ANG SIMBAHAN NI JESUKRISTO SA MGA SANTOS SA ULAHING MGA ADLAW • DISYEMBRE 2016 Mga istorya ni Jesus: Mga Highlight gikan sa ika- 10 nga International Art Competition, p. 22 Pag- andam sa Inyong Kasingkasing ug Panimalay alang sa Pagbalik sa Manluluwas, p. 10 Elder Ballard on Church Education sa ika- 21 nga Siglo, p. 28 Ang Hugot nga Pagtuo sa Akong mga Ginikanan: Mga bakwit gikan sa Czechoslovakia, p. 36
a g n o y a a m a s g n a a m u a o m n a o r u g i s a k a s n a b u l l i l a g n i t s o D a s a h d o u t o m a g n o t d a k a s n k , a s u B " i i i i g a a n p t u b a o m m u a g a p g n a s n a k , s o D a s i l i t o m a k a g n o u t a s a h d t i p a d a k a s u i i n a g , o o , n a t u b i l a k o m h a k a m n i i i d , o w a t a g m a s g a a k a g m a s o t d a g n n o - g l i l a k g o o m h g a n , o u t g a p a g n t o g u h a s i o t d a g n n a u t l u t i g , t a h u b a g m a g n o y a a m a s o n u p y a n u n a k a s l , n o y a n u n a k a m g u n o - g i l a g n a l i n a k " . s o D a s a y a m h g a p a s i i 4 2 1 r e h t E :
Liahona, Disyembre 2016 MGA MENSAHE 4 Mensahe sa Unang Kapangulo- han: Kalinaw Niining Kinabuhia Ni Presidente Henry B. Eyring 7 Mensahe sa Visiting Teaching: Ang Hingpit nga Kalipay sa Pamilya Makita diha sa Pagkamatarung ANAA SA HAPIN Sa atubangan: Detalye gikan sa Let Us Adore Him, ni Dana Mario Wood, sa maayong kabubut-on sa Church History Museum, dili mahimong pakopyahan. Sulod sa atubangan nga hapin: Gilitratuhan sa iStock/Thinkstock. LABING IMPORTANTING MGA ARTIKULO 10 Pagpangandam og Dapit alang sa Ginoo Ni Bishop Gérald Caussé Matag usa kanato adu- nay katungdanan sa pag- andam alang sa pag- anhi sa Manluluwas. 14 Ang Balaanong Gahum sa Grasya Ni Elder James J. Hamula Kitang tanan nagkinahanglan sa grasya sa Ginoo. Ania ang unom ka mga paagi nga kita makaga- mit niining makapagamhanan. 22 Ang Ika- 10 nga International Art Competition: Suginli Ko sa mga Kaagi ni Jesus Tagamtama kining 16 ka mga kapilian nga naghulagway sa Manluluwas. 28 Pinaagi sa Pagtuon ug Pinaagi sa Hugot nga Pagtuo Ni Elder M. Russell Ballard Gikinahanglan ang pagtuon ug hugot nga pagtuo alang sa epekti- bong pagkat- on sa ebanghelyo, ug ang mga magtutudlo adunay bili- hong katungdanan sa pagtabang sa mga estudyante nga masagul ang duha. 36 Pag- ikyas alang sa Hugot nga Pagtuo ug Kagawasan Ni Eva Walburger MGA DEPARTAMENTO 8 Pagtudlo sumala sa Pamaagi sa Manluluwas: Pagpangandam sa Pagsugat sa Dios Ni Devin G. Durrant 40 Mga Tingog sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw 80 Hangtud sa Sunod Natong Panagkita: Ang Tinuod nga Kinaiyahan sa Dios Ni Elder Jeffrey R. Holland D i s y e m b r e 2 0 1 6 4 1
M G A Y O U N G A D U L T 48 44 Hugot nga Pagtuo, Paglaum, ug Gugma nga Putli: May Kalabutan nga mga Hiyas Ni Elder Chi Hong (Sam) Wong 48 Pagmugna sa Atong Malipayong Pagtapos By Yuri Kutepov Determinado ko nga magminyo sa templo, apan ang Ginoo migiya nako ngadto sa akong mahantu- rong kompanyon sa wala damha nga paagi. Tan- awa kon inyo bang makit- an ang Liahona nga gitago dinhi niining isyu. Timaan: Unsaon ninyo sa pagpa- kigbahin ang mga panalangin sa ebanghelyo sa uban? K A B A T A N - O N A N 50 Kalig- on sa Pagpili By Michael Pickett Akong pangandoy - nga mahi- mong propesyunal nga body- builder - anaa na gayud sa akong atubangan. Apan unsa man ang bahin sa papeles sa misyon nga bag- o lang nakong gisumitter? 52 Ang Pagkahimong usa ka Tinuod nga Bayani sa Buhat Ni Charlotte Larcabal Ang Pagpadayon sa unahan nagpasabut sa pag- apil sa buhat, bisan kon ang mga butang ingon og makahadlok o dili sigurado. 56 Mga Pangutana ug mga Tubag Nanglimbasug ko sa pagtuon sa mga kasulatan. Nganong impor- tante kaayo nga magtuon niini? 58 Paghatag og Labaw pa Kaysa mga Gasa Ni Emmaline R. Wilson Unsa nga mga gasa ang imong ipanghatag niining panahon sa Pasko? Susiha kon unsa ka nga matang sa tighatag uban niini nga quiz. 61 Ang Misyonaryo nga Pagserbis- yo nga Akong Gikinahanglan Ni Gabriel Costa Silva 62 Poster: Ayaw Paglangan 63 Mga Tubag gikan sa mga Lider sa Simbahan: Unsaon nga Mahimong Mapailubon Ni Presidente Dieter F. Uchtdorf 62 M G A B A T A 64 Usa ka Lahi nga Pasko Ni Jane McBride Choate Ang tanan nausab sukad sa deborsyo Ingon pa ba gihapon ka nindot ang Pasko? 66 Mga Bata nga Nagbarug nga Masaligon: Mga Panalangin gikan ni Blessy 68 Mga Bayani diha sa Basahon ni Mormon: Hagit ni Moroni 69 Makabasa Ko sa Basahon ni Mormon 70 Mga tubag gikan sa usa ka Apostol: Unsaon nako nga mobati nga mas duol ngadto sa Manluluwas? Ni Elder Dale G. Renlund 71 Mga Kard sa Espesyal nga Saksi 75 Atong Pahina 76 Mga Istorya sa Basahon ni Mormon: Espesyal nga Saad ni Moroni 79 Koloranan nga Pahina: Gimahal Nako ang Akong Pamilya 64
DISYEMBRE 2016 VOL. 19 NU. 12 LIAHONA 13292 853 Internasyonal nga magasin sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw nga giimprinta sa Cebuano Ang Unang Kapangulohan: Thomas S. Monson, Henry B. Eyring, Dieter F. Uchtdorf Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles: Russell M. Nelson, Dallin H. Oaks, M. Russell Ballard, Robert D. Hales, Jeffrey R. Holland, David A. Bednar, Quentin L. Cook, D. Todd Christofferson, Neil L. Andersen, Ronald A. Rasband, Gary E. Stevenson, Dale G. Renlund Editor: Joseph W. Sitati Luyo-luyo sa mga Editors: James B. Martino, Carol F. McConkie Mga Adviser: Brian K. Ashton, Randall K. Bennett, Craig A. Cardon, Cheryl A. Esplin, Christoffel Golden, Douglas D. Holmes, Larry R. Lawrence, Carole M. Stephens Tigdumalang Direktor: Peter F. Evans Direktor sa Operasyon: Vincent A. Vaughn Direktor sa mga Magasin sa Simbahan: Allan R. Loyborg Business Manager: Garff Cannon Tigdumalang Editor: R. Val Johnson Luyo-luyo sa Tigdumalang Editor: Ryan Carr Assistant sa Publikasyon: Megan Seitz Team sa Pagsulat ug Pag-edit: Brittany Beattie, David Dickson, David A. Edwards, Matthew D. Flitton, Lori Fuller, Garrett H. Garff, LaRene Porter Gaunt, Jill Hacking, Charlotte Larcabal, Michael R. Morris, Eric B. Murdock, Sally Johnson Odekirk, Joshua J. Perkey, Jan Pinborough, Richard M. Romney, Mindy Anne Selu, Paul VanDenBerghe, Marissa Widdison Tigdumalang Direktor sa Art: J. Scott Knudsen Direktor sa Art: Tadd R. Peterson Team sa Pagdesinyo: Jeanette Andrews, Fay P. Andrus, C. Kimball Bott, Thomas Child, David Green, Colleen Hinckley, Eric P. Johnsen, Susan Lofgren, Scott M. Mooy, Mark W. Robison, Rachel Smith, Brad Teare, K. Nicole Walkenhorst Coordinator sa Intellectual Property: Collette Nebeker Aune Tigdumala sa Produksyon: Jane Ann Peters Team sa Produksyon: Glen Adair, Connie Bowthorpe Bridge, Julie Burdett, Bryan W. Gygi, Ginny J. Nilson, Gayle Tate Rafferty, Derek Richardson Prepress: Ammon Harris Direktor sa Pag-imprinta: Steven T. Lewis Direktor sa Pagpang-apud-apod: Stephen R. Christiansen Paghubad: Francisco M. dela Cruz Ipadala ang subskripsyon, mga pangutana, ug mga taho ngadto sa Dateline Philippines sa Liahona, The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, Temple Drive, Greenmeadows Subdivision, Quezon City 1110, Metro Manila, Philippines o sa P. O. Box 1505, Ortigas Center, Emerald Avenue, Pasig 1600, Metro Manila, Philippines. Numero sa telepono 635- 9183. Presyo sa subskripsyon sa Pilipinas, P48 matag tuig, P4.00 matag gula, gawas sa mga espesyal nga isyu. Sa pag-subscribe ug pag-renew sa magasin, bisitahi ang store.lds.org. Palihug ayaw kalimti sa pagbutang sa imong ward/ branch isip address asa ipadala ang imong subskripsyon. Kon dunay mga pangutana mahitungod sa subskripsyon palihug tawag sa Church's Global Service Center (GSC) sa 1800-8-680- 3950 alang sa mga subscriber sa PLDT ug Smart o 1800-1-441- 0687 alang sa mga subscriber sa Globe. Isumiter ang mga manuskrito ug mga pangutana online sa liahona.lds.org; kon ipadala ngadto sa Liahona, Room 2420, 50 East North Temple Street, Salt Lake City, UT 84150-0024, USA; o i-e-mail sa: liahona@ldschurch.org Liahona (usa ka termino sa Basahon ni Mormon nga nagpasabut nga "kompas o direktor") gimantala sa Albanian, Armenian, Bislama, Bulgarian, Cambodian, Cebuano, Chinese, Chinese (simplified), Croatian, Czech, Danish, Dutch, English, Estonian, Fijian, Finnish, French, German, Greek, Hungarian, Icelandic, Indonesian, Italian, Japanese, Kiribati, Korean, Latvian, Lithuanian, Malagasy, Marshallese, Mongolian, Norwegian, Polish, Portuguese, Romanian, Russian, Samoan, Slovenian, Spanish, Swahili, Swedish, Tagalog, Tahitian, Thai, Tongan, Ukrainian, Urdu, ug Vietnamese. (Ang kasagad magkalahi sa pinulongan.) © 2016 sa Intellectual Reserve, Inc. Tanang mga katungod gigahin. Gigamit sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw nga may pagtugot. Gi-imprinta sa Tinipong Bansa sa Amerika. Gi-imprinta sa Pilipinas. Ang teksto ug biswal nga materyal diha sa Liahona mahimong kopyahan alang sa sulagma, dili pangkomersyo nga pagga mit sa simbahan o panimalay. Ang biswal nga materyal dili mahimong kopyahan kon kini adunay mga pagdili diha sa linya sa kredito sa maong artwork. Ang mga pangutana kinahanglan ipadala ngadto sa Intellectual Property Office, 50 East North Temple Street, Salt Lake City, UT 84150, USA; e-mail: cor-intellectualproperty@ ldschurch.org. For Readers in the United States and Canada: December 2016 Vol. 19 No. 12. LIAHONA (USPS 311-480) Cebuano (ISSN 1096-5114) is published monthly by The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, 50 East North Temple, Salt Lake City, UT 84150. USA subscription price is $10.00 per year; Canada, $12.00 plus applicable taxes. Periodicals Postage Paid at Salt Lake City, Utah. Sixty days' notice required for change of address. Include address label from a recent issue; old and new address must be included. Send USA and Canadian subscriptions to Salt Lake Distribution Center at address below. Subscription help line: 1-800-537-5971. Credit card orders (Visa, MasterCard, American Express) may be taken by phone. (Canada Poste Information: Publication Agreement #40017431) POSTMASTER: Send all UAA to CFS (see DMM 507.1.5.2). NONPOSTAL AND MILITARY FACILITIES: Send address changes to Distribution Services, Church Magazines, P.O. Box 26368, Salt Lake City, UT 84126-0368, USA. Mga Ideya sa Family Home Evening Kini nga isyu naglangkob og mga artikulo ug mga kalihokan nga magamit alang sa family home evening. Ang mosunod mao ang duha ka mga ehemplo. "Pagpangandam og usa ka Dapit alang sa Ginoo," pahina 10: si Bishop Caussé nagpahinumdom kanato sa atong responsibilidad sa pagpangandam alang sa pag- anhi sa Manluluwas. Usa ka paagi nga makaandam og dapit alang sa Ginoo mao ang pagtabang sa mga tawo kinsa nangi- nahanglan og panimalay. Ikonsiderar ang pagboluntaryo sa homeless shelter, pag- pundok og mga kagamitan alang sa mga namakwit, maglikom og kwarta aron iamut ngadto sa humanitarian fund sa Simbahan, o moapil sa mga kalihokan sa pagserbis- yo sa inyong kumunidad. Mahimo usab kamong makighisgut og mga paagi nga kamo makaserbisyo og dugay sa mga tawo nga namakwit, sama sa pagpakighigala. "Unsaon nako nga mobati og kasuod ngadto sa Manluluwas?" pahina 70: si Jesukristo mao gayud ang rason alang sa panahon, apan tingali mahimo ninyong ikonsiderar nga mahimo kamong maghi- numdom sa mga ehemplo sa Manluluwas sa tibuok tuig. Makahunahuna kamo og mga paagi sa pagmugna og panimalay nga mas nasentro kang Kristo, sama sa pagbutang og usa ka hulagway sa Manlu- luwas sa inyong balay, magmemorya kada semana og mga kasulatan mahitungod sa Manluluwas, o maghimo og dugang pagpangandam alang sa adlawng Igpapa- hulay. Magplano sa pagpatuman sa inyong mga ideya ug magrecord sa inyong journal kon sa unsang paagi nga ang inyong mga paningkamot nakatabang ninyo nga maduol ngadto kang Kristo. ANAA PAY DAGHAN SA INTERNET Ang Liahona ug ubang mga materyal sa Simbahan anaa sa daghang pinulongan diha sa languages. lds. org. Bisitaha ang (anaa sa pinulo- ngang English, Portuguese, ug Spanish) sa pagpangita og makadasig nga mga mensahe, mga ideya sa family home evening, ug materyal nga mahimo nimong ipakigbahin sa imong mga higala ug pamilya. MGA HILISGUTAN NIINI NGA ISYU Ang mga numero nagrepresentar sa unang pahina sa artikulo. Apostoles, 71 Basahon ni Mormon, 41, 52, 68, 76 Deborsyo, 64 Espiritu Santo, 4 Grasya, 14 Gugmang Putli, 44 Hugot nga Pagtuo, 14, 28, 36, 44, 48, 50, 52 Ikaduhang Pag- anhi, 10 Jesukristo, 14, 22, 42, 44, 58, 72-73, 69, 70, 80 Kalinaw, 4 Kaminyoon, 28, 48 Mga bakwit, 10, 36 Mga Bata, 42, 64, 66, 75 Mga Prayoridad, 8, 50 Misyonaryo nga buhat, 36, 41, 50, 61, 66 Pag- ampo, 48, 61 Pagkamatarung, 7 Paglaum, 36, 44 Pagpamatuod, 28 Pagsulay, mga, 4, 40, 43, 61 Pagtudlo, 7, 28 Pagtuon sa kasulatan, 28, 56, 69 Pailub, 48, 63 Pamilya, 7, 40, 64, 79 Pasko, 10, 40, 41, 42, 43, 58, 72-73, 74, 66, 69, 70, 75 Pioneer, mga, 36 Propeta, mga, 71, 76 Sakrament, 4 Serbisyo, 10, 58, 61, 74, 92 Sunday School, 8, 28 Templo, 10, 36, 48 D i s y e m b r e 2 0 1 6 3
M E N S A H E S A U N A N G K A P A N G U L O H A N Presidente Henry B. Eyring Unang Magta- tambag sa Unang Kapangulohan Kalinaw NIINING KINABUHIA Sa tanan kanato nga mianhi sa mortalidad, miingon ang Manluluwas, "Dinhi sa kalibutan aduna kamoy kagul- anan" ( Juan 16:33). Gani Iyang gihatag kining talagsaon nga saad ngadto sa Iyang mga disipulo atol sa Iyang mortal nga pangalagad: "Kaninyo ibilin ko ang kalinaw; kaninyo ihatag ko ang akong kalinaw: hatagan ko kamo niini dili sama sa hinatagan sa kalibutan" ( Juan 14:27). Makahupay ang pagkahibalo nga kini nga saad sa personal nga kalinaw nagpadayon sa tanan Niyang mga disipulo karon. Pipila kanato nagpuyo sa matahum ug malinawon nga mga palibut, apan kita nagsinati og personal nga pagbati sa kagubot ug kasamok. Ang uban mobati og kalinaw ug kahupayan taliwala sa grabing personal nga kapildihan, trahedya, ug padayong mga pagsulay. Tingali nakita ninyo ang milagro sa kalinaw sa panag- way sa mga disipulo ni Jesukristo o nadungog kini diha sa iyang mga pulong. Nakita ko na kini sa daghang higayon. Kaniadto sulod sa lawak sa usa ka ospital diin ang pamilya nagpundok libut sa usa ka sulugoon sa Dios nga duol na ang kamatayon. Nahinumdom ko nga mibisita og usa ka babaye sa ospital pipila ka adlaw sa wala pa siya mamatay tungod sa kanser. Gidala nako ang akong duha ka batan- ong anak nga mga babaye nga mokuyog nako tungod kay kining pinalangga nga sister ilang Primary teacher kaniadto. Ang mga sakop sa iyang pamilya naglibut sa iyang hig- daanan, nanghinaot nga ikauban siya sa katapusan niyang mga gutlo sa kalibutan. Nasurprisa ko dihang milingkod siya sa higdaanan. Gikab- ot niya ang akong mga anak ug tagsa- tagsa niyang gipaila silang duha, ngadto sa matag sakop sa iyang pamilya. Namulong siya sama nga ang akong mga anak mga halangdong binuhat nga gipresentar sa korte sa usa ka rayna. Nakakita siya'g paagi sa pagsulti nga ang matag usa sa lawak usa ka disipulo sa Manlu- luwas. Sa gihapon akong nahinumduman ang kalig- on, ang kalumo, ug gugma sa iyang tingog. Ug akong mahi- numduman ang akong katingala sa malipayon niyang pahiyom bisan og nahibalo siya nga mubo na ang iyang panahon sa kinabuhi. Nadawat niya ang mga panalangin sa priesthood alang sa kahupayan, sa gihapon gihatag niya kanamong tanan ang buhing pagpamatuod nga ang saad sa Ginoo mahitu- ngod sa kalinaw tinuod: "Gisulti ko kini kaninyo aron nga dinhi kanako makabaton kamog kalinaw. Dinhi sa kalibu- tan aduna kamoy kagul- anan: apan sumalig kamo; gidaug ko na ang kalibutan" ( Juan 16:33). Gidawat niya ang Iyang pagdapit, sama sa mahimo natong tanan, bisan unsay atong mga pagsulay ug mga kahasol: "Umari kanako, kamong tanan nga nabudlay ug nabug- atan, ug papahulayon ko kamo. "Isangon ninyo ang akong yugo diha kaninyo, ug pag- tuon kamo gikan kanako; kay ako maaghop ug mapaubsa- non sa kasingkasing: ug makakaplag kamog pahulay alang sa inyong mga kalag" (Mateo 11:28-29). Pinaagi lamang sa pagsunod sa Manluluwas nga kitang tanan makakaplag og kalinaw ug kahupayan nga moabut kanatong tanan. Ang mga pag- ampo sa sakramento makatabang nato sa pagkahibalo unsaon sa pagkaplag kana nga kalinaw taliwala sa mga kalisdanan sa kinabuhi. Sa atong pag- ambit sa sakrament, kita mahimong moti- no nga magmatinud- anon sa atong mga pakigsaad sa pagsunod Kaniya. Kitang tanan mosaad sa paghinumdom sa Manluluwas. Makapili kamo sa paghinumdom Kaniya sa paagi nga mas 4 L i a h o n a
maduol ang inyong kasingkasing Kaniya. Usahay para nako, mao kini ang pagtan- aw Kaniya sulod sa akong hunahuna nga nagluhod sa Tanaman sa Getsemani o sa pagtan- aw Kaniya nga nagtawag kang Lazaro sa pag- gawas gikan sa lubnganan. Sa akong paghimo niini, bation nako nga duol Kaniya ug ang pasalamat nga nagdala og kalinaw sa akong kasingkasing. Kamo usab mosaad nga mosunod sa Iyang mga sugo. Mosaad kamo nga modala sa Iyang ngalan diha kaninyo ug mamahimo nga Iyang saksi. Misaad Siya nga kon tumanon ninyo ang mga pakigsaad uban Kaniya, ang Balaang Espiritu magauban kaninyo. (Tan- awa sa D&P 20:77, 79.) Nagdala kini og kalinaw sa pina- kaminos duha ka paagi. Ang Espiritu Santo molimpyo kanato gikan sa sala tungod sa Pag- ula ni Jesukristo. Ug ang Espiritu Santo makahatag kanato og kalinaw nga moabut pinaagi sa pag- aprubar sa Dios ug sa paglaum nga kinabuhing dayon. Si Apostol Pablo namulong mahi- tungod niining talagsaon nga pana- langin: "Apan ang bunga sa Espiritu mao ang gugma, kalipay, kalinaw, pailub, pagkamapuanguron, pagka- maayo, pagkamatinumanon." (Mga Taga- Galacia 5:22). Dihang ang langitnong mga men- sahero misibya sa pagkatawo sa Manluluwas, ilang gipamahayag, "Himaya sa Dios sa kalangitan, ug sa yuta panagdait " (Lucas 2:14; emphasis gidugang). Mohatag ko sa akong pagpamatuod isip saksi ni Jesukristo nga ang Amahan ug ang Iyang Hinigugmang Anak maka- padala sa Espiritu aron kita maka- kaplag og kalinaw niining kinabuhia, bisan unsa nga pagsulay ang moabut kanato ug sa atong mga minahal. ◼ PAGTULUN- AN GIKAN NIINI NGA MENSAHE Gitudlo ni Presidente Eyring nga ang mga pag- ampo sa sakrament makata- bang nato nga mahibalo unsaon sa pagkaplag og kalinaw atol sa atong mga pagsulay. Magpahinumdom kini kanato nga kon kita motuman sa atong mga pakigsaad, maangkon nato ang saad sa Dios nga ang Espiritu Santo makig- uban kanato. Ikonsiderar ang pagpangutana sa inyong gitudloan kon sa unsang paagi ang pagbaton sa Espiritu Santo uban kanato makata- bang nga makaangkon kita og kalinaw. Mahimo usab ninyong ipaambit ang inyong mga hunahuna o kasinatian kon sa unsang paagi ang Espiritu Santo mitabang ninyo nga mobati og kalinaw atol sa pagsulay. Mahimo ninyong awhagon ang inyong mga gitudloan sa pagpamalandong niini nga mensahe atol sa sakrament niining semanaha. D i s y e m b r e 2 0 1 6 5
KABATAN- ONAN Unsaon Ninyo sa Paghinumdom ang Manluluwas Karong Semanaha? Giawhag kita ni Presidente Eyring sa "pagpili sa paghinum- dom [sa Manluluwas] sa paagi nga mas makapaduol sa inyong kasingkasing ngadto Kaniya." Sa unsang paagi nga kamo "sa kanunay mohinumdom Kaniya" sa tibuok semana (tan- awa sa D&P 20:77, 79)? Duna ba kamoy paborito nga mga kasulatan bahin sa Manluluwas? Mahimo kamong momarka og lahi nga kasula- tan matag adlaw karong semanaha ug mopakigbahin niini sa laing tawo. Mokanta ba kamo og himno o laing makapadasig nga awit diha sa inyong hunahuna kon mobati kamo og kasag- muyo? Tingali magpili og usa ilabi na gayud bahin sa Manlu- luwas karong semanaha. Namalandong ba kamo sa kinabuhi ug maulaong sakripis- yo sa Manluluwas atol sa sakrament matag semana? Makaan- dam kamo alang sa sakrament pinaagi sa paghinumdom og balik sa inyong mga pagpili sa tibuok semana aron kanu- nayng mahinumdom sa Manluluwas ug maghinulsol sa mga higayon sa dihang nanglimbasug kamo. Nag- ampo ba kamo alang sa mga kahigayunan sa MGA BATA Duol ngadto kang Kristo Ang Manluluwas misaad nato og kalinaw kon kita "moduol ngadto [Kaniya]" (Mateo 11:28). Nagpasabut kini sa pagsunod sa Iyang mga ehemplo ug pagpaningkamot nga magpabilin nga duol ngad- to Kaniya. Guntinga kini nga kard ug ibitay diin inyo kining makita kanunay. Unsa ang ubang mga paagi nga kamo makaduol ngadto kang Kristo? Magmatinahu- ron panahon sa sakramento. • Mopili nga magmabination ug dili mohu- kom sa uban. • Pagbasa mahi- tungod sa Manluluwas diha sa mga kasulatan.
6 L i a h o n a pagpakigbahin sa ebanghelyo matag adlaw? Sulayi sa pag- pahigayon og panaghisgutan sa ebanghelyo karong sema- naha nga nag- focus bahin sa Manluluwas. Mahimo kamong mopakigbahin sa inyong pagpamatuod bahin sa Manluluwas atol sa family home evening o sa pakig- istorya sa usa ka higala diha sa eskwelahan bahin sa usa ninyo ka kasinatian sa simbahan. Paghimo og tumong sa paghinumdom sa Manluluwas sa usa ka espesyal nga paagi karong semanaha. Sultihi ang usa ka ginikanan, igsoon, lider, o higala bahin sa inyong tumong. Sa tapus sa semana, sultihi sila sa unsay nahitabo. Bation ninyo ang kalinaw ug kalipay nga gihisgutan ni Presidente Eyring. N O S L E N Y E S A C N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
M E N S A H E S A V I S I T I N G T E A C H I N G Tun- i sa mainampuong paagi kining materyal ug pagtinguha sa inspirasyon aron masayud unsay angay nga ipakigbahin. Sa unsang paagi nga ang pagsabut sa "Ang Pamilya: Usa ka Pamahayag ngadto sa Kalibutan" mopalambo sa inyong pagtuo sa Dios ug mopanalangin niadtong inyong giamumahan pinaagi sa visiting teaching? Alang sa dugang nga impormas- yon, adto sa reliefsociety. lds. org. Ang Hingpit nga Kalipay sa Pamilya Makita diha sa Pagkamatarung Ang Dios "miestablisar sa mga pamilya aron sa paghatag kanato og kalipay, sa pagtabang kanato nga makakat- on sa hustong mga baruga- nan diha sa mabinationg palibut, ug sa pag- andam kanato alang sa kina- buhing dayon." 1 Bahin sa "mahinung- danon nga plano sa kalipay" sa Dios (Alma 42:8), si Presidente Russell M. Nelson, Presidente sa Korum sa Napu- log Duha ka mga Apostoles, miingon: "Ang Iyang plano nagpahayag nga ang mga lalaki ug mga babaye 'nga sila makabaton og hingpit nga kali- pay.' [2 Nephi 2:25]. Kini nga hingpit nga kalipay moabut kon kita mopili sa pagpakabuhi sa kaangayan uban sa mahangturon nga plano sa Dios." 2 Ang panimalay nga nakasentro ni Kristo naghatag sa labing dako nga mga oportunidad alang sa kalampusan. Si Elder Richard G. Scott (1928-2015) sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles mihulagway niini isip usa ka dapit "diin ang ebanghelyo gitudlo, mga pakigsaad gituman, ug ang gugma naghingapin," diin ang mga pamilya makapuyo "og masulundon nga kina- buhi" ug mahimong "lig- ong migamot diha sa ebanghelyo ni Jesukristo." 3 Si Presidente Henry B. Eyring, Unang Magtatambag sa Unang Kapa- ngulohan, miingon: "Makahukom kita nga buhaton nato ang tanan natong mahimo aron mapadala ang gahum sa langit ngadto sa [atong] pamilya." Ug malagmit nga mapasiugdahan nato ang gugma, pagserbisyo, pag- kamasulundon, ug kalipay diha sa atong mga panimalay pinaagi sa pagkadungog sa "[atong mga anak] sa pulong sa Dios ug dayon sulayan kini uban sa pagtuo. Kon buhaton nila, ang ilang kinaiya mausab sa paagi nga magbunga sa kalipay nga ilang gitinguha." 4 Dugang nga mga Kasulatan 3 Juan 1:4; 1 Nephi 8:12; 2 Nephi 5:27 Ikonsiderar Kini Unsay atong mahimo aron magpuyo nga mas matarung sulod sa atong mga pamilya? MUBO NGA MGA SULAT 1. Handbook 2: Administering the Church (2010), 1.1.4. 2. Russell M. Nelson, "Celestial nga Kaminyoon," Liahona, Nob. 2008, 92. 3. Richard G. Scott, "Alang sa Kalinaw sa Panimalay," Liahona, Mayo 2013, 31. 4. Henry B. Eyring, "The Teachings of 'The Family: A Proclamation to the World,'" New Era, Sept. 2015, 5, 6. 5. Richard G. Scott, "Alang sa Kalinaw sa Panimalay," 31. Hugot nga Pagtuo, Pamilya, Kahupayan Mga Panimalay nga Nakasentro ni Kristo Duna kitay mga ehemplo nga angayang sundon bahin sa mga panimalay nga nakasentro ni Kristo diha sa mga kasulatan. Human namatay ang iyang ama- han, nga si Lehi, gidala ni Nephi ang iyang pamilya ug ang uban nga mituo sa mga pasidaan ug sa mga pinadayag sa Dios ug kinsa mipatalinghug sa mga pulong ni Nephi palayo sa yuta sa mga Lamanite. Niining bag- ong dapit, ang mga Nephite makahupot sa mga paghukom, sa mga bala- od, ug sa mga sugo sa Ginoo sa tanang butang, sumala sa balaod ni Moises (tan- awa sa 2 Nephi 5:6-10). Apan bisan taliwala sa mga Nephite, ang uban sa kata- pusan nahimong masinupakon. Ug samtang ang mga sakop sa atong pamilya usahay mopalayo sa pagkamatarung sama sa gibu- hat sa mga Nephite, miingon si Elder Scott nga ang usa ka pani- malay nga nakasentro ni Kristo sa gihapon "makahatag og dakong kasiguroan alang sa kalinaw ug dangpanan diha sa atong mga panimalay." Nahibalo siya nga "sa gihapon adunay daghang mga hagit o kasakit, apan sa tali- wala sa kasamok, makatagamtam kita og kalinaw sa kaugalingon ug hilabihan nga kalipay." 5 D i s y e m b r e 2 0 1 6 7
P A G T U D L O S U M A L A S A P A M A A G I S A M A N L U L U W A S Ni Devin G. Durrant Unang Magtatambag, Kinatibuk- ang Kapa- ngulohan sa Sunday School PAGPANGANDAM SA PAGSUGAT SA DIOS Ang Sunday School dunay importante nga tahas sa pagtabang natong tanan nga makaandam nato sa pagsugat sa Dios. Gihimo ba nimo kini nga prayoridad? Sa Basahon ni Mormon, misangyaw si Amulek og usa ka gamhanan nga sermon mahitungod sa Pag- ula ni Jesukristo (tan- awa sa Alma 34). Sa tanang maanindot nga mga bersikulo niini nga kapitulo, usa ka bersikulo ang milabaw alang nako sa dihang si Amulek mipahayag, "Kay tan- awa, kini nga kinabuhi mao ang panahon alang sa mga tawo sa pagpangandam sa pagsugat sa Dios" (Alma 34:32). Ang pagtuo nga ang katuyoan niini nga kinabuhi mao ang "pagpangan- dam sa pagsugat sa Dios," makapangu- tana kita sa atong mga kaugalingon niini nga pangutana: Unsay akong gibuhat kada adlaw, kada semana ug kada bulan sa pagpangandam alang nianang talagsaon nga panagkita uban sa atong Langitnong Amahan? Unsaon nako pagpili sa paggahin sa bililhong panahon nga gihatag kanako? Nagtuo usab ako nga ang oras nga atong gigahin sa atong mga klase sa Sunday School adunay dakong epekto sa atong pagpangandam kay sa atong naamgohan. Apan ang pagpahimulos niana nga oportunidad, kinahanglan natong susihon unsaon sa pagtagad ang Sunday School. Ang katuyoan sa Sunday School mao ang "paglig- on sa pagtuo sa mga indibidwal ug mga pamilya sa Langitnong Amahan ug ni Jesukristo pinaagi sa pagtudlo, pagkat- on, ug pagpakigdait." 1 Kining importante nga mga elemento sa pagkaka- big mahinungdanon sa atong mga paningkamot sa pag- andam sa pag- sugat sa Dios. Nadasig kita nga ang mga magtutudlo sa tibuok Simbahan naningkamot sa ilang abilidad sa pagtudlo ginamit ang Pagtudlo suma- la sa Pamaagi sa Manluluwas ug sa mga miting sa teacher council. sa pagtudlo ug pagkat- on kon kini luwas nga mga dapit sa pagpakig- bahin sa mga kasinatian nga atong nasinati ug sa inspirasyon nga atong gibati niana nga semana samtang nagkat- on ug naggamit sa mga kasu- latan sa pagpangandam sa klase. Samtang kita "motudlo sa usag usa sa doktrina sa gingharian . . . ang tanan unta mahatagan og kaayohan sa tanan" (D&P 88:77, 122). Pagtawag sa Igpapahulay nga usa ka Kahimut- an Bag-uhay pa lang nga ang Unang Kapangulohan midapit sa matag usa nato sa "pagtawag sa igpapahulay nga usa ka kahimut- an" (Isaias 58:13) sa atong mga kinabuhi. Ang tulo ka oras nga kasinatian sa Dominggo makatabang nato sa pagkab- ot niana nga tumong. Unsaon Nato sa Pagpangandam? Dunay daghang mga paagi nga kita makagahin sa atong panahon sa pagpa- ngandam sa pagsugat sa Dios. Kon basi- han ang kada semana, nagtuo ko nga kita mouyon nga ang labing importante nga oras sa semana mao ang pana- hon nga atong gigahin sa pag- ambit sa sakrament, pagbag-o sa atong mga pakigsaad uban sa Langitnong Amahan, mamalandong sa gugma nga atong gibati gikan Kaniya ug sa paglaum nga atong mabatunan tanan isip resulta sa Pag- ula sa Iyang Anak, nga si Jesukristo. Apan ang paglambo lamang sa pagtudlo dili igo. Kinahanglan gayud kini mohaum sa atong mga paning- kamot sa pagkat- on pinaagi sa pama- agi sa Manluluwas. Miingon Siya kita kinahanglang makat- on "pinaagi sa pagtuon ug usab pinaagi sa hugot nga pagtuo" (D&P 109:7). Ang hugot nga pagtuo usa ka baruganan sa lihok. Kinahanglan kita nga mobuhat kon kita buot makahibalo (tan- awa sa Juan 7:17). Ang atong mga klase sa Sunday School makaawhag niini nga matang Niana nga diwa, tuguti ko nga mangutana og laing pangutana: Nga- no nga kita usahay mopili nga dili hingpit modawat sa oportunidad nga gitanyag sa Sunday School? Karong bag- o, nakasaksi ko og daghang lain- laing mga "alternatibo" sa Sunday School atol sa panahon sa Sunday School lakip sa pag- istoryahanay diha sa mga hall, mga lider sa ward nga nag- interview, mga lider sa stake nag- training sa ilang mga counterpart sa ward, ug mga lider sa kabatan- onan nga naghisgot sa kabalaka sa mga programa. 8 L i a h o n a
Tungod kay daghan kaayong nagkinahanglan sa ilang panahon, nakasabut ko ngano nga ang mga lider mogamit sa panahon sa Sunday School sa pagbuhat og laing mga butang. Apan usa ka panalangin alang sa tanan kon ang mga lider sa ward mogahin og usa ka oras sa pag- apil sa mga panaghisgutan sa ebanghel- yo uban sa mga miyembro sa ilang kongregasyon! Masaligon ko nga kamo nakasinati og ubang mga ehemplo sa "pagbali- wala sa Sunday School." Kadaghanan nato adunay usa ka rason o lain, mibati nga usahay kita wala makaku- ha og daghan gikan sa mga klase sa Sunday School sumala sa atong gusto. Nakat- unan nako nga ang kaanindot sa akong kasinatian sa Sunday School matino kon unsa ka dako sa akong pagpangandam ug pag- apil sama sa akong magtutudlo. Si Brother Tad R. Callister, Kinatibuk- ang Presidente sa Sunday School misulat, "Sa matag higayon nga magtuon kita sa mga kasulatan, motunga sa klase nga mas andam, moapil sa mga diskusyon sa klase, mangutana, ug morekord sa sagrado nga mga impresyon, nag- anam kita sa pagkahimong sama sa Dios, sa ingon nagdugang sa atong kapasidad nga masinati ang kalipay nga Iyang gibati." 2 Pangandam ug Panalipdi ang Oras sa Sunday School Modapit ko kaninyo nga mobuhat sa inyong labing maayo sa pagpa- ngandam ug pagpanalipod sa oras sa Sunday School. Ang matag miyembro sa ward ug branch, lakip sa atong mga lider, kinahanglang dunay maanindot nga panalangin sa pagpangandam sa pagsugat sa Dios atol niining impor- tante nga oras sa kada semana. ◼ MUBO NGA MGA SULAT 1. Handbook 2: Administering the Church (2010), 12.1 2. Tad R. Callister, "Ang Kalipay sa Pagkat- on," Liahona, Okt. 2016, 14. P agkat- on pa og Dugang mahitungod sa Pagtudlo sumala sa Pamaagi sa Manlulu- was ug sa mga miting sa teacher council sa Pagtudlo. lds. org/ceb. D i s y e m b r e 2 0 1 6 9
Ni Bishop Gérald Caussé Presiding Bishop 10 L i a h o n a PAGPANGANDAM OG DAPIT ALANG SA GINOO Matag higayon nga madungog nako ang istorya bahin sa pagkatawo ug sa pangalagad sa Manluluwas dinhi sa yuta, maghunahuna ko sa atong personal nga responsibilidad sa pag- andam sa maabi- abihong dapit alang Kaniya alang sa adlaw sa Iyang pagbalik.
Sa miaging tuig sa wala pa ang Pasko, mitambong ko og panihapon nga gihatag agig pasidungog sa usa ka taas og ranggo nga opisyal nga French nga dili miyembro sa Simbahan. Ang panihapon gipahigayon didto sa Joseph Smith Memorial Building sa Siyudad sa Salt Lake, Utah. PAGPANGANDAM Sa wala pa manglingkod aron sa among pagpangaon, gidala namo ang among bisita ngadto sa obserbahanan nga bintana sa ika- 10 nga andana, nga nagtanyag sa mga bisita og nindot nga talan- awon sa Temple Square. Ang talan- awon labihan ka talagsaon, nga ang Templo sa Salt Lake nagbarug taliwala sa dili maihap nga nagkidlap- kidlap nga mga suga. Nagbarug mi didto og pipila ka minutos, nga hapit walay masulti. OG DAPIT ALANG SA GINOO Sa among pagbalik sa lawak nga kan- anan, nangutana ang opisyal og wala damha nga pangutana: "Motuo ba mo og katapusan sa kalibutan?" Miresulta kini sa usa ka maka- padasig nga panaghisgutan bahin sa Ikaduhang Pag- anhi sa Ginoo ug sa kaimportante nga kitang tanan maandam sa pagdawat Kaniya sa adlaw sa Iyang pagbalik. Samtang naghunahuna ko bahin sa templo nga bag- o lang namong gidayeg, usa ka talagsaong butang ang misan- tup sa akong hunahuna: "Sa Iyang pagbalik, si Jesus sa kata- pusan duna nay usa ka matahum nga dapit nga kapuy- an!" Nasulat diha sa Giya ngadto sa mga Kasulatan nga ang templo "sa tinuod ang balay sa Ginoo." 1 Sa ato pa, dili lamang kini usa ka simbolikanhong dapit. Ang mga templo sa atong dispensasyon giandam ug gipahinungod nga mga balay diin mahimong sa pisikal nga paagi Siya moabut. Ang Ginoo miingon nga ang Iyang Simbahan kinahanglang maes- tablisar aron "nga ang akong mga katawhan sa pakigsaad pagapundukon ngadto sa usa niana nga adlaw nga Ako moa- but diha sa akong templo" (D&P 42:36; emphasis gidugang). Pagkadakong kalainan sa mapaubsanong sinugdanan sa Manluluwas diha sa mortalidad. Siya, ang Hari sa mga hari ug ang Ginoo sa mga ginoo, natawo sa usa ka yano nga kuwadra ug gipahigda sa pasungan, "kay wala na may luna . . . sa balay nga abutanan" (Lucas 2:7). Atol sa sayong bahin sa Iyang pagkabata, wala natagamtami kanunay ni Jesus ang kahamugaway sa usa ka permanente nga pani- malay, sama sa dihang ang Iyang pamilya milayas paingon sa Ehipto aron moiskapo sa kabangis sa usa ka manlulupig (tan- awa sa Mateo 2:13-14). K C O T S K N H T / K C O T S Wala kita masayud sa mga detalye bahin sa panahon sa pag- istar sa Iyang pamilya didto sa Ehipto, apan malagmit nga Siya ug ang Iyang mga ginikanan nagpuyo og grabe nga kinabuhi sa mga namakwit - usa ka kinabuhi nga ikatandi nianang daghang migrante sa atong panahon nga miikyas sa mga dapit sa panggubatan ug sibil nga kabangi- an sa Africa ug sa Middle East. I I © A G U S A G M A S E H A M I
Bisan atol sa Iyang hamtong nga kinabuhi, gipasabut ni Jesus nga Siya walay permanente nga panimalay. Usa ka adlaw usa ka tawo ang miduol Kaniya ug miingon, "Ginoo, mosunod ako kanimo bisan asa ikaw moadto." Mitubag ang Manluluwas, "Ang mga milo adunay kalubloban, ug ang mga langgam sa kalangitan adunay kabatugan; apan ang Anak sa Tawo walay dapit nga kapahulayan sa iyang ulo" (Lucas 9:57, 58). Mga kaigsoonan, sa matag higayon nga madungog nako ang istorya bahin sa pagkatawo ug sa pangalagad sa Man- luluwas dinhi sa yuta, maghunahuna ko sa atong personal nga responsibilidad sa pag- andam sa maabi- abihong dapit alang Kaniya alang sa adlaw sa Iyang pagbalik. Unsa ang atong mabuhat? Adto sa Templo Una, mangandam kita sa pagdawat Kaniya diha sa Iyang kaugalingong panimalay - ang templo. Kinsa man kanato ang wala mangandoy nga makabisita sa mga dapit diin natawo, nagpuyo ang Manluluwas, ug mipahigayon sa Iyang pangalagad dinhi sa yuta? Daghan, uban sa dakong sakripisyo, mibiyahe ngadto sa Balaan nga Yuta. Apan unsa kini ka importante nga mobisita kita sa mga dapit kon asa mahimong mobalik Siya sa usa ka adlaw. Usa sa labing maayo nga mga paagi nga kita, isip Iyang mga disipulo, makaandam alang sa Iyang Ikaduhang Pag- anhi mao ang kanunay nga pag- adto sa Iyang balaan nga balay ug sa pagbugkos sa atong kaugalingon ngadto kaniya pinaagi sa sagradong mga pakigsaad. Andama ang Inyong Panimalay Ikaduha, makahimo kita sa atong mga panimalay nga mga dapit diin ang Ginoo ganahang mopuyo. Diha sa mga kasulatan, mabasa nato ang daghang mga istorya bahin sa buotan nga mga tawo kinsa miabi- abi ug mida- wat sa Manluluwas diha sa ilang mga panimalay. Busa atong pangutan- on ang atong kaugalingon niining mga pangutana: Madawat ba sa Ginoo ang akong panimalay? Luwas ba kini, malinawon, ug puno sa Espiritu nga dapit diin mobati Siya nga komportable? Dili kinahang- lan nga ang atong mga panimalay dako o maluho. Ang yano nga kapuy- an, nga nakasentro sa ebanghelyo ug puno sa maamumahong pamilya ug mga higala, maka- palipay Kaniya. Punduka ang mga Pinili Ikatulo, makatabang kita sa pagpundok sa Iyang mga pinili gikan sa tibuok kalibutan - bisan kon nagpasabut kana nga mobiya sa atong mga panimalay sulod sa usa ka panahon aron motabang sa pagtukod sa Iyang gingharian 12 L i a h o n a dinhi sa yuta. Ang kasaysayan sa katawhan sa Dios usa ka kasaysayan sa mga Santos nga kanunayng andam ug mosu- got nga moadto kon asa gusto sa Ginoo nga sila moadto. Naghunahuna ko sa mga propeta sa karaan, sama nila ni Abraham, Isaac, Jacob, Jose, Moises, Lehi, ug daghan pa. Naghunahuna ko sa mga Apostoles sa Ginoo sa tunga- tunga sa kapanahunan kinsa walay hunong nga mipakatap sa ebanghelyo sa tibuok Mediteranea. Ang mga propeta ug mga apostoles sa ulahing mga adlaw, kauban sa liboan ka mga misyonaryo, midala ug padayon nga midala sa mensahe ni Kristo ngadto sa tanang dapit sa kalibutan. Andam sila nga mobiya sa kaharuhay sa ilang mga panimalay aron mohalad sa ilang serbisyo diha sa ubasan sa Ginoo. Pagtabang Niadtong Nanginahanglan Sa katapusan, usa ka talagsaong paagi sa pag- andam og dapit alang sa Ginoo mao ang pagtabang sa atong mga silingan nga walay panimalay. Ang unang mga adlaw sa Pagpahiuli naglakip sa mga higayon sa dihang ang mga Santos walay kapuy- an. Sa ilang pagpaningkamot alang sa Zion, ang pagkawalay pailub ug kadautan sa ilang mga kaaway sa kasagaran mipugos kanila sa pagbiya sa ilang mga panimalay. Si Presidente Brigham Young (1801-77) migamit niining makapatandog nga mga pulong sa paghulagway sa ilang kalisud: "Kanunay kaming gipapahawa gikan sa among malinawong mga panimalay, ug ang among kababayen- an ug mga kabataan napugos sa pagpuyo sa kasagbutan, sa kalasangan, sa kadalanan, ug sa mga tolda, sa tunga- tunga sa labihan katugnaw, nag- antus sa tanang matang sa kalis- danan, gani sa kamatayon mismo." 2 Usa sa labing makapatandog nga mga kasinatian gikan niini nga panahon mipaila sa gamayng balangay sa Quincy, Illinois, atol sa tingtugnaw sa 1839. Nianang panahona, kini nga komunidad sa mga lumulupyo ug mga mag- uuma, nga nahimutang sa daplin sa Mississippi River, naglakip sa mga 1,500 ka mga tawo nga nagpuyo sa lisud nga mga kahimtang. Sa tunga- tunga sa mapintas nga tingtugnaw, kalit lang nila nga nasagubangan ang pag- abut sa gibana- bana nga 5,000 ka mga miyembro sa Simbahan nga miikyas tungod sa mando nga puohon nga giisyu sa gobernador sa Missouri. Ang mga Santos anaa sa hilabihan nga kalisud ug kaluya, nga mao pay paglabang nga naglakaw ra sa mibagtok nga katubigan sa Mississippi. Uban sa talagsaon nga kamanggihatagon, ang mga lumulupyo sa Quincy bukas nga miabi- abi kanila, miabli sa ilang mga panimalay ug mipakigbahin sa gamay nilang pagkaon. Usa ka residente sa Quincy mihulagway sa pag- abut niining mga namakwit: "Daghan sa mga Santos ang nalipay
nga nakakita og kapasilungan diha sa akong balay gikan sa mga unos, hangtud nga makakita sila og dapit nga kapuy- an. Daghan kaayong mga gabii nga ang mga salog, didto sa taas ug sa ubos, napuno sa mga higdaanan nga sikit kaayo nga imposible nga molakang bisan asa nga dili makatunob og usa ka higdaanan." 3 Alang kanato nga napanalanginan nga makapuyo sa mas linaw ug mauswagong mga kahimtang, kining mga istorya dunay dakong kamahinungdanon. Nagtudlo kini kanato nga mahimong katawhan nga kanunayng andam sa pagtabang sa walay mga panimalay ug sa mga nagkalisud- lisud. Dili igsapayan kon nagpuyo kita sa mga dapit nga nakasinati og daghang namakwit o sa gamay, nalahi nga mga komunidad, dunay daghang mga paagi nga makaserbisyo kita niadtong nanglimbasug aron makabaton sa nag- unang mga panginahanglan sa kinabuhi. Makatampo kita sa pundo sa humanitarian sa Simbahan. Mahimo kitang makigtambayayong sa uban diha sa atong mga komunidad nga naghatag og mahigug- maong serbisyo niadtong mga nanginahanglan. Mahimo kitang mopadangat sa atong pakighigalaay niadtong napugos sa pagbiya sa ilang mga panimalay kon moabut sa atong mga komunidad. Mahimo kitang tinuoray nga makaabi- abi sa mga estranghero nga mobisita sa atong mga ward ug branch. Usa sa labing nindot nato nga mga himno nagsaysay sa istorya sa usa ka estranghero nga nakakita og kapasilungan pinaagi sa tawo nga dunay dakong gugma nga putli. Gabii kadtong nagbagyo Baha ug bugnaw kaayo. Tingog niya nadunggan ko Nangayo'g kapasilungan. Ako siyang giatiman Gihatagan og katulgan; Daw yuta, katulganan ko Hardin sa Eden gidamgo. . . . Sa kalit akong nailhan Estrangherong nagtakuban. Uwat sa kamot nakit- an; Dios diha sa atubangan ko. Gipamulong akong ngalan, "Wa ko ikaulaw nimo. Kini imong handumanan; Sa tanan nimong binuhatan." 4 Mapasigarbuhon ko nga mahisakop sa usa ka Simbahan nga wala gayud mohunong sa pagtabang sa mga kabus ug timawa dinhi sa yuta. Natandog ko sa dili maihap nga mga binuhatan sa gugma ug gugmang putli, gamay ug dako, nga gipahigayon matag adlaw sa Simbahan ug sa mga miyembro niini. Kining mga binu- hatan kanunay nga mahimong usa ka mahinungdanong bahin sa misyon sa Simbahan tungod kay kini mao ang Simbahan ni Jesukristo ug naningkamot kita nga mosu- nod sa Iyang ehemplo. Si Jesus mao ang atong Manluluwas ug Manunubos. Ako mopamatuod nga Siya natawo sa tunga- tunga sa kapa- nahunan, nga Siya buhi, ug nga usa ka adlaw Siya mobalik diha sa himaya aron sa pagmando ug paghari sa Iyang gingharian dinhi sa yuta. Agig pagpangandam, dapiton ko kamo nga moadto pirme sa Iyang balaang balay; magmugna og luwas, mahi- gugmaon, ug malinawong kahimtang diha sa inyong pani- malay; ug moapil sa pagpundok sa Iyang pinili gikan sa tanang dapit sa kalibutan. Nag- ampo usab ako nga mobati kamo og espesyal nga tinguha sa pagtabang diha sa gugma ngadto niadtong anaa sa taliwala nato nga walay mga pani- malay ug nagkalisud. Sa pagbuhat sa ingon, makaandam kamo og usa ka dapit diha sa inyong kasingkasing ug pani- malay sa pag- abi- abi sa Manluluwas, ug ang Iyang pagba- lik sa pagkatinuod mahimong usa ka mahinungdanon ug talagsaon nga adlaw. ◼ MUBO NGA MGA SULAT 1. Giya ngadto sa mga Kasulatan, "Templo"; empasis gidugang. 2. Brigham Young, sa B. H. Roberts, A Comprehensive History of the Church, 2:509. 3. Wandle Mace, sa Ora H. Barlow, The Israel Barlow Story and Mormon Mores (1968), 156; tan- awa usab sa 154-55. 4. "A Poor Wayfaring Man of Grief [Ang Subo nga Magpapanaw]," Hymns, nu. 29. D i s y e m b r e 2 0 1 6 13
14 L i a h o n a
N A H A Y P O K A P G N O M H A M I I L I D , E N A R R E T L A W N N E R D L H C E L T T L I R E H T I T H G U O R B Y E H T A S N A K G E Y L A T E D I ANG BALAANONG GAHUM SA Grasya Ang grasya gituyo aron maghimo kanato nga mas makahingpit sa pagtuman sa mga sugo ug pagpadayon og mas mahisama kang Kristo, hangtud atong makab- ot ang hingpit nga pagkahingkod kang Kristo. Sa tanan nga kinaiya ni Jesukristo, tingali ang labing makahuluganon mao nga Siya "puno sa grasya" ( Juan 1:14). Sa mga kasulatan ang termino nga grasya sa kasagaran nagpasabut nga balaang kinaiya ug gahum sa pagpanalangin, pagtugyan og mga gasa, o sa laing bahin paglihok pabor sa tawo. Ubos sa entry alang sa "Grasya," ang LDS nga Bible Dictionary mipasabut og ingon niini: "Ang pinaka- ideya sa pulong nga [grasya] mao ang balaang pamaagi sa tabang o kalig- on. . . . Ang grasya usa ka makapahimo nga gahum". Makapahimo kini sa tigdawat aron makahimo ug mamahimo kon unsay dili niya mahimo ug dili makab- ot kon pasagdan ra sa kaugalingon niyang paagi. Kitang tanan nagkinahanglan og makapahimo nga gahum. Kita mga anak sa Dios. Sa ingon, kita dunay potensyal nga mamahimong sama Kaniya. Ni Elder James J. Hamula Sa Seventy D i s y e m b r e 2 0 1 6 15
Ang Dili Mahimo sa Atong Espiritu ug sa Lawas Samtang gilauman nga makab- ot nato ang "kahingpitan ni Kristo" (Mga Taga- Efeso 4:13), dili nato mahimo nga kita ra. Matag usa kanato gihimo sa duha ka butang - usa ka mahangturong espiritu ug mortal nga lawas (tan- awa sa Abraham 3:18). Ang atong mahangturon nga espi- ritu miadto sa kalibutan resulta sa pagpili nga gihimo sa premortal nga kalibutan. Kining premortal nga mga pagpili mga kabahin sa atong personalidad, kinaiya, ug esprituhanong kahibalo. Sa ingon nga kahulugan, walay espiritu ang magkaparehas (tan- awa sa Abraham 3:19). Ang matag espiritu nagbaton og managlahi nga ang- ang sa espirituhanong kahibalo, o kahayag ug kamatuoran (tan- awa sa D&P 93:36), sumala sa iyang premortal nga mga pagpili. Samtang ang matag usa sa atong mga espi- ritu moabut sa iyang mortal nga lawas sa pagkatawo nga limpyo ug putli, ug gani bantugan ug talagsaon, walay usa sa atong mga espiritu ang hingpit nang milambo ngadto sa kahingpitan kang Kristo. Ang pagkahingpit sa espiritu magpadayon atol sa atong pagtuon dinhi sa mortalidad ug sa dugang nga kasinatian didto sa kalibutan sa espiritu, Dihang gipunting ni Pedro ang iyang panan- aw ngadto sa Ginoo ug milihok inubanan sa pagtuo, anaa kaniya ang gahum sa paghi- mo sa butang nga dili niya mahimo sa iyang kaugalingon - paglakaw sa tubig. Kana mao ang pagkaanaa sa grasya sa Ginoo sa atong panahon sa panginahanglan. apan ang pagkahingpit dili hingpit nga matuman hangtud sa Pagkabanhaw. Agig dugang sa kasamtangan nga pagkadili hingpit sa atong mga espiritu, ang atong mga mortal nga lawas dili usab hingpit. Sama sa kakatingalahan niini, ang atong mga mortal nga lawas ubos sa pagkadunot, pagkadugta, ug kamatayon ug sa mga tinguha, ug mga gana ug pagbati 16 L i a h o n a nga didto sa kalibutan sa espiritu wala pa nato mahibaloi. Sa ingon nga mga kahimtang lisud kaayo ang hingpit nga pagpaulipon sa lawas ngadto sa kabubut- on sa espiritu. Sa kasagaran gayud ang espiritu dili makapugong sa idikta sa lawas. Ang pipila sa bantugang mga espiritu kinsa mianhi sa yuta naglisud sa pagkontrolar sa ilang pisikal nga lawas. "Ang akong kasingkasing nagmasulub- on tungod sa akong pagkahuyang," nakatuaw si Nephi. "Ako gilibutan, tungod sa mga pagtintal ug ang mga sala sayon nga mohasol kana- ko" (2 Nephi 4:17, 18; tan- awa usab sa bersikulo 27). Ang gubat tali sa espiritu ug sa lawas nahimong mas lisud sa tanan tungod sa lain nga pamaagi sa mortalidad. Ang atong pisikal nga lawas gihimo gamit ang mga mater- yal sa usa ka "napukan" nga kalibutan, nga naghatag kang Satanas og linahi nga "gahum sa pagbihag" (2 Nephi 2:29). Si Presidente Brigham Young (1801-77) mihimo sa mosu- nod nga obserbasyon: "Ayaw pagdahom nga kitang ania sa unod gawasnon sa mga pagpanintal sa pagpakasala," miingon siya. "Ang uban nagtuo nga dinhi sa unod kita mahimong balaan nga lawas ug espiritu ug mahimong putli kaayo nga dili na gayud sila mobati pag- usab sa mga epekto sa gahum niana nga kaaway sa kamatuoran. Kon posible man sa tawo nga makadawat niini nga ang- ang sa pagkahingpit dinhi sa unod dili siya mamatay, dili usab siya magpabilin sa kalibutan diin ang sala nagdominar nang daan. . . . Tingali kita sa magkalahi nga paagi mobati sa epekto sa sala samtang kita buhi pa, ug sa katapusan moagi sa pagsulay nga gitawag og kamatayon." 1 Ang Balaanong Gahum sa Grasya Nagkinahanglan kita og balaanong gahum nga makau- sab sa atong mga kalag sa tanan natong kasamtangan nga mga kahuyang ug kakulangan sa pakahimong dios gamit ang tanan sa nag- uban nga kalig- on, hiyas ug mga kapasi- dad. Salamat na lang, ang maong balaan nga gahum anaa; kini mao ang grasya sa Dios. Pinaagi lamang sa pagtug- yan sa grasya sa Dios kanato "idugang" (Abraham 3:26), sa ingon, kita makakab- ot sa kahingpitan kang Kristo. Sa pagkatinuod, sa ingon niini gayud nakab- ot ni Kristo ang Iyang kahingpitan. Ang Ginoo miingon kang Joseph Smith, "Siya nga naka- dawat sa kahayag, ug magpadayon diha sa Dios, makadawat og labaw pa nga kahayag; ug kana nga kahayag mag- anam og labaw kahayag ug labaw sa kahayag hangtud sa hingpit nga adlaw" (D&P 50:24). Apan kon mabaw ra ang atong pagtagad, ihikling, o gani ibaliwala ang balaanong mga panalangin nga atong madawat gikan sa Ginoo, sa ingon "ang mga dagko nga mga butang pagatagoan" gikan kana- to (3 Nephi 26:10). Sa ingon nga mga kahimtang, mada- wat nato ang "grasya sa Dios sa wala lamay kapuslanan" N A H A Y P O K A P G N O M H A M I I L I D , E N A R R E T L A W N , R E T A W N O D E K L A W R O V A S I E H T A S N A K G E Y L A T E D I
(2 Mga Taga- Corinto 6:1) ug sa katapusan ang tanan "mawad- an sa grasya" (D&P 20:32). Tanan kini nagsugyot nga kinahanglan kitang magkat- on sa pagpailub sa atong kau- galingon ug sa uban sa kasamtangan natong mga kahuyang ug imperpeksyon, ug kita kinahanglang magkat- on sa paglahutay sa dili malikayan nga proseso sa paglambo ngadto sa kahingpitan. Hugot nga Pagtuo diha kang Jesukristo Ang pagsabut sa unsang paagiha gihatag ang grasya makatabang kanato kon sa unsang paagi ang pipila ka mga baruganan hingpit nga makahimo sa pagpuno kanato sa grasya. Ang hugot nga pagtuo kang Jesukristo mao ang unang baruganan nga mohangop sa grasya (tan- awa sa Mga Taga- Roma 5:1-2). Ang kamatuoran, paglaum, buhat, ug ang pamatuod nga saksi mao ang mga mahinung- danong elemento sa hugot nga pagtuo ug agi- anan sa pagdawat sa grasya sa Ginoo. Hunahunaa, sama pananglit ang kasinati- an ni Pedro sa paglakaw sa tubig padulong sa Ginoo. Sama kanato usahay, si Pedro ug ang mga disipulo anaa taliwala sa unuson nga dagat. Si Jesus miduol kanila, naglakaw sa tubig ug nanawag nga sila moduol Kani- ya. Uban sa paglaum, si Pedro nanaog sa sakayan sa baluron nga dagat ug milakaw padulong sa Ginoo. Ang iyang paglaum kang Kristo, inubanan sa determinado nga lihok, mitugot nga siya makadawat og gahum nga makalakaw sa tubig. Apan, nagtan- aw sa unos nga naglibut kaniya, nagduha- duha si Pedro ug nagsugod sa pagtidlom. "Ginoo, luwasa ako," misinggit siya. Agig tubag, nagrekord ang kasulatan nga "Dihadiha gituyhad ni Jesus ang iyang kamot, ug iyang gikuptan siya" (Mateo 14:30-31). Dihang gipunting ni Pedro ang iyang panan- aw ngadto sa Ginoo ug milihok inubanan sa pagtuo, anaa kaniya ang gahum sa paghimo sa butang nga dili niya mahimo sa iyang kau- galingon - paglakaw sa tubig. Dihang gipalayo ni Pedro ang iyang panan- aw ngadto sa Ginoo ug nagduha- duha, gilangkatan ni Pedro ang iyang kauga- lingon gikan niana nga gahum, napasagdan, D i s y e m b r e 2 0 1 6 17
18 L i a h o n a ug nagsugod sa pagtidlom. Timan- i gayud ang tubag sa Ginoo sa singgit ni Pedro alang sa panabang. "Dihadiha" gituyhad sa Ginoo ang Iyang kamot sa pagluwas kaniya. Kana mao ang pagkaanaa sa grasya sa Ginoo sa atong panahon sa panginahanglan. Paghinulsol Ang paghinulsol mao ang ikaduhang baruganan nga maghimo nga kita mapuno sa grasya. Si Mormon mitudlo, "Bulahan sila kin- sa maghinulsol ug magpatalinghug ngadto sa tingog sa Ginoo nga ilang Dios; kay kini sila mao ang maluwas. Ug hinaut unta nga ang Dios motugyan . . . nga ang mga tawo unta madala ngadto sa paghinulsol ug sa maayo nga mga buhat, nga sila unta mapahiuli ngad- to sa espirituhanon nga gahum, sumala sa ilang mga buhat" (Helaman 12:23-24). Gikan niini nga kasulatan, klaro nga ang mahinul- sulong kasingkasing ug maayong mga buhat nahiuyon sa grasya. Ang hugot nga pagtuo diha kang Jesukristo mao ang unang baruganan nga mohangop sa grasya. Ang paghinulsol mao ang ikaduhang baruganan nga maghimo nga kita mapuno sa grasya. Ikonsiderar ang ehemplo ni Alma nga Batan- on. Siya, kauban sa mga anak ni Mosiah, "ang labing dautan sa mga maka- sasala" (Mosiah 28:4). Dihang ang anghel sa Ginoo mipakita kang Alma, gihasol siya sa tanang mga sala ug kadautan sa iyang kinabuhi. Nianang mga gutloa siya "gisa- kit uban sa walay katapusan nga kahasol" (Alma 36:12). "Ang paghunahuna sa pag- sulod ngadto sa atubangan sa akong Dios," miingon siya, "misakit sa akong kalag uban ang dili matukib nga kahadlok" (Alma 36:14). Apan nahinumdom si Alma nga ang iyang amahan namulong mahitungod sa pag- anhi ni Jesukristo sa pagtubos sa atong mga sala sa kalibutan. Kini nga paghinuktok mitandog kaniya ngadto sa paghilak sulod sa iyang kasingkasing, "O Jesus, ikaw nga Anak sa Dios, malooy ka kanako" (Alma 36:18). Diha dayon, siya "wala na mahinumdom sa [iyang] mga kasakit" ug "wala na samoka sa panum- duman sa [iyang] mga sala" (Alma 36:19). Kining makalubag sa kalag nga paghi- nulsol naghatag og gahum nga milimpyo ug miusab kaniya sa pagkahimong bag- ong nila- lang. Wala na siya magtinguha pa sa pagdaot sa Simbahan sa Dios. Kondili, sa nahibilin sa iyang kinabuhi, naghago si Alma sa pag- palambo sa Simbahan pinaagi sa pagtabang sa uban nga maghinulsol ug makadawat sa Espiritu Santo. Ang pagkakabig ni Alma nga Batan- on gikan sa pagkadautan sa tanang makakasala ngadto sa pagka- propeta sa Dios usa ka mahinuklugong ehemplo sa gahum sa grasya sa Ginoo sa paghatag og kaangayan ug pagbalaan kanatong tanan. Pagkamapainubsanon Ang ikatulo nga baruganan mao ang pagpaubos. Ang Ginoo mitudlo kang Moroni, "Ang akong grasya igo alang sa tanan nga mga tawo nga magpaubos sa ilang mga kaugalingon sa akong atuba- ngan, kay kon sila magpaubos sa ilang mga kaugalingon diha sa akong atubangan, ug magbaton og hugot nga pagtuo ngari kanako, niana Ako mohimo sa mahuyang nga mga butang nga mahimo nga malig- on ngadto kanila" (Ether 12:27). Ang paghimo sa huyang nga mga butang nga malig- on mao ang buhat sa grasya. Kon gikinahanglan ang pagpaubos, tingali makapangutana kita kon unsa ang pagpau- bos. Sa mubo nga pagkasulti, ang pagpaubos mao ang pagtugyan sa kaugalingon natong kabubut- on ngadto sa kabubut- on sa Dios ug paghatag Kaniya og dungog kon unsa ang nahimo. Niining butanga, si Jesukristo mao ang atong talagsaong ehemplo. Ang
N A H A Y P O K A P G N O M H A M I I L I D , E N A R R E T L A W Y B , E S R A I A M L A A S N A K G E Y L A T E D I iyang kamapainubsanon ug kamatinugyanon hingpit nga gipakita atol sa Iyang maulaon nga sakripisyo. "O Amahan ko," nag- ampo si Jesus, "kon mahimo man, isaylo lang kanako kining kopa; gani, dili sumala sa akong pagbuot kon dili sa imo" (Mateo 26:39). Ang kahingpitan sa grasya sa Dios mipuno kang Kristo niini nga okasyon. Kakugi Ang ikaupat nga baruganan mao ang kakugi. Sama sa gitudlo ni Nephi sa iyang mga tawo, "nga pinaagi sa grasya kami maluwas, human sa tanan nga atong mabu- hat" (2 Nephi 25:23). Tingali ang uban mobasa niini nga kasulatan sa pagsabut nga ang grasya sa Dios pugngan hangtud nga gihimo na nato ang tanan natong paning- kamot. Wala ko kini basaha sa ingon niini nga paagi. Dayag lang nga dunay daghang mga ehemplo sa grasya sa Dios nga gihatag ngadto sa tawo bisan siya walay gihimo. Ang gahum sa Pagkabanhaw, sama panang- lit, gihatag ngadto sa tanan pinaagi sa grasya sa Dios, nga walay pagtagad sa indibidwal nga paningkamot. Nasabtan nako nga ang giingon ni Nephi nga "sa tanan nato nga mabuhat" nagpasabut nga ang grasya sa Dios ihatag kanato kon kita magkugi. Sa giingon ni Elder Bruce C. Hafen, kanhi sakop sa Seventy, "Ang gasa sa Manluluwas kanato dili limitado sa panahon nga 'human' sa tanan natong mabuhat. Tingali madawat nato ang iyang grasya sa dili pa, atol sa, ug pagkahuman nga naningkamot kita sa atong kaugalingon." 2 Ikonsiderar ang ehemplo sa igsoon ni Jared. Gisugo siya sa paghimo og mga saka- yan ug gamiton kini sa pagtabok sa kada- gatan. Lakang sa usa ka lakang, ang igsoon ni Jared nagkugi sa pagsunod sa mga instruksyon sa Ginoo. Dihang nahuman niya ang mga sakayan, ang igsoon ni Jared nabalaka mahitungod sa kangitngit sa mga sakayan ug mihangyo sa Ginoo sa pagha- tag og kahayag. Samtang ang Ginoo mahi- mo ra gyud unta nga mohatag dayon og sulbad, Iya hinoong gipangutana si Jared: "Unsa ang buot nimo nga Ako kinahanglan mobuhat nga kamo makabaton og kahayag diha sa inyong mga sakayan?" (Ether 2:23). D i s y e m b r e 2 0 1 6 19
20 L i a h o n a Agig tubag, ang igsoon ni Jared mikugi sa pag- andam og 16 ka mga bato, gipresentar kini ngadto sa Ginoo, ug mihangyo nga Siya mohikap niini aron "nga [kini] mahimo nga mohayag diha sa ngitngit" (tan- awa sa Ether 3:1-4). Wala mahuman sa igsoon ni Jared ang tanan nga gihatag sa Ginoo nga iyang buha- ton, apan bisan pa ang Ginoo mihatag sa Iyang gahum tungod og alang sa igsoon ni Jared, mihikap sa matag bato ug gihimo nga kini misidlak sa kahayag alang sa gipaabut nga paglawig. Sa paghimo niini, gipakita sa Ginoo ang Iyang tinguha ug kaandam nga mohatag sa Iyang balaan nga mga gahum ngari kanato kon magkugi kita sa paghimo sa tanan natong mahimo. Pagkamasulundon Ang ikatulo nga baruganan mao ang kamasulundon. "Kon ikaw maghupot sa akong mga sugo," miingon ang Ginoo, "ikaw makaangkon og grasya ug dugang pa nga grasya" (D&P 93:20). Misulti si Moroni sa ingon niini nga paagi, "Kon kamo molimud sa inyong mga kaugalingon sa tanan nga dili diosnon, ug mohigugma sa Dios uban sa tibuok ninyo nga gahum, hunahuna ug kusog, niana ang grasya sa Dios igo alang kaninyo, nga pinaagi sa iyang grasya kamo mahimo nga hingpit diha kang Kristo" (Moroni 10:32). Sa walay pagpakubos sa sugo sa Ginoo sa pagtuman sa mga sugo o sa sugo ni Moro- ni nga ilimud ang atong kaugalingon sa tanan nga dili diosnon, kinahanglan natong masabtan nga ang grasya dili mag- agad sa hingpit nato nga pagtuman. Kon ang grasya mag- agad pa sa atong hingpit nga pagtuman sa mga sugo o sa hingpit nga paglimud sa atong mga kaugalingon sa tanang pagkadili diosnon, ang padayon natong kaimperpekto sa mortalidad sa hangtud magpugong unta nato sa pagbaton og grasya. Ang grasya gituyo, hinoon, sa paghimo kanato nga makahingpit sa pagtuman sa mga sugo ug pagpadayon og mas diosnong lakang,
N A H A Y P O K A P G N O M H A M I I L I D , E N A R R E T L A W Y B , E R E H T O N S I E H hangtud atong makab- ot ang hingpit nga pagkahingkod kang Kristo. Ang sugo sa Ginoo sa pagtuman sa mga sugo ug ang sugo ni Moroni nga ilimud ang atong kaugalingon sa tanan nga dili diosnon, kinahanglan natong sabton isip mao ang paghimo niining mga butanga kutob sa atong mahimo. Samtang importante ang atong mga buhat, mas labing importante ang mga intensyon sa atong kasingkasing. Pagdawat sa Espiritu Santo ug Pagtinguha sa Gasa sa Espiritu Ang katapusang baruganan mao ang pagdawat sa Espi- ritu Santo ug pagtinguha sa mga gasa sa Espiritu (tan- awa sa Mosiah 18:16). Sa pagkatinuod, kita mapuno sa grasya sa Dios kon kita makadawat sa Espiritu Santo, kay ang Espiritu Santo mao man ang moapud- apud ug mohatud kanato sa makabalaan, makapahimo ug makapahingpit nga mga gahum sa Dios. Niini nga bahin, si Elder Parley P. Pratt (1807-57) sa Korum sa Napulog duha ka mga Apostoles mitudlo sa mosunod: "Ang gasa sa Espiritu Santo . . . mopaabtik sa tanang intelektwal nga mga abilidad, mopalambo, mopatubo, mopalapad, ug molunsay sa tanang natural nga mga pagbati ug gugma, ug ipahiuyon kini, pinaagi sa gasa sa kaalam, nga subay sa makatarunganong pag- gamit niini. Kini modasig, mopalambo, mougmad, ug mopahingkud sa tanan nga pinakamaayong mga pagbati, kalipay, gana, mga pagbati ngadto sa uban, ug gugma sa atong kinaiyahan. Mag- awhag kini og hiyas, kamabi- nation, kamaayo, kalumo, kaaghop, ug gugmang putli. Mopalambo kini og katahum sa pagkatawo, porma, ug mga kinaiya. Maghatag kini og kabaskug, kusog, kalig- on, ug sosyal nga pagbati. Mopalagsik kini sa tanang abilidad sa pisikal ug sa kaalam sa tawo. Maglig- on kini ug mohatag og kalig- on sa mga kaugatan. Buot ipasabut, kini, mao ang, uyok sa kabukugan, kalipay sa kasingka- sing, kahayag sa mga mata, musika sa mga dalunggan, ug kinabuhi sa kinatibuk- ang pagkatawo." 3 Ang mao nga mga panalangin moabut kanato kon kita makadawat sa Espiritu Santo human sa atong bun- yag ug pagkumpirma. Si Elder Orson Pratt (1811-81) sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles mitudlo nga "bisan kanus- a ang Espiritu Santo maanaa sa usa ka tawo, dili lang kay kini molimpyo, mobalaan, tugbang sa iyang pagtugyan sa iyang kaugalingon sa impluwensya niini, apan usab mohatag diha kaniya og pipila ka gasa, nga gituyo para sa kaayuhan sa iyang kaugalingon ug sa uban. . . . Kini nga espirituhanong mga gasa iapud- apud ngadto sa mga miyembro sa Simbahan, sumala sa ilang kamatinud- anon, mga kahimtang, natural nga mga abilidad, katungdanan, ug mga calling; nga ang tanan matudloan sa hapsay nga paagi, mapamatud- an, mahimong hingpit, ug maluwas." 4 Ang Kapaigoan sa Grasya sa Dios Si Jesukristo puno sa grasya. Naangkon ni Kristo ang kabuhong sa Iyang grasya gikan sa Iyang Amahan ug nahi- mo kini pinaagi sa "grasya ug dugang pa nga grasya" (D&P 93:12). Sa samang paagi makadawat kita grasya ug dugang pa nga grasya. Matugahan kita sa matag kinaiya ug hiyas sa Dios. Sa katapusan, kini nga makapahimo ug makapahing- pit nga gahum sa grasya maanaa pinaagi sa mga baruganan sa pagtuo, paghinulsol, pagpaubos, kakugi, kamasulundon, ug pagtinguha sa Espiritu ug sa mga gasa niini. Ang grasya sa Dios makapaigo sa pagbayaw kaninyo gikan sa kamatayon ug sala ug tugahan kamo og kinabu- hing dayon. Makapaigo kini sa pag- usab ug paghingpit kaninyo. Makapaigo kini sa paghimo kaninyo nga hingpit nga mahibalo sa inyong balaanong potensyal isip anak nga mga lalaki ug babaye sa Dios. ◼ Gikan sa pakigpulong sa Church Educational Devotional, "His Grace Is Suf- ficient for You," gipamulong sa Brigham Young University-Hawaii niadtong Hunyo 3, 2014. Alang sa kompletong mensahe, adto sa devotional. byuh. edu. Ang grasya sa Dios makapaigo sa pagbayaw kaninyo gikan sa kamatayon ug sala ug tugahan kamo og kinabuhing dayon. Makapaigo kini sa pag- usab ug paghingpit kaninyo. MUBO NGA MGA SULAT 1. Brigham Young, in Deseret News, Hunyo 3, 1863. 2. Bruce C. Hafen, The Broken Heart: Applying the Atonement to Life's Experiences (1989), 155-56. 3. Parley P. Pratt, Key to the Science of Theology: A Voice of Warning (1978), 61. 4. Orson Pratt, sa Masterful Discourses and Writings of Orson Pratt, comp. N. Lundwall (1962), 570, 571. D i s y e m b r e 2 0 1 6 21
Jorge Orlando Cocco Santangelo, Ang Tawag (tan- awa sa Mateo 4:19-20), Argentina, Purchase Award Winner ANG IKA- 10 NGA INTERNATIONAL ART COMPETITION: SUGINLI KO SA MGA KAAGI NI Jesus 22 L i a h o n a
Sabrina Jill Squires, Ang Katapusang Panihapon (tan- awa sa Juan 13:1-35), Estados Unidos Ang mosunod mao ang sampol nga art gikan sa Ika- 10 nga International Art Competition nga bag- uhay lang gi- display sa Church History Museum sa Salt Lake City, Utah. Nobentay utso ka piraso sa art ang napili gikan sa 944 ka salmot sa 40 ka mga nasud sa tibuok kalibu- tan. Ang mga artist makapili sa bisan unsa nga sugilanon gikan sa kinabuhi sa atong Manluluwas nga si Jesukristo isip hilisgutan sa ilang ginama. Ang mga interpretasyon niining mga sugilanon makita sa ilang paagi sa painting, sa mga drowing, eskultura, mga seramik, potograpiya, collage, binuhat sa dagom, dikolor nga bildo, ug digital. Mahimo ninyong matan- aw ang exhibit sa Internet sa lds. org/ go/ 10art. Meagan Ruth Getz, Nanganhi Kami Aron sa Pagsimba Kaniya (tan- awa sa Mateo 2:1-2), Estados Unidos
Michael Malm, Aron Mahimong Uban sa Dios (tan- awa sa Hubad ni Joseph Smith, Mateo 4:1 [sa Mateo 4:1, footnote b ]), Estados Unidos, Purchase Award Winner Robin Birrell, Giluto Niya ang mga Pan ug Gibulad ang mga Isda (tan- awa sa Juan 6:9-14), Estados Unidos; Rob Adamson, Ang Bukid sa Transpigurasyon (tan- awa sa Mateo 17:2), Estados Unidos
Elspeth Young, Ako Adunay Ubang mga Karnero (tan- awa sa Juan 10:16), Estados Unidos Erin Meads, Bisan ang Tanan Niyang Panginabuhian: Ang Diyot sa Babayeng Balo (tan- awa sa Marcus 12:44), Estados Unidos Caitlin Maxfield Connolly, Usa ka Babaye nga Mituo (tan- awa sa Mateo 9:22), Estados Unidos, Purchase Award Winner Matthew Hyrum Dell, Ang Plano sa Kaluwasan (tan- awa sa Juan 3:16), Australia 25
Michal Diane Onyon, Ang Maayong Magbalantay (tan- awa sa Lukas 15:4), Estados Unidos 26 L i a h o n a Kathleen Peterson, Ang Babaye nga Gidala ngadto ni Jesus (tan- awa sa Juan 8:11), Estados Unidos
Clark Kelley Price, Tinuod nga Kining Tawhana Mao ang Anak sa Dios (tan- awa sa Marcos 15:39), Estados Unidos Lester Lee Yocum, Diha sa Tanaman (tan- awa sa Mateo 26:36-39), Estados Unidos Daniel Alma Wilson, Kahayag diha sa Kangitngit (tan- awa sa Juan 8:12), Estados Unidos Kazuko Covington, Kalibutan nga walay Katapusan (tan- awa sa Moises 2), Japan
Ni Elder M. Russell Ballard Sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles 28 L i a h o n a PINAAGI SA PAGTUON PINAAGI SA HUGOT NGA PAGTUO Unta inyong makaplagan ang kalipay ug kalinaw nga moabut gumikan sa pagkahibalo pinaagi sa inyong pagtudlo nga kamo nakatandog og kinabuhi, nakabayaw og usa ka anak sa Langitnong Amahan sa panaw balik ngadto sa Iyang presensya. Sa usa ka training nga miting, si Presidente Gordon B. Hinckley (1910-2008) misulti mahitungod sa pagtudlo sa doktrina sa Simbahan: miingon nga: "Kinahanglang mag- amping gayud kita. Kita kinahanglan gayud nga magmatngon nga dili kita mosimang [sa dalan]. Sa atong mga paningkamot nga mahimong orihinal ug lab- as ug lahi, mahimong makatudlo kitag mga butang nga dili hingpit nga haum sa nag- unang mga doktrina niining gipahiuli nga Simbahan ni Jesukristo. . . . Mas maayo nga mas igmat kita. . . . Kinahanglan gayud nga tigbalan- tay kita sa tore." 1 Samtang ang Church education padayong nag- uswag sa ika- 21 nga siglo, ang atong mga tig- edukar nagkinahanglan nga mokonsiderar sa tanang kausaban nga angay nilang buhaton sa pamaagi sa ilang pag- andam sa pagtudlo, unsaon nila sa pag- tudlo, ug unsay ilang itudlo kon kinahanglan silang magtukod og dili mapaling nga pagtuo sa kinabuhi sa bililhon natong mga kabatan- onan. Wala na ang panahon nga kon ang estudyante tinuorayng mangutana tubagon lang sa magtutudlo, "Pasagdi lang na!" Wala na ang mga panahon nga kon ang estudyante dunay tinuorayng problema mohatag lang og pagpamatuod ang magtutudlo isip tubag sa tuyo nga likayan ang isyu. Wala na ang mga panahon Niini nga mga pakigpulong ngadto sa Church Educational System religious educators, gipakigbahin ni Elder Ballard ang mga baruganan ug tambag nga magamit sa tanan nga magtudlo sa Simbahan. UG
nga ang mga estudyante panalipdan gikan sa mga tawo nga moatake sa Simbahan. Pagkabulahan, ang Ginoo mihatag niining haum ug tukma nga tambag sa mga magtutudlo: "Ug sa ingon sa tanan nga walay hugot nga pagtuo, pangitaa ninyo nga makugihon ug magtudlo sa usag usa sa mga pulong sa kaalam; oo, pangitaa ninyo gikan sa labing maayo nga mga basahon ang mga pulong sa kaalam; pangitaa ang pagtulun- an, gani pinaagi sa pagtuon ug usab pinaagi sa hugot nga pagtuo." (D&P 88:118). Magamit kaayo kini karon kay dili tanan ninyong mga estudyante dunay pagtuo aron makasagubang sa umaabut nga mga hagit ug kay ang daghan kanila nabantang sa Internet sa makalaglag nga mga pwersa sa nagtubo nga pagkakalibutanon nga supak sa pag- tuo, pamilya, ug sa mga sumbanan sa ebanghelyo. Nagkagrabe ang pagkatap sa Internet sa tibuok kalibu- tan hapit sa tanang panimalay ug naa na sa mga kamot ug hunahuna sa atong mga estudyante. Matabangan ninyo ang mga estudyante pinaagi sa pagtudlo nila unsay ipasabut nga tipunon ang pagtuon ug pagtuo samtang magkat- on sila. Tudloi sila pinaagi sa pagpakita niini nga kahanas ug pamaagi diha sa klase. Naobserbahan ni Presidente Harold B. Lee (1899-1973): "Among ipahinumdom kaninyo nga ang pag- angkon og kahibalo pinaagi sa pagtuo dili sayon nga dalan sa pagkat- on. Nagkinahanglan kini og matingu- haon ug padayong paningkamot pinaagi sa hugot nga pagtuo. . . . "Ang pagkat- on pinaagi sa pagtuo dili mahimo sa tawo nga tapulan. Adunay miingon, nga, ang ingon nga proseso nagkinahanglan sa pagtugyan sa tibuok kalag, nga magsumpay sa kinaladmang hunahuna ug pagbati sa tawo ngadto sa Dios - ang hustong konek- syon angay nga pormahon. Niana lamang moabut ang 'kahibalo pinaagi sa pagtuo.'" 2 Ang kahibalo pinaagi sa pagtuo makamugna og lunsayng pagpamatuod, ug ang lunsayng pagpamatuod may gahum sa pag- usab og kinabuhi, sigun sa gihulag- way sa tulo ka mugbo nga mga istorya. Tulo ka mga Istorya Si Phoebe Carter mibiya sa iyang balay sa Maine, USA, aron makig- uban sa mga Santos sa Ohio niadtong mga 1830. Miingon siya: "Nahibulong ang akong mga higala sa akong gihimo, ako usab, apan sa sulod kana- ko may nag- ingon nga padayon lang. Ang kasubo sa D i s y e m b r e 2 0 1 6 29
akong inahan sa akong pagbiya daw dili nako maantus; ug kon dili tungod sa espiritu nga akong gibati nasayop unta ko sa kaulahian." 3 Gisunod ni Phoebe ang Propeta nga si Joseph Smith ug nakig- uban sa mga Santos sa Ohio ug dayon sa Utah, diin didto siya namatay nga usa ka matinud- anong Santos sa Ulahing mga Adlaw ug asawa sa Presidente sa Simbahan nga si Presidente Wilford Woodruff (1807-98). Isip usa ka estudyante sa kolehiyo, si Marion G. Romney (1897-1988) nakahukom nga dili magmisyon tungod sa pinansyal nga sitwasyon sa iyang pamilya. Sa usa ka okasyon, hinoon, nakadungog siya ni Elder Melvin J. Ballard (1873-1939) nga namulong. Ang usa ka biyograpiya naghisgut, "Wala kaayo mahibalo si [Marion] nga ang iyang kinabuhi, sa mubo kaayong panahon, hapit na mausab sa hingpit." Ang istorya nagpada- yon: "Sa unang higayon si Marion . . . hingpit nga nakasabut kon [sama sa] unsa ang mahimong ubos sa impluwensya sa inspirasyon. Usa ka hait, makatandog nga pagbati mipuno sa iyang kalag. Siya . . . sukad wala pa matandog og sama niana, sa pagpa- minaw sa mga pulong niining pinakabag- o nga Apostoles. . . . Daghan sa atong kabatan- onan mas hanas sa Google kay sa ebanghelyo, mas ganahan sa internet kay sa inspirasyon, ug mas importante ang Facebook kay sa pagtuo. ". . . Ang kasanag sa panagway sa Apostol ug sinseridad sa [iyang] pag- pamatuod mipuno kani- ya og dili kapugngang tinguha nga magmisyon. . . . Nasayud siya nga ang iyang mga plano alang sa dugang nga edukasyon kinahanglan nga dili lang una idayon." 4 Dayon, si Marion miadto sa Australia, diin matinud- anon siyang miserbisyo. Wala madugay nahimo siyang usa ka ban- tugan nga Apostol ug usa ka sakop sa Unang Kapangulohan. Ang katapusang istorya naggikan ni Presidente Boyd K. Packer (1924-2015), Presidente sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles, mahitungod sa epekto sa edaran nga magtutudlo ngadto kang William E. Berrett. Ang magtutudlo, kinabig gikan sa Norway, dili maayong mo- Iningles. Bisan sa mga limitasyon sa maong magtutudlo, nahinumdom si 30 L i a h o n a Presidente Packer, si Brother Berrett mipamatuod sa iyang magtutudlo, "Hilabihan kahugot sa iyang pagtuo." 5 Wala madugay, si William nahimong dako- dako sa semi- nary, institute, ug sa mga eskwelahan sa Simbahan. Alang kang Phoebe, Marion, ug William, ang pagpama- ti sa lunsay nga pagpamatuod nahimo nga elemento nga nakausab sa ilang kinabuhi sa hangtud. Mahitabo sab kana nganha sa inyong mga tudloan. Hinoon, tungod sa mga reyalidad sa kalibutan karon, ang lunsay nga pagpamatuod mahimong dili na igo. Si Phoebe, Marion ug William limpyo ug putli ug gawasnon gikan sa pornograpiya ug pagkakali- butanon sa dihang gitudloan sila sa dinasig nga mga misyo- naryo, mga magtutudlo, ug mga lider. Ang Espiritu dali ra nga misulod sa ilang malumo ug putling kasingkasing. Karon ang istorya lahi na kaayo. Ang pipila sa inyong mga estudyante naapektuhan na sa pornograpiya ug pag- kakalibutanon sa dili pa mosulod sa inyong mga klase. Usa pa lamang ka henerasyon ang milabay nga ang pag- access sa atong kabatan- onan sa impormasyon kabahin sa atong kasaysayan, doktrina, ug mga binuhatan limitado lamang ngadto sa mga materyal nga giimprinta sa Simbahan. Gamay rang mga estudyante ang nakasugat og lahi nga mga interpretasyon. Kadaghanan, ang atong kabatan- onan protektado sa ilang panimuyo. Ang kurikulum nato niadtong higayuna, bisan og maa- yo ang tuyo, wala moandam para sa mga estudyante sa karon - diin ang mga estudyante dunay akses diha dayon sa computer sa lahi- lahing panan- aw mahitungod sa Simba- han. Karon unsay ilang makita sa ilang mga device maingon og makahagit sa pagtuo labaw kay sa makadugang og pag- tuo. Daghan sa atong kabatan- onan mas hanas sa Google kay sa ebanghelyo, mas ganahan sa internet kay sa inspiras- yon, ug mas importante ang Facebook kay sa pagtuo. Doctrinal Mastery Tungod niini nga mga hagit, ang Board of Education sa Simbahan bag- o lang miaprubar og bag- ong inisyatibo sa seminary nga gitawag og Doctrinal Mastery. Gibase sa pamaagi sa Scripture Mastery, kining bag- ong inisyatibo magtutok sa atong mga estudyante sa pagpalig- on sa ilang pagtuo kang Jesukristo ug madugangan ang ilang abilidad nga masunod ug ma- apply ang ebanghelyo sa ilang kina- buhi. Pinaagi sa paggamit sa mga kasulatan ug sa pulong sa mga propeta, makat- unan nila unsaon sa paglihok uban sa pagtuo kang Kristo sa pag- angkon og espirituhanong kahibalo ug panabut sa Iyang ebanghelyo. Ug may oportu- nidad sila sa pagkat- on unsaon sa pag- apply ang doktrina ni Kristo ug mga baruganan sa ebanghelyo diha sa mga
PANGITAA ANG PAGTULUN- AN pangutana ug mga hagit nga ilang madungog ug makita kada adlaw sa ilang mga higala ug sa social media. Kini nga inisyatibo dinasig ug tukma sa panahon. Duna kini talagsaong impluwensya sa atong kabatan- onan. Hinoon, ang kalam- pusan sa Doctrinal Mastery, ug sa uban pang mga programa sa pagtuon sa Church Educa- tional System, mag- agad og dakong bahin diha sa atong mga magtutudlo. Kay naa kini nga mga hagit, unsa man ang mga oportunidad ug responsibilidad sa mga magtutudlo sa ebanghelyo sa ika- 21 nga siglo? Dayag lang nga kamo nga mga magtutudlo kinahanglan nga mohigugma sa Ginoo, sa Iyang Simbahan, ug sa inyong mga estudyante. Kinahanglan nga ihatag sab ninyo ang lunsay nga pagpamatuod sa sinserong paagi ug kanu- nay. Dugang pa, labaw kay sa bisan kanus- a sa atong kasaysayan, ang inyong mga estudyante nagkinahanglan usab nga mapanalanginan pinaagi sa doctrinal ug historikal nga sulod ug kinatibuk- ang kahulugan pinaagi sa pag- tuon ug pagtuo inubanan sa lunsay nga pag- pamatuod aron masinati nila ang hingkud ug malungtarong pagkakabig sa ebanghelyo ug tibuok kinabuhi nga pasalig kang Jesukristo. Ang hingkod ug malungtarong pagkakabig nagpasabut nga "[mag]pabilin sa sakayan ug manggunit" sa tibuok nilang kinabuhi.6 Aron kamo makasabut sa doktrinal ug his- torikal nga sulod ug kinatibuk- ang kahulugan sa mga kasulatan ug sa atong kasaysayan, kinahanglan ninyong tun- an ang "pinaka- maayong mga basahon," sigun sa gisugo sa Ginoo (D&P 88:118). Ang "labing maayo nga mga basahon" naglakip sa mga kasulatan, mga pagtulun- an sa modernong mga propeta ug mga apostoles, ug pinakamaayong LDS scholarship nga anaa. Pinaagi sa makugihon ninyong paningkamot sa pagkat- on pinaagi sa pagtuon ug pagtuo, matabangan ninyo ang inyong mga estudyante sa pagkat- on og mga kahanas nga gikinahanglan sa pag- ila tali sa kasaligang mga impormasyon nga makabayaw nila ug sa dili hustong mga inter- pretasyon sa doktrina, kasaysayan, ug mga binuhatan nga makalaglag kanila. PINAAGI SA PAGTUON Tudloi sila bahin sa mga hagit nga ilang atubangon kon magsalig lang sila sa Internet pagtubag sa mga pangutana nga may mahang- turong mga kahulugan. Pahinumdumi sila nga si Santiago wala moingon nga, "Ug kon aduna man kaninyoy nakulangan ug kaalam, paad- toa sila sa Google!" (tan- awa sa Santiago 1:5). Ang maalamong mga tawo dili magsalig sa internet aron masusi ug matambalan ang emosyunal, mental ug pisikal nga suliran, ilabi na sa makahulga sa kinabuhi nga mga hagit. Hinoon, moadto sila sa mga eksperto sa panglawas, sa lehitimo ug lisensyadong mga mediko. Gani, ang mabuot nga mga tawo mangayo og ikaduhang opinyon. Kon kana man ang maayong paagi sa pagpangita og tubag sa emosyunal, mental, ug pisikal nga mga problema, mas labaw pa kon ang kinabuhing dayon maoy isyu. Kon dunay butang nga hulga sa espiritwal natong kinabuhi, sa pinakabililhon natong mga relasyon sa pamilya, ug sa pagkahisakop sa gingharian, kinahanglang mangita kita og mahunahunaon ug matinud- anong mga tawo nga motabang kanato. Ug, kon mahimo, mangayo kita og tabang niadtong nakadawat og tukma nga training sa akademik, kasinati- an, ug kahanas. Ingon ani gyud ang akong buhaton kon magkinahanglan kog tubag sa kaugalingon nakong pangutana nga di nako matubag. Magpatabang ko sa akong Kaigsoonan sa Korum sa Napulog Duha ug gikan sa uban nga eksperto sa natad sa kasaysayan ug dok- trina sa Simbahan. Ang mga magtutudlo sa ebanghelyo kina- hanglang lakip sa mag- una - nga dili kapa- milya sa inyong mga estudyante - sa pagpaila sa awtorisadong mga tinubdan sa mga hilis- gutan nga dili kaayo pamilyar o hilisgutan nga kontrobersyal aron matimbang- timbang sa mga estudyante ang bisan unsay ila unyang madungog o mabasa batok sa mga butang nga natudlo na kanila. Espirituhanong Pagbakuna Mohatag kita og medikal nga pagbakuna sa bililhon natong mga misyonaryo sa dili
PINAAGI SA HUGOT NGA PAGTUO pa sila magmisyon aron mapanalipdan sila batok sa mga sakit nga makadaot kanila. Sa samang paagi, sa dili pa ninyo ipadala ang inyong mga estudyante sa kalibutan, bakuna- hi sila pinaagi sa paghatag og matinud- anon, mahunahunaon, ug tukmang interpretasyon sa doktrina sa ebanghelyo, mga kasulatan, atong kasaysayan, ug sa mga topic nga usa- hay masaypan sa pagsabut. Sa pagngalan og pipila ka mga hilisgu- tan nga dili kaayo pamilyar o hilisgutan nga kontrobersyal, gihisgutan nako ang bahin sa dinaghan nga kaminyoon, mga bato sa manalagna, lahi- lahi nga istorya bahin sa Unang Panan- awon, ang proseso sa paghu- bad sa Basahon ni Mormon o ang Basahon ni Abraham, isyu kabahin sa pagkalalaki ug pagkababaye, kaliwat ug ang priesthood, ug sa Langitnong Inahan. Ang paningkamot sa pagbakuna sa atong kabatan- onan kadaghanan anaa kaninyo mga magtutudlo sa Church Educational System. Uban niana nga panghunahuna, gahini og panahon ang pagpamalandong sa inyong mga oportunidad ug mga responsibilidad. Ang mga lider sa Simbahan karon hingpit nga nahibalo sa walay limit natong access sa impormasyon, ug naghimo kita og dili ordinaryong paningkamot aron mahatag ang tukmang kahulugan ug panabut sa mga pagtulun- an sa Pagpahiuli. Usa sa nag- unang ehemplo niini nga paningkamot mao ang 11 ka mga Gospel Topic essays sa LDS.org 7 nga naghatag og balanse ug kasaligang inter- pretasyon sa mga kamatuoran alang sa mga kontrobersyal ug dili pamilyar nga hilisgutan nga may kalabutan sa Simbahan. Importante nga mahibaloan ninyo ang sulod niini nga mga essay. Kon duna moy mga pangutana mahitungod niini, palihug pangutan- a ang usa nga nakatuon ug naka- sabut na niini. Sa laing pagkasulti, "pangitaa ang pagtulun- an, gani pinaagi sa pagtuon ug usab pinaagi sa hugot nga pagtuo" (D&P 88:118) samtang i- master ninyo ang sulod niini nga mga essay. Joseph Smith] nga website,8 sa seksyon sa Church history sa LDS. org, ug ubang mga kapanguhaan pinaagi sa matinud- anong mga LDS scholars. Ang paningkamot nga makita ang tanan ug ang espirituhanong pagbakuna pinaagi sa pagtuon sa doktrina ug kasaysayan, uban sa nagdilaab nga pagpamatuod, maoy pinaka- maayong tambal aron matabangan ang mga estudyante nga makalikay ug makasugakod sa mga pangutana, pagduha- duha, ug kaku- lang sa pagtuo nga ila unyang atubangon niining kapanahunan sa impormasyon. Kon kamong mga magtutudlo maningka- mot nga mas masabtan ang atong kasaysa- yan, doktrina, ug mga buhat - mas maayo kay sa nahimo ninyo karon - maandam kamo sa paghatag og mahunahunaon, mainampi- ngon, ug dinasig nga tubag sa pangutana sa inyong mga estudyante. Usa ka paagi nga mahibaloan ninyo unsay pangutana sa inyong mga estudyante mao ang pagpaminaw gayud kanila. Ang tanang maayo nga mga magtutudlo kinahanglang maayo nga mga tigpaminaw. Agig dugang sa pagpaminaw sa inyong mga estudyante, awhaga sila sa pagpangutana ninyo sa klase man o sa pribado sa bisan unsang topic. Usa sa pinakaimportanting pangutana nga tingali ipangutana sa inyong mga estudyante mao ang "Ngano?" Kon pangutan- on kamo uban sa sinserong tinguha nga makasabut, ang "Nga- no?" maoy maayo kaayong pangutana. Kini ang pangutana nga gustong madawat sa mga misyonaryo gikan sa ilang mga investigator. Nganong ania kita dinhi? Nganong ang dau- tang mga butang mahitabo man sa buotan nga mga tawo? Nganong kinahanglan man kitang mag- ampo? Nganong kinahanglang sundon nato si Kristo? Kasagaran ang "nga- no" nga mga pangutana moresulta ngadto sa inspirasyon ug pagpadayag. Ang pagkahiba- lo sa plano sa Langitnong Amahan alang sa kaluwasan motabang kaninyo sa pagtubag sa kadaghanan sa "ngano" nga mga pangutana. Ania ang katapusang pahinumdom bahin sa pagtubag og mga pangutana. Importante nga matudloan ang mga estudyante nga Kinahanglan usab nga inyong mapamilyar ang Joseph Smith Papers [Mga Papeles ni 32 L i a h o n a
PINAAGI SA HUGOT NGA PAGTUO bisan og daghan ang mahatag sa ebanghelyo, kondili man tanan, ang uban sa pinakaimportanting pangutana dili matubag dinhi sa mortalidad tungod kay kulang kita sa impormasyong gikanahanglan alang sa tukmang tubag. Sigun sa atong nakat- unan sa Jacob: "Tan- awa, mahinung- danon ug kahibulongan ang mga buhat sa Ginoo. Unsa ka pagkatulukibon ang giladmon sa mga misteryo diha kani- ya; ug kini dili mahimo nga ang tawo makakaplag sa tanan niya nga mga paagi. Ug walay tawo nga masayud sa iyang mga paagi gawas kon kini ipadayag diha kaniya" ( Jacob 4:8; see also D&P 101:32-34). Samtang magtudlo mo sa inyong mga estudyante ug motubag sa ilang mga pangutana, mopasidaan ko ninyo ayaw isugilon ang mga istorya nga giingon nga makapa- siugdag pagtuo o tabi- tabi apan wala mapamatud- i o mga napapas nang panabut ug pagpasabut sa atong doktrina ug gipanghimo kaniadto. Kanunay nga maalamon nga himo- ong usa ka batasan ang pagtuon sa pulong sa buhing mga propeta ug mga apostoles; updated kanunay sa bag- ong mga isyu sa Simbahan, polisiya, ug mga pamahayag pinaagi sa mormonnewsroom. org ug LDS. org; ug konsultahon ang mga buhat sa lehitimo, mahunahunaon, ug matinud- anong mga LDS scholars sa pagsiguro nga dili ninyo matudlo ang dili tinuod, gipapas na, o mga katingad- an, ug lahi. Usa ka Pulong sa Pagpasidaan Karon motanyag ko og usa ka pulong sa pasidaan. Palihug hibaloi basin og magtuo unya kamo, sama sa Ang mga author sa pagtuon sa nanubra nga pangang- kon nakabantay nga "ang kalagmit sa nanubrang pagpa- ngangkon, ilabi na sa pangangkon nga siya eksperto, . . . makabugnaw sa mga tawo gikan sa pag- edukar sa ilang kaugalingon sa mga butang nga gikonsiderar nila nga sila maalamon." 10 Agi og dugang sa pagkahimong tibuok kinabuhi nga tigkat- on, kinahanglan nga nagbuhat sab kamo sa mga butang nga nagtugot sa Balaang Espiritu nga maglihok diha kaninyo. Kanang mga butanga naglakip sa sinserong inad- law nga pag- ampo, tinuorayng pagpuasa, regular nga pag- tuon ug pamalandong sa kasulatan ug sa pulong sa buhing mga propeta, paghimo sa Igpapahulay nga kahimut- an, pag- ambit sa sakrament uban sa pagpaubos ug paghinumdom kanunay sa Manluluwas, pagsimba sa templo kanunay kon mahimo, ug, sa katapusan, pagtabang sa mga timawa, kabus, ug nagsubo - sa naa man sa duol ug tadlas sa kalibutan. Ang 11 ka mga Gospel Topic essays sa LDS.org naghatag og balan- se ug kasaligang interpretasyon sa mga kamatuoran alang sa mga kontrobersyal ug dili pamilyar nga hilisgutan nga may kalabutan sa Simbahan. Aron matuman sa tukma ang inyong mga oportunidad ug responsibilidad, kinahanglan ninyong buhaton kon unsa man ang inyong isangyaw! kadaghanan sa inyong mga estudyante, nga kamo eksperto sa kasulatan, doktrina, ug kasaysayan. Ang bag- ong pagtu- on nagpakita nga "kon ang mga tawo nagtuo nga daghan silag nahibaloan sa usa ka hilisgutan mangangkon sila nga nakasabut lapas sa ilang nahibaloan, gani ngadto sa punto nga magpakaaron- ingnon sila nga makamao . . . ug maghimo- himo og mga impormasyon." 9 Pagmaisugon sa pagpangita og tambag ug koreksyon gikan sa inyong kasaligan: kapikas, lider sa priesthood, o mga supervisor. Pangutan- a sila kon asa kamo pwede nga molambo sa inyong personal nga pagkadisipulo. Likayi gayud ang mga butang nga makapalayo sa Espiritu. Dugang pa, akong isugyot nga personal ninyong interb- yuhon ang inyong kaugalingon usahay ug ribyuha ang 2 Nephi 26:29-32, Alma 5:14-30, ug Doktrina ug mga Pakigsaad 121:33-46. Sa paghimo niini matabangan kamo sa pag- ila sa matang sa mga tintasyon nga atubangon natong tanan. Kon may angayan usabon sa inyong kinabu- hi, sulbara kini. Naila kini nga nanubrang pagpangangkon, kini nga tintasyon kinahanglang likayan sa atong mga magtutud- lo sa ebanghelyo. Walay problema ang pag- ingon nga, "Wa ko kahibalo." Hinoon, kon masulti na kana, duna kamoy responsibilidad sa pagpangita sa labing maayong mga tubag sa mahunahunaon nga mga pangutana nga ipangutana sa inyong mga estudyante (tan- awa sa D&P 101:32-34). Likayi ang tintasyon nga magduda sa motibo sa inyong mga kauban sa trabaho. Hinoon, susiha og maayo ang inyong kasingkasing ug siksika ang kaugalingon ninyong D i s y e m b r e 2 0 1 6 33
mga tinguha ug motibo. Niana lamang ang Manluluwas makausab sa inyong kasingkasing ug mapahiangay ang inyong mga tinguha ug mga motibo ngadto sa Iyaha. Ang nagtubo nga henerasyon kinahanglang masayud, makasabut, mohangup, ug moapil sa plano sa Dios alang sa kaluwasan. Ang pagkasabut sa plano mohatag nila og balaang panabut diin makita ang ilang kaugalingon isip mga anak sa Dios, nga makatabang sa pagsabut sa matag doktrina, buhat, ug polisiya sa Simbahan. Ang mga magtutudlo sa ebanghelyo karon kinahanglang modawat sa oportunidad ug responsibilidad sa pagtudlo sa kabatan- onan sa ika- 21 nga siglo sa saktong mga baru- ganan kabahin sa plano, lakip sa balaanong tinugutan nga doktrina sa kaminyoon ug sa tahas sa pamilya sigun sa gipasabut sa pamahayag kabahin sa pamilya.11 Ang Doktrina sa Mahangturong Kaminyoon Pagmaisugon sa pagpangita og tambag ug koreksyon gikan sa inyong kasaligan: kapikas, lider sa priesthood, o mga supervisor. Pangutan- a sila kon asa kamo pwede nga molambo sa inyong personal nga pagkadisipulo. Ang doktrina sa mahangturong kamin- yoon ug pamilya maoy mahinungdanong bahin sa plano sa Dios sa kalipay. Naglakip kini sa kaugalingon natong na- sealed sa templo nga mga pamilya nga kaba- hin sa mahangturong pamilya sa Langitnong Amahan mismo sa celestial nga gingharian. Tungod kay kini direk- tang may kalabutan sa kaugalingon Niyang pamilya ug sa kaugali- ngon Niyang espiritung mga anak, gitudloan kita sa Genesis nga ang "lalaki ug babaye iyang gibuhat sila." ug gisugo niya si Amahang Adan ug Inahang Eva nga "dumaghan kamo, ug pun- on ninyo ang yuta" (tan- awa sa Genesis 1:27-28). Ginaingon nga ang plano sa kalipay magsugod ug matapus sa pamilya. Sa pagkatinuod, nagsugod ang pamilya didto pa sa premortal nga kalibutan, diin nag- puyo kita nga mga sakop sa pamilya sa atong langitnong mga ginikanan. Ug unya sa katapusan, ang mga pasalig sa pamilya ug mahigugmaong mga relasyon dili lamang magpadayon kondili magkadaghan pa pinaagi sa proseso 34 L i a h o n a sa pagpanganak (tan- awa sa D&P 131:1-4; 132:19). Ang gikinahanglan gayud aron makonektar kining tanan - diin ang plano sa Dios ug atong destinasyon mag- agad ug magsentro - mao ang atong Manluluwas, si Jesu- kristo. Ang maulaon Niyang sakripisyo naghimong posible sa tanang butang, apan dili limitado sa mahigugmaon, mapinanggaon, ug mahangturong kaminyoon ug pamilya. Gitudlo sa Ginoo kanato nga walay dili minyo nga tawo, bisan sa iyang pagkamatarung, ang makabaton sa tanan nga ihatag sa atong Langitnong Amahan para sa Iyang mga anak. Ang dili minyo nga indibidwal katunga ra sa por- mula, dili makapuyo sa kinatas- ang dapit sa ginghariang celestial (see 1 Mga Taga- Corinto 11:11; D&P 131:1-4). Kinahanglang masabtan sa inyong mga estudyante nga ang katuyoan sa mortalidad mao ang pagkahimong sama sa Dios pinaagi sa pag- angkon og pisikal nga lawas, moga- mit sa kabubut- on, mobuhat sa mga tahas nga kanhi naa lamang sa atong langitnong mga ginikanan - mga tahas sa bana, asawa, ug ginikanan. Gipaniguro sa mga propeta nga ang tanang takus ug mosalig ni Ginoong Jesukristo apan wala ma- seal sa usa ka kapikas o walay mga anak niining kinabuhia moangkon niana nga mga oportunidad sa kalibutang moabut. Tudloi ang mga kabatan- onan nga sa Simbahan sa Ginoo, adunay dapit alang sa pagsimba, pagserbisyo, ug paglambo isip mga igsoon sa ebanghelyo. Pahinumdumi sila sa gitudlo ni Lehi - nga ang tumong sa Dios ug pagla- um alang kanato mahimong maglangkob sa mosunod: "Si Adan napukan aron ang mga tawo mahimo; ug ang mga tawo naingon, nga unta sila makabaton og hingpit nga kalipay" (2 Nephi 2:25). Gusto sa Langitnong Amahan nga dawaton nato ang Iyang depinisyon sa kaminyoon ug sundon ang Iyang unang sugo nga "dumaghan kamo ug pun- on ninyo" (Genesis 1:28) - dili lang sa pagtuman sa iyang plano apan sa pagpangita usab og kalipay nga gidesinyo sa Iyang pla- no nga ihatag ngadto sa Iyang mga anak. Isip mga Church educators, tabangi ang atong mga batan- on nga makabaton og tin- awng panabut sa plano sa Dios sa kalipay diin ang tinuod nga kalipay maggikan sa Iyang mga anak. Tabangi silang mahibalo, mohangop, moapil, ug manalipud niini. Sa 40 ka tuig nakong kasi- natian isip General Authority, nahingawa ko sa daghang miyembro sa Simbahan, batan- on ug mas gulang, kinsa dayag nga wala makasabut sa plano para sa mahangturon ug balaan nilang destinasyon. Mao nga, kaubanan kong mga magtutudlo, kinahang- lan natong pangitaon ug ikalipay kining mga oportunidad
ANG LUNSAY NGA PAGPAMATUOD MAY GAHUM SA PAG- USAB OG KINABUHI sa pagpasabut, sa doktrinal ug sa espiritwal, nganong mituo kita nga ang pagkahibalo sa dakong plano sa Dios sa kalipay makatubag sa daghang "ngano" nga tingali ipangutana kana- to. Ang pagpahayag sa atong gituohan bahin sa premortal nga kinabuhi diin nagpuyo kita isip espiritwal nga mga anak sa Langitnong Amahan ug Langitnong Inahan magtugot nato sa pagpasabut nganong gimugna kini nga yuta. Usa sa mahinungdanong katuyoan sa mortal nga kinabuhi mao nga mahimo natong masunod kana nga kasinatian sa pamilya nga kita mismo, dinhi niining kinabuhia isip mga ginikanan kay sa mga anak lamang. Ibahandi ang inyong mga nasabtan sa doktrina ug katu- yoan sa plano sa Langitnong Amahan para sa mahangturon natong kalipay. Ug ipadayon ang pagtudlo niini. mahimong usa ka mahinungdanon nga pangutana nga mopadulong sa pagsa- but sa ebanghelyo. Isuhito og maayo ang mga sulod sa Gospel Topics nga mga essay. Ayaw pagsobra sa pagpangangkon ug ayaw kahadlok nga moingon og, "Wala ko kahibalo." Pagmahimong tigkat- on sa tibuok kinabuhi. Pagtinguha og tambag ug pagkorihir gikan niadtong inyong gisaligan. • Ikonsiderar ang paghimo og panag- sa nga personal nga interbyu aron sa pagribyu sa inyong espirituhanong pagpangandam, sa inyong kakugi, ug sa inyong kaepektibo. Panapos Busa, sa pagtapos ug pag- summarize, ang mga punto nga akong gipakigbahin kaninyo mao ang: Tudloi ang mga estudyante nga ihiusa ang pagkat- on pinaagi sa pagtuon ug hugot nga pagtuo uban sa lunsay nga pagpamatuod. Tudloi ang mga estudyante nga magpa- bilin sa sakayan ug manggunit! Tudloi ang mga estudyante nga ikon- trolar ang ilang mga mobile device ug tutokan ang pagkakonektar ngadto sa Espiritu Santo kay sa Internet. Bakunahi ang mga estudyante sa mga kamatuoran sa plano sa kaluwasan nga makita diha sa ebanghelyo ni Jesukristo. Hinumdumi nga ang "Ngano?" Itudlo nga ang plano sa kalipay mag- sugod ug motapus diha sa pamilya. Hinumdumi sa kanunay ang plano sa kaluwasan. Itudlo nga ang kaminyoon ug pamilya nagdala og mahangturong kalipay. Hinumdumi, ang paghiusa sa pagkat- on pinaagi sa pagtuon, pinaagi sa hugot nga pagtuo, ug pinaagi sa lunsay nga pagpamatu- od moresulta sa tinuod ug dugay ug malung- tarong pagkakabig. Labaw sa tanan, ang lig- on nga pagtuo diha sa Pag- ula ni Ginoong Jesukristo mahinungdanon sa atong espiritu- hanong kalig- on ug paglambo. Hinaut nga makaplagan ninyo ang kali- pay ug kalinaw nga naggikan sa pagkasayud nga pinaagi sa inyong pagtudlo, nakatandog kamo og kinabuhi ug nakabayaw og usa sa mga anak sa Langitnong Amahan sa panaw pabalik sa Iyang presensya. ◼ MUBO NGA MGA SULAT 1. Miting sa pagbansay sa General Authority, Salt Lake City, Sept. 29, 1992. 2. Harold B. Lee, sa Clyde J. Williams, ed., The Teachings of Harold B. Lee (1996), 331. 3. Tan- awa sa Edward W. Tullidge, The Women of Mormondom (1877), 411-14. 4. Tan- awa sa F. Burton Howard, Marion G. Romney: His Life and Faith (1988), 62-64. 5. Boyd K. Packer, "A Tribute to the Rank and File of the Church," Ensign, Mayo 1980, 62. 6. Tan- awa sa M. Russell Ballard, "Pabilin sa Sakayan ug Manggu- nit!" Liahona, Nob. 2014, 89-92. 7. Tan- awa sa lds. org/ topics/ essays. 8. Tan- awa sa josephsmithpapers. org. 9. Brent W. Webb, "Quest for Per- speeches. byu. edu; tan- awa usab sa Stav Atir, Emily Rosenzweig, ug David Dunning, "When Knowledge Knows No Bounds: Self- Perceived Expertise Predicts Claims of Impossible Knowledge," Psychological Science, Ago. 2015, 1295-1303. 10. Sa Brent W. Webb, "Quest for Perfection and Eternal Life," 10. 11. Tan- awa sa "Ang Pamilya: Usa ka Pamahayag ngadto sa Kalibutan," Liahona, Nob. 2010, 129. 10. Sa Brent W. Webb, "Quest for Perfection and Eternal Life," 10. 11. Tan- awa sa "Ang Pamilya: Usa ka Pamahayag ngadto sa Kalibutan," Liahona, Nob. 2010, 129. D i s y e m b r e 2 0 1 6 35
PAG- IKYAS ALANG SA Hugot nga Pagtuo UG KAGAWASAN Ni Eva Walburger Ang akong mga igsoon ug ako nagtubo nga nakaba- ti sa istorya kon sa unsang paagi ang among mga ginikanan misakripisyo sa pagsunod sa ebanghel- yo ug napanalanginan kami tungod sa ilang mga paning- kamot. Nakapalambo ko og usa ka dako nga pagbati sa pasalamat sa tanan nga ilang gibuhat ug sa ubang nag- una nga mga taga Czech nga mga Santos sa Ulahing mga Adlaw aron ang ilang mga kaliwatan makadawat og mga panalangin sa ebanghelyo. Samtang nagtinguha sila og relihiyusong kagawasan, ang akong mga ginikanan napanalanginan sa kamabination ug kamahinangpon sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw, gikan sa Czechoslovakia hangtud sa Canada. Ang akong mama natawo sa Poprad nga kaniadto Czechoslovakia (karon Slovakia). Ang iyang papa nagser- bisyo isip sundalo sa Czech atol sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan, ug ang iyang pamilya usa sa daghang pamilya sa sundalo nga mibakwit ngadto sa duol nga kalasangan alang sa kasiguroan gikan sa mga German nga tig- okupar. Sulod sa lima ka adlaw, ang akong mga apohan nagtabon ra og habol kauban sa akong mama ug sa iyang igsoong babaye, nanag- edad og usa ug lima, ang gikaon mao ang rasyon nga pinagahi nga kamay. Dili mga miyembro ang akong mga apohan niadtong higayona, dili pud sila kanunay nga mag- ampo. Hinoon, atol niining lisud nga kahimtang, nahumok ang ilang mga kasingkasing. Misulat ang akong lola sa iyang journal, "Karong gabhiona gayud gibati nako ang tinguha sa pag- ampo nga magluhod aron mangayo og tabang gikan sa tawo nga mas taas og awtoridad. Mao nga mipadayon ko og gamay ngadto sa unahan sa kalasangan, miluhod, ug nag- ampo uban sa mapainubsanon nga kasingkasing ug mahinulsulon nga espiritu. Nangamuyo ko og tabang." akong apohan ug ilang duha ka anak nga babaye milagru- song napanalipdan. Bisan niining makaluya ug malisud nga kasinatian, ang Ginoo mitisok og liso sa pagtuo ug pagsalig sa kasingkasing sa akong mga apohan. Hugot nga Pagtuo ug Pagpanglutos Dihang nahuman ang Ikaduhang Gubat sa Kalibutan pipila ka tuig ang milabay, nagpuyo gihapon ang akong mga apohan sa Czechoslovakia dihang duha ka batan- ong mga misyonaryo nanuktok sa ilang pultahan. Human makatambong sa gamayng branch ug pagpaminaw sa mga diskusyon, nakadawat sila og saksi sa kamatuoran sa ebang- helyo ug mihukom nga magpabunyag. Sa gabii sa pag- interbyu alang sa bunyag, ang misyonaryo ug mga lider sa Simbahan wala mangabut. Nianang pagkasunod nga miting sa branch, nahibaloan sa akong mga apohan nga tungod sa politikanhong kasamok, ang tanang misyonaryo gipabiya sa nasud. Ang bisan unsa pa nga relihiyusong buluhaton Natubag ang iyang pag- ampo. Ang ubang pamilya nga didto sa kalasangan gipamatay dihang nasakpan, apan ang Niadtong Agosto 1968, ang akong pamilya nanamilit sa ilang panimalay sa Prague ug hilum nga mipalayo, padulong sa Austria. 36 L i a h o n a L L U H D R A H C R N Y A W G A L U H G
karon gidili na. Bisan pa, ang gamayng grupo sa mga Santos sa maong dapit mihupot sa ilang hugot nga pagtuo, karon gidumala pinaagi sa lokal nga pangulo ug mga yawe sa priesthood. Ang akong mga apohan ug akong iyaan patago nga gibunyagan niadtong 1950. Paglabay sa sunod nga pipila ka tuig, ang mga miyem- bro sa branch, lakip sa akong lola ug sa akong mama (karon mga tin- edyer na), usahay dad- on sa mga polis aron usisahon mahitungod sa ilang relihiyusong mga gibuhat. Usa ka higayon ang akong lola pugos nga giusisa sulod sa lima ka oras. Ang mga tigpangutana miingon kaniya nga bilanggoon siya sulod sa lima ka tuig kon mahibaloan nila nga nagtudlo siya og relihiyon ngadto sa iyang mga anak. Iyang girekord, "Nagpabilin kong kalma ug miingon, 'Kon nagtuo mong nakahimo ko og sayop sa pagtudlo sa akong mga anak og relihiyon, nan prisoha ko ninyo.' Wala sila motubag. Sukad niana balik- balik ko nilang gipatawag. Namulong sila batok sa Simbahan, ug naningkamot sila nga mopalayo mi sa among pagtuo. Unsa man kakusog ang ilang paningkamot mao usab kakusog sa akong pagpada- yon sa Simbahan, [kay] ang tinuod nga Simbahan kanunay nga lutuson." Gisulat sa akong mama sa iyang journal, "Niining labihan ka lisud nga mga katuigan, ang mga miyembro mag- abut inig ka Dominggo sa apartment sa among bran- ch president. Dili mi makapanganta og kusog mao nga maghagawhaw ra mi. Dili mi gustong mapriso ang among branch president. Sulod sa 18 ka tuig kaming nagpundok nga ingon niana ug nangandoy kami og panahon nga kaming tanan makaadto sa Rocky Mountains ug manimuyo sa [Siyudad sa Salt Lake]." Duna silay paglaum bisan og nia- nang higayuna ang mga pamilya talagsa ra kaayo nga hata- gan og mga papeles sa pagtugot nga makabiya sa nasud. Dihang naa sa mga baynte anyos ang akong mama, nag- ampo siya uban sa pangandoy nga unta maminyo siya og usa ka miyembro sa Simbahan ug ugma damlag ma- seal sa templo. Pagkaplag og Bag- ong Kinabuhi Ang akong papa, kinsa nagdako sa usa ka balangay sa pagpanguma, nagpuyo sa siyudad sa iyang pag- eskwela dihang nahimamat niya ang akong mama. Ang akong mama nagsugod sa iyang panarbaho isip usa ka pro- pesyunal nga opera singer. Sa dihang nagkaila sila, iya siyang gipaila ngadto sa Simbahan. Bisan og wala pa siya mabunyagi, ang akong mga ginikanan nagpakasal niadtong Pebrero 18, 1967. Dapit sa katapusan sa tuig napanalanginan sila sa pagka- tawo sa akong magulang nga lalaki. Walo ka bulan human sa iyang pagkatawo, ang branch president nakadawat 38 L i a h o n a og pagpadayag nga ang mga miyembro kinahanglang mangandam aron makagawas sa nasud sa usa ka dapit diin sila gawasnong makasimba. Niadtong Agosto 1968 ang mga Russian misulong sa Czechoslovakia, nagmugna og kasamok sa mga utlanan ug sa tibuok nasud. Ang mga miyembro sa branch kinsa masulundong nangandam mies- kapo ngadto sa Vienna, Austria. Ang akong lola, kinsa mibiya sa nasud kuyog sa akong mga ginikanan, misulat: "Nianang pagkagabii dihang ang tanan sa apartment nangatulog na, nanamilit kami sa among panimalay ug hilum nga mipalayo sa kahadlok nga ang bata magsugod sa paghilak. Kinahanglan nga sekreto ang among pagkahimo niini tungod kay dunay tulo ka espiya sa among building nga nagtrabaho sa secret police. Napanalanginan kami sa Ginoo. Nakaeskapo kami. Dihang mibiya kami nasayud kami nga dili na [gayud] kami maka- balik, apan wala kami masayud kon asa kami moadto gikan sa Viena. Niining higayuna wala na kami mabalaka Ang akong mga ginikanan miabut sa Calgary nga may usa ra ka maleta, sudlanan [stroller] sa bata, ug pipila ka dolyar. Ang mga miyembro sa Canada diha dayon misugod sa pagserbisyo sa akong pamilya sa transportasyon, para pangpamalit, ug pagpangita og balay.
mahitungod niini. Mipadayag ang Ginoo ngadto sa branch president sa Iyang mga saad ngari kanamo kon padayon kaming magmatinud- anon Kaniya." Gihangop sa Bag- ong Dapit Ang akong lola, akong mga ginikanan, ug laing duha ka pamilya mipuyo sa silong sa Böcklinstrasse sa building sa simbahan sa Vienna kapin sa usa ka bulan. Niining bulana ang akong papa gitudloan sa mga diskusyon sa misyonaryo ug nabunyagan. Daghang miyembro sa tulo ka pamilya nakakita og trabaho, ilang gitigum ang ilang sweldo hangtud nga nakalangyaw sila sa Calgary, Alberta, Canada. Tungod sa ngil- ad nga dagan sa panahon sa Calgary, ang ilang eroplano mitugpa sa Edmonton niadtong Nobyembre 5, 1968. Ang pagbiya sa mga kaparyentihan, kul- tura, ug sa yuta nga ilang gimahal tingali usa ka lisud nga sakripisyo, apan ang mga kalis- danan sa daghang paagi usa ka sinugdanan. Sa pag- abut sa Calgary nga may usa ra ka maleta, sudlanan sa bata, ug CAD $32, dako kaayo ang panginahanglan sa akong mga ginikanan. Ang mga miyembro sa Canada diha dayon misugod sa pagserbisyo sa akong pamilya, matinabangon nga mihatag og tabang sa transportasyon, para pangpamalit, ug pag- pangita og balay nga kaabangan. Sulod sa usa ka semana ang akong mga ginikanan ug apohan duna nay balay nga may mga higda- anan, usa ka lamesa ug mga lingkuranan, usa ka sofa, kuna, mga habol, plato, ug gani mga pagkaon sa kabinet. Misulat ang akong mama sa iyang journal nga makita ang makasurpri- sa ug makalipay nga wala dahuma nga mga kagamitan ug sa dakong pasalamat sa serbis- yo nga gihatag. Kauban sa lawom nga mga pagbati sa pasalamat, aduna pay ubang mga emosyon. Makalitan ka tinuod sa lahi nga kultura ug sa kalisud nga kat- unan. Ang unang tuig sa pagpuyo sa Calgary daghan kaayong klase sa English ug paglakaw ni Papa sa kabugnaw para motrabaho. Gihimo nila ang tanang mahimo aron makaestablisar og usa ka pagbati sa panimalay, apan sa gihapon usa kini ka panahon sa pagsulay uban sa daghan kaayong kausaban. Ang mga Santos sa bag- o nilang ward sa Calgary mitrabaho sa pagsul- bad sa problema sa pinulongan aron mama- himong suporta ngadto sa bag- ong nangabut nga mga miyembro. Matag Dominggo ang akong pamilya makatigom og kalig- on sam- tang mitambong sila og sakrament miting sa pagbag- o sa ilang mga pakigsaad, mosalig sa Espiritu sa pagtudlo kanila og Iningles. Mga Panalangin sa Kahangturan Ang among pamilya nga may lima ka sakop na- seal sa Cardston Alberta Temple niadtong Oktubre 1976. Gipangandoy sa akong mama kining adlaw nga talan- awon nga kapin sa 20 ka tuig nang milabay ug sa katapusan, sa usa ka nasud ug pinulongan nga lisud niyang mahunahuna isip usa ka batan- on, natubag ang iyang mga pag- ampo. Hapit na ko mag- otso anyos niadtong higayu- na, ug duna koy talagsaong mga panumdu- man sa nagsidlak nga mga mata ug pahiyum sa akong mga ginikanan dihang kaming mga anak misulod sa sealing room. Ang akong lola didto usab sa templo nianang adlawa. Akong nahinumduman ang iyang kahinam nga makita ang mga suga sa templo dihang nangabut kami sa Cardston. Mga tuig ang milabay, human miretiro sa iyang trabaho sa Calgary, mibal- hin siya sa Cardston ug migahin og daghang oras sa pagserbisyo sa templo. Ganahan siyang mopatukar sa organ ug maghatag og balaang pagtahud didto. Ang iyang pagpamatuod ug gugma sa Manluluwas gipamatud- an pinaagi sa iyang kamabina- tion ngadto sa tanan sa iyang palibut. Para nako siya ang ehemplo sa usa ka lig- on nga Santos sa Ulahing Adlaw nga babaye. Akong gibati ang hilabihang pasalamat sa akong mga ginikanan - sa mga pioneer sa akong pamilya - sa ilang mga sakripisyo sa panarbaho, sa mga kaliwat sa pamilya, sa yutang natawhan, ug sa mga kabtangan. Maingon og daghan kaayo sila og gisakri- pisyo, apan gipanalanginan sila sa Ginoo sa hilabihan - ug ang ilang kaliwatan - sa pag- sunod sa mga baruganan sa ebanghelyo. ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa Idaho, USA. SERBISYUHAN ANG MGA NAMAKWIT "Among paglaum nga mainampuon kamong modeter- minar kon unsay inyong mabuhat - sumala sa inyong kaugalingong panahon ug kahim- tang - sa pagserbis- yo sa mga namakwit nga nagpuyo diha sa inyong mga kasilinganan ug mga komunidad. Kini usa ka oportunidad sa pagserbisyo og tagsa- tagsa, mga pamilya, ug organi- sasyon sa pagtanyag og panaghigalaay, pagtudlo, ug ubang Kristohanong serbisyo." Linda K. Burton, kinatibuk- ang presidente sa Relief Society, "Nadumuluong Ako," Liahona, 2016 sa Mayo, 14. D i s y e m b r e 2 0 1 6 39
M G A T I N G O G S A M G A S A N T O S S A U L A H I N G M G A A D L A W USA KA BLUE NGA BOMBILYA Akong mama ug papa wala magka- bombilya uban sa pula, berde, ug puti nga mga suga. uyon unsaon sa pagdayan- dayan ang ilang balay panahon sa Pasko. Ang akong papa color- blind, mao nga alang kaniya ang pula, berde, ug brown pareha ra tanan. Hinoon, ang kolor nga blue hayag tan- awon ug maanindot. Ganahan usab siya sa Brigham Young University football, kansang kolor naglakip sa blue. Tungod kay ang kolor nga blue mao ang iyang paborito nga kolor, gusto siya nga mobutang og blue nga mga suga. Ang akong mama miingon nga ang blue dili kolor sa Pasko, mao nga kada tuig si Papa mobutang og mga suga nga pula ug berde, ug puti sa Pasko sa ilang atup. Aron sa pagsungog- sungog ni Mama, iyang gipulihan ang usa sa mga bom- bilya og hayag nga suga nga blue. Kon tan- awon gyud nimo pag- ayo, imong makita ang usa ka blue nga Kada tuig ang blue nga bombilya mohayag sa lain- laing lugar. Usahay nagtago kini sa suok diin walay usa nga makamatikod niini, apan usahay ibutang niya kini sa garahe o sa atu- bangan nga kayda. Makalingaw kadto nga dula tali ni Mama ug Papa. Usa ka tuig, wala damha si Papa namatay duha ka adlaw sa wala pa ang Pasko. Sa iyang lubong, ang istorya naghisgot sa usa ka blue nga bombilya nga iyang ibitay kada tuig. Pagkasunod gabii, ang akong mama nanambo sa bintana. Tabok sa dalan, nagsiga uban sa puti nga mga suga ibabaw sa kayda sa iyang silingan, ang usa ka blue nga suga. Paglabay sa pipila ka adlaw, dag- hang mga silingan ug mga higala ang midugang og blue nga mga suga sa ilang mga suga sa Pasko. Ang uban 40 L i a h o n a gani midayandayan sa tibuok kahoy og blue. Mapasalamaton ko nga ang mga higala ug mga silingan ni mama nagpakita sa ilang gugma alang kaniya pinaagi sa pagdayandayan og blue nga mga suga. Mitabang sila nako unsa ang gipasabut sa "pagbangutan uban niadto nga nag- bangutan; . . . ug paghupay niad- tong nagkinahanglan sa kahupayan" (Mosiah 18:9). Mapasalamaton ko nga ang Langitnong Amahan mihatag nato sa gasa sa Iyang Anak. Tungod ni Jesukristo, akong makita pag- usab ang akong papa. ◼ Amy Brown, Utah, USA Kon tan- awon gyud nimo pag- ayo, imong makita ang usa ka blue nga bombilya uban sa pula, berde, ug puti nga mga suga. S N R A G N E L L A N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
S W O L L E F N A T S N G A A N P Y A W G A L U H G A P I PAGPANGHATAG OG KALIPAY Ang akong bana ug ako mga misyo- mahitungod sa ebanghelyo. Mipasabut siya nga nag- inusara lang siya nianang Pasko sa gabii ug siya mobasa sa Basahon ni Mormon ug dili na bation nga nag- inusara. naryo nga nagserbisyo sa Tarbes, France, didto sa Pyrenees Mountains. Bisperas sa Pasko kadto, ug mihukom mi nga moadto sa siyudad sa Verdun Plaza aron manghatag og mga kopya sa Basahon ni Mormon. Ang kadala- nan walay mga tawo, ug nangutana mi sa among kaugalingon kon unsa man ang among buhaton sa daghan kaa- yong mga libro. Sa kalit lang, nakakita mi og batan- ong lalaki nga daw wala makahibalo kon asa paingon. Pagkahuman niya og biya, mitan- aw na usab mi sa kadalanan ug naka- kita og usa ka babaye nga hinayng naglakaw paingon namo sa tugnaw nga kagabhion. Makita namo nga may kalipay sa iyang panagway nga misanag sa iyang mga mata sa dihang mipakita kami niya sa Basa- hon ni Mormon. Miingon siya namo nga nahimo siya nga balo bag- uhay lang ug nalipay nga nagpakabana kami bahin niya. Miingon siya nga Amo siyang giduol ug mitanyag kaniya sa usa ka Basahon ni Mormon. Nahimo siyang malipayon samtang naminaw namo nga naghisgut Sa iyang paglakaw, amo siyang nakita nga gigakos ang libro duol sa iyang kasingkasing. mapasalamaton kaayo siya ngari namo. Sa iyang paglakaw, amo siyang nakita nga gigakos ang libro duol sa iyang kasingkasing. Nianang gabhiuna among napang- hatag ang matag kopya sa Basahon ni Mormon nga among gidala. Kadaghanan sa mga tawo nga among nahatagan mga nag- inusara, naguol, ug nagkinahanglan kaayo sa gugma. Namauli mi sa balay nianang gabhi- una uban sa pagbati nga nakadawat kami og labing nindot nga Pinaskohan tungod sa kalipay nga among nahatag sa ubang tawo. ◼ Jeannine Denise Fabre, Saint- André- les- Vergers, France D i s y e m b r e 2 0 1 6 41
PAGYUKBO NI JESUS Human sa mga simana nga pagpaa- kahulugan sa pasko sa among apiki nga pagsaulog. but, sa katapusan Pasko na gyud. Hapit ang tibuok namong pamilya kauban namo - Si Lola ug si Lolo Fletcher, ang among tulo ka anak nga mga babaye ug ang ilang mga bana ug mga anak. Padulong nang mongitngit ug ang kadalanan gipasiga na ang mga suga. Ang mga kabalayan misidlak sa kanindot sa mga dekorasyon samtang ang mga Christmas Tree nindot nga nagkipat- kipat sa mga bintana. Nangadam na mi nga moadto sa Pasundayag sa Nativity, nga ipasun- dayag sa Simbahan sulod sa daghang katuigan didto sa Calgary, Alberta, Canada. Kada Pasko sa Gabii gusto mi nga moadto sa pasundayag nga kom- pleto sa mga asno, karnero, Mago, mga magbalantay, Romano nga mga sundalo, mga anghel, ug sa sipa kaayo nga sound system. Midala kini og diwa sa kalinaw, gugma ug tinuod nga Miabut mi sa Heritage Park, diin ang pasundayag gipahigayon, ug sa wala madugay nalingaw kami sa maanindot nga musika sa Mormon Tabernacle Choir ug sa sugilanon sa pagkatawo sa Manluluwas. Si Lauren, ang among kinamagulangan nga apo, tres anyos pa nianang higayuna. Nali- ngaw kaayo siya sa mga talan- awon, sa mga tukar, ug sa mga sugilanon nga among gipaminaw. Ang among mga ginhawa daw magpanganud sa tin- aw nga kalangitan. Mitan- aw mi samtang ang mga tawo nga midala sa papel ni Jose ug Maria misunod sa mando ni Caesar Augustus sa pag- adto sa Beth- lehem aron sa pagbayad og buhis. Ang babaye nga midala sa papel ni Maria "manganakay" (tan- awa sa Lucas 2:6), ug ang bugtong lugar nga ilang nakita nga maistaran mao ang usa ka gamay nga kwadra. Didto, "iyang gianak ang iyang panganay nga usa ka lalaki, ug kini iyang giputos sa mga bakbak ug gipahigda sa pasungan, kay wala na may luna alang kanila sa balay nga abutanan" (tan- awa sa Lucas 2:7). Ang mga suga giiwag lahos sa bungtod diin makita namo ang mga tawo isip mga magbalantay "nanagtukaw sa kagabhi- on sa pagbantay sa ilang mga hayop" (tan- awa sa Lucas 2:8). Sa kalit lang, usa ka aktor nga gisininaan isip usa ka anghel mitunga diha sa kahanginan, usa ka hayag nga suga ang gibanwag diha kaniya. Si Lauren mahigugmaong nagsige og singgit, "Jesus, ako ni, si Lauren!" Ang tanan nga naa sa among palibut nakadungog sa iyang pag- timbaya ug mikatawa, nalingaw sa surprisa. Usa kadto ka inosenteng pagka- alaan, apan alang namo naka- panindot kadto sa handumanan sa R R U B N A D N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
USA KA MITING SA SAKRAMENT SA MGA ANGHEL Pipila ka adlaw human sa Thanks- pasundayag niana nga tuig. Nasayud si Lauren nga si Jesus nakaila niya, ug napahinumduman kami sa among kahibalo nga Siya nakaila sa matag usa kanato. Naghunahuna mi kon si Lauren aduna bay panumduman sa iyang Manluluwas kinsa iyang gibiya- an tulo ka tuig na ang milabay. Ang padayon nga pagtimbaya ni Lauren nakahatag kanamo og paglaom nga kita usab makaila Kaniya kon ato na Siyang ikahimamat. Ang iyang gugma sa Manluluwas ug ang Iyang gugma alang ni Lauren nakapainit sa among mga kasingkasing nianang mabug- naw nga Pasko sa Gabii. ◼ Greg Prince, Alberta, Canada naguol kaayo ko. Miduol ko sa lame- sa nga nahimutangan sa mga pro- grama, mikuha og usa, ug padayon sa paglakaw ug nagdungo sa dihang nabangga ko ngadto sa usa ka tawo. giving, ang akong tres anyos nga anak nga lalaki, nga si Drew, nasakit. Mibangon siya kada buntag, mama- haw, mag- ilis para anang adlawa ug daw maayo ra kaayo, apan samtang nagpadayon ang adlaw, nahimo siyang luyahon ug dili mokaon. Miyanghag ko ug miingon, "pasayloa ko," apan walay tawo. Sa akong pagtan- aw sa kwarto diin ang sakrament ipahigayon, mura kini og usa ka auditorium. Sa intablado dunay mga lingkoranan alang sa mga mamumulong, usa ka piano, ug usa ka lamesa giandam alang sa sakra- ment nga may pipila ka lingkoranan sa luyo niini. Gamay ra ang naa sa kwarto nga mga batang masakiton uban sa ilang mga ginikanan, kadag- hanan aduna pay madala- dala nga dekstrose. Nagpadayon kini sulod sa pipila ka semana. Sa katapusan, sa pagka Biyernes, ika 18 sa Disyembre, gidala nako si Drew sa doktor mga alas 3:00 sa hapon. Dili na makabarug o maka- lakaw si Drew ug ang iyang panit nangluspad. Mitan- aw ko sa doktor ug mii- ngon, "Ingon na siya ani kada hapon ug gabii sulod sa milabayng tulo ka semana." Mitan- aw og kausa ang doktor ni Drew ug dali siyang gipaad- mit ngadto sa hospital. Mihimo sila og mga pagsusi apan dili matumbok kon unsay deperensya niya. R R U B N A D I N I G A Sa kalit lang, usa ka aktor nga gisininaan A Sa akong pagsuhid sa kwarto, nabati nako ang presensya sa mga anghel. Nanglingkod mi ug miagas ang akong mga luha sa akong aping samtang nabati nako ang gugma sa Dios alang sa Iyang mga anak kinsa nangasakit ug nanag- antus, natang- gong sa hospital nga anaa ang tanang matang sa balatian nianang labing nindot nga panahon sa tuig. N I P isip usa ka anghel mitunga diha sa kahanginan, usa ka hayag nga suga ang gibanwag diha kaniya. Y A W G A L U H G A P Pagkasunod adlaw, gibalhin og laing hospital si Drew. Nianang Dominggo sa buntag, gibati ko og kasagmuyo. Human sa duha ka adlaw nga daghan kaayong pagsusi gikan sa duha ka managlahing hos- pital, walay usa nga nasayud unsay deperensya sa akong anak. Dugang pa niana, Dominggo kadto sa dili pa mag- Pasko. Ang akong paborito nga miting sa sakrament sa tibuok tuig mao ang programa sa Pasko ug dili ko makapaminaw sa tanang maanin- dot nga mga awit ug mga pakigpu- long sa among ward. Miresulta kini nga maoy kinanindo- tan nga miting sa sakrament sa akong kinabuhi. Wala gayud makaplagi sa mga dok- tor kon unsa gayud ang sakit ni Drew. Gidapatan siya og tambal para maayo ang mga sentomas ug unya gigawas na sa hospital pagkasunod adlaw. Wala siyay negatibong epekto sukad niadto, apan ang miting sa sakrament sa Pasko magpabilin ngari nako hang- tud sa kahangturan. ◼ Carrie Ketchum, Nevada, USA Samtang ang akong bana ug ako nanglakaw uban ni Drew paingon sa kwarto sa hospital diin ang usa ka miting sa sakrament gipahigayon, D i s y e m b r e 2 0 1 6 43
Ni Elder Chi Hong (Sam) Wong Sa Seventy Bisan ang basahon ni Moroni sa Basahon ni Mormon mubo ra, nga dunay 10 lamang ka kapitulo, naghatag kini og daghang talagsaong tambag. Sila si Moroni ug Mormon pulos nagtudlo og bililhong mga baruganan sa ebanghelyo. Sam- tang gikompleto ni Moroni ang minu- bo sa iyang amahan nga Basahon ni Mormon, balik- balik niyang gihinum- duman ang mga pagtulun- an sa iyang amahan mahitungod sa pagkasumpay sa hugot nga pagtuo, paglaum, ug gugma nga putli. Sila si Mormon ug Moroni klaro nga gusto mohatag og gibug- aton sa kaimportante niining tulo ka mga baruganan. Sa akong unang pagtuon sa Basa- hon ni Mormon, sa kasagaran akong gikonsiderar kining tulo ka mga baruganan nga sama sa mga building block. Ang hugot nga pagtuo maoy mag- una, dayon ang paglaum, ug dayon ang gugma nga putli. Ingon og kini usa ka resonable nga pag- uswag. Samtang motubo ang atong hugot nga pagtuo, atong dugangan ang atong pagtuon ug kahibalo, ug kita magsugod sa paggamit sa mga baruganan sa paglaum. Ang hugot nga pagtuo ug paglaum mohulma nato ug mogiya nato sa mga dalan 44 L i a h o n a Hugot nga Pagtuo, Paglaum, ug Gugma nga Putli: May Kalabutan nga mga Hiyas nga gilaktan sa Manluluwas, ug kita magsugod sa pagdawat sa mga hiyas sa gugma nga putli. Hinoon, sa mas bag- o nga mga pagtuon, ako nakasabut sa hugot nga pagtuo, paglaum, ug gugma nga putli sa lahi nga paagi. Karon ako naghunahuna niini nga sila mas may kalabutan nga mga hiyas, kada usa dunay gikinahanglang bahin sa pagpalambo ug pagpalig- on sa atong mga pagpamatuod. Ang among anak nga babaye, nga si Joy, ganahan nga maghimo og mga hayop ug mga butang pinaagi sa pagsapid sa mga balloon. Samtang nagtan- aw ko niya usa ka adlaw nia- na, naghunahuna ko kon sa unsang paagi ang pisi naporma pinaagi sa pagsapid og daghang mga hilo. Naka- tabang kini nako sa paghanduraw sa akong bag- ong nakaplagan nga pagsabut sa hugot nga pagtuo, pagla- um, ug gugma nga putli isip mga hilo nga gihiusa aron maporma nga usa ka lig- on nga pisi. Hugot nga Pagtuo: "Ikaw Makabaton og Gahum" Ang hugot nga pagtuo sa Langit- nong Amahan ug sa Ginoong Jesu- kristo usa ka pundasyon dili lamang Samtang atong hiusahon ang hugot nga pagtuo, paglaum, ug gugma nga putli sa atong inadlaw- adlaw nga mga kinabuhi, kita mahimong tinuod nga mga sumusunod sa Manluluwas nga si Jesukristo. sa pag- angkon og kinabuhing dayon apan usab sa atong kinabuhi dinhi sa yuta. Si Jesukristo mitudlo, "Kon kamo adunay hugot nga pagtuo kanako kamo makabaton sa gahum sa pagbuhat sa bisan unsa nga butang nga maayo ngari kanako" (Moroni 7:33). Nagamit nako kini nga gahum pinaagi sa hugot nga pagtuo sa daghang mga higayon sa akong kinabuhi. Ug misalig ko sa hugot nga pagtuo sa pagdala nako agi sa pipila ka malisud nga mga higayon. K C O T S K N H T / K C O T S I A S N A K G O T A R T I L I
MGA YOUNG ADULT D i s y e m b r e 2 0 1 6 45
Samtang nag- eskwela sa Brigham Young University-Hawaii, diha ko sa bag- ong palibot ug ang Iningles mao ang ikaduhang pinulongan. Usa kadto ka hagit, ug nasayud ko nga nagkinahanglan ko og tabang kon buot ko nga magpabilin ang akong scholarship. Kon wala ni, dili na ko makaeskwela. Dugang pa, ako nakapasalig nga dili magtuon sa mga Dominggo. Usa ka adlaw samtang nagbasa ko sa Doktrina ug mga Pakigsaad, usa ka partikular nga bersikulo naka- himo og dako nga impresyon nako. Samtang nagbasa ko sa seksyon 109, bersikulo 7, nasugatan nako kini nga linya: "Pangita og kasayuran gani pinaagi sa pagtuon ug usab pinaa- gi sa hugot nga pagtuo." Kana nga bersikulo nahimong yawe sa akong akademik nga kalampusan. Uban sa hugot nga pagtuo ug kakugi sa pagtu- on unom ka adlaw sa semana, napa- nalanginan ko sa akong mga pagtuon. Ang uban sa klase nahibulong kon giunsa nako nga maayo kaayo nga dili magtuon sa Dominggo, sama sa ilang gibuhat. Unsay akong nakat- unan mao nga ang pagkat- on pinaagi 46 L i a h o n a sa hugot nga pagtuo makabuntog sa daghang mga hagit. Usa ka susama nga kasinatian nahitabo samtang nagpadayon ko sa akong negosyo. Gitanyagan ko og nindot nga oportunidad sa trabaho, apan gikinahanglan ko nga motra- baho sa Dominggo. Nakapasalig na ko nga dili motrabaho sa Dominggo. Sa katapusan, akong gibalibaran ang tanyag. Dili nako mabutang sa kom- promiso ang akong pasalig sa pagba- laan sa Igpapahulay nga adlaw. Ingon sa akong pasalig sa kolehiyo, napa- nalanginan ko og laing daghang mga oportunidad sa negosyo nga wala magkinahanglan nga akong ibutang sa kompromiso ug nga nagtugot nako sa paggahin sa mga Dominggo sa pagsimba sa Ginoo. Samtang maghimo kita og imagi- nary nga pisi nga mokonektar nato sa balaan nga mga panalangin, sugdan nato sa lig- on nga hilo sa hugot nga pagtuo. Paglaum: "Aron Mabanhaw ngadto sa Kinabuhing Dayon" Naglaum kita og daghang mga butang: nga molambo unta kita sa atong panarbaho; nga ang atong mga anak maningkamot pag- ayo; nga kita makatagbaw sa gipaabut sa atong pagserbisyo sa Simbahan; nga magpa- bilin kita nga himsog; nga kita aduna sa atong gikinahanglan sa pagpada- yon sa kinabuhi ug pagsangkap sa atong mga pamilya. Apan asa gikan ang labing taas nga matang sa pagla- um, ug asa kita dad- on niini? Si Mormon miingon, "Ako mamu- long nganha kaninyo nga anaa sa simbahan, nga malinawon nga mga sakop ni Kristo, ug nga nakabaton sa igo nga paglaum diin kamo makasu- lod ngadto sa kapahulayan sa Ginoo" (Moroni 7:3). Samtang si Mormon nagpadayon sa iyang pagdapit nato nga mahi- mong tinuod nga mga sumusunod ni Kristo, siya sa makausa mibalik sa hilisgutan sa paglaum sa dihang siya nangutana, "Ug unsa kana nga kamo molaum?" Dayon iyang gitubag kining importante nga pangutana: "Tan- awa ako moingon nganha kaninyo nga kamo magbaton og paglaum pinaagi sa pag- ula ni Kristo ug sa gahum sa iyang pagkabanhaw, aron mabanhaw ngadto sa kinabuhi nga dayon, ug kini tungod sa inyong hugot nga pagtuo diha kaniya sumala sa saad" (Moroni 7:41). Kini nga matang sa paglaum lahi gikan sa ordinaryo nga paglaum. Kini nga balaan nga paglaum nagagikan sa Pag- ula ni Jesukristo. Mao kini ang mahangturong paglaum. Kon wala ang maong paglaum mosimba kita kada semana nga wala maka- hibalo niining tanan nga talagsaong mga panalangin nga anaa duol nato. Pinaagi ni Kristo ang atong paglaum makagiya nato balik ngadto sa atong Langitnong Amahan ug ngadto sa kinabuhing dayon. Sa usa ka bag- ong pakigpulong sa kinatibuk- ang komperensya, si K C O T S K N H T / S S U G N I F R U G U C V O K J I L I J I I O T S _ E J R O D © O T A R T I L A G M J
Presidente Henry B. Eyring, Unang Magtatambag sa Unang Kapangu- lohan, mipahayag, "[Ang Amahan] mitugot Niya nga ang Iyang Anak, pinaagi sa maulaon Niyang pagsak- ripisyo, mohatag og paglaum nga mohupay kanato bisan og lisud ang dalan pabalik ngadto Kaniya." 1 Pina- agi sa paglaum makita nato ang mga panalangin ug mga oportunidad nga naghulat nato kon kita magpabilin nga tinuod sa ebanghelyo ni Jesu- kristo ug moserbisyo Kaniya uban sa atong tibuok kasingkasing, gahum, hunahuna, ug kusog. Uban niana nga pagsabut, duga- ngan nato ang hilo sa atong pisi, nga mao ang paglaum. Gugma nga Putli: Gihatag sa Tinuod nga mga Sumusunod Ang ikatulo nga hiyas aron dugang nga malig- on ang atong pisi mao ang gugma nga putli. Magsugod kita sa pagpalambo sa gasa sa gugma nga putli pinaagi sa atong sinsero nga mga paningkamot sa pagsunod sa Manlu- luwas. Hinoon, ang tibuok sukod niini nga gasa ihatag ngari nato sa Dios kon kita magtinguha niini pinaagi sa pag- ampo. Samtang kita mosunod Kaniya kinsa mihatag nato og kinabuhi, mag- sugod kita sa pagkat- on sa tinuod nga kahulugan sa gugma nga putli, nga mao "ang tiunay nga gugma ni Kristo" (Moroni 7:47). Sama sa gitudlo ni Mormon, "Pag- ampo ngadto sa Amahan uban sa tibuok kusog sa kasingkasing, nga kamo unta mapuno niini nga gugma, diin siya mitugyan diha sa tanan kinsa tinuod nga mga sumusunod sa iyang Anak, nga si Jesukristo; aron mahimo kamo nga mga anak sa Dios" (Moroni 7:48). Isip malinawon nga mga sumu- sunod, tingali nakaangkon ta og igo nga paglaum, apan aron makaangkon og gugma nga putli, kinahanglan kita nga mahimong tinuod nga mga sumusunod. Kon kita tinuod nga mga sumusunod, mahimo kitang mas sama Kaniya, nga mao ang katuyoan sa kinabuhi. Pinaagi sa pagtanom diha sa atong mga kasingkasing sa putli nga gug- ma ni Kristo, mas hangupon nato ang diosnon nga hiyas sa gugma nga putli - sa pagserbisyo sa isig ka tawo ug sa Dios. "Kon ang tawo magma- aghup ug magmapainubsanon sa kasingkasing, ug mokumpisal pinaagi sa gahum sa Espiritu Santo nga si Jesus mao ang Kristo, siya kinahang- lan gayud adunay gugma nga putli; kay kon siya walay gugma nga putli, siya walay kapuslanan; busa siya kinahanglan gayud nga makabaton og gugma nga putli" (Moroni 7:44). Karon duna kitay tulo ka impor- tante nga mga hilo sa atong pisi. Tan- awon nato kon sa unsa nga paagi kini magamit. Kining Tulo Magkahiusa "Busa, kinahanglan adunay hugot adunay hugot nga pagtuo kinahanglan usab adunay paglaum; ug kon kina- hanglan adunay paglaum kinahanglan usab adunay gugma nga putli. "Ug gawas kon kamo adunay gugma nga putli kamo dili mahimo nga maluwas sa gingharian sa Dios; ni kamo maluwas sa gingharian sa Dios kon kamo walay hugot nga pagtuo; ni kamo makahimo kon kamo walay paglaum" (Moroni 10:20-21). Kon hiusahon, ang hugot nga pag- tuo, paglaum, ug gugma nga putli dili na sama sa mga building block alang kanako; hinoon kini nagkalambigit sa usag usa. Dili kita makahuman sa pag- tukod og hugot nga pagtuo, ug dayon magbaton og paglaum, o human makabaton og paglaum, sa katapusan makapalambo og gugma nga putli. Kining tanan nagkahiusa. Ug samtang kini magkalambigit, kini tanan maka- tabang paghulma sa atong kinaiya ug pagpamatuod. ◼ MUBO NGA SULAT 1. Henry B. Eyring, "Ang Maghuhupay" nga pagtuo; ug kon kinahanglan Liahona, Mayo 2015, 20. D i s y e m b r e 2 0 1 6 47
PAGMUGNA SA ATONG MALIPAYONG PAGTAPOS By Yuri Kutepov Namiyembro ko sa Simbahan sulod sa 10 ka tuig sa dihang akong nadawat ang komper- masyon nga kinahanglan mangita na ko og usa ka kompanyon. Nakasabut ko sa doktrina sa celestial nga kamin- yoon, ug kinasingkasing ko nga nag- ampo nga maangkon ang ingon nga kaminyoon ug makahimo og usa ka pamilya. Wala ko kahibalo kon unsaon nga makakita ko og usa ka babaye nga Santos sa Ulahing mga Adlaw didto sa Samara Russia, diin ako nagpuyo, apan misalig ko sa Ginoo nga motabang nako (tan- awa sa 1 Nephi 3:7). Niadtong 2009 gidapit ko sa pag- apil sa sunod sunod nga mga kompe- rensya sa single adult nga ipahigayon sa 10 ka mga siyudad sa tibuok Russia Samara Mission. Naglaum ko nga kining mga kalihokan tingali mao ang pamaagi nga akong ikahimamat ang akong kompanyon sa kahangturan. Nalipay kaayo ko nga nagtambong sa mga komperensya, diin malam- puson kini sa daghang paagi, apan mga bulan ang milabay ug wala lang gihapoy bisan usa nga relasyon sa pakigdate ang milambo. Nagsugod nako og kabalaka ug mihangyo sa Ginoo nga tabangan ko. Agi og tubag, mga hunahuna misan- top sa akong ulo nga nagpasidaan nako nga basin matintal ko sa pagpa- dayon og mga relasyon nga gawas sa Simbahan. Nakahibalo ko nga ang mga prope- ta nagtudlo nga kita kinahanglan nga magminyo sa templo, ug nakahibalo ko nga imposible nga maangkon ang kahingpitan sa kalipay kon ang akong kapikas ug ako wala mahiusa sa pag- paningkamot sa pagsunod sa Manlu- luwas. Nagpadayon ko sa pag- ampo aron maangkon ang espirituhanon nga kusog sa pagharong sa ingon nga mga tintasyon ug aron maangkon ang tabang sa Ginoo sa pagsunod sa Iyang plano alang kanako. Sa kasamtangan, nagsugod ko sa pagpangandam alang sa akong regu- lar nga pagbyahe ngadto sa Helsinki Finland Temple, diin mopuyo ko og usa ka semana. Diha sa tren nakailaila nako ang tulo ka laing mga byahero, lakip sa usa ka babaye nga gihinganlan og Mariya, kinsa akong nahibaloan nga single. Makabibihag ang iyang kaan- yag sa pamarug ug sa espirituhanon, ug naghunahuna ko nga nganong wala pako sukad nakahibalag og babaye nga sama niya. Naghunahuna 48 L i a h o n a Nag- ampo ko nga makaplagan ang akong kompanyon sa kahang- turan, apan wala mag- dahum nga ako siyang makaplagan nga nag- lingkod tupad nako diha sa tren paingon sa templo! ko sa akong bag- uhay lang nga pasi- daan mahitungod sa pagkatintal sa pagpadayon sa pakigrelasyon gawas sa Simbahan. "Paglig- on," hunahuna nako. "Pagmatinud- anon sa imong mga barunganan. Makaplagan nimo ang usa ka takus ug maanindot nga sister sa Simbahan." Naghunahuna ko nga basin nalang mahimo kong usa ka maayong misyo- naryo nga miyembro ug tingali ipa- kigbahin ang ebanghelyo diha niya, ug kay nagkinahanglan og pagdasig, S N N E D A U H S O I J N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
akong gikuha ang akong kopya sa Basahon ni Mormon aron magbasa, naghunahuna kon makamatngon ba siya. Sa akong kasurprisa, si Mariya mikalit og ingon, "Mura og kahibalo nako kon asa ka paingon!" Pagtan- aw nako niya naggunit siya sa iyang kopya sa Basahon ni Mormon. Miyembro usab siya sa Simbahan ug paingon usab siya ngadto sa templo. Pagkasunod buntag mipadayon mi sa among byahe ngadto sa Helsinki nga nagbus. nahibaloan nako nga si Mariya taga Voronezh, usa ka siyudad sa Russia Moscow West Mission. Nakagusto dayon ako kaniya ug matinguhaong nag- ampo alang sa direksyon. Agi ug tubag, nakasinati ko og maayong pagbati sa akong kasingkasing. "Ginoo, usa lang gyud mi ka sema- na sa templo," nag- ampo ko. "Pali- hug tabangi kami nga magkaila- ila og mas maayo sa matag usa niining panahona." pinaagi sa pagsunod sa atong mga pakigsaad sa templo, padayon sa pagbuhat sa pagpalig- on sa atong kaminyoon, ug pagpaningkamot aron mahisama ni Jesukristo. Mapasalamaton kami sa among milagroso nga panagtagbo ug hina- ut nga ang among istorya makatag og paglaum ug maghatag og kusog ngadto sa uban kinsa nagpangita sa ilang mga kompanyon sa kahangtu- ran. Ang ubang mga istorya mahi- mong dili motapos sama sa amoa, apan si Mariya ug ako nasayud nga bisan unsa pa man ang mga hagit, ang Ginoo makadungog sa among mga pag- ampo. Siya nahigugma sa matag usa kanato ug nagpakabana sa matag usa kanato. Kon ato Siyang tugutan, Siya mogiya sa atong mga dalan ug itugot nga ang tanan nga mga butang maghiusa sa paglihok alang sa atong kaayohan (tan- awa sa D&P 90:24). ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa Voronezh, Russia. ANG MAPA SA DIOS NGADTO SA KALIPAY "Kitang tanan nangita sa kalipay, ug kitang tanan naningkamot sa pagpangita sa kaugalingon natong 'pagkamalipayon human sa tanan.' Ang kamatuoran mao, ang Dios nahi- balo kon unsaon sa pag- abut didto! Ug Siya nagmugna og mapa alang kaninyo, nasayud Siya sa agianan. Siya ang inyong minahal nga Langit- nong Amahan, kinsa nagtinguha sa inyong kaayohan, sa inyong kalipay. Nagtinguha siya uban sa tibuok nga paghigugma sa usa ka hingpit ug put- li nga Amahan nga kamo makaabut sa inyong balaan nga destinasyon. Ang mapa magamit alang sa tanan." Presidente Dieter F. Uchtdorf, Ikaduhang Magta- tambag sa Unang Kapangulohan, "Ang Inyong Pagkamalipayon Human sa Tanan," Liahona, Mayo 2010, 126-127. Ug nahimo gayud namo kini. Tali sa mga session sa templo, manglakaw mi, mangaon, miadto sa tindahan, ug nagkaistoryahanay. Pagtapos sa sema- na, namauli nami - si Mariya ngadto sa Voronezh ug ako sa Samara. Apan mibyahi kami ngadto sa among matag usa ka mga siyudad aron magkailha- nay pa gayud og mas maayo ang usag usa, ug niadtong Septyembre 14, 2010, naminyo mi sa bag- ong gipahinungod nga Kyiv Ukraine Temple. Si Mariya ug ako karon nagpu- yo sa Voronezh ug nagmalipayon. Nakasabut mi nga ang mga fairy tale tapuson sa mga pulong nga "ug sila nagpuyo nga malipayon human sa tanan" Sa tinuod nga kinabuhi kita makamugna og atong kaugalingon nga malipayon nga pagtapos pinaagi sa padayon nga pagmatuod sa atong kamatinud- anon ngadto sa Ginoo D i s y e m b r e 2 0 1 6 49
50 L i a h o n a G N I L W O H M A D A N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
KALIG- ON SA PAGPILI By Michael Pickett Nalipay kaayo ko dihang usa ka adlaw gitawag ko sa usa ka tawo ug giingnan ko nga nakita niya ang akong mga pasundayag sa bodybuilding ug gusto siyang mo- sponsor nako. Siya ang mobayad sa akong mga sinina ug protina ug siya ang mopasakay nako sa eroplano adto sa Europe aron maghimo og mga pasun- dayag didto. Gani miingon siya nga mapatik pa ko sa magasin. Ang bodybuilding maoy akong ganahan, ug mao kini ang akong pangandoy! Ang problema lang kay napadala na nako ang akong mga papeles para sa mis- yon pipila na ka adlaw ang milabay. Gisultihan nako ang tawo nga hunahunaon una nako ang iyang tanyag ug tawagan nako siya. mga espiritu, makapadugang sa ilang mga panalangin, makapadaghan sa ilang mga oportunidad, makahupay sa ilang mga kalag, makahatag og daghang mga higala, ug makabu- bu og kalinaw." 1 Kana nga kinutlo midulot gayud kanako. Mao usab ang kasulatan nga akong nabasa diha sa Basahon ni Mormon: "Ug kon kini mao nga ang mga katawhan maghupot sa mga sugo sa Dios siya moamuma kanila, ug molig- on kanila, ug mohatag og mga paagi diin sila makatuman sa butang diin siya misugo kanila" (1 Nephi 17:3). Gumikan sa tabang niini nga kinutlo ug sa kasulatan ug sa suporta sa akong mga higala ug pamilya, mihukom ko nga magserbisyo og misyon ug gitawag nga moserbisyo Nag- atubang ko og pinakalisud nga desis- yon sa akong kinabuhi. Para sa akong mga ginikanan, ang pagdawat sa sponsor dili usa ka opsyon. Miingon sila, "Tingali maangkon nimo kining oportunidad human sa imong misyon." Apan dili ko mahunong sa paghunahuna bahin niini. Nasayud kong kina- hanglan ko nga magmisyon ug moserbisyo sa Ginoo, apan ang akong pangandoy anaa na gyud sa akong atubangan. sa Bolivia Cochabamba Mission. Ang pagserbisyo og misyon mao ang pinakamaayong pagpili nga sukad akong nahimo. Nakita nako ang dili maihap nga mga panalangin lakip ang panalangin nga makakat- on og Espanyol nga dali ra kaayo. Gipanalanginan usab ang akong pamilya. Samtang naa ko sa misyon, nakadawat ko og email gikan sa akong mga gini- kanan nag- ingon nako nga ang akong magulang nga lalaki misim- ba sa unang higayon sa 12 ka tuig. Dayon iyang giusab ang iskedyul niya Moserbisyo og misyon o mahimong usa ka propes- yunal nga bodybuilder? Ang usa ka kasulatan ug kinutlo nga gipaambit sa akong higala kanako nakatabang sa akong paghukom. Nangutana ko og daghang higa- la unsay hunahuna nila nga akong buhaton. Ang uban miingon nga dawaton nako ang sponsor, ug ang uban miingon nga si Satanas mitrabaho batok nako tungod kay dili siya gustong magmisyon ko. sa trabaho aron makasimba siya matag Dominggo, ug mihimo siya og tumong nga mobasa sa Basahon ni Mormon. Ang akong mang- hud nga lalaki usab kinsa naglisud mihimo usab og mga kausaban sa iyang kinabuhi ug nalig- on ang iyang pagtuo. Ang akong ig- agaw naaktibo og balik ug nagsugod sa pag- adto sa templo matag semana aron maghimo og bunyag para sa mga patay. Napanalanginan gayud kami. ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa California, USA. Usa ka adlaw, ang talagsaon nakong higala mipaam- bit og usa ka kutlo gikan ni Presidente Ezra Taft Benson (1899-1994): "Ang mga kalalakin- an ug mga kababayen- an kinsa mosalig sa ilang mga kinabuhi ngadto sa Dios makadiskobre nga Siya makahimo og daghan pa sa ilang mga kinabuhi kay sa ilang mahimo. Siya maka- padaghan sa ilang mga kalipay, mas makapalambo sa ilang panglantaw, makapaabtik sa ilang mga hunahuna, makapalig- on sa ilang mga unod, makapabayaw sa ilang MUBO NGA SULAT 1. Mga Pagtulun- an sa mga Presidente sa Simbahan: Ezra Taft Benson (2014), 50; empasis gidugang. D i s y e m b r e 2 0 1 6 51
ANG PAGKAHI- MONG USA KA TINUOD NGA BAYANI SA BUHAT Ni Charlotte Larcabal Mga Magasin sa Simbahan Hunahunaa ang inyong paborito nga bayani sa buhat. Karon, na! Naka- hunahuna ba kamo og maisug, mapangahason nga pagpanlimbasog sa pagbuntog sa malisud nga oposisyon? O tingali usa ka suabe nga tigpanimpalad nga may hapsay nga hinapay sa buhok? Naka- hunahuna ba kamo og bisan kinsa gikan sa mga kasulatan? Unsa man ang mahitungod nilang Nephi, Noah, Abish, o ni Pedro? Wala sila makig- batok sa kasundalohan uban sa ilang mga komo ug sa inantigo nga sinultihan, apan sila ang matawag ninyo nga tinuod nga mga bayani sa buhat. Ilang gigamit ang hugot nga pagtuo, misalig sa Dios, ug mipadayon. Milihok sila. Inyo bang gilikayan nga makatuman tungod kay wala kamo makadawat og klaro, anam- anam nga direksyon? Tingali adunay usa ka tawo sa inyong kla- se o korum nga wala na mosimba. K C O T S K N H T / K C O T S I M O R F R E D R O B ; Y E V R A H F F E J N G A A N P Y A W G A L U H G A P I
KABATAN-ONAN Ang pagpadayon sa unahan dili usa ka tan- awunon nga kalihokan. Bangon ug padayon! Nagduhaduha ba kamo sa pagtabang kanila tungod kay dili mo sigurado unsaon pag- buhat niini? Importante ang pagdasig, ug kinahanglan kanunay nato kining tingu- haon. Apan wala kana magpasabut nga maglingkod ug maghulat lang sa usa ka mensahe sa text gikan sa usa ka anghel una pa kita mobuhat og maayo. Ang Langitnong Amahan gusto nga imong higalaon kana nga tawo. Gusto Niya nga kita dili maglipud- lipod ug mobuhat! buhaton sa mga butang nga gipabuhat diha kaninyo? (Tingali mao kana ang usa ka rason nga sila si Laman ug Lemuel nagmulo!) Anaa ra kadto ni Nephi ang paggamit sa iyang hunahuna ug pagpakita og hugot nga pag- tuo ug sa pag- adto ug pagbuhat. Apan unsa kaha kon nagpabilin lang siya ug nag- usik sa panahon? Unsa kaha kon si Nephi mibalibad sa paglihok hangtud ang Dios mihatag niya og usa ka plano? Ang pagkuha sa mga palid malisud! Siya ug ang iyang mga igsoong lalaki misulay sa makaduha ug napakyas! Unsa kaha kon si Nephi miyaka lang diha sa may paril sa Jerusalem ug naghulat sa Dios sa pagsulti niya kon unsay buhaton? ANG PAGKAHI- MONG USA KA Unsa kaha kon sila si Nephi, Noah, Abish, o ni Pedro naghulat lang? Silang tanan adu- nay malisud nga mga butang nga buhaton. Unsa kaha kon sila mipili nga maglinkod ug nagpahayahay lang hangtud makadawat sila og dugang nga instruksyon. Lahi ra unta kaa- yo nga mga butang ang nahitabo . . . Ang mga palid tingali anaa pa sa panudla- nan ni Laban. Maayo gani nga si Nephi wala naghulat. Hinoon, giubanan siya sa Espiritu, "wala masayud sa sinugdanan sa mga butang nga ako mobuhat. Bisan pa niana ako mipa- dayon" (1 Nephi 4:6-7; empasis gidugang). Wala siya basta lang naghulat; wala niya tuguti ang mga butang nga wala niya masayri mopugong kaniya. Nakahibalo siya nga ang Dios maghatag og paagi, ug husto siya. Sa higayon nga milihok si Nephi, miaksyon, ug mipadayon sa unahan, ang Ginoo migiya kaniya ug mitabang kaniya. Hulat lang ug Tan- awa? "Ako maghulat sa pagbuhat sa mga butang ang ang Ginoo nagsugo, kay ako nasayud nga ang Ginoo dili mohatag og mga sugo ngadto sa mga katawhan, gawas kon siya moandam og paagi alang kanila nga sila unta makatuman sa butang diin siya misu- go kanila, mao nga walay koy buhaton nga bisan unsang butang hangtud masayud ko sa eksakto kon unsa ang paagi" (non- existent nga bersyon sa 1 Nephi 3:7). Apan ngano man? Sa kaulahian human ang pamilya ni Lehi mibiya sa ilang panimalay sa Jerusalem, ang Ginoo mimando sa mga anak ni Lehi sa pagbalik ug kuhaon ang mga palid gikan ni Laban. Apan sa atong nahibaloan, Siya wala naghatag kanila og bisan unsang mga timailhan kon unsaon sa pagbuhat niana. Ang nahibolan lang ni Nephi ug sa iyang mga igsoon mao nga ang Ginoo nagsugo nila sa pagkuha sa mga palid. Nabati naba ninyo sukad nga wala moy ideya kon unsay "Ug si Noe mikwestyon sa tanan nga ang Ginoo misugo kaniya" (non- existent nga bersyon sa Genesis 7:5). Usahay ang Dios maghatag og eksakto nga mga instruksyon. Si Noe ang labing maayong ehemplo. Sa dihang misugo ang Dios kang Noe sa paghimo og arka, ang Dios mihatag og mga sukod, mipasabut unsa nga mga materyales ang gamiton, ug gani miha- tag ni Noe kong si kinsa ang mamahimong D i s y e m b r e 2 0 1 6 53
pasahero sa arka. Lagmit nakadawat kamo og piho nga mga pag- aghat nga sama niana, ug kitang tanan nakadawat og piho nga mga sugo sa mga barunganan diha sa Alang sa Kalig- on sa mga Kabatan- onan nga pamphlet. Apan bisan kon nahibalo kamo sa eksakto kon unsa ang angay ninyong buhaton, magduha duha paba gayud gihapon kamo? Natintal naba kamo sukad sa pagkwestyon sa Ginoo imbis mosunod Kaniya? Unsa kaha kon si Noe nakadungog sa Ginoo ug dayon miingon, "Apan ngano man? Wala ko makasabut niini." Unsa kaha kon naglubog lang siya ug mibalibad sa pagli- hok hangtud nga iyang nasabtan pag- ayo kon ngano ang Ginoo magpadala og lunop, naghunahuna sa makadiyot kon ang mga instruksyon gikan ba gayud sa Dios? Diha gayud ang lunop, apan aduna kahay arka? Ug naunsa kaha ang kaliwatan sa katawhan? Usa gayud kadto ka maayong butang nga si Noe wala naglubog lang ug mikwestyon sa tanang butang. Hinoon "gibuhat ni Noe sumala sa tanan nga gisugo sa Ginoo kaniya" (Genesis 7:5). Wala siya mikwestyon, milihok siya uban sa hugot nga pagtuo. Kon sa husto nga kinaiya, ang mga pagkwestyon maayo nga butang. Maka- tabang kini nato sa paglambo ug maggiya kanato ngadto sa mas daghang kamatuoran. Apan kon mobalibad kita sa pagbuhat sa bisan unsang butang hangtud makadawat kita sa mga tubag nga atong gusto, ang mga pagkwestyon makapugong kanato. Si Noe adunay mga pangutana, apan wala niya kini tuguti nga makapungong kaniya. Bisan kon kini ingon og dili kasagaran, gihimo niya ang barko diha sa mamala, mipundok sa tanang mga hayop ug gipasulod niya ang iyang pamilya ngadto sa arka. Ug sa dihang misu- god na sa pag- ulan, tingali nalipay siya pag- ayo nga iyang gibuhat ang ingon. Si Noe milihok uban sa pagtuo, ug ang Dios mipanalangin kaniya ug sa tibuok niyang pamilya. Padaplin ug Tan- awa? "Sa diha nga siya nakakita nga ang tanan nga mga sulugoon ni Lamoni nangatumba sa yuta, . . . siya nasa- yud nga kini mao ang gahum sa Dios; ug nagdahum nga . . . ang pagtan- aw niini nga talan- awon . . . mohi- mo sa [uban] sa pagtuo diha sa gahum sa Dios, busa siya mipadaplin ug nanghinaut nga adunay laing tawo nga mopundok sa mga tawo" (non- existent nga bersyon sa Alma 19:17). Si Abish usa ka babaye nga Lamanite. Siya nakabig ngadto sa Ginoo sulod sa daghang katuigan, apan tungod kay siya nagpuyo uban sa mga Lamanite nga wala nagtuo, 54 L i a h o n a iyang gitago ang iyang patuo. Sa dihang nagtudlo si Ammon ni Haring Lamoni sa ebanghelyo, ang hari ug ang iyang mga sakop sa panimalay nabuntog sa gahum sa Ginoo. Si Abish miila niini isip usa ka oportunidad alang sa iyang mga higala ug mga silingan aron makita ug makatuo sa gahum sa Dios. Anaa ra kadto niya kon pundukon ba ang mga tawo aron sa pagsaksi sa milagro. Apan unsa kaha kon wala lang niya buhata? Human sa mga katuigan nga nagtago sa iyang pagtuo, nagdagan ngad- to sa mga kabalayan aron sa pagsulti sa tanan tingali medyo makahadlok! Naaghat naba kamo sukad sa pagsulti apan gibati nga nahadlok mahitungod niini? Ang pagpakigbahin sa inyong pagtuo mahimong lisud! Unsa kaha kon si Abish mipadaplin lang ug nanghinaut nga ang mga tawo sulagma lang nga makasaksi? O nga dunay laing tawo nga makasulti? Kon mao, walay magkapundok sa pagtan- aw ni Haring Lamoni ug sa iyang mga sakop sa panimalay nga nanga- tumba sama nga sila nangamatay o nga sila milagruso nga naulian. Wala unta sila didto aron makapaminaw ni Haring Lamoni, sa rayna, ug ni Ammon nga nagtudlo sa ebanghelyo. Maayo nalang kay wala siya mipadaplin lang. Hinoon siya "midagan ngadto sa usa ka balay ug ngadto sa lain nga balay, nagpahibalo niini ngadto sa mga katawhan" (Alma 19:17; empasis gidugang). Aduna siyay pagpama- tuod sa Ginoo, ug wala niya itugot nga ang kahadlok makapugong kaniya. Wala siya naghulat sa laing tawo nga mosulti. Sa dihang nakahigayon siya, wala siya magduha- duha - midagan siya! Si Abish milihok, ug ang Ginoo mipa- nalangin kaniya nga makita ang daghan sa iyang katawhan nga nakabig ngadto sa ebanghelyo (tan- awa sa Alma 19). Paminaw ngadto sa Kalibutan? "Ug [si Jesus] miingon, Umari ka. Ug sa dihang si Pedro milingkod sa sakayan, siya wala molakaw ibabaw sa tubig, aron sa pag- adto ni Jesus" (non- existent nga bersyon sa Mateo 14:29). Isip usa ka mananagat, si Pedro nasayud og daghan mahitungod sa mga sakayan. Sama pananglit, si Pedro nakahibalo nga kon naay dakong unos sa dagat, magpabi- lin kamo diha sa sakayan. Nasayud siya nga ang mga tawo kinsa motikang ngadto sa tubig mounlod Mahunahuna ba ninyo kon unsa kaha ang iyang hunahuna sa dihang nakita niya si Kristo nga naglakaw sa tubig? Apan unsa kaha kon nagpabilin lang siya diha sa saka- yan? Ang tanan nasayud nga ang tawo dili makalakaw sa tubig. Unsa kaha kon gitutokan lang ni Pedro kon unsa ang "nasayran" sa kalibutan? Usahay ang pagtulon- an ni Kristo ug sa Iyang mga propeta ingon og nahisupak kon unsa ang gisulti sa kalibutan. Ug ang kalibutan madanihon ug sayon paminawon. Unsa kaha kon si Pedro miingon ni Kristo nga ang paglakaw sa tubig dili syentipikanhon o dili makatarunganon? Unsa kaha kon si Pedro nahadlok
pag- ayo sa pagtikang ug sa paglakaw ngadto kang Kristo? Wala unta niya masinati ang usa ka talag- saong kasinatian uban sa Agalon. Wala unta siyay kahigayunan sa pagpalig- on sa iyang pagtuo, ug mahimong siya naghunahuna mahitungod sa iyang pagtuo sa umaabut kon gikinahanglan niyang makatuman og usa ka butang. Maayo nalang nga si Pedro wala nagpabilin sa sakayan. Bisan paman sa mga balud, sa unos, ug sa iyang kasinatian sa dagat, si Pedro gustong mokawas sa saka- yan ug maglakaw ngadto kang Kristo. Bisan paman sa tanang butang nga "nahibaloan" sa kalibutan, si Pedro milakaw sa tubig. Bisan sa iyang kahadlok, anaa si Kristo sa paggunit kaniya (tan- awa sa Mateo 14:28-31). "Ako?" Usa ka Bayani sa Buhat? Kamo gipadala dinhi aron mamahimong bayani sa buhat sa inyong kinabuhi nga puno sa aksyon! Wala kana nagpasabut sa pag- ambak gikan sa nabungkag nga building o pag- iskapo sa pagginukdanay sa sakyanan. Nagpasabut kini sa paghimo og mga pagpili, paglihok, ug sa pagpadayon. Ang Ginoo nagtudlo nga kita "ang mga tawo kinahanglan nga matinguhaon nga moapil diha sa usa ka maayo nga katuyoan." Wala siya mag- ingon sa eksakto kon unsa kanang maayong tinguha apan hinoon gus- to nga kita "mobuhat og daghan nga mga butang diha sa ilang kaugalingon nga gawas- non nga kabubut- on, ug magpahinabo sa daghan nga pagkamatarung" (D&P 58:27). Kana nagpasabut nga Siya misalig kaninyo sa paghimo sa inyong kaugalingong mga desisyon ug modesider kon sa unsang paagi nga inyong mapahinabo ang pagkamatarung. Sa kanunay, ang tabang moabut human nato gipakita ang atong hugot nga pagtuo ug mihimo sa unang mga lakang. Ang Ginoo kanunayng anaa aron sa pag- giya kanato kon nagkinahanglan kita niini, apan kon kamo mobalibad sa pagbuhat ug sa pagpadayon sa unahan sa inyong kau- galingon ug molaum sa Dios nga magsulti kaninyo sa matag butang nga buhaton, kamo mahimong usa ka "tapulan ug dili maala- mon nga sulugoon" (tan- awa sa D&P 58:26). Ug kinsa ang gusto nga mahimong tapulan nga sulugoon kon kamo mahimong usa ka bayani sa buhat? ◼ Y O U T h
M G A P A N G U T A N A U G M G A T U B A G Nanglimbasug ko sa pagtuon sa mga kasulatan. Nganong importante kaayo nga magtuon niini? Gikan sa tema sa Mutual niining tuiga, nakat- unan ninyo kon unsaon nga "mopadayon sa una- han uban ang pagkamakanunayon kang Kristo" (2 Nephi 31:20). Kini nga kasulatan nagtudlo nga ang pagpadayon sa unahan naglakip sa "magbu- sog sa pulong ni Kristo." Ngano nga importante man kini? Aniay pipila ka mga paagi nga ang pagtuon sa mga kasulatan makata- bang nato sa pagpadayon sa unahan. Si Presidente Thomas S. Monson nagtudlo nga "kon ikaw makugihon nga magtuon sa mga kasulatan, ang imong gahum sa paglikay sa tintasyon ug pagdawat og giya gikan sa Espiritu Santo sa tanan nimo nga gibuhat motubo" ("Himoa ang Imong Kaugalingon nga Labing Maayo," Liahona, Mayo 2009, 68). Makabaton ka og pagpamatuod ug makalig- on sa imong pagtuo samtang ikaw mainampuon nga magtuon sa mga kasulatan. Ang pagtuon ilabi na sa Basahon ni Mormon ug ang pagbaton og pagpamatuod sa katinuod niini makatabang nimo nga masayud nga si Jesus mao ang Kristo, nga si Joseph Smith usa ka propeta, ug nga Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw tinuod. (Makakat- on ka og dugang bahin niining mga saad diha sa pasiuna sa Basahon ni Mormon.) Makadawat ka og personal nga inspirasyon ug mga tubag sa imong mga pangutana pinaagi sa mga kasulatan. Samtang nakigsulti ang Dios nganha kanimo pinaagi sa mga kasulatan ug pinaagi sa Iyang Espiritu, makabaton ka og pagsalig ug kalig- on sa pagpadayon sa unahan agi sa bisan unsa nga mga babag nga imong giatubang. Tingali ang labing importante nga rason sa pagtuon sa mga kasulatan mao nga nagtudlo kini bahin ni Jesukristo ug sa unsang paagi nga makasunod ka sa Iyang ehemplo ug mga pagtulun- an. Ang pagsunod sa mga baruganan nga imong mabasahan makatabang nimo nga mas mahisama sa Manluluwas. 56 L i a h o n a Mga Tubag sa Akong mga Pangutana Kon ako dunay mga pangutana, nasa- yud ko nga makadangup ko sa mga kasulatan ug makakita og mga tubag. Mga pulong kini sa Ginoo, ug ang Iyang doktrina dili mausab. Nasayud ko nga bisan unsa nga pagsupak ang akong sagubangon, ang mga kasula- tan anaa kanunay alang nako uban sa mga tubag. Motubag usab kini sa mga pangutana kon unsay gibarugan sa Simbahan sa daghang mga hilisgutan. Nasayud ko nga kon mobasa ko og maayo sa mga kasulatan, makatabang kini nako aron makabaton sa Espiritu Santo uban nako, nga makatabang nako nga masayud sa husto gikan sa sayop. Emily A., edad 17, Washington, USA Ang Akong mga Alantuson Migaan Usa ka school year nagsugod ko sa pagbati nga naguol tungod sa stress sa kinabuhi. Atol niining mga adlaw nga makapa- stress, nag- ampo ug nagbasa ko sa Basahon ni Mormon sulod sa 10 minutos. Sam- tang nagbasa ko, mibati ko og talag- saon nga kainit nga milukop sa akong kasingkasing. Mibati ko nga gihigug- ma, nadasig, ug nalipay bisan pa man sa akong mga pagsulay. Mibati ko og hilabihan nga kalinaw nga wala pa gayud nako mabati sukad sa una. Gikan niining kasinatian sa katapusan nasabtan nako kon unsay gipasabut sa Manluluwas sa dihang miingon Siya, "Kaninyo ibilin ko ang kalinaw, kaninyo ihatag ko ang akong kali- naw" ( Juan 14:27). Sa nagsunod nga pipila ka semana, nakasinati ko niini sa makadaghang higayon, ug nakapa- dasig kini nako nga magpadayon sa akong pagpakabuhi bisan pa man sa akong mga panglimbasug. Chloe K., edad 18, Wisconsin, USA Gahum sa Pag- usab Sa una, wala gyud koy pagpamatuod bahin sa Basahon ni Mormon, apan Ang mga tubag gituyo alang sa pagtabang ug panglantaw, dili isip opisyal nga mga pamahayag sa doktrina sa Simbahan.
sa dihang sinsero ko nga nag- ampo alang sa giya gikan sa Espiritu Santo, aduna koy ingon nga dakong pagbati bahin sa Basahon ni Mormon. Duna na koy tinguha nga masayud nga ang basahon tinuod, busa nagsugod ko sa mainampuong paagi sa pagbasa ug sa pagtuon niini. Pagtulun- an human sa usa ka pagtulun- an, lagda human sa usa ka lagda, nakadawat ko og personal nga pinadayag nga ang basahon tinuod (tan- awa sa 2 Nephi 28:30). Ganahan ko sa Basahon ni Mormon. Gihatagan nako og bili ang mga pagtulun- an nga akong nadawat samtang nagtuon ko niini. Ang Basa- hon ni Mormon dunay gahum nga makadala nato ngadto sa kausaban alang sa mas maayo. Ariel Candawan T., edad 18, Philippines Gugma sa Dios Pinaagi sa gahum, ehemplo, ug sa mga pagtulun- an diha sa mga kasulatan, nahi- mo kong sensitibo sa Balaang Espiritu. Ang mga kasulatan dunay balaanong gahum diin ang Dios makagiya ug makatudlo kanato. Mao nga kon mobati ka nga nag- inusara o gibiyaan, basaha ang mga kasulatan. Dayon hinumdumi nga ang imong Amahan sa Langit mipre- serbar niana ilabi na gayud alang kanimo aron masayud ka nga nahi- gugma Siya kanimo. Scott H., edad 19, Wisconsin, USA napuno sa kahayag nga naawop sukad nga nahuman nako kini. Mas nakasabut ko ug ganahan na kaayo niini. Basaha kini sa tanang panahon, ug masiguro ninyo sa inyong kauga- lingon ang usa ka kinabuhi sa pagka- maayo ug kahayag. Kellie M., edad 15, Utah, USA Pagbuntog sa mga Tintasyon Ang pagtuon sa mga kasulatan nakatabang nako sa pagsunod sa ebanghelyo diha sa eskwelahan. Mao pay pagsugod nako sa middle school, ug dunay daghang dili maayo nga mga butang ug mga tintasyon. Sa dihang naglisud ko sa pagbuntog sa tintasyon, misulay ko sa pagbasa sa mga istorya sa kasulatan aron makakita og mga tubag sa akong mga problema. Nakatabang kini sa pagkawagtang sa tintasyon ug sa pagdangup sa ebanghelyo. Blake C., edad 12, Idaho, USA Ang Gahum sa Kasulatan Una nako kining higayon nga mosulay sa pagbasa sa Basahon ni Mormon. Ang akong paboritong mga kapitulo anaa sa 2 Nephi 25-33. Sa pagkakaron, nakapalig- on gayud kini kanako. Ang kanta sa Primary nga "Scripture Power [Ang Gahum sa Kasulatan]" tukma gayud kaayo ngari nako. Magpamatuod ko sa katinuod USA KA TUBURAN SA KAHIBALO "Kinahanglan kitang gutumon ug uhawon kada adlaw alang sa espiri- tuhanong kahibalo. Kining personal nga pagpraktis nagbase sa pagtuon, pamalandong, ug pag- ampo. Usahay tingali matintal kita sa paghunahuna, 'Dili ko kinahanglang magtuon sa kasulatan karon; nabasa na nako tanan sa una.' . . . "Apan ang ebanghelyo usa ka tinubdan sa kahibalo nga dili gayud mohubas. Duna gyuy pirmeng bag- ong makat- unan ug mabati . . . kada bersikulo sa kasulatan." Bishop Gérald Caussé, Presiding Bishop, "Katingalahan Pa Ba Gihapon Kini alang Kaninyo?" Liahona, Mayo 2015, 99-100. sa Basahon ni Mormon ug kusganong motambag ninyo sa pagtuon niini matag adlaw. Sariah J., edad 13, Arizona, USA Pagkamaayo ug Kahayag Misugod ko sa pagbasa sa Basahon ni Mormon sa unang higayon sa dihang nahimo kong usa ka Bee- hive. Gibasa nako kini gikan sa sinugdanan hangtud sa katapusan ug naghunahuna nga mao na kana ang katapusan. Apan sayop kaa- yo ko. Ang akong kinabuhi morag dunay kulang. Mao nga nakahukom ko nga magsugod na usab sa pag- basa, niining higayuna maghatag og mas dugang nga pagtagad. Samtang gibuhat nako, ang akong kinabuhi U M A A B U T N G A PA N G U TA N A "Kanunay kong nag- ampo alang sa usa ka butang nga importante, apan wala ko kahibalo kon nakadawat na ba ko og tubag. Unsaon man nako sa pag- ila niini?" Isumiter ang imong tubag ug, kon ganahan, klaro kaayo nga litrato hangtud Enero 15, 2017, sa liahona. lds. org (i- klik ang "Submit an Article") o pinaagi sa email ngadto sa liahona@ ldschurch. org. Palihug ilakip ang mosunod nga impormasyon: (1) kompleto nga pangalan, (2) petsa sa pag- katawo, (3) ward o branch, (4) stake o district, (5) imong sinulat nga pagtugot, ug, kon ikaw ubos sa 18 anyos, ang sinulat nga pagtugot sa imong ginikanan (ang email mahimong madawat) aron sa pagmantala sa imong tubag ug litrato. Ang mga tubag tingali i- edit alang sa gitas- on o sa pagkaklaro.
Paghatag og Labaw pa Kaysa mga Gasa Unsa nga klase sa tighatag nga ikaw gustong mamahimo? Ni Emmaline R. Wilson A ng Kapaskohan sa kinatibuk- an mao ang mahitungod sa Manluluwas, nga si Jesukristo, ug sa espiritu sa pagpanghatag. Samtang nindot kaayo ang makahatag ug makadawat og mga gasa, hinumdumi nga mahimo kitang makahatag og daghan labaw pa kay sa pisikal nga mga gasa. Sa matag adlaw makaha- tag kita sa atong panahon, mga talento, ug kamabination - ug mga pipila lamang kana sa makahuluganong paagi diin kita makaserbisyo. Nan, kumusta man ang imong pag- focus sa dili hinakog nga pagpanghatag? Tubaga kini nga test aron mahibaloan. 1 A ndam ka nang moadto sa eskwelahan. Gihangyo ka sa imong mama sa pagpamahaw, ug migahin siya'g panahon sa pag- andam sa paborito nimong pagkaon. Unsay imong buhaton? A. Mosinggit, "Dili pa ko andam!" ug dayon padayon sa pagpa- ngandam, dugay nga mikaon, ug wala makaabut sa bus mao nga kinahanglang ihatud ka niya sa eskwelahan. B. Mopaspas og kaon sa pama- haw ug modali og gawas sa pultahan; kanunay siyang mobuhat sa ingon niana - buluhaton kana sa mama. C. Salamat Ma, magdali og pangandam, ug mokaon kauban sa imong pamilya. 58 L i a h o n a K C O T S K N H T / K C O T S I I © S N O C
KABATAN-ONAN 2 A las 10:00 na sa buntag, ug ipanghatag na sa magtutudlo ang test. Wala kaayo ka makaila sa naglingkod tupad nimo, apan imong namatikdan nga mabalak- on siyang nag-ukay sa iyang backpack. Unsay imong buhaton? A. Pasagdan lang siya. Ikaw gikapoy usab ug nangan- dam para sa test. C. Pangutan- on siya kon duna ba siyay gipangita. Kon makadu- ngog ka nga nagkinahanglan siya og lapis, ihatag nimo ang imohang usa ka lapis. "Imoha na kini," sultihan nimo siya uban sa pahiyom. B. Moingon kaniya nga ayo- ayo na lang. 4 3 Pagkahuman sa klase usa sa imong ka- team sa Pagka alas 5:30 sa hapon, gipakanaog ka sa football naglisud sa pagpasa sa bola sa insak- tong paagi - ikaw hanas niini. Miduol siya human sa praktis ug mihangyo kon makatabang ka ba niya. Unsay imong isulti? imong mama sa usa ka tindahan aron mopalit og regalo sa Pasko para sa imong igsoong babaye. Unsay imong paliton? A. Sayon ra. Mideretso ka ngadto sa bag- ong bola sa basketball nga imo nang gitan- aw sulod sa mga bulan. . . . Tingali ganahan pud siya niini? A. Ingnon nimo nga busy kaayo ka. Tingali sa sunod adlaw na lang. B. Magpili og pinakabarato nga butang sa iyang lista - dili niya kini ikasagmuyo, ug wala ka makagasto og dako. B. Magpanuko sa pag- uyon ug magpasa- pasa og kadiyot, magdali sa paghatag og usa ka paagi ug molakaw dayon aron makighugoy- hugoy sa imong mga higala. C. Mangita og pinakabag- ong libro sa paborito niyang tigsulat. Dili ka makahulat nga makakita sa kalipay sa nawong sa imong igsoon inig- abli niya sa putos! C. Mogahin og pipila ka minutos sa paghatag niya og mga paagi ug mag- set og laing panahon nga makapraktis mong duha. K C O T S K N I H T / K C O T S I © S N O C I D i s y e m b r e 2 0 1 6 59
5 Oras na para matulog ug kapoy na kaayo ka. Apan, wala ka pa makabasa sa imong mga kasulatan. Unsay imong buhaton? A. Subayon nga apil na lang to sa imong pagbasa niadtong Dominggo. B. Samtang nagsiksik sa imong mga kasulatan, nakit- an nimo ang paborito nimong nobela. Traynta minutos human adto nahinumduman nimo ang mga kasulatan ug midali ka sa pag- basa og mubo nga tudling sa wala pa palonga ang mga suga. C. Nakita nimo ang imong mga kasulatan ug ang paborito nimong nobela, apan mode- sisyon nga hatagan og unang prayoridad ang Langitnong Amahan ug mag- ampo og kadiyot sa di pa magsugod og basa. Isulat ang pipila ka mga pagtulun- an samtang magtu- on ka, ug pasalamatan nimo Siya pag- usab sa pag- ampo sa dili pa matulog. RESULTA! Kon ang kadaghanan sa imong tubag (A), mahimo nimong usabon og gamay ang imong focus para sa uban. Hinumdumi, ang paghatag og pagserbisyo sa uban magdala og mas dakong kalipay sa tanan nga naapil (tan- awa sa Mateo 25:34-46). Kon ang kadaghanan sa imong tubag (B), hunahunaa nga "nakadawat kamo nga walay bayad, busa panghatag kamo nga walay bayad" (Mateo 10:8). Hunahunaa kon sa unsang paagi ang kinabubut- on nga paghatag makatabang nimo nga makakaplag og dugang nga kalipay. Kon ang kadaghanan sa imong tubag (C), ipadayon kini! Ang imong PANGHATAG NGA WALAY BAYAD "Ako nag- ampo nga kita matan- mga buhat magpakita sa tinuod nga espiritu sa Pasko. Hunahunaa kon unsaon nimo sa paghatag og kinasingkasing nga mga gasa sa mga tawo sa imong palibut niini nga Kapaskohan. Bisan unsay imong mga talento, makakita ka og paagi sa pagpakita sa imong gugma ug pasalamat alang sa uban pinaagi sa mga gasa nga imong gihatag ug giunsa nimo kini sa paghatag sa matag adlaw. Ang paghatag mamahimo nga panalangin ug dili usa ka buluhaton kon atong masabtan nga pinaagi sa pagserbisyo sa uban, sa tinuod atong giserbisyuhan ang atong Langitnong Amahan (tan- awa sa Mosiah 2:17). ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa Utah, USA. dog sa mga pagbati sa uban, nga mohatag kita nga wala'y pagbati sa pagpamugos o magpaabut og balus, ug kita masayud nga ang sakripisyo matam- is kon atong ibahandi ang hingpit nga kalipay nga mahatag niini sa laing kasingkasing." Presidente Henry B. Eyring, Unang Magta- tambag sa Unang Kapangulohan, "Pag- andam og mga Gasa alang sa Inyong Umaabut nga Pamilya," Liahona, Ene. 2014, 49. 60 L i a h o n a
Ang Misyonaryo nga Pagserbisyo NGA AKONG GIKINAHANGLAN Miyembro ko sa Simbahan, apan nagkinahanglan usab ako sa mga misyonaryo. T R E B E U L O L B A P N G A A N P Y A W G A L U H G A P I Ni Gabriel Costa Silva Sa dihang nag- 17 anyos na ko, ang tanan nakong mga higala nawala na. Namalhin sila, nagser- bisyo og mga misyon, o mihunong sa pagpakighigala nako. Bisan og duna koy pamilya, gibati gihapon nako nga nag- inusara. Gibati nako nga walay suporta sa gawas sa akong panimalay, ug dili ko mahiangay sa uban bisan og naningkamot na ko. Usa ka adlaw ang bag- ong mga misyonaryo nga na- assign sa among ward miadto sa among balay ug nagpaila- ila sa ilang mga kaugalingon. Nangutana sila kon duna ba silay ikatabang namo. Wala ko magtagad sa unsay ilang gisulti tungod kay naghunahuna lang ako kon unsa ko ka masulub- on ug nag- inusara. Dayon ang mga misyonaryo miingon nga ganahan sila nga motabang ko sa pag- tudlo sa pipila sa ilang mga leksyon. Nasurprisa ko! Nganong mohangyo sila og tabang gikan sa usa ka tawo nga klaro man nga wala sa maayong emosyonal nga kahimtang? Miuyon hinoon ko, ug miadto sa pipila ka mga leksyon uban nila. Ang mga misyonaryo wala lamang mota- bang sa mga tawo nga ilang gitudloan apan nahimong maayong impluwen- sya ngari nako. Sa dihang usa sa mga elder ang nabalhin, akong naamguhan nga ang akong kinabuhi nahimong mas maayo sukad ako nagsugod sa pag- gahin og panahon uban sa mga misyonaryo. Daghan ko og kapareha sa misunod nga elder nga miabut sa dapit, ug nagpadayon ko sa paggahin og panahon uban sa mga misyonar- yo. Miawhag, mitudlo, ug misuporta sila kanako. Mitabang sila nako nga mobati og maayo sa malisud nga mga adlaw. Bisan pa sa babag sa pinulongan ug sa ilang busy nga mga iskedyul, ang mga misyonaryo naningkamot sa pagtabang kanako. Ang mga misyonaryo mitabang nako nga makaamgo nga ako wala mag- inusara. Ang Langitnong Amahan ug ang Iyang Anak, nga si Jesukristo, nagbantay nako ug nagtabang nako pinaagi sa uban. Sa dihang mibiya kadtong bag- ong elder, nagpasalamat ako kaniya nga nahimong instrumento sa mga kamot sa Ginoo sa pagluwas kanako. Mapasalamaton ko nga miabut siya sa maong misyon tungod kay siya usa ka panalangin kanako. Sa wala pa kining panahona, hapit wala na koy tinguha nga magmisyon, apan samtang ako nagtan- aw niini nga mga misyonaryo, ang akong tinguha sa pagserbisyo mitubo. Mag- misyon na ko sa dili madugay, ug naglaum sa paghatag sa tanan nako ngadto sa Ginoo sama sa gibuhat niadtong mga misyonaryo. Sa wala pa ang unang parisan sa mga misyonaryo miabut sa akong panimalay, nakahihumdom ko nga mibati nga nag- inusara usa ka gabii ug nag- ampo. Mihangyo ko sa Dios sa akong tibuok kasingkasing sa pagpa- dala og bisan usa lamang ka higala sa pagtabang ug pagsuporta nako. Ang Ginoo mitubag sa akong pag- ampo sa wala damha nga paagi - pinaagi sa pagpadala sa mga misyonaryo. Nasa- yud ako nga si Jesukristo buhi ug nga ang mga misyonaryo mao ang Iyang mga sulugoon. ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa São Paulo, Brazil. D i s y e m b r e 2 0 1 6 61
L L A C N A R B I N G A A N P Y A W G A L U H G A P I AYAW PAGLANGAN Ang mga magbalantay sa karnero nakadungog sa mensahe ug "miadto nga nanagdali" paingon ni Jesus. Makahimo usab ikaw. (Tan- awa sa Lucas 2:15-16.)
M G A T U B A G G I K A N S A M G A L I D E R S A S I M B A H A N Ni Presidente Dieter F. Uchtdorf Ikaduhang Magta- tambag sa Unang Kapangulohan UNSAON NGA MAHIMONG MAPAILUBON Ang Paghulat malisud ang mga nga aktibong maghulat ug maglahutay. Nagkahulugan kini nga magpabilin uban sa usa ka butang ug pagbuhat sa tanan kutob sa atong mahimo - motrabaho, mola- um, ug mogamit sa hugot nga pag- tuo; paglahutay sa kalisud uban sa determinasyon, bisan kon ang mga tinguha sa atong mga kasingkasing nalangan. Ang pailub dili lamang ang paglahutay; kondili paglahutay og maayo! Ang pailub nagpa- sabut nga magpabilin uban sa usa ka butang hangtud sa katapusan. Kini nagpasabut og paglangan sa diha- diha nga katagbawan alang sa umaabut nga mga panalangin. Kini nagpasabut og pagpugong sa kasuko ug pagpugong sa dili mabination nga pulong. Kini nagpasabut nga moba- tok sa dautan, bisan kon ang kadau- tan nagpakita nga naghimo sa uban nga maadunahan. bata nasayud niini, ug ingon man usab ang mga hingkod. Nagpuyo kita sa kalibutan nga nagtan- yag og fast food, dihadiha nga pagpa- dala og mensahe, on- demand nga mga salida, ug diha- diha nga mga tubag sa walay hinungdan kaayo o tulugkaron nga mga pangutana. Kita dili gusto nga maghulat. Ang pipila gani saputon lang dayon kon ang ilang linya diha sa grocery mas hinay nga moirug kaysa niadtong naglibut kanila. Pailub - ang abilidad sa pag- pugong sa atong mga tingu- ha sulod sa panahon - mao ang usa ka bililhon ug talagsaon nga hiyas. Buot natong angkunon ang atong gusto, ug buot nato nga karon dayon. Busa, ang ingon nga pailub ingon og dili makapahimuot ug usahay malisud nga dawaton Bisan pa niana, kon walay pagpa- ilub, dili kita makapahimuot sa Dios; dili kita mahimong hingpit. Sa pagka- tinuod, ang pailub maoy usa ka maka- paputli nga proseso nga maghashas sa panabut, magpasamot sa kalipay, magpapukos sa buluhaton, ug magtan- yag og paglaum alang sa kalinaw. Ang pailub dili kay maghulat lamang. Ang pailub dili ang pagka- walay pagtagad, ni kini kapakyas sa pagbuhat tungod sa atong mga kahadlok. Ang pailub nagkahulugan Ang pailub nagpasabut sa pagda- wat niana nga dili mausab ug pag- atubang niini uban sa kaisug, kalumo, ug hugot nga pagtuo. Kini nagpasabut sa pagka "mauyunon sa pagtugyan sa tanan nga mga butang diin ang Ginoo makakita nga angay ipahamtang ngari [kanato], bisan ingon sa usa ka bata nga motugyan sa iyang kaugalingon ngadto sa iyang amahan" [Mosiah 3:19]. Sa kaulahian, ang pailub nag- pasabut nga pagka "hugot ug makanunayon, ug dili mata- rug sa paghupot sa mga sugo sa Ginoo" (1 Nephi 2:10) matag oras sa matag adlaw, bisan kon lisud kini nga buhaton. Ang buhat sa pailub nagpunting nii- ni: hupti ang mga sugo; salig sa Dios, ang atong Langitnong Amahan; alagari Siya uban sa kaaghup ug sa Kristo- hanong gugma; gamita ang hugot nga pagtuo ug paglaum diha sa Manlulu- was; ug ayaw gayud paghunong. Ang mga leksyon nga atong nakat- unan tungod sa pagpailub mopalambo sa atong kinaiya, mobayaw sa atong mga kinabuhi, ug modugang sa atong kalipay. Makatabang kini kanato nga mahimong takus nga mga naghupot sa priesthood ug matinud- anon nga mga tinun- an sa atong Magtutudlo, nga si Jesukristo. ◼ Gikan sa Abril 2010 nga pakigpulong sa kinatibuk- ang komperensya. D i s y e m b r e 2 0 1 6 63
Usa ka Lahi nga Pasko Lisud nga dili nimo makita si Mama, apan ang Pasko mahimong maanindot gihapon. "Remember him, as you picture Christmas this year" (Children's Songbook, 50). dili kita magmalipayon. Magsaulog gihapon kita sa pagkatawo sa Manluluwas. Hapit na ang Pasko, apan si Diego wala pa ganahi. Mao kini ang unang Pasko sukad nagbuwag ang iyang mga ginikanan. Ug dili na parehas ang gibati. Siya ug ang iyang igsoong lalaki, si Samuel, dili gani makaki- ta ni Mama niining Paskoha. Miyango si Diego. Lisud nga dili makakita ni Mama, apan tingali ang Pasko mahimo gihapon nga maayo, sama sa gisulti ni Papa. Gusto si Diego nga motabang nga kining Pasko mahimong magmalipayon. Miadto siya sa iyang kwarto aron maghunahuna. "Lahi na ang tanan," miingon si Diego ngadto ni Papa. Usahay alang sa Pasko maghimo sila og proyekto sa pagserbisyo isip pamilya. Unsay ilang "Nasayud ako." Subo ang mga mata mahimo niining tuiga? ni Papa. "Usahay mausab ang mga butang sa dili pa kini mahimong mas maayo." Nahilum siya og kadiyot, dayon mipahiyom. "Ang Pasko lahi karong tuiga, apan wala kana magpasabut nga Gitan- aw ni Diego ang pali- but sa kwarto. Nakakita siya og awto- awto nga wala na niya dulai. Iya kining gipunit ug gipatuyok ang mga ligid. Kini maayo pa kaayo. Tingali siya ug ang 64 L i a h o n a N A W K N T S R K I I N G A A N P Y A W G A L U H G A P A G M I
MGA BATA Usa ka Lahi nga Pasko Ni Jane McBride Choate Gibase sa usa ka tinuod nga istorya Papa ug si Samuel makahatag og mga dulaan ngadto sa mga bata nga walay dulaan! Nakakita siya og lain pang mga dulaan ug gibutang kini sa bag uban sa awto- awto. Sa dihang nahuman na si Diego, iyang gidala ang bag ngadto sa kwarto ni Samuel. "Makatabang ba ko nimo sa paglimpyo sa imong kwarto?" nangutana siya. "Surprisa kini ngadto ni Papa." Mitan- aw si Samuel gikan sa litrato nga iyang gidrowing. "Sigurado." Nagtinabangay ang duha ka batang lalaki sa paglimyo sa kwarto ni Samuel. Gisultihan siya ni Diego mahitungod sa pla- no. Nakakita sila og pipila ka mga dulaan nga wala dulai ni Samuel ug gidugang kini ngadto sa bag. Ang mga batang lalaki mitabang ni Papa sa pagpama- lit sa mga sagol didto sa tindahan. Didto sa balay naghi- mo sila og dough ug giporma nga bitoon ug kahoy. Sila si Diego ug Samuel mi- frost og yellow ug green sa mga biskwit. Dayon nagdala sila og gamay nga mga bag sa mga biskwit ngadto sa ilang mga silingan. Sa nahuman na sila, ilang gidala ang bag sa silong. "Pa," miingon si Diego, "nakakita na mi og mga dulaan nga wala na namo dulai. Mahimo ba namo kining ihatag ngadto sa mga bata nga walay mga dulaan?" Pagkahuman sa adlaw, si Diego gikapoy apan mali- payon. Siya ug si Samuel ug si Papa nakabuhat sa mga butang isip pamilya ug nakatabang sa uban. Sakto si Papa. Ang Pasko lahi, apan nindot gihapon kini. ◼ Ang tagsulat nagpuyo sa Colorado, USA. Nasurprisa si Papa ug nalipay. Nindot kana nga ide- ya! Dad- on nato kana ngadto sa gipuy- an sa mga walay balay karong hapon." Ang pagbisita sa pinuy- anan sa mga walay balay makalingaw. Sila si Diego ug Samuel nakadula sa ubang mga bata samtang si Papa nakig- istorya sa mga dagko. Sa ilang pagpauli, si Papa nangutana kon unsa pa ang ilang mahimo aron mahimong espesyal kini nga Pasko. PAGKAHIMONG USA KA EHEMPLO. Ang akong papa dili mosimba, apan naningkamot ko nga mosunod sa mga sugo kon ako anaa sa iyang balay pinaagi sa akong ehemplo kon unsaon sa pagpuyo sa ebanghelyo ni Jesukristo. Dashel P., edad 6, Colorado, USA "Sa miaging Pasko nagluto mi og pagkaon alang sa among mga silingan," miingon si Diego. "Mahimong buhaton nato kana," miingon si Papa. "Mamalit ta og mga kinahanglanon nga himoon og mga biskwit." Nagtuo si Samuel nga ang mga biskwit usa ka nindot nga ideya. D i s y e m b r e 2 0 1 6 65
M G A B A T A N G A N A G B A R U G N G A M A S A L I G O N MGA PANALANGIN gikan ni BLESSY Nagpuyo ko sa India kauban sa akong pamilya. Kinahanglan kong magplano og usa ka espesyal nga Christmas activity alang sa akong eskwelahan ug mopaambit sa ebanghelyo ngadto sa akong mga higala! 1 BATAN- ONG MGA MISYONARYO Ang akong mga lider sa Primary nagtudlo nga kami kinahanglan mahimong mga misyonaryo. Usa- hay dapiton nako ang akong mga higala sa simba- han. Sa kasaga- ran, mobalibad sila. Naghunahuna ko nga basin bata pa kaayo ko nga mahimong usa ka misyonaryo. HI! Ako si Blessy! 2 USA KA HAGIT SA PAMILYA Dayon, sa family home evening, si Papa mihagit sa among pamilya sa pagdapit og usa ka tawo ngadto sa simbahan matag bulan. Gusto kong mobuhat niini, apan lisud! Nagpatabang ko ni Papa. Miingon siya nga mag- ampo ko. Mao nga nag- ampo ko.
3 ANG IDEYA Sa pagkasunod nga adlaw sa eskwelahan, ang prinsipal nangayo og mga ideya para sa kalihokan sa Pasko sa eskwelahan. Duna koy nindot nga ideya! Giingnan nako siya nga ang tanang bata sa Primary mahimong makabisita sa akong simbahan. Gitawagan niya ang akong mga ginikanan, ug nakig- istorya siya sa bishop aron maplano ang kalihokan. Ang among mga lider sa Primary ug mga misyonaryo mitabang usab. 4 USA KA MAKAHINAM NGA ADLAW Unya miabut na ang adlaw. Gikulbaan ko ug naghinam- hinam usab. Dihang gihatud ko ni Papa sa eskwelahan, nakita nako ang tanan nga andam nang moadto. Hapit sa 500 ka mga estudyante ug mga magtutudlo ang miadto! 5 TANAN DIDTO SA SIMBAHAN Didto sa simbahan nanan- aw mi og video bahin sa pagka- tawo ni Jesukristo. Ang mga young adults ug mga misyo- naryo nanganta og nindot nga mga kanta sa Pasko. Ang bishop ug ang akong papa mihatag og pakigpulong kon giunsa ni Jesus sa paghigugma ang mga bata ug mahitungod sa paghigug- ma sa usag usa. Namulong ko bahin sa Pasko. Dunay nindot nga panahon ang tanan! Ang akong prinsipal ug ang akong teacher gani dunay mga pangutana sa mga misyonaryo. MGA TIP NI BLESSY SA PAGBARUG NGA MASALIGON • Pag- ampo alang sa giya. Dapita ang mga tawo sa pag- adto sa simbahan bisan og mobalibad sila. Hinumdumi nga ang Langitnong Amahan motabang kanimo. D i s y e m b r e 2 0 1 6 67
M G A B A Y A N I D I H A S A B A S A H O N N I M O R M O N Hagit ni Moroni Human mamatay ang iyang amahan, nga si Mormon, si Moroni misulat sa bulawan nga mga palid. Misulat siya mahitungod sa priesthood, sa sakrament, ug bunyag. Gihagit kita niya sa pagbasa sa Basahon ni Mormon ug mangutana sa Langitnong Amahan kon tinuod ba kini. Kon kita mag- ampo ug maminaw alang sa tubag, ang Espiritu Santo makasulti nato nga kini tinuod. Gilubong ni Moroni ang mga palid sa yuta aron mapabilin king nga luwas. Nagbasa ko sa akong mga kasulatan uban sa akong papa kada adlaw. Nakatabang ni nako nga makabaton og pagpama- tuod. Dili ko mohunong. Spencer P., edad 10, Wisconsin, USA "Ang Bulawan nga mga Palid," Jacob D., edad 11, Nova Scotia, Canada Guntinga, pilo- a, ug tipigi kining challenge card! Madawat Nako ang hagit! □ Sag- uloha ang Moroni 10:5. □ Sunda ang hagit ni Moroni! Pag- ampo nga ang Espiritu Santo motabang ninyo nga masayud nga ang Basahon ni Mormon tinuod. □ Bisitaha ang scripturestories. lds. org sa pagtan- aw sa mga video 53-54 sa mga istorya sa Basahon ni Mormon. M O R ONI □ Akong gihagit ang akong kaugalingon sa pag . . . D N A R T S K C E B D E R A N G A A N P Y A W G A L U H G A P I : A L A W A S S O B U
M A K A B A S A K O S A B A S A H O N N I M O R M O N D N A R T S K C E B D E R A J N G A A N P Y A W G A L U H G A P I N O S R E D N A Y R R A H N G A A N P I , Mga Kasulatan Niining Bulana Human ninyo mabasa ang usa ka tudling sa kasulatan, kolori ang nagtukma nga ginume- rohang mga bahin sa litrato sa pagpanganak [nativity]! 1 1 Nephi 11:14-28 2 2 Nephi 19:6 3 Mosiah 15:1-4 4 Alma 5:48 5 3 Nephi 9:15 6 Mateo 1:19-25 7 Mateo 2:7-11 8 Lucas 1:27-31 7 8 6 5 O T S R K I N O W A T A K G A P A S A N G A N A N S A A S 4 2 3 2 A T E P O R P S A S N A K G E Y L A T E D I 1 hunahunaa ang usa ka Kuwadra Sa dihang mibiyahe si Maria ug si Jose paingon sa Bethlehem, ang bugtong dapit nga ilang kaistaran mao ang usa ka kuwadra nga dunay mga hayop. Natawo si Jesukristo sa usa ka kuwadra ug gipahimutang sa usa ka pasungan. Ang mga Magbalantay sa mga Karnero ug mga Mago misunod sa usa ka bitoon aron makit- an si Jesus. Ang mga Nephite nakakita usab niini nga bitoon ug nasayud nga natawo na si Jesus. Atong gisaulog ang Pasko aron sa paghi- numdom sa Iyang pagkatawo. ◼ Mahimo kamong maka- print og dugang nga mga kopya diha sa liahona. lds. org. D i s y e m b r e 2 0 1 6 69
M G A T U B A G G I K A N S A U S A K A A P O S T O L Ni Elder Dale G. Renlund Sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles Unsaon nako nga mobati nga mas duol ngadto sa Manluluwas? M a h a n d u r a w n a t o a n g p a s u n g a n s a B e t h l e h e m d i i n S i y a m a t a w o . t a g i u n - M a k a h i n u m d o m k i a l a n g a n t u s t a m a p a s a y l o . s a N i y a p a g - n a t o a r o n k i M a k a h i b a l o k i t a n g a a n g M a n l u l u w a s a n a a s a d u o l s a t a n a n g h i g a y o n . Gikan sa "Nga Ako Unta Makadala sa Tanan nga mga Tawo ngari Kanako" Liahona, Mayo 2016, 39-42. 70 L i a h o n a Mahinumdom kita Kaniya kon moambit kita sa sakramento.
a s d o g n u t i h a m g n a g u d g o n o - t a k g a p a s d r a k a g m g n n k a t i i i m a G a h u D g o u p a N a s l m u r o K a s g u n a h o u g n a p a K g n a n U a s p o k a s l a g m d r a k a g m g n a n o h a y p o k g n o m n b a s o m h a M i i . s e l o t s o p A a g m a k s a m g o a k t n i r p g a m a g n o m h a M i . e m a g g n h c t a m g o o m h g a m g u i i i s k a S a g n l a y s e p s E a s d r a K a g M . g r o . s d l . a n o h a i l a s a h d a y p o k g n a h g a d i D i s y e m b r e 2 0 1 6 71
72 L i a h o n a m i s y o n a r y o Y o u n g U n v e r s i t y i b r o s a p a g k a h m o n g m g a i Y o u n g U n v e r s i t y i
K a n h i p r e s i d e n t e s a B r i g h a m
N a g - a w h a g s a m g a m y e m i
K a n h i p r e s i d e n t e s a B r i g h a m
E d u c a t i o n a l S y s t e m N a g t r a b a h o s a C h u r c h
s a U n i t e d S t a t e s A i r F o r c e U s a k a p i l o t o s a j e t fi g h t e r
d e a e r s h p s a s a k y a n a n l i M d u m a a o g u s a k a i l s a U t a h u g h u w e s s a K o r t e S u p r e m a E n g a n d l n i E d e r l C o o k d d t o s a i
s a b a s e b a l l M a o y p i t c h e r s a e s k w e a h a n l s a i y a n g t e a m t a a s n g a m g a s u m b a n a n s a k o e h y o t u n g o d s a l i i y a n g
N a h m o n g u s a k a a b o g a d o i s h o p i s i p u n a n g t r a b a h o
K a n h i k o m p a n y o n s a m i s y o n
N a g t u b o s a N e w Y o r k U S A
G a n g g a a n o g " a n g b i s h o p " i
N a n g l i m p y o o g r a d o r e p a i r i k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l E d e r J e ff r e y R l . H o l l a n d E d e r R o b e r t D l . H a e s l E d e r l M R u s s e . l l B a l l a r d E d e r D a l l l i n H . O a k s
9 k a b a b a y e u g 1 k a l a a k l A d u n a y 1 0 k a m g a a n a k - u g J a p a n i
i y a n g m g a a n a k u g m g a a p o G a n a h a n m a g - s k i u b a n s a U s a k a p i l o t o s a e r o p a n o l
I d a h o B r i g h a m Y o u n g U n v e r s i t y - i R c k s C o i l l e g e n g a k a r o n K a n h i P r e s i d e n t e s a s a i l a n g b a s e m e n t
s a C a n a d a P r e s i d e n t e s a m i s y o n p a m a n t a a a n l u g p a g - i m p r i n t a o g N a g t r a b a h o s a p u b l i k a s y o n
s a U S A r m y d d t o s a K o r e a i M i s e r b i s y o i s i p u s a k a d o k t o r k a s i n g k a s i n g K a n h i d o k t o r s a
s a g u b a t G e r m a n y i s i p m g a b a k w p a m i l y a n g a d t o s a W e s t M a y a s k u y o g s a i l i y a n g i t
s a i y a n g a m a h a n s a p i s a r a N a k a k a t - o n o g p h y s i c s g k a n i h g h s c h o o i l M d u a o g b a s k e t b a i l l l s a
d a g h a n g b y u d a i b i s h o p s a w a r d n g a a d u n a y 2 2 s a p a g - a a g a d l i s i p G i t a w a g s a e d a d n g a U a h n g m g a A d a w l i l k a m g a A p o s t o e s l U n a n g K a p a n g u o h a n l U n a n g K a p a n g u o h a n l n i J e s u k r i s t o s a m g a S a n t o s s a S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l I k a d u h a n g M a g t a t a m b a g s a U n a n g M a g t a t a m b a g s a I k a - 1 6 n g a P r e s i d e n t e s a S m b a h a n i R u s s e l l M . N e l s o n D e t e r F i . U c h t d o r f H e n r y B . E y r i n g T h o m a s S . M o n s o n P r e s i d e n t e P r e s i d e n t e P r e s i d e n t e P r e s i d e n t e
g o a s a b g a p a S a g m a g n g n a g u d d o g n u t i h a m a y r o t s i g u a t e p o r p a g m a s , s e o t s o p a a g m l g n a a h a t i s i b s t e h p o r p / g r o . s d / s e l t s o p a - d n a - s t e h p o r p - e r a - t a h w l D i s y e m b r e 2 0 1 6 73
74 L i a h o n a s a C z e c h R e p u b l i c d o k t o r s a k a s i n g k a s i n g t i b u o k S m b a h a n i L D S C h u r c h n g a b u i l d n g i
N a g t r a b a h o i s i p u s a k a
M i s e r b i s y o i s i p b i s h o p s a
M p a h n u n g o d s a u n a n g i i p a g k a - t i n - e d y e r e x e r c i s e n g a m g a e k p o i p n a k a m p o r t a n t e " i i
M b a h n s a S w e d e n s a i l i
N a g n e g o s y o o g p a n g - " A n g m g a t a w o m a o y " i s u g n g a s u n d a o " l J a p a n
D u n a y m o t t o n g a G u n n a r , n a g p a s a b u t n g a u g p r e s i d e n t e s a m i s y o n s a s a N e w Y o r k C i t y
A n g i y a n g m d d e n a m e i l ,
M i s e r b i s y o i s i p m i s y o n a r y o
K a n h i p r e s i d e n t e s a m i s y o n k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l E d e r D a e G l l . R e n u n d l E d e r G a r y E l . S t e v e n s o n E d e r R o n a d A l l . R a s b a n d P a s i p k o i s a m g a I s l a s a h a n s a P i l i p n a s u g i
K a n h i l i d e r s a S m b a - i U n v e r s i t y - I d a h o i
s a p a g s u g o d s a M o r m o n o r g . M i t a b a n g s a p a g d u m a a l s a m i s y o n s a F r a n c e
s a m i s y o n S c o t t i s i p i y a n g p r e s i d e n t e s a A r g e n t i n a u b a n n i E d e r l M i s e r b i s y o o g m i s y o n d d t o i
a n g b i s e - p r e s i d e n t e a s a w a s i M a r y , n g a m a o s a i y a n g u m a a b u t n g a b o d y s a j u n o r h g h i i , k a u b a n K a n h i p r e s i d e n t e s a s t u d e n t -
B r i g h a m Y o u n g R c k s C o i l l e g e n g a k a r o n K a n h i P r e s i d e n t e s a m y e m b r o s a S m b a h a n i i i y a n g a m a h a n s a p a g k a -
m i s y o n a r y o u g p r e s i d e n t e M i s e r b i s y o i s i p
H i l l C u m o r a h i s i p t i n - e d y e r M a p i i l s a P a g e a n t s a n g a l a a k l u b a n s a i i y a n g m a g u a n g l
o g m i s y o n m b u n y a g s a i H u m a n s a p a g s e r b i s y o s a I d a h o U S A a a n g s a l i y a n g p a m i l y a o d h u m a n s a p a g - a m p o h g h s c h o o i l f o o t b a l l t e a m
N a g t u b o s a d a i r y f a r m
N a g d a k o n g a t i g u t o o g p a n l
N a k a b a t o n o g p a g p a m a t u -
U s a k a q u a r t e r b a c k s a i y a n g k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l k a m g a A p o s t o e s l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l S a K o r u m s a N a p u o g D u h a l E d e r N e l i l L . A n d e r s e n E d e r D l . T o d d C h r i s t o ff e r s o n E d e r l Q u e n t i n L . C o o k E d e r D a v i d A l . B e d n a r
ATONG PAHINA Ni Daniela M., edad 9, Cortés, Honduras "Ang Usa Ka Bata Natawo," ni Sophia M., edad 7, Cortés, Honduras Matag adlaw, maminaw si Paola sa usa ka CD sa mga kanta sa Primary ug nakakat- on og pipila ka mga kanta. Ganahan kaayo siya sa "Sunda ang Propeta." Ganahan usab siya nga mobasa sa Mga Istorya sa Basahon ni Mormon kauban sa iyang mama. Bag- ohay lang mibisita siya sa iyang mga paryente ug gisultihan sila bahin sa istorya ni Ammon ug sa mga Lamanite. Paola C., edad 3, Oaxaca, Mexico Ni Lohan B., edad 9, São Paulo, Brazil Mga bata sa Primary sa Rome, Italy, mihimo og Christmas tree pinaagi sa ilang matinabangong mga kamot.
M G A I S T O R Y A S A B A S A H O N N I M O R M O N Espesyal nga Saad ni Moroni Si Mormon dunay anak nga lalaki nga ginganlan og Moroni. Human namatay si Mormon, misulat si Moroni diha sa bulawan nga mga palid. Gisulat ni Moroni ang mga pag- ampo sa sakrament. Gisulat niya nga ang tanang butang nga maayo nga gikan sa Dios. 76 L i a h o n a T T O T S L Y R P A N G A A N P Y A W G A L U H G A P A G M I
Gisulat ni Moroni nga gihigugma ni Jesus ang tanang mga bata. Miingon siya nga makaampo kita aron makabaton og gugma diha sa atong kasingkasing. Mihimo si Moroni og espesyal nga saad. Gisulat niya nga kon mobasa kita sa Basahon ni Mormon ug mangutana sa Dios, ang Espiritu Santo mosulti kanato nga kini tinuod. Dayon gilubong ni Moroni ang mga palid didto sa Bungtod sa Cumorah aron mapabilin kini nga luwas. D i s y e m b r e 2 0 1 6 77
Daghang katuigan ang milabay mianhi sa yuta si Moroni isip usa ka anghel. Gipakita niya ni Joseph Smith kon asa gilubong ang bulawan nga mga palid. Gipanalanginan sa Dios si Joseph og gahum sa paghubad sa mga pulong diha sa mga palid. Karon makabasa kita sa mga pulong ni Moroni diha sa Basahon ni Mormon! ◼ 78 L i a h o n a
K O L O R A N A N N G A P A H I N A Gimahal Nako ang Akong Pamilya T T O T S L Y R P A I N G A A N P Y A W G A L U H G A P I D i s y e m b r e 2 0 1 6 79
H A N G T U D S A S U N O D N A T O N G P A N A G K I T A Ni Elder Jeffrey R. Holland Sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles ANG TINUOD NGA KINAIYAHAN SA DIOS Si Jesukristo mao ang hingpit nga pagpakita sa pag- amuma sa Amahan. Human nga ang mga henerasyon sa mga propeta misulay pagtudlo sa pamilya sa tawo sa kabubut- on ug paagi sa Amahan, nga sa kasagaran wala kaayo magmalampuson, ang Dios sa Iyang katapusang paningka- mot nga kita makaila Kaniya, mipada- la sa yuta sa Iyang Bugtong ug hingpit nga Anak, nga gilalang pareha sa Iyang hitsura, aron magpuyo ug moa- lagad sa mga mortal diha sa inadlaw- adlaw nga mga hagit sa kinabuhi. Ang pag- anhi sa yuta uban sa maong responsibilidad, aron pag- tuman sa mga katungdanan ni Elo- him - nga mosulti sama nga Siya ang nagsulti, maghukom ug mag- alagad, mahigugma ug mopasidaan, mag- antus ug mopasaylo sama sa Iyang himoon - kini mao ang katungdanan nga ingon ka dako nga ikaw ug ako dili gayud makatugkad sa maong butang. Apan sa kamaunungon ug sa determinasyon nga mao ang kinaiya sa balaanong bata, si Jesus maka- sabut niini ug Iya kining gihimo. Dayon, sa dihang ang pagdayeg ug dungog miabut na, mapainubsanon Siyang mihatag sa tanang pagdayeg ngadto sa Amahan. "Ang Amahan . . . mao ang nagahi- mo sa iyang mga buhat," Siya miingon nga matinguhaon. "Walay bisan unsa nga arang mabuhat sa Anak sa iyang kaugalingong kabubut- on, gawas lamang nga iyang makita nga gina- buhat sa Amahan: kay [bisan unsay Iyang] ginabuhat, ginabuhat usab kana sa Anak sa samang paagi" [ Juan 14:10; Juan 5:19]. Sa laing okasyon Siya miingon: "Ako nagasulti sa nakita ko sa atubangan sa akong Amahan" [ Juan 8:38]. . . . . . . Ang uban sa kalibutan karon nag- antus gikan sa makapasubo nga sayop nga pagsabut kabahin Niya[Dios ang atong Amahan sa Kahangturan]. Lakip niini malagmit adunay mobati nga layo gikan sa Amahan, gani nahilayo gikan Kaniya, kon ugaling mituo man sila Kani- ya . . . Pinaagi sa sayop nga pagbasa (ug sigurado, sa pipila ka mga hita- bo, usa ka sayop ang pagkahubad) sa Bibliya, kini nagpakita nga ang Dios nga Amahan ug si Jesukristo ang Iyang Anak naglihok nga lahi 80 L i a h o n a ra gayud kaayo, kini bisan pa sa kati- nuod sa Daang Tugon ug sa Bag- o, nga ang Anak sa Dios usa ug mao ra, nga nagbuhat sama sa kanunay Niya nga gihimo ubos sa direksyon sa Amahan, kinsa sa Iyang kaugalingon sama ra " sa kagahapon, sa karon ug sa kahangturan." 1 . . . Busa ang pagpakaon sa gigutom, pag- ayo sa masakiton, pagpanton sa pagkahipokrito, pagpangamuyo alang sa hugot nga pagtuo - kini mao ang Kristo nga nagpakita kanato sa agi- anan ngadto sa Amahan, Siya kinsa "maloloy- on ug mapuangoron, dili daling masuko, mainantuson ug puno sa kamaayo." 2 Sa Iyang kinabuhi ug labi na sa Iyang kamatayon, si Kristo namahayag, "Mao kini ang kapuangod sa Dios nga akong gipakita kaninyo, ingon man sa akong kaugalingon." Sa hingpit nga pagpakita sa anak sa hingpit nga pag- amuma sa Ama- han, sa Ilang hiniusang pag- antus ug gisaw- an nga kasubo alang sa mga sala ug kasakit sa kasingkasing natong tanan, atong makita ang kinadak- an nga kahulogan sa gipamahayag: "Kay gihigugma gayud sa Dios ang kalibu- tan nga tungod niana gihatag niya ang iyang bugtong Anak, aron ang tanan nga mosalig kaniya dili malaglag, kon- dili may kinabuhing dayon. Kay gipa- dala sa Dios ang iyang Anak nganhi sa kalibutan, dili aron ang kalibutan iyang pagahukman sa silot, kondili aron ang kalibutan maluwas pinaagi kaniya" [ Juan 3:16-17]. ◼ Gikan sa "Ang Kahalangdon sa Dios," Liahona, Nob. 2003, 71-73. MUBO NGA MGA SULAT 1. Sama pananglit, 1 Nephi 10:18; 2 Nephi 27:23; Moroni 10:19; Doktrina ug mga Pakigsaad 20:12. 2. Lectures on Faith (1985), 42. S D R A H C R K R K I . J N , O Y A G E Y A B A B I
MGA IDEYA Mga Pamilya: Usa ka Celestial nga Sumbanan "Ang tumong sa pamilya dili lang kay aron mahapsay ang dagan dinhi sa yuta ug isalikway kon maabut na sa langit, Hinoon, mao kini ang han-ay sa langit. Kini ang kopya sa celestial nga sumbanan ug sa pagsundog sa mahangturong pamilya sa Dios." Presidente Dieter F. Uchtdorf, Ikaduhang Magtatambag sa Unang Kapangulohan, "Agig Pagdayeg Niadtong Miluwas," Liahona, Mayo, 2016, 77.
Anaa Usab Niini nga Isyu PARA SA MGA YOUNG ADULT M G A Y O U N G A D U L T Hugot nga Pagtuo, Paglaum, ug Gugma nga Putli: May Kalabutan nga mga Hiyas p. 44 Wala kita nagpundok sa pagtuo ibabaw sa paglaum ibabaw sa gugmang putli sama sa pagtumpi og mga bloke - kining importanteng mga hiyas kinahanglan gayud malala sa atong mga kinabuhi aron matabangan kita nga mamahiong tinuod nga sumusunod sa Manluluwas. D i s y e m b r e 2 0 1 6 45 ALANG SA MGA KABATAN- ONAN ANG PAGKAHIMONG USA KA TINUOD NGA BAYANI SA BUHAT Hunahunaa sulod sa usa ka minuto nga ang mga propeta sa karaan dili pa ingon ka masulondon sama sa ilang kamasulundon sa tinud- anay. Palaran gayud kita, sila wala lang naglingkod, apan - sama sa mga bayani - sila milihok. Mahimo usab ni ninyo. p. 52 PARA SA MGA BATA p. 64 Usa ka Lahi nga Pasko Wala masayud si Diego kon parehas ra ba ang Pasko nga wala si Mama, apan naka- ideya siya sa pagtabang nga mahimo ang Pasko nga mas maayo alang sa ubang tawo!