga a "nagdakkel nga armada." (Ezek. 37:10) Ipakita met ti Sao ti Dios a dadduma nga umili ti 10 a tribu a pagarian, a dagidi am- mada ket impanaw dagiti Asirio idi maikawalo a sig- lo B.C.E., ti nagsubli met iti Israel tapno tumulong a ma- ngibangon manen iti templo. - 1 Cron. 9:3; Esd. 6:17; Jer. 33:7; Ezek. 36:10. 14 Ania ti dakdakkel a kaitungpalan daytoy a paset ti padto ni Ezekiel? Kas impakaammo ni Jehova ken Eze- kiel iti sabali pay a padto, ti dakdakkel a kaitungpalan daytoy a padto ti pannakaisubli ket mapasamak kalpa- san a mangrugi nga agturay ni Jesu-Kristo kas Ari, ti Dakdakkel a David.[2] (Ezek. 37:24) Ket talaga nga idi 1919, impaay ni Jehova ti espirituna iti ilina. Kas resulta- na, 'nagbiag' ken nawayawayaanda iti pannakaadipenda [2] Daytoy a padto maipapan iti Mesias ket nailawlawag iti Kapitulo 8 daytoy a libro. 14. (a) Kasano a makatulong kadatayo ti sasao iti Ezekiel 37:24 tapno maammuantayo ti tiempo a napasamak ti dakdakkel a kaitungpalan ti pad- to? (b) Ania ti napasamak idi 1919? (Kitaen met ti kahon a " 'Namagaan a Tulang' ken 'Dua a Saksi' - Ania ti Koneksionda?") "AGBIAGKAYTO" 185
˙ ˙ ˙ 10 B "NAMAGAAN A TULANG" KEN 'DUA A SAKSI' ANIA TI KONEKSIONDA? KITAEN TI PARAPO 9, 14 NATUNGPAL idi 1919 ti dua a konektado a padto: maipa- pan iti "namagaan a tulang" ken maipapan iti 'dua a saksi.' Ipakpakauna ti sirmata maipapan iti "namagaan a tulang" ti napaut a tiempo (nga umabut iti ginasut a tawen) nga agpa- tingga inton agbiag ti dakkel a grupo ti ili ti Dios. (Ezek. 37: 2-4; Apoc. 11:1-3, 7-13) Ti padto maipapan iti 'dua a saksi' ila- dawanna ti ababa a tiempo (natungpal manipud iti maudi a paset ti 1914 agingga iti rugrugi ti 1919) nga agpatingga in- ton agbiag manen ti bassit a grupo dagiti adipen ti Dios. Ag- pada nga inladawan dagitoy a padto ti simboliko a pana- gungar, ken agpada nga adda kaitungpalanda idi 1919, idi impalubos ni Jehova nga 'agtakder' dagiti adipenna a dinu- tokan ti espiritu wenno dagiti napulotan, mawayawayaanda iti pannakaadipen iti Babilonia a Dakkel, ken maummongda iti naisubli a kongregasion. - Ezek. 37:10. Ngem siputanyo ta adda napateg a nagdumaan ti kaitung- palan dagitoy a padto. Ti padto maipapan iti "namagaan a tulang" ipakpakaunana ti panagbiag ti amin a kameng ti na- dutokan a natda. Ngem ti padto maipapan iti 'dua a saksi' ipakpakaunana ti panagbiag ti dadduma a kameng ti natda a dinutokan ti Dios - dagidiay mangidadaulo iti organisasion ken nadutokan kas "ti matalek ken masirib nga adipen." - Mat. 24:45; Apoc. 11:6.[a] [a] Kitaen Ti Pagwanawanan, Marso 2016, "Salsaludsod Dagiti Ag- basbasa." 186 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
. . . KALPASAN TI 100 C.E. . MAUDI A PASET TI 1914 panangasaba a nakabado "iti nakersang a lupot" simboliko nga ipapatay . RUGRUGI TI 1919 "Ti Tanap a Napno Kadagiti Tulang" - Ezek. 37:1 Manipud maikadua a siglo C.E. nga agpatpatuloy idi a ti kongre- gasion dagiti Kristiano a dinutokan ti espiritu ket simboliko a napapa- tay, "ti tanap" ket "napno kadagiti tulang" 'Dua a Saksi' - Apoc. 11:3 1914: Nangasaba ti 'dua a saksi' a nakabado "iti nakersang a lupot" iti tallo ket kagudua a tawen. Iti ngudo dayta a tiempo, simboliko a napapatayda 1919: Nagbiag dagiti "namagaan a tulang" idi inruar ni Jehova ti amin a nadu- tokan manipud iti Babilonia a Dakkel ken inummongna ida iti naisubli a kongregasion 1919: Nagbiag ti 'dua a saksi' idi a ti bassit a grupo dagiti nadutokan a kakabsat a ma- ngidadaulo iti organisasion ket napili nga agserbi kas "ti matalek ken masirib nga adipen"
iti Babilonia a Dakkel. (Isa. 66:8) Kalpasanna, impalu- bos ni Jehova nga agnaedda iti 'dagada,' kayatna a sa- wen, iti naespirituan a paraiso. Ngem kasano a nagbalin a "nagdakkel nga armada" ti ili ni Jehova iti agdama a tiempotayo? 15 Di nagbayag kalpasan a dinutokan ni Kristo ti ma- talek nga adipen idi 1919, nangrugi a napadasan dagiti adipen ti Dios ti impadto ni Zacarias a nagserbi a pro- peta kadagiti nagsubli a Judio: 'Adunto a tattao ken na- pipigsa a nasion ti mapan tapno birokenda ni Jehova.' Inladawanna dagidiay mangbirbirok ken Jehova kas "10 a tattao manipud iti amin a lengguahe kadagiti nasion." Kumpet dagita a tattao iti bado ti "maysa a Judio," ti naespirituan nga Israel, nga ibagbagada: "Kayatmi ti ku- muyog kadakayo ta nangngegmi nga adda kadakayo ti Dios." - Zac. 8:20-23. 16 Ita, ti naespirituan nga Israel (ti nadutokan a nat- da) agraman ti "10 a tattao" (ti sabsabali a karnero) ta- laga a buklenda ti "nagdakkel nga armada," a minilio- nen ti bilangda. (Ezek. 37:10) Kas dagiti soldado ni Kristo iti daytoy a dumakdakkel nga armada, sursuroten- 15, 16. (a) Kasano a nagbalin ti ili ni Jehova iti agdama a tiempo kas "nagdakkel nga armada"? (b) Kasano a makatulong kadatayo daytoy a padto ni Ezekiel tapno maibturantayo dagiti narigat a pannubok iti biag? (Kitaen ti kahon a "Tulong Tapno Makatakdertayo Manen.") 188 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
tayo a naimbag ni Jesus nga Aritayo, agingga a maa- wattayo dagiti bendision nga agur-uray kadatayo. - Sal. 37:29; Ezek. 37:24; Fil. 2:25; 1 Tes. 4:16, 17. 17 Ti pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw ket mangyeg iti napateg a responsabilidad iti ili ti Dios. Ania dayta? Tapno masungbatan dayta a saludsod, ma- sapul a sublian ken usigentayo ti impaaramid ni Jehova ken Ezekiel sakbay a nadadael ti Jerusalem. Aramiden- tayo dayta iti sumaruno a kapitulo daytoy a libro. 17. Ania ti usigentayo iti sumaruno a kapitulo? "AGBIAGKAYTO" 189
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay nga imbaga dagiti Judio a naipan idiay Babilonia a namagaan dagiti tulangda? (Ezek. 37:11) 2 Kasano a kasla natay ti kasasaad ti "Israel ti Dios" iti agdama a tiempo? (Mat. 13:24-30) 3 Kasano a napadasan ti "Israel ti Dios" ti in-inut a pannakaisubli, ken kaano a 'nagbiagda'? (Ezek. 37:7-9) 4 Ania ti mariknam ta pasetnaka ti "nagdakkel nga armada" iti padto ni Ezekiel? (Ezek. 37:10) 190 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 10 C TULONG TAPNO MAKATAKDERTAYO MANEN MAPABILEGTAYO no panunotentayo ti masursurotayo iti daytoy naisangsangayan a sirmata a naisurat iti Ezekiel 37:1-14, a mayaplikartayo iti mismo a kasasaadtayo. Ania dayta? No dadduma, mariribukantayo unay kadagiti problema ken pannubok a dumteng isu nga agkapuytayo ket mariga- tantayo a mangsango iti biag. Ngem kadagita a tiempo, mapabilegtayo no panunotentayo ti naglawag a nakita ni Ezekiel iti sirmata maipapan iti pannakaisubli. Apay? Ma- sursurotayo iti daytoy a padto a ti Dios nga adda pannaka- balinna a mangpabiag kadagiti natay a tulang ket sigura- do a maipaayannatayo iti bileg a kasapulantayo tapno mapagballigiantayo dagiti lapped - uray dagiti panagku- natayo ket ditay kabaelan kas tattao. - Basaen ti Salmo 18:29; Fil. 4:13. Mabalin a maipalagip kadatayo a ginasut a tawen sakbay ti panawen ni Ezekiel, imbaga ni propeta Moises a saan la a nabileg ni Jehova no di ket kayatna nga usaren ti bileg- na para iti ilina. Insurat ni Moises: "Ti Dios ket pagkama- ngan manipud pay idi un-unana, sarapaennaka ti agnana- yon a takiagna." (Deut. 33:27) Wen, masiguradotayo a no agpatulongtayo ken Jehova kadagiti tiempo ti rigat, isa- rapa ni Jehova ti takiagna kadatayo, in-inayadennatayo a bangonen, ken tulongannatayo a makatakder manen. - Ezek. 37:10. "AGBIAGKAYTO" 191
11 "PINAGBALINKA A PARABANTAY" NAKAISENTRUANNA: Mangdutok ni Jehova iti parabantay ken ibagana dagiti responsabilidadna EZEKIEL 33:7 AGTAKTAKDER ti parabantay iti rabaw ti pader ti Je- rusalem. Linglingdanna dagiti matana bayat a lumlum- nek ti init. Sipsiputanna ti aglawlaw. Idi kuan, inngato- na ti tangguyobna, immanges iti nauneg, sa pinuyotanna tapno maipakdaar nga um-umayen ti armada ti Babilo- nia! Ngem awanen ti tiempo dagiti di mangikankano nga umili ti siudad a makapagtignay iti dayta a pakdaar ti parabantay. Iti adu a tawen, dagiti dinutokan ni Jehova a parabantay, wenno propeta, ket nangiwaragawag iti pakdaar nga umay daytoy nga aldaw; ngem saan nga im- pangag dagiti tattao. Ita, ti armada ti Babilonia palaw- lawannan ti siudad. Kalpasan ti adu a bulan a panangpa- lawlawda, inabutan dagiti soldado dagiti pader ti siudad, rinebbada ti templo, sada pinatay wenno tiniliw dagiti awan pammatina nga umili ti Jerusalem nga agdaydayaw kadagiti idolo. 1. Iladawanyo ti ar-aramiden dagiti dinutokan ni Jehova a propeta a pa- rabantay ken dagiti simmaruno a pasamak. 192 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
2 Ita, agmarmartsan ti mangdusa nga armada ni Jehova a manggubat kadagiti awan pammatina a tattao iti daga. (Apoc. 17:12-14) Dayta a gubat ti pagpatinggaan ti kadak- kelan a rigat iti pakasaritaan ti tao. (Mat. 24:21) Ngem adda pay tiempo para iti adu a tattao nga ipangagda ti pakdaar dagiti parabantay a dinutokan ni Jehova. 3 Apay a nangdutok ni Jehova kadagiti parabantay? Ania a kita ti mensahe ti ipakpakaammo ti maysa a pa- rabantay? Siasino dagiti parabantay, ken ania ti pasetta- yo? Ammuentayo dagiti sungbat dagita a saludsod. "Masapul nga Ipakdaarmo Kadakuada" 4 Basaen ti Ezekiel 33:7. Dagiti parabantay idi un-una- na ket masansan a nakatakder iti rabaw dagiti pader ti siudad tapno tumulong a mangtaginayon iti kinatalged dagiti umili. Agserbida a nalawag nga ebidensia nga ipat- pateg ti agturay iti siudad dagiti umilina. Uray nalabit mangkigtot kadagiti nakaturog a residente ti uni ti tang- guyob ti parabantay, dayta met la a napigsa nga uni ti mangsalbar iti biag dagiti mangipangag. Nangdutok met ni Jehova kadagiti parabantay, saan a gapu ta butbut- ngenna dagiti Israelita kadagiti mangdidigra a mensahe, 2, 3. (a) Ania a situasion ti pakaipasanguan ita ti amin a tattao ditoy daga? (b) Ania dagiti saludsod nga ammuentayo ti sungbatna? 4. Apay a nangdutok ni Jehova kadagiti parabantay? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 193
no di ket gapu ta ipatpategna ti ilina ken kayatna a ma- isalakanda. 5 Idi dinutokan ni Jehova ni Ezekiel kas parabantay, impakaammona dagiti paset ti personalidadna a maka- liwliwa kadatayo. Usigentayo ti dua laeng kadagita. 6 Hustisia: Nalawag a makita ti hustisia ni Jehova ta patas ti pannakilangenna iti tunggal maysa kadatayo. Kas pagarigan, nupay adu ti nakangngeg ngem di nangipa- ngag iti mensahe ni Ezekiel, saan nga imbilang ni Jeho- va a rebelioso ti amin nga Israelita; imbes ketdi, kayat- na a makita ti panagtignay ti tunggal maysa. Namin-adu nga imbagana ti pannakisarita iti "dakes a tao" ken iti "nalinteg a tao." No kasta, ibasar ni Jehova ti panangu- komna iti reaksion ti tunggal maysa iti mensahe. - Ezek. 33:8, 18-20. 7 Makita met ti hustisia ni Jehova iti pamay-anna a mangukom iti tattao. Maukom ti tunggal maysa saan a gapu iti inaramidna iti napalabas no di ket iti reaksion- na iti agdama a pakdaar. Imbaga ni Jehova ken Ezekiel: "No ibagak iti dakes a tao: 'Sigurado a mataykanto,' ket tallikudanna ti basolna ken agaramid iti umiso ken na- linteg, . . . sigurado nga agtultuloyto nga agbiag." Kal- 5, 6. Ania ti maysa a nalawag nga ebidensia iti hustisia ni Jehova? 7. Ania ti pangibatayan ni Jehova iti panangukomna kadagiti tattao? 194 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
pasanna, innayon ni Jehova dagitoy naisangsangayan a sasao: "Awanto kadagiti basol nga inaramidna ti maisi- ngir kenkuana." (Ezek. 33:14-16) Ngem di manamnama dagidiay nagna iti nalinteg a dalan a ti kinatulnogda idi ti rason a mapakawan ti panagrebeldeda ita. Imbaga ni Jehova a no ti tao ket "agtalek iti kinalintegna ken aga- ramid iti di umiso, saanto a malagip dagiti nalinteg nga aramidna, no di ket matay gapu iti di umiso nga inara- midna." - Ezek. 33:13. 8 Nalawag pay a makita ti hustisia ni Jehova ta nasa- pa a mangpakdaar sakbay nga agtignay. Rinugian ni Eze- kiel ti trabahona innem a tawen sakbay a dinadael ti ar- mada ti Babilonia ti Jerusalem. Ngem saan a ni Ezekiel ti immuna a nangipakdaar iti ili ti Dios a maukomda. Nasurok a 100 a tawen sakbay a nadadael ti Jerusalem, imbaon ni Jehova dagiti propeta a da Oseas, Isaias, Mi- kias, Oded, ken Jeremias kas parabantay. Imbilin ni Je- hova ken Jeremias nga ipalagipna kadagiti Israelita: "Nangdutokak kadagiti parabantay a nangibaga, 'Ipa- ngagyo ti uni ti tangguyob!' " (Jer. 6:17) Saan a ni Jeho- va wenno dagidiay a parabantay ti mapabasol kadagiti napapatay idi impakaten dagiti Babilonio ti panangu- kom ni Jehova. 8. Ania ti isuro kadatayo dagiti padto a pakdaar maipapan iti hustisia ni Jehova? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 195
9 Ayat: Impakita ni Jehova ti napudno nga ayatna babaen ti panangibaonna kadagiti parabantay tapno mapakdaaran dagiti nalinteg ken dagiti nakillo - dagiti mismo a nangpasakit iti pusona ken nangperdi iti repu- tasionna. Panunotem - dagiti Israelita ti pagaammo idi nga ili ni Jehova, ngem isu ket maulit-ulit a tinallikudan- da ken nagdaydayawda kadagiti didiosen! Imbaga ni Je- hova ti kinasaem ti panangtraidorda kenkuana babaen ti panangikomparana iti Israel iti mannakikamalala nga asawa. (Ezek. 16:32) Ngem saan a dagus a simmuko ni Jehova. Kayatna ti makisinnublian, saan nga agibales. Dina inusar a dagus ti espada a pangukom, no di ket day- ta ti kaudian nga inusarna. Apay? Imbagana ken Ezekiel: "Saanak a maragsakan iti ipapatay ti dakes a tao, no di ket kayatko nga agbalbaliw tapno agtultuloy nga agbiag." (Ezek. 33:11) Dayta ti rikna idi ni Jehova ket kasta met laeng ti riknana ita. - Mal. 3:6. 10 Ania dagiti masursurotayo iti patas ken naayat a pannakilangen ni Jehova kadagiti Israelita? Ti maysa ket ditay ibilang a parepareho dagiti kaskasabaantayo. Tra- tuentay ida kas indibidual. Saan ngarud a husto nga ipa- pantayo a di maikari a dumngeg iti mensahetayo ti may- 9. Kasano nga impakita ni Jehova ti napudno nga ayatna? 10, 11. Ania dagiti masursurotayo iti pannakilangen ni Jehova kadagiti tattaona? 196 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 1 1 A DADDUMA A MAPAGWADAN A PARABANTAY Dagitoy a parabantay ket naipasango iti ibubusor, nagtalinaed a matalek, ken nangipakaammo iti pakdaar ken naimbag a damag. NAGKAUNA NGA ISRAEL Isaias 778-agarup 732 B.C.E. Jeremias 647-580 B.C.E. Ezekiel 613-agarup 591 B.C.E. UMUNA A SIGLO Juan a Mammautisar 29-32 C.E. Jesus 29-33 C.E. AGDAMA A TIEMPO Ni C. T. Russell ken ti Kakaduana agarup 1879-1919 Ti Matalek nga Adipen 1919-Ita Pablo agarup 34-agarup 65 C.E. sa a tao gapu iti napalabas a kabibiagna wenno gapu iti puli, tribu, kasasaad iti biag, wenno lengguahena! Insu- ro ni Jehova ken apostol Pedro ti leksion nga agaplikar pay laeng ita: "Saan a mangidumduma ti Dios, no di ket awatenna ti tao iti tunggal nasion nga agbuteng kenkua- na ken agaramid iti umiso." - Ara. 10:34, 35. 11 Ti maysa pay a napateg a masursurotayo ket masa- pul a kanayon a sukimatentayo a naimbag ti bagitayo; dagiti nasayaat nga inaramidtayo idi ket saan a rason tapno mapakawan dagiti dakes nga ar-aramidentayo ita. Laglagipentayo nga adda met laeng tendensiatayo nga "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 197
agbasol a kas kadagiti kaskasabaantayo. Agaplikar met kadatayo ti balakad ni apostol Pablo iti kongregasion ti Corinto: "Agannad koma daydiay mangipagarup a naka- takder tapno saan a matumba. Awan ti sulisog a dimteng kadakayo malaksid iti gagangay kadagiti tattao." (1 Cor. 10:12, 13) Ditay pulos kayat ti 'agtalek iti bukodtayo a kinalinteg,' nga ipagaruptayo a ditay madusa no agara- midtayo iti dakes ta agar-aramidtayo met iti nasayaat. (Ezek. 33:13) Kasano man kabayagtayon nga agserserbi ken Jehova, masapul a kanayon a napakumbaba ken na- tulnogtayo. 12 Kasanon no nakaaramidtayo idi kadagiti nadagsen a basol ngem agbabbabawitayon? Iti mensahe ni Ezekiel, naammuantayo a dusaen ni Jehova dagiti di agbabbaba- wi a managbasol. Ngem naammuantayo met a ni Jehova ket kangrunaanna, Dios ti ayat, saan a panagibales. (1 Juan 4:8) No ipakitatayo babaen ti aramid nga agbab- babawitayo, ditay koma pulos ipapan a dinatayon mapa- kawan ti Dios. (Sant. 5:14, 15) Sisasagana ni Jehova a nangpakawan kadagiti Israelita a mannakikamalala iti naespirituan, ket nakasagana met a mangpakawan kada- tayo. - Sal. 86:5. 12. Ania ti masapul a laglagipentayo no nakaaramidtayo idi iti nadagsen a basol? 198 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
"Agsaoka iti Annak Dagiti Kailiam" 13 Basaen ti Ezekiel 33:2, 3. Ania a kita ti mensahe ti ipakaammo dagiti parabantay a dinutokan ni Jehova? Mangpakdaar ti maysa kadagiti napateg a paset ti traba- hoda. Ngem nangipakaammoda met kadagiti naimbag a damag. Kitaentayo ti sumagmamano a pagarigan. 14 Ni Isaias, a nagserbi manipud agarup 778 agingga iti 732 B.C.E., impakdaarna a sakupen dagiti Babilonio ti Jerusalem ken ipanawda dagiti umili. (Isa. 39:5-7) Ngem impaisurat met ti Dios kenkuana: "Dumngegka! Impigsa dagiti parabantaymo ti timekda. Sangsangkatu- nos nga agpukpukkawda a siraragsak, ta nalawag a ma- kitadanto ti panangummong manen ni Jehova iti Sion." (Isa. 52:8) Impakaammo ni Isaias ti kasayaatan a damag - maisubli ti pudno a panagdaydayaw! 15 Ni Jeremias, a nagserbi manipud 647 agingga idi 580 B.C.E., ket masansan idi a mapagkamalian a kas "manangiwaragawag iti pagdaksan." Talaga a nagsayaat ti inaramidna a panangpakdaar kadagiti dakes nga Isra- elita iti panangdidigra ni Jehova kadakuada.[1] Ngem na- ngipakaammo met iti naimbag a damag. Impadtona nga [1] Namin-adu a nadakamat ti sao a "didigra" iti libro a Jeremias. 13, 14. (a) Ania a kita ti mensahe ti ipakaammo dagiti parabantay? (b) Ania a mensahe ti impakaammo ni Isaias? 15. Ania a mensahe ti impakaammo ni Jeremias? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 199
agsubli ti ili ti Dios iti dagada ken maisubli ti nadalus a panagdaydayaw sadiay. - Jer. 29:10-14; 33:10, 11. 16 Nadutokan ni Ezekiel kas parabantay idi 613 B.C.E., ket nagtultuloy iti dayta a trabahona agingga idi agarup 591 B.C.E. Sigun iti Kapitulo 5 ken 6 daytoy a libro, si- reregta a pinakdaaran ni Ezekiel dagiti umili ti Israel a madadaelda, isu nga awan sungsungbatanna iti dara da- giti mapapatay. Impakdaarna kadagiti naipanaw a dusa- en ni Jehova dagiti apostata iti Jerusalem ken tinulo- nganna dagiti naadipen idiay Babilonia nga agtalinaed a natibker iti naespirituan tapno makapagsaganada iti ma- sanguanan a trabaho. Iti ngudo ti 70 a tawen a panna- kaipanawda, adda natda nga isubli ni Jehova iti daga ti Israel. (Ezek. 36:7-11) Ti annak ken appoko dagidiay na- ngipangag ken Ezekiel ti nangnangruna a nangbukel iti daytoy a natda. Kas intampok ti dadduma a kapitulo iti Maikatlo a Seksion daytoy a libro, adu a naimbag a da- mag ti imbaga ni Ezekiel, a nangipasigurado a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw iti Jerusalem. 17 Dagitoy kadi a propeta a nakisarita iti ili ti Dios sakbay ken kalpasan a nadadael ti Jerusalem idi 607 B.C.E. ti inusar laeng ni Jehova kas parabantay? 16. Kasano a nakagunggona ti mensahe ni Ezekiel kadagiti naadipen idiay Babilonia? 17. Kaano a nangdutok ni Jehova kadagiti parabantay? 200 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Saan. Iti tunggal napateg a pasamak bayat a matung- tungpal ti panggepna, nangdutok ni Jehova kadagiti pa- rabantay a mangpakdaar kadagiti dakes ken mangipaka- ammo iti naimbag a damag. Dagiti Parabantay Idi Umuna a Siglo 18 Idi umuna a siglo C.E., nagserbi ni Juan a Mam- mautisar kas parabantay. Impakdaarna kadagiti Judio nga asidegen a mailaksidda. (Mat. 3:1, 2, 9-11) Ngem adu pay ti inaramidna. Imbaga ni Jesus a ni Juan ti naipad- to a 'mensahero' a nangisagana iti dalan para iti Mesias. (Mal. 3:1; Mat. 11:7-10) Karaman iti dayta a trabaho ti panangipakaammo iti naimbag a damag - nga addan ni Jesus, "ti Kordero ti Dios," a mangikkat iti "basol ti lu- bong." - Juan 1:29, 30. 19 Ni Jesus ti kangrunaan kadagiti amin a parabantay. Kas ken Ezekiel, imbaon ni Jehova "iti sangakabbalayan ti Israel." (Ezek. 3:17; Mat. 15:24) Impakdaar ni Jesus nga asidegen a mailaksid ti natural a nasion ti Israel ken madadael ti Jerusalem. (Mat. 23:37, 38; 24:1, 2; Luc. 21: 20-24) Ngem ti mangipakaammo iti naimbag a damag ti kangrunaan a trabahona. - Luc. 4:17-21. 20 Idi adda ditoy daga, espesipiko nga imbaga ni Jesus 18. Ania dagiti inaramid ni Juan a Mammautisar? 19, 20. Kasano a nagserbi ni Jesus ken dagiti adalanna kas parabantay? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 201
kadagiti adalanna: "Itultuloyyo ti agbantay." (Mat. 24:42) Nagtulnogda iti bilinna ken nagtignayda kas parabantay. Impakdaarda nga inlaksiden ni Jehova ti natural a sanga- kabbalayan ti Israel ken ti siudad a Jerusalem ditoy daga. (Roma 9:6-8; Gal. 4:25, 26) Kas kadagiti immun-una a pa- rabantay, adda met naimbag a damag nga ipakaammoda. Paset ti mensaheda ti naisangsangayan a pakaammo a da- giti Gentil ket mairamanen iti dinutokan ti espiritu nga Israel ti Dios ken maaddaanda iti pribilehio a tumulong ken Kristo a mangisubli iti nadalus a panagdaydayaw ditoy daga. - Ara. 15:14; Gal. 6:15, 16; Apoc. 5:9, 10. 21 Maysa kadagiti parabantay idi umuna a siglo a na- ngipakita iti nagsayaat nga ulidan ket ni apostol Pablo. Serioso iti responsabilidadna. Kas ken Ezekiel, ammona a basolna ti ipapatay ti adu a tattao no dina itungpal ti trabahona. (Ara. 20:26, 27) Kas iti dadduma a paraban- tay, nangpakdaar ni Pablo ken nangipakaammo met iti naimbag a damag. (Ara. 15:35; Roma 1:1-4) Kinapudno- na, inwanwan ti nasantuan nga espiritu idi kinotarna ti impadto ni Isaias: "Anian a nagpintas iti rabaw ti bam- bantay dagiti saka daydiay mangidandanon iti naimbag a damag," ken inkonektarna iti trabaho dagiti pasurot ni Kristo bayat nga ikaskasabada ti Pagarian ti Dios. - Isa. 52:7, 8; Roma 10:13-15. 21. Ania ti inyulidan ni Pablo? 202 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
22 Idi natayen dagiti apostol, naapektaran ti intero a kongregasion Kristiano iti naipadto nga apostasia. (Ara. 20:29, 30; 2 Tes. 2:3-8) Bayat ti napaut a tiempo ti ida- dakkelda, ad-adun dagiti kasla ruot a sinsinan Kristiano ngem kadagiti kasla trigo a napudno a pasurot ni Kris- to, isu a lalo a simmaknap dagiti ulbod a sursuro imbes a ti nalawag a mensahe maipapan iti Pagarian ti Dios. (Mat. 13:36-43) Ngem idi tiempon a bumallaet ni Jeho- va iti aramid dagiti tattao, impakitana manen ti ayat ken hustisiana idi dinutokanna dagiti parabantay a mangiwa- ragawag iti nalawag a pakdaar ken iti naimbag a damag. Siasino dagita a parabantay? Nangdutok Manen ni Jehova Kadagiti Parabantay a Mangpakdaar Kadagiti Dakes 23 Kadagiti tawen sakbay ti 1914, ni Charles Taze Rus- sell ken dagiti kakaduana ti nagbalin kas 'mensahero' a 'nangdalus iti dalan' sakbay a naipasdek ti Mesianiko a Pagarian.[2] (Mal. 3:1) Nagserbi met dayta a grupo kas parabantay. Inusarda ti magasin a Zion's Watch Tower and Herald of Christ's Presence a tumulong a mangipakdaar [2] Ti pannakailawlawag ken kaitungpalan daytoy a padto ket mabasa iti libro nga Agturturayen ti Pagarian ti Dios!, kapitulo 2, "Naipasngay ti Pagarian Idiay Langit." 22. Ania ti napasamak idi natayen dagiti apostol? 23. Ania ti nagbalin a papel ni C. T. Russell ken ti kakaduana? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 203
iti panangukom ti Dios ken mangisaknap iti naimbag a damag maipapan iti Pagarian ti Dios. 24 Kalpasan a naipasdek ti Pagarian, nangdutok ni Je- sus iti bassit a grupo dagiti lallaki nga agserbi kas ma- talek nga adipen. (Mat. 24:45-47) Sipud idin, ti matalek nga adipen, a pagaammo itan kas ti Bagi a Manarawid- wid, ti agserserbi kas parabantay, a mangidadaulo iti pannakaipakdaar ti 'aldaw ti panagibales' ken iti panna- kaipakaammo ti "tawen ti kinaimbag ni Jehova." - Isa. 61:2; kitaen met ti 2 Corinto 6:1, 2. 25 Bayat nga idadaulo ti matalek nga adipen ti traba- ho ti parabantay, imbilin ni Jesus iti "amin" a pasurot- na nga 'itultuloyda ti agbantay.' (Mar. 13:33-37) Ar-ara- midentayo dayta babaen ti panagtalinaedtayo a siririing iti naespirituan, a simamatalek a suportarantayo ti para- bantay iti agdama a tiempotayo. Mapaneknekantayo a si- ririingtayo no tungpalentayo ti responsabilidadtayo a mangasaba. (2 Tim. 4:2) Apay? Ti maysa a rason ket ka- yattayo ti mangsalbar iti biag. (1 Tim. 4:16) Asidegen a matay ti adu a tattao ta dida ikankano ti pakdaar ti pa- 24. (a) Kasano a nagserbi ti matalek nga adipen kas parabantay? (b) Ania ti nasursuroyo iti ulidan dagiti immun-una a parabantay? (Kita- en ti tsart a "Dadduma a Mapagwadan a Parabantay.") 25, 26. (a) Ania a trabaho ti masapul nga aramiden ti amin a pasurot ni Kristo, ken kasano a maar-aramid dayta? (b) Ania ti adalentayo iti suma- runo a kapitulo? 204 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
rabantay iti agdama a tiempotayo. (Ezek. 3:19) Ngem ti kangrunaan a motibotayo ket kayattayo nga ipakaammo ti kasayaatan a damag - naisublin ti nadalus a panagday- dayaw! Ita, bayat ti "tawen ti kinaimbag ni Jehova," adda pay la gundaway ti adu a tattao a makikadua kadatayo a mangidaydayaw ken Jehova a Dios ti ayat ken hustisia. Amin nga adda ditoy daga a makalasat iti panungpalan ti dakes a sistema ket asidegen a magunggonaan iti naa- si a panagturay ti Anakna a ni Kristo Jesus. Tulongan- tayo ngarud ti parabantay ita a mangipakaammo iti kas- ta a naimbag a damag! - Mat. 24:14. 26 Uray sakbay nga agpatingga daytoy dakes a sistema, pinagkaykaysan ni Jehova ti ilina iti namilagruan a pa- may-an. Ilawlawag ti sumaruno a kapitulo ti padto mai- papan iti dua a baston a nausar a mangyilustrar no ka- sano a napasamak dayta. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a nangdutok ni Jehova kadagiti parabantay? 2 Ania a dua a mensahe ti ipakaammo dagiti parabantay? 3 Ania ti pasetmo iti panangsuporta iti nadalus a panagdaydayaw? "PINAGBALINKA A PARABANTAY" 205
12 "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" NAKAISENTRUANNA: Kari ni Jehova nga ummongenna dagiti tattaona; ti padto maipapan iti dua a baston EZEKIEL 37:22 INWANWAN ti Dios ni Ezekiel a mangipakaammo iti adu a padto kadagiti naipan idiay Babilonia babaen kadagiti makita a pagilasinan. Panangukom ti linaon ti umuna, maikadua, maikatlo, ken ti dadduma pay a padto nga inyakto ni Ezekiel. (Ezek. 3:24-26; 4:1-7; 5:1; 12:3-6) Kinapudnona, amin a padto nga inyaktona ket nangipa- kaammo iti nadagsen a panangukom kadagiti Judio. 2 Panunotenyo ngarud ti danag dagiti naipanaw idi agsagana manen ni Ezekiel a mangyakto iti sangoda ti sabali pay a padto. Pinampanunotda la ketdi: 'Ania nga- ta manen ti nakabutbuteng nga ibagana ita?' Ngem ma- sorpresada. Naiduma unay ti padto nga iyakto ita ni Ezekiel ta naglaon iti makaparagsak a kari, saan a naka- butbuteng a panangukom. (Ezek. 37:23) Ania ti mensa- he ni Ezekiel kadagiti naipanaw? Ania ti kaipapananna? 1, 2. (a) Apay a nalabit nadanagan dagiti naipanaw? (b) Apay a masor- presada? (c) Ania dagiti saludsod a sungbatantayo? 206 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Ania ti epektona kadagiti adipen ti Dios ita? Kitaen- tayo. "Agbalindanto a Maymaysa iti Imak" 3 Imbilin ni Jehova ken Ezekiel a mangala iti dua a baston, wenno kayo, ken isuratna iti umuna ti "para ken Juda" ken iti maikadua, "para ken Jose, ti baston ni Ef- raim." (Basaen ti Ezekiel 37:15, 16.) Ania ti inladawan da- gitoy dua a baston? Inladawan ti baston a "para ken Juda" ti dua a tribu a pagarian ti Juda ken Benjamin. Dagiti ari iti pamilia ni Juda ti nagturay iti dua a tri- bu; konektado met ti kinapadi kadakuada, ta nagserbi dagiti padi iti templo idiay Jerusalem. (2 Cron. 11: 13, 14; 34:30) Agpada ngarud nga adda iti pagarian ti Juda dagiti ari iti pamilia ni David ken dagiti papadi a Levita. Inladawan "ti baston ni Efraim" ti 10 a tribu a pagarian ti Israel. Kasano a konektado dayta a baston iti Efraim? Ni Jeroboam iti tribu ti Efraim ti umuna nga ari ti 10 a tribu a pagarian. Idi agangay, nagbalin ti Efraim a kangrunaan a tribu iti Israel. (Deut. 33:17; 1 Ar. 11:26) Paliiwenyo ta saan a karaman dagiti ari iti pamilia ni David wenno ti kinapadi dagiti Levita iti 10 a tribu a pagarian ti Israel. 3. (a) Ania ti iladawan ti baston "para ken Juda"? (b) Apay a "ti baston ni Efraim" iladawanna ti 10 a tribu a pagarian? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 207
4 Naibilin pay ken Ezekiel a pagabayenna ti dua a baston "tapno agbalin a kasla maymaysa a baston." Ba- yat a masmasdaaw dagiti naipanaw a mangbuybuya ken Ezekiel, insaludsodda: "Saanmo kadi nga ibaga kadaka- mi ti kaipapanan dagitoy a banag?" Kinunana a ti na- yakto ti mangiladawan iti aramiden ni Jehova. Kinuna ni Jehova maipapan iti dua a baston: "Pagbalinekto da- gita a maymaysa a baston, ket agbalindanto a maymay- sa iti imak." - Ezek. 37:17-19. 5 Inlawlawag met ni Jehova ti kaipapanan ti panagti- pon ti dua a baston. (Basaen ti Ezekiel 37:21, 22.) Dagi- ti naipanaw manipud iti dua a tribu a pagarian ti Juda ken 10 a tribu a pagarian ti Israel (Efraim) ket maipan iti daga ti Israel a pagbalinanda a "maymaysa a nasion." - Jer. 30:1-3; 31:2-9; 33:7. 6 Pudno a nakaskasdaaw ti panagtutunos dagiti pad- to maipapan iti pannakaisubli a naisurat iti Ezekiel ka- pitulo 37! Talaga a ni Jehova ti Dios a makaisubli iti biag (bersikulo 1-14) ken uray panagkaykaysa (bersiku- lo 15-28). Ti makaparegta a mensahe dagitoy dua a 4. Ania ti iladawan ti sumaruno nga inaramid ni Ezekiel kadagiti dua a baston? 5. Ania ti kaipapanan ti inyakto ni Ezekiel? (Kitaen ti kahon a "Ti Pa- nagtipon ti Dua a Baston.") 6. Ania nga agtunos a padto ti nadakamat iti Ezekiel kapitulo 37? 208 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
padto ket: Mapukaw ti ipapatay, ken uray ti panagsi- sina. Kasano nga 'Inummong Ida' ni Jehova? 7 No iti tao, kasla talaga nga imposible a mawayawa- yaan ken agkaykaysa dagiti naipanaw.[1] Ngem "awan ti imposible iti Dios." (Mat. 19:26) Tinungpal ni Jehova ti padtona. Nagpatingga ti panangadipen ti Babilonia idi 537 B.C.E. Kalpasanna, dagiti tattao iti dua a pagarian ket simmangpet idiay Jerusalem tapno tumulong a ma- ngisubli iti pudno a panagdaydayaw. Paneknekan dayta ti impaisurat ti Dios: "Nagnaed idiay Jerusalem ti su- magmamano a kaputotan ni Juda, ni Benjamin, ni Ef- raim, ken ni Manases." (1 Cron. 9:2, 3; Esd. 6:17) Wen, kas impadto ni Jehova, naitipon wenno naikaykaysa da- giti miembro ti 10 a tribu a pagarian ti Israel iti 2 a tri- bu a pagarian ti Juda. 8 Ag-200 a tawen sakbayna, impadto ni propeta Isa- ias ti mapasamak iti Israel ken Juda kalpasan a na- adipenda. Impadtona nga ummongen ni Jehova "dagiti [1] Dandani 200 a tawen sakbay a naawat ni Ezekiel daytoy a padto, dagiti umili ti 10 a tribu a pagarian ("ti baston ni Efraim") ket impana- wen dagiti Asiriano. - 2 Ar. 17:23. 7. Kasano a paneknekan ti salaysay iti 1 Cronicas 9:2, 3 nga "awan ti im- posible iti Dios"? 8. (a) Ania ti impadto ni Isaias? (b) Ania ti dua a napateg a punto ti Eze- kiel 37:21? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 209
˙ ˙ ˙ 1 2A TI PANAGTIPON TI DUA A BASTON KITAEN TI PARAPO 3-6, 13, 14 Imbilin ni Jehova ken Ezekiel a suratanna ti umuna a baston iti "para ken Juda" ken ti maikadua iti "para ken Jose, ti baston ni Efraim." "para ken Juda" IDI UN-UNANA Dua a tribu a pagarian ti Juda "para ken Jose, ti baston ni Efraim" IDI UN-UNANA 10 a tribu a pagarian ti Israel AGDAMA A TIEMPO Dagiti nadutokan AGDAMA A TIEMPO Ti sabsabali a karnero "agbalin a kasla maymaysa a baston iti imam" IDI UN-UNANA 537 B.C.E. Manipud kadagiti nasion, nagsubli dagiti agdaydayaw iti pudno a Dios, binangonda manen ti Jerusalem, ken nagdaydayawda kas maysa a nasion. AGDAMA A TIEMPO Manipud 1919, in-inut a naorganisar manen ken nagkaykay- sa ti ili ti Dios tapno agserbida kas "maymaysa nga arban." Naipamaysa iti panagkaykaysa Ti padto saanna nga iladawan ti maysa a baston a nagudua sa napagmaymaysa idi agangay no di ket ti dua a baston a napag- maymaysa. Saan ngarud a naipamaysa ti padto iti pannakabi- ngay ti nasion ti Israel iti dua a pagarian no di ket iti panagkay- kaysa ti dua a pagarian. 210 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
naiwarawara nga umili ti Israel" ken "dagiti naiwara- wara nga umili ti Juda manipud iti uppat a suli ti daga," agraman dagiti adda iti "Asiria." (Isa. 11:12, 13, 16) Kas impadto ni Jehova, talaga nga innalana "dagiti Israelita manipud kadagiti nasion." (Ezek. 37:21) Paliiwenyo ti dua a napateg a punto: Saanen a tinukoy ni Jehova da- giti naipanaw kas "Juda" ken "Efraim" no di ket kas "dagiti Israelita" - maysa a grupo. Nailadawan met da- giti Israelita a naggapu, saan nga iti maysa a nasion, ti Babilonia, no di ket iti adu a nasion - kinapudnona, "manipud iti tunggal direksion." 9 Idi nakasublin idiay Israel dagiti naipanaw, kasano a tinulongan ida ni Jehova nga agkaykaysa? Inikkanna ti Israel kadagiti naespirituan a pastor a kas kada Zeruba- bel, Josue a Nangato a Padi, Esdras, ken Nehemias. Di- nutokanna met da propeta Haggeo, Zacarias, ken Ma- lakias. Napasnek amin dagitoy a matalek a lallaki a nangparegta iti nasion a mangsurot kadagiti instruksion ti Dios. (Neh. 8:2, 3) Sinalakniban met ni Jehova ti na- sion ti Israel babaen ti pananglappedna kadagiti dakes a plano dagiti kabusor ti ili ti Dios. - Est. 9:24, 25; Zac. 4:6. 9. Kasano a tinulongan ni Jehova nga agkaykaysa dagiti naipanaw ngem nakasublin iti Israel? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 211
10 Iti laksid ti amin a naayat a probision ni Jehova, saan latta a nagtalinaed ti kaaduan nga Israelita iti nadalus a panagdaydayaw. Dagiti inaramidda ket maba- sa kadagiti libro ti Biblia a naisurat kalpasan a nagsubli dagiti naipanaw. (Esd. 9:1-3; Neh. 13:1, 2, 15) Kinapud- nona, iti uneg ti 100 a tawen kalpasan ti panagsublida, adayo unayen dagiti Israelita manipud iti nadalus a pa- nagdaydayaw isu a masapul nga iparegta kadakuada ni Jehova: "Agsublikayo kaniak." (Mal. 3:7) Idi immay ni Jesus ditoy daga, nabingaybingayen ti relihion dagiti Ju- dio iti adu a sekta nga indauluan dagiti di matalek a pastor. (Mat. 16:6; Mar. 7:5-8) Nagballigi ni Satanas a nanglapped iti naan-anay a panagkaykaysada. Ngem pumaysonto ti panagkaykaysa nga impadto ni Jehova. Kasano? "Ni Adipenko a David ti Agbalinto nga Arida" 11 Basaen ti Ezekiel 37:24. Impakaammo ni Jehova a sa la naan-anay a matungpal iti ilina ti impadtona a panag- kaykaysa apaman a mangrugi nga agturay kas Ari ti 'adi- penna a ni David,' kayatna a sawen, ni Jesus, a napasa- 10. Idi agangay, nagballigi ni Satanas a mangaramid iti ania? 11. (a) Ania ti impakaammo ni Jehova maipapan iti impadtona a panag- kaykaysa? (b) Ania ti inkagumaan manen nga aramiden ni Satanas kal- pasan a napapanaw idiay langit? 212 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
mak idi 1914.[2] (2 Sam. 7:16; Luc. 1:32) Idi a tiempo, ti natural nga Israel ket sinukatanen ti naespirituan nga Is- rael, dagiti nadutokan. (Jer. 31:33; Gal. 3:29) Porsegido manen ni Satanas a mangdadael iti panagkaykaysa ti ili ti Dios, nangruna idi napapanawen idiay langit. (Apoc. 12:7-10) Kas pagarigan, kalpasan a natay ni Brother Rus- sell idi 1916, inusar ni Satanas dagiti apostata a mamag- sisina kadagiti nadutokan. Ngem di nagbayag, pinana- wan dagita nga apostata ti organisasion. Nagballigi met ni Satanas a nangpaibalud kadagiti mangidadaulo idi a tiempo, ngem saan latta a nasinasina ti ili ni Jehova. Nagtalinaed a nagkaykaysa dagiti kakabsat a dinutokan ti espiritu a nangtaginayon iti kinamatalekda ken Je- hova. 12 Naiduma ngarud iti natural nga Israel ti napasa- mak iti naespirituan nga Israel ta napagballigianna da- giti plano ni Satanas a mangsinasina. Apay a napaay da- giti panagregget ni Satanas? Gapu ta inaramid dagiti nadutokan ti amin a kabaelanda a tungpalen dagiti pagalagadan ni Jehova. Kas resulta, salsalakniban ida ti [2] Detalyado a nailawlawag daytoy a padto iti Kapitulo 8 daytoy a libro. 12. Apay a napaay dagiti panagregget ni Satanas a mangsinasina iti na- espirituan nga Israel? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 213
Arida a ni Jesu-Kristo nga agtultuloy a mangparparmek ken Satanas. - Apoc. 6:2. 'Pagkaykaysaento' ni Jehova Dagiti Agdaydayaw Kenkuana 13 Ania ti kaipapanan ita ti padto maipapan iti panag- kaykaysa ti dua a baston? Laglagipenyo a ti punto ti padto ket tapno iladawan ti panagkaykaysa ti dua a gru- po. Kangrunaanna, itampok ti padto a ni Jehova ti nangyeg iti dayta a panagkaykaysa. Ania ngarud a napa- teg a kinapudno maipapan iti nadalus a panagdaydayaw ti itampok ti padto a panagtipon ti dua a baston? Day- toy: Ni Jehova a mismo ti 'mamagkaykaysa' kadagiti ag- daydayaw kenkuana. - Ezek. 37:19. 14 Manipud 1919, lallalo a nakita ti dakdakkel a ka- itungpalan ti padto a panagtipon dagiti baston kalpa- san a nadalusan iti naespirituan ti ili ti Dios ken nangrugidan a simrek iti naespirituan a paraiso. Idi a tiempo, kaaduan kadagiti napagkaykaysa ket addaan iti namnama nga agbalin nga ar-ari ken papadi idiay langit. (Apoc. 20:6) Iti simboliko a pamay-an, dagitoy a nadu- tokan ket kas iti baston "para ken Juda" - nasion a pa- kairamanan dagiti ari iti pamilia ni David ken dagiti pa- 13. Ania a napateg a kinapudno ti masursurotayo iti padto maipapan iti panagkaykaysa ti dua a baston? 14. Manipud 1919, kasano a lallalo a nakita ti dakdakkel a kaitungpa- lan ti padto a panagtipon ti dua a baston? 214 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
padi a Levita. Ngem iti panaglabas ti tiempo, nakitipon kadagitoy a naespirituan a Judio ti umad-adu a bilang dagiti addaan iti naindagaan a namnama. Kasda la iti "baston ni Efraim" - nasion a saan a pakairamanan da- giti ari iti pamilia ni David ken dagiti papadi a Levita. Agserserbi a sangsangkamaysa dagitoy dua a grupo a kas ili ni Jehova iti panangituray ti maymaysa nga Ari- da a ni Jesu-Kristo. - Ezek. 37:24. "Isudanto ti Ilik" 15 Ipakita ti padto ni Ezekiel nga adu ti mayat a ma- kitipon kadagiti nadutokan iti kaaddada iti nadalus a panagdaydayaw. Imbaga ni Jehova maipapan iti ili- na: "Paaduek ida" ken, "addanto kadakuada ti toldak." (Ezek. 37:26, 27) Ipalagip dagita a sasao ti padto a na- ipakaammo ken apostol Juan 700 a tawen kalpasan ti tiempo ni Ezekiel, a 'Daydiay situtugaw iti trono iyuk- radnanto ti toldana' iti "dakkel a bunggoy." (Apoc. 7: 9, 15) Ita, agkakadua dagiti nadutokan ken ti dakkel a bunggoy kas maysa a nasion nga ili ti Dios iti sidong ti mangsalaknib a toldana. 16 Ni Zacarias a maysa kadagiti nagsubli impadtona 15. Kasano a makitkitatayo ita ti kaitungpalan dagiti padto iti Ezekiel 37:26, 27? 16. Ania ti impadto ni Zacarias maipapan iti panagkaykaysa ti naespiri- tuan nga Israel ken dagidiay addaan iti naindagaan a namnama? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 215
met ti panagkaykaysa dagiti naespirituan a Judio ken dagiti addaan iti naindagaan a namnama. Imbagana a "10 a tattao . . . kadagiti nasion" ti 'kumpet a naimbag iti bado ti maysa a Judio,' ken ibagada: "Kayatmi ti ku- muyog kadakayo ta nangngegmi nga adda kadakayo ti Dios." (Zac. 8:23) Ti nailadawan a "Judio" tukoyenna, saan a ti maymaysa a tao, no di ket maysa a grupo ti tat- tao, "kadakayo," nga iladawan ita ti nadutokan a natda, wenno naespirituan a Judio. (Roma 2:28, 29) Iladawan ti "10 a tattao" dagidiay addaan iti naindagaan a namna- ma. "Kumpetdanto a naimbag" kadagiti nadutokan ken 'kumuyogda' kadakuada. (Isa. 2:2, 3; Mat. 25:40) Ipaga- netget ti sasao a "kumpetdanto a naimbag" ken "ku- muyog" ti naan-anay a panagkaykaysa dagitoy dua a grupo. 17 Mabalin a ti padto ni Ezekiel maipapan iti panag- kaykaysa ti pampanunoten ni Jesus idi inladawanna ti bagina kas maysa a pastor, a babaen ti panangay- wanna, dagiti karnerona (dagiti nadutokan) ken dagiti 'sabsabali a karnero' (dagidiay naindagaan ti namnama- da) agbalinda a "maymaysa nga arban." (Juan 10:16; Ezek. 34:23; 37:24, 25) Nagsayaat ketdin dagita a sasao ni Jesus ken dagiti nagkauna a propeta a mangilada- 17. Kasano ti panangiladawan ni Jesus iti panagkaykaysatayo ita? 216 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
wan iti nakaskasdaaw a naespirituan a panagkaykaysa- tayo ita, aniaman ti namnamatayo iti masanguanan! Bayat a nasinasina ti ulbod a relihion iti nagadu a gru- po, mapadpadasantayo ita ti nakaskasdaaw a panagkay- kaysa. "Adda ti Santuariok iti Tengngada iti Agnanayon" 18 Ti maudi a sasao iti padto ni Ezekiel a panagkay- kaysa itampokna no ania ti mangipasigurado a saan a pulos a madadael ti panagkaykaysatayo. (Basaen ti Eze- kiel 37:28.) Agkaykaysa ti ili ni Jehova gapu ta adda "iti tengngada" ti santuariona, wenno ti nadalus a panagday- dayaw. Agtalinaed met kadakuada ti santuariona no la ket ta agtalinaedda a nasantuan wenno naisina iti lu- bong ni Satanas. (1 Cor. 6:11; Apoc. 7:14) Inyunay-unay ni Jesus ti kinapateg ti saan a panagbalin a paset ti lu- bong. Idi naimpusuan nga inkararaganna dagiti adalan- na, kinunana: "Nasantuan nga Ama, pangngaasim ta ay- wanam ida . . . tapno agkaykaysada koma . . . Saanda a paset ti lubong . . . Pagbalinem ida a nasantuan babaen ti kinapudno." (Juan 17:11, 16, 17) Paliiwenyo no kasa- no a pinagkonektar ni Jesus ti 'panagkaykaysada' ken ti panagbalinda a 'saan a paset ti lubong.' 18. Sigun iti Ezekiel 37:28, apay a napateg ti panagbalin ti ili ti Dios a 'saan a paset ti lubong'? "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 217
19 Dayta laeng ti kakaisuna a naisurat a panangawag ni Jesus iti Dios kas "Nasantuan nga Ama." Ni Jehova ket naan-anay a nadalus ken nalinteg. Imbilin ni Jehova iti nagkauna nga Israel: "Masapul nga agbalinkayo a na- santuan, ta nasantuanak." (Lev. 11:45) Gapu ta 'tultula- dentayo ti Dios,' kayattayo ti agtulnog iti dayta a bilin iti amin nga ar-aramidentayo. (Efe. 5:1; 1 Ped. 1:14, 15) No tattao ti matuktukoy, "naisina" ti kaipapanan ti "na- santuan." Impaganetget ngarud ni Jesus bayat ti maudi a rabii sakbay ti ipapatayna nga agtalinaed nga agkay- kaysa dagiti adalanna no la ket ta agtalinaedda a saan a paset daytoy a lubong ken saanda a makiraman iti pa- nagsisina a mapaspasamak iti dayta. "Protektaram Ida iti Daydiay Managdakdakes" 20 Ti nagpaiduma a panagkaykaysa a nalawag a maki- ta kadagiti Saksi ni Jehova ita ti ebidensia a sinungba- tan ni Jehova ti kiddaw ni Jesus: "Protektaram ida iti daydiay managdakdakes." (Basaen ti Juan 17:14, 15.) Wen, dumakkel ti panagtalektayo iti proteksion ni Jeho- va ta makitatayo a napaay ni Satanas a mangdadael iti 19. (a) Kasanotayo a maipakita a 'tultuladentayo ti Dios'? (b) Iti maudi a rabii sakbay ti ipapatay ni Jesus, ania ti impaganetgetna a napateg a ki- napudno maipapan iti panagkaykaysa? 20, 21. (a) Ania ti mangpadakkel iti panagtalektayo iti proteksion ni Je- hova? (b) Ania ti determinasionmo? 218 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
panagkaykaysa ti ili ti Dios. Iti padto ni Ezekiel, imba- ga ni Jehova nga agbalin a maymaysa ti dua a baston iti imana. Isu a milagro a pinagkaykaysa a mismo ni Je- hova ti ilina iti mangprotektar nga imana - a di mada- non ni Satanas. 21 Ania ngarud ti determinasiontayo? Itultuloytayo nga ikagumaan nga aramiden ti pasettayo a mangtagi- nayon iti napateg a panagkaykaysatayo. Ania ti napateg nga aramiden ti tunggal maysa kadatayo? Regular a ma- kipaset iti nadalus a panagdaydayaw iti naespirituan a templo ni Jehova. Makitatayo kadagiti sumaruno a ka- pitulo no ania ti karaman iti kasta a panagdaydayaw. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ti padto maipapan iti dua a baston, wenno kayo, itampokna ti ania a napateg a kinapudno maipapan iti nadalus a panagdaydayaw? (Ezek. 37:19) 2 Apay a makunatayo nga adda dakdakkel a kaitungpalan ti padto maipapan iti panagkaykaysa kalpasan ti 1914? (Ezek. 37:24) 3 Ania ti maitulongmo tapno mataginayon ti napateg a panagkaykaysatayo? (1 Ped. 1:14, 15) "PAGBALINEKTO IDA A MAYMAYSA A NASION" 219
13 "ILADAWAM TI TEMPLO" NAKAISENTRUANNA: Ti kaipapanan ti nadayag a templo a nabuya ni Ezekiel iti sirmata EZEKIEL 43:10 PANUNOTEM ni Ezekiel idi 50 ti tawennan. Malag- lagipna a 25 a tawenen ti kaaddana idiay Babilonia. Na- bayag idin a nadadael ti templo idiay Jerusalem. No inarapaap man ni Ezekiel ti agserbi a padi sadiay, saa- nen a mapasamak dayta. Agarup 56 a tawen pay ti ag- labas sakbay nga agpatingga ti pannakaadipenda isu a dina ammo no sibibiagto pay ken makitana ti panag- subli ti ili ti Dios iti dagada wenno ti pannakaibangon manen ti templo. (Jer. 25:11) Nalidayan ngata kadagita a pampanunotenna? 2 Nakaim-imbag ni Jehova ta iti dayta a tiempo nga intedna ken Ezekiel ti kalalawaan ti saklawenna a sir- mata, a sigurado a nangliwliwa unay iti daytoy matalek a tao ken nangted iti naraniag a namnama! Babaen dayta a sirmata, naisubli iti nakayanakanna a daga ken naidisso iti nakangatngato a bantay. Iti ayanna, sinabat 1-3. (a) Apay a nalabit naliwliwa ni Ezekiel idi nakitana ti nakadakdak- kel a templo iti sirmata? (b) Ania ti usigentayo iti daytoy a kapitulo? 220 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti "lalaki a kasla gambang ti langana." Dayta nga ang- hel ti nangipasiar kenkuana iti amin a paset ti naka- dakdakkel a templo. (Basaen ti Ezekiel 40:1-4.) Kasla ag- paypayso ti amin! Dayta a kapadasan ni Ezekiel ti nangpabileg la ketdi iti pammatina, nangpasiddaaw, ken nalabit medio nangriro kenkuana. Uray no adu ti nakitana a pamiliar a paset ti templo, dakkel met ti nakaidumaan dayta iti ammona a templo idiay Jerusa- lem. 3 Dayta a makapainteres a sirmata ti linaon ti maudi a siam a kapitulo ti libro nga Ezekiel. Adalentayo ita ti kababalin a masapul nga ipakitatayo bayat a tarusan- tayo ti sirmata ken ti kaipapananna. Usigentayo met no ti nakita ni Ezekiel ket ti dakkel a naespirituan a tem- plo nga inlawlawag ni apostol Pablo, ginasut a tawen kalpasanna. Kamaudiananna, ammuentayo ti kaipapa- nan ti sirmata para ken Ezekiel ken kadagiti padana a naipanaw. Masapul ti Naiduma a Pamay-an ti Panangtarus 4 Imbaga idi dagiti publikasiontayo a ti nakita ni Ezekiel ket ti dakkel a naespirituan a templo ni Jeho- va, daydiay impaisurat ti Dios ken apostol Pablo para 4. Ania idi ti pamay-an ti panangtarus maipapan iti nasirmata a templo, ngem ania itan ti masapul a pamay-an ti panangtarus? "ILADAWAM TI TEMPLO" 221
kadagiti Hebreo.[1] Sigun iti dayta a konklusion, kasla lohikal nga ikkantayo idi iti simboliko, wenno antitipi- ko, a kaipapanan ti adu a paset ti templo a nasirmata ni Ezekiel, sa inusartayo ti panangilawlawag ni Pablo iti tabernakulo kas pangibasaran. Ngem kalpasan ti ad- adu pay a kararag, panagadal, ken panagutob, masapul ti mas simple a pamay-an iti panangtarus iti kaipapa- nan ti templo a nasirmata ni Ezekiel. 5 Kasla nainsiriban a ditay ikkan iti propetiko wen- no simboliko a kaipapanan ti tunggal detalye ti sirma- ta ni Ezekiel maipapan iti templo. Apay? Kitaentayo ti maysa a makapainteres a pagarigan. Idi inlawlawag ni Pablo ti tabernakulo ken ti naespirituan a templo, di- nakamatna dagiti detalye iti tabernakulo, kas iti bali- tok a paginsiensuan, kalub ti lakasa, ken balitok a pag- iti propetiko a kargaan iti manna. Inikkanna kadi kaipapanan dagita a detalye? Nalawag a saan nga in- wanwan ti nasantuan nga espiritu a mangaramid iti dayta. Imbes ketdi, insurat ni Pablo: "Saan nga ita ti [1] Ti naespirituan a templo ket ti urnos ni Jehova iti nadalus a pa- nagdaydayaw a naibatay iti daton a subbot ni Jesu-Kristo. Naawatantayo a nangrugi dayta idi 29 C.E. 5, 6. (a) Kasano nga impakita ni apostol Pablo ti kinapakumbaba idi in- lawlawagna ti tabernakulo? (b) Ania ti imbaga ni Pablo maipapan iti dad- duma a detalye iti tabernakulo, ken kasano a mausartayo ti dinakamatna tapno matarusantayo ti templo a nasirmata ni Ezekiel? 222 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
tiempo a detalyado a maibaga kadakayo dagitoy a ba- nag." (Heb. 9:4, 5) Sisasagana ni Pablo a nagpaidalan iti nasantuan nga espiritu ken sipapakumbaba a nagu- ray ken Jehova. - Heb. 9:8. 6 Mabalin a kasta met laeng a prinsipio ti panangta- rustayo iti templo a nakita ni Ezekiel iti sirmata. Naga- du met ti detalye ti sirmata. Agparang a ti kasayaatan nga aramiden ket urayentayo ni Jehova a mangilawla- wag kadagita, no kasapulan ti ad-adu a pannakalawla- wag. (Basaen ti Mikias 7:7.) Ngem kunatayo kadi nga awanen ti ipakaammo ti espiritu ni Jehova a kanayo- nan a panangilawlawag iti sirmata? Saan! Nakita Kadi ni Ezekiel ti Dakkel a Naespirituan a Templo? 7 Kas nadakamaten, adu a tawen nga inlawlawag da- giti publikasiontayo a ti nakita ni Ezekiel ket ti dakkel a naespirituan a templo ni Jehova, daydiay impaisurat ti Dios ken apostol Pablo para kadagiti Hebreo. Ngem kalpasan ti ad-adu pay a panagadal, naammuantayo a saan a mabalin a ti dakkel a naespirituan a templo ti nakita ni Ezekiel. Apay? 7, 8. (a) Ania ti dati nga ammotayo a nabalbaliwan itan? (b) Kasano a ti templo a nakita iti sirmata ket naiduma iti naespirituan a templo nga in- ladawan ni Pablo? "ILADAWAM TI TEMPLO" 223
8 Umuna, naiduma ti templo a nakita ni Ezekiel iti templo nga impailawlawag ti Dios ken Pablo. Panunoten- yo daytoy: Inlawlawag ni apostol Pablo a ti tabernaku- lo idi tiempo ni Moises ket anniniwan ken pagtuladan ti banag a dakdakkel. Ti tabernakulo, a kas iti templo ni Solomon ken iti templo ni Zerubabel, nga agpada ti kangrunaan a disenioda ket addaan iti siled a "Kasa- santuan." Inawagan ni Pablo dayta a siled iti "nasan- tuan a disso nga inaramid dagiti ima," nga inlawlawag- na a dayta ket saan a ti agpaypayso no di ket "kapada ti agpaypayso." Ania ngarud ti agpaypayso? Imbaga ni Pablo: "Idiay langit." (Heb. 9:3, 24) Langit kadi ti naki- ta ni Ezekiel? Saan. Awan ti pangripiripan iti sirmata ni Ezekiel a dagiti bambanag idiay langit ti nakitana. - Idilig ti Daniel 7:9, 10, 13, 14. 9 Ti ad-adda pay a makakombinsir a nakaidumaan ti sirmata ni Ezekiel iti inlawlawag ni Pablo ket dagiti da- ton. Nangngeg ni Ezekiel ti adu a bilin para kadagiti tattao, pangulo, ken papadi maipapan iti panagdaton. Agdatonda tapno mapakawan dagiti mismo a basolda. Mangtedda met kadagiti daton a pakikappia, a mabalin 9, 10. No maipapan kadagiti daton, ania ti nagdumaan ti templo a nasir- mata ni Ezekiel ken ti dakkel a naespirituan a templo nga inladawan ni Pablo? 224 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
a pagsasanguanda kadagiti siled a panganan iti templo. (Ezek. 43:18, 19; 44:11, 15, 27; 45:15-20, 22-25) Maar-ara- mid met aya dagiti kasta a maulit-ulit a panagdaton iti dakkel a naespirituan a templo? 10 Nalawag ken simple ti sungbat. Kuna ni Pablo: "Idi immay ni Kristo kas nangato a padi tapno mang- yeg kadagiti nasayaat a bambanag a mapaspasamaken, simrek iti napatpateg ken mas perpekto a tolda a saan nga inaramid dagiti ima, kayatna a sawen, saan a ditoy daga. Simrek iti nasantuan a disso ngem saan a dara dagiti kalding ken urbon a kalakian a baka ti intugot- na no di ket ti mismo a darana. Namimpinsan nga ina- ramidna dayta, ket naipaayna ti agnanayon a pannaka- isalakantayo." (Heb. 9:11, 12) Isu nga iti dakkel a naespirituan a templo, maysa laeng ti naidaton - ti da- ton a subbot, nga indaton ni Jesu-Kristo, ti Dakdakkel a Nangato a Padi. Nalawag a ti templo a nasirmata ni Ezekiel a nakaidatonan ti adu a kalding ken kalakian a baka ket saan a ti dakkel a naespirituan a templo. 11 Iturongnatayo dayta iti maikadua a rason a saan a mabalin a ti dakkel a naespirituan a templo ti nakita ni Ezekiel: Saan pay idi a tiempo nga ipakaammo ti Dios 11. Idi tiempo ni Ezekiel, apay a saan pay idi a tiempo nga ipakaammo ti Dios dagiti kinapudno maipapan iti dakkel a naespirituan a templo? "ILADAWAM TI TEMPLO" 225
˙ ˙ ˙ 1 3A NAGDUMA A TEMPLO, NAGDUMA A MASURSURO KITAEN TI PARAPO 7-14 Ti Templo a Nasirmata ni Ezekiel: ˘ Inladawan ni Ezekiel para kadagiti Judio a naipan idiay Babilonia ˘ Addaan iti altar a nakaidatonan ti adu a daton ˘ Itampokna dagiti nalinteg a pagalagadan ni Jehova iti panagdaydayaw ˘ Isentrona ti panunottayo iti naespirituan a pannakaisubli a nangrugi idi 1919 Ti Dakkel a Naespirituan a Templo: ˘ Inlawlawag ni Pablo para kadagiti Hebreo a Kristiano ˘ Addaan iti altar a "namimpinsan" a nakaidatonan ti maysa laeng a daton (Heb. 10:10) ˘ Ilawlawagna ti agpaypayso a naespirituan a kaipapanan ti nabayagen a tuktukoyen ti tabernakulo ken dagiti literal a templo - ti urnos ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw a naibatay iti daton a subbot ni Kristo ˘ Isentrona ti panunottayo iti inaramid ni Kristo kas ti Dakdakkel a Nangato a Padi manipud 29 agingga iti 33 C.E. dagita a kinapudno. Laglagipentayo nga umuna a naiba- ga ti sirmata ni Ezekiel kadagiti Judio a naipan idiay Babilonia. Mosaiko a Linteg ti sursurotenda. No agpa- tinggan ti pannakaadipenda, agsublida idiay Jerusalem 226 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ken ibangonda manen ti templo ken ti altarna kas pa- nangsurot iti dayta a Linteg maipapan iti nadalus a panagdaydayaw. Kalpasanna, itultuloyda ti agdaton sadiay, kas iti inaramidda iti dandani 600 a tawen. Pa- nunotenyo laengen ti reaksion dagiti Judio no ti impa- kita ti sirmata ni Ezekiel kadakuada ket ti naespirituan a templo - a ti nangato a padi ti nangidaton iti mismo a bagina, sa awanen ti sabali pay a naidaton! Ania nga- ta koma ti naawatanda iti kasta a sirmata? Saan ngata a kimmapuy koma ti determinasionda a mangsurot iti Mosaiko a Linteg? Kas iti kanayon nga ar-aramiden ni Jehova, ipakaammona laeng dagiti kinapudno iti umi- so a tiempo ken no nakasaganan ti ilina. 12 Ania ngarud ti koneksion ti templo a nasirmata ni Ezekiel ken ti naespirituan a templo nga inlawlawag ni Pablo? Laglagipentayo a saan a ti templo a nasirmata ni Ezekiel ti nangibatayan ni Pablo iti inlawlawagna no di ket ti tabernakulo idi tiempo ni Moises. Adda met ketdi ti dinakamat ni Pablo a dadduma a detalye nga adda iti templo ni Solomon ken Zerubabel a makita met iti templo a nasirmata ni Ezekiel. Ngem talaga nga 12-14. Ania ti koneksion ti templo a nakita ni Ezekiel ken ti naespirituan a templo nga inlawlawag ni Pablo? (Kitaen ti kahon a "Nagduma a Tem- plo, Nagduma a Masursuro.") "ILADAWAM TI TEMPLO" 227
agduma ti nakaisentruan ti insurat da Ezekiel ken Pab- lo.[2] Imbes nga ilawlawagda ti isu met la a banag, ag- sinnuportar ketdi dagiti insuratda. Kasano? 13 Nalabit kastoy ti panunotentayo a koneksion ti dua a salaysay ti Biblia: Sigun ken Pablo, naammuan- tayo ti urnos ni Jehova iti panagdaydayaw, ngem sigun ken Ezekiel, naammuantayo dagiti pagalagadan ni Je- hova iti panagdaydayaw. Tapno isurona kadatayo ti ur- nos ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw, imbaga ni Pablo ti kaipapanan dagiti detalye ti naespirituan a templo kas ti nangato a padi, dagiti daton, ti altar, ken ti Kasasantuan. Ngem tapno maipaganetget dagiti na- ngato a pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagday- dayaw, ti templo a nasirmata ni Ezekiel detalyado nga iladawanna iti isip ken pusotayo ti adu a leksion mai- papan kadagiti pagalagadan ni Jehova. 14 Ania ngarud ti makunatayo iti daytoy a nabalbali- wan a pannakaawattayo? Sigurado a dina kaipapanan a saan unayen a napateg kadatayo ita ti sirmata ni Eze- kiel. Tapno maammuantayo no kasano a magunggona- antayo iti sirmata, kitaentayo a naimbag no kasano a [2] Kas pagarigan, insentro ni Pablo ti suratna iti nangato a padi ken iti akemna iti tinawen nga Aldaw ti Panangabbong. (Heb. 2:17; 3:1; 4:14- 16; 5:1-10; 7:1-17, 26-28; 8:1-6; 9:6-28) Ngem iti sirmata ni Ezekiel, awan ti nadakamat maipapan iti nangato a padi wenno iti Aldaw ti Panangab- bong. 228 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nagunggonaan dagiti matalek a Judio idi tiempo ni Ezekiel ken kalpasanna. Ania ti Kaipapanan ti Sirmata Kadagiti Naipanaw a Judio? 15 Tapno maammuantayo ti sungbat ti Biblia, usigen- tayo ti agsasaruno nga agkokonektar a saludsod a ma- katulong tapno makitatayo ti kompleto a pakabuklan ti ladawan. Umuna, ania ti pakabuklan ti mensahe iti padto a sirmata? Iti simple a pannao, maisubli ti nadalus a pa- nagdaydayaw! Sigurado a nalawag dayta ken Ezekiel. Naisuratna idin ti linaon ti mabasa itan a kapitulo 8 ti Ezekiel maipapan iti nalawag a panangiladawan ni Je- hova kadagiti nagdakes a mapaspasamak iti templo idiay Jerusalem. Ken naragsakan la ketdi ni Ezekiel a nangisurat kadagiti nagpaiduma a detalye, kas makita- tayo iti kapitulo 40-48. Makitatayo ti saanen a naibaba- in a nadalus a panagdaydayaw, no di ket kas iti kanayon a maiparbeng - ti perpekto a pamay-an ti panagdayda- yaw ken Jehova maitunos iti Mosaiko a Linteg. 16 Tapno maisubli ti umiso a kasasaad ti panagdayda- yaw ken Jehova, masapul a maipangato dayta. Nasurok 15. (a) Ania ti pakabuklan ti mensahe ti padto a nakita ni Ezekiel iti sir- mata? (b) Ania ti nakaidumaan ti Ezekiel kapitulo 8 iti kapitulo 40-48? 16. Kasano a ti templo a nasirmata ni Ezekiel pinatalgedanna ti impad- to ni Isaias 100 a tawen sakbayna? "ILADAWAM TI TEMPLO" 229
a 100 a tawen sakbayna, impaisurat ti Dios ken Isaias: "Iti maudi a paset dagiti aldaw, sititibkerto a maipas- dek ti bantay ti balay ni Jehova iti ngatuen dagiti ban- tay, ket nangatngatonto ngem kadagiti turod." (Isa. 2:2) Nalawag a nasaksakbay a nakita ni Isaias a maisubli ken maipangato ti nadalus a panagdaydayaw ken Jeho- va, a kasla naisaad iti kangatuan a bantay. Sadino ti ayan ni Ezekiel idi impabuya ti Dios daytoy kenkuana? Adda "iti nakangatngato a bantay," a mangkitkita iti balay ni Jehova! (Ezek. 40:2) Patalgedan ngarud ti sir- mata ni Ezekiel a maisubli ti pudno a panagdaydayaw. 17 Kitaentayo ti ababa a pakabuklan ti nakita ken nangngeg ni Ezekiel a naisurat iti Ezekiel kapitu- lo 40-48. Binuyana ti anghel a mangrukrukod kadagiti ruangan, diding, paraangan, ken santuario ti templo. (Ezek. 40-42) Kalpasanna, adda makapagagar a pasa- mak: ti nadayag nga isasangpet ni Jehova iti templo! Binalakadan ni Jehova ti nasukir nga ilina, dagiti padi, ken dagiti panguluen. (Ezek. 43:1-12; 44:10-31; 45:9-12) Adda nakita ni Ezekiel a karayan manipud iti santua- rio, a mangbibiag ken mangbembendision bayat nga agay-ayus nga agturong iti Natay a Baybay. (Ezek. 47: 1-12) Nakitana met a nabingaybingay ti daga iti agpa- 17. Ania ti pakabuklan ti Ezekiel kapitulo 40-48? 230 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
pada a rukod, a ti nadalus a panagdaydayaw ket adda iti asideg ti tengnga ti daga. (Ezek. 45:1-8; 47:13-48:35) Ania ti kaipapanan ti mensahe? Nalawag nga ipaspasi- gurado ni Jehova iti ilina a maisubli ken maitan-ok ti nadalus a panagdaydayaw. Bendisionanna ti balay a pagdaydayawan kenkuana babaen ti kaaddana, ken mangyeg kadagiti bendision manipud iti dayta a tem- plo, a mangpaimbag, mangbiag, ken mangurnos iti na- pabaro a daga. 18 Maikadua, literal kadi ti kaipapanan ti sirmata? Saan. Mabalin a naawatan a dagus ni Ezekiel ken dagiti pa- dana a naipanaw a saan a literal ti kaipapanan ti sir- mata. Apay? Laglagipentayo a nakita ni Ezekiel ti tem- plo "iti nakangatngato a bantay." Nupay kapada dayta ti padto ni Isaias, saan a mabalin a dayta ti lokasion ti templo. Naisaad ti templo ni Solomon iti Bantay Mo- ria idiay Jerusalem, ken iti dayta met la a maibangon- to manen. Ngem dayta kadi ket "nakangatngato a bantay"? Saan, kinapudnona, napalawlawan ti Ban- tay Moria kadagiti bantay a kapadana iti kangato wen- no nangatngato pay. Nagdakkel met ti templo a nakita ni Ezekiel. No karaman pay ti nalawa a lote a napalaw- lawan iti pader, saanen nga umanay dayta iti tuktok 18. Literal kadi ti kaipapanan ti sirmata? Ilawlawagmo. "ILADAWAM TI TEMPLO" 231
ti Bantay Moria wenno uray iti intero a siudad ti Jeru- salem idi tiempo ni Solomon! Sigurado met a saan a pi- nanunot dagiti naipanaw a Judio a literal ti karayan manipud iti santuario ti templo nga agayus iti Natay a Baybay, a mangbiag iti natay a danum. Kamaudianan- na, dagiti kabambantayan iti Naikari a Daga ipakitana a saan a mabalin a diretso ken agbabatog ti pagingga- an ti daga dagiti tribu kas nailadawan iti sirmata. Isu a saan a literal ti kaipapanan ti sirmata. 19 Maikatlo, ania ti masapul nga epekto ti sirmata ni Eze- kiel kadagiti kailianna? No pinanunotda koma dagiti na- ngato a pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagday- dayaw, nagbainda koma. Imbaga ni Jehova ken Ezekiel: "Iladawam ti templo iti sangakabbalayan ti Israel." Ma- sapul a detalyado ti panangiladawan ni Ezekiel iti day- toy a templo tapno dagiti Israelita "adalenda koma ti planona." Apay koma a panunoten a naimbag dagiti tattao dayta a templo? Kas nakitatayon, saan a tapno ibangonda dayta, no di ket kas kuna ni Jehova, "tapno agbainda kadagiti basolda." - Basaen ti Ezekiel 43:10-12. 20 Apay a mabalin a dayta a sirmata ti makagapu a nakonsiensia ken nabainan dagiti nalinteg a tattao? Ki- 19-21. Ania ti kayat ni Jehova nga epekto iti ilina ti nasirmata ni Eze- kiel, ken apay a nalabit kasta ti mariknada? 232 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
taenyo ta naibaga ken Ezekiel: "Anak ti tao, siputam, buyaem, ken denggem a naimbag ti amin nga ibagak kenka maipapan kadagiti paglintegan ken linteg mai- papan iti templo ni Jehova." (Ezek. 44:5) Namin-adu a nangngeg ni Ezekiel dagiti paglintegan ken linteg. (Ezek. 43:11, 12; 44:24; 46:14) Masansan a naipalagip met ken Ezekiel dagiti pagalagadan ni Jehova - uray dagiti pagalagadan iti kaatiddog ti kasiko ken iti umi- so a timbang. (Ezek. 40:5; 45:10-12; idilig ti Proverbio 16:11.) Iti daytoy a sirmata, nasurok a 50 a daras nga insurat ni Ezekiel ti sasao iti orihinal a lengguahe para iti "rukod" ken dadduma pay a pannakaisaona! 21 Ania ti kayat nga ibaga ni Jehova iti ilina idi di- nakamatna ti rukod, timbang, linteg, ken paglintegan? Agparang nga ipagpaganetgetna kadakuada daytoy na- pateg a kinapudno: ni laeng Jehova ti mangikeddeng kadagiti pagalagadan iti nadalus a panagdaydayaw. Ma- sapul nga agbain dagidiay saan a mangsursurot kadagi- ta a pagalagadan! Ngem kasano a nasursuro dagiti Judio dagita a leksion iti sirmata? Iti sumaruno a ka- pitulo, usigentayo ti dadduma nga espesipiko a pagari- gan. Dayta ti makatulong tapno nalawlawag a maawa- tantayo ti kaipapanan kadatayo ita ti naisangsangayan a sirmata. "ILADAWAM TI TEMPLO" 233
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania a simple a pamay-an ti usarentayo a mangtarus iti templo a nasirmata ni Ezekiel? 2 Apay a saantayon nga ibaga a ti dakkel a naespirituan a templo ti nakita ni Ezekiel nga inladawan idi agangay ni apostol Pablo? 3 Para ken Ezekiel ken kadagiti padana a naipanaw, ania ti pakabuklan ti mensahe iti padto a sirmata maipapan iti templo? 234 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
14 "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" NAKAISENTRUANNA: Ti sirmata maipapan iti templo - dagiti makatulong a leksion idi tiempo ni Ezekiel ken ti kaipapananna ita kadatayo EZEKIEL 43:12 SAAN a nakita ni Ezekiel iti sirmata ti dakkel a naes- pirituan a templo nga inlawlawag ni apostol Pablo gi- nasut a tawen kalpasanna. Naammuantayo dayta iti na- palabas a kapitulo. Naammuantayo met a panggep ti sirmata a maisuro iti ili ti Dios ti kinapateg dagiti pa- galagadan ti Dios iti nadalus a panagdaydayaw. Maisub- li laeng dagiti tattao ti relasionda ken Jehova no suro- tenda dagita a pagalagadan. Maawatantayo itan no apay a namindua nga impaganetget ni Jehova iti maymaysa a bersikulo daytoy a kangrunaan a punto: "Daytoy ti lin- teg maipapan iti templo." - Basaen ti Ezekiel 43:12. 2 Masapul nga usigentayo ita ti dua pay a saludsod. Umuna: Iti templo a nasirmata idi tiempo ni Ezekiel, ania dagiti mabalin nga espesipiko a nasursuro dagiti 1, 2. (a) Iti napalabas a kapitulo, ania ti naammuantayo maipapan iti templo a nasirmata ni Ezekiel? (b) Ania ti dua a saludsod nga usigentayo iti daytoy a kapitulo? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 235
Judio maipapan kadagiti pagalagadan ni Jehova iti na- dalus a panagdaydayaw? Makatulong ti sungbat dayta a saludsod tapno masungbatantayo ti maikadua a salud- sod: Ania ti kaipapanan ti sirmata kadatayo iti nariri- buk a maudi nga al-aldaw? Ania Dagiti Insuro ti Sirmata Idi Un-unana a Tiempo? 3 Tapno masungbatan ti umuna a saludsod, kitaenta- yo ti dadduma a naisangsangayan a detalye daytoy a templo iti sirmata. Ti nangato a bantay. Mabalin a napa- nunot dagiti tattao a ti lugar iti sirmata ni Ezekiel ket ti makaparagsak a padto ni Isaias maipapan iti panna- kaisubli. (Isa. 2:2) Ngem ania ti insuro kadakuada ti ka- adda ti balay ni Jehova iti nangato a bantay? Insurona kadakuada a ti nadalus a panagdaydayaw ket rumbeng a maitan-ok, maipangato, ken maisaad iti kangatuan. Siempre, rumbeng laeng a natan-ok ti nadalus a panag- daydayaw ta urnos dayta Daydiay 'natantan-ok ngem iti amin a sabali a dios.' (Sal. 97:9) Ngem saan a kasta ti inaramid dagiti tattao. Ginasut a tawen a maulit-ulit nga impalubosda a naibabain, nabaybay-an, ken narugi- tan ti nadalus a panagdaydayaw. Sigurado a nabainan dagiti nalinteg a tattao ta nakitada a ti sagrado a balay 3. Apay a nabainan dagiti tattao idi naammuanda ti sirmata a naisaad ti templo iti nangato a bantay? 236 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti Dios ket naitan-ok ken naipangato iti pakaikarianna a kinadayag ken kinalatak. 4 Dagiti nangato a ruangan. Iti rugi ti sirmata, binuya ni Ezekiel ti nangipasiar nga anghel a mangrukrukod kadagiti ruangan. Agarup 30 a metro ti kangatoda! (Ezek. 40:14) Adda dagiti pagpuestuan ti guardia kada- gita a pagserkan. Ania ngata ti isuro dagita kadagiti na- ngadal iti daytoy a plano? Imbaga ni Jehova ken Eze- kiel: "Siputam a naimbag ti pagserkan ti templo." Apay? Gapu ta mangiserserrek dagiti tattao kadagiti 'dakes ti pusoda ken saan a nakugit' iti sagrado a balay a pagday- dayawan iti Dios. Ania ti resultana? 'Rugrugitanda ti templok,' kinuna ni Jehova. - Ezek. 44:5, 7. 5 Sinukir dagidiay 'saan a nakugit' ti nalawag a bilin ti Dios sipud pay idi tiempo ni Abraham. (Gen. 17:9, 10; Lev. 12:1-3) Ngem nakarkaro pay dagidiay "dakes ti pu- soda." Igaggagarada ti agrebelde ken dida ikankano ti panangisuro ken panangidalan ni Jehova. Naparitan koma a sumrek dagiti kasta a tattao iti sagrado a balay a pagdaydayawan ken Jehova! Kagura ni Jehova ti pa- naginsisingpet, ngem impalubos ti ilina nga umadu dagiti managinsisingpet iti balayna. Nalawag ti isuro 4, 5. Ania ti nalabit isuro dagiti nangato a ruangan ti templo kadagiti tat- tao a dimngeg ken Ezekiel? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 237
˙ ˙ ˙ 14A DAGITI MASURSURO ITI TEMPLO A NASIRMATA NI EZEKIEL Naitan-ok ken Nasalakniban ti Nadalus a Panagdaydayaw Ti templo iti sirmata ket naitan-ok iti "nakangatngato a ban- tay" (1). Impangatotayo kadin ti nadalus a panagdaydayaw, a daytan ti kangrunaan iti biagtayo? Ti pader iti aglawlaw (2), a nanglakub iti nalawa nga espasio iti ruar dagiti patakder iti templo (3), ipalagipna kadatayo a masapul a ditay pulos ipalubos nga adda mangdadael iti panagdaydayawtayo ken Jehova. No ti bambanag iti "di na- santuan a disso" ket masapul a maisina iti nadalus a panag- daydayaw, lallalo koma ngarud a saan a paset iti biag ti maysa nga agdaydayaw ken Jehova ita dagiti narugit wenno immoral a kababalin! - Ezek. 42:20. Dagiti Agnanayon a Bendision Adda karayan nga aggapu iti santuario ti templo nga agay-ayus ken mangbibiag ken mangpadpadam-eg iti daga (4). Dagitoy a bendision ket mailawlawag iti Kapitulo 19 daytoy a libro. Agpapada a Pagalagadan Para iti Amin Dagiti nangato a makinruar a ruangan (5) ken dagiti makin- uneg a ruangan (9) ipalagipda kadatayo a nangato dagiti mo- ral a pagalagadan ni Jehova iti amin a mayat a makipaset iti nadalus a panagdaydayaw. Siputanyo ta agpada ti rukod da- giti makinruar ken makin-uneg a ruangan. Maitutop day- ta ta dagiti nalinteg a pagalagadan ni Jehova ket agpapada iti amin nga adipenna, aniaman ti saad wenno responsabili- dadda. 238 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Pannakipangan iti Lamisaan ni Jehova Dagiti siled a panganan (8) ipalagipda kadatayo nga idi un- unana, mabalin a pagsasanguan a kanen dagiti tattao ti dad- duma kadagiti indatonda iti templo, a kasla makipanganda ken Jehova. Naiduma dayta iti naespirituan a templo a pag- daydayawan dagiti Kristiano ita, ta ti "daton" ket naidatonen. (Heb. 10:12) Ngem mangipapaaytayo latta iti daton ti panangi- daydayaw. - Heb. 13:15. Garantia ti Dios Mabalin a marigatanka a mangtarus iti amin a rukod a naide- talye iti sirmata. Ngem adda isuroda a napateg a punto: Ga- rantiaanda a talaga a sigurado ti panggep ni Jehova nga isubli ti nadalus a panagdaydayaw, kas kadagiti eksakto ken di agbal- baliw a rukod. Nupay awan ti nadakamat ni Ezekiel a tattao a nakitana iti sirmata, insuratna ti nadagsen a balakad ni Jeho- va kadagiti padi, panguluen, ken tattao. Masapul a suroten ti amin nga adipen ti Dios dagiti nalinteg a pagalagadanna. K ANG R U NAAN A D E TALYE TI TE M PLO 1. Nangato a bantay 2. Pader iti aglawlaw 3. Nalawa nga espasio iti ruar dagiti patakder iti templo 4. Karayan nga aggapu iti santuario ti templo 5. Dagiti makinruar a ruangan 6. Pader dagiti patakder iti templo 7. Makinruar a paraangan 8. Dagiti makinruar a siled a panganan 9. Dagiti makin-uneg a ruangan 10. Makin-uneg a paraangan 11. Altar 12. Santuario ti templo "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 239
dagiti ruangan ken dagiti pagpuestuan ti guardia iti templo a nakita iti sirmata: Hustonan dagita a pananga- buso! Masapul a masurot dagiti nangato a pagalagadan iti iseserrek iti balay ti Dios tapno bendisionan ni Jeho- va ti panagdaydayaw dagiti tattao. 6 Ti pader iti aglawlaw. Maysa pay a naisangsangayan a detalye ti templo a nakita iti sirmata ket ti pader iti aglawlaw ti intero a templo. Kuna ni Ezekiel a ti kaatid- dog ti tunggal sikigan ti pader ket 500 a runo, wenno 1,555 a metro, dandani 1.6 a kilometro! (Ezek. 42:15-20) Ngem dagiti pasdek ken paraangan ti templo ket kuad- rado a 500 a kasiko, wenno 259 a metro laeng iti tunggal sikigan. Isu nga adda nalawa nga espasio iti aglawlaw ti templo ken napalawlawan dayta iti pader.[1] Apay? 7 Kinuna ni Jehova: "Ita, isardengda koma ti panag- dayawda iti sabali a dios ken iyadayoda kaniak ti bang- kay dagiti arida, ket agtaengakto iti tengngada iti ag- [1] Imbaga ngarud ni Jehova ti naiduma a panangtrato idi ti ilina iti sagrado a balayna: "Gapu iti panangyabayda iti pagserkanda iti pag- serkak ken ti hamba ti ridawda iti hamba ti ridawko, a diding laeng ti nagbaetanmi, rinugitanda ti nasantuan a naganko babaen ti dakes nga ina- ramidda." (Ezek. 43:8) Iti nagkauna a Jerusalem, pader laeng ti nagbaetan ti templo ni Jehova ken ti balbalay dagiti umili. Idi simmiasi dagiti tat- tao kadagiti nalinteg a pagalagadan ni Jehova, inyegda ti kinarugitda ken idolatriada iti mismo nga abay ti balay ni Jehova. Saan a mabalin dayta! 6, 7. (a) Kasano nga inusar ni Jehova ti pader iti aglawlaw ti templo a mangibaga iti mensahena iti ilina? (b) Kasano ti dati a panangtrato ti ili ni Jehova iti balayna? (Kitaen ti footnote.) 240 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nanayon." (Ezek. 43:9) "Ti bangkay dagiti arida" ket mabalin a tumukoy iti idolatria. Isu nga inusar ni Jeho- va ti nalawa nga espasio iti templo a nasirmata ni Eze- kiel tapno kasla ibagana: "Iyadayoyo amin dagiti kasta a narugit a banag. Diyo pulos iyasideg." No ngarud pag- talinaedenda a nadalus ti panagdaydayawda, bendisio- nan ida ni Jehova babaen ti kaaddana kadakuada. 8 Nadagsen a balakad kadagiti lallaki nga addaan res- ponsabilidad. Nangted met ni Jehova iti nadagsen ngem naayat a balakad kadagiti lallaki nga addaan iti dakkel a responsabilidad iti ilina. Napalalo ti panangkorehirna kadagiti Levita nga immadayo kenkuana idi nagdayda- yaw ti ilina kadagiti didiosen, ngem inapresiarna ti an- nak ni Zadok a 'nangasikaso kadagiti responsabilidadda iti santuariona idi immadayo kenkuana dagiti Israelita.' Patas ken naasi ti panangtratona iti tunggal grupo, si- gun kadagiti inaramidda. (Ezek. 44:10, 12-16) Kinorehir- na met iti kasta unay dagiti panguluen iti Israel. - Ezek. 45:9. 9 Nalawag ngarud nga impakaammo ni Jehova kada- giti lallaki a naikkan iti autoridad ken naisaad kas ma- nangaywan a sungsungbatanda kenkuana ti pamay-an ti 8, 9. Ania ti mabalin a nasursuro dagiti tattao iti nadagsen a balakad ni Jehova kadagiti lallaki nga addaan iti responsabilidad? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 241
panangibaklayda kadagiti responsabilidadda. Kasapu- landa latta ti balakad, panangkorehir, ken disiplina ta isuda ti mangyun-una iti panangsurot kadagiti pagala- gadan ni Jehova! 10 Inyaplikar kadi dagiti nakasubli a Judio ti nasursu- roda iti sirmata ni Ezekiel? Siempre, ditay maibaga ti eksakto a pampanunoten dagiti matalek a lallaki ken babbai maipapan iti dayta a naisangsangayan a sirmata. Ngem adu ti ibaga kadatayo ti Sao ti Dios maipapan iti inaramid dagiti nagsubli a Judio ken iti panangmatmat- da iti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova. Inyapli- karda kadi dagiti prinsipio a masursuro iti sirmata ni Ezekiel? Uray kaskasano, inyaplikarda met, lalo no ikompara ida kadagiti rebelioso nga apongda sakbay a naipanda idiay Babilonia. 11 Inkagumaan dagiti matalek a kas kada propeta Haggeo ken Zacarias, ti padi ken parakopia a ni Esdras, ken ni gobernador Nehemias nga isuro kadagiti tattao dagiti prinsipio a kas iti masursuro iti templo a nasir- mata ni Ezekiel. (Esd. 5:1, 2) Insuroda kadagiti tattao a masapul a maitan-ok ti nadalus a panagdaydayaw ken mayun-una ngem kadagiti material ken personal a pa- 10, 11. Ania ti ebidensia a mangipakita nga inyaplikar ti dadduma kada- giti nakasubli a Judio dagiti nasursuroda iti sirmata ni Ezekiel? 242 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gimbagan. (Hag. 1:3, 4) Impaganetgetda a masapul a maraem dagiti pagalagadan iti pannakipaset iti nadalus a panagdaydayaw. Kas pagarigan, nadagsen ti imbalakad da Esdras ken Nehemias kadagiti tattao a papanawen- da dagiti ganggannaet nga assawada a mangpakpakapuy iti espiritualidadda. (Basaen ti Esdras 10:10, 11; Neh. 13: 23-27, 30) Ti ngay idolatria? Agparang a kalpasan a na- adipenda, nasursuro met laeng ti Israel a guraen dayta a basol, a masansan idi a nakatnaganda. Dagiti ngay padi ken panguluen, wenno prinsipe? Kas ipakita ti sir- mata ni Ezekiel, karamanda kadagiti binalakadan ken kinorehir ni Jehova. (Neh. 13:22, 28) Adu ti napakum- baba a nangipangag iti dayta a balakad. - Esd. 10:7-9, 12- 14; Neh. 9:1-3, 38. 12 Gapu iti dayta, binendisionan ni Jehova ti ilina. Simmingedda kenkuana, simmalun-atda, ken naaddaan- da iti kinaurnos a nabayag a dida a napadasan. (Esd. 6: 19-22; Neh. 8:9-12; 12:27-30, 43) Apay? Ngamin, sinurot met laengen dagiti tattao dagiti nalinteg a pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw. Adu ti nangipa- puso kadagiti nasursuroda iti templo a nakita iti sirma- ta. Makunatayo ngarud a ti templo a nasirmata ni Eze- kiel ket nakatulong kadagiti naipanaw iti dua a napateg 12. Kasano a binendisionan ni Jehova dagiti nakasubli a Judio? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 243
a pamay-an. (1) Insurona kadakuada dagiti makatulong a leksion maipapan kadagiti pagalagadan iti nadalus a panagdaydayaw ken no kasano ti panangsurotda kadagi- ta. (2) Dayta a padto ket pammatalged. Impakaunana a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw, ken no kasano a bendisionan ni Jehova ti ilina no agtalinaedda iti nada- lus a panagdaydayaw. Ngem daytoy ti kayattayo a ma- ammuan: Adda kadi kaitungpalanna ita dayta a sirmata? Ti Isuro Kadatayo Ita ti Sirmata ni Ezekiel 13 Masiguradotayo kadi nga agaplikar kadatayo ita ti templo a nasirmata ni Ezekiel? Wen! Lagipentayo ti nagpadaan ti nasirmata ni Ezekiel a sagrado a balay ti Dios iti "nakangatngato a bantay" ken ti padto ni Isaias a "sititibkerto a maipasdek ti bantay ti balay ni Jehova iti ngatuen dagiti bantay." Espesipiko nga ibaga kadata- yo ni Isaias a matungpal ti padtona bayat ti "maudi a paset dagiti aldaw," wenno "kadagiti maudi nga aldaw." (Ezek. 40:2; Isa. 2:2-4; ftn.; kitaen met ti Mikias 4:1-4.) Dagitoy a padto ket agaplikar kadagiti maudi nga aldaw manipud 1919, idi a ti nadalus a panagdaydayaw ket na- 13, 14. (a) Kasanotay nga ammo nga agaplikar ita ti nakita ni Ezekiel a sirmata maipapan iti templo? (b) Iti ania a dua a pamay-an a makatu- long kadatayo ita ti sirmata ni Ezekiel? (Kitaen met ti kahon 13A, "Nag- duma a Templo, Nagduma a Masursuro.") 244 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ipangato, naisubli, ken kasla naisaad iti nangato a ban- tay.[2] 14 Masiguradotayo ngarud a ti sirmata ni Ezekiel ket agaplikar iti nadalus a panagdaydayaw ita. No kasano a dakkel ti naitulongna idi kadagiti naipanaw a Judio, ma- katulong met daytoy a sirmata kadatayo ita iti dua a pa- may-an. (1) Mangted kadagiti makatulong a leksion no kasanotayo a suroten dagiti pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw. (2) Mangted kadagiti padto a mangpatalged a maisubli ti nadalus a panagdaydayaw ken kadagiti bendision ni Jehova. Dagiti Pagalagadan iti Nadalus a Panagdaydayaw Ita 15 Kitaentayo ita dagiti dadduma nga espesipiko a de- talye ti sirmata ni Ezekiel. Panunotenyo a kaduanatayo ni Ezekiel iti panagpasiarna iti nasirmatana a nagdak- kel a templo. Laglagipenyo a saan a ti dakkel a naespi- rituan a templo ti kitkitaentayo; no di ket kayattayo laeng nga ammuen dagiti leksion nga agaplikar iti pa- nagdaydayawtayo ita. Ania ti dadduma kadagita? [2] Ti templo a nasirmata ni Ezekiel ket konektado met iti dadduma pay a padto maipapan iti pannakaisubli a matungtungpal iti maudi nga al-aldaw. Kas pagarigan, siputanyo dagiti pagpadaan ti Ezekiel 43:1-9 ken Malakias 3:1-5; Ezekiel 47:1-12 ken Joel 3:18. 15. Ania ti masapul a laglagipentayo bayat nga ammuentayo dagiti lek- sion iti templo a nasirmata ni Ezekiel? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 245
16 Apay nga amin ket narukod? Bayat nga agbuybuya ni Ezekiel, ti anghel a gambang ti langana detalyado a rinukodna ti templo, agraman dagiti pader, ruangan, da- giti pagpuestuan ti guardia, dagiti paraangan, ken ti al- tar. Mabalin a marigatan ti agbasa a mangtarus iti na- gadu a detalye. (Ezek. 40:1-42:20; 43:13, 14) Ngem panunotentayo dagiti napateg a punto a masursurotayo iti kasta a detalye. Impaganetget ni Jehova ti kinapateg dagiti pagalagadanna. Isu ti mangikeddeng kadagita, saan a dagiti tattao. Nagkamali dagiti agkunkuna a saan a napateg no kasano ti agdaydayaw iti Dios. Ti detalya- do a pannakarukod ti templo ket nalawag a pammatal- ged ni Jehova a sigurado a maisubli ti nadalus a panag- daydayaw. Ti eksakto a pannakatungpal ti kari ti Dios ket kas iti kinasigurado dagita nga eksakto a rukod. Pi- natalgedan ngarud ni Ezekiel a talaga a maisubli ti na- dalus a panagdaydayaw iti maudi nga al-aldaw! 17 Ti pader iti aglawlaw. Kas naadaltayon, nakakita ni Ezekiel iti pader iti aglawlaw ti templo iti sirmata. Day- ta a detalye ti nabileg a palagip a masapul a saan nga ipalubos ti ili ti Dios a makastrek ti aniaman a nareli- 16. Iti sirmata ni Ezekiel, ania ti masursurotayo iti pannakarukod ti amin? 17. Ania ti mabalin nga ipalagip kadatayo ita ti pader iti aglawlaw ti tem- plo? 246 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
hiosuan a kinarugit iti nadalus a panagdaydayaw tapno saan a pulos marugitan ti balay ti Dios. (Basaen ti Eze- kiel 43:7-9.) Kasapulantayo met la ita dayta a balakad! Kalpasan a nawayawayaan ti ili ti Dios iti ginasut a ta- wen a naespirituan a pannakaadipen iti Babilonia a Dakkel, dinutokan ni Kristo ti matalek ken masirib nga adipenna idi 1919. Sipud idin, inkagumaan ti ili ti Dios nga ikkaten dagiti ulbod a doktrina ken ar-aramid a na- laokan iti idolatria ken tradision dagiti pagano. Masa- pul nga iyadayotayo ti naespirituan a kinarugit manipud iti nadalus a panagdaydayaw. Saantayo met ngarud nga agnegosio iti Kingdom Hall tapno agtalinaed a naisina dagiti kasta a gagangay a banag manipud iti panagday- dayawtayo. - Mar. 11:15, 16. 18 Dagiti nangato a ruangan. Ania dagiti masursurota- yo no panunotentayo dagiti nangato a ruangan a naki- ta ni Ezekiel? Dayta a detalye iti sirmata ti sigurado a nangisuro kadagiti naipanaw a Judio a nakangatngato dagiti moral a pagalagadan ni Jehova. No kasta idi, kas- ta met ngata ita? Agdaydayawtayo iti dakkel a naespiri- tuan a templo ni Jehova. Saan ngata a napatpateg ita ti nalinteg nga aramid nga awan panaginsisingpetna? 18, 19. (a) Ania ti masursurotayo kadagiti nangato a ruangan ti templo iti sirmata? (b) Ania ti masapul a reaksiontayo kadagidiay mangibaba ka- dagiti nangato a pagalagadan ni Jehova? Mangted iti pagarigan. "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 247
(Roma 12:9; 1 Ped. 1:14, 15) Iti maudi nga al-aldaw, in- inut nga indalan ni Jehova ti ilina a mangsurot a naim- bag kadagiti pagalagadanna iti nasayaat nga aramid.[3] Kas pagarigan, dagiti di agbabbabawi a managbasol ket mailaksid iti kongregasion. (1 Cor. 5:11-13) Dagiti met pagpuestuan ti guardia kadagiti pagserkan dagiti rua- ngan ipalagipda kadatayo nga iti panagdaydayaw ken Je- hova ita, saan a maawat ti maysa a tao no saan nga ana- mongan ti Dios. Kas pagarigan, mabalin a sumrek iti Kingdom Hall ti doble kara ti panagbiagna, ngem saan nga anamongan ni Jehova malaksid no aramidenna ti umiso iti imatang ti Dios. (Sant. 4:8) Nagsayaat a pro- teksion dayta iti nadalus a panagdaydayaw iti daytoy tiempo a nasaknap ti kinadakes ken immoralidad! 19 Impadto ti Biblia a dumakes ti lubong sakbay ti pa- nungpalan. Mabasatayo: "Ad-addanto pay a dumakes dagiti dakes ken impostor a tattao, a mangallilawda ken maallilawda." (2 Tim. 3:13) Umad-adu ita ti mangipaga- rup a dagiti nangato a pagalagadan ni Jehova ket istrik- to unay, lausen, wenno saan nga umiso. Kastaka met kadi? Kas pagarigan, no adda mangkombinsir kenka a [3] Ti naespirituan a templo ket nangrugi idi 29 C.E. idi nabautisaran ni Jesus ken rinugianna ti trabahona kas Nangato a Padi. Ngem ginasut a tawen nga adu ti nangisardeng iti nadalus a panagdaydayaw ditoy daga kalpasan ti ipapatay dagiti apostol ni Jesus. Manipud idi 1919 a nang- nangruna a naitan-ok ti pudno a panagdaydayaw. 248 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
saan a husto dagiti pagalagadan ti Dios maipapan iti homoseksualidad, patiem kadi isuna? Wenno ni Jehova a Dios ti patiem, a nalawag nga ibaga ti Saona a dagiti agar-aramid kadagita ket "ar-aramidenda ti naalas"? Pakdaarannatayo ti Dios a ditay anamongan dagiti im- moral nga aramid. (Roma 1:24-27, 32) No maipasango- tayo kadagita, nasayaat no panunotentayo ti templo a nasirmata ni Ezekiel nga addaan kadagiti nangato a rua- ngan ket laglagipentayo: Saan nga ibaba ni Jehova dagi- ti nalinteg a pagalagadanna, uray no ipapilit ti dakes a lubong. Umanamongtayo kadi iti nailangitan nga Ama- tayo ken itakderantayo ti umiso? 20 Ti paraangan. Idi nakita ni Ezekiel ti nakalawlawa a makinruar a paraangan ti templo, naragsakan la ket- di a nangpanunot no kasano kaadu ti makapagtatarip- nong sadiay a naragsak nga agdaydayaw ken Jehova. Ita, agdaydayaw dagiti Kristiano iti adayo a mas sagrado a disso. Ti sirmata ni Ezekiel ket makaparegta a palagip kadagiti mangbukel iti "dakkel a bunggoy" nga agday- dayaw iti makinruar a paraangan ti naespirituan a templo ni Jehova. (Apoc. 7:9, 10, 14, 15) Kadagiti paraa- ngan, nakita ni Ezekiel dagiti naintar a siled a panganan 20. Ania dagiti palagip iti sirmata ni Ezekiel a makaparegta iti "dakkel a bunggoy"? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 249
a pakipanganan dagiti agdaydayaw a nangyeg kadagiti daton a pakikappia. (Ezek. 40:17) No ar-arigen, makipa- nganda ken Jehova a Dios a pagilasinan ti nasayaat a pa- naggayyem! Ita, saantayon nga agdatdaton a kas kadagi- di Judio sigun iti Mosaiko a Linteg. Mangipapaaytayo iti "daton ti panangidaydayaw" no makipaspasettayo iti nadalus a panagdaydayaw, kas iti panagkomento wenno panangyebkas iti pammatitayo kadagiti gimong wenno iti ministeriotayo. (Heb. 13:15) Mangmangantayo met iti naespirituan a taraon nga ipapaay ni Jehova. Sigurado a mariknatayo ti narikna dagiti annak ni Kore a nangi- kanta ken Jehova: "Ti maysa nga aldaw kadagiti paraa- nganmo ket nasaysayaat ngem ti sangaribu nga aldaw iti sabali a lugar!" - Sal. 84:10. 21 Ti kinapadi. Nakita ni Ezekiel a ti makin-uneg a pa- raangan ket nalaka a papanan dagiti padi ken Levita. Ngamin, dagiti ruangan ket kapada dagiti ruangan iti makinruar a paraangan a pagserkan ti amin a tribu ti Israel, malaksid iti tribu ni Levi. Makatulong dayta kas palagip kadagiti lallaki iti tribu ni Levi a masapul met a surotenda dagiti pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw. Ita ngay? Kadagiti agserserbi iti Dios ita, awanen dagiti padi a nagtaud iti tribu ni Levi, ngem 21. Ania ti masursuro dagiti Kristiano a nadutokan maipapan iti kinapa- di iti sirmata ni Ezekiel? 250 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
naibaga kadagiti Kristiano a nadutokan: "Dakayo ket 'napili a puli, papadi nga ari.' " (1 Ped. 2:9) Naiduma a paraangan ti nagdaydayawan dagiti padi iti nagkauna nga Israel. Ita, dagiti Kristiano a nadutokan ket saan a naisina kadagiti padada nga agdaydayaw iti aniaman a pisikal a pamay-an, ngem espesial ti relasionda ken Je- hova kas dagiti amponna. (Gal. 4:4-6) Iti sirmata ni Eze- kiel, adda met dagiti makatulong a palagip kadagiti na- dutokan. Kas pagarigan, naawatanda a kasapulan met dagiti padi ti balakad ken disiplina. Nasayaat a laglagi- pen ti amin a Kristiano a pasettayo ti "maymaysa nga arban" nga agserserbi babaen ti panangaywan ti "may- maysa a pastor." - Basaen ti Juan 10:16. 22 Ti panguluen. Iti sirmata ni Ezekiel, medio nalatak ti panguluen. Saan a nagtaud iti tribu ni Levi ket idiay templo, masapul nga agpasakup iti panangidaulo dagi- ti padi. Ngem nalawag nga agserserbi kas manangaywan kadagiti kailianna ken tultulonganna ida a mangidatag kadagiti daton. (Ezek. 44:2, 3; 45:16, 17; 46:2) No kasta, isu ket ulidan kadagiti Kristiano a lallaki a naikkan iti responsabilidad iti kongregasion. Ngamin, amin a Kristiano a panglakayen, agraman dagiti agdaldaliasat a 22, 23. (a) Ania ti masursuro dagiti Kristiano a panglakayen ita iti pa- nguluen a nailadawan iti sirmata ni Ezekiel? (b) Ania ti mabalin a mapa- samak iti masanguanan? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 251
manangaywan ket masapul nga agpasakup iti naduto- kan a matalek nga adipen. (Heb. 13:17) Kadagiti Nakris- tianuan a gimong ken iti ministerio, siaanep a tultulo- ngan dagiti panglakayen ti ili ti Dios a mangidatag kadagiti daton ti panangidaydayaw. (Efe. 4:11, 12) Panu- noten met koma dagiti panglakayen ti panangbabalaw ni Jehova kadagiti panguluen ti Israel gapu iti pananga- busoda iti pannakabalinda. (Ezek. 45:9) Saan nga ipa- pan dagiti panglakayen a dida kasapulan ti balakad ken panangkorehir. Ipategda ketdi ti aniaman a gundaway a pangpasayaat kadakuada ni Jehova tapno agbalinda a mas epektibo kas pastor ken manangaywan. - Basaen ti 1 Pedro 5:1-3. 23 Itultuloy ni Jehova ti mangipaay kadagiti makaba- el ken naayat a manangaywan iti asidegen a Paraiso a daga. Kinapudnona, adu a panglakayen ita ti masansa- nayen no kasano ti agbalin a manangtulong, makabael a pastor idiay Paraiso. (Sal. 45:16) Saan kadi a makapa- ragsak a panunoten no kasano a dagiti kasta a lallaki ket agserbinto kas bendision idiay baro a lubong? Ti pannakaawattayo iti sirmata ni Ezekiel, kas iti dadduma pay a padto maipapan iti pannakaisubli, ket mabalin a lumawlawag iti tiempo nga inkeddeng ni Jehova. Nala- bit addanto makaparagsak a kaitungpalan dagiti daddu- 252 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ma a detalye a ditay pay la maawatan ita. Tiempo laeng ti makaibaga. Dagiti Bendision ni Jehova iti Nadalus a Panagdaydayaw 24 Kas konklusion, lagipentayo ti maysa a nadayag a pasamak iti sirmata ni Ezekiel. Simrek ni Jehova iti na- sirmata a templo ken inkarina iti ilina nga agtalinaed sadiay no la ket ta simamatalek a surotenda dagiti pa- galagadanna iti nadalus a panagdaydayaw. (Ezek. 43:4-9) Ania ti epekto ti kaadda ni Jehova iti ilina ken iti da- gada? 25 Inlawlawag ti sirmata dagiti bendision ti Dios ba- baen ti dua a mangipanamnama a padto a ladawan: (1) Adda karayan nga agay-ayus manipud iti santuario ti templo, a mangbiag ken mangpabunga iti daga; ken (2) mabingaybingay ti daga iti naurnos ken eksakto a pamay-an a ti templo ken dagiti paraanganna ket nala- wag nga adda iti tengnga. Kasanotay a tarusan ita dagi- ta a teksto? Ngamin, agbibiagtayon iti tiempo a simre- ken ni Jehova iti dakkel a naespirituan a templo, ti mas sagrado a sistema ti panagdaydayaw, a pinasudi, ken ina- namonganna. (Mal. 3:1-4) Adalentayo dagita a dua a padto a ladawan iti Kapitulo 19-21 daytoy a libro. 24, 25. Kasano ti panangilawlawag ti sirmata ni Ezekiel kadagiti bendi- sion ni Jehova iti ilina no agtalinaedda iti nadalus a panagdaydayaw? "DAYTOY TI LINTEG MAIPAPAN ITI TEMPLO" 253
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania dagiti makatulong a leksion a nasursuro dagiti naipanaw a Judio iti templo a nasirmata ni Ezekiel? 2 Kadagiti ania a pamay-an nga agaplikar ita ti nasirmata a templo? 3 Bayat a kitkitaem ti ladawan ti templo a nasirmata ni Ezekiel, ania dagiti nasursurom nga iyaplikarmo iti panagdaydayawmo? (Kitaen ti kahon a "Dagiti Masursuro iti Templo a Nasirmata ni Ezekiel.") 254 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
M A I K A P A T A S E K S I O N 4 " S I R E R E GTAN TO N GA I D E P E N S AK T I N A S AN T UAN A N AGAN KO " MALASATAN TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW TI IRARAUT EZEKIEL 39:25 NAKAISENTRUANNA: Isalakan ni Jehova ti ilina iti dakkel a rigat Ay-ayaten ni Jehova dagiti tattao, ngem sungsungba- tantayo met kenkuana dagiti ar-aramidentayo. Ania ti mariknana kadagiti mangibagbaga nga agdaydayawda kenkuana ngem saan met a maitunos iti pagayatanna ti aramidda? Kasanona a pilien no asino ti makalasat iti dakkel a rigat? Ken apay a ni Jehova, a Dios ti ayat, dusaenna ti minilion a dakes a tattao?
15 "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" NAKAISENTRUANNA: Dagiti masursurotayo iti pannakailadawan dagiti balangkantis iti Ezekiel ken iti Apocalipsis EZEKIEL 16:41 MAASIANKA a makakita iti maysa a balangkantis. Mabalin a mapanunotmo no apay a kinayatna ti naka- babain a panagbiag. Rinanggasan ngata wenno inabuso ti kapamiliana isu a nagbalangkantis uray ubing pay? Wenno kapilitan nga inlakona ti bagina gapu iti nakaro a rigat ti biag? Wenno kayatna a talawan ti naranggas nga asawana? Adu ti kasta a damag iti daytoy dakes a lubong. Ditay ngarud masdaaw a naasian unay ni Jesu- Kristo iti dadduma a balangkantis. Impaganetgetna nga adda nasaysayaat a biag a manamnama dagidiay nagba- bawi ken nangbalbaliw iti biagda. - Mat. 21:28-32; Luc. 7:36-50. 2 Ngem kitaentayo ti naiduma a klase ti balangkantis. Panunotentayo ti babai a pinilina ti kasta a panagbiag. Saanna nga ibilang dayta a nakababain no di ket mang- yeg iti pannakabalin! Interesado iti kuarta ken impluen- 1, 2. Ania a kita ti balangkantis ti mabalin a makaparurod unay? 256 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
sia a resulta dayta a trabahona. Nakarkaro pay, kasano ngay no nasingpet ken napudno ni lakayna ngem igag- gagarana a liputan tapno agbalangkantis? Sigurado a marurodka iti kasta a babai ken iti pinilina a panagbiag. Ti kasta a riknatayo ti maysa a napateg a rason no apay a maulit-ulit nga inusar ni Jehova a Dios ti ilustrasion maipapan iti balangkantis tapno ipakitana no kasano ti riknana iti ulbod a relihion. 3 Iti libro nga Ezekiel, adda dua a naisangsangayan a salaysay maipapan iti panagbalangkantis a mangilada- wan iti nakaro a panangliput ti Israel ken Juda nga ili ti Dios. (Ezek., kap. 16 ken 23) Ngem sakbay a kitaen- tayo dagita a salaysay, nasayaat no ammuentayo ti saba- li pay a simboliko a balangkantis. Ti klase ti panagba- langkantisna ket addan sakbay pay ti tiempo ni Ezekiel - ken sakbay pay a naadda ti Israel - ken adda pay la agingga ita. Naipakaammo ti kinasiasino daytoy a ba- langkantis iti Apocalipsis a maudi a libro ti Biblia. "Ti Ina Dagiti Balangkantis" 4 Iti sirmata nga impakita ni Jesus ken apostol Juan idi agpatingga ti umuna a siglo C.E., nalawag dagiti detalye a nakita ni Juan maipapan iti balangkantis. 3. Ania dagiti salaysay nga adalentayo iti daytoy a kapitulo? 4, 5. Ania ti "Babilonia a Dakkel," ken kasanotayo nga ammo dayta? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 257
Maawagan iti "agdindinamag a balangkantis" ken "Ba- bilonia a Dakkel, ti ina dagiti balangkantis." (Apoc. 17: 1, 5) Ginasut a tawen a natikaw dagiti lider ti relihion ken eskolar ti Biblia iti agpayso a kinasiasinona. Nadu- maduma ti imbagada nga irepresentarna: Babilonia, Roma, wenno ti Iglesia Katolika Romana. Ngem iti pi- nullo a tawen, natarusan dagiti Saksi ni Jehova ti ag- payso a kinasiasino ti "agdindinamag a balangkantis." Isu ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion. Kasanotayo nga ammo dayta? 5 Naukom daytoy a balangkantis gapu iti immoral a relasionna kadagiti "ari iti daga," wenno napolitikaan a turay. Nalawag ngarud nga isu ket saan a napolitikaan a turay. Ipakita pay ti Apocalipsis a "dagiti komersian- te iti daga," wenno ti sistema ti komersio ken negosio iti daytoy a lubong, ket nagladingit idi napukaw ti Ba- bilonia a Dakkel. Isu a saanna nga irepresentar dagiti da- dakkel a negosio. Ania ngarud? Nakabasol iti 'aramid a konektado iti espiritismo,' idolatria, ken panangallilaw. Saan kadi a nalawag a kasta dagiti dakes a narelihio- suan nga organisasion iti lubong? Siputanyo met ta day- toy a balangkantis ket nailadawan a nakasakay, wen- no adda impluensiana iti politika iti daytoy a lubong. Idaddadanesna met dagiti matalek nga adipen ni Jeho- 258 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
va a Dios. (Apoc. 17:2, 3; 18:11, 23, 24) Saan kadi a day- ta ti eksakto nga ar-aramiden ti ulbod a relihion aging- ga ita? 6 Apay ngarud a ti Babilonia a Dakkel saan laeng a maawagan iti "agdindinamag a balangkantis" no di pay ket "ti ina dagiti balangkantis"? Nabingbingay ti ulbod a relihion iti adu a grupo. Di mabilang ti denominasion, sekta, ken kulto. Sipud idi nariribuk dagiti lengguahe iti nagkauna a Babel, wenno Babilonia, nagwarasen kada- giti nasion ti amin a kita ti ulbod a narelihiosuan a dok- trina, isu a nangrugi ti adu a baro a relihion. Talaga a maitutop a naala ti nagan a "Babilonia a Dakkel" iti siu- dad ti Babilonia, a nangrugian dagiti ulbod a relihion! (Gen. 11:1-9) Amin ngarud dagitoy a relihion ket maba- lin a matukoy kas 'annak a babbai' ti maysa nga orga- nisasion, ti agdindinamag a balangkantis. Masansan nga us-usaren ni Satanas dagiti kasta a relihion a pangalli- law iti tattao a makipaset iti espiritismo, idolatria, ken dadduma pay a sursuro ken tradision a mangibabain iti Dios. Isu a naipakdaar iti ili ti Dios maipapan iti dayta a dakes nga organisasion a nasaknap iti lubong: "Rum- muarkayo kenkuana, tattaok, no diyo kayat ti mairaman kadagiti basolna"! - Basaen ti Apocalipsis 18:4, 5. 6. Apay a maawagan ti Babilonia a Dakkel nga "ina dagiti balangkantis"? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 259
7 Impangagmo kadin dayta a pakdaar? Laglagipem a pinarsua ni Jehova dagiti tattao a makarikna nga adda "naespirituan a kasapulanda." (Mat. 5:3) Ti laeng nada- lus a panagdaydayaw ken Jehova ti makapennek iti day- ta a kasapulan. Natural laeng a kayat dagiti adipen ni Jehova nga adaywan ti naespirituan a panagbalangkan- tis. Ngem sabali ti panggep ni Satanas a Diablo. Kayat- na a siluan ti ili ti Dios iti daytoy a klase ti panagbalang- kantis, ket masansan nga agballigi. Idi tiempo ni Ezekiel, nabayagen a makiramraman ti ili ti Dios iti naespiri- tuan a panagbalangkantis. Nasayaat nga adalentayo day- ta a pakasaritaan, ta adu ti isurona maipapan kadagiti pagalagadan ni Jehova, iti kinahustisiana, ken asina. "Nagbalinka a Balangkantis" 8 Iti libro nga Ezekiel, inusar ni Jehova ti ilustrasion a balangkantis iti naisangsangayan a personal a pamay- an. Iti dua a nalawag a salaysay, impaisurat ni Jehova ken Ezekiel ti riknana a nasaktan ken naliputan gapu ta saan a matalek ken immoral ti ilina. Apay nga inkom- parana ida kadagiti balangkantis? 9 Tapno maawatantayo ti sungbat, lagipentayo nga 7. Apay nga ipangagtayo ti pakdaar a 'rummuar' iti Babilonia a Dakkel? 8-10. Ania a napateg a makiddaw iti nadalus a panagdaydayaw ti maka- tulong kadatayo a mangtarus iti rikna ni Jehova iti pannakipaset iti ulbod a panagdaydayaw? Ilawlawagyo. 260 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
umuna ti maysa a napateg a makiddaw iti nadalus a pa- nagdaydayaw a nailawlawag iti Kapitulo 5 daytoy a lib- ro. Iti Linteg ti Israel, kinuna ni Jehova: "Dika agday- dayaw kadagiti sabali a dios no di laeng siak [wenno, "maibusor kaniak," ftn.]. . . . siak ni Jehova a Diosmo nga agkidkiddaw iti naipamaysa a debosion." (Ex. 20: 3, 5) Kalpasanna, impaganetgetna manen: "Dikay ag- ruknoy iti sabali a dios, ta ni Jehova ket pagaammo nga agkalikagum iti naipamaysa a debosion. Wen, isu ket Dios nga agkalikagum iti naipamaysa a debosion." (Ex. 34:14) Talaga a kayat ni Jehova a nalawag dayta a ba- nag. Saan nga awaten ni Jehova ti panagdaydayawtayo no saan a naipamaysa kenkuana dayta. 10 Mabalin nga iyilustrartayo dayta iti panagasawa. Adda kalintegan ti agassawa a mangnamnama a naipa- maysa ti ayatda iti maysa ken maysa. No mangipakita ti maysa iti romantiko wenno seksual nga atension iti sa- bali, adda kalintegan ti asawana nga agimon ken maka- rikna a naliputan. (Basaen ti Hebreo 13:4.) Kasta met la- eng no maipapan iti panagdaydayaw. Nainkalintegan laeng a marikna ni Jehova a naliputan no ti mismo nga ilina, a dedikado kenkuana, ket agdaydayaw kadagiti di- diosen. Iti Ezekiel kapitulo 16, nalawag nga imbagana ti riknana a naliputan. "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 261
11 Naisurat iti maika-16 a kapitulo ti Ezekiel ti kaatid- dogan nga imbaga ni Jehova iti daytoy a libro - ken maysa kadagiti kaatiddogan a padtona iti intero a Heb- reo a Kasuratan. Inturong ni Jehova ti atensionna iti siudad ti Jerusalem a mangirepresentar iti di matalek a Juda. Insalaysayna ti naliday ken nasaem nga estoria ti nagtaudan ken panangliput ti Jerusalem. Nangrugi kas kakaasi nga ulila nga ubing, narugit ken nabaybay-an. Dagiti nagannakna ket dagiti pagano a Canaanita iti daga. Nabayag ti Jerusalem a kontrolado dagiti Jebusi- ta a tribu dagiti Canaanita, agingga a pinarmek ni Da- vid ti siudad. Naasian ni Jehova iti dayta nga ulila, di- nalusan ken inaywananna. Idi agangay, nagbalin a kasla asawana. Kinapudnona, dagiti Israelita a nagnaed idi agangay iti siudad ket nakitulag ken Jehova, a bolunta- rio nga inaramidda idi tiempo ni Moises. (Ex. 24:7, 8) Idi nagbalin ti Jerusalem a kabesera dayta a daga, bi- nendisionan, pinabaknang, ken pinapintas ni Jehova, a kas iti mabalin a panangarkos ti nabaknang ken nabileg a lalaki iti asawana. - Ezek. 16:1-14. 12 Kitaenyo ti simmaruno a napasamak. Kinuna ni Je- hova: "Nagtalekka iti kinapintasmo ket nagbalinka a ba- 11. Ania ti imbaga ni Jehova maipapan iti Jerusalem ken iti nagtaudanna? 12. Kasano nga in-inut a nagbalin a di matalek ti Jerusalem? 262 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
langkantis gapu iti kinalatakmo. Nakirelasionka iti asi- noman a lumabas, ket intedmo ti bagim kadakuada." (Ezek. 16:15) Idi tiempo ni Solomon, binendisionan ken pinabaknang ni Jehova ti ilina. Nagbalin idi ti Jerusa- lem a kapipintasan a siudad ken talaga a kasayaatan iti intero a lubong. (1 Ar. 10:23, 27) Ngem in-inut a nag- balin a di matalek ti Jerusalem. Tapno maparagsak ni Solomon ti adu a ganggannaet nga assawana, rinugitan- na ti Jerusalem iti panagdaydayaw kadagiti didiosen da- giti pagano. (1 Ar. 11:1-8) Dakdakes pay ti inaramid da- giti simmaruno nga ari ta rinugitanda ti intero a daga iti ulbod a panagdaydayaw. Ania ti narikna ni Jeho- va kadagiti kasta a panagbalangkantis ken panangliput? Kinunana a "saan a rumbeng a maaramid ken saan met a rumbeng a mapasamak" dagita. (Ezek. 16:16) Ngem lalo a nagbalin nga immoral dagiti nasukir a tattaona! 13 Panunotenyo ti sakit ti nakem ken rurod ni Jehova idi imbutaktakna ti kinadakes ti ili a pinilina: "Innalam ti annakmo a lallaki ken babbai nga inyanakmo kaniak, ket indatonmo kadagiti idolo - saan pay kadi nga um- das ti panagbalangkantismo? Pinapataymo ti annak- ko, ket indatonmo ida babaen ti panangipalasatmo iti apuy." (Ezek. 16:20, 21) Ipakita dagita a makarimon nga 13. Ania dagiti dakes nga inaramid ti ili ti Dios? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 263
aramid no kasano kadakes ni Satanas. Pagay-ayatna a sulisogen ti ili ni Jehova nga agrebelde! Ngem makitkita amin ni Jehova. Kabaelan ni Jehova a pagpatinggaen uray ti kadadaksan a panangranggas ni Satanas, ket ipa- katna ti hustisia. - Basaen ti Job 34:24. 14 Ngem saan man la a nangrikna ti Jerusalem iti ki- nadakesna. Intultuloyna ti kinabalangkantisna. Imbaga ni Jehova a mas nakababain ti Jerusalem ngem iti dadduma a balangkantis ta ti agpayso, binayadanna ti dadduma tapno immoral a makirelasionda kenkuana! (Ezek. 16:34) Imbaga ti Dios a ti Jerusalem ket kas iti 'inana,' dagiti tribu dagiti pagano a nagnaed idi iti dayta a daga. (Ezek. 16:44, 45) Intuloyna ti ilustrasionna mai- papan iti pamilia. Kinunana a ti Samaria ket manang ti Jerusalem, nga immun-una a nagbalangkantis. Ti Sodo- ma ti imbaga ti Dios a sabali pay a kabsatna a babai, a gagangay a nadakamat ta nabayagen a nadadael gapu iti kinatangsit ken nakaro a kinadakesna. Ti punto ni Jeho- va ket dakdakes pay ti Jerusalem ngem iti kakabsatna a Samaria ken Sodoma! (Ezek. 16:46-50) Saan nga impa- ngag ti ili ti Dios ti adu a pakdaar ken intultuloyda ti nagrebelde. 14. Siasino ti dua a kabsat ti Jerusalem iti ilustrasion ni Jehova, ken asino ti kadadaksan kadakuada a tallo? 264 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
15 Ania ti aramiden ni Jehova? Inkarina iti Jerusalem: "Ummongek ngarud ti amin a mangay-ayat kenka a pi- naragsakmo" ken, "iyawatkanto iti imada." Dagiti paga- no a dati a kaaliado ti ilina ti mangdadaelto kenkuana, ket ikkatendanto ti pintasna ken dagiti napapateg a sa- nikuana. 'Uborendakanto ken patayendaka iti espada,' kinunana. Ania ti panggep ni Jehova a mangipakat iti daytoy a dusa? Saan a tapno interamente a mapukaw ti ilina no di ket daytoy: "Pagpatinggaekto ti panagbalang- kantismo." Imbaga pay ti Dios: "Bumaawto ti pungtot- ko kenka inton maipapasko dayta. Agkalmaak ken saa- nakton a makapungtot." Kas nailawlawag iti Kapitulo 9 daytoy a libro, nabayagen a panggep ni Jehova a mai- subli ti nadalus a panagdaydayaw ti ilina kalpasan a na- adipenda. Apay? Kinunana: "Lagipekto ti tulagko kenka kadagiti aldaw ti kinaagtutubom." (Ezek. 16:37-42, 60) Paneknekanto ni Jehova nga isu ket matalek, saan a kas iti ilina! - Basaen ti Apocalipsis 15:4. 16 Adu ti isuro kadatayo ni Jehova iti atiddog ken ma- katukay iti rikna nga imbagana iti Ezekiel kapitulo 16 15. Ania ti panggep ni Jehova a nangdusa iti Jerusalem, ken ania a nam- nama ti impaayna? 16, 17. (a) Apay a saantayon nga ibagbaga nga isimsimbolo da Ohola ken Oholiba ti Kakristianuan? (Kitaen ti kahon a "Ti Agkabsat a Balang- kantis.") (b) Ania dagiti masursurotayo iti Ezekiel kapitulo 16 ken 23? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 265
˙ ˙ ˙ 1 5A TI AGKABSAT A BALANGKANTIS KITAEN TI PARAPO 16, 17 Iti Ezekiel kapitulo 23, makitatayo ti nasakit a pannakaba- balaw ti ili ti Dios gapu ta saan a matalek. Adu ti pagpada- an daytoy a kapitulo iti kapitulo 16. Kas iti immun-una a mensahe, nagusar ti kapitulo 23 iti balangkantis kas pangi- ladawan. Ti Jerusalem ti makuna nga in-inaudi ket ti Sama- ria ti in-inauna. Ipakita ti dua a kapitulo no kasano a ti- nulad ti in-inaudi ti panagbalangkantis ti in-inauna ngem nakarkaro ti inaramidna a kinadakes ken immoralidad. Iti kapitulo 23, pinanaganan ni Jehova ti agkabsat: Ohola ti in- inauna nga isu ti Samaria, ti kabesera ti 10 a tribu a paga- rian ti Israel; Oholiba ti in-inaudi nga isu ti Jerusalem, ti ka- besera ti Juda.[a] - Ezek. 23:1-4. Adda pay pagpadaan ti dua a kapitulo. Nalabit dagitoy ti kapatgan: Dagiti balangkantis ket arig assawa ni Jehova idi damo ngem liniputanda. Naglaonda met iti kari a mangyeg iti namnama. Basbassit a namnama ti pannakaisubli ti ipa- kita ti kapitulo 23, ngem maipada iti kapitulo 16 iti imbaga ni Jehova: "Pagpatinggaekto ti naalas nga aramidmo ken ti panagbalangkantismo." - Ezek. 16:16, 20, 21, 37, 38, 41, 42; 23:4, 11, 22, 23, 27, 37. [a] Napateg dagita a nagan. Ti Ohola kaipapananna "Ti Toldana [a Pagdaydayawan]" - a nalawag a tumukoy iti ar-aramiden ti Israel a panangibangon kadagiti bukodna a sentro a pagdaydayawan imbes a ti templo ni Jehova iti Jerusalem. Ti met Oholiba kaipapananna nga "Adda Kenkuana ti Toldak [a Pagdaydayawan]." Ti Jerusalem ti ayan idi ti balay a pagdaydayawan ken Jehova. 266 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Iladawanda Kadi ti Kakristianuan? Ibagbaga idi dagiti publikasiontayo a ti agkabsat a da Ohola ken Oholiba ket padto a mangisimbolo iti Kakristia- nuan a nabingay iti Katoliko ken Protestante. Ngem kalpa- san ti adu a kararag, panagpanunot, ken panagsukimat, adda dagiti timmaud a saludsod. Talaga kadi a nagbalin idi nga arig asawa ni Jehova ti Kakristianuan? Nakitulag kadi idin kenkuana? Saan. Awan pay ketdi ti Kakristianuan idi nagbalin ni Jesus kas manangibabaet iti "baro a tulag" iti naespirituan nga Israel; wenno saan man la a nagbalin ti Kakristianuan a paset ti naespirituan a nasion dagiti nadu- tokan a Kristiano. (Jer. 31:31; Luc. 22:20) Sa la timmaud ti Kakristianuan kalpasan a natay dagiti apostol. Nangrugi dayta idi maikapat a siglo C.E. kas apostata ken dakes nga organisasion a buklen dagiti "ruot" - dagiti sinsinan Kris- tiano - iti padto ni Jesus maipapan kadagiti trigo ken ruot. - Mat. 13:24-30. Daytoy pay ti dakkel a pagdumaanda: Nangted ni Jehova iti namnama a masalbar ti di matalek a Jerusalem ken Sa- maria. (Ezek. 16:41, 42, 53-55) Adda kadi kasta a namnama nga ipaay ti Biblia iti Kakristianuan? Awan! Awanen ti nam- namana a kas iti dadduma pay a paset ti Babilonia a Dakkel. Isu a da Ohola ken Oholiba ket saan a padto a mangi- simbolo iti Kakristianuan. Ngem makatulong ti kaaddada tapno maawatantayo ti banag a napatpateg: ti rikna ni Jehova kadagiti mangpadpadakes iti nasantuan a nagan- na ken kadagiti nangato a pagalagadanna iti nadalus a "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 267
panagdaydayaw. Nagdakkel ti basol ti Kakristianuan iti day- toy a banag ta ibagbaga ti adu a relihionna nga agdaydayaw- da iti Dios a nadakamat iti Biblia. Nakarkaro pay ta ibagba- gada a ti liderda ket ni Jesu-Kristo a dungdungnguen nga Anak ti Dios. Ngem konkontraenda met la ti ibagbagada ta pinagbalinda ni Jesus a paset ti nagkatlo a dios ken sinukir- da ti nalawag a bilinna nga agtalinaed a 'saan a paset ti lu- bong.' (Juan 15:19) Ti agtultuloy a pannakiraman ti Ka- kristianuan iti idolatria ken kadagiti isyu iti politika ket pammaneknek a talaga a paset iti "agdindinamag a balang- kantis." (Apoc. 17:1) Sigurado a mairamanto iti agur-uray a dusa ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion! maipapan kadagiti nalinteg a pagalagadanna, kinahusti- siana, ken kasta unay a kinaasina. Kasta met la ti ma- kunatayo iti Ezekiel kapitulo 23. Ipappapuso dagiti pud- no a Kristiano ita dagiti nalawag a mensahe ni Jehova maipapan iti panagbalangkantis ti ilina. Ditay pulos kayat a saktan ni Jehova a kas iti inaramid ti Juda ken Jerusalem! Karurodtayo koma ken adaywantayo ti amin nga idolatria, agraman ti kinaagum ken materialismo, a klase met ti idolatria. (Mat. 6:24; Col. 3:5) Kanayon nga agyamantayo ta siaasi nga insubli ni Jehova ti na- dalus a panagdaydayaw iti daytoy maudi nga al-aldaw ket dinanto pulos ipalubos a marugitan manen! Adda 'permanente a tulagna' iti naespirituan nga Israel, tulag 268 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
a di pulos kabaelan a dadaelen ti panangliput ken pa- nagbalangkantis. (Ezek. 16:60) Isu nga ipategtayo ti pri- bilehio a makikadua iti nadalus nga ili ni Jehova ita. 17 Ania ngarud ti isuro kadatayo ti imbaga ni Jehova maibusor kadagiti balangkantis, a nailadawan iti Ezekiel, maipapan iti "agdindinamag a balangkantis," ti Babilo- nia a Dakkel? Kitaentayo. "Pulos a Dinto Masarakanen" 18 Saan nga agbalbaliw ni Jehova. (Sant. 1:17) Isu la isu ti riknana iti ulbod a relihion bayat ti kaadda ti ag- dindinamag a balangkantis. Isu a ditay masdaaw nga adu ti pagpadaan ti panangukom ti Dios kadagiti ba- langkantis iti libro nga Ezekiel ken ti pagbanaganto "ti agdindinamag a balangkantis" a nailadawan iti libro nga Apocalipsis. 19 Kas pagarigan, siputanyo ta saan a direkta nga ag- gapu ken Jehova ti dusa dagiti balangkantis iti padto ni Ezekiel no di ket aggapu kadagiti nasion a nangarami- dan ti di matalek nga ilina iti naespirituan nga immo- ralidad. Umasping iti dayta, naukom ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a relihion gapu iti inaramidna a kasta nga immoralidad kadagiti "ari iti daga." Asino 18, 19. Ania dagiti nasiputanyo a pagpadaan dagiti balangkantis a naila- dawan iti Ezekiel ken iti daydiay nailadawan iti Apocalipsis? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 269
ngarud ti mangdusa? Mabasatayo a dagiti agtuturay "guraendanto ti balangkantis ket alaendanto ti amin a kinabaknangna ken labusanda. Kanendanto ti lasagna ken interamente a puoranda." Apay a kasta ti makapa- kellaat nga aramiden dagiti gobierno iti daytoy a lu- bong? Gapu ta 'ikabilto dayta ti Dios iti pusoda tapno itungpalda ti panunotna.' - Apoc. 17:1-3, 15-17. 20 Isu nga usaren ni Jehova dagiti nasion iti lubong a mangdusa iti amin nga ulbod a relihion, a pakairama- nan ti adu a relihion iti Kakristianuan. Saan a maiba- bawi daytoy a pannusa; awanto ti pammakawan ken saan a maikkan ti relihion iti sabali a gundaway nga ag- balbaliw. Ipalgak ti Apocalipsis a "pulos a dinto masa- rakanen" ti Babilonia. (Apoc. 18:21) Agragsakto dagiti anghel iti pannakadadaelna, ket ibagada: "Idaydayawyo ni Jah! Ti asuk nga aggapgapu iti babai ket agtultuloy nga agpangato iti agnanayon nga awan inggana." (Apoc. 19:3) Daytoy a panangukom ket agtalinaed iti agnana- yon. Awanen ti mapalubosan a tumaud nga ulbod a re- lihion a mangrugit iti nadalus a panagdaydayaw. Ti kas- la umap-apuy a pannakaukom ken pannakadadael ti Babilonia ket arigna mangpatpataud iti asuk nga agtul- tuloy nga agpangato iti agnanayon. 20. Ania ti mangipakita a saanen a maibabawi ti pannusa iti Babilonia? 270 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
21 Inton rauten dagiti gobierno ti lubong ti Babilonia a Dakkel, ipakatdanto ti panangukom ti Dios, maysa a nagpateg a pasamak iti pannakatungpal ti panggep ni Jehova. Pagilasinan dayta a mangrugin ti dakkel a rigat - rigat nga awan kapadana. (Mat. 24:21) Ti pagpating- gaan dayta a rigat ket Armagedon, ti gubat ni Jehova maibusor iti dakes a sistema ti bambanag. (Apoc. 16: 14, 16) Kas ipakita dagiti sumaruno a kapitulo daytoy a libro, adu ti ibaga ti libro nga Ezekiel no kasano a ma- pasamak ti dakkel a rigat. Kabayatanna, ania dagiti ma- sursurotayo iti Ezekiel kapitulo 16 ken 23 a kayattayo a laglagipen ken iyaplikar? 22 Pagay-ayat ni Satanas nga agbalin a narugit dagiti mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw. Nakaragrag- sak no adda gundawayna a mangyadayo kadatayo iti na- dalus a panagdaydayaw ken agbiag a kas kadagiti ba- langkantis a nailadawan iti libro nga Ezekiel. Masapul ngarud a laglagipentayo a saan nga ipalubos ni Jehova nga adda sabali a dayawentayo, ken kayatna nga agtali- naedtayo a matalek! (Num. 25:11) Siguraduentayo nga adayotayo iti ulbod a relihion tapno 'ditay masagid ti 21. Ti pannakadadael ti ulbod a relihion ket pagilasinan ti ania a tiem- po, ken ania ti pagpatinggaan dayta a tiempo? 22, 23. Ania ti epektona iti sagrado a panagserbitayo ti panangadaltayo kadagiti nailadawan a balangkantis iti Ezekiel ken Apocalipsis? "PAGPATINGGAEKTO TI PANAGBALANGKANTISMO" 271
aniaman a narugit' iti imatang ti Dios. (Isa. 52:11) Ka- dagiti isu met la a rason nga agtalinaedtayo a neutral kadagiti isyu iti politika ken panaglalaban iti daytoy na- sinasina a lubong. (Juan 15:19) Ibilangtayo ti nasionalis- mo a sabali pay nga ulbod a relihion a supsuportaran ni Satanas, ket ditay makipaset iti dayta. 23 Kangrunaanna, laglagipentayo a nagsayaat ti pribi- lehiotayo nga agdaydayaw ken Jehova iti nadalus a na- espirituan a templona. Bayat nga ipategtayo dayta a sag- rado nga urnos, mas determinadotayo koma a saan a makipaset iti ulbod a relihion ken iti panagbalangkan- tisna! ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a nainkalintegan a maikompara ti ulbod a relihion iti maysa a balangkantis? 2 Ania ti masursurotayo kadagiti balangkantis iti Ezekiel kapitulo 16 ken 23 maipapan iti rikna ni Jehova iti ulbod a panagdaydayaw? 3 Ania ti mapasamakto iti ulbod a relihion, ken ania ti masapul nga aramidentayo itan? 272 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
16 "MARKAAM TI MUGING" NAKAISENTRUANNA: No kasano a namarkaan iti pannakaisalakan dagiti matalek idi tiempo ni Ezekiel ken ti kaipapanan kadatayo ita ti panangmarka EZEKIEL 9:4 NAKIGTOT ni Ezekiel! Kalkalpasna a nakita ti sirma- ta dagiti makarimon nga ar-aramiden dagiti apostata a Judio iti templo idiay Jerusalem.[1] Rinugitan dagita a rebelde ti mismo a lugar a sentro ti nadalus a panagday- dayaw iti Israel. Ngem saan la a ti templo ti narugitan. Ti daga ti Juda ket napno iti kinaranggas ken kumarka- ro pay. Nasaktan unay ni Jehova iti ar-aramiden ti ili a pinilina isu nga imbagana ken Ezekiel: "Agtignayakto gapu iti pungtotko." - Ezek. 8:17, 18. 2 Naladingitan ni Ezekiel idi naammuanna a ti Jeru- salem ken ti sagrado idi a templona ti makagapu a ma- kapungtot ni Jehova ken dadaelenna dagita! Sigurado a pampanunotenna: 'Dagiti ngay matalek a tattao iti [1] Nailawlawag iti Kapitulo 5 daytoy a libro ti sirmata a nakita ni Ezekiel maipapan kadagiti makarimon a mapaspasamak iti templo. 1-3. (a) Apay a nakigtot ni Ezekiel, ken ania ti naammuanna maipa- pan iti pannakadadael ti Jerusalem? (b) Ania dagiti saludsod nga usigen- tayo? "MARKAAM TI MUGING" 273
siudad? Maisalakanda ngata? No wen, kasano?' Saan a mabayag nga urayen ni Ezekiel dagiti sungbat. Kalpa- san a nangngegna ti nadagsen a pannakaukom ti Jeru- salem, nangngegna ti napigsa a timek a mangpapaayab kadagiti mangdusa nga ibaon ti Dios. (Ezek. 9:1) Bayat a buybuyaenna ti sirmata, naammuanna - ken nabang- aran unay - a saan nga amin ket madadael. Wen, maka- lasat dagiti maikari! 3 Bayat nga ur-urayentayo nga agpatingga ti dakes a sistema ti bambanag, mabalin a pampanunotentayo met no siasino dagiti maisalakan iti um-umayen a nasaknap a pannakadadael. Usigentayo ngarud: (1) Ania ti simma- runo a nakita ni Ezekiel iti sirmata? (2) Kasano a na- tungpal ti sirmata idi tiempona? (3) Ania ti kaipapanan ti padto a sirmata iti tiempotayo? "Ayabam Dagiti Mangdusa" 4 Ania ti simmaruno a nakita ken nangngeg ni Eze- kiel iti sirmata? (Basaen ti Ezekiel 9:1-11.) Immay ti pito a lallaki "manipud iti makinngato a ruangan a sumango iti amianan," nalabit asideg ti ayan ti simbolo ti imon wenno iti ayan dagiti babbai a mangsangsangit iti dios a ni Tammuz. (Ezek. 8:3, 14) Simrek ti pito a lallaki iti makin-uneg a paraangan ti templo ket nagtakderda iti 4. Ania ti simmaruno a nakita ken nangngeg ni Ezekiel iti sirmata? 274 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
asideg ti altar a gambang. Ngem saanda a napan sadiay tapno agdaton. Saanen a maakseptar dagiti maidaton iti templo. Innem kadagiti nakatakder a lallaki ti 'nakaig- gem iti armas a pangburak.' Nalawag a naiduma ti ma- ikapito a lalaki. Nakabado iti lienso wenno linen, ken saan a nakaiggem iti armas no di ket addaan iti "tinte- ro ti sekretario" wenno, kas kuna ti footnote, "pagya- nan iti tinta ti eskriba." 5 Ania ti aramiden ti lalaki nga addaan iti tintero? Adda napateg nga ipaaramid ni Jehova kenkuana: "Lu- masatka iti siudad ti Jerusalem, ket markaam ti muging dagiti tattao nga agsensennaay ken umas-asug gapu iti amin a dakes a maar-aramid iti siudad." Nalabit dagus a nalagip ni Ezekiel dagiti matalek nga Israelita a na- gannak a nangiwarsi iti dara iti makinngato ken agsum- bangir a hamba ti ridawda kas pagilasinan a maisalakan ti inauna nga annakda iti pannakapapatay. (Ex. 12:7, 22, 23) Iti sirmata ni Ezekiel, kasta met la aya ti pang- gep ti lalaki nga addaan iti tintero, a mangmarka iti mu- ging kas pagilasinan a maisalakan daydiay namarkaan inton madadael ti Jerusalem? 6 Agbalin a nalawag ti sungbat no usigentayo ti nakaibatayan ti marka. Mamarkaan ti muging dagiti 5, 6. Ania ti maikunatayo kadagiti namarkaan? "MARKAAM TI MUGING" 275
"agsensennaay ken umas-asug" gapu kadagiti dakes a "maar-aramid iti siudad." Ania ngarud ti maikunatayo kadagiti namarkaan? Ti maysa ket maladingitanda unay iti idolatria a mapaspasamak iti templo ken iti amin a kinaranggas, immoralidad, ken kinadakes iti intero a Je- rusalem. (Ezek. 22:9-12) Posible a saanda met nga inli- med ti riknada. Nalawag nga impakita ti sasao ken aramid dagita a nalinteg a tattao a kagurada ti mapas- pasamak iti daga ken naipamaysa ti debosionda iti na- dalus a panagdaydayaw. Maasian ni Jehova isu nga isa- lakanna dagita a maikari. 7 Kasano ngarud nga itungpal ti innem a lallaki a na- kaiggem iti armas ti misionda? Nangngeg ni Ezekiel da- giti bilin ni Jehova kadakuada: Surotenyo ti lalaki nga addaan iti tintero ket patayenyo ti amin malaksid ti asi- noman a namarkaan ti mugingna. "Mangrugikayo iti santuariok," imbilin ni Jehova. (Ezek. 9:6) Irugi dagiti mangdusa ti trabahoda iti templo, a sentro ti Jerusalem, a saanen a sagrado ken Jehova. Ti umuna a mapapatay ket "dagiti panglakayen nga adda iti sanguanan ti balay" - ti 70 a panglakayen iti Israel nga adda iti templo ken agidatdaton iti insienso kadagiti didiosen. - Ezek. 8: 11, 12; 9:6. 7, 8. Kasano nga itungpal ti innem a lallaki a nakaiggem iti armas ti mi- sionda, ken ania ti maudi a pagbanaganna? 276 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
8 Ania ti maudi a pagbanaganna? Bayat nga agbuybu- ya ken dumdumngeg ni Ezekiel, nagreport ken Jehova ti lalaki nga addaan iti tintero: "Inaramidko ti imbilin- mo kaniak." (Ezek. 9:11) Sigurado a mapanunottayo: 'Ania ngata ti napasamak kadagiti umili ti Jerusalem? Adda ngata matalek a tattao a nakalasat iti pannakada- dael?' Kasano a Natungpal ti Sirmata Idi Tiempo ni Ezekiel? 9 Basaen ti 2 Cronicas 36:17-20. Natungpal ti padto ni Ezekiel idi 607 B.C.E. idi dinadael ti armada ti Babilo- nia ti Jerusalem ken ti templona. Kas iti "kopa iti ima ni Jehova," dagiti Babilonio ti inusar ni Jehova a ma- ngibukbok iti pannusana iti di matalek a Jerusalem. (Jer. 51:7) Amin kadi ket nadadael? Saan. Impakpakau- na ti sirmata ni Ezekiel a dadduma ket saan a patayen dagiti Babilonio. - Gen. 18:22-33; 2 Ped. 2:9. 10 Adu ti matalek a nakalasat a kas kadagiti Rekabi- ta, ni Ebed-melec nga Etiope, ni propeta Jeremias, ken ti sekretariona a ni Baruk. (Jer. 35:1-19; 39:15-18; 45:1-5) Iti sirmata a nakita ni Ezekiel, maikunatayo a talaga a dagita ket "agsensennaay ken umas-asug gapu iti amin 9, 10. Asino ti dadduma kadagiti matalek a nakalasat idi nadadael ti Je- rusalem, ken ania ti maikunatayo kadakuada? "MARKAAM TI MUGING" 277
˙ ˙ ˙ 16A TI KADI KAKRISTIANUAN TI ANTITIPIKO A JERUSALEM? KITAEN TI PARAPO 12, 13 Ibagbaga idi dagiti publikasiontayo a ti Kakristianuan ti antitipiko ti apostata a Jerusalem. Dagiti kasasaad iti di matalek a Jerusalem - agraman ti idolatria ken ti nasaknap a kinadakes - sigurado nga ipalagipda kadatayo ti mapas- pasamak iti Kakristianuan. Ngem iti nabiit pay, dagiti pub- likasiontayo, agraman daytoy a libro a basbasaem, dina inu- sar ti tipiko ken antitipiko a pamay-an ti panangilawlawag iti padto malaksid kadagiti teksto iti Biblia a mangted iti nalawag a pangibasaran iti kasta a panangilawlawag. Adda kadi natibker a pangibasaran iti Biblia a mangipakita a ti Kakristianuan ti antitipiko a Jerusalem? Awan. Usigenyo dagitoy: Ti Jerusalem idi ti sentro ti nadalus a panagdaydayaw; idi agangay, pinanawan dagiti umilina ti pudno a panagdaydayaw. Ngem ti Kakristianuan ket saan a pulos nangipaay iti nadalus a panagdaydayaw. Sipud iti pa- nangrugina idi maikapat a siglo C.E., ulbod a doktrina ti kanayon nga isursuro ti Kakristianuan. Maysa pay, kalpasan a dinadael dagiti Babilonio ti Jeru- salem, pinaboran manen ni Jehova ti siudad ken nagba- lin manen a sentro ti pudno a panagdaydayaw. Ngem ti Kakristianuan ket saan a pulos pinaboran ti Dios, ken in- ton madadael bayat ti dakkel a rigat, saanen a pulos mai- subli. 278 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Maibasar kadagita, ania ti konklusiontayo? No usigenta- yo dagiti padto ti Biblia a natungpal iti di matalek a Jeru- salem, mabalin a kunatayo, 'Kapada daytoy ti makitkita- tayo iti Kakristianuan ita.' Ngem nalawag nga awan ti pangibasarantayo iti Biblia a ti Kakristianuan ti antitipiko a Jerusalem. a dakes a maar-aramid" idiay Jerusalem. (Ezek. 9:4) Sak- bay ti pannakadadael, sigurado nga impakitada a talaga a kagurada ti kinadakes ken naipamaysa ti debosionda iti nadalus a panagdaydayaw, isu a naisalakanda. 11 Literal kadi a namarkaan dagidiay a matalek a nai- salakan? Awan ti nairekord nga adda asinoman - ni Eze- kiel man wenno ti sabali a propeta - a napan idiay Jeru- salem ken aktual a nangmarka iti muging dagiti matalek. Nalawag ngarud a ti padto a sirmata a nabuya ni Eze- kiel ket mangipakaammo iti mapaspasamak idiay langit, isu a saan a makita dagiti tattao. Ti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario ken ti innem a lallaki a nakaig- gem kadagiti armas a pangburak ket mangirepresentar kadagiti matalek nga espiritu a parsua ni Jehova, a kanayon a nakasagana a mangitungpal iti pagayatanna. (Sal. 103:20, 21) Sigurado nga inusar ni Jehova dagiti 11. Siasino ti irepresentar ti innem a lallaki a nakaiggem kadagiti armas a pangburak ken ti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario? "MARKAAM TI MUGING" 279
anghelna a mangibanag iti pannakaukom ti di matalek a Jerusalem. Kas iti simboliko a panangmarka iti mu- ging dagiti maisalakan, sinigurado dagiti anghel a dagiti maukom ket mapili ken saan a mapapatay ti amin. Ania ti Kaipapanan Ita ti Sirmata a Nakita ni Ezekiel? 12 Paspasungadentayo ti awan kapadana a pannakai- patungpal ti panangukom ti Dios - ti "dakkel a rigat a saan pay a napaspasamak manipud idi panangrugi ti lu- bong agingga ita, ken dinto met mauliten." (Mat. 24:21) Bayat nga ur-urayentayo dayta, adda dagiti tumaud a na- pateg a saludsod: Iti asidegen a pannakadadael, mada- dael aya ti amin wenno mapili laeng dagiti madadael? Mamarkaanto aya iti pannakaisalakan dagiti nadalus ti panagdaydayawda ken Jehova? Iti sabali a pannao, adda aya kaitungpalanna ita ti padto a sirmata a nakita ni Ezekiel maipapan iti lalaki nga addaan iti tintero? Ti sungbat kadagita a tallo a saludsod ket wen. Apay a ma- kunatayo a kasta? Tapno maammuantayo, subliantayo ti sirmata a nakita ni Ezekiel. 13 Malagipyo kadi no apay nga imbukbok ni Jehova 12, 13. (a) Apay nga imbukbok ni Jehova ti pungtotna iti Jerusalem, ken apay a namnamaentayo a kasta met laeng ti aramidenna ita? (b) Ti kadi Kakristianuan ti antitipiko a di matalek a Jerusalem? Ilawlawagyo. (Ki- taen ti kahon a "Ti Kadi Kakristianuan ti Antitipiko a Jerusalem?") 280 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti pungtotna iti nagkauna a Jerusalem? Basaentayo ma- nen ti Ezekiel 9:8, 9. (Basaen.) Idi nagdanag ni Ezekiel a ti um-umay idi a pannakadadael ket nalabit pakatayan ti "amin a nabatbati iti Israel," imbaga ni Jehova ti uppat a rason ti panangukomna. Umuna, "nakakarkaro ti biddut" ti nasion.[2] Maikadua, ti daga ti Juda ket 'napno iti dara.' Maikatlo, ti Jerusalem a kabesera ti pa- garian ti Juda ket 'napno iti kinadakes.' Maikapat, im- pambar dagiti tattao ti dakes nga aramidda babaen ti panangkombinsirda iti bagida a 'saan a makitkita' ni Je- hova dagiti dakes nga aramidda. Saan kadi a ti rason a makapungtot ita ni Jehova ket gapu ta immoral, narang- gas, dakes, ken awanan iti pammati ti lubong a kas met la idi? Gapu ta ni Jehova ket "saan nga agbaliw," sigu- rado a ti nangtignay iti nalinteg a pungtotna idi tiempo ni Ezekiel ti mangtignay met la kenkuana ita. (Sant. 1: 17; Mal. 3:6) Namnamaentayo ngarud nga adda met trabaho ita nga aramiden ti innem a lallaki a nakaiggem iti armas a pangburak ken ti lalaki nga addaan iti tin- tero! [2] Sigun iti maysa a reperensia, ti Hebreo a pangnagan (noun) a na- ipatarus kas "biddut" ket mabalin a mangted iti ideya ti "kinadakes." Kuna ti sabali pay a reperensia a daytoy a pangnagan ket "narelihiosuan a sao, a kanayon a mausar a tumukoy iti basol wenno dakes nga aramid iti imatang ti Dios." "MARKAAM TI MUGING" 281
14 Ngem kasano a matungpal ita ti padto a sirmata a nakita ni Ezekiel? No lagipentayo no kasano a natung- pal idi ti sirmata, ammotayon ti ekspektarentayo ita ken iti masanguanan. Usigentayo ti dadduma a pasamak a nakitatayon wenno makitatayto kas kaitungpalan ti pad- to ni Ezekiel. 15 Pakdaaran ni Jehova dagiti tattao sakbay ti tiempo ti pannakadadael. Kas naadaltayo iti Kapitulo 11 daytoy a libro, dinutokan ni Jehova ni Ezekiel kas "parabantay iti sangakabbalayan ti Israel." (Ezek. 3:17-19) Manipud idi 613 B.C.E., nalawag a pinakdaaran ni Ezekiel ti Is- rael maipapan iti asideg idin a pannakadadael. Ti dad- duma a propeta, agraman da Isaias ken Jeremias, ket na- ngipakdaar met maipapan iti didigra a dumteng iti Jerusalem. (Isa. 39:6, 7; Jer. 25:8, 9, 11) Iti tiempotayo, us-usaren ni Jehova, babaen ken Kristo, ti bassit a gru- po dagiti nadutokan nga adipen a mangpakan kadagiti mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw, kadagiti adi- pen iti balay, ken mangpakdaar met iti sabsabali maipa- pan iti asidegen a dakkel a rigat. - Mat. 24:45. 16 Saan a ti ili ni Jehova ti mangmarka kadagiti maisa- 14, 15. Ania dagiti napasamaken a mangipakita a pakdaaran ni Jehova dagiti tattao sakbay a mangdadael? 16. Kas ili ni Jehova, datayo kadi ti mangmarka kadagiti maisalakan? Ilawlawagyo. 282 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
lakan. Lagipenyo a saan a naibaon ni Ezekiel a mapan idiay Jerusalem tapno mangmarka kadagiti maisalakan. Saan met a naibilin iti ili ni Jehova ita a markaanda da- giti maikari a maisalakan. Imbes ketdi, kas dagiti adi- pen iti naespirituan a sangakabbalayan ni Kristo, naiba- ontayo a mangasaba. Ipakpakitatayo nga ipatpategtayo dayta a trabaho babaen ti naregta a panangikasaba iti naimbag a damag ti Pagarian ti Dios ken ti nagagar a panangipakdaar iti nakaas-asidegen a panungpalan day- toy dakes a lubong. (Mat. 24:14; 28:18-20) Tumultulong- tayo ngarud kadagiti interesado nga umawat iti nadalus a panagdaydayaw. - 1 Tim. 4:16. 17 Tapno maisalakan dagiti tattao iti asidegen a panna- kadadael, masapul a paneknekanda itan ti pammatida. Kas nakitatayon, dagidiay naisalakan iti pannakadadael ti Jerusalem idi 607 B.C.E. nasaksakbay nga impakitada a talaga a kagurada ti kinadakes ken naipamaysa ti de- bosionda iti nadalus a panagdaydayaw. Kasta met la ita. Sakbay ti pannakadadael, dagiti tattao ket masapul nga "agsensennaay ken umas-asug" - maladingitan unay - iti kinadakes daytoy a lubong. Imbes nga ilimedda ti riknada, masapul nga ipakitada iti sao ken aramid ti 17. Ania ti masapul nga aramiden itan dagiti tattao tapno mamarkaanda iti pannakaisalakan? "MARKAAM TI MUGING" 283
debosionda iti nadalus a panagdaydayaw. Kasano? Ma- sapul nga awatenda ti maikaskasaba ita, itultuloyda a tuladen ti personalidad ni Kristo, agpabautisarda kas simbolo ti dedikasionda ken Jehova, ken simamatalek a suportaranda dagiti kakabsat ni Kristo. (Ezek. 9:4; Mat. 25:34-40; Efe. 4:22-24; 1 Ped. 3:21) Dagidiay laeng ma- ngar-aramid kadagita - ken nadalus ti panagdaydayawda bayat ti dakkel a rigat - ti mamarkaan iti pannakaisala- kan. 18 Ti pannakamarka dagiti maikari ket maaramid idiay langit. Idi tiempo ni Ezekiel, adda paset dagiti anghel iti panangmarka kadagiti matalek a naisalakan. Iti kaitung- palanna ita, ti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario irepresentarna ni Jesu-Kristo inton 'umay nga addaan iti dakkel nga autoridad' kas Ukom ti amin a nasion. (Mat. 25:31-33) Dayta nga iyaay ni Jesus ket mapasamak bayat ti dakkel a rigat, kalpasan a madadael ti ulbod a relihion.[3] Iti dayta a nagpateg a tiempo, sakbay unay a mangrugi ti Armagedon, ukomento ni Jesus dagiti tat- tao kas karnero wenno kalding. Maukom wenno mamar- [3] Nalawag a ti pannakadadael ti Babilonia a Dakkel dina kaipapanan ti ipapatay ti amin a miembro ti ulbod a relihion. Iti dayta a tiempo, uray ti dadduma a lider ti relihion ket mabalin a pumanaw iti ulbod a relihion ken ibagada a saanda a pulos paset dayta. - Zac. 13:3-6. 18. (a) Kasano ken kaano a markaan ni Jesu-Kristo dagiti maikari? (b) Masapul kadi a mamarkaan dagiti matalek a nadutokan? Ilawlawagyo. 284 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 16 B PANAGSENNAAY KEN PANAGASUG, PANANGMARKA, PANANGBURAK KAANO KEN KASANO? KITAEN TI PARAPO 17-19 Adda kaitungpalanna iti agdama a tiempo ti sirmata iti Ezekiel kapi- tulo 9. Ti pannakaawattayo no kasano a matungpal dagiti pasamak ti makatulong kadatayo a mangsango a situtured iti panungpalan daytoy a sistema ti bambanag "Panagsennaay ken panagasug" KAANO: Bayat ti maudi nga al-aldaw, sakbay ti dakkel a rigat KASANO: Ipakita dagiti nalinteg a tattao kadagiti sao ken aramidda a kagurada ti kinadakes daytoy a lubong. Awatenda ti maikaskasaba, itultuloyda a tuladen ti personalidad ni Kristo, agpabautisarda kas simbolo ti dedikasionda ken Jehova, ken simamatalek a suportaranda dagiti kakabsat ni Kristo "Panangmarka" KAANO: Bayat ti dakkel a rigat KASANO: Ti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario irepresentar- na ni Jesu-Kristo inton umay kas Ukom ti amin a nasion. Dagidiay karaman iti dakkel a bunggoy ket maukom, wenno mamarkaan, kas karnero a mangipakita a makalasatda inton Armagedon "Panangburak" KAANO: Inton Armagedon KASANO: Ni Jesu-Kristo ken dagiti nailangitan nga armadana, a pakairamanan dagiti anghel ken ti 144,000 a kakaduana nga agturay, interamente a dadaelendanto daytoy dakes a lubong ken isalakanda dagiti mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw tapno agbiagda iti nalinteg a baro a lubong "MARKAAM TI MUGING" 285
kaanto dagidiay karaman iti "dakkel a bunggoy" kas karnero, a mangipakita nga 'agbiagda nga agnanayon.' (Apoc. 7:9-14; Mat. 25:34-40, 46) Dagiti ngay matalek a dinutokan ti espiritu? Saanda a kasapulan a mamarka- an tapno maisalakanda iti Armagedon. Imbes ketdi, awatendanto ti maudi a pannakaselioda, mabalin a sak- bay a matayda wenno sakbay a mangrugi ti dakkel a ri- gat. Kalpasanna, addanto tiempo sakbay a mangrugi ti Armagedon a mapagungarda a mapan idiay langit. - Apoc. 7:1-3. 19 Ti nailangitan nga Ari a ni Jesu-Kristo ken dagiti nai- langitan nga armadana ti mangipakat iti pannakaukom daytoy dakes a sistema ti bambanag. Iti sirmata a nakita ni Ezekiel, sa la rinugian ti innem a lallaki a nakaiggem iti armas a pangburak ti mangdadael idi nalpasen a nangmarka ti lalaki a nakabado iti lienso. (Ezek. 9:4-7) Mangruginto met ti um-umay a panangdadael kalpasan nga ukomen ni Jesus dagiti tattao iti amin a nasion ken mamarkaanna dagiti karnero iti pannakaisalakan. Ket bayat ti gubat ti Armagedon, idauluanto ni Jesus dagi- ti nailangitan a puersa, a pakairamanan dagiti nasan- tuan nga anghel ken ti amin a 144,000 a kaduana nga 19. Siasino ti kakadua ni Jesus a mangdusa iti sistema ti bambanag? (Ki- taen ti kahon a "Panagsennaay ken Panagasug, Panangmarka, Panangbu- rak - Kaano ken Kasano?") 286 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
agturay, a mangdusa iti daytoy dakes a lubong. Intera- mente a dadaelenda dayta ken isalakanda dagiti mangi- papaay iti nadalus a panagdaydayaw nga agbiag iti na- linteg a baro a lubong. - Apoc. 16:14-16; 19:11-21. 20 Agyamantayo kadagiti leksion a mangted iti nam- nama a naammuantayo iti sirmata ni Ezekiel maipapan iti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario! Talaga a makapagtalektayo a saan a dadaelen ni Jehova dagiti nalinteg inton dadaelenna dagiti dakes. (Sal. 97:10) Ammotayon ti masapul nga aramidentayo itan tapno mamarkaantayto a maisalakan. Kas agdaydayaw ken Je- hova, determinadotayo a kanayon a mangipakaammo iti naimbag a damag ken mangpakdaar kadagidiay agsen- sennaay ken umas-asug gapu iti kinadakes iti lubong ni Satanas. Iti kasta, matulongantayo dagidiay "addaan iti umiso a kababalin nga umawat iti agnanayon a biag" a makikadua kadatayo iti nadalus a panagdaydayaw, ket mabalin a mamarkaandanto a maisalakan tapno agbiag iti nalinteg a baro a lubong ti Dios. - Ara. 13:48. 20. Ania dagiti leksion a mangted iti namnama a naammuantayo iti sir- mata ni Ezekiel maipapan iti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario? "MARKAAM TI MUGING" 287
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Kasano a naitampok ti asi ni Jehova iti sirmata ni Ezekiel maipapan iti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario? 2 Ania ti masapul nga aramidem itan tapno mamarkaankanto a maisalakan? 3 Ania ti determinasionmo kalpasan a nausig ti sirmata ni Ezekiel maipapan iti lalaki nga addaan iti tintero? 288 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
17 "BUSORENKA, O GOG" NAKAISENTRUANNA: Pannakailawlawag ti kinasiasino ni "Gog" ken "ti daga" a rautenna EZEKIEL 38:3 RINIBU a tawen a namantsaan ti daga iti dara dagiti tattao gapu iti gubat, agraman ti dua a nadara a sanga- lubongan a gubat iti maika-20 a siglo. Ngem dandanin ti kadakkelan a gubat iti intero a pakasaritaan ti tao. Ngem saan la a basta gubat ti tattao a paglalabanan dagiti na- sion gapu iti bukodda a pagimbagan. Imbes ketdi, day- toy um-umayen a gubat ket "gubat ti naindaklan nga al- daw ti Dios a Mannakabalin-amin." (Apoc. 16:14) Adda natangsit a kabusor a mangirugi iti daytoy a gubat baba- en ti irarautna iti daga a napateg iti Dios; dayta nga iraraut ti mangtignay iti Kangatuan nga Apo Jeho- va a mangipakita iti naindaklan a panangiparangarang- na iti pannakabalinna a mangdadael a di pay pulos na- pasamak iti daga. laeng a maisaludsodtayo dagitoy: Asino dayta a kabusor? Ania a daga ti rautenna? Kaano, apay, ken kasano a rautenna dayta a daga? Masapul a 2 Natural 1, 2. Ania a dakkel a gubat ti dandanin mapasamak, ken ania dagiti tumaud a saludsod? "BUSORENKA, O GOG" 289
maammuantayo dagiti sungbat ta datayo a mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw ken Jehova ditoy daga ket karamanto kadagita a pasamak. Mabirokantayo dagiti sungbat iti makapagagar a sirmata iti Ezekiel kapitulo 38 ken 39. Ti Kabusor - Ni Gog iti Magog 3 Basaen ti Ezekiel 38:1, 2, 8, 18; 39:4, 11. Dagitoy ti kangrunaan a punto ti padto: "Iti maudi a paset dagiti tawen," adda kabusor a maawagan iti "Gog iti . . . Ma- gog" a mangraut iti "daga" ti ili ti Dios. Ngem gapu iti dayta a naranggas a panangraut, sumgiab ti 'nakaro a pungtot' ni Jehova ket bumallaet ken abakenna ni Gog.[1] Mangabak ni Jehova ket itedna ti inabakna a ka- busor ken ti amin a kakaduana a 'kanen ti amin a kita ti tumatayab nga agsippayot ken atap nga animal.' Ka- maudiananna, ikkan ni Jehova ni Gog iti "disso a pagi- tabonan." Masapul nga ammuentayo nga umuna ti ki- nasiasino ni Gog tapno maawatantayo no kasano a matungpal daytoy a padto iti asidegen a masanguanan. [1] Iti sumaruno a kapitulo daytoy a libro, ammuentayo no kasano ken kaano a sumgiab ti nakaro a pungtot ni Jehova ken Gog iti Magog ken no ania ti kaipapananto dayta kadagiti mangipapaay iti nadalus a panag- daydayaw. 3. Ilawlawagyo dagiti kangrunaan a punto ti padto ni Ezekiel maipapan ken Gog iti Magog. 290 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
4 Asino ngarud ni Gog iti Magog? Sigun ken Ezekiel, maikunatayo a ni Gog ket maysa a kabusor dagiti mangi- papaay iti nadalus a panagdaydayaw. Ti kadi Gog ket na- impadtuan a nagan para ken Satanas - ti kangrunaan a kabusor ti pudno a panagdaydayaw? Adu a tawen a kas- ta ti ibagbaga dagiti publikasiontayo. Ngem kalpasan ti ad-adu a panangadal iti padto ni Ezekiel, nabalbaliwan ti pannakaawattayo. Inlawlawag Ti Pagwanawanan a ti ti- tulo a Gog iti Magog saanna a tukoyen ti di makita nga espiritu a parsua no di ket ti makita a kabusor a tao - ti aliansa dagiti nasion a bumusor iti nadalus a panagday- dayaw.[2] Sakbay a repasuentayo ti pakaibatayan dayta a konklusion, usigentayo nga umuna ti dua a pamalatpa- tan iti padto ni Ezekiel a ni Gog ket saan nga espiritu a parsua. 5 "Ipakankanto iti amin a kita ti tumatayab nga agsippa- yot." (Ezek. 39:4) Masansan nga usaren ti Biblia dagiti tumatayab nga agsippayot a mangibus iti bangkay kas pakdaar ti panangukom ti Dios. Nangted ti Dios kada- giti kasta a pakdaar iti nasion ti Israel ken uray iti [2] Kitaen ti "Salsaludsod Dagiti Agbasbasa" iti Pagwanawanan a Mayo 15, 2015, p. 29-30. 4. Ania ti maikunatayo maipapan ken Gog iti Magog? 5, 6. Iti padto ni Ezekiel, ania ti mangipakita a ni Gog iti Magog ket saan nga espiritu a parsua? "BUSORENKA, O GOG" 291
dadduma a nasion. (Deut. 28:26; Jer. 7:33; Ezek. 29:3, 5) Ngem siputanyo ta naited dagita a pakdaar ti Dios, saan a kadagiti espiritu a parsua, no di ket kadagiti tattao nga addaan dara ken lasag. Ngamin, dagiti tumatayab nga ag- sippayot ken atap nga animal ket mangan iti lasag, saan nga espiritu. Ipakita ngarud ti pakdaar ti Dios iti padto ni Ezekiel a ni Gog ket saan nga espiritu a parsua. 6 "Ikkakto ni Gog iti disso a pagitabonan iti Israel." (Ezek. 39:11) Saan nga ibagbaga ti Biblia a maitabon da- giti espiritu a parsua ditoy daga no di ket maitapuakto ni Satanas ken dagiti demoniona iti nakaun-uneg nga abut iti 1,000 a tawen. Inton agangay, maitapuakda iti simboliko a danaw nga apuy a kaipapananna ti agnana- yon a pannakadadaelda. (Luc. 8:31; Apoc. 20:1-3, 10) Gapu ta nadakamat a naikkan ni Gog iti "disso a pagi- tabonan" ditoy daga, makunatayo ngarud nga isu ket saan nga espiritu a parsua. 7 No saan nga espiritu a parsua, asino wenno ania nga- rud ni Gog, ti kabusor a maudi a mangraut kadagiti ma- ngipapaay iti nadalus a panagdaydayaw? Usigenyo ti dua a padto ti Biblia a makatulong kadatayo a mangammo iti kinasiasino ni Gog iti Magog. 8 "Ti ari ti amianan." (Basaen ti Daniel 11:40-45.) Impad- 7, 8. Kaano nga agturong "ti ari ti amianan" iti pannakadadaelna, ken ka- sano a kasta met laeng ti mapasamakto ken Gog iti Magog? 292 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
to ni Daniel ti panagparang dagiti kabilgan a turay iti lu- bong idi tiempona agingga ita. Dinakamat met ti padto ti dua nga agkaribal iti politika - "ti ari ti abagatan" ken "ti ari ti amianan" - a tunggal maysa kadakuada ket nag- balbaliw ti kinasiasinoda iti ginasut a tawen bayat a na- giinnuna dagiti nasion ditoy daga nga agbalin a kabilgan. Maipapan iti maudi a kampania ti ari ti amianan iti "tiempo ti panungpalan," kinuna ni Daniel: "Rummuar- to a napalalo ti pungtotna ket adunto ti patayen ken da- daelenna." Dagiti agdaydayaw ken Jehova ti kangrunaan a puntiria ti ari ti amianan.[3] Ngem kas ken Gog iti Ma- gog, ti ari ti amianan ket "agturong iti pannakadadaelna" kalpasan a mapaay iti panangrautna iti ili ti Dios. 9 Dagiti "ari iti intero a daga." (Basaen ti Apocalipsis 16: 14, 16; 17:14; 19:19, 20.) Impadto ti libro nga Apocalip- sis ti panangraut "dagiti ari ti daga" iti "Ari dagiti ari" a ni Jesus nga adda itan idiay langit. Ngem dagiti rebel- de ket saan a makapan idiay langit isu a dagiti adda di- toy daga a mangsupsuporta iti Pagarian ti rautenda. [3] Sigun iti Daniel 11:45, ti ari ti amianan puntiriaennanto ti ili ti Dios ta kunana a dayta nga ari ket "mangipatakderto kadagiti pimma- lasio a toldana iti nagbaetan ti dakkel a baybay [Mediteraneo] ken ti nasantuan a bantay ti Dekorasion [nga ayan idi ti templo ti Dios ken lu- gar a pagdaydayawan ti ili ti Dios]." 9. Ania ti pagpadaan ti mapasamak ken Gog iti Magog ken "kadagiti ari iti intero a daga"? "BUSORENKA, O GOG" 293
Maabakto dagiti ari ti daga iti gubat ti Armagedon. Si- putanyo ta madadaeldanto kalpasan a rautenda ti ili ni Jehova. Maipada dayta iti naibaga maipapan ken Gog iti Magog.[4] 10 No kasta, ania ti konklusiontayo iti kinasiasino ni Gog? Umuna, ni Gog ket saan nga espiritu a parsua. Maikadua, ni Gog ket tumukoy kadagiti nasion ditoy daga a dandanin mangraut iti ili ti Dios. Sigurado a ma- ngaramidto dagita a nasion iti aliansa, kayatna a sawen, mabalin nga agkaykaysadanto. Apay? Gapu ta ti ili ti Dios ket adda iti intero a daga, masapul nga agkaykaysa dagiti nasion iti panggep ken aramid a mangraut kada- kuada. (Mat. 24:9) Sigurado a ni Satanas ti dakes a ma- ngiplano iti panangraut. Nabayagen nga im-impluensia- anna dagiti nasion iti lubong a mangbusor iti pudno a panagdaydayaw. (1 Juan 5:19; Apoc. 12:17) Ngem dagi- ti impadto ni Ezekiel maipapan ken Gog iti Magog ket naisentro iti papel dagiti nasion ditoy daga a mangraut iti ili ni Jehova.[5] [4] Dinakamat met ti Biblia ti iraraut ti irepresentar ita ti "Asiria" a mangikagumaan a mangpukaw iti ili ti Dios. (Mik. 5:5) Ti naipadto nga uppat nga iraraut - nga aramiden ni Gog iti Magog, ari ti amianan, ari ti abagatan, ken ti Asiria - iti ili ti Dios ket mabalin a tumukoy iti isu met la nga iraraut ngem agsasabali a nagan ti nausar. [5] Kitaen ti Kapitulo 22 daytoy a libro para iti pannakailawlawag ti kinasiasino ni "Gog ken Magog" a nadakamat iti Apocalipsis 20:7-9. 10. Ania ti konklusiontayo iti kinasiasino ni Gog iti Magog? 294 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
"Ti Daga" - Ania Dayta? 11 Kas naammuantayo iti parapo 3, ni Gog iti Magog pagpungtotennanto ni Jehova iti nakaro babaen ti irara- utna iti daga a napateg ken Jehova. Ania dayta a daga? Subliantayo ti padto ni Ezekiel. (Basaen ti Ezekiel 38:8- 12.) Kunana a ni Gog 'rautennanto ti daga nga ayan ti tattao a nakalasat' ken "naummong manen manipud ka- dagiti nasion." Siputanyo met ti ibagana maipapan kada- giti mangsupsuporta iti naisubli a pudno a panagday- dayaw nga agnanaed iti dayta a daga. 'Agnanaedda a sitatalged'; dagiti paggigiananda ket "awanan iti pader, trangka, wenno ruangan"; ken 'agur-urnongda iti kina- baknang ken sanikua.' Daytoy ti daga a pagnanaedan da- giti nadalus ti panagdaydayawda ken Jehova. Kasanotay a maammuan no ania dayta? 12 Makatulong ti panangusig iti pannakaisubli a napa- samak iti nagkauna nga Israel, ti daga a ginasut a tawen a nagnaedan, nagtrabahuan, ken nagdaydayawan ti ili a pinili ti Dios. Idi saan a nagmatalek dagiti Israelita, im- paipadto ni Jehova ken Ezekiel a malangalang ken ma- baybay-an ti dagada. (Ezek. 33:27-29) Ngem impadto met 11. Ilawlawagyo no ania "ti daga" a rautento ni Gog sigun iti padto ni Ezekiel. 12. Ania a pannakaisubli ti napasamak iti daga ti Israel idi tiempo ti Bib- lia? "BUSORENKA, O GOG" 295
ni Jehova nga addanto dagiti agbabbabawi a natda nga agsubli kalpasan a naadipenda idiay Babilonia tapno isublida ti nadalus a panagdaydayaw iti dagada. Babaen ti bendision ni Jehova, mapapintasto ti daga ti Israel a "kasla hardin ti Eden." (Ezek. 36:34-36) Napasamak day- ta manipud 537 B.C.E. idi nagsubli idiay Jerusalem da- giti naipanaw a Judio tapno isublida ti nadalus a panag- daydayaw iti ipatpategda a daga. 13 Kasta met la a pannakaisubli ti napadasan dagiti mangipapaay iti Dios iti nadalus a panagdaydayaw ita. Kas naammuantayo iti Kapitulo 9 daytoy a libro, nawa- yawayaan ti ili ti Dios idi 1919 iti nabayag a pannakaa- dipenda iti Babilonia a Dakkel. Iti dayta a tawen, impan ni Jehova dagiti mangsupsuporta iti naisubli a nadalus a panagdaydayaw kenkuana iti naespirituan a daga. Day- ta a daga ket ti naespirituan a paraiso - ti natalged, na- rang-ay iti naespirituan a kasasaad, wenno aktibidad, a pagdaydayawantayo iti pudno a Dios. Iti daytoy a daga, sitatalged nga agnanaedtayo a sangsangkamaysa, ken na- talna ti isip ken pusotayo. (Prov. 1:33) Umaw-awattayo iti aglaplapusanan a naespirituan a taraon, ken adu ti makapnek a trabaho nga ar-aramidentayo a mangipaka- 13, 14. (a) Ania ti naespirituan a daga? (b) Apay a napateg ken Jehova dayta a daga? 296 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ammo iti Pagarian ti Dios. Talaga a mapaspasarantayo ti kinapudno daytoy a proverbio: "Ti bendision ni Jehova ti mangpabaknang, ket saanna a nayonan iti rigat." (Prov. 10:22) Sadinoman ti pagnanaedantayo ditoy daga, addatayo iti daytoy a daga - ti naespirituan a paraiso - no la ket ta aktibotayo a mangsupsuporta iti nadalus a panagdaydayaw iti sao ken aramid. 14 Napateg ken Jehova daytoy a naespirituan a daga. Apay? Para kenkuana, dagiti umili ket "dagiti napateg a bambanag manipud iti amin a nasion," dagidiay inyasi- degna iti nadalus a panagdaydayaw. (Hag. 2:7; Juan 6:44) Sipapasnek nga ikagkagumaanda nga isuot ti baro a per- sonalidad, kas panangtulad kadagiti nagsayaat a kualidad ti Dios. (Efe. 4:23, 24; 5:1, 2) Kas mangipapaay iti nada- lus a panagdaydayaw, situtulok nga agserserbida ken- kuana, ket ar-aramidenda dayta kadagiti pamay-an a mangipadayag kenkuana ken mangpaneknek iti ayatda kenkuana. (Roma 12:1, 2; 1 Juan 5:3) Nupay ditay maki- ta, ammotayo a maragragsakan ni Jehova a mangkit- kita kadagiti agdaydayaw kenkuana nga agregregget a mangpapintas iti naespirituan a daga. Panunotenyo: No iyun-unayo ti nadalus a panagdaydayaw, mapapintasyo ti naespirituan a paraiso ken maparagsakyo ni Jehova! - Prov. 27:11. "BUSORENKA, O GOG" 297
Ti Daga - Kaano, Apay, ken Kasano a Rauten ni Gog? 15 Makapaliday a panunoten a dandanin rauten ti aliansa dagiti nasion ditoy daga ti napateg a naespirituan a dagatayo. Daytoy a naipadto nga iraraut ket pakaira- manantayo kas mangipapaay iti nadalus a panagdayda- yaw ken Jehova, isu a kayattayo a maammuan ti ad-adu pay maipapan iti dayta. Usigenyo ti tallo a saludsod a gagangay a tumaud. 16 Kaano a rauten ni Gog iti Magog ti naisubli a naespi- rituan a dagatayo? Daytoy ti sungbat ti padto: "Iti maudi a paset dagiti tawen, rautemto ti daga." (Ezek. 38:8) Tu- mukoy dayta iti maysa a tiempo nga asideg iti panung- palan daytoy a sistema ti bambanag. Laglagipenyo a ti dakkel a rigat ket mangrugi inton madadael ti Babilonia a Dakkel, ti sangalubongan nga imperio ti ulbod a reli- hion. Kalpasan a madadael ti amin nga ulbod a nareli- hiosuan nga organisasion ken sakbay ti Armagedon, iruginton ni Gog ti maudi nga irarautna kadagiti agday- dayaw iti pudno a Dios. 17 Apay a rauten ni Gog iti Magog ti naisubli a naespiri- tuan a dagatayo? Adda dua nga ipakaammo ti padto ni 15, 16. Kaano a rauten ni Gog iti Magog ti naisubli a naespirituan a da- gatayo? 17, 18. Kasano ti panangimaniobra ni Jehova kadagiti bambanag bayat ti dakkel a rigat? 298 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Ezekiel - umuna, ti panangimaniobra ni Jehova ken, maikadua, dagiti dakes a motibo ni Gog. 18 Ti panangimaniobra ni Jehova. (Basaen ti Ezekiel 38: 4, 16.) Kitaenyo ti ibaga ni Jehova ken Gog: "Mangikabi- lak kadagiti kawit iti pangam" ken, "ibaonkanto a bumu- sor iti dagak." Kayat kadi a sawen dayta a pilitento ni Jehova dagiti nasion a mangraut kadagiti agdaydayaw kenkuana? Siempre, saan! Pulos a saan nga agaramid iti dakes a mangdangran iti ilina. (Job 34:12) Ngem ammo ni Jehova dagiti kabusorna - a guraendanto dagiti mangi- papaay iti nadalus a panagdaydayaw ket kayatdanto a pa- dasen a papatayen amin ida. (1 Juan 3:13) Kas man la mangikabilto ni Jehova kadagiti kawit iti panga ni Gog ken iturongna inton imaniobrana dagiti bambanag tapno mapasamak dagita maitunos iti pagayatanna ken iti oras nga inkeddengna. Addanto tiempo kalpasan a madadael ti Babilonia a Dakkel a mabalin nga allukoyen ni Jehova da- giti nasion a mangibanag iti pampanunotenda. Isaganan- to ngarud ni Jehova dagiti kasasaad tapno mapasamak ti iraraut nga agturong iti Armagedon, ti kadakkelan a gu- bat ditoy daga. Kalpasanna, isalakannanto ti ilina, a ma- ngipadpadayag iti kalinteganna nga agturay, ken mang- sansantipikar iti nasantuan a naganna. - Ezek. 38:23. 19 Dagiti dakes a motibo ni Gog. Mangaramidto dagiti 19. Apay a padasento ni Gog nga agawen ti nadalus a panagdaydayaw? "BUSORENKA, O GOG" 299
nasion "iti dakes a plano." Ipakitadanto ti nabayagen a panangbusor ken gurada kadagiti agdaydayaw ken Jeho- va, a kasla awan gawgawayda ken kasla "agnanaedda amin kadagiti lugar nga awanan iti pader, trangka, wen- no ruangan." Magagaran dagiti nasion a 'mangala iti adu a sanikua' kadagidiay "agur-urnong iti kinabaknang." (Ezek. 38:10-12) Ania a "kinabaknang"? Adu ti naespiri- tuan a kinabaknang ti ili ni Jehova; ti kapatgan a sani- kuatayo ket ti nadalus a panagdaydayawtayo, a ni Jeho- va laeng ti pangipapaayantayo. Kayat dagiti nasion nga agawen ti nadalus a panagdaydayaw, saan a gapu ta na- pateg kadakuada, no di ket gapu ta kagurada dayta ken ti amin a mangsupsuporta iti dayta. 20 Kasano a rauten ni Gog ti naespirituan a daga, wenno paraiso? Mabalin a padasen dagiti nasion a riribuken ti panagbiagtayo ken pasardengen ti panagdaydayawtayo. Isu a nalabit padasendanto a lapdan ti pannakaiwaras ti naespirituan a taraon, lapdan ti panaggigimongtayo, da- daelen ti panagkaykaysatayo, ken pasardengen ti naregta a panangipakaammotayo iti mensahe ti Dios. Amin da- gita ket paset ti naespirituan a paraiso. Sugsoganto ni Satanas dagiti nasion tapno padasenda a pukawen ditoy daga ti amin nga agdaydayaw iti pudno a Dios - agra- man ti nadalus a panagdaydayaw. 20. Kasano a rautento ni Gog ti naespirituan a daga, wenno paraiso? 300 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
21 Ti dandanin panangraut ni Gog iti Magog ti manga- pektar iti amin nga agdaydayaw iti pudno a Dios ken ti intedna a naespirituan a daga. Anian a yamantayo ta pinakdaarannatayo ni Jehova kadagiti asidegen a ma- pasamak! Bayat nga ur-urayentayo ti dakkel a rigat, determinadotayo koma a mangsuporta iti nadalus a pa- nagdaydayaw ken mangyun-una iti dayta. No kasta ti ara- midentayo, tumultulongtayo a mangpapintas iti naespiri- tuan a daga ita, ket karamantayto kadagiti makakita iti naisangsangayan unay a pasamak iti asidegen a masa- nguanan: No kasano nga idepensa ni Jehova ti ilina ken padayagen ti nasantuan a naganna inton Armagedon, kas ilawlawag ti sumaruno a kapitulo. 21. Apay nga agyamanka ta pinakdaarannatayo ni Jehova maipapan ka- dagiti asidegen a mapasamak? ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ilawlawagmo ti kinasiasino ni Gog iti Magog. 2 Ania ti naespirituan a daga, ken kasano a mapapintasmo dayta? 3 Bayat nga ur-urayentayo ti dakkel a rigat, determinadotayo a mangaramid iti ania, ken apay? "BUSORENKA, O GOG" 301
18 "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" NAKAISENTRUANNA: EZEKIEL 38:18 Makaungetto ni Jehova gapu iti iraraut ni Gog; idepensanto ni Jehova ti ilina bayat ti gubat ti Armagedon NAKATAKDER dagiti lallaki, babbai, ken ubbing, nga agkankanta iti kanta ti Pagarian. Kalpasanna, adda pang- lakayen a nangidaulo iti naimpusuan a kararag, a nangi- pakpakaasi iti pannalaknib ni Jehova. Agkompiansa ti amin iti kongregasion nga aywanan ida ni Jehova, ngem kasapulanda latta ti liwliwa ken pammatalged. Iti ruar, mangngeg ti ariwawa dagiti agpipinnaltog. Nangrugin ti Armagedon! - Apoc. 16:14, 16. 2 Bayat ti gubat ti Armagedon, dadaelento ni Jehova dagiti tattao, gapu iti 'nakaro a pungtotna,' ngem ammo- na no siasino laeng dagiti dadaelenna. (Basaen ti Ezekiel 38:18.) Iturongnanto ti nakaro a pungtotna, saan nga iti maysa nga armada wenno maysa a nasion, no di ket iti adu a tattao iti intero a daga. Iti dayta nga aldaw, dagi- ti pinatay ni Jehova "ket manipud iti maysa nga ungto 1-3. (a) Anianto ti resulta ti 'nakaro a pungtot' ni Jehova? (b) Ania ti usigentayo ita? 302 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ti daga agingga iti sabali nga ungto ti daga." - Jer. 25: 29, 33. 3 Apay a kasta ti aramiden ni Jehova a sumged ti "na- karo a pungtotna," idinto ta isu ket Dios ti ayat, nades- kribir kas "naasi ken mannakipagrikna" ken "nabanna- yat nga agpungtot"? (Ex. 34:6; 1 Juan 4:16) Kitaentayo no kasano a ti sungbat dayta a saludsod ket mangliwli- wa unay, mangpatured, ken mangparegta kadatayo iti trabahotayo ita a panangasaba. Apay a Sumged ti 'Nakaro a Pungtot' ni Jehova? 4 Umuna, masapul a maawatantayo a naiduma ti pungtot ni Jehova iti pungtot dagiti imperpekto a tat- tao. No makapungtot unay ti maysa a tao ket adda ma- aramidna, masansan a saan a makontrol ken saan a na- sayaat dagiti resultana. Kas pagarigan, "nakapungtot" ni Cain nga inauna nga anak ni Adan ta saan nga inaksep- tar ni Jehova ti datonna idinto ta naakseptar ti daton ni Abel. Ania ti resultana? Pinatay ni Cain ti nalinteg nga adingna. (Gen. 4:3-8; Heb. 11:4) Panunotenyo met ni Da- vid a nadeskribir kas makaay-ayo iti puso ni Jehova. (Ara. 13:22) Nupay nasayaat a tao, dandani nakaaramid iti nadagsen a krimen idi nadamagna nga isu ken dagiti 4, 5. Ania ti nakaidumaan ti pungtot ti Dios iti pungtot dagiti imperpek- to a tattao? "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 303
soldadona ket pinagsasawan ti nabaknang a ni Nabal a makinkukua iti daga. Agburburek ti dara ni David ken dagiti soldadona a 'nangibarikes kadagiti espadada,' ta kayatda a patayen ti saan a managyaman a ni Nabal ken uray ti amin a lallaki iti sangakabbalayanna. Naimbag la- engen ta ti asawa ni Nabal a ni Abigail nakombinsirna ni David ken dagiti soldadona a saanda nga agibales. (1 Sam. 25:9-14, 32, 33) Adda nasayaat a rason nga im- paisurat ni Jehova ken Santiago: "Ti pungtot ti tao ket saan a maitunos iti kinalinteg ti Dios." - Sant. 1:20. 5 Masansan a saan nga umiso ti panagpungtot ti tao idinto ta kanayon a kontrolado ken nalawag ti rason ti panagpungtot ni Jehova. Uray nakaro ti pungtot ni Je- hova, nalinteg ti panagtignayna. No gubatenna ti kabu- sor, dina pulos patayen "dagiti nalinteg a kadua dagiti dakes." (Gen. 18:22-25) Kanayonanna, no agpungtot ni Jehova, gapu laeng dayta kadagiti nalinteg a rason. Usi- genyo ti dua a rason ken dagiti leksion a masursurotayo kadagita. 6 Rason: Naibabain ti nagan ni Jehova. Dagidiay ma- ngibagbaga nga agdaydayawda ken Jehova ngem agar- aramidda iti dakes perperdienda ti reputasionna isu a maiparbeng laeng a makapungtot. (Ezek. 36:23) Kas na- 6. Ania ti reaksion ni Jehova no maibabain ti naganna? 304 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ilawlawag kadagiti immun-una a kapitulo daytoy a libro, napalalo ti panangibabain ti nasion ti Israel iti nagan ni Jehova. Natural laeng a nakapungtot ni Jehova gapu ka- dagiti kababalin ken aramid ti nasion. Ngem kanayon a kinontrolna ti pungtotna - dinusana ti ilina iti maitutop a pamay-an, saan a sobra. (Jer. 30:11) Ket idi naibanagen ni Jehova ti panggep ti panagpungtotna, nagsardengen ti pungtotna ken saanen nga agsakit ti nakemna. - Sal. 103:9. 7 Dagiti Leksion: Adda nadagsen nga ipakdaar kadata- yo ita ti pannakilangen ni Jehova kadagiti Israelita. Kas kadagiti Israelita idi un-unana, pribilehiotayo ti maawa- gan iti nagan ni Jehova. Datayo ket Saksi ni Jehova. (Isa. 43:10) Adda epekto dagiti sao ken aramidtayo iti maku- na dagiti tattao maipapan ken Jehova. Ditay pulos kayat ti agaramid iti nakaal-alas ken pakaibabainan ti nagan ni Jehova. Makapungtot ni Jehova iti kasta a panaginsising- pet, ket di agbayag, agtignay tapno protektaranna ti re- putasionna. - Heb. 3:13, 15; 2 Ped. 2:1, 2. 8 Ti kadi pakdaar a kabaelan ni Jehova ti 'agpungtot iti nakaro' ket manglapped kadatayo nga umasideg ken- kuana? Saan. Ammotayo a naanus ken manangpakawan ni Jehova. (Isa. 55:7; Roma 2:4) Ngem bigbigentayo met 7, 8. Ania dagiti leksion a masursurotayo iti pannakilangen ni Jehova iti Israel? "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 305
a mangdisiplina no kasapulan. Kinapudnona, kasta unay ti panagraemtayo kenkuana ta ammotayo a sumged ti pungtotna kadagiti nairuamen nga agbasol ket dina ipa- lubos nga agtalinaedda iti ilina. (1 Cor. 5:11-13) Nala- wag nga imbaga kadatayo ni Jehova no ania ti makagapu nga agpungtot. Adda kadatayon no liklikantayo dagi- ti kababalin ken aramid a mangpapungtot kenkuana. - Juan 3:36; Roma 1:26-32; Sant. 4:8. 9 Rason: Agpeggad ti matalek nga ili ni Jehova. Maka- pungtot ni Jehova no rauten dagiti kabusor dagiti mata- lek nga agpapaarayat kenkuana. Kas pagarigan, idi naka- panawen dagiti Israelita idiay Egipto, kinamat ni Faraon ken ti nabileg nga armadana ti kasla kakaasi nga ili ta igid ti Nalabaga a Baybay. awanen pagtarayanda iti Ngem idi kumamat ti nabileg a puersa militar ti Egipto kadagiti Israelita iti namaga a lansad ti baybay, inikkat ni Jehova dagiti pilid dagiti karuaheda a pakigubat ken li- nemmesna ida. "Awan uray maysa a nakalasat." (Ex. 14: 25-28) Simged ti pungtot ni Jehova kadagiti Egipcio gapu iti 'napudno nga ayatna' iti ilina. - Basaen ti Exodo 15:9-13. 10 Umasping iti dayta, ti ayat ni Jehova iti ilina ti ma- kagapu a nagtignay idi tiempo ni Ari Ezekias. Dagiti Asiriano a kabibilgan ken kararanggasan idi a puersa mi- 9, 10. Ania ti aramiden ni Jehova no agpeggad ti matalek nga ilina? Mangted iti pagarigan. 306 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
litar ket nakasaganan a rumaut iti siudad ti Jerusalem. Dagiti matalek nga adipen ni Jehova ket napangtaan a maraut nga agresulta iti in-inut ken nakabutbuteng nga ipapatay. (2 Ar. 18:27) Nangibaon ni Jehova iti maysa la- eng nga anghelna a nangpapatay iti 185,000 a kabusor a soldado iti maysa la a rabii! (2 Ar. 19:34, 35) Panuno- tenyo ti makita iti kampo dagiti Asiriano kabigatanna. Saan a nausar dagiti pika, kalasag, ken espada. Awan ti trumpeta a nangriing kadagiti soldado. Awan ti bilin a dumarupda. Nakatakder pay la dagiti tolda, nakaul-uli- mek, ken agkaiwara dagiti bangkay. 11 Dagiti Leksion: Dagita a pasamak a mangipakita iti panagtignay ni Jehova no adda mangdangran iti ilina ket nalawag a pakdaar kadagiti kabusor: "Nakabutbuteng ti madusa kadagiti ima ti sibibiag a Dios" no agpungtot. (Heb. 10:31) Mangliwliwa ken mangpatured kadatayo da- gita a pasamak. Maliwliwatayo ta ammotayo a saan nga agballigi ni Satanas a kangrunaan a kabusortayo. Dan- danin agpatingga ti 'ababa a tiempo' ti panagturayna! (Apoc. 12:12) Bayat nga ur-urayentayo dayta, makapag- serbitayo ken Jehova a situtured ta agtalektayo nga awan ti asinoman a parsua, organisasion, wenno gobierno a 11. Apay a makaliwliwa ken mangpatured kadatayo dagiti pasamak iti Biblia a mangipakita iti panagtignay ni Jehova no adda mangdangran iti ilina? "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 307
makalapped iti panagaramidtayo iti pagayatan ti Dios. (Basaen ti Salmo 118:6-9.) Impaisurat ti Dios ken apostol Pablo ti kombiksiontayo: "No adda kadatayo ti Dios, asi- nonto ti bumusor kadatayo?" - Roma 8:31. 12 Bayat ti umas-asidegen a dakkel a rigat, salakniban- natayto ni Jehova kas iti inaramidna kadagiti Israelita a kinamat dagiti Egipcio ken kadagiti Judio a pinalawla- wan dagiti Asiriano. Inton padasendatayo a dadaelen da- giti kabusor, makapungtot ni Jehova gapu iti kasta unay nga ayatna kadatayo. Dagidiay agintutured a rumaut ka- datayo ket arigna sagsagidenda ti bukel ti mata ni Jeho- va. Sigurado a napartakto nga agtignay. (Zac. 2:8, 9) Awanto ti kapada ti kaadu ti mapapatay. Ngem awanto ti nabileg a rason a masdaaw dagiti kabusor ti Dios in- ton ibulosna ti pungtotna kadakuada. Apay? Ania Dagiti Impakdaar ni Jehova? 13 "Nabannayat nga agpungtot" ni Jehova ken adun ti impaayna a pakdaar a dadaelennanto dagiti bumusbusor kenkuana ken mangpangpangta iti ilina. (Ex. 34:6, 7) Inusar ni Jehova dagiti propeta a kas kada Jeremias, Eze- kiel, Daniel, ni Kristo Jesus, ken da apostol Pedro, Pab- lo, ken Juan a mangipakdaar iti kadakkelan a gubat. 12. Bayat ti dakkel a rigat, ania ti makagapu a makapungtot ni Jehova? 13. Ania dagiti impakdaar ni Jehova? 308 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
˙ ˙ ˙ 18A IPAKDAAR NI JEHOVA TI UM-UMAY A DAKKEL A GUBAT KITAEN TI PARAPO 13, 14 Adu ti padto iti Biblia a mangipakdaar iti maudi a gubat a pangda- dael ni Jehova iti amin a bumusbusor kenkuana ken iti ilina. Nailis- ta ditoy ti dadduma kadagita. Siputanyo ti pagpapadaan dagitoy a pakdaar, ken laglagipenyo a sinigurado ni Jehova nga adda gunda- way ti amin a tao a dumngeg ken agtulnog kadagita. TIEMPO TI NAGKAUNA NGA ISRAEL EZEKIEL: " 'Mangayabakto iti espada maibusor kenkuana iti amin a bantayko,' kuna ti Kangatuan nga Apo Jehova." - Ezek. 38:18-23. JEREMIAS: "[Ni Jehova] a mismo ti mangukom iti amin a tattao. Dagiti managdakdakes ket papatayennanto iti espada." - Jer. 25:31-33. DANIEL: "Mangipasdekto ti Dios ti langit iti maysa a paga- rian. . . . Rumeken ken pagpatinggaennanto amin dagitoy a pagarian." - Dan. 2:44. UMUNA A SIGLO C.E. JESUS: "Addanto dakkel a rigat a saan pay a napaspasamak manipud idi panangrugi ti lubong." - Mat. 24:21, 22. PABLO: 'Ni Jesus a kadua dagiti mannakabalin nga anghelna balsenna dagidiay saan a makaammo iti Dios.' - 2 Tes. 1:6-9. "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 309
PEDRO: "Umayto ti aldaw ni Jehova a kas iti mannanakaw, . . . ket matakuatanto ti daga ken dagiti aramid iti dayta." - 2 Ped. 3:10. JUAN: 'Adda rumrummuar iti ngi- wat ni Jesus a natadem ken atiddog nga espada a pang- dadaelna kadagiti nasion.' - Apoc. 19:11-18. AGDAMA A TIEMPO Ti Biblia ti libro a kasaknapan ti pannakaipatarus ken pannakaiwarasna DAGITI AGSERSERBI KEN JEHOVA ITA . . . ˘ Mangiwarwarasda iti binilion a publikasion a naibatay iti Biblia iti ginasut a lengguahe ˘ Mangus-usarda iti minilion nga oras iti kada tawen iti panangasaba - Kitaen ti kahon nga "Ipakdaar ni Jehova ti Um-umay a Dakkel a Gubat." 14 Impaisurat ni Jehova dagitoy a pakdaar iti Saona. Siniguradona met a ti Biblia ti libro nga agbalin a kasak- napan ti pannakaipatarus ken pannakaiwarasna. Iti inte- ro a daga, nangorganisar iti nagadu a boluntario a tu- mulong iti sabsabali a maaddaan iti nasayaat a relasion kenkuana ken mangipakdaar iti umas-asidegen a "dakkel nga aldaw ni Jehova." (Sof. 1:14; Sal. 2:10-12; 110:3) Ti- 14, 15. Ania dagiti inaramiden ni Jehova, ken apay? 310 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nignayna ti ilina a mangipatarus kadagiti pagadalan a publikasion a naibatay iti Biblia iti ginasut a lengguahe ken mangusar iti ginasut a milion nga oras iti kada ta- wen a mangipakaammo kadagiti kari ken pakdaar a ma- basa iti Saona. 15 Inaramid amin dayta ni Jehova "ta saanna a kayat a madadael ti asinoman no di ket kayatna nga agbabawi ti amin." (2 Ped. 3:9) Anian a pribilehio ti mangirepre- sentar iti naayat ken naanus a Diostayo ken maaddaan iti bassit a paset iti panangipakaammo iti mensahena! Di agbayag, awanton ti gundaway nga agbalbaliw dagidiay di mangipangag kadagiti pakdaar. Kaano a 'Sumged' ti Pungtot ni Jehova? 16 Nangikeddeng ni Jehova iti aldaw ti maudi a gubat. Ammona a nasaksakbay no kaano ti pannakaraut ti ili- na. (Mat. 24:36) Kasano nga ammo ni Jehova no kaano a rumaut dagiti kabusorna? 17 Kas naammuantayo iti napalabas a kapitulo daytoy a libro, ibaganto ni Jehova ken Gog: "Mangikabilak ka- dagiti kawit iti pangam." Iturongnanto dagiti nasion iti maudi a gubat. (Ezek. 38:4) Dina kayat a sawen a ni Je- hova ti mangirugi iti daytoy a gubat; wenno dina kayat 16, 17. Nangikeddeng kadin ni Jehova iti aldaw ti maudi a gubat? Ilaw- lawagyo. "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 311
a sawen nga ikkatenna ti wayawaya dagidiay bumusbu- sor kenkuana. Ipakita ketdi dayta a mabasa ni Jehova da- giti puso ken ammona no ania ti reaksion dagiti kabu- sorna iti nagduduma a situasion. - Sal. 94:11; Isa. 46: 9, 10; Jer. 17:10. 18 No saan a ni Jehova ti mangirugi iti gubat wenno dina piliten dagiti kabusorna a makigubat, apay ngarud a serken dagiti tattao ti situasion a ti kaginnubatda ket ti Mannakabalin-amin? Ti maysa a rason ket iti dayta a tiempo, posible a kombinsidoda nga awan ti Dios wen- no saan a bumallaet kadagiti aramid ti tao. Nalabit a kastanto ti ipagarupda ta kalkalpasto a pinukawda ti amin nga ulbod a narelihiosuan nga organisasion ditoy daga. Isu a nalabit irasonda a no adda ti Dios, sinalak- nibanna koma dagiti organisasion a mangibagbaga nga agdaydayawda kenkuana. Saandanto a maamiris a ti Dios a talaga ti nangikabil iti pusoda a pukawenda da- giti relihion a saan a nangisuro iti kinapudno maipapan kenkuana. - Apoc. 17:16, 17. 19 Addanto tiempo kalpasan a madadael ti ulbod a re- lihion a mabalin nga ibilin ni Jehova iti ilina nga ipaka- ammoda ti maysa a nasakit a mensahe, daydiay inyarig ti libro nga Apocalipsis iti dadakkel nga uraro a ti tung- 18. Apay a makigubatto dagiti tattao iti Mannakabalin-amin? 19. Ania ti mabalin a mapasamak kalpasan a madadael ti ulbod relihion? 312 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gal maysa ket agarup 20 a kilo. (Apoc. 16:21, ftn.) Day- ta a mensahe, a posible a maysa a deklarasion a dan- danin agpatingga ti napolitikaan ken nakomersialan a sistema, ti makagapu a makapungtot dagiti makangngeg isu a laisenda ti Dios. Mabalin a dayta a mensahe ti mangtignayto kadagiti nasion a mangaramid iti kakaruan a panangraut iti ili ti Dios, tapno mamimpinsan a pagu- limekendatayo. Ipagarupdanto nga awan gawaytayo ken nalaka a madadael. Ngem nagkamalida! Kasanonto nga Ipakita ni Jehova ti Pungtotna? 20 Kas naammuantayo iti Kapitulo 17 daytoy a libro, inusar ni Ezekiel ti naimpadtuan a titulo a "Gog iti daga ti Magog" tapno iyam-ammona ti aliansa dagiti nasion a mangraut kadatayo. (Ezek. 38:2) Ngem masinasinanto dagiti miembro dayta nga aliansa. Nupay ipagarupda nga agkaykaysada, agririnnibal, agpipinnangas, ken agpi- pinnapilitdanto latta kadagiti nasionalistiko nga ambi- sionda. Laklakaento ni Jehova a paglalabanen ti tunggal maysa kadakuada 'maibusor iti kabsatna.' (Ezek. 38:21) Ngem ti pannakadadael dagiti nasion ket saanto a didig- ra a gapuanan ti tao. 21 Sakbay a madadael dagiti kabusortayo, makitadanto ti pagilasinan ti Anak ti tao, a mabalin a karkarna a 20, 21. Asino ni Gog, ken ania ti mapasamakto kenkuana? "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 313
pannakaiparang ti pannakabalin ni Jehova ken ni Jesus. Makitanto dagiti bumusbusor dagiti banag a mangpada- nag unay kadakuada. Impadto ni Jesus a "matalimudaw- to dagiti tattao gapu iti buteng ken panangpadpadaanda kadagiti mapasamak iti intero a mapagnaedan a daga." (Luc. 21:25-27) Mabutengdanto ta maamirisda a nagka- malida a nangraut iti ili ni Jehova. Mapilitandanto a ma- ngammo iti Namarsua a ni Jehova a panguluen dagiti armada iti akemna kas komander ti militar. (Sal. 46:6-11; Ezek. 38:23) Sigurado nga usarento ni Jehova dagiti nai- langitan nga armada ken puersa ti nakaparsuaan tapno salaknibanna dagiti matalek nga adipenna ken dadaelen- na dagiti kabusorna. - Basaen ti 2 Pedro 2:9. 22 Panunotenyo ti gagar ni Jesus a mangidaulo iti pa- nangraut kadagiti kabusor ti Dios ken panangsalaknib kadagiti mangay-ayat ken agserserbi ken Amana. Panu- notenyo met ti mariknanto dagiti napulotan wenno na- dutokan. Addanto tiempo sakbay a mangrugi ti Armage- don a ti kaudian kadakuada nga adda pay la ditoy daga ket mapagungar para iti nailangitan a biag tapno ti amin a 144,000 ket makikadua ken Jesus iti gubat. (Apoc. 17: 12-14) Sigurado nga adu kadagiti nadutokan ti naadda- an iti nadekket a gagayyem kadagiti miembro ti sabsaba- 22, 23. Siasino dagiti mangsalaknib iti ili ti Dios, ket ania ti sigurado a mariknada iti trabahoda? 314 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
li a karnero iti pannakipagtrabahoda kadakuada bayat ti maudi nga al-aldaw. Addanton autoridad ken pannaka- balin dagiti nadutokan a mangidepensa kadagiti matalek a nangsuporta kadakuada idi naipasangoda kadagiti pan- nubok. - Mat. 25:31-40. 23 Karamanto met dagiti anghel iti nailangitan nga ar- mada ni Jesus. (2 Tes. 1:7; Apoc. 19:14) Tinulonganda idin ni Jesus a nangpapanaw ken Satanas ken dagiti de- monio idiay langit. (Apoc. 12:7-9) Timmulongda metten iti pannakaurnong dagiti adda ditoy daga a mayat nga agdaydayaw ken Jehova. (Apoc. 14:6, 7) Maitutop laeng ngarud a palubosan ni Jehova dagiti anghel a mangsa- laknib kadagita a matalek! Kangrunaan iti amin, marik- nanto ti tunggal maysa iti armada ni Jehova a nagdak- kel a pribilehio ti mangsantipikar ken mangalangon iti nagan, wenno reputasionna, babaen ti panangtulongda a mangdadael kadagiti kabusorna. - Mat. 6:9, 10. 24 Awanto ngarud ti rason tapno agbuteng ti dakkel a bunggoy ti sabsabali a karnero ta addanto ti kasta a na- kabilbileg ken porsegido nga armada a mangsalaknib ka- dakuada. Kinapudnona, 'tumakderdanto iti nalinteg ken tumangadda, ta umas-asidegen ti pannakaisalakanda.' (Luc. 21:28) Nagpateg ngarud a sakbay a dumteng ti 24. Anianto ti reaksion ti dakkel a bunggoy ti sabsabali a karnero? "SUMGEDTO TI NAKARO A PUNGTOTKO" 315
aldaw ni Jehova, adu pay koma ti matulongantayo a ma- ngammo ken mangayat iti naasi ken manangsalaknib nga Amatayo! - Basaen ti Sofonias 2:2, 3. 25 Ti resulta dagiti gubat ti tao ket riribuk ken liday. Ngem naiduma ti resulta ti Armagedon ta addanto ur- nos ken kinaragsak. Ania ti kasasaad inton nagpatinggan ti pungtot ni Jehova, inton saanen nga usaren dagiti sol- dadona dagiti armasda a pakigubat, ken inton simmar- dengen ti kaudian nga uni ti dakkel a gubat? Iti su- maruno a kapitulo, ammuentayo dayta a nagsayaat a masakbayan. 25. Ania ti usigentayo iti sumaruno a kapitulo? ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania ti makagapu a makapungtot ni Jehova? 2 Kasanonto ti panangipakita ni Jehova iti pungtotna? 3 Apay a situtured nga isaknaptayo ita ti nadalus a panagdaydayaw? 316 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
M A I K A L I M A A S E K S I O N 5 'AGTAE N GAK TO I T I T E N G N GA DAG I T I U M I L I ' NAISUBLI TI NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA EZEKIEL 43:7 NAKAISENTRUANNA: Dagiti detalye ti sirmata maipapan iti templo ken dagiti isuroda kadatayo maipapan iti nadalus a panagdaydayaw Impabuya ni Jehova kada propeta Ezekiel ken apostol Juan dagiti sirmata a nakadkadlaw dagiti pagpapadaanda. Dagiti detalye dagita a sirmata isuroda kadatayo dagiti napateg a leksion a makatulong tapno akseptaren ni Jehova ti panagdaydayawtayo ita ken matannawagantayo ti biag iti Paraiso nga iturayan ti Pagarian ti Dios.
19 AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" NAKAISENTRUANNA: Ti pannakatungpal idi, ita, ken iti masanguanan ti sirmata maipapan iti agay-ayus a karayan manipud iti templo EZEKIEL 47:9 ADDA pay nakaskasdaaw a nakita ni Ezekiel iti sirmata maipapan iti templo: Agay-ayus ti maysa a karayan ma- nipud iti sagrado a pasdek! Iladawanyo iti panunotyo a sursurotenna ti pagayusan dayta a naglitnaw a danum. (Basaen ti Ezekiel 47:1-12.) Agtedtedted dayta manipud iti pagserkan ti santuario; sa agayus iti makinruar a paraa- ngan ti templo nga asideg iti makindaya a ruangan. Inda- lan ti anghel a rummuar iti templo, bayat a rukrukoden- na ti malabsanda a distansia. Namin-adu a pinalasat ti anghel iti danum. Nadlaw ni Ezekiel a nagbiit nga imma- dalem, ket idi agangay, nagbalinen a karayan a maballa- siwna laeng no bumatok ken aglangoy! 2 Naammuan ni Ezekiel nga agayus ti karayan iti Na- tay a Baybay ken mangpaimbag iti naapgad ken awan 1, 2. Sigun iti Ezekiel 47:1-12, ania ti nakita ken naammuan ni Ezekiel? 318 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
biagna a danum apaman a dumanon iti dayta a baybay, isu nga umadu dagiti ikan. Kadagiti igid ti karayan, ma- kitkitana met ti amin a nagadu a klase ti kayo. Binulan a mangpataudda kadagiti baro ken nasustansia a bunga, ken makaagas dagiti bulongda. Kimmalma la ketdi ti puso ni Ezekiel ken rimmaniag ti namnamana idi nakitana dagi- ta. Ngem ania ti kaipapanan kenkuana ken kadagiti pada- na a naipanaw daytoy a detalye ti sirmata maipapan iti templo? Ken ania ti kaipapanan dayta kadatayo ita? Ania ti Kaipapananna Kadagiti Naipanaw ti Nasirmata a Karayan? 3 Sigurado a saan nga impapan dagiti naipanaw a Ju- dio a literal ti karayan iti sirmata. Imbes ketdi, mabalin nga impalagip kadakuada daytoy a mensahe iti Kasura- tan ti sabali pay a padto ti Dios maipapan iti pannakai- subli, daydiay insurat ni propeta Joel nasurok a 200 a ta- wen a nasaksakbay. (Basaen ti Joel 3:18.) Idi nabasa dagiti naipanaw a Judio ti impaisurat ti Dios ken Joel, saanda nga impapan a literal nga "agtedtedto ti nasam-it nga arak" manipud kadagiti bantay wenno "agayusto ti gatas" manipud iti turod wenno adda rummuar nga ubbog "iti balay ni Jehova." Saan met a ninamnama dagiti padana a Judio a ti mensahe ni propeta Ezekiel ket maipapan iti 3. Apay a dagiti nagkauna a Judio saanda nga impapan a literal ti kara- yan iti sirmata ni Ezekiel? AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 319
˙ ˙ ˙ 19A DAGITI KARAYAN DAGITI BENDISION MANIPUD KEN JEHOVA KITAEN TI PARAPO 3 Usigentayo ti dadduma a sabali a teksto iti Biblia a nangu- sar iti sasao a "karayan" ken "danum" a mangiladawan ka- dagiti bendision manipud ken Jehova. No mabasatayo amin dagita, maparegtatayo unay ta maammuantayo ti pamay-an a bembendisionannatayo ni Jehova. Kasano a kasta? JOEL 3:18 Daytoy a padto ipakitana ti ubbog nga aggapu iti san- tuario ti templo. Agayus dayta a mangpadanum iti namaga a "Tanap ti Kaykayo nga Akasia." Nakita ngarud da Joel ken Eze- kiel ti karayan a mangbiag iti natikag a disso. Dagita a karayan ket agpada a naggapu iti balay wenno templo ni Jehova. ZACARIAS 14:8 Nakita ni propeta Zacarias ti "nabiag a danda- num" a nagayus manipud iti siudad ti Jerusalem. Kagudua iti da- num ti agay-ayus iti makindaya a baybay, wenno Natay a Baybay, ken kagudua ti agay-ayus iti makinlaud a baybay, wenno Bay- bay Mediteraneo. Ti Jerusalem "ti siudad ti naindaklan nga Ari" a ni Jehova a Dios. (Mat. 5:35) Ti panangdakamat ni Zacarias iti dayta a siudad ti mangipalagip kadatayo iti panagturayto ni Je- hova iti intero a daga. Nabayagen a naawatantayo a ti kaipapa- nan ti danum iti daytoy a padto ket ti panangbendisionto ni Je- hova iti dua a grupo dagiti matalek a tattao iti Paraiso, dagidiay makalasat iti dakkel a rigat ken dagiti mapagungar kalpasanna. APOCALIPSIS 22:1, 2 Nakita ni apostol Juan ti simboliko a ka- rayan a kas iti nakita ni Ezekiel. Nupay kasta, aggapu dayta iti trono ni Jehova, saan nga iti templo. Isu a dagiti bendision ti panagturay ti Dios bayat ti Sangaribu a Tawen ti agparang nga ipaganetget daytoy a sirmata, a kas iti sirmata ni Zacarias. 320 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Siempre, bassit la ti nagdumaan dagiti bendision manipud iti panagturay ni Jehova ken dagidiay irepresentar ti karayan a na- kita ni Ezekiel iti sirmata. Amin dagita a bendision ket aggapu ken Jehova ken agayus iti amin a matalek a tattao. SALMO 46:4 Siputanyo no kasano a saklawen daytoy a bersiku- lo ti dua a paset - panagdaydayaw ken panagturay. Makitatayo ditoy ti maysa a karayan a mangparagsak iti "siudad ti Dios," a mangtukoy iti Pagarian ken panagturay, ken "ti nasantuan ken naindaklan a tabernakulo ti Kangatuan," a mangtukoy iti nada- lus a panagdaydayaw. Amin dagita a teksto ti mangipasigurado kadatayo a bendisionanto ni Jehova ti amin a matalek a tattao iti dua a pamay-an. Agnanayon a mabendisionantayo iti: umuna, gapu iti panagturayna, ken mai- kadua, gapu iti urnos ti nadalus a panagdaydayaw. Determina- dotayo ngarud koma ita nga agtultuloy a gumun-od iti "sibi- biag a danum" - dagiti naayat a probision para iti agnanayon a biag - manipud ken Jehova a Dios ken iti Anakna! - Jer. 2:13; Juan 4:10. literal a karayan.[1] Ania ngarud a mensahe ti ipakpaka- ammo ni Jehova? Adda ipakita ti Kasuratan a natibker a pangibatayan iti kaipapanan ti dadduma a paset daytoy a ladawan. Ngem usigentayo ti tallo a nalawag ken naayat a pammasiguro a maammuan iti daytoy a padto. [1] Kanayonanna, posible nga ammo dagiti naipanaw a Judio, a maka- lagip iti kasasaad ti nakayanakanda a daga, a saan a literal daytoy a karayan, ta nangrugi nga agayus manipud iti templo iti nakangatngato a bantay ken awan pay ketdi iti lokasion a nakadeskribiranna. Maysa pay, sigun iti sirmata, ti karayan ket direkta nga agayus ken agdiretso iti Na- tay a Baybay, banag nga imposible iti dayta a lugar. AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 321
4 Karayan dagiti bendision. Iti Biblia, masansan a ma- usar ti karayan ken danum a mangiladawan iti panagayus dagiti mangted iti biag a bendision ni Jehova. Nakita ni Ezekiel ti kasta a karayan nga aggapu iti templo isu a ma- namnama ti ili ti Dios a masagrapda dagiti mangted iti biag a naespirituan a bendision ni Jehova no la ket ta ag- talinaedda iti nadalus a panagdaydayaw. Aniada a bendi- sion? Makaawatdanto manen kadagiti naespirituan nga instruksion manipud kadagiti papadi. Ken babaen kada- giti maidaton iti templo, manamnamada manen a mapa- kawan dagiti basolda. (Ezek. 44:15, 23; 45:17) Gapuna, agbalinda manen a nadalus, a kasla nabugguanda iti na- dalus a danum nga aggapu iti templo. 5 Kanayon kadi nga addanto umdas a bendision para iti amin? Ti sirmata ikkatenna ti kasta a panagdanag ta impakitana ti milagro a panagsaknap ti danum - ti agted- tedted a danum ket nagbalinen a karayan iti distansia a nasurok a maysa a kilometro! (Ezek. 47:3-5) Mabalin a dumakkel ti populasion dagiti Judio a makasubli iti da- 4. (a) Ania dagiti bendision ni Jehova a ninamnama dagiti Judio gapu iti karayan iti sirmata ni Ezekiel? (b) Apay a ti panangusar ti Biblia iti sa- sao a "karayan" ken "danum" ket mangipasigurado kadatayo a bendisio- nan ni Jehova ti ilina? (Kitaen ti kahon a "Dagiti Karayan Dagiti Bendi- sion Manipud ken Jehova.") 5. Apay a ti karayan iti sirmata ikkatenna ti aniaman a panagdanag no kanayonto met la nga umdas dagiti bendision para iti amin? 322 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gada; ngem agsaknap ti bendision ni Jehova a mangipaay iti kasapulanda. Ti karayan ti mangiladawan iti kinawad- wad ken kinaadu! 6 Danum a mangted iti biag. Iti sirmata a nakita ni Eze- kiel, nagayus ti karayan agingga iti Natay a Baybay, a nangbiag iti adu a paset dayta. Paliiwenyo ta nangbiag ti danum iti adu a nadumaduma a kita ti ikan, a maipada kadagiti adda iti Dakkel a Baybay wenno Baybay Medite- raneo. Adda payen narang-ay nga industria ti panagkalap iti igid ti Natay a Baybay iti nagbaetan ti dua nga agin- naddayo nga ili. Kinuna ti anghel: Agbiagto ti "amin nga agnanaed iti pagayusan ti danum." Ngem kayatna kadi a sawen a ti danum nga aggapu iti balay ni Jehova ket du- manon iti amin a paset ti Natay a Baybay? Saan. Inlaw- lawag ti anghel a ti dadduma nga alog ket saan a mada- non ti danum a mangted iti biag. "Agtalinaeddanto a naapgad."[2] (Ezek. 47:8-11) Isu a ti nailadawan a padto [2] Sigun iti dadduma a komentarista, positibo a sasao daytoy, ta ti pa- nagaramid iti asin a mausar kas preserbatibo ket nabayagen a napigsa a panguartaan iti rehion ti Natay a Baybay. Ngem paliiwenyo ta sigun iti salaysay, dagiti alog a disso ket "saanto a mapaimbag." Agtalinaed dagi- ta nga awan biagna, saan a mapaimbag, ta saan a madanon ti mangted iti biag a danum manipud iti balay ni Jehova. Isu nga iti daytoy a teks- to, kasla negatibo ti kaipapanan ti kinaapgad dagita nga alog a disso. - Sal. 107:33, 34; Jer. 17:6. 6. (a) Ania a kari ti ipasigurado ti nailadawan a padto? (b) Ania met ti pakdaar ti sirmata? (Kitaen ti footnote.) AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 323
I D I U N U N A N A A G D A M A A T I E M P O M A S A N G U A N A N ˙ ˙ ˙ 19 B AGBALIN A KARAYAN TI AGTEDTEDTED A DANUM! ... KITAEN TI PARAPO 4-21 Sinurot ni Ezekiel ti agay-ayus a danum nga agtedtedted manipud iti santuario ni Jehova ken milagro a nagbalin nga adalem a karayan iti distansia a nasurok a maysa a kilometro! Kadagiti igid ti karayan, nakakita iti narukbos a kaykayo a makapasalun-at ken makaagas. Ania ti kaipapanan amin dagita? Dagiti Bendision nga Iyeg ti Karayan Danum a Mangted iti Biag Kaykayo a Pagtaraon ken Makaagas Idi nakasublin dagiti naipanaw, nagayus dagiti bendision kadakuada bayat a nakipasetda iti pannakaisubli ti nada- lus a panagdaydayaw iti templo Aglaplapusanan a bendision ti impaay ni Jehova iti natulnog nga ilina, immadu ti bilangda, ken rim- mang-ayda iti naespi- rituan Iti naespirituan a pa- may-an, pakpakanen ni Jehova ti matalek nga ilina iti naisubli a dagada; pinaimbagna met ida iti nabayagen a sagsagabaenda a naespirituan a sakit Idi 1919, naisubli ti nadalus a panagday- dayaw a nanglukat iti naisangsangayan a panagayus dagiti naespirituan a bendi- sion kadagiti matalek nga agserserbi iti Dios Iti sumaysayaat a naespirituan a para- iso, umad-adu dagiti magunggonaan iti lumawlawa a panaga- yus ti naespirituan a bendision ni Jehova ken arigna napag- biagda iti naespiri- tuan Ti adu nga abastota- yo a naespirituan a taraon ti tumultulong kadagiti tattao a manglaban iti nasak- nap a naespirituan a sakit ken bisin iti agdama a lubong Kalpasan ti Arma- gedon, agpadpada nga agayus dagiti pi- sikal ken naespirituan a bendision manipud ken Jehova Agkakaduanto dagiti makalasat iti Armage- don ken ti minilion a mapagungar, ket ag- laplapusananto dagiti bendision ni Jehova para iti amin Ni Kristo ken ti 144,000 a kaduana nga agturay tulongan- danto ti amin a natul- nog a tattao nga agbalin a perpekto, nasalun-at, ken nasa- ranta iti agnanayon!
ipakaammona ti kari a mangipasigurado a ti nadalus a panagdaydayaw ket mangpaimbag kadagiti tattao tapno agtultuloyda nga agbiag. Ngem adda met pakdaar: Saan nga amin ket umawat kadagiti bendision ni Jehova; wen- no saan nga amin ket mapaimbag. 7 Kaykayo a pagtaraon ken makaagas. Dagidiay ngay kaykayo iti igid ti karayan? Nayonanda ti pintas ti naila- dawan a lugar, di ngamin? Nayonanda pay ti kaipapanan- na. Sigurado a naragsakan ni Ezekiel ken dagiti kailianna a nangpanunot kadagiti naimas a bunga dagita iti kada bulan! Ipasigurado met kadakuada dayta a makaay-ayo a ladawan a taraonan ida ni Jehova iti naespirituan. Ken ania pay? Siputanyo ta dagiti bulong dagidiay a kayo ket 'agserbinto nga agas.' (Ezek. 47:12) Ammo ni Jehova a ti naespirituan a pannakapaimbag ti kangrunaan a kasapu- lan dagiti agawid ket inkarina nga ipaayna dayta. No ka- sano nga inaramidna dayta ket nailawlawag iti dadduma pay a padto maipapan iti pannakaisubli kas naammuan- tayo iti Kapitulo 9 daytoy a libro. 8 Ngem kas iti naammuantayo iti Kapitulo 9, saan nga amin a kaitungpalan dagita a padto ket napadasan dagiti 7. Gapu ta adda kaykayo iti igid ti karayan iti sirmata, ania ti impasigu- rado dayta kadagiti naadipen a Judio? 8. Ania ti mangipakita nga adda dakdakkel a kaitungpalan ti padto ni Ezekiel? AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 325
agawid. Dagiti tattao ti makagapu a saanda a napadasan ti dadduma a kaitungpalan dagita. Kasano koma a ben- disionan ida a naan-anay ni Jehova no masansan a sub- lianda dagiti dakes nga aramidda, sumukirda, ken baybay- anda ti nadalus a panagdaydayaw? Nasaktan ken naupay dagiti matalek a Judio iti kababalin dagiti kailianda. Ngem ammo dagiti matalek a saan nga agpalia dagiti kari ni Jehova; kanayon a matungpal dagita. (Basaen ti Josue 23:14.) Adda ngarud aldaw a mapasamak ti dakdakkel a kaitungpalan ti padto ni Ezekiel. Ngem kaano? Agay-ayus Itan ti Karayan! 9 Kas nakitatayo iti Kapitulo 14 daytoy a libro, ti sir- mata a nakita ni Ezekiel ket matungpal bayat ti "maudi a paset dagiti aldaw," ti tiempo a maitan-ok ti nadalus a panagdaydayaw nga iti dayta pay la a tiempo a mapasa- mak. (Isa. 2:2) Kasano a matungtungpal itan daytoy a pa- set ti sirmata a nakita ni Ezekiel? 10 Karayan dagiti bendision. Ania dagiti bendision ita nga ipalagip kadatayo ti agay-ayus a danum manipud ba- lay ni Jehova? Talaga a maipalagip kadatayo ti amin a ma- 9. Kaano a matungpal ti dakdakkel a kaitungpalan ti padto ni Ezekiel mai- papan iti templo? 10, 11. (a) Ania dagiti bendision a kasla karayan nga agay-ayus ita ka- datayo? (b) Kasano a limmawa ti panagayus dagiti bendision ni Jehova tap- no mapennek dagiti dumakdakkel a kasapulan iti maudi nga al-aldaw? 326 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
katulong iti naespirituan a salun-at ken pagimbagantayo. Ti kapatgan ket ti bileg ti mangdalus a daton a subbot ni Kristo, isu a mabalinen a mapakawan dagiti basoltayo. Dagiti nadalus a kinapudno ti Sao ti Dios ket nayarig met iti mangted iti biag ken mangdalus a danum. (Efe. 5:25- 27) Kasano nga agayus dagiti kasta a bendision ita? 11 Idi 1919, mano a ribu laeng dagiti agserserbi ken Je- hova, ket naragsakanda nga immawat kadagiti kasapulan- da a naespirituan a taraon. Kadagiti simmaruno a deka- da, nagtultuloy ti iyaaduda. Ita, nasuroken a walo a milion dagiti kameng ti ili ti Dios. Nagtultuloy kadi ti pa- nagayus ti danum ti kinapudno? Wen! Aglaplapusanan ti abastotayo a naespirituan a kinapudno. Binilion a kopia ti Biblia, libro, magasin, broshur, ken tract ti nagayus iti ili ti Dios iti napalabas a 100 a tawen. Kas iti karayan iti sirmata a nakita ni Ezekiel, nagbiit a limmawa ti pana- gayus dagiti nadalus a kinapudno a mangpempennek iti dumakdakkel a kasapulan dagiti tattao a mawaw iti naes- pirituan iti intero a lubong. Adun a tawen a magun-odan dagiti nayimprenta a naibasar iti Biblia a publikasion. Ket ita, addan elektroniko a kopia dagita a publikasion iti website a jw.org iti nasurok a 900 a lengguahe! Ania ti epekto dagita a danum ti kinapudno kadagiti interesado a tattao? AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 327
12 Danum a mangted iti biag. Naibaga ken Ezekiel: Ag- biagto ti "amin nga agnanaed iti pagayusan ti danum." Panunotenyo ti epekto ti mensahe ti kinapudno a naga- yus iti amin a nakikadua kadatayo iti naisubli a naespiri- tuan a daga. Dagiti kinapudno iti Biblia ket nangted iti biag ken naespirituan a salun-at kadagiti minilion nga in- teresado iti kinapudno. Ngem adda met naintiempuan a pakdaar ti sirmata: Saan nga amin ket nagtalinaed nga in- teresado iti kasta a kinapudno. Kas iti alog ken nalutlot a disso iti Natay a Baybay iti sirmata ni Ezekiel, adda da- giti saan nga interesado, dida kayat nga awaten ken iyap- likar ti kinapudno.[3] Ditay koma pulos agbalin a kasta! - Basaen ti Deuteronomio 10:16-18. 13 Kaykayo a pagtaraon ken makaagas. Adda kadi maka- paregta a masursurotayo ita iti kaykayo iti igid ti karayan a nakita iti sirmata? Wen! Laglagipenyo a binulan a [3] Umasping iti dayta, usigenyo ti ilustrasion ni Jesus maipapan iti iket. Adu ti makalapan ti iket ngem saan nga amin ket napaneknekan a "nasayaat." Naibelleng dagiti saan a nasayaat. No kasta, impakdaar ni Je- sus nga adu kadagiti sumrek iti organisasion ni Jehova ti mapaneknekan a saan a matalek inton agangay. - Mat. 13:47-50; 2 Tim. 2:20, 21. 12. (a) Ania dagiti nakitatayon a pammaneknek a ti kinapudno iti Biblia ket nangted iti biag ken naespirituan a salun-at kadagiti tattao? (b) Ania ti naintiempuan nga ipakdaar kadatayo ita ti sirmata? (Kitaen met ti foot- note.) 13. Ania dagiti masursurotayo ita kadagiti kaykayo iti igid ti karayan a nakita iti sirmata? 328 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
mangpataudda iti baro ken naimas a bunga ken makaa- gas dagiti bulongda. (Ezek. 47:12) Ipalagipda ngarud nga agserserbitayo iti Dios a sipaparabur a mangtartaraon ken mangag-agas kadatayo iti kapatgan a pamay-an - iti naespirituan. Agsaksakit ti lubong ita ken mabisbisin iti naespirituan a pamay-an. Ngem panunotenyo dagiti ipa- paay ni Jehova. Nariknam kadin a naparaburanka gapu kadagiti kasta a naespirituan a taraon kalpasan a bina- sam ti artikulo iti maysa kadagiti magasintayo, kinantam ti maudi a kanta iti asamblea wenno kombension, wenno binuyam ti maysa a video wenno programa iti broad- casting? Talaga a mabmabsogtayo! (Isa. 65:13, 14) Su- malsalun-attayo kadi iti naespirituan gapu kadagita a naespirituan a taraon? Dagiti nagsayaat a balakad a maaw-awattayo, a naibasar iti Sao ti Dios ket makatulong tapno maliklikantayo dagiti kalaban a kas iti immorali- dad, kinaagum, ken kinaawan pammati. Nangyurnos ni Jehova iti tumulong kadagiti Kristiano a manglaban ka- dagiti naespirituan a sakit gapu iti nadagsen a basol. (Ba- saen ti Santiago 5:14.) Pudno a mabembendisionantayo kas ipakita dagiti kayo iti sirmata ni Ezekiel. 14 Adda met masursurotayo kadagidiay alog a saan a 14, 15. (a) Iti sirmata ni Ezekiel, ania dagiti masursurotayo kadagiti alog a saan a napasayaat ti kasasaadda? (b) Kasano a mabembendisionan- tayo ita iti karayan iti sirmata ni Ezekiel? AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 329
napasayaat ti kasasaadda. Ditay pulos kayat a lapdan ti panagayus dagiti bendision ni Jehova iti biagtayo. Dakes ti resulta ti saan a maagasan, kas iti adu iti daytoy ma- sakit a lubong. (Mat. 13:15) Maragsakantayo ketdi ta mabembendisionantayo manipud iti karayan dagiti ben- dision. No magagarantayo nga uminum iti nadalus a da- num ti kinapudno manipud iti Sao ti Dios, no iranudta- yo dagita a kinapudno babaen ti trabaho a panangasaba, no umawattayo iti naayat a panangiwanwan, liwliwa, ken tulong manipud kadagiti panglakayen a sinanay ti mata- lek nga adipen, mabalin a mapanunottayo ti karayan iti sirmata ni Ezekiel. Dayta a karayan ti mangbibiag ken mangpapaimbag sadinoman ti pagayusanna! 15 Ngem ti ngay masanguanan a kaitungpalan ti kara- yan iti sirmata? Kas makitatayto, agayusto ti karayan iti kasayaatan a pamay-an iti asidegen a Paraiso. Ti Kaipapanan Dayta a Sirmata iti Paraiso 16 Makitkitam kadi ti bagim iti Paraiso a kaduam da- giti gagayyem ken kapamiliam a maragragsakan unay iti biag? Nalawlawag dayta a ladawan iti panunotmo no ada- lem ti maipapan iti karayan iti sirmata ni Ezekiel. Kasa- no? Usigentayo manen ti tallo a nalawag ken naayat a pa- set ti sirmata. 16, 17. (a) Kasano a ti danum ti biag ket nasaksaknap iti Paraiso? (b) Iti Paraiso, kasano a magunggonaantayto iti karayan dagiti bendision? 330 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
17 Karayan dagiti bendision. Nasaksaknap ti panagayus ti simboliko a karayan iti Paraiso, ta saan la a naespiri- tuan no di pay ket pisikal dagiti iyegna a bendision. Ba- yat ti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Jesus, ti Paga- rian ti Dios ti tumulong kadagiti matalek a tattao a mangsagrap iti adayo a nasaysayaat a bendision a resul- ta ti subbot. In-inut nga agbalinda a perpekto! Awanton dagiti sakit, doktor, nars, ospital, health insurance! Dayta a danum ti biag ket agayus iti minilion a makalasat iti Armagedon, ti "dakkel a bunggoy" nga aggapu iti "dak- kel a rigat." (Apoc. 7:9, 14) Ngem dayta a panangrugi ti ayus ti karayan dagiti bendision, nupay nakasaysayaatton, ket sangatedted laeng no ikompara iti mapasamak kalpa- sanna. Kas ipakita ti sirmata ni Ezekiel, agsaknapto ti ka- rayan tapno mapennek ti ad-adu a panagkasapulan. 18 Danum a mangted iti biag. Bayat ti Sangaribu a Ta- wen, dumakkelto ti "karayan ti danum ti biag." (Apoc. 22:1) Minilion, wenno binilion pay ketdi ti mapagungar ken maikkan iti gundaway nga agbiag nga agnanayon iti Paraiso! Dagiti bendision ni Jehova babaen ti Pagarian ramanenna ti panagungar ti adu a natay, a nabayagen a dimmaga. (Isa. 26:19) Ngem agbiagto ngata nga agnana- yon ti amin a mapagungar? 18. Kasano a dumakkelto ti "karayan ti danum ti biag" bayat ti Sangari- bu a Tawen? AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 331
19 Masapul nga agpili ti tunggal maysa. Malukatanto dagiti baro a lukot iti dayta a tiempo. Isu a karamanto iti makapabang-ar a danum manipud ken Jehova dagiti baro a maipakaammo a kinapudno, dagiti baro a naespirituan nga instruksion. Saan kadi a makaparagsak a panunoten dayta a namnama? Nupay kasta, addanto dagiti saan a mayat iti dayta a bendision, ket pilienda ti sumukir ken Jehova. Dadduma ti mabalin nga agrebelde bayat ti Sa- ngaribu a Tawen, ngem saanda a mapalubosan a mangri- ribuk iti Paraiso. (Isa. 65:20) Maipalagip kadatayo ti na- sirmata ni Ezekiel ken mapanunottayo dagiti alog a saanto a mapasayaat, "agtalinaeddanto a naapgad." Tala- ga a maag dagidiay natangken ti ulona a saan nga umi- num iti napateg a danum ti biag! Kalpasan ti Sangaribu a Tawen, addanto grupo dagiti rebelde a kumappon ken Satanas. Amin a saan a sumurot iti nalinteg a turay ni Je- hova agpapadanto ti pagtungpalanda: agnanayon nga ipa- patay. - Apoc. 20:7-12. 20 Kaykayo a pagtaraon ken makaagas. Saan a kayat ni Jehova a maikapis ti asinoman kadatayo iti biag nga ag- 19. (a) Ania ti mangipakita nga addanto iti Paraiso dagiti baro a danum ti kinapudno manipud iti Dios? (b) Kasano nga 'agtalinaedto a naapgad' ti dadduma? 20. Ania nga urnos a pakagunggonaantayo bayat ti Sangaribu a Tawen ti ipalagip kadatayo dagiti kayo a nakita ni Ezekiel? 332 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
nanayon. Tapno matulongannatayo a mangaprobetsar iti nagsayaat a gundaway nga ituktukonna, siguraduenna manen nga addanto urnos a kas kadagiti kayo a nakita ni Ezekiel. Ngem iti Paraiso, pisikal ken naespirituan dagi- ti bendision nga ipaay ni Jehova. Idiay langit, ni Jesu- Kristo ken ti 144,000 a kakaduana ket agturayto kas ar- ari iti Sangaribu a Tawen. Kas papadi, ipakatto ti 144,000 dagiti pagimbagan ti daton a subbot ni Kristo, ket tulo- nganda dagiti matalek a tattao nga agbalin a perpekto. (Apoc. 20:6) Daytoy nga urnos ti pisikal ken naespirituan a panangagas ipalagipna kadatayo dagiti kayo a nakita ni Ezekiel iti igid ti karayan, dagiti kayo a mangpataud iti nasustansia a bunga ken makaagas dagiti bulongda. Ti sir- mata ni Ezekiel ket maitunos iti maysa pay a napintas a padto nga insurat ni apostol Juan. (Basaen ti Apocalipsis 22:1, 2.) Dagiti bulong ti kaykayo a nakita ni Juan ket "pangagas kadagiti nasion." Minilion a matalek a tattao ti magunggonaanto iti panagserbi ti 144,000 a papadi. 21 Bayat a pampanunotem ti karayan iti sirmata a na- kita ni Ezekiel, saan aya a natalna ti riknam ken naraniag ti namnamam? Nagsayaat ti masakbayantayo! Ken panu- notem - rinibu a tawenen ti napalabas, inikkannatayo ni 21. Ania ti epekto kenka ti panangpanunotmo iti karayan iti sirmata ni Ezekiel, ken ania ti sumaruno nga adalentayo? (Kitaen ti kahon nga "Agbalin a Karayan ti Agtedtedted a Danum!") AGBIAGTO TI "AMIN NGA AGNANAED ITI PAGAYUSAN TI DANUM" 333
Jehova iti adu a padto a tumulong kadatayo a mangilada- wan iti panunottayo iti kasasaad inton Paraiso. Siaanus nga aw-awisennatayo nga addatayto sadiay tapno makita- tayo ti dakkel a kaitungpalan dagiti padto nga inkarina a matungpal. Addakanto kadi sadiay? Mabalin a pampanu- notem no addanto ngata met la lugarmo iti Paraiso. Su- maruno nga usigentayo no kasano a mangted iti pamma- talged ti maudi a paset ti padto ni Ezekiel. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Kasano a natungpal idi un-unana ti sirmata a nakita ni Ezekiel maipapan iti karayan? 2 Ania dagiti makitkitatayon a kaitungpalan ita ti sirmata? 3 Kasano a ti karayan a nakita ni Ezekiel iti sirmata ket agayusto iti kasayaatan a pamay-an iti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Kristo? 334 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
20 "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" NAKAISENTRUANNA: Ti kaipapanan ti pannakabingaybingay ti daga EZEKIEL 45:1 KAKITKITA ni Ezekiel ti sirmata a nangipalagip ken- kuana iti napalabas a dandani 900 a tawen idi tiempo ni Moises ken Josue. Inladawan idi ni Jehova ken Moi- ses dagiti pagpatinggaan ti teritoria iti Naikari a Daga ken imbagana ken Josue idi agangay no kasano a bi- ngaybingayen dayta para kadagiti tribu ti Israel. (Num. 34:1-15; Jos. 13:7; 22:4, 9) Ngem idi 593 B.C.E., binilin ni Jehova ni Ezekiel ken dagiti padana a naipanaw a bi- ngaybingayenda ti Naikari a Daga para kadagiti tribu ti Israel! - Ezek. 45:1; 47:14; 48:29. 2 Ania ti mensahe daytoy a sirmata para ken Ezekiel ken kadagiti padana a naipanaw? Apay a makaparegta daytoy a sirmata para iti ili ti Dios ita? Adda kadi dak- dakkel a kaitungpalanna iti masanguanan? 1, 2. (a) Ania ti imbilin ni Jehova ken Ezekiel? (b) Ania dagiti saludsod nga usigentayo? "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 335
˙ ˙ ˙ 20A TI PANNAKABINGAY- BINGAY TI DAGA ... DAN KITAEN TI PARAPO 5-11 A S E R Ti nailadawan a pagpatinggaan dagiti tawid nga eksakto ti rukodna ket nangipatalged kadagiti naipanaw a sigurado a maisubli ti ipatpategda a daga. Ania dagiti masursurotayo ita iti daytoy a sirmata? Usigenyo ti dua a paset ti sirmata: N E F TALI MANAS E S E F R AI M Sigurado a lugar ken napateg a paset Tunggal maysa kadagiti naipanaw a nagsubli ket sigurado nga adda tawidna iti naisubli a Naikari a Daga. Umasping iti dayta, adda lugar ti amin nga agserserbi ken Jehova iti naespirituan a paraiso. Kasano man kabassit ti pasettayo iti organisasion, sigurado nga adda lugartayo ken napateg a pasettayo iti naespirituan a daga. Para ken Jehova, agpapada a napateg ti amin nga adipenna. RUBEN JUDA TI KONTRIBUSION B E NJAM I N S I M EO N I SACAR Agpapada a bingay Iti sirmata ni Ezekiel, iti tunggal teritoria iti naisubli a Naikari a Daga, padapada a nakagun-od dagiti umili iti nabaknang nga apit a patauden ti daga. Kasta met la ita, impalubos ni Jehova nga agpapada a matagiragsak ti amin nga adipenna dagiti bendision nga ipaay ti naespirituan a paraiso. Z AB ULO N GAD 336 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Ti Sirmata ken ti Uppat a Pammatalged 3 Ti maudi a sirmata a nakita ni Ezekiel ket naisurat iti siam a kapitulo ti libro ti Ezekiel. (Ezek. 40:1-48:35) Impaayanna dagiti naipanaw iti uppat a makapabileg a pammatalged maipapan iti napabaro a nasion ti Israel. Ania dagita a pammatalged? Umuna, maisubli ti nada- lus a panagdaydayaw iti templo ti Dios. Maikadua, ida- uluan ti nalinteg a papadi ken papastor ti naisubli a na- sion. Maikatlo, adda tawiden a daga ti amin nga agsubli iti Israel. Ken maikapat, addanto ni Jehova kadakuada ket makipagnaed manen kadakuada. 4 Nailawlawag iti Kapitulo 13 ken 14 daytoy a libro no kasano a mapasamakto ti umuna a dua a garantia - ti pannakaisubli ti pudno a panagdaydayaw ken ti pa- nangidaulo dagiti nalinteg a papastor. Iti daytoy a ka- pitulo, agpokustayo iti maikatlo a garantia, ti kari maipapan iti maipatawid a daga. Iti sumaruno a kapi- tulo, usigentayo ti kari maipapan iti kaadda ni Jehova. - Ezek. 47:13-21; 48:1-7, 23-29. "Daytoy a Daga . . . Maiteden Kadakayo kas Tawid" 5 Basaen ti Ezekiel 47:14. Babaen ti sirmata, impakita 3, 4. (a) Ania nga uppat a pammatalged kadagiti naipanaw ti impaay ti maudi a sirmata ni Ezekiel? (b) Iti daytoy a kapitulo, ania ti garantia nga usigentayo? 5, 6. (a) Iti sirmata ni Ezekiel, ania a "teritoria" ti naibilin a bingaybi- ngayenna? (b) Ania ti panggep ti sirmata maipapan iti maited a daga? "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 337
ni Jehova ken Ezekiel ti maysa a paset ti daga a danda- nin mapapintas a kas iti "hardin ti Eden." (Ezek. 36:35) Kalpasanna, imbaga ni Jehova: "Daytoy ti teritoria nga itedyo kas tawid a daga ti 12 a tribu ti Israel." (Ezek. 47:13) "Ti teritoria" a maited ket ti naisubli a daga ti Israel a pagsublian dagiti naipanaw. Sumaruno, kas na- irekord iti Ezekiel 47:15-21, indetalye ni Jehova ti ek- sakto a pagpatinggaan ti intero a daga a tawidenda. 6 Ania ti panggep ti sirmata maipapan iti maited a daga? Ti nailadawan nga eksakto a rukod dagiti pagpa- tinggaan ti teritoria ket pammatalged ken Ezekiel ken kadagiti padana a naipanaw a talaga a maisubli ti ipat- pategda a daga. Panunotem laengen ti ragsak dagiti na- ipanaw iti detalyado ken nagsayaat ti pannakailadawan- na a pammatalged ni Jehova! Talaga kadi a naawat ti ili ti Dios idi un-unana ti daga a nabingaybingay kas ta- widda? Wen. 7 Idi 537 B.C.E., agarup 56 a tawen kalpasan a naki- ta ni Ezekiel ti sirmata, rinibu a naipanaw ti nagsubli iti Israel ken tinagikuada ti daga. Dagita a napateg a pasamak idi un-unana ti mangipalagip kadatayo iti ma- paspasamak iti ili ti Dios iti agdama a tiempo. Arigna 7. (a) Ania dagiti nangrugi a napasamak idi 537 B.C.E., a mangipalagip kadatayo iti ania? (b) Ania a saludsod ti usigentayo nga umuna? 338 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
adda met bingayda a daga. Kasano? Impalubos ni Jeho- va a sumrekda iti naespirituan a daga ken tagikuaenda dayta. No kasta, ti pannakaisubli ti nagkauna a Naika- ri a Daga ket adu ti isurona kadatayo maipapan iti pan- nakaisubli ti naespirituan a daga ti ili ti Dios ita. Ngem sakbay nga usigentayo dagiti masursurotayo, sungbatan- tayo nga umuna daytoy a saludsod, "Apay a makunata- yo a talaga nga adda naespirituan a daga ita?" 8 Iti immun-una a sirmata a nabuya ni Ezekiel, im- pakita ni Jehova a dagiti padto maipapan iti pannaka- isubli ti Israel ket adda dakdakkel a kaitungpalanda kalpasan a mangrugi ti panagari ni Jesu-Kristo, ti 'adi- penna a ni David.' (Ezek. 37:24) Nangrugi ti panagari- na idi 1914 C.E. Iti dayta a tiempo, ti nasion dagiti na- tural nga Israelita ket nabayagen a sinuktan ti nasion ti naespirituan nga Israel ti Dios, a buklen dagiti Kris- tiano a dinutokan ti espiritu. (Basaen ti Mateo 21:43; 1 Pedro 2:9.) Ngem saan la a ti natural a nasion ti Isra- el ti sinuktan ni Jehova iti naespirituan a nasion. Si- nuktanna met uray ti pisikal a daga ti Israel iti naespi- rituan a daga, wenno paraiso. (Isa. 66:8) Kas nakitatayo 8. (a) Ania a nasion ti insukat ni Jehova iti nasion dagiti natural nga Israelita? (b) Ania ti naespirituan a daga, wenno paraiso? (c) Kaano a na- adda dayta, ken siasino dagiti aggigian iti dayta? "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 339
iti Kapitulo 17 daytoy a libro, ti naespirituan a daga ket ti natalged a naespirituan a kasasaad, wenno pakaar- aramidan dagiti aktibidad, a sadiay, dagiti natda kada- giti nadutokan idaydayawda ni Jehova sipud 1919. (Ki- taen ti kahon 9B, "Apay a 1919?") Iti panaglabas ti tiempo, dagidiay addaan iti naindagaan a namnama, ti 'sabsabali a karnero,' ket nangrugi metten nga agyan iti daytoy a naespirituan a daga. (Juan 10:16) Nupay ag- tultuloy ken agsaksaknap ita ti naespirituan a paraiso, masagraptayto laeng dagiti bendision iti kasayaatan a pamay-an kalpasan ti Armagedon. Pannakabingay ti Daga nga Agpapada ken Eksakto 9 Basaen ti Ezekiel 48:1, 28. Idi naipakaammon ti pag- patinggaan ti intero a daga a tawidenda, indetalye ni Je- hova no kasano ti pannakabingaybingay ti daga. Imbi- linna a ti daga a tawiden ti 12 a tribu ket agpapada ken eksakto ti rukodda manipud amianan agingga iti aba- gatan. Ti tribu ti Dan ti umuna manipud iti makin- amianan a pungto ti daga agingga iti tribu ti Gad iti makin-abagatan a pungto. Tunggal maysa kadagiti 12 a naipatawid a daga ket diretso a benneg a mangrugi ma- nipud iti pagpatinggaan ti daga iti daya agingga iti 9. Ania dagiti detalyado a bilin ni Jehova maipapan iti pannakabingaybi- ngay ti daga? 340 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
Dakkel a Baybay, wenno Baybay Mediteraneo, iti laud. - Ezek. 47:20. 10 Ania dagiti ipatalged daytoy a paset ti sirmata ka- dagiti naipanaw? Ti imbaga ni Ezekiel a detalyado a pannakabingaybingay ti daga ti nangparegta kadagiti naipanaw a nakaur-urnos ti pannakabingay ti daga. Maysa pay, ti umiso a pannakabingay ti daga para iti 12 a tribu ipaganetgetna a tunggal maysa nga agsubli ket sigurado nga adda tawidenna manipud iti naisubli a daga. Awan ti asinoman nga agsubli nga awan ti tawi- denna a daga wenno pagyanan. 11 Ania dagiti makaparegta a masursurotayo ita iti daytoy a sirmata? Ti naisubli a Naikari a Daga ket saan la a para kadagiti papadi, wenno Levita, ken kadagiti panguluen no di ket para iti amin a sabali pay a ka- meng ti 12 a tribu. (Ezek. 45:4, 5, 7, 8) Umasping iti dayta, ti naespirituan a paraiso ita ket saan la a para kadagiti natda kadagiti dinutokan ti espiritu ken para kadagiti mangidadaulo a miembro ti "dakkel a bung- goy" no di ket para iti amin a sabali pay a miembro ti 10. Ania dagiti impatalged daytoy a paset ti sirmata kadagiti naipanaw? 11. Ania dagiti masursurotayo iti daytoy a padto a sirmata maipapan iti pannakabingaybingay ti daga? (Kitaen ti kahon a "Ti Pannakabingaybi- ngay ti Daga.") "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 341
dakkel a bunggoy.[1] (Apoc. 7:9) Kasanoman kabassit ti pasettayo iti organisasion, sigurado nga adda lugartayo ken napateg a pasettayo iti naespirituan a daga. Anian a makapabileg a pammatalged! Dua a Dakkel a Pagdumaan - Ania ti Kaipapananda Kadatayo Ita? 12 Mabalin a nasdaaw ni Ezekiel iti dadduma kadagi- ti bilin ni Jehova maipapan iti pannakabingaybingay ti daga ta naiduma dagita kadagiti imbilinna idi ken Moi- ses. Kitaentayo ti dua a nagdumaanda. Maipapan day- ta iti daga ken kadagiti umilina. 13 Umuna, ti daga. Naibilin ken Moises nga ad-adu ti ipatawidna kadagiti daddadakkel a tribu ngem kadagiti babbabassit a tribu. (Num. 26:52-54) Ngem iti sirmata ni Ezekiel, nangted ni Jehova kadagiti espesipiko nga instruksion nga ikkanna iti 'agpapada a bingay ["tung- gal maysa a kas iti kabsatna," ftn.]' ti amin a tribu. (Ezek. 47:14) Isu a ti rukod ti daga para iti maysa a tri- bu manipud amianan a pagpatinggaanna agingga iti abagatan a pagpatinggaanna ket eksakto a kapada ti [1] Kitaen ti Kapitulo 14 daytoy a libro para iti pannakailawlawag ti naisangsangayan a lugar ken paset nga inted ni Jehova kadagiti papadi ken iti panguluen iti naespirituan a daga. 12, 13. Ania dagiti espesipiko nga imbilin ni Jehova maipapan iti panna- kaited ti daga a bingay dagiti tribu? 342 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
dadduma pay iti 12 a tribu. Amin nga Israelita - ania- man ti tribuna - ket padapada a makagun-od iti nabak- nang nga apit a patauden ti nadam-eg a Naikari a Daga. 14 Maikadua, dagiti umilina. Gapu iti Mosaiko a Lin- teg, protektado dagiti ganggannaet ken naipalubos a makipagdaydayawda ken Jehova, ngem awan ti tawidda a daga. (Lev. 19:33, 34) Nupay kasta, adda imbaga ni Je- hova ken Ezekiel a saanna idi nga imbaga iti Linteg. Imbilin ni Jehova: "Ikkanyo ti ganggannaet a residente iti tawidna iti teritoria ti tribu a pagnanaedanna." Gapu iti dayta a bilin, inikkat ni Jehova ti dakkel a nagduma- an dagiti "pudpudno nga Israelita" ken dagiti ganggan- naet a residente iti daga. (Ezek. 47:22, 23) Iti naisubli a daga a nasirmata ni Ezekiel, nakitana nga adda panag- papada ken panagkaykaysa iti panagdaydayaw dagiti umili. - Lev. 25:23. 15 Gapu iti daytoy dua a naisangsangayan a bilin a na- awat ni Ezekiel maipapan iti daga ken kadagiti umili- na, napatalgedan ti namnama dagiti naipanaw. Ammo- ipatawid ni Jehova kadakuada, da nga agpapada ti Israelitada man wenno ganggannaet nga agdaydayaw 14. Ania a bilin maipapan kadagiti ganggannaet a residente ti saan idi nga imbaga ni Jehova iti Mosaiko a Linteg? 15. Ania nga agnanayon a kinapudno maipapan ken Jehova ti impatalged dagiti bilinna maipapan iti daga ken kadagiti umilina? "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 343
ken Jehova. (Esd. 8:20; Neh. 3:26; 7:6, 25; Isa. 56:3, 8) Patalgedan met dagita a bilin ti makaparegta ken agna- nayon a kinapudno, a para ken Jehova, agpapada a na- pateg ti amin nga adipenna. (Basaen ti Haggeo 2:7.) Ita, nailangitan man wenno naindagaan ti namnamatayo, ipatpategtayo ti isu met la a kinapudno. 16 Ania ti magunggonatayo iti panangusigtayo kada- giti detalye maipapan iti daga ken kadagiti umili? Ma- ipalagip kadatayo a masapul a nalawag a makita ti panagpapada ken panagkaykaysatayo ita iti sangalubo- ngan a panagkakabsattayo. Saan a mangidumduma ni Jehova. Masapul nga isaludsodtayo iti bagitayo: 'Tultu- ladek kadi ti saan a panangidumduma ni Jehova? Na- impusuan kadi a raraemek ti padak nga agdaydayaw kenkuana, aniaman ti pulina wenno kasasaadna iti biag?' (Roma 12:10) Maragsakantayo ta impalubos ni Jehova nga agpapada a matagiragsaktayo amin ti na- espirituan a paraiso, a pangipapaayantayo iti amin- kararua ken sagrado a panagserbi iti nailangitan nga Amatayo ken pakasagsagrapantayo kadagiti bendision- na. - Gal. 3:26-29; Apoc. 7:9. 16, 17. (a) Ania ti magunggonatayo iti panangusigtayo kadagiti detalye maipapan iti daga ken kadagiti umili? (b) Ania ti usigentayo iti sumaruno a kapitulo? 344 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
17 Usigentayo itan ti maikapat a pammatalged a ma- kitatayo iti maudi a paset ti sirmata a nakita ni Ezekiel - ti kari nga adda ni Jehova kadagiti naipanaw. Ania da- giti masursurotayo iti dayta a kari? Maammuantayo ti sungbat iti sumaruno a kapitulo. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Apay a mamatika nga adda naespirituan a paraiso ita? 2 Apay a makapagtalekka nga adda sigurado a lugarmo ken napateg a pasetmo iti naespirituan a paraiso? 3 Ania ti masursurom maipapan ken Jehova manipud iti padto a sirmata maipapan iti pannakabingaybingay ti daga? "BINGAYBINGAYENYO TI DAGA KAS TAWID" 345
21 "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" NAKAISENTRUANNA: Ti kaipapanan ti siudad ken ti kontribusion EZEKIEL 48:35 ITI maudi a sirmatana, naammuan ni Ezekiel ti maipa- pan iti daga a mailasin para iti espesial a panggep. Ti na- ilasin a daga ket maited kas kontribusion para ken Jeho- va, saan a kas tawid ti maysa a tribu dagiti Israelita. Naammuan met ni Ezekiel ti naisangsangayan a siudad nga adda makapainteres a naganna. Nangted dayta a pa- set ti sirmata iti kapatgan a pammatalged: Adda kadakua- da ni Jehova inton agsublida iti ipatpategda a daga. 2 Detalyado ti panangilawlawag kadatayo ni Ezekiel iti dayta a kontribusion. Usigentayo daytoy a salaysay a nap- nuan kaipapanan kadatayo kas pudno nga agdaydayaw ken Jehova. "Nasantuan a Kontribusion Agraman . . . ti Siudad" 3 Ti rukod ti espesial a paset ti daga ket 25,000 a kasi- 1, 2. (a) Ania nga espesial a paset ti daga ti masapul a mailasin? (b) Ania ti ipatalged dayta a sirmata para kadagiti naipanaw? 3. Ania a lima a paset ti mangbukel iti daga nga inlasin ni Jehova, ket ania ti pakausaran dagita a paset? (Kitaen ti kahon a "Ti Kontribusion nga Ilasinyo.") 346 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ko (13 a kilometro) manipud amianan agingga iti abaga- tan ken 25,000 a kasiko manipud daya agingga iti laud. Daytoy a kuadrado a lote ket naawagan iti "intero a kon- tribusion." Nabingay dayta iti tallo a paset. Para kadagi- ti Levita ti makinngato, ken nailasin para iti templo ken kadagiti papadi ti makintengnga. Dagita a paset ti mang- bukel iti "nasantuan a kontribusion." Ti basbassit a ma- kimbaba a paset, wenno "ti nabatbati a disso," ket "usa- rento" ti siudad. - Ezek. 48:15, 20. 4 Ania ti masursurotayo iti daytoy a salaysay maipapan iti kontribusion ken Jehova? Babaen ti panangilasin nga umuna iti daga para iti daytoy nga espesial a kontribu- sion ken kalpasanna ti daga para kadagiti tribu, impakita ni Jehova a ti masapul a maipangpangruna ket daytoy a naespirituan a sentro ti daga. (Ezek. 45:1) Iti dayta nga urnos ti pannakabingaybingay ti daga, sigurado nga adu ti naammuan dagiti naipanaw. Masapul nga ipangpangru- nada iti biagda ti panagdaydayawda ken Jehova. Ita, ipangpangrunatayo met dagiti naespirituan nga aktibi- dad, kas iti panagadal iti Sao ti Dios, pannakigimong, ken panangasaba. No tuladentayo ti ulidan ni Jehova iti panangaramid kadagiti rumbeng nga ipangpangruna, 4. Ania ti masursurotayo iti daytoy a salaysay maipapan iti kontribusion ken Jehova? "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 347
˙ ˙ ˙ 2 1 A "TI KONTRIBUSION NGA ILASINYO" EZEKIEL 48:8 ... KITAEN TI PARAPO 3 EFRAIM DAKKEL A BAYBAY RUBEN JUDA B A BENJAMIN Asin a Baybay SIMEON ISACAR N A "Ti Kontribusion" Usaren ti gobierno ken natukoy kas "paset ti daga para iti administrasion." EZEK. 48:8 B "Ti Intero a Kontribusion" Nailasin a para kadagiti padi, Levita, ken iti siudad. Makas- trek met ditoy dagiti kameng ti amin a 12 a tribu tapno agdaydayaw ken Jehova ken sumuporta iti urnos ti adminis- trasion. EZEK. 48:20 C D E C Surotentayo ni Ezekiel bayat nga umasideg iti paset ti daga nga ila- sin ni Jehova. Lima ti paset dayta. Ania dagita? Ken ania ti pakausa- randa? x makinngato x D Templo C makintengnga E Ti siudad: "Adda Dita ni Jehova" x ˙ 25,000 a kasiko (13 a kilometro) "Ti Teritoria ti Panguluen" "Daytoy a daga ti agbalinto a sanikuana iti Israel." "Agpaay iti panguluen." EZEK. 45:7, 8; 48:21, 22 "Ti Nasantuan a Kontribusion" Daytoy a disso ket nadeskribir met kas "na- santuan a bingay." Ti makinngato a paset ket "bingay dagiti Levita." "Nasantuan a banag dayta." Ti makintengnga a paset ket "nasan- tuan a kontribusion para kadagiti papadi." Dayta ti "pagibangonanda iti balayda ken sagrado a disso para iti santuario," wenno templo. EZEK. 45:1-5; 48:9-14 "Ti Nabatbati a Disso" "Kukuanto dayta ti intero a sangakabbalayan ti Israel" ken "usarento ti siudad a pagbalayan ken pagpastoran." EZEK. 45:6; 48:15-19
ipakpakitatayo a ti panagdaydayawtayo kenkuana ti ka- patgan iti biagtayo. "Addanto ti Siudad iti Tengnga Dayta" 5 Basaen ti Ezekiel 48:15. Ania ti kaipapanan "ti siudad" ken ti daga iti aglawlawna? (Ezek. 48:16-18) Iti sirmata, imbaga ni Jehova ken Ezekiel: Ti 'kukua ti siudad ku- kuanto ti intero a sangakabbalayan ti Israel.' (Ezek. 45: 6, 7) No kasta, ti siudad ken ti daga iti aglawlawna ket saan a karaman iti "nasantuan a kontribusion" a 'maila- sin para ken Jehova.' (Ezek. 48:9) Bayat a pampanuno- tentayo dayta a nagdumaan, usigentayo no ania ti maba- lin nga isuro kadatayo ita dayta nga urnos iti siudad. 6 Tapno maammuantayo dagiti masursurotayo iti day- ta a siudad, masapul nga ammuentayo no ania ti saan a kaipapanan dayta a siudad. Saan a tumukoy dayta iti na- ibangon manen a siudad ti Jerusalem ken ti templona. Apay? Ngamin, awan templo iti siudad a nakita ni Eze- kiel iti sirmata. Ti siudad ket saan met a tumukoy iti sa- bali pay a siudad iti naisubli a daga ti Israel. Apay? Gapu ta awan siudad nga addaan kadagiti paset a nailadawan iti daytoy a sirmata ti imbangon dagiti naipanaw a nag- subli wenno dagiti annakda. Dayta a siudad ket saan met 5, 6. (a) Makinkukua iti siudad? (b) Ania ti saan a tukoyen ti siudad, ken apay? "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 349
a tumukoy iti nailangitan a siudad. Apay? Agsipud ta na- ibangon dayta iti daga a nairanta a "di nasantuan a dis- so" a naiduma kadagiti pasdek a naibangon iti daga a para laeng iti sagrado a panagdaydayaw. - Ezek. 42:20. 7 Ania ngarud ti siudad a nakita ni Ezekiel? Laglagi- penyo a nakitana ti siudad iti isu met la a sirmata a na- kakitaanna iti daga. (Ezek. 40:2; 45:1, 6) Ipakita ti Sao ti Dios a ti daga ket tumukoy iti naespirituan a daga, isu a ti siudad ket tumukoy la ketdi iti naespirituan a siudad. Ania ngarud ti kaipapanan ti sao a "siudad"? Kaipapanan dayta dagiti tattao a nagtitipon kas grupo ken mangbu- kel iti banag a naurnos ken organisado. No kasta, ti na- kaur-urnos a siudad a nakita ni Ezekiel - a perpekto a kuadrado - agparang nga irepresentarna ti nakaor-organi- sado nga administrasion. 8 Ania ti masakupan, wenno iwanwanwan, daytoy nga administrasion? Ipakita ti sirmata ni Ezekiel a daytoy a siudad ket agserserbi iti uneg ti naespirituan a daga. No kasta, daytoy nga administrasion ti mangiwanwanwan ita kadagiti maar-aramid nga aktibidad ti ili ti Dios. Ket ania ti ipakita ti kaadda ti siudad iti di nasantuan a disso? Ipa- 7. Ania a siudad ti nakita ni Ezekiel, ken ania ti agparang nga irepresen- tarna? 8. Ania ti masakupan, wenno iwanwanwan, daytoy nga administrasion, ken apay a kasta? 350 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
lagipna kadatayo a ti siudad ket tumukoy saan nga iti nai- langitan, no di ket iti naindagaan nga administrasion, nga agserserbi para iti pagimbagan ti amin nga agnanaed iti naespirituan a paraiso. 9 Siasino dagiti mangbukel iti daytoy naindagaan nga administrasion? Iti sirmata ni Ezekiel, daydiay mangida- daulo iti gobierno ti siudad ket natukoy kas ti "pangu- luen." (Ezek. 45:7) Nupay saan a padi wenno Levita, isu ti manangaywan kadagiti tattao. Daytoy a panguluen ipa- lagipna kadatayo dagiti manangaywan kadagiti kongrega- sion ita a saan a dinutokan ti espiritu wenno napulotan. Dagitoy a nadungngo a naespirituan a papastor ditoy daga a kameng ti 'sabsabali a karnero' ket napakum- baba nga adipen ti nailangitan a gobierno ni Kristo. (Juan 10:16) Bayat ti umas-asidegen a Sangaribu a Tawen, mangpili ken mangapointar ni Jesus manipud "iti intero a daga" kadagiti kualipikado a panglakayen wenno "pi- prinsipe." (Sal. 45:16) Babaen ti panangiturong ti naila- ngitan a Pagarian, asikasuendanto dagiti pagimbagan ti ili ti Dios bayat ti Sangaribu a Tawen. "Adda Dita ni Jehova" 10 Basaen ti Ezekiel 48:35. Ti nagan ti siudad ket "Adda 9. (a) Siasino dagiti mangbukel ita iti daytoy naindagaan nga adminis- trasion? (b) Ania ti aramidento ni Jesus bayat ti Sangaribu a Tawen? 10. Ania ti nagan ti siudad, ket ania ti ipasigurado dayta a nagan? "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 351
Dita ni Jehova." Ipasigurado daytoy a nagan a marikna iti daytoy a siudad ti kaadda ni Jehova. Idi impakita ni Jehova ken Ezekiel a daytoy a siudad ket adda iti tengnga, arigna ibagbagana kadagiti naipanaw: 'Addaak- to manen kadakayo!' Anian a makaparegta a pammatal- ged! 11 Ania dagiti masursurotayo iti daytoy a paset ti pad- to ni Ezekiel? Ti nagan daytoy kasla siudad nga adminis- trasion ipasiguradona kadatayo, kas agserserbi iti Dios, a talaga a makipagnanaed ita ni Jehova kadagiti matalek nga adipenna ditoy daga ken kanayon a kasta. Ipaganet- get met daytoy naisangsangayan a nagan ti napateg a ki- napudno: Adda ti siudad tapno mangipatungpal kadagiti naayat ken nainkalintegan a pamay-an ni Jehova, saan a tapno mangted iti pannakabalin iti asinoman a tao. Kas pagarigan, saan nga inikkan ni Jehova ti adminis- trasion iti autoridad a mangbingay iti daga, a kas iti ibilang dagiti tattao a maiparbeng koma. Imbes ketdi, namnamaen ni Jehova a dagiti administrador raemenda dagiti bingay, wenno pribilehio nga intedna kadagiti adi- penna, agraman kadagiti "nanumo." - Prov. 19:17; Ezek. 46:18; 48:29. 11. Ania dagiti masursurotayo iti daytoy a sirmata ni Ezekiel maipapan iti siudad ken iti naisangsangayan a naganna? 352 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
12 Ania pay ti sabali a naisangsangayan a paset ti siu- dad nga "Adda Dita ni Jehova"? Nupay dagiti nagkauna a siudad ket addaan kadagiti mangsalaknib a pader ken sumagmamano la a ruangan, 12 ti ruangan daytoy a siu- dad! (Ezek. 48:30-34) Daytoy a kinaadu ti ruangan (sag- gatlo iti tunggal sikigan ti kuadrado a siudad) iyilustrar- na a dagiti administrador dayta a siudad ket nalaka a maasitgan ti amin nga agserserbi iti Dios ken kanayon nga addada para kadakuada. Ipaganetget pay ti kaadda ti 12 a ruangan ti siudad a nakalukat dayta iti amin, iti "in- tero a sangakabbalayan ti Israel." (Ezek. 45:6) Ti kaadda ti nagadu a ruangan ti siudad ket napateg a palagip ka- dagiti Kristiano a manangaywan. Kayat ni Jehova a nala- ka ida a maasitgan ti amin nga agnanaed iti naespiri- tuan a paraiso ken kanayon nga addada para kadakuada. Ti Ili ti Dios ket 'Sumrek Tapno Agdaydayaw' ken 'Agserserbida iti Siudad' 13 Subliantayo ti tiempo ni Ezekiel ken ammuenta- yo ti ad-adu pay a detalye nga insuratna maipapan iti daytoy nalawa ti saklawenna a sirmata ti pannaka- bingay ti daga. Dinakamat ni Jehova dagiti tattao a 12. (a) Ania ti naisangsangayan a paset daytoy a siudad, ken ania ti iyilustrar dayta? (b) Ania ti napateg nga ipalagip dayta a paset ti sirmata kadagiti Kristiano a manangaywan? 13. Ania dagiti dinakamat ni Jehova maipapan iti nadumaduma a serbi- sio nga aramiden dagiti tattao? "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 353
makiramraman iti nadumaduma a serbisio. Dagiti papa- di - "dagiti agserserbi iti santuario" - ti mangidaton ken umasideg ken Jehova tapno agserbida Kenkuana. Ken da- giti Levita - "dagiti agserserbi iti templo" - ti 'mangasika- so iti panagserbi ken amin a banag a rumbeng a maara- mid sadiay.' (Ezek. 44:14-16; 45:4, 5) Adda met dagiti trabahador nga aktibo iti trabahoda iti asideg ti siudad. Siasino dagitoy a trabahador? 14 Dagiti trabahador iti asideg ti siudad ket naggapu iti "amin a tribu ti Israel." Adda pasetda a tumulong. Ti tra- bahoda ket agmula iti "pagtaraonto dagidiay agserserbi iti siudad." (Ezek. 48:18, 19) Ipalagip kadi kadatayo day- toy nga urnos ti gundawaytayo ita a tumulong? Wen. Adda gundaway ita ti amin nga agnanaed iti naespirituan a paraiso a tumulong iti panagserbi kadagiti dinutokan ti espiritu a kakabsat ni Kristo ken kadagiti kameng ti "dak- kel a bunggoy" nga inapointaran ni Jehova a mangidaulo. (Apoc. 7:9, 10) Ti kangrunaan a pamay-an a maipaaytayo dayta ket ti situtulok a pannakitunos iti panangiwanwan ti matalek nga adipen. 15 Iti sabali pay a detalye iti sirmata ni Ezekiel, adda 14. Ania ti ipalagip kadatayo ti kaadda dagiti trabahador iti asideg ti siu- dad? 15, 16. (a) Ania a sabali pay a detalye ti maammuantayo iti sirmata ni Ezekiel? (b) Ania dagiti umasping a trabaho a gundawaytayo a pakipase- tan? 354 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
masursurotayo maipapan iti ministeriotayo. Ania a detal- ye? Dinakamat ni Jehova a dagiti kameng ti 12 a tribu a saan a Levita ket aktibo iti dua a lugar: iti paraangan ti templo ken iti pagpastoran ti siudad. Ania ti ar-aramiden- da iti tunggal lugar? Iti paraangan ti templo, amin a tri- bu ket 'sumrek tapno agdayaw' babaen ti panagdatonda ken Jehova. (Ezek. 46:9, 24) Iti daga ti siudad, dagiti ka- meng ti amin a tribu ket umay tumulong iti siudad baba- en ti panagtalon. Ania ti masursurotayo iti ulidan dagi- ta a trabahador? 16 Ita, adda gundaway dagiti kameng ti dakkel a bung- goy a makipaset kadagiti aktibidad a kas iti inaramid da- gidiay adda iti sirmata ni Ezekiel. Agdaydayawda ken Jehova "idiay templona" babaen ti panagdatonda iti pana- ngidaydayaw. (Apoc. 7:9-15) Ar-aramidenda dayta babaen ti pannakipasetda iti trabaho a panangasaba ken napigsa a panangyebkasda iti pammatida kadagiti Nakristianuan a gimong. Ibilangda ti direkta a panagdaydayaw ken Jeho- va kas ti kangrunaan a responsabilidadda. (1 Cron. 16:29) Adu met a kameng ti ili ti Dios ti makabael a tumulong iti organisasion ti Dios iti adu a praktikal a pamay-an. Kas pagarigan, tumultulongda a mangibangon ken mang- mantener kadagiti Kingdom Hall ken pasilidad ti sangay, ken tumultulongda iti adu a dadduma pay a proyekto ti "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 355
organisasion ni Jehova. Dadduma ti tumultulong kadagi- ta a proyekto babaen ti panagdonarda iti kuarta. Ar-ara- midenda amin dagita, nga arig panagtalon, a "pakaidaya- wan ti Dios." (1 Cor. 10:31) Sireregta ken siraragsak nga ar-aramidenda ti trabahoda ta ammoda a 'maragsakan unay ni Jehova kadagita a daton.' (Heb. 13:16) Naan-anay kadi nga ap-aprobetsarem dagita a gundaway? "Adda Baro a Langit ken Baro a Daga nga Ur-urayentayo" 17 Iti masanguanan, makitatayto kadi ti dakdakkel a ka- itungpalan ti sirmata ni Ezekiel maipapan iti kontribu- sion? Wen! Usigenyo daytoy: Nakita ni Ezekiel a ti paset ti daga a napanaganan iti "nasantuan a kontribusion" ket adda iti tengnga ti daga. (Ezek. 48:10) Umasping iti day- ta, kalpasan ti Armagedon, sadinoman ti mabalin a pag- naedantayo ditoy daga, makipagnaedto ni Jehova kadata- yo. (Apoc. 21:3) Bayat ti Sangaribu a Tawen, ti kasla siudad nga administrasion - kayatna a sawen, dagidiay adda ditoy daga a madutokan a mangasikaso iti pagimba- gan ti ili ti Dios - isaknapnanto ti impluensiana iti inte- ro a daga babaen ti naayat a panangiturong ken panangi- wanwanna iti amin a mangbukel iti "baro a daga," ti baro a kagimongan dagiti tattao. - 2 Ped. 3:13. 17. (a) Ania a dakdakkel a kaitungpalan ti sirmata ni Ezekiel ti makita- tayto iti masanguanan? (b) Bayat ti Sangaribu a Tawen, siasino dagiti ma- benepisiaran iti kasla siudad nga administrasion? 356 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
18 Apay a makasigurotayo a ti kasla siudad nga admi- nistrasion ket agtalinaed a naan-anay a maitunos iti turay ti Dios? Gapu ta ilawlawag ti Sao ti Dios a ti naindaga- an a siudad nga addaan iti 12 a ruangan iyanninawna ti nailangitan a siudad nga addaan iti 12 a ruangan, ti Baro a Jerusalem, a buklen ti 144,000 a kakadua ni Kristo nga agturay. (Apoc. 21:2, 12, 21-27) Ipakita dayta a ti nainda- gaan nga administrasion ket maitunos iti amin a pang- ngeddeng ti Pagarian ti Dios idiay langit ken siaannad nga ipatungpalda dagita. Wen, ti nagan ti siudad nga "Adda Dita ni Jehova" ipasiguradona iti tunggal maysa kadata- yo nga iti Paraiso, agtalinaed ken agnanayon a rumang- ay ti nadalus a panagdaydayaw. Anian a nagpintas ti ma- sakbayantayo! 18. (a) Apay a makasigurotayo a ti kasla siudad nga administrasion ket maitunos iti turay ti Dios? (b) Ania ti talaga nga ipasigurado kadatayo ti nagan ti siudad? "TI NAGAN TI SIUDAD . . . KET ADDA DITA NI JEHOVA" 357
ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Iti sirmata maipapan iti kontribusion ken Jehova, ania ti nasursurom maipapan iti panangaramid kadagiti rumbeng nga ipangpangruna? 2 Kasanoka a makatulong kadagiti aktibidad ti matalek nga adipen? 3 Ania ti ibilangmo a kangrunaan a responsabilidadmo? 358 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
22 "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" NAKAISENTRUANNA: Repaso dagiti kangrunaan a tema ti libro nga Ezekiel ken no kasano nga agaplikar dagita ita ken iti masanguanan APOCALIPSIS 22:9 MASAPUL a sungbatan ti tunggal maysa kadatayo ti na- pateg a saludsod: Asino ti pagdayawak? Mabalin nga adu ti mangibaga a komplikado daytoy a banag ken ma- katikaw dagiti pagpilian. Ngem kinapudnona, nalawag ken simple laeng ti pagpilian. Mabalin a ni Jehova ti pagdaydayawantayo wenno ni Satanas a Diablo. 2 Kayat ni Satanas nga isu ti pagdayawan. Nakalawla- wag dayta idi sinulisogna ni Jesus. Kas nailawlawag iti Kapitulo 1 daytoy a libro, impakita ni Satanas ken Jesus ti naisangsangayan a gunggona - ti autoridad a mangitu- ray iti amin a pagarian iti daga. Ania ti kayat ti Diablo a kasukat dayta? Imbagana ken Jesus: "Agdayawka ka- niak uray maminsan laeng." (Mat. 4:9) Ngem iti kasupa- dina, ti anghel a nangipakita ken apostol Juan iti apoca- lipsis wenno palgaak dina kinayat ti mapagdayawan. (Basaen ti Apocalipsis 22:8, 9.) Idi pagdayawan koma ni 1, 2. (a) Maipaspasangotayo amin iti ania a pagpilian? (b) Ania ti imba- ga ti maysa a matalek nga anghel idi adda agdayaw koma kenkuana? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 359
Juan ti anghel, insungbat dayta a napakumbaba nga es- piritu nga anak ti Dios: "Dimo aramiden dayta!" Imbes nga ibagana, 'Agdaydayawka kaniak,' kinuna ti anghel, "Agdaydayawka iti Dios." 3 Panggep daytoy a libro a pabilgen ti determinasion- tayo a mangaramid iti imbilin dayta nga anghel - ni la- eng Jehova a Dios ti pagdayawantayo. (Deut. 10:20; Mat. 4:10) Repasuentayo biit dagiti nasursurotayo maipapan iti nadalus a panagdaydayaw kadagiti padto ken sirmata ni Ezekiel. Kalpasanna, iti tulong ti Kasuratan, tanna- wagantayo ti masanguanan inton ti tunggal tao ditoy daga ket maipasango iti maudi a pannubok - maysa a pannubok a mangikeddeng no siasino ti agbiag a maka- kita iti naan-anay a pannakaisubli ti nadalus a panagday- dayaw ken Jehova iti agnanayon. Tallo a Tema a Naipaganetget iti Libro nga Ezekiel 4 Isuro kadatayo ti libro nga Ezekiel a saan a basta pa- nangaramid kadagiti ritual a maipakita ti nadalus a pa- nagdaydayaw. Masapul nga (1) ipaaytayo ken Jehova ti naipamaysa a debosion, (2) agtalinaedtayo a naikaykay- sa iti nadalus a panagdaydayaw, ken (3) ipakitatayo ti ayat iti sabsabali. Usigentayo no kasano a naitampok da- 3. (a) Ania ti panggep daytoy a libro? (b) Ania ti usigentayo ita? 4. Ania a tallo a tema ti naipaganetget iti libro nga Ezekiel? 360 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
gita a tallo a tema kadagiti padto ken sirmata a nailaw- lawag iti daytoy a libro. Umuna a tema: Ipaay ken Jehova ti naipamaysa a debosion 5 Kapitulo 3:[1] Ti nagsayaat a sirmata maipapan ken Jehova a napalawlawan iti bullalayaw ken naglugan iti ngato dagiti mannakabalin nga espiritu a parsua ket ma- ngipaganetget kadatayo iti kangrunaan a kinapudno - ti laeng Mannakabalin-amin ti maikari a pagdaydayawanta- yo. - Ezek. 1:4, 15-28. 6 Kapitulo 5: Makapakigtot unay a makita iti sirmata a narugitanen ti templo ni Jehova! Ipakita dayta nga awan ti banag a mailemmeng ken Jehova. Makitkitana dagiti dakes nga aramid, a kas iti panagdaydayaw ti ilina kada- giti didiosen, uray no saan a makita dagita ti tattao. Ma- saktan ti riknana kadagita nga aramid ket dusaenna da- giti mangar-aramid kadagita. - Ezek. 8:1-18. 7 Kapitulo 7: Ti impakaammona a panangukom kadagi- ti nasion iti aglawlaw a 'napalalo ti pananglaisda' iti Is- rael paneknekanna a singiren ni Jehova dagidiay dakes ti panangtratoda iti ilina. (Ezek. 25:6) Ngem adda pay ma- sursurotayo iti pannakilangen dagiti Israelita kadagita a [1] Dagiti numero ti kapitulo ket tumukoy kadagiti kapitulo iti daytoy a libro. 5-9. Ania dagiti nasursurotayo maipapan iti panangipaay ken Jehova iti naipamaysa a debosion? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 361
nasion - masapul a napudnotayo kangrunaanna ken Je- hova. Ditay pulos kayat nga ibaba dagiti pagalagadanta- yo tapno laeng mapagustuan dagiti kabagiantayo a saan nga agdaydayaw ken Jehova. Ditay met agtalek iti kina- baknang wenno ikompromiso ti neutralidadtayo babaen ti panangtedtayo kadagiti gobierno ti tattao iti panagta- lek a maikari laeng ken Jehova. 8 Kapitulo 13 ken 14: Ti nasirmata a templo nga adda iti nangato a bantay isuronatayo a masapul nga agbiag- tayo maitunos kadagiti nangato a pagalagadan ni Jeho- va, nga ibilangtayo a nangatngato isuna ngem iti amin a sabali a dios. - Ezek. 40:1-48:35. 9 Kapitulo 15: Ti naipadto a pannakailadawan ti Israel ken Juda kas balangkantis ipalagipna kadatayo no kasa- no kadakes para ken Jehova ti panagdayaw iti sabali a dios malaksid kenkuana. - Ezek. kap. 16, 23. Maikadua a tema: Agtalinaed a naikaykaysa iti nadalus a panagdaydayaw 10 Kapitulo 8: Dagiti padto a nangikarian ni Jehova a mangted iti 'pastor' a mangaywan iti ilina ti mangipaga- netget kadatayo a masapul nga adda kappia ken panag- kaykaysatayo nga agtrabaho iti sidong ti panangituray ni Jesus. - Ezek. 34:23, 24; 37:24-28. 10-14. Kasano a naipaganetget ti kinapateg ti panagtalinaedtayo a nai- kaykaysa iti nadalus a panagdaydayaw? 362 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
11 Kapitulo 9: Dagiti padto ni Ezekiel maipapan iti pa- nangwayawaya ti Dios iti ilina iti pannakaadipenda idiay Babilonia ken iti pannakaisublida iti dagada ket naglaon iti mensahe a pakagunggonaan dagiti mayat a mangpa- ragsak iti Dios ita. Dagiti mangipapaay iti nadalus a pa- nagdaydayaw ken Jehova ket masapul nga isardengda dagiti dakes nga impluensia ti ulbod a relihion ken itul- tuloyda nga adaywan dagita. Uray nagduduma idi ti re- lihiontayo, kasasaadtayo iti biag, ken pulitayo, masapul nga itultuloytayo ti agkaykaysa kas pakabigbigantayo nga ili ti Dios. - Ezek. 11:17, 18; 12:24; Juan 17:20-23. 12 Kapitulo 10: Naipaganetget ti panagkaykaysa iti sir- mata maipapan kadagiti namaga a tulang a nagbiag ma- nen. Anian a nagsayaat a pribilehio a pasettayo iti naisubli a grupo dagiti mangipapaay iti nadalus a panag- daydayaw nga agkaykaysa kas maysa nga armada! - Ezek. 37:1-14. 13 Kapitulo 12: Ad-adda a naipaganetget ti panagkay- kaysa iti padto a panagtipon ti dua a baston. Talaga a makapabileg a makita a tungtungpalen dagiti dinutokan ti espiritu ken dagiti sabsabali a karnero dayta a padto! Nupay agbibiagtayo iti lubong nga aggiginnura gapu iti relihion ken politika, agtultuloy latta ti panagkaykaysa- tayo gapu iti ayat ken panagbalintayo a napudno. - Ezek. 37:15-23. "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 363
14 Kapitulo 16: Ti sirmata maipapan iti lalaki nga ad- daan iti tintero ken dagiti lallaki a nakaiggem iti armas a pangburak ket naglaon iti serioso a pakdaar - dagidiay laeng mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw bayat ti "dakkel a rigat" ti mamarkaan iti pannakaisalakan. - Mat. 24:21; Ezek. 9:1-11. Maikatlo a tema: Ipakita ti ayat iti sabsabali 15 Kapitulo 4: Ti sirmata maipapan iti uppat a sibibiag a parsua insurona kadatayo dagiti kualidad ni Jehova, a ti ayat ti kangrunaan kadagita. No agsao ken agtignayta- yo iti naayat a pamay-an, pampaneknekantayo a ni Jeho- va ti Diostayo. - Ezek. 1:5-14; 1 Juan 4:8. 16 Kapitulo 6 ken 11: Gapu iti ayat, nangdutok ti Dios kadagiti parabantay a kas ken Ezekiel. Gapu ta ti Dios ket ayat, saanna a kayat a madadael ti asinoman inton pagpatinggaenna ti panangituray ni Satanas iti daga. (2 Ped. 3:9) Pribilehiotayo nga ipakita ti ayat ti Dios babaen ti panangtungpaltayo iti responsabilidadtayo a mangsuporta iti trabaho ti parabantay iti agdama a tiem- po. - Ezek. 33:1-9. 17 Kapitulo 17 ken 18: Ammo ni Jehova nga adu ti ma- ngilaksid iti asina ken padasenda nga interamente a pu- 15-18. Apay a masapul nga itultuloytayo nga ipakita ti ayat, ken kasano- tayo a maaramid dayta? 364 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
kawen dagiti matalek nga agdaydayaw kenkuana. Gapu iti ayat, idepensanto ni Jehova ti ilina inton rauten ni "Gog iti daga ti Magog," dagidiay matalek Kenkuana. Gapu iti ayat iti sabsabali, ipakpakdaartayo iti ad-adu pay a tattao ti panangdadaelto ni Jehova kadagidiay ma- ngirurrurumen iti ilina. - Ezek. 38:1-39:20; 2 Tes. 1:6, 7. 18 Kapitulo 19, 20, ken 21: Kadagiti sirmata maipapan iti karayan a mangted iti biag ti danumna ken iti panna- kabingaybingay ti daga, nakalawlawag a makita kadagi- ta ti ayat ni Jehova kadagiti tattao. Iladawan dagiti sir- mata dagiti resulta ti kadakkelan a panangipakita ni Jehova iti ayatna, ti panangtedna iti biag ti Anakna tap- no mapakawan dagiti basoltayo ken maaddaantayo iti perpekto a biag kas paset ti pamiliana. Maysa kadagiti kasayaatan a pamay-an a maipakitatayo ti ayattayo kada- giti tattao ket ti panangipakaammo iti nagsayaat a ma- sanguanan nga insagana ni Jehova para kadagiti mama- ti iti Anakna. - Ezek. 45:1-7; 47:1-48:35; Apoc. 21:1-4; 22:17. Naisangsangayan a Panangipakita iti Kinapakumbaba Kalpasan ti Sangaribu a Tawen a Panagturay 19 Bayat ti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Jesus, pagungarennanto ti binilion a tattao ken punasenna ti 19. Ania ti aramiden ni Jesus bayat ti Sangaribu a Tawen a Panagturay- na? (Kitaen ti kahon a "Panangsango iti Maudi a Pannubok.") "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 365
˙ ˙ ˙ 2 2A PANANGSANGO ITI MAUDI A PANNUBOK KITAEN TI PARAPO 19-29 Maisubli ti Sangatauan iti Kinaperpekto 1 COR. 15:26 Isubli ni Jesus ti Pagarian ken Jehova 1 COR. 15:24 Maparuar ni Satanas iti Nakaun-uneg nga Abut; Dagiti Rebelde ket Dumasig ken Satanas iti Maudi a Panangraut APOC. 20:3, 7, 8 Madadael ti Amin a Rebelde APOC. 20:9, 10, 15 Agnanayon a Biag nga Addaan Talna ken Panagkaykaysa ROMA 8:19-21 saem maigapu iti 'kabusortayo, ni patay.' (1 Cor. 15:26; Mar. 5:38-42; Ara. 24:15) Ti pakasaritaan ti sangatauan ket kas iti naladingit nga estoria a napno iti kinaliday ken ipapatay. Ngem bayat a mapagungar ti tunggal he- nerasion, buraento ni Jesus ti nakalkaldaang nga estoria ken ikkanna dagiti napagungar iti gundaway a mangisu- rat iti nasaysayaat nga estoria. Babaen ti daton a subbot, ikkatennanto ti amin nga epekto ti sakit, gubat, ken bi- sin. Ngem napatpateg pay, tulongannatayo a mangikkat iti ramut ti panagladingittayo - ti basol a natawidtayo 366 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ken Adan. (Roma 5:18, 19) Naan-anayto a 'dadaelen ni Jesus dagiti aramid ti Diablo.' (1 Juan 3:8) Ania ti suma- runo a mapasamak? 20 Basaen ti 1 Corinto 15:24-28. Inton perpekton ti amin a tattao ken nagbalinen a Paraiso ti daga kas iti orihinal a panggep ni Jehova, ni Jesus ken ti 144,000 a makipag- turay kenkuana ipakitadanto ti naisangsangayan a kina- pakumbaba; isublidanto ti Pagarian ken Jehova. Sibubu- los ti riknada a mangisublinto iti autoridad a naited kadakuada iti 1,000 a tawen. Amin a naaramidan ti Pa- garian ket agpaut iti agnanayon. Ti Maudi a Pannubok 21 Kalpasanna, addanto naisangsangayan nga arami- den ni Jehova a mangipakita a dakkel ti panagtalekna kadagiti iturayanna ditoy daga. Ibilinnanto a maparuar ni Satanas ken dagiti demonio manipud iti nakaun-uneg nga abut a nakaipupokanda iti 1,000 a tawen. (Basaen ti Apocalipsis 20:1-3.) Ti lubong a makitadanto ket naiduma unay iti dati nga ammoda. Sakbay ti Armagedon, inalli- law ni Satanas ti kaaduan a tattao ken dinadaelna ti panagkaykaysada gapu iti gura ken panangidumduma. 20. Kasano nga ipakitanto ni Jesus ken ti 144,000 ti naisangsangayan a kinapakumbaba? Ilawlawagyo. 21, 22. (a) Ania ti kasasaad ti lubong inton agpatingga ti 1,000 a ta- wen? (b) Apay a ni Jehova paruarennanto ni Satanas ken dagiti demonio? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 367
(Apoc. 12:9) Ngem iti ngudo ti 1,000 a tawen, amin a tattao ket agdaydayawen ken Jehova kas agkaykaysa ken agiinnayat a pamilia. Natalnanton a Paraiso ti daga. 22 Apay a paruaren ni Jehova dagiti kriminal a kas ken Satanas ken dagiti demonio iti nadalusen nga aglawlaw? Kaaduan ngamin a sibibiag inton agpatingga ti 1,000 a tawen ket saan pay a pulos nasubok ti kinamatalekda kas napudno nga agdaydayaw ken Jehova. Kaaduan kadagiti mapagungar iti Paraiso ket saanda idi nga am-ammo ni Jehova. Saan la a pinagbiag ida ni Jehova no di ket im- paaynan ti amin a pisikal ken naespirituan a kasapulan- da. Awan ti napadasanda a dakes nga impluensia no di ket puro nasayaat. Dagiti nakalkalangenda a tattao ket mangay-ayat ken agserserbi ken Jehova. Mabalin nga akusaran ni Satanas dagiti mapagungar kas iti inaramid- na idi ken Job - agserserbida laeng iti Dios gapu ta sal- salakniban ken bembendisionanna ida. (Job 1:9, 10) Isu a sakbay a permanente nga isurat ni Jehova dagiti na- gantayo iti libro ti biag, ikkannatayto iti gundaway a mangpaneknek a talaga a napudnotayo kenkuana kas Amatayo ken Kangatuan nga Agturay kadatayo. - Apoc. 20:12, 15. 23 Iti apagbiit a tiempo, maikkan ni Satanas iti gunda- 23. Ania nga isyu ti pakaipasanguanto ti tunggal tao? 368 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
way a mangsulisog kadagiti tattao a tumallikud iti Dios. Anianto dayta a pannubok? Sigurado a maipasangonto ti tunggal maysa iti isu met la nga isyu a naipasango idi kada Adan ken Eva - surotenda dagiti pagalagadan ni Je- hova, suportaranda ti panagturayna, ken agdayawda ken- kuana wenno agrebeldeda iti Dios ket suportaranda ni Satanas. 24 Basaen ti Apocalipsis 20:7-10. Dagiti agrebelde iti ngudo ti 1,000 a tawen ket maawagan iti Gog ken Ma- gog. Dagiti kababalinda ket kas kadagiti rebelde nga im- padto ni Ezekiel a mangraut iti ili ti Dios bayat ti dak- kel a rigat. Dagita nga immun-una a grupo dagiti tattao, a "Gog iti daga ti Magog," ket adda idi iti nadumaduma a nasion a bimmusor iti turay ni Jehova. (Ezek. 38:2) Umasping iti dayta, dagidiay agrebelde iti ngudo ti Sa- ngaribu a Tawen a Panagturay ni Kristo ket nailadawan kas "dagiti nasion." Makapainteres ti pannakausar dagi- ta a sasao. Apay? Gapu ta bayat ti Sangaribu a Tawen a Panagturay, naikkatton dagiti pakaigapuan ti pannakasi- nasina ti amin a nasion; ti amin a tattao ket iturayanton ti maymaysa a gobierno, ti Pagarian ti Dios. Amintayo ket agbalinton nga umili ti maymaysa a naespirituan a nasion. Ti panangawag kadagitoy a rebelde kas Gog ken 24. Apay a dagiti agrebelde ket maawagan iti Gog ken Magog? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 369
Magog ken kas "dagiti nasion" sigun iti padto ipakitana nga agballiginto ni Satanas a mangpataud iti panagsisi- na iti dadduma a kameng ti ili ti Dios. Awanto ti mapi- lit a dumasig ken Satanas. Tunggal perpekto a tao ket masapul nga agpilinto. 25 Mano ti dumasigto ken Satanas? Ti bilang dagiti ag- rebelde ket "kas iti darat ti baybay." Dina kayat a sawen a dakkel a porsiento iti bilang ti amin a tattao ti agre- belde. Kasanotayo nga ammo? Subliantayo ti naikari ken Abraham. Imbaga ni Jehova ken Abraham a ti kaputo- tanna ket umadu a kas "kadagiti darat iti igid ti baybay." (Gen. 22:17, 18) Ngem 144,001 laeng ti dagup ti kaputo- tanna. (Gal. 3:16, 29) Nupay dakkel met dayta a bilang, nagbassit laeng no ikompara iti bilang ti amin a tattao. Mabalin nga adu met ti dumasigto ken Satanas ngem saan a nakaad-adu unay. Dagiti rebelde ket saanto unay a mamagpeggad kadagiti matalek nga agserserbi ken Je- hova. 26 Madadaelto a dagus dagiti agrebelde. Kas ken Sata- nas ken dagiti demonio, mapukawdanto - nga awanen ti namnamada nga agbiag manen. Dagiti laengen di umiso a desisionda ken dagiti dakes a resulta dagita a desision ti malagip iti agnanayon. - Apoc. 20:10. 25, 26. Mano ti dumasigto ken Satanas, ket ania ti mapasamakto kada- kuada? 370 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
27 Iti sabali a bangir, dagidiay makapasa iti maudi a pannubok ket permanente a maisuratto dagiti naganda "iti libro ti biag." (Apoc. 20:15) Kalpasanna, kas agkay- kaysa a pamilia, ti amin a matalek a lallaki ken babbai nga annak ni Jehova ipaaydanton ti panagdaydayaw a maikari unay kenkuana. 28 Panunotem dayta a masanguanan. Agur-uray kenka ti makagunggona a trabaho ken makaparagsak a panag- gagayyem. Saankanton a pulos agsagaba wenno dagiti ipatpategmo. Kas naan-anay nga awanan iti basol, maka- asidegkanton ken Jehova a saanmon a kasapulan ti ma- ngibabaet. Awanton ti lapped iti pannakigayyem ti tung- gal tao iti Dios. Kangrunaan iti amin, idiay langit ken ditoy daga, perpektonton ti pannakaipaay ti nadalus a panagdaydayaw. Daytanto ti naan-anay a pannakaisubli ti nadalus a panagdaydayaw! 29 Addakanto kadi sadiay a makakita iti dayta a nain- daklan nga aldaw? Wen, no itultuloymo nga iyaplikar ti tallo a kangrunaan a masursuro iti libro nga Ezekiel - ipaaymo ken Jehova ti naipamaysa a debosion, agtali- naedka a naikaykaysa iti nadalus a panagdaydayaw, ken ipakitam ti ayatmo iti sabsabali. Adda pay maudi ken 27-29. Ania ti agur-uray kadagiti makapasa iti maudi a pannubok? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 371
napateg a masursurotayo kadagiti padto ni Ezekiel. Ania dayta? 'Ammuenyo a Siak ni Jehova' 30 Iti intero a libro nga Ezekiel, kasla banugbog ti tam- bor a maulit-ulit ti deklarasion a "maammuandanto a siak ni Jehova." (Ezek. 6:10; 39:28) Gubat ken ipapatay ti kaipapanan dayta kadagiti kabusor ti Dios. Saandanto laeng a mapilitan a mangbigbig iti kaadda ni Jehova. Ag- sagabadanto pay sakbay a maawatanda a "Pagbalinenna" ti kaipapanan ti naindaklan a naganna. Ni "Jehova a pa- nguluen dagiti armada" ket agbalinto a "nabileg a man- nakigubat," a manglaban kadakuada. (1 Sam. 17:45; Ex. 15:3) Naladaw unayen inton maawatanda ti nagpateg a kinapudno maipapan ken Jehova: Awan ti makapasar- deng kenkuana a mangtungpal iti panggepna. 31 Iti ili ti Dios, talna ken biag ti kaipapanan ti dekla- rasion a "maammuandanto a siak ni Jehova." Pagbali- nennatayto ni Jehova kas iti orihinal a panggepna para kadatayo - perpekto nga annakna a lallaki ken babbai a mangipakpakita kadagiti kualidadna. (Gen. 1:26) Nagba- linen ni Jehova a nadungngo nga Amatayo ken mangsa- laknib a Pastortayo. Asidegen nga agbalin a mangpar- mek nga Aritayo. Sakbay a dumteng dayta nga aldaw, 30, 31. Anianto ti kaipapanan ti deklarasion a "maammuandanto a siak ni Jehova" para (a) kadagiti kabusor ti Dios? (b) iti ili ti Dios? 372 NADALUS A PANAGDAYDAYAW KEN JEHOVA - NAISUBLI MET LAENGEN!
ipapusotayo koma ti mensahe ni Ezekiel. Inaldaw a pa- neknekantayo iti sasao ken ar-aramidtayo nga am-ammo- tayo ni Jehova ken ti kaipapanan ti naganna. Iti kasta, saantayo a mabuteng inton maibulosen dagiti mangda- dael nga angin ti dakkel a rigat, no di ket tumangadtay- to ta ammotayo nga asidegen ti pannakaisalakantayo. (Luc. 21:28) Kabayatanna, tulongantayo koma dagiti tat- tao iti sadinoman a mangammo ken mangayat iti kaka- isuna a Dios a maikari a pagdayawan, Daydiay katan- okan ti naganna iti amin a nagan, ni Jehova. - Ezek. 28:26. ANIA TI NASURSUROM ITI NADALUS A PANAGDAYDAYAW? 1 Ania dagiti nasursurotayo iti libro nga Ezekiel? 2 Ania ti segseggaam a tagiragsaken bayat ti Sangaribu a Tawen a Panagturay ni Jesu-Kristo? 3 Kasano a makapagsaganaka ita para iti maudi a pannubok? "AGDAYDAYAWKA ITI DIOS" 373
SUMARIO DAGITI PANNAKALAWLAWAG Iti panaglabas dagiti tawen, inlawlawag Ti Pagwanawanan ti dadduma a panagbalbaliw ti pannakaawattayo iti sumagma- mano a paset ti padto ni Ezekiel. Daytoy a libro a napauluan iti Nadalus a Panagdaydayaw - Naisubli Met Laengen! ket nagla- on iti adu a kanayonan a pannakalawlawag. Kitaenyo no masungbatanyo dagitoy a saludsod. Ania ti irepresentar ti uppat a rupa dagiti sibibiag a parsua? Teksto Ezek. 1:4-6, 10; 10:2 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 4, par. 5-14 Dati a pannakaawat: Ti tunggal maysa kadagiti uppat a rupa dagiti sibibiag a parsua, wenno kerubin, irepre- sentarda ti tunggal maysa kadagiti uppat a kangruna- an a kualidad ni Jehova. Pannakalawlawag: Nupay ti tunggal maysa kadagiti up- pat a rupa dagiti sibibiag a parsua ti mangirepresentar iti tunggal maysa kadagiti uppat a kangrunaan a kua- lidad ni Jehova, no kitaen a sangsangkamaysa, ti uppat a rupa saklawenda ti amin a kualidadna. Ti uppat a rupa ipaganetgetna met kadatayo ti kasta unay a kina- tan-ok ti pannakabalin ken kinadayag ni Jehova. 374
No apay a nabaliwan: Iti Sao ti Dios, ti numero nga up- pat ket masansan a nausar a mangirepresentar iti ba- nag a mangsaklaw iti amin wenno kinakompleto. Ga- puna, no mailadawan a sangsangkamaysa ti uppat a rupa, saanda la a basta uppat a kualidad - dagita ti pundasion ti nakaskasdaaw a personalidad ni Jehova. Maysa pay, tunggal rupa ket ladawan ti maysa a par- sua a mangisimbolo iti kinadayag, kinabileg, ken kina- mannakabalin. Ngem amin nga uppat a mannakabalin a mangibagi kadagiti parsua, kas iladawan ti uppat a rupa ti tunggal kerubin, ket adda iti baba ti trono ni Jehova. Ipakita dayta a pannakailadawan a ni Jehova ti Kangatuan nga Agturay iti amin.
Asino ti irepresentar ti lalaki nga addaan iti tintero ti sekretario? Teksto Ezek. 9:2 Ti Pagwanawanan Hunio 2016, p. 16-17 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 16, par. 18 Dati a pannakaawat: Irepresentar ti lalaki nga addaan iti tintero dagiti natda a napulotan wenno dinuto- kan ti espiritu. Babaen ti trabaho a panangasaba ken 375
panangaramid iti adalan, dagiti dinutokan ti espiri- tu ket mangikabkabil iti simboliko a marka iti muging dagidiay agbalin a paset ti "dakkel a bunggoy." - Apoc. 7:9. Pannakalawlawag: Ti lalaki nga addaan iti tintero ti sek- retario irepresentarna ni Jesu-Kristo. Markaanna dagi- ti karaman iti dakkel a bunggoy inton maukomda kas karnero bayat ti "dakkel a rigat." - Mat. 24:21. No apay a nabaliwan: Intalek ni Jehova iti Anakna ti pa- nangukom. (Juan 5:22, 23) Sigun iti Mateo 25:31-33, ni Jesus ti mangaramid iti maudi a panangukom no siasi- no dagiti "karnero" ken "kalding."
Ti kadi agkabsat a balangkantis a da Ohola ken Oholiba isimboloda ti Kakristianuan a nabingay kadagiti relihion a Katoliko ken Protestante? Teksto Ezek. 23:1-4 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 15, kahon 15A Dati a pannakaawat: Ni Ohola (Samaria, kabesera ti Is- rael), ti in-inauna, iladawanna ti Katolisismo; ni Oho- liba (Jerusalem, kabesera ti Juda), ti in-inaudi, ilada- wanna ti Protestantismo. 376
Pannakalawlawag: Ti agkabsat a balangkantis ket saan a padto a mangisimbolo iti aniaman a paset ti Kakristia- nuan. Ngem makatulong ti kaaddada tapno maawatan- tayo ti rikna ni Jehova no ti matalek nga ilina ket ag- balangkantis iti naespirituan. Kasta met la ti riknana iti amin nga ulbod a relihion. No apay a nabaliwan: Awan teksto iti Biblia a mangipa- ripirip a da Ohola ken Oholiba ket padto a mangisim- bolo iti Kakristianuan. Ti Israel ken Juda ket arigna matalek idi nga assawa ni Jehova, ngem awan a pulos ti kasta a relasion ti Kakristianuan ken Jehova. Kana- yonanna, ti pannakaikompara ti di matalek nga ili ti Dios kadagiti balangkantis iti kapitulo 16 ken 23 ti Eze- kiel ket mangipanamnama iti panagbalbaliw ken pan- nakaisubli. Awan ti kasta a namnama ti Kakristianuan a paset ti Babilonia a Dakkel.
Ti kadi Kakristianuan ti antitipiko ti nagkauna nga apostata a Jerusalem? Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 16, kahon 16A Dati a pannakaawat: Ti di matalek a Jerusalem ket pad- to a mangisimbolo iti Kakristianuan. Ti ngarud panna- kadadael ti Jerusalem ket padto a mangiladawan iti mapasamak iti Kakristianuan. 377
Pannakalawlawag: Dagiti kasasaad iti di matalek a Jeru- salem - kas iti idolatria ken nasaknap a kinadakes - ipalagipda kadatayo ti Kakristianuan, ngem saantayon nga ibagbaga a ti Kakristianuan ti antitipiko a Jerusa- lem. No apay a nabaliwan: Awan teksto a nalawag a pakaiba- tayan ti kasta a tipiko ken antitipiko a pamay-an ti pa- nangilawlawag. Saan a kas iti nagkauna a Jerusalem, ti Kakristianuan ket saan a pulos a nangipaay iti nadalus a panagdaydayaw. Ken nupay adda idi tiempo a pina- kawan ni Jehova ti Jerusalem, awan ti kasta a manam- nama ti Kakristianuan.
Kasano a natungpal ti sirmata maipapan iti tanap dagiti namaga a tulang? Teksto Ezek. 37:1-14 Ti Pagwanawanan Marso 2016, p. 29-31 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 10, par. 9-14 Dati a pannakaawat: Idi 1918, dagiti dinutokan ti espiri- tu a naidadanes napadasanda ti kasla natay a kasasaad a dandani awan maaramidanda gapu iti pannakaadi- penda iti Babilonia a Dakkel. Nagpatingga ti apagbiit 378
a pannakaadipenda idi 1919, idi pinagbiag manen ida ni Jehova kas manangaskasaba iti Pagarian. Pannakalawlawag: Ti kasla natay a kasasaad bayat ti na- espirituan a pannakaadipen ket nakapapaut ken naba- yagen a nangrugi sakbay ti 1918. Nangrugi dayta idi maikadua a siglo C.E. ken nagpatingga idi 1919 C.E. Kangrunaan a kapadpada dayta ti napaut a tiempo ti panagdakkel dagiti trigo ken ruot iti ilustrasion ni Je- sus. No apay a nabaliwan: Ti pannakaadipen ti nagkauna nga Israel ket nagpaut iti atiddog a tiempo a nangrugi idi 740 B.C.E. ken nagpatingga idi 537 B.C.E. Nailadawan iti padto ni Ezekiel a dagiti tulang ket 'namaga' wen- no "nakamagmaga," a mangipakita a nakabaybayagen a natay dagiti irepresentar dagiti tulang. Ti panagbiag manen dagiti tulang ket nailadawan met kas in-inut a proseso nga agkasapulan iti panawen.
Ania ti kaipapanan ti panagtipon ti dua a baston? Teksto Ezek. 37:15-17 Ti Pagwanawanan Hulio 2016, p. 31-32 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 12, par. 13-14, ken kahon 12A 379
Dati a pannakaawat: Kalpasan ti apagbiit a saan a pa- nagkaykaysa dagiti matalek a miembro dagiti natda a dinutokan ti espiritu bayat ti Gubat Sangalubongan I, nagkaykaysada manen idi 1919. Pannakalawlawag: Itampok ti padto a pagkaykaysaen ni Jehova dagiti agdaydayaw kenkuana. Iti panaglabas ti tiempo kalpasan ti 1919, dagiti umad-adu ti bilangda nga addaan iti naindagaan a namnama ket nakikadua kadagiti miembro ti natda a dinutokan ti espiritu. Ag- kadua dagitoy dua a grupo a mangidaydayaw ken Jeho- va kas maysa nga ili. No apay a nabaliwan: Saan nga iladawan ti padto a ti maysa a baston ket nagudua nga immuna sa napagmay- maysa. Saan ngarud nga ibagbaga ti padto a ti maysa a grupo ket magudua sa mapagmaymaysa manen. Im- bes ketdi, iladawanna no kasano a napagmaymaysa ti dua nga agduma a grupo.
Asino ni Gog iti Magog? Teksto Ezek. 38:2, 10-13 Ti Pagwanawanan Mayo 15, 2015, p. 29-30 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 17, par. 3-10 380
Dati a pannakaawat: Ti Gog iti Magog ket naimpadtuan a nagan a tumukoy ken Satanas kalpasan a napapanaw idiay langit. Pannakalawlawag: Ti Gog iti Magog ket tumukoy iti aliansa dagiti nasion ditoy daga a mangraut kadagiti mangipapaay iti nadalus a panagdaydayaw bayat ti dak- kel a rigat. No apay a nabaliwan: Dagiti padto a mangiladawan iti Gog - kas iti maipakan kadagiti tumatayab nga agsip- payot ken maikkan iti pakaitabonan ditoy daga - ipaki- tana a ni Gog ket saan nga espiritu a parsua. Maysa pay, ti iraraut ni Gog ket kapada dagiti nadakamat iti libro a Daniel ken Apocalipsis a panangraut dagiti na- sion ditoy daga iti ili ti Dios. - Dan. 11:40, 44, 45; Apoc. 17:14; 19:19.
Nakita ken napasiar kadi ni Ezekiel ti dakkel a naespirituan a templo nga inlawlawag idi agangay ni apostol Pablo? Teksto Ezek. 40:1-5 Nadalus a Panagdaydayaw Kap. 13 ken 14 Dati a pannakaawat: Ti templo a nakita ni Ezekiel iti sir- mata ket isu met laeng ti naespirituan a templo nga in- lawlawag ni apostol Pablo. 381
Pannakalawlawag: Saan a ti naespirituan a templo a nangrugi idi 29 C.E. ti nakita ni Ezekiel, no di ket sir- mata no kasano a ti naan-anay a nadalus a panagday- dayaw a naidetalye iti Mosaiko a Linteg ket maisubli kalpasan ti pannakaadipen idiay Babilonia. Ti impai- lawlawag ti Dios ken Pablo a naespirituan a templo ket naisentro iti trabaho ni Jesus, kas Dakdakkel a Nanga- to a Padi, nga inaramidna manipud 29 agingga iti 33 C.E. Ti templo a nakita ni Ezekiel iti sirmata dina pulos dinakamat ti nangato a padi, ta naisentro dayta iti naespirituan a pannakaisubli a nangrugi idi 1919 C.E. Ditay ngarud ikkan iti antitipiko wenno reali- dad nga isimbolo ti amin a naidetalye a paset ken ru- kod ti templo a nakita ni Ezekiel iti sirmata. Agpokus- tayo ketdi a nangnangruna kadagiti masursurotayo iti sirmata ni Ezekiel maipapan kadagiti pagalagadan ni Jehova iti nadalus a panagdaydayaw. No apay a nabaliwan: Adda dagiti napateg a nagdumaan ti templo a nakita ni Ezekiel ken ti naespirituan a tem- plo. Kas pagarigan, naitampok iti templo a nakita ni Ezekiel ti adu a daton nga animal; iti naespirituan a templo, maymaysa laeng ti naidaton a "namimpinsan." (Heb. 9:11, 12) Ginasut a tawen sakbay ti iyaay ni Kris- to, saan pay a tiempo nga ipakaammo ni Jehova dagi- ti nauneg a kinapudno maipapan iti naespirituan a templo. 382