!"#2 N u m . 2 20 17 ANO AN KAMATUORAN MAHITUNGOD HA 'MGA DIRI SUGAD HA ATON'?
!"#2 AANHI LIWAT HINI NGA GOWA 7 MAY-ADA BA NAGDISENYO HITO? An Teknik ha Paglanding han Buyog 8 BULIG PARA HA PAMILYA Kon Namatay an Imo Kag-anak 10 Kon Nagtataguminatay an mga Anak 12 KATUNAAN NGAN KATAWOHAN Pagbisita ha Espanya 14 AN PUNTO DE BISTA HAN BIBLIA 3 NANGUNGUNA NGA ARTIKULO Duro nga Interes ha 'mga Diri Sugad ha Aton'! Krus 16 Karuyag Mo ba Masabtan an Biblia? 4 Ano an Igintututdo han Biblia Mahitungod ha Espiritismo? s B AS A HA O N L I N E MAOPAY NGA SUMAT Agsob ipakita yana ha mga sine ngan TV an mga wizard, aswang, ngan bampira. Para ha imo, usa la ba ini nga kali- awan nga diri nakakadaot, o may nakatago ini nga mga peligro? MAOPAY NGA SUMAT TIKANG HA DIOS! r Paonan-o Ka Magigin Duok ha Dios? (Kitaa ha PUBLIKASYON ˛ LIBRO NGAN BROSYUR ˛ MAOPAY NGA SUMAT ˛ LEKSYON 12) ISTORYA HA BIBLIA Ini nga gowa han "Pagpamata!" naghihisgot kon kay ano nga inte- resado an mga tawo ha mga 'diri sugad ha aton,' ngan kon ano an kamatuoran mahitungod hito. An Akon Libro han MGA ISTORYA HA BIBLIA r Liningi an Asawa ni Lot (Kitaa ha PUBLIKASYON ˛ LIBRO NGAN BROSYUR ˛ ISTORYA HA BIBLIA ˛ BAHIN 2 ˛ ISTORYA 15) Vol. 98, No. 2 / Bimonthly / WARAY-WARAY Gin-iimprinta ha Kada Gowa: 60,240,000 ha 115 nga Yinaknan Ini nga publikasyon diri baligya. Iginpupublikar ini sugad nga bahin han bug-os-kalibotan nga edu- kasyon tikang ha Biblia nga ginsusuportaran han boluntaryo nga mga donasyon. Kon karuyag mo maghatag hin donasyon, alayon kitaa an Karuyag mo ba hin dugang nga impormasyon o hin libre nga pag-aram ha Biblia? Gawas la kon lain nga bersyon an iginpakita, an mga teksto ha Griego nga Kasuratan ginkuha ha Bag-o nga Kalibotan nga Hubad han Kristiano Griego nga Kasuratan, ngan an mga teksto ha Hebreo nga Kasuratan ginkuha ha An Baraan nga Kasuratan han Philippine Bible Society. Awake! (ISSN 0005-237X) Issue 2 April 2017 is published bimonthly by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.; L. Weaver, Jr., President; G. F. Simonis, Secretary-Treasurer; 1000 Red Mills Road, Wallkill, NY 12589-3299. 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Printed in Japan. Kitaa an o ipadara an imo hangyo ha usa hini nga mga adres. JEHOVAH'S WITNESSES: PILIPINAS: PO Box 2044, 1060 Manila. ESTADOS UNIDOS: 25 Columbia Heights, Brooklyn, NY 11201-2483. Para ha kompleto nga lista han mga adres ha bug-os nga kalibotan, alayon kitaa an
NAN G UN G UNA N GA ARTIKULO Duro nga Interes ha 'mga Diri Sugad ha Aton'! "Paligid anay mga bampira, tawo nga lobo, ngan mga zombie - uso na an pagsangkayi hin demonyo ngan eksorsismo." - The Wall Street Journal. AN BATA ngan lagas nga wizard, seksi nga as- wang, ngan maghusay ngan gwapo nga bampira, pipira la han 'diri sugad ha aton' nga mga tawohan nga nagin bahin ha industriya han libro, pelikula, ngan video game. Kay ano nga naruyagan gud ito? "An pagtoo ha mga aswang tigda nga nagin mas sikat ha naglabay pa la nga mga dekada, ti- kang ha usa ha kada napulo ngadto ha usa ha kada tulo nga Amerikano an natoo hito," siring han propesor ha sosyolohiya nga hi Claude Fischer. "Haros doble ha kadamu han mga lagas an kadamu han mga batan-on ha Amerika an na- siring nga nagpapakonsulta hira ha mga say- kik, natoo ha mga aswang, ngan natoo ha mga balay nga may naukoy nga mga espiritu." pagin sikat utro han demonismo ha popular nga kultura amo an duro nga pagsikat han zombie, tawo nga lobo, ngan bampira ha naglabay nga de- kada," siring ni Michael Calia han The Wall Street Journal. Usa nga report an nasiring nga "tikang ha mga 25-50 porsyento han mga tawo ha bug-os nga ka- libotan an natoo ha aswang, ngan an mga aswang sikat ha literatura han kadam-an nga lugar." Ngan an usa nga surbey ha Estados Unidos han mga propesor ha sosyolohiya nga hira Christopher Ba- der ngan Carson Mencken "nagpapakita nga an urusahon nga 70-80 porsyento han mga Ameri- kano an marig-on nga natoo ha diri maminos usa nga klase hin buruhaton nga may kalabotan ha espiritismo." Salit diri urusahon nga nasikat na liwat an mga istorya mahitungod han magraot nga espiritu nga nasulod ha lawas han tawo. "An hinungdan han An pakigbahin ba ha espiritismo usa la nga kali- awan nga diri nakakadaot? Pagpamata! Num. 2 2017 3
Ano an Igintututdo han Biblia Mahitungod ha Espiritismo? BISAN kon damu an nagruruhaduha mahitu- ngod ha bisan ano nga may kalabotan ha espi- ritismo ngan madyik, ngan gintatagad ito su- gad nga buwa o produkto la han imahinasyon han mga nagsurat hito, iba an panhunahuna han Biblia. Nagtatagana ito hin klaro nga mga pahamangno mahitungod ha espiritismo. Pa- nanglitan, an Deuteronomio 18:10-13 nasiring: "Waray hiagian dida ha imo, . . . in usa nga na- gamit hin panag-an, in usa nga manirigo pina- agi hin mga barita, o parapanganito, o para- panhimalad. O lumayan, o tamyawan, o mahiko, o namamakiana han mga minatay." Kay ano? Ito nagdugang: "Kay bisan hin-o nga magbu- hat hini nga mga butang magmamangil-ad kan Jehova. . . . Magmahingpit ka upud kan Jehova nga imo Dios." Kay ano nga marig-on nga igindidiri han Bib- lia an ngatanan nga klase hin espiritismo? MARAOT NGA GINTIKANGAN An Biblia nasiring nga maiha na antes pa hi- moon han Dios an tuna, ginlarang niya an minil- yon nga espiritu o anghel. (Job 38:4, 7; Pahayag 5:11) An tagsa hini nga anghel gintagan hin ka- gawasan ha pagbuot - an abilidad ha pagpili han husto o sayop. Ginpili han pipira ha ira nga mag- rebelde ha Dios, ngan ira ginbayaan an ira ka- tungdanan ha langit basi magdara hin kasamok dinhi ha tuna. Tungod hito, an tuna "napuno hin panraugdaug." - Genesis 6:2-5, 11; Judas 6. An Biblia nasiring nga ito nga magraot nga mga anghel nan-iimpluwensya gud ngan nanli- limbong ha minilyon nga tawo. (Pahayag 12:9) Ira pa ngani ginsasalingabot an natural nga in- Bisan kon makaruruyag an pagkapresentar han mga pelikula ngan mga barasahon mahitungod ha espiritistiko nga mga butang ngan mga tawohan, kinahanglan magin mabinantayon kita ha mga peligro nga aada hito
"An pagdamu han mga daragita nga natoo ha aswang posible nga tungod han iginpapakita nga maghusay ngan seksi nga mga aswang ha telebisyon, pelikula, ngan ha mga libro." - Gallup Youth Survey, 2014 Ano an Espiritismo? An interes ha espiritismo dayag nga nakikita ha mga buruhaton sugad han astrolohiya, paggamit hin madyik, ngan okultismo. Ha damu nga bahin han kali- botan, an mga tawo nakikiistorya ha maraot nga mga espiritu ha bulig hin saykik o albularyo. Damu an na- pakiana ha parapanigo basi hibaroan an tidaraon. Nagkikita hira ha mga bitoon, namimiling hin mga ti- gaman, nagamit hin bola nga kristal, nanhihimalad, o napahimalad. Iginpapakita han mga libro, magasin, ngan pelikula nga diri nakakadaot an espiritismo, ngan makapain- teres ito. May mga eksperto ha komunikasyon nga nasiring nga an paghulagway ha espiritismo han mga programa ha TV ngan han mga pelikula daku gud an impluwensya ha gintotoohan han mga tawo. teres han tawo mahitungod ha tidaraon. - 1 Samuel 28:5, 7; 1 Timoteo 4:1. Tinuod, may labaw ha natural nga mga gahum nga baga hin nakakabulig ha mga tawo. (2 Corinto 11:14) Pero ha pagkamatu- od, an magraot nga mga anghel nanganga- limbasog ha pagbuta han hunahuna han mga tawo ha kamatuoran mahitungod ha Dios. - 2 Corinto 4:4. Salit sumala ha Biblia, an pakigkomunikar ha magraot nga espiritu nakakadaot nga ka- liawan. Tungod hito, han gintutdoan han ka- matuoran may kalabotan han sugad nga bu- ruhaton an mga naruruyag magin disipulo ni Jesus, 'gindara han damu nga nagbuhat hin madyik an ira mga libro ngan ginsunog ito,' bisan kon daku nga kantidad an nawara ha ira. - Buhat 19:19. Ha pariho nga paagi, damu yana an di- sidido nga diri manginlabot ha buruhaton ngan kaliawan nga nakagamot ha espiritis- mo. Pananglitan han 12 anyos hi Maria, baga hin nakakatigo hiya han pipira nga panhitabo ngan peligro ha tidaraon. Naka- kabasa hiya hin mga tarot card para ha iya mga kaklase, ngan tungod kay natutuman an iya mga igintatagna, nagkainteres hiya ha okultismo. Kahuna ni Maria nga may regalo hiya tikang ha Dios salit nakakabulig hiya ha iba. "Pero may nakagupong ha akon," siring niya. "Nakakabasa ako hin baraha para ha iba. Kondi diri ko ito nababasa para ha akon kalugaringon, bisan kon karuyag ko hibaro- an an akon kabubuwason." Nagupong hi Maria tungod han iya damu nga pakiana nga waray kababaton, salit nag-ampo hiya ha Dios ngan ha urhi nakais- torya han mga Saksi ni Jehova, nga nagdu- mara ha iya hin pag-aram ha Biblia. Hinba- roan ni Maria tikang ha Biblia nga an iya abilidad ha pagtagna diri tikang ha Dios. Hinbaroan liwat niya nga kinahanglan ilabog Ginsaliwnan an mga ngaran dinhi hini nga artikulo. Pagpamata! Num. 2 2017 5
han mga naruruyag magin duok ha Dios an bisan ano nga may kalabotan ha espiritis- mo. (1 Corinto 10:21) Ano an resulta? Ginla- bog ni Maria an iya mga libro ngan mga ga- mit ha espiritismo. Yana, iginsusumat na niya ha iba an kamatuoran nga iya hinbaro- an ha Biblia. Han tin-edyer hi Michael, adik hiya pagbi- nasa hin nobela mahitungod hin mga tawo- han nga may madyik. "Naruruyag ako ha mga superhero nga sugad ha akon an pa- ngidaron nga nakadto ha mga kalibotan han imahinasyon," siring niya. Hinay-hinay nga naadik hi Michael pagbinasa hin libro ha ma- hika ngan Sataniko nga mga rituwal. Hiya nagsiring, "An akon duro nga interes naka- aghat ha akon nga magbasa hin mga libro ngan magkita hin mga pelikula mahitungod hito." Kondi tungod han pag-aram han Biblia, nasabtan ni Michael nga kinahanglan niya usisahon hin maopay an iya ginbabasa. "Iginlista ko an tanan nga may kalabotan ha espiritismo ngan ginlabog ko ito," siring niya. "May hinbaroan ako nga importante nga leksyon. Ha 1 Corinto 10:31, an Biblia nasiring: 'Buhata an ngatanan para ha kada- yawan han Dios.' Yana ginpapakianhan ko an akon kalugaringon, 'An akon ba pagbasa hini nga barasahon nakakahatag hin kadayawan ha Dios?' Kon diri, ginlilikyan ko ito." An Biblia angayan nga ginhuhulagway su- gad nga lampara. Surok ito hin kahayag nga nagbubuhayhag han kamatuoran mahi- tungod ha kon ano gud an espiritismo. (Sal- mos 119:105) Kondi diri la ito an nahihimo han Biblia. Mababasa dida hito an saad mahitungod hin kalibotan nga waray magra- ot nga espiritu. Daku gud an magigin epek- to hito ha katawohan. Pananglitan an Sal- mos 37:10, 11 nasiring: "Sanglit diri magiiha, ngan an mga magraut pagwawad-on: Ngan imo pagsususihon hin maopay an iya kahi- murutangan, ngan an maraut waray dida. Kondi an maaghup makakapanonod han tuna, ngan maglilipay hira tungud han kahu- raan han kamurayaw." ˛ Gin-aaghat ka namon nga mahibaro hin dugang pinaagi ha pagbasa han kapitulo 10 han libro nga Ano Gud ba an Igintututdo han Biblia? Iginpu- publikar ini han mga Saksi ni Jehova ngan libre nga mada- download ha jw.org/war. Mahimo mo liwat ig-scan ini nga code.
M AY - A D A B A N A G D I S E N YO H I TO ? An Teknik ha Paglanding han Buyog AN BUYOG talwas nga nakakalanding ha bisan ano nga anggulo. Paonan-o nira ginhihimo ito? Tagda ini: An talwas nga paglanding han buyog nagkikinahanglan nga ibanan han bu- yog ha haros sero an kalaksihon hito antes ito humapon. An usa nga lohikal nga paagi basi mabuhat ini amo an pagsukol han kalaksihon han paglupad ngan han distansya ha lalandi- ngan han buyog, ngan katapos, iibanan han buyog an iya kalaksihon depende han distansya han iya hahaponan. Kondi ito nga paagi makuri para ha kadam-an nga insekto tungod kay an ira mga mata magkaduok ngan diri nakaka- adjust hin pokus, salit diri nira nasusukol an distansya. usa ka butang nagtitikadaku samtang nagtiti- kahirani ito. Kon nagtitikahirani hira ha usa nga butang, baga hin nagtitikadagmit an pag- daku hito ha ira pagkita. Iginpapakita han mga eksperimento ha Australian National University nga gin-iibanan han buyog an kalaksihon han iya paglupad basi diri magbag-o an kadaku han usa nga butang ha iya pagkita. Kon malanding na an buyog, haros sero na an kalaksihon hito salit talwas ito nga nakakalanding. An magasin nga Proceedings of the National Academy of Sciences nagsiring: "An simple nga proseso hini nga teknik ha paglanding . . . na- kabulig ha paghimo hin mga sistema nga nag- gigiya ha nalupad nga mga robot." An pagkita han buyog naiiba gud ha tawo nga nagamit hin duha nga mata. Baga hin tinu- od ha buyog an simple nga kamatuoran nga an Ano ha imo panhunahuna? An teknik ba han buyog ha paglanding produkto han ebolusyon, o may nagdisenyo hito? ˛ Pagpamata! Num. 2 2017 7
B U L I G PA R A H A PA M I LYA M G A B ATA N - O N Kon Namatay an Imo Kag-anak AN PROBLEMA AN SADANG MO HIBAROAN Sais anyos hi Dami han mama- tay an iya tatay tungod han aneurysm. Noybe anyos hi Der- rick han mamatay an iya tatay tu- ngod han sakit ha kasingkasing. Ngan syete anyos hi Jeannie han mamatay an iya nanay katapos hin usa ka tuig nga pag-antos hin kanser ha obaryo. Inin tulo nga batan-on namata- yan han ira hinigugma ha tem- prano nga pangidaron. Nahitabo na ba liwat ito ha imo? Kon oo, ini nga artikulo mabulig ha imo ha pag-atubang han imo sitwasyon. Kondi, hisgotan anay naton an pi- pira nga kamatuoran mahitungod ha pagtaguminatay. Damu an paagi ha pagtaguminatay. Karuyag sidngon, an pa- agi han imo pagpahayag hin kasakit bangin diri pariho ha iba. "Waray simple nga surundon o mga balaud nga kinahang- lan buhaton basi la malamposan an pagtaguminatay," siring han libro nga Helping Teens Cope With Death. An importante, diri mo sobra nga ginpupugngan an imo duro nga kasubo. Kay ano? Tungod kay . . . An pagpinugong han duro nga kasubo mahimo makadaot. Hi Jeannie, nga gin-unabi ha tinikangan, nagsiring: "Kahuna ko kinahanglan ko magin marig-on para ha akon manghod, sa- lit gintago ko an akon emosyon. Bisan yana, ginpupugngan ko an sakit nga akon inaabat, ngan diri ito maopay ha kahimsog." Nauyon hito an mga eksperto. "An mga pagbati nga ginninigar o gintatago diri magpapabilin nga nakatago," siring han libro nga The Grieving Teen. "Nakikita ito ha panahon nga diri mo ginlalaoman pinaagi ha pagbuto han imo emosyon o pagkaa- da sakit." An ginpipinugngan nga kasubo mahimo liwat magre- sulta ha pag-abuso ha de-alkohol nga irimnon o droga basi diri maabat an kasakit. Hira Dami, Derrick, ngan Jeannie dugang nga ginhihisgotan han sunod nga artikulo. Bisan kon ini nga artikulo mahitungod ha kamatayon han kag-anak, aplikado liwat an mga prinsipyo dinhi ha kamatayon han usa nga bugto o sangkay. An pagtaguminatay mahimo mag-upod hin diri maintindi- han nga mga emosyon. Pananglitan, an iba nasisina ha nama- tay tungod kay pag-abat nira "ginbayaan" hira hito. An iba ginbabasol an Dios ngan naghuhunahuna nga iya unta gin- pugngan an kamatayon. Damu han nagtataguminatay an na- kukonsensya ha ira nabuhat o nayakan ha namatay tungod kay diri na nira ito mababawi. Matin-aw, an pagtaguminatay mahimo magin komplikado. Ano an imo mahimo buhaton basi maliaw ka ngan mabuligan nga makapadayon? r Kitaa an iba pa nga bulig para ha pamilya ha
AN IMO MAHIMO BUHATON Pakiistorya ha iba. Bangin maaghat ka nga ibulag an imo ka- lugaringon durante hinin makuri nga panahon. Kondi an pag- sumat han imo inaabat ha usa nga kapamilya o sangkay maka- kabulig ha imo nga makontrol an imo emosyon ngan diri mabug-atan han trahedya. - Prinsipyo ha Biblia: Proberbios 18:24. Isurat an imo inaabat. Isurat an bisan ano mahitungod ha imo kag-anak nga namatay. Pananglitan, ano an imo diri gud ma- ngangalimtan ha iya? Isurat an iya mag-opay nga kalidad. Hain hito an imo karuyag subaron? Kon nabubug-atan ka hin negatibo nga mga pagbati - panang- litan, kon pirme mo nahuhunahuna an imo diri maopay nga na- yakan ha imo kag-anak antes hiya mamatay - isurat an imo inaabat ngan an hinungdan hito. Pananglitan, "Nakukonsen- sya ako tungod kay nagbatonay kami ni Papa antes hiya ma- matay." Katapos, usisaha an makatadunganon nga hinungdan han imo inaabat. "Diri mo mababasol an imo kalugaringon nga diri ka maaram nga waray ka na gud ngay-an higayon ha pangaro hin pasaylo," siring han The Grieving Teen. "An pagsiring nga diri na gud la magyakan o magbuhat hin bisan ano tungod la kay ba- ngin pagbasolan ito ha tidaraon, diri gud reyalistiko." - Prinsip- yo ha Biblia: Job 10:1. Atamana an imo kalugaringon. Magkaada igo nga pahuway, ehersisyo, ngan husto nga nutrisyon. Kon waray ka gana ha pagkaon, magkaada pipira nga masustansya nga isnak imbes han tulo ka beses nga pagkaon ha usa ka adlaw tubtob nga bumalik an imo gana. Ayaw pagaana an imo kasubo pinaagi ha pagkinaon hin tsitseriya o pag-ininom kay makakapagrabe la lugod ito han sitwasyon. Pakiistorya ha Dios pinaagi ha pag-ampo. An Biblia nasiring: "Ibutang an imo dinara ha bawbaw ni Jehova, ngan ikaw iya kabubuligan." (Salmos 55:22) An pag-ampo diri la nagpapaga- an han inaabat. Tinuod ito nga komunikasyon ha Dios "nga nagliliaw ha aton ha ngatanan nga kasakitan." - 2 Corinto 1: 3, 4. An usa nga ginagamit han Dios ha pagliaw hadton nagtatagu- minatay amo an iya Pulong, an Biblia. Kay ano nga diri usisa- hon an igintututdo hito mahitungod ha tinuod nga kahimtang han mga patay ngan an paglaom han pagkabanhaw? - Prin- sipyo ha Biblia: Salmo 94:19, Maupay nga Sumat. ˛ Kitaa an kapitulo 16 han libro nga Ang mga Tanong ng mga Kabataan - Mga Sa- got na Lumulutas, Tomo 1. Libre ini nga mada-download ha ha tab nga PUBLIKASYON. N A N G U N G U N A N G A M G A T E K S T O "Mayada sangkay nga surosuuk pa kay hin bugto." - Proberbios 18:24. "Ako magyayakan ha kapaitan han akon kalag." - Job 10:1. "Kon nababaraka, nagugupong ako, ginliliaw ngan ginlilipay ak' nimo [han Dios]." - Salmo 94:19, Maupay nga Sumat. MAHIMO MO BULIGAN AN IBA "Ako ngan an akon pamilya mga Saksi ni Jehova. Mga tuig pa la an naglabay han an duha nga bata nga amon kakilala namatayan han ira nanay tungod han kanser. Hito nga panahon, 6 ngan 3 anyos hira, ngan haros pariho la han amon edad han akon bugto nga babaye han namatay hi Papa, mga 17 ka tuig na an naglabay. "Hi Mama, an akon duha nga mang- hod, ngan ako nagdesisyon nga bu- ligan ini nga pamilya. Gin-iimbitar namon hira ngan gin-aaghat nga mag-istorya hin bisan ano. Nagha- hatag kami hin panahon ngan gin- bubuhat an bisan ano para ha ira hito nga takna, pakig-uyag man, pagpamati, o pagsagdon ha ira. "Masakit ngan makapanluya gud an mamatayan hin kag-anak, ngan diri ito nawawara. Paglabay hin pana- hon makaka-adjust ka, pero pirme mo mahihinumdoman ito. Maaram ako han gin-aagian hito nga pamil- ya, ngan usa ito han rason kon kay ano nga nalilipay ako nga an akon pamilya nangalimbasog pagbulig ha ira. Nakabulig ito ha amon pa- milya nga magin duok ha usa kag usa ngan ha ira." - Dami. Pagpamata! Num. 2 2017 9
Kon Nagtataguminatay an mga Anak Nagtataguminatay ka ba tungod han kamatayon han usa nga kapamilya? Kon oo, paonan-o mo maaatubang ito? Tagda kon paonan-o nabuligan han Biblia an tulo nga batan-on nga maatubang an ira sitwasyon. AN ISTORYA NI DAMI Ha tinikangan, baga la adto hin simple nga pagsinakit han ulo ni Papa. Pero han naggrabe ito, tumawag hi Mama hin ambulansya. Nahinunumdoman ko pa nga ginkukuha hiya han mga paramediko. Waray gud ako maglaom nga ito na ngay-an an ultimo nga higayon nga makikita ko hiya nga buhi. Paglabay hin tulo ka adlaw, nama- tay hi Papa tungod han aneurysm. Sais an- yos la ako hadto. May mga naghuhunahuna nga puydi ka magtaguminatay dayon katapos hin trahed- ya ngan malamposan ito, kondi diri ito an nahitabo ha akon. Inabat ko la an duro nga kasakit han kamatyi han nagtin-edyer ako. An akon masisiring ha mga batan-on nga namatyan hin kag-anak amo ini, "Iistorya ha usa an imo gin-aagian. Kon mas naisusumat mo dayon an imo inaabat, mas makakaopay ito ha imo." Ha sulod hin mga tuig, ginbasol ko an akon kalugaringon tungod hito. Ginbabalik- balik ko ha akon hunahuna an senaryo nga ginkukuha hiya han mga paramediko, ngan ginpapakianhan ko an akon kalugaringon: 'Kay ano nga nagtinindog la ako? Kay ano nga waray ako ginbuhat?' Kon nakakakita ako hin mga lagas nga may sakit, nahuhu- nahuna ko, 'Kay ano nga buhi hira ngan hi Papa diri?' Ha urhi, ginbuligan ako ni Mama nga magin masayon ha akon nga isumat an akon inaabat. Ngan sugad nga mga Saksi ni Jehova, nakakarawat kami hin suporta ti- kang ha kongregasyon. Oo, diri masayon atubangon an dagku nga mga panhitabo ha akon kinabuhi labi na nga waray hi Papa ha pagsuporta ha akon. Pero naliliaw ako han saad han Dios ha Pahayag 21:4 nga nasiring nga diri na mag-iiha, "pa- pahiron niya an mga luha ha [aton] mga mata, ngan mawawara na an kamatayon, pati an kabido, pagtangis, ngan kasakit." AN ISTORYA NI DERRICK Pipira han diri ko mangangalimtan kan Papa amo an amon pa- ngawil ngan an pag-camping ha kabukiran. Mahilig gud hiya hin kabukiran. Dami Maiha na nga may sakit ha kasingkasing hi Papa; nahinunumdoman ko nga binisita ako ha iya ha hospital hin usa o duha ka be- ses han bata pa ako. Kondi diri ako maaram nga grabe an iya sakit. Namatay hi Papa tu- ngod hito han noybe anyos ako. Han mamatay hiya, nagtinangis gud ako. Baga hin diri ako nakakaginhawa, ngan diri ko karuyag makiistorya ha bisan kan kanay. Waray pa gud ako umabat hin sugad hito, ngan waray na ako gana ha pagbuhat hin bisan ano. Ha siyahan, nagpakita hin interes
Derrick ha akon an mga batan-on nga akon kagru- po ha singbahan, kondi nawara dayon ito. An mga tawo didto nasiring, "Oras na han imo papa" o "Ginkuha na hiya han Dios" o "Adto na hiya ha langit." Waray gud ako makonten- to hito nga mga baton, pero diri ako maaram kon ano gud an igintututdo han Biblia mahi- tungod hito. Katapos, nag-aram hi Mama han Biblia ka- upod han mga Saksi ni Jehova, ngan ha urhi, nag-aram liwat kami han akon magu- rang. Hinbaroan namon an kahimtang han patay ngan an nakakaliaw nga saad han Dios nga pagkabanhaw. (Juan 5:28, 29) Kon- di an teksto nga nakabulig gud ha akon amo an Isaias 41:10, diin nasiring an Dios: "Diri ka mahadluk, kay ako upud ha imo; ayaw ka- holop, kay ako an imo Dios; ako magpaparig- on ha imo; oo, ako mabulig ha imo." An pag- hibaro nga kaupod ko hi Jehova nakaliaw gud ha akon durante han akon pagtagumi- natay, ngan bisan tubtob yana. AN ISTORYA NI JEANNIE Han syete anyos ako, namatay hi Mama tungod han kanser. Baga hin diri katoohan an mga nahitabo hito nga adlaw. Nahinunumdoman ko nga nama- tay hiya ha balay ngan nakadto an akon lolo ngan lola. Kalmado an ngatanan. Nahinu- numdoman ko nga bonay an amon sura. Ina- bat ko nga baga hin hinay-hinay nga nabalik- tad an akon kalibotan. Hito nga takna ngan ha sumunod nga mga tuig, kahuna ko nga kinahanglan ko magin marig-on para ha akon manghod, salit ginta- go ko an akon emosyon. Bisan yana, ginpu- pugngan ko an sakit nga akon inaabat, ngan diri ito maopay ha kahimsog. Nahinunumdoman ko an gugma ngan su- porta nga amon nakarawat tikang ha amon mga igkasi-Saksi ni Jehova. Bisan kon bag-o pa la kami nga natambong ha Kingdom Hall, ira kami ginbuligan sugad hin kapamilya. Ha- ros diri na magluto hi Papa hin pangiklop ha bug-os nga tuig kay pirme may nahatag ha amon. An usa nga teksto nga nakabantad ha akon amo an Salmos 25:16, 17. Dida hito, na- nginyupo ha Dios an salmista: "Lingia ako hit imo bayhon, ngan kalooyi ako; kay nagu- usa-an ako ngan kinukurian. An mga kakuri- an han akon kasingkasing nagdudugang: O kuha-on mo ako dida hinin akon mga ka- gol-anan." Nakakaliaw ha akon an paghibaro nga diri ngay-an kita nag-uusahan kon nasu- subo kita. Aada an Dios para ha aton. Ha bu- lig han Biblia, nakapadayon ako ha akon ki- nabuhi ngan nakagpokus ha positibo nga mga butang, sugad han nakakaliaw nga saad han Biblia nga pagkabanhaw. Naglala- om ako nga makita utro hi Mama ngan maki- lala hiya ha perpekto na nga kahimsog ha paraiso nga tuna. - 2 Pedro 3:13. Karuyag mo ba mahibaro hin dugang ma- hitungod ha nakakaliaw nga mensahe han Biblia para ha mga nagtataguminatay? Pag- download hin libre nga kopya han publikas- yon nga "Kon an Usa nga Imo Hinigugma Namatay" ha I-click an PUBLIKASYON ˛ LIBRO NGAN BROSYUR. ˛ Jeannie Pagpamata! Num. 2 2017 11
K AT U N A A N N G A N K ATAW O H A N E S PA N YA Pagbisita ha ESPANYA NANGUNGUNA NGA YINAKNAN: ESPANYOL, BASQUE, CATALAN, GALICIAN, NGAN VALENCIAN POPULASYON: 46,439,000 KLIMA: NAGBUBUROBAG-O, TIKANG HA MAPASO NGADTO HA MAHAGKOT KAPITAL: MADRID Mt. Teide L A G U T R O P E S P A N Y A MADRID Toledo A P R I K A AN Espanya usa nga nasud nga may makapainteres nga palibot ngan mga tawo. Kadak-an nga bahin han nasud an kaumhan hin trigo, ubas, ngan olibo. Ha Sur, mga 14 ka kilometro la hin tubig an nagbubulag han Espanya ha kontinente han Aprika. Damu an binalhin nganhi hinin sur-weste nga bahin han Europa, upod na an mga Fenisiano, Griego, ngan Cartagano. Pag-abot han mga Romano han ikatulo ka siglo B.C.E., ira gintawag inin ira bag-o nga nasakop nga teritoryo nga Hispania. Katapos, gin-ukyan ito han mga Visigoth ngan mga Moor, nga nagbilin han ira kul- tura. CANARY ISLANDS Hinin naglabay pa la nga tuig, sobra 68 ka milyon nga turista an binisita ha Espanya. Napakanhi an kadam-an tungod han mapaso nga klima, han baybayon, han
Sayaw nga flamenco % Makikita ha Toledo an kasaysayan ngan kultura han Espanya. Ginkilala ito sugad nga World Heritage site han 1986 ngan popular ito nga lugar ha mga turista M A A R A M K A B A ? Mas damu an produksyon han olive oil ha Espanya kay ha bisan diin nga nasud ha kalibotan. An Teide Peak ha Canary Islands nga may kahitaas nga 3,718 ka metros an pinakahitaas nga bukid ha Espanya. Kon susuklon tikang ha salad han dagat, ito an ikatulo nga pinakahitaas nga bulkan ha kalibotan. Teide Peak Mariscada magpakaruruyag nga obra, han kasaysayan, ngan han arkitektura han nasud. Damu liwat nga turis- ta an naruruyag han mga pagkaon ha Espanya. An komon nga pagkaon dinhi nag-uupod hin mga pagkaon nga tikang ha dagat, hamon, damu an sakot nga mga sura, ensalada, ngan utan nga may olive oil. An ira torta, paella, ngan tapa kilala ha bug-os nga kalibotan. An mga Espanyol makisangkayon ngan makita- wo. Kadam-an ha ira an nasiring nga Katoliko hira, kondi diri damu an nasingba. Hinin bag-o la nga mga tuig, may mga taga-Aprika, Asia, ngan Latin Amerika an bumalhin ha Espanya. Damu ha ira an naruruyag pag-inistorya han ira relihiyo- so nga gintotoohan ngan kustomre. An mga Saksi ni Jehova nagkaada maopay nga pakig-istorya ha ira ngan nakabulig ha ira nga mahibaro han igin- tututdo han Biblia mahitungod ha iba-iba nga to- piko. Han 2015, sobra 10,500 nga mga Saksi an nag- boluntaryo ha pagtukod o pag-renovate han 70 han ira lugar han pagsingba nga gintatawag nga Kingdom Hall. An iba nga bungto naghatag hin lote para ha pipira hito nga proyekto. Basi mabu- ligan an mga dayo, gindudumara han mga Saksi ni Jehova an ira mga katirok ha sobra 30 nga yi- naknan, labot la han Espanyol. Han 2016, sobra 186,000 an tinambong han ira espesyal nga kati- rok ha paghinumdom han kamatayon ni Jesu- Kristo. ˛ Pagpamata! Num. 2 2017 13
A N P U N TO D E B I S TA H A N B I B L I A K R U S K R U S Para ha damu, an krus simbolo han Kristianidad. Pero diri ngatanan natoo nga an krus sadang isul-ot, o idispley ha balay ngan ha singbahan. Namatay ba hi Jesus ha krus? AN GINSISIRING HAN PIPIRA Ginpatay han mga Ro- mano hi Jesus pinaagi ha pagbitay ha iya ha krus nga ginhimo tikang ha duha nga kahoy. AN GINSISIRING HAN BIBLIA Ginpatay hi Jesus "pina- agi hin pagbitay ha iya ha kahoy." (Buhat 5:30, An Baraan nga Biblia) An mga pulong nga gin- gamit han mga parasurat han Biblia nagpapasa- bot nga an instrumento ha pagpatay kan Jesus usa la nga kahoy, diri duha. An Griego nga pulong nga stau·ros, sumala ha Crucifixion in Antiquity, nangangahulogan "hin poste. Diri ito katugbang ha 'krus.' " An pulong nga xylon, nga gin-gamit ha Buhat 5:30 nangangahulogan "la hin tadong nga kahoy o poste diin iginraysang han mga Romano adton ira mga ginhuhunahuna nga sadang igray- sang ha krus." Iginkakaw-ing liwat han Biblia an pamaagi ha pagpatay kan Jesus ha usa nga kadaan nga bala- ud ha Israel. Ito nasiring: "Kon in usa ka tawo ma- kabuhat hin sala nga angay ha kamatayon, ngan hiya patayon, ngan bitayon mo hiya ha kahoy; . . . hiya nga ginbitay minaraut han Dios." (Deutero- nomio 21:22, 23) Uyon hito nga balaud, an Kristia- no nga hi apostol Pablo nagsurat nga hi Jesus A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament, 11th Edition, ni Ethelbert W. Bullinger, pahina 818- 819. "ginpanhimaraot imbes nga kita, tungod kay ini an iginsurat: 'Ginpanhimaraot an tagsa nga tawo nga ginbitay ha kahoy [xylon].' " (Galacia 3:13) Hito nga paagi, iginpapakita ni Pablo nga namatay hi Jesus ha usa nga poste o ha usa nga kahoy. "Ginpatay niyo hiya pinaagi hin pagbitay ha iya ha kahoy." - Buhat 10:39, An Baraan nga Biblia. r Kitaa an iba pa nga baton ha mga pakiana mahitungod ha Biblia ha
Gin-gamit ba han mga disipulo ni Jesus an krus ha pagsingba ha Dios o sugad nga simbolo han Kristianidad? AN GINSISIRING HAN BIBLIA Waray mababasa ha Bib- lia nga gumamit an mga Kristiano ha siyahan nga siglo hin krus sugad nga simbolo han relihiyon. Lu- god, an mga Romano hito nga panahon an guma- mit han disenyo nga krus sugad nga simbolo han ira mga dios. Katapos, paglabay hin 300 ka tuig ti- kang han mamatay hi Jesus, gin-gamit an krus han emperador han Roma nga hi Constantino su- gad nga simbolo han iya kasundalohan, ngan ka- tapos, nagin bahin na ito ha "Kristiano" nga sing- bahan. "ladawan ha bisan ano nga hitsura" ngan an mga Kristiano sadang 'maglikay ha idolatriya.' (Deute- ronomio 4:15-19; 1 Corinto 10:14) "An Dios Espiri- tu," diri hiya nakikita han mga tawo. Salit, an siya- han nga mga Kristiano waray gumamit hin nakikita nga mga butang ngan mga simbolo basi magin duok ha Dios. Lugod, ginsingba nira hiya "ha espi- ritu" - nga an ira pagsingba gin-giyahan han iya diri nakikita nga baraan nga espiritu, ngan ha "ka- matuoran" - nga uyon ha kaburut-on han Dios su- gad han iginpahayag ha Kasuratan. - Juan 4:24. Tungod kay an krus gin-gamit han mga pagano ha pagsingba ha ira mga dios, gagamiton ba ito han mga disipulo ni Jesus ha pagsingba ha tinuod nga Dios? Diri gud kay maaram hira nga diri gin- uuyonan han Dios an pagsingba nga nagamit hin "An totoo nga mga magsiringba magsisingba ha Amay uyon ha espiritu ngan ha kamatuoran." - Juan 4:23. Paonan-o sadang ipakita han mga Kristiano an ira respeto kan Jesu-Kristo? AN GINSISIRING HAN MGA TAWO "Baga hin natural ngan makatadunganon nga an instrumento han katalwasan sadang tahuron ngan dayawon. . . . Hiya nga nagdadayaw han mga imahen, nagdada- yaw han persona nga ginrirepresentaran hito." - New Catholic Encyclopedia. AN GINSISIRING HAN BIBLIA May utang nga kaburut- on an mga Kristiano kan Jesus kay pinaagi han iya kamatayon nagin posible nga mapasaylo an ira mga sala, makadaop ha Dios, ngan makakara- wat hin kinabuhi nga waray kataposan. (Juan 3:16; Hebreo 10:19-22) Waray hira sugoa nga magpaki- ta hin pagtahod hito nga regalo pinaagi ha pag- displey hin usa nga simbolo ni Jesus o pagpaha- yag la hin pagtoo ha iya. Oo, "an pagtoo nga waray mga buhat patay." (Santiago 2:17) Sadang ipakita han mga Kristiano an ira pagtoo kan Jesus. Ha ano nga paagi? "An gugma han Kristo nag-aaghat ha amon," siring han Biblia, "tungod kay ini an amon konklus- yon, nga an usa nga tawo namatay para ha ngata- nan. . . . An mga buhi diri na mabuhi para ha ira ka- lugaringon, kondi para ha iya nga namatay para ha ira ngan ginbanhaw." (2 Corinto 5:14, 15) Naaag- hat an mga Kristiano nga ipahiuyon an ira kinabuhi ha susbaranan han Kristo tungod han iya makatiri- gamnan nga pagpakita hin gugma. Hini nga paagi, mas napapasidunggan nira hi Jesus kay ha pagga- mit hin relihiyoso nga mga simbolo. ˛ "Kaburut-on han akon Amay nga an tagsa nga nakilala ha Anak ngan nagpapakita hin pagtoo magkaada kinabuhi nga waray kataposan." - Juan 6:40. Pagpamata! Num. 2 2017 15
s HOME SAGOT SA MGA TANONG SA BIBLIYA TULONG PARA SA PAMILYA MAG-ASAWA AT MAGULANG TIN-EDYER MGA BATA s Karuyag mo ba masabtan an Biblia? An imo diri ginkikinahanglan ˇ Hitaas nga kahibaro ˇ Kwarta ˇ Waray basihan nga pagtoo An imo gud ginkikinahanglan ˇ "Abilidad ha paghunahuna." - Roma 12:1 ˇ Pagin mapainubsanon Bangin mahipausa ka han pipira nga igintututdo han Biblia. TURO NG BIBLIYA PUBLIKASYON NEWSROOM May Diyos Ba? Kaayon ba ng Siyensiya ang Bibliya? Ang Diyos ba ang Dapat Sisihin sa Ating Pagdurusa? Kitaa an video nga KAY ANO NGA KINAHANGLAN PAG-ADMAN AN BIBLIA? Kitaa an jw.org/war o ig-scan an code Diri ginkikinahanglan an pagparehistro Libre an pag-download A S 2 7 1 g 2 1 2 1 6 1
.


Hiligaynon - Soldado Kasulatan - Soldiers Scriptures Efeso 6:10-18 10 Sa wala pa ako makatapos, ginabilin ko gid sa inyo nga magpakalig-on kamo sa Ginoo paagi sa iya gahom. 11 Gamita ninyo ang tanan nga armas nga ginhatag sang Dios agod makabato kamo sa malaot nga mga pahito ni Satanas. 12 Kay ang aton kaaway indi mga tawo, kundi ang malaot nga mga espiritu nga nagapamuno nga may gahom. Ini sila nagahari sa kalautan nga ara sa kalibutan, kag ara man sila sa ibabaw. 13 Gani gamita ninyo ang tanan nga armas nga ginhatag sang Dios, agod makabato kamo sa tion nga mag-abot ang kalautan; kag pagkatapos sini malig-on gihapon kamo. 14 Gani magbato kamo. Isuksok ninyo bilang paha ang kamatuoran. Gamita ninyo bilang panagang nga para sa dughan ang pagkamatarong. 15 Kag isuksok ninyo bilang sapatos ang pagkapreparado sa pagsugid sang Maayong Balita parte sa kalinong nga ginahatag sang Dios. 16 Luwas sina, gamita man ninyo sa tanan nga tion ang inyo pagtuo bilang taming, agod indi kamo madutlan sang mga pagsulay ni Satanas nga daw sa nagadabdab nga mga pana. 17 Kag gamita ninyo bilang helmet ang pagkilala nga kamo ginluwas na. Gamita man ninyo bilang espada ang pulong sang Dios nga ginhatag sang Espiritu Santo. 18 Kag magpangamuyo kamo permi nga buligan kamo sang Dios. Sa tanan nga tion magpangamuyo kamo sa bulig sang Espiritu Santo. Indi gid kamo magpatumbaya, kundi magpadayon kamo sa pagpangamuyo kag indi ninyo pagkalimtan nga sambiton ang tanan nga katawhan sang Dios. Salmo 91:1-16 1 Ang bisan sin-o nga magpaprotektar sa Labing Mataas nga Dios nga Makagagahom protektaran niya. 2 Makasiling siya sa Ginoo, "Ikaw ang akon dalangpan kag mabakod nga palanaguan. Ikaw ang akon Dios nga akon ginasaligan." 3 Sigurado gid nga ilikaw ka niya sa mga siod kag sa makamamatay nga mga balatian. 4 Protektaran ka niya pareho sang pagprotektar sang pispis sa iya mga buto sa idalom sang iya mga pakpak. Sa iya katutom, protektaran ka niya kag apinan. 5-6 Indi ka dapat mahadlok sa mga kalahadlukan, sa mga kaaway, sa mga balatian, kag sa mga kalalat-an nga nagaabot kon gab-i ukon adlaw.
7 Bisan linibo ka mga tawo ang magkalamatay sa imo palibot, indi ka maano. 8 Makita mo lang kon paano ginasilutan ang malaot nga mga tawo. 9 Tungod kay ginhimo mo nga dalangpan ang Ginoo, ang Labing Mataas nga Dios nga akon manugprotektar, 10 wala sing kalamidad ukon kalalat-an nga magaabot sa imo ukon sa imo panimalay. 11 Kay suguon sang Dios ang iya mga anghel sa pagbantay sa imo bisan diin ka makadto. 12 Hakwaton ka nila agod indi mapilas ang imo tiil sa bato. 13 Tapakon mo ang mga leon kag ang dalitan nga mga man-og. 14 Nagsiling ang Dios, "Luwason ko kag protektaran ang nagahigugma kag nagakilala sa akon. 15 Kon magpanawag siya sa akon, sabton ko siya; kon ara siya sa kalisod, updan ko siya; luwason ko siya kag padunggan. 16 Hatagan ko siya sang malawig nga kabuhi, kag ipakita ko sa iya ang akon pagluwas sa iya." Salmo 18:1-50 1 Ginoo nga akon kusog, ginahigugma ko ikaw. 2 Ikaw, Ginoo, ang akon palalipdan nga bato, ang akon mabakod nga palanaguan kag manughilway. Bilang palalipdan nga bato, makapanago ako sa imo. Ikaw ang akon taming, gamhanan nga manluluwas, kag dalangpan. 3 Dalayawon ka, Ginoo, kay kon magpangayo ako sang bulig sa imo ginaluwas mo ako sa akon mga kaaway. 4-5 Ang kamatayon daw pareho sa lubid nga nagburambod sa akon kag pareho sa siod sa akon alagyan. Ang kalaglagan daw pareho sa mabaskog nga baha nga naglapaw sa akon. 6 Gani sa akon kalisod nagpanawag ako sa imo, Ginoo. Nagpangayo ako sang bulig sa imo nga akon Dios, kag ginpamatian mo ang akon pangamuyo sa imo templo. 7 Dayon naglinog, kag pati ang mga pundasyon sang mga bukid nag-uyog, tungod kay naakig ka, Ginoo. 8 Nagguwa ang aso sa imo ilong, kag sa imo baba nagguwa ang makahalalit nga kalayo kag nagadabdab nga mga baga. 9 Ginbuksan mo ang langit pareho sang pagbukas sang kurtina, kag nagpanaog ka nga nagatungtong sa madamol nga gal-om. 10 Nagsakay ka sa kerubin, kag madasig ini nga naglupad samtang ginapalid sang hangin. 11 Ginhimo mo ang kadulom nga tabon sa imo palibot. Nagpanago ka sa madamol nga gal-om.
12 Nagpangilat sa imo atubangan, kag halin sa panganod nagguwa ang mga yelo kag ang nagadabdab nga mga baga. 13 Ang tingog mo Ginoo, nga Labing Mataas nga Dios, nagdaguob sa langit. 14 Ginpana mo sang kilat ang imo mga kaaway, kag nagpalalagyo sila nga nagasalasala. 15 Sa imo nga pagsabdong kag puwerte nga kaakig nagakahubas ang dagat kag makita ang duta sa idalom sini, kag makita man ang pundasyon sang kalibutan. 16 Halin sa langit gindawat mo ako kag ginkuha sa madalom nga tubig. 17 Ginluwas mo ako sa akon gamhanan nga mga kaaway nga indi ko masarangan. 18 Ginsalakay nila ako sang nalisdan ako, pero gin-apinan mo ako, Ginoo. 19 Ginluwas mo ako sa katalagman kay nalipay ka sa akon. 20 Ginapakamaayo mo ako tungod nga matarong ang akon kabuhi kag wala ako sing may nahimo nga sala. 21 Kay ginasunod ko ang imo mga pamaagi kag wala ako nagbiya sa imo Ginoo, nga akon Dios. 22 Ginatuman ko ang tanan mo nga sugo kag wala ko ginalapas ang imo mga pagsulundan. 23 Nakahibalo ka nga wala sing kasawayan ang akon kabuhi kag ginalikawan ko nga makasala. 24 Ginapakamaayo mo ako tungod nga nakita mo nga matarong ang akon kabuhi kag wala ako sing may nahimo nga sala. 25 Matutom ka sa mga matutom sa imo, kag maayo sa mga tawo nga maayo man. 26 Sinsero ka sa mga sinsero sa imo, kag maayo ka magpadihot sa mga malaot. 27 Huo, ginaluwas mo ang mga mapainubuson, pero ginapaubos mo ang mga matinaas-taason. 28 Ginoo nga akon Dios, ikaw ang akon kasanag. Sa kadulom ikaw ang akon suga. 29 Sa imo bulig masarangan ko nga salakayon ang panong sang mga soldado, kag masarangan ko nga sakaon ang pader nga nagapalibot sa siyudad. 30 Ang imo pamaagi, O Dios, wala sing sayop. Ang imo pulong masaligan gid. Pareho ka sa taming sa tanan nga nagapangayo sang proteksyon sa imo. 31 Ikaw lang, Ginoo, amo ang Dios; ikaw lang ang amon palalipdan nga bato. 32 Ikaw ang nagahatag sa akon sang kusog kag ang nagabantay sa akon dalanon. 33 Ginapabaskog mo ang akon tiil pareho sa tiil sang usa, agod maagwanta ko ang pagtaklad sa mataas nga mga lugar. 34 Ginahanas mo ako sa pagpakig-away pareho abi sa pagbinat sang
mabakod nga pana. 35 Ginaprotektaran mo ako pareho sa taming, gani luwas ang akon kabuhi. Ginatipigan mo ako paagi sa imo gahom, kag paagi sa imo bulig nangin bantog ako. 36 Ginahatagan mo ako sang matawhay nga alagyan, gani wala nagakasandad ang akon mga tiil. 37 Ginlagas ko ang akon mga kaaway kag naabutan ko sila. Kag wala gid ako magbalik hasta nga nalaglag ko sila. 38 Ginlaglag ko sila kag natumba sila sa akon tiilan kag indi na sila makabangon pa. 39 Ginhatagan mo ako sang kusog sa pagpakig-away kag ginpadaog sa akon mga kaaway. 40 Ginpatal-as mo ang akon mga kaaway kag ginlaglag ko sila. 41 Nagpangayo sila sang bulig, pero wala sing may nagluwas sa ila. Nagpanawag sila sa imo, pero wala mo sila ginsabat. 42 Gindugmok ko sila hasta nga daw pareho na lang sila sa yab-ok nga ginapalid sang hangin. Gintasak-tasak ko sila pareho sa lutak sa mga dalan. 43 Ginluwas mo ako sa rebelde nga katawhan. Ginhimo mo ako nga pangulo sang mga nasyon. Ang mga taga-iban nga lugar nagaalagad sa akon. 44 Nagaluhod sila sa akon sa kahadlok kag nagatuman dayon sang akon mando. 45 Nadulaan sila sang kaisog, gani nagaguwa sila sa ila mga palanaguan nga nagakurog sa kahadlok. 46 Buhi ka, Ginoo! Dalayawon ka nga akon palalipdan nga bato! Ginapakataas ko ikaw tungod nga ikaw ang Dios nga akon manluluwas. 47 Ginabalusan mo ang akon mga kaaway, kag ginapasakop mo ang mga nasyon sa akon. 48 Ginaluwas mo ako sa akon mapintas nga mga kaaway, kag ginapadaog mo ako sa ila. 49 Gani padunggan ko ikaw sa mga nasyon. Kantahan ko ikaw sang mga pagdayaw. 50 Ginahatagan mo sang dako nga mga kadalag-an ang imo pinili nga hari. Ginahigugma mo si David kag ang iya mga kaliwat sa wala sing katapusan. Pastor T. John Franklin Church of Salvation, Healing, and Deliverance COS-HAD.org


MASOBRA 5,000 NAGRALI- PROTESTA SANG MAYO 1 SA PANAY p.3 IKA-200 ANIBERSARYO SANG KAADLAWAN NI MARX, GINSAULOG ... p. 4 2 PATAY, 3 PILASON SA 61st IB SA ENGKWENTRO SA NPA p. 5 ! ! ! ! KA BEBOT, KA REY GINPASIDUNGGAN p. 6 TUIG 41, NUMERO 7 HILIGAYNON EDISYON MAYO 2018 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!!! ! Editoryal SUKTON SANG MGA ANAKBALHAS ANG REHIMEN SA PAGPAANTUS SA MGA PUMULUYO! !!! ! N polisiya. Sa tunga sini tanan, padayon ang militarisasyon, pagpamahug kag pagpangharas sang militar kag PNP sa pumuluyo nga nagabato. agbukas ang bulan sang Mayo nga gin- pakita sang mga pumuluyo sa Panay ang padayon nga pagbato sa mga padihut sang rehimeng US-Duterte. Ini nga mga padihut pareho sang kontraktwalisasyon ("endo") kag manubo nga sulhanay, pagpasira sang Boracay nga nagwasak sang palangabuhian sang mga 36,000 ka mga trabahante, pagpuga sang buhis paagi sa TRAIN, kag iban nga neoliberal nga Sadtong Mayo 1, Internasyunal nga Adlaw sang mga Mamumugon, gintinguhaan ni Duterte nga paugdawon ang protesta sang pumuluyo pa- agi sa pagpagwa sang paltik nga executive order nga nagadumili sang pagpanguntrata sa mga ma- mumugon (job-only contracting). Gindunganan DABA-DABA, MAYO 2018 !1
man ini sang mga "job fair sa Iloilo City para pagwaon nga madamo sang obra nga masudlan. Apang wala ini nakapugong sa pagprotesta sang masobra 5,000 ka pumuluyo sa lain-lain nga lugar sang Panay. Ginbuyagyag sang mga pumuluyo nga pagpaniplang ang executive order ni Duterte ba- ngud padayon gihapon ang nagkalain-lain nga porma sang kontraktwalisasyon. Ang mga "job fair" indi makahinago sang madamo nga dis- empleyo sa idalom ni Duterte sa bug-os nga pung- sod nga nagaabot sa 41.8 milyon sadtong Enero 2018 halin sa 39.3 milyon sa amo man nga pana- hon sang 2017. Amo gani nga linibo-libo ang nagarisgo nga mangin-OFW bangud wala sang lokal nga palamugnan. Ginduso man sang mamumugon paagi sa KMU, ang pagpatuman sang pungsodnon nga mi- nimum nga suhol sa P750 kada adlaw sa pribado nga mga kumpaniya. Kon usisaon, katunga lang ini sang halos P1,500 sa matag-adlaw nga basehan nga kinahanglanon sang pamilya nga may lima-ka-tawo. Kulang kaayo ang ginakita sang mga mamumugon nga P200-300 kada adlaw diri sa rehiyon. Halin sadtong Enero 2018 asta subong, 10 ka beses na nga nagtaas ang presyo sang pro- duktong langis. Nag-abot na sa P7 kada litro kon tingbon ang senintimos asta pisos nga pagtaas sa gasolina. Bangud sa pagpatuman sang pagpa- muhis sa TRAIN, nagtaas ang presyo sang mga balaklon kag balayran sa mga serbisyo-- pletehan, tubig, kuryente, kag iban pa. Ang balayran sa elek- trisidad sang PECO (Panay Electric Company) sa Iloilo City amo ang maanomalya kag pinamakataas sa bug-os nga pungsod. Ang impak sang pag- pasira ni Duterte sang Boracay nagwasak sang lokal nga eko- nomiya sang kapin sang probinsya sang Aklan nga halin sadto sorsa sang pwersa pang-sakada sa Luzon kag Negros. Labi nga nangin puraot ang pumuluyo kapin ang mga nawad-an kag nadislokar ang palangabuhian nga indi masabat sang "emergency assistance" sang rehimen nga para man lang gani sa 30 ka adlaw. Samtang ginabunalan ang mga mamumu- gon kag iban nga pumuluyo sang mataas nga galastuhan sa pagpangabuhi, segi man si Duterte sa pagpatuman sang iban pa nga neoliberal nga polisiya pabor sa mga kumprador-agalon. Ini pareho sang importasyon sang dugang nga 500 metriko toneladas nga bugas. Imbes isuporta sang NFA ang P7 bilyon nga badyet sini sa mga ma- ngunguma sa pagdalawat sang lokal nga palay, ginpasulabi pa sang NFA ang importasyon sang bugas pabor sa rice cartel kag iban nga kum- prador-agalon. Nagaguba sang lokal nga pro- duksyon ang ini nga padihut. Sa paglubha sang kaimulon sang pumuluyo sa Panay kag bug-os nga pungsod, ang rehimeng US-Duterte nagagamit sang iya salsalon nga kamot agud tapnaon ang matarung nga pag- protesta sang pumuluyo batuk sa mga neoliberal nga polisiya sang rehimen kag mga kontra-pumu- luyo nga proyekto pareho sang duha ka megadam. Gindeployan sini sang masobra 800 ka armado nga pwersa ang Boracay, padayon nga operasyon militar sa mga prenteng gerilya sang NPA, kag ginpasingki ang pagpangharas sa mga pumuluyo kag pang-saywar. Apang nagsala ang rehi- meng US-Duterte sa pagpensar nga sa tanan nga panahon, matiplang kag mapahug nila ang pumuluyo. Sa una nga paglantaw, laum mo kon sin-o nga emperador si Digong. Nagakurog kag nagayaub sa iya kagustuhan kag mandu ang iya man lang mga kontrolado nga tinawo. Apang indi niya basta lang pahadlukan kag mapa- sunod ang pumuluyo nga iya labi nga ginapaantus sa kagha DABA-DABA, MAYO 2018 !2
sang kaimulon kada adlaw. Magaamot sa pagsustenir ang mga pumuluyo sa Panay ang ila hayag nga mga hublag masa batuk sa rehimeng US-Duterte. Ining mga protesta sang mga pumuluyo gatong man sa pagluntad kag paglala sang krisis pangpulitika kag pagtuhaw sang mga litik sa kubay sang nagahari nga sahi ilabi na sa maniob-rahanay nila sa eleksyon sa masunod nga tuig 2019 kag sa paglubha sang krisis pang-ekonomiya nga unay sa garuk nga katilingban subong. Labi sa tanan, pabaskugon sang pumuluyo ang ila armado nga pagbato paagi sa ila tunay nga hukbo-- ang NPA. Samtang nagapalig-on sang mga baseng masa kag nagasulong sang kampanya sa isyu sa duta, padayon nga padakuon sang NPA ang kusog kag pataason ang kahanasan militar sa paglunsar sang mga taktikal nga opensiba. Ginatudlo sang sitwasyon subong sa malapad nga pumuluyo nga rebolusyonaryong paghimakas lang ang lubos nga makalubad sa ginaatubang nga problema sa kaimulon. Sukton sang mga anakbalhas ang rehimeng US-Duterte sa pagpaantus sa mga pumuluyo.# ! Masobra 5,000 nagrali-protesta sang Mayo 1 sa Panay M asobra 5,000 ka pumuluyo halin sa nagkalain-lain nga sektor ang nagrali-protesta sadtong Mayo 1, Internasyunal nga Adlaw sang mga Mamumugon, sa Iloilo, Capiz kag Aklan. Sa Iloilo City, masobra 2,000 ang nabuylog sa mobilisasyon masa nga gin- lunsar sa Bonifacio Drive sa pagpanguna sang Kilusang Mayo Uno (KMU)-Panay kag Bayan-Panay. Antes sini, nagtipon ang mga raliyista sa Molo kag nagmartsa pakadto sa kilid sang probinsyal nga kapitolyo. Ang mga raliyista, paagi sa ila mga tagpamaba sa nagkalain-lain nga nagbuylog nga sektor ang nagdemanda sang pagtapos na sang kontrak- twalisasyon ukon "endo", pag- pataas sang suhol sa mga mamu- mugon, kag ginlambasta nila ang pagpasira ni Duterte sang Boracay. Wala natiplang ni Du- terte ang mga raliyista sa Panay sa pagpirma niya sang Exe- cutive Order nga nagadumili sang iligal nga pagpanguntrata sa mga mamumugon. Suno sa Panay Alliance-Karapatan, isa ka layi nga nagadumili kag nagatapos na sang "endo" ang kinahanglan. Suno mismo sa pahayag ni Rep. Carlos Zarate sang Bayan Muna, wala sang pulos ang executive order nga ginpir- mahan ni Duterte bangud ara na sa Labor Code ang pagdumili sang panguntrata sa mga mamu- mugon (labor-only contracting). Kinahanglan subong, suno sa iya, amo ang pagpaggwa sang polisiya nga ginadumilian na ang tanan nga porma sang panguntrata sang trabaho. Gindemanda man sang mga protester ang pagpataas sang suhol sa mga mamumugon. Padayon nga ginaduso sang KMU ang panawagan nga P750 nga matag-adlaw nga pung- sudnon nga minimum nga sweldo para sa mga mamu- mugon sa pribado nga sektor. Ini sa tunga sang nagapadayon nga paglubha sang kapigaduhon kag pagtaas sang presyo sang mga DABA-DABA, MAYO 2018 !3
balaklon bangud sang TRAIN Law, dungan sa pagtinaas sang presyo sang gasolina. Isa sa mga kontra- mamumugon nga tikang ni Duterte ang pagpasira sang Boracay nga nagdislokar sang mga 36,000 ka mga trabahador nga diri nagasalig sang ila ma- tag-adlaw nga palanga-buhian. Ini tanan kabaylo sa pagpasulod sang Galaxy Entertainment Group nga nakakuha na sang 23 ektaryas nga kadutaan sa Bora- cay para patindugan sang hi- gante nga pasugalan sang ca- sino. May mga organisasyon sang mga mamumugon sa rehiyon nga nagpetisyon sang P130 asta P150 nga pagpataas Para mapunggan ang sang suhol sa mga mamumugon nagabaskog nga protesta sang sa Rehiyon 6 sadtong Enero 22 mga pumuluyo nga apektado, sining tuig. Apang ginpa- gindeployan pa sang rehimen mamatukan sang Iloilo Business sang masobra 800 ka mga tropa Club, Phi-lippine Chamber of ang isla agud pwersahon ang Commerce Inc. kag iban pa nga pagpahalin sa mga pumuluyo sa business groups sa rehiyon ang nasambit nga petisyon. ginademolis nila nga kabalayan. Samtang ang ginahambal nga ayuda para sa nadislokar nga mga mamumugon bilang "emergency employment" para man lang sa isa ka bulan. Kag wala pa sang pat-ud kon matupa ini sa husto nga nagakina- hanglan. # Ika-200 Anibersaryo sang Kaadlawan ni Marx, Ginsaulog G inasaulog sang mga rebolusyonaryo kag progresibo nga pwersa sa isla sang Panay ang ika-200 nga ani-bersaryo sang kaadlawan ni Karl Marx upod sa iban pa nga pumuluyo sa pungsod kag iban nga lugar sang kalibutan nga nagadala sang mensahe nga "Bag-uhon ang kalibutan!" Si Karl Marx isa ka mangin-alamon nga nagsulat sang kritika sang sistemang kapitalismo. Madamo siya sang mga sinulatan nga nagatudlo sa sahing mamumugon nga magmuklat sa kaugalingon nga sahi para isulong ang ila interes. Bilog nga tuig sang 2018 ang pagselebrar sang bisen- tenaryo sang kaadlawan ni Karl Marx, ukon sa malip-ot, Marx 200. Sa bug-os nga pungsod, nangin matingkad ang pagsa- ulog sini sang Mayo 1 bilang Internasyunal nga Adlaw sang Mamumugon kag Mayo 5, ang adlaw sang iya pagkabun-ag. Madamo ang naggwa kag nag- saulog sa dalanon. May pagtili- lipon man ang mga akademiko kag iskolar sa mga iskwelahan para matalakay ang Marxismo sa kahimtangan sang Pilipinas. Sa Panay, sadtong Mayo 1, ginbitbit sang Kilusang Mayo Uno (KMU) ang mga islogan nga gin-tudlo ni Marx: "Mamu- mugon sa kalibutan maghiliusa, wala may madula sa inyo kundi ang kadena nga gapos!" Sadtong hapon sang Mayo 5, naghiwat sang candle lighting ang dele- gasyon sang KMU sa Plazoleta Gay sa Iloilo City. Sa isa ka prenteng geril- ya sa Panay, may mga yunit sang Partido, aktibistang masa, kag Pulang hangaway nga nagselebrar sang Marx Week ukon simana sang pagselebrar DABA-DABA, MAYO 2018 !4
sang Marx 200 umpisa sang Mayo 1. Ini nga aktibidad nag- lakip sang paghimo sang "gerilya nga galerya" sang mga inobrahan sang mga kaupod-- painting, drowing, binalaybay, kag photo exhibit sang mga larawan ni Karl Marx. Ginlunsar man ang mga pagtuon kag talakayan angut sa kahublagan sang mga mamumu- gon, kasaysayan sang pag-abot sang Marxismo sa pungsod kag sa Panay sa partikular, kag ang pahayag sang Partido angut sa okasyon nga ginpagwa sa Ang Bayan. Ginhiwat man ang video showing sa mga dokumentasyon sang paghimakas nanday Marx kag Engels sa ila panahon upod sa mga mamumugon. May ginpagwa man nga ispesyal nga kumpaylasyon sang mga sanaysay nga ginsulat sang mga kadre, mga binalaybay kag transleysyon sa Hiligaynon sang mga artikulo angut kay Marx. Diri ginpakita ang importans kag pagkabalido sa gihapon sang Marxismo sa subong nga panahon bilang armas sa pag- bag-o sang katilingban. Samtang, sa iban nga lugar sang kalibutan, minilyon nga pumuluyo ang nagsaulog sang ika-200 nga kaadlawan ni Marx -- sa Germany nga pungsod nga iya natawhan, sa London, England, kag ma- damo nga pungsod sa Europa asta sa Russia. Sa pagpanguna sang International League of Peo- ples Struggle (ILPS), ginhiwat man ang mga pag-pasidungog sa kaadlawan ni Marx sa Argen-tina, Australia, Canada, India, Bangladesh, Belgium, Cambodia, China, Eritrea, France, Germany, Guatemala, Indonesia, Japan, Kurdistan, Malaysia, Mexico, Nepal, Netherlands, New Zealand, Palestine, Papua New Guinea, South Korea, Turkey, Vene- zuela, Cuba, kag Vietnam. # DABA-DABA, MAYO 2018 2 patay, 3 pilason sa 61stIB sa engkwentro sa ! NPA DUHA ANG PATAY, tatlo ang pilason sa tropa sang 61st IB/PA s a m a g k a t u h a y n g a m g a engkwentro sa NPA. Sadtong Mayo 5, isa ang patay kag tatlo ang pilason sa 61stIB sang gin- palukpan sila sang NPA sang eksplosibo sa Sityo Talaytay, Brgy. Karatagan, Calinog Ilo- ilo. Nakilala ang napatay nga tropa sa apelyedo nga Cañas. Sadtong Abril 18, gin- haras man sang NPA ang di- tatsment sang kaaway sa Brgy. Jayubo, Lambunao. Nabalita man nga isa ka malain nga ele- mento sa Brgy. Lunoy, Calinog ang ginsilutan sang kamatayon sadtong Abril. Mayo 5, isa ang patay sa 61stIB sa engkwentro sa NPA sa Sityo Anoy, Brgy. Ca- balaunan, Miag-ao, Iloilo. Ang napatay nga tropa kilala kay Rocky de la Cruz. Antes sini, apat ka mga harasment ang ginlunsar sang NPA sa nabagatnang Panay ba- tuk sa mga tropa sang 61stIB kag mga CAFGU. Natabo ini sa Sityo Butuan, Igcabugao, Igbaras sadtong Abril 19 kag Mayo 7; sa Brgy. Lanag, Tubu- ngan sadtong Abril 17. Sa An- tique, ginharas man sang NPA ang ditatsment sang CAFGU sa Osorio I, San Remigio, sadtong Abril 22. Isa ka CAFGU ang ginreport nga gintuwangan pa- kadto sa banwa. # !5
Ka Bebot, Ka Rey ginpasidunggan ! M asobra 1,000 ka pu- muluyo ang nakig- unong, bilang pag- pasidungog sa duha ka katapu sang NPA nga na-martir kag ginlubong sa banwa sang Tubungan, Iloilo sadtong Mayo 19, 2018. Ang duha ka namartir amo sanday Elvin Tanatoy Geo- nago (Ka Bebot) kag Ralphie Servidad Servano (Ka Rey), lunsay taga-Tubungan, nga na- kig-away sa engkwentro batuk sa nagsalakay nga pwersa sang 61stIB/PA sa Sityo Anoy, Brgy. Cabalaunan, Miag-ao, Iloilo sadtong Mayo 5 sang aga. sahan kag gindala sa patyo sa Tubungan. Didto ang katapusan nga seremonya sa pagpa- sidungog sa ila. Madamo sang mga kaalyado ang naghatag sang suporta sa pagpalubong kag paghatag sang suporta moral sa mga ka-pamilya sang duha nga namartir. nagtinguha nga mang-intimidar sini nga okasyon. Gindunganan nila sang kuno paghiwat man sang "medikal misyon" sa likod mismo sang simbahan kag nag- pakita sang ila pwersa. Nag- lunsar man sang checkpoint ang mga pulis. Apang wala man sila nakapugong sa bulwak sang madamo nga pumuluyo nga nakig-unong.# Ginbitbit sang masa ang lungon sang duha ka martir upod sa ila kapamilya, ginpami- Samtang ang pasistang 6 1 s tI B / PA d e s p e r a d o n g a ! Proyektong megadam sa Pan-ay, ginaduso; Megadam sa Jalaur, indi madayon sa Hunyo ! asta may proyekto, may kwarta para sa korapsyon. Gani indi na importante kon makahalalit ang proyekto sa pumu- luyo, basta may kurakuton lang. Ini ang ginapamensar sang rehimen kag lokal nga gubyerno lakip ang ahensya sini--ang mahugakum kag makakurakot sang kwarta. Gani patay-patayan gid nila ang pagpasulod sang proyekto. B Gin-anunsyar ni Regio- nal Director Jose Roberto Nunez sang Office of Civil Defense nga gin-hatagan na sang Envi- ronmental Compliance Certifi- cate (ECC) ang nahinambitan nga proyekto. Gani, masunod na ang pagpadayon sa detalyado nga plano sang proyekto. ang probinsyal nga gubyerno sang Capiz upod ang ahensya sang National Irrigation Admi- nistration (NIA), National Com- mission on Indigenous People (NCIP) kag Department of Environment and Natural Re- sources (DENR) agud mapa- tukod ang megadam. Ara, mabaskog pa ang paghimakas sang pumuluyo sa pagpamatuk sa pagpatukod sang megadam sa Suba sang Jalaur. Pero subong, ginaduso kag gina- ratsada naman ang pagpatukod sang megadam sa Suba sang Pan-ay sa Tapaz. Nagakarakasa Apang ginkwestyon ini sang Tumanduk nga orga- nisasyon. Ini bangud wala pa matapos ang pagtu-on kag pagkuha sang pahanugot sang mga tumandok paagi sa free, prior and independent consent ! DABA-DABA, MAYO 2018 !6
ukon FPIC-1 kag FPIC-2. Naga- kahangawa ang mga pumuluyo sa Capiz sa halit sang proyekto. Suno sa Bayan-Capiz maga- palubha lang ang pagbinaha ang megadam kaangay sang naga- katabu sa Metro Manila kag sa Ormoc, Leyte sadto. Dugang pa gid sang grupo, ang plano nga megadam kag eko-turismo sa suba amo ang magaguba kag magadislokar sang palanga- buhian sang pumuluyo. Ang proyekto nga Panay River Basin Integrated Inter- d e v e l o p m e n t P r o j e c t a n g kabahin sang "Build, Build, Build" nga programa ni Duterte nga nagabalor sang P22 bilyon tubtub P25 bilyon. Mas daku pa ini sa Jalaur megadam. ! Megadam sa Jalaur, indi madayon tukod sa Hunyo Indi na madayon sa Hunyo 2018 ang pagpatindog sang Jalaur megadam sa Brgy. Agcalaga, Calinog. Santo ini sa resulta sang pagkadto sang grupo nga kontra-dam--ang Jalaur River for the People Move-ment (JRPM) sa South Korea sadtong Abril. Suno sa organisasyon sang TUMANDUK, kon sa diin may delegasyon ini nga gin- padala sa South Korea, nakig- hinun-anon sila sa Korea Export -Import Bank (KEXIM) kag kontraktor sang megadam nga D a e w o o E n g i n e e r i n g a n d Construction. Suno sa KEXIM, wala sang konstruksyon sa Hunyo. Wala pa man sang kontrata nga napirmahan kag indi mahatag ang pondo bangud sang mga isyu nga ginaatubang sang proyekto. Ini ilabi pa sang nabatian nila ang mga paglapas sang NIA sa kinamatarung sang mga Tumandok. Bilang reaksyon, des- perado ang NIA kag lokal nga gubyerno sang Calinog. Ang ila desperasyon nag-abot sa pag- himo sang indi santo nga dek- larasyon sadtong Mayo 8, nga "persona non grata" ukon indi mabaton kag makatener sa Calinog ang tatlo ka nagkadto sa South Korea. Ginpangunahan ni S B R e n a t o C a s i n a o a n g p a g p a g w a s a n g amo nga resolus- yon sang sanggu- niang bayan sang Calinog. Suno sa mga abogado, indi konstitusyunal kag wala ligal nga ba- sehan ang reso- lusyon nga ini. S a d t o n g Mayo 10, apat ka adlaw antes ang eleksyon sa barangay, isa ka miembro sang NIA ang nagkadto sa Kapitan sang Brgy. Alibunan, bit-bit sang nasambit nga dokumento kag ginpasuni nga dapat indi si DABA-DABA, MAYO 2018 Remia Castor magdaog sa pagka-kawagad sa ila barangay. Si Castor council member sang Tumanduk nga organisasyon kag isa sa gindeklarar nga "persona non grata." Madumduman nga sustenido ang pag- pamatuk sang mga pumuluyo kontra- megadam sa Cali- nog. Sang nagligad nga Marso-Abril, madamo ang nag- protesta nga mga mangunguma halin sa nabukid nga kabaranggayan sang Cali- nog batuk sa pagdumili sa ila sang DENR kag lokal nga gub- yerno sa pagkaingin nga wala naman sila sang alternatiba. Ang pagdumili sa ila sa pagkaingin nakaangut pa sa pagtalana sang forest reserve para sa megadam sa Jalaur. Napilitan ang lokal nga gub- yerno sang Calinog kag DENR nga i-atras ang ila polisiya sa pagdumili sa pagkaingin bangud sa protesta sang indi magnubo sa 16 ka nabukid nga mga kabaranggayan. # !7
61st IB nagalaba ang utang sa pumuluyo ! ag-operasyon-militar ang pwersa sang 61stIB sa nabukid nga mga barangay sang Cuartero, Capiz sa sulod sang masobra duha ka simana sugod sang wala pa ang eleksyon. Nagtenir ang militar sa Brgy. N i l a a r a k u n o s a "listahan". Daku ini n g a h u o l s a m g a pumuluyo ba-ngud n a t a h a p n a s i l a magkadto sa ila ulum- han basi matapangan kag nalimitahan na ang ila paghulag. G i n k o n d e n a r s a n g KAMACA ining mga harasment sang 61st IB. Ila man ginpa- dangat ini sa Karapatan-Alliance Panay kag sa Commission on Human Rights (CHR). Putian kag San Antonio sang amo nga banwa. army ba! Ginbuligan kami sang NGO nga mapatindugan diri sang bakwetan para sa kalami- dad kay wala man nagtupa ang promisa nga bulig halin sa gubyerno! Karon bungkalon naman sang army... sobra pa sila sa bagyo ba! Isa ka adlaw sa isa ka barangay sang Cuartero: Army: "Diin ang yabe sining bakwetan kay sudlon na- mon!" (Ang bakwetan amo ang balay-tilipunan sang mga pumu- luyo ingkaso may kalamidad, pareho sang mabaskog nga bagyo) Pumuluyo: "Ay, ma- akusaran kamo sang NGO, Sir!" (Ang ginatumod nga NGO ukon non-government organization amo ang nagbulig sa pagpa- tukod sang amo nga balay- bakwetan). Pumuluyo: "... kay sud- lon ninyo nga wala sang paha- nugot sa ila, maayo siguro, Sir, kon mapatawag anay si Ka-pitan para makapanaksihon sa matabo diri, Sir!" Army: "Ahh! NGO! NGO...! Kapitan...Kapitan! Wala labot ang kapitan 'di sa amon, sige bungkala ninyo ina!" Mandu sang armi. Ginbungkal sang mga tropa sang 61st IB ang balay- bakwetan. Apang wala man sila sang nakita nga kon ano man nga mga iligal nga bagay. Gani, naglakat man sila dayon sa iban nga pamalay. Pero gin-guba na nila ang pwertahan kag ang kandado sang balay-bakwetan. Pumuluyo: "Ay, abaw sobra pa sa bagyo Yolanda ang Luwas sini nga hitabo, nangsaywar ang 61st IB. Nagpa- nagtag sila sang mga pampleto kag flyers batuk sa ginasus- petsuhan nila nga suporter sang NPA nga nagapadalagan sa eleksyon pangbarangay kag Sangguniang Kabataan. Nagpamalay-balay man ang mga tropa militar nga naka- panapot sang pangsibilyan sa pagpanguna ni Sgt. Durana para mang-imbestiga sa mga pumu- luyo. Sadtong Mayo 20 asta 23, ginpatawag sang militar ang pila katapu sang Katilingban sang mga Mangunguma sa Capiz (KAMACA) lakip ang duha ka menor-de-edad agud imbestigahon. Gin-usisa sila dala pamahug kay kuno ara ang mga ngalan nila sa listahan kag dokumento sang NPA nga ila nakuha. Gindeklarar man sang militar nga indi sila mag-untat sa pag-imbestiga sa lugar mientras indi maubos usisa ang SAMTANG, sa Calinog, Iloilo, walo ka pumuluyo ang gintaming kag gindetenir sang 61stIB sa ila kampo sa Jaycon, sa may Brgy. Libot, sa pob- lasyon sang amo nga banwa. Ang walo ka pumuluyo ang ginmanduan sang militar nga yayungan ang ila mga kaswalidad sa engkwentro sa mga NPA sa Sityo Talaytay, Karatagan, sadtong aga sang Mayo 5. Pag-abot sa may kal- sada nga may salakyan naman, pwede na nga pabalikon sang militar ang mga pumuluyo. Apang pilit nga gin-upod sila asta sa banwa. Gintaming nila ang mga pumuluyo sa pag-atras pabalik sa ila kampo. Sang didto na sa kampo, ginpisa-pisa pa gid sila imbes- tigar sang 61stIB. Kon wala pa sila ginsugat sang ila mga kapamilya sa banwa, wala pa sila ginbuy-an sang militar agud makapauli. # DABA-DABA, MAYO 2018 !8
!! - - - - - - - - - - - - MGA BALITA - - - - - - - - - - - - Importasyon sang bugas ginpakamalaut ! GINPAKAMALAUT sang Pamanggas (Paghug- pong sang mga Mangunguma sa Panay kag Guimaras) ang plano nga pag-import sang 500 metriko tonelada nga bugas sang National Food Authority (NFA). Dugang pa ini sa 500 metriko toneladas (MT) nga pag-import sini nga Mayo asta Agosto. Nagaabot sa P6.7 bilyon sa P7 bilyon nga badyet sa importasyon ang gastuhon sang rehimeng US-Duterte, imbes gamiton ini para sa pagpamakal sang lokal nga produksyon sang palay. Uno porsyento lang sang lokal nga produksyon sang palay ang ginabakal sang NFA kag ginatugyan na sini sa mga negosyante kag kartel sang bugas ang pagpamakal sang lokal nga produksyon sa manubo nga presyo agud maka- hugakum sila sang ganansya. Suno pa sa Pamanggas, "ang dugang nga pag-import sang bugas maathag nga pagbiya sang NFA sa ginamandu sa iya nga magbakal sang 10 porsyento sang kabilugan nga produksyon sang palay sa pungsod." Ginpakamalaut sang Pamanggas ang tikang ni Duterte nga magsandig sa importasyon sang bugas ang pagsabat sang kakulangon sang bugas sang NFA imbes buligan nga pataason ang produksyon sang mga mangunguma paagi sa libre nga pag-panagtag sang duta, pagpauntat sang land use conversion sang agrikultural nga kadutaan kag bastante nga suporta sa libre nga irigasyon, farm inputs, makinaryas kag iban nga pasi- lidad. Dugang pa sang grupo, "paagi lang sa matuod-tuod nga repormang agraryo kag pung- sudnon nga industriyalisasyon maagum kag masustiner sang pungsod ang siguridad sa pag- kaon."# P750 nga pungsodnon nga minimum nga suhol ginaupdan duso sang KMU-Panay ! GINAUPDAN SANG Kilusang Mayo Uno (KMU) - Panay ang panawagan nga P750 nga pungsodnon nga minimum nga suhol kada adlaw para sa mga mamumugon sa pribado nga sektor. Ini sa tunga sang naga-padayon nga paglala sang kaimulon kag pagmahal sang nagapanguna nga mga balaklon tuga sang Tax Reform Acceleration and Inclusion (TRAIN). Ang TUCP (Trade Union Congress of the Philippines) nagpetisyon sang P130-P150 nga saka sa suhol sadtong Enero 22 diri sa Rehiyon 6. Apang gin-pamamatukan sang Iloilo Business Club, Philippine Chamber of Commerce Inc. kag iban pa nga grupo sa negosyo sa rehiyon ang nasambit nga petisyon. Ginkilala sang KMU-Panay nga ang petisyon sang TUCP nagapakita lang nga kinahanglan sang mamumugon ang dugang nga suhol. Apang kabus pa ini kon ikumparar sa ginademanda nga pungsudnon nga minimum nga suhol. Tagsa ka pamilya nga may lima ka myembro ang subong nagakinahanglan sang P1,168 nga kita kada adlaw agud mabuhi sang de- sente, suno sa IBON. Ginpakamalaut man sang KMU-Panay ang RTWPB (Regional Tripartite Wages and Productivity Board). Wala ini pulos nga ahensiya nga nangin tagdampig kag sunud-sunuran sa interes sang kapita- lista. Dugang sang KMU, wala gintu- man ni Duterte ang i y a m g a p r o m i s a angay sang pagpa- saka sang suhol sang m a m u m u g o n k a g pagdula sang kon- traktwalisasyon.# ! DABA-DABA, MAYO 2018 !9
Wala nagtupa promisa nga ayuda sa mga apektado sa pagpasira sang Boracay Ini para sa mga nadulaan sang palanga- buhian kag gindemolis nga mga panimalay nga nagdangat na sa 188 ka pamilya nga walay lugar sang relokasyon. PROMISA NI DUTERTE, P2 bilyunes ang ayuda para sa 36,000 ka apektado nga mamumugon sa pagpasira sang Boracay. Ang P6 milyon nga nag-agi sa Department of Labor and Employment (DOLE) para sa 1,220 pa lang ka mamumugon ang tuman kagamay. Ini wala pa labot ang mga pumuluyo sang Boracay nga apektado sang pwersahan nga pagsira sang isla. Sa pahayag sang We are Boracay, amo nga kadamo sang rekisitos nga ginademanda nga nagapa-budlay sa ila nga makabaton sang ayuda. Ang We are Boracay isa ka organisasyon nga tilipunan sang mga apektado nga mamumugon kag pumuluyo sa pagpasira sang isla kag demo- lisyon sa ila -- dislokasyon sa kabuhian, pag- ekswela kag pagkawasak sa napundar nga mga komunidad. Puro promisa lang ang nabaton nila sa adlaw-adlaw nga pagpila sa opisina sang Department of So-cial Welfare and Development (DSWD) kag DOLE. Ini bisan may ara na sila sang claim stab kag Disaster Assesment for Family Assistance Card. Nagpetisyon ang We are Boracay nga dapat gilayon hatagan sang atensyon ini sang gubyerno ilabi na ang para sa pagkaon sang mga apektado. Samtang, sadtong Mayo 17, gin-abi abi sang mga pumuluyo sang Boracay ang ginpatigayon nga humanitarian mission sa isla. Ang misyon ginbuylugan sang Boracay Island Global Academy, Bloomfield Integrated Academy, (mga pribado nga buluthuan sa isla sang Boracay), Rise Up Aklan (alyansa sang mga biktima sang disaster) kag Friends of Boracay (network sang mga indibidwal nga nagasuporta sa mga apektado nga mamumugon kag pumuluyo sa Boracay). Ginpatigayon ang misyon sa panawagan nga suporta sang We Are Boracay. Gutom, kalisod, kag pagkabalaka sa ila puturo ang resulta sang pagpasira sang Boracay sa mga residente kag mamumugon diri. Sa gintigayon sang huma- nitarian mission, nahatagan sang pagkaon ang kapin 150 ka pamilya kag gamit sa school supplies ang 200 ka mga kabataan. Ini ang pinakauna nga relief sa Boracay kag wala nagtupa ang promisa nga ayuda sang gubyerno. Sa pihak nga bahin, padayon naman nga gintapan ang bukid sang barangay Yapak, kag wala untat ang mga dalagkuan nga konstruksyon sa isla. Nagapadayon ang konstruksyon sang dalagku nga hotel kag mega-casino.# 641 Pamalay sa kilid Suba sang Panay, ginawasak para lang sa negosyo kag turismo GINPAMATUKAN SANG Pambansang Mamamalakaya ng Pilipinas (PAMALAKAYA)- Panay ang plano sang Panay River Development Council sa pagpanguna ni Gov. Antonio Del Rosario nga pagdemolis sang 641 ka panimalay sa Roxas City sa kilid sang Pa-nay River. Ini agud kuno tinluan ang suba. Apang suno sa PAMA- LAKAYA nga ang matuod nga rason amo ang pagpasulod sang negosyo kag turismo. (Demolisyon sa Boracay) Ginpapanaugan man sang mandu ni Governor Antonio del Rosario ang Department of Environment and Natural Resource (DENR) kag DABA-DABA, MAYO 2018 !10
Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) nga pangitaan sang relokasyon sa sulod sang isa ka semana ang mga apektado sang sini nga plano. Suno sa PAMALAKAYA-Panay, ang gina- tanyag sang gubyerno nga ayuda temporaryo lang kag indi makasabat sa pangmalawigan nga kinahanglanon sang maapektuhan nga pumuluyo. Ang ginatanyag nga relokasyon naman ang tuman ka gamay para sa isa ka pamilya, indi libre kag tama ka layo sa palangabuhian sang maapektuhan nga pumuluyo.# Suno sa ANAKBAYAN, organisasyon sang mga pamatan-on, dapat lang nga mag-resayn si Duterte bangud sa iya mga kontra-pumuluyo nga polisiya katulad sang TRAIN, mga promisa nga wala gintuman pareho sang reporma sa duta, pagbasura sang kontraktwalisasyon kag pagde- pensa sa soberanya sang pungsod. Dugang pa nila, si Duterte ang utok sa pagpatalsik kay Sereno para sa iya ambisyon nga pagkontrol sa bilog nga estado sang pungsod. Nagapanawagan ang ANAKBAYAN-Panay sang pagpatalsik kay Duterte kon indi ini magresayn sa pwesto. Mga Pamatan-on, Nagpanawagan sa pagresayn ni Duterte Pila sa mga krimen ni Duterte amo ang gyera kontra druga, pagpangwasak sang pala- ngabuhian kag pangbomba sang pumuluyo sa handum nga mangin diktador. # KADUNGAN SA PANAWAGAN sang punong mahistrado sang Korte Suprema nga si Maria Lourdes Sereno pagkatapos siya mapa- halin, nagpaandam ang mga pamatan-on kay Duterte nga mapatalsik ini kon indi ini mag- resayn. Ginpahayag nila ini sa duha ka adlaw nga protesta sadtong Mayo 10-11 sang mga estud- yante sang University of the Philippines Vi-sayas para suportahan si Sereno kag pamatukan ang nagahana nga diktadura ni Duterte. ! A L I P A L O K S obra ka tuso ang 61stIB/PA sa ginapa- lapta sini nga kabutigan angut sa engkwentro sa Anoy, Cabalaunan, Miag- ao sang Mayo 5. Ginawaragwag nila nga "nagapa- ngayo-kayo" ukon "nagapangilkil" kuno ang mga NPA sa mga pamalay sa baryo nga ila gin- engkwentro. pagtortyur nga bayolasyon sa internasyunal nga layi sang inaway. Ila pa ginlubiran sang istorya. Indi matuod nga nagapangilkil ang NPA sa pumuluyo. Kabahin sang mga pagsulundan sang NPA nga bayran sang husto ang mga ginabakal, bayran sang insakto ang ano man nga nasamad nila, kag iuli ang mga ginhulam. Aba, sobra naman! Indi pa sila kontento sa wala pagrespeto sa bangkay nga may marka sang Kahibalo ang mga pumuluyo sini nga mga pagsulundan. Boluntaryo ang ila paghatag sang DABA-DABA, MAYO 2018 !11
ano man nga suporta sa NPA kay ila ina tunay nga hangaway. Sa ila man nga mga mangunguma naghalin ang mga Kaupod nga nagpultaym nga ila mga kaanakan ukon paryente. * * sa iya pangginahum. Apang sining nagligad lang nga eleksyon sin-o ang nagatudlo sa pamatan-on kag mga kapitan nga mangin-korap ang mga yara manlang gani sa poder. Waslik wala-tuo nga baklanay sang boto, lapnagon man ang pinahugay kag patyanay. Ginpaggwa man sang 61stIB/PA nga kuno ginhimo nga "human shield" ukon gintaming sang NPA ang pamilya sa natabuan sang engkwentro. Ang 61st IB ang nagreyd sang balay sang masa nga wala sang pasu- naid kon may maigo nga sibilyan. Sila ang nakapilas sa 12-anyos nga anak sang mangunguma. Nakaggwa na ang mga Pulang hangaway sa balay nga ila ginpangapehan sang maglinuk-panay. Wala ang NPA nagataming sa sibilyan bangud palangga sang Pulang hangaway ang masa. Dugang pa, bayo- lasyon ini sa internasyunal nga pagsu- lundan sang inaway. Kahibalo man sini ang PA-PNP nga patakaran. Gani sila mismo nagataming sa mga sibilyan bangud mabudlayan magbira ang NPA kon may madamay nga pumuluyo. * * * * Kon pamatian mo ang balita sa radyo kag basahon sa mga newspaper, dalayawon ang programa sang gubyerno, ma-uswagon ang pangabuian sang pumuluyo kag nagataas ang kita sang tanan. Ginapabahaan abi nila ang pag-imbento sang mga balita kag istorya nga peke para pag-gwaon nga mayad ang gub-yerno kag wala sang reklamo ang pumuluyo. Samtang ang masmidya nga kontrolado sang estado daw mga napus-an man nga sunod-nga-sunod man lang sa dikta sang gubyerno kag militar, bisan pa maathag nga Bag-o lang natapos ang eleksyon sa kabaranggayan kag abi mo kon ano ang natabu, nabalahuba ang ginsuportahan sang meyor kag sang konggresman kay nagpanagtag sila sang kwarta kag may nagreklamo nga wala ka tilaw sang tustos ni kongresman. peke ang mga ginabalita. Ti, diin na ang kamatuoran? Sa mga pumuluyo, ilabi na sa mga intelektwal kag mga pamatan-on nga naandan na magsulod sa social media kag intenet, ginaagda namon kamo sa pagbasa permi sang mga pahayagan sang rebolusyonaryong kahublagan. Pasugiron ang COMELEC kag militar, ku- no siguruhon nila nga indi makapasilabot ang mga "trapo" (tradisyunal nga pulitiko) sa baranggay eleksyon. Pero lantawa ang natabo, sila ang kabangdanan sang paggilinamo sang mga nagpa- dalagan kag mga pumuluyo. Kon pasugiron lang, ang gubyerno ni Duterte kuno kontra sa kurapsyon kag mga tinunto Ang upisyal nga pahayagan sang Partido Komunista ng Pilipinas nga Ang Bayan makita sa ukon sa @prwc_info kon sa twitter, kag Ang Daba-Daba, ang rebolusyonaryong pahayagan pangmasa sa Panay makita man sa facebook: Caduy Panay. # DABA-DABA, MAYO 2018 !12
! !! M E D I K A L HILANAT KAG TRANGKASO SA SUBONG NGA PANAHON, sa gulpi nga pagbaylo-baylo sang klima, indi malikawan nga makabatyag kita sang lain-lain nga mga sintoma pareho sang ubo, sip-on, hilanat ukon trangkaso. Ilabi na gid kon magnubo ang aton resistensya, mahapos kita malatnan sang masakit kag kita mismo pwede man makalaton. Gani, kilalahon naton ang mga sintoma bangud ini masarangan ta nga mabulong. Hilanat Kon masyado kainit ang lawas sang isa ka tawo, ginahambal nga may hilanat siya. Kon termo-metro ang gamiton, mahambal nga may hilanat kon ang temperatura niya ang nag-lapaw sa 37.8 sentigrado. Magluwas nga mainit ang panit, mahibal-an nga may hilanat kon mainit ang mga mata kag ang ginhawa kag mainit ang ihi. Ang hilanat mismo indi isa ka balatian, kundi isa lang ini ka sintoma sang lain-lain nga masakit, masami makalalaton. Isa lang ini ka normal nga reak- syon sang lawas nga nagaserbe nga depensa kontra sa balatian. Apang delikado ang mataas ang hilanat, labi na gid sa mga magagmay nga kabataan. Masami ang hilanat ang may upod nga sintoma pareho sang pagluya sang lawas, masakit ang ulo, pagpalanakit sang kalawasan kag luta-lutahan, li- ngin sang ulo kag pagsuka ukon pagsakit sang tiyan. May lain-lain nga ginhalinan ang hilanat, masami naghalin sa makalalaton nga balatian tuga sang lain-lain nga mikrobyo, labi na gid sang bakterya kag bayrus. Pwede man nga mag- hilanat kon madulaan sang madamo nga tubig sa lawas bangud sa paglupot. Ang hilanat ang makita sa mga balatian nga kanser kag auto- immune nga mga masakit pareho sang rheu- matoid arthritis o systemic lupus erythro- matosus. ! Palatandaan: Mahambal ta nga manubo ang hilanat kon ang temperatura sang lawas nagalab-ot sa 37.8 asta 38 sentigrado. Ang husto lang nga hilanat nagalab-ot sa 38 asta 39 sentigrado. Ang mataas naman nga hilanat, 39 sentigrado kag masobra pa. ! Pangkabilugan nga pamaagi sang pagbu-long: Una, himuon nga komportable ang may hilanat. Mas maayo kon wala siya sa mainit nga kwarto. Kinahanglan nga bukas ang mga bintana bangod makabulig ang preska nga hangin sa pagpanubo sang hilanat. Indi pagpabay- an nga matugnawan ang naga hilanat. Pwede nga pas-uksokan siya sang manipis nga bayo kag bul-ngon ang kabangdanan sang hilanat. Delikado ang mataas nga hilanat kon indi dayon ini mapanubo. Pwede ini nga mangin kabangdanan sang konbulsyon labi na gid sa DABA-DABA, MAYO 2018 !13
mga bata nga wala pa naglab-ot sa 6 ka tuig. Kon tama na gid kata-as ang hilanat (40 sentigrado ukon masobra pa) dapat na ini nga panubuon dayon. nagapalamula ang mata kag ang guya sip-on nga daw tubig pagpalangatol sa tutunlan Mahimo ini paagi sa pagsibin sa iya sang mabugnaw nga tubig asta sa magnubo ang iya hilanat nga mas manubo pa sa 38 sentigrado. Pwede man nga tungtungan sang saha sang saging ukon ginbukbok nga yelo nga ginputos sa matinlo nga tela sa agtang, kilid sang lawas kag batiis. ubo nga wala sang plemas. Ang ginhalinan pwede nga nabasa sang ulan ukon nangin sensitibo sa katugnaw sang panahon kon sa diin naganubo ang resistenysa kag gulpi na lang magmasakit. ! Paimnon sang paracetamol para sa hila- nat kon ang temperatura sang lawas naglab-ot sa 37.8 sentigrado ukon masobra pa. Sa tigulang maghatag sang isa ka tableta (500 mg) kada apat ka oras. Trangkaso Isa ka impeksyon sa bilog nga lawas masami dala sang bayrus. Madasig mag- lapta ang trangkaso bangud ang bayrus nga ini ang naga- upod sa laway, sip-on kag nagakadto sa hangin kon mag- ubo, magpanupla ukon mag- pangatsi. Palantandaan: pwede man nga may pagpalanakit sang maskulo kag luta-lutahan sa pag-eksamin. Makita nga nagapalamula ang guya. Pwede nga mag-palamula man ang tutunlan. Ang balatian nga ini ang nagaayo man lang sa sulod sang 1-7 ka adlaw kon wala sang komplikasyon. Likawan ang gulpi nga paghu- lom sang lawas sa lamig ukon ulan bangud ginapanubo sini ang resistensya kontra sa bay- rus. Pero pwede gid maka- paligo ang tawo nga may trang-kaso. Tabunan sang panyo ang ilong kag bibig kon mag ubo para indi maglapta ang bayrus. Ang sin-o man nga makahaklo sang hangin nga may bayrus ang pwede magmasakit labi na gid kon maluya ang resistensya niya. Masami naga- gwa ang sintoma sini sa sulod sang 1-4 ka adlaw matapos magsulod ang bayrus sa lawas. Nagapanguna nga sintoma sini amo ang pag- hilanat nga nagalawig sang 1-7 ka adlaw. ! ! Pamaagi sang pagbulong: sundon ang pang-kabilugan nga pamaagi sang pagbulong sa hilanat kag likawan nga maggamit sang antibiotics, bangud wala ini sang epekto sa mga bayrus. Ang pagpahuway kag pag-inom sang madamo nga tubig makabulig para dali mag-ayo halin sa trangkaso kag indi man makalaton sa iban. Pwede man nga mabatyagan ang mga masunod: pagpalangurog pagpalanakit sang kalawasan kag luta- lutahan sakit sang ulo Aton amligan ang aton ikaayong lawas agud may pangbato kita indi lang sa mga bayrus kundi pati sa mga nagapaantus sa aton nga amo ang imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapitalismo - ang tatlo ka ugat nga problema nga nagasablag sa aton pag-angkon sang maayo nga panglawason.# DABA-DABA, MAYO 2018 !14
! ! Binalaybay SA JOKER KO NGA KAUPOD - Liwayway Paglaum ! ! ! ! ! ! ! wala ako sang may napensaran paano ko ikaw sa ila iisplikar wala liwan nagasulod sa akon pamensaron kundi ang nagalanog kag sungaw mo nga tingog. ! wala ako sang may madumduman sa imo bilang suod nga abyan kag kaupod kundi ang pagka-joker, mapisan kag maamiguhon mga aktitud nga imo ginaangkon. ! masubo ang adlaw kon di kita magkitaay bangud sang ekonomiya nga pagkonsultahanay ! ! ! ! ! permi ka nagasuhestyon kag nagapamangkot sa sini damu kita nga plano nga malab-ot. ! wala na ko sang may mahambalan nga "Ka Small , Ka Bebot ang imo mga rekord kay-uha ang pin/eko nga report" para mangin klaro, mahipid ang pagtrabaho. ! saludo kami sa imo/sa inyo mga kaupod sa paghimakas sa paghalad sang kabuhi para sa aton nga mga anakbalhas sa paghawan sang masiok/madinuguon nga dalan sa pag-abono para sa tunay nga kahamungayaan kag kahilwayan. DABA-DABA, MAYO 2018 !15