Published in numerous languages as God supplies funds in answer to prayer. If you would like more copies for prayerful distribution, write in English. Specify which language(s) you need and how many booklets. World Missionary Press, PO Box 120, New Paris, IN 46553-0120 USA Dili ibaligya Read booklets online or by App 12-22 1503 Cebuano HKG "Ug kamo mangita kanako, ug makakaplag kanako, sa diha nga kamo mangita kanako uban ang inyong bugos nga kasingkasing." Ang Matuod Nga Pagtugyan Ngadto Sa Dios
ADUNAY USA LAMANG KA MATUOD NGA DIOS Ang Ginoo - ug ang Ginoo la mang - maoy atong Dios. Higug maa ang Ginoo nga inyong Dios sa tibuok ninyong kasingkasing, kalag ug kusog. 1 mao ang Ginoo ug wala nay - Isaias 45:18 lain. "Katawhan sa Israel, kamo mao ang akong mga saksi ug mga alagad nga akong gipili, aron makaila kamo ug motuo kanako ug makasabot nga ako ray Dios. Walay dios nga una kanako o may lain pa sunod kanako. "Ako ug ako lamang mao ang Ginoo ug walay laing manluluwas ga was kanako." - Isaias 43:10, 11 - Deuteronomio 6:4b, 5 Aron masayod ang tanang ka tawhan sa kalibotan nga ang Gi noo mao ang Dios ug wala nay - 1 Hari 8:60 lain. Ang Ginoo mao ang Dios. Siya maoy nagbuhat sa kalangitan ug kalibotan. Gipahimutang niya pagayo ang kalibotan ug wala niya kini himoa nga kaguliyang; gihimo niya kini aron puyan. Siya mao ang nagingon, "Ako "Dangop kanako aron maluwas kamo, katawhan sa tibuok kali botan, kay ako mao ang Dios ug wala nay lain." - Isaias 45:22
2 ANG DIOS MALULOYON UG MAPUANGURON Maluluyon ug mahigugmaon ang Ginoo, dili daling masuko ug puno sa gugmang walay pag lubad. Sama sa kahabog sa la ngit ibabaw sa yuta, mao usab kadako ang iyang gugma kanila nga may kahadlok ug pagtahod - Salmo 103:8, 11 kaniya. kanimo, nga mopasaylo sa kasal anan...kay ma lu luyon ka man. - Miqueas 7:18 Dili gayod molubad ang gugma sa Ginoo ug walay kinutoban ang iyang kaluoy; bago kini ad law ad law. Pagkamatinumanon ga yod niya. - Pagbangotan 3:22, 23 Apan ang gugma sa Ginoo kanila nga nagpasidungog kani ya motunhay hangtod sa ka hangtoran,...kanila nga nagtu man sa kasabotan ug nagbuhat sa iyang mga sugo. - Salmo 103:17a, 18 O Ginoo, walay Dios nga sama Pasalamati ang Ginoo tungod sa iyang kaayo, kay ang malung taron niyang gugma magpabilin gayod hangtod sa hangtod. - 1 Cronicas 16:34 Nahibalo ako nga ikaw Dios nga maluluyon, mapailubon ka - Jonas 4:2b nunay.
3 tagan kamog bagong kinabuhi. Magmalipayon siya nga moawit tungod kaninyo. - Sofonias 3:17 Ang Ginoo miingon sa iyang katawhan, "Gihigugma ko kamo - Malaquias 1:2a kanunay." NAHIGUGMA ANG DIOS KANIMO "Nagpakita ako kanila gikan sa halayo. Mga Israelita, gihigugma ko kamo kanunay busa gipada yon ko pagpaila kaninyo ang gugma kong walay paglubad." - Jeremias 31:3 "Ako lamang ang nasayod sa akong mga laraw alang kaninyo: sa paghimo kaninyong mauswa gon inay maalaot ug paghatag kaninyog kaugmaon nga inyong gipangandoy." - Jeremias 29:11 Ang Ginoo nga inyong Dios anaa uban kaninyo; ang iyang gahom maghatag kaninyog ka da ogan. Malipay kaninyo ang Gi noo, ug diha sa iyang gugma ha Sama nga maluluyon ang usa ka amahan ngadto sa iyang mga anak, maluluyon usab ang Gi noo kanila nga nagpasidungog - Salmo 103:13 kaniya. Busa nasayod kita ug nagtuo nga gihigugma kita sa Dios. Na higugma kita kay ang Dios man ang unang naghigugma kanato. - 1 Juan 4:16a, 19
4 ANG KINADAKANG BUTANG SA KINABUHI MAO ANG PAGKAHIBALO MAHITUNGOD SA DIOS Apan ang magpabiling mati nud anon sa Dios mosukol ka ni la. - Daniel 11:32b Kon gusto ang tawo magpa si garbo, ang angay niyang ipa si garbo mao nga siya nakaila ka na ko kay ako, ang Ginoo, ma lu luyon man ug nagbuhat sa hus to ug matarong. Mao kining mga butanga ang akong ka hi mut an. Ako, ang Ginoo, ang nag ingon niini." - Jeremias 9:24 buhi a ron kamo ug ang in yong mga kali watan molung tad. Hi gug maa ang Ginoo nga in yong Dios, ala gari siya ug ayaw kamo pag bu lag kani ya. Kini makaha tag unya kaninyog kusog ug taas nga ki na bu hi. - Deuteronomio 30:19b, 20a Bulahan sila nga nagtuman sa iyang mga sugo, ug sa kinasing kasing nagsimba kaniya. - Salmo 119:2 Gi pa pili ko sa kinabuhi o ka ma ta yon, sa panalangin o ka ta lag man. Busa pilia ninyo ang ki na Ingon nga nangandoy ang lag saw sa mabugnawng kasapaan, nangandoy usab ako kanimo, O - Salmo 42:1 Dios.
ANG PAGPUYO NGA WALAY KALABUTAN NGADTO SA DIOS MAKUYAW "Ubanan gayod kamo sa Ginoo kon magpadayon kamo pagala gad kaniya. Apan kon inyo gani siyang isalikway, talikdan usab kamo niya." - 2 Cronicas 15:2b "Kinsa may makatukib sa ka singkasing sa tawo? Walay mo labaw niini kamalimbongon ug la bihan kini kadaotan." - Jeremias 17:9 Usahay ang gituohan mo nga hustong dalan mosangko diay sa kamatayon. - Panultihon 16:25 Wala kaluyi sa Dios ang mga anghel nga nakasala. Gitambog sila sa impirno ug gibilanggo ta liwala sa kangitngit hangtod sa Adlaw sa Paghukom. Ang Dios mahibalong moluwas sa mga ta wong diosnon gikan sa mga pag sulay ug mosilot sa mga daotan sa Adlaw sa Paghukom. - 2 Pedro 2:4, 9 "Apan kon dili kamo mamati sa Ginoo ug mosupil hinuon kaniya, kastigohon kamo niya." - 1 Samuel 12:15a "Ang dili magpabilin kanako ma hisama sa usa ka sanga nga ilabay ug malaya. Pamuniton kini ug itambog sa kalayo aron masu - Juan 15:6 nog." 5
6 ANG PAGKAHIBALO MAHITUNGOD SA DIOS MAO ANG PAGPANGITA TA KANIYA "Mangita kamo kanako ug ma kaplagan ako ninyo sa dihang ki  nasingkasing ang inyong pagpa ngita kanako." - Jeremias 29:13 Pangitaa kini sama sa imong pagpangitag plata o tinagong bahandi. Kon buhaton mo kini, matugkad mo ang kahulogan sa pagbaton ug kahadlok ug pagta hod sa Ginoo ug molampos ka sa pagsabot bahin sa Dios. han alang kaninyo." - Mateo 7:7 Walay makapahimuot sa Dios kon dili pinaagi sa pagtuo. Kay ang moduol sa Dios kinahanglan gayod motuo nga adunay Dios ug gantihan niya ang nangita - Hebreo 11:6 kaniya. Gihigugma ko ang nahigug ma kanako; ang nangita kanako makakaplag kanako. - Panultihon 2:4, 5 - Panultihon 8:17 "Pangayo ug kamo hatagan; pangita ug kamo makakaplag; panuktok ug ang pultahan abli Maayo gayod ang Ginoo ngad to sa tanan nga nagsalig kaniya. - Pagbangotan 3:25
BOOT ANG DIOS NGA MODUOL KITA KANIYA 7 akong yugo ug sunda ninyo ako kay malumo ako ug mapaubsa non sa espiritu ug makapahulay - Mateo 11:28, 29 kamo." "Kay mahigugmaon ug malu luyon ang Ginoo nga inyong Dios ug dili gayod siya makaako pag salikway kaninyo kon mobalik ka  mo kaniya." - 2 Cronicas 30:9b O Ginoo, maayo ka kanamo ug mapasayloon; puno ka sa gug mang walay paglubad alang sa tanang nagampo kanimo. - Salmo 86:5 Duol kamo sa Dios ug moduol siya kaninyo. - Santiago 4:8a "Duol kamo kanako, kamong tanan nga gikapuyan ug gibug atan sa inyong gipasan ug pa pahulayon ko kamo. Isangon ang Nagingon ang Ginoo, "Ngari kamo ug maghusay kita. Bisag unsa ka pula ang inyong sala, maputi kini kaayo; bisan pa kinig dagtompula, maputi kini sama sa balhibo sa karnero." - Isaias 1:18 Ang Ginoo andam nga mo tubag sa tanan nga mosangpit kaniya kon matinudanon ang ilang pagtawag kaniya. - Salmo 145:18
8 ANG DIOS BALAAN "Ginoo,...Kinsay sama kanimo nga kahibulongan ug ba laan?" - Exodo 15:11a "Walay balaan sama sa Ginoo, wala gayoy sama kaniya." - 1 Samuel 2:2a Dili gayod mobuhat ug sayop ang Dios nga Labing Gamhanan. - Job 34:10b "Mao kini ang giingon sa ba laan ug gamhanang Dios nga buhi hangtod sa kahangtoran: Nagpuyo ako sa habog ug ba laang dapit." - Isaias 57:15a "Balaan, balaan, balaan ang Gi noo nga Labing Gamhanan; na lukop ang tibuok yuta sa iyang - Isaias 6:3b himaya." Matarong ang Ginoo sa tanan niyang buhaton, ug naggikan sa iyang kaluoy ang tanan niyang - Salmo 145:17 gibuhat. "Walay maayo gawas sa Dios." - Marcos 10:18b Dayga ang Ginoo nga atong Dios.... Balaan ang Ginoo nga - Salmo 99:9 atong Dios! "Kinsa bay dili mahadlok kani mo, Ginoo? Kinsa bay mag du mi li pagdayeg sa imong pag ka Ikaw gam hanan? lamang ang - Gipadayag 15:4a ba laan."
ANG KATAWHAN SA DIOS KINAHANGLAN MAGPUYO SA KINABUHING BALAAN Nagtuo ka nga usa ray Dios. Maayo kana. Apan ang mga de monyo nagtuo usab niana - ug nagkurog sa kahadlok. Buang buang! Kinahanglan ka pa bang saysayan nga ang pagtuo nga dili ubanag mga buhat walay ka puslanan. Ayaw limbongi ang inyong kaugalingon pinaagi sa pagpamati lamang sa pulong sa Dios; hinuon, tumana kini. - Santiago 2:19, 20; 1:22 Ang kalainan sa mga anak sa Dios ug sa mga anak sa Yawa mao kini: ang wala magbuhat sa matarong o wala mahigugma sa iyang isigkatawo, dili anak sa - 1 Juan 3:10 Dios. Gikasilagan sa Ginoo ang mga bi nuhatan sa tawong daotan, apan gihigugma niya ang nagbu hat sa matarong. - Panultihon 15:9 Paningkamoti ninyo ang pag pakigdait sa tanang tawo ug sa pagkinabuhi nga balaan kay ga was niini walay makakita sa Gi - Hebreo 12:14 noo. Pagkinabuhi hinuon kamo nga balaan kay balaan man ang Dios nga nagtawag kaninyo. - 1 Pedro 1:15 9
10 MGA BUTANG NGA IPABUHAT SA DIOS Unsa ang maayo. Ang gipaabot sa Ginoo kanimo mao ang pag buhat sa kaangayan, sa pagpaki ta sa makanunayong gugma, ug sa pagkinabuhi diha sa mapaub sanong pakiguban sa atong - Miqueas 6:8b Dios. "Pagbalaan kamo kay ako, ang Ginoo nga inyong Dios, balaan - Levitico 19:2b man." "Salig kamo sa Dios." - Marcos 11:22b " 'Higugmaa ang Ginoo nga imong Dios sa tibuok mong ka singkasing ug sa tibuok mong kalag ug sa tibuok mong kusog ug sa tibuok mong hunahuna' ug 'Higugmaa ang imong isigka tawo ingon sa paghigugma mo sa imong kaugalingon.' " - Lucas 10:27b "Nahibalo ka sa mga sugo: 'Ayaw pagpatay, ayaw panapaw, ayaw pangawat, ayaw pagbu tangbutang, ayaw panglimbong, tahora ang imong amahan ug - Marcos 10:19 ina han.' " "Ayaw gayod kalimti ang basa hon sa Balaod. Kinahanglan nga tunan mo kini adlaw ug gabii ug pagkinabuhi sumala sa tanang nahasulat niini ug magmauswa - Josue 1:8 gon ka."
MGA BUTANG NGA GIKASILAGAN SA DIOS 11 nagsimbag mga diosdios ug ang tanang bakakon itambog gayod sa linaw nga kalayo ug asupre nga mao ang ikaduhang kama - Gipadayag 21:8 tayon." Adunay pito ka butang nga gi kasilagan sa Ginoo ug dili siya makatugot: ang garbosong ti nanawan, ang bakakong dila, ang kamot nga mopatay ug ino senteng mga tawo, ang hunahu na nga maglarawg daotan, ang magdali pagbuhat ug daotan, ang bakakong saksi ug ang tawo nga maghaling ug kasamok tali sa mga managhigala. Ang Ginoo nagingon, "Gihi gugma ko ang hustisya apan gi kasilagan ko ang pagpanglupig ug ang krimen." - Isaias 61:8a Busa pagmatngon kamo nga dili ninyo lapason ang gisaad ninyo sa inyong asawa sa dihang gikasal kamo. "Dili ko gusto nga bulagan ninyo ang inyong asa wa," nagingon ang Ginoo. - Malaquias 2:15b, 16a "Apan ang mga talawan, ang mga wala magtuo, ang mga ma laway, ang mga mamumuno, ang mga makighilawason, ang mga salamangkero, ang mga - Panultihon 6:1619
12 ANG KATAWHAN WALA MAKATUMAN SA PANGINAHANGLAN SA DIOS "Apan ako nasayod nga wala diha kaninyo ang gugma sa - Juan 5:42 Dios." Nakasala ang tanan ug na hi layo sa himaya sa Dios. - Roma 3:23 Kay ang naglapas bisan sa usa lamang ka sugo sa Balaod naka lapas sa tanan. - Santiago 2:10 Ang wala magbuhat sa mata rong o wala mahigugma sa iyang isigkatawo, dili anak sa Dios. - 1 Juan 3:10b Busa ang tawo nga nasayod unsay maayo nga buhaton apan wala magbuhat niini, nakasala. "Kitang tanan sama sa mga karnero nga nasalaag ug wala mosubay sa hustong dalan." - Santiago 4:17 - Isaias 53:6a Kay ang Kasulatan nagingon, "Wala gayoy tawo nga mata - Roma 3:10 rong." "Kinsay makasukol sa Ginoo, ang Dios nga balaan?" - 1 Samuel 6:20b
ANG ATONG MGA BUHAT DILI MAKAPAHIMOOT SA DIOS 13 "Bisag nagingon ako nga dili gayod mamatay ang matarong apan kon magsalig siya sa iyang katarong ug magpakasala, mahi mong walay pulos ang matarong niyang binuhatan ug mamatay siya diha sa iyang sala." - Ezequiel 33:13 Kay saksi ako nga mainiton kaayo sila sa pagalagad sa Dios. Apan ang ilang pagala gad wala magsukad sa matuod nga ka hibalo kay wala man sila masa yod sa paagi sa Dios sa paghi mong matarong sa tawo. Gigamit hinuon nila ang ilang kaugali ngong paagi ug wala sila mosu nod sa paagi sa Dios sa pag  hi mong matarong sa tawo. - Roma 10:2, 3 Sama kami sa tawong hugaw, ug ang among matarong nga buhat sama lamang sa hugawng - Isaias 64:6a pahiran. Ang tawo nga nagkinabuhi su mala sa tawhanong kinaiya dili ga yod makapahimuot sa Dios. - Roma 8:8 Kay walay mahimong matarong atubangan sa Dios pinaagi sa pag tuman sa Balaod. - Roma 3:20a
14 ANG SALA MAOY NAKAPAHIMULAG KANATO GIKAN SA DIOS Miabot sa kalibotan ang sala pinaagi sa usa ka tawo ug ang sala nagdalag kamatayon. Busa mikaylap ang kamatayon ngadto sa tanang katawhan kay nakasa la man ang tanang tawo. 'Tungod kay gilapas man ninyo ang mga sugo sa Ginoo, dili ka mo mouswag. Gisalikway ka mo niya kay gisalikway man nin yo ang Ginoo.' " - 2 Cronicas 24:20b - Roma 5:12 Ang inyo hinuong kalapasan maoy nagulang kaninyo ug sa inyong Dios. Ang inyong sala maoy hinungdan sa iyang pag pahilayo kaninyo aron dili siya ma kadungog kaninyo. - Isaias 59:2 Apan ang tawo nga makasala - Ezequiel 18:20a mamatay. "Ang pagkamasupilon sama ra sa sala sa pagkonsultag espiritu. Ug ang pagkagahig ulo sama sa sala sa pagsimbag diosdios. Kay gisalikway mo man ang ka bubut on sa Ginoo." "Mao kini ang giingon sa Ginoo, - 1 Samuel 15:22b, 23a
ANG KALIGUTGOT SA DIOS ANAA SA SALA 15 lag daotan ug mosukol sa i lang mga ginikanan; mga buang bu ang sila, dili motuman sa ilang mga saad, ug wala silay kaluoy o pagbati sa uban. Nasayod sila nga ang balaod sa Dios nagi ngon nga ang mga tawo nga nag kinabuhi niining paagiha a ngay sa kamatayon. Apan nagpa da yon sila pagbuhat niining mga butanga ug gidasig pa gayod nila ang uban sa pagbuhat usab nii - Roma 1:2932 ni. Ang Dios matarong nga maghu  hukom ug kanunayng nagsilot sa - Salmo 7:11 mga daotan. Dili dali masuko ang Ginoo, apan gamhanan siya kaayo ug kas tigohon gayod niya ang mga - Nahum 1:3a ma lapason. Napuno sila sa tanang matang sa kangilad, sa pagkadaotan, sa kahakog, sa bisyo, sa kasi na, sa pag patay, sa panagaway, sa pan limbong ug sa kalaway. Man li bak sila ug magdinaotay sa usagusa; nagdumot sila sa Dios, mga hambugiro, mapahi tason ug andakan; tigmugna si Kay moabot ang kapungot sa Dios ngadto sa mga tawo nga magbuhat niining mga butanga. - Colosas 3:6
16 ANG PAGHUKOM ANAA NA SA UNAHAN Ang tanan kinahanglan mama tay sa makausa ug tapos niana hukman siya sa Dios. - Hebreo 9:27 sa mga libro. Ang tanang tawo nga walay ngalan diha sa libro sa kinabuhi itambog ngadto sa linaw nga kalayo. - Gipadayag 20:12, 15 Makalilisang gayod ang pagka hulog ngadto sa kamot sa buhi - Hebreo 10:31 nga Dios! Ug nakita ko ang mga patay, inila ug dili inila, nga nagbarog atubangan sa trono. Gibukhad ang mga libro ug may lain pa gayong librong gibukhad nga mao ang libro sa kinabuhi. Gi hukman ang mga patay sumala sa ilang binuhatan nga nahisulat "Sultihan ko kamo nga sa Ad law sa Paghukom, ang matag usa ka tawo mohatag unya ug husay sa matag walay pulos nga pulong nga iyang gisulti." - Mateo 12:36 Hukman sa Dios ang tanan tang buhat, bisan ang atong gibuhat sa tago, maayo man kini o daotan. - Ecclesiastes 12:14
DILI KITA MAKATAGO GIKAN SA DIOS 17 O Ginoo, nasayod ka nang daan sa akong isulti. - Salmo 139:14 Makita sa Ginoo ang tanang panghitabo; nagtanaw siya ka nato, daotan man kita o maayo. Nakita ko ang tanan nilang gi buhat. Walay natago bisan usa. Nakita ko ang ilang mga sala. - Panultihon 15:3 "Ang akong paghukom dili sama sa paghukom sa tawo kay ang tanawon sa tawo mao ang panagway apan ang tanawon sa Ginoo mao ang kasingkasing." - Jeremias 16:17 Walay butang nga matago gikan sa Dios. Ang tanan dayag ug maki ta sa iyang mga mata ug kitang tanan maghatag kaniyag husay sa atong binuhatan. - Hebreo 4:13 - 1 Samuel 16:7b O Ginoo, gisusi mo ako ug na kaila ka gayod kanako. Nasayod ka sa tanan kong gibuhat; nasa yod ka sa akong gihunahuna bisag halayo ka. Gisusi mo ako, nagtrabaho man o nagpahulay; nahibalo ka sa tanan kong buha ton. Bisan sa dili pa ako mosulti, Moanhi ang mga anghel aron ilain nila ang mga daotang tawo gikan sa mga maayo. Unya itam bog nila ang mga daotan ngadto sa hudno nga nagdilaab. - Mateo 13:49b, 50a
18 ANG PAGTALIKOD GIKAN SA SALA GIKINAHANGLAN PAGAYO "Dili ako malipay nga mamatay ang usa ka makasasala. Palabi hon ko pa hinuon nga maghi nulsol siya sa iyang sala aron mabuhi siya," nagingon ang Gi noong Dios. - Ezequiel 18:23 "Dili! Sultihan ko kamo nga kon dili kamo maghinulsol ug mobiya sa inyong mga sala, mangama tay usab kamong tanan sama - Lucas 13:3 kanila!" Dili ka gayod molampos sa kinabuhi kon tagoan mo ang imong mga sala. Isugid kini ug paghinulsol ug kaluyan ka sa - Panultihon 28:13 Dios. Nagingon ang Ginoo, "Apan bisan karon, paghinulsol kamo sa kinasingkasing ug balik kana ko nga magpuasa, maghilak ug - Joel 2:12 magbangotan." Andama ang inyong igsusulti ug balik sa Ginoo. Ingna siya, "Pa  sayloa kami sa tanan namong ka la pasan, ug dawata ang among pangaliyupo." - Oseas 14:2a "Paghinulsol kamo ug biyai ang inyong mga sala aron dili kamo mangamatay." - Ezequiel 18:30b
ANG PAGHINULSOL NAGADALA UG KAPASAYLOAN 19 Pabiyaa ang mga daotan sa i lang mga sala, ug ipasalikway sa mga makasasala ang ilang mga daotang hunahuna. Pabalika sila sa Ginoo aron kaluyan sila, pa balika sa atong Dios, kay andam siya sa pagpasaylo. - Isaias 55:7 tanan kong kalapasan. - Salmo 32:5 Apan kon isugid nato sa Dios ang atong mga sala, siya nga matarong ug matinumanon sa iyang saad mopasaylo gayod sa tanan natong mga sala ug maghinlo sa tanan natong mga - 1 Juan 1:9 kalapasan. Duol ang Ginoo sa samdan ug kasingkasing, ug luwason niya ang nakabsan na sa tanang pag - Salmo 34:18 laom. Busa paghinulsol kamo ug ba lik sa Dios aron papason niya ang inyong mga sala. Unya gisugid ko kanimo, O Ginoo, ang akong mga sala ug wala ko ililong ang mga buhat kong daotan. Gisugid ko kini kanimo ug gipasaylo nimo ang - Mga Buhat 3:19a Ang paghinulsol nagakahulogan ug pag talikod gikan sa sala ingon sa pag su gid niini ngadto sa Dios.
20 ANG HALAD GIKINAHANGLAN ARON MAPASIGULI KITA SA DIOS (Ang sala maoy nakapahimulag, panid 14.) Kay ang dugo man, ingon nga sayloan ko kamo ug walay ka daot nga moabot kanin yo. tinubdan sa kinabuhi. - Exodo 12:5, 13a . - Levitico 17:11b Sumala sa Balaod hapit ang tanang butang kahinloan pinaagi sa dugo ug mapasaylo lamang ang sala kon kini kapaagasan ug - Hebreo 9:22 dugo. Makapili kamog karnero o kan ding apan kinahanglan nga wala kini tatsa, laki kini ug usa ka tuig ang kagulangon. Ang dugo maoy ilhanan sa mga balay nga inyong gipuyan. Inigkakita ko sa dugo Nangutana si Isaac, "Ania ang kalayo ug sugnod, apan hain man ang ihalad nga nating kar ne ro?" Si Abraham mitubag, "Anak, ang Dios maoy mohatag kanato ug halad." Mitanaw si Abraham ug nakita niya ang usa ka laking karnero kansang sungay na sangit didto sa usa ka sampinit. Gikuha niya kini ug gihalad pi naagi sa pagsunog ilis sa iyang anak. - Genesis 22:7b, 8a, 13
SI JESUS MAO ANG CORDERO NGA GITAGANA SA DIOS 21 Sa pagkasunod adlaw, nakita ni nasunod sa inyong mga ka tigu langan, dili butang nga ka wadan Juan si Jesus nga nagpadulong ug bili sama sa salapi o bulawan. kaniya ug siya miingon, "Anaa Giluwas kamo sa bilil hong dugo ang nating Karnero sa Dios nga ni Cristo kinsa, sama sa nating nagwagtang sa sala sa kali bo karnero, walay buling o mansa. - Juan 1:29 tan!" - 1 Pedro 1:18, 19 Apan siyay gidakdakan sa Gi noo sa tanan tang kasalanan. Kon tinuod man kini, unsa pa "Bi sag gidaugdaog siya ug gi ka dako ang nahimo sa dugo ni pa antos pagayo, nagpakahi lom Cristo! Pinaagi sa walay kata po lamang siya; sama sa na ting kar sang Espiritu gihalad niya ang nero nga gidala ngadto sa iha wan iyang kaugalingon ingon nga ug sama sa karnero atu bangan hing pit nga halad ngadto sa Dios. sa moalot kaniya, wala gayod si Ang iyang dugo maoy mag hinlo - Isaias 53:6b, 7 yay timik. sa atong mga konsensya sa wa lay kapuslanang mga buhat aron Nasayod kamo nga ang gi ba yad magalagad kita sa buhing Dios. aron pagluwas kaninyo gi kan sa - Hebreo 9:14 daotang pagkinabuhi nga inyong
22 ANG KATUBSANAN IKAHATAG LAMANG SA DIOS Apan pinaagi sa grasya nga gigasa sa Dios ngadto kanila, mahimo silang matarong pinaagi kang Cristo Jesus nga nagluwas kanila. Gihatag siya sa Dios aron pinaagi sa iyang dugo mapasay lo ang mga sala sa motuo kani ya. - Roma 3:24, 25a Apan gipakita sa Dios kanato ang gidakon sa iyang paghigugma kanato kay sa makasasala pa kita nagpakamatay si Cristo alang - Roma 5:8 kanato. Kay pinaagi sa pagtuo naluwas kamo tungod sa grasya sa Dios. Dili kini inyong buhat kondili gasa sa Dios. Busa walay maka pasigarbo niini sanglit dili man kini bunga sa inyong mga paning  - Efeso 2:8, 9 kamot. "Naghisgot mahitungod kaniya ang tanang mga propeta nga nag ingon nga ang tanan nga nag tuo kaniya pasayloon sa ilang mga sala pinaagi sa iyang ngalan." - Mga Buhat 10:43 "Ang kaluwasan makaplagan lamang diha kaniya kay dinhi sa kalibotan wala nay laing ngalan nga gihatag sa Dios ngadto sa katawhan nga maoy makaluwas - Mga Buhat 4:12 kanato."
ANG PAGKATAWO NI JESUS GIPAHIBALO 23 matapos ang iyang gingharian!" Si Maria miingon sa anghel, "Un saon man pagkahimo niini nga wala man koy bana?" Ang ang hel mitubag, "Mokunsad kanimo ang Espiritu Santo ug magpabi lin ang gahom sa Dios diha kani mo. Tungod niini, ang balaan nga bata tawgon nga Anak sa Dios. ...Kay alang sa Dios walay dili - Lucas 1:2637 mahimo." Ang mao lamang mga tawo nga dili bunga sa kaminyoon mao sila si Adan ug si Cristo. Si Adan nagdala sa sala nganhi sa kalibutan, apan si Jesus mao ang nagdala ug kadaugan ibabaw sa sala. ...Gipadala sa Dios ang anghel nga si Gabriel ngadto sa usa ka lungsod sa Galilea nga gingan lag Nazaret. May mensahe siya alang sa usa ka batanong dala ga nga ulay nga ginganlag Maria. Kaslonon siya ngadto sa usa ka lalaki nga ginganlag Jose nga kaliwat ni Hari David.... Miingon ang anghel kaniya, "Ayaw ka hadlok, Maria, kay gikahimutan ka sa Dios! Ikaw magsabak ug manganak ug usa ka batang la laki ug nganlan mo siyag Jesus. Mahimo siyang inila ug tawgon siya nga Anak sa Dios nga La bing Halangdon. ...ug dili gayod
24 KINSA GAYOD SI JESUS Cristo Jesus...: Bisan siya Dios, wala siya ma mugos nga magpa biling tupong sa Dios. - Filipos 2:5b, 6 "Ako ug ang Amahan usa ra. Nganong moingon man kamo nga ako nga gipili sa Amahan ug gipadala nganhi sa kalibotan nagpasipala sa Dios sa akong pagingon nga ako mao ang Anak sa Dios?" sa Tawo, ug sa spirituhanon naila Siya ingon nga Anak sa Dios. Ang mga Kasu latan nagamit sa pu long "Anak" aron sa pagpasabot sa panaghiusa nga nada yag tali sa Dios ug sa iynag Pulong - si JesuCristo. Tungod niini, sa dayon nang anhi ni Cristo sa kalibotan, mii ngon siya sa Dios,...apan gi an daman mo ako ug usa ka lawas. - Hebreo 10:5 - Juan 10:30, 36 Si JesuCristo, ang Walay Katapu sang Pulong, sa kanunay buhi. Pi naagi sa milagro, ang Dios naglalang Kaniya pinaagi sa pagpanamkon ni Maria. Sa lawasnon nalia Siya ingon nga Anak iyang espirituhanong pag kabalaan gipadayag siya nga Anak sa Dios uban sa dakong gahom pinaagi sa iyang pagka - Roma 1:4 banhaw. Ug sa
KINSA GAYOD SI JESUS 25 Ang Pulong dinhi na sa kali botan. Pinaagi kaniya gibuhat sa Dios ang kalibotan apan ang kalibotan wala moila kaniya. Walay makalimod unsa kadako ang tinago sa atong relihiyon: Nagpakita siya ingon nga tawo. - 1 Timoteo 3:16a Kay ang tibuok nga pagkaDios anaa kang Cristo sa iyang pagka - Colosas 2:9 tawhanon. Si Jesus mitubag, "...wala pa gani matawo si Abraham, 'Ako - Juan 8:58 mao na.' " Natawo alang kanato ang usa ka bata; gihatag kanato ang usa ka anak nga lalaki, ug siya ang mag mando sa tanan ug nganlan si yag "Maalamong Magtatambag," "Dios nga Gamhanan," "Amahan Hangtod sa Kahangtoran," "Prin si pe sa Pakigdait." - Isaias 9:6 - Juan 1:10 Kay may usa lamang ka Dios ug usa lamang ang naghiusa sa Dios ug sa mga tawo. Siya mao ang tawo nga si Cristo Jesus. Gitugyan niya ang iyang kaugali ngon aron sa paglukat sa tanang - 1 Timoteo 2:5, 6a tawo. Nga maoy naglukat kanato ug nagpasaylo sa atong mga sala. Si Cristo mao ang makita nga dagway sa dili makita nga Dios. - Colosas 1:14, 15a
26 ANG BIBLIA (KASULATAN) MAO ANG PULONG SA DIOS Kay walay propesiya nga na himo gumikan sa pagbuot sa tawo. Ang Espiritu Santo maoy nagmando sa ilang pagsulti sa mensahe nga - 2 Pedro 1:21 gikan sa Dios. Nagingon siya kaniadto pinaa gi sa iyang mga balaang propeta. - Lucas 1:70 tibuok Kasulatan gisulat uban sa lamdag gikan sa Dios ug mapuslanon alang sa pagtudlo sa kamatuoran, sa pagbadlong, sa pagsaway ug sa pagtudlo unsaon pagkinabuhi nga mata rong. Ang - 2 Timoteo 3:16 "Nakigsulti ang espiritu sa Gi noo pinaagi kanako, ania sa akong baba ang mga pulong niya." - 2 Samuel 23:2 Kay ang tanang nahisulat sa Ka sulatan gisulat aron pagtudlo ka nato aron makabaton kitag pag  laom pinaagi sa pailob ug sa ka dasig nga gihatag kanato sa Ka - Roma 15:4 sulatan. "Pagkasayop ninyo! Ug kini na hitabo kay wala man kamo masa yod sa Kasulatan ug sa gahom sa - Mateo 22:29b Dios." Kay gipahimutang mo labaw sa tanang butang ang imong ngalan ug ang imong pulong. - Salmo 138:2b
SI JESUS MAO ANG PULONG SA DIOS 27 Ang Dios Nakigsulti Pinaagi Ni Jesus Nalukop sa dugo ang iyang bisti ug ginganlan siyag "Ang Pulong sa Dios." Sa karaang panahon ang Dios, sa makadaghan ug sa nagka lainlaing paagi, misulti sa atong mga katigulangan pinaagi sa mga propeta. Apan niining kata posang mga adlaw misulti siya kanato pinaagi sa iyang Anak. Pinaagi kaniya gibuhat sa Dios ang tibuok nga kalibotan ug gipi li siya aron managiya sa tanang - Hebreo 1:1, 2 butang. - Gipadayag 19:13 Sa wala pay nabuhat bisan unsa, ang Pulong diha na. Ang Pulong uban sa Dios ug ang Pulong Dios. Ug ang Pulong na himong tawo ug mipuyo uban - Juan 1:1, 14a kanamo. Si Jesus napadayag sa Dios Wala pa gayoy tawo nga naka kita sa Dios. Ang bugtong Anak nga Dios nga pinangga kaayo sa Amahan maoy nagpaila kaniya. - Juan 1:18 Nagsulti ako sa gipadayag ka nako sa akong Amahan. - Juan 8:38a
28 Ang Biblia Maoy Kalan-on Alang Sa Kalag ANG NASULAT UG ANG BUHIG PULONG GITANDI Si Jesus mao Ang Tinapay Nga Gikan Sa Langit "Ang tawo mabuhi dili sa pan lamang, kondili sa matag pulong usab nga isulti sa Dios." - Mateo 4:4b Ako mao ang pan nga gikan sa langit nga naghatag sa kina buhi. Ang mokaon niini nga pan dili gayod mamatay. - Juan 6:51a Ang Biblia Maoy Kahayag Sa Atong Dalan Ang imong pulong maoy suga nga magtultol kanako ug maoy kahayag sa akong agianan. Ang kahulogan sa imong mga pagtulonan naghatag ug kaha yag, ug naghatag ug salabotan sa mga walay kahibalo. - Salmo 119:105, 130 Si Jesus mao Ang Kahayag Alang Sa Kalibutan Unya si Jesus miingon na usab sa mga Pariseo, "Ako mao ang kahayag sa kalibotan. Ang mosu  nod kanako dili na gayod mag lakaw diha sa kangitngit kondili makabaton hinuon sa kahayag - Juan 8:12 sa kinabuhi."
Ang Biblia Nagadala Ug Mabungahon Nga Kinabuhi Maoy iyang kalipay ang pagtu man sa Balaod sa Ginoo, ug nag  tuon siya niini adlaw ug gabii. Sama siya sa kahoy nga nagtubo daplin sa usa ka sapa, ug mamu nga sa tingbunga ug ang dahon niini dili malaya. - Salmo 1:2, 3a Si Jesus Nagadala Ug Mabungahon Nga Kinabuhi "Pabilin kamo kanako ug ako magpabilin kaninyo. Ako ang pu  noan sa paras ug kamo ang mga sanga. Ang magpabilin kanako ug ako diha kaniya, mamungag daghan. Kay kon wala ako, wala kamoy mahimo." - Juan 15:4a, 5 29 ANG KASULATAN NAGAHISGOT MAHITUNGOD KANG JESUCRISTO Nagtuon kamo sa Kasulatan kay nagtuo man kamo nga diha niana makaangkon kamo sa kinabuhing dayon. Ang Kasula tan mismo nagsaksi mahitungod - Juan 5:39 kanako! Ug gipasabot ni Jesus kanila ang gisulti mahitungod kaniya sa tibuok Kasulatan, sugod sa mga basahon nga gisulat ni Moi ses hangtod sa mga sinulat sa tanang propeta. - Lucas 24:27
30 ANG WALAY KATAPUSANG PULONG SA DIOS DILI GAYOD MAUSAB Molungtad hangtod sa kahang toran ang imong pulong, O Gi noo; dili kini mausab diha sa ka la ngi tan. Ang imong mga pu long ma tuod gayod, ug ang ta nan mong mga sugo molungtad sa ka hang toran. - Salmo 119:89, 160 "Malaya ang sagbot ug malarag usab ang bulak apan molungtad hangtod sa hangtod ang pulong sa atong Dios." - Isaias 40:8 Ang kasulatan dili man gayod - Juan 10:35b "Samtang anaa pa ang langit ug ang yuta, bisan ang labing ma sayop. gamay nga kudlit o ang labing diyutay nga bahin sa Balaod, dili gayod mahanaw hangtod matu man ang tanan." - Mateo 5:18b Ang Tawo Dili Makapangahas Sa Pag-usab Sa Biblia "Ayaw puni ang gisulti sa Dios kay silotan ka niya ug ipaila ga yod niya ang imong pagkabaka - Panultihon 30:6 kon." Ug ang magkuha sa mga pa nagna nga ania dinhi, kuhaon usab sa Dios ang iyang bahin sa kahoy nga naghatag sa kinabuhi. - Gipadayag 22:19a
ANG PLANO SA DIOS NATUMAN PINAAGI SA KAMATAYON NI JESUS 31 "Ang Amahan nahigugma ka na ko kay ako andam man pag tug yan sa akong kinabuhi aron ma dawat ko kini pagbalik. Wa lay makahimo pagpatay kanako. Ang akong kinabuhi ihatag ko sa kau galingon kong pagbuot. Ma hi mo ko ang paghalad sa akong kinabuhi ug mahimo ko usab ang pagbawi niini." - Juan 10:17, 18a "Wala ka ba masayod nga ma kahimo ako pagpakitabang sa akong Amahan ug ipadala dayon niya kanako ang kapin sa napu logduha ka panon sa mga ang hel? Apan kon buhaton ko kini, unsaon man pagkatuman sa Ka sulatan nga nagingon nga kina hanglan mahitabo kini?" - Mateo 26:53, 54 Dugay na kaayong gipahibalo sa Dios pinaagi sa tanan niyang mga propeta nga kinahanglan magantos ang Mesiyas ug gitu man kini sa Dios niining paagi - Mga Buhat 3:18 ha. Ang Ginoo nagingon, "Maoy akong kabubuton ang pagpaan tos ug pagsakit kaniya; sa di hang gihimo niya ang iyang kau galingon ingon nga halad alang sa sala, makita niya ang iyang mga kaliwat." - Isaias 53:10a
32 ANG KAMATAYON NI JESUS GIPAHIBALO SA MGA NANAGPAKAKITA May duha usab ka tulisan nga ilang gilansang sa mga krus uban ni Jesus, ang usa sa iyang tuo ug ang usa sa iyang wala. Nii ning paagiha natuman ang Ka sulatan nga nagingon, "Na hi tipon siya sa mga kriminal." - Marcos 15:27, 28 Apan sa pagduol na nila kang Jesus, nakita nila nga patay na siya busa wala nila balia ang iyang mga bitiis. Apan ginamit ang iyang bangkaw, giduslak sa usa sa mga sundalo ang kilid ni Jesus ug dihadiha mibuhagay ang dugo ug tubig....Gihimo kini aron matuman ang bahin sa ka sulatan nga nagingon, "Walay bukog niya nga balion." Ug... "Ang mga tawo motanaw kaniya nga ilang giduslak." - Juan 19:3337 Unya si Jesus misinggit pag usab ug namatay. ...Nauyog ang yuta ug nangapikas ang mga bato. Sa diha nga ang opisyal ug ang iyang mga sundalo nga nag bantay kang Jesus nakamatikod sa linog ug sa tanan nga nahita bo, nangahadlok sila pagayo ug miingon, "Siya gayod ang Anak sa Dios!" - Mateo 27:5051, 54
GIBUNTOG NI JESUS ANG KAMATAYON 33 lipon sa tibuok nilang kinabuhi tungod sa ilang kahadlok sa ka matayon. - Hebreo 2:14, 15 Apan gibanhaw siya sa Dios ug giluwas gikan sa gahom sa kamatayon kay dili man siya ka pugngan sa kamatayon. Giban haw sa Dios kining maong Je sus, ug kaming tanan mga saksi - Mga Buhat 2:24, 32 niini. Tungod kay ang mga anak mga tawo man nga adunay unod ug dugo, si Jesus usab nahimong sama kanila ug miambit sa ilang tawhanon nga kinaiya. Gihimo niya kini aron nga pinaagi sa iyang kamatayon, malaglag niya ang Yawa nga may gahom batok sa kamatayon. Sa maong paagi giluwas niya ang tanan nga nau Ako ang buhi! Namatay ako apan tanawa, buhi ako ug dili na gayod mamatay. Ilalom sa akong gahom ang Kamatayon ug ang - Gipadayag 1:18 Hades. ...Karon gipakita na kanato pi na agi sa pagabot sa atong Man luluwas nga si Cristo Jesus. Gi bun tog niya ang gahom sa ka ma tayon ug pinaagi sa Maa yong Balita gipadayag niya ang kina buhing walay kataposan. - 2 Timoteo 1:10
34 UNSA MAN ANG ATONG PAGABUHATON UBAN KANG JESUS? Nagtindog ako sa pultahan ug nagtuktok. Kon may makadu ngog sa akong tingog ug mo abli sa pultahan, mosulod ako sa iyang balay ug makigsalo kaniya ug mokaon siya uban kanako. - Gidapayag 3:20 "Dawata ninyo ang Espiritu Santo." ...Pangayo ug kamo ha tagan aron mahingpit ang inyong kalipay. - Juan 20:22b; 16:24b "Ang nagmahal sa iyang ama han o inahan labaw kay kanako dili takos nga mahimong tinunan nako." Unya miingon si Jesus sa iyang mga tinunan, "Kon ang usa ka tawo buot mahimong akong tinunan kinahanglang dili siya magtuman sa iyang kaugali ngon, pasanon niya ang iyang krus ug mosunod siya kanako. Kay ang gustong magluwas sa iyang kau galingong kinabuhi mawadan hinuon niini. Apan ang mawad an sa iyang kinabuhi tungod ka nako makabaton niini." - Mateo 10:37a; 16:24, 25 Maluwas ka kon ipahayag mo nga si Jesus mao ang Ginoo, ug sa kinasingkasing motuo ka nga gibanhaw siya sa Dios. - Roma 10:9
PINAAGI KANG JESUS NAKABATON KITA UG BAGONG KINABUHI 35 Ang pagpamatuod mao kini: ang Dios naghatag kanato sa kinabuhing walay kataposan ug anaa kini sa iyang Anak. Ang mi dawat sa Anak may kinabuhing walay kataposan. Apan ang wala modawat sa Anak sa Dios wala makabaton sa maong kinabuhi. - 1 Juan 5:11, 12 Kay ang balaod sa Espiritu nga naghatag ug kinabuhi diha sa pagkahiusa kang Cristo Jesus nagluwas kanako gikan sa bala od sa sala ug sa kamatayon. - Roma 8:2 Gilansang ako uban kang Cris to didto sa krus busa dili na ako ang nabuhi kondili si Cristo na nga ania kanako. Ug kining kina  buhi ko karon akong gikinabuhi diha sa akong pagtuo sa Anak sa - Galacia 2:20a Dios. Kay bisan kinsa nga nahiusa kang Cristo, bago na siyang binuhat. Ang daan miagi na ug ang bago miabot na. - 2 Corinto 5:17 Kay kamo natawo pagusab dili sa tawhanong paagi kondili pinaagi sa buhi ug walay kata posan nga pulong sa Dios. - 1 Pedro 1:23
36 ANG DIOS MAO AMAHAN SA IYANG KATAWHAN Ang Dios nga nagpuyo sa iyang balaang Templo nagamo ma sa mga wala nay amahan ug nanalipod sa mga biyuda. - Salmo 68:5 Apan Amahan ka gihapon na mo, O Ginoo; kami ang lapok, ikaw ang magkukulon; kaming tanan imong mga binuhat. Apan ikaw, O Ginoo, maoy among Ama han; ikaw kanunay maoy nag luwas kanamo. butang ngadto sa inyong mga anak, unsa pa kaha ang in yong Amahan nga atua sa la ngit?... Busa, ingna hinuon niini pag am po: 'Amahan namo nga anaa sa langit, balaanon ang i mong - Mateo 7:11; 6:9 ngalan.' " "Ug dawaton ko kamo. Ako ma hi mong inyong amahan, ug kamo mahimong akong mga anak, nagingon ang Ginoo nga La bing Gamhanan." - Isaias 64:8; 63:16b - 2 Corinto 6:17b, 18 "Kon kamo nga mga daotan ma hi balong mohatag ug maa yong tanang gimandoan sa Es piritu sa Dios, mga anak sa - Roma 8:14 Dios. Ang
PINAAGI NI JESUS NAHIBALO KITA NGA ANG DIOS MAO ANG ATONG AMAHAN 37 Si Jesus mitubag, "Ako ang da lan, ang kamatuoran ug ang ki na buhi. Walay makaadto sa Ama han kon dili moagi kanako. Ka ron nga nakaila na kamo ka na ko, makaila usab kamo sa akong Ama han. Ug sukad karon nakai la na kamo kaniya ug nakakita ka ni ya. Ang nahigugma kanako mag tu man sa akong gisugo. Hi gug maon siya sa akong Ama han ug ang akong Amahan ug ako moan ha ug magpuyo diha kani - Juan 14:6, 7, 23b ya." Anak, ...aron mahimo kitang mga anak sa Dios. Pinaagi sa pag tuo ka mong tanan nahimong mga anak sa Dios sa pagpakighi usa ninyo kang Cristo Jesus. - Galacia 4:4, 5; 3:26 Apan kadtong midawat ug mi salig kaniya gihatagan niya sa katungod nga mahimong mga - Juan 1:12 anak sa Dios. Apan kon may makasala, may manlalaban kita nga si Jesu Cristo, ang matarong. Siya maoy mangatubang sa Amahan. ...Gipadala sa Dios ang iyang - 1 Juan 2:1b
38 SI JESUS NAGDALA UG GUGMA, KALIPAY, KALINAW Ang Dios gugma ug ang nag  kinabuhi subay sa gugma anaa sa Dios ug ang Dios anaa kani ya. - 1 Juan 4:16b Pagkaluyanay hinuon kamo ug pagbaton sa malumong kasing ka sing alang sa usagusa ug pag pinasayloay kamo ingon nga gi pasaylo kamo sa Dios diha kang - Efeso 4:32 Cristo. "Kon maghigugmaay kamo, ma hibalo ang tanan nga kamo akong mga tinunan." - Juan 13:35 Apan ang Espiritu naghatag sa Gitultolan mo ako sa dalan pai ngon sa kinabuhi; ang imong pre sensya naghatag kanakog tu mang kalipay ug nagdalag ka tag bawan hangtod sa kahangtoran. - Salmo 16:11 gugma, kalipay, kalinaw. - Galacia 5:22a Kay gihimo na man kitang ma ta rong sa Dios pinaagi sa pag tuo, may panagdait na kita uban sa Dios pinaagi sa atong Gi noong JesuCristo. - Roma 5:1 "Ang kalinaw ibilin ko kaninyo. Ang akong kalinaw nga dili sama sa ikahatag sa kalibotan ihatag ko kaninyo. Ayaw kamog kabala ka ug ayaw kahadlok." - Juan 14:27
PAGABANHAWON NI JESUS ANG IYANG MGA TINUOD NGA SUMUSUNOD 39 Kon nagpuyo sa inyong ka ingkasing ang Espiritu sa Dios nga nagbanhaw kang Jesus, siya nga nagbanhaw kang Cristo mo hatag usab ug kinabuhi sa in yong madunot nga lawas pinaagi sa iyang Espiritu nga anaa kanin yo. - Roma 8:11 Kay ingon nga ang kamatayon miabot pinaagi sa usa ka tawo, moabot usab ang pagkabanhaw pinaagi sa usa ka tawo. Kay ingon nga nangamatay ang ta nang mga tawo tungod sa ilang pag kahiusa kang Adan, ban ha won usab ang tanan tungod sa ilang pagkahiusa kang Cristo. Apan ang pagbanhaw sa matag usa himoon sa hustong hanay: si Cristo maoy una sa tanan, unya mosunod kadtong iya ni Cristo inigabot na niya. - 1 Corinto 15:2123 "Kay buot sa akong Amahan nga ang tanan nga makakita sa Anak ug motuo kaniya makaba ton sa kinabuhing walay kata posan ug banhawon ko sila sa kataposang adlaw." - Juan 6:40 "Ug kay ako buhi man, mabuhi - Juan 14:19b usab kamo."
40 AYAW ISALIKWAY ANG IYANG DAKUNG KALUWASAN Patyon sa walay kukaluoy ang makalapas sa Balaod ni Moises kon kahukman nga sadan pi nasikad sa pagmatuod sa duha o tulo ka saksi. Karon, unsa may angay nga buhaton ngadto sa tawo nga nagtamay sa Anak sa Dios ug nagisip nga walay bili ang dugo sa kasabotan nga naghinlo kaniya? Ug unsa may mahitabo sa magbugalbugal sa Espiritu nga naghatag ug gras ya? Sigurado gayod nga mas bugat ang silot nga ipahamtang - Hebreo 10:28, 29 kaniya! "Gisultihan ko kamo nga ma ngamatay kamo diha sa inyong mga sala ug mahitabo gayod kini kon dili kamo motuo nga 'Ako - Juan 8:24 mao.' " Adunay mosilot niadtong mag salikway kanako ug dili modawat sa akong mensahe. Ang pulong nga akong gisulti mao unya ang maghukom kaniya sa kataposang - Juan 12:48 adlaw! "Sultihan ko kamo, mga higala: ayaw kamo kahadlok kanila nga makapatay sa lawas apan wala nay laing mahimo. Tuganan ko ka mo kinsa ang angay ninyong ka had lokan: kahadloki ang Dios nga human mopatay, may gahom sa pagtambog kang bisan kinsa ngad to sa impirno. Oo, kahadloki gayod ninyo siya!" - Lucas 12:4, 5
41 siya uban sa nagdilaab nga ka layo aron sa pagsilot niadtong wala moila sa Dios ug niadtong wala modawat sa Maayong Bali ta mahitungod sa atong Ginoong Jesus. - 2 Tesalonica 1:7b, 8 Niadtong Adlawa, nga ang Dios pinaagi kang JesuCris to, mag hu kom sa tinagong mga hu na huna - Roma 2:16b sa mga tawo. SI JESUCRISTO MAO ANG MAGAHUKOM KANATO "Kay nagtagal siyag adlaw nga hukman niya ang tibuok kali bo tan pinasubay sa hustisya pinaa gi sa tawo nga iyang gipili. Ug gi ma tuod niya kini ngadto sa ta nang katawhan pinaagi sa pag ban haw kaniya." - Mga Buhat 17:31 "Ang Amahan dili maghukom kang bisan kinsa kay gihatag ni ya sa iyang Anak ang hingpit nga katungod sa paghukom aron ang tanan magpasidungog sa A nak sama nga sila nag pa si du ngog sa - Juan 5:22, 23a Amahan." Inigbalik sa Ginoong Jesus gi kan sa langit kinuyogan sa iyang gamhanang mga anghel. Moanhi Kay kinahanglan moatubang ki tang tanan kang Cristo aron iyang hukman aron ang tagsatagsa ma  ka dawat sa angay kaniya su ma la sa iyang nabuhat, maayo o dao tan, dinhi sa kalibotan. - 2 Corinto 5:10
42 DILI ANG TANAN NGA NAGINGON NGA MUSUNOD KANG JESUS IYA NI JESUS Miangkon sila nga nakaila sa Dios apan ang ilang buhat wala magmatuod niini. - Tito 1:16a Kadtong walay Espiritu ni Cris to, dili iya ni Cristo. - Roma 8:9b ug naghimog daghang mga mi lagro pinaagi sa imong ngalan?' Apan ingnon ko unya sila, 'Wala ako makaila kaninyo. Mga maka sasala, pahawa kamo!' " - Mateo 7:2123 "Dili ang tanan nga magtawag kanakog 'Ginoo, Ginoo,' maka sulod sa Gingharian sa langit kondili kadto lamang nagtuman sa kabubuton sa akong Amahan nga atua sa langit. Niadtong ad lawa daghan unya ang moingon kanako, 'Ginoo, dili ba nagsang yaw man kami sa mensahe sa Dios, naghingilin sa mga yawa "Kining mga tawhana, nag pa si du ngog kanako sa pulong la mang, apan layo kanako ang ilang kasingkasing." - Mateo 15:8 Sa samang paagi, sa gawas makita sa tanan nga kamo maayo apan sa sulod puno kamo sa mga pagpakaaroningnon ug sa mga - Mateo 23:28 sala.
ANG MGA MATUOD NGA SUMUSUNOD NI JESUS MAGASUGOT KANIYA 43 Kon tumanon nato ang mga su go sa Dios, mapaniguro nato nga nakaila kita kaniya. - 1 Juan 2:3 Ihatag ko kaninyo ang akong espiritu ug himoon ko kamong masinugtanon sa akong mga gimbutan ug mga lagda. - Ezequiel 36:27 Kay nahingpit man siya, nahi mo siyang tinubdan sa dayon nga kaluwasan alang sa tanan nga masinugtanon kaniya. - Hebreo 5:9 Giluwas kamo gikan sa sala ug nangahimo nang mga ulipon sa pagkamatarong. - Roma 6:18 Mga binuhat kita sa Dios. Ug gi buhat kita niya diha kang Cristo Jesus aron magbuhat kita sa maayo nga maoy iyang tuyo alang - Efeso 2:10 kanato. Kay kon magkinabuhi kamo nga minandoan sa tawhanong kinaiya, mamatay gayod kamo. Apan mabuhi gayod kamo kon pinaagi sa Espiritu patyon ninyo ang tawhanong binuhatan. - Roma 8:13 "Ang tanan nga nagsangpit sa ngalan sa Ginoo kinahanglan dili na magbuhat ug daotan." - 2 Timoteo 2:19b
44 ANG KALIBUTAN NASILAG SA MGA SUMUSUNOD NI JESUS "Kon nasilag kaninyo ang ka li botan, hinumdomi nga akoy u nang gikasilagan niini. Kon ka mo iya pa sa kalibotan, higug ma on unta kamo sa kalibotan ingon nga iya sa kalibotan. Apan gi pi li ko kamo gikan niining kali bo tana ug kamo dili na iya sa ka li botan. Busa nasilag kaninyo ang kali - Juan 15:18, 19 botan." "Kinahanglang moagi kita sa daghang mga kalisdanan aron makasulod sa gingharian sa Dios." - Mga Buhat 14:22b tanan nga nagtinguha Ang sa pagkinabuhi nga diosnon diha kang Cristo Jesus lutoson - 2 Timoteo 3:12 gayod. "Paantuson kamo sa kalibotan apan ayaw kahadlok kay nabun tog ko na ang kalibotan!" "Moabot ang panahon nga ang magpa tay kaninyo magtuo nga nagbu hat siya sa kabubuton sa Dios. Kini ilang buhaton kaninyo kay wala man sila makaila sa Ama  han ug kanako." - Juan 16:2b, 3 - Juan 16:33b Gihatag ko kanila ang imong pulong busa gikasilagan sila sa kalibotan kay dili man sila iya sa kalibotan sama nga ako dili iya - Juan 17:14 sa kalibotan.
MGA SAAD NGADTO SA MGA GINALUTOS 45 magtatabang, dili ako ma had lok; kay unsa bay mahimo sa ta wo - Hebreo 13:6 kanako?" Ayaw kahadlok kay maguban ako kanimo; ayaw kabalaka kay ako mao ang imong Dios; ligonon ug tabangan ko ikaw, panalipdan - Isaias 41:10 ug luwason. Bisan pag isalikway ako sa akong amahan ug inahan, ati ma non ako sa Ginoo. Pabantayan ka sa Dios sa iyang mga anghel aron pagpanalipod kanimo bisag asa ka paingon. Bisan pag maglakaw ako sa ngit ngit nga walog sa kamatayon, dili ako mahadlok kay naguban ka man kanako. - Salmo 27:10 May kaligon ako sa pagsagu bang sa tanan tungod sa gahom nga gihatag kanako ni Cristo. Ug ang akong Dios magsangkap sa tanan ninyong gikinahanglan sumala sa naghingapin niyang bahandi diha ni Cristo Jesus. - Salmo 91:11; 23:4a Busa may kaisog kita sa pag ingon, "Ang Ginoo maoy akong - Filipos 4:13, 19
46 ANG KADAUGAN BATOK SA SALA UG NI SATANAS Apan kon magpuyo kita sa ka hayag, ingon nga ang Dios anaa sa kahayag, magkahiusa kita ug ang dugo ni Jesus nga iyang Anak maghugas sa tanan natong - 1 Juan 1:7 kasalanan. Busa pagmasinugtanon kamo sa Dios. Sukli ninyo ang Yawa ug modagan siya. - Santiago 4:7 Giampingan ko ang imong ba laod sulod sa akong kasingka sing aron dili ako makasala kani - Salmo 119:11 mo. Ang Espiritu nga anaa ka ninyo mas gamhanan kay sa es piritu nga anaa sa mga tawo nga iya sa kalibotan. - 1 Juan 4:4b Ang tanang tintasyon nga na a gian ninyo naagian usab sa ka daghanan. Kay ang Dios mo tu man gayod sa iyang saad ug dili siya motugot nga tintalon kamo labaw sa inyong madaog. Sa panahon nga tintalon kamo, mag hatag siya kaninyo ug kusog aron kamo makalahutay ug unya makalingkawas gikan niini. - 1 Corinto 10:13 Busa dili kita magpanuko sa pagduol sa trono sa Dios diin anaa ang grasya. Dinha madawat nato ang kaluoy ug ang grasya nga atong gikinahanglan. - Hebreo 4:16
ANG MATUOD NGA PAGAMPO MAOY PAKIGAMBITAY UBAN SA DIOS 47 Sa dihang miingon ka, "Sim baha ako," mitubag ako kanimo, "Ikaw ang akong gisimba, O Gi - Salmo 27:8 noo." Salig kamo sa Dios sa tanang Isugid pa nahon, O katawhan! ka ni ya ang tanan ninyong ka lis danan kay siya ang atong da - Salmo 62:8 lang panan. Luwasa ako aron mahilikay ako sa kadaot. Ikaw ang akong gi da - Jeremias 17:14b yeg! Pagampo sa tanang panahon ug pagpasalamat kamo bisag un say modangat kaninyo. Kini mao ang kabubuton sa Dios nga bu haton ninyo sa ngalan ni Cristo - Tesalonica 5:17, 18 Jesus. Kon magpabilin kamo kanako ug ang akong mga pulong mag pabilin kaninyo, makapangayo ka mog bisan unsa ug madawat - Juan 15:7 ninyo kini. Kon gitipigan ko pa ang akong mga sala, dili unta mamati kana ko ang Ginoo. Tumana ang saad mo, O Ginoo, ug pasayloa in ta won ang daghan kong mga sala. - Salmo 66:18; 25:11 Nagampo ako sa Ginoo, ug gi tubag niya ako ug giwagtang niya ang tanan kong kahadlok. - Salmo 34:4
48 SI JESUS TALIABOT - PANGANDAM Unya mabati ang singgit sa pag mando ug ang tingog sa arkang hel ingon man ang lanog sa trum peta sa Dios ug mokun sad ang Ginoo gikan sa langit. Maoy u nang ma ban haw kadtong nanga ma tay nga nagtuo kang Cristo. Unya kita nga buhi pa niadtong ad lawa, bayawon uban kanila did to sa mga panganod aron pag sugat sa Ginoo. Ug kita unya uban na kanunay sa Gi - 1 Tesalonica 4:16, 17 noo. galingon gikan sa bisan unsa nga makahugaw sa lawas ug es pi ritu. Maningkamot kita nga ma hingpit sa pagkabalaan diha sa pagkinabuhi nga mahadlokon - 2 Corinto 7:1 sa Dios. Busa, mga anak, pabilin kamo diha kaniya aron makabaton ki tag pagsalig ug dili maulaw nga moatubang kaniya sa iya un yang - 1 Juan 2:28 pagabot. Minahal kong mga igsoon, tu ngod niining mga saad alang ka nato, hinloan ta ang atong kau "Busa kamo usab kinahanglan mangandam kay ang Anak sa Tawo moabot sa oras nga wala ninyo paabota." - Lucas 12:40
Published in numerous languages as God supplies funds in answer to prayer. If you would like more copies for prayerful distribution, write in English. Specify which language(s) you need and how many booklets. World Missionary Press, PO Box 120, New Paris, IN 46553-0120 USA Dili ibaligya Read booklets online or by App 12-22 1503 Cebuano HKG "Ug kamo mangita kanako, ug makakaplag kanako, sa diha nga kamo mangita kanako uban ang inyong bugos nga kasingkasing." Ang Matuod Nga Pagtugyan Ngadto Sa Dios


NABUTYAG ANG ESPIRITUALISMO Leksyon 10 Alang Junio 8, 2024
Ang unang bakak nga gisulti kanato sa yawa mao: "Dili kamo mamatay" (Gen. 3:4). Ug mituo kami niini! Hapit tanan sa katawhan mituo - ug nagpadayon sa pagtuo - nga kita adunay imortal nga kalag o, sa usa ka paagi, ang pipila ka naamgohan nga bahin sa atong pagkatawo mabuhi sa kamatayon. Ang Bibliya, sa kasukwahi, klaro ug mabination: "Ang kalag nga makasala mamatay" (Ez. 18:20). Ang kosmiko nga panagbangi nagtuyok sa usa ka hinungdanon nga pangutana: Kinsa ang imong tuohan, ang yawa o ang Diyos? Espirituwalismo ug kamatayon : Usa ka imortal nga kalag. Kamatayon sa Daang Tugon. Kamatayon sa Bag-ong Tugon. Espirituwalismo sa kataposang mga adlaw : Mga ilhanan ug mga katingalahan. Ang katuyoan sa espiritismo.
ESPIRITISMO UG ANG KAMATAYON
USA KA IMMORTAL NGA KALAG "Ingon sa usa ka panganod nga mahanaw ug mawala, mao man usab ang manaug ngadto sa lubnganan dili na mobalik." ( Job 7:9 NIV ) Sa kinatibuk-an, gituohan nga ang tawo adunay doble nga kinaiya: lawas ug espiritu (o kalag). Gituohan nga kining duha ka bahin mahimong mabuhi nga independente. BODY Apan ang Bibliya nagtudlo nga kita gilangkoban sa tulo ka "mga bahin": "espiritu, kalag, ug lawas" (1 Tes. 5:23). Nagtudlo usab kini nga kini nga mga bahin nagsalig sa usag usa. Ang Genesis 2:7 nagtudlo kanato nga ang Diyos naglalang ug usa ka lawas, naghatag niini ug kinabuhi (espiritu), ug nahimong buhi nga binuhat ("pagkatawo," sa Hebreohanon, mao ang nefesh = "kalag"). Busa, ang kalag mao ang panaghiusa sa lawas ug sa espiritu. Kami walay kalag, kami usa ka kalag. Sa diha nga ang gininhawa sa kinabuhi mobiya kanato, kita mohunong sa paglungtad. Walay bahin sa atong pagkatawo ang adunay panimuot nga paglungtad human sa kamatayon. Ang lawas mamatay, ang espiritu (ang puwersa sa kinabuhi) mobalik sa Maghahatag niini, ug ang kalag, ang produkto sa panaghiusa sa lawas ug espiritu, wala na maglungtad ( Eccl. 12:1-7; Ezeq. 18:20; Job 7 :7-9). SPIRIT SOUL
USA KA IMMORTAL NGA KALAG "Ingon sa panganod nga mahanaw ug mahanaw, mao usab ang manaug ngadto sa lubnganan dili na mobalik" (Job 7:9 NIV) Sukad nga misulod ang sala sa atong kalibotan, gigamit ni Satanas ang mga tawo nga nagtinguha nga makigkomunikar sa mga patay ug makabatog espesyal nga kahibalo bahin sa karon o sa umaabot. Kini nga mga matang sa mga tawo, nga naggamit usab sa ubang mga paagi sama sa mga inkantasyon, salamangka o astrolohiya, sa pagkakaron nailhan nga mga espiritista. Ang Bibliya nagtudlo nga "bisan kinsa nga magabuhat niini nga mga batasan mahimong dulumtanan sa Ginoo" (Deut. 18:10-12 NIV). Ang silot niini nga krimen mao ang kamatayon (Lev. 20:27). "Kon may magsiling sa inyo nga magpakonsulta sa mga espiritista kag mga espiritista, nga nagahunghong kag nagakumod, indi bala dapat magpakiana ang mga tawo sa ila Dios? Nganong mokonsulta man sa mga patay alang sa mga buhi? Konsultaha ang panudlo sa Dios ug ang pagpamatuod sa pasidaan. Kon si bisan kinsa dili mosulti sumala niini nga pulong, sila walay kahayag sa kaadlawon" (Is. 8:19-20 NIV).
KAMATAYON DIHA SA DAANG TESTAMENTO "Dili ang mga patay ang nagdayeg sa Ginoo, ang nanganaog sa dapit sa kahilom." (Salmo 115:17) Bisan tuod walay usa nga nag-ingon sa usa ka lubong nga "ang atong paryente direktang nagbiyahe ngadto sa impyerno," daghang mga pagkumpisal nagtudlo nga, sa kamatayon, ang "maayo" direktang mosaka sa Langit aron makauban si Jesus, ug ang "daotan" silotan o maglatagaw lang. Apan unsay gitudlo sa Bibliya bahin niini? Makadayeg ba kita sa Dios human sa kamatayon? Psalm 115:17 Nahibaluan bala sang mga napatay kon ano ang matabo sa ila pamilya ukon mga abyan? Job 14:21 Mahimo bang makig-uban ang mga patay sa mga buhi? Ecclesiastes 9:6 Makapadayon ba kita sa paghunahuna human sa kamatayon? Ecclesiastes 9:5 Makahimo ba kita sa pagbuhat sa bisan unsang matang sa kalihokan human sa kamatayon? Ecclesiastes 9:10 Ang Daang Tugon nagtudlo nga ang kamatayon usa ka damgo. Pagkatulog aron makamata lamang kung ang Dios nagtawag kanato sa kinabuhi (1 Hari 2:10; 14:20; Dan. 12:13).
"Ang atong higala nga si Lazaro natulog; apan moadto ako aron pukawon siya" (Juan 11:11) Ang Bag-ong Tugon nagtudlo, sama sa Daan, nga ang kamatayon usa ka pagkatulog diin si Jesus lamang ang makapukaw kanato (Jn. 11:11-14; Jn. 5:28-29). Sa dihang nagsulat ngadto sa mga taga-Tesalonica, si Pablo misulti kanila mahitungod sa "mga nangatulog," nga mao, kadtong nangamatay na, ug misulti kanila nga sila mabanhaw aron mouban kang Jesus sa iyang Ikaduhang Pag-anhi ( 1 Tes. 4:13-18 ) ). Kon si Pablo mituo nga ang mga magtutuo direktang moadto kang Jesus sa dihang sila mamatay, siya unta mosulti kanila nga imbes sa iyang gisulti kanila. Sa dihang naghisgot bahin sa mga patay, si Pablo nag-ingon nga sila pagabanhawon "sa iyang pag-abot," ug dili sa wala pa ( 1Co. 15:22-24 ). Gisultihan usab niya kita nga "dili tanan kanato matulog." Ang mga buhi mausab sa kadiyot, apan ang mga patay mabanhaw nga nausab na (1Co. 15:51-52). Ang pagkabanhaw maoy yawe sa pagpakig-uban kang Jesus. Kon walay pagkabanhaw, walay kaluwasan (1Co. 15:13-18). Kini mahitabo sa pagkabanhaw sa diha nga kita makadawat sa atong kabilin, ug kita kinahanglan nga maghulat alang niana nga higayon (1P. 1:3-5).
ESPIRITISMO SA
KALIPUSAN MGA ADLAW
o ang mini nga mga mesiyas ug mini nga mga propeta motungha ug maghimog mga ilhanan ug mga katingalahan aron sa paglimbong, kon mahimo, bisan sa mga pinili." ( Marcos 13:22 ) Ang espiritismo maoy usa ka kalihokan nga direktang gipangulohan ni Satanas, ug ang pundasyon niini mao ang pagka-imortal sa kalag. Ang mga sumosunod niini nagtuo nga makakomunikar sila sa mga patay, ug nag-angkon nga nakadawat ug labaw sa kinaiyahan nga mga gahom gikan kanila. Bisan tuod sila gilimitahan sa Diyos karon, moabot ang panahon nga Iyang tugotan sila sa paghimog dili malalis nga mga milagro nga makapatingala niadtong makakita kanila (Mk. 13:22; 2 Tes. 2:9; Pin. 7:1; 13: 13-14). Human makita ang hingpit nga pagpasig-uli sa usa ka tawo nga adunay sakit nga terminally; ang usa ka sakyanan mihunong nga patay aron dili kami mabanggaan; o ang atong minahal nga inahan, nga karon namatay na, nga nagasulti kanato sa malumo sa atubangan sa atong mga mata... dili ba kita motoo sa usa nga naghimo sa maong mga katingalahan? Dili kita makasalig sa atong mga pagbati o sa atong mga pagbati. Ang kasegurohan lamang sa atong nahibaloan sa Pulong sa Diyos, ug ang bug-os nga pagsalig kang Jesus, ang magtugot kanato sa pagsukol sa kataposang mga pagsulay sa kaaway (Is. 8:20; Efe. 6:13).
Ang tuyo ni Satanas mao ang pagdaug niadtong moatubang sa mga espiritista nga mga limbong mao ang: "nagtuman sila sa mga sugo sa Dios ug nagpabilin nga matinumanon kang Jesus" (Pin. 14:12 NIV. Gubat batok sa Dios, gipukan ang Iyang kagamhanan, ug miokupar sa Iyang trono (Isa. 14:13-13). 14). Sa pagbuhat niini, siya mogamit sa bisan unsa nga estratehiya sa pagdaug sa tanan, sugod sa politikanhong mga "Ingon nga ang labing importante nga buhat sa dakong drama sa limbong, si Satanas mismo ang magpakatawo kang Kristo" (EGW "The Great Controversy", Chapter 39 p. 625.) "Ingon nga ang labing importante nga buhat sa dakong drama sa limbong, si Satanas mismo ang magpakatawo kang Kristo" (EGW "The Great Controversy", Chapter 39 p. 625.) Apan mahitabo kini sa higayon nga tapuson na ni Jesus ang istorya (Pin. 16:15). Si Satanas usa ka napildi nga kaaway. Gipildi ni Kristo, ug gipildi niadtong nagkupot sa Iyang dugo (1Jn. 2:14; 4:3- 4; Pin. 3:21; 5:5; 12:11).
"Akong nakita nga ang mga Balaan kinahanglang adunay bug- os nga pagsabot sa presenteng kamatuoran, nga obligado sila sa pagpadayon gikan sa Kasulatan. Kinahanglang masabtan nila ang kahimtang sa mga patay; kay ang mga espiritu sa mga yawa magpakita pa kanila, nga nag-angkon nga hinigugma nga mga paryente o mga higala, nga mopahayag kanila sa dili kasulatan nga mga doktrina. Buhaton nila ang tanan kutob sa ilang mahimo aron mapukaw ang simpatiya ug maghimo mga milagro sa ilang atubangan aron mapamatud-an kung unsa ang ilang gipahayag. Ang katawhan sa Dios kinahanglang andam sa pagsukol niini nga mga espiritu uban sa kamatuoran sa Bibliya nga ang mga patay walay nahibaloan sa bisan unsa, ug nga sila nga nagpakita sa ingon mao ang mga espiritu sa mga yawa." EGW (Early writings, p. 262)


Rebolusyunaryo nga Panmasa nga Mantalaan han Sinirangan Bisayas Marso 14, 2020 | Tuig 43 Ihap 6 Pu la nga ku man der, ma da ra hug nga gin pa tay han PNP MADARAHUG NGA GINPATAY han ka pu li san han re hi men Du ter te hi Salva dor "Ka Bu lig" Nor dan, had to anay ku man der ila rum han Ba gong Huk bong Ba yan ha Northern Sa mar, sam tang na ma ma hu way ha iya uruk ‐ yan had ton Mar so 6. EDITORYAL Inu til ngan kontra-ka taw han hi Du ter te ha but nga han kri sis ha pam pub li ko nga ka lib su gan GINKUNDENAR HAN PUBLIKO an re ‐ hi men Du ter te tu ngod ha ma la ngan ngan ku lang ha pa gin de si si bo nga pag ba ton hi ni ha pag sam wak han coro navi rus disea se-2019 (COVID-19) ha Pi li pi nas ti kang pa had ton Ene ro. Kun wa ray pa ig du so han ka taw han, waray hiya hihimuon agud pugngan an pagsamwak han sakit. Han mag da mo na an mga ka so han COVID-19, kri mi nal gi ha pon an pa gin pa ba ya, ma la ngan, ngan ku lang ha pa ‐ ngan dam han re hi men Du ter te. Inu til ngan kontra-ka taw han an mga "so lu ‐ syo n" nga gin-iimple men tar hi ni. Tu ‐ ngod ha gin dek la ra nga usa ka bu lan nga "com mu nity qua ran ti ne" ha Met ro Ma ni la, mil yun-mil yon nga kab las, tra ‐ ba ha dor, pro pe syu nal ngan gud ti nga ne go sya nte an se gu ra do ma wa wa ra ‐ yan han pa ngi na bu hi. Mga sun da lo ngan pu lis an gin tud lok nga mag mo ni ‐ tor ha mga may da sa kit im bes nga mga tra ba ha dor ha pan la was nga se gu ra do mas mayda ka pas ngan ka hi ba ru an. Gin pa pa ung baw han rehimen an ka ‐ had lok ngan kagupungan im bes nga maghimo hin haum nga so lu syo n. Antes pa an COVID-19, pak yas na an re hi men Du ter te nga maghatag han sadang nga ser bi syo pan ka lib su gan. Ka da tuig gin-ii ba nan an bad yet hini nga pondo unta para ha mga eksper to ngan hi ga mit nga ma ka ka mo ni tor han mga mga epidemya. Ku lang an bad yet pa ra ha mga pam pub li ko nga os pi tal ngan gin pa pa sa an ga ras tu son ha mga pa syente. La bi na ha mga tay-aw nga bar yo, ku lang an hi ga mit, pa si li dad ngan ta wu han agud ma tam bal an mga simple nga sa kit. Dunot li wat an ser bi ‐ yo nga tu big ngan pa ba lay nga kun mau pay an ka li dad ma ka ka bu lig un ta nga ma lik yan an pag sam wak han mga sakit. Angay la nga kun de na ron han ka ‐ taw han an re hi men Du ter te pa ra ha pag pag ra be han kri sis ha pam pub li ko nga ka lib su gan. Batakan nga katungod nira an nakakab-ot, de ka li dad ngan kumpre hen si bo nga ser bi syo pan ka lib ‐ su gan nga nag se ser be ha ira in te res, nga kinahanglan nira ig-insister ngan pakigbisugan. Gin kun de nar ni Ka Kar los Ma nu el, ta ga pag ya kan han BHB-Eas tern Vi sa ‐ yas (Efren Mar ti res Com mand o EMC), an pag tar get ngan pag pa tay han ka pu li san kan Nor dan nga ad to nga pa na hon wa ray ha kun di syon pa ‐ ra ha ag way. Si gon kan Ma nu el, ha ti ‐ ni ka ngan pa la wa ray gud pla no an ka pu li san nga dak pon hin bu hi an ban tu gan nga ku man der. Hig wa os na han re hi men Du ter te an mga ekstra ‐ hu di syal nga pag pa tay ha mga kaa pi han BHB o ha mga si bil yan nga gin re- Red tag hi ni, se ring ni Ma nu el. Ki la la do hi Ka Bu lig tu ngod ha iya ku sog ngan kai sog ha atu ba ngan han kaa way. Gin sa lu da ran hi ya han EMC pa ra ha iya da mo nga kontri bu syon ha re bo lu syu nar yo nga ka giu san ha Northern Sa mar. Ginpasidunggan han EMC an re ‐ bo lu syo nar yo nga pa mil ya ni Nor dan nga nag ha lad han ki na bu hi ha nga ran han ger ra han ka taw han. An iya anak nga hi Ta bur noc Nor dan na mar tir ha reyd han BHB ha es ta syon han pu lis ha Victo ria, Northern Sa mar had ton Mar so 28, 2019, sam tang gin pa tay han kaa way an iya asa wa nga hi Ber ‐ na det te Lu tao had ton Peb re ro 14, 2017 ha Bo bon. "Di ri ma hi nga nga lim tan an sak ri ‐ pi syo ni Ka Bu lig. Nag pa pa da yon an re bo lu syu nar yo nga ar ma do nga pa ‐ kig bi sog... Ha ti da ra on, pa ba bag sa ‐ kon han na ti ka pin tas nga open si ba han BHB ngan han mga pro tes ta han ka taw han hi Du ter te," pag ta pos ni Ma nu el.
L A R A B Pag-a tu bang ha COVID-19 HA PAGSAMWAK HINI ha Pilipinas, nag la la rang nga ma gin gra be nga pe lig ro ha mga Pi li pi no an sa kit nga co ro navi rus di sea se-2019 (COVID-19). Agud epek ti bo ini nga maa tu han, ki na hang lan ad man kun tiu nan-o ini na ka ka ta pon ngan an mga pa maa gi han pag kontrol dinhi. Kinaiya han COVID-19 Gin-nga na ran an sa kit nga COVID-19 ti kang ha coronavirus, usa nga bay rus o ka gaw nga amo an nag du ‐ du rot han sakit, ngan ha tuig 2019, kun kan-o ini una nga nadiskubre. Ti kang ha syu ‐ dad han Wu han, Chi na, si ‐ nam wak ini ha mga ka rak nit nga na sud ha Asia ngan ha iba pa nga par te han ka li bu ‐ tan. Mga co ro navi rus li wat an nag du rot han mga sa kit nga seve re acu te res pi ra tory syndro me (SARS) had ton 2003, ngan Middle East res ‐ pi ra tory syndro me (MERS) had ton 2012. An bay rus han COVID-19 su gad han ka nan trang ka so o sip-on nga na ‐ sam wak pi naa gi han mga drop let o tab sik han la way o sip-on nga gin pa pa ‐ sa-pa sa han mga ta wo. Pi na kamadag ‐ mit nga ma tap nan an mga ta wo nga may ada ma lu ya nga re sis ten sya su gad han ka lag san, ngan hi ton nga gi da an na nga mayda sa kit su gad han dia be ‐ tes, hitaas nga presyon, ngan sa kit ha ka sing kasing. Ka la kip ha mga sin to mas han COVID-19 an ubo, hi ra nat, pag pu ok han dug han ngan ka ku ri an han pag gin ‐ ha wa. Kun mag ra be, poy de nga mag ‐ ka mayda han pul mon ya o im pek syon ha ba ga. Su gad pa man, mayda pi ra nga ka so kun diin wa ray mag pa ki ta han sin to mas an pa sye nte. Na hi ba ba ru an la nga mayda COVID-19 an pa sye nte pi naa gi han test kit ti kang ha De ‐ partment of Health. Ha ya na, wa ray pa medisina o ba ku na pa ra din hi sang lit an mga sin to mas la hi ni an gin ta ‐ tambal. Pagkontra ha COVID-19 Pi na ka mau pay nga ig pa bi lin an ka limpyu han han lawas ngan han palibot. Per mi mag hu gas han ka mot ha tuk ma nga pa maa gi - gu ma mit han sa ‐ bon ngan ma limpyo nga tu big, ngan inus nos an ka mot ngan ku lo sa kob han 20 se gun dos. Kun mau bo o ma hat sing, ta hu ban an ba ba ngan irong ga mit an bra so agud di ri tu mab sik an la way o sip-on ha iba. Pa kus gon liwat an re sis ‐ ten sya pi naa gi han pag ka on han ma su ‐ sus tan sya nga uta non, pru tas nga ri ko ha Vi ta min C, is da ngan du ma. Kun ma kaa bat na han mga sin to ‐ mas, lik yan an ka ba ra ka ngan ku mad to ha pi na ka hi ra ni nga tra ba ha dor ha pan la was. Poy de ga mi ton an mga tra ‐ di syu nal nga pa nam bal kontra ha trang ka so, ubo ngan hi ra nat su gad han pagpakaladkad han la gun di, lak dan, o bo ro nga non, su gad li wat an aku pang ‐ tu ra ngan pag pa hi lot. Kinahanglan liwat magkaurusa an ka taw han ha COVID-19. Importante nga makaglansar han kam ‐ pan ya ha im por ma syon ha ranggo han masa ngan pa giu son hira pinaagi han mga lokal nga komite ha kalibsugan agud se gu ru hon an ka limpyu han ha ko ‐ mu ni dad, mamonitor an mga may ada sakit ngan ma lik yan an dugang nga pagsamwak hini. Importante liwat nga ig-insister nira an sadang nga bulig ti- kang ha gubyerno ha karukayaknon han serbisyo pankalibsugan, pangina- buhi ngan iba pa nga katungod ha butnga hini nga krisis. kontra M A R S O 1 4 , 2 0 2 0 Du ter te, pak yas nga puy pu yon an re bo lu syu nar yo nga ka giu san -JMS HA UTRO NGA pag man do ni Rod ri go Du ter te nga ta pu son an ger ra han ka taw han an tes ma hu man an iya ter mi no ha 2022, ba ga hin gin ka ra ‐ wat li wat ni ya nga wa ray pa gi ha ‐ pon ma puy poy han iya re hi men an re bo lu syu nar yo nga ka giu san. Ini an na gin pa ha yag ni Pro pe sor Jo se Ma ‐ ria Si son had ton Mar so 11 ka hu man ma na wa gan hi Du ter te ha iya mga ar ma do nga pwer sa nga ki na hang ‐ lan ma ta pos na an re bo lu syu nar yo nga ka giu san. Si gon kan Prop. Si son, di ri ma ‐ ta ta pos an re bo lu syon ha Pi li pi nas sam tang nag pa pa bi lin an im per ya ‐ lis mo, pyu da lis mo ngan bu ruk ra ta ka pi ta lis mo nga nag pa pa ku ri ha ka ‐ taw han. Ka da tuig na la ku no gin ‐ ma man do ni Du ter te ha iya mga ta ‐ wu han nga ta pu son an re bo lu syu ‐ nar yo nga ka giu san kun di pau ru-ut ‐ ro la gi ha pon ini nga ma pa pak yas. Du gang ni Si son, nag se ser be ini nga ka man du an ni Du ter te ko mo pa hi ba ro nga na di ri hi ya nga ipa da ‐ yon an eres tor ya pan ka mur ya wan ha Na tio nal De mocra tic Front of the Phi lip pi nes. Tu ngod ha iya ka ma da ‐ ra hug, mau pay gud nga ta ga rek lu ta pa ra ha ar ma do nga re bo lu syon hi Du ter te, pag ta pos ni ya.


Kinatalged ti Taraon ken Teknolohia Mar. 2011 FST-41 Translated into Ilocano Dagiti Kasasayaatan nga Aramid Maipanggep iti Kinatalged ti Taraon Para Kadagiti Addaan Garden iti Hawai'i James R. Hollyer,1 Luisa F. Castro,2 Vanessa A. Troegner,1 Lynn Nakamura-Tengan,3 ken Norman Arancon4 1Proyekto iti Pannakaparang-ay ti Agrikultura iti Pasipiko Amerikano, 2,3CTAHR 2Departamento ti Rekursos Naturales ken Pannakaimaton ti Aglawlaw, 3Dagiti Siensia iti Nutrision ti Tao, Taraon ken Ayup, 4Unibersidad ti Hawai'i iti Hilo Naganas nga aramid ti panagmula kadagiti bukod a taraon. Dagiti garden iti pagtaengan ti paggapuan dagiti kasasadiwaan a taraon, mangipaay iti panagwatwat, ken ibabana ti magastos ti pagtaengan iti taraon. Nupay kasta, kas kuna ti U.S. Food and Drug Administration, nga iti napalabas a 50 a tawen, adda 20 a baro a mikroorganismo a makaited sakit iti tao ti masarakanen iti taraontayo. Ngarud, masapul a nayonantayo ti panagan-annad, uray pay kadagiti garden iti pagtaengan, a pagtaudan ti taraontayo. Dagiti sumaganad a balakad ken rekomendasion ket saan laeng a mainugot, ngem ketdi, naibatay iti umno a siensia. Kayatko ti agusar iti kompos iti gardenko; adda kadi dagiti nasken a maammuak maipanggep iti kinatalged ti taraon no agaramatak iti kompos? Makatulong ti kompos iti nalaka a panages-es ti danum iti garden, paaduenna dagiti makatulong a mikroorganismo, ken sumagmamano a nayon a sustansia (nupay di unay epektibo ti kompos a kas kakaisuna a paggapuan ti sustansia dagiti mula). No kinatalged ti taraon ti pagsasaritaan, siguraduen a ti buntonmo a kompos ket makapataud iti umdas a pudot tapno kabaelan dagiti mikroorganismo a pagsisinaen dagiti ramen ti kompos. Daytoy a pudot ti mangisterilisado iti kompos tapo agbalin a natalged a maipan iti yan dagiti mulam. Dimo ik- ikkan iti kompos ti gardenmo agingga a dika makasigurado a natalged ti kompos. Para iti nayon nga impormasion iti panagaramid iti kompos iti pagtaengan (home composting) ken iti panagkompos babaen dagiti alinta (vermicomposting), kitaen dagiti publikasion iti freepubs. No agabonoka iti di pay dimmaga a takki ti ayup, mabalin a makaipanka kadagiti napeggad a mikroorganismo iti lugar a pagmulaan. Iti nagbaetan dagiti panawen ti panagmumula, ket agipanka kadagiti di pay dimmaga a takki dagiti ayup a kas nayon ti daga wenno abono, di agmulmula iti ania man iti uneg ti 120 nga aldaw. Kangrunaanna, SAAN nga agipan kadagiti karuruar a takki wenno di pay dimmaga a takki dagiti ayup iti yan dagiti mula bayat ti panagdakkelda, a dagitoy a mula, mabalinmon nga apiten iti di nakurkurang ngem 60 nga aldaw. No gumatangka kadagiti komersial ti pannakapataudna a kompos, siguraduen a dagitay laeng naan-anay a nakompos kas mayayon kadagiti pagrukodan ti EPA 503. Ti naesterilisa a kompos kas mayayon kadagiti pagrukodan ti EPA 503 ket mabalin a mainayon iti daga iti ania man a kanito a kaadda dagiti mula iti daga. Natalged kadi nga agusarak iti takki ti alinta, kompos a pataud dagiti alinta, ken "tsaa" ti alinta? Wen, natalged dagiti takki ti alinta (earthworm castings), kompos a pataud dagiti alinta (vermicompost), ken tsaa manipud iti kompos ti alinta (earthworm compost teas) no la ketdi umno ti pannakausar dagitoy. Agannad laeng: adda dagiti pammaneknek ti siensia nga adda dagiti mikroorganismo a mabalin a makaited sakit iti tao a masarakan kadagiti tsaa a maaramid manipud dagiti takki ti alinta, vermicompost, ken kompos dagiti alinta, nangruna kadagiti di nasayaat ti pannakaisaganada. Agbatay ti kinatalged ti produkto iti no ania ti naipan iti pagaramidan iti kompos wenno iti pagyanan dagiti alinta ken iti panagaramid iti tsaa. Mairaman dagitoy kadagiti balakad ti USDA National Organic Standards Board maipanggep iti kompos ken dagiti tsaa (manipud iti alinta/ panagtaraken iti alinta): • Agusar laeng iti mainum a danum iti panagaramid iti tsaa manipud iti kompos (compost tea) wenno daytoy ti paglaok (dagiti dadduma a danum, kas koma iti danum manipud iti tudo, ket mabalin a laokanna ti tsaa kadagiti napeggad a mikroorganismo). • Isanitario wenno patayen amin a mikroorganismo dagiti amin a gamigam a pangisagana iti tsaa manipud iti kompos. • Agaramid laeng iti tsaa manipud iti kompos a namantener ti di nakurkurang ngem 131°F a temperatura iti uneg ti tallo nga aldaw ken nakiwar tapno napapudot ti sibubukel a bunton. Impablaak ti Kolehio ti Agrikultura Tropikal ken Rekursos Humanos (College of Tropical Agriculture and Human Resources) wenno CTAHR ken nairuar a kas pangisaknap iti Cooperative Extension work, Dagiti Linteg a naipaulog idi Mayo 8 ken Hunio 30, 1914, iti pannakitinnulongna iti U.S. Department of Agriculture, iti babaen ti Director/Dean, Cooperative Extension Service/ CTAHR, University of Hawai'i at Mānoa, Honolulu, Hawai'i 96822. Copyright 2010, University of Hawai'i. Para iti pammalubos iti reproduksion ken panangusar, makiuman iti CTAHR Office of Communication Services, ocs@ctahr.hawaii.edu, 808-956-7036. Ti unibersidad ket maysa nga equal opportunity/affirmative action institution a mangipapaay kadagiti programa ken serbisio kadagiti tattao iti Hawai'i ania man ti puli, katatao, kayat a katatao ken wagas a pangipakita iti katatao, edad, relihion, maris ti kudil, pagilian a naggapuan, kapuonan, disabilidad, estado a kas naasawaan, rekord iti korte ken pannakaaresto, orientasion seksual, wenno estado a kas masakupan a beterano. Sapulen dagiti publikasion ti CTAHR iti
Liklikan dagiti paglaok (additives) no agaramid iti tsaa manipud iti kompos, ngamin, mabalin a mangpataud dagitoy kadagiti makadangran nga organismo. Kangrunaanna, liklikan dagiti gagangay a pagtaudan ti asukar, kas koma ti tagapulot. • Mabalin met ti agusar kadagiti paglaok (additives) iti aramiden a tsaa manipud iti kompos ngem masapul a maamiris no natalged daytoy sakbay nga usaren tapno masigurado a magun-odda ti pagrukodan ti EPA iti rumbeng a kaadu laeng ti coliform bacteria nga adda kadagiti pagdidigosan a danum. • No ti naaramid a tsaa manipud iti kompos ket nanawnawan iti paglaok (additives) ngem di naamiris no natalged met laeng daytoy, wenno dina magun-od ti pagrukodan iti kalidad ti danum, saan koma pay ngarud a maap-apit dagiti mula agingga iti 90-120 nga aldaw kalpasan a naaramat ti tsaa kadagiti mula (maipakat met laeng daytoy a pagannurotan kadagiti di pay dimmaga a takki ti ayup a nausar kadagiti talon) (Naggapuan: Sabali pay a pagannad, nangruna no dimo pinaamiris iti laboratorio ti inaramidmo a tsaa amangan ketdi no addaan kadagiti napeggad a mikroorganismo, isu ti panangiliklik a pannakaisagid ti tsaa iti makan a paset ti mula - nangruna no dandanin panagaapit. Ngamin, mabalin a maurnong ti tsaa iti uneg ti mula (iti puon dagiti bulong ti letsugas, kas pagarigan). No ti tsaa ket addaan kadagiti napeggad a mikroorganismo, agbalin ngarud ti mula a pagpaaduan kadagiti kastoy a mikroorganismo. Agnaedak iti "ig-igid" ket saan a ti danum nga aggapu iti munisipio ti ar-aramatek a pagsibug, adda kadi parikut iti kinatalged ti taraon iti daytoy nga ar-aramidek? Adu dagiti mabalin a paggapuan ti pagsibug a pakairamanan dagiti waig, kanal ti irrigasion, nakalukat a pagpunduan iti danum, bubon ken pagurnongan iti tudo. Mabalin a rugitan dagiti tumatayab, pusa, bao, ken dadduma pay nga ayup ti danum babaen ti itatakkida iti asideg dagitoy a paggapuan ti pagsibug. No agtudo, mabalin a mayanud dagiti takki ti ayup (agraman dagiti bilatbilat [slug] ken birrurukong [snail]) a mapan iti pagurnongam iti danum. Tapno di apektaran dagitoy a rugit ti kinatalged dagiti mulam, isibug laeng ti danum iti puon dagiti mula a saan ket nga iti "makan a paset ti mula." Ammuen ti kalidad ti pagsibug a danum ken amirisen ti danum iti bubon wenno dagiti paggapuan ti danum iti rabaw ti daga no addaan ketdi dagitoy iti E.coli ken dadduma pay a coliform bacteria, a pagilasinan iti pannakarugit dagitoy iti takki ti ayup a mabalin nga addaan kadagiti makadangran a mikroorganismo. Tapno mapagbalinmo a natalged ti pagsibugmo a tudo, kitaen ti "Tarabay maipanggep kadagiti pagurnongan iti tudo para iti Hawai'i" Nasken nga agaramatak kadagiti kemikal a pestisidio tapno mapaksiatko dagiti peste iti gardenko. Mabalin kadi a mangalaak iti kastoy kadagiti gagayyemko a padak nga adda gardenna? Kas maysa nga organiko wenno kombensional nga aggargarden, mapalubosanka nga agaramat kadagiti kemikal a produkto a namarkaan iti "for home use" wenno "para balay laeng." Nupay kasta, no iti maysa nga aldaw ket maysaka nga aggargarden iti arubayanyo, sa iti sumaruno nga aldaw ket aglaklakoka kadagiti apitmo iti tiendaan dagiti mannalon, maipakat ditoy dagiti sabali a pagannurotan. Masapul nga agusar laeng dagiti komersial a talon kadagiti produkto a namarkaan iti mausar para iti komersial laeng, ket saan a maaramat dagiti produkto a namarkaan iti para laeng iti pagtaengan ken garden ("home and garden"). Iti sabali a bangir, adda met dagiti produkto nga agkuna, "Saan nga aramaten iti uneg ken iti aglawlaw ti pagtaengan." Nalawag a dagitoy ket saan a mabalin nga usaren iti pagtaengan. Kaaduanna a kemikal a para iti agrikultura ket kunada, "Maaramat laeng a para iti agrikultura" wenno "For agricultural use only." Ngarud, SAAN a mabalin a mausar dagitoy iti pagtaengan. Iti sabali a pannao, agsasabali dagiti etiketa... saan a mabalin nga ibaga a mabalin latta. No adda ania man a saludsodmo, awagam ti kaasitgan nga opisina ti Sanga Dagiti Pestisidio ti Departamento ti Agrikultura ti Hawai'i (Hawai'i Department of Agriculture Pesticides Branch office) Dagiti naaramid iti pagtaengan a pagpaksiat kadagiti peste ti maysa pay kadagiti mabalin nga aramaten a pangkontrol kadagiti peste, ket adu kadagitoy (kas iti solusion a sabon ken danum) ti bassit-usit ti peggad a mainanaig kadagitoy. Nupay kasta, masapul latta ti panagannad kadagitoy a pestisidio a naaramid iti pagtaengan, ta ti di umno a panangaramat kadagitoy, mabalin a makaited iti peggad kenka, iti pamiliam, ken kadagiti taraken nga ayup iti pagtaengan. Saan a gapu ta adda dagiti sabsabali pay a pagpaksiat kadagiti peste a masarakan iti aglawlaw ti pagtaengan, dina met kayat a sawen a ti kinaawan ti etiketa dagitoy ket ipakitada a natalged dagitoy nga aramaten iti ania man a kayat. Adda inlista ti Ahensia iti Pannakasaluad ti Aglawlaw (Environmental Protection Agency) wenno EPA a 31 a produkto a kas nailawlawag iti 40 CFR seksion 152.25(g) a kas pestisidio a bassit wenno awan itedna a peggad. Mairaman kadagitoy ti castor oil, linseed oil, mint, ken thyme. Suroten dagiti sumaganad nga addang tapno maikabassit dagiti peggad no agaramat kadagiti pestisidio a naramid iti pagtaengan: • Usaren a dagus amin a pestisidio a naaramid iti pagtaengan - ibelleng dagiti sobra, saan nga iduldulin dagitoy. Manglimog laeng iti umdas a pestisidio a naaramid iti pagtaengan a maaramat met a dagus. Di baybay-an a maiwalwalang dagiti pestisidio a naaramid iti pagtaengan wenno ipasuyot iti asideg dagiti ubbing, kadkadua a taraken nga ayup, ken dadduma pay. Agsukisokka met a bukbukodmo. Adalen ti aktibo nga ingrediente ken dagiti mamagpeggad iti kinatalged. Kas pagarigan, ti gatas - ken dagiti produkto manipud kadagiti aggapu iti baybay, no dadduma, mabalin a maaramat dagitoy a kas natural a pestisidio, ngem no ti agaramat iti kadagitoy ket addaan iti partikular nga alerdyi iti taraon, mabalin nga agpeggad isuna. Ammuen dagiti ad-adu pay nga impormasion maipanggep kadagiti alerdyi iti taraon iti foodallergy.org. (Naggapuan: Mabalin kadi a palubosak nga adda dagiti tarakenko nga ayup wenno dagiti animal iti gardenko? Ipaay kadatayo dagiti taraken nga ayup iti pagtaengan ken dadduma pay nga animal ti liwliwa ken panangkadkadua, ngem 2
nasaysayaat no yadayo dagitoy iti pagmulmulaantayo kadagiti nateng ken mula nga agbunga. Bayat ngamin ti kaadda dagitoy iti garden, mabalin a ti takkida, maiggamam wenno maipulagid iti sapatos wenno botasmo, kadagiti ramitmo nga agapit, wenno iti makan a paset dagiti mula. ngem gapu ta narigat a maammuan no ania dagitoy ken no dadduma agtuboda lattan iti garden, nasaysayaat no igunamgunam nga amin nga uong ket di rumbeng a sagidenda wenno ramananda. Nasken met a mapaadayo dagiti bulos nga ayup ken tumatayab iti gardenmo. Kasla napintas nga idea ti panangipalubos kadagiti pato ken manok a sumrek iti garden tapno agkaanda kadagiti peste nga insekto, ngem paglugitanda ngarud bayat ti kaaddada iti garden? Mabalin nga addaan iti salmonella ken dadduma pay a napeggad a mikroorganismo iti bagi dagiti taraken a nagpayak (pato, manok, ken ganso) a maisurot iti lugitda a maiwaras iti sibubukel a garden. Mairaman daytoy a ballaag iti di panangyas- asideg uray kadagiti nakatangkal a tumatayab iti gardenmo. Mabalin pay a makapaalerdyi, makapataud iti dermatitis, bubudo iti kudil, wenno pannakasabidong dagiti gagangay a mula. Mairaman kadagiti napintas a pagimpormaran ti "Poisonous Plants of Paradise" (Scott and Thomas, 2002), ti Washing State Poison Control Center, plantlist.htm, ken ti Hawai'i Department of Agriculture, No dimo matengngel a mamimpinsan dagiti tarakenmo nga ayup iti pagtaengan ken dagiti animal, siguraduen nga agapit laeng kadagiti di narugitan iti takki - saan a bugguan dagiti apit a linugitan ti tumatayab. Kas pagarigan, ti lugit ti tumatayab, mabalin a kontaminaranna dagiti imam, guantes, danum a pagbuggo, langdet, malukong, ken espongha iti salmonella ken dadduma pay a mikroorganismo a mabalin a makaited sakit iti tao. Kaluban ti tuktok dagiti pasok ken dagiti adigi iti kasla nabaliktad nga embudo a plastik wenno metal tapno di makapagbatay ditoy dagiti tumatayab; iti kasta, maliklikan ti panaglugitda iti uneg wenno iti asideg ti garden. Ti kasasayaatan nga aramiden ket isu ti panangibati kadagiti amin nga apit a naisagid kadagiti takki tapno maikkatto inton panawen a saanen a panagaapit wenno iti panaggibus ti panagaapit. (Ammuen dagiti dadduma pay nga impormasion maipanggep kadagiti napeggad a mikroorganismo nga adda kadagiti ayup iti Apay nga adda dagiti tattao nga agsakit no makakaanda iti birrurukong ken bilatbilat a nairaman iti apitda? Nakaro daytoy a parikut iti Hawai'i ken dadduma pay a lugar iti tropiko. Maawagan iti rat lungworm ti napeggad a mikroorganismo ket mabalin a mangibunga kadagiti nakaro a problema iti salun-at (angiostrongyliasis). No dimo naigagara ti nakakaan iti bilatbilat wenno birrurukong, wenno paset dagitoy, nga addaan iti napeggad a mikroorganismo, mabalin a makapetnaka ti sakit. Ti aktual a napeggad a mikroorganismo ket isu ti nematode (igges a di makita iti kinabassitna). Ti kasayaatan nga aramidem ket isu ti panamagtalinaedmo nga awan bilatbilat, birrurukong, ken bao iti gardenmo babaen ti • panangikkat kadagiti karton, nagango a bulbulong, ruruot, troso, ladrilio, aakaba a tabla - ania man a mabalin a paglemmengan dagiti bilatbilat wenno birrurukong panagipan kadagiti palab-og a para bao tapno mapukawen dagitoy a mamimpinsan Pagaayat ti pamiliak ti panagtitinnulongda a mangasikaso iti gardenmi; adda kadagiti panagannad a nasken nga ipakatko? Wen, nangruna kadagiti maladaga ken ubbing. Napnapno kadagiti napeggad a mikroorganismo ti takki ti tao a mabalin a makaited kadatayo iti sakit. No di naannad iti panagiggem kadagiti lampin, ti rugiti kadagiti imam ken mabalin a mayalis kadagiti apitmo. Gapu ta masansan a makipulpulapol dagiti ubbing kadagiti taraken nga ayup ken ti la maig-iggamanda, nasken a mapagtalinaed a nadalus dagiti imada (kalpasan ti pannakabuggoda) no tulonganda nga agapit. Mairaman pay dagitoy a panagan-anad a rumbeng nga ipakat: • Liklikan ti agusar kadagiti kemikal a para iti garden iti pagtaengan iti disso a pangtulongan kenka dagiti ubbingmo nga agmula wenno agtaripato. Idulin dagiti kemikal a para iti garden iti pagtaengan kadagiti orihinal a pagyananda iti nakatulbek a kabinet a di magaw-at dagiti ubbing; iti kaano man, saan a yal-alison dagiti kemikal kadagiti botelia ti soda, danum wenno tubbog ti prutas. • No usarem dagiti kemikal a para iti garden iti pagtaengan, di palubosan nga adda dagiti ubbing iti garden iti kas iti kapaut ti nailanad iti etiketa, ngamin mabalin a masagidda dagiti napasuyotan a mula ket mayakarda dagiti kemikal iti ngiwat wenno agongda. Isuro kadagiti ubbing no ania dagiti mula a saan a natalged a kanen. Kas koma, adda dagiti uong a makasabidong,
panagaramat kadagiti guantes a pangpidut ken panagibelleng kadagiti bilatbilat ken birrurukong (ti panangipan kadagitoy iti bag a plastik sa ipan dagitoy iti pagbasuraan ti kalakaan a wagas) saan a panangkompos kadagiti birrurukong wenno bilatbilat - ibelleng dagitoy iti pagbasuraan panagusar kadagiti magatang nga appan a para kadagiti bilatbilat/birrurukong kas nailanad iti annuroten iti etiketa dagitoy (agannad laeng ta pagaayat dagiti aso ken dadduma pay nga animal a kanen dagiti dadduma nga appan a sabidong) • panagsukisok iti Internet para kadagiti sabsabali pay a wagas ti panangpaksiat kadagiti bilatbilat, birrurukong, ken bao. Para iti nayon nga impormasion maipanggep iti pannakasalaknib kontra iti rat lungworm, basaen ti "Dagiti Kasasayaatan nga Aramid-iti-Talon a Kinatalged ti Taraon: Panangikabassit Kadagiti Risgo a Mainaig iti Impeksion ti Rat Lungworm ken Human Eosinophilic Meningitis" ctahr.hawaii. edu/oc/freepubs/pdf/FST-39.pdf) ken "Liklikan ti Pannakaakar iti Angiostrongyliasis (Impeksion ti Rat Lungworm): Bugguan Dagiti Presko a Prutas ken Nateng Sakbay a Kanen!" Kasano ti panagsaganak tapno masiguradok a natalged ti panagapitko? Bugguan dagiti ima iti uneg ti 20 a segundo iti napudot a danum ken sabon, ken panangpamaga kadagitoy iti nadalus a paper
3
towel sakbay nga agapit. Bugguan dagiti guantes (wenno agusar kadagiti maminsan laeng nga aramaten), isanitario wenno patayen dagiti makadangran a mikroorganismo kadagiti ramit a pagkargaan babaen ti maitutop a solusion, ken liklikan nga idisso dagitoy iti daga (ipuesto dagitoy iti paleta, iti timba wenno wheelbarrow, kdp.). Saan a mangan wenno agsigarilio iti gardenmo bayat ti panagapitmo, ta mabalin a makayakarka kadagiti napeggad a mikroorganismo manipud iti ngiwatmo kadagiti imam ken kalpasanna mayakar dagitoy iti apitmo. Linayus ti napigsa a tudo ti gardenko? Mabalin kadi pay laeng nga ipaunegko dagiti nateng no la ketdi bugguak dagitoy a nasayaat? Napintas ti tudo a para kadagiti agdakdakkel a mula, nangruna no natikag iti kallabes. Nupay kasta, adda no kua panagduadua iti kinatalged dagiti nalayus a nateng ken bunga a makan a presko, nangruna no napatanor iti asideg unay iti daga agsipud ta ti danum ti layus ket mabalin a mangyakar kadagiti abono, pestisidio, takki, bilatbilat, birrurukong, ken dadduma pay a peste iti gardenmo manipud kadagiti talon, kadagiti napapintas a karuotan iti arubayan, pagnaan ti rugit manipud kadagiti kasilia ken imbornal, pagiparadaan iti lugan, kdp. No nalayus ti gardenmo, surotem dagitoy a rekomendasion ti FDA para kadagiti komersial nga apit: • No ti makan a paset ti mula ket natinep iti layus, ibilangmon daytoy a nakontaminaran ket ngarud saanen a mabalin a kanen. Awan ti praktikal a wagas a panangsanitario wenno panangdalus iti makan a paset ti nateng wenno bunga tapno maipanamnama a natalged daytoy iti tao. Maguyugoy dagiti addaan garden iti pagtaenganda a mangikabassit iti peggad babaen ti panangibellengda kadagiti naapektaran nga apit wenno panangigamporda kadagitoy iti daga. Dagiti mula nga adda iti asideg iti danum a gapuanan ti layus, wenno di unay nalayus dagiti mula, ket iti kasta SAAN a naitabnaw iti danum ti layus ti makan a paset dagiti mula, mabalin a maamiris no natalged wenno saan daytoy agbatay iti kasasaad ti garden. Dagiti banag a maikonsiderar iti panangamiris ket • ti naggapuan ti danum ti layus, ken no mabalin nga adda rugit a kemikal ken/wenno bakteria a naggapu iti surong? dagiti kita dagiti mula ken no anian nga agpang ti panagdakkelda; kas koma mabukbukel pay laeng ti makan a pasetda, ken kasano ti kaadayo iti daga ti kababaan a makan a paset dagiti mula? nabayag kadi a nagsagaba dagiti mula iti dam-eg ken pannakatiltil a mabalin a makaigapu iti panagadda ti buot, ken possible a panagtaud dagiti mycotoxins wenno sabidong a gapuanan dagiti buot?
Apay a nasken a bugguak dagiti apitko idinto a naggapu met laeng iti gardenko? Sadino man ti naggapuan ti apit (bukod man a patanor wenno ginatang iti tiendaan) wenno ania man ti wagas ti pannakapatanorda (organiko wenno kombensional), masapul a mabugguan a nasayaat dagitoy sakbay a makan wenno maisagana a makan, gapu iti nadumaduma a gapu. Ti kangrunaan a rason a nasken a mabugguan dagiti apit ket tapno maikkat ti kimpet a daga, bakteria, buot, insekto, kemikal, bilatbilat, ken birrurukong. Dagiti organiko nga apit ti masansan nga ad-adu ti kimpet kadagitoy a bilatbilat wenno birrurukong gapu ta iti pannakapatanorda, saanda unay a naaramatan iti adu a pestisidio. Amin nga apit ket addaan latta iti sangkabassit a daga wenno tapok, bagas man a nateng wenno bunga ti kayo. Adda dagiti apit, nangruna dagiti nabulong a berde a kas iti letsugas, kalunay, ken bok choy, ti masapul nga ad-adda pay a mabugguan a nasayaat gapu ta ti makan a paset dagitoy ket asideg unay iti daga ken iti danum a pinagsibug. Nasayaat pay unay no bugguan dagiti apit tapno maikkat dagiti bakteria ken buot a gagangay a masarakan kadagiti apit a mabalin a mangibunga iti sakit ti tian. Amin a kita ti apit ket mabalin a mabugguan, nupay nadumaduma a teknik ti kasapulan para kadagiti nadumaduma a kita ti apit. Adu a tiendaan ti aglaklako kadagiti espesial a pangbuggo kadagiti apit. Suroten ti annuroten iti panagusar kadagitoy a produkto. Saan nga agar-aramat iti gagangay a sabon a pagugas iti pinggan ta mabalin a mangibati iti ared-ed a mabalin a mangibunga iti parikut iti panagtunaw ti bituka. Iti kaaduan a gundaway, umdasen ti nadalus a danum. Tapno madalusan dagiti apit a natangken ti rabawda, kas koma kadagiti bagas a nateng ken bunga dagiti kayo, radradan iti scrub nga addaan iti brotsa a nairanta a pagdalus iti apit iti silulukat ti gripo. Kadagiti narasi a nateng a kas kadagiti nabulong a berde, bugguan iti nalamiis a danum manipud iti silulukat latta a gripo agingga iti maikkat ti daga iti rabawda, sa pamagaan dagitoy iti salad spinner. Masapul met a mabugguan dagiti prutas ken berries, nangruna dagiti prutas a napatanor iti daga, kas kadagiti strawberries. Dagiti nabugguan a berries a naidulin iti repriheradora ket iti di agbayag, kapten ti buot, isu a masapul a mabugguan manen a nasayaat sakbay a kanen. (Naadaw manipud iti com/why-do-i-need-to- wash-produce.htm.) Renunsia Ti panangibaga a panangbasa iti nayon a pagalaan iti impormasion ket saan a panangyendorso wenno panangirekomendar iti daytoy a kasla maymayat daytoy ngem kadagiti sabsabali a pagbasaan a mabalinmo met a maaramat. (Naggapuan: Panagyaman Agyaman dagiti autor kada Donna Meyer, Dr. Ted Radovich, Nicola Davison, Ty McDonald, Anne Gachuhi, ken Dale Evans. Daytoy a pagbasaan ket pinonduan ti USDA Risk Management Agency Grant #09IE08310223. Translation by Language Link, 2019, with support from CTAHR Extension Supplemental Funds. Principal Investigators: Emilie Kirk and Roshan Manandhar. Original English version available at 4


Estado sang komersyal nga Biotech/GM nga mgaTanum saKalibutan: 2010 ni Clive James, Founder kag Chair sang ISAAA MgaTanum nga Biotech nagsobra 1 kaBilyon ka ektarya Ang tuig 2010 amo ang ika-15 nga anibersaryo sa pagkomersyal sang mga tanum nga Biotech (1996-2010). Kon tingbon ang natamnan sang Biotech nga mga tanum umpisa sang 1996 tubtub sang 2010, ini nagalab-ot sing masobra sa 1 ka bilyon ka ektarya (kaangay sa kalaparon sang USA ukon China) nga nagapamatuod nga ang biotech nga mga tanum magadugayini sa aton. Ang 87 kapilon nga record sa pagtaas sang kalaparon sa natamnan halin sang 1996 tubtub 2010, nagapakita nga ang biotech nga mga tanum amo ang pinakamadasig nga gin-adoptar nga teknolohiya sa historya sang binag-o nga pagpanguma. Ang 10% nga pagdaku sini sa tuig 2010 nga naglab-ot sa 148 million ka ektarya- ang 14 million ka ektarya sini amo ang ikaduha nga pinakadaku nga pagsaka sa 15 ka tuig. Ang "trait hectares" nagsaka halin sa 180 milyon ektaryas sang 2009 sa 205 milyon ektaryas sang tuig 2010; ini mga 14 % ukon 25 milyones ka "trait" ektaryas. Ang numero sang mga pungsod nga nagatanum sang biotech nga tanum nagsaka sa record nga 29, halin sa 25 sang tuig 2009-sa una nga tion, may napulo (10) ka pungsod nga nakatanum sa ila tagsa-tagsa ka pungsod sing masobra sa isa kamilyon ka ektarya. Sobra sa tunga sang pangkalibutanon nga papyolasyon, 59%, ukon mas o menos 4 ka billion katao sa 29 ka pungsod ang nagatanum sang biotech nga talamnon. Ang tatlo ka mga pungsod, Pakistan, Myanmar kag Sweden, opisyal nga nag report nga nagtanum sila sang biotech nga tanum sa una nga ti-on sang 2010, kag ang Alemanya nagliwat naman sa pagtanum sini. Sa 29 ka pungsod nga nagatanum sang biotech nga tanum sa tuig 2010, 19 sini ang developing ukon nagaumwad, kag napulo naman nga industriyalisado; dugang pa sini may 30 ka pungsod nga opisyal nga naga import sang mga produkto gikan sa biotech nga tanum, sa kabilogan may 59 ka pungsod ang nag-aprobar nga mag-importar ukon magtanum sang biotech nga talamnon o produkto. Ang popyolasyon sining 59 ka pungsod nagalab-ot sa 75% sang kabilogan nga popyolasyon sa kalibutan. Sang 2010, may record nga 15.4 milyones ka mangunguma ang nagtanum sang biotech nga talamnunon- sobra sa 90% sini, ukon 14.4 milyones ang mga imol nga mangunguma sa mga pungsod nga nagadevelop pa lamang; ang kadamuon sang mga mangunguma nga nakabenepisyo ginabanta nga mas madamo pa sangsa sini. Matandaan nga halin sang 1996, ang mga mangunguma sa bilog nga kalibutan naghimo sang ginabanta nga100 milyones ka independiyente nga desisyon sa pagtanum sang biotech nga tanum sa sulod sang nagligad nga 15 ka tuig, tungod sang benepisyo nga madulot sini. Ang mga naga debelop nga mga pungsod nagsaka na ang gintamnan kag naglabot sa 48% sa kabilogan nga biotech nga tanum sang 2010 kag ginabanta nga maga sobra pa ini sangsa mga pungsod nga industriyalisado bag-o mag-abot ang tuig 2015. Ang paglapad sang biotech nga talamnunon sa mga nagadebelop nga mga pungsod, naglabot sa 17% ukon 10.2 milyones ektaryas, kumpara sa 5% ukon 3.8 milyones ektaryas sa mga pungsod nga industriyalisado. Ang lima ka nagapanguna nga mga nagauswag nga pungsod nga nagatanum sang biotech nga tanum amo ang China kag India diri sa Asia, Brazil kag Argentina sa Latin America, kag South Africa sa kontinento sang Africa.
Ang Brazil, ang nagapanguna sa pag-uswag sa Latin America kon biotech nga tanum ang pagahambalan sa bilog nga kalibutan- nakarekordsa 4 ka milyon ka ektarya ang pagsaka sini. Sa Australia, ang biotech nga tanum nakalampuwas pagkatapos sang tinuig nga tig-ilinit nga may pagsaka kada tuig katumbas sa 184% kag naglab-ot sa 653,000 ka ektarya sang 2010. Ang Burkina Faso ang ikaduha sa pinakadako nga proporsyon sang pagsaka sang biotech nga tanum nga naglab- ot sa 126 %, kag may 80,000 ka mangunguma nga nagtanum sa 260,000 ektaryas katumbas sa 65% sang kabilugan nga talamnan sang algodon ang nagadoptar sini. Sa Myanmar, 375,000 ka mga magagmay nga mangunguma ang madinalag-on nga nagtanum sa 270,000 ektaryas sang Bt cotton, katumbas sa 75% nga adopsiyon sakabilogan sang pungsod nga nagatanum sang algodon. Sa India, ang pagsaka naglab-ot sa ika siyam nga tuig kag may katumbas nga 6.3 milyones ka mangunguma nga nagtanum sa 9.4 milyones kaektarya sang Bt nga algodon, may adopsiyon nga 86%. Ang Mexico nag madinalag-on sa una nga tion sa pagtanum sang biotech nga mais. Sa rekord, walo (8) ka mga pungsod sa Europa ang nag tanum sang Bt mais ukon "Amflora" nga patatas, nga bag-o lang maaprobahan sa Europa- una nga biotech nga talamnun nga naaprobahan para ipatanum sa Europe sa nagligad nga 13 anyos. Sa una nga ti-on, ang biotech nga tanum nakalab-ot sang 10% sa ginabanta nga 1.5% bilyones ektaryas sang talamnan sa bilog nga kalibutan; sobra 50 % sang pangkalibutanon nga talamnan yara sa 29 ka kapungsoran nga nagatanum sang biotech nga tanum sang 2010. Ang mahipid kag klarado nga kinaiya amo angimportante sa mga biotech nga tanum-11 ka mga pungsod nga nagtanum sing may duha ukon sobra pa ka mga mayo nga kinaiya sang biotech nga tanum ang naggamit sini sang 2010, walo (8) sini ang yara sa nagadebelop nga mga pungsod- 32.2 milyonese ktaryas ukon 22 % sang 148 milyones ektaryas ang nahipid sang 2010. Halin sang 1996 tubtub 2009, ang biotech nga talamnunon nakabulig sa pagsustener sang produksiyon kag kambiyo klima paagi sa: pagpasaka sang produksiyon nga nagabili sang US$65 bilyones; pag-amlig sa palibot paagi sa paglikaw sa paggamit sang 395 kg a.i. sang pestisidyo; sa 2009 lamang, nakabuhin sang CO2 emisyon katumbas sa 18 bilyones ka kilos, katumbas sang mas o menos 8 milyones ka bilog nga mga salakyan ang nabuhin; nagkonserbar sang biodibersity paagi sa pagluwas sang 75 milyones ektaryas nga talamnan; nagbulig sa pagpahaganhagan sang kaimolon paagi sa pagbulig sa 14.4 milyones ka mga imol nga mangunguma sa bilog nga kalibutan. Kinahanglan ang gilayon kag eksakto, makinotap ang epektibo nga sistema sapagtan-aw, responsable kag maid- id pero indi maiyaiyahon ukon kontra sa mga magagmaykagpigado nga mga pungsod. Ang katumbas sang biotech nga binhi sa bilog nga kalibutan naglab-otsa US$11.2 bilyones, nga may mais, soybean kag algodon ginabanta sa mas o menos US$150 bilyones kada tuig. May mayo nga palanan-awon sa masunod nga lima ka tuig: ang mais nga makabato sa init sa 2012; Golden rice sa 2013; kag Bt rice antes MDG sa 2015, nga makabenepisyo sa 1 ka bilyon ka mga imol nga mga tawo sa mga manugtanum sang palay sa Asia pa lamang. Ang biotech nga mga talamnunon may dako nga kontribusyon sa MDG 2015 nga lalambuton paagi sa pagpugong sang kaimolon sa sobra tunga, kag pagpasanyog sang produkto saginaduso nga pangkalibutanon nga inisiyatibo para mapasidunggan ang nag tukod sang ISAAA kag Nobel Peace Laureate, Norman Borlaug, nga nagluwas sang mga 1 kabilyon ka tao gikan sa gutom. Ang mga detalye nga impormasyon ginkuhas a ISAAA Brief 42 " Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2010, ginsulat ni Clive James. Para sa dugang nga impormasyon, palihog lang tan-aw ukon magkontak sa ISAAA SEAsia Center sa +63495367216, ukon email sa info@isaaa.org.