INUTIL ANG GUBYERNO SA PAGBULIG SA MGA OFW p.3 ! MANDU NI DUTERTE NGA PAMUGOT-ULO NGA MAY PADYA, GINKUNDENAR SANG NPA-PANAY p. 5 MAGBANGON! MACHO- PASISTA NGA REHIMENG US-DUTERTE PUKANON! p. 6 ! Sinipi sa kasaysayan ! PAGBOMBA SANG IMPERYALISMONG US SA ILOILO CITY p. 11 TUIG 41, NUMERO 2 HILIGAYNON EDISYON PEBRERO 2018 ! ! ! ! ! ! ! ! ! Editoryal ! PAMATUKAN KAG PASLAWON ANG PASISTA NGA !! PANGKUGMAT SANG REHIMENG US-DUTERTE! ! !!odo-pasingki si Duterte sa iya pag-atake sa T Indi man gani federal nga gubyerno ang iya tuyo. Hapin lang ini sa iya tuyo nga ipwesto ang kau- galingon sa pagtukod sang diktadura nga paghari. Plano niya tani ang madasig nga tigayunon ang cha-cha kag palutson sa plebisito kadungan sa barangay eleksyon sa Mayo sining tuig. mga rebolusyonaryong kahublagan, sa mga progresibo nga organisasyon kag bisan sa taga-masmidya kag academe nga mabaskog nga nagapamatuk sa iya maniobra nga mangin dik- tador kaangay kay Marcos. ! ! ! Nagawaras siya kay wala naabot ang iya handum nga dali-dalion ang pagbag-o sang kons- titusyon (charter change ukon cha-cha) para sa walay unod kag paltik nga federal nga gubyerno. ! Apang ginduso sang nagkalain-lain nga sektor lakip ang masmidya ang kinamatarung sa pagpahayag. Ginduso sang mga istudyante kag academe ang ila kinamatarung sa pagtipon ka- DABA-DABA, PEBRERO 2018 !1
angut sa atake ni Duterte sa nagaprotesta nga pa- matan-on nga kuno i-kick out sila sa mga iskwe- lahan, pareho sang UP nga ginagastuhan sang gubyerno. Wala man untat ang pagprotesta kag pag- hulag sang mga sektor sang kababainhan angut sa isyu sang coal-fired power plant kag coal ash; jeepney phase-out sa mga drayber; manubo nga sweldo kag batuk sa kontraktwalisasyon sa mga mamumugon; isyu sang mga OFW, problema sa suplay sang bugas sa bahin sang mga mangungu- ma, kag iban pa. Sa kamatuoran, ginahadlukan si Duterte sa mga protesta sang malapad nga pumuluyo. Rason nga ginaduso sini ang hagna nga indi siya mapa- halin sa pwesto pareho sa pamaagi sang people power ukon ano pa man nga pamaagi, durante sa iya termino asta sa 2022. Ining pagpaniguro ni Duterte nga indi mapahalin isa sa mga tulungtungan niya pakadto sa lubos nga diktador nga paghari. Ining hagna ginaduso niya paagi sa iya tandu-tandu nga mayorya sa kong- greso. Samtang padayon nga ginabraso kag ginapresyur ang mga oposisyon, indi- bidwal man ukon partido nga magluhod sa kagustuhan niya. non nga kinamatarung kag internasyunal nga layi sa gyera sa ginalunsar nga gyera kontra-druga, gyera kontra-Moro kag todo gyera kontra sa rebo- lusyonaryong pwersa. Bisan ang Amnesty Inter- national (isa ka organisasyon nga nagabantay kag may adbokasiya sa tawhanon nga kinamatarung) may deklarasyon nga napaslawan ang rehimeng Duterte sa pagpangapin sang mga kinamatarung sang mga pumuluyo sa gyera kontra-druga kag sa kinamatarung sang pumuluyo sa hilway nga pagpahayag. Pero padayon nga ginapakita ni Duterte sa publiko kag sa internasyunal nga komunidad nga ang gubyerno kag AFP-PNP amo ang tunay nga terorista. Ginagarantiyahan pa gid ni Duterte ang Sa mga rebolusyonaryong pwersa, dalagkuan nga operasyon militar ang ginalunsar sang rehimen kag AFP sa prioridad nga mga lugar, agud kugmaton ang rebolusyonaryong pwersa kag mga pumu- luyo. Ginakumbinar ni Duterte ang atake militar kag saywar sa handum nga mapakupos asta sa ka- tunga ang kusog sang NPA sa pungsod antes ma- tapos ang 2018. Kabahin na sang saywar ang paltik nga pasurender sa mga NPA, sistema sang padya sa pagpamatay sa NPA asta sa paghikayat sa pagpang-abuso sa kababainhan kag pagluthang sa kinatawo sang mga babaye nga suspetsado nga rebelde. Isa ka tuig na nga ginmandu ni Duterte nga "tapanon ang kabukiran" batuk sa NPA sa idalum sang Oplan Kapayapaan. Pinulo-pulo ka libo na ang nabiktima sang paglapas sang tawha- AFP, PNP kag mga paramilitar nga wala sila sang salabton sa dugang nga mga krimen kag malapa- ran nga paglapas sa tawhanon nga kinamatarung sang pumuluyo kag sa internasyunal nga layi sa gyera. Ang mapintas nga gyera ni Duterte naga- palubha sa pag-antus sang malapad nga pumuluyo nga madugay na nagaagunto sa kaimulon kag na- gapangita sang tunay nga pagbag-o. Indi pa ma- limtan sang pumuluyo ang mga promisa ni Duterte -- pareho sa pagpauntat na sang kontrak- twalisasyon, libre nga irigasyon, kag iban nga reporma nga gintalikdan niya. Akig ang mga imol sa una pa lang nga hugnat sa pagpuga sa pagpa- muhis paagi sa Tax Reform Acceleration and DABA-DABA, PEBRERO 2018 !2
Inclusion (TRAIN) nga nagpalala sang gutom. Nagtaas ang presyo sang mga balaklon kag nagaiwat ang suplay sang bugas. halin sa kubay sang mga abogado, senador, propesyu-nal kag iban pa nga mga demokratiko nga sektor. Ang tunay nga pagbag-o sa katilingban maagum lang paagi sa rebolusyonaryong paghi- makas agud ipatuman ang tunay nga reporma sa duta, pungsodnon nga industriyalisasyon kag pag- tib-ong sang mga kinamatarung sang pumuluyo kag pangkabilugan nga kaayuhan nila. Ini nga pagbag-o indi maagum paagi sa cha-cha sa ida- lum sang rehimeng US-Duterte. Kinahanglan dugang pa nga palaparon ang alyansa kontra-Duterte kag bugkuson sa isa ka mabaskog nga pagbato sa isyu sang cha-cha, batuk sa pagtinguha nga maghari bilang lubos nga diktador, pagpilit sang kontra-pumuluyo nga mga polisiya, kag malaparan nga pasista nga tikang sa pagpang-gyera. Palaparon kag pabaskugon ang panawagan sang pagbagsak sa pasistang rehimeng US- Duterte asta sa luwas, sa mga OFWs nga biktima sang pagpabaya sang rehimen kag pagkainutil sa pagpatuhaw sang trabaho sa sulod sang pungsod kag pagpataas sang sweldo. Tigaylo, ang pagbag-o sa cha-cha nga pla- no ni Duterte amo ang pagkakas sang nabilin nga gamay nga proteksyon sa patrimonya kag sobe- ranya sang pumuluyong Pilipino agud lubos nga makontrol sang dumuluong sang dunang mang- gad kag mga resorsa sang pungsod kag palubhaon ang paghimulos sa pumuluyo. Ang armado nga kusog sang pumuluyo, ang NPA sa isla, padayon nga magpadaku sang kaugalingon nga kusog kag maglunsar sang mga taktikal nga opensiba. Ang suporta sang masa nga ginapaantus sang subong nga rehimeng US- Duterte amo ang walay pagkahubas nga tuburan sang kusog kag suporta sang NPA. Kabahin man sang plano nga cha-cha ang pagpasiguro nga magpabilin si Duterte sa poder bilang diktador, lupigon ang mga pagpamatuk sang pumuluyo sa neoliberal nga mga polisiya nga nagapabor sa paghugakum sang ganansya kag kurakot sang kahimbon niya nga mga burukrata, dalagku nga nga lokal kag dumuluong nga mga kapitalista. Nagaupod ang rebolusyonaryong pwersa sa Panay sa padayon nga pagpanikasog sa pagpaslaw sang mga pasista nga atake kag pangkugmat sang rehimeng US-Duterte asta nga mapukan ini.# Nagabaskog ang pagpamatuk sang pumuluyo sa plano nga pagbag-o sa konstitusyon ! Inutil ang gubyerno sa pagbulig sa mga OFW S ang nasapwan nga patay na si Joanna Demafelis, isa ka OFW nga taga-Sara, Iloilo, gilayon nga nagdrama si Duterte. Ginpauntat niya ang deployment sang mga OFW sa Kuwait ! kag ginpapauli sa pungsod ang mga gusto magbalik nga OFW. Pero wala man sang ma- lawigan nga alternatibo ang gubyerno kon anhon niya ang mga mabalik nga OFW nga wala man diri sang matrabahu- an, ukon tuman kanubo sang sweldo kon may ara gid man temporaryo nga maobrahan. M a d a m o s a n g m g a OFW ang nagreklamo sini nga tikang ni Duterte. Sugpon lang sang drama ni Duterte ang pag- kadto niya sa Sara, Iloilo para kuno abi makig-unong sa haya ni Joanna. Nagaabot sa 15 milyu- nes ang mga OFW lakip ang mga indi dokumentado. Naga- lapta sila sa 239 ka mga pung- sod. Kada adlaw, apat asta lima DABA-DABA, PEBRERO 2018 !3
ka lungon sang patay nga OFW ang nagabalik sa pungsod, ukon masobra 2,000 ang nagaka- matay nga OFW nga nagapauli kada tuig. Ngaa wala ni Duterte ginakadtuan ang ila mga haya? Ginapabay-an sang rehi- men ang problema sang mga OFW. Sa kaso ni Joanna, madu- gay na nga wala siya nakontak sang iya pamilya. Madugay na- man nga nagpangayo bulig ang pamilya niya sa mga ahensya sang gubyerno, apang napabay- an lang. Asta nasapwan nga pa- tay na gali siya kag isa na ka tuig nga nagtig-a sa freezer ang iya bangkay. Nagkadto si Duterte, sa haya. Kuno abi, nagapakig- unong apang sa kamatuoran, na- gapanabon na lang si Duterte sa kapalpakan sang gubyerno sa paglubad sa mga problema sang mga OFW. Interesado lang ang gubyerno sa pagkuha sang buhis halin sa OFW. Suno sa Bangko Sentral sang Pilipinas, nag-abot sa US$20 bilyon sad- tong 2011 halin sa US$18.8 bil- yon sadtong 2010 ang remit- tance sang mga OFW. Ang mga OFW amo ang mga mamumugon nga wala sang matrabahuan sa sulod sang pungsod bangud indi industri- yalisado kag malakolonyal kag mala-pyudal ang sistema. Wala sang kapasidad ang ekonomiya sang pungsod nga mahatagan sang trabaho ang nagadamo nga pwersa pangabudlay nga halin sa kaumhan nga wala sang kau- galingon nga duta nga matra- bahuan. Bangud wala sang base- han nga industriya, indi matuga sang Pilipinas ang mga trabaho nga kinahanglan para sa mga nars, doktor, engineer nga may bastante nga sweldo kag iban pa nga propesyon sa kolehiyo kag unibersidad. Isa ka nagapanguna nga programa sang pungsodnon- demokratikong rebolusyon kag sang National Democratic Front-Philippines (NDFP) ang DABA-DABA, PEBRERO 2018 pagpatuman sang pungsodnon nga industriyalisasyon. Upod sa pagpatuman sang tunay nga reporma sa duta, basehan ini nga tikang sa patag sang ekono- miya kag pangkatilingban agud mapauswag ang kahimtangan sang pumuluyong Pilipino. Nangin adyenda ini sa peace talk sang nagligad nga 2017 sa tunga sang NDFP kag GPH (Government of the Philippines) sa adyenda sang Comprehensive Agreement on Socio-Economic Reforms. Uga- ling, wala man sang makata- rungan nga rason kon ngaa gin- utas ni Duterte ang peace talks. Karon nagadrama si Duterte sa pagkabalaka sa mga OFW. Apang wala man niya tampad nga ginakomprontar kag ginalubad kon ano ang proble- ma nga ugat sang pagluntad sang mga OFW. Kaangay sa mga rehimen nga ginsundan niya, ginapadayon nila ang poli- siya ni Marcos nga Labor Ex- port Program (LEP) bilang ti- kang sa artipisyal nga paglu-bad sang disempleyo sa pungsod. Gin-gamit pa ini agud mangin gatasan sang pagpa- muhis samtang inutil sa pag- bulig sa mga OFW.# !4
Mandu ni Duterte nga pamugot-ulo nga may padya, ginkundenar sang NPA-Panay ! ! sila sang salabton sa dugang nga mga krimen kag malaparan nga paglapas sa tawhanon nga kinamatarung sang pumuluyo kag sa internasyunal nga layi sa g y e r a . " D u g a n g p a s a n g pahayag. G inkundenar sang Coronacion Chiva "Waling-Waling" Com- mand sang NPA-Panay ang mandu ni Duterte nga may padya ang sin-o man nga makapatay kag pugot-ulo sa suspetsado nga NPA. Basta isulod lang ini sa balde nga may yelo kag dalhon sa iya. Gindeklarar ini sang presidente kag commander-in-chief sang AFP sadtong pagkadto niya sa hedwarters sang 301st Brigade sang AFP sa Camp Hernandez, Dingle , Iloilo sadtong Pebrero 23 sini nga tuig. Ginpaathag man ni Ka Julio Montana nga ang mga gin- mandu ni Duterte nagalapas sa kasugtanan sa Comprehensive Agreement on Respect for Hu- man Rights and International Humanitarian Law (CARH- RIHL) ilabi na sa isyu sang pag- respeto sa mga bangkay/patay. "Ginadumilian sa inter- nasyunal nga layi ang terorista nga pagpamatay kag desecration sa mga bangkay. Pero ginatulod ni Duterte ang terorismong pag- pamugot-ulo gamit ang linibo nga padya halin sa buwis sang mga pumuluyo kag hampangan kag makangilidlis nga abusuhan ang mga kaba-bainhan paagi sa paglugos kag pag-luthang sa ila kinatawo. Sa atubang sang iya mga mersenaryo nga tropa ginmandu niya ang labing makangilidlis nga pagpamatay -- ang pagpugot sang ulo sang mga NPA, isulod sa balde nga may ice kag dalhon sa iya. Kabaylo sini, magahatag kuno siya sang padya nga P25,000 kon ordinaryo nga NPA ang mapatay kag P50,000 na- man kon iskwad lider. Ginpa- nubo na ini sang nauna nga anu- nsyo ni Duterte kag sang AFP nga maghatag sang P100,000 sa makapatay sang suspetsado nga NPA. Antes sini, ginmandu man sang macho-pasistang Duterte nga pangluthangon sa ila kina- tawo ang mga babae nga sus- petsado nga NPA. siya ka presidente nga psycho- path killer!" Ginpahayag man sang NPA-Panay nga padayon nga ginapakita ni Duterte sa publiko kag sa internasyunal nga komu- nidad nga ang gubyerno kag AFP-PNP amo ang tunay nga terorista kon sa diin, pinulo-pulo ka libo na ang ginbiktima sa ginlunsar nga gyera-kontra druga, gyera kontra Moro, kag todo-gyera kontra sa NPA kag pumuluyo. "Ining pinakaulihi nga mandu sang commander-in-chief sa may padya nga pagpa-mugot- ulo, nagahimo sa pwersa sang AFP kag PNP bilang mga kurap kag kriminal nga mga bounty hunters. Ginagarantiyahan pa gid ni Duterte ang AFP, PNP kag mga paramilitar nga wala "Ginsaad man sa Ge- neva Convention sadtong 1949 nga ano man nga porma sang kalakasan sekswal ukon ang mga kaangay sini ang isa ka kri-men batuk sa katawhan kon sistematiko nga ginahimo kag pasulit-sulit. Ining mandu sang commander-in-chief sang AFP nga luthangon sa ila kinatawo ang mga babae nga NPA isa sa signal sang amo nga krimen kag maathag nga paglapas man sa internasyunal nga layi." Dugang pa sang tagpamaba.# "Mabaskog namon nga ginakundenar ining ginahimo sang pasistang rehimeng US- Duterte." Pahayag ni Ka Julio Montana, ang tagpamaba sang Coronacion Chiva "Waling- Waling" Command. "Ano nga klase sang presidente ang nagagahum su- bong sa Pilipinas nga nagaman- du sa iya AFP-PNP sa pagpa- mugot-ulo sa suspetsado nga NPA kag pagpangluthang sa ila kinatawo sa mga babae nga gi- nasuspetsuhan nga rebelde? Isa DABA-DABA, PEBRERO 2018 !5
Magbangon! Macho-pasista nga Rehimeng US-Duterte Pukanon! P anawagan ini sang Red Detachment of Women-Panay sa pahayag nga ginpaggwa kaangut kay Joanna Demafelis kag sa mandu ni Duterte nga pangluthangon sa ila kinatawo ang mga babaye nga suspetsado nga rebelde. Ang Red Detachment of Women-Panay isa ka grupo sang mga kababainhan nga nagapar- tisipar sa armadong paghimakas sa kaumhan. Sila ang mga kata- pu sang Pulang hangaway sang NPA, yunit sang Lokal Milisya, kag Kwerpo sa Pagpangapin sa Kaugalingon sa Lokalidad. Kaangut kay Joanna Demafelis, ginpahayag ni Ka Randa Femina, tagpamaba sang Red Detachment of Women- Panay: "Nakibot ang bug-os nga pungsod sa istorya ni Demafelis, bangud pa kay nasapwan siya sa freezer kag indi pa bangud nasapwan siya nga bangkay. Kag diri nakita ang matuod nga kakugmat, ang madinuguon nga lansang nga walay katapusan nga ginapalpag sa lungon sining pungsod. "Ang istorya ni Joanna indi bag-o, isa lang ini ka hilo sang hablon sang pang-abuso sa mga Pilipino nga nagaluntad sang pila na ka dekada. May pagbaton kita sing may kaluoy kag nagakabalaka nga pagdayaw sa indi malingkang nga determi- nasyon sang aton mga kasiman- wa nga magsulay sang makama- matay nga brutalidad nga gina- komiter batuk sa ila. Tanan ini, para gid lang nga makapadala sang gamay nga sweldo sa ila mga pamilya. "Ang mga istorya sang pagpanglugos, pagpang-abuso kag pagpang-ulipon nangin ki- naandan na nga halos ginabaton na kag ginalauman sang isa ka pungsod nga ginahalinan sang barato nga kusog-pangabudlay kag balagsakan sang imperya- lista sang ila mga sobrang pro- dukto, makamamatay nga baku- na kag kagamitan militar. Sa gubyerno nga nagayaob sa du- muluong nga mga interes kag bastos-baba kag bully nga pre- sidente nga nagabaid sang iya bangkil agud magpangsakit, magpamatay kag magpamahug sa iya kaugalingon nga pumu- luyo, tanan kita mga biktima sini." Kaangut naman sa gin- hambal ni Duterte nga pang- luthangon sa ila kinatawo ang mga babaye nga suspetsado nga NPA: "Si Duterte kabug-usan sang macho-pasista nga ang pagtawag sa iya nga baboy, insulto sa tanan nga matuod nga baboy. Ano nga klase sang tawo, lider sang pungsod nga naga- yuhom sa pagpanglugos sa mga journalist, nagagarantiya sang pagkawalay-salabton sang iya mga suldado nga manglugos sa DABA-DABA, PEBRERO 2018 kababainhan nga Moro, kag magmandu sa sining mga suldado mismo sa pagluthang sa kinatawo sang mga babaye nga rebelde? Ano nga klase sang tawo ang makahambal sang tuman nga kalakasan sa kaba- bainhan nga babaye man gani ang iya anak, ang iya asawa, iloy, kag ang iya kauturan? "Ang iya pagkaugot sa mga imol nga mga pumuluyo nga nagaantus na gani labi niya nga ginapalubha paagi sa todo pa gid nga pagpangpuga. Ang rehimeng US-Duterte wala na- gabalor sang kabuhi kag mga kinamatarung sang mga naga- antus kag ginahimuslan nga imol nga ginalantaw niya nga 'problema' sang katilingban. "Apang ang mga kaba- bainhan sini nga pungsod indi biktima ukon problema sang katilingban. May kasaysayan kita sang walay kalingkang kag wala nahadlok sa rebolusyon, sang pagpakig-away sa aton mga kinamatarung kag sang mga kabataan. Indi kita ang problema apang kita mangin solusyon. Ang mga kababainhan sa NPA indi magsugot nga !6
mangin biktima kundi mangin manughilway sang ila kauga- lingon kag sang pungsod. Ginpahayag pa sang tagpamaba sang Red Detach- ment of Women-Panay nga ang mga tinaga ni Duterte nagaserbi nga hangkat kag nagapabaskog pa sa ila organisasyon. "Ini nga mga tinaga indi bag-o sa aton palamatin-an, sa ! matuod ini ang mga rason ngaa nagapakig-away kita, kag kada adlaw ginahatagan kita sang rason sa pagpakig-away asta sa katapusan. Sa macho-pasista nga Duterte, ginademanda na- mon ang pagrespeto kag kasigu- ruhan sa amon kinamatarung, sa amon lawas kag sa amon pala- abuton. Ipasiguro namon ini pa- agi sa rebolusyon." ! Ini ang panawagan halin sa kababainhan sang rebolusyon para sa aton nga isigka-babaye kag pumuluyo nga Pilipino. Dapat kita nga maghulag, kon sa intelektwal kag legal nga pag- himakas man ukon sa pagkaput sang armas. Magkambit-braso kag kuom-kamot, aton pukanon kag dugmukon ang US-Duterte nga pasistang rehimen!# !! - - - - - - - - - - - - MGA BALITA - - - - - - - - - - - - Protesta sa ika-32 anibersaryo sa pag-alsa sa EDSA ! M asobra 1,000 ka pumuluyo ang nagmartsa- rali sa Iloilo City sadtong Pebrero 23 sa okasyon sang ika-32 ka tuig nga EDSA People Power nga pag-alsa sang pumuluyo nga nagpukan sa pasistang diktadurang Marcos. Ang paghulag ginpangunahan sang Bayan-Panay upod ang Movement Against Tyranny kag ginbuylugan sang iban pa nga progresibo nga organisasyon sang pumuluyo. May kaangay man nga paghulag ang mga pumuluyo sa Roxas City, Capiz kag Kalibo, Aklan. Mga Mangunguma nagpiket sa opisina sang NFA ! S adtong Pebrero 23, nagpiket man ang mga mangunguma nga katapu sang PAMANGGAS (Paghugpong sang mga Mangunguma sa Panay kag Guimaras) upod ang ila mga kaalyado nga organisasyon, sa atubangan sang opisina sang National Food Authority (NFA) -Region 6 sa Jaro, Iloilo City. Ginkundenar sang mga mangunguma ang pamahug sang NFA nga kulang ang suplay nga bugas agud maduso ang pag-import sang dugang nga 250,000 metriko toneladas. Sa sini nga aksyon nagbuylog ang mga Panayanon sa pungsodnon nga kampanya sang pumuluyo kag mga pamatan-on-istudyante sa duha ka adlaw nga walk-out protest batuk sa rehimeng Duterte nga nagapatuman sang kontra-imol nga mga polisiya, kag paghimakas sang pumuluyo para sa kahiwalyan sa pagpa- hayag kag pagdampig sa tawhanon nga kina- mataung. Sa okasyon sang ika-32 nga anibersaryo sang pag-alsa sa EDSA, gindeklarar sang mga protester sa Iloilo City nga si Duterte ang nu- mero uno nga kaaway sang pumuluyo. Dapat siya ibagsak kaangay ni Marcos bangud sang iya diniktador nga paghari nga nagpatuman sang layi militar sa Mindanao, extra-hudisyal nga pagpamatay, todo-gyera, pagkapapet sa US kag nagaduso sang charter change.# Sadtong Pebrero 6, gin-paggwa sang NFA nga duha na lang ka adlaw ang buffer stock sini nga bugas. Gilayon man nga ginpataasan sang mga rice traders ang presyo sang bugas, dungan sa pagtinaas presyo sang iban pa nga balaklon resulta sang pagpatuman sang TRAIN (Tax Reform Acceleration and Inclusion). Obligasyon sang NFA nga masiguro nga may buffer stock sang bugas para sa 15 adlaw sa minimum kag 30 ka adlaw sa panahon sang tigkiriwi. Ginapaggwa sang NFA nga kulang suplay sang bugas agud maduso ang importasyon sang bugas nga DABA-DABA, PEBRERO 2018 !7
ila ganansyahan sang mga rice traders nga kahimbon sang NFA. Halos 70 porsyento sang importasyon ang gin-tugyan na sang NFA sa mga pribado nga rice traders. Wala ginaprayoridad sang NFA ang pagbakal sang palay sa mga mangunguma sa tag- P17 per kilo kag lay-ang na. Ginademanda sang NFA nga kon magbaligya ang mga mangunguma indi dapat magnubo sa 100 sako. Gani mapilitan ang mga mangunguma nga magbaligya sa mga lokal nga rice traders bisan pa sa manubo nga presyo.# ! Pagpasar sang layi sa libre nga Irigasyon wala pulos ! G inpirmahan ni Duterte ang Republic Act 10969 ukon Free Irrigation Services Act sad- tong Pebrero 2. Ini nga layi, wala sang pulos kag pang- propaganda lang ni Duterte. Mas importante nga may tunay reporma sa duta. Sa subong, sa layi, libre ang irigasyon, apang guba ang mga iri- gasyon. Ukon wala man gani sang tubig ang mga irigasyon kon wala ulan. Ukon ginaagaw sa mga mangunguma ang ila kadutaan kag ginadislokar sila. Lapnagon ang land use conversion nga gina- sakup sang kanal sang irigasyon sang National Irrigation Administration. sang mga empleyado sang gubyerno, mga prog- resibo nga grupo, mga manunudlo kag pamatan- on-istudyante. Ginpanawagan nila ang pagbasura ang Tax Reform for Accelearation and Inclusion (TRAIN) kag cha-cha. Gintawag man sang mga kababainhan nga macho-pasista si Duterte kay ginabuyok niya nga pwede mang-rape ang mga AFP-PNP nga wala sang salabton. Ginmandu man gani sini nga pangluthanon sa ila kinatawo ang suspetsado nga rebelde. # ! Nagahana ang pagtinaas sang tuition fee pagbukas-klase ! N ag-abot na sa 400 ka pribado nga mga kolehiyo sa pungsod ang nagaplano nga magpasaka sang tuition kag iban pa nga mga balayran sa masunod nga bukas-klase, kag naga- paabot na sa CHED. Suno sa pahayag sang Natio- nal Union of Students of the Philippines (NUSP), 80 porsyento sang mga pribado nga buluthuan ang nagaplano magpasaka sang seis (6) asta 10 posyento sa tuition kag iban nga mga balayran. Halimbawa sini, ang mga irigado nga pala-ngumhan sa bahin sang Oton, Pavia, San Miguel kag Sta. Barbara-- tanan sa Iloilo, nga may mga kanal sa irigasyon ang ginakumberter kag amat-amat nga nagakaubos na bangud sa ginapatindugan na sang mga subdibisyon.# ! One Billion Rising, protesta sang kababainhan ! S a tema nga Rise, Resist, Unite, ginlunsar sa pagpanguna sang sektor sang kababaihan sa idalom sang Gabriela-Panay ang One Billion Rising sang Pebrero 14. Ini bilang pag protesta sa mga kontra-pumuluyo nga atake ni Duterte kag pagyaguta niya sa mga kababaihan. Sa Iloilo City, kapin 500 ang nagguwa sa dalanon para sa One Billion Rising nga gin-updan Ginpahayag sang Commssion on Higher Education (CHED) nga sa Pebrero 28 hiwaton ang mga konsultasyon sa mga istudyante nga apektado sang pagtinaas sang tuition fee. Apang ginkundenar sang NUSP nga paltik man ang mga konsultasyon nga ginapatigayon sang kadam-an nga mga buluthuan, ang iban wala na gani nagaanunsyo sang mga konsultasyon. Wala pulos ang gin-ngasal ni Duterte sang nagligad nga libre nga edukasyon asta sa kolehiyo sa "Free Education Law." DABA-DABA, PEBRERO 2018 !8
Madumduman nga sang nagligad nga tuig, gin-aprubahan sang CHED ang 268 pribado nga buluthuan sa bilog nga pungsod upod ang masob- ra 20 ka buluthuan sa Western Visayas nga mag- pasaka sang tuition fee kag iban pa nga balayran.# !! Pagdamo sang wala trabaho sa idalum ni Duterte ! D aku ang ginkupos sang ekonomiya sang Pilipinas. Makita ini sa pagdamo sang nu- mero sang mga wala obra. Ini sunon sa IBON Foundation, isa ka independyente nga tagpala- nawsaw. Ang Philippine Statistical Authority (PSA) may datus man nga nadugangan sang 66,000 ang wala trabaho nga nagalab-ot na subong sa 4.1 mil- yunes. Nag-abot sa 9.2 porsyento ang tantos sang dis-empleyo -- pinakamataas sa bilog nga South East Asia sang nagligad nga 2017. Sang nagligad Oktubre 2017, nagtaas ang tantos sang disempleyo sa Rehiyon 6 sa 5.6 por- syento ukon katumbas sa 183,000 ka tawo halin sa 3.2 porsyento ukon katumbas sa 108,000 ka tawo sa amo man nga bulan sang 2016. Gani indi tunay ang pag-uswag ang ekonomiya nga ginapakita sang Gross Domestic Product (GDP) halin 6.7 porsyento pakadto sa 7.1 porsyento sadtong katapusan nga kwarto sang 2017. Ang pagdamo sang wala obra nagahatag kondisyon para sa mga dalagku nga kapitalista nga mas panubuan ang swelduhanay sang mamumugon paagi sa mga polisiya sang kontraktwalisasyon kag pagpatrabaho sang masobra walo ka oras nga wala sang dugang nga sweldo. Ang kawawad-on sang trabaho sa pungsod, nagatulod sa pumuluyo nga mangita obra sa luwas bilang mga Overseas Contractual Workers (OFW). Nagaabot sa 4,694 kada adlaw ang nagagwa sa pungsod bilang OFW. Adlaw-adlaw, ginaduso ang mga mamumugon pakadto sa impormal, manubo nga swelduhanay, kag delikado nga palamugnan.# Pagpataas sweldo sang mga Titser, empleyado sang gubyerno, gindemanda ! G inaduso sang Alliance of Concerned Teachers (ACT) ang demanda sa dugang nga sweldo sa mga manunudlo kag iban pa nga mga emple- yado sang gubyerno matapos nga gindoble sang rehimeng Duterte ang pagtaas sang sweldo sang kapulisan kag miltar. Suno sa ACT, indi patas ang pagtratar sang gubyerno sa mga empleyado. Nag-alokar sang P63.4 bilyon ang gubyerno para doblehon ang sweldo sang mga pulis kag militar kag ini naghalin sa pagbuhin sang badyet sa mga alawans sang 80 porsyento sang tanan nga mga empleyado sang gubyerno. Ginpahayag man sang ACT nga indi husto ang pahayag ni Sec. Briones sang DECS nga indi kinahanglan sang mga titser nga pataasan ang ila sweldo kay bastante pa sila. Sa pagpanalawsaw sang ACT Panay, ang basic pay sang Teacher 1 sa rehiyon nagalab-ot la- mang sa balor nga P20,088 kada bulan kag ang take-home sang mga manunudlo nagalab-ot la- mang sa mas o menos P4,000 kada bulan bangud sa mga deduction kag loans. Dugang pa nila, ang kasarangan nga bu- lanan nga galastuhan sang isa ka manunudlo nga may apat ka bata nagalab-ot sa P22,900. Sa sini nga gasto, P900 ang budget sa LPG, P1,500 ang sa simanal nga groceries (4 ka beses kada bulan), P2,000 para sa bugas, P2,000 para sa trans- portasyon, kag P3,000 kada istudyante kada bulan (4 ka pilo kay apat bata, gani, P12, 000). Gani, suno sa ACT, indi katingalahan nga nagapa- ngutang ang mga manu- nudlo bangud kulang ang ila ginabaton para ipa- nustos sa mga kinahang- lanon. Kinahanglan nila pataasan sang sweldo.# DABA-DABA, PEBRERO 2018 !9
Daba-Daba, 41 ka tuig na nga nagaalagad sa masa S ubong nga Pebrero 2018, ang Daba-Daba (DD) bilang rebo- lusyonaryong pahayagan pangmasa sa Panay ang nagasaulog sang ika-41 ka tuig na nga pag-alagad sa masa. 1977 Pebrero-- una tuig sang ‣ 1977 Pebrero-- una tuig sang paggwa sang isyu sang DD. paggwa sang isyu sang DD. Makinilyado ini kag limitado Makinilyado ini kag limitado ang kopya sa onion skin. Nag- ang kopya sa onion skin. Nag- tindog ini bilang rebolusyo- tindog ini bilang rebolusyo- naryong pahayagan pang- naryong pahayagan pang- masa sa naaminhan nga prente masa sa naaminhan nga prente sang Partido kag NPA nga na- sang Partido kag NPA nga na- gasakup sang probinsya sang gasakup sang probinsya sang Aklan kag naaminhan nga Aklan kag naaminhan nga Antique. Antique. tabloid ang porma sadtong tabloid ang porma sadtong ulihi nga dekada 80s kag gi- ulihi nga dekada 80s kag gi- naimprinta sa printing press naimprinta sa printing press sa linibo-libo ka kopya asta sa linibo-libo ka kopya asta temporaryo nga nauntat ini temporaryo nga nauntat ini sadtong tunga-tunga sang sadtong tunga-tunga sang dekada 90s. dekada 90s. Ginabuyok ang dugang nga Ginabuyok ang dugang nga pagpadamo sang kopya sini pagpadamo sang kopya sini paagi sa copier kag iban pa nga paagi sa copier kag iban pa nga pamaagi sa lain-lain nga mga pamaagi sa lain-lain nga mga sektor kag teritoryo sang rebo- sektor kag teritoryo sang rebo- lusyonaryong kahublagan. lusyonaryong kahublagan. 1998- liwat nga nagbalik ang ‣ 1998- liwat nga nagbalik ang DD, gamit na ang kompyuter DD, gamit na ang kompyuter kag ginapadamo paagi sa co- kag ginapadamo paagi sa co- pier kag rizo. Asta subong na- pier kag rizo. Asta subong na- sustenir ang paggwa sini. Sad- sustenir ang paggwa sini. Sad- tong 2015 umpisa na nga na- tong 2015 umpisa na nga na- ngin bulanan ang paggwa sini. ngin bulanan ang paggwa sini. Padayon nga ginabuyok Padayon nga ginabuyok sang Editorial Board sang DD sang Editorial Board sang DD ang pagpadala sang mga kontri- ang pagpadala sang mga kontri- busyon nga artikulo, inobrahan busyon nga artikulo, inobrahan sa arte kag literatura, korespon- sa arte kag literatura, korespon- sal kag mga feedback halin sa sal kag mga feedback halin sa mga kadre, kaupod, masa kag mga kadre, kaupod, masa kag kaalyado. kaalyado. ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 1998- liwat nga nagbalik ang ‣ 1998- liwat nga nagbalik ang DD, gamit na ang kompyuter DD, gamit na ang kompyuter kag ginapadamo paagi sa co- kag ginapadamo paagi sa co- pier kag rizo. Asta subong na- pier kag rizo. Asta subong na- sustenir ang paggwa sini. Sad- sustenir ang paggwa sini. Sad- tong 2015 umpisa na nga na- tong 2015 umpisa na nga na- ngin bulanan ang paggwa sini. ngin bulanan ang paggwa sini. Padayon nga ginabuyok Padayon nga ginabuyok sang Editorial Board sang DD sang Editorial Board sang DD ang pagpadala sang mga kontri- ang pagpadala sang mga kontri- busyon nga artikulo, inobrahan busyon nga artikulo, inobrahan sa arte kag literatura, korespon- sa arte kag literatura, korespon- sal kag mga feedback halin sa sal kag mga feedback halin sa mga kadre, kaupod, masa kag mga kadre, kaupod, masa kag kaalyado. kaalyado. ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 1981 Hunyo - nangin rebolus- ‣ 1981 Hunyo - nangin rebolus- yonaryong pahayagan pang- yonaryong pahayagan pang- masa sa rehiyon Panay kag masa sa rehiyon Panay kag nagbulos sa pahayagan nga nagbulos sa pahayagan nga "IGRAB sa Nakatundan". Sa "IGRAB sa Nakatundan". Sa pagsuporta sang masa kag pagsuporta sang masa kag mga kaalyado, nasustenir ang mga kaalyado, nasustenir ang pagpaggwa asta sang una nga pagpaggwa asta sang una nga tinuig sang dekada 90s. Halin tinuig sang dekada 90s. Halin sa makinilyado nga porma, sa makinilyado nga porma, naabot sang DD nga mangin naabot sang DD nga mangin Sa gihapon, padayunon man Sa gihapon, padayunon man ang kolektibo nga talakayan sa ang kolektibo nga talakayan sa mga isyu nga kaundan sini sa mga isyu nga kaundan sini sa mga hangaway, organisasyong mga hangaway, organisasyong masa, kag Sanga sang Partido sa masa, kag Sanga sang Partido sa lokalidad. lokalidad. Greetings sa Daba-daba staff, sa bulig sang tanan nga rebolusyonaryong staff, sa bulig sang tanan nga rebolusyonaryong pwersa, para mapalapnag ang mga balita kag mga pwersa, para mapalapnag ang mga balita kag mga kadalag-an sang rebolusyonaryong kahublagan. kadalag-an sang rebolusyonaryong kahublagan. Ini sa pihak sang tanan-nga-bahin nga Ini sa pihak sang tanan-nga-bahin nga pagpaninguha sang reaksyunaryong gubyerno kag pagpaninguha sang reaksyunaryong gubyerno kag institusyon sini nga punggan ang aton pagla- institusyon sini nga punggan ang aton pagla- ragway sang matuod nga kahimtangan sang pu- ragway sang matuod nga kahimtangan sang pu- muluyo, labi na sa isla sang Panay, kag sang ila muluyo, labi na sa isla sang Panay, kag sang ila maisog kag maukod nga pagbato. maisog kag maukod nga pagbato. "Rebolusyunaryo kag mapula nga pagpa- "Rebolusyunaryo kag mapula nga pagpa- namyaw sa Staff sang Daba-Daba. Nagapangin- namyaw sa Staff sang Daba-Daba. Nagapangin- bulahan kami sa ika-41 nga tuig sang pagtukod bulahan kami sa ika-41 nga tuig sang pagtukod sang nagaisahanon nga rebo-lusyunaryo nga sang nagaisahanon nga rebo-lusyunaryo nga pahayagan pangmasa sa Panay. Nangin lapnagon pahayagan pangmasa sa Panay. Nangin lapnagon na ini sa bug-os nga isla pati na sa social media na ini sa bug-os nga isla pati na sa social media bangud sa walay kakapoy nga pag-tinguha sang bangud sa walay kakapoy nga pag-tinguha sang Nagasaludar kami sa inyo padayon nga Nagasaludar kami sa inyo padayon nga pagpaninguha kag sa inyo naabot na nga mga pagpaninguha kag sa inyo naabot na nga mga kadalag-an sa aton padayon nga pagserbisyo sa kadalag-an sa aton padayon nga pagserbisyo sa pumuluyo." pumuluyo." ! ! --Yunit Madyaas, Bagong Hukbong Bayan --Yunit Madyaas, Bagong Hukbong Bayan DABA-DABA, PEBRERO 2018 !10
"Daku ang importansya sang Daba-Daba bangud sa nagabag-o bag-o ang sitwasyon mada- sig nga maka-lab-ot sa masa kag sa amon nga mga hangaway kay may mga partikular nga lokal balita kag analisis sang sitwasyon sang Panay." - Ka Mai ! "Sa ika-41 anibersaryo sang Daba-Daba daku gid ini ang nabulig sa paglab-ot sang pumu- luyo, sa amon nga Pulang hukbo. Maka-relate gid sa matag-adlaw namon nga pagpangabuhi labi na gid sa masa kay nakaangut ini sa kabuhi nila, kag sa mga lokal nga nga kahimtangan sang Panay, ang seksyon sang Alipalok kag Caduy ang namian gid sini kami magbasa. Mabuhay ika 41 aniber- saryo sang Daba-Daba." - Ka Erya "Hanggod ang nabulig labi na gid sa pumuluyo pagpalapnag sang balita nagasanto sa ila kahimtangan, kag adlaw-adlaw nga sitwasyon sang Panay. Ini aplikable gid sa masa kag sa Hukbo!" - Ka Sunday ! ! ! ! Pagbomba sang imperyalismong US sa Iloilo City ! Sinipi sa kasaysayan sa bulan sang Pebrero ng mga tropa sang Amerikano sa pagpa- muno ni Hen. Marcus Miller nag-abot sa baybayon sang Iloilo upod ang isa ka batalyon sang Iowa Volunteers, ditatsment sang Signal Corps, kag ang Sixth Artillery. A Sang naglupok ang Inaway Pilipino- Amerikano sa Luzon sadtong Pebrero 4, 1899, sadtong Pebrero 10, ginmanduan si Hen. Miller nga agawon ang Iloilo kag gindemandahan ang pagsurender sang syudad kag ang mga garison antes ang kasisidmon sang Sabado, Pebrero 11. dado apang gamay ang epekto. Sang Pebrero 22, 1899, nasakup na sang Imperyalismong US ang Iloilo City sang mga suldado sang 18th Infantry sa pagpamuno ni Kap. Talbot. Gilayon nga si Jose Ma. Gay ang gin-apoynt nga mangin meyor kag si Matias Ybiernas ang bise. Brutalidad sang imperyalismong US sa Panay ! ! Nagakalayo ang Iloilo City sang ginbom- bahan ini kag gin-agaw sang 3,322 ka tropang Amerikano ang isla sang Panay batuk sa 1,600 ka mga tropang Pilipino. Pebrero 11, ang barko sang imperyalis- mong US nga Petrel ginmanduan nga magpa- lupok. Nagbalos man ang mga Pilipino nga sul- Sa ini nga inaway, indi hamak nga brutalidad ang ginhimo sang imperyalismong US. Ang sulat ni Mr. Nelson nga naggwa sa Boston Herald sadtong Agosto 25, 1902 nagapakita kon ano ang ginhimo sang US nga panunog sa Panay: !! ".... Sang gin-umpisahan ni Hen. Hughes ang mabaskog nga kampanya, ang Panay ang pinaka- malubha (nga may inaway gerilya) sa mga isla: subong maayo na... Kag walay duda nga ining sitwasyon resulta sang mabaskog nga tikang nga ginpatuman sa pagwasak sang inaway gerilya.... May istorya nga pinagusto lang sa pagpanunog sila ni Hen. Smith. Sugiran ko ikaw kon ano ang DABA-DABA, PEBRERO 2018 !11
buot gid hambalon. Ang 18th Regulars nagmartsa halin sa Iloilo sa sur pakadto sa Capiz sa norte sang Panay, sa idalum sang mandu nga sunugon ang tanan nga banwa nga may nagabato. Ang resulta sang agi nila amo ang paghawan sang lugar nga nagalapad sang 60 milyas halin sa isa ka punta sang isla pakadto sa ikaduha nga punta, kon sa diin ang mga uwak nagalupad nga permi may balon. Ina ang kahulugan sang pagpang- sunog, kag wala na." Sabat: Asta lang kami alas otso sang aga, sang masunod nga adlaw, didto kami sa isa ka lugar sa bukid sa likuran sang banwa. Naghalin kami didto (sa banwa) mga alas otso asta alas otso y media kag nagbalik masunod nga adlaw Pamangkot: Ano ang ginhimo sa banwa? Sabat: Tapos kami nakabalik halin sa bukid, ang banwa ginsunog sina nga gab-i Pamangkot: Kay sin-o mandu? Sabat: Sa mandu ni Kapitan Glenn. Pamangkot: Pila ka mga pamalay ang Ginsaysay man ang pagsunog sang Igba- ras, Iloilo sa testimonya sang mga tropang Ameri- kano nga sanday Charles S. Riley (kag William Lewis Smith) sang gin-interbyu sila ni Senador Rawlins kag ginsulat ni Charles Riley. nasamad? Sabat: sa aktwal ang bug-os nga banwa, magluwas lang sa simbahan, sa tululugan sang mga sul-dado kag ang mga 30 ka balay sa ubos sang ban-wa. ! Pamangkot: Pila ka pamalay ang gina- Senador RAWLINS. Makadto na ako sa masunod nga topiko. istaran? Sabat: Tanan nga balay gina-istaran sang Pamangkot ni Senador Rawlins: Ano mga tumanduk nga pamilya. kadaku ining lugar sang Igbaras?- Pamangkot: sang mga kalalakihan, Sabat: Wala ako nakahibalo kon pila ka kababainhan kag kabataan?- ektaryas kalapad. Sabat: Kalalakihan, kababainhan kag Pamangkot: Ang buot ko silingon, ano ! kabataan; huo, Sir. kadamo sang mga pamalay?- (Ginkuhaan sang impormasyon: John Foreman, "The Project Gutenberg EBook of The Philippine Islands"; Alfonso Velasquez, "EL GENOCIDIO FILIPINO", funsuku koleksyon sang mga report kag sanaysay nga naggwa sa New Yorker sa US) Sabat: mga 400 asta 500 ka mga kamalig ukon human sa kawayan nga mga balay. Pamangkot: Ano kalawig kamo didto **** A L I P A L O K **** pagkatapos nakaabot sadto nga aga? ! Ang Coal Ash: Makahalam-ot nga mabatian nga nagakinamog naman sa syudad sang Iloilo sa kaso sang coal ash nga nagasamad kuno sa mga bak-haw sa kilid suba sang Iloilo kag nagasamad man sa iban pa nga marine life sa nasambit nga lugar. Ang coal ash gali ang gin- filling sa kons-truksyon sang Iloilo Esplanade-- ang ginapabugal nga proyekto sadto ni Drilon. Basura na tani ining coal ash sang coal-fired power plant (CFPP), apang ginbayran pa ini sang P10 kada metro kubiko.Nabasa kag nagtagas na ang coal ash nga may makahililo nga kemikal sang mercury, lead kag iban pa nga elemento. Nagkalamatay na ang bakhaw sa kilid suba kag apektado na kuno pati ang mga isda sa suba. Siling kay Tay Tagoy: "Ay, wala sang nangahas magpanawagan nga ipabakbak ini? Basi segi lakat-lakat dira sang mga haybladon kon aga kay kuno preska ang hangin, gali kay may usbong sang kemikal nga makahalalit?" Kon latawon, abo pa lang gani ini. Wala pa ang iban nga makahalalit nga epekto sini sa ulihi. ! * * Coal-fired power plant: Sa madumduman pa, nagkalapaos ang mga lider masa sang mga DABA-DABA, PEBRERO 2018 !12
progresibo nga organisasyon halin sa kumunidad sang mga imol, mangunguma, mamumugon kag kabataan-istudyante sa pagsinggitan nga pama- tukan ang pagpatindog sang CFPP sa Iloilo sadto kay malain ang epekto sini. dan, kag isa lang ang sistema sang pagdispos sang mga basura kag sewerage. Paano nakalusot kag makapatindog sang mga hotels kag iban nga istruktura/bilding maskin pa mga sub-standard ang ila proyekto? Samtang ang ara sa gubyerno kag ahensya nga DENR, nagabiliring ang ila tuhod sa pag- tumbo-tumbo kag pagwaragwag sa masmidya nga dayunon gid ang pagpatindog sini kay maayo ang kapuslanan sini sa tawo. Nadayon gid ang pagpatukod sa Engore, Lapaz. Indi lang isa, nangin duha na gid gani ka planta. May ara pa nga ang mga higko nila diretso sa tubig-baybay. Ang iban wala gid sang nagaka- igo nga papeles para makapasar sa reglamento sang natungdan nga mga ahensya pareho sa DENR, DPWH. Aber, sin-o ang makapaathag paano nakatindog ang isa ka resort bisan indi na pwede pareho sang katunggan? Karon sining tinalikdan lang nga mga binulan, halin sa banwa sang Concepcion, Iloilo nga may CFPP asta sa Lapuz sa Lapaz kag sa suba sang Iloilo, nagkinaran-karan ang pumuluyo kay apektado na ang ila ikaayong lawas upod na ang kahalitan sini sa kapalibutan. Sa likod sining mga bagay kon ngaa nadayon gid ina tungod sa kwarta halin sa pundo nga hak-adon sang mga pulitiko kag mga alipures sini sa Iloilo. Karon nagtinudluanay na sila kag ang natup-an ang mga ultimo nga piyon nila. Bahala na kon anuman ang abtan sang pumuluyo lamang makakamal sang dalagku nga kurakot sa amo nga proyekto. Ti kundi, kaluluoy lang si 'Tay Juan. Ina kay ginhampolan man sang kwarta sa guya ang mga natungdan nga tagdumalahan sa gubyerno. Gani areglado na maskin mag-inano nalang kag laban-laban amo man ina ang nagakalanabo sa iban pa nga mga proyekto. Labaw sa tanan, wala man magbarato ang balayran sa kuryente sa ginasuplay sang coal-fired power plant sa PECO. Ini man abi ang panaad sang mga pulitiko sa pagpatukod sang CFPP. ! * * Baho sang Boracay, nag-usbong na: Ti, nag- sungaw na ang garuk nga baho sa Boracay... Ano, nagbaho na ang "world class" nga balakasyunan? Sang pagbagyo sadtong nagligad nga Disyem-bre, ginbalita nga 98 porsyento sang Boracay ang mataas nga ginbahaan. Nag-alawas na ang puso-negro kag mga kasilyas. Problema na ang diin makuha sang tubig nga gamiton sa pagpangtinlo. Umpisa na nga nabuyagyag ang mga palusot nga kontruksyon. Madamo sang mga establisyemento ang napatukod nga wala nagasunod sa mga pagsulun- Ang masakit lang, kay sa tunga sang ginabantog nga inkam sang Boracay, nagkadto lang ini sa mga manggaran kag mga dumuluong kapitalista. Padayon nga imol ang Aklan kag suplayer sang mga sacada. ! * * Jalaur Megadam: Ay 'sus, ano may upang naman sa pagpatukod sang megadam sa Jalaur? May problema naman sa nagdaog nga kontraktor nga Koreano? Ang Daewoo Engineering & Construction may iya nga internal nga problema nga nagapalamyerde bangud sang salabton nila nga substandard nga konstruksyon sa lain-lain nga lugar. Mahimo nga mangin substandard man ang megadam sa Jalaur kon sila ang maghuman sini. Hamakon mo, sa bidding, gintukusan nila nga DABA-DABA, PEBRERO 2018 !13
mangin P9 bilyunes lang ang gastuhon sini P11.2 bilyunes nga galastuhon? Ti, mamay sang mga nagalalaway nga mga nagaduso sini nga proyekto eh! Kon sa bagay dugay na nga ginareklamo ini sang mga Tuman- duk kag iban pa nga mga pumuluyo nga nagaka- hangawa sang makasiligni nga kahalitan sini kon mapatindog ini. kabalo niya nga ang balayran niya sa isa ka gamay nga yahong sang iya tinula nangin P20 na? Sadto tag-P10 lang. Ina bangud sang TRAIN ni Duterte nga naga-pangdalasa. Indi lang tinola ang magamahal kundi madamo pa nga mga sandigan nga balaklon. ! * * Sa madumduman, tinuig na nga sige ang pamatuk sini sang mga Tumanduk upod sa mga mangunguma nga indi pag- dayunon ining makahalalit nga proyekto apang naga- panikad gid ang gubyerno asta subong kay Duterte kay nagakinam-kinam sila sang dalagku nga pondo nga kurakuton sa amo nga proyekto.Ang masakit lang, kay madamo ang natiplang kag nagbaligya sang ila kadutaan sa NIA para sa interes sang pagpatukod sang megadam. Madamo sa ila ang asta subong wala nabayran, pati ang mga pananom nga kape, saging kag iban nga pananom nga nadalasa sa plano nga proyekto. * * Jeepney phase-out: Ang programa sang gubyerno nga pagdula sang mga daan (15 anyos pataas) nga pangpasa- hero nga dyipney maus- wagon kag makapabor sa mga dalagkuan nga kumpaniya sang trans- portasyon kag sa dumu- luong nga nagapabrika sang salakyan. Islan kuno ini sang bag- o nga de-kuryente ang mga salakyan para wala sang aso nga mangin matinlo ang hangin. Ti, ano ini, asta sa mga banwa kag sa uma? Sin-o mabyahe sang mga produkto sang mga mangunguma nga nagasuplay sang pagkaon sa mga kasyud-ran kon indi na pwede ang ila angkar- angkar? Ang TRAIN (Tax Reform Acceleration and Inclusion) kuno nga programa ni Digong para gid sa imol. Ngaa linampos ni 'Tay Bistre ang iya pinggan sa lamesa sa kalan-an sa banwa sang pag- Aber, sampulan ta! Testingan ta man kon ang salakyan nga de-kuryente makabyahe sa uma kon maka-iro dalagan karga ang amakan kag pusog pa-syudad? * * M E D I K A L !!! HERBA BUENA (CLINOPODIUM DOUGLASII) Ang Herba Buena isa ka tanom nga pwede magamit bilang herbal nga medisina sa madamo lang nga mga sakit. Tuhay sa iban nga tanum nga nagakahoy, ang herba buena balagon nga nagakamang sa lupa. May magagmay ini nga mga dahon nga daw may balahibo sa ibabaw nga bahin. Nagatubo ini sa mga lugar nga indi man tuman kamala ang duta kag indi man tam-an ka tubigon kay pwede ini maluo ukon madunot. Ang herba buena wala masami nagapamulak kag wala nagadamo paagi sa liso kundi paagi sa iya balagon. DABA-DABA, PEBRERO 2018 !14
Ang pinakamapuslanon nga bahin sang herba buena amo ang iya dahon. Pwede ini magamit sa nanarisari nga ginabatyag pareho sang : Ubo ‣ Pagsakit sang ngipon ‣ Pagbutod sang tiyan ‣ Pwede man ini magamit sa mga pasyente nga daw malipong kag bilang pangpakalma. Mas makapamaayo kon ginaislan ang ginhampol sa kada 4-6 oras kada adlaw. May ara naman subong nga komersya- lisado nga porma sang herba buena sa merkado (500 mg kada tableta). Pero kon mahimo nga makatanom sini para makabulig sa ikaayong lawas amo ini ang mga pamaagi: Mag preparar sang inugtanom nga balagon sang herba buena (10-15 centemetros ang laba) Ang paghimo sang tsaa/ginlaga nga herba buena pwede mainom para sa mga nasambit nga ginabatyag. Magpili sang lugar nga may maayo nga lupa nga ginasilakan sang adlaw: indi man tuman kamala kag hindi man tam-an ka tubigon kay pwede ini madunot Paano maghimo tsaa gamit ang dahon sang herba buena? 1. Magkuha sang preska nga dahon, kuhaon dunot kag laya nga bahin. 2. Tuktukon ang dahon asta makatuga sang duha ka kutsara. 3. Lagaon ang dahon sa duha ka baso nga tubig sa sulod sang 10 asta 15 minutos. 4. Bak-iton ang ginlaga nga dahon kag hulaton nga magbugnaw antes imnon. Ang gin-obra nga tsaa ipainom sa pasyente tatlo ka beses sa isa ka adlaw. Pwede man ini imug-mog sang pasyente nga may palamanog sang lasi ukon pagsakit sang ngipon. Ang herba buena pwede man ibulong sa mga pasyente nga may arthritis kag pagsakit sang ulo paagi sa paghampol. ! Paano maghimo sang ihampol nga herba buena? 3. Lagaon ang dahon sa duha ka baso nga tubig sa sulod sang 10 asta 15 minutos. 4. Bak-iton ang ginlaga nga dahon kag hulaton nga magbugnaw antes imnon. Ang gin-obra nga tsaa ipainom sa pasyente tatlo ka beses sa isa ka adlaw. Pwede man ini imug-mog sang pasyente nga may palamanog sang lasi ukon pagsakit sang ngipon. Ang herba buena pwede man ibulong sa mga pasyente nga may arthritis kag pagsakit sang ulo paagi sa paghampol. ! Paano maghimo sang ihampol nga herba buena? 1. Magkuha sang preska nga dahon, kuha-on ang maitom, laya, kag dunot nga bahin 2. Hugasan ang dahon 3. Butangan sang kasarangan nga mainit nga tubig samtang ginadunot para mas maglapuyot 4. ihampol/itambal ang gindunot nga dahon sa apektado nga bahin sang lawas gamit ang matinlo nga tela. Kon sa tig-ilinit maayo mabunyagan ini permi pero kon tingulan kon ginakinahang- lan lang Hulaton ang pag-abot sang duha asta tatlo ka bulan kag pwede na makuha ang dahon kag magamit bilang bulong sa mga sakit. Bangud sang kapigaduhon sa subong mas makabulig sa aton nga kita mismo mahimo nga makatanom sa aton ugsaran sang mga herbal nga mga tanom. Pero bisan pa man, kulang sa gihapon nga magsalig lang kita sa herbal nga medisina kapin pa sa mga malala na nga mga masakit. S a s u b o n g w a l a g i n a a g u m s a n g pumuluyo ang ila kinamatarung sa ikaayong lawas bangud ginahimo ini nga negosyo sang rehimeng US- Duterte. Gani yabi sa gihapon ang pagdaog sang rebolusyon p a r a s a p a g - agum sang libre k a g p a n g m a s a nga serbisyo sosyal ilabi na sa halam- balanon sang ikaayong lawas.# DABA-DABA, PEBRERO 2018 !15
! ! Binalaybay Presidente nga kupog kupog - Ela Manindugan SA ADLAW nga nagalinagumba bug-os nga Panay naga igrab kaaway nagasalasala sa opensiba sang NPA sa social media naga-irinukal , nga nakalab-ot sa nasyunal nga balita isa ka semana NPA lang ang ginaestoryahan Bisan sa mga kapehan kag mga tubaan , inaway sang NPA kag army indi mabugto nga topiko asta sa may kantuhan. sabat ni Duterte kag mga heneral niya nga idu ido terorista ang mga komunista shoot to kill mga NPA sin o pinahog mo ? !! Presidente nga kupog kupog dila niya, daw galatay lang sa taytay nga gabuk. pumuluyo mo ginapahog tawhanon nga kinamatarung ginalapas mo waay pili mga pulis patola mo pati minor de edad ginadalasa mo . todo gyera sa druga tanan makasuhan apid ang mga progresibo, plantidan sang shabu kung indi sa presuhan ang madangtan riding in tandem balatian mo. Presidente nga kupog kupog tandu tandu sang tatlo niya ka itlog nga puro baog hutik pa lang gani sang imo mga tagpamaba dayon mo man pulok martial law imo ipatuman sa Marawi imo gintum-ukan abi mo mapahug mo ang masa? batinggilan na sa gutom magabatu na lang gani DABA-DABA, PEBRERO 2018 !! kung imo garit gariton ginsabat sang NPA asud asud nga taktikal opensiba indi ka na ka arapal sa nagaalsa nga pumuluyo indi ka na kuntento ginadugangan mo ang palas-anon sang masa indi kabutwa sa kaimulon indi ka magsalig sa army mo nga puti kag agalon mo nga buaw punsukan mo sang haytek nga kagamitan, drone kag iban pa indi mo madugmok ang rebolusyon presidente nga kupog kupog Psychopath-killer macho-pasista nga dapat ibansag kay wala ka sang patudsiling para sa masang pigos . indi ka magsalig sa imo poder mag-irinukal gani ang masa kag maglinagumba ang lupok sa uma ikaw ang matabog. ! !16