anmin M nga mga B la ita No. 49 Enero 4, 2015 Pahalipay'ng Mensahe sa Senyor Pastor "Bangon, sidlak kay miabot na ang imong kahayag, og ang himaya sa Ginoo nagdan-ag na ninyo. Tabonan sa kangitngit ang kalibotan, og ang katawhan tikyopan sa kangiob. Apan ang Ginoo mosidlak kanimo, og makita diha kanimo ang iyang himaya. Ang kanasoran moduol sa imong kahayag, og ang mga hari moduol sa lamdag sa imong kahayag" (Isaias 60:1-3). Mahal nga mga kaigsoonan diha ni Kristo: Sa iyang probidensya ining naghinapos nga panahon aron makadawat sa Ginoo nga kinsa mobalik pag usab, ang Dios mitukod sa Manmin Central Church niadtong 1982, og siya mismo ang nag giya ining simbahana. Atong ihatag ang tanang pasalamat og himaya ngadto niya! Pag 2014, ang ika 32 nga tuig sa simbahan, ang Dios nihatag og 4 ka titulo sa pag ampo - 'I Will Do It', 'Ministry', 'Shining Sanctuary', og 'Work of Re- creation' ngadto sa simbahan. Sa katuigan iyang gipanalanginan ang Manmin aron makaabot sa kapaigoan sa espiritu, aron naay paglaom sa Bag-ong Herusalem, ang pinaka nindot nga puloy-anan sa Langit, og aron makaangkon og paglaom nga makasulod sa una og ika-2 indana sa palasyo sa magbalantay! Dugang pa, sa 2015 atong madawat a n g m g a p a n a l a n g i n n g a m a o y mangibabaw sa panghanduraw pinaagi sa gahom sa re-creation og maghatag og dakong kahimayaan sa Dios. Karon atong tan-awon ang mga titulo sa pag ampo nga gihatag sa Dios para sa 2015 og ang mga pamaagi aron madawat ang mga grasya nga giandam sa Dios. Ang una 'Himaya' - mas labaw tang makig hiusa sa magbalantay og maghatag og hingpit nga 'himaya' sa Dios Hageo 2:9 nag ingon, "'Ang Bag- ong Templo mas matahom pa unya kaysa daan og pauswagon ko ang akong katawhan', ang Ginoo nga Labing Gamhanan maoy nagsulti ini." Sa kadaghan sa simbahan sa kalibotan, ang Manmin Central Church maoy simbahan nga gitukod sa probidensya sa Dios pinaagi mismo Niya. Ang simbahan gihimo para sa tumong nga makab-ot ang probidensya sa naghinapos nga panahon og aron mahimong hingpit nga himaya sa Dios. Ang Dios nitugot sa pagbaha sa espiritu, diin nga ang simbahan nakasabot sa lawum nga dughan sa Dios og sa Iyang probidensya sa Manmin, aron mahimong saksi sa iyang gahom, og aron maka eksperyensya sa Iyang hustisya pinaagi sa magbaantay. Tinuod, ang Dios nahimaya na karon pinaagi sa pagpadayon pagtuman sa Manmin sa pag ebanghelyo sa nasod og sa misyon sa kalibotan- hilabi na sa pagpakatag sa pagkabalaan sa ebanghelyo og sa gamhanang lihok didto sa Israel. Apan ang Dios buot nga makadawat og mas labaw pang himaya kaysa nanglabay. Kon ang bag-ong himaya mas dako kaysa nangagi kini maka atrak sa mga mata sa mga tawo sa tanang nasod og mahimo nilang mailhan ang buhi. Mao nga sa 2015, mas labaw tang mahiusa uban sa magbalantay nga naa sa tunga og pinaagi ana madawat ang masakupong mga panalangin nga giandam sa Dios og maghatag sa hingpit nga himaya ngadto Niya. Ang ika-2 'Bunga' - magdala ta og nindot nga 'bunga' sa katibuok sa espiritu nga maoy buot sa Dios 1 Tesalonica 5:23 mabasa, "Hinaot unta nga ang Dios nga naghatag natog kalinaw hingpit nga maghimo kaninyong balaan aron walay makitang salawayon sa tibuok ninyong pagkatawo - sa espiritu, kalag og lawas hangtod sa pag abot sa atong Ginoong Hesu Kristo." Para sa Dios, ang tawong tibuok og espiritu hingpit nga bunga sa pag alima sa katawhan. Ang luha og sakripisyo sa magbalantay maoy nag aghat sa pagbaha sa espiritu diin ang tawo maduso ngadto sa sukdanan sa espiritu og sa kinatibuk- an ini. Dili lang ta mosakay ining bahaa apan mo ngadto ta sa kalibotan uban ang panyo sa gahom og mogiya sa daghang kalag ngadto sa Ginoo. Sa paghimo ini, kinahanglan nga kita abunda nga magdala sa maayo og hingpit nga bunga sa katibuok sa espiritu. Ang probidensya sa Dios ining simbahana sa naghinapos nga panahon, dili lang sa magbalantay o sa pipila ka tawong naay tibuok nga espiritu. Apan sa daghang katawhan sa katibuok sa espiritu og makig ambit sa panglantaw sa magbalantay, og dinhi higpit nga makab- ot ang pagpamuhat sa Dios. Ikatulo, atong buhaton ang 'beautiful sanctuary' nga maoy puy-an sa himaya sa Dios Gipadayag 21:10-11 nag ingon, "Unya gigamhan ako sa Espiritu og gidala sa anghel ngadto sa tumoy sa habog nga bukid og gipakita nako ang Herusalem, ang Balaang Siyudad nga mikunsad gikan sa langit og gikan sa Dios. Nagilak- gilak kini sa himaya sa Dios. Migilak ang siyudad sama sa mahalong bato nga haspe og tin-aw sama sa Kristal." Ang Dios naghimo og paagi aron ang simbahan maghimo sa nindot nga santuwaryo sama sa himaya sa Bag- ong Herusalem. Labaw sa tanan, Siya naglaom sa paghimo sa santuwaryo, ang lugar diin ang Dios mahimaya pinaagi sa pagdayeg og pagpasidungog nga ihalad sa Iyang balaang mga anak. Kining dakong proyekto sa 'Canaan' og 'Grand Sanctuary' mo sugod na dayon inig abot sa insaktong panalangin. Gi awhag ko ikaw nga moapil ining nag gilak nga himaya pinaagi sa pag kab-ot sa dugan sa espiritu og sa tibuok espiritu nga maoy buot sa Dios. Kataposan, ang gahom sa 're-creation' mahikyad diha sa paghanduraw Ang 'power of re-creation' nagpasabot sa gahom nga mohimo pag usab sa langit, kalibotan, og sa tanang butang ini nga gihimo sa Dios (Genesis 1:3). Ang lihok sa pagpamuhat pag usab nakita na pinaagi sa nangibabaw'ng gugma sa magbalantay og nibag-o sa original nga kasingkasing. Kining klaseha sa lihok mas labaw pa unyang makita. Karon ang kalibotan puno sa sala og daotan nga nihit na tang makakita og kamaayo. Ang tawo dili bug-os nga modawat sa Ginoo. Bisan pa, ang gahom sa re-creation mo bag-o sa tawong masilagon nga imposibleng maluwas, bisan sama ni Judas Iscariot, mahimong moluhod sa ngalan sa Dios. Ining paagiha nga ang tanang katawhan sa tanang nasod magiyahan sa dalan sa kaluwasan, sa tubag, og sa mga panalangin. Sa samang higayon, daghang miyembro mo paingon sa Bag-ong Herusalem, nga maoy hingpit nga mohatag og kahimayaan sa Dios. Mahal nga mga pastor og tanang miyembro sa duolan sa 10,000 nga mga sanga og nakig ubang simbahan, daghan pa ang atong buluhaton sa 2015 aron matuman ang probidensya sa Dios sa naghinapos nga panahon. Ako mag ampo sa ngalan sa Ginoo nga ikaw dali nga mahimong bunga sa espiritu og sa tibuok espiritu, makatuman sa probidensya sa end-time uban sa imong magbalantay, og makasulod sa Bag-ong Herusalem nga puno sa himaya sa Dios. Senior Pastor Dr. Jaerock Lee 28 december 2014
2 Ang Pulong sa Kinabuhi - Napulo ka Sugo 3 No. 49 Enero 4, 2015 B la ita anmin Msa "Ayaw Pasipad-i ang Ngalan sa Ginoo nga Inyong Dios" "Ayaw pasipad-i paggamit ang akong ngalan. Ako si Yahweh nga inyong Dios. Silotan ko si bisan kinsa nga magpasipala sa akong ngalan" (Exodo 20:7). Senyor Pastor Dr. Jaerock Lee Sa Collins English Dictionary, ang 'pagpasipala sa ngan' nagtino nga kuwang sa respitar. Mao nga ang pagpasipala sa ngalan sa Dios nagpasabot nga imong gigamit ang balaang ngan sa Dios sa dili sakto nga pamatasan. Ang Dios mosilot gyod niadtong mopasipala sa Iyang ngan. Karon atong tugkaron nganong sala ang pagpasipala sa ngalan sa Dios, og angay silotan. Una, kini nagpasabot nga wala sila motoo sa Dios Magbubuhat og kini sala Sa mga 'philosophers' nga nagsulay pagpakisayod sa kinabuhi og sa tanang butang, naa nilay moingon nga patay ang Dios, og ang ubang ordinaryong tawo moingon lang dyon nga walay Dios. Ang Russian-astronaut niingon nga wala siyay Dios nga nakita human sa iyang pag adto sa kawanangan. Bisan pa, ang American-astronaut human sa ilang pagpanaw nagdto sa kawanangan niingon nga ilang nabati ang presensya sa Dios. Isip 'astronaut', ang katong Russian nasayod kaayo nga ang iyang nakita og naadtoan gamay pa kaayo kung maghisgot og tibuok kalibotan. Apan, niingon siya nga ang Dios, nga maoy naghimo sa kalibotan dila tinuod human nga iya lang nakita ang gamay nga parti sa kalibotan! Unsa ka binuang! Salmo 53:1 mabasa, "Ang mga buang buang nag-ingon sa ilang kaugalingon, 'walay Dios'. Daotan silang tanan; grabi ka ngil-ad ang buhat nila og wala gayoy nagbuhat og matarong." Kon motan-aw ta sa palibot uban ang mapaubsanong dughan, makakita ta og daghang kamatuuran nga naa gyod ang buhi nga Dios (Roma 1:20). Labot pa, daghang magwawali nagpamatuud sa buhi nga Dios og sa Ginoong Hesu Kristo. Apan kon ang ubang bato og dughan mo salikway sa Dios, og magpasipala pa sa ngan sa Dios, kini sala gyod og masangpot sa silot. Ikaduha, ang pagpasipala sa Iyang ngan maoy pagtamay sa Dios, mao nga kini sala Ang pagtamay maoy pagbiay biay og dili pagtahod. Kinsay moingon nga dili sad-an og mangurso pag bugalbugal sa Dios Magbubuhat? Salmo 96:4 nag-ingon, "Gamhanan ang Ginoo og angayan gyong daygon; kahadloki siya labaw sa tanang dios." Exodo 33:20 mabasa, "Og miingon pa gyod siya, 'Dili ka makakita sa akong nawong kay walay tawo nga makakita nako nga magpabiling buhi!'" Sa nahisulat, ang Dios gamhanan (1 Timoteo 6:16). Sa Korea dili ta basta lang mosangpit sa ngan sa atong ginikanan o sa tawong atong gitahod. Kon mosangpit ta nila, mogamit ta og mga pulong pagtahod. Ang katawhan sa Israel, kon magbasa sa Bibliya dili sila basta nalang molitok sa ngan sa Dios. Kon naa ang ngan sa 'Ginoong Dios' sa Bibliya, moingon sila nga, 'Adonai', pasabot 'Akong Ginoo', dili mo diretso paglitok sa gamhanang ngan sa Dios. Apan karon bisan mga magtotoo mogamit sa ngan sa Dios o mo kutlo sa Bibliya aron mohimo og mga komidya nga walay pulus, kini pagtamay sa Dios. Ang pag panghambog gamit ang ngan sa Dios pagpasipala sad Niya. Pananglitan naay usang maka ideya gamit lang ang iyang kaugalingong hunahuna, apan siya moingon nga iyang nadunggog ang tingog sa Dios o siya nakadawat sa pagdasig sa Espiritu. Kon iyang dad-on ang ngan sa Dios ining paagiha kini walay pagtahod. Ang Dios nahibaw sa atong mga d u g h a n , h u n a h u n a , p u l o n g , o g binuhatan og mo husga pinasubay sa atong nabuhat. Sa pagtoo ini, dili ta makahimo og sala sa pagpangurso sa pagpasipala og pagtamay sa Iyang ngalan. Nia pay usa ka butang nga angay natong bantayan. Kon kita nagtahod sa Dios, kinahanglan nga magbantay ta mahitungod sa pagbuhat sa mga butang nga naay kalabotan sa Dios apil na ang pagsulti sa Iyang ngan. Kon kita magbasa o mo kutlo sa Bibliya, ato gyod ning buhaton sa maayong pamatasan.Atong panggaon ang santuwaryo og mga butang niini og atimanon. Kon kita ang tigdumala sa kwarta sa simbahan, atong gamiton sa sakto og maayong pag atiman. Kon masayop ta unya makabuak og baso o bildo sa simbahan dili ni nato pasagdan. Kahibalo ta nga bisan ang mga ginagmay'ng butang bililhon kay iya sa Dios. Kon mag estorya ta nga ang Dios nga garantiya uban sa Iyang gahom, o mahitungod sa lihok sa Espiritu Santo, kinahanglan nga mabinantayon ta nga dili mo husga o mo estoryag binastos gamit ang unodnong hunahuna. Sa giingon, kon nagtahod ta sa Dios, atong tahoron ang tanang butang nga iya sa Dios sa maayong pamatasan. Ikatulo, sa ngan sa Dios nga sila nanghambog Ang 'Old Testament' nagpakita s a m i n i n g a m g a p r o p e t a n g a nagpahisalaag sa katawhan pinaagi sa pag proklama sa bisan unsa nga wala pa gisulti sa Pulong sa Dios o propisiya gikan sa Dios. Ang Dios nagpahimangno ining mga tawhana sa Deuteronomio 18:20, "Apan kon ang maong propeta mosultig mensahe nga wala ko ipasulti niya og unya magpatoo nga gisugo ko siya o magsulti sa ngalan sa ubang dios, kinahanglang patyon siya." Kon mangurso pagsultig bakak ubos sa ngan sa Dios, ang silot kamatayon og kining mga tawhana lang ang naghimo nga sila masilotan (Gipadayag 21:8). Kon manaad ubos sa ngan sa Dios, og dili motuman, kini bakak og pagpasipala sa Iyang ngan. Sa giingon sa Levitico 19:21, "Og ayaw usab panumpa og bakak ginamit ang akong ngalan kay sa ingon gipasipad-an ninyo ang ngalan sa inyong Dios. Ako mao si Yahweh." A p a n k a r o n b i s a n a n g u b a n g magtotoo mamakak gamit ang ngan sa Dios. Nabatasan na nilang moingon, "Akong nadunggog ang tingog sa Espiritu Santo samtang nag ampo" o "Ang Dios maoy naghimo ani" bisan dili gud to lihok sa Dios. Tinuod ang anak sa Dios mahimong makadunggog sa tingog sa Espiritu Santo og magiyahan Niya, apan dili tanang anak maka dunggog dayon sa tingog sa Espiritu. Sa dakong paningkamot sa pagpalayas sa sala og pagpuli ini sa matuud, mahimo silang klarong maka dunggog. Bisan pa man og ila nang madunggan, kinahanglan nga sila moagi og proseso sa pagbansay aron sa pag ila sa maong tingog 100%. Kon dili pa ta klarong makaila, dili gyod ta mohukom nga kana lihok sa Espiritu o dili. M a o s a d s a u b a n g e s p i r i t u w a l nga eksperyensya sama sa damgo o panglantaw. Ang ubang damgo gikan sa Dios, apan ang uban gikan sa kaugalingong hunahuna o gikan sa yawa. Dili dayon ta mahimong moingon nga ang atong damgo gikan sa Dios. Og naay moingon nato nga gisultian siya sa Espiritu Santo, magmabinantayon ta. Og dili moingon dayon nga, 'gikan' o 'dili' tingog sa Espiritu Santo. A n g u b a n g t a w o m a g a t u b a n g o g k a l i s d a n a n t u n g o d s a i l a n g kaugalingong sala, apan moingon, "Gi igo ko sa Dios." Og ang butang nga ilang gusto mahitabo, moingon dayon "Gi grasyahan ko sa Dios." Apan kon sa kapulihay dili mag maayo ang mga butang ngadto nila, moingon sila, "Nagdumili ang Dios nako." Dali kaayo nilang usbon ang ilang gipanulti og dali kaayo nilang gamiton ang ngan sa Dios sa dili maayo. Ang uban naghunahuna nga mao kini pag ila sa pagtoo, apan ang pag uran-uran og gamit sa ngan sa Dios dako kaayog kalahian. Ang katong niila sa Dios sa tanang butang mabinantayon kaayong molitok sa ngan sa Dios og magsulay gyod sa pagbuhat sa matuud. Mahal nga kaigsoonan ni Kristo, kon imong pasidunggan ang Dios diha sa imong dughan, dili nimo pasipad- an ang Iyang ngan og imong himoon ang tanan uban ang pagpasidunggog sa Dios. Ako mag ampo sa ngan sa Ginoo nga pinaagi sa pagbuhat ini ikaw makadawat sad og pasidunggog gikan sa Dios og maka garantiya sa imong tanang mga pulong og binuhatan (1Samuel 2:30) og magiyahan sa pinaka nindot nga lugar sa Langit. Ang Pag-angkon sa Pagtuo 1. "Manmin Central Church" nagatuo nga ang Bibliya mao ang gininhawang pulong sa Diyos, perpekto og walay sipyat. 2. "Manmin Central Church" nagatuo sa panaghiusa'ng lihok sa Diyos nga Trinidad: Diyos nga Balaang Amahan, Diyos nga Balaang Anak, og Diyos nga Balaang Espiritu Santo. 3. "Manmin Central Church" nagatuo nga kita mapasaylo sa atong mga kasal- anan pinaagi lamang sa dugo ni Hesu Kristo. 4. "Manmin Central Church" nagatuo sa pagkabanhaw og pagkayab ni Hesu Kristo, sa Iyang ika duhang pagbalik, panahon sa kalipay og ang Lanigt nga walay katapusan. 5. Mga Miyembro sa "Manmin Central Church" ni angkon sa ilang pagtuo diha sa "The Apostles' Creed", sila nagatuo sa unod sa mga pulong nahisulat niini. "Ang Diyos mismo ang naghatag sa kinabuhi og ginhawa sa tawo og sa tanang butang" (Buhat 17:25). "Ang kaluwasan makaplagan lamang diha kaniya kay dinhi sa kalibotan wala nay laing ngalan nga gihatag sa Diyos ngadto sa katawhan nga maoy makaluwas kanato" (Buhat 4:12). anmin M nga mga B la ita Published by Manmin Central Church 29, Digital-ro 26-gil, Guro-gu, Seoul, Korea, 152-848 Tel: 82-2-818-7047 Fax: 82-2-818-7048 / E-mail: manminministry@manmin.org Publisher: Dr. Jaerock Lee Managing Editor: Geumsun Vin Bisayan
B la ita anmin Msa No. 49 Enero 4, 2015 Feature Story Imo bang na Eksperyensya ang Lihok sa Espiritu Santo? Ang 'Acts of Apostles' naghulagway kon giunsa pagdawat sa mga apostoles ang Espiritu Santo og gahum; giunsa nila pagsabwag ang ebanghelyo sa Herusalem, Judea, Samaria, og ngadto sa tumoy sa kalibotan. Partikular, sa unang duha ka kapitulo naghatag sa detalying pangaliya sa nabanhaw nga Ginoo sa dili pa ang Iyang pagkayab og sa insidenteng nahitabo didto sa Mark's upper-room. Ang 120 ka mga tawo didto maunongon nga nag ampo aron makadawat sa Espiritu Santo og sa gahom, sa pagdasig sa nabanhaw nga Ginoo. Unya ang kahibulongang lihok nahitabo - napuno sila sa Espiritu Santo og nagsultig lahing pinulongan nga hinatag sa Espiritu nila og niana lang adlawa napuno ang 3,000 ka mga kalag. Mao ni ang sinugdanan sa Nanag-unang Simbahan. Ang maong lihok sa Espiritu nahitabo ining naghinapos nga panahon nga puno sa sala og nagpakita sa dalan sa kaluwasan ngadto sa daghang kalag. Karon atong tukion ang lihok sa Espiritu. I. Ang lihok sa Espiritu sama kalumo sa salampati: miayo sa mga samaran og nihatag nilag kalinaw "Human gayod pagbunyag ni Hesus, mikawas siya sa tubig. Unya naabli ang langit og nakita niya ang Espiritu sa Dios nga mipaubos daw salampati og mitugdon Kaniya" (Mateo 3:16). Ang Dios niingon ni John the Baptist, nga Siya nga imong nakita mao ang Espiritu og magpabilin diha Kaniya mao si Kristo. Og iyang nasaksihan nga ang langit niabli og ang Espiritu mipaubos sama sa pati og nidan-ag ni Hesus human nga Siya nabunyagan. Sa pagkakita ini, si John niila nga si Hesus Anak sa Dios. nagsimbolo nga ang Espiritu ninaog 'lumo og maaghup' sama ni Hesus. Kini nagpasabot nga ang lihok sa Espiritu managlahi pinasubay sa matag personalidad og sitwasyon. Kon ang Espiritu mokanaog sama sa pati, dili lang Niya ayohon ang mga sakit apan mo sulbad espirituwa, mental, og sa mga problema sa negosyo, og tungod ana Siya moayo sa samdan nga mga kalag og mohatag nilag kalinaw. Ang Espiritu nipaubos sama sa pati kini wala magpasabot nga aktuwal nga pati ang nanaog apan II. Lihok sa Espiritu sama ka bugnaw sa hangin: mo uban sa grasya sa bug-os nga paghinulsol og kasiguruan sa kaayohan "Og sa kalit lang may haguros gikan sa langit sama sa kusog nga huros sa hangin og milukop kini sa tibuok balay nga ilang gitiguman" (Buhat 2:2). Ang sama sa huros sa hangin mohatag og ka presko sa dughan sa tawo. Kon ang Espiritu molihok sama ini, gamhanan kaayo ni og makusganong mohuyop, og usahay mahitabo ni sa tibuok kalibotan. 18:45; Hosea 13:15). Si Hesus naghisama sad sa lihok sa Espiritu sa hangin, niingon, "Ang hangin mohuros bisan asa kini buot mopadulong; madungog mo ang paghuros ini, apan wala ka mahibalo diin kini gikan o asa paingon. Sama usab ini ang tanan nga matawo pinaagi sa Espiritu" (Juan 3:8). Kon kita maghinulsol pag ayo pinaagi ining maong lihok sa Espiritu, kita ma presko og nindot ang pamati; bugnaw ang atong pamati sa tibuok lawas sama nga nagkaon og 'mint'; o atong mabati ang kanindot og makasiguro sa kaayohan sa sakit. Ang hangin dili makita, mao nga dili ta mahibalo diin ni gikan og asa padulong. Apan nahibaw ta nga naay hangin tungod sa mga dahon nga molihok kon maigo sa hangin. Sa samang paagi, dili ta makakita og maka hikap sa Espiritu Santo apan atong mabati ang Iyang presensya pinaagi sa pag bag-o sa dughan og pinaagi sa Iyang gamhanang lihok. Sa Bibliya, ang kinaiya og gahum sa Dios gihulagway sa daghang paagi pinaagi sa 'hangin' (Exodo 14:21; 1 Hari III. Lihok sa Espiritu sama sa kainit sa kalayo: mosu nog sa gamot sa mga sa k it, k usog sa kangitngit, og kinaiyang makasasala "Unya nakakita siyag daw mga dila nga kalayo nga nagtungtong diha sa matag usa nila" (Buhat 2:3). Ang Biblya perming mosaysay sa Espiritu sama sa 'kalayo'. Si John the Baptist niingon, mahitungod kang Hesus, "Bunyagan kamo Niya pinaagi sa Espiritu Santo og sa kalayo" (Lucas 3:16). Og sa Hebreo 12:29 nag ingon, "Kay ang atong Dios sama sa kalayo nga mosunog gyod." Kita mabunyagan sa kalayo sa Espiritu Santo kon atong madawat ang kalayo. Mosunog kini sa makasasalang kinaiya og sa pagkahigot sa kalibotan, og mohatag natog kusog aron matinguhaong mag apas sa gugma sa Dios, og pinaagi niana makahimo ta sa mga butang nga dili nato mahimo kon sa ato lang kaugalingong kusog. Ang gahom sa Espiritu makasulbad sa bisan unsang problema, makahimo sa tanan, og makaayo sa tanang klase sa sakit. O tinuod, aron makadawat sa kaayohan, ato gyod unang gub-on ang paril sa mga sala tungod kay ang tanang mga sakit gikan sa sala (Exodo 15:26). Kon atong madawat ang bunyag sa kalayo sa Espiritu, ang atong lawas manginit, ang ugat sa mga sakit masunog, og ang kusog sa kangitngit mawala og mopahawa. IV. Ang gahum sa Espiritu magpakita sa talagsaong milagro: Muan Sweet Water, panyo sa gahum, og gahum sa re-creation "Nagbuhat ang Dios og talagsaong mga milagro pinaagi kang Pablo. Bisan ang mga panyo og tapis nga iyang gigamit gidala ngadto sa mga masakit og naayo ang ilang mga sakit og nanggula gikan nila ang mga daotang espiritu" (Buhat 19:11-12). Ang Bibliya puno sa kahibulongan og katingalahang mga butang. Si Hesus nilakaw sa dagat, nipakalma sa unos og dagkong balud, nipakaon sa linibo nga katawhan pinaagi lang sa 5 ka pan og 2 ka isda, og nibuhi ni Lazarus nga upat na kaadlaw'ng patay. 19:11-12). Ang Dios mao gihapon kaniadto og karon. Karon ang Dios nga labaw'ng makagagahum motugot nato sa pag eksperyensya sa talagsaong mga butang nga maoy mangibabaw sa hunahunang tawhanon pinaagi sa gahom sa Espiritu kon kita motoo Niya. Si Apostol Pedro og Pablo nakadawat sa gahom, og nibuhi sa patay og nipalakaw sa tawong bakol sukad pa sa iyang pagkatawo (Buhat 3:1-10, 14:8-10). Bisan pa gani si Apostol Pablo nipakita sa talagsaong milagro nga ang panyo og tapis nga diha niya gidala ngadto sa lawas sa masakiton, og ang mga sakit nibiya nila og ang daotang espiritu nang layas diha nila (Buhat Si Hesus niingon sa Juan 14:12, "Ang tinuod mao kini: ang motoo kanako magbuhat sa akong mga buhat og magbuhat siyag labaw pa niini kay moadto man ako sa Amahan." Atong ihatag ang tanang pasalamat og himaya ngadto sa Dios nga nagpamatuud sa Pulong pinaagi sa walay puas nga pagpakita og mga ilhanan pinaagi sa gamhanang lihok sa Espiritu. 3
4 Panghimatuud No. 49 Enero 4, 2015 B la ita anmin Msa Natawo ko sa Hindu-family og walay kasayoran sa pagka Kristohanon. Apan sa edad nga 20, akong gidawat ang Ginoo human maka dungog ini sa akong propisor sa kolihiyo. U n y a a n g a k o n g i n a h a n n g a kamatayon sa wala mailhing sakit, kompleto nga naayo. Human niana ang akong tibuok pamilya na Kristohanon. Samtang nagmatinguhaon ko sa akong Kristohanong kinabuhi, naminyo ko ni Priscilla Navaroji Owen nga anak og pastor. Ang akong ugangan ang kanhi Pastor Owen Roberts maoy Presidente sa Good Samaritan Fellowship, pinasidunggan og hinigugma siya sa daghang mga Kristohanon sa India. Nag trabaho siya ni Dr. Jaerock Lee sa India United Crusade 2002 isip presidente sa Organizing Committee. Atol ini, propisor ko sa "chemistry" sa "Karunya University". Nagtabang ko niya pinaagi sa pag-ampo, og ang krusada malampuson nga giilang maoy pinaka nindot nga krusada sa Kritohanong kasaysayan nga ni atrak sa dili mo minus sa 3 ka milyong katawhan. Klaro kaayo ang mensahe ni Dr. Lee og pinaagi sa iyang pag ampo daghang katawhan ang nangaayo sa ilang mga sakit. Kining maong krusada naay dakong impak sa kabag-ohan sa mga Kristohanong simbahan sa India. Human ana sa Pastor Owen ni pahinungud sa pag bugkus sa mga Indian Christian Churches aron mahiusa og para sa kabag-ohan isip maoy 'founder' og Presidente sa Synod of Pentecostal Churches sa Tamil Nadu. Tuig 2003, niapil ko sa trabaho ni Dr. Jaerock Lee sa sermon-program "The Message of the Cross" sa Tamil nga sinultian. Gisibya ni pinaagi sa SS TV, kanhi SS Music. Nag edit sad ko sa Iyang "Akong na eksperyensya ang "Akong na eksperyensya ang gugma sa Dios gugma sa Dios og ang Iyang gahum" og ang Iyang gahum" Dr. George Robert, Senyor Pastor sa Praise Tower City Church, India Dr. George Robert uban sa iyang asawa Mrs. Priscila Navaroji Owen atubangan sa Muan Sweet Water Aquarium testimonyal nga libro Tasting Eternal Life before Death sa Tamil. Samtang akong nahunahuna ang kahibulongang kabubut- on sa Dios og natandog kaayo. Ining mga panahona naghimo ko sa akong matinud anong kinabuhi sa Praise Tower City Church og nag boluntaryo sa simbahan. Si Pastor Owen Roberts gusto nga ako mahimong pastor og mo tabang niya. Pag 2010, namatay siya, og akong nabati nga ang Dios nitawag nako og nahimo kong pastor. Sa gihapon, nagsige ko og tan-aw sa mga sermon nga programa ni Dr. Jaerock Lee og sa mga nindot nga programa sa GCN Samtang gusto gyod kong mo bisita sa Manmin Central Church og motan-aw ni Dr. Lee sa personal. Oktobre 2014, nakaabot gyod ko sa Seoul sa dihang ang Manmin nag saulog sa ilang ika-32 nga anibersaryo. Si Senyor Pastor Dr. Lee mapaubsanon kaayo og tinuod nga tawo sa Dios nga mohimo sa mga ilhanan, kahibulongan, og gamhanang lihok nga nahisulat sa Bibliya. Akong nakita ang iyang dughan nga puno sa gugma. Ako pa ganing na eksperyensya ang kaayohang lihok - naayo ang nagsakit nakong abaga. Dili ni nako ma alsa ang akong wala nga bukton sugod adtong milabay nga tuig. Grabi kaayo ang kasakit makahunahuna nalang ko nga 'maypag wala nalang koy wala nga bukton.' Gitambalan ko og iladong 'neurosurgeon', nag 'acupuncture', og nag inom og mga tambal. Apan walay kausaban. Apan ang kahibulongang lihok nahitabo sa sunod nga adlaw sa Manmin's 32nd anniversary. Uban sa daghang bisita, ni ngadto sad ko sa nahimutangan sa Muan Sweet Water diin ang parat nga tubig sa dagat nahimong tam-is nga mainom pinaagi sa pag ampo ni Dr. Lee. Akong gi tuslob ang akong kaugalingon sa tubig 7-ka higayon. Paghuman dayon ana ako nang malihok ang akong bukton! Halleluyah! B a l i k s a I n d i a , a k o p e r m i n g gipahinumduman ang akong kaugalingon sa gugma og serbisyo ni Dr. Lee og nag serbisyo ko sa mga miyembro sa among simbahan uban ang gugma. Nagpadayon ko og paminaw sa mga mensahe ni Dr. Lee sa GCN og sa internet. Gihatagan sad ko sa mga sermon ni Pastor Joseph Han, sa Chennai Manmin Church sa India. Akong pasalamatan og himayaon ang Dios nga nitugot nga akong mahibaw-an ang bililhong balaan nga ebanghelyo. "Salamat, Ginoo sa pagluwas "Salamat, Ginoo sa pagluwas sa akong amahan og paghatag sa akong amahan og paghatag nako sa grasya nga manamkon" nako sa grasya nga manamkon" Sister Chillina, 29 anyos, Chinese Parish Natawo ko sa Jilin City, China og mosimba sunod sa akong inahan. Apan wala ko magsunod sa maayong Kristohanong kinabuhi. Ang akong amahan init kaayo og ulo, mapugsanon og estrikto. Iyang dapatan ang akong inahan og dili ko kadawat. Gusto kong molayas sa amo tungod niya. E n e r o 2 0 0 7 , n i n g a d t o k o s a South Korea og nagsugod sa akong matoohong kinabuhi sa Manmin Central Church sa sugo sa akong inahan. Apan tagsa ra ko moadto sa simbahan kay nabalaka ko sa daghang butang og gikinahanglan nga makakita og kwarta. Wala madugay, niapas sa South Korea ang akong ginikanan. Ang akong inahan nag ampo nako og ang akong amahan nag antos sa diabetes. Pagkakita nako nila naghinulsol ko og akong natagboan ang Dios sa gugma. Pag 2012, ang akong inahan gusto nga magbasol ang akong amahan sa mga nanglabay niya nga mga daotang buhat og aron makasulod sa Langit mao nga naghinulsol siya isip puli sa akong amahan. Nag ampo sad ko nga akong mapasaylo ang akong amahan og tubag ini ako siyang nasabtan. Unya, ang akong amahan nga nabuta tungod sa diabetes, nakakita pagbalik tungod sa pag-ampo ni Dr. Jaerock Lee. Nisimba na siya, naka angkon og pagtoo, og naghinusol. Pag 2013, nakakita siyag dakong kasagbutan og kabuwakan sa iyang damgo og niingon nga nindot kaayo ang iyang gibati. Nagsakay siya sa karwahe og nakadawat og duha ka yawi diha sa damgo. Niingon, "Kanindot! Moadto ko sa Langit!" Lipay kaayo murag bata og namatay. Tungod ini, nakatoo gyod ko sa Langit og ang dakong panalangin naabot nako. Naningkamot kong manamkon sulod sa 2-katuig pero wala. Apan human sa akong pagdawat sa pag ampo ni Dr. Lee niadtong 'Lunar New Year', nanamkon ko! Og nanganak og baskog nga batang lalake niadtong Oktobre 13, 2014. Akong pasalamatan og pasidungan ang Dios og ang Ginoo! Mga Sangay ng Ministeryo ng Manmin sa Pilipinas Manila Manmin Holiness Church Bataan Manmin Holiness Church Isabela Manmin Holiness Church Cavite Manmin Holiness Church Imus Manmin Holiness Church Cebu Manmin Holiness Church Davao Manmin Holiness Church 441 Patato St, J-Figueras Sampaloc, Manila, Pilipinas Pastor Peter Bae Pastor Lucy Lee 2-735-1423 067 Daang Bago, Dinalupihan, Bataan, Pilipinas Pastor Peter Bae 0910-262-5465 Purok 3, Brgy, San Roque, San Mateo, Isabela, Pilipinas Pastor Peter Bae Pastor Lucy Lee 0905-649-1120 5 Lot 33 Bk 1, Canutuhan (tenant), Santiago Gen.Trias, Cavite, Pilipinas Pastor Sharon Cho 046-850-3193 / 0916-674-3903 / 0905-319-8191 Blue Bell St. Plaridel III Sub. Bayan Luma 7, Imus Cavite, Pilipinas Pastor Jubeom Kim 0927-311-7633 LOT N. 402 - B-4 Looc Along Side The Canjulao Road, Lapu-Lapu City Cebu, Pilipinas Pastor Rossetta Sung 0921-635-7595 301 Ilang Ilang St. Flores Village, Bangkal, Davao City, Pilipinas Pastor Kathryn Kim 0908-635-2714


CAMPAIGN EHEKUTIBONG KASUMAHAN LABAW SA BALAOD TORTURE SA PULISYA SA PILIPINAS AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 1
"Nidagan sila padulong kanako, ug unya nahadlok ko sa dihang gitiunan ko nila sa ilang mga pusil. Gipugos ko nila sa pagkulob sa sawog, ug gibunalan og pusil sa usa ka tawo ang akong ulo. Gipatiran ug gisumbag ko nila sa kilid, liog, tiyan ug sa tuhod. Gipangutana nako sila, 'Kinsa mo? Pulis ba kamo? Kung mga opisyal mo sa pulisya, sultihi ko kung unsa ang akong krimen. Aduna ba kamo'y warrant?' Pero miingon lamang sila nga wala ko'y katungod nga mangutana" Jerryme Corre Ang bisan kinsang tawo nga naaresto tungod kay gidudahan sa pagpangawat o uban pang kriminal nga aktibidad sa Pilipinas nameligro nga ma-torture o tratuhon og dili maayo sa kustodiya sa pulisya. Kuwang ang mga taho bahin sa ing-aning binuhatan ug halos wala kini madokumento. Detalyadong gisusi sa Amnesty International ang isyu ug misumiter kini og mga rekomendasyon sa gobyerno sa Pilipinas sa taho niini nga Labaw sa balaod: Torture sa pulisya sa Pilipinas (Index: ASA 35/007/2014). Bisan kung nahimo nang balaod ang Anti-Torture Act sa Pilipinas niadtong Nobyembre 2009, naglabi gihapon ang torture ug mura'g naandan na atol sa mga interogasyon sa pipila ka mga istasyon sa pulisya. Apil sa mga aduna'y dakong peligro nga ma-torture o trataron nga dili maayo human maaresto ang mga bata, mga suspetsado nga aduna'y mga kriminal nga rekord ug mga suspetsado nga ang krimen personal nga nakaapekto sa mga opisyal sa pulisya. Ang mga asset (informal police auxiliary) nga nawad-an og pabor sa mga lokal nga opisyal parehong nameligro, pati sad ang mga suspetsadong miyembro sa o mga tagasimpatiya sa mga armadong grupo, ug mga pulitikal na aktibista. Kasagaran sa mga biktima sa torture gikan sa pobre o lisod nga kahimtang. Sa halos kasagaran sa mga taho sa torture, mga opisyal sa pulisya ang mga gitudlong sad-an. Wala pa'y sad-an nga nahibaluan nga nakonbikto sa ilawom sa Anti-torture Act. Wala'y maski usa ka survivor sa torture sa Pilipinas ang nakakuha og hustisya. Background: (Interpretasyon nga hulagway base sa mga testimonya) - Nagtaho ang pipila ka mga piniriso nga gisap-ongan ang ilang mga baba og masking tape sa wala pa sila gikulata. Cover: Ang mga truncheon o mga batuta kasagarang gipakita sa pulisya sa makahahadlok nga paagi ug nagsimbolo og awtoridad sa mga tawo. Marso 2012. © NOEL CELIS/AFP/Getty Images 2 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 2 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 'Hingpit nga nabalaka ang Committee nga ang mga katuhuang alegasyon sa torture ug/o dili maayong pagtratar nga nabuhat sa mga kawani sa pagpatuman sa balaod ug sa mga nagserbisyo sa militar kay tagsa lamang giimbestigahan ug gikasuhan, ug ang mga sad-an panagsa lamang gisilutan o gisentensiyahan sa gaan lamang nga silot ug dili sigon sa grabeng kinaiyahan sa ilang mga krimen.' Gisumadang Mga Obserbasyon sa UN Committee batok sa Torture sa Pilipinas, Mayo 2009
AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 3 AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 3 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
© A m n e s t y I n t e r n a t i o n a 4 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 JERRYME CORRE Gibisita ni Jerryme Corre, nag-edad og 34, ang usa ka paryente sa Probinsya sa Pampanga niadtong 10 Enero 2012 sa dihang aduna'y miabot nga dili mominos sa 10 ka wala nailhi ug armadong lalaki nga nagsuot og mga yano nga sinina ug nakasakay sa mga motorsiklo. Miingon siya sa Amnesty International nga: "Nidagan sila padulong kanako, ug unya nahadlok ko sa dihang gitiunan ko sa ilang mga pusil. Gipugos ko nila pagkulob sa sawog, ug gibunalan og pusil sa usa ka tawo ang akong ulo. Gipatiran ug gisumbag ko nila sa kilid, liog, tiyan ug sa tuhod. Gipangutana ko sila, 'Kinsa mo? Pulisya ba kamo? Kung kamo mga pulis, sultihi ko kung unsa ang akong krimen. Aduna ba kamo'y warrant?' Pero miingon lamang sila nga wala ko'y katungod nga mangutana. Desperado akong misinggit sa mga mitan-aw - 'palihug tawga ang mga opisyal sa barangay (mga napili nga lider sa baryo/komunidad).' Pero gibaharan sa mga lalaki ang mga tawo nga kung mag-apil-apil sila, arestuhon sab sila. Giposasan nila ako ug giguyod ako padulong sa lokal nga istasyon sa © P r i v a t e pulisya 500 ka metro ang kalay-on." Miingon siya nga gisundan siya sa usa ka paryente nga nag-video gamit ang iyang cellphone, pero gilunggob ang cellphone sa usa sa mga armadong lalaki ug giaresto sab siya. Nahibaluan lamang ni Jerryme nga mga opisyal sila sa pulisya sa dihang miabot na siya sa usa ka kampo sa pulisya. Didto, balik-balik siyang gisumbag sa usa ka opisyal. Daghan pang mga lalaki nga nagsuot og mga yano nga sinina, nga gituohan sab ni Jerryme nga mga opisyal sa pulisya, ang nagpuli-puli sa pagkulata kaniya sa tibuok gabii. Gitaptapan nila siya ug balik-balik nga gibunalan ang mga lapa-lapa sa iyang mga tiil gamit ang usa ka kahoy nga batuta, ug padayon siyang gipatiran ug gisumbag. Gihubo nila ang purol ni Jerryme ug gihikot kini sa iyang ulo aron dili siya makakita, ug giposasan ang iyang mga buol-buol. Nahinumduman ni Jerryme nga nahadlok siya nga patyon nila siya ug dili na gayud niya makita pag-usab ang iyang pamilya. Gihulagway ni Jerryme sa Amnesty International kung unsa ang iyang nasinati: "upat ka lalaki ang nagbutang og tela sa akong baba ug unya gibubuan nila og tubig ang akong tutunlan sulod sa mura'g dugay kaayo nga panahon hangtud sa mura ko'g nalumos ug dili makaginhawa. Unya gipangutana nila ang parehong mga pangutana ug balik-balik nga gibubuan pag-usab og tubig...sa daghan kaayong mga higayon. Dili nako matulon ang tanang tubig ug gisulayan nako hangtud sa akong makaya nga
itak-om ang akong baba." Kini nga pagtratar porma sa torture nga kasagarang nailhan isip waterboarding. Sa dihang gilimod ni Jerryme nga siya ang tawo nga gipangita sa pulisya, "Nagdala sila og mga live nga kable sa kuryente. Nakadungog ko sa mga piti nga tingog sa dihang magtagbo ang duha ka kable sa kuryente. Unya gipakuryentehan ko nila gamit ang mga live nga kable, sa likod, sa akong kilid, ug sa akong mga paa. Mabati nimo ang imong lawas nga magluay pagkahuman sa pagkuryente. Mawad-an og kusog kadtong bahin sa imong lawas nga gipakuryetihan. Gipakuryentehan ko nila sa tulo ka higayon sa wala pa sila nagsugod pag-usab sa pagpangutana kanako. Sa dihang gilimod nako ang ilang mga akusasyon, nibahad sila nga patyon ko nila. Giusab nila ang pagpakuryente sa akong lawas ug gibaharan na pod ko - sa tan-aw nako mokabat sa 20 ka higayon. Pagkahuman sa pipila ka mga oras - mura'g alas-onse na sa gabii ug niini nga punto nihigda ko, wala na'y kusog aron motindog - gibuboan nila ang akong lawas og tubig ug balik-balik akong gipakuryentehan. Dili nako sila makita, pero madungog nako ang ilang mga tingog. Dili nako makalimtan kadto nga mga tingog." Pagkakaadlawon sa sunod nga adlaw, gibalhin si Jerryme Corre sa the Drug Enforcement Unit (DEU) sulod sa kampo sa pulisya. Sa katapusang bahin niadto nga adlaw, gipugos siya sa pagpirma sa usa ka dokumento nga wala gipabasa sa iya ug gidala siya sa balay sa piskalya. Nagduda si Jerryme nga i-frame up siya ug iyang giingnan ang mga pulis, "Kung mao ni ang inyong buhaton kanako, gisayang ninyo ang tanang mga tuig sa pagbansaybansay aron mamahimong opisyal sa pulisya. Nanumpa kamo nga protektahan ang mga tawo, mga tawo nga sama kanako." Sa sunod nga adlaw, gipahibalo si Jerryme nga nagpasaka ang mga pulis og mga kaso sa droga batok kaniya. Gidala si Jerryme Corre sa usa ka ospital niadtong 18 Enero, walo ka adlaw pagkahuman sa pag-aresto ug pag-torture kaniya, pero wala siya pisikal nga gisusi sa doktor. Nagreklamo ang asawa ni Jerryme sa pangrehiyong opisina sa Commission on Human Rights (CHR), nga nihimo og medikal nga pagsusi niadtong 1 Pebrero 2012. Bisan kung naayo na niadtong panahona ang kasagaran sa iyang mga bun-og, nasayran base sa resulta nga aduna'y mga uwat si Jerryme sa tuo nga paa, tuhod ug bitiis nga mahimong iyang nahiaguman atol sa petsa sa pagtorture kaniya, ug tukma pod sa pagdapat og mga kable sa kuryente ug mga pagbunal sa tumoy sa pusil. Dugang pang girekord sa taho ang mga reklamo ni Jerryme sa grabeng labad sa ulo ug pagpaminhod sa iyang mga kamot. Niadtong 19 Hulyo 2012, napamatud-an sa CHR nga aduna'y pagsupak sa Anti-Torture Act, ug nipasaka kini og kaso sa Department of Justice (DOJ). Niadtong 26 Disyembre 2012, nagdesisyon ang DOJ nga aduna'y basehan ang reklamo ug girekomenda ang pagpasaka sa korte og mga kaso batok sa duha ka opisyal sa pulisya. Sukad niadto, dili mominos sa upat ka hearing ang na-postpone tungod sa lain-laing nga mga rason. Kutob niadtong Oktubre 2014, kapin sa 18 ka buwan gikan sa pag-aresto ug pagtorture kang Jerryme Corre, katunga pa lamang ang nahuman sa kaso. Nagpabilin si Jerryme sa prisohan tungod sa mga kaso sa droga nga gipasaka batok kaniya, ug magpresentar pa lamang ang prosekusyon sa mga ebidensya niini batok kang Jerryme. Sa pinakawala: Si Jerryme Corre, gi-torture pinaagi sa pagkuryente, pagkulata ug waterboarding human sya giaresto niadtong Enero 2012. Gikuha ang hulagway sa gawas sa korte sa Siyudad sa Angeles. Sa wala: Sa usa ka medikal nga eksaminasyon niadtong Pebrero 2012 nakumpirma ang mga kadaot nga resulta sa pag-torture kang Jerryme Corre. Sa taas: (Interpretasyon nga hulagway base sa mga testimonya) Daghang mga piniriso, apil si Jerryme Corre, ang miingon sa Amnesty International nga gihimo kanila ang usa ka matang sa torture nga nailhan isip water-boarding. AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 5 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
MGA IREGULARIDAD SA PAG-ARESTO Daghan sa mga biktima sa torture nga gi-interbyu sa Amnesty International ang miingon nga ang niaresto kanila nagsul-ob og mga sibilyan nga sinina ug wala nagpaila sa ang ilang mga kaugalingon isip mga opisyal sa pulisya. Wala sab gipahibalo sa mga nag-aresto ang mga suspetsado bahin sa mga kaso batok kanila o ang ilang mga katungod sa ilawom sa balaod. Miingon ang mga biktima nga gikulata sila, gibaharan samtang gitiunan og pusil, giposasan, gitaptapan ug gipasakay sa mga wala'y marka nga sakyanan. Giguyod palayo ang uban nga dayag nga nakita sa mga silingan ug mga tambay ug giparada isip mga kriminal nga suspetsado. Ang mga mao nga kalihukan sa pulisya supak sa mga internasyonal nga tamdanan sa katungod sa tawo nga nagmando nga kinahanglan mga awtorisadong opisyal lamang ang pwede moaresto ug base lamang sa mga tarong nga hinungdan. Gimando sab sa Konstitusyon sa Pilipinas ug mga domestikong balaod ang mao nga proteksyon. Ang pagsupak niining mga tamdanan makahimo og kalikopan diin sayon ra ang pagtorture ug pagmaltrato sa mga suspetsado. 6 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a l MGA SIKRETONG PASILIDAD SA DETENSYON Bisan pa sa pagbawal sa balaod, nahibaluan sa Amnesty International nga ang mga opisyal sa pulisya sa Pilipinas padayon nga migamit og dili opisyal ug sikretong mga lugar sa detensyon diin lagmit nga mahitabo ang torture ug uban pang dili maayong pagtratar. Niadtong Enero 2014, gibisto sa Philippine Commission on Human Rights (CHR) ang sikretong prisohan sa Laguna, usa ka probinsya sa habagatan sa kapital, ang Manila, diin posible gi-torture sa mga opisyal sa pulisya ang mga piniriso para sa ilang kalingawan. Nakakita ang CHR og dakong roleta nga aduna'y mga paghulagway sa lain-laing mga posisyon sa torture. Kung patuyokon ang roleta ug moundang sa "30 ka segundo nga posisyon sa kuwaknit", pananglitan, nagpasabot kini nga ibitay nga naglintuwad ang piniriso (sama sa usa ka kuwaknit) sulod sa 30 ka segundo. Ang pagkabaton sa mao nga galamiton klaro nga nagpakita sa kaswal nga taras ngadto sa torture sulod sa puwersa sa pulisya. Kuwarenta'y tres ka piniriso ang nakita sulod sa sikretong selda sa detensyon. Sigon sa CHR, gituohan nga kasagaran kanila gi-torture pero 23 lamang ang nagpasaka og mga reklamo sa Opisina sa Piskalya. Naghuwat gihapon og resolusyon ang tanang 23 ka reklamo. Bisan pa kung lima ka tawo ang nagdesisyon nga bawion ang ilang affidavit, dili kini awtomatikong magresulta sa pagbalewala sa ilang kaso. NGANONG MOGAMIT MAN ANG PULISYA OG TORTURE? Sa usa ka pulong uban ang lain-laing civil society nga n	Sobra sa pagpaningkamot: ang kagustuhan nga grupo niadtong 2012, nihatag ang usa ka opisyal sa pulisya ipakita sa publiko ug sa ilang mga superyor nga aduna'y nga aduna'y taas nga ranggo og pipila ka "mga hagit" nabuhat nga mga resulta ug nasakpan dayon ang mga sa parte sa kapulisan sa pagrespeto sa katungod sa tawo: sad-an; n	Kakulang sa kahibalo sa mga kawani sa pulisya sa n	Ang pagtuo nga madawat ra ang mga "kolateral mga gimando sa balaod nga proseso aron marespeto nga kadaot" sa pakigbisog sa pagsumpo sa krimen ug ang mga katungod sa tawo; pagbuhat sa "misyon" sa maski unsang paagi; n	Ang pagtuo nga babag ang mga katungod sa n	Kamaunongon sulod sa mga ranggo, nga usaha'y tawo sa pagsulbad sa "mga tinuod nga problema sa nagpasabot nga magpakabuta na lamang sa mga sayop. katilingban" sama sa kriminalidad ug nga nakapokus lamang ang mga katungod sa tawo sa "mga kriminal" imbes nga sa mga biktima sa krimen; © C o m m i s s i o n o n H u m a n R g h t s i o f t h e P h i l i p p n e s i
MGA PAMAAGI SA TORTURE Migamit ang pulisya og lain-laing mga pamaagi sa torture, apil ang water-boarding, halos pagtuok gamit ang mga plastik bag ug pagpaso sa panit gamit ang mga sigarilyo. Trenta'y tres sa labaw sa 55 ka survivor ug ilang mga miyembro sa pamilya nga na-interbyu sa Amnesty International ang miingon nga nakasinati sila og mga sistematikong pagkulata, mga pagsumbag ug mga pagpatid sa lain-laing mga bahin sa lawas, ug dili minos sa 20 ang miingon nga gibunalan sila sa mga batuta, mga tumoy sa rifle o mga samang butang. Dise-sais ka survivor ang nagtaho nga gikuryente sila, ug gitaho sa pipila nga gitaptapan sila ug giposasan sa kamot sa ilang mga likod, ug gipuwersa sa paglingkod o pagtulog sa dili komportable nga mga posisyon sulod sa dugay nga mga panahon nga wala'y pagkaon o tubig. Dili mominos sa duha ka biktima ang nagtaho nga gihubuan sila ug gihiktan og bangan ang ilang kinatawo nga gibirabira sa mga opisyal sa pulisya. Dili minos sa walo ang gibaharan nga gitionan sa pusil o gibuhatan sa "Russian roulette" ug gipinahan nga patyon sila kung mobalibad sila sa pagkooperar. Duha kanila ang gipusil (attempted extrajudicial executions) pero pareho silang nabuhi. KAPULISAN NGA KUWANG SA TAWO, SOBRA SA TRABAHO Sa tibook kalibutan, ang Pilipinas aduna'y usa sa pinakagamay nga kadaghanon sa pulisya mata'g populasyon, nataho nga naa sa 150,000 ka opisyal sa pulisya nga nag-alagad sa 100 milyon ka Pilipino. Nagdepende ang Philippine National Police (PNP) sa puwersa nga sobra ang trabaho nga lagmit nga mohimo og "mga shortcut" sa pag-aresto ug sa kriminal nga imbestigasyon. Uban sa kakulang sa forensic nga kapasidad ug ang pagsalig sa mga testimonya isip ebidensya, kini ang hinungdan sa paggamit sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar aron makakuha og "mga pagkumpisal" - bisan unsa pa man ang ebidensya o ang kamaturoan sa isyu - aron maipakita nga nasulbad ang usa ka krimen. Ang PNP nga kulang sa kawani nagresulta sab sa paggamit og pormal ug dili pormal nga mga auxiliary sa pulisya, nga usaha'y armado. Apil sa mga pormal nga auxiliary ang tanod sa barangay (usa ka opisyal sa kalinaw ug seguridad sa komunidad) ug Civilian Volunteer Organizations, samtang apil sa mga dili pormal nga auxiliary sa pulisya ang "mga asset" sa pulisya, nga manu-manong gipili sa mga opisyal sa pulisya aron tabangan sila sa lain-laing mga buluhaton, apil ang paghatag og impormasyon, suporta sa mga tago nga operasyon ug, sa pipila ka mga kaso, pagbuhat og extra-legal nga mga aktibidad nga aduna'y bayad. Giila sa taho sa Amnesty International ang kalainan taliwala sa "mga asset" ug sa mga "impormante" sa pulisya, nga mga dili usab pormal nga auxiliary pero mohatag lamang og mga impormasyon sa pulis. Sa pinakawala: Ang dakbalay (building) sa kampo sa pulisya sa Tomas Pepito sa probinsya sa Pampanga, diin miingon si Jerryme Corre nga didto siya gi-torture. Sa wala: Nadiskubre sa Philippine Commission on Human Rights kining roleta sa usa ka sikretong prisohan sa probinsya sa Laguna. Dayag nga gigamit kini sa pulisya aron mopili kung hain nga mga paagi sa torture ang gamiton para sa ilang "kalingawan". Sa taas: (Interpretasyon nga hulagway base sa mga testimonya) Nagtaho ang pipila ka mga piniriso nga gibutangan og plastik bag ang ilang ulo ug gigut-an kini hangtud nga maglisud sila sa pagginhawa. AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 7 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
ALFREDA DISBARRO 'Miingon siya nga iyang pusilon ang botelya [gibutang] sa akong ulo. Usa ug tunga ka yarda ang distansya niya gikan sa akoa. Nahadlok ko pag-ayo nga pusilon ko niya. Gipiyong na lamang nako ang akong mga mata sa kahadlok.' Si Alfreda Disbarro, usa ka 32 anyos ang edad nga babaye ug usa ka kanhing impormante sa pulisya, miingon sa Amnesty International nga niadtong 3 Oktubre 2013 sa alas-otso sa gabii, duha ka pulis ug usa ka "asset" (usa ka dili pormal nga auxiliary sa pulisya) ang nisitar kaniya samtang anaa siya sa usa ka internet cafe duol sa iyang balay sa Metro Manila. Giakusahan nila siya nga usa ka dealer sa droga nga hingpit niyang gilimod. Miingon si Alfreda nga boluntaryo niyang gihabwa ang mga sulod sa iyang mga bulsa, nga ang sulod lamang mao ang iyang cellphone ug usa ka sensilyo. Unya gitiunan siya og pusil sa asset ug gisumbag siya sa dughan sa usa sa mga opisyal. Giposasan nila siya ug gidala siya sa usa ka wala'y marka nga puti nga van. Wala siya gipakitaan og bisan unsang warrant o wala gihatagan og bisan unsang rason para sa pag-aresto kaniya. Gidala si Alfreda sa Drug Enforcement Unit sa Parañaque Police Headquarters. Gikapkapan siya sa usa ka lalaki nga asset, pero wala siya'y nakit-an. Unya gihiktan ang iyang mga kamot sa iyang likod ug gidala siya sa usa ka kuwarto nga aduna'y lima ka lain pang piniriso diin giinitan siya sa usa ka asset ug gibaharan, gibutangan og usa ka botelya sa alkohol ang iyang ulo ug gitiunan og pusil. Niadto nga punto, gipiyong ni Alfreda ang iyang mga mata sa kahadlok. Mokabat sa duha ka oras pagkahuman niadto, aduna'y miabot nga senior nga opisyal sa pulisya ug 8 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 © P r i v a t e gidala si Alfreda sa kusina diin, ingon niya, gipatiran ug gisumbag siya sa tiyan. "Miingon siya, 'Kaya ba nimo ang akong mga sipa?' Miingon ko, 'Dili, sir.' Unya gipatiran ko niya og kusog nga nakasandig ako sa dingding. Padayon ko niyang gisumbag ug gibunalan gamit ang kahoy nga batuta. Gisumbag niya ako sa tiyan. Gibunalan niya ako sa nawong sa upat ka higayon. Gitusok niya ang akong mga mata pinaagi sa duha sa iyang mga tudlo sa kamot. Gisagpa niya ako sa unom ka higayon ug gidasag ang akong ulo sa dingding duha ka beses. Gipuwersa ko niya nga mokumpisal nga gigamit lamang nako ang ngalan sa pulisya aron makakuwarta, ug usa kono ako ka dealer sa droga. Wala ko'y makumpisal tungod kay wala ko'y nahibaluan mahitungod sa iyang giakusa kanako. Nikuha siya og mop ug gipuwersa niya pasulod sa akong baba ang hugaw ug basa-basa nga nuog sa tumoy sa mop. Unya gihidhid kini niya sa akong nawong." Miingon si Alfreda nga nagpadayon ang pagkulata, pero niining higayona, ang usa sa mga opisyal nga niaresto kaniya ang nisumbag sa iyang nawong ug sa iyang lawas ug balik-balik siyang gibunalan gamit ang usa ka kahoy nga batuta. Miingon siya sa Amnesty International nga sa kinatibuk-an sa iyang pagkalisod, wala siya gitugutan nga makontak ang iyang mga paryente. Wala siya nasayod nga niadtong panahona, ang iyang pamilya anaa sa parehong dakbalay nga nagahangyo sa pulisya nga tugutan nga makit-an siya. Left: Downtown Yaoundé, Cameroon, May 2013. A young man who has been frequently beaten in his neighbourhood and evicted from his home, because of his sexual orientation and gender identity.
© A m n e s t y I n t e r n a t i o n a © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a Pagkahuman sa mga pagkulata, naglisod si Alfreda sa paglihok ug pagginhawa. Miingon siya nga dili siya makakaon ug sakit bisan pa ang pag-inom sa usa ka baso sa tubig. Sakit ang iyang likod ug dughan kung moginhawa siya. Kasukaon siya ug misuka siya sa pipila ka mga higayon. Sa napulo ka adlaw pagkahuman sa pag-aresto ug pag-torture kaniya, nagreklamo siya nga nangurog ang iyang mga paa sa kada higayon nga nisulay siya og pangihi, ug sakit ang ubos nga bahin sa iyang tiyan. Mihubag gihapon ang iyang wala nga bugan paglabay sa kapin sa usa ka semana. Sukad niadto, nagpasaka si Alfreda Disbarro og reklamo sa CHR. Gilunsad sab sa Internal Affairs Service (IAS) sa Philippine National Police (PNP) ang imbestigasyon niini, tataw nga tungod sa presyur gikan sa Amnesty International. Sukad niadtong Oktubre 2014, gipasa na sa IAS ang mga rekomendasyon niini sa PNP National Capital Region Police Office, nga mao'y modesisyon sa kaso. (Interpretasyon nga hulagway base sa mga testimonya) Sa taas, sa wala: Gitaho sa mga piniriso nga gibunalan sila sa pulisya gamit ang mga tumoy sa pusil. Ang pipila, apil si Alfreda Disbarro, gitionan og pusil ug giingnan nga pusilon sila. Sa ubos, sa wala: Si Alfreda Disbarro kay puwersadong gibutangan og hugaw nga trapo sa iyang baba samtang gi-torture. AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 9
MGA BATA NGA GI-TORTURE O DILI MAAYONG GITRATAR 'Gusto nako kaniadto nga mahimong pulis inig dako nako, pero sa dihang nakita nako kung unsa ang paagi sa ilang operasyon, gikalimtan na nako kadto nga pangandoy ... dili nako makalimtan ang ilang gibuhat sa ako. Dili gayud ako makalimot.' Jonathan, arrested aged 17 for robbery in Metro Ang kadaghanan sa mga biktima nga gi-interbyu sa Amnesty International mga bata nga wala pa mag-edad 18 sa dihang gi-torture sila o gimaltrato. Human sila giaresto sa mga pulis, kasagaran gipabuhat sila og hago ug balik-balik nga mga pisikal nga aktibidad, o gipuwersa sa pagbitay gikan sa mga bar sa ilang mga selda sulod sa dugay nga mga panahon. Ang uban aduna'y mga bala nga giduot pag-ayo taliwala sa ilang mga tudlo sa kamot ug ang pipila kay gipatan-aw o gipapaminaw samtang gi-torture o gimaltrato ang uban pang mga suspetsado. Ang Pilipinas usa ka partido sa estado sa UN Convention on the Rights of the Child, diin gimanduan ang mga partido nga estado nga sigurohon ang proteksyon ug pag-atiman nga gikinahanglan para sa kaayohan sa usa ka bata. 10 LABAW SA BALAOD AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 MGA INTERNASYONAL UG NASYONAL NGA OBLIGASYON Ang Pilipinas aduna'y pipila ka mga internasyonal ug domestikong obligasyon nga nagdili sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar sa tanang mga higayon. Usa kini ka partido nga estado sa International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), ug niadtong 1986, miuyon kini sa UN Convention batok sa Torture ug Uban Pang Madagmalon, Dili Makatawhanon o Makauulaw nga Pagtratar o Silot. Ang pagdili batok sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar kay dili mahimong supakon ug wala'y maski unsang talagsaong panghitabo - bisan pa ang giyera o bahad sa giyera, kagubot sa pulitika o bisan unsang pampublikong emerhensiya - diin mamahimong makatarunganon ang torture. Sa domestikong lehislasyon, aduna'y mga probisyon sa Konstitusyon sa Pilipinas aron mapugngan ang torture ug uban pang dili maayong pagtratar ug protektahan ang mga biktima. Niadtong 2009, gimando sa Pilipinas ang Anti-Torture Act, diin giila ang torture isip kriminal nga kalihukan. Usa kini ka positibong lakang sa pagpugong sa torture ug pagsulbad sa kawad-an og silot sa mga responsable sa torture. Bisan pa niining kusog nga mga senyales nga seryoso ang Pilipinas sa pasalig niini nga sumpuon ang torture, daghan pa ang kinahanglang buhaton aron mapugngan ang kining binuhatan sa kawani sa pulisya. KAHADLOK SA PAGBAWOS UG KAKULANG SA KUMPIYANSA SA SISTEMA SA HUSTISYA Ang dakong gidaghanon niadtong gi-torture o dili maayong gitratar sa pulisya wala nagtaho sa ilang mga kasinatian o wala nagpasaka og bisan unsang reklamo. Aduna'y daghang mga rason para niini, apil ang kakulang sa kahibalo sa mga biktima sa ilang mga katungod ug sa mga mekanismo sa mga reklamo, ug kakulang sa kumpiyansa nga ang pagpasaka og reklamo moresulta sa bisan unsang aksyon. Ang dakong sagabal sa mga biktima ug sa ilang mga pamilya mao ang kahadlok sa pagbawos ug kahadlok nga ang pagpasaka og reklamo dili maayong makaapekto sa kriminal nga kaso batok kanila o mahimong hinungdan sa pagkalangan, nga posibleng magresulta sa mas dugay nga panahon sa prisohan. Ang kadaghanan sa mga survivor sa torture nga gi-interbyu sa Amnesty International anaa gihapon sa mga prisohan, ug daghan ang nahadlok nga makahibalo ang mga opisyal sa pulisya nga nag-torture kanila kung kinsa ug hain sila. Labaw sa kahadlok para sa ilang kaugalingong kaluwasan ug ang mga posibleng implikasyon para sa ilang kaso kung moreklamo sila, mas daghan ang nahadlok nga buhaton ang mga bahad batok sa ilang mga pamilya. Daghan sab ang nagduha- duha sa pagpasaka og reklamo tungod kay nahadlok sila nga isip mga suspetsado o gisilotang kriminal, dili sila makabaton og kapaingnan para sa hustisya. © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
MGA DILI EPEKTIBONG KRIMINAL UG ADMINISTRATIBONG MEKANISMO SA REKLAMO Ang pipila ka mga biktima nga misuway og pagpasaka og kaso batok sa mga nag-torture kanila gikompronta sa makalibog nga kumplikadong sistema sa mga kriminal ug administratibong reklamo. Ang Anti-Torture Act wala nagtakda og usa ka mekanismo sa reklamo, pero anaa'y lain-laing mga ahensya sa gobyerno nga gimandoan nga modawat ug mag-imbestiga sa mga reklamo sa torture, apil ang CHR, ang Department of Justice (DOJ) ug ang Philippine National Police (PNP). Mahimong ipasaka ang mga kriminal nga reklamo sa mga lokal nga piskalya, sa National Prosecution Service sa ilawom sa DOJ, o sa Office of the Ombudsman. Pero, padayon nga babag sa mga survivor sa torture sa pagkuha og hustisya ang dili epektibong mga imbestigasyon, dugay nga mga proseso sa korte nga moabot og mga tuig, apil sab ang kahadlok sa pagbawos. Sa paglabay sa panahon, gibawi sa pipila ka mga survivor nga unang nagpasaka og mga reklamo ang ilang mga reklamo o nakipag-areglo na lamang sa mga suspetsadong sad-an. Ang importanteng elemento sa bisan unsang malamposong prosekusyon para sa torture mao ang rekord sa pisikal nga ebidensya nga gikuha sa usa ka medikal nga propesyonal sa labing daling panahon pagkahuman sa torture. Pero, miingon ang kadaghanan sa mga biktima sa torture nga gi-interbyu sa Amnesty International nga wala sila gitan-aw sa usa ka doktor sulod sa pipila ka mga adlaw, diin niadtong panahon a, nagsugod na sa pagkawala ang mga bun-og ug uban pang ebidensya sa torture. Aduna'y seryosong resulta ang maong pagkalangan sa pagdokumento sa pisikal nga ebidensya sa epektibong pagpasaka og mga kriminal nga kaso sa torture sa korte. Bisan kung gitan-aw dayon ang mga biktima sa torture sa medikal nga kawani sigon sa Anti-Torture Act, kasagaran gitaho sa mga biktima nga wala kaayo ug paspas kaayo silang gisusi sa doktor, bisan pa aduna sila'y mga samad ug uban pang mga marka sa lawas. Daghan ang wala nakakita sa ilang medikal nga sertipiko, ug kadtong nakakita miingon nga gisaysay lamang niini nga aduna sila'y maayong pisikal nga panglawas. Kung wala ang bisan unsang forensic nga ebidensya, mahimong problema sa kaso kung kang kinsang testimonya ang mas kasaligan: ang mga nag-aresto nga opisyal o ang mga biktima, nga kasagarang mga kriminal nga suspetsado. Kung wala ang bisan unsang uban pang ebidensya aron suportahan ang mga alegasyon sa torture, dudahan o dili tuohan ang mga saysay sa mga biktima. Isip dugang sa pagpasaka og kaso sa korte, aduna'y pipila ka mga administratibo ug pangdisiplinang proseso diin mahimong ipasaka sa mga survivor sa torture ang ilang reklamo para sa "grave misconduct" batok sa usa ka opisyal sa pulisya, nga mahimong pahamtangan og pangdisiplinang aksyon, apil ang pagkatangtang sa serbisyo. Tungod kay usa ka kriminal nga sala ang torture, ang mao nga mga proseso kinahanglang dugang sa, ug dili puli para sa, mga kriminal nga imbestigasyon. Pero, kining mga administratibo ug pangdisiplinang proseso sa ilawom sa PNP Command, PNP Internal Affairs Service, National Police Commission, People's Law Enforcement Board, Office of the Ombudsman, ug Civil Service Commission, kumplikado, makalibog ug nagsapaw-sapaw nga mga mando. Bisan pa kung aduna'y pipila ka mga opisyal sa pulisya ang nasuspinde o natangtang tungod sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar sa pila ka inila o sikat nga mga kaso, nagpabilin sa aktibong serbisyo ang dakong gidaghanon sa mga gituki nga sad-an. Busa, ang mga indibidwal nga opisyal sa pulisya mahimong makalihok nga mura'g labaw sila sa balaod. Ang kakulang sa responsibilidad para sa mga suspetsadong sad-an ang hinungdan sa problema sa pagsunod sa Pilipinas sa mga obligasyon niini sa ilawom sa internasyonal nga balaod sa mga tawhanong katungod. (Interpretasyon nga hulagway base sa mga testimonya) Sa taas, sa wala: Miingon ang kadaghanan sa mga bata nga gi-interbyu nga gibutangan og mga bala taliwala sa ilang mga tudlo sa kamot ug giduot kini pag-ayo. Sa taas: Ang pagkulata pinaagi sa mga batuta, mga kahoy nga tugsok, mga tumoy sa rifle o sa samang mga butang ang pipila sa mga kasagaran nga pamaagi sa torture nga gitaho sa mga survivor. AMNESTY INTERNATIONAL DISYEMBRE 2014 LABAW SA BALAOD 11 © A m n e s t y I n t e r n a t i o n a
Nagmartsa ang mga aktibista apil ang Amnesty International Philippines, ang United Against Torture Coalition-Philippines ug ang Philippine Commission on Human Rights aron mag-awhag nga undangon na ang kawad-an sa silot sa mga nag-torture, Lungsod sa Quezon, Hunyo 2014. AKSYON NGA GIKINAHANGLAN KARON Giila sa Amnesty International ang mga lakang nga gibuhat sa gobyerno sa Pilipinas aron mapugngan ang mga pagsupak sa mga katungod sa tawo sama sa torture. Pero, ang balik-balik nga mga pagkapakyas sa mga awtoridad sa pagdili, pagpugong, pag-imbestiga ug pagpasaka og mga kaso sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar kay nagbuhat og kahimtang sa kawad-an og silot (impunity) diin nagpadayon ang mao nga mga binuhatan nga mura'g labaw sa balaod ang mga sad-an. Apil sa uban pang mga rekomendasyon nga gitakda sa taho, nag-awhag ang Amnesty International sa gobyerno nga: n	Angkunon sa publiko nga grabe ug nagpadayon ang torture ug uban pang dili maayong pagtratar nga gihimo sa pulisya, ug pagkondena ikondena sa tanang maong mga binuhatan. n	Magpadala og klarong publikong mensahe sa Philippine National Police ug uban pang mga ahente sa seguridad sa estado nga istriktong gidili sa tanang mga panahon ang torture ug uban pang dili maayong pagtratar sa mga piniriso, nga gikonsiderar kini nga krimen sa ilawom sa balaod sa Pilipinas ug internasyonal nga balaod, ug silutan ang tanang mga sad-an. n	Siguraduhon nga makuha ang hustisya sa mga biktima sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar pinaagi sa mga kongkretong lakang nga maggarantiya og gilayon, wala'y gidapigan, independiyente ug epektibong mga imbestigasyon sa tanang mga taho sa torture ug uban pang dili maayong pagtratar sa mga opisyal sa pagpatuman sa balaod. n	Magsiguro og gilayon ug komprehensibong dokumentasyon sa mga medikal nga kundisyon sa mga biktima sa torture ug maningkamot nga mapatuman ang Istanbul Protocol. n	Magmugna og independiyenteng komisyon alang sa mga reklamo batok sa pulisya nga maduolan sa publiko, apil sa mga rehiyon, ug aduna'y paigong mga gahom ug kamanduan aron epektibong mag- imbestiga ug magpasaka og mga reklamo batok sa mga opisyal sa pulisya sa korte sa mga insidente nga aduna'y nakita nga paigong ebidensya sa torture o uban pang dili maayong pagtratar. n	Magmugna og National Preventive Mechanisms sigon sa Optional Protocol to the UN Convention against Torture. Ang Amnesty International usa ka internasyonal nga kalihukan sa kapin sa pito ka milyon ka tawo nga nangampanya alang sa usa ka kalibutan diin ang tanan nakatagamtam og tawhanong mga katungod. Amnesty International, International Secretariat, Peter Benenson House, 1 Easton Street, London WC1X 0DW, United Kingdom Ang among panlantaw mao nga ang mata'g tawo makatagamtam sa tanang katungod nga gipakabalaan sa Unibersal nga Deklarasyon sa Tawhanong Katungod (Universal Declaration of Human Rights) ug uban pang mga internasyonal nga tamdanan sa tawhanong katungod. Index: ASA 35/008/2014, Cebuano, Disyembre 2014 Independente kami sa bisan unsang gobyerno, pulitikal nga ideyolohiya, ekonomikong interes o tinuhuan ug kami gipondohan sa among mga miyembro ug sa publikong mga donasyon. AMNESTY.ORG © J e p i e P a p a / A m n e s t y I n t e r n a t i o n a l


UNSAON PAGSULTI SA MGA BATA NGA ADUNAY NAMATAY UNANG LAKANG: ANDAMA ANG KAUGALINGON Ang paghunahuna bahin sa pagpakig-istorya sa mga bata bahin niini tingali ang pinakalisod buhaton sa kalibutan. • Masabtan ra gyud kini nga gusto nato sila panalipdan sa niini nga balita. • Kung adunay laing hamtong uban nimo sa balay, ipaambit ang balita una sa ila, aron kuyog mo sa pagkig-istorya sa mga bata. Pagsulat og simple nga lista sa kung unsa ang nahitabo ni (PANGALAN) pagkahuman sa iyang pag-adto sa ospital. • Mahimo nimong gamiton kini para basihan sa inyong mga pakig-hinabi sa mga bata. Paggahin og usa ka minuto sa pagginhawa og hinay ug lalom kutob sa imong mahimo. • Sulayi nga ipunting imong pokus sa sunod nga mga minutos ug unsaon nimo pagpahibalo sa mga bata ang balita sa pagkamatay sa ilang hinigugma. • Nahibalo kita nga bisan bata pa kaayo (ubos sa 2 ka tuig) kasagaran aduna nay nahibal-an nga adunay nahitabo ug nanginahanglan og eksplinasyon sa kung unsay makit- an ug madunggan sa ilang palibot. IKA-DUHA NGA LAKANG: ANDAMA ANG IMPORMASYON Paggahin og usa ka minuto sa paghunahuna kung unsay nahibaw-an sa matag bata sa kung unsay nahitabo. • Unsa bay ilang pagsabot ug kasinatian sa sakit ug kamatayon hangtod karon? • Sa dihang nag puyo ang tanan sa ilang mga balay, mahibal-an gyud sa mga bata ang mga tawag sa telepono ug maghulat kini sila nga makadungog kabahin ni (PANGALAN). • Gapasabot kini nga human nimo madawat ang akong tawag, kinahanglan nimo sila sultihan sa labing dali sa balita, aron dili sila mabalaka sa kung unsay nahitabo. IKA-TULO NGA LAKANG: ANDAMA ANG PALIBOT Hunahunaa sa kung asa dapit sa balay nimo gusto makig-istorya sa mga bata. • Depende sa mga edad sa mga bata, pagdisisyon kung gusto nimo sultihan sila nga dungan, o kung lipaton ba og cellphone/computer/TV ang mga gagmayng bata samtang istoryahan nimo usa ang mga magulang nga bata. • Kung ang mga bata adunay paborito nga dulaan, mahimo nga ihatag kini nimo sa ila. IKA-UPAT NGA LAKANG: PAGSUGOD SA PAKIGSULTI Usa ka pamaagi sa pag-andam sa mga bata sa inyong pakigsulti ang paghangyo sa ila nga ihunong usa ang ilang mga gipangbuhat ug molingkod tapad nimo. • Sulayi og paghinay sa pagsulti kutob sa imong mahimo ug sa paghunong sa taliwala sa mga pulong. • Kasagaran paspas ang atong pagsulti labi na kung kita naguol ug gikulbaan. "Pwede ka muanhi ug lingkod kuyog nako kadiyot lang? Kinahanglan ko makig-istorya nimo." • "Gitawagan ko sa doktor sa ospital bag-o lang." IKA-LIMA NGA LAKANG: IPASABOT KUNG UNSAY NAHITABO Hinayi pag-ayo ang pagsulti ug pag-matinud-anon. • Aron malikayan ang bisan unsang kalibog, kinahanglan gyud nimo klarohon nga namatay na si (PANGALAN); • Paggamit ug mga pulong nga sagad gamiton sa inyong pamilya kung maghisgot og kamatayon. • Likayi ang 'natulog na', 'nawala na', o 'ningadto na sa langit' kay ang mga bata malibog ug magtuo nga ang tawo mubalik pa. • Pagkahuman nimo og sulti nga namatay na si (PANGALAN), PAGHILOM og pipila ka segundo aron hatagan og higayon nga motuhop ang imong gisulti nila. • Hulata nga nakabati ka nga andam na ang mga bata sa dugang nga kasayuran (impormasyon). • Timan-i nga tungod sa ilang pagkasubo mas maglisod sila sa pagdawat sa impormasyon. "Si (PANGALAN) nagkasakit og samot sa dihang gidala siya sa ospital/klinik ug siya namatay" • Para sa mga mas manghod pa nga mga bata, kinahanglan nimo nga balik-balikon nga namatay na si (PANGALAN) ug dili na mubalik ug dili na makabalik. • Para sa mga mas manghod pa nga mga bata, "Masakiton kaayo si (PANGALAN) nga wala na nigana iyang lawas. • Mihunong ang iyang kasingkasing ug wala na siya kaginhawa. • Namatay na si (PANGALAN)" • O "Gihimo sa mga doktor ang tanan nga ilang mahimo para ni (PANGALAN), apan wala gyud matabang. Dili na gyud mahimo nga mapaayo nila si (PANGALAN) ug siya namatay sa kadugayan." • O para sa mga mas magulang nga bata: "Si (PANGALAN) nakakuha og grabe nga impeksyon sa iyang baga. Tungod niini, naglisud siya og ginhawa ug dili sakto ang oxygen o hangin nga makuha sa iyang lawas. Ug bisan sa tanang tambal ug mga makina, wala gihapon siya napaayo sa mga doktor. Gikasubo ko nga namatay si (PANGALAN)". Dr Louise Dalton, Dr Elizabeth Rapa, Helena Channon-Wells, Dr Virginia Davies, Prof Alan Stein, Dr Judith Borja, Dr. Delia Belleza, Enrique Felizario and Jojo Avila louise.dalton@psych.ox.ac.uk | June 2020 |
UNSAON PAGSULTI SA MGA BATA NGA ADUNAY NAMATAY IKA-UNOM NGA LAKANG: PAGSAGUBANG SA REAKSYON SA MGA BATA OK ra nga makig-istorya sa mga bata kabahin sa kung unsa kasubo ug makaguol niini nga balita para sa tanan. • Makatabang ang pagpaambit sa imong mga gibati, apan basin makahadlok kini sa mga bata nga makakita nimo nga bug-os nga nabug-atan sa kasubo. • Makatabang kung imong panganlan ang imong gibati, pananglitan ipasabot nga nibati ka og kaguol ug nga naghilak ka aron makabatyag ka og kaayo inig-kahuman og hilak pagayo. • Mahimo nga ang mga mas manghod pa nga mga bata mas mo-pokus sa praktical nga mga aspeto sa kung maunsa pagusab sa sitwasyon ang ilang adlaw-adlaw nga kinabuhi. 'kinsa namay makigduwa nako?' • Basin dili dayon sila magpakita sa ilang reaksyon sa balita (pananglitan gusto mogawas ug makigduwa) apan dili gyud kini nagpasabot nga wala sila nakadungog sa balita o nga ilang kaugalingon lang ang ilang gihunahuna. Mahimo nga ang mga bata adunay daghang lainlaing reaksyon sa mga balita sama niini. Ania ang pipila ka mga ehemplo, uban sa mga suhestyon sa kung unsaon nimo pagtubag: Paghilak o posible sa pagsiyagit: • "Kahibalo ko nga makaguol gyud kaayo kini. Lisud kini dawaton tanan." Gibalikbalik og ingon: "Dili ko motuo nimo, nasayup ka, dili na tinuod": • "Kahibalo ko lisod kaayo ni para nimo dawaton." Paghilom pag maayo: • "Kahibalo ko, lisod gyud kaayo tuohan nga nahitabo ni" • "Kahibalo ko makaguol ni ug makasubo hunahunaon, apan maayo nga atong mapagawas ang atong mga gibati ug istoryahan atong mga gikagul-an, kay sa nga mag-inusarang nagkalisod." IKA-PITO NGA LAKANG: PAGPANGANDAM SA KASAGARANG MGA PANGUTANA SA MGA BATA Mahimong makatabang ang paghunahuna kung unsaon nimo ang pagtubag sa kasagarang pangutana nga mahimong ipangutana sa mga bata. • Kinahanglan nimong hunahunaon ang mga edad sa mga bata ug unsa ang mahimo nilang masabtan. • Hunahunaa ang unsa ilang nahibaw-an ug unsa ang nasabtan na nila. • Pangutan-a sila kung gusto nila og dugang nga impormasyon o aduna pa silay mga pangutana kabahin sa nahitabo. Ang mga bata kasagaran gustong makahibalo kung unsay hinungdan sa pagkamatay ug maguol kini sila nga basin tungod naa silay nahunahunaan, nasulti o nabuhat. • Importante nga balikon nga si (PANGALAN) nasakit ug Coronavirus, naatiman siya sa mga doktor ug nars ug nga walay sad-an sa iyang pagkamatay. • Mahimo nga ang mga bata mangutana nimo kung ikaw o sila mamatay ba, kinsa man ang mubantay nila ug kung matakdan ba sila. • "Nakahibalo ko nga kini usa ka lisod kaayo nga pag- istoryahanay. Daghan kaayong i-proseso ug huna-hunaon; aduna ba kay gusto ipangutana o wala nasabtan?" • Pag-pokus sa praktikal nga impormasyon. Sultihi sila sa pamaagi nga gibuhat sa mga tawo sa pagpahunong sa pagkatap sa Coronavirus (pagpanghugas sa kamot, pagdistansya, ug uban pa) • Pahinumdumi sila sa ubang miyembro sa ilang pamilya ug sa ilang mga higala, nga tanan nagpangga ug nag-atiman nila. IKA-WALO NGA LAKANG: PAGTAPOS SA PAGISTORYA Ipasalig nila nga dili sila kinahanglan mag-inusara sa pagdala niini. • Makatabang gyud sa mga bata nga adunay laing tawo nga maistoryahan gawas sa pamilya. • Importante nga makapagawas sila sa ilang mga gibati nga dili mabalaka nga ikaw masuko o masubo. • Mahimo nimong matabangan ang mga bata sa paghunahuna sa ilang mga gimahal ug gisaligan nga musuporta nila. • Basin manginahanglan nga mubalik ka sa niining pag-istorya sa kapila nga higayon, labi na sa mga mas manghod pa nga mga bata. • Normal ra kaayo kini samtang hinayhinay nilang masabtan ang nahitabo. "Kahibalo ko nga sobra ang imong gibati karon. Ang siguradong nahibal-an nako kay pinangga kaayo ka nako. Uban ta sa niini nga kaagi, bisan unsa pa ang umaabot." • "Ato kaha hunahunaon kung kinsa pa ang maayo nimong istoryahan?" • "Hunahunaa kuno ug pahibaw-a ko kung gusto nimo nga ako ang mosulti sa imong mga higala, o gusto ba nimo nga ikaw ra mismo ang mosulti nila?" IKA-SIYAM NGA LAKANG: PAG-ATIMAN SA KAUGALINGON Importante kaayo nga imong atimanon imong kaugalingon. • Kini nga mga pag-istorya ang pinakalisod nga imong pagabuhaton ug bug-at sa emosyon. • Pangita ug higala o paryente nga maistoryahan nimo sa imong gibati karon. • Pakig-uban sa ubang mga tawo, grupo ug organisasyon nga makatabang og suporta nimo ug sa imong pamilya. Dr Louise Dalton, Dr Elizabeth Rapa, Helena Channon-Wells, Dr Virginia Davies, Prof Alan Stein, Dr Judith Borja, Dr. Delia Belleza, Enrique Felizario and Jojo Avila louise.dalton@psych.ox.ac.uk | June 2020 |


Protective Structures INATPAN NGA ESTRUKTURA Kabug-osan Ang inaptan nga estruktura mapahataas han halin han mag-uuma pinaagi ha pag prodyus hin hagtaas an kalidad nga mga utanon labina ha panahon nga ting-uran diin dako an presyo. An mga utanon tikang ha inatpan nga pagpananom ha Leyte, Samar, Bohol ngan Mindanao permi nga dako an abot kon itandi ha dire inatpan nga pagtanom. Kasagaran nga panhitabo, ine nga inatpan nga pagpananom han utanon maresulta gud ha mas hataas nga abot ngan ganansiya labina ha panahon ha tng-uran. Benepisyo han inatpan nga estruktura Makahatag permi hin utanon ha bug-os nga tuig Makahatag hin magtaambok ngan maupay an kalidad nga mga liso Menos nga sakit Menos nga banwa Menos nga pagkakarag han mga sustansiya han tanom Maupay nga tubo han tanom Maupay nga kondisyon han tuna nga pagtatanman Dako nga abot han ani ngan halin Makabulig ha pagdamo han limpyo nga utanon Menos nga paggamit han abono 1. Inaptan nga estruktura parehas ha balay Ine nga inatpan nga estruktura nga parehas ha balay an porma naghatag hin sakto nga lugar, kahataas ha mga hagtaas nga mga tanom parehas ha cucurbits, hantak, kamatis, ngan hulagtob. An kada ligid ha sugad hine hine nga estruktura nagpapabilin nga abri para ha bentilasyon. An amo nga estruktura pwede hinimo tikang ha kawayan (diin mas madig-on kumpara ha coco lumber, naggamit hin UV treated nga plastic nga pang-atop, nga diin maabot ngadto ha 3-5 ka tuig. An atop pwede pabaliko an porma o flat nga mayda distansiya ha pinaka-igbaw hine para ha bentilasyon o maserbe nga agian han hangin. Taramdan ha Inaptan nga Estruktura kawayan (diin mas madg-on kaysa coco lumber), nagamit hin UV treated nga plastic nga pan-atop, nga diin maabot An inaptan nga estruktura pabaliko (pakurba) an atop (Igbaw) o flat nga atop nga mayda gudti nga distansya nga agianan han hangin o bentliasyon (Ubos).
PAGTUON PANANOM SULOD HA INAPTAN NGA ESTRUKTURA Hi Mr. Boie Gerona usa ka mag-uuma hin mga utanon nga naukoy ha Bontoc, So. Leyte. Mayda hiya hinimo nga upat ka inaptan nga estruktura nga parehas an porma ha balay ngan mayda gihap hiya damo pa nga mga habubo nga estruktura nga amo an hinungdan nga mayda hiya abot ha bug-os nga tuig. Ha una niya nga pagtesting ha pagpananom hin mga utanon, permi gud hiya alkanse. Ha tanan nga mga problema ha iya pagpananom, iya nahibaruan nga an makusog nga bunok han uran amo an makuri mapugngan. Pnaagi ha paggamit niya han mga inatpan nga estruktura naka-ani hiya hin mga utanon bisan ha panahon nga ting-uran, nga amo an hinungdan nga makapa-maligya hiya ha hataas nga presyo Nahibaroan ni Mr. Boie nga mas hataas an abiot han letsugas, ampalaya ngan atsar nga gintanom ilarom ha inatpan nga estruktura kon itandi ha dire inatpan. An halin ngan ganansya han mga tanom ilarom ha inatpan nga estruktura kay kon itandi ha dire inatpan nga tanom. Hi Boie Gerona ngan an inaptan nga estruktura nga iya gin-desinyo panagang ha kusog nga uran ngan hangin Epekto Ilarom han inatpan nga estruktuara nga parehas ha balay, nakit-an an paghataas han abo than cauliflower, sibuyas, letsugas, harang, kamatis, hulagtob, ampalaya, petsay, muskmelon, broccoli, ngan hantak. Mayda 400 porsiyento nga paghataas han abot ha kamatis (Cabintan, Ormoc City). Katunga naha kabug-osan nga kantidad han estruktura an nabawi ha usa pa lamang ka anihan ha pagtanom hin kamatis (Lao, Ormoc City) Pagsagang han mga problema ha pagpananom ha panahon han ting-uran (Bontoc, Southern Leyte) Porma/desinyo ha atubangan ngan ligid nga bahin han inatpan nga estruktura (house-type) nga diin an kadako aada ha 200 metro kwadrado. Taramdan ha Inaptan nga Estruktura
Kantidad han mga materyales ha house-type nga estruktura nga hinimo ha kawayan nga mayda konkreto nga footing ha harigi ngan drip irrigation system (5m x 40m) Materyales Ihap Unit Unit Price (PhP) Kantidad (PhP) A. Basic Structure 2.5 m Poste nga kawayan(Guod) Gurang nga igporoste nga kawayan (Kayale) Nylon # 100 34 130 10 Kabug-os poles kg 40 100 350 1,360 13,000 3,500 Black strap 3 rolyo 2,500 7,500 Raysang (6") 2 kg 55 110 Raysang (4") 12 kg 64 768 Raysang (2") 5 kg 76 380 No. 60 binder clip 20 karton 60 1,200 PE UV plastic 110"x0.005"x150m 1 rolyo 10,000 10,000 Drip hose 1 rolyo 4,500 4,500 Various Connector 9 Kabug-os 30 270 PE pipe (3/4") 10 metros 35 350 B. Footing (Optional) Pozzolan cement 10 mm Reinforcement bars 10 10 Sako kahalaba 220 156 2,200 1,560 8 mm Reinforcement bars 12 kahalaba 62 744 C. Labor and Transport Paghimo han estruktura Pagtaud han irrigasyon o patubig 1 1 unit unit 12,000 350 12,000 350 TOTAL 59,792.00 Taramdan ha Inaptan nga Estruktura
Net tunnel 2. Twin-Bed Net Tunnel Ine nga estruktura inatpan hin UV treated nga pino nga pukot nga mas maiiha kumpara ha UV treated nga plastic. An tukod hine hinimo ha galvanized nga tubo nga puthaw (3/4") gamit an bug-os nga kahataas hine (20 piye) nga ginpatindog para maporma nga arko. Ine ginrerekomenda para ha mga Solanaceous nga tanom parehas ha hulagtob, tarong ngan kamatis. Ine nga estruktura mas mailob ha makusog nga hangin kon itandi ha inatpan hin plastic nga parehas ha balay nga estruktura. Ngan bisan pa nga an atop hine malulutsan hin tubig han uran kay parehas la ine ha pino nga pukot, mayda gihap ine maupay nga epekto tungod kay mamenosan na an impak han turo han uran ngadto ha dahon han tanom ngan ha tuna. Kantidad sa mga materyales sa duha ka nagtapad nga tunnel (3m X 40m) Materyales Ihap Unit Unit Price (PhP) Kantidad (PhP) A. Basic Structure G.I. pipe 21 Kahalaba 320 6720 Net roofing 44 metro 167 7326 PEP twine 5 rolyo 185 925 B. Labor and Transport Paghimo han Arko 2 Man- day 300 600 Pagtaud sa estruktura 1 Man- day 300 300 TOTAL 15,871.00 Taramdan ha Inaptan nga Estruktura Desinyo / Porma han Estruktura Twin bed tunnel nga porma han estruktura nga an epektibo nga kadako han tuna nga tatanman aada ha 120 m2
3. Low Net Tunnel An habubo nga tunnel structure ginre-rekomenda para ha mga hagbubo nga mga tanom parehas ha pamilya han letsugas (lettuce). An petsay, carrots, radish ngan estruktura mas barato kon itandi ha iba pa nga mga estruktura ngan dali la tanggalon ha panahon nga masirak. An pukot nga pan-atop mapamenos ha impak han turo ha uran ngadto ha mga tanom ngan malikayan gihap an pagtalsik ha tuna ngadto ha mga dahon han tanom labina ha panahon nga makusog an bunok han uran. An lindong gihap hine mapamenos ha ihap han mga nangamatay nga bag-o nga binalhin nga tanom. Kantidad sa mga materyales sa mubo nga tunnel (1m x 40m) Materyales Ihap Unit Unit Price (Php) Kantidad (Php) A. Basic structure Flexi bars Pukot pang-atop nga 21 42 kabuok metro 90 23 1890 962 PEP twine B. Labor Installation of structure TOTAL 0.5 1 rolyo Man- day 185 300 70 600 3,222.00 Taramdan ha Inaptan nga Estruktura Desinyo/Porma Desinyo han habubo nga tunnel nga an tuna nga tatanman mayda mas epektibo nga kadako nga 40 m2. An porma mahimo ha kawayan o 12mm nga flexible round stainless steel coated bar nga pwede la pil-on para maporma nga arko.
Applied Horti cultural Research Pty Ltd (AHR), the Australian Centre for International Agricultural Research (ACIAR) and NSW Department of Primary Industries (NSW DPI) make no representations and expressly disclaims all warranties (to the extent permitted by law) about the accuracy, completeness, or currency of information in this fact sheet. Users of this material should take independent action before relying on its accuracy in any way. Reliance on any information provided by AHR, ACIAR or NSW DPI is entirely at your own risk. AHR, ACIAR or NSW DPI are not responsible for, and will not be liable for, any loss, damage, claim, expense, cost (including legal costs) or other liability arising in any way from your use or non-use of information in this fact sheet, or from reliance on information AHR, ACIAR or NSW DPI provides to you by any other means. Taramdan ha Inaptan nga Estruktura