34567 ARADMAN NGA MGA ARTIKULO PARA HA: AGOSTO 6 -SEPTYEMBRE 2, 2018 H U NYO 2 0 18
KOBRE: URUGUAY Duha nga sister nga nagsasangyaw hin na- papanahon nga mensahe ha usa nga tag- iya hin tindahan ha Montevideo, an kapital nga syudad han Uruguay MAGWARALI 11,711 PAG-ARAM HA BIBLIA 9,001 TINAMBONG HA MEMORYAL ( 2017) 23,426 LISTA HAN MGA SULOD
3 8 SEMANA HAN AGOSTO 6-12 "An Akon Ginhadian Diri Dinhi Hini nga Kalibotan" SEMANA HAN AGOSTO 13-19 Hinaot Magin Usa Kita Sugad La nga Magkahiusa hi Jehova Ngan hi Jesus An mga tawo ha panahon ni Jesus nagkakabahinbahin tungod han politika, kahimtang ha kinabuhi, ngan lahi. Hini nga duha nga artikulo, hihisgotan naton kon paonan-o gintutdoan ni Jesus an iya mga disipulo nga magkaurosa ngan wad-on ha ira kasingka- sing an diskriminasyon nga kasagaran na nga hinungdan han pagkabahin-bahin. Hihisgotan liwat naton kon paonan-o naton hira masusubad samtang nagkikinabuhi kita dinhi hinin nagkaka- bahinbahin nga kalibotan. 21 SEMANA HAN AGOSTO 27-SEPTYEMBRE 2 "Ipasanag Niyo an Iyo Sug hi Jehova ˆ a" Basi Mahimaya Gin-aghat ni Jesus an iya mga disipulo nga ipasanag an ˆ a basi mahimaya an Dios. Ini nga artikulo naghaha- ira sug tag hin praktikal nga mga suhestyon nga kon iaaplikar, si- gurado nga mabulig ha aton nga mas 'maipasanag an aton sug ˆ a.'
26 ISTORYA HAN KINABUHI Ginliaw Ako ha Ngatanan Ko nga Kabaraka
13 Puydi Unta Niya Makarawat an Pag-uyon han Dios 30 An Gahum han Pangumusta
16 SEMANA HAN AGOSTO 20-26 Tuguti an mga Balaud Ngan Prinsipyo han Dios nga Magbansay han Imo Konsensya 32 NAHINUNUMDOMAN MO BA? Basi magin masasarigan nga giya an aton konsensya, kinahang- lan ito bansayon. Hi Jehova mahigugmaon nga nagtagana hin mga balaud ngan prinsipyo nga nabulig ha aton nga mabansay an aton konsensya ngan hunahunaon an mga butang uyon ha iya panhunahuna. Hihisgotan hini nga artikulo kon paonan-o naton maiaaplikar an mga prinsipyo han Biblia ha praktikal nga paagi. Ini nga publikasyon diri baligya. Iginpupublikar ini sugad nga bahin han bug- os-kalibotan nga edukasyon tikang ha Biblia nga ginsu- suportaran han boluntaryo nga mga donasyon. Kon karuyag mo maghatag hin donasyon, alayon kitaa an 34567 Gawas la kon lain nga bersyon an iginpakita, an mga teksto ha Griego nga Kasuratan ginkuha ha Bag-o nga Kalibotan nga Hubad han Kristiano Griego nga Kasuratan, ngan an mga teksto ha Hebreo nga Kasuratan gin- kuha ha An Baraan nga Kasuratan han Philippine Bible Society. June 2018 Vol. 139, No. 8 WARAY-WARAY The Watchtower (ISSN 0043-1087) Issue 8 June 2018 is published by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.; L. Weaver, Jr., Pres- ident; G. F. Simonis, Secretary-Treasurer; 1000 Red Mills Road, Wallkill, NY 12589-3299. 2018 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylva- nia. Printed in Japan.
"An Akon Ginhadian Diri Dinhi Hini nga Kalibotan" "Tungod hini kinanhi ako ha kalibotan, basi magpamatuod han kamatuoran." - JUAN 18:37. "TIKANG ha kabata, puro kawaray-hustisya an akon nakita," siring han usa nga sister nga taga-sur han Europa samtang iya ginhihinumdom an iya naglabay. "Salit nawara an akon respeto ha politikal nga sistema han amon nasud, ngan sumuporta ako ha mga tawo nga karuyag maghimo hin mga reporma ha politika. Ngani ha sulod hin damu ka tuig, nagin uyab ako hin usa nga terorista." Usa liwat nga brother ha sur han Aprika an naghuhu- nahuna hadto nga diri sayop an pagin madarahog. "Natoo ako nga an akon tribo an pinakalabaw ha ngatanan, ngan inapi ako ha usa nga politikal nga partido," siring niya. "Gintutdoan kami nga patayon an amon mga kaaway gamit an bangkaw - bisan an amon mga katribo nga nasuporta ha iba nga politikal nga partido." Usa nga sister nga naukoy ha sentro han Europa an nagsiring: "Hadto, diri patas an akon pagtratar ha iba, ngan nasisina ako ha bisan hin-o nga iba an nasyonalidad o adton diri pariho ha akon an re- lihiyon." 2 Yana, nagigin komon ha kalibotan an panhunahuna nga pariho han panhunahuna hadto hinin tulo nga indibiduwal. Nagtitikadamu an mada- rahog nga politikal nga mga grupo nga nangangalimbasog ha pagkaada in- dependensya. An mga tawo padayon nga nagkakabahinbahin tungod han politika. Ngan ha damu nga nasud, nagtitikaduro an kangalas han mga 1, 2. (a) Kay ano nga nagtitikaduro an pagkabahin-bahin han mga tawo ha ka- libotan? (b) Ano nga mga pakiana an aton babatunon hini nga pag-aram? KARANTAHON: 109, 102 ANO AN IMO BATON?
Paonan-o iginpakita ni Jesus nga diri niya karuyag makig- bahin ha mga isyu ha politika?
Ano an ginsiring ni Jesus may kalabotan ha pagbayad hin buhis, ngan kay ano nga ma- katadunganon ito?
Ano an panhunahuna han mga Kristiano may kalabotan ha pagin madarahog? 3
tuminungnong hadton iba an lahi. Sugad han igin- tagna ha Biblia, an mga tawo "diri naruruyag ha bi- san ano nga pakigsabot" durante hinin kataposan nga mga adlaw. (2 Tim. 3:1, 3) Samtang nagtitikadu- ro an pagkabahin-bahin han mga tawo ha kalibotan, paonan-o matitipigan han mga Kristiano an ira pag- kaurosa? Damu an aton mahibabaroan ha ginbuhat ni Jesus ha usa nga sitwasyon han siyahan nga siglo han nagkabahinbahin an mga tawo tungod han mag- kaiba-iba nga opinyon may kalabotan ha politika. Aton hisgotan an tulo nga importante nga punto: Kay ano nga waray gud hi Jesus makigbahin ha bi- san ano nga politikal nga grupo? Paonan-o iginpaki- ta ni Jesus nga an mga surugoon han Dios diri sadang dumapig ha mga isyu ha politika? Ngan pao- nan-o kita gintutdoan ni Jesus nga diri husto an pa- gin madarahog? AN PANHUNAHUNA NI JESUS HA MGA GRUPO NGA NANGANGALIMBASOG NGA MAGKAADA INDEPENDENSYA 3 Damu nga Judio nga ginsangyawan ni Jesus an naghihingyap nga magkaada independensya tikang ha Roma. An Judio nga mga Zealot, usa nga panati- ko nga politikal nga grupo, nag-aghat ha mga tawo nga hingyapon nira ito. Damu hini nga mga panati- ko an nagsunod han mga ideya ni Judas nga taga- Galilea. Usa hiya nga buwa nga mesias han siyahan nga siglo nga naglimbong ha damu nga tawo. An Ju- dio nga historyador nga hi Josephus nagsiring nga hi Judas "nag-aghat ha iya mga kahimungto nga magrebelde, ngan gintawag hira nga mga talawan kay nauyon la hira nga magbayad hin buhis ha Roma." Iginpapatay han mga Romano hi Judas. (Buh. 5:37) An pipira han mga Zealot nagin mada- rahog pa ngani basi makab-ot an ira mga tumong. 4 Labot la hito nga mga panatiko, ginpapamulat gud han ordinaryo nga mga Judio an pag-abot han Mesias. Naglalaom hira nga ini nga Mesias an mag- papahinabo nga magin bantogan an ira nasud ngan magkaada hira kagawasan tikang ha Roma. (Luc. 2:38; 3:15) Damu an natoo nga ini nga Mesias mag- 3, 4. (a) Ha panahon ni Jesus, ano an mga ginlalaoman han mga Judio? (b) Paonan-o ito nga mga ginlalaoman han mga Judio nakaapekto ha mga disipulo ni Jesus? 4 AN BARANTAYAN iestablisar hin tunan-on nga ginhadian ha Israel. Kon mahitabo ito, minilyon nga mga Judio nga naukoy ha iba-iba nga nasud an mabalik ha ira kalugaringon nga nasud. Hinumdumi nga makausa nagpakiana hi Juan nga Parabaptis kan Jesus: "Ikaw na ba an Usa nga Makanhi nga amon ginpipinamulat, o may iba pa nga maabot?" (Mat. 11:2, 3) Bangin karuyag mahiba- roan ni Juan kon may iba pa nga magtutuman han ngatanan nga ginlalaoman han mga Judio. An duha nga disipulo nga nakaupod han ginbanhaw nga hi Je- sus ha dalan tikadto ha Emaus may-ada liwat mga ginlalaoman mahitungod han Mesias nga waray pa matutuman. (Basaha an Lucas 24:21.) Waray pag- iha tikang hito nga hitabo, an mga apostol ni Jesus nagpakiana ha iya: "Ginoo, igpapahiuli mo ba an Ginhadian ha Israel hini nga panahon?" - Buh. 1:6. 5 An mga ginlalaoman mahitungod han Mesias posible gud nga amo an hinungdan kon kay ano nga karuyag han mga taga-Galilea nga himoon hi Jesus nga hadi. Posible nga ginhunahuna nira nga magigin maopay gud nga lider hi Jesus. Maopay hiya nga ma- mumulong; natatambal niya an mga may sakit; na- kakagtagana pa ngani hiya hin pagkaon ha mga na- gugutom. Katapos ni Jesus mapakaon an mga 5,000 nga kalalakin-an, nasabtan niya kon ano an karuyag himoon han mga tawo. "Tungod kay maaram hi Je- sus nga pipiriton nira hiya nga magin hadi, kinadto na liwat hiya nga nag-uusahan ha bukid." (Juan 6: 10-15) Kinabuwasan, didto ha tabok han Dagat han Galilea, posible nga nagin kalmado na an mga tawo. Didto, iginsaysay ni Jesus ha ira an katuyoan han iya buruhaton. Kumanhi hiya basi magtagana hin espi- rituwal nga mga bendisyon, diri han ira materyal nga mga panginahanglan. Hi Jesus nagsiring ha ira: "Pa- ngalimbasog kamo, diri para ha pagkaon nga nadu- dunot, kondi para ha pagkaon nga diri-nadudunot nga naghahatag hin kinabuhi nga waray kataposan." - Juan 6:25-27. 6 Mga pipira ka adlaw antes han iya kamatayon, na- 5. (a) Kay ano nga karuyag han mga taga-Galilea nga himoon hi Jesus nga ira hadi? (b) Paonan-o ni Jesus gin- tadong an ira panhunahuna? 6. Paonan-o ni Jesus iginpatin-aw nga diri hiya nag- hihingyap nga magkaada politikal nga gahum dinhi ha tuna? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.)
santop ni Jesus nga naglalaom an pipira han iya mga sumurunod nga magtutukod hiya hin tunan-on nga ginhadian ha Jerusalem. Gintadong niya ito nga ira panhunahuna pinaagi ha pagsumat ha ira han ilus- trasyon mahitungod han mga mina. Iginpapakita han ilustrasyon nga hi Jesus, an "usa nga tawo tikang ha hadianon nga pamilya" magbibiyahe hin hirayo ha sulod hin hilawig nga panahon. (Luc. 19:11-13, 15) Ginsumatan liwat ni Jesus an mga opisyal ha Roma nga waray hiya gindadapigan ha politika. Hi Ponsio Pilato nagpakiana kan Jesus: "Ikaw ba an hadi han mga Judio?" (Juan 18:33) Bangin nahahadlok an go- bernador nga aaghaton ni Jesus an mga tawo nga magrebelde ha gobyerno han Roma, nga amo an usa han ginkakabarak-an gud ni Pilato durante han iya pagmando. Hi Jesus binaton: "An akon ginhadian diri dinhi hini nga kalibotan." (Juan 18:36) Diri hiya nakikigbahin ha politika, kay an iya Ginhadian aad- to ha langit. Ginsidngan niya hi Pilato nga an iya bu- ruhaton dinhi ha tuna amo an 'pagpamatuod han ka- matuoran.' - Basaha an Juan 18:37. 7 Pariho kan Jesus, kon matin-aw ha aton kon ano an aton toka, lilikyan naton an pagsuporta ha ano- man nga politikal nga grupo bisan ha diri dayag, o diri direkta nga paagi. Bangin diri ini masayon. "An mga tawo ha amon lugar nagigin mas determi- nado nga maghimo hin mga reporma ha politika," si- ring han usa nga nagbibiyahe nga paramangno. "Ko- mon na an pagin nasyonalistiko, ngan damu an 7. Kay ano nga bangin diri masayon an paglikay ha pag- suporta ha anoman nga politikal nga grupo bisan ha diri direkta nga paagi? Nakapokus ka ba ha mga problema ha kalibotan o ha Ginhadian han Dios? (Kitaa an parapo 7) naghuhunahuna nga magigin mas maopay an ira ka- himtang kon an ira mismo katawohan an nagkukon- trol han ira gobyerno. Nalilipay ako nga natitipigan han kabugtoan an ira Kristiano nga pagkaurosa pi- naagi ha pagpokus ha pagsangyaw han maopay nga sumat han Ginhadian. Nasarig hira nga an Dios an magsusulbad han kawaray-hustisya ngan han iba pa nga problema nga aton gin-aatubang." PAONAN-O HI JESUS NAGPABILIN NGA NEUTRAL HA MGA ISYU HA POLITIKA? 8 Kon nakikita han mga tawo an kawaray-hustisya, kasagaran nga naaaghat hira nga makigbahin ha mga isyu ha politika. Ha panahon ni Jesus, mapaso nga isyu ha politika an pagbayad hin buhis. Ngani, hi Judas nga taga-Galilea, nga gin-unabi kanina, nagrebelde tungod kay gin-oobligar an mga tawo nga magparehistro basi masiguro nga magbabayad hira hin buhis ha Roma. An mga sakop han Roma, upod na adton mga namamati kan Jesus, gin-oobli- gar nga magbayad hin damu nga buhis, sugad han ira mga panag-iya, tuna, ngan balay. Ngan an korap- syon nga ginhihimo han mga parasukot hin buhis nakakadugang han mabug-at nga pinas-an. Usahay ginbabayaran han mga parasukot hin buhis an mga opisyal ha gobyerno basi magkaada hira hin posis- yon ngan katapos ginagamit nira ito nga posisyon basi magkaada damu nga kwarta. An punoan nga parasukot hin buhis ha Jerico nga hi Sakeo, nagin riko tungod han pakakuha hin kwarta ha mga tawo 8. Pag-unabi hin problema nga nakapabug-at ha mga Judio han siyahan nga siglo. HUNYO 2018 5
pinaagi hin panlimbong. (Luc. 19:2, 8) Posible nga ito liwat an ginbubuhat han iba pa nga parasukot hin buhis. 9 An mga kaaway ni Jesus nangalimbasog nga bi- tikon hiya nga makigbahin ha isyu may kalabotan ha pagbayad hin buhis. Ginpakianhan nira hi Je- sus mahitungod han usa ka denaryo nga buhis nga kinahanglan ibayad han mga sakop han Roma. (Basaha an Mateo 22:16-18.) An mga Judio nasi- sina gud hini nga buhis kay nagpapahinumdom ini ha ira nga kontrolado hira han Roma. An "mga membro han partido ni Herodes" nga nagbangon hini nga isyu naglalaom nga kon magsiring hi Jesus nga diri hira sadang magbayad han buhis, mahi- mo hiya akusaran hin pagrebelde ha gobyerno han Roma. Pero kon magsiring hi Jesus nga kinahanglan hira magbayad han buhis, bangin bayaan hiya han iya mga sumurunod. 10 Hi Jesus maaramon nga nagpabilin nga neutral may kalabotan hito nga isyu. Hiya nagsiring: "Ihatag ha Cesar an mga butang han Cesar, pero ihatag ha Dios an mga butang han Dios." (Mat. 22:21) Oo, maaram hi Jesus nga korakot an damu nga parasu- kot hin buhis, pero waray hiya magpokus hito. Lu- god, nagpokus hiya ha tinuod nga solusyon han mga problema han katawohan nga amo an Ginhadian han Dios. Iginpakita niya an maopay nga susbara- nan para ha ngatanan niya nga sumurunod. Diri hira sadang dumapig ha bisan ano nga isyu ha politika, bisan kon baga hin husto o makatadunganon an ka- tuyoan han usa nga isyu. An mga Kristiano nakapo- kus ha pagpamiling han Ginhadian han Dios ngan ha iya katadongan. Ini an ira ginbubuhat imbes nga magkaada marig-on nga opinyon mahitungod ha usa nga diri makatadunganon nga buhat o magya- kan kontra hito. - Mat. 6:33. 11 Damu nga mga Saksi ni Jehova an nagigin ma- lampuson ha pagwara han marig-on nga mga opin- yon may kalabotan ha politika nga ira gintitindogan 9, 10. (a) Paonan-o an mga kaaway ni Jesus nangalim- basog nga bitikon hiya nga makigbahin ha usa nga isyu ha politika? (b) Ano an aton mahibabaroan ha baton ni Jesus? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.) 11. Ano an pinakamaopay nga paagi ha pagwara han ka- waray-hustisya? 6 AN BARANTAYAN hadto. "Han nag-aram ako hin sosyolohiya ha uni- bersidad, nagkaada ako panhunahuna nga ginkiki- nahanglan an mga reporma ha sosiedad," siring han usa nga sister nga taga-Gran Britanya. "Karuyag ko depensahan an katungod han itom nga mga tawo kay nag-antos kami hin duro nga kawaray-hustisya. Bisan kon pirme ako nagdadaog ha mga argumento, inaabat ko la gihapon nga pakyas ako. Waray ko ma- santop nga an hinungdan han diskriminasyon tu- ngod han lahi kinahanglan kuhaon ha kasingkasing han mga tawo. Pero han nag-aram ako han Biblia, nasantop ko nga kinahanglan ko magtikang ha akon kasingkasing. Ngan usa nga busag nga sister an ma- pailubon nga bumulig ha akon ha pagbuhat hito. Yana nag-aalagad na ako sugad nga regular payunir ha usa nga kongregasyon hin sign-language, ngan nangangalimbasog ako nga masangyawan an ngata- nan nga klase han tawo." "ITAKOB AN IMO ESPADA" 12 Ha panahon ni Jesus, an mga relihiyon kasaga- ran na nga nakikigbahin ha politika. An libro nga Daily Life in Palestine at the Time of Christ nagsiring nga an mga Judio nagkakabahinbahin ha mga sekta hin relihiyon nga haros puropariho ha gintatawag nga politikal nga mga partido. Salit ginpahamang- noan ni Jesus an iya mga disipulo: "Padayon kamo nga magbantay; mag-ikmat kamo ha libadura han mga Pariseo ngan ha libadura ni Herodes." (Mar. 8:15) An pag-unabi dinhi ni Jesus kan Herodes po- sible nga nagtutudlok ha mga membro han partido ni Herodes. An usa nga grupo, an mga Pariseo, na- ruruyag nga magin independente ha Roma an mga Judio. Iginpapakita han asoy ni Mateo nga gin-una- bi liwat dinhi ni Jesus an mga Saduseo. Karuyag han mga Saduseo nga padayon nga magmando an Roma tungod kay kadam-an han ira mga membro may hig- taas nga posisyon ilarom han administrasyon han Roma. Ginpahamangnoan gud ni Jesus an iya mga disipulo nga maglikay ha "libadura," o mga katutdo- an hinin tulo nga grupo. (Mat. 16:6, 12) Makapain- teres nga iginhatag ni Jesus ini nga pahamangno wa- ray pag-iha katapos han hitabo diin iginpakita han 12. Ano nga klase hin "libadura" an ginpapalikyan ni Je- sus ha iya mga disipulo?
mga tawo nga karuyag nira himoon hi Jesus nga hadi. 13 Kon an relihiyon nakikigbahin ha politika, kasa- garan nga nagriresulta ito hin kamadarahog. Gintut- doan ni Jesus an iya mga disipulo nga kinahanglan hira magin neutral may kalabotan hini. Usa ito han mga rason kon kay ano nga karuyag hiya patayon han hitaas nga mga saserdote ngan han mga Pariseo. Nahahadlok hira nga mamati ha iya an mga tawo ngan diri na sumunod ha ira. Ngan kon mahitabo ito, mawawara an ira gahum ha relihiyon ngan ha politika. Hira nagsiring: "Kon pabay-an la naton hiya, hira ngatanan matoo ha iya, ngan makanhi an mga Romano ngan aagawon an aton lugar pati an aton nasud." (Juan 11:48) Salit, gin-organisar han Hitaas nga Saserdote nga hi Caifas an plano nga patayon hi Jesus. - Juan 11:49-53; 18:14. 14 Nagpadara hi Caifas hin mga sundalo basi ares- tuhon hi Jesus durante han gab-i. Maaram hi Jesus hinin maraot nga plano, salit durante han iya ultimo nga panihapon kaupod han iya mga apostol, ginsid- ngan niya hira nga magdara hin mga espada. An duha nga espada igo na para tutdoan hira hin impor- tante nga leksyon. (Luc. 22:36-38) Ha urhi hito nga gab-i, gin-gamit ni Pedro an usa nga espada ha pag- tigbas ha usa han mga nag-aresto kan Jesus. Sigura- do nga tungod ito han iya kasina ha waray hustisya nga pag-aresto kan Jesus durante han gab-i. (Juan 18:10) Pero ginsidngan ni Jesus hi Pedro: "Itakob an imo espada kay an ngatanan nga nagamit hin espa- da, mamamatay pinaagi hin espada." (Mat. 26: 52, 53) Inin mapwersa nga leksyon uyon gud ha igin- ampo ni Jesus temprano hito nga gab-i, nga diri hira sadang magin kanan kalibotan. (Basaha an Juan 17:16.) An pagtadong han kawaray-hustisya sadang isarig ha Dios. 15 An sister nga taga-sur han Europa nga gin-una- 13, 14. (a) Paonan-o an mga isyu ha politika ngan reli- hiyon nagresulta ha kamadarahog ngan kawaray-hustis- ya? (b) Kay ano nga diri husto nga magin madarahog, bi- san kon nakakaeksperyensya kita hin kawaray-hustisya? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.) 15, 16. (a) Paonan-o an Pulong han Dios nabulig ha mga Kristiano nga malikyan an pagin madarahog? (b) Kabaliktaran ha pagkabahin-bahin han mga tawo ha kalibotan, ano an nakikita ni Jehova ha iya katawohan? bi kanina nahibaro hini nga leksyon. "Nakita ko nga an kamadarahog diri nagriresulta ha pagkaada hus- tisya," siring niya. "Nakita ko nga an mga nagigin madarahog kasagaran nga namamatay. Ngan an damu nga iba pa naabat hin kasina ngan kasubo. Na- lipay gud ako ha paghibaro tikang ha Biblia nga an Dios la an makakagpahinabo hin tinuod nga hustis- ya ha tuna. Han naglabay nga 25 ka tuig, ito an mensahe nga akon iginsasangyaw." Ginliwanan han brother nga naukoy ha sur han Aprika an iya bang- kaw hin "espada han espiritu," nga amo an Pulong han Dios. (Efe. 6:17) Yana iya iginsasangyaw an mensahe han kamurayawan ha iya mga igkasi-tawo, anoman an ira tribo. Ngan han nagin Saksi ni Jeho- va na an sister nga naukoy ha sentro han Europa, na- kaasawa hiya hin brother nga membro han tribo nga iya hadto ginkakangalasan. Hira nga tulo naghimo hin mga pagbag-o kay karuyag nira subaron an Kristo. 16 Importante gud an paghimo hini nga mga pag- bag-o! Iginpapariho han Biblia an katawohan ha ma- balud gud nga dagat, usa nga dagat nga waray kamu- rayawan. (Isa. 17:12; 57:20, 21; Pah. 13:1) An mga isyu ha politika nag-aaghat ha mga tawo nga masi- na, magkabahinbahin, ngan magin madarahog. Ha kabaliktaran, sugad nga katawohan ni Jehova, nati- tipigan naton an aton kamurayawan ngan pagkauro- sa. Samtang nakikita ni Jehova an pagkabahin- bahin han mga tawo ha kalibotan, sigurado nga nalilipay hiya nga makita nga nagkakaurosa an iya katawohan. - Basaha an Sepania 3:17. 17 Hinbaroan naton nga makakabulig kita ha pag- parig-on han Kristiano nga pagkaurosa ha tulo nga paagi: (1) Nasarig kita nga an langitnon nga Ginha- dian han Dios an magsusulbad han kawaray-hustis- ya, (2) diri kita nadapig ha mga isyu ha politika, ngan (3) ginlilikyan naton an pagin madarahog. Pero usahay, mahimo mawara an aton pagkaurosa tungod han diskriminasyon. Ha masunod nga arti- kulo, hibabaroan naton kon paonan-o naton malam- puson nga maaatubang ini nga problema pariho han ginbuhat han mga Kristiano han siyahan nga siglo. 17. (a) Ano an tulo nga paagi nga makakabulig basi ma- parig-on naton an aton pagkaurosa? (b) Ano an aton hi- hisgotan ha masunod nga artikulo? HUNYO 2018 7
KARANTAHON: 107, 122 ANO AN IMO BATON?
Ano nga klase hin diskri- minasyon an kinahanglan wad-on ha kasingkasing han mga disipulo ni Jesus han siyahan nga siglo?
Ano nga mga ehemplo han siyahan nga siglo an nag- papamatuod nga mahimo malamposan han mga tawo an diri pagkaurosa?
Ano an mahimo naton buha- ton basi mas maparig-on an pagkaurosa han katawohan han Dios yana? 8 Hinaot Magin Usa Kita Sugad La nga Magkahiusa hi Jehova Ngan hi Jesus "Naghahangyo ako . . . [nga] hira ngatanan magin usa, sugad nga ikaw, Amay, kahiusa ko." - JUAN 17:20, 21. NABARAKA gud hi Jesus mahitungod ha pagkaurosa durante han iya ul- timo nga panihapon kaupod an iya mga apostol. Han nag-ampo hiya ka- upod nira, nagsiring hiya nga hingyap niya nga magin usa, o magkauro- sa, an ngatanan niya nga disipulo, sugad la nga hiya ngan an iya Amay magkahiusa. (Basaha an Juan 17:20, 21.) An ira pagkaurosa magigin marig-on gud nga ebidensya nga ginsugo ni Jehova hi Jesus nganhi ha tuna basi magbuhat han Iya kaburut-on. An gugma amo an magigin pa- ngirilal-an han tinuod nga mga disipulo ni Jesus, ngan ini nga gugma mas magpaparig-on han ira pagkaurosa. - Juan 13:34, 35. 2 Masasabtan naton kon kay ano nga ginpabug-atan ni Jesus an mahi- tungod ha pagkaurosa. Naobserbaran niya nga diri bug-os nga nagkaka- urosa an iya mga apostol, pananglitan durante han iya ultimo nga pani- hapon kaupod nira. Sugad han nahitabo hadto, nagdiskusyon hira "kon hin-o ha ira an may gidadakui nga awtoridad." (Luc. 22:24-27; Mar. 9: 33, 34) Ha usa liwat nga higayon, naghangyo hira Santiago ngan Juan kan 1, 2. (a) Ano an ginhangyo ni Jesus durante han iya ultimo nga pag-ampo kau- pod an iya mga apostol? (b) Kay ano nga bangin nabaraka hi Jesus mahitungod ha pagkaurosa?
Jesus nga tagan hira hin prominente nga posisyon ha iya Ginhadian, ha iya mismo sapit. - Mar. 10: 35-40. 3 Kondi diri la an hingyap nga magin prominente an posible nga nagin hinungdan han diri pagkauro- sa han mga disipulo han Kristo. An mga tawo ha pa- nahon ni Jesus nagkakabahinbahin tungod han ka- sina ngan diskriminasyon. Kinahanglan wad-on han mga disipulo ni Jesus ha ira kasingkasing ito nga mga pagbati. Hini nga artikulo, hihisgotan naton ini nga mga pakiana: Ano an ginbuhat ni Jesus may ka- labotan ha diskriminasyon? Paonan-o niya gintut- doan an iya mga sumurunod nga magin patas ha ira pagtratar ha iba ngan bug-os nga magkaurosa? Ngan paonan-o an iya katutdoan mabulig ha aton nga magpabilin nga nagkakaurosa? DISKRIMINASYON NGA NAEKSPERYENSYAHAN NI JESUS NGAN HAN IYA MGA SUMURUNOD 4 Hi Jesus mismo nakaeksperyensya hin diskrimi- nasyon. Han ginsumatan ni Felipe hi Natanael nga nabilngan na niya an Mesias, hi Natanael nagsiring: "May maopay ba nga magtitikang ha Nazaret?" (Juan 1:46) Posible nga maaram hi Natanael han tagna ha Mika 5:2, ngan bangin ginhunahuna niya nga gutiay nga bungto an Nazaret salit diri ito anga- yan magin urukyan han Mesias. Sugad man, ginmi- nos hi Jesus han prominente nga mga tawo ha Judea tungod kay taga-Galilea hiya. (Juan 7:52) Ginmiminos han damu nga taga-Judea an mga taga-Galilea. Gin-insulto liwat han iba nga Judio hi Jesus pinaagi ha pagtawag ha iya nga Samaritano. (Juan 8:48) An mga Samaritano iba an kultura ngan relihiyon ha mga Judio. Diri hira ginrirespeto han mga taga-Judea ngan mga taga-Galilea ngan ginlilikyan hira. - Juan 4:9. 5 Ginmiminos liwat han Judio nga mga lider an mga sumurunod ni Jesus. Gintawag hira han mga 3. Ano an posible nga nagin mga hinungdan nga diri nagkakaurosa an mga disipulo han Kristo, ngan ano nga mga pakiana an aton hihisgotan? 4. Paghatag hin mga ehemplo han diskriminasyon nga naeksperyensyahan ni Jesus. 5. Ano nga klase hin diskriminasyon an naeksperyensya- han han mga sumurunod ni Jesus? Pariseo sugad nga mga tawo nga "ginpanhimaraot." (Juan 7:47-49) Para ha mga Pariseo, taramayon ngan ordinaryo la an mga tawo nga waray makaes- kwela ha eskwelahan han mga Rabbi o adton diri na- sunod ha ira mga tradisyon. (Buh. 4:13) Hi Jesus ngan an iya mga disipulo nakaeksperyensya hin dis- kriminasyon tungod kay iginpapasigarbo han mga tawo hito nga panahon an ira relihiyon, posisyon ha sosiedad, ngan lahi. An mga disipulo naimpluwen- syahan liwat hito nga disposisyon han mga tawo. Basi magpabilin nga nagkakaurosa, kinahanglan nira bag-uhon an ira panhunahuna. 6 Yana komon gud ha bisan diin an diskriminas- yon. Mahimo kita magin biktima hito, o bangin kita mismo an magpakita hito. "Nagtikaduro an akon kasina ha busag nga mga tawo han nagpokus ako ha kawaray-hustisya nga gin-antos han mga nitibo ha Australia - tikang hadto tubtob yana," siring han usa nga sister nga taga-Australia nga payunir na yana. "Nagtikaduro liwat an akon kasina tungod han maraot nga pagtratar nga akon mismo naeks- peryensyahan." Usa nga bugto nga taga-Canada an nagsiring nga nagkaada hiya hadto diskriminasyon ha mga tawo nga iba an linggwahe. "Naghunahuna ako nga mas labaw an mga tawo nga nagyayakan hin Franses," siring niya. "Salit nasina ako ha mga tawo nga nagyayakan hin Ingles." 7 Yana, komon gud an diskriminasyon ngan kasa- garan nga makuri ito wad-on, pariho ha panahon ni Jesus. Ano an ginbuhat ni Jesus may kalabotan hito? Siyahan, waray gud hiya magpakita hin diskri- minasyon, patas an iya pagtratar ha ngatanan. Nag- sangyaw hiya ha mga riko ngan pobre, mga Pariseo ngan Samaritano, ngan bisan ha mga parasukot hin buhis ngan mga makasasala. Ikaduha, pinaagi han iya katutdoan ngan ehemplo, iginpakita ni Jesus ha iya mga disipulo nga kinahanglan nira likyan an pagsuspetsa o an pagpakita hin diskriminasyon ha iba. 6. Paghatag hin ehemplo kon ano an mahimo magin epekto ha aton kon biktima kita hin diskriminasyon o kon kita an nagpapakita hito ha iba. 7. Ano an ginbuhat ni Jesus may kalabotan ha diskrimi- nasyon? HUNYO 2018 9
PAGWARA HAN DISKRIMINASYON PINAAGI HAN GUGMA NGAN PAGPAUBOS 8 Gintutdoan ni Jesus an iya mga sumurunod hin importante nga prinsipyo nga basihan han aton pagkaurosa. Hiya nagsiring: "Kamo ngatanan mag- burugto." (Basaha an Mateo 23:8, 9.) Masisiring nga "magburugto" kita kay kita ngatanan tulin ni Adan. (Buh. 17:26) Pero diri la ito. Iginsaysay liwat ni Jesus nga magburugto an iya mga disipulo tu- ngod kay ginkikilala nira hi Jehova sugad nga ira la- ngitnon nga Amay. (Mat. 12:50) Dugang pa, mem- bro hira han usa nga daku nga espirituwal nga pamilya, ngan nagkakaurosa hira tungod han gug- ma ngan pagtoo. Salit ha mga surat han mga apos- tol, kasagaran nga gintatawag nira an ira mga ig- kasi-disipulo sugad nga "kabugtoan." - Roma 1:13; 1 Ped. 2:17; 1 Juan 3:13. 9 Katapos ipatin-aw ni Jesus nga sadang naton trataron an kada tagsa sugad nga kabugtoan, iya ginpabug-atan an pagkaimportante han pagpau- bos. (Basaha an Mateo 23:11, 12.) Sugad han aton hinbaroan, may mga higayon nga nagpahitaas an mga apostol salit nagkabahinbahin hira. Ngan po- sible nga nagin problema liwat an pagpahitaas tu- ngod han lahi. May rason ba an mga Judio nga mag- pahitaas tungod kay tulin hira ni Abraham? Damu nga Judio an natoo nga mas maopay an ira lahi. Pero ginsidngan hira ni Juan nga Parabaptis: "May gahum an Dios ha paghimo hin mga anak para kan Abraham tikang hini nga mga bato." - Luc. 3:8. 10 Igintutdo ni Jesus nga sayop an pagpahitaas tungod han lahi. Iginpatin-aw niya ito han nagpaki- ana ha iya an usa nga eskriba: "Hin-o gud ba an akon igkasi-tawo?" Basi mabaton ito, naghatag hi Jesus hin ilustrasyon mahitungod han usa nga Sa- maritano nga may pagkabuotan nga bumulig ha usa nga biyahero - usa nga Judio - nga ginkastigo hin mga tulisan. Ginbalewaray la han mga Judio nga na- 8. Ano nga importante nga prinsipyo an basihan han pagkaurosa han mga Kristiano? Isaysay. 9, 10. (a) Kay ano nga waray rason an mga Judio nga magpahitaas tungod han ira lahi? (b) Paonan-o igintut- do ni Jesus nga sayop an pagpakita hin diskriminasyon tungod han lahi? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.) 10 AN BARANTAYAN labay inin makalolooy nga tawo, pero nalooy ha iya an Samaritano. Gintapos ni Jesus an iya istorya pi- naagi ha pag-aghat ha eskriba nga magin pariho hito nga Samaritano. (Luc. 10:25-37) Iginpakita ni Jesus nga an usa nga Samaritano mahimo magtut- do ha mga Judio kon ano an kahulogan han tinuod nga gugma ha igkasi-tawo. 11 Basi matuman han mga disipulo ni Jesus an ira toka, kinahanglan nira wad-on ha ira kalugaringon an pagpahitaas ngan diskriminasyon. Antes sumaka ha langit, gintokahan niya hira nga magsangyaw ha "bug-os nga Judea ngan Samaria, ngan tubtob ha pinakahirayo nga lugar ha tuna." (Buh. 1:8) Antes hito, igin-andam hira ni Jesus para hinin daku nga buruhaton pinaagi ha pagtutdo ha ira nga magpo- kus ha mag-opay nga kalidad han mga tawo nga iba an lahi. Iya gindayaw an usa nga opisyal han kasun- dalohan nga iba an lahi tungod han daku nga pag- too han opisyal. (Mat. 8:5-10) Ha iya lugar ha Naza- ret, igin-istorya ni Jesus kon paonan-o ginbuligan ni Jehova adton iba an lahi, sugad han taga-Fenicia nga balo ha Sarepat ngan han taga-Sirya nga may liprosi nga hi Naaman. (Luc. 4:25-27) Ngan labot la ha pagsangyaw ha usa nga Samaritana, nagpabilin liwat hi Jesus ha bungto han mga Samaritano hin duha ka adlaw tungod kay interesado an mga tawo han iya mensahe. - Juan 4:21-24, 40. KINAHANGLAN KUHAON HAN SIYAHAN-SIGLO NGA MGA KRISTIANO HA IRA KASINGKASING AN DISKRIMINASYON 12 Diri masayon para ha mga apostol nga kuhaon ha ira kasingkasing an diskriminasyon. Nahipausa hira han nakita nira nga andam hi Jesus magtutdo ha usa nga Samaritana. (Juan 4:9, 27) An mga li- der han relihiyon han mga Judio diri nakikiistorya labi na ha Samari- ha mga babaye ha publiko, 11. Kay ano nga an mga disipulo han Kristo sadang mag- pakita hin patas nga pagtratar ha mga tawo nga iba an lahi, ngan paonan-o hira ginbuligan ni Jesus nga masab- tan an pagkaimportante hito? 12, 13. (a) Ano an reaksyon han mga apostol han nag- sangyaw hi Jesus ha usa nga Samaritana? (Kitaa an ret- rato ha tinikangan hini nga artikulo.) (b) Ano an nagpa- pakita nga waray masabti nira Santiago ngan Juan an leksyon nga igintututdo ni Jesus?
tana nga maraot an reputasyon. Gin-aghat han mga apostol hi Jesus nga kumaon. Pero makikita ha iya baton nga pokus gud hiya ha pag-inistorya hin espi- rituwal nga mga butang nga tungod hito ginbalewa- ray la anay niya an iya kagutom. An pagsangyaw - bisan ha usa nga Samaritana - kaburut-on han iya Amay, ngan sugad ito hin pagkaon para ha iya. - Juan 4:31-34. 13 Waray masabti nira Santiago ngan Juan ito nga leksyon. Han nagbibiyahe hira ha Samaria kaupod hi Jesus, namiling an mga disipulo hin makakaturo- gan ha usa nga baryo han mga Samaritano. Pero wa- ray nagpahuron ha ira, salit nasina gud hira Santia- go ngan Juan ngan nagpakiana kan Jesus kon karuyag ba niya nga magpalusad hira hin kalayo ti- kang ha langit basi bungkagon an bug-os nga baryo. Mapwersa nga ginsaway hira ni Jesus. (Luc. 9:51- 56) Bangin maghunahuna kita kon sugad ba liwat an magigin reaksyon nira Santiago ngan Juan kon iton diri maabiabihon nga baryo sakop han ira lugar nga Galilea. Posible nga nasina hira tungod han ira minos nga pagkita ha mga Samaritano. Ha urhi, han nagsangyaw hi apostol Juan ha mga Samaritano ngan damu an namati ha iya, posible nga naawod gud hiya ha iya iginpakita nga patigdatigda nga ka- sina. - Buh. 8:14, 25. 14 Waray pag-iha katapos han Pentekos- tes 33 C.E., nagkaada problema mahitungod ha dis- kriminasyon. Han nanhahatag hin pagkaon ha pob- re nga mga balo, napabay-an an mga balo nga nagyayakan hin Griego. (Buh. 6:1) Posible nga dis- kriminasyon ha linggwahe an hinungdan hini nga problema. Gin-asikaso dayon han mga apostol an problema pinaagi ha pagpili hin kwalipikado nga ka- lalakin-an nga manginginano ha panhatag hin pag- kaon. Ini nga mga kalalakin-an may Griego nga nga- ran, salit posible nga nakabulig ito nga maliaw an nasakitan nga mga balo. 15 Han 36 C.E., an mga disipulo ni Jesus nagti- 14. Paonan-o ginsulbad an usa nga problema nga posib- le diskriminasyon ha linggwahe an hinungdan? 15. Paonan-o nahibaro hi Pedro ha pagpakita hin kawa- ray-pinaurog? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.) kang pagsangyaw ha mga tawo ha ngatanan nga na- sud. Antes hito, ha mga Judio la nakikiupod hi apostol Pedro. Pero katapos ipatin-aw han Dios nga an mga Kristiano diri sadang magpakita hin pagpa- urog, ginsangyawan ni Pedro hi Cornelio, nga usa nga Romano nga sundalo. (Basaha an Buhat 10: 28, 34, 35.) Katapos hito, nakig-upod hi Pedro ha Hentil nga mga tumuroo ngan kumaon kaupod nira. Pero paglabay hin pipira ka tuig, waray na hiya makig-upod ha diri Judio nga mga Kristiano ha syu- dad han Antiokia. (Gal. 2:11-14) Hito nga higayon, ginsaway hiya ni Pablo, ngan matin-aw nga iya ito ginkarawat. Han ginhimo ni Pedro an iya siyahan nga surat para ha Judio ngan Hentil nga mga Kris- tiano ha Asia Minor, ginhisgotan niya kon matio- nan-o kaimportante an pagpakita hin gugma ha ngatanan nga kabugtoan. - 1 Ped. 1:1; 2:17. 16 Matin-aw nga tungod han susbaranan ni Jesus, nahibaro an mga apostol ha paghigugma ha "ngata- nan nga klase hin tawo." (Juan 12:32; 1 Tim. 4:10) Bisan kon nagkinahanglan ito hin panahon, na- bag-o nira an ira paagi han pagtratar ha mga tawo. Ngani nagin kilala an mga Kristiano han siyahan nga siglo tungod han ira gugma ha usa kag usa. Hi Ter- tullian, usa nga parasurat han ikaduha nga siglo, nagkotar han ginsiring han diri mga Kristiano mahi- tungod ha mga Kristiano: "Hinigugma nira an kada tagsa . . . Andam pa ngani hira mamatay para ha usa kag usa." Tungod han pagsul-ot han "bag-o nga personalidad," nahibaro an siyahan-siglo nga mga Kristiano ha pagpakita hin patas nga pagtratar ha ngatanan nga tawo, sugad han pagtratar han Dios ha ira. - Col. 3:10, 11. 17 Yana, bangin ginkikinahanglan liwat naton an panahon basi kuhaon ha aton kasingkasing an ano- man nga klase hin diskriminasyon. Ginhulagway han usa nga sister nga taga-Fransia kon matio- nan-o kakuri para ha iya an pagbuhat hito: "Gintut- doan ako ni Jehova kon ano an kahulogan han 16. Ha ano nagin kilala an mga Kristiano han siyahan nga siglo? 17. Ano an mahimo naton buhaton basi mawara ha aton kasingkasing an anoman nga klase hin diskriminasyon? Paghatag hin mga ehemplo. HUNYO 2018 11
gugma, paghatag ha iba, ngan paghigugma ha nga- tanan nga klase han tawo. Pero naniningkamot pa gihapon ako nga wad-on an akon diri patas nga pagtratar ha iba, ngan diri ito pirme masayon. Sa- lit padayon ko ito nga igin-aampo." Sugad liwat hito an naieksperyensyahan han usa nga sister nga taga-Espanya: "Usahay nakikig-away ako ha akon inaabat nga kasina ha usa nga partikular nga lahi, ngan kasagaran nga nagdadaog ako. Pero maaram ako nga kinahanglan ko nga padayon nga makig- away hito. Nagpapasalamat ako kan Jehova nga nagin kaapi ako ha usa nga nagkakaurosa nga pa- milya, ngan nalilipay ako hito." Kinahanglan tang- kod nga usisahon han kada tagsa ha aton an aton kalugaringon. Bangin kinahanglan liwat na- ton wad-on ha aton kasingkasing an anoman nga klase hin diskriminasyon, pariho han ginbuhat hi- nin duha nga sister. An mga surugoon ni Jehova nangangalimbasog nga magkaada kinaadman tikang ha langit ngan nagkakaurosa hira tungod han gugma (Kitaa an parapo 19) 12 AN BARANTAYAN NAWAWARA AN DISKRIMINASYON SAMTANG NAGTUTUBO AN GUGMA 18 Maopay nga hinumdoman naton nga kita ngata- nan bulag hadto ha Dios. (Efe. 2:12) Pero iginpahi- rani kita ni Jehova ha iya "pinaagi hin mga butok nga gugma." (Hos. 11:4; Juan 6:44) Ngan ginkarawat kita han Kristo. Sugad hin gin-abrihan niya an pur- tahan, basi magin bahin kita han pamilya han Dios. (Basaha an Roma 15:7.) May pagkabuotan nga gin- karawat kita ni Jesus bisan kon diri kita perpekto, sa- lit diri gud naton sadang isalikway an bisan hin-o! 19 An pagkabahin-bahin, diskriminasyon, ngan ka- pungot sigurado nga magtitikaduro samtang nagtiti- kahirani an kataposan hinin maraot nga sistema. (Gal. 5:19-21; 2 Tim. 3:13) Pero sugad nga mga suru- goon ni Jehova, nangangalimbasog kita nga magka- ada "kinaadman nga tikang ha langit," nga nabulig ha aton nga maipakita nga waray kita pinaurog ngan matipigan an kamurayawan. (San. 3:17, 18) Nalilipay kita pakigsangkay ha mga tawo nga taga-iba nga na- sud, ginkakarawat nga iba an ira kultura ngan posib- le nga gin-aadman pa ngani an ira linggwahe. Kon ginbubuhat naton ito, nagkakaada kita kamuraya- wan pariho hin salog, ngan hin hustisya pariho han balud ha kadagatan. - Isa. 48:17, 18. 20 "Gin-abrihan ha akon an tamboanan han husto nga kahibaro," siring han sister nga taga-Australia nga gin-unabi kanina. Iginsaysay niya kon ano an epekto ha iya han iya pag-aram ha Biblia: "Nabag-o an akon kasingkasing ngan hunahuna. Salit hinay- hinay nga nawara ha akon an nakagamot na nga ka- sina ngan diri patas nga pagtratar ha iba." Ngan an brother nga taga-Canada nagsiring nga nasabtan niya nga an "kakulang hin kahibaro amo an kasaga- ran nga hinungdan han rasismo ngan an mga kalidad han mga tawo diri nakadepende ha ira lugar nga na- tawhan." Usa nga sister nga nagyayakan hin Ingles an iya nagin asawa! Ito nga mga eksperyensya nag- papamatuod nga kaya wad-on han Kristiano nga gugma an diskriminasyon. Ito nga gugma nagpapa- rig-on gud han aton pagkaurosa. - Col. 3:14. 18, 19. (a) Kay ano nga kinahanglan naton karawaton an ngatanan? (b) Paonan-o naton ito mahihimo ha prak- tikal nga mga paagi? 20. Ano an resulta kon gugma an nagmumolde han aton hunahuna ngan kasingkasing?
Puydi Unta Niya Makarawat an PAG-UYON HAN DIOS NAG-AALAGAD kita kan Jehova ngan karuyag gud naton makarawat an iya pag-uyon. Pero hin-o an maka- kakarawat han iya pag-uyon ngan bendisyon? Ha panahon han Biblia, may mga indibiduwal nga nakakara- wat han iya pag-uyon bisan kon naka- himo hira hin seryoso nga sala. An iba may mag-opay nga kalidad, pero na- wad-an han pag-uyon han Dios ha urhi. Salit bangin magpakiana kita, "Ano gud an ginkikita ni Jehova ha kada tagsa ha aton?" An ehemplo ni Rehoboam nga hadi han Juda mabulig ha aton nga hibaroan an baton hito. DIRI MAOPAY NGA PAGTIKANG An tatay ni Rehoboam amo hi Solomon, nga nagha- di ha Israel hin 40 ka tuig. (1 Hadi 11:42) Namatay hi Solomon han 997 B.C.E. Katapos hito, nagbiyahe hi Rehoboam tipanorte tikang ha Jerusalem ngadto ha Sikem basi dihogan sugad nga hadi. (2 Kron. 10:1) Na- hahanduraw mo ba hiya nga nahahadlok nga bangin diri niya masubad an mga ginbuhat ni Solomon, nga kilala tungod han iya talagsahon nga kinaadman? Po- sible ba nga nahunahuna ni Rehoboam nga diri mag- iiha masasarihan an iya abilidad ha pagsulbad hin magkuri nga problema? Posible gud nga nakita ni Rehoboam nga tensyona- do an kahimtang ha Israel. Waray pag-iha, an katawo- han nagpadara hin mga representante basi igsumat ha iya kon ano gud an ira karuyag nga mahitabo: "Ginhi- mo han imo amay an amon yugo nga makuri: busa yana himoon mo an makuri nga pagpaalagad han imo amay, ngan an iya mabug-at nga yugo nga iya iginbu- tang ha amon, nga magarogaan, ngan kami magaala- gad ha imo." - 2 Kron. 10:3, 4. Posible nga nakurian pagdesisyon hi Rehoboam. Kon tutumanon niya an karuyag han katawohan, ba- ngin kinahanglan nga ibanan niya, han iya pamilya, ngan hadton aada ha palasyo an pipira nga magarbo nga butang nga ira napapahimulosan ngan ibanan an iya gin-aaro ha katawohan. Ha luyo nga bahin, kon diri niya ihatag an karuyag han katawohan bangin magre- belde hira. Ano an iya bubuhaton? Ha tinikangan, gin- konsulta han bag-o nga hadi an katigurangan nga mag- saragdon hadto ni Solomon. Kondi ha urhi, nangaro hi Rehoboam hin sagdon ha burobata nga kalalakin-an, adton mga kaedad niya. Ginsunod niya an ira sagdon ngan nagdesisyon nga pakurian an katawohan. Hiya nagsiring: "An akon amay naghimo han iyo yugo nga mabug-at, kondi akon dudugangan ini: an akon amay naglamba ha iyo hin mga latigo, kondi ako maglalamba ha iyo hin mga orangorang." - 2 Kron. 10:6-14. Ano nga leksyon an aton mahibabaroan? Matin-aw, kasagaran nga maaramon an pagsunod han sagdon han mga edaran ngan hamtong ha espirituwal. Tungod kay eksperyensyado na hira, bangin nakikita nira nga HUNYO 2018 13
daan an mahimo magin resulta han usa nga desisyon salit makakahatag hira hin maopay nga sagdon. - Job 12:12. "NAMATI HIRA HAN POLONG NI JEHOVA" Gintirok ni Rehoboam an iya kasundalohan basi ma- kig-away ha mga tribo nga nagrebelde ha iya. Pero gin- pugngan hira ni Jehova pinaagi kan propeta Semaya, nga nasiring: "Diri kamo makadto, o makiaway ha iyo kabugtoan an mga anak ni Israel: bumalik an tagsa ka tawo ha iya balay; kay ini nga butang akon." - 1 Hadi 12:21-24. Diri makikig-away? Posible nga nabaraka gud hito hi Rehoboam! Ano an huhunahunaon han mga tawo ha hadi nga ha tinikangan nagtarhog nga 'lalambahon hira hin mga orang-orang' pero ha urhi ginpasagdan la inin dayag nga pagrebelde? (Ikompara an 2 Kronikas 13:7.) Bisan pa hito, an hadi ngan an iya mga kasunda- lohan "namati . . . han polong ni Jehova, ngan nama- lik ngan nagkalakat ha ira dalan, sumala han polong ni Jehova." Ano an igintututdo hito ha aton? Maaramon an pag- sugot ha Dios bisan kon bangin tamayon kita han mga tawo tungod han aton pagbuhat hito. An pagin masi- nugtanon ha Dios nagriresulta han iya pag-uyon ngan bendisyon. - Deut. 28:2. Ginbendisyonan ba hi Rehoboam tungod han iya pagsugot? Han ginbayaan niya an iya plano nga makig- away ha bag-o pa la nga naestablisar nga nasud, nag- pokus hiya ha pagtukod hin mga syudad ha teritoryo han Juda ngan Benjamin nga iya pa gihapon ginma- mandoan. Ginhimo niya an pipira nga syudad nga "la- baw hin kakusug." (2 Kron. 11:5-12) Ngan an mas im- portante, nagin masinugtanon hiya ha mga balaud ni Jehova ha sulod hin pipira ka panahon. Han an napu- lo-ka-tribo nga ginhadian han Israel nga ginmaman- doan ni Jeroboam nagsingba ha mga dios-dios, damu an tikang didto nga nagbiyahe ngadto ha Jerusalem basi sumuporta kan Rehoboam ngan ha tinuod nga pagsingba. (2 Kron. 11:16, 17) Salit mas naparig-on an pagkahadi ni Rehoboam tungod han iya pagsugot. AN SALA NGAN PAGBASOL NI REHOBOAM Kondi han nagin marig-on na an pagkahadi ni Reho- Tungod han pagin diri matinumanon ni Solomon, igintagna han Dios nga mababahin ha duha an ginhadian. - 1 Hadi 11:31. 14 AN BARANTAYAN boam, may ginhimo hiya nga diri ginlalaoman. Ginba- yaan niya an mga balaud ni Jehova ngan nagsingba ha buwa nga mga dios! Kay ano? Ginbuhat ba niya ito tu- ngod han impluwensya han iya nanay nga usa nga Amonitanhon? (1 Hadi 14:21) Anoman an iya rason, sumunod ha iya an bug-os nga nasud. Salit gintugotan ni Jehova hi Hadi Sisak han Ehipto nga sakupon an damu nga syudad han Juda bisan kon ginparig-on ito ni Rehoboam! - 1 Hadi 14:22-24; 2 Kron. 12:1-4. Nagtikagrabe pa an sitwasyon han inabot hi Sisak basi atakehon an Jerusalem, diin nagmamando hi Re- hoboam. Hito nga higayon, iginsumat ni propeta Se- maya kan Rehoboam ngan ha iya mga prinsipe an mensahe han Dios: "Iyo ako binayaan, tungud hini bi- nayaan ko man kamo dida ha kamot ni Sisak." Ano an reaksyon ni Rehoboam hito nga disiplina? Ginkarawat niya ito! An Biblia nasiring: "An mga prinsipe ha Isra- el ngan an hadi nagpaubus ha ira ngahaw; ngan hira nagsiring: Hi Jehova matadong." Salit gintalwas ni Je- hova hi Rehoboam ngan an Jerusalem. - 2 Kron. 12: 5-7, 12. Katapos hito, padayon nga nagmando hi Rehoboam ha sur nga ginhadian. Antes hiya mamatay, gintagan niya hin mga regalo an iya damu nga anak nga kalala- kin-an. Posible nga ginbuhat niya ito basi diri hira magrebelde ha ira bugto nga hi Abiha, an manurunod han iya pagkahadi. (2 Kron. 11:21-23) Pinaagi hini, iginpakita ni Rehoboam an pagin maaramon, nga wa- ray niya maipakita hadto. MAOPAY O MARAOT? Bisan kon may nahimo hi Rehoboam nga mag-opay nga butang, waray niya makarawat an pag-uyon ni Je- hova. An Biblia nagsiring: "Hiya nagbuhat hadton ma- raut." Kay ano? "Tungud kay waray niya ihilig an iya kasingkasing ha pagpangita kan Jehova." - 2 Kron. 12:14. Ano an aton mahibabaroan tikang kan Rehoboam? May mga higayon nga sumugot hiya ha Dios. Ngan may mag-opay hiya nga ginhimo para ha katawohan ni Jehova. Pero waray hiya duok nga relasyon kan Jeho- va o sinsero nga hingyap nga lipayon hiya. Tungod hito, nagbuhat hiya han maraot ngan nagsingba ha buwa nga mga dios. Bangin maghunahuna ka: 'Han ginsunod ni Rehoboam an disiplina han Dios, ginbu- hat gud ba niya ito tungod han iya sinsero nga pagba-
sol ngan hingyap nga lipayon an Dios o tungod la han impluwensya han iba?' (2 Kron. 11:3, 4; 12:6) Ha urhi, nagbuhat hiya utro hin maraot. Iba gud hiya ha iya lolo nga hi Hadi David! Oo, nakahimo hin mga sala hi Da- vid pero makikita gud ha iya an gugma kan Jehova, de- bosyon ha tinuod nga pagsingba, ngan tinuod nga pag- Diri pariho kan Hadi David, hi Rehoboam waray duok nga relasyon kan Jehova basol ha iya mga sala. - 1 Hadi 14:8; Sal. 51:1, 17; 63:1. May hibabaroan gud kita nga leksyon tikang ha asoy mahitungod kan Rehoboam. Kinahanglan naton mag- tagana para ha aton pamilya ngan magin maduruto ha pag-alagad kan Jehova. Pero diri ito igo. Basi makara- wat an iya pag-uyon, kinahanglan naton hiya singba- hon ha paagi nga iya nalilipayan ngan magkaada ma- rig-on nga relasyon ha iya. Posible naton ito mabuhat kon mangangalimbasog kita nga magkaada hilarom nga gugma kan Jehova. Sugad la nga ginsusungohan naton an kalayo basi pa- dayon ito nga maglaga, kinahanglan liwat naton tipi- gan nga naglalaga an aton gugma ha Dios pinaagi ha regular nga pag-aram han iya Pulong, pagpamalan- dong han aton ginbabasa, ngan padayon nga pag- ampo. (Sal. 1:2; Roma 12:12) Ngan an aton gugma kan Jehova magpapagios ha aton nga lipayon hiya ha nga- tanan naton nga ginbubuhat. Mag-aaghat liwat ito ha aton nga sinsero nga magbasol kon makasala kita. Su- gad nga resulta, diri kita magigin pariho kan Rehobo- am, lugod magpapabilin kita nga matinumanon ha ti- nuod nga pagsingba. - Jud. 20, 21.
KARANTAHON: 61, 69 ANO AN IMO BATON?
Paonan-o an imo konsensya maipapariho ha usa nga kompas?
Kay ano nga kinahanglan naton higugmaon an mga balaud han Dios?
Kay ano nga konektado an aton konsensya ha aton pag- uswag ha pagkahamtong? 16 Tuguti an mga Balaud Ngan Prinsipyo han Dios nga Magbansay han Imo Konsensya 'An imo mga pagpamatuod [o, pahinumdom] amo an akon ginpapamalandong.' - SAL. 119:99. AN MGA tawo labaw gud ha mga hayop kay gintagan kita ni Jehova hin konsensya. May-ada na kita hito tikang pa han ginlarang an tawo ha tuna. Katapos talapason nira Adan ngan Eva an balaud ni Jehova, tu- mago hira. Iginpapakita hini nga nakukonsensya hira. 2 An usa nga tawo nga waray mabansay hin maopay an konsensya ma- ipapariho ha usa nga nagbibiyahe nga barko nga diri nagana hin mao- pay an kompas. Peligroso gud an pagbiyahe nga waray kompas nga na- gana hin maopay. An hangin ngan sulog han dagat mahimo magdara ha barko ngadto ha sayop nga direksyon. An nagana hin maopay nga kom- pas makakabulig ha kapitan nga masiguro nga aada ha husto nga ruta an barko. An aton konsensya maipapariho ha usa nga kompas. Amo ito an abilidad ha paghibaro han husto ngan sayop nga makakaggiya ha aton ha husto nga direksyon. Pero basi magin masasarigan nga 1. Ano an usa nga rason nga labaw gud an mga tawo ha mga hayop? 2. Paonan-o an aton konsensya maipapariho ha usa nga kompas? (Kitaa an ret- rato hini nga pahina.)
giya an aton konsensya, kinahanglan nga nagana ito hin maopay. 3 Kon waray mabansay hin maopay an aton kon- sensya, diri ito magpapahamangno ha aton kontra ha sayop nga buhat. (1 Tim. 4:1, 2) Mahimo pa ngani ito magkombinse ha aton nga 'an maraot maopay.' (Isa. 5:20) Ginpahamangnoan ni Jesus an iya mga sumurunod: "Maabot an oras nga an nagpapatay ha iyo maghuhunahuna nga nagbubu- hat hiya hin sagrado nga pag-alagad ha Dios." (Juan 16:2) Ito gud an ginhunahuna han mga nag- patay han disipulo nga hi Esteban, ngan ito liwat an ginhuhunahuna han iba pa nga pariho ha ira. (Buh. 6:8, 12; 7:54-60) Ha bug-os nga kasaysayan, damu nga relihiyoso nga tawo an nagbubuhat hin krimen, sugad han pagpatay, ngan naghuhunahu- na hira nga ginbubuhat nira ito para ha Dios. Pero ha pagkamatuod, supak ha mga balaud han Dios an ira ginbubuhat. (Eks. 20:13) Matin-aw, malim- bong nga giya an ira konsensya! 4 Paonan-o naton masisiguro nga nagana hin maopay an aton konsensya? An mga balaud ngan prinsipyo ha Pulong han Dios "mapulsanon ha pagtutdo, ha pagsaway, ha pagtadong, ngan ha pagdisiplina uyon ha katadongan." (2 Tim. 3:16) Salit pinaagi ha maduruto nga pag-aram ha Biblia, pagpamalandong hito, ngan pag-aplikar hito ha aton kinabuhi, mababansay naton an aton konsen- sya ngan mas maipapahiuyon ini ha panhunahuna ni Jehova; sugad nga resulta, magigin masasarigan nga giya an aton konsensya. Hisgotan naton kon paonan-o an mga balaud ngan prinsipyo ni Jehova makakabulig ha pagbansay han aton konsensya. PAGPABANSAY HA MGA BALAUD HAN DIOS 5 Basi magpahimulos ha mga balaud han Dios, may kinahanglan pa kita buhaton labot la han pag- basa ngan pagin pamilyar hito. Kinahanglan higug- 3. Ano an mahimo mahitabo kon waray mabansay hin maopay an aton konsensya? 4. Paonan-o naton masisiguro nga nagana hin maopay an aton konsensya? 5, 6. Paonan-o kita nagpapahimulos ha pagsunod ha mga balaud han Dios? maon ngan respetuhon naton ito. An Pulong han Dios nasiring: "Dumti an maraut, ngan higugmaa an maopay." (Amos 5:15) Pero paonan-o naton ito mahihimo? Kinahanglan hunahunaon naton an mga butang uyon ha panhunahuna ni Jehova. Ha pag-ilustrar: Handurawa nga nakukurian ka pagka- turog. An imo doktor nagsiring nga kinahanglan mo kumaon hin mas masustansya nga pagkaon, mag-ehersisyo, ngan bag-uhon an estilo han imo pagkinabuhi. Han ginsunod mo ito, nakita mo nga epektibo ito! Posible gud nga pasalamatan mo an imo doktor nga ginbuligan ka niya nga magin mas mahimsog. 6 Ha pariho nga paagi, gintagan kita han aton Maglalarang hin mga balaud nga nagpapanalipod ha aton tikang ha nakakadaot nga epekto han sala ngan sugad nga resulta, nagigin mas malipayon kita. Hunahunaa kon paonan-o kita nagpapahimu- los ha pagsunod han mga balaud han Dios may ka- labotan ha pagbuwa, panlimbong, pangawat, imo- ralidad, kamadarahog, ngan espiritismo. (Basaha an Proberbios 6:16-19; Pah. 21:8) Kon naieksper- yensyahan naton an mag-opay nga resulta han aton pagsugot kan Jehova, naghihilarom an aton gugma ngan apresasyon ha iya ngan ha iya mga ba- laud. 7 Mapasalamaton gud kita nga diri na naton ki- nahanglan mag-antos han mga resulta han pagta- lapas ha mga balaud ni Jehova basi mahibaro hin birilhon nga leksyon. Mahibabaro kita hin mga lek- syon tikang ha mga sayop nga ginbuhat han iba nga nakarekord ha Pulong han Dios. An Prober- bios 1:5 nasiring: 'An tawo nga makinaadmananon namamati ngan nagdudugang han hibaro.' Oo, na- kakarawat naton an pinakamaopay nga giya tikang ha Dios, pananglitan kon ginbabasa ngan ginpapa- malandong naton an istorya han kinabuhi han mga tawohan ha Biblia. Usa nga ehemplo hito amo hi Hadi David. Hunahunaa an kasakit nga iya ina- bat han gintalapas niya an sugo ni Jehova ngan nag-adulteryo hiya kan Batseba. (2 Sam. 12:7-14) 7. An pagbasa ngan pagpamalandong han mga istorya han kinabuhi han mga tawohan ha Biblia makakabulig ha aton nga buhaton an ano? HUNYO 2018 17
Samtang ginbabasa ngan ginpapamalandong na- ton ini nga asoy, bangin makagpakiana kita ha aton kalugaringon: 'Ano unta an puydi himoon ni Hadi David basi malikyan an kasakit nga iya gin- antos tungod han iya pag-adulteryo kan Batseba? Kon umatubang ako hin pariho nga pagsulay, mag- kakaada ba ako kusog nga isalikway ito? Mapala- giw ba ako pariho kan Jose, o magpapasulay pariho kan David?' (Gen. 39:11-15) Pinaagi ha pag- pamalandong han maraot nga mga resulta han pagbuhat hin sala, mapaparig-on naton an aton kasingkasing nga 'dumtan an maraot.' 8 Oo, bangin ginlilikyan na naton an mga buhat nga ginkakangalasan han Dios. Pero may mga bu- ruhaton o sitwasyon nga waray espisipiko nga ba- laud nga iginhahatag an Kasuratan. Ha sugad nga mga kahimtang, paonan-o naton mahibabaroan kon ano an ginkakarawat han Dios ngan nakakapa- lipay ha iya? Hito nga mga sitwasyon, makakabulig an aton konsensya nga ginbansay ha Biblia. 9 Mahigugmaon nga gintagan kita ni Jehova hin mga prinsipyo nga maggigiya han aton konsensya. Hiya mismo nagsiring: "Ako hi Jehova nga imo Dios, nga nagtututdo ha imo ha pagpahimulus, nga nagmamando ha imo han dalan nga imo pagla- laktan." (Isa. 48:17, 18) Kon ginpapamalandong naton hin maopay an mga prinsipyo ha Biblia ngan gintutugotan ito nga makaabot ha aton kasingka- sing, gintatadong ngan ginmumolde naton an aton konsensya. An pagbuhat hito nabulig ha aton ha paghimo hin maaramon nga desisyon. PAGPAGIYA HA MGA PRINSIPYO HAN DIOS 10 An prinsipyo usa nga importante nga kamatu- oran o doktrina nga ginagamit sugad nga basihan han usa nga pangatadongan o buhat. Basi naton masabtan an usa nga prinsipyo, kinahanglan na- ton mahibaroan an panhunahuna han Humaratag han Balaud ngan kon kay ano nga iginhatag niya an 8, 9. (a) Ano an naibubulig ha aton han aton konsen- sya? (b) Paonan-o an mga prinsipyo ni Jehova naggigiya han aton konsensya? 10. Ano an prinsipyo, ngan paonan-o ito gin-gamit ni Je- sus ha epektibo nga paagi? 18 AN BARANTAYAN espisipiko nga mga balaud. Ha bug-os nga minis- teryo ni Jesus, gintutdoan niya an iya mga disipulo hin importante nga mga kamatuoran nga mabulig ha ira nga makita an mga resulta han disposisyon o ginbubuhat han usa. Pananglitan, iya igintutdo nga an kasina mahimo magtugway ha pagin ma- darahog ngan an malaw-ay nga hingyap mahi- mo magtugway ha pag-adulteryo. (Mat. 5:21, 22, 27, 28) Basi mabansay hin maopay an aton konsen- sya, sadang kita magpagiya ha mga prinsipyo ni Jehova ngan sugad nga resulta, mahihimaya naton an Dios. - 1 Cor. 10:31. 11 May mga higayon nga an duha nga Kristiano nga an konsensya nabansay ha Biblia bangin mag- kaada magkaiba nga panhunahuna ha pipira nga butang. Hunahunaa an may kalabotan han de- alkohol nga irimnon. Waray igdiri han Biblia an ka- sadangan nga pag-inom hito. Pero ginpapaha- mangnoan kita han Biblia kontra ha sobra nga pag-inom hin de-alkohol nga irimnon pati na an paghubog. (Prob. 20:1; 1 Tim. 3:8) Nagpapasabot ba ini nga kon kasadangan an pag-inom han usa nga Kristiano hin de-alkohol nga irimnon waray na hiya iba nga sadang ikonsiderar? Diri. Bisan kon bangin igintutugot ito han iya konsensya, sadang liwat niya ikonsiderar an konsensya han iba. 12 May kalabotan han panginahanglan nga ires- peto an konsensya han iba, hi apostol Pablo nag- surat: "Mas maopay na la nga diri kumaon hin kar- ne, uminom hin bino, o magbuhat hin bisan ano nga nakakapakdol ha imo bugto." (Roma 14:21) Andam ka ba nga isakripisyo an imo katungod basi diri makapakdol ha usa nga bugto nga iba an kon- sensya ha imo? Sigurado nga bubuhaton mo ito. Antes mahibaro han kamatuoran, an pipira nga ka- bugtoan naton mga parahubog, pero yana nagde- sisyon hira nga diri na uminom. Sigurado nga diri naton karuyag nga magbuhat hin bisan ano nga magigin hinungdan nga bumalik an aton bugto ha iya daan nga pagkinabuhi! (1 Cor. 6:9, 10) Salit diri 11. Paonan-o mahimo magkaiba an konsensya han kada tagsa? 12. Paonan-o an ginsisiring han Roma 14:21 magpapagi- os ha aton nga respetuhon an konsensya han iba?
magigin mahigugmaon an tagbalay nga nag-imbi- tar kon pipiriton niya an bugto nga uminom hin de-alkohol nga irimnon kon nadiri an bugto ha pag-inom. 13 Bisan kon posible nga hirani na mag-20 anyos o sobra 20 anyos na hi Timoteo, inuyon hiya nga magpaturi bisan kon masakit ito basi diri hiya ma- kapakdol ha mga Judio nga iya sasangyawan. An iya disposisyon pariho han disposisyon ni apostol Pablo. (Buh. 16:3; 1 Cor. 9:19-23) Pariho kan Ti- moteo, andam ka ba magsakripisyo para ha kaopa- yan han iba? 'PANGALIMBASOG NGA MAG-USWAG HA PAGKAHAMTONG' 14 An ngatanan nga Kristiano sadang maghing- yap nga diri la magpabilin ha "nangunguna nga doktrina mahitungod han Kristo" kondi 'manga- limbasog nga mag-uswag ha pagkahamtong.' (Heb. 6:1) Diri ini awtomatiko nga nahitatabo. Kina- hanglan padayon kita nga 'mangalimbasog nga mag-uswag.' An pag-uswag ha pagkahamtong nag- 13. Paonan-o hi Timoteo nagpakita hin maopay nga sus- baranan ha pagsuporta ha mga buruhaton han Ginha- dian? 14, 15. (a) Ano an nahiuupod ha pag-uswag ha pagka- hamtong? (b) Kay ano nga an pagpakita hin gugma ha iba nagpapamatuod nga hamtong kita nga Kristiano? Ginrirespeto han usa nga hamtong nga Kristiano an konsensya han iba (Kitaa an parapo 11, 12) uupod hin pagkaada mas damu nga kahibaro ngan mas hilarom nga pagsabot. Salit pauroutro kita nga gin-aaghat nga basahon an Biblia kada adlaw. (Sal. 1:1-3) Ginhihimo mo ba ito nga tumong? Kon babasahon mo an Biblia kada adlaw, magkakaada ka mas hilarom nga pagsabot ha mga balaud ngan prinsipyo ni Jehova pati na ha Pulong han Dios. 15 An pinakaimportante nga balaud para ha mga Kristiano amo an balaud han gugma. Hi Jesus nag- siring ha iya mga disipulo: "Tungod hini an ngata- nan mahibabaro nga mga disipulo ko kamo, kon naghihigugmaay kamo." (Juan 13:35) Gintawag ni Santiago, nga bugto ha nanay ni Jesus, an gugma nga "an balaud han Hadi." (San. 2:8) Hi Pablo nag- siring: "An gugma an katumanan han balaud." (Roma 13:10) Diri urusahon nga importante gud an gugma, kay an Biblia nagsusumat ha aton nga "an Dios gugma." (1 Juan 4:8) An gugma han Dios diri usa nga pag-abat la. Hi Juan nagsurat: "An gugma han Dios iginpahayag ha aton hini nga pa- agi, han ginpakanhi han Dios ha kalibotan an iya bugtong nga Anak basi makarawat naton an kina- buhi pinaagi ha iya." (1 Juan 4:9) Oo, iginpahayag han Dios an iya gugma pinaagi ha buhat. Kon igin- papakita naton nga hinigugma naton hi Jehova, hi Jesus, an kabugtoan, ngan an mga tawo, ginpapa- matud-an naton nga hamtong kita nga Kristiano. - Mat. 22:37-39. HUNYO 2018 19
Kon nangangatadongan kita uyon ha mga prinsipyo han Dios, nagigin mas masasarigan nga giya an aton konsensya (Kitaa an parapo 16) 16 Samtang nag-uuswag ka ha pagin hamtong nga Kristiano, nagigin mas importante ha imo an mga prinsipyo. Tungod ito kay an mga balaud ka- sagaran nga aplikado la ha espisipiko nga sitwas- yon, samtang an mga prinsipyo naaplikar ha damu nga sitwasyon. Pananglitan, an usa nga bata diri nakakasabot han peligro han magraot nga kaupod, salit an maaramon nga kag-anak maghihimo hin mga surundon nga magpapanalipod ha iya. (1 Cor. 15:33) Pero samtang nagtitikaadulto an bata, nag- uuswag an iya abilidad ha pagsabot, ngan nahiba- baro na hiya mangatadongan uyon ha mga prinsip- yo ha Biblia. Salit hinay-hinay hiya nga nahibabaro ha paghimo hin maaramon nga mga desisyon ha pagpili hin mga kaupod. (Basaha an 1 Corinto 13:11; 14:20.) Kon nangangatadongan kita uyon ha mga prinsipyo han Dios, nagigin mas masasari- gan nga giya an aton konsensya, ngan naipapahiu- yon naton ito ha panhunahuna ni Jehova. 16. Samtang nag-uuswag kita ha pagin hamtong nga Kristiano, kay ano nga nagigin mas importante ha aton an mga prinsipyo? 20 AN BARANTAYAN 17 May-ada ba kita han ngatanan nga aton ginki- kinahanglan basi makahimo kita hin maaramon nga desisyon nga makakapalipay kan Jehova? Oo. An husto nga pag-aplikar han mga balaud ngan prinsipyo ha Pulong han Dios mabulig ha aton nga "magin bug-os nga may-kapas, andam gud ha tag- sa nga maopay nga buhat." (2 Tim. 3:16, 17) Salit pagsaliksik hin mga prinsipyo ha Kasuratan basi imo 'masabtan an kaburut-on ni Jehova.' (Efe. 5:17) Pahimulusi an mga garamiton ha pag-aram nga igintatagana ha Kristiano nga kongregasyon, sugad han Watch Tower Publications Index, Giya ha Pagsaliksik Para ha Mga Saksi ni Jehova, Watchtower Library, Watchtower ONLINE LIBRARY, ngan JW Lib- rary nga app. Gindisenyo ini nga mga garamiton ha pagbulig ha aton nga bug-os nga magpahimulos ha aton personal ngan panpamilya nga pag-aram. MGA BENDISYON HAN PAGKAADA KONSENSYA NGA NABANSAY HA BIBLIA 18 An pagsunod ha mga balaud ngan prinsipyo ni Jehova nagriresulta hin mga bendisyon, sugad han aton mababasa ha Salmos 119:97-100: "Nahigug- ma gud ako ha imo balaud! Amo ito an akon pama- landong ha bug-os nga adlaw. An imo mga sogo na- kapanginaadman ha akon kapin pa kay ha akon mga kaaway; kay ha gihapon bunyog nakon. Kapin pa ako nga nasabut kay han akon mga magturutdo; kay an imo mga pagpamatuud amo an akon mga pamalandongan. Kapin pa ako nga nasabut kay hadton mga lagas, kay gintipigan ko an imo mga turumanon." Mas magios kita nga may kinaadman ngan hilarom nga pagsabot kon maggagahin kita hin panahon ha 'pagpamalandong' ha mga balaud ngan prinsipyo han Dios. Ngan kon gagamiton na- ton an mga balaud ngan prinsipyo han Dios ha pagbansay han aton konsensya, magigin "ham- tong gud [kita] pariho han bug-os nga kahamtong han Kristo." - Efe. 4:13. 17. Kay ano nga makakasiring kita nga may-ada kita han aton ginkikinahanglan basi makahimo hin maara- mon nga desisyon? 18. Ano nga mga bendisyon an aton makakarawat kon magios kita uyon ha mga balaud ngan prinsipyo ni Je- hova?
"Ipasanag Niyo an Iyo Sug Basi Mahimaya hi Jehova 'Ipasanag niyo an iyo sug ˆa ha mga tawo basi nira paghimayaon an iyo Amay.' - MAT. 5:16. ˆ a" NALILIPAY gud kita kon nababatian naton an pag-uswag nga naieksper- yensyahan han katawohan ni Jehova! Han naglabay nga tuig, sobra 10,000,000 an aton gindumarahan hin regular nga pag-aram ha Biblia. Nagpapakita gud ini nga iginpapasanag han katawohan han Dios an ira sug ˆa! Ngan hunahunaa liwat an minilyon nga mga interesado nga tinam- bong ha Memoryal. Ha pagbuhat hito, nahibaro hira mahitungod han gugma nga iginpakita han Dios han igintagana niya an lukat. - 1 Juan 4:9. 2 Ha bug-os nga kalibotan, iba-iba an linggwahe han katawohan ni Je- hova. Pero diri ito nakakaulang ha aton nga urosa nga dayawon an aton Amay nga hi Jehova. (Pah. 7:9) Anoman an aton linggwahe o taga-diin man kita, mahimo kita sumanag sugad nga "mga sug ˆa ha kalibotan." - Fil. 2:15. 3 An aton pag-uswag sugad nga katawohan han Dios, an aton pagkau- rosa, ngan an aton pagin mabinantayon naghihimaya kan Jehova. Hini nga artikulo, aton hihisgotan kon paonan-o naton maipapasanag an aton 1. Ano an maopay gud nga hinungdan nga nalilipay kita? ˆ 2, 3. (a) Ano an diri nakakaulang ha aton nga sumanag "sugad hin mga sug a"? (b) May kalabotan ha ginsiring ni Jesus ha Mateo 5:14-16, ano an aton hihisgo- tan? KARANTAHON: 143, 104 ANO AN IMO BATON?
Labot la ha pagsangyaw, ha ano nga mga paagi pa naton ˆ a? maipapasanag an aton sug
Paonan-o an pagkaurosa han mga Kristiano nabulig nga madani an iba ha kama- tuoran?
Kay ano nga importante gud yana an pagpabilin nga mabi- nantayon? 21
sug ˆa hinin tulo nga bahin. - Basaha an Mateo 5: 14-16. BULIGI AN IBA NGA MAGSINGBA KAN JEHOVA 4 "Diri magigin matinumanon ngan maunungon ha Ginoo an bisan hin-o durante hinin nabibilin nga mga adlaw . . . kon diri niya sasalingabuton an higayon nga maipasanag an iya sug ˆa." Ito an ginsi- ring han artikulo nga "Light in the Darkness" ha Hunyo 1, 1925 nga The Watch Tower. Katapos, an ar- tikulo nagsaysay: "Kinahanglan buhaton niya ito pinaagi ha pagsumat ha mga tawo ha kalibotan han maopay nga sumat, ngan pinaagi ha pagkinabuhi uyon ha matadong nga mga suruklan ni Jehova." Matin-aw, usa nga paagi nga iginpapasanag naton an aton sug ˆa amo an pagsangyaw han maopay nga sumat ngan paghimo hin mga disipulo. (Mat. 28: 19, 20) Dugang pa, mahihimaya naton hi Jehova pi- naagi han aton mag-opay nga pamatasan. Naoob- serbaran han mga tagbalay ngan mga nalabay an aton panggawi. An aton makisangkayon nga hiyom ngan sinsero nga pangumusta nagsusumat kon ano kita nga klase hin tawo ngan kon ano nga klase nga Dios an aton ginsisingba. 5 Hi Jesus nagsiring ha iya mga disipulo: "Pagsu- lod niyo ha balay, kumustaha an tagbalay." (Mat. 10:12) Ha mga lugar diin agsob magsangyaw hi Je- sus ngan an iya mga apostol, kustomre ha mga tawo an pag-abiabi ha ira balay hin diri nira kakila- la. Yana, diri ito kustomre ha damu nga lugar. Bi- san pa hito, an imo pagin buotan ngan pagin makisangkayon samtang iginsasaysay mo an imo katuyoan ha pagbisita kasagaran nga nakakagwara han pagsuspetsa o kaaringit han tagbalay. An ma- kisangkayon nga hiyom kasagaran nga amo an pinakamaopay nga introduksyon. Napamatud-an han kabugtoan nga mapulsanon liwat ito kon naki- kigbahin hira ha pagsangyaw ha publiko gamit hin cart han literatura. Samtang nakikigbahin ka hito nga paagi han pag-alagad, bangin maobserbaran mo nga kasagaran nga nagigin positibo an reak- 4, 5. (a) Labot la ha pagsangyaw, paonan-o pa naton ˆ maipapasanag an aton sug a? (b) Ano an maopay nga mga resulta han aton pagin buotan? (Kitaa an retrato ha tinikangan hini nga artikulo.) 22 AN BARANTAYAN syon han mga tawo kon nahiyom ka ha ira ngan gin- kukumusta hira. Mahimo ito mag-aghat ha ira nga dumaop ngan kumuha han aton publikasyon. An imo pagin buotan mahimo liwat makabulig nga ma- kagtikang ka hin pakiistorya ha ira. 6 Usa nga lagas nga mag-asawa ha Inglatera an haros diri na nakakaupod ha pagsangyaw ha balay- balay tungod han ira maluya nga kahimsog. Salit nagdesisyon hira nga ipasanag an ira sug ˆa ha gawas mismo han ira balay. Nagdidispley hira hin mga publikasyon nga basado ha Biblia ha usa nga lame- sa durante ha mga oras nga ginkukuha han mga kag-anak an ira mga anak ha eskwelahan nga hira- ni ha ira. Tungod kay nainteres ha aton mga publi- kasyon, damu an kumuha han libro nga Ang mga Ta- nong ng mga Kabataan - Mga Sagot na Lumulutas, Tomo 1 ngan 2, pati hin mga brosyur. Usa nga pa- yunir nga sister ha ira kongregasyon an umupod ha ira hito nga paagi han pagsangyaw. An iya pagin makisangkayon ngan an sinsero nga hingyap han mag-asawa nga buligan an iba nag-aghat ha usa nga kag-anak nga kumarawat hin pag-aram ha Biblia. 7 Hinin naglabay la nga mga tuig, damu an pina- lagiw tikang ha ira nasud ngadto ha iba nga nasud. Ano an mahimo mo buhaton basi mabuligan an mga pinalagiw ngada ha iyo lugar nga mahibaro mahitungod kan Jehova ngan han iya katuyoan? Siyahan, mahimo ka mag-aram hin pangumusta ga- mit an mga linggwahe han mga tawo nga binalhin ha iyo lugar. Makakabulig ha imo an app nga JW Language ha pagbuhat hito. Mahimo ka liwat mag- aram hin simple nga mga pulong nga posible nga makapainteres ha ira. Katapos mahimo mo ipakita ha ira an jw.org, pati an iba-iba nga video ngan pub- likasyon ha ira linggwahe. - Deut. 10:19. 8 Mahigugmaon nga igintatagana ni Jehova an 6. Paonan-o nangalimbasog an usa nga lagas nga mag- asawa nga magpabilin nga aktibo ha ministeryo? 7. Ano an mahimo mo buhaton basi mabuligan an mga pinalagiw ngada ha iyo lugar? 8, 9. (a) Ano nga praktikal nga bulig an aton nakakara- wat ha aton midweek nga katirok? (b) Paonan-o mabu- buligan han mga kag-anak an ira mga anak nga makig- bahin ha mga katirok?
Katirok ha Pagkinabuhi Ngan Ministeryo basi ma- gin mas epektibo kita ha aton pagsangyaw nga bu- ruhaton. An praktikal nga mga instruksyon nga aton nakakarawat hini nga katirok nabulig ha aton nga mas magkaada kompyansa ha pagbalik-bisita ngan ha pagdumara hin pag-aram ha Biblia. 9 Damu nga bisita nga natambong an nakakaob- serbar nga nakikigbahin ha katirok an aton mga anak. Mga kag-anak, buligi an iyo mga anak nga maipasanag an ira sug ˆa pinaagi ha pagtutdo ha ira nga magkomento ha ira kalugaringon nga mga pu- long. An ira simple ngan kinasingkasing nga ko- mento usahay nakakabulig nga karawaton han mga interesado an kamatuoran. - 1 Cor. 14:25. PANGALIMBASOG NGA MAPARIG-ON AN PAGKAUROSA 10 Usa pa nga paagi ha pagpasanag han imo sug ˆa amo an pangalimbasog nga maparig-on an pagkau- rosa han imo pamilya ngan han iyo kongregasyon. An usa nga paagi nga mahihimo ito han mga kag- anak amo an pag-eskedyol hin regular nga Pagsing- ba han Pamilya. Damu nga pamilya an nagkikita hin JW Broadcasting durante han ira pagsingba han pamilya, ngan katapos ira ginhihisgotan kon paonan-o nira maiaaplikar an mga punto nga ira hinbaroan. Kon nagdudumara hin pagsingba han 10. Paonan-o nakakabulig an pagsingba han pamilya ha pagparig-on han pagkaurosa han pamilya? Makaparig-on gud an pagpakita hin interes ha mga edaran (Kitaa an parapo 11) pamilya, sadang hinumdoman han kag-anak nga an giya nga ginkikinahanglan han usa nga gutiay pa nga anak iba ha kanan tin-edyer na nga anak. Buli- gi an tagsa nga membro han imo pamilya nga hiba- roan kon paonan-o nira maiaaplikar an iyo gin-aad- man basi magpahimulos an ngatanan. - Sal. 148: 12, 13. 11 Paonan-o makakabulig an mga batan-on nga maparig-on an pagkaurosa han kongregasyon ngan maaghat an iba nga ipasanag an ira sug ˆa? Kon usa ka nga batan-on, mahimo mo himoon nga tumong an pagpakita hin interes ha mga edaran na nga ka- bugtoan. Mahimo mo hira hangyoon nga istorya- han ka hin eksperyensya han ira damu ka tuig na nga pag-alagad. Mapaparig-on ka gud hito, ngan mas mag-aaghat ini ha imo ngan ha ira nga ipasa- nag an sug ˆa han kamatuoran. Ngan batan-on man kita o edaran, mahimo kita mangalimbasog nga abiabihon an mga natambong ha aton mga katirok ha Kingdom Hall. Mabulig ito nga maparig-on an aton pagkaurosa ngan mahimo ito mag-aghat ha mga bisita nga ipasanag liwat an ira sug ˆa. Mahimo mo hira kumustahon upod an makisangkayon nga hiyom, ngan buligan pa ngani nga makabiling hin malilingkoran. Ipakilala hira ha iba basi magin komportable hira. 11-13. Paonan-o makakabulig an ngatanan nga mas magkaurosa an kongregasyon ngan maaghat an iba nga ipasanag an ira sug ˆ a?
12 Kon gintokahan ka ha pagdumara han katirok para ha pagsangyaw, daku an imo mahihimo ha pagbulig ha mga edaran nga makigbahin ha minis- teryo. Mahimo niyo hira itoka ha teritoryo nga angayan para ha ira. Ha pipira nga kahimtang, ma- himo niyo hira ipadis ha burobata nga bugto nga makakag-asikaso ha ira. Mahimo liwat kamo mag- pakita hin konsiderasyon hadton limitado na an nahihimo tungod han ira kahimsog ngan kahim- tang. Oo, an iyo pagin masinabuton ngan pagin makonsiderasyon makakabulig ha mga batan-on ngan edaran, eksperyensyado ngan bag-ohan, nga magin madasigon ha pagsangyaw han maopay nga sumat. - Leb. 19:32. 13 An salmista naaghat nga magsiring: "Hin ka- maopay ngan hin kairindig an magburugto nga nagkakatarampo ha pagurusa!" (Basaha an Sal- mos 133:1, 2.) Tungod han pagkaurosa han mga Is- raelita, nagpahimulos gud hira ha maopay nga im- pluwensya han iba nga nagsisingba kan Jehova. Ito nga pagkaurosa puropariho ha mahamot ngan na- kakarepresko nga pandihog nga lana. Puydi mo ba himoon nga tumong nga magin maopay nga implu- wensya ha iba basi maparig-on an pagkaurosa han kongregasyon? Kon ginbubuhat mo na ito, angay ka kumendasyonan. Mahimo ka ba 'magpahalu- ag,' karuyag sidngon, pauswagon pa an pagbuhat hito ngan himoon ito hin mas regular? - 2 Cor. 6: 11-13. 14 Mahimo liwat naton dugangan an aton panga- limbasog nga pasanagon ha aton mga amyaw an sug ˆa han kamatuoran ha Biblia. An imo pagin bu- otan mahimo makabulig ha ira nga madani ha ka- matuoran. Pakianhi an imo kalugaringon: 'Ano an pagkita ha akon han akon mga amyaw? Gintitipi- gan ko ba nga malimpyo an amon balay ngan pali- bot? Nakakabulig ba ito nga magin maopay pagkit- on an amon lugar? Mabinuligon ba ako ha iba?' Kon nakikiistorya ka ha imo mga igkasi-Saksi, mahimo mo hira pakianhan kon paonan-o an ira pagin buo- tan ngan maopay nga pamatasan nakaapekto ha ira mga paryente, amyaw, katrabaho, o kaeskwela. Ha 14. Paonan-o mo maipapasanag an imo sug mga amyaw? ˆ a ha imo 24 AN BARANTAYAN pagbuhat hito, posible gud nga makabati ka hin po- sitibo nga mga eksperyensya. - Efe. 5:9. PADAYON NGA MAGBANTAY 15 An aton disposisyon may daku nga epekto ha aton pangalimbasog nga mas maipasanag an aton sug ˆa. Hi Jesus pauroutro nga nag-aghat ha iya mga disipulo: "Padayon kamo nga magbantay." (Mat. 24:42; 25:13; 26:41) Matin-aw, kon ginhuhunahuna naton nga maiha pa an "daku nga kasakitan" o diri ito maabot ha aton panahon, diri kita maabat hin pagkaapurado may kalabotan ha pagsangyaw nga buruhaton. (Mat. 24:21) Imbes nga sumanag hin malamrag, hinay-hinay nga magsisirom an aton sug ˆa ngan mahimo pa ngani ito maparong. 16 Samtang nagtitikaraot an kahimtang hini nga kalibotan, kita ngatanan kinahanglan padayon nga magbantay. Kombinsido gud kita nga maabot an kataposan uyon ha eksakto nga panahon nga igin- tanda ni Jehova. (Mat. 24:42-44) Samtang waray pa ito, kinahanglan kita magin mapailubon ngan magin mas mabinantayon. Basaha an Pulong han Dios kada adlaw, ngan "magin mabinantayon may kalabotan ha mga pag-ampo." (1 Ped. 4:7) Mahiba- ro tikang ha maopay nga susbaranan han kabugto- an nga nagin malipayon ha pagpabilin nga mabi- nantayon ngan ha pagpasanag han ira sug ˆa. Usa nga maopay nga eksperyensya amo an mababasa ha artikulo nga "Setenta ka Tuig nga Pagkapot ha Saya han Usa nga Judio," ha Abril 15, 2012 nga gowa han An Barantayan, pahina 18-21. 17 Magpabilin nga sagipo ha pag-alagad kan Je- hova. Pagbuhat hin maopay ha iba, ngan pakig- upod ha kabugtoan. Maghahatag ito ha imo hin daku nga kalipay, ngan aabaton mo nga baga hin malaksi lumabay an panahon. (Efe. 5:16) Han nag- labay nga usa ka gatos ka tuig, nagin sagipo gud an aton kabugtoan ngan damu an ira nahimo. Pero mas damu an aton nahihimo yana ilarom han pag- giya ni Jehova. Iginpapasanag naton an aton sug ˆa 15. Kay ano nga importante gud nga padayon kita nga magbantay? 16, 17. Ano an mahimo mo buhaton basi makapabilin ka nga mabinantayon?
An pag-shepherding han mga tigurang naghahatag ha aton hin higayon nga magpahimulos han kinaadman tikang ha Pulong han Dios (Kitaa an parapo 18, 19) ha paagi nga diri gud naton mahahanduraw hadto. 18 Makaparig-on gud hibaroan nga diri ulang an aton pagin diri perpekto basi makag-alagad kita kan Jehova ha paagi nga iya nalilipayan. Basi ma- buligan ka may kalabotan hito, apresyara an iya ta- gana nga "regalo nga kalalakin-an," nga amo an mga tigurang ha kongregasyon. (Basaha an Efeso 4:8, 11, 12.) Kon may bumisita ha imo nga mga ti- gurang, salingabota an higayon nga mahibaro ti- kang ha ira kinaadman ngan magpahimulos ha ira sagdon. 19 Duha nga tigurang ha Inglatera an bumulig ha usa nga mag-asawa nga nangaro ha ira hin bulig tu- ngod han ira problema. Inabat han asawa nga diri nangunguna an iya bana ha espirituwal nga rutina han ira pamilya. Aminado an bana nga diri hiya ma- opay magtutdo ngan waray hiya mag-eskedyol hin regular nga pagsingba han pamilya. Ginhisgotan han mga tigurang ha mag-asawa an ehemplo ni Je- sus. Gin-ataman ni Jesus an iya mga disipulo ngan ginhunahuna an ira panginahanglan. Gin- aghat han mga tigurang an bana nga subaron hi Je- 18, 19. Paonan-o an mga tigurang makakabulig ha aton nga magin mabinantayon ngan aktibo ha pag-alagad? Paghatag hin ehemplo. sus. Ira liwat gin-aghat an asawa nga magin pa- sensyoso. Gintagan liwat han mga tigurang an mag-asawa hin praktikal nga mga suhestyon kon paonan-o magbibinuligay basi magkaada hira pag- singba han pamilya kaupod an ira duha nga anak. (Efe. 5:21-29) Ha urhi, ginkumendasyonan han mga tigurang an bana ha iya mga pangalimbasog. Gin-aghat nira hiya nga padayon pa nga mangalim- basog ngan sumarig ha baraan nga espiritu basi mabuligan hiya nga magin maopay nga ulo han pa- milya. An gugma ngan suporta han mga tigurang nakabulig hini nga pamilya nga maipasanag an ira sug ˆa. 20 An salmista nagkanta: "Bulahan an tagsatagsa nga nahadluk kan Jehova, nga naglalakat ha iya mga agian." (Sal. 128:1) Kon iginpapasanag mo an imo sug ˆa - pinaagi ha pag-aghat ha iba nga mag- singba kan Jehova, pagbuhat han imo mahihimo basi maparig-on an pagkaurosa, ngan pagpabilin nga mabinantayon - magigin mas malipayon ka. Makikita han iba an imo mag-opay nga buhat, ngan damu an mapapagios nga himayaon an aton Amay. - Mat. 5:16. 20. Ano an imo malalaoman samtang iginpapasanag mo an imo sug ˆ a? HUNYO 2018 25
ISTORYA HAN KINABUHI Ginliaw Ako ha Ngatanan Ko nga Kabaraka IGINSUMAT NI EDWARD BAZELY Ha weste han Salog Indus, ha gintatawag na yana nga Pakistan, nahimumutang an kadaan nga syudad han Sukkur. Natawo ako dida hito nga lugar han Nobyem- bre 9, 1929. Hito nga panahon, nakakarawat an akon mga kag- anak hin mga libro nga iba-iba an kolor tikang ha usa nga misyone- ro nga taga-Inglatera. Samtang nagdadaku ako, ito nga mga libro nakabulig ha akon nga hibaroan an kamatuoran. 26 AN BARANTAYAN ITO nga mga libro gintatawag hadto nga rainbow set. Han gin-usisa ko ito, nainteres gud ako han mag-opay nga retrato hito. Salit tikang ha kabata, nagkaada ako hingyap nga mahibaro mahitungod ha Biblia, sugad han iginpipresenta hiton maopay gud nga mga libro. Antes magin bahin han Girra ha Kalibotan II an In- dia, nagtikang ako makaeksperyensya hin makasurubo nga mga kahimtang ha akon kinabuhi. Nagbulag an akon mga kag-anak ngan katapos nagdiborsyo. Waray ko gud masabti hadto kon kay ano nga magbubulag an duha nga tawo nga akon hinigugma. Nasubo gud ako ngan inabat ko nga nag-uusahan na la ako. Usa la ako nga anak, pero waray ko makarawat an pagliaw ngan bulig nga akon gud ginhihingyap. Inukoy kami ni Nanay ha Karachi, an kapital han pro- binsya. Usa ka adlaw, binisita ha amon balay hi Fred Hardaker, usa nga lagas na nga doktor nga Saksi ni Je- hova. Pariho an iya relihiyon han misyonero nga nag- hatag han mga libro ha akon mga kag-anak. Gintanya- gan niya hi Nanay hin pag-aram ha Biblia. Dumiri hi Nanay pero nagsiring hiya nga bangin maruyag ako. Pagkasunod nga semana, nagtikang dayon kami pag- aram ni Bugto Hardaker.
Paglabay hin pipira ka semana, nagtikang ako pag- tambong ha Kristiano nga mga katirok nga ginduduma- ra ha klinika ni Bugto Hardaker. Mga 12 nga edaran nga mga Saksi an natambong hito. Ginliaw ngan gin-ata- man nira ako sugad nga ira anak. Nalilipay ako ha pag- hinumdom han higayon nga nalingkod hira sapit ko ngan nakikiistorya ha akon sugad nga tinuod nga ka- sangkayan, nga ginkikinahanglan ko gud hito nga pa- nahon. Waray pag-iha, ginpaupod ako ni Bugto Hardaker ha pagministeryo. Gintutdoan niya ako ha paggamit han ponograpo basi makagpatokar kami hin haglipot nga mga pahayag mahitungod ha Biblia. Prangka an pipira nga pahayag, salit may mga tagbalay nga waray maru- yag han mensahe hito. Pero nalilipay gud ako ha pag- sangyaw ha iba. Hinigugma ko gud an mga kamatuoran ha Biblia ngan karuyag ko ito isumat ha iba. Han hirani na atakehon an India han mga sundalo nga Hapon, nagtikaduro an pagkontra han mga awto- ridad han Britanya ha mga Saksi ni Jehova. Ha urhi, han Hulyo 1943, naeksperyensyahan ko mismo an epekto hito nga pagkontra. Ginpaiwas ako ha amon es- kwelahan han amon prinsipal, nga usa nga Anglikano nga padi, tungod kay "sarawayon" kuno ako. Ginsid- ngan niya hi Nanay nga tungod kay nakikig-upod ako ha mga Saksi ni Jehova, diri ako maopay nga susbara- nan ha iba nga estudyante. Nasina hi Nanay ha akon ngan gindid-an niya ako nga makig-upod ha mga Sak- si. Ha urhi, iginkadto niya ako kan Tatay ha Peshawar, usa nga bungto ha norte nga mga 1,370 ka kilometro an kahirayo. Tungod kay waray na ako makakaon ha es- pirituwal ngan diri ko na nakakaupod an kabugtoan, nagluya an akon espirituwalidad. KAHIBALIK HAN ESPIRITUWAL NGA KAHIMSOG Han 1947, bumalik ako ha Karachi basi mamiling hin trabaho. Han nakadto na ako, bumisita ako ha klinika ni Dr. Hardaker. Mahigugmaon nga gin-abiabi niya ako. "Hain an masakit ha imo?" nagpakiana hiya, kay ka- huna niya nga kumadto ako basi magpatambal. "Dok, waray ako sakit ha pisikal," siring ko. "May sa- kit ako ha espirituwal. Kinahanglan ko hin magdudu- mara hin pag-aram ha Biblia." "San-o mo karuyag magtikang?" siring niya. "Yana unta kon posible," binaton ako. Hito nga gab-i, nagin makalilipay gud an amon pag- aram ha Biblia. Inabat ko nga nakabalik na ako ha akon espirituwal nga pamilya. Nangalimbasog gud hi Nanay nga pugngan ako ha pakig-upod ha mga Saksi, pero hini nga takna mas determinado na ako nga magkina- buhi uyon ha kamatuoran. Han Agosto 31, 1947, nag- pabawtismo ako basi ipakita nga igindedikar ko na an akon kinabuhi kan Jehova. Waray pag-iha, han 17 an- yos ako, nagregular payunir ako. MALIPAYON NGA PAGPAYUNIR An siyahan ko nga toka ha pagpayunir amo an Quet- ta, nga kampo hadto han mga sundalo han Britanya. Han 1947, an India nabahin ha duha - nagin India ngan Pakistan. Sugad nga resulta, nagkaada duro nga ka- madarahog tungod han relihiyon nga nagin hinungdan nga bumalhin ha iba nga nasud an damu nga tawo - usa han pinakadaku nga pamalhin nga nahitabo ha kasay- sayan. Mga 14 ka milyon an nagin refugee. An mga Muslim ha India kinadto ha Pakistan, samtang an mga Hindu ngan Sikh ha Pakistan binalhin ha India. Bisan kon masamok an sitwasyon, sinakay ako hin tren ha Ka- rachi tipakadto ha Quetta; tungod kay puno ito hin mga pasahero, kinab-it na la ako ha gawas han tren tub- tob nga makaabot didto. Ha Quetta, nakilala ko hi George Singh, usa nga es- pesyal payunir nga 25 anyos. Gintagan ako ni George hin daan nga bisikleta nga akon masasakyan (o maidu- duso) ha bungturon nga teritoryo. Kasagaran na nga nag-uusahan la ako pagsangyaw. Ha sulod hin unom ka bulan, nagkaada ako 17 nga Bible study, ngan ginkara- wat han pipira ha ira an kamatuoran. Usa ha ira hi Sa- diq Masih, nga usa nga sundalo hadto. Ginbuligan niya kami ni George ha paghubad han pipira nga litera- tura nga basado ha Biblia ha Urdu, an linggwahe nga komon nga ginagamit ha Pakistan. Ha urhi, nagin ma- dasigon nga magwarali han maopay nga sumat hi Sa- diq. Ha urhi, binalik ako ha Karachi ngan nag-alagad did- to kaupod an mga misyonero nga hira Henry Finch ngan Harry Forrest, nga bag-o la nga nagradwar ha Gilead. Damu nga mapulsanon nga teokratiko nga pagbansay an akon nakarawat tikang ha ira! Makau- sa, inupod ako kan Bugto Finch pakadto ha norte han Pakistan basi magsangyaw. Ha ubos han higta- as nga kabukiran, damu an amon nakaistorya nga Hadto, an Pakistan ginkukompwesto han Weste nga Pakis- tan (Pakistan na yana) ngan Este nga Pakistan (Bangladesh na yana). HUNYO 2018 27
mapainubsanon nga mga tawo nga nagyayakan hin Urdu nga uhaw ha mga kamatuoran ha Biblia. Paglabay hin duha ka tuig, nakaeskwela ako ha Gilead; katapos binalik ako ha Pakistan diin nag-alagad ako sugad nga paramangno han sirkito ha panapanahon. Nag-ukoy ako ha usa nga missionary home ha Lahore, kaupod hin tulo pa nga misyonero. PAGLAMPOS HA USA NGA PROBLEMA Makasurubo, han 1954, an mga misyonero ha Laho- re nagkaada diri pagsinabtanay tungod han ira magka- iba-iba nga personalidad. Tungod kay diri maaramon nga may gindapigan ako ha ira, nakakarawat ako hin mapwersa nga pagsaway. Nasubo gud ako ngan naghu- nahuna nga pakyas ako ha akon toka. Binalhin ako ha Karachi ngan ha urhi ha Londres, Inglatera, naglalaom nga maibabalik ko an akon makalilipay nga pag-alagad. Ha amon kongregasyon ha Londres, damu an Bethe- lite. Hi Pryce Hughes, an buotan nga branch servant hadto, mahigugmaon nga nagbansay ha akon. Usa ka adlaw, ginsumatan niya ako mahitungod han iya eks- peryensya han nakakarawat hiya hin mapwersa nga pagsaway tikang kan Joseph F. Rutherford, nga amo an nangunguna hadto han bug-os-kalibotan nga pag- sangyaw nga buruhaton. Han gindepensahan ni Bug- to Hughes an iya kalugaringon, ginsaway hiya ni Bug- to Rutherford. Nahipausa ako nga gintataw-an na la ni Bugto Hughes adto nga nahitabo. Nagsiring hiya nga han siyahan, nasina hiya hito. Pero ha urhi, nasantop Han tinambong ako hin sirkito nga asembleya ha India han 1948 niya nga kinahanglan niya an sugad nga pagsaway ngan kapahayagan ito han gugma ni Jehova. (Heb. 12:6) An iya mga ginsiring nakadulot gud ha akon kasingkasing ngan nakabulig ito nga maibalik an akon kalipay ha pag-alagad. Hito nga panahon, binalhin hi Nanay ha Londres ngan nagpa-Bible study kan John E. Barr, nga nagin membro han Nagmamando nga Lawas. Padayon nga nag-uswag hi Nanay ngan nabawtismohan hiya han 1957. Ha urhi, hinbaroan ko nga antes mamatay hi Ta- tay, nag-aram liwat hiya kaupod an mga Saksi ni Je- hova. Han 1958, nagpakasal kami ni Lene, usa nga sister nga taga-Denmark nga binalhin ha Londres. Han sumu- nod nga tuig, natawo an amon anak nga babaye nga hi Jane - an suhag ha amon lima nga anak. Nagkaada li- wat ako mga pribilehiyo ha kongregasyon han Fulham. Pero paglabay han panahon, ginkinahanglan namon bumalhin ha mas mapaso nga klima tungod han pagti- kaluya han kahimsog ni Lene. Salit han 1967, binalhin kami ha Adelaide, Australia. MAKASURUBO GUD NGA HITABO Ha Adelaide, may-ada kami kakongregasyon nga 12 nga edaran na nga dinihogan nga Kristiano. Madasigon gud hira ha pagpanguna ha pagsangyaw nga buruha- ton. Waray la pag-iha, nagkaada dayon kami maopay nga espirituwal nga rutina. Han 1979, natawo an amon ikalima nga anak nga hi Pagbiyahe pakadto ha Gilead School sakay han barko nga Queen Elizabeth
Daniel. May sakit hiya nga Down syndrome ngan gin- sidngan kami nga diri mag-iiha an iya kinabuhi. Bisan yana, diri ko la gihap naihuhulagway an kasakit nga amon inabat. Ginhimo namon an ngatanan basi maata- man hiya, pero diri liwat namon ginpapabay-an an amon upat pa nga anak. Usahay nangingitom hi Daniel tungod han kakulang hin oxygen ha iya lawas tungod han duha nga buho ha iya kasingkasing, salit kinahang- lan namon hiya dad-on dayon ha hospital. Pero bisan kon maluya an iya kahimsog, baltok hiya ngan mahigug- maon. Hinigugma liwat niya hinduro hi Jehova. Kon nag-aampo an amon pamilya antes han pangaon, iya ginkukumkom an iya mga kamot, iginduduko an iya ulo, ngan nasiring hin "Amen!" ha daku ngan malipayon nga tingog. Katapos hito, nagtitikang na hiya pagkaon. Han kwatro anyos hi Daniel, nagkaada hiya grabe nga leukemia. Naguol gud kami ni Lene - ha pisikal ngan ha emosyonal. Inabat ko nga baga hin diri ko na kaya. Pero han duro na gud kami nga nanluluya, binisita ha amon an amon paramangno han sirkito nga hi Neville Brom- wich. Hito nga gab-i, nagtatangis nga ginhangkopan niya kami. Nanangis kami ngatanan. An iya mahigugma- on ngan mapinairon nga mga pulong nakaliaw gud ha amon. Binaya hiya kinabuwasan han mga ala-una han aga. Waray pag-iha katapos hito, namatay hi Daniel. An iya kamatay amo an pinakamakasurubo nga hitabo ha Kitaa an artikulo nga "Pagpapalaki ng Anak na May Down Syndrome - Ang mga Hamon at Pagpapala" ha gowa han Hun- yo 2011 nga Gumising! Nalilipay ako ha pag-shepherding ha kabugtoan amon kinabuhi. Bisan pa hito, nalamposan namon an amon kabido, ngan kombinsido kami nga waray bisan ano nga makakagbulag kan Daniel ha gugma ni Jehova, bisan an kamatayon. (Roma 8:38, 39) Ginpapamulat gud namon nga makaupod hiya utro kon banhawon na hiya ha bag-o nga kalibotan han Dios! - Juan 5:28, 29. NALILIPAY HA PAGBULIG HA IBA Yana, bisan kon makaduha na ako naistrok, nag- aalagad pa gihapon ako sugad nga tigurang ha kongre- gasyon. An akon mga naeksperyensyahan nakabulig ha akon nga makultibar an empatiya ngan pagpaid ha iba, labi na hadton may inaatubang nga problema. Diri ko dayon hira ginhuhukman. Lugod, ginpapakianhan ko an akon kalugaringon: 'Apektado ba an ira emosyon ngan panhunahuna han ira mga eksperyensya ha kina- buhi? Paonan-o ko maipapakita nga napaid ako ha ira? Paonan-o ko hira maaaghat nga padayon nga buhaton an kaburut-on ni Jehova?' Nalilipay gud ako ha pag- shepherding ha kabugtoan ha kongregasyon! Ngani, kon ginliliaw ngan gindadasig ko an iba ha espirituwal, inaabat ko nga ginliliaw ngan gindadasig ko liwat an akon kalugaringon. Inaabat ko an pariho han inabat han salmista, nga nagsiring: "Ha kadam-an ha akon pamurobuut ha su- lud ko, an [kan Jehova] mga pagli-aw nakalipay ha akon kalag." (Sal. 94:19) Ginbuligan ako ni Jehova han nakaeksperyensya ako hin mga problema ha pamilya, pagkontra ha relihiyon, kapakyasan, ngan depresyon. Oo, nagin tinuod gud nga Amay ha akon hi Jehova! 29
AN GAHUM HAN PANGUMUSTA "HELO! Kumusta ka?" Sigurado nga agsob mo gamiton an sugad nga pangu- musta. Bangin gin-uupdan mo pa ngani an imo pangu- musta hin paglamano o paghangkop. An mga paagi han pangumusta bangin magkaiba-iba ha tagsa nga lugar, pero haros pariho an katuyoan han pangumusta. Ngani, kon an usa diri nangungumusta o ginbabalewaray niya an pangumusta han iba, mahimo hunahunaon han mga tawo nga diri hiya mahigugmaon o maraot an iya bata- san. Pero diri ngatanan hiara ha pangumusta ha iba. May pipira nga nag-aalang ha pangumusta tungod han kaa- wod o kawaray-kompyansa. An iba nakukurian ha pa- ngumusta ha mga tawo nga iba an lahi, kultura, o kahim- tang ha kinabuhi. Pero ha totoo la, bisan an simple nga pangumusta mahimo magkaada positibo gud nga re- sulta. Pakianhi an imo kalugaringon: 'Ano an nahihimo han pangumusta? Ngan ano an igintututdo ha akon han Pu- long han Dios mahitungod ha pangumusta?' KUMUSTAHA "AN NGATANAN NGA KLASE HIN TAWO" Han gin-abiabi ni apostol Pedro an siyahan nga Hen- til nga hi Cornelio ha Kristiano nga kongregasyon, nag- siring hiya: "An Dios waray pinaurog." (Buh. 10:34) Ha urhi, nagsurat hi Pedro nga "karuyag [han Dios] nga magbasol an ngatanan." (2 Ped. 3:9) Bangin hunahuna- on naton nga aplikado la ito nga mga teksto hadton nag- aaram han kamatuoran. Pero gin-aghat liwat ni Pedro an mga Kristiano: "Pasidunggi niyo an ngatanan nga klase hin tawo, higugmaa an ngatanan nga kabugtoan." (1 Ped. 2:17) Kon sugad, diri ba angayan la nga kumustahon na- ton an iba anoman an ira lahi, kultura, o kahimtang ha kinabuhi? Pagpakita ito nga ginpapasidunggan ngan hi- nigugma naton hira. Gin-aghat ni apostol Pablo an mga membro han kong- regasyon: "Karawata niyo an usa kag usa, sugad la han pagkarawat han Kristo ha aton." (Roma 15:7) Espisipiko nga gin-unabi ni Pablo an kabugtoan nga nagin "maka- 30 AN BARANTAYAN parig-on nga bulig" ha iya. Yana, labi nga ginkikinahang- lan han kabugtoan an pagparig-on samtang naieksper- yensyahan naton an duro nga pag-atake ni Satanas ha katawohan han Dios. - Col. 4:11, ftn.; Pah. 12:12, 17. An pangumusta nabulig nga abaton han usa nga gin- kakarawat hiya, pero iginpapakita han mga rekord ha Biblia nga may iba pa ito nga kapulsanan. NAGPAPASARIG, NAGDADASIG, KAPAHAYAGAN HAN GUGMA Han inabot na an takna nga ibabalhin na an kinabuhi han Anak han Dios ha tagoangkan ni Maria, nagsugo hi Jehova hin anghel basi kaistoryahon hi Maria. An ang- hel nagsiring ha iya: "Maopay nga adlaw Maria, nalilipay gud ha imo hi Jehova." "Nagupong gud" hi Maria; diri hiya maaram kon kay ano nga nakikiistorya ha iya an anghel. Han naobserbaran ito han anghel, hiya nagsi- ring: "Ayaw kahadlok Maria, kay nalilipay gud ha imo an Dios." Iginsaysay niya kan Maria nga katuyoan han Dios nga ipanganak niya an Mesias. Imbes nga padayon nga magupong, mapainubsanon nga binaton hi Maria: "Iini ako, an kan Jehova uripon nga babaye! Matuman unta ha akon an imo ginsiring." - Luc. 1:26-38. Usa gud nga pribilehiyo para ha anghel nga magin mensahero ni Jehova; pero waray niya hunahunaa nga magigin minos hiya kon makikiistorya hiya ha diri per- pekto nga tawo. Nagtikang hiya pinaagi ha paghatag hin katalahoran. Ano an aton mahibabaroan ha iya ehem- plo? Sadang kita magin andam ha paghatag hin katala- horan o pangumusta ha iba ngan pagdasig ha ira. Bisan ha simple nga mga pulong, mabubuligan naton an iba ngan mapapasarig naton hira nga bahin gud hira han ka- tawohan han Dios. Damu an nakilala ni Pablo ha mga kongregasyon ha Asia Minor ngan Europa. An iya mga surat nagsusulod hin espisipiko nga pangumusta. Mababasa naton ito ha kapitulo 16 han Roma. Nagpadara hi Pablo hin mga pa- ngumusta ha iya mga igkasi-Kristiano. Gin-unabi niya hi Febe sugad nga "aton bugto nga babaye," ngan gin-aghat
an kabugtoan nga 'abiabihon hiya sugad nga igkasi- tumuroo ha Ginoo ha paagi nga angay ha mga baraan, ngan tagan hiya han anoman nga bulig nga iya kinahang- lan.' Ginkumusta ni Pablo hira Prisca ngan Aquila ngan nagsiring nga "diri la [hiya] an nagpapasalamat ha ira kondi pati liwat an ngatanan nga kongregasyon han mga nasud." Ginkumusta liwat niya an kabugtoan nga diri gud naton kilala yana - "an [iya] hinigugma nga hi Epe- neto" pati na hira "Trifena ngan Trifosa, mga babaye nga maduruto nga nagbubuhat han buruhaton han Ginoo." Oo, naggahin gud hi Pablo hin panahon ha pangumusta han iya kabugtoan. - Roma 16:1-16. Hunahunaa la an kalipay nga ira inabat ha paghibaro nga pirme hira ginhihinumdom. Sigurado nga nagpahi- larom gud ito han ira gugma kan Pablo ngan ha tagsa ha ira! Sigurado nga nadasig liwat an iba nga Kristiano han nabatian nira iton mahigugmaon nga pangumusta, ngan nakabulig ito ha ira nga magin marig-on ha pagtoo. Oo, an pangumusta nga nagpapakita hin sinsero nga interes ha iba ngan an paghatag hin kumendasyon nagpaparig- on han pagkamagsarangkay ngan nagriresulta ha pagka- urosa han mag-unungon nga surugoon han Dios. Han dinuong ha pantalan han Puteoli an barko nga ginsakyan ni Pablo ngan han tipakadto hiya ha Roma, an mga Kristiano ha Roma nagbiyahe tipa-sur basi tapoon hiya. Hirayo pa, nakita na hira ni Pablo, ngan tungod hito "nagpasalamat hiya ha Dios ngan nadasig." (Buh. 28:13-15) Usahay, bangin paghiyom la o pagkaway an aton mahihimo sugad nga pangumusta ha iba. Pero bi- san ha sugad la nga paagi, mahimo na maparig-on an usa nga bangin nadidepres o nasusubo. MAOPAY NGA PAGTIKANG Kinahanglan maghatag an disipulo nga hi Santiago hin mapwersa nga sagdon ha mga Kristiano. Kay ano? Kay an pipira ha ira nag-aadulteryo ha espirituwal pinaagi ha pakigsangkay ha kalibotan. (San. 4:4) Pero obserbari kon paonan-o gintikangan ni Santiago an iya surat: "Tikang kan Santiago, nga uripon han Dios ngan han Ginoo nga hi Jesu-Kristo, para ha ngatanan nga 12 ka tribo nga nagpatlaag ha iba-iba nga lugar: Nangungu- musta ako ha iyo ngatanan." (San. 1:1) Sigurado nga na- gin masayon para ha iya mga magbarasa nga karawaton an iya sagdon han nakita nira ha iya pangumusta nga hira ngatanan parapriho ha atubangan han Dios. Oo, an sin- sero nga pangumusta mahimo makabulig nga maistorya- han bisan an seryoso nga mga butang. Basi magin epektibo an pangumusta, kinahanglan sin- sero ito ngan nagpapakita hin tinuod nga gugma. Ini an sadang himoon bisan kon baga hin ginbabalewaray ito. (Mat. 22:39) Usa nga sister ha Ireland an inabot ha King- dom Hall mga pipira na la ka minuto antes magtikang an katirok. Samtang nagdadagmit hiya pagsulod, liningi ha iya an usa nga brother, hiniyom, ngan nagsiring: "Helo. Nalilipay gud ako nga makita ka." Dumiretso la an sister ha lingkoran. Paglabay hin pipira ka semana, ginkaistorya niya an brother ngan ginsumatan nga hito nga mga panahon may problema hiya ha ira balay. "Masurub-on gud ako hito nga gab-i nga haros waray ako gana tumambong ha Kingdom Hall," siring han sister. "Haros nakalimtan ko na an mga ginhisgotan ha katirok, pero waray ko hinga- limti an imo pangumusta. Inabat ko gud nga importan- te an akon presensya. Salamat." Diri maaram ito nga brother kon ano kadaku an epek- to han iya simple nga pangumusta. "Han ginsumatan niya ako kon paonan-o nakaapekto ha iya an akon hali- pot nga ginsiring, nalipay gud ako nga nangalimbasog ako nga buhaton ito," siring han brother. "Maopay liwat an akon inabat tungod hito." Hi Solomon nagsurat: "Ipilak an imo tinapay ngada ha katubigan; kay imo ini hiaagian ha katapus han damu nga adlaw." (Ekles. 11:1) Kon maaram kita han kapulsanan han pangumusta ngan pirme kita nangungumusta ha iba, labi na ha aton mga igkasi-Kristiano, napaparig-on na- ton an iba pati na an aton kalugaringon. Salit ayaw gud minosa an gahum han pangumusta. HUNYO 2018 31
NAHINUNUMDOMAN MO BA? Nabasa mo ba hin maopay an bag-o nga mga gowa han An Barantayan? Kitaa kon mababaton mo an masunod nga mga pakiana: Ano an upat nga butang nga ma- himo naton buhaton basi mapaus- wag an aton pagkanta? Sadang kita tumindog hin tadong ngan alsahon an aton songbook. Sa- dang liwat kita mahibaro kon pao- nan-o an husto nga pagginhawa. Kon iginbubuka naton hin daku an aton baba ngan nagkakanta nga may kom- pyansa, nakakagkanta kita ha mas daku nga tingog. - w17.11, p. 5. Ano an makatirigamnan may kala- botan ha mga lokasyon ngan mga dalan tipakadto ha mga syudad nga arayopan ha Israel? May-ada unom nga syudad nga ara- yopan nga nahimumutang ha iba-iba nga bahin han Israel, ngan an mga da- lan tipakadto hito ginmimintinar hin maopay. Salit, adton diri tinuyo nga nakamatay masayon la nga nakakapa- lagiw ngadto. - w17.11, p. 14. Kay ano nga an regalo han Dios ha aton nga halad-lukat ni Jesus amo an pinakamaopay nga regalo? Nagtatagbaw ito han aton hingyap nga mabuhi ha waray kataposan ngan han aton panginahanglan nga maka- gawas ha sala ngan kamatayon. Tu- ngod han gugma han Dios ha mga anak ni Adan, igintagana niya hi Jesus para ha aton samtang makasasala pa kita. - wp17.6, p. 6-7. Paonan-o an Salmos 118:22 nagtu- tudlok ha pagkabanhaw ni Jesus? Iginsalikway hi Jesus sugad nga Mesias ngan ginpatay hiya. Basi hiya magin an "pandugtong nga bato ha eskina," kinahanglan banhawon hiya. - w17.12, p. 9-10. An katulinan ba nga pagtitikangan han Mesias may koneksyon ha katu- ngod ha pagkasuhag? Usahay, ha suhag nga anak nga lalaki nagtikang an nagin katulinan ni Jesus - pero diri ha ngatanan nga higayon. An anak ni Jesse nga hi David diri amo an suhag; pero an Mesias nagtikang ha tulin ni David. - w17.12, p. 14-15. Ano an pipira nga prinsipyo may ka- labotan ha kahimsog nga mababasa ha Biblia? Uyon ha Mosaiko nga Balaud, sadang ibulag ha publiko an may nakakatapon nga sakit. An mga tawo kinahanglan maghunaw kon kinapot hira hin patay nga lawas. An Balaud nagsusugo nga an baya han tawo sadang iglubong hi- rayo ha gin-uukyan han tawo. Igin-oob- ligar han Balaud nga turion an minasus- an ha ikawalo ka adlaw; maaramon ito kay an abilidad han dugo ha pagbagtik nagigin normal paglabay hin usa ka se- mana tikang han iya katawo. - wp18.1, p. 7. Kay ano nga diri sayop an pagkaada angayan nga gugma ha kalugaringon? Kinahanglan naton higugmaon an aton igkasi-tawo sugad ha aton kalugari- ngon. (Mar. 12:31) Kinahanglan "higug- maon han mga bana an ira asawa pari- ho han ira paghigugma ha ira kalugaringon nga lawas." (Efe. 5:28) Pero mahimo kita magkaada sayop nga paghigugma ha aton kalugaringon. - w18.01, p. 23. Ano nga mga pitad an mahimo naton buhaton basi mag-uswag ha espiri- tuwal? Kinahanglan naton pag-adman an Pu- long han Dios ngan pamalandungon ito ngan iaplikar an aton hinbabaroan. Kinahanglan liwat naton iandam an aton hunahuna ngan kasingkasing ha pagkarawat han giya han baraan nga espiritu ngan karawaton an bulig han iba ngan magin mapasalamaton hito. - w18.02, p. 26. Kay ano nga an astrolohiya ngan panhimalad diri husto nga mga pa- agi ha paghibaro han tidaraon? May iba-iba nga rason, pero an na- ngunguna nga rason amo an pagkon- denar han Biblia hito nga mga buhat. - wp18.2, p. 4-5. Paonan-o naton sadang tagdon an pagkarawat hin imbitasyon para hin pangaon? Kon kumarawat kita hin imbitasyon, kinahanglan naton tumanon an aton iginsaad. (Sal. 15:4) Diri naton ito sa- dang nga basta na la ikansela. Bangin nangalimbasog gud an tagbalay ha pagpangandam hin pagkaon. - w18.03, p. 18. Ano nga mga leksyon an mahiba- baroan han pinili nga kalalakin-an tikang kan Timoteo? Hinigugma gud ni Timoteo an mga tawo ngan gin-una niya an espirituwal nga mga butang. Maduruto hiya ha sagrado nga pag-alagad ngan igin- aplikar niya an iya mga hinbaroan. Padayon niya nga ginbansay an iya ka- lugaringon ngan sinarig ha espiritu ni Jehova. Mahimo masubad han mga ti- gurang ngan han iba an iya ehemplo. - w18.04, p. 13-14. s Libre an pag-download n o hini nga magasin ngan han iba pa nga publikasyon p Mababasa mo liwat online an Bag-o nga Kalibotan nga Hubad han Kristiano Griego nga Kasuratan Kitaa an o ig-scan an code A S 6 0 8 1 w
. 9 1 2 0 8 1