BALAYRANAN: Usa ka. Tuig__-___ i - P4.50 Unum Ka Bulan ____ P2.50 Gawas sa Pilipinas_____ P6.U0 TUIG IV Quezon Wa Aiig Kausaban Sa I y dings- McDuffie, Giki riahanglan Aron Dili Magkalisudlisud A h g Nasuel Nga Pilipinhon . Sa . martes sa buntag, si Presidente Quezon naghimo sá usa ka pakigpulong nga gi- pasúndayag sa tibuok nga Amerika. Sa pagkati nuod, ang pakigpulong gihimo a- lang sa mga amerikanhon. Ang Presidente sa Pilipi nas, sa sinultihan nga maha- yag ug walay lipudlipud, a- pan matinahuron ug makina- admanon, nanghimakak sa gi- patuo nga siya miadto sa Ha- pon aron sa pakigsabut ma- hitungod sa "neutralidad" kun sa kahimtang sa Pilipi nas nga walay maghilabut, gumikan.sa usa ka saad nga pinnahan sa mga dagkung nasud, uban kanila, sa Ha- pon. Si Presidente Quezon nagmatuod nga siya wala maghimo sa ingon, kay ang tanáng mga hilikayo.n mahi- tungod sa kaugalingnan sa Pilipinas nga may labut ang ubang mga nasud, mahimo la- mang sa Estados Unidos. . Gisunod sa Presidente ang pagpahayag nga ang Pilipi nas, sanglit mga pulo, walay kí^áway nga bisan unsang na sud. Ron ang mga pilipinhon, matud pa niya, magpuyo nga mal i naw, matarimg ug dili manghilabut kang bisan kin- sa, dili arang* mahadlok nga hilabtan ug ilogon sa laing nasud. Labut pa, ang mga pi- T A B U N O N MIGUEi/OrtíNCC) MANTALAANG DINAYANDAYANÁN Mogula matag Sabado Pangulo: FAUSTO DUGEN1O Giila sa Pahatanan Sa Manila Nga Korres- pondensiya Sa Segunda Klase sa ika Pibrero 28, 1938 TAG-IYA 86-88 Anda, Intramuros P. O">Box 953, Manila Manila, Sabado, Hulyo 25. 193® r PRESIDENTE MANUEL L. QUEZON Wa malisang ilogon kita sa Ha pon McDuffie nga nahinu.ngj¿d|sa atong patigayon ug pag^Fhg- yuta ug sa mga abut nato nga ginabaligya ngadto sa Ameri ka, sumala sa gitambag sa re port sa "Joint Preparatory Committee", report nga ka- ron anaa sa mga kamut ni Presidente Roosevelt. Kina- hanglan ang maong mga kau saban aron ang republikang matuod, human molapas ang hinayhinay apan lipinhon, sa nagtukod sa sa makanunav, kasundalO' usa ka maayong sa tanan han ug magbaton nga mga panalipod aron pag- sukol ug* pagasdang sa bisan kinsa nga boot magpasipala kun moilog sa atong kapupud- an. napulo ka tuig nga tagal, ma- himong makusganon ug dili maputo ug maut-ut. . Si Presidente Quezon na- hiabut sa domingo nga mia- gi, sa* buntag, sakáy sa "Em press of Japan". Gisugat si ya sa libo ka libo ka mga ta- wo, nga sa labing dakung ka- dasig mihangop kaniya, sa ta li wala sa mga singgit nga (I pad ay on sa panid 38) Ang pakigpulong sa Pre sidente naghisgot usab sa mga kausaban sa balaod Tydings-
PANID 2 Gob. TURA RODlíiuuaú Giwiktan diay? SUGBU, SUGBU, hulyo 17 - Nganong wa man gayuy naghisgut sa pasumbingayng masakit ni Presidente Quezon batok kang Gobernador Bue naventura Rodríguez, kaniad- to sa paghiari sa Presidente sa pagsubo sa kapitolyo? Diri sa feugbu, daghan na kaayo ang mga tabi-tabi. Ka- daghanan sa mga tabi, nga nagagikan sa mga kaaway ni sekretaryo Cuenco, pulos pag- daut. Lab-as nga mga sulti- hon diri, mao ang mga tagaw- taw ni diputado Celestino Ro dríguez batok kang don Ma riano. oi nnoy labihang pi- kala nga si sekretaryo Cuenco miari sa Sugbu kadiyut kaayo ug unya, wala madugay, na- bati day on ang balita nga si hwes Tereso Dosdos maoy hi- moong kandidato opisyal sa Partido Nasyonalista sa pi- liay nga moabut. - Yati ra! - nagkanayon si Tinoy. - Kinsa man si Cuenco nga maoy magbuot? Molansad ga yud ako, ma-kandidato opis yal kun dili. Unya gipalakaw ni Tinoy ang tabi nga si Gobernador Buenaventura Rodríguez, go bernador sa Sugbu ug iyang pag-umangkon, motabang sa T A B U N O N Usa Ka Magbabasa Sa Sugbu Nagmahay Nga- no Konong Wala Gayuy Naghisgut Niad tong Hitaboa. "Palihog Da, Imantala Gani Kining Sulata - ' o - (Pinadala Ni J. VACUA) I Mga fíitok ! Nagsupsup i Sa / y a n g i i Maayong i w "'V'" ' |R| WiÉil jsB Panglawas Bantayi pag-ayo ang imong anak, Inahan. Ngano nga siya nagaluspad, maniwang ug kabuhian? Kaniadto, siya masaya ug maabtik. Karon nawad-an na siya sa tanang kahinam sa dula ug mag-inusara na lamang, mugtok ug tandogon. Dili siya ganahang mokaon ug dili makatulog pag-ayo. Sa tinuoray, dunay apan ang imong anak, Inahan. Kay ki ning tanang mga ilhanan nagpaila nga siya nag-antus tu ngod sa bitok. Ang mga bitok kusog kaayong mosupsup sa iyang panglawas. Supsupon nila ang tanang kusog sa lawas ug magbilin niini nga mahuyang na kaayo batok sa ubang mga sakit. Ayaw pagpamasin sa maayong panglawas sa imong anak. Ayaw paghulat lain pang adlaw. Hatagi siyag WATSON AL VERMICOL, ang nabantug nga karmelitos nga tambal. Ang WATSONAL VERMICOL magahingilin sa mga bitok sa ! labing madali, labing kasayon ug labing seguro. Wala kini * Lana Chenopodium, ug busa garantísado nga dili makaunsa. Í Maayo sa kabataan ug sa mga hamtong ! W - P0.20 Binuhat ug sinibya sa BOTICA BO1E Dagku----- P0.60 Gibaligya sa tanang botika I__ EMPELLÍ ■MTtSTIMAL WORAAS " 1 Fenolpht. 1/100 Santonina 2/100 Sabado, Hulyo 23, 1938 iyang kandidatura taman sa ginhawa. - Pakit-on namo si Cuenco kinsa si kinsa sa Sug bu - nagkanayon §i Tinoy, ug nagkanayon usab kono si gobernador Rodríguez. Aron pagmatuod nianang pangan-' tiha, si Atoy Rodríguez, ig- suon ni Tura, pasigihon pag- langsad sa ikapitong purok bisan misaad na unta si Tu ra didto sa Malakanyang nga iyang pasibugon ang iyang igsuon aron wala na lay ka- parang si abogado Roque Des quitado. Labihan na gayud tingaling kasina sa uban, nga ang mga saad yatakan na la mang. Ang mga pro labihang na- kapalina aron mangisug si gobernador Rodríguez mining iyang pagpanganti batok kang sekretaryo Cuenco. - Si kinsa ugod si Cuenco? "En tre" Tura Rodríguez ug sek retaryo Cuenco, si Tura la bing pinangga ni Presidente Quezon ug busa, ang Presi dente maminaw gayud sa pa- ngayo ni Tura - nagkana yon si la. Tinuod kaha kini? Wa ba makaalinggat ang mga kada- pig ni Tura ug Tinoy nga, sa paghianhi ni Presidente Que zon sa Sugbu, pagsubo sa ka pitolyo, si Tura giwiktan man sa Presidente usa ka masakit kaayong pasumbingay? Komperensiya kadto sa mga alkalde. Gituyo gayud nila ni. Tura nga si sekretar yo Cuenco dili palingkoron sa "mesa presidencial". Wala in- tawon andami didtog lingko- ranan. Aron paglana sa Pre sidente, si Tura ug mga bo- kal, nag-andam usa ka bang- kete ug gidapit ang Presiden te. Apan sa pagkahibalo sa Presidente nga niadtong bangketeha may dakung ta- wo sa Sugbu nga wala dapi- (Ipadayon sa panid 39)
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 3 Pres" Quezon Maoy Mohupot Pagka Sekretaryo Sa Instruksiyon Publika, Ilis Kang Osmeña SA TANANG MGA SEKRETARYO. SI CUENCO MAO DAY MAHABILIN < - O nga sa mga sekretaryo karon usa da ang mahaumn, ug mao si G. M. Jesus cuenco. tisya; M. Jesus Cuenco, sek retaryo sa Obras Publikas ug Komunikasyones; ug wala pa hibaloi kon kinsay mahimong sekretaryo sa Trabajo. Sa sinugdan gihugon-hugonan nga kanang katungdanana i- hatag kang G. Francisco Va rona, apan hibaloan nga kini molangsad pagka-diputado sa amihanan sa Manila. Ang mga hugon-hugon nag- taho nga ang umaabut nga gabinete matukod sa mga GG. Presidente Quezon, sekretar yo sa Instruksiyon Publika; Pedro Sabido, sekretaryo sa Interyor; Manuel Roxas, sek retaryo sa Asyenda; Benigno Human mopauli si Presi- Aquino, sekretaryo sa Agri- dente Quezon gikan sa Ha- kultura ug Komersiyo; Teo- pon, gisultihan pagbalik ang filo Sisón, sekretaryo sa Hus- pagbag-o sa gabinete human sa umaabut nga piliay. ' Ma- tud pa sa "EL DEBATE", si Bise-Presidente Osmeña dili na padayonon sa pagka-sekre- taryo sa Instruksiyon Publi ka, ug nianang katungdana na, ang mangunay sa paghu- pot mao si Presidente Quezon. Si Bise-Presidente Osmeña paadtoon sa Amerika aron maoy mangulo sa misyon nga tugyanan sa pagpaninguha sa mga kausaban sa Tydings- McDuffie sa mga lagda nga nahinungod sa atong patiga- yon ug sa mga abut. Ang maong mantalaan naniguro Pres. MANUEL L. QUEZON Mangulo sa Departamento Sek. M. JESUS CUENCO Maoray ibilin yon kon kinsay himuong pi- lionon pagka-diputado. Tu ngod niana, si diputado Aqui no nagtugot nga paiansahon ang tanan nga buot magdip.u- tado. >8i diputado Buenafe, nga maoy diputado karon, wala lina nga kandidato opis- yal. Ang mga Nasyonalista sa Nueva Viscaya vvala magkau- OSMENA Q1SALIKWAY Tungod kay ginomihanan si Bise-Presidente Osmeña nga "Honorary President" sa kapunongan sa mga Bol-anon dinhi sa Manila, si Maximino Buyser, usa ka sakop sa ma ong kapunongan, namungot ug misinggit nga inay si Os meña, si sekretaryo Cuenco maoy angay nga himoong "Presidente Honorario" sa mga Bol-anon. Mainit ang lantugi. Ang nagnominar kong Osmeña mipasalig nga si Osmeña maoy labing ma- alam sa tibuok Pilipinas sam- tang si Buyser mitubag nga si Cuenco dili hibintahaan. Aron paghilum sa kagubot, nagkasabut na lang sila nga isibug ang duruha ug bol-a non na lang ang pahupton sa maong katungdanan. Sa ialawigan sa Kagayan sa Luson, wala usab magkau- yon ang mga Nasyonalista kon kinsay ilang himuon nga mga kandidato. Tungod ni ana, ang mga diputado Ad- duru ug Veridiano wala ilha nga kandidato opisyal, ug gi- tugotan nga molangsad arig bisan kinsa nga buot moapil sa piliay. Kannay! Giawayan ang duha ka sugbuanon sa mga bol-anon!. Dip. Manuel Roxas, hayan sa. Departamento sa Asyenda BALITA Gawas sa bapor "Don Es teban" nga nabantug na ka- ayo sa iyang pagkatulin, ang De la Rama Steamship Com pany mipalit duha ka dag- kung bapor. Pinatuyo gayud kining mga barkoha pagpahi- mo didto sa Alemanya. Ang usa ning duha ka bapor anhi da magbiyahian sulod sa Pi lipinas - de carga ug de pa saje. Magpanawan kining bapora sa Manila, Sugbu, Iloilo, Samboanga, Dabaw ubp. Ang ikaduha nga may 9,000 ka tonelada, magpana wan gawas sa Pilipinas, ngad- to-nganhi sa Amerika lusot sa Panama Canal. Kining bar koha de carga apan adunay J5 ka kam aróte al ang sa mgaA- sahero. w Maoy nangusog pagpalit ning mga barkoha si Don En rico Pirovano, umagacf ni Don Esteban de la Rama, milyo- naryong Ilonggo nga tag-iya sa De la Rama Steamship Co. Ang maong duha ka bapor gitukod karon sa kompaniya KRUPP sa Alemanya. Dip. Pedro Sabido, hayan sa Departamento sa Interyor i
PANID 4 JG1L-ASAN Hitler, gikuyawan ang empera dor sa Hapon, ang Inglaterra ug Pransiya natingaia, sam- tang ang Amerika nagasud- ong nga mabalakahon, sa ku- sog sa Rusya ,sa kahanginan ning mga adlawa! Ang gahum sa Rusya sa ka hanginan, sumala sa pagtuo sa daghang mga eksperto mi litar, mao ang dakung tigmo sa kalibutan. Ang iyang gi- dak-on, bisan gipangahasan sa uban pagtag-an, ang iyang mga paagi, ang iyang kalig- on, kakusog, ang gidaghanon sa mga tawo, wala matugkad ¿a hingpit ug hinonoa naka- palibog sa mga dagkung ga hum sa Oropa. . Kon tamdan sa makadiyut ang mgá kadaut nga nahita- bo sa Tsina gumikan sa mga bomba, ang sa Barcelona ug sa uban pang lungsod sa Es panya, anga.v kita mokurog sa kahadlok kon magpalan- dong nga ang mga mosunod nga kombate daugon na sa kahanginan ug. . . pagkaku- yaw .sa mga kadaut, kangil- ngig sa kamatayon! Bisan gituohan nga gikinahanglan .usab ang mga kanyon sa ma- mala, mga bapor iggugubat ,sa dagat, karon, ang gikina hanglan gayud mao ang mga ayroplano nga mahimong mo- hilum lang pagpatungod sa u- sa ka nasud, sa walay popa- hibalo ug pananghid, ug mao nay mohagad sa gubat, ang mga unang bomba nga ipang- hulog. Tungod niining kaba- lakaha nga kalitan pagsulong, ang Inglaterra, nanugon ka- rong bag-o kapin sa upat ka gatus ka ayroplano gikan sa Amerika ug ning semanaha nagdugang pa gayud kapin sa usa ka gatus. Gipadala sa Pransiya ngadto sa Amerika ang mga abvador nga eksper- T A B U N O N t()4O, Sumala Sa Plan Ni Diktador Stalin, Ang Rusya Aduna Nay 20,000 Ka Mga Ayroplano; Hitler Gigil-asan, Hapon Gik uyawan. Unsay Sunod Mahitabo ? Basaba Una Kini... to mga ayroplano. aron pagpamalit usab ug mga mamumuo nagtrabaho, aron lang pagpamuhat mga piyesa, bala ug uban pang ka- sangkapan sa gubat. Aug Rusya wala mamalit ug ayroplano ginan sa gawas. Tungod sa kadiriyut da sa Bisan pa niana, maoy pagtuo iyang mga dagkung siyudad, sa tanan nga ang gahum sa sa kasiut sa iyang mga lasang Rusya sa kahanginan gikali- ug kadagku sa iyang mga bu- sangan karon sa tibuok kali kid, anugon lang sa bomba sa butan. Dili lamang kay ang mga ayroplano sa ubang mga Rusya karon aduna sa labing nasud, kon mangahas pagsu- daghang gidaghanon sa mga ayroplano, kun dili, sa binu- long sa Rusya. Kining mga lasang sa Rusya nga napuno hatay niini, walay nasud sa sa mga kahoyng daw wala tibuok kalibutan nga maka- matandog, nagtago mga tina- tupong kaniya. Pipila ka mga goan nga dili arang mabana- aleman nangahas pagtag-an bana. Gikatahapan ngá nii nga, walay labut sa reserba, ning mga bukira, gipanagti- ang Rusya karon adunay ka- sok ang dili maisip nga mga pin sa pito ka libo ka mga ay "aircrafts". roplano nga andam ug taga- na. Diyutay da kaayo kanang banabanaa. Sumala sa plan ni Stalin, ang Rusya kinahangian, hang tud sa tuig 1940, magbaton dili moubos sa 20,000 ka mga ayroplano ug 150,000 ka mga batid nga piloto. Kini, mao ang giingong "first line", ang andam gayud. . . dili ang re serba. Pila ang ilang reser- ba, walay mangahas pagba- nabana. Duna ang Rusya ing siyam W dagkung pabrika nga ma- o!®f giatiman ang pagpamu hat ug ayroplano. Niining si- yam ka mga dagkung pabri ka, gibanabana nga mokapin sa 200,000 ka mga mamumuo ang nagatukaw adlaw-gabii, pagpamuhat mga ayroplano. Gawas pa gayud nianang si- yam ka dagkung pabrika, du na pay laing 63 ka mga pabri ka diin kapin sa 350,000 ka Sa binuhatay sa ayroplano, ang Rusya makabintaha sa u- bang mga nasud sa kalibutan. Dili lamang kay gipanag-iya sa Kagamhanan ang tanang mga pabrika, kun dili gipa nag-iya usab ingon man ang tanang mga kahinguhaan sa tanang mga ginamiton. Dili kinahangian. magsalig ang Rusya sa ubang mga nasud sa iyang mga kinahanglanon sa gubat. Ang Rusya. . . ang bahandianon nga Rusya, ma- kabuhat mga ayroplano bisan makapuno sa tibuok kalibu tan, gikan sa iyang kaugali- ngong rekursos naturales. Ug ang iyang mga piloto? Ang mga pilotong aleman nga nikig-away sa bandila m Franco sa Espanya, miang- kon gayud nga ang mga ab- yador nga Ruso nga nakig- away tipon sa mga loyalista, adunay talagsaong kabatid ug Sabado, Hulyo 23, }938 kaisug. Ang mga abyador ,i nga gikahadlokan sa mga ha pon sa gubat karon sa Tsina, mao ang mga abyador nga ¡ Ruso nga nakig-away ubos sa bandila ni Chiang Kai-shek. Dunay mga kalaki ang mga/ abyador sa Rusya sa kahangi nan nga wala ang uban. Mga taktika nga kaugalingon da gayud sa Rusya. Ug kining tanang pangan- dam karon sa Rusya wala ma- lilong sa ubang mga nasud. Kining mga nasura, labi na gayud ang Alemanya, nagtuo nga kining pangandama dili alang da pagpanalipod sa Rusya kon daw ugaling sulo- ngon. Mahitabo nga, kon ma- • hingpit na kining panganda- \ ma, ang Rusya mao nay mo- > sulong. Ngano nga ang Rus- ' ya wala moapil sa gubat da- pig sa Tsina, bisan giunsa na lag hagit sa Hapon? Ang tu- bag nga gihatag mi Karl H. Von Wiegand, eksperto mili tar ug bantugang "war cor respondent", mao: "gihingpit pa sa Rusya ang tanang pa- ngandam. Duruha ka nasud sa kalibutan nagkurog karon : ang Alemanya ug ang Hapon. Apan labing nagkurog si Hit ler. Maoy hinungdan nga mainiton kaavo ang iyang kampanya karon batok sa bol- sebismo. Kay nahibalo siya nga sa madugay ug sa. mada- li, moabut da gayud ang ad- law nga ang Rusya molihok." Kakuyaw nga palandu- ngon I. ■ DUNA KAY IPRENDA? | i DGAWA ANG: 3Í MONTE DE I PIEDAD J Dalan Magallanes, Sugbu Kubus da kaayo ang Lube 3 nga among gipaningil. Ma 3 kapalit ka usab ug mga ala J has sa bilí nga kubus kaayo. 4 MONTE DE PIEDAD j
Sabado, Hulyo 23, 1938 TAB U NO N PANID 5 Si Diputado Camilo Oslas Mangulo Sa Malignan Nga Pundok Sa Oposisyon Ang "Frente Popular , Partido Radikal, Mga Sakdalista, Sosy alista, Ug "Young Philip pines' Gilangkub Sa Usa Ka Pun 'dok Nga Nganlang Ang Par lido Sa Lung sod Ex-Senador Juan Sumulong Moabag na lang N-A- v APISO na gayud ang dugay na kaayong gilumlo- man nga plan pagtukod din- hi sa Pilipinas usa ka malig- ong pundok sa oposisyon! Abi kadto sa kadaghanan kon ma- binugok na lang ang hikay. Apan ning semanaha, gisang- yaw nga natukod na gayüd ang bag-ong partido sa mino- riya nga paganganlang PEO PLE'S PARTY kun PUN- DOK SA LUNGSOD. Tanang mga partido sa oposisyon maingon sa "Fren te Popular", sa Partido Radi kal nga pinangulohan ni kan- hi representante Alfonso Mendoza, sa Partido Demo- krata nga pinangulohan ni konsehal Manuel de la Fuen te, sa pundok sa mga sosya- lista, komunista, sa kamumu- ohan maingon sa ANAK PA- WIS, ug "Young Philippines" nga pinangulohan ni delega do Wenceslao Vinzons, gilang kub ubos sa usa ka bandila ug sa ngalang PARTIDO DEL PUEBLO, kun Pundok sa Lungsod. sa, ang liderato giadto kang diputado Camilo Osias sa La Union, nga dili pa uugay gi- palagpot sa Partido Nasyona- lista. Ang bag-ong pundok, nga gituohang malig-on nga oposisyon, magbutang mga kandidato sa tanang purok sa tibuok Pilipinas, sa piliay pagka-diputado. Sa siyudad sa Manila, ang itugpo sa dis trito nga nagsakop sa amiha- nan sa maong siyudad, mao si Gng. Rosa Sevilla de Alve- ro, direktora sa "Instituto de Mujeres". Sa iyang Vandida- tura maoy nangusog pagtug- po ang mga sakop sa "Young Philippines", ug sa "Frente Popular". Laing ngalan nga ginisgutan alang sa maong purok mao ang kang kanhi konsehal Pascual Santos. Gi- naingon nga ang kandidatura ni Santos buligan sa pipila ka mga bikii nga sakop sa Par tido Nasyonalista. Alang sa habagatan sa Manila, kining mga ngalana maoy pilian : kanhi representante Alfonso Mendoza, Mioan. Vicente Francisco, kansang kandida tura gitugpo sa "Young Phi lippines", Geronimo Santiago, hepe de kampanya sa "Frente Popular" ug konsehal Manuel de la Fuente. Giuyonan na ang resolus- yon nga nagtukod sa bag-ong pundok, sa kan-anan sa Tom Dixie. Pipila ka butang gi- hisgutan sa resolusyon mao Tungod sa iyang pagka- masakiton, si kanhi senador Juan Sumulong dili makapa- ngulo sa bag-ong pundok. Bu- kining mosunod: 1. Tungod kay, pinaagi sa pusyon, gisoyop man sa Par tido Nasyonalista ang mga partido kanhi sa oposisyon, ug tungod kay alang sa ka- ayohan sa Pilipinas gikina- hanglan man uyamot ang pundok nga magabantay sa lihok sa partido nga anaa sa gahum, 2. Tungod kay ang partido sa mayoriya, smabut ang mga amerikannon, miuyon man nga himoon ang bag-ong pag- tuon alang sa Pilipinas ug nagpasabut nga pangayoon na lamang ang "dominion status" inay sa kagawasan nga hingpit, 3. Tungod kay, kon pasag- dan kining mayoriya karon nga walay magpugong sa i- yang mga buot bubuhaton, hiaguman gayud sa Pilipinas ang kapukan ug kalisud sa panginabuhi, Maoy hinungdan nga kita karon maghiusa aron pagtu kod usa ka malig-ong partido sa oposisyon nga makiggubat sa partido nga anaa sa 'ga hum. Ang mga maki-politika na- himuot kaayong nagsud-ong sa kalihokan karon sa bag- ong partido ga minoriya. Asa kaha kutob kining hunahu- naa? nangutana sila. Dili ka ha kini mafcungkag dayon. . . naa ra ba, nagkapundok ang mga mainit ug ulc> ug ang mga biRil maingon kang Diputado Camilo Osias Mangulo sa oposisyon Osias, de la Fuente, Mendoza- ug uban pa? Ang mga kadagkuan sa Partido Nasyonalista, igo lang mipahiyum. - Wala ka namoy nag-ingon .nga among gibiyaan ang pangayo sa ka gawasan nga hingpit - mii- ngon sila. - Ambut diin ka ha makuha kanang balitaa sa mga oposisyonista. Kon ka- mi miuyon nga himoon ang bag-ong pagtuon alang sa Pi lipinas, tungod kay misalig. kami nga inay makadaut, ang bag-ong pagtuon makaayo kanato. A. S. BARRO Í Abogado N o tario-Pub bico , TEL. 2-12-39 Address: 240 Gral Luna, | ' w. c. lilll IM! mu uni Manila BASA SA - T A B U N O N tUM tltll S IK1I "í !¡m uw Imil ni nt S i SHill Hill
PANID 6 T A B U N 0 N Sabado, Hulyo 23, 1938 Siyudad Sa Sugbu Ug Kalungsoran Aron iilis kang hwes Alejo Labrador, nga gibalhin sa Laguna, hayan nga maoy itudlo nga hwes sa primera instansiya sa Sugbu si Mad. Fortunato Borromeo Veloso, nga karon naghupot sa sa in ang katungdanan sa lalawi- gan sa Leyte. Ang mga manlalaban sa Sugbu naghangvo sa sekre- taryo sa Hustisva nga ang buhatan sa registrador sa ti tules dili ibalhin sa kapitol- yo, kon dili ipadayon hinuon sa dapit diin anaa karon ma- himutang. Ang mga manlalaban nag- ingon nga ang kapitolyo layo kaayo ug ang pagbutang did le sa buhatan sa registrador, makahatag kahasol sa mga ta- wo nga adunay tuyo sa regis tro. Ang mga kabaret gihingin- lan sa siyudad sa Sugbu, ug gu mi kali sa gimbut-an sa al belde, gitak-upaii ang tanan nga mga sayawanan. Gihimo kana tungod kay hisusihan nga ang katunga sa mga baylarina nagbati ug mga sakit nga mananakod, nga sila "peligroso" kaayo a- lang sa mga batan-on, labi pa gavud sa nanagtungha. Si Gng. Isabel Ruiz napil- di sa ivang buruka batok kang G. Vicente Sotto kang kinsa nangayo nga siya ha- tagan ug pensiyon bulan-bu- lan. Ang gipasikaran sa huk- manan mao kay bisan kono si Isabel asaw'a kanhi ni G. Sot to, ang ilang kaminyuon na- tibawas na, gumikan sa ka- bulagan nga gipakanaug sa mga nukmanan sa Amerika, pinangayo da usab ni Isabel. Si "Aboitiz and Co." adm nay bag-ong bapor, ug mao ang "Carmen", binuhat sa< Osaka, Hapon. Ang "Carmen" maagidagicl sa gidak-pn sa "Rizal", ug sama niini, makusog. Pinangayo ni diputado Mi guel Cuenco, gihatag sa iyang kagawasan si G. Modesto Ja- kosalem, taga Dumanjug, nga gisilotan sa bilanggo nga usa ka tuig ug tunga tungod sa sala sa pagpanamad. Sa atubangan ni hwes Mar tinez gisugod ang husay sa sumbong sa sala nga pagpa- napaw nga gipasaka batok kang Maria Tripplet ug Eri-, berto Gonzales, pinangayo ni G. Carlos Horellino, bana ni Maria. Ang mga saksi ni Horilli- no usa ka duot, uban kanila mga tsoper sa taksi. Human moduaw sa pipila ka mga lungsod sa ikapitong purok sa Sugbu, mipauli sa Manila si abogado Roque Des quitado. Si G. Desquitado gi- dawat sa dakung kahinangop, ug sa walay duhaduha mapili nga diputado sa umaabut nga piliay. Mga Trabiyesa Nga ei Apitong Binutangag Kreosota Maoy Mga Trabiyesa Nga Magahing Magabok IPASALIG NAMO ANG ILANG KAL1G-ON. ANG PANAHONG Gl HUNAHUNA KANUS-A SILA MADUNOT, KATOLO UNA PIL A. ADUNA KAMI, MAHIMONG IHATUD DAYON, MGA HALIGI NGA BI NUTANGAG KREOSOTA, MGA TRABISANYO UG MGA SAGBAYAN. MGA TlGKAHOf NGA BINUTANGAG KREOSOTA SA BISAN UN SANG GIDAK ON MAHIMO NGA IHATUD DAYON. I w - o * i Atlantic Qulf and Pacific Co. c of Manila K 71-77 Muelle de la Industria Manila, P. I. J ■ '
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 7 Si komisyonado Paul V. McNutt nagsaulog sa ika 47 nga sumad sa iyang pagkata- wo sa martes nga miagi. Si McNutt usa sa mga pi- lionon sa pagka-Presidente sa Amerika sa umaabut nga piliay. Sa sumad sa adlaw niyang natawhan, nagpaha- yag nga siya may dakung pagsalig sa katakus sa lung sod nga pilipinhon. Mahitungod sa salaping du- ruha ka milyon nga kinahang- lanon aron kabuksan ang mga tulcn-anan nga kina- hanglanon aron makatungha ang tanang mga bata nga buot motuon, si Presidente Quezon nagpahayag nga ang maong salapi dili hikaplagan, walay labut kon uyonan ang mga bag-ong buhis nga iyang gisugyot sa Asambleya Nas- yonal. Gibalita nga si hwes Qui rico Abetto, nga bag-ong mi- biya sa "Frente Popular", hi- muon nga maghuhukom sa "Court of Industrial Rela tions", nga adunay suhol nga tag PIO,000 tuig-tuig. Unom sa mga misakay sa "Empress of Japan", nga mi- abut dinhi sa domingo nga miagi, gidala ngadto sa ospi- tal sa San Lazaro, kay gitak- buyan sa kolera. Tungod sa kakusog sa ko lera sa Tsina ug Indiya, si Mr. Foster, pangulo sa "Red Cross", mipalit sa kagamha- nan sa Pilipinas ug tunga sa milyon nga inyeksiyon batok sa kolera. Sa bulan nga mo- sunod, nagkinahanglan ang "Red Cross" ug lain nga usa ka milyon sa maong mga in yeksiyon, ug anhi gihapon palita sa Pilipinas. Sa mga tigum nga gihimo sa "committee on Ways and Means" sa Asambleya Nas- yonal, ang mga magpapati- gayon misupak sa tanan nga mga bag-ong ouhis nga buot ipagula, ingon man niadtong mga dugang. Hayan nga sa tigum hi- muon sa Asambleya Nasyonal karong bulan nga mosunod, isugyot sa maong komite ang pagdugang sa buhis sa kabi- lin, sa "income tax", sa pag- pamutol ug kahoy, sa mga mina ug sa silyo sa rentas in ternas; apan hayan nga dili hanawon ang "sales tax", kon dili hinunoa dungagan ug di- yutay. Si Presidente Quezon buot unta nga hanawon ang "sales tax" aron paglaban sa mga gagmayng magpapatiga- yon, nga gihasolan sa pagda- la sa mga libro nga listahan, ug ilis sa buot hanawon, ang mga baligyang tanan pabay- ron larnang sa makausa da ug buhis. Ang nangamatay sa kolera sa Tsina daghan kaayo, apan labi pa gayung daghan ang nangamatay sa samang sakit sa Indiya. Niining katapu- sang lungsod malisud ang paggubat sa kolera, gumikan sa dautang batasan sa mga indiyo sa pagbuno sa mga mi li atay sa sapa sa Gandhi kang kansang tubig mao da usab ang ginainum sa daghang mga tawo. Gumikan sa gikasungian sa sugal, si Jose Castro nama- tay, Alfredo Soriano nasamad ug daku, ug Luis Soriano na samad ug gamay. Ang nag- tampok kanila mao si Ciriaco . Taben, ug kini nahitabo sa\ mina sa Antamok, Baguio. Sa Lamdag Sa Maayong Panglawas! Maayong pagkalalik nga ulo ... maanindot, puno nga dughan ... malig-on nga bukobuko.. .matul-id nga mga till.. .malig-on nga mga ngipon - ug duna ka sa hulagway sa batan-on, masanag nga maayong panglawas nga maoy makatarunganong garbo sa usa ka inahan! Nga kanang hulagway mao ang imong bata! Nga ikaw mao ang mapa^arbohon nga inahan nga magatuboy usa ka matam- bok, malig-on nga anak aron kasinahan sa ubang mga inahan! Karon, dili na kini misteryo. Ang nawala kaniadto nga kina- hanglanon sa pagkaon sa bata nga "dili gavud makakab-ut kaa- yohan," hikit-an na ug anaa sa BOIE'S EMULSION. Tungod kay ang BOIE'S EMULSION bahandianon sa mga Bitamina A ug D. *ang gikinahanglan uyamot nga makatabang pagpatubo ug pagpadaku ug ingon man pagpakusog sa resistensiya Ug usab paglig-on sa mga ngipon ug pagpadaku sa mga bukog. Walay katarungan nga ang imong bata magpabilin nga kuláng sa timbang ug daut. Libo ka libong mga inahan naggamit sa BOIE'S EMULSION ug nangalipay kaavo sa gisangnutan. Bu- sa, kuyog karon sa mga nagganiit sa BOTE'S EMULSION! USA MAAYO SA KABATAAN UG HAMTONG KA BOTILYA PISOS LAMANG UG MOLUNGTAD DUHA KA SEMANA DU NAY bWo NGA LANA SA BAK AL AW Gumikan sa pagkunhod sq asukal nga ginagamit, ang kuota sa asukal sa tibuok ka libutan, kunhoran. Tungoc] ■ BODY. BONE ar"<l BLOOD BWIDER 1 niana, ang asukal nga karon i ubos Ug Dili, hayan nga mola-ll. bi pa gayud sa pagkubos. 1 Li Lata 30c sa imong Botikaryo Cod Liver Oil cc~ Caic' HyP°pitos- Gm-¡ Sy™P & Flavoring I
PANID 8 T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 ANG PAGHUBOG HUBOG Aug paghuboghubog gi- nganlan sa iningles nga "al coholism" ug "alcoholismo" sa kinatsila, ug magagikan sa batasan sa paginum labaw sa kasarangan sa mga alak nga may daghang sambog nga alkohol, ingon sa wiskey, konyat, hinebra, tanduay ug uban pa. Lous sa pasangil sa paglingawlingaw, sa paglimot sa mga kasakit sa kinabuhi kun sa pagtambal sa kaka- poy ug kaluya, adunay dag hang moinum ug alak. Ang kadaghanan dili molabaw sa kasarangan, ug sa paghimo sa ingon, walay kadaut nga a- buton ang ilang lawas; apan adunay uban nga magapatu- yang sa paginum, ug ang i- lang sangputan mao ang ka daut ug katalamayong dayon. Ang palahubog, kon duktan na sa alkohol, kawad-an sa pangisip ug sa panumduman, sa. kaligdong ug katarong, sa kaulaw ug sa pagmahal sa i- yang kaugalingon. Malimot sa iyang pulong ug mga sa- ad, dili motuman sa iyang ka- tungdanan ug sa gikasabutan ug samtang magdamgo siya nga daku ug makagagahum, mahimo siyang matinahapon nga siya gigukod ug gidum- tan. Ang palahubog bakakon ug lampmgasan; masayon nga magtumotumo, ug usahav magpakakita ug mga talan- awoii nga makalilisang. An^Mananambal Sa Panimalay (Simdat rii Manuel C uenco, M.D.) Ang paiahubog masayong mamatay sa mga sakit sa rin- yon, atay ug kasingkasing. Ang hinlabihang alkohol ma- kabuang, makapatol, ug usa- hay, ang hubog dili na hiulian ug human sa "coma", mama tay. MGA PANGUTANA UG TUBAG 1. Unsay m-aayong i tam bal sa luas nga ginabati na bo? (R. Z. - Da-pit an, Zam- boang). Ang kaliwat sa palahubog masab ug n ga ' ' degenerado" sama sa iyang giriikanan, ug ingon niini, madali nga pala hubog usab. Ang mga anak sa palahubog masakiton ug a- dunay paghilig sa pagka-kri- Tubag. - Ang tawas ma- ayong tambal sa luas, ingon man ang dahon sa gabon nga dukdokon pagpino. Apan kon ikaw dili maayo niana, pagpa- lit pulbos sa Bo-Car-Al. Ma himo nga kini imong tunawon sa tubig nga mainit ug unya maoy ilimugmog; mahimo u- sab nga ang pulbos imong i- nusnos sa dapit diin anaa ang imong balatian. Kon human sa usa ka semana dili nimo makita nga nagkaarangarang ang imong balatian, maayo nga mokonsulta ikaw sa usa ka dentista, kay hayan nga ang imong sakit mao ang pi- yoriya. Kini nagkinahanglan sa madali nga pagtambal, kay kon makalamay, dili lamang kay mangataktak ang imong ngipon, kon dili arang pa ma- hilo ang imong dugo. 2. Makaayo ba sa laicas ang pagkaon ug daghang kar- ne? - (A. J. - Bant ay an, Sugbu). Tubag: - Ang claghang kar- ne makapatambok ug labaw sa kasarangan, ug sa ingon niana, peligro nga masakit ang imong kasingkasing. Ang pagkaon ug lunlon lamang u- sab mga utan, makapadaut, makapaluya. Ang maayong paagi mao ang pagkaon sa diyutayng karne, ubay-ubay nga utan ug ubay-ubay usab nga isda. Sa mga utan, ang labing makalig-on mao ang mongos, balatong, dahon sa kamote ug kamunggay, kinu- yogan sa daghan nga tama- tis. Ang tawo nagkinahang lan ug itlog ug gatas, labi pa gayud ang mga masakiton ug maluyahon. fl ■ SUGANG PRIMUS HURRICANE KANUNAY MAHAYAG ANG SIGA Mobarog bisan sa dagkung unos, ulan ug bagyo, Masa yon ang paggamit. Molungtad ug madaginoton. Gas ra ang gamiton pagsuga. Qo Chan & Co., Ltd. DALAN MAGALLANES, SUGBU AHENTE USAB SA ENAMEL ANG PINTURA NGA LABING MADAGINOTON APAN MAAYO. GAMIT SA------ "ENAMEL 1... 1 ■ ■ ■ a ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ Tl LU DO & LU YM CO. : a ■ AMERICAN OFFICE ■ ! LOS ANGELES. CALIF. ¡ ■ ! ■■ : : 1 : Tel. 604 J !■ Tel. 824 r'TT'DTT T> T , A . HEAD OFFICE 203 PLARIDEL ST. TELEPHONE 407 322 W. 109 PALACE MANUFACTURERS IMPORTERS EXPORTERS MILLS: No. 1 - Tupas St. No. 2 - Colon St. mill ITiiiiiiiiiititbdlbi ■ ■ !
Sabado, Hulyo 23, 1938 TABUNON PANID 9 Matahum, Talagsaong Lilas Umalabut MAKAL1L1PAY kaayong Si Norma Shearer Mao Ang Modala Sa Papel Nga Scarlett O'Hara; Ang Gikabuangan Sa Libo Ka Libo Nga Gone With The Wind Makita Na Gayud Sa Sine - o palandungon nga sa ka- tapusan aduna na gayuy ka- tinoan nga kakuhaag lilas ang binasa ug usa sa labing matahum nga sugilambong nga nasulat sa usa ka Ame- rikanhon, "GONE WITH THE WIND", ni Margaret Mitchell. (Sinulat ni E. G. CABRAS) sud pagpangita sa mga tawo Norma Shearer. Dili lamang nga magawi ug angayan u- tungod kay may pagkasibo sab sa tagsa-tagsa nila ka ba- ang panagway ni Scarlett nga Ang ulahing balita nagsu- gid nga ang nakatag-iya sa katungod sa paglilas niini mao. ang "Metro-Goldwyn- Mayer Studio. Ang maong katungod napalit gikan kang David 0. Selznick, pangulo sa Selznick International Pictu res, kinsa mao unta ang mo ldas sa maong sugilambong, apan walay nahimo tungod kaha kay wala gayud siya makakaplag ug aktris nga a- ngayan modala sa papel ni Scarlett O'Hara, ang baba- yeng protagonista nga maoy nagdala sa kalag sa sugilanon sa maong basahon. Nabasa ta gani sa mga ma- gasin ang nagkalain-lain nga mga ngalan sa mga babaye nga kono maoy malagmit ha lagan sa maong papel ingon kanila kang Miriam Hop kins, Bette Davies, Pau- ltte Goddard ug ubp., a- pan mao lamang kana, pu los lamang hisgut. Hataas- taas gayud ang panahon nga nausik ni David 0. Selznick sa pagpangita sa maong ba- baye nga angayan sa maong papel hangtud ngani nga hi- unhan sa Warner Brothers, laing maglililas, sa lilas, JE ZEBEL, kinsang babaye sa maong sugilanon nagpint^l sa kinaiya nga maingon-i- ngon sa kang Scarlett O'Ha ra ug kinsang asoy sa dapit ug panahon may pagkamai- ngon-ingon sa "GONE WITH THE WIND." NORMA SHEARER Maoy modala sa papel Scarlett O'Hara Ang mahimong Scarlett,gipintal sa maong sugilam bong sa kang Norma, kon di li, ang kinaiya sa babaye sa sugilambong madala kaayo sa labihang katakus ni Nor mar Shearer, kinsa hanas nang modala sa papel nga nagkinahanglan sa paghulag- way sa nagkalain-Iaing bu- lok sa pagbati. Ang tolo ni- ya ka lilas nga gipanghisgu- tan ko na sa unahan makag- matuod niini. hin. 0' Hara mao si Norma Shea rer, ang aktris nga madau- gon sa mga lilas Strange In terlude, Smiling Through ug, dili pa karon kaayo dugay, ang Romeo and Juliet. Ang nanagpakabasa sa ba- sahong "GONE w 1TH THE WIND", nanag-ingon ug da- Karon, ang katungod sa son ako nga wala masayop paglilas, anaa na sa mga ka- ang M-G-M sa paghatag sa mot sa nanagdumala sa M-G- M Studio, kinsa wala magli- , papel ni Scarlett O'Hara kang Si Scarlett O'Hara maoy babaye nga magahig kasing- kasing. Wala siyay kaluoy sa mga babaye nga iyang aga- wan sa hilabihang kasayon yon sa ilang mga maghaha- lad. Ikalipay ug garbo niyang daku nga alirongan siya sa mga ambungang mga lalaki nga maoy buhaton niyang ti- kanganan sa iyang tingusba- wan. Sa tago, (kay walay maisug nga makaako sa pa- gatubang kaniya) ginganlan siya sa ubang kababayen-an nga walay ulaw ug usa ka babayeng nagbaton matig-ang balatian. Ang itubag ni Scar lett kanila mao ang pagsum- balik usab sa pagtamay ka nila. Malig-on siyag kalag. Wala siyay pag-ila sa kapil- dihan bisan magkinaunsag sungog ang palad kaniya. Hi- sulayan ug himatud-an kini sa paghiabut sa tinggutom. Ang ubang katawhan nga nagkaga na lamang sa pag- ka walay kaon miduko kay gi- kabsag paglaum, apan kay si ya si Scarlett dili buot nga gutumon, mikoykoy sa yuta nga wala magsapayan sa na- gapaslot niyang mga kamot ug buko-buko. Ug kániadto sa unang mga malinawong adlaw hinapipan kanunay ang mga mahamis niyang mga ka mot kay unsay mga. buloha- ton didto sa ilang dakung as- yenda ginaabaga sa ilang daghan kaayong mga binato- nan ug mga saop ! Nanga- matay ang hinigugma niyang mga ginikanan, apan walay mga luha nga miagas sa iyang mga mata bisan giunsa na lamang ug kusokuso ang i- yang balatian sa dakung ti nos sa kaguol *, napilo-pilo hi- noon ang iyang tinguha sa pagkab-ot sa kauswagan. Mi- likay kaniya ang matuod nga gugma; masakit kaayo sa i- yang balatian sa pag-ila nii ni nga ulahi na, apan wala (Ipadayon sa panid 29)
PAN ID 10 T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 MAGDALENA
* $ (Dula Nga Aduriay I olo Ka Akto Ug inauntan) Sinulat ni NATALIO B. BACALSO
* Mga Tagbubat sa Honi: PIDONG VILLAFLOR ANTONIO MANSUETO ) PAHIMATNGON: Gituyo pagsulat aron ihalad sa balan gay nga natawban, Lining dulaa gisalida sa Ynaya
- wan, Pardo, sa ika 28 sa agosto, 1956. Nangu
- nay pagdala sa papel ang tagsulat. Gidili ang pagsalida niini sa walay pa
- nanghid. Aron walay kasamok mahitabo, kad
- tong modula niining maong orihinal, kinahang
- Ian mananghid una sa tagsulat. Sfs
* UNANG BAHIN Talan
-awon: Sa usa ka hardin publiko. Ila
- wum sa mga dagkung kahoy, makita ang mga bangko nga gituyo dinhi pagbutang sa Kagam
- hanan aron kalingkoran sa mga lungsoranon nga maglolinghayaw. Karong hapona, maorag nagpangaawop ang kahayag sa mga sugang da
- gitabnon nga gilamdag gikan sa mga dagkung bombilya. Sa taliwala sa tanaman, sa duyan nga kahoy, ning hapona nagatabog
-tabog ug na
- gaawit sa awit sa gugma, si Magdalena ug En rique. A W I T Binuhat ni Pidong Villaflor ug binalak sa Tagsulat. Si iyo Tasyo, ang tigulang (Igo nga nahuman ang awit, mabati sa likod sa telón ang daghang tingug, nagtawag kang En rique. Si Enrique moyanghag kadiyut kaayo, mohalok sa kamot ni Magdalena ug unya, mo
- dagan ngadto sa mga batan
-on nga nagtawag kaniya) MAGDALENA (Human sa awit) Katahum unta kon ang ka
- libutan sama pa sa usa ka sangkad maputing pa
- napton ug unya, kining katahum sa kinaiyahan ipintal nianang panaptona sa wa na gayuy pag
- kapala! Kanindot unta kon kining katahuma magdayon na lang gayud sa ingon niana ug di na malain ug mausab sa ugma nga umaabut. Ang mga dahon sa kahoy!... sikit kaayo nga na
- kiggawus
-gawus sa ilang isigkaingon, ug sa i
- lang pagduka, paraygon kaayo silang mipaura
- ray sa mga gagmayng sanga nga kanila naga
- pangga. Hangtud gani kining mga dahon sa sa
Sakado, Hidyo 23, 1938 t A B U N O N PANID 11 ging nga sabog dili unta kaayo hikabanaan sa mga mata, karon nangahimong balaknon. Tu ngod ba kaha kay matahum man gayud sud- ongon a ng kalibutan kon ang kasingkasing pu no sa gugma? Tungod ba kaha kay matahum man gayud ang kinaiyahan ug makaikag man sa kaibog hangtud ang ulod nga labing timawa ug malaksot, kon ang mga ngabil nagaawit sa pagbati? GULA I IYO TASYO (Motuhaw lang pagguho ug mosagbat) Tu ngod kay... ang katahum, ang kamingaw, ma- lagmit igahabol pagsalipod sa mga dautang umalabut. Ang labing matahum bukid sa imong pagsud-ong mao kadtong wa gayuy timik; ang mga dagkung kahoy sa masiut niyang lasang way lihok, hinonoa ingon lang sa gipintal kani- ya. Mingaw. Way hoyohoy nga nagalangas sa iyang alimpulp. Apan baya, mao kining mga bukira ang adunay mga bolkang bomubuto nga gitagoanl... yo nga mohawok sa mga bonbon sa iyang bayba- yon, bisan masaba ug malangas, nindot... IYO TASYO Kon duna kay butang, Inday, nga mahal ug nindot, ug unya, kanang butanga pasipad-an sa laing tawo, unsa man ang imong buhaton? MAGDALENA MAGDALENA (Makabana sa tigulang apan dili moyanghag). N indot gayud kaayo karong hapona, Iyo Tasyo... 1Y0 TASYO Oo, nindot gayud. Apan dili kay karon lang ha pona. Ang panagway sa yutang natawhan ka- nunay gayud nga nindot sa tanan nga mga ha- pon. Ang iyang mahamis nga aping nga pa- gahagkan sa adlaw, ang kalunhaw sa iyang mga tanaman nga pagaduladulaan sa hangin, ang mga langgam niya... MAGDALENA (Mosanta) Hangtud ang mga bawud Iyo Tas (Moyanghag ug mopahiyum) Ang buhaton sa usa ka tawo nga nakaila sa iyang katungod. < IYO TASYO (Pausa Larga. Al publico) Ang gubat nagpa- dayon. Daghan na ang patay ug ang mga ka- away ginaingon nga nagadulong na nganhi sa sawang sa siyudad. MAGDALENA (Motindog ug mopabantang pag-atubang sa ti gulang) Iyo Tasyo... ang amahan ko napukan sa panggubatan niadtong mga gabiing mángit- ngit nga gisuklan nato ang mga katsila. Mao diay kanang katungora ang gipasumbingay mo kanako? Katungod? Oo, katungod ko ang pagtan-aw nga kining hinigugma kong yuta, mabuhi ug matunhay ibabaw sa kahusay ug ka- linaw. Kay ang kalinaw mao ang maghihimo ug ang gubat mao ang mangguguba sa tanang mga nangahimo sa kalinaw! Nganong kamong mga laki, gubat... gubat... ug gubat da man ga yud ang anaa sa inyong mga ngabil? Nganong wa man gihapon kamo magasangyaw sa mga pagtulon-an sa panaghoyhoy nga unta sa kahu say ug panaghoyhoy mabuhat man ang mga dagku uyamot nga mga kaayohan ug nga unta ang gubat mao man ang magabuak ug magawa- sigwasig niining mga kaayohana nga nakab-ut (Ipadayon sa panid 24)
PANID 12 TABUN ON ANG balay sa babayeng a- dunahan nga naminyo niad- tong lalaking kabus apan bu- otan ug ambungan nagtambo sa dagat. Pagmata gayud sa babayeng adunahan pagkasu- nod buntag nanambo siya sa bintana. Nakita niya didto sa dagat nga dili kaayo hala- yo gikan sa bay bay on ang li sa ka sakayan. Walay tawo ang maong sakayan. Pagka- taudtaud nakita niya nga usa ka ulo mitunga gikan sa ila- wom sa dagat, dayon ang ti buok lawas sa usa ka tawo nahisakay niadtong sakayan. Wala niya matin-aw kinsa kadtong tawhana. Wala pa gani dangtig pipila ka gutlo misalom na upod ang tawo. Dugay nga mitunga pagbalik. Kini nakita sa adunahang babaye nga gibalik-balik pag- buhat niadtong tawo. Nahi- bulong ang babaye. Unsa ka- hav iyang gipangita? Unsa kaha? nagkanayon siya sa i- yang kaugalingon. Nangisda ba kaha siya? Apan wala man usab iyang nadala nga isda gikan sa dagat? MIDUGANG ang kaban- tug ni Esopo sa dihang nabaniog na sa tibuok siyu- dad nga siya ang nakabulag sa usa ka bulahang magtia- yon. Midugang ang pagtahud sa mga tawo sa kahait sa i- yang salabutan ug kahanas niyang manulti. Ang tawo nga nakabayad kaniya sa bu- lawan nga may gibug-atong sama sa iyang timbang wala magsubo nga siya napildi sa pinustaay. Malipayon siya kay nabulag man ang magti- ayon nga gusto gayud niyang magkabulag. Apan sa pagdawat na ni Esopo sa bulawan miingon si ya sa tawo: "Kining tanang bulawan ipusta ko nga ulion ko na upod ang magtiayong a- kong gibulag. Modawatkaba sa akong tanyag pagpakigpi- nustaay "Ulion mo sila tapus sila magkabulag? Makig-uli ba kaha ang babaye? Dili ba Ita lia siya maulaw?" "Ulion ko sila," matud ni Esopo sa mahinay apan ma- lig-on nga sinultihan. "Bwenp, dawaton ko ang i- mong tanyag sa pinustahay. Gusto upod ako nga mahiuli kanako ang bulawan nga i- mong nadaug." Ug mao kadto nga nagpi- nustahay na upod sila pag- usab... Nakakaligo na lamang ang babaye. Nakapamahaw na la mang siya. Nakapaniudto. Nahikatulog. Unya, pagka- hapon pagdungaw niya sa bintana didto gihapon kad tong tawo nga nagpunay sa lom. • Nakita sa babaye nga ang tawo nag-ana mna kalu.- ya, maluya na siya kaayo sú mala sa makita sa iyang lini- hokan. "Magno! Magno!" mising- git ang adunanang babaye sa usa sa iyang mga sulugoon nga didto sa kosina. Miduol si Magno. "Hala, sakay da yon paingon sa iyang.saka yan,'' matud. sa babaye du- ngan ang pagtpdlo sa tawong didto sa dagat. "Unsa ka- hay iyang gibuhat? Dad-a siya dinhi." Ug gituman sa sulugoon ang sugo sa iyang agalón. Nahikugang daku kaayo ang adunahang babaye pag- dala na ngadtó sa iyang atu- bangan niadtong tawo nga i- yang gikahibudngan. "Oy, si Esopo man diay!" nakatuwaw siya. "Si Esopo man diay!" Kay ang tawong kaganina nagpunay salom mao ang nabantug nga Eso po. Gitawag sa babaye ang i- yang mananambal ug gipahi- mo ang tanang maabut aron si Esopo maulian sa panimu- ot. Ug tuod wala madugay mibalik sa bantugang Esopo ang iyang panimuot. Gipa- ngutana dayon siya sa baba ye. "Esopo," miingon ang ba baye, 'unsay imong gisalihag salom sa dagat?" "Tubagon ko ikaw nia- Sabado, Hulyo 23, 1^38 nang imong pangutana, Nyo- ra, apan kanang walay laing makadungog. Kanang kita dang duruha ang magsulti." "Mahimo," matud sa'ba baye. Ug iyang gipapahawa ang uban gikan niadtong la- wak cfiin didto si Esopo dad-a ni Magno ug sa iyang mga kauban. "Kaganinang kaadlawon," misugod si ^Esopo, "misayo ako sa dagat aron mamasol. Unya sa didto na ako sa da gat niadtong dapit diin ninyo ako makita, sa pag-itsa ko gayud sa pasol nahulog ang akong minahal nga singsing. Mao kadtoTig akong gisalihag salom." "Unsang singsinga?" na- ngutana ang babaye. "Dili ko ikaulaw ang pag- ingon nga ang singsing kong nawala, Nyora, hinimo la mang gikan sa kuko sa ka- baw." "Kuko sa kabaw?" Daw wa la lamang niya tuyoa naka- pangutana ang babaye. "Oo, Nyora, kuko sa ka baw." "Kabuang ugod nimo, Eso po," matud sa babayeng ma- anyag. "Karon dayon hata- gan ko ikaw labing mahal nga singsing. Magpili ka lang un sang singsinga ang imong gusto - diyamante ba, bril- yante ba, oh, bisag unsa. Ug ( Ipadayon sa panid 29)
Sábado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 13 Ang Mga Pabula ni Esopo Hinubat ni MIGUEL CUENCO katambok, wala na hinuon magitlog. PAGTULON-AN Ang hilabihang kabuhong, makadaot usab ug makahi- mong buang-buang sa dag hang tawo. ANG TAWONG BAKAKON UG ANG BUOTAN UG ANG MGA UNGGOY ANG HAR1 UG ANG MCA UNG&OY USA ka hari sa Ehipto, a- r6n sa iyang paglingawli- ngaw, nagsugo nga tudloan sa pagsayaw ang pipila ka mga unggoy ug gipamistihan sa mga mahal nga saput. Sa ingon niini, iyang gipasun- dayag sa daghang mga tawo. Maayo kaayong nanayaw ang mga unggoy; apan usa sa mga nanan-aw nakahunahu- na sa paglabay kanila ug usa ka pirasong karne. Tungod niini, ang sayaw nabungkag, ang mga unggoy nanaga- away na hinuon kon kinsay makailog sa karne, hangtud nga ang ilang mga maanin- dot nga saput nangagisi. PAGTULON-AN Ang mga saput ug ang mga dayandayan dili makabalhin sa batasan sa mga tawo. ANG TIGULANG UG ANG KAMATAYAON nga gikan sa bukid ug nag- dalag daghang kahoy, niling- kod aron sa pagpahulay. Un- ya, nanghayhay tungod sa mga bulohaton nga iyang gi- naantus ug iyang gitawag ang kamatayon kay dili na kono siya makaantus. Sa wala madugay miatubang ang ka matayon ug nangutana kani- ya kon unsay iyang gitawag. Sa pagtan-aw niini sa tigu- lang, mibalhin dayon ang iyang panagway ug miingon: "Walay hinungdan, gitawag ta lang god ikaw aron imo akong tabangan sa paglukdo ning kahoy." PAGTULON-AN Kitang tanan nahagugmi sa kinabuhi ug hangtud kad tong mga tawo nga nanag- antus sa daghang bulohaton nanghunahuna sa paglikay sa kamatayon. ANG IRO UG ANG USA KA PIRASONG KARNE MILABAY sa daplin sa nga nagtangag sa usa ka pi rasong karne. Ang anino niini, iyang nakita sa ilalum sa tubig. Tungod kay gipa- kaingon niya nga daku pa kay sa iyang gitangag, iyang gibuhian ang diha sa iyang baba, aron sa pagkuha sa didto sa tubig. Apan ang nahitabo mao nga ang iyang gitangag gianud ug ang iyang gisalum mao lamay lamat di- ay sa iyang tinan-awan. PAGTULON-AN Mao kanay mahitabo sa ta- wong maakoakohon: maha ■ naw ang anaa na sa iyang mga kamot tungod sa labaw sa iyang kagamhanan. ANG BABAYE UG ANG MANOK Usa ka babaye may usa ka manok nga mag-itlog buntag- buntag, iyang gipakaon pag- ayo kay gipakaingon niya nga sa ingon niana, magitlog ug duruha ka itlog sa bahin sa usa. Apan sa dinha nga May duruha ka tawo nga nanagpanaw, ang usa kanila buotan ug ang usa bakakon; nangabut sila sa lungsod sa mga unggoy. Ang hari ning mga mananapa nagsugo nga pahunongon paglakaw ang duruha ka tawo ug paatuba- ngon kaniya. Gituman kining sugoa sa mga pumapanaw, ug gipangutana sila kon un say mga sulti-sulti sa ubang mga lungsod mahitungod ka niya. Mitubag ang tawong bakakon nga gidayeg siyang maoy usa ka maayong hari, makinaadmanon ug makaga- gahum ug nga sa iyang ging- harían daghan ang mga tawo nga sapian, ug mga sundalo nga maisog. Nalipay kaayo ning mga ulo-uloha ang ha- ring unggoy, ug nasugo nga kadtong tawhana gantihan. Sa pagtan-aw sa tawong bo- otan nga ang bakakon gigan- tihan tungod lang kay namu- long ug mga sulti nga pulos bakak, iyang gituhoan nga premyohan pa siya kon iyang isulti ang matuod ug sa pag- pangutana kaniya sa haring unggoy kon kinsa siya, (ang unggoy) ug ang iyang mga sagabay, mitubag sa dakung kasayón nga walay kalainan: mga unggoy gihapon., Ná- suko ang hari ug nagsugo nga kuhaan sa kinabuhi ang ta wong buotan. PAGTULON-AN Mao gayud ang kalibutan. Kadtong mahagugma sa ulo- ulo, dili maantigong magpa- USA ka kabus nga tigulang usa ka sapa, ang usa ka iró ang manok nagkaanam nag kamahal sa katarungan.
PANID 14 TABUNON Sabado, Hulyo 23, 1938 Gugma sa mga Gugma KHKAUNOM NGA SUMPAY) san kinsa dinhi nga dili makasaka. ug makatilaw sa imong kaayo, bisan kinsa siya, bisan pa ang mga tulisan ug ang ON si Don Fernando dili pa unta bula ug nakakita pa timawa. unta siya sa pa nagway ni Donya Juana sa pagkasavud nii- Gipahid ni Donya Juana sa iyang agtang ang iyang ni sa tuyo niya kang Felipe, tingali nga mahibulong unta (juha ka palad, niadtong agtang nga maanyag nga nagata- siya ug ang naan dan niyang pagpangga katibhangan unta g0 niadtong dautan nga mga hunaliuna. Ang kalagot nga ug diyutay. Si Donya Juana nahun-agan sa iyang kaanyag iyang gibati nakahatag maitum nga dag-um sa iyang sala- ug ang nahibilin sa iyang nawong mao ang panagway sa butan ug ang mga kunot nga mipadayag niadtong agtang nga mahapsay unta, nakatabon sa katahum nga mao da ang kalagot nga wala nay katapusan. Hapit mo ihatag ang tan an nga anaa kanimo alang nahapintal sa panumduman ni Don Fernando. kang bisan kinsa - miingon si Donya Juana nga puno sa - Tan-awa kon unsa kining pagkabutanga! - mipa- kasuko. - Kon hibaloan ko pa kanang daan! Dili pa ba igo dayon siya. - Nahimo na ikaw karon nga usa ka mari, usa nga gihatag mo ang imong tanaman nianang higala mo nga ka "hermana de caridad'* sa usa ka asilo. Kay wala ka ha- mianhi aron pagkutkot sa imong bahandi? Dili pa ba. igo tagi ni Bathala ug mga anak, gisagop mo ang tanan nga nga ang mga libud-soruy limsan mo sa imong katigayunan mga alaut, ang Yawa nagahatag kanimo mga pagumang- ug ang mga tapulan magasupsop sa imong mga kabtangan? kon ug mga inanak nga daw mga limatok nga nagasupsop Si Bathala na lamang ang masayud kon asa. na padulong kanimo. Ug daw ikaw mao ang "padrino" sa katunga sa kining tanan nga pagpangako aron paglipay sa tanang ta- katawhan sa kalibutan! Duna bay usa ka magbabaul nga wo. Kining balaya mao ang balay ni Tocame-Roque, ang nakulangan sa iyang mga igsasabod? Duna bay usa ka tambalanan sa balangay, ang balay-pahulavan sa dalan, ang bakiro nga nagkinahanglan usa ka baka? Duna bay usa ganghaan sa kombinto. ang atop sa simbahan! Walay bi- ka suga.ro! nga nahutdan na sa iyang igpopusta? Duna bay
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 15 Pinupo sa sugilambong ni Ricardo Leon. "El Amor de los Amores" Giasoy sa Binisaya ni - FLORENTINO SUICO O I - 1 usa ka magpapatigayo^ nga nakulangan na sa iyang pohu- nan? Nan, nga moanhi siya kang Don Fernando kay kini andam sa paghatag sa tanan, andam sa pagapod sa iyang katigayunan sa mga tawo nga nagasalig sa iyang pana- bang. Kining balaya mao ang kosina, ang kamalig sa ma- kaon, ang botikin, ang tanaman sa mga lagutmon, ang ka- singkasing ni Don Fernando Villalaz. Ania dinhi ang ama- han sa mga kabus, ang adunahan nga makihatagon nga gi- nahangad sa tanan ug sa tanan dunay katungdanan sa pag- buhi ug pagamoma. - Apan babaye - nagkanayon si Don Fernando sa i- yang tinubagan nga mahinay ug mabugnaw - nganong na- subo ka sa usa ka buhat nga maayo nga wala mo hisabti? Duna pa bay usa ka butang nga labing hamjli kay sa ka- looy? Gugma ug kalooy maoy nakakulang karon sa mga tawo sa kalibutan. Unsa bay gibuhat ko kon dili mao la- mang ang paghatag diyutay nga tipak sa mga kapin sa a- kong bahandi? Duna ba kitay mga anak nga kabinlan ta unya sa atong bahandi kon kita wala na dinhi sa yuta? Ay, kon maayo ka pa unta ug nakabaton pa unta usa ka ma- humok nga kasingkasing nga maantigong malooy sa mga kabus. Nganong dili ta ihatag sa kinasingkasing, uban ang usa ka malipayon nga panghinaot, ang mga butang nga nagakapin na kanato, sama sa usa ka tuburan nga naga- pabaha sa iyang tubig nunot sa mga awit nga masadyaon? - Maayo ang tanan mong pulong, maayo ang pagha tag sa atong isig katawo kon ang pagbuhat sa ingon anaa sa kasarangan - mitubag ang asawa sa buta. - Apan, ang pagtukas sa ganghaan sa panimalay alang sa tibuok kali butan, kana dili na maayo. Ang panimalay balaanon ingon sa usa ka simbahan. Dili makatarunganon ang paghimo sa panimalay nga usa ka otel kun usa ka dormitoryo. Di li ba ikaw mahadlok nga mosagop ning atong panimalay nianang usa ka taw'o nga makasasala ug ginukod sa mga ba- laod? Wala ba ikaw masayud nga giingon man nga kana si Felipe mikagiw gikan sa bilanggoan? Giingon nga siya anarkista, usa ka manggugubot sa kalinaw sa katawhan? Bathala ko! - Apan, wala ba nimo makita mining tanan nga nahi- tab-Q, ang kamot nga makagagahum sa Magbubuhat? Mi- anhi siya aron pagpangita kanako ug maoy iyang hikapla- gan ang iyang amahan ug igsuon nga babaye. Pagka tu- gahalaon niána nga hitaboa! Si Bathala maoy nagapadala kaniya aron siya maluwas sa mga kadautan ug mahimo pang tawo nga maayo inay nianang mangil-ad niyang kahimtang. - Fernando! - miingon si Donya Juanita. - Ayaw paghatag sa imong pagsalig nianang tawhana. Ay, nahad- lok ako, nabalaka ako kaayo. Pastilan Fernando! Niini, mipaduol siya sa iyang bana ug nagpasabak kaniya. Daw buut niya kabigon ang kasingkasing sa buo- tan nga buta aron ang iyang mga hunahuna maoy mohari. Mipauraray siya sa dughan ni Don Fernando ug mipada- yon sa usa ka sinultihan nga paraygon: - Kon nakakita pa lamang ikaw, kon dili pa lamang ikaw buta,' Makita mo unta ang"-iyang makahahadlok nga (Jpadayon sa pamd 37)
PANID 16 T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 ANG PULOY-ANAN BALAANON. - Sa mga sa atubangan sa maghuhukoni. karaang panahon, ang mga punoan makahimo pag- sulod sa puloy-anan, paghiling sa mga butang ug pagdala niadtong ilang gikatahapan. Karon, dili na kana mahimo. Ang balay nga puloy-anan tala- huron, ug bisan kinsa dili makasulod kaniya, kon walay pananghid ug pagtugot sa tagiya. "Ang tawong labing kabus, kon anaa sa iyang payag, makahimo pagasdang sa tanang kusog sa gingharian. Ang balay arang mahinabo nga guba na, ug ang iyang atop nagakatagak. Ang hangin makasulod sa tanang dapit; ang unos ug ang ulan makasulod usab, apan ang hari sa Inglaterra, dili. Ang tanan niyang mga kusog dili igo aron paglugos pagsulod sa puloy-anan nga makaluluoy nga sama niana"" - Lord Chatam. Ang mosulod sa puloy-anan gawas sa mga hi- gayon nga gitugot sa balaod, mahulog sa salang ginganlan "allanamiento de morada". ANG TAWO DILI MAREHISTRO. - Kon ang balayng puloy-anan talahuron, labi pa ang lawas sa tawo. Tungud niana, dili usab mahiling ang lawas sa tawo kon w^lay sugo nga sinulat sa usa ka mag- huhukom ug human matuman ang mga kinahangla- non nga gisaysay mahitungud sa paghiling sa pu loy-anan. Apan kon ang tawo maila nga magdala sa bisan unsa nga gidili sa balaod, ingon sa ampi- yon, pananglit, mahimo pagrehistro bisan walay su go sa usa ka maghuhukoni. PAGTUGOT SA PAGSULOD UG PAGHI LING SA BALAY. - Ang hwes de pas kun hwes sa primera instansia arang makatugot sa pagsulod sa balay sa bisari kinsang tawo ug sa pagsusi ug paghiling sa iyang sulod; apan kinahanglan, kana mahimo, nga tumanon kining mosunod: sa se- nga ang sugo isulat; (b) nga ipadala ngadto polis, aron kini sila maoy morehis- rip, sundalo kun tro; (c) nga may hinungdan ug pinasikaran sa pagrehistro, minatuod sa deklarasyon nga pinanum- paan sa nagsumbong ug sa saksi nga iyang arang madala; ug (d) nga ibutang ang dapit, ngalan sa tawo kun mga butang nga kuhaon ug dad-on ngadto ANG SULAT DILI MAABLI. - Ang sulat a- lang sa usa ka tawo dili maabli ug mabasa kon dili sa tawo da usab nga gipadad-an. Ang maghimo sa lain, silotan sa balaod. "(3) The right of the people to be secure in aron their persons, houses, papers ang effects against un ía) reasonable searches and seizures shall not be violated, and no warrants shall be issued but upon probable cause. to be determined by-the judge after examina tion under oath or affirmation of the complainant and the witnesses he may produce, and particularly describing the place to be searched, and the persons or things to be seized." (Sec. 1, Art. Ill, Constitution of the Philippines.) =F T rf : FOR ELECTRICAL INSTALLATION j ENROLL NOW and : : HOUSE PAINTING : ¡ ■ *' ■ call up ■ j i ANGELES ELECTRICAL SUPPLY Í Estimate Free... Work Guaranteed : ■ i Tel. 2-30-65 ■ 826 Echague ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ HAIR SCIENCE DRESSMAKING Under the Direction of Mrs. Bernardina T. Nolasco Miss Lourdes T. Nolasco and Rosario Teves P50.00 Complete Courses P10.00 Monthly Under the Direction of Mrs. Sotera E. Consuegra Graduate Lolita Muñoz School of Fashion, Manila P80.00 Complete Courses P10.00 Entrance Fee P5.00 Monthly DIPLOMA AWARDED TO GRADUATES Mrs. Nolasco School i ■ I : Florentino Angeles Proprietor * ! s : ■ Jakosalem St. Nos. 170-180 City of Cebu ■ ... T BASA KAMO SA *'T A B U N O N"
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 17 PANID SA TINUHOAN Si Martin Lutero natawo sa Eilseben, Sajonia, sa l.o sa Nobiyembre sa tuig 1483. Katloan ug lima ang iyang panuigon sa pagtukod niya sa iyang bag-ong tinuhoan ug sa paggubot niya sa tibuok Oropa. Sukad sa diyutay pa siya, daan nang masuk-anon, mainit ug buot ug madaling masuko. Ang iyang mga gi- nikanan sama kaniya, mainit usab ug ulo, ug usahay dag- malan siya. Ang mga ham- pak rtga iyang nadawat sa i- yang ginikanan nakapasuko kaayo kaniya. Ang iyang pa- nimalay dili mahusay ug pa- laran. Sa iskuylahan, bisan siya madaling makat-on, sa makadaghan, makatilaw si Lutero ug latus. Killing mga pagdaugdaug ug paghampak kaniya nakasamot pagkahimo kaniyang masuk-anon ug ma- supilon. Sa napulo ug siyam ang i- yang panuigon, misulod siya sa Universidad sa Erfurt. Sa kaluhaan ug duba na siya, supak sa kabubut-on sa iyang amahan, nga buot nga siya motuon sa pagkamanlalaban, misulod siya sa usa ka mo- nasteryo sa mga Paring Agus tino, sa Erfurt. Ang mga hinungdan nga nakaaghat kaniya sa pagbal- hin sa iyang kinabuhi wala kaayo matino. Dunay mii- ligon nga misulod siya sa mo nastery)) sa mga Paring Agustino kay dili na siya mo- balik sa iyang balay nga wa la gayud ing katam-is alang kaniya. Duna usab ing mii- Jose S. Leyson UG Juan M. Waking Abogados-Notaryo Publiko Ikatolong Andana Kwarto 305 Gotiaco - Sugbu - -- ------------------ J SI LUTERO Sinulat ni J. M. C. ngon nga ang nakapasulod kaniya sa monasteryo sa Er furt mao ang kamatayong hi- nanan sa iyang higala nga si Alexio. Samtang siya ug ang iyang higala nagsuroysuroy, giabut sila ug usa ka dakung unos, ug ang iyang higala gi- lintian ug namatay dihadiha dayon sa iyang tiilan. Sa ka- tapusan, may nanagtuo nga, tungod kay si Lutero, sa la- ing bahin, dili makapugong sa iyang mga dautang kalib- gon, ug sa lain, nahadlok ka ayo sa infierno, mao kana nga nangita sa usa ka kinabuhi nga hilit. Sa kaluhaan ug u- ANQ ULAN MAQADALA SA KALIBAQ fSIP-ON UQ KALIBAQ DUQO! Mahitabo Tuig Nga Tan an Dinhi Sa Pilipinas Ang mga rckord nagpakita nga tiug nga tanan ang kali bag sip-on ug kalibag dugo sa- bog mahitabo sa panahon sa tiulan. Labaw sa ubang mga bulan sa tuig, ang kalibag sip- on ug kalibag dugo midagsang, sulod sa mga bulan sa hulyo ug agosto, gikan sa tolo ngadto sa upat ka gatus ka por siyento. SA PAGKA-KALASAG Ang paggamit sa BOIE'S DIARROL makapanalipod ma- kuyaw nga komplikasyon nga mahulog ngadto sa sakit nga "gastro-enteritis", kolera kun kalibag dugo. Maayo usab ka- ayong tambal kon ang pagpa- hiuli sa masakitong lawas maoy gitinguha. Ang labing yano nga sambog nga naila sa ngalang BOIE'S DIARROL, alang sa kalibag sip-on ug kalibag dugo, aduna sa gikinahanglang bah in aron pagtambal sa bisan unsang sa kit sulod sa ginhawaan ug ingon mah aron paglikay sa mga kom- plikasyon nga sabog mahitabo sa kabataan. ug mga hamtong, ginagamit sa mga Pilipinhon sa dakung pagdaug, sulod na ka- ron sa gatusay ka mga tuig. Maayo gayud kaayo nga tam bal alang sa mga sakit nga ka libag sip-on nga nakalamay na ug ingon man tambal usab sa mga sakit sa sulod sa ginhawa- an nga nagagumikan sa pag- kaon mga hilaw nga bunga sa kahoy kun mga kalan-on nga dunot na; sa hangin kun tug- naw sulod sa ginhawaan nga sabog kaayo mahitabo sulod sa panahon sa tiulan. Sa paggamit sa BOIE'S DIARROL ang masakiton kina- hanglan mopahulayg tinuod ug likayan ang pagkaon tanang mga bunga sa kahoy nga tinan- og. M ahi mo nimo pagpalit sa bi san diing botika sa Pilipinas niining BOIE'S DIARROL. Ang gamay nga botilya bili la- mag 40 ka sintabos ug ang dag- ku tag 70 sintabos lamang. A yaw pagdugaydugay kon i- kaw adunay mga tilimad-on sa kalibag sip-on ug kalibag-dugo. Lakaw dayon sa labing duol nga botikaryo ug pangayo kaniyag usa ka botilya sa BOIE'S DIARROL, hinimo ug ginasab- wag sa BOTIKA BOIE ug ig- kita sa tanang mga botika. Bism. subsalicyl.; Bism Sugbal aa 4 Grm.; Bis. Subnit Calcium Carb, aa 10 Grm.; Benzonaphtol 2 Grm.; Fl. Ext. Kramertia 48 Grm.; Excip & Aron S.Q. 320 Grm.; Alcohol 3.45G. pat ang iyang panuigon, siya nahimong Paring Agustino. Sa prayle na si Lutero, nag- tudlo sa Universidad sa Wit- temberg, ug sa tuig 1517, mao, ang pagsugod niya pag- pahayag sa iyang mga pag- tulun-an nga kasupak- sa ti- nuhuang katoliko ug sa pag tukod sa "protestantismo." Sa nahimo na siyang Pa- ngulo sa Protestantismo, ang iyang kinabuhi mangil-ad, malaw-ay kaayo. Sa didto siya sa kastilyo sa Wartburgs, sa tuig 1521, ang iyang ki- naiya, iyang gipahayag sa u- sa niya ka sinulat alang sa usa ka higala. "Ah, matud niya, natapus na ang tanan. Dili ako makahimo sa pag- pangadye ni sa paghilak; ang lawas ko ingon sa baga.... Ang ngatanan nga malaw-ay nagdilaab kanako... Walo na ka adlaw nga din ako ma- kasulat, ni makapangadye, tungod sa mga panintal sa la was." Sa biyernes santo, sa 7 sa Abril sa tuig 1523, si Ca talina Bore, usa ka mongha sa monasteryo sa Nintchen, nga nakabig sa bag-ong tinu hoan, iyang gitaban. Unya, napakasal sila sa casamiento civil. Labut kang Katalina Bore, duna usab siyay laing mga babaye. Sa 17 sa Pebrero sa tuig 1546, human siya manihapon sa usa ka kombira nga gida- lit kaniya sa iyang mga higa la, si Lutero mibati ug nama*- tay dihadiha. Dunay mga magsusulat nga nagaingon nga si Lutero naghikog... ■ Ho Kang Cafe & ! Kestaurant ■ : ! ■ ■ ! ■ Dinugokan sa mga suki kay ■ ! lamiang moluto; batid ■ I ang kosinero J I I 317 Magallanes Sugbu, Sugbu ■ J
PANID 18 T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 Motuo Kang Dunay Daghang Mga Sapian Nagbilin Mga Testamentong K.ataw-anan? Si Horace Eliot Wads worth, milyonaryo, labihang lisanga nga siya budhian, bun-on. Tungod niana, sa i- yang testamento gigahin ni- ya ang kantidad nga Pl 50,- 000.00, isuhol sa makadakop sa tawong iyang gikatahapan (sa buhi pa siya) nga mao ang mobuno kaniya. Apan pagkadakung kataw-anan, sa miaging tuig, ang milyonaryo namatay sa Palm Beach, A- merika. Nahibalo kag unsay namatyan? Gibuno bang ti- nuod? Wala. Namatay sa sa- kit nga parálisis. Usa ka milyonaryo sa ba- langay sa Brisbane,. Austral- ya, sa buhi pa, nagpabuhat ug plaka sa iyang mga kasa- ba. Sa buhi pa siya, hinga- saba kaayo. Ug ang iyang tagawtaw, gipakuhaan niyag plaka. Sa iyang testamento iyang gibut-an nga tanan ni yang katigayonan bahinbahi- non sa iyang kaparintihan, apan ubos sa usa ka kondis- yon: nga buntag nga tanan, kinahanglan tokahon nila ang plakci aron sil?, makabati sa iyang kasaba. Si Mrs Adolf Zochling sa Elizabeth, New Jersey, nagbuot sa iyang tes tamento nga tanan niyang sa- lapi dili ihatag, bisan usa ka daku sa iyang bana, hinonoa, ipaadto kang Fifi. Nakaila ka kinsa si Fifi? Iyang iro. Intawon ang bana: wala bin- lig usa ka kadu. Gipalabi ang iro. Usa ka dalagang hamtong sa Roma, sa dayon na niyang kamatay, nagpadalidali pag- pabuhat ug testamento. Sa iyang testamento siya nagka- nayon: ayaw gayud hatagig usa ka daku ang akong bilas. Siya maoy usa ka bitin nga ibingan. Busa, ang kantidad nga P44,000.00 gihatag sa i- ring nga iyang pinangga. Makasakit Sa Tiyan Aug Pagka-kataw-anan Sa Hang Alga Panugon. Apan 7 iriuod Kana Ug Basaba Kining Pipila Nila Ka Testamento - -o mentó nga ginahimo aron pagbalus mga dagkung utang kabubut-on. Usa ko Tom Ry der sa Kaliporniya, walay ka parintihan, usa ka adlaw na- sakit. Giatiman siya sa duru- ha ka magsuong batang baba- ye. Ang iyang kwarta nga P400.00, nga hikit-an sa iyang pagkamatay, gipahatag, su mala sa sulat nga iyang hi- nimo, sa mga batang mang- giloy-on. Ang mga walay salapi du nay ilang kaugalingong kab- tangan nga ibilin aron mahi- mong erensiya nga panulon- don. Si John S. Hill, taga- Tsikago, Amerika, sa iyang pagkamatay nagbilin usa ka mubo kaayong testamento: nga ipahatag sa suod kaayo niyang higala ang mga kabi- lin niya. Nahibalo kag un say ipahatag? Unom ka ga- tus ka buok korbata. Ug si Worthy L. Churchill, sa Mi chigan nagkanayon: niay a- kong gibilin nga usa ka libo. Kining salapia kinahanglan gastohon aron kining relo na- ko nga bulawan nga ako u- sab nga gibilin, dili madaut. Kinahanglan yawihan kini adlaw-adlaw ug kon dunay diyutayng kadaut, ipaayo da yon. Si Churchill, sumala sa mga hiilhan kaayo sa mga mahigugmaon sa sine ug sa radyo, mao ang nailang "ven- troluquist" nga adunay mahi- kin nga pinabuhat nga mao rag mosulting tinuod, silabon siya man gayud si Churchill, ang tawo, mao ang nagsulti. Si Cnurchin nagbilin kawha- an ka libo ka pisos alang ko- no sa kinabuhi ug pagpuyo sa iyang manikin. Hunahunaa ra. Niay gibahin nako nga du- ha ka libo ka pisos, matud ni Ervin Charles Putman sa Denver, kinahanglan ipalit kinig mga bulak nga ibu- 'tang unya, dominggong ta nan ibabaw sa akong lubong. Arang-arang, dili kaayo ka- tawanan. Ingon usab niana ang panugon ni Charles W. Sonnenberg nga nagbilig lima ka libo ka dolyar kun napulo ka libo ka pisos alang sa mga bulak lamang. Apan pugngi una ang i- mong gininhawa. Niay ka taw-anan kaayo. Nahibaloan nimo nga tanang mga testa mentary o (kun testamento a- ron mamubo), isulat gayud ug papel. Apan usa ka mari no sa North Carolina, nagpa- patik sa iyang bokoboko. Ug maoy gisulat sa bdkoboko ni ya ang iyang katapusang pa nugon. Matud pa sa uban, a- ron matuman ang iyang ka tapusang panugon, inigkama- tay niya, kinahanglan nga si ya panitan. Kay kon dili, un- sa may basahon nga panugo- I Manuel A. Zosa, Cristobal A. Abella, Blas P. Cavada ■ Zosa, Abella & Cavada : na nga monunot man sa i- yang patayng lawas ang i- vang bokoboko? Apan nia pay lain: usa ka M. Camille Flammarion adunay usa ka hinigugmang aristokrata. Sa bokoboko sa hinigugma gisu lat ang usa ka panugon. Sa pagkamatay na, gipanitan ni Flammarion ang babaye ug nahibalo kag unsay nahitabo? Ang panid iyang gihimong hapin sa iyang mahal nga ba sahon. Usa ka pransis, sa *iyang testamento nagkanayon: iad- to sa Yawa ang tanan kong katigayonan. Usa ka dala gang amerikanhon nga nai- bog kaayo sa usa ka lalaking hinabako, nagbuot sa iyang testamento nga patamnag ta- bako ang ibabaw sa iyang lu bong, buwahan ang abut ko- no niadto matabako sa lalaki nga iyang gihigugma. Usa ka ingles nagbuot nga inig- kamatay niya, ang iyang la was ayohon gayud pagga- mus, ug matag-tigum sa Hun- ta sa mga Direktor sa kom- paniya nga iyang gipangulo- han sa buhi pa siya, kuhaon gayud ang iyang ginamus nga lawas, ipabutang sa silya nga iya kaniadtong pagalingko- ran, sa buhi pa siya. Kinta, mag-presidente gihapon siya bisan patay na. Usa ka milyo naryo nagbuot nga kinahang lan ang salapi nga iyang gi bilin ipalit daku kaayong bombilya aron isuga kanunay sa iyang nitso. Hadlokan ko- no kaayo siya sa ngitngit. Mao kana ang mga panu gon nga maorag binuang. A- pan hinimo sa kinasingka- sing. Nagpaila lang sa "kaa- yo" sa utok sa mga nanugon. Kon sa salimuang ba, tungod sa kahadlok sa kamatayon. Ikaw. . . unsaon mo pagbu- hat ang imong panugon ? Am- bi, pahibaloa kami. Pagsulat sa TABUNON. Hinoon, adunay mga testa- Attorney s-at-laiv Tel. 848-R 49 Sanciangco St., Cebu City I Í I
'1' A B U N 0 N Sabado, Hulyo 16, 193b PANID 19 ... PANID SA MQA MAQBABALAK ... "■■■■■ mnnl... nr.Tni....n... BAKHO SA MAGBABALAK Ang hoyuhoyng mabugnaw mohagwa's kadahonan, Sa dughan ta mosimpig sa hinayng pagsapigad, Ang kanags sa kahoy nga kaniya paghabonan Kalumo ang ginahingpit ug kalunhaw nga sigad. . . Niadtong mga magbabalak kinsa sa Hang dagang gipa- nay-an. SALILANG - mga honi sa daghanang kalanggaman Mga. awit nga naghulad mga lalim saloma; Tingug mga paraygon nga atong pagahiaguman Nga mohatag pagmanggad sa balaknong amoma. Maluyahon na uyamut kining diwa ug alampat Sa akong mga paggaray, - daw patayng handurawan; Kapakyas na maoy giangkon, nagyabag, ay! nagkampat, Hubo na sa katam-is punó ustib na ug kaulawan. Mga larawng tagumon nang atong kalangitan, Pagtipon sa sawomsom ug gab-ing umalabut, Ang wanang sa nagdagtum halayong langitngitan, Sa diin mga bituon pagbanwag nanagsabut... KANIADTO:... Tanan nga hinagawhaw nang atong kinaiyahan Kabuntagon kanato kabatan-on nagsugid: Kadahonang nagainggat linimisan sa yarnog, Tidlum sa hunahuna, lawig takna maoy amgid, Way sipyat sa akong garay kaanindot gyud nagaamog. Kanhi maoy ginaulipon ning dagang kong mahait; Tanan nga maoy nagaanyag ning yuta tang bulaban Subing ko maoy naglanog, nagdugtong, nakigdait. APAN KARON?... Kanang nagalagiting nga kainit sa kaudtohon Hinonian sa tukmo, sa kukok, sa antolihaw; Gilculit sa mainiton panglantatvng madamguhon, Sa matagtitik nako maoy gihulmang di bihaw, Buot akong mosulat pa buot mobalik sa dapit Diin akoy pagahubgon lakad katam-is sa alak: Ugating ulahi na - kadasig humalapit - Tanan nako mibiya - di na ako ang magbabalak. Usab kanunay nakong gipintal ang hulagway, Ang mabughawng larawan sa tahum kahapunon, Ug sa bulok nga ilimin sa lamdamnong panagway, Kanunay ang alampat sa balak ko tipunon. Panahon ko ang miabut na kanus-a mopahulay Dagang ko nga ang paglungtad mao unta gyuy tingusbawan, Kay wa nay magdadasig kaniya magsusulay... Aron siya ang molungtad sa dayon nga kausbawan. Nang atong kagabhion kangitngit nga pinulog, Ginisi sa kahayag bituon siya ug bulan, Ang kalag sa garay ko ginahan-ay, gidulog Aron sa iyang kananoy ang honi koy habulan. Wala nay mabungahon niining akong kalauman Pagtagik tahum balak hulad sa kahingpitan; Kay kanako mibiya na ang tanang katahuman - Wala na akoy kahayag gawas sa kangitngitan. Kanang kamabihagon nga sa atong kabukiran Kanunay nagahatag sa lunhawng kinabuhi, Kanang hatag-as bungtod sa patag giyam-iran, Sa mga kakahoyan gituboang nagsuhi,, . Far Eastern University - LORD OF LANCASTER Manila Ang daku nga wanang sa halapad kadagatan Tanang panahon sa iyang kalinaw ug kahusay, Ang dagaangon nga hangin sa dapit habagatan, Sa balud mopalihok, mopasayaw sa lusay. . . BASA KAMO SA "T A B U N O N" Í ■
$ . .. _... ra... -__ - ... Misugmat na ang sakit sa panahon! N agsibaw na ang bangga sa paugnat sa kusog sa nagkalain- laing tulonghaan ug unibersidad sa kaulohan: potbol, baskitbol, bisbol, lumba, langoy ubp. Misulong ning semanaha dinhi sa Manila ang mga maglalangoy sa Hongkong ug gipangikog ang atong mga hawUd. Sugdan na ang liga sa baskitbol sa tanang mga unibersidad. Alegre na usab ang Manila! Misugmat Na Ug ang dili mahigugmaon sa paugnat sa kusog, tua magpunsisokan sa Santa Ana, sa lumba sa kabayo. Ang uban pa gayud nga walay gana niana, magpunsisokan kanunay sa mga kantina sa Krus Roha, diin gabiing tanan dunay sayaw. Aw, Oo, kinahanglan mobayad ka... unsa man lay hisa- pian sa Red Cross. Kinahanglan gayud. Ug ay aw pagmulo kon diriyut da ang gikaon mo, kon dili igo sa imong gibayad. Moda kana karon: malisud na man nga sigihan ka lag pangayog amot sa Krus Roha, kinahanglan ipaagi sa kantina.
PANID 22 TAB U N 0 N Manchukuo Miprotesta DEPOSITO SA PUTHAW SA SURIGAW Sa Rusya LABING DAKU SA KALIBUTAN r - O r - Usa ka maisog nga protes ta sa kagamhanan sa Man chukuo gipasaka sa kagamhh- nang sobyit gumikan sa pag- sulod sa unom kun pito ka sundalong rusyanhon sa utla- nan sa Manchukuo dapit sa Changkaofeng aron pagtu- kod mga salipdanan. Laing 30 ka sundalo misunod nii- ning pito. Súmala sa protesta, ang pagsulod mining mga rus- yanhong sundalo maoy pagla- pas sa balaod, ug kinahang- lan nga ang kagamhanang sobyit magsugo sa naasoyng mga sundalo aron mobiya sa dapit nga ilang gisudlan. Ang mga punoan sa Tok yo nagpahayag nga, kon ang kagamhanang sobyit dili ma- nalinghog sa protesta sa Manchukuo, gikahadlokan nga dunay mahitabo. Ang Changkaofeng, maoy usa ka dapit nga hinungdanon alang sa mga katuyoan sa gubat. Sukad uiining dapita, ang a- mihanan sa Koreya matataw kaayo ingon man ang mga bases militares sa Hapon nga anaa sa duol sa utlanan sa Rusya. Castillo's Tailoring Prop. & Master Cutter, 1 V. P. CASTILLO ANG MGA ANAK SA LUNGSOD BLDG, 239 D. Jakosalem St., Cebu City Motabas ug motahi sa bi san unsang urog ug matang sa panapton sa bili nga maa- but sa tanan. Ang kalinis ug kalig-on sa among buhat mao usab ang ika pasalig sa among mga suki. Sulayi nin- yo. Modawat usab kami ug mga tinun-an alang sa a- mong Sartorial School of Men's Garment. Aron minahon ubos sa ka- pangakohan sa "National De velopment Company", ang. de posito sa puthaw sa Surigaw, gisugdan na pagsukod sa Bu ró sa Mina. Sumala sa mga unang resultado sa pagsukod, ang deposito sa Surigaw ma oy usa sa mga labing dakung deposito sa .puthaw sa tibuok kalibutan. Ang pagsukod na- kapakita nga ang mga bana- bana kaniadto, diyutay da ka ayo sa matuod gayud nga ka- daku sa deposito. Ang gi- daghanon moabut sa daghang bilyon ka tonelada. Sa usa lang ka diyutayng luna, hisu- sihan sa nagsukod nga naga- luob ang mga 30 ngadto sa 50 ka milyon ka tonelada nga puthaw. Nahuman na ang mga pagsukod preliminar, ug ang resultado gitun-an na ka- ron sa mga tekniko sa "Natio nal Development Company", apan ang pagsukod gipada- yon aron gayud paghingpit sa kasiguroan kon pila ka tone lada ang puthaw nga anaa i- lawum sa kayutaan sa Suri gaw. Si Dr. H. Foster Bain, ang magtatabang sa Presidente mahitungod sa mga mina, a- tua karon sa Surigaw ug si- ya ang nangunay pagpangulo sa mga inhenyiro nga nagsu kod sa mina. Kuyog kaniya ang usa ka amerikanhong in henyiro sa mina, kawani ug pinadala sa Buro sa Minas. Sanglit ang pagbuhal (smelt) sa puthaw' ingon man sa asero, magkinahang- lan ug laing dakung salapi ga- was nga kini mansud uyamut nga buhaton dinhi sa Pilipi nas gumikan sa kakulang sa karbon "coking", ang piano sa mga punoan sa "National Development Company", mao ang pagbangya sa puthaw' nga mamina sa Surigaw nga lab-as ngaato sa kanasuran sa gawas. Ang abut sa mi na, sugdan na pagpadala sa kanasuran sa gawas inigka- human sa lanaigánan nga bu haton duol sa mina. Ang pag- bunat mining lanoiganan sug dan na dili madugay. Ang piano nahuman na pagbuhat. Aron pagdaginot sa magas- to sa pagdaia mining lab-as nga putnaw' sa mga laing na- sud gikan sa Surigaw', ang kagamnanang komonwelt ka ron naghunahuna pagpalit ug duha ka bapor gikan sa "American maritime commis sion". Dili mahimo nga ang puthaw isakay lang sa mga bapor nga kaugalingon sa mga magpapatigayong priba- do sangnt kim mangayo man gayud ug píete nga maka- buktot. Gipaniguro nga ang Hapon maoy mopalit sa tanang put haw nga mamina sa Surigaw. ORIENTAL GLASS PALACE IMPORTATION & REPRESENTATION MIRRORS PLATE GLASS WIRED GLASS WINDOW GLASS VENETIAN MIRROR ALL-GLASS SHOW CASE COLORED FIGURED GLASS ALL-GLASS AQUARIUM VIEWS & SAINT PICTURE OUR SPECIALTIES Mirror Work & Picture Framing BASA SA - MAIN OFFICE 444-450 Mahalili St. Telephone No. 362 FACTORY 115 Leon Kilat St. Telephone No. 842-J T A B ÜNO N Cebu City, P. I. - P. 0. Box No. 370 - Cebu City, P. I. Sabado, Huiyo 23, 193S Batang Gibiyaan Sa Inahan Giilogan Usa ka bata nga babaye gibiyaan sa iyang inahan sa tiyatro Alegria, sa miaging semana. Pinaagi sa sulat si Gloria Galido, mitug-an sa pá ngalo sa kapolisan sa Manila nga siya mao ang inahan sa bata, apan sukad niya biyai ang iyang anak sa tivatro, si ya nagtago-tago na. Ang bata, giilogilogan sa daghang tawo, lake, babaye ug mga magtiayon nga wa- lay anak. Usa sa mga miso- lisitar nga siya ang hatagan sa bata, miingon nga buot si ya mangamahan sa bata aron lang pagsulay sa pagka-ama- han. FO"H mvnMOLOAOGn-, XAMCVUC *£1O I 50 lOOaM.SNC 0XIM 3.00"H,TRt£P"TATlD XULPH'JR. JOO GH SOH401KATES UMtf 3Q.0Q ON ,O!L OF SEAGADO ' £< 3 .
Sabado, Hulyo 23, 1938 TABUNON PANID 23 Nag*aso*aso Na Ang Mga Nangapil Sa "Miss Tabunon Mibaha Ang Mg a Pangutana Bahin USA sa labing dakung apan sa mga Pilipinhon mao ang Sa Indigay Sa Pagka "Miss Tabunon ! * Rung bangga makabaton ga yud dugang kadungganan ug kabantug. Ang TABUNON mohimo kutob sa maabut a- ron ang kahusay ug kalinis maoy mohari. Walay gidapi- Ang la- gan ang bing daghag ooto maoy mo daug sumala sa makita unya sa mga hagpat diin mahimo nga motambong ang mga ti- nugyanan sa nagkalain-laing pilionon. Ang hulagway sa mananaug pagka "MISS TA BUNON" mogula sa portada sa TABUNON. Daghang mga hulagway among nada- wat. Karong mga mosunod nga bulan sugdan na namo pagpatik ang maong mga hu lagway. Tanang mga lalawigan sa Kabisay-an nangaikag pag- apil sa bangga. Daghang su lat among nadawat gikan sa Sugbo, Bohol, Leyte, Negros Oryental, Misamis Oryental, Misamis Oksidental, ug u- bang kalungsoran sa Minda- naw. pagka wala masayud ug masinati sa mga nagkalain- laing dapit sa ilang yuta nga unta angayng ilang duawon
MIBAHA sa among buha- tan ang mga pangutana pi- naagi sa sulat, telepono, te legrama ug uban pang paagi sa pagpaabut kanamo sa ma ong mga pakisusi mahitu- ngod ning makaiikag nasud- nong bangga sa kaanyag nga ug taakon. Kon ikaw usa sa mga daghang nanagbaton mi ni nga apan, sugdi dayon - sa labing unang panahon nga makahigayon ka - ang pagsuroy sa mga matahum dapit sa Pilipinas. Unaha pagtumong ang imong mga lakang sa pulo sa Panay diin mahimutang ang tolo ka dag- kung lalawigan: Iloilo, Capiz ug Antique. Inigkanaug mo sa bapor nga imong gisakyan, mahia- gibuksan sa TABUNON. but ikaw sa pwerto sa Iloilo, ang makabibihag Raynang Si- "Matuod ba nga adto himoa yudad sa Kabisay-an. Maoy mosugat sa imong mga mata ang usa ka pangilin sa lung- ang matahum landiganan, ang mga harianong balay, ang sod sa mananaug pagka MISS TABUNON?" "Wala bay gi- mga dalan nga malinis. palabi ang buhatan?" "Dag- Sa imong pagsuroy-suroy ning dakung siyudad mao han na ba ang nangapil sa gayuy gamita ang ILOILO TAXICAB. Ang mga awto sa bangga?" "Kon pananglitan, ILOILO TAXICAB hayahay ug ang mga lingkoranan ma- modaug ang usa ka babaye, hunol-hunol. Timan-i kanang kompaniya sa taksi: ILOILO ipatik ba ang iyang hulagway sa Posada sa TABUNON?" TAXICAB. Kini ug daghan pa kaayo mao Kon mohunong na ikaw sa imong pagsakay-sakay sa ang mga pangutana nga sa- ILOILO TAXICAB, ug kon gusto kang mopabugnaw, pilia bog madawat namo ning pa- gayud ang VELVET ICE-CREAM. Ang VELVET ICE- nahon nga ang indigay sa ka- CREAM gawas nga malinis, lamian upod kaayo. anyag nag-anam nag kainit. Matuod nga ang mapiling "MISS TABUNON" adto pu- rong-purongi sa iyang lung sod. Himoon sa maong lung- Matin-aw kaayo ang tingog ning sinehana sod niya ang usa ka pangilin nga pinasiugdahan gayud sa TABUNON. .ng TABU- Pagkasunod adlaw, sa walay duhaduha, gusto ka gayud NON mao ang mangamot sa nga motan-aw sa mga silinganang dapit sa Iloilo sama sa tanan, tinabar/gan sa mga Molo, lungsod nga maoy natawhan sa daghang mga naban- lungsoranon sa maong dapit nga tungod sa pagkapili sa li tug Pilipinhon maingon kanila kang karon Presidente sa sa sa iyang mga anak pagka Korte Suprema, Ramon Avanceña, don Gregorio Araneta, "MISS TABUNON" ning da- kanhi sekretaryo sa hustisya, don F. Feria, kanhi piskal-he- neral, kanhi Mahistrado Melliza ubp. kun sa Jaro, lungsod nga nabantug pagka pinuy-anan sa mga milyonaryo ug pag ka dapit diin kanunayng pagasaulogon ang mga sayawng harianon, kun buot ba hinoon ikawng moduaw sa mga lala- wigan sa Capiz ug Antique. Human ka magpabugnaw sa VELVET ICE-CREAM, unya makahunahuna ka pagtan-aw sa sine, pahatud dayon sa ILOILO TAXICAB ngadto sa CINE PALACE kun sa CINE ROXY, ug ang mga lingkoranan dili magahi. Kon ikaw wala pa makapa- dala sa hulagway sa maanyag dalaga nga gusto mong mahi- mong "MISS TABUNON", li- hok karon dayon. Ayaw pag- langay-langay kay tingali un ya maulahi ka! Ning imong gilaraw nga panaw, ayaw pagsakay laing saiakyanan gawas sa 1LLOILO TRANSPORTATION, PA NAY AUTOBUS, ALEOSAN TRANSPORTATION, ug EAGLE EXPRESS. Kay ang mga saiakyanan sa ILOILO TRANSPORTA TION, PANAY AUTOBUS, ALEOSAN TRANSPORTA TION ug EAGLE EXPRESS ginadumala sa mga tsoper nga batid ug ubang mga kawani nga maabtik ug matinahuron.
PANID 24 T A B (JNON Sabado, Hulyo 23, 1H38 Magdalena... IYO TASYO (Sumpay sa panid 11) sa kalinaw? Nganong wa may kalooy ang in- vong kasingkasing? Nganong wa may gugma ang inyong balatian? Gubat... gubat... gubat! IYA TASYO Magdalena: nangita ka sa kalinaw7. Apan duna bay kalinaw7 ang usa ka nasud nga daugdaugon? May kahusay ba ang bay mo kon sulngon ang imong taas sa mga kaaway? Wa ka gayud, in day, makasabut... MAGDALENA Wa makasabut ! Ako... ako nga namatyag ama- han, ako nga nawad-an sa bugtong kong igsuon sa natad sa panggubatan, Oo ako... nakasabut kaayo unsa kahapdus bation ang kaguol nga i- ngon niana, hinatag sa kamatayon nga kalit ug hinanali. Nahibawo ako kaayo sa bili sa mga kinabuhi nga nangausik kay giawhag ninyo pa- ingon sa kadaut nga makalilisang: ang gubat. (Mutis) IYO TASYO (Molingolingo) Dili diriyut da ang mga nasud nga napukan tungod sa luha sa mga babaye! GULA II ENRIQUE Nag-inusara ka man lang, Iyo Tasyo? IYO TASYO (Moyanghag) Puno gani, Undo, ang ulo sa dag han kaayong mga hunahuna, dili mahinultol ang tawo pagpanawag pag mga kauban... ENRIQUE Duna kay nagul-an? IYO TASYO Wa man... ENRIQUE Anugon? Katalamayon sa tawo nga mahinugon sa iyang kinabuhi nga gikinahanglan sa ina- hang yuta!... (Trans.) Enrique, wa ka mahi bawo nga daghan na kaayo, sama sa imong pa- nuigon, ang nangamatay na aron kining yuta natong hinigugma dili mahulog sa mga kamot nga buot kanato magamando? Wa ka mahiba wo nga ang atong mga kaaway hapit na moabut ning sawang sa atong siyudad kay ila nang na- buntog ang atong kaigsuonan nga misugat pag- sulong kanila? Ug unya... ikaw... ikaw, unsay nahimo nimo sa imong yutang natawhan? Ikaw nga dunay mga buktong matigson... ikaw nga lalaking ambungan... ENRIQUE (Mosanta) Iyo Tasyo, wa mo ako hisabti... IYO TASYO Dili kinahanglan nga imo akong pasabton. Na hibawo ako nga sa sunod semana kaslon kamo si Magdalena ug kana maoy nakapugong ka- nimo. ENRIQUE Dili kana mao, Iyo Tasyo. Si Magdalena naga- sabak sa bunga sa gugma nga wa pa makasal. Kon ako siyang talikdan ug kon unya tungod niana, kabson ako sa palad, kinsa pa man... (dili makatiwas kay moluom ug sa nadugay na... mi- padayon). Iyo Tasyo, gihigugma ko si Magda lena. IYO TASYO Apan ang gugma sa yutang natawhan mao ang pungpung sa tanang mga gugma. Kanang gug- maha nimo mahimo nga molawus, apan ang gugma sa yutang natawhan kinahanglan nga mabuhi ug molambo. Enrique, labaw sa tanang gugma máo ang pagmahal mo sa yuta nga na- gahatag kanimo sa hoyohoy nga imong gina- hanggap. (Mutis) (Trans.) Iyo Tasyo, may mga anak ka ba?... IYO TASYO (Mopahiyum uga kaayong pahiyum). May mga anak ba ako?... Upat ang anak kong lalaki ug silang tanan gihatag ko sa akong yutang na tawhan. Gahapon pa lang ako mahibawo nga nahurot gayud silag kamatay sa kombate. ENRIQUE ENRIQUE (Molingkod sa bangko) Yutang Natawhan! Unsay lami nga puy-an sa yutang natawhan kon patay na ang imong gugma? Apan unya... mag- unsa kining gugmaha kon wa nay yutang na tawhan nga magabUhi kanunay sa tanang pag- lauman! (Mangutkot sa ulo) Ginoo.. kalisud ning gipapagpilian mo kanako! (Puno sa kalooy) Kaanugon!... (Sumpayan pa sa sunod gula)
Sabado, Hulyo 23, 193S J 5 Ang kinabuhi ni Rizal sa gamay pa siya angay panig- ingnan sa atong mga kaba taan ilabi na ning panahona karon sa kabaghoan diin ang mga katigulangan nánagnga- lan kanila nga mga wala nay maayong pamatasan ug ka- pangakohan. Ngano nga a- ngay panaminan ang kinabu hi ni Rizal sa gamay pa siya? Sa may kagulangon nang pito ka tuig si Pepe gipagi- kan sa iyang mga ginikanan ug mga kaigsuonan ngadto sa Biñan aron patunghaon. Ang iyang mga igsuon wala makapugong sa ilang mga lu- ha nanaghilak tungod kay si T A B U N O N PANID 25 SA CAMAY PA SI RIZAL - o Hinikay ni FRANCISCO D. BOTER wala niya tumana. Matina- huron kaayo sa iyang mga magulang ug sa mga tigu- lang. Sa panahon sa orasyon atua miluhod sa altar ug inig- kahuman ug pangadye molu- hod ug mohalok sa kamot sa iyang mga ginikanan. Daku ang gugma ug pag- mahal ni Rizal sa iyang ina han. Sa didto pa siya sa Bi ñan ang iyang mga sulat magdala gayud ug "comple mentary ending" ning mosu- Pepe dili naman nila igkita nod: "Ang imong pinanggang sa hataas nga ©panahon. Si Pepe nga dili malimot pag- Pepe usab hapit kahilakon, halok sa imong mga kamot". apan ang iyang kaugalingong Kining ilang panagbinatiay tanlag nagtaho kaniya sa gipakita gihapon niya sa did pagpugong sa iyang mga lu- to pa siya sa Oropá diin gi- tun-an niya pag-ayo ang ha kay matud pa niya may igo na siyang panuigon nga mga sakit sa mata kay maoy magabaton ug kaisog. Kining bugtong tinguha niya nga iyang kaisog ug kabugnaw inigabot sa Pilipinas iyang mitumaw gayud sa kaisog kaoperahan ang mata sa i- nga iyang gipakita sa iyang yang inahan nga hapit na pakigbugno batok sa mga ka- mabota. Ug salamat kini na- lapasan ug mga pagdaugdaug ayo gayud niya. Ug sa pag- igi kaniya didto sa Dapitan sa mga katsila batok sa mga iya usab gibuhat ug baroto Pilipinhon. ang iyang inahan diin ilang duhang kasakaysakayan. Sa iyang tibuok kinabuhi wa- Si Rizal masinugtanon sa i- yang mga ginikanan. Walay mga sugo ug pahimangno nga la siya mahinomdom nga na- kabuhat siya ug dautan nga angay kamahayan bisan di- yutay na lamang sa iyang i- nahan. Si Pepe sa didto na siya magtuon sa Ateneo sulondon nga tinon-an. Ang iyang pa nahon gibahin niya pag-ayo aron dili mausik. May higa- yon siya sa pagtuon sa iyang mga basahon, sa pagpaugnat sa kusog, sa paglolinghayaw, sa pagpamintal, sa pagpa- ningba, pagpangadye, ug li ban pa. Wala siya magusik sa panahon mao nga siya na- himong usa sa mga maayong laki ug masinabuton sa tu- longhaan. Mga kabataan sundon nato si Rizal aron kita mahimong tinuod nga garbo sa atong Yutang Natawhan súmala sa iyang mga gidamgo. BASA SA - T A B U N O N 4
PANID 26 TAB I N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 Kamot Sa Bata ~ o - (Sugilnnon ni FAUSTO DUGEN1O) ^TaGLAKAW siya sa da- *• lan nga nagkatawang maorang usara. Usa ka ya- wan-ong katawa migula gi- kan sa ivang tutonlan. Lain kaayo nga kinataw-an kadto. Bisan siya nga anad na ka- ayong magpaminaw sa iyang kaugalingong kinataw-an, si- nati na kaayo sa iyang pag- pakita nga siya malipayon. wala niakasabut diin gikan kadtong katawa nga karon milugwa sa iyang mga ngabil. "Ha! Ha! Ha! Ha!" Nag- lubag-lubag siyag kinatawa. "Ha! Ha! Ha! Ha! Walay laing nasayud gawas kanako'. Walay laing nasayud! Kin- say laing masayud?" Ug mi- hunong siya sa iyang paghia- but sa baybayon. Hapit na ang kaudtohon ug ang nag-
Sabado, Hulyo 23, 1938 Iaggiting kainit sa silaw sa adlaw nga m i h a p a k sa mga balas nga maputi daw, sa iyang tan-aw, nagsayaw- sayaw. Walay Jaing la wo didto sa baybayon. "Ha! Ha! Ha! Ha!" mipadayon siya pagkatawa. Ubos sa usa ka punoang lubi milingkod siya. Maoy i- yang gilingkoran ang usa ka iroso nga sa usa ka panahon niana gianod gikan sa lawod ug nga gitabangag guyod sa mga molupvo niadtong ilang balangay paingon sa i ba ba w ar on dili na mad al a pagbalik sa dagat sa pagsi- bog niini ngadto sa halavong hunasan. Milingkod siya did to. . . karon wala na siya magkatawa. Usa ka pahi- vum nga yawan-on gihapon sama sa iyang katawa mao na ang mibanus paghavag sa iyang panagway. "Walay laing nasayud.... Wala gayuy masayud. Kin- say masayud? Usa ka buhat nga ako day nahibald, ako day nagmugna, ako day naghi- mo... Kinsay laing masa yud?" nagkanayon siya sa i- y a ng k an gal i n gon. " K i n s a y magbunahuna nga gihimo ko kadlo ?" Ang iyang pahiyum nga yawan-on didto gihapon nagpadayon paghavag sa i- yang mga ngabil. Ang mga balod nga nanag- ilog paghapak-hapak didto sa ngilit niadtong baybayon sa ilang panaglumba sukad sa halavong bah in sa lawod daw mga tawong nanagdula nga nangalukot-lukot samtang si la nanikay-sikay aron ang u- sag-usa maoy mahiuna pag- abut s¿i daplin sa dagat. "Karong taudtaud," ma- tud niya, "hikit-an gayud ako nda nga maglingkod din- hi. Pangitaon gayud ako. Hikit-an ako nila dinhi. Ug ingnon ko sila: komusta si Crispin? Ug sila motubag: mao bitaw, Kolas, nga ikaw among gipangita, ikaw among g iambi, kay si Crispin nagpu- nay pana wag kanimo, Ngu* T A B U N O N hal ha siya apan malitok gi hapon niya ang imong nga- lan. Nagpanawag siya kar.i- mo. Bisan kono siyag mama- tay basta ikaw lamang gayud ang mugpadayon pagtambal kaniya" Ug unya, siya si Kolas, ang labing ini.la ug bantugang mananambal sa ilang bala ngay, ang giila sa tanan nga iabing matarung nga erbolar- vo sa balangay sa Habitan, mokuyog sa nanagkuha kani- ya. Ayohon gayud niya ang ivang bavhon, mobalik siya pagpahiyum sa iyang daw wa lay kabilinggan nga pinahi- yuman, hikapon dayon niya ang agtang sa masakiton, pa- hiran niya sa singot, sultihan niya mga pulong nga maka- paturok paglaum, kuptan ni ya ang pulso. . . unya moi- ngon dayon siya sa tingog nga madungog sa tanan • "ayaw kamo kabalaka. Kon b an lamang ni Bathala nga pahilawigon pa ang iyang hinulamang kinabuhi malu- was pa siya mining iyang sa- kit. Apan kon pagbut-an na Niya ni Bathala ang pagkuha ngadto Kaniya unsa ang Iya- ha. kanang tanan anaa da Kaniya. Apan karon nga pagka karon dili ako motuo nga kana hi moon ni Batha- la..Silang tanan mami- naw ug mopatalinghog sa ta- nang pulong nga mogula gi kan sa iyang mga ngabil. Ug inig-abut na sa panahon, ang tanan mag-ilog pagduol, labi na gayud ang mga banay ni Crispin, modapo sa lawas nga dili na maglihok, magdungan pagminatay... ug siya, ang nabantug nga mananambal nga anad na kaayo sa mga hitabo ug talan-awon nga i- ngon niadto igo na lamang "Unsaón ta man. moingon: pagbuot ni Bathala. Unsa ang Iyaha, adto Kaniya pauli." # MIDUNGOK si Kolas ug nakita niya nga ang iyang si- nilas napuno sa balas. Gitak- takan niya sa balas ang i- yang sinilas. Gilugod niya sa iyang kamot ang buling sa iyang mga-till. Pagkahuman niini, gikuot niya ang taba- ko gikan sa bulsa sa ivang kamisa tsino. Giusap niya ang tabako. Karon wala na ang yawan-ong kinataw-an nga kaganina mihayag sa i- yang nawong. Wala na upod PANID 27 didto ang yawan-ong pahi yum. Mikuha siya sa pipila ka buok bato gikan sa may ubos niadtong troso nga i- yang gilingkoran ug giitsa niya ang maong mga bato ngadto sa dagat nga karon nag-anam na pagsibog, nag- anam na paghunas. Dayon mipadayon siya sa iyang paghanduraw: Ang labing masulob-on mao si Di- nang, ang asawang buotan ug mapinalanggaon ni Crispin. Siya ang labing kusog momi- natay ug daghang moduol ka niya aron pag-alam-alam nga ang kaguol kinahanglan nga inaya-naya lamang niya kay ang tanan pagbuot man ni Bathala. Maanyag gihapon unya si Dinang, modugang si ya sa pagkamatahum kon ang iyang mga mata puno na sa daghang luha. Siya si Kolas usd gayud unya sa labing una nga moduol kang Dinang w- ron kini tambagan nga dili lamang magpalabi sa iyang kaguol kay madaut lamang unya hinoon ang iyang lawas. Ug si Dinang motubag: "pa- sagdi lamang ako ninyo, pa- sagdi ako ninyo, pasagdi ako (Ipayadon sa panid 36)
PAN1D 28 T A B U N O N Sabado. Hulyo 23, 1938 Simdat ni MERCEDES K. MANGIJBAT Inig adto nimo sa simbahan aron pagsim- ba, paninguhaa ang pagdala üg diyutayng kwarta nga arang ikahatag sa "colecta". Kon ang mga lung- suranon may katungod sa pagbayad ug buhis aron adunay magasto ang kagamhanan, ang mga sakop sa bisan unsang tinuhuan may katungdanan usab sa pagtabang sa mga galastohon sa ilang tagsa ka sim bahan. 4. 5. Ang simbahan maoy dapit sa pagampo ug pagsaulog sa Dios. Rusa, pagbaton ug hingpit nga kaligdong, pagtahod ug kabuot. Gamita ang imong panahon sa pagsaulog sa Dios ug pagpalandong sa kinabuhing dayon, palaran arang sa mga matarong, ug tunay nga kasakit alang sa mga makasasala. . - - ' - -- COMPAÑIA MARITIMA < ANG BAPOR "PANAY" MOGIKAN sa Manila matag Biyernes sa ika 7:30 sa bun tag. Moabut sa Sugbo sa sunod adlaw sa ika 9:30 sa buntag. Mogikan sa Sugbo sa ika 5:00 sa hapon sa maong adlaw pai- ngon sa Dumaguete, Misamis ug Iligan, ug mahibalik sa Sugbo I sa Lunes sa udto. Mogikan sa Sugbo sa tanang Martes sa I ika 7:30 sa buntag ug moabut sa sunod adlaw sa Manila sa I ika 9:30 sa buntag. 1. Kon ikaw lalake, ay aw pagsulod sa simba- han nga magsaput sa "camisa dentro" kun sa bisan unsa nga maagid-agid sa kamisin. Kon ikaw baba- ye, ayaw pagsul-ob sa pinikit ug purol, ingon man sa sinina nga daku kaayo ug liab nga makapakita sa i- mong dughan. Kon ang iniong sinina pinilipina, ayaw pakawala sa imong kandongga. 2. Sam tang anaa ka sa sulod sa simbahan, a- yaw pagpakigsulti, pagpakighunghung, bisan nga- ni pagpakigsinyasay. Ingon man ayaw paglingili- ngi ni panglantaw. 3. Inigsugod sa misa, panguros ug moluhod ka hangtud sa pagbalhin sa pari dayong sogod sa "Evangelio," nga maoy imong itindog. Pagpadayon sa pagtindog hangtud sa pagkatapus sa Evangelio. Inig yokbo sa pari moyokbo usab ikaw ug inig ka tapus sa "Credo" molingkod ka. Sa pag "Sanctus," "Sanctus," luhod hangtud sa pagkatapus sa pagka- lawat sa pari. Kon adunay mga hungitan sa pag- pakalawat, moluhod ka usab hangtud nga kana ma tapus. Sa pagbendisyon sa pari, moluhod ikaw. Mo- tindog ka samtang basahon kun kántahon ang kata- pusang "Evangelio". ANG BAPOR "CORREGIDOR" MOGIKAN sa Manila sa tanang Martes sa hapon sa ika 3:00; moabut sa Iloilo sa ika 9:30 Sa buntag sa sunod adlaw. Mogikan sa Iloilo sa maong adlaw sa ika 6:30 sa hapon ug moabut sa Sugbo sa tanang Hwebes sa buntag sa ika 7:30. Mogikan sa Sugbo paingon sa Surigaw sa maong adlaw sa ika 11:00 sa buntag, ug mobalik dayon sayo sa buntag sa sunod adlaw. Mogikan sa Sugbo sa tanang Bi yernes paingon sa Iloilo ug Manila sa ika 6:30 sa hapon ug moabut sa Manila sa tanang Domingo sa 8:30 sa buntag. ANG BAPOR "LUZON" MOGIKAN sa Manila sa tanang Sabado sa gabii sa ika 9:00 ug moabut sa Sugbo sa tanang Lunes sa ika 7:00 sa buntag. Mogikan sa Sugbo sa maong adlaw sa ika 6:00 sa hapon paingon sa Kagayan ug Bugo, mahibalik sa Sugbo sa tanang Miyerkoles sa buntag sa ika 7:00. Mogikan sa Sug- go sa ika 9:00 sa gabii sa tanang Miyerkoles ug moabut sa Manila sa tanang Biyernes sa buntag sa ika 7:30. ANG MGA BAPOR "BOHOL" UG "BASILAN" USA niining mga bapora mogikan sa Manila sa tanang Miyerkoles sa gabii sa ika 8:00 aron moabut sa Sugbo sa tanang Biyernes sa buntag sa ika 7:00. Mogikan sa Sugbo sa ika 2:00 sa hapon sa maong adlaw paingon sa Maribuhok, Samboanga, Kota bato, ug Dabaw, Daliaon ug Talomo; ma hibalik sa Sugbo sa mosunod Sabado sa ika 11:00 sa buntag. Mogikan sa Sugbo sa ika 10:00 sa gabii sa maong adlaw, ug mahiabut sa Manila sa tanang Lunes sa buntag sa ika 7:30. ANG MGA BAPOR "CEBU" UG "MACTAN" USA niining mga bapora mogikan sa Manila sa tanang Martes sa hapon sa ika 5:00 aron mahiabut sa Sugbo sa tanang Hwebes sa ika 8:00 sa buntag. Mogikan sa Sugbo sa maong adlaw sa ika 9:00 sa gabii paingon sa Dumaguete, Dipolog, Samboanga; Kotabato, ug Holo; mahibalik sa Sug bo sa mosunod nga Biyernes sa ika 6:00 sa buntag. Mogi kan sa Sugbo sa maong adlaw sa ika 8:00 sa gabii, ug mahia but sa Manila sa tanang Domingo sa ika 7:00 sa buntag. ALANG SA UBANG KASAYURAN, DU AW A ANG Compañía Marítima, Fernandez Building Telepono No. 572, Siyudad sa Sugbo BASA SA T A B U N O N"
Sabado, Hulyo 23, 1938 Matahum... (Sumpay sa panic 9) siyay pag angkon sa kapak- yasan. Kay kadto naila na niya nga maoy matuod nga gugma, iyahon gayud niya kadto. Mao kana ang lakbit nga saysay sa kinaiya ni Scarlett O'Hara nga modala sa labihang katakus, ingon sa gitagna ko na sa unahan, ni Norma Shearer. Ang papel nga Rhett Butler, ang tawo nga ambu- ngan nga nahigugmag tinuod kang Scarlett O'Hara tungod kay managsama ang ilang mga kinaiya, naangkon ni Clark Gable. Katon, moingon ako nga namugna ni magsu- sulat Mitchell si Rhett Buler sa iyang basahon aron la mang madala ni Clark Gable sa maputing tabil. Ang tag- sulat mining sinulat, sa pag- hibalag niya ni Rhett Butler sa unang mga panid sa sugi- lambong, nahinumdum dayon kang Gable nga maoy usa ka Rhett Butler. Ang panag- wav, ang kinaiya ug panli- hok sa usag usa nanagkahul- ma. Ug pun-an usab sa ka takus ni Clark Gable, hilabi- han na gayud ka lamian nga tan-awong buhi si Rnett But ler. (Dili malalis ang kaha- wod niyang midala sa, papel ni Cristian, ang maisug nga tawo nga nangolo sa mga ma- supilong magsasakay batok sa mapintas nga kapitan sa barko, sa lilas, "Mutiny on the Bounty'') Sa mga papel ni Melanie Hamilton ug Ashley Wilkes, mga protagonista nga mga dagku usab ug mga bahin sa basahon, ang balita wala maghisgut kinsa ang padad- on. Kay ang Metro man ma oy molilas niini, matin-aw u- sab nga ang mga tawo nga padad-on sa maong mga ba hin gikan da gihapon sa ilang •istudyo. Ug ang tagsulat nga nasinati na sa mga lihok ug T A B U N O N kinaiya ning duha sa basa hon, ug nga hinan-aw sa si ne, makapili nga maoy labing angayan si Myrna Loy, bi- toong masiga sa "The Thin Man" sa papel ni Melanie, matuod nga higala ni Scar lett, ug si Franchot Tone, ak- tor nga nabantug sa pagka- ayo niyang mídala sa mga li las "Mutiny on the Bounty" ug " Thév Gave Him a Gun", sa papel ni Ashley ang gihi- gugma ni Scarlett apan kinsa nahigugma usab kaniya (kang Scarlett) usa ka gug ma nga alang sa usa ka hina- laran, kay si Melanie man ga yud ang matuod niyang (ni Ashley) gihigugma. Gitagnang daan ning tag sulat nga kon dili lamang ka- piangan ang basahon sa mga bahin nga matahum sa mga maglililas, molabaw pa kini kadaku kay sa "San Francis co" ug matahum pa kay sa "David Copperfield" nga na- buhat sa mao gihapon istud yo. Pipila Sa Mga... (Sumpay sa panid 12) hikalimti na lamang kadtong imong singsing nga kuko sa kabaw." Mikatawa ang ba- baye. "Pasayloa ako, Nyora," mi- tubag si Esopo, "nga dili ko madawat ang imong gitanyag kanako nga singsing. Alang kanimo kadtong akong sing sing walay bili kay usa man lamang ka kuko sa kabaw. Apan kadtong s'Vigsinga gi higugma ko sa tinuod, gihi gugma ko, gimahal ko kadto ug karon nga wala na ang maong singsing sa akong mga kamot daw tuk-on ako sa tu- mang kagul-anan. Dili na ga yud tingali ako, Nyora, ma- kita nimo nga mokatawa. Kin sa pay abutog kalipay tapus mawala gikan kaniya ang i- yang labing pinakamahal nga butang? Kuko lamang sa ka baw - singsing nga kuko sa kabaw - apan ako kadto si- ya, gimahal ko, gihigugma ko sa tinuod. Dili ko ikaulaw OPON FERRIES, INC. Regular Service Opon and Cebu PHONE 531 CEBU M/L "MADAL1" M/L " BATO" Leaves Opon Leaves Cebu Leaves Opon Leaves Cebu 5:00 A. M. 6:00 A. M. 6:30 A. M. 5:30 A. M. 7:00 ,. " " 9:30 " ,, 7:30 ,, 9:30 " " 10:30 " " 10:00 " " 11:00 " " 12:00 Noon 1:00 P. M. 2:00 P. M. 1:00 P. M. 2:30 P. M. 3:30 " " " 4:00 " " 3:00 " ,, 5:30 ,, 4:30 ,, ,, 6:00 ,, ,, " 5:00 " ., 8:30 " M/L "ATO" M/L "MACTAN" Leaves Opon Leaves Cebu Leaves Opon Leaves Cebu 6:00 A. M. 7:00 A. M. 6:30 A. M. 7:30 A. M. " 9:30 ,, 8:30 ,, " 10:00 " " " 9:30 " " 11:30 " ., 10:00 " 12:00 Noon 11:00 " " 1:30 P. M. 2:30 P. M. 3:00 P. M. 2:00 P. M. 4:30 " " 3:30 " " 5:00 ,, ,, 4:00 " " 6:30 " 5:30 " ., 7:00 " " 6:00 " " MOTOR "OPON" Leaves every morning at 3:00 A. M. for Tubigon. Leaves Tubigon at 11:35 A. M. for Cebu. Note: This schedule is subject to change. E. Araneta Manager PANID 29 nga isul-ob ko kadto siya sa akong kamot bisan singsing lamang hinimo sa kuko sa ka baw. Nganong ikaulaw ko man? Unsay labut sa uban kanako? Ang akong paha- rion kanako mao ang akong kaugalingong pagbati, dili ang mga pagbati sa uban..." Samtang nagsulti si Esopo naghinuktok ang babayeng adunahan, sa iyang mga ma ta milugok ang pipila ka lu- sok nga luha. Kay sa paghis- got ni Esopo mahitungod sa singsing nakahunahuna siya sa iyang bana nga iyang gi- salikway sa walay malig-ong katarungan. Human mola- kaw ang iyang bana daw gi- kymos-kumos ang iyang ká- singkasing sa kamingaw a- pan kini wala lamang niya ipakita kay maulaw man si ya. Karon natandog pag-u- sab ang iyang kasingkasing. sa mga pulong ni Esopo. "Usa ka singsing arig i- mong bana, Nyora," matud ni Esopo, "nga bisan kaha hini mo lamang gikan sa kuko sa kabaw apan nga imong gi mahal sa tinuod, imong gihi gugma, imong gimanggad. Unsay labut sa uban? Nga nong isalikway mo siya tu ngod lamang kay siya lapok alang sa uban? Karon mo- balik ako sa dagat. .Pangi- taon ko gayud kadtong akong singsing nga kuko sa kabaw. Ako kadto, ako kadtong gihi gugma, pangitaon ko ga yud. . ." "Gihayagan mo ang akong pangisip, Esopo," matud sa babaye, "karon ipaapas ko ang akong bana. Unsa man tuoy labut sa uban kon siya kabus? Kon siya usa ka tina- may. Gihigugma ko siya...!" Ug ang babaye mihilak, mida- ngoyngoy. Gimingaw siya sa iyang bana. BASA SA - TABUNON
PANID 30 - Na hala, - matad ni To- Imbong, - panlingkod kamo pagtarong kay atong sumpa- yan ang atong sugilanon. - Kannay! - misupak ang mga namati, - dili ma- himo, To-Imbong. Kinahang- lan sublion una nimo ang na- ngagi ar on koñsoylog diyutay. Mipahiyum ang tigulang magsusugilanon. - Na, - matud niya, - inyo man ka- hang pagbuot, ako alagad la- mang sa pagbuot sa kadag- hanan. Pamati: dihay duha ka magsuon, si Pedro ug si Juan. Si Pedro, bahandianon ug palabilabihon; si Juan ka- bus. Ang asawa ni Pedro manggiloy-on kaayo. Si Juan nga kabus, may anak nga ka luha: si Godofredo ug si Al fredo. Usa ka adlaw, si Pe dro nagdamgo: nga modu- gang ang iyang ka-bahandia- non kon iyang adtoon ang ikapitong bukid ug pusilon ang langgam nga labing ma- tahum. Nga ipaihaw kaniya ang langgam ug ipakaon ang atay, kay sa human niya kad- tong tanan matuman, ang i- yang singot mahimong agtva ug ang iyang hugaw mahi mong bulawan. Tuod man: gipusil niya ang langgam ug T A B ( J N O \\ Sabado, Ilulyo 23, 193£ giihaw. Apan gitawag siya sa iyang piniyalan sa iyang mga negosyo. Sa paghilakaw niya, nahiabut si Godofredo ug Alfredo, ang kaluha, mga nangayo sa atay. Kay mang giloy-on, gihatag sa asawa ang atay sa langgam ug aron dili siya hisusihan sa iyang bana, nagdakop siyag manok ug ang atay niini gisalin ni ya sa iyang bana. Sa pagka- hibalo ni Pedro sa tanan, la- bihan niyang kasukoa ug nag- andam usa ka panimalus. I- yang gidala ang kaluha sa pangayam ug unya, gibiyaan sa taliwala sa masiut nga la- sang. Ang kaluha nalowas sa usa ka kasador. Gidala sa ka- sador ang kaluha sa Ha, ug sa pagpangadagku na, ang kalu ha nanamilit kay mangita ko- no sila sa Hang swerte. Sa paghiabut nila sa lasang, hi- sugatan nila ang kaluhang li yon, kaluhang tigre, kaluhang leopardo ug ang kaluhang ko- niho. Sa nadugay na nilang lakaw, kinuyogan niadtong mga kaluhang mananap nga nahimo nilang suod nga higa- la ug maniataban, nagkasabut sila nga magbulag. Gidala ni Godofredo ang usa ka liyon, usa ka tigre, usa ka leopardo ug ang usa ka koniho, ug gi- bilin sa iyang kaluha ang ka luha ang kaluha usab niad tong mga mananapa. Si Al fredo mipadayon sa iyang panaw ug wala madugay na hiabut sa usa ka gingharian nga nagbangutan. Nagbangu- tan kadtong gingharian tu ngod kay niadtong adlawa ko- no, ilawog sa seripinti nga pi- toy ulo ang maanyag nga prinsisa. Giadto niya ang Ha- ri nga amahan sa prinsisa, gihangyo nga siya lay mosu- long sa seripinti. Gitugotan siya ug iyang giadto ang se ripinti. Makalilisang ang i- lang kombate. Ug ania ang sumpay: koniho nga nagtangag usa ka diyutayng panit sa kahoy. - Agalon - nagkanayon ang koniho, - gamita kini; isap- ong sa imong ilong ug bisan mag-unsa pa siyag paaso, di li kana maunsa. Wala madugay, miabut ang seripinti. - Aha! - matud sa seripinti, - kasayo ba ni mo. - Seripinti - mitubag si Alfredo, - wala ako mahika- tulog ug makapahulay. Gigil- asan ako kanunay pagpinaa- but sa banagbanag kay buot ko gáyud kilawon ang unod mo. - Hinugay na sa imong pangandak - mitubag ang seripinti, - karon, panukad na, kay sugdan ta ang kom bate. $ MAO pay paggitib sa ba- nagbanag. Si Alfredo didto nang daan sa natad sa Ning sayong kabuntagon, ang kaabtik ug kalig-on sa se ripinti malab-as na. Wala na magdugo ang iyang liog nga naputlan sa usa ka ulo; nau- ga na. Mapiskay kaayo siya, ug ang iyang mga mata naga- dilaab sa dautang tinguha nga mao ang pagtapus kang Al fredo. panag-awayan. - Mobalik pa kaha kadtong seripinti ? - mi- tiaw siya sa liyon nga kaniya misiping. Taudtaud, midahunog ang bukid. Usa ka mabagang aso daw nakalukop sa tibuok ka- libutan. Ug pagkalangto ni adtong asoha. Si Alfredo na- luya, apan samtang gipaypa- yan siya sa liyon, miabut ang Ug sa iyang bahin, si Al fredo, wala na modasdas. Gi- bantayan niya pagayo ang i-
Sabado, Hulyo 23, 1938 yang uiiok. Ang iyang gihi- mo... misandig siya sa pang pang, ug naghulat sa seripin- ti nga mohambat. Misulong ang seripinti. Gi- tukdo ang bitiis ni Alfredo, apan sa kaigmat ug kaabtik nga ingon sa kilat, si Alfredo miikid ug inay matukban ang iyang bitiis, mao hinooy naa- bis ang usa ka ulo sa seripinti. - Aha!... kadaku kong paghikatawa! - matud niya. - Abi ko bag malig-on ang imong liog... kasayon diay nga abison. " Wala motubag ang seripin ti. Nagpanglumpat siya sa kasuko. Nagdiwal-diwal ang lima ka dila gikan sa lima ka nanghibiling ulo: namungot gayud siya ug namungot. Mao gihapon ang kalaki ni Alfredo: misandig siya sa pangpang ug gibantayan ang seripinti nga maoy misulong ug midasdas. Sa pagtan-aw sa seripinti mining bag-ong paagi ni Alfredo, siya misibog sa iyang agi, nangakha sa yu ta ingon sa usa ka libo ka i- ring ihalas. Miatbog ang bon bon ug si Aiiredo diriyut ma pping. Sa atubangan niad tong dakung kalisud, si Al fredo mitawag sa iyang mga ginsakopang mananap. Dili na siya makakita sa iyang ka- batok tungod sa dághang a- bog. Sa paglotaw sa iyang nasilang tingug, ang liyon mi hasmag kaniya. Tungod sa kakusog niadtong hasmaga, si Alfredo nahaglingkod ug sa- lamat gani kay didto da usab siya mahaglingkod sa bokobo- ko sa liyon nga midagan da yon, dinala siya, ngadto sa itaas sa pangpang. Didto sa taas sa pangpang, wala na kaayoy abog. Nakita ni Alfredo ang seripinti nga didto sa ubos, nagpaso-paso, nangita sa iyang kaaway. Un say lagngon ni Alfredo, na- ngandam siya... milayat... ug... Didto gayud siya mahika- bayo sa liog sa seripinti. Iya dayon nga gitigbas ang liog T A i> I/ N O \ ug ang ulo niadto nab ulog ngadto sa layo. . . maorang lubi nga gikaw-itan gikan sa butay. Mikupokupo ang seripinti. Mihasmag siya kang Alfredo ug tungod sa kakusog niadto, si Alfredo nahabunal sa pang pang. Labihang kusoga kad- tong pagkabunala nga dihadi- ha dayon midugo ang ulo ni Alfredo ug dihadiha dayon si ya gikuyapan. Ang mga ma nanap nakakita sa nahitabo sa ilang agalon. Busa, sila mi hasmag ug gitabangan nilag guroy ang ilang agalon ngad to sa layo. Nalimot diay ako pagsulti kaninyo: dunay usa ka prin- sipeng ambungan nga naibog kaayo sa prinsisa. Ambungan siya nga prinsipeha, apan hadlokan. Wala nay ingon kaniya pagka-hadlokan. Ug niadtong adlawa nga 1 ang prinsisa maoy naigo nga ila- wog sa seripinti, ang prinsipe gipatawag ug gisultihan sa Hari: kon tinuod kang nahi- gugma sa akong anak, lowasa siya mining kadaut. Mahimo Unsa ba kining i.i- lan-awon ? May la- but ba sa kaagi ni Alfredo? Dayag na lang. Atangi ug su- baya pag-ayo ki ning kaagiha, kay mabita mo da ang kakuyaw sa iyang mga giagian: mga tawo nga ingon ni- ini... mga lasang nga masiut.. . tig dag han pa kaayo. Kuyawan ka. Ma- hadlok ka. Apan manimuot ka. Nin- dotan ka. PANID 3Í nga kaslon kamo dayon. Apan ang prinsipe, bisan kaha nahigugma siya sa prin sisa, nadaug sa iyang kahad- lok sa seripinti. Mao, mila- kaw siya, mitago ug wala na pakita. Apan unya, sa pagkahibalo niya nga may batan-on nga nangahas paglowas sa kina- buhi sa prinsisa nga iyang gihigugma, miapas siya ngad to sa bukid. Misaka siya sa usa ka hataas nga kahoy ug gikan didto misud-ong sa ma- (Ipadayon sa panid 39)
PANlD 32 T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 Hamubong Kasaysayan Sa Pilipinas: josemJcuÉnco NAGKALA1NLAING HITABO boya sa mga daku-daku nga ngalan kanila, ug ang ilang gilupigan sa batanon nga So- mga padrino mao si Legazpi liman. ug si Salcedo. Sa ika 1 sa hunio sa 1565, Human, si Goiti mibalik sa si P. Urdaneta, inubanan ni Sugbu sa paghatag ug balita SI LEGAZPI MIPADULONG Felipe Salcedo, migikan pa- bang Legazpi mahitungud sa dulong sa Espanya, aron sa ¡yang panaw. Nangabut gi- paghatag ug kasayuran sa ban sa Mexico ang totolo ka Human mahusay ang ta- nga nang butang sa Sugbu ug Hari sa panaw ug sa mga hi- mga ga]eon (sakayan) tabo sa mga yuta nga ilang nagdala Ug daghang mga Panay, si Legazpi mibiya sa sundalo ug naghatud ug mga mga baybayon niining pulong giadtu-an. ulahi, sa 15 sa Abril sa 1570. ]yang gidala. ang 27 ka mga miabut gikan sa Acapulco ang duruha ka sakayan nga ANG UNANG SIYUDAD SA sakayan. Human mohunong giluwanan ni Felipe Salcedo sa Mindoro ug sa Cavite, a- PILIPINAS ron sa pag-ayo sa pipila ka ug sa iyang igsuon nga si Juan, nga, bisan 18 pa la- Sa ika j sa Enero sa 1579, mga sakayan, siya midunggo mang ka tuig ang iyang pa- g¡tukod nj Legazpi ang siyu- sa walay kakuíian sa Pasig, nuigon, nagpakita na ug da- dad sa gugbu, ug iyang gi- Si Legazpi gidawat sa dakung kung kabuot ug kaisog. nganlan nga SIYUDAD SA pagtahud ni rajah Matanda Sa 30 sa Septiembre sa 15- SANTOS UYAMUT NGA ug ni rajah Lakandula, hari SA LUZON Sa 30 sa Agosto sa 1568, balita gikan sa Espanya. 68, miabut sa Sugbu si Gon- NGALAN NI JESUS aron sa Tondo. zalo Pereyra, portugués. Nag- sa paghandum sa larawan sa dala siya ug daghang saka- Sto Niño ng¿ dinh} hikapla- GITUKOD ANG SIYUDAD yan aron sa pag-agaw sa siu- gan Ang siyudad sa Sugbu dad sa Sugbu sa mga kamut mao ang unang siyudad nga sa mga katsila, apan sa iyang crjtukod sa mga katsila sa Pi- Niining panahona gitukod pagtanaw nga malisud matu- lipinas. ni Legazp¡ ang siyudad sa SA MANILA regidor, usa ka alguacil ma yor ug usa ka escribano. Ang tanan nga gimbutan nf Le gazpi giuyunan sa Hari. Gi- tagaan ang siyudad sa Mani la sa bansagon nga NOBLE Y SIEMPRE LEAL, ug gita- gaan usab sa mga katungod sa mga kauluhan sa ginha- rian sa Espanya. LAING MG a HITABO Tapus matukod ang Mani la, si Solimán ug si Lakandu la sa.tago naningkamut giha- pon sa pagpapahawa sa mga katsila, apan Human nibalui ang ilang tinguha, si Lakan dula gibilanggo ug giagaw ang 15 ka mga kanyon niya. Human mangayo nga siya bunyagan, si Lakandula na- matay. Ang kamatayon ni Lakan dula gikasubo kaayo ni Le gazpi, nga nagbuot nga pasi- dunggan siya ug usa ka ma- sadya nga lubong. tungod sa gahum sa mga kat- S1 Tul,a5 S'1™'™!! >"ulu- sila, mibalik sa Molucas. ka anak nagpabunyag kang han mining mga kapupud-an. P. Diego Herrera, agustino. Iyang gitudlo ang duruha ka SI GOITI UG SALCEDO Ml- Felipe ug Carlos mao ang gi- alkalde, napulog duha ka mga PADULONG SA LUZON Diha nga nalig-on na ang gahum sa mga katsila sa ka- bisay-an, ang ikaduhang tu yo ni Legazpi mao ang p#g- pakatag-iya sa Luzon, ang pu lo nga labing daku ug ma- bungaon sa Pilipinas. Si Goiti ug si Juan de Sal cedo mao ang gitugyanan ni Legazpi sa panaw. Sila nan- gikan sa Panay sa Mayo sa 1570. Sa sinugdan giabiabi sila ni raja! Matanda ug sa iyang pagumankon, si rajah Soli mán, apan, sa wala madugav, kini mialsa. Bisan pa, nadaug ni Goiti nga nakakuha sa mga kota sa Manila, ug nakigkun- BOTICA UY MA S U Y ' Dalan Plaridel Isip 186-188 P. 0. Box 311 - Telefono 109 - City of Cebu ■ Kami nagabaligya inga - Bino Arroz, Genebra, Mallorca, linio. Pulos mga maayong klase. Ang popular nga tagmugna ug tagbuhat so BINO UY MA SUY, Mao karon ang nangunay pag- buhat, aron gayod pag-alagad sa iyang mga suki. Ang BINO UY MA SUY, nakadawat usa ka DIPLOMA Sa Karnabal sa Manila, gumikan sa i iyang kaayo. Ang BINO UY MA SUY, tungod sa kaayo ug kalinis gitugotan ug giuyonan sa BUREAU OF SCIENCE sa Manila. KAMATAYON NI LEGAZPI Si Legazpi naghimog "tra tados comerciales" sa Tsina; iyang gibamnbahin ang Pili pinas sa mga "encomienda". Ang iyang pamunuan, dung- ganan ug mangialamon. Siya maoy usa ka konkistador nga mabination, matarung ug ma- isog. Killing bantugan nga Heneral namatay sa 20 sa Agosto sa 1572. Namatay tu ngod sa mga kaguol nga giha- tag kaniya sa usa ka handling tawo. Daku ang kasubo-nga gibati sa mga pilipinhon tu- nguu sa iyang kamatayon. Si Legazpi gilubong sa nimba ban sa San Agustin sa Mani la. BASA SA - TAB U N O N
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U X O X PANID 33 MQA TINAQOAN SA MANILA | Hl... Binati kong Tatay: Unsa karoy buot mong a- kong hisgutan? Ah!, hisgu- tan ko ikaw mining usa ka hitabo. Usa ka hitabo kini, Tatay, nga magahatag da li sa ka matah.um pagtulon-an arang katamdan sa tanan. Ug balikon ko, ayaw baya ako laina pagsabut. Tingali ba ya sama sa giingon ko sa li na kong mga sulat, kon ma- kaingon ka nga ako nanghi- labut sa akong isig-katawo. Kon suginlan ko karon ikaw ning hitaboa, tungod kay buot ko nga kon dima kay banay diha sa ato nga higala nga adunav anak diri nga nag- tungha, nga katamdan niya ang pagtulon-an niining hita boa aron mya kapahimatngo- nan ang iyang anak. Sa i- ngon niana, lavo sa pagka- mahilabtanon, kita nagabu- lig da hinoon sa atong mga kaila ug sa ulahing mga ad- law, magpasalamat da sila kanato tungod sa atong gibu- hat. Sugdon ko, Tatay, kining hitaboa, sa usa ka pahayag nga mapangahason. Ang pa hayag mao: ang dalagang probinsiyana, Tatay, wala ga- yuy dag-anan dinhi sa Mani la. adtong dominggoha, siya mi ingon: mangadto kita sa si ne, haba? "Sa sulod sa akong kasing kasing, ang masipa nga tubag mao: dili áko. Mangil-ad nga mokuyog ako kanimo, dili pa ra ba kita hinasa. Labut pa... unsa man unyay pulong sa a- kong mga kaluon sa dormitor yo? ''Mao kana ang sulod sa a- kong kasingkasing. Apan, i- tug-an ko kanimo nga, sa wa- iok sa mga pulong, kay lagi, wa man gayud mosanong ang akong kasingkasing." "Nangadto kami sa sine. Buotan kaayo siya. Gilika- yan niya, sa akong paniid, hangtud ang pagsaghid na lang sa akong bukton. Abi ko bag kabalyero gayud si yang tinuod." "Nanggula kami sa sine sa ika 7 :30 sa gabii. Ug matud niya: gutom na man, mangaon una kita. nihapon ?" "Ug ako nga nalisang lagi sa iya unyang mahunahuna kanako, misugot na lang". "Iya akong gidala sa usa ka kan-anan nga may pagka- ambungan. Milingkod na un ta ako, apan siya miingon: di li dinhi. Mangil-ad nga anhi kita mangaon sa silong. Abi liimo? Dúnay daghang tabian dinhi sa Manila. Kon hikit-an kita dinhi, bisan walay buhat nga dautan, tingalig lainon nila kita pagsabut. "Kay abi ko lagig buotan, misugot ako, labi pa kay ma- avo man kaayo siyang mipa- sabut kanako. Miuban ako sa itaas. I "Ug dili ko na lang hisgu tan dinhi ang tanan. Nanu- lod kami sa usa ka lawak nga iya dayon nga giyawihan. I- kaw kay lalaki, banabanaa ang kabangis sa usa ka lala ki nga dautag tinguha, sa da- pit ngir ingon niadto. "Buot ako mosiyagit. Bu .'t ako mangayog pakitabang. Apan miingon siya: ayaw pagsaba. Hidunggan kita un- yag mga sekreta, ug tingalig madala kita sa Bagumbayan. Unva, imantala kita sa mga mantalaan. Gisugilon kini kanakong hitaboa, sa usa ko ka kauban sa klase. Migikan siya pau- li sa ila, sa miaging semana, ug naghilak siya samtang i- yang gisugid kanako kining hitaboa. Matud niya: "Pagkalain diay sa Manila. Busa, mopauli na lang ako. Sultihan ko ang akong mga ginikanan sa hitabo, ug hina- ut pa unta nga dili ako nila paki sad-on". "Usa ka hapon", matud ni ya, "giila-ila kanako sa a- mong dormitoryo, ang usa ka lalaki. Sa sunod domingo, midoaw siya kanako. Ug ni- nakadungug na ako nga din- ayong salamat. Apan panuy- hi, ang babayeng mokuyog an man kami kon dili maka- sa lalaki nga magpauban ug panihapon sa dormitoryo, wa laing babaye, kataw-an. Nga ra ba ako makapananghid sa Manila, ang babayeng dili "Mikatawa siya. Kadtong mo uyog sa mga pagdapit, katawaha nakapalisang kana- ilhong probinsiyana ug ihalas. ko. Unsay iyang hunahuna "Dili ako buot pahingalang kanako? Nasantop ba sa i- ihalas. Dili ako buot kataw- yang hunahuna nga ako pro- an. Busa, bisan gipugngan binsiyana? Kataw-anan ba ako sa akong kasingkasing, kadtong akong tubag? Ilha- miyango ako. Oo, igo da ako nan ba kadto nga ako ihalas? sa pagyango. Walay kaisug "Misukna siya kanako pag- ang akong mga ngabil pagli- usab: di ka diay moubag pa "Gipalandong ko ang iyang n ga pulong. Ginoo!. . . dili ako buot daghang mga eskan- dalo. Ang akong mga ginika nan, bisan dili kaayo sapian, apan tinamod sa among ka- tilingban. Aduna akoy mga igsuon ug dili ako buot nga sila kaulawan. Busa, nanlim- hasug ako sa hilum. Mipahulay siya, Tatay, ka- diyut kaayo. Sa iyang mga mata, nakita ko ang pipila ka lusok nga luha nga nanibug- ok. Namahid siya sa iyang panyo, ug sa tingug nga ma- hinay kaayo, puno sa kaulaw, (Ipadayon sa panid 39)
PANID 34 O0, tahum kaayo ang bu- wan.* Nindot kaayo ang mga bitoon! - Sigi na Tatay - nagka- nayon si Nenita, - suginli'na ako sa buwan ug mga bitoon. - Kaniadto Inday - matud niya, - may buwan akong matahum. Dihay akong nin dot nga bitoon. Ah!. . . ka- T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 >■ - o - \i TALYUX - Ngano man? - Gayud. Mao gayud ka na. Karong dili madugay, ka nang buwana nga ato karong gisud-ong mosawop. Mawala kanato. - Kadtong imong buwan... kadtong imong bitoon, Tatay, mokatawa usab ingon nia- nang buwana diha nga nag- katawa kanato? - Mokatawa ba usab? Way makatupong sa kaanindot sa ivang kinataw-an. - Kaanugon! Kausik! - maorag kahilakon ang tingug sa bata. - Bitaw. Anugon kaayo, anugon gayud. Abi nimo? Kadtong buwana hikit-an na- ko nga nahulog gikan sa la- ngit. May sayaw nga gihimo kaming mga lungsoranon, sa pangilin sa among lungsod. Nahulog siya didto sa taliwa- la sa sayawanan, ug sa pag- kakita ko kaniya, miusa lang paghayag ang tibuok kalibu- tan. Katahum niadtong bu wana! Hamis kaayo ang i- yang aping, labaw kahamis sa aping nianang buwan nga along gitan-aw. - Mipahiyum siya kanako usa ka matam-is kaayong pa- hiyum. Sukad niadto, wa na siya mopauli sa langit. Ma- nuroy na kamig mahapon, manakop sa hoyohoy nga mo- kalit lang pagtiaw kanamo. Sud-ongon namo ang hima- latyong silaw sa adlaw nga itina sa wa magiihok nga tu- big sa kasapaan. Mangutlo kamig mga bulak nga maam- yon ug kadto, isab-it ko sa i- yang buhok. Ah! modugang ang iyang katahum! Manu- roy kami sa baybayon diin su- lod sa kapid-an ka takna a- mong ihumol sa tubig ang a- mong mga tiil, samtang ma- gakalingaw kamig sud-ong sa mga gagmayng bawud nga magginukdanay paingon sa baybayon. Ang mga bonbon nga maputi niadtong bayba- yona! Ang mga kinhason nga among pamuniton, ang mga kurus-kurus nga among panguhaon! Dihay kausa, di li kadto sa dagat, nanuot ka mi sa kalibunan ug nakaka- plag usa ka kuyabog. Nahi- nangop gayud siya pag-ayo! Gidala namo ang kuyabog ug gitabangag owa sa bunga sa mansanitas. Nenita, namati ka ba kanako? - Nan unya? - nanguta na si Nenita, - naunsa na man sa pagkahulog niya? nang bu-wana nga atong gi- sud-ong karon: dili kana ma- kalaping sa katahum sa akong buwan; dili makalupig sa i- yang kaanindot, kanang bi- toona. - Ug... hain na man ka ron sila? - nangutana si Ne nita. - Sila? Ah... sila! Wala na. Namiya na kanako. - Unya, ako s-iyang giduol. Mipahiyum siya kanako. Ug ako miingon: katahum gayud nimo! Mahimo ba nga, inay sa mopauli ka sa imong la ngit, mopuyo ka na lang diri sa akong kasingkasing? Mikatawa si Nenita. Dili siya makatug-an ngano nga siya mikatawa. Basta gila mian lang siyang mikatawa. Ug mikatawa siyag tinuod. - Ug unya? - matud ni ya, - unsa may sulti niya, Tatay ? - Sa ngadto-ngadto - mi- padayon siya, - kadtong bu wana nasapnay ko sa akong mga bukton. - Di na ako mopauli sa a- kong langit, kay gihigugma ko ikaw. Magpakamatay ako sa imong mga bukton - ma tud niya. - Pinangga kaayo ako ni ya. A pan sa dihang natawo ka na, giabut akog kapuol. Naibog ako sa uoang kahayag ug nalimot nga unta, ang ka hayag nilang tanan, kinidlap
Sabadó, Hulyo 23, 1938 man lamang nga inangkat gi- kan sa kahayag sa buwan kong tinuod. Nabuang ako. Ug si,va akong gipasagdan. Dihay daghang mga gabii nga siya maghilak ug inay ako kaniya malooy, ako hinoon si yang panuy-an. - Intawon ang buwan! - matud ni Nenita. - Kon may buot lang unta ako kaniadto, badlogon ka gayud unta ikaw Tatay. Nganong panuy-an man nimo ang buwan? Unsa may iyang sala? - Ambut. Buang gayud ako. Dili ako pabadlong. Na- suko ako nga iyang badlongon sa akong pagpasagad. Oo, i- nav nga ako siyang panggaon, ako siyang gibiya-biyaan. - Kanunay mo lang siyang bivaan? - nangutana si Ne nita. - Oo gibiyaan ko siya ka nunay. Ug karon... karon pa ako makasukod sa kadaku sa akong kahinugon kaniya. Kay lawum na mang gabii T A B U N O N ako mopauli, ang akong bu wan dili matulog; maghuwat siya kanako. Nahibawo ka ba nga ang buwan matahum man kaayong moawit? Ka- tahum sa mga awit nga iyang gilaylay kanimo, samtang magpaabut siya kanako! Pa- gatabogon ka niya sa duyan ug laylayan sa mga saloma nga maniingaw ug masulub- on. Ug. . . usa ka gabii niana, ang akong buwan gihilantan. - Gihilantan? Ngano man? - nangutana si Nenita. ko ikaw. Tugoti ako nga ma llugón nga imong panggaon ug bantayan si Nenita. Pang- gaa intawon siya ingon sa ako kaniyang pagpangga. A- yaw intawon siya biyabiyai. Dugay kaayong nakatingug si Nenita. Gimingaw siya sa buwan, nalooy siya sa iyang mga pagpailub. Gihidlaw si ya sa iyang mga awit bisan tinuod nga wa niya hisabti ang kananov ug katahum niadtong mga awita. Mihilak siya. - Tungod kay gibalitaan siya sa usa nako ka higala nga ako nahubog. Bisan sa akong kangil-ad, gipangga ka- ayo ako niya ug busa, bisan nag-ulan-ulan, ang akong bu wan miapas gayud kanako. Mao kadtoy sinugdan sa i- vang hilanat. Ug unya, usa ka gabii niana, ang akong buwan miingon: mopauli na ako ngadto sa akong langit. Ayaw kasubo, kay bisan sa tanang nahitabo gihigugma - Nganong naghilak man ikaw Nenita? - nangutana kaniya ang iyang amahan. - Gimingaw ako Tatay sa buwan. Nganong wa mo man siya kaloy-a? Wa ka unta ni ya bay ai. - Pasagdi na lang ang na- ngagi, Nenita. Moapas da kita kaniya. - Anus-a man? Kanus-a ba mopauli si Nanay? Ingon nimo, mopauli na si Nanay sa dili madugay: kanus-a man PANID 35 siya moabut, aron ato siyang ikuyog ngadto sa buwan? - Di man kita makasaka sa langit, Nenita. - Nan, unsaon man lang diay pag-apas sa buwan? - May gabii da gihapon nga mahikatulog kita. Nin- dot kaayo nga katulog. Un ya, sakay sa matahum kaa yong damgo, mangadto kita sa langit pagkaplag kaniya. - Kitang tolo, Tatay? Ki ta si Nanay? Wala siya makatingug. Mi- tutok siya ngadto sa itaas sa langit. Misud-ong sa buwan nga matahum, sa mga bitoon nga maanindot. Sultihan ba niya ang iyang anak sa mga pulong masabut? Itug-an ba niya ang tinuod? Sa iyang aping nanaligdig ang mga luha. - Nganong naghilak ikaw,. Tatay? - nangutana si Ne nita. - Gibiyaan man lang ugod (Ipadayon sa panid 38)
PANID 36 Kamot Sa... (Sumpay sa panid 27) ninyo!" lu- Siya usa bong ni Crispin, gayud sa mokuyog. Mokuyog upod si Dinang. Mokuyog ang kabanayan ni Dinang. Mokuyog ang kabanayan ni Crispin. Mokuyog ang ilang mga higala. Daghan pa un yang ubang mokuyog. Ug si lang tanan dili gayud mag- hunahuna, dili gayud maka- hunahuna, sa matuod gibuhat niya ni Kolas, dili gayud sila makahunahuna nga siya.... siya... si Kolas. . . Ah, dili lagi sila makahibalo, dili sila masayud. .. kon unsay ma tuod hinungdan sa kamata- von ni Crispin. Daghang mokuyog sa Maglákat unya ang pana hon. Dili lamang niya dali- dalion. Ipakita lamang niya kang Dinang ang samang ka ayo sa kabubut-on nga, sukad pa gayud sa unang mga ad- law, iyang gipakita. Silbi- han niya si Dinang kutob sa iyang maabut. Himoon niya ang tanan aron si Dinang malimot na lamang sa iyang baña nga patay na. Ug siya unya si Kolas mao na ang ma- hipuli sa kaisipan sa babaye. Ning panahona, sultihan na niya si Dinang: Dugay na kaayo, Dinang, nga ako i- mong gipaantus. Bisan sa mga bata pa kita, daan na a- kong nahigugma kanimo. Gi halaran ko ikaw sa usa ka gugniang hingpit. Gisalik- way mo ang akong gugma. Maoy imóng gitagad ug gida- wat ang gugma sa akong hi gala. Ako, tungod sa daku kong gugma kanimo, igo la mang miluom. Gipasagdan ko ikaw uban kang Crispin. Malipayon akong nagsud-ong kaninyong duha nga malipa yon. Karon nga wala na si Crispin mahimo nga siya imo gihapong handumon, imo gi- hapon siyang higugmaon. A- pan tugoti ako nga mosilbi ! T A B U N O N Sabado, Hulyo 23, 1938 kanimo ug kang Inday. Tu- goti ako nga makighiusct ka nimo sa usa ka kaminyoong malinis aron makapadayon pagsilbi kanimo ug sa bata sa usa ka pagsilbi nga gikan sa kasingkasing tinukniod sa akong tim-os nga paghigvti ma kanimo. Ug si Dinang. . . <* Apan wala matiwas ang paghanduraw ni Kolas. Na- bati niya ang hiningos sa u- sa ka bata didto sa iyang lu yo. Milingi siya. Nahiku- gang siya apan gipugngan la mang niya ang iyang kauga- lingon. Gitagoan niya ang i- yang paghikugang. "Inday? Nag-unsa ka d hi? Nganong ania ka?" Nakita niya si Inday, ang anak ni Crispin ug Dinang nga may mga walo tingali ka tuig ang panuigon, g.i imo ang mga mata sa luha, nag- bakho, nagpunayg lugod sa i- yang mga mata. Mitindog si Kolas ug iyang giduol ang bata. Gitutokan niya ang nawong sa bata. Pagkapariho gayud sa na wong ni Dinang, maanyag, maputi, maayong pagkalalik. Gikuptan niya ang bata. "Naunsa ka, Inday?" na ngutana siya pag-usab, sa i- yang kasingkasing miturok ang pagtuo nga si Crispin ti- ngali, si Crispin. . . Ah, ti- ngali ang iyang gipaabut na- hitabo na! Apan ang bata mitubag: i "Gilatus ako ni Nanay." "Ngano man?'' 'Agusan Association Nagpili Mga P ángulo Sa eleksiyon nga gihimo sa mga sakop sa "Agusan As sociation" sa miaging domin go, migulang mananaug ki lling mosunod: Pangulo V. C. Galicia, Unang puli-pangulo E. D. Deen, Ikaduhang puli- pangulo Gn. T. Jabona, Kali- him Gn. Consuelo Villamor, Mamahandi Gn. B. Atega, Awditor J. S. Ruiz, Business Manager S. Cocon, mga Mag- tatambag H. Varían ug Mrs. Curato. "Kay kadto ugong nimnoii ni Tatay nga imong gibilin aron ipainom kaniya. . "Kay ngano man, unsa may nahitabo?" misakgaw si Ko ti- las sa usa ka pakisusi sa ngog nga nagkurog-kurog. la- "Nah ay abo sa wala ko a- mang tuyoa, hisapilan sa sa kong kamot pagkuha ko haplas sa bukobuko ni Tatay nga gipakuha ni Nanay. Na- hayabo gayud ang tanan. . . " Ang miting nga didto hi- moa sa Student YMCA mali- nawon kaayo. Nahitiurok si Kolas sa i- yang gitindogan. Karon ang iyang mga mata wala na did to sa bata kinsang ulo iyang gihapoy-hapoy sa iyang tuong kamot. Didto ang iyang mga mata magtabok-tabok sa i- yang diyutayng sakayan ug sa lawod niadtong dakung da- gat nga iyang giatubang. Un ya, sa dugay kaayo gitutokan niya ang dagat, ginuntan ni ya gikan sa lawod ang mga balod nga nanaglumba pai- ngon sa baybayon. Si G. Galicia gipiling walay kaatbang. BANTAYAN, SUGBO, hul yo 9, 1938 - Si G. Roque Des quitado, ang umaabut ñamo nga Diputado, nahiari diri a- ron sa pagduaw sa iyang ka- banayan. Bisan wala siya maghisgut sa iyang pagka pi- lionon, ang mga tawo diri nagpadayag kaniya nga sa u- maabut nga piliay siya gayud ang ituboy ug pilion sa mga Bantayanon. Ang kadugayon sa pagpuyo ni Oking sa Ma nila, wala makapqbalhin sa i- yang pagka makisanduroton sa mga kabus. - J. M. H. Ug sa kalit, gialsa niya ang bata ug giputos sa daghang halok. Tapus niya hagki ki- ni iyang gibutang sa yuta pagbalik ug midali siya ngad to sa nahimutangan sa iyang baroto diin didto usab ang i- yang matahum nga bugsay. Giguyod niya ang iyang sa kayan paingon sa tubig. Sa dayon na niyang sakay mili Apan ang bata maoy miti- ngi siya sa bata. Karon dili na ngog: "Manong Kolas, asa ka ang bata maoy iyang nakita. man paingon?" Si Dinang na, ang babayeng iyang gihalaran sa dugayng panahon. "Dinang," matud niya, "Di nang. .." ■ ■ ■ ■ ■ ■ i ENG KEE GO TAO IMPORTERS AND EXPORTERS GENERAL MERCHANDISE AND OPERATORS OF CORN MILLS Home Office-. 282-284 Comercio P. O. Box 186 Cebu, Cebu, P. I. Cable Address: "ENGKEEGOTAO" Code Used: Bentley's & Private ■ ■ Gihapohap niya ang iyang mga mata ug natino niya nga gilimbongan' lamang diay si ya sa iyang panan-aw. Ang bata gipakaingon niyag.... ah, panno man ugod gayud ug dagway si Inday sa iyang inahan! matud niya sa iyang hunahuna. Ug mi bugsay siya paingon sa lawod... ngadto sa la wod . .. inusa ang hunahuna. (KATAPUSAN)
Sabado, Hulyo 23, 1938 T A B U N O N PANID 37 Gugma Sa Mga Gugma... (Sumpay sa panid 15) panagway! Matan-a w mo unta ang iyang lawom ug dagku nga mga mata, ang iyang hataas ug kalkag nga mga bu- ngot, ang iyang ulo nga daw sa usa ka mananap nga maka- lilisang! Fernando! Sa walay duhaduha, siya mao gayud ing usa ka kriminal! han samtang hinayhinayan ko paktul-id ang iyang mga hu nahuna ug mga buhat nga naduhig na sa kadautan sa na- ngaging mga adlaw. Unya, kon maayo na siya ug dili na magbalik sa mga masupilon nga buhat sa kagahapon, hata gan ko siya iyang kaugalingon nga balay ug ipakasal ko kang Ana Maria nga apo ni Pascual nga atong saop. Si Ana Maria maoy usa ka babaye nga maanyag, masinabu ton, ug sapian usab! - Juanita - mitubag si Vi'llalaz - wala mo hukmi si- bo .sa katarungan kanang makaloloov nga tawo. Unsay sa- payan sa sapot sa gawas sa lawas, unsay bili sa panagway sa tawo? Ang kalag. . . ang kalag da gayud maoy matan- aw. . .
- Nga tabangan sa Ginoo! - nakasinggit si Donya Juana. - Nagapakatawo kag mga mananap nga mapintas nga mao da usab unya ang mosikmat kanimo. Wala na ikaw sa imong kabuot! Kining tanan wala na sa latid sa katarungan. - Maayo kanang tanan mong hunahuna - misagbat pagdali si Donya Juana nunot ang pagtindog ug pagpahi- layo sa mga katam-is sa parayeg nga gihatag niya sa iyang baña. - Igo na kaayo nga niining balaya ako ug ang akong mga hunahuna wala lamay bili! Si kinsa man tuod ako dinhi! Unsay bili sa akong mga pangatarungan! Ikaw mao da ang maayo, ang tagiya dinhi sa tanan, ang makata- rungan, ang balaan sa tanan. Ako mao lamay usa ka uli- pon, wala sa tanan, usa ka makasasala!. . . Daghan pa kaayo ang mga sulti ni Donya Juana, ang tanan pagdaut kang Felipe, pagsaway sa iyang banay nga wala gani niya hiilhi. Buot gayud niya pug-on ang iyang baña aron kadto mosalikway kang Felipe nga iya kaayong gikahadlokan apan sa tanan niyang mga pulong, walay bi san usa nga nakausab sa hunahuna ug tuyo ni Don Fernan do sa pagsagop niadtong makasasala nga nagb.alik sa Ginoo. Ang buta, nahutdan sa iyang pailob, mitindog ug misulti sa usa ka paningog nga magahumon, uban ang pagwarawa- ra sa iyang mga kamot: - Usa ka bilyaka nga masinabuton!. . . - miingon ang buta nga nagapahiyum. - Igo na! Igo na! Wala kay katarungan! - Unsa ba, dili ba gayud ako nimo hatagan sa akong gusto? - miingon nga mapangotan-on si Donya Juana. - Apan, unsa ba ugod ang gusto mo, Juanita? - Nga dili moanhi, dili mopuyo dinhi kanang buang nga kriminal. Duha ba ikaw ing katungdanan sa pagbuhi kaniya? ANIB V Mgo Kalainan Ni Don Fernando Ug Ni Don ya Juana - Dili, babaye, dili siya mopuyo dinhi. Adto siya mo- tipon pagpuyo sa iyang amahan. - Nan, kon mao kana, buut ko nga dili na siya motu- nob ning balaya, nga buhion niya ang iyang lawas sa mga singot sa iyang agtang. Tan-awa lang kon dili ba usa ka kantalita nga magpuyo siya dinhi sa dakung kahamugaway samtang ang iyang amahan atua sa urna nagpaagas sa i- yang singot aron pagpangita sa kabuhian. - Si Felipe, Juanita, adto motipon pagpuyo sa iyang amahan apan hatagan ko siyag iyang kaugalingon nga bu- hat diha sa akong mga patigayon. Dili mahimo nga ang tanang tawo managsama sa ilang mga libang kon dili ang tagsatagsa dunay iyang kaugalingong buhat nga hikat-onan nga makahatag kaniyag kabuhian. Si Felipe dili angay sa yuta kay wala siya maanad sa pagutingkay sa kadarohan sama sa iyang amahan. Apan siya makahimo laing mga bu hat nga makatabang kanato. Hatagan ko siya usa ka la ing buhat sibo sa iyang kaalam. Nasayud ka nga siya du nay iyang kaugalingon nga hiantigohan. Maantigo siya sa honi, sa pagpamintal, ug tingali dili kaayo dautan ang ta wo nga mahibalo niana. Tan-awon ta siya una ug pamina- won ug unya, kon masayud na kita sa iyang lakaw, ikapi- yal ta kaniya ang mga buhat, ingon pananglit sa pagkamag- susulat tabang kanako. - Apan, por Dios, Fernando! Buut mo ba nga hata gan sa imong pagsalig ug piyalan sa mga butang nga tina- goan sa atong patigayon ang usa ka tawo maingon kang I?elipe? - lpasidaan ko kanimo nga si Felipe paminawon ko una sa tanan nga mga lihok niya. Adto siya sa iyang ama- Wala magkinahánglan si Don Fernando sa pagdugang pa bisan usa na lang ka pulong aron pagpahilum kang Don ya Juana. Kini nasayud kaayo nga walay kapuslanan ang pagtubag niadtong mga pulong sa iyang baña kon kadto mosulti na sa ingon nga paningog ug sa ingon nga panag way. Ang iyang baña maaghop' ug mahinay, ang kasing kasing napun-an sa katam-is ug kalomo nga labihan. Apan kadto wala magkinahanglan ug daghang mgá tubag kon gi- tohuan niya nga ang iyang mga katungod angay maoy pa- lutawon ug tahuron. Si Villalaz dunay kaligdong nga dili mapukan sa mga pagsupak, ang iyang kahalangdon sama sa usa ka prinsipe, ang tanan niyang mga lihok binantayan nga anaa siya kanunay sa katarungan. Maoy hinungdan nga dili siya papiug sa tanan niyang hunahuna nga buha- ton ug kadto iya gayud nga labanan walay sapayan kon dunay kasingkasing nga mangasilo, walay sapayán nga ang iyang kaatbang mao ang mga tawo nga angayan sa iyang pagtahud ug pagpangga. Ingon pananglit, kang Donya J nana. Siya higala sa pagtabang ug pagbuhat sa maayo ug paghatag sa mga kinahanglanon sa isig katawo, bisan pa kini makahatag kaniyag mga kakulian, mga kasakitan, kun mga kasamok. Apan kon moabut na ang higayon nga ang iyang mga pulong buut na niya ipaibabaw sa tanan, kadto molañug sa tibuok nga dapit sa "torre" ug kinahanglan nga siya tahuron sama sa usa ka hari. Si Donya Juana nga nasayud niadtong kinaiya sa iyang baña, nagabantay ga yud pagayo nga kon moabut na kadtong higayuna, ang i- yang bugtong mahimo mao da ang pagpailub, ang paghulat (Ipadayon sa panid 40)
PANID 38 T A B U N 0 N Sabado, Hulyo 23, 1938 Si Quezon Ang Kaaway Ni I inoy Si Sergio Rodríguez,' ang al- kalde sa Bogo nga giingon gi- patawag ni Presidente Que zon aron paghusay sa mga kandidatura sa unang purok sa pagka-diputado, nagpaha- yag sa mantalaan "El Tiem po" sa Iloilo nga ang nani- nguha aron si Diputado Ce lestino Rodríguez taktakon sa pagka-diputado dili si kinsa kon dili ang maong Presi dente sa Pilipinas. Sumala sa hinumduman, si alkalde Rodríguez ug G. An tonio Mansueto gitawag sa dayong adto sa Hapon ni Pre sidente Quezon. Sa panagki- ta nila kang Presidente Que zon, kini nagpahayag sa iyang tinguha nga si Tinoy Rodrí guez dili sublian sa pagka-di- putado. Sa bulan sa hunyo, si go bernador Rodríguez gisulti- han usab sa Presidente sa i- vang pagsupak sa pagsubli kang Tinoy, ug niadtong hi- gayona, dili lamang kay si Tura wala molaban sa iyang uyoan, kon dili mipasalig hi- nuon nga siya motampo sa i- yang kusog aron paggubat batok sa iyang* uyoan. Si Tu ra, sa iyang pagpauli sa Sug- bu human sa iyang pakigkita kang Presidente Quezon, sa mga sulti nga mabugalbuga- Ion, nagkanayon: "Ang lung sod wala magkinahanglan kang Tiyo Tinoy." Ang Akong... (Sumpay sa panid 35) kita ni Nanay mo, Nenita. Tua na s^a didto, naghulat kanato. Kinsay nasavud kon gipaibog ba kita niya nianang buwana karon nga atong gi- sud-ong! Si Nenita mihiiak. Wala siya makasabut sa mga pu- long sa iyang amanan. Apan mihiiak siya kay gimingaw sa iyang inahan. Mihiiak siya kay gimingaw sa buwan. Halawurn na ang gabii. Ha- pit na mosawop ang buwan. Sa sabakan niya, nahikatulog na ang iyang anak. Ingon kahinay sa nag-aginud nga panganud, nanlabay sa iyang kaisipan ang mga handuma- nan sa kagahapon. . . hinay kaayo, ngadto sa kasadpan diin ang buwan mosawop. Diin itunod ang iyang mga himaya nga di na gayud niya mabawi. (KATAPUSAN) Quezon... (Sum pay sa panid. 1) "Mabuhay". Gikan sa bapor, naghimo siya sa usa ka mata- hum nga pakigpulong sa bag- ong Luneta. Iyang gipahinum dum nga ang tuyo sa kagam- hanan mao nga mabulahan di li lamang ang mga datu, kon dili lakip ang mga kabus. Naghisgot usab siya mahitu- ngod sa balaodnon nga nag- sugo sa pagtudlo sa tinuhoan sa mga tulon-anan, ug nagi- ngon nga iyang gibetohan tu ngod kay nahisupak sa mga gimbut-an sa konstitusyon. Ang Presidente malagsik ug maayo ug lawas sa hing- pit. Sukad sa iyang pagabut, nagkapuliki sa daghang mga bulohaton. BASA SA - TABUNON J J y Kanus*a Mapuslanon ang Hayag! K ON mobuto ang goma sa ligid sa awto sa usa ka gabiing mangitngit, makapahimuot kaayo ang paghi- balo nga ang imong plaslayet Eveready makahatag dakung hayag samtang ilisdan ang goma. Ang hayag } Eveready walay kuyaw, madaling gawion - usa ka ki- nahanglan, sa pagkatinuod, bisan asa ikaw padulong Í magabii. MAOY Pl LI A ANG MGA BATERIYA EVEREADY Ang hustong gahum sa imong plaslayet ikahatag sa mga Bateriya Eveready. Paniguroa gayud nga maoy imong mapalit ang matuod. Alang sa imong panalipod, ang ngalan Eveieady gipatik karon sa kahon nga metal sa matag bateriya, sa iba- baw ug sa ubos. (Tan-awa ang dibuho) bvEREAD* i 1 &■©£!© IUlíífé | MOTEEN Ang mga Plaslayet ug Bateriya Eveready Ginabaligya sa tanang magpapatigayon sa tanang dapit. } Í
Sabado, Hulyo 23, 1938 To-Imbong... {Sumpay sa panid 31) kalilisang away. Usahay, tu ngod sa kasina, makita na ga ñí niya nga si Alfredo mag- kalisud-lisud, maninangop ka ayo siya. Apan kadtong ma kita na niya ang ulo sa seri pinti nga maputol ug moligid- ligid, mamugnaw ang iyang singot ug mabawo siyag pang- gunit sa kahov aron dili ma- hulog. Na, pasagdan lang una na to kadtong prinsipe nga tala- wan ug atong padayonon ang makalilisang away. Ingon sa inyong nahibaloan, ang laway sa koniho maayo kaayong tambal. Gitilaan niya pagda- lidali ang ulo ni Alfredo nga nagkadugo, ug tuod man, wa la madugav, si Alfredo nalag- sik na usab. Unya, nakugang silang tanan. Maorag naka- buak sa kabukiran ang sing- git sa seripinti: Hain ka na? - matud sa seripinti, - kon tinuod kang may kaisug, gu la na, kay tapuson nato ang kombate. Ug si Alfredo mitubag: Oo, dili ko ikaw sibugan. Midagan siya nga malag sik na. Gihasmagan niya ang seripinti ug ingon sa usa ka tawong huramentado, nagpa- takag panigbas. Ning higa- yona, ang seripinti na usab ang misibog ug nalisang. A- pan si Alfredo wrala nay ko- kalooy. Gihasmagan niya ang iyang kabatok. . . gihasma gan hangtud nga duruha na lang ka ulo ang nahabilin. Uban pa unta, miampo na ang seripinti. Apan ang kai sug niadto makalilisang, bu- sa, misamot ang iyang kaba- ngis. - Dili ko ikaw ampoan - nagkanayon siya, - tition ko ang katapusang dugo. - Buot ka ba nga putlan ko sa tanang ulo, kun moampo ka ba? - mikatawa si Alfredo. - Lihok sa imong lihok, kutob sa pagkatapus - mitu T A B (■ N O N bag ang seripinti. - Di ay? - mitubag si Al fredo. - Na karon, pangan- dam kay ihunat ko ang tanan kong kusog. Ug gihunat niya ang tanan niyang kusog. Sa usa ka pag- witik napunggot ang ulo sa seripinti. Kadtong witika gi- sundan niya sa lain pa gayud ug Lusa, nahingpit niya pag- putol ang pito ka ulo sa seri pinti. Apart ang seripinti mi- lumpat pa. Busa, gikabay-an niya ang seripinti ug gidung- gab sa bokoboko. Ang seri pinti miugmod. Usa ka ma- ka-panlimbawot sa balhibo nga agulo nakauyog sa kali- butan. Unya, misunod ang kamingaw: ang seripinti pa tay na! Mga rinagoan... (Sumpay sa panid 33) miingon: sa katapusan, napil- di ang kahuyang sa atuba- ngan sa mabangis nga kusog. "Ug mao", matud niya, "karon nga wala na man akoy dapat sa kalibutan, karon nga nabuak ko na man ang pag- salig nga gipiyal sa akong mga ginikanan, kay dili na man ako buotan súmala sa i- iang pagino ug pasalig kana- ko, gihunahuna ko nga wala na akoy katungod nga mag- paabut pang ilang gastohan. Dili mahimo nga magapada- yon ang bang paggasto hu man ko pasipad-i ang ilang pagsalig kanako. Tungod sa kakapoy, mihig- da si Alfredo ug ingon sa tro- so, nahikatulog. Pagtan-aw gayud sa prin- sipe nga didto nagpahipi s¿i kahoy, nga si Alfredo nahi katulog, usa ka dautang hu- nahuna mitungha kaniya. Na- kahunahuna siya nga iyang punggotan sa ulo si Alfredo. Unya, iyang pamuniton ang pito ka ulo sa seripinti ug dad-on ngadto sa Hari. Ipa- tuo niya nga siya maoy na- kapatay sa seripinti, ug nga si Alfredo gitukob sa seripinti. Sa ingon niana, siya ilhon nga bantugan ug mahinayon na gayud ang pagpangasawa ni ya sa prinsisa nga iyang gi- kaibgan. Aron matuman kadtong hu- nahunaa, mihinay siya pag- duol sa nahimutangan ni Al fredo. Maayong inyong hi- baloan, nga tungod sa kaka poy, gikapuyan usab ang mga mananap. Tungod kay kani- lang tanan, ang liyon may gipakahari, kini namulong sa iyang ginsakopan pag-ingon: kinahanglan bantayan ang a- tong agalon nga dili pasipad- an. Matulog una ako. Ban taye ninyo siya. Sa dihang mihagok na ang liyon, ang tigre nga mao na usay Hari, namulong na u- "Mopauli ako, ugma. Sul- tihan ko ang akong mga gini kanan sa tanang nahitabo. Hinaut pa unta nga tan-awon nila ang matuod. Kon ila ga yud akong pakisad-on, pabi- lin na lang ako sa amo, mag- paulipon sa tanang gimbuhi- ton hangtud nga malokat ko ang tanang kadaut nga nahi- mo. Kon motuo sila nga ako walay sala, malipay ako. Una ako mopauli sa amo hinaut unta nga tamdan kini sa mga probinsiyana: nga dili sila sab pag-ingon: matulog una ako, ug bantaye ninyo ang a- tong agalon. Na unya pa ga yud sa paghikatulog na usab sa tigre, ang leopardo nga mao nay Hari, namulong na usab: koniho, bantaye pag- ayo ang atong agalon kay ma tulog una ako. Ang koniho na lay naha bilin. Ug sa hinay, nagkinto, nag-anam na pagduol ang prinsipe. Gibakyaw na ni yang daan ang iyang espada. Ug nagpanilap siya paghapak sa liog ni Alfredo. Sa usa ka makusog uyamot nga paghu- yad... Apan unya, unsa may na hitabo? Nahinayon ba ga yud ? Klaro!. . . nahinayon. . . Apan unsa may nahitabo ? Basaha lang ang sumpay sa sunod semana. PANID 39 Giwiktan Diay... (Sumpay sa panid 2) ta, ang nawong sa Presidente namula sa kasuko ug kapikal. Gibalibaran ang inbetasyon ug, sa atubangan sa daghang tawo, ang Presidente nagka nayon: The trouble with the Governor is: he takes so many things for granted. (Ang na- kadaut sa gobernador mao: paniguroon lang day on niya ang mga butang dili angay paniguroon). Maorag walay nada kad tong sultiha. Apan ang na- kaila kang Presidente Que zon makatugkad nga ilawum niadtong mga pulonga may kahulogang masakit nga gi- liminan. Ug dili pa kadto igo: T>ag-abut gayud ni sekre- taryo Cuenco, si Presidente' Quezon misinggit dayon pag- ingon: Gentlemen, give a chair here, to the Secretary. Mga ginoo, hatagig lingkora- nan diri ang sekretaryo. Gituyo nila nga wala buta- ngig lingkoranan ang sekre taryo didto sa "mesa presi dencial", apan ang Presiden te nangayo nga si Cuenco i- butang ug palingkoron didto. Ka-dakung sampalita niad tong mga pulonga. Apan wa lang gayuy naghisgut niad tong hitaboa. Aw, gituyo lang gayud ang wala paghis- gut. Busa, ginoong pangulo, hangyoon ko ikaw nga imong imantala kining akong sulat; magpasagad dinhi sa Manila. Pagka-walay dag-anan sa mga probinsiyana kon mag pasagad dinhi sa Manila!" Tua na siya, Tatay sa ila. Ug gisúgid ko kini kanimo, a- ron ang imong mga higalang dunay mga anak nga babaye diri sa Manila, magpahimat- ngon sa ilang mga anak pag- bantay. Ipaingon kanila ang ilang mga anak, Tatay, nga bisan unsaon silag ingon nga probinsiyana, bisan unsaon silag tamay nga dili edukada, sagdi lang: apan ayaw gayug paubana sa mga lalaki nga maorang usara.
PANID 40 TAB U N O N Sabado, Hufyo 23, 1938 Gugma Sa Mga... ug laing higayon nga makapalutaw usab siya sa.< iyang mgá hunahuna. Kon dili pa ako ning balaya nga maantigong mobantay sa mga kabtangan ug molaban > sa mga katigayunan, ambut "lang kon dili ba kining among panimalay mao ná untay usa ka salin sa kaparot ug kagun-ob. Si1 Donya Juana, sa iyang bahin, mao ^ng asawa ni Vi- llalaz, mapahitas-on ug palabilabihon, labaw sa tanan, wa- lay puangod ug dili maantigong mobati sa mga kaguol ,sa isig katawo. Tungod kay kaniya si Don Fernando dili sa kanunay magapatuman sa iyang magahumon nga kinaiya gumikan sa dakung pagpángga, kini, sukad sa sinugdan sa ilang pagkaminvo, maoy nagadmala sa makadaghan sa ka- bubut-on sa panimalay. Apan si Don Fernando usab, sa daghang mga higayon, misalikway niadjong mga pagyatak sa katungod ug mipaibabaw sa iyang kabubut-on- ingon nga siya mao ang hari sa panimalay. Sa mga butanjg nga ba hin sa pagdala sa banay, si Donya Juana, mao kanunay ang magbubuot. Apan sa mga butang nga bahin sa patigayón, si Don Fernando mao ang tagiva sa tanang kabubut-ori ug ang iyang mga hunahuna maoy matuman. (SUMPAYAN PA) Si Donya Juana maoy usa ka babaye nga maabtik, ma- sinabuton, ug maigmat kaayo. Mapagarbohon sa iyang ka- anyag ug sa daghang masilakong mga hiyas nga iyang na- batonan sa pagka babaye, ang pagtagad nga gihatag niya sa iyang mga labaw ug mga kasama pulos mga pakaaron- ingnon ug mabiavbiayon. Ang iyarig -pagtagad sa mga u- bos da kaniya sa kahimtang maoy mga pagtagad nga ma- tamayon ug gibantayan niya pagayo ang iyang panlawas ug kinaiya nga mahauyon sa iyang' mga buhat. Sa iyang mga ngabil dili mo mabati ang mga pulong nga malomó i- ngon sa kang Don Fernando, sa iyang kasingkasing tvala mahasilsil ang kaaghop nga mabination. - Gikinahanglan - sultihan niya usahay sá iyang kau- galingon lamang ang iyang bana - nga ikaw magbaton sa pangatarungan. Ikaw maoy usa ka tawo nga masinabu- ton ug maalamon kaayo. Kana, sa mga butang lamang ma- hitungod sa langit. Apan, ay, makaloloov ka sa mga kali- butandn ug sa mga hitabo ning kinabuhi. Ang imong mga hunahuna $naa da sa mga butang nga kalagnon ug hikalim- tan mo ang imong pagkasakop sa usa ka katilingban nga tawhanon. Gikinahanglan nga, tungod sa imong kahim tang, dili ka malimot sa kadungganan sa atong ngalan nga batunan mo 'ang pagpasidungog sa atong banay, ug makig- hiugoyhugoy ka sa mga tawo nga halangdon ug dungganan. 'J£inaháijglan nga ang imong mga higala mao kadtong mga .tawó nga sama kanimo ug kahimtang, sama kanimo sa ka- sa kagikan, ug sa Habantug. Ang kaalam sa tawo anáa .sa. pagkasavud nga siya maantigong mogamit sa i- yang pángatarungan. ug mahibalo nga mopahi gayón sa iyang It^Ugalingoii kon unsaon pagpuyo sumala sa iyang kahim- IKAÑG'MOHIKAP" AVala kini ikasulti sa panit na- ikusnot sa mangil-ad nga mga 'ulat ug saga 1 sal ng¿i nagagumi- kan sa mga sakit sa panit. Ec- ■ zoma, Sarna, Mga Pamuto Sa .Panit, Herpes ug ubang mai- ' ngon-ingon niiping sakita, ma- jgabilin sa ilang mga tunob ga- iwas kon ayohon pagtambal. I Ang Vv ATSONAL TAGUROL, ang • nabantug nga tambal sa mga sakit sa panit, dili lamang kay makaayo kun dili makaba- lay usab bag-ong kalanotan ug busa, sa ingon niana, makapa- niguro pagkawala sa mga kunot • ug ulat. Makahatag labing dali • l.ga sangputanan ug makaayo day on sa kakatol ug kasakit. Diyutay nga paghidbid sa. diri- yut nga polbos mini makaayo bisan sa sakit nga dugay na ka- i ayo. Kapin pa, kini maoy ga- ; rantiya batok sa mga mangil- i ad nga ulat nga nagagumikan ! sa mga sakit sa panit.. ( j untw ga kiv t.ng ku po 71 ubos, daii'ata ang gratis nga nvicestra ^ng bantayi an< .^angputan. ===== KUPON •------ - Advertising Department BOTICA BOIE P. 0. Box 226, Manila Mga Ginoo: Niay gipadala kong sil- yo nga duha ka daku ug padad-i akog mwestra sa TAGUROL "WATSONAL ug sa inyong ,-ba sab on mahitungod sa • mga sak it sa pan it. Pinuy-anan. __ __ ____ TABUNON Lata JOc ,sa imong Botikaryo Si Donyás Juana, sa pagsulti sa ingon, hu,ut magapakita sa iyang kaalam' sa pagdumala sa iyang bana unsa ang iyang gitohoan nga maavo alang kanila. Buut niya isilsil sa ka singkasing ni Don Fernando ang mga pulong "kahimtang/' "dungog sa panimalay," "pangatarungan," ug "kabantug." - Ang akong bana - makahunahuna siya usahay - maoy usa ka maayong tawo, usa ka ''santo", apan. . . -/duna bay babaye sa kalibutan nga dili makafeitag "apan" sa us¿i ka "santo?") nagapuyo siya sa kalibutan ngti gawas sa ma- tuod nga kahimtang ning yuta, sama kang Don Quijote. i__ EO-ALl SKIN DISEASES A Bals. Peru, Phenol. Pine tar Menthol aa 1.5; Resorcin, Camphor aa 3; Zinc, oxide 5; Sulphur precip. 10; Acid Salicyl, 2.5; Tagulaway 15; Excip. to 100.