34567N O B I E M B R E 2 0 1 6 Enero 16-22 Nairuar iti Kasipngetan PANID 3 Enero 23-29 Rimmuarda iti Palso a Relihion PANID 18 Dadakkel Letrana nga Edision PASET 2
34567 NOVEMBER 2016 ILOKO Vol. 137, No. 17 DAGITI MAADAL NGA ARTIKULO ˝ Nairuar iti Kasipngetan ˝ Rimmuarda iti Palso a Relihion Ilawlawag dagitoy nga artikulo no kaano nga arig ina- dipen ti Babilonia ti ili ti Dios ken no ania ti inara- mid dagiti napulotan a Kristiano idi maudi a paset ti 1800's tapno umiso ti pannakaawatda iti Sao ni Jeho- va. Usigentayo met ti natibker a takder dagiti Estu- diante ti Biblia mainaig iti Babilonia a Dakkel, ken adalentayo no kaano a nagpatingga ti arig panangadi- pen ti Babilonia. Saan a mailaklako daytoy a publikasion. Maipapaay daytoy kas paset ti sangalubongan a trabaho a panangisuro iti Biblia a supsuportaran dagiti boluntario a donasion. No kayatmo ti mangted iti donasion, bisitaem ti Malaksid no adda sabali a naipakita, dagiti teksto ti Biblia ket naadaw iti Baro a Lubong a Patarus ti Nasantuan a Kasuratan. The Watchtower (ISSN 0043-1087) Issue 17 November 2016 is published monthly with an addi- tional issue published in January, March, May, July, September, and November by Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2016 Watch Tower Bible and Tract Society of Penn- sylvania. Printed in Japan.
Nairuar iti Kasipngetan "[Ni Jehova ti] nangayab kadakayo manipud iti kinasipnget nga agturong iti nakaskasdaaw a lawagna." - 1 PED. 2:9. KANTA: 116, 102 ANIA TI SUNGBATMO? Apay a makuna a kinautibo ti Babilonia ti ili ti Dios manipud maikadua a siglo C.E. ken agpatpatuloy? Idi katengngaan ti maika-15 a siglo, apay a limmukay bassit ti panangtengngel ti palso a relihion kadagiti tattao? Idi maudi a paset ti 1800's, ania a panagregget ti inaramid dagiti napulotan tapno umiso ti pannakaawatda iti Sao ti Dios? IDI 607 B.C.E., indauluan ni Ari Nabucodono- sor II ti nagdakkel a buyot dagiti soldado a taga- Babilonia a nangraut iti Jerusalem. Maipapan iti dayta, kuna ti Biblia: 'Pinapatay [ni Nabuco- donosor] dagiti agtutuboda a lallaki babaen ti kampilan idiay balay ti santuarioda, saanna met 1. Iladawanmo dagiti napasamak idi nadadael ti Jerusa- lem. NOBIEMBRE 2016 PASET 2 3
a narikna ti panangngaasi iti agtutubo a lalaki wenno iti birhen, iti lakay wenno iti duduogan. . . . Pinuoranna ti balay ti pudno a Dios ket rinugpo- na ti pader ti Jerusalem; ket amin dagiti pagna- naedan a torrena pinuoranda iti apuy ken kasta met dagiti amin a matarigagayan nga aruatenna.' - 2 Cron. 36:17, 19. 2 Saan koma a pakasdaawan dagiti taga-Jeru- salem ti pannakadadael ti siudadda. Adu a tawen nga impakdaar dagiti propeta ti Dios a no agtul- tuloy a sukiren dagiti Judio ti Linteg ti Dios, adi- penen ida dagiti taga-Babilonia. Adunto a Judio ti mapapatay babaen ti espada; ngem dagiti makali- bas, tungpal-biag a kontrolen idan ti Babilonia. (Jer. 15:2) Anianto ti kasasaadda sadiay? Adda kadi kaitungpalan dayta a pannakakautibo iti pa- nawen dagiti Kristiano? No adda, kaano? 2. Ania a pakdaar maipapan iti pannakadadael ti Jerusa- lem ti impakauna ni Jehova, ket ania ti mapasamak kada- giti Judio? 4 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
TI BIAGDA IDIAY BABILONIA 3 Natungpal ti impadto dagiti propeta. Babaen ken Jeremias, imbaga ni Jehova kadagiti maadi- pen a Judio nga akseptarenda ti baro a kasasaad- da ken agbiagda maitunos iti dayta. Kinunana: "Agibangonkayo kadagiti balay [idiay Babilonia] ket pagnaedanyo ida, ket agmulakayo kadagiti mi- nuyongan ket kanenyo ti bungada. Kasta met, sa- pulenyo ti talna ti siudad a nangidestieruak kada- kayo, ket agkararagkayo ken Jehova maigapu iti dayta, ta iti talnana maaddanto ti talna maipaay kadakayo." (Jer. 29:5, 7) Nupay addada idiay Ba- bilonia, normal ti panagbiag dagiti nagtulnog iti Dios. Impalubos dagiti taga-Babilonia a nawaya- da a mangaramid kadagiti pakaseknanda. Maipa- lubos pay a mapanda iti nagduduma a lugar iti Babilonia. Ti Babilonia idi ti sentro ti negosio 3. Ania ti nagdumaan ti pannakakautibo dagiti Israelita idiay Babilonia ken ti pannakaadipenda idiay Egipto? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 5
ken komersio, ken paneknekan dagiti nasarakan a dokumento nga adu a Judio ti nakasursuro nga agnegosio, ket nakasursuro met ti dadduma nga agbalin a nalaing a trabahador. Bimmaknang pay ti dadduma a Judio. Ti pannakakautibo dagiti Ju- dio iti Babilonia ket saan a kas iti pannakaadipen dagiti Israelita idiay Egipto ginasut a tawen ti na- palabasen. - Basaen ti Exodo 2:23-25. 4 Nupay saan nga agkurkurang ti material a kasapulan dagiti Judio nga adda idiay Babilonia, komusta ngay ti naespirituan a kasapulanda? Na- dadael ti templo ken altar ni Jehova, ken saanen nga organisado ti panagserbi dagiti papadi. Adu a matalek nga adipen ti Dios ti nairaman a madu- sa uray saanda a maikari a madusa, ngem masa- pul nga agrigatda a kadua dagiti kailianda. Nupay kasta, inaramidda ti amin a kabaelanda a mang- 4. Malaksid kadagiti nasukir nga Israelita, siasino pay da- giti naipan idiay Babilonia, ket ania ti epekto dayta iti pa- nagdayawda iti Dios? 6 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
tungpal iti Linteg ti Dios. Kas pagarigan, idiay Babilonia, saan a pulos rinamanan da Daniel, Sid- rac, Mesac, ken Abednego dagiti taraon a nai- parit kadagiti Judio. Ken ammotayo a kanayon a nagkararag ni Daniel iti Dios. (Dan. 1:8; 6: 10) Nupay kasta, iti panangituray dagiti pagano, imposible para iti maysa a managbuteng iti Dios a Judio a maaramidna amin nga ipaalagad ti Lin- teg. 5 Makapagdayawto ngata manen dagiti Israeli- ta iti Dios maitunos iti Lintegna? Iti daydi a tiem- po, kasla imposible dayta. Saan a pulos wayawa- yaan ti Babilonia dagiti kautibona. Ngem saan nga ipalubos ni Jehova a mapasamak dayta iti ili- na. Inkarina a mawayawayaandanto, ket napasa- mak dayta. Matungpal amin a kari ti Dios. - Isa. 55:11. 5. Ania ti impanamnama ni Jehova iti ilina, ket apay a na- idumduma dayta a kari? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 7
ADDA KADI KAITUNGPALAN DAYTA ITI MODERNO A PANAWEN? 6 Adda kadi kapadasan dagiti Kristiano nga umasping iti pannakakautibo dagiti Judio idiay Babilonia? Iti adu a tawen, dinakamat daytoy a pagbasaan a kinautibo ti Babilonia dagiti adipen ti Dios iti moderno a panawen idi 1918 ken nawa- yawayaanda idi 1919. Ngem masapul nga usigen- tayo manen dayta. Iti daytoy nga artikulo ken iti sumaruno, mailawlawag dagiti rason. 7 Panunotem: Ti Babilonia a Dakkel ket ti sa- ngalubongan nga imperio ti ulbod a relihion. Tap- no ngarud makautibo ti Babilonia ti ili ti Dios idi 1918, masapul a kontrolado ida ti palso a relihion iti dayta a tiempo. Ngem ipakita dagiti pasamak a pinullo a tawen sakbay ti Gubat Sangalubo- ngan I, lumaplapsut idin dagiti napulotan nga adi- pen ti Dios ken saanen a konkontrolen ti Babilo- 6, 7. Apay a maitutop a baliwantayo ti pannakaawattayo maipapan iti panangkautibo ti Babilonia iti moderno a pa- nawen? 8 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
nia a Dakkel. Nupay naidadanes dagiti napulotan bayat ti Gubat Sangalubongan I, kaaduan a rigat a napasaranda ket gapu kadagiti agtuturay, saan a gapu iti Babilonia a Dakkel. Ipakita ngarud day- ta a saan a kinautibo ti Babilonia a Dakkel ti ili ti Dios idi 1918. PANANGKAUTIBO TI BABILONIA - KAANO? 8 Idi Pentecostes 33 C.E., rinibu a Judio ken proselita ti napulotan iti nasantuan nga espiritu. Dagitoy a kabbaro a Kristiano nagbalinda a "may- sa a napili a puli, maysa a naarian a kinapadi, maysa a nasantuan a nasion." (Basaen ti 1 Ped- ro 2:9, 10.) Bayat a sibibiag dagiti apostol, inay- wananda a naimbag dagiti kongregasion ti ili ti Dios. Ngem idi natayen dagiti apostol, immadu dagiti mangibagbaga iti "tiritir a bambanag tapno 8. Ilawlawagmo no kasano a nasabidongan ti pudno a Kris- tianidad. (Kitaen ti ladawan iti panid 21 iti regular nga edi- sion.) NOBIEMBRE 2016 PASET 2 9
iyadayoda a pasuroten kadakuada dagiti adalan." (Ara. 20:30; 2 Tes. 2:6-8) Adu kadagitoy a lallaki ti addaan iti rebbengen iti kongregasion. Nagser- bida kas panglakayen ken naawaganda nga "obis- po" idi agangay. Timmaud dagiti papadi a ma- ngipagarup a nangatngatoda ngem iti kaaduan, nupay imbaga ni Jesus kadagiti pasurotna: "Ag- kakabsatkayo amin." (Mat. 23:8) Adda dagiti na- latak a tattao a naimpluensiaan iti pilosopia da Aristotle ken Plato. Inyam-ammoda dagiti ulbod a narelihiosuan a sursuro nga in-inut a nangsukat kadagiti nadalus a sursuro ti Sao ti Dios. 9 Idi 313 C. E., daytoy nga apostata a Kristia- nidad ket legal nga inawat ti pagano nga empera- dor ti Roma a ni Constantine. Manipud idin, nagkapponen ti Relihion ken Gobierno. Kas pa- garigan, adda naangay a miting a maawagan iti Council of Nicaea, a nakairamanan ni Constan- 9. Kasano a sinuportaran ti Roma ti apostata a Kristiani- dad, ken ania ti nagbanaganna? 10 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
tine. Kalpasan dayta, imbilinna a maibalud ti padi a ni Arius gapu ta dina bigbigen a ni Jesus ti Dios. Idi agangay, iti panangituray ni Emperador Theo- dosius I (379-395 C.E.), timmaud ti Iglesia Kato- lika, ti nasabidongan a Kristianidad, a nagbalin idi agangay nga opisial a relihion ti Imperio ti Roma. Kuna dagiti historiador a napagbalin a Kristiano ti pagano a Roma idi maikapat a siglo. Kinapudnona, iti dayta a tiempo, timmiponen ti apostata a Kristianidad kadagiti pagano a nareli- hiosuan nga organisasion iti Imperio ti Roma kas paset ti Babilonia a Dakkel. Nupay kasta, sumag- mamano a napulotan nga arig-trigo a Kristiano ti nangikagumaan nga agdayaw iti Dios, ngem awan ti nangipangag kadakuada. (Basaen ti Mateo 13: 24, 25, 37-39.) Talaga a nakautibo ida ti Babilo- nia! 10 Kaskasdi, sumagmamano a gasut a tawen 10. Apay a mapagduma idin dagiti tattao ti isursuro ti Bib- lia ken ti isursuro ti simbaan? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 11
kalpasan ti ipapatay ni Kristo, adu a tattao ti ma- kabasa iti Biblia iti Griego wenno Latin. Isu a ma- pagdumada ti isursuro ti Sao ti Dios ken ti isur- suro ti simbaan. Gapu iti mabasbasada iti Biblia, dadduma kadakuada ti saan a nangawat kadagiti isursuro ti simbaan, ngem napeggad no ibagada ti opinionda - mabalin pay ketdi a pakatayanda. 11 Idi agangay, manmanon ti agsasao kadagiti lengguahe a nausar iti Biblia, ken binusor ti sim- baan ti pannakaipatarus ti Sao ti Dios kadagiti ga- gangay a lengguahe. Kas resultana, dagiti laeng papadi ken dadduma nga edukado a tattao ti ma- kabasa idi iti Biblia, nupay saan nga amin a padi ket nalaing nga agbasa ken agsurat. Nadagsen ti dusa ti asinoman a kumontra iti isursuro ti simba- an. Masapul idi a saan nga ipadlaw dagiti matalek a napulotan a Kristiano ti panaggigimongda - no makapaggigimongda man. Kas iti kasasaad dagiti nakautibo idiay Babilonia, saan idi nga organisa- 11. Kasano a nakontrol dagiti papadi ti Biblia? 12 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
do ti panagtignay dagiti napulotan kas 'maysa a pagarian dagiti papadi.' Nakaro ti panangteng- ngel kadakuada ti Babilonia a Dakkel! MANGRUGIN NGA AGSILNAG TI LAWAG 12 Nawayanto ngata manen dagiti pudno a Kristiano a makapagdayaw iti Dios ken maitunos iti pagayatanna? Wen! Nangrugi nga agrimat da- giti naespirituan a lawag gapu iti dua a banag. Umuna, naimbento ti movable type a pagimpren- taan idi katengngaan ti maika-15 a siglo. Sakbay a naimbento dayta, manomano a makopia ti Bib- lia. Manmano ken nangina pay ketdi idi ti Biblia. Naikuna pay nga umabut iti sangapulo a bulan tapno makompleto ti nalaing a parakopia ti may- sa a Biblia! Kanayonanna, nangina dagiti lalat a pagsuratan. Ngem nalaklaka ken naparpartak ti panagusar iti pagimprentaan ken papel. Umabut 12, 13. Ania ti dua a banag a nangpalukay iti panangteng- ngel ti Babilonia a Dakkel kadagiti tattao? Ilawlawagmo. NOBIEMBRE 2016 PASET 2 13
agingga iti 1,300 a panid iti kada aldaw ti malpas ti nalaing a paraimprenta! 13 Maikadua, idi rugrugi ti maika-16 a siglo, si- tutured nga impatarus ti sumagmamano a lallaki ti Sao ti Dios kadagiti lengguahe nga us-usaren dagiti gagangay a tattao. Adu nga agipatpatarus ti nangirisgo iti biagda tapno maaramidda dayta. Gapuna, naalarma ti simbaan. No adda idi Biblia dagiti relihioso a tattao, napeggad dayta ta maba- lin nga usarenda maibusor iti simbaan, isu a nag- buteng dagiti lider ti simbaan! Idi mabasan dagi- ti tattao ti Biblia iti lengguaheda, isaludsoddan: 'Pakasarakan iti Biblia ti sao a purgatorio? ti ma- bayadan a misa dagiti natay? ti papa wenno kar- dinal?' Imbilang dayta ti simbaan a nakaro nga ibubusor. Nagtured ketdin dagiti tattao a mang- kuestion kadagiti lider ti simbaan! Gapuna, bim- muelta ti simbaan. Naakusaran a bumusbusor da- giti lallaki ken babbai gapu ta saanda nga inawat 14 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
dagiti isursuro ti simbaan, a dadduma kadagita ti naibatay kadagiti pinapagano a kapanunotan da Aristotle ken Plato - lallaki a nagbiag sakbay pay a nayanak ni Jesu-Kristo. Impaulog ti simbaan ti bitay, ket ti gobierno ti nangipatungpal iti dayta tapno maupay dagiti tattao a mangbasa iti Biblia ken mangkuestion iti isursuro ti simbaan. Nag- balligi dayta iti kaaduan. Nupay kasta, saan a nag- buteng iti Babilonia a Dakkel ti dadduma a natu- red a tattao. Ammodan ti linaon ti Sao ti Dios - ket kayatda pay a manayonan ti pannakaammo- da! Dandanida idin makaruar iti palso a relihion. 14 Adu kadagiti mawaw iti kinapudno ti imma- kar kadagiti pagilian a nakapsut ti impluensia ti simbaan. Kayatda ti agbasa ken agadal ken agsa- sarita nga awan ti mangdikdiktar kadakuada. Kas 14. (a) Idi maudi a paset ti 1800's, ania dagiti makagapu a nalawlawagen ti pannakaawat kadagiti kinapudno iti Bib- lia? (b) Kasano a naammuan ni Brother Russell ti kina- pudno? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 15
pagarigan, idiay United States, inrugi ni Charles Taze Russell ken ti kakaduana ti sistematiko a pa- nangadal iti Biblia idi maudi a paset ti 1800's. Idi damo, kayat laeng a maammuan ni Brother Rus- sell ti relihion a mangisursuro iti kinapudno. Si- aannad nga inkomparana ti isursuro ti Biblia ka- dagiti isursuro ti nagduduma a relihion, agraman dagiti saan a Kristiano. Naammuanna nga awan a pulos kadagidiay a relihion ti naan-anay a mang- tungtungpal iti Sao ti Dios. Naminsan, nakimi- ting iti dadduma a papadi iti lugarda ta mang- namnama nga akseptarenda dagiti kinapudno iti Biblia, a naammuanna ken dagiti kakaduana, ket isuro dagiti papadi dagita kadagiti miembroda. Saan a naginteres dagiti padi. Masapul a bigbigen dagiti Estudiante ti Biblia daytoy a kinapudno: Dida mabalin ti makikadua kadagiti saan a mayat a mangpanaw iti ulbod a relihion. - Basaen ti 2 Corinto 6:14. 16 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
15 Naammuantayon no kasano nga arig inadi- pen ti Babilonia a Dakkel dagiti pudno a Kristia- no di nagbayag kalpasan a natay ti maudi nga apostol. Ngem adda pay dagiti tumaud a saludsod: Ania pay ti mangpaneknek a pinullo a tawen sak- bay ti 1914, talaga a nakalapsuten dagiti napulo- tan ken saanen a konkontrolen ti Babilonia a Dakkel? Pudno kadi a saan a naragsakan ni Jeho- va kadagiti adipenna gapu ta bimmuntog ti pana- ngasabada bayat ti Gubat Sangalubongan I? In- kompromiso kadi ti dadduma a kakabsattayo iti dayta a tiempo ti neutral a takderda isu a saan a naragsakan ni Jehova? Kasta met, no arig naadi- pen dagiti Kristiano iti palso a relihion manipud maikadua a siglo C.E. ken agpatpatuloy, kaano a nawayawayaanda? Nagsayaat dagitoy a saludsod, a masungbatan iti sumaruno nga artikulo. 15. (a) Kaano nga arig naadipen dagiti Kristiano iti Ba- bilonia a Dakkel? (b) Ania a salsaludsod ti masungbatan iti sumaruno nga artikulo? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 17
Rimmuarda iti Palso a Relihion "Rummuarkayo kenkuana, tattaok." - APOC. 18:4. KANTA: 101, 93 ANIA TI SUNGBATMO? Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia mainaig iti Babilonia a Dakkel? Apay a kasapulan a mailinteg ken madisiplina dagiti adipen ni Jehova idi Gubat Sangalubongan I, ngem ania ti kaipapanan dayta? Kaano a nawayawayaan dagiti napulotan iti panangkautibo ti Babilonia? ITI napalabas nga artikulo, naammuantayo no ka- sano a kinautibo ti Babilonia dagiti matalek a Kristiano. Ngem makaparagsak ta saan a nagtul- tuloy a kasta ti kasasaadda. Awanen ti serserbi ti bilin ti Dios a "Rummuarkayo kenkuana, tattaok" no saanda a makalapsut iti impluensia ti sangalu- bongan nga imperio ti palso a relihion. (Basaen ti 1. Apay a namnamaen ti ili ti Dios a mawayawayaanda ma- nipud iti Babilonia a Dakkel, ken ania dagiti saludsod nga usigentayo? 18 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
Apocalipsis 18:4.) Magagarantayo a mangammo no kaano a naan-anay a nakalapsut ti ili ti Dios iti panangtengngel ti Babilonia! Ngem sungbatantayo nga umuna dagitoy a saludsod: Ania ti takder da- giti Estudiante ti Biblia sakbay ti 1914 mainaig iti Babilonia a Dakkel? Kasano idi ti karegta dagiti kakabsattayo iti trabaho a panangasaba bayat ti Gubat Sangalubongan I? Adda kadi pakainaigan ti pannakailinteg ken pannakadisiplinada iti pan- nakakautiboda iti Babilonia? TI PANNAKARBA TI BABILONIA 2 Pinullo a tawen sakbay ti Gubat Sangalubo- ngan I, naammuan ni Charles Taze Russell ken ti kakaduana a saan nga isursuro ti Kakristia- nuan ti kinapudno. Gapuna, inkeddengda ti sumi- na iti palso a relihion sigun iti naawatanda. Idi Nobiembre 1879, prangka nga imbaga ti Zion's Watch Tower ti naibatay iti Biblia a takderda. 2. Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia mainaig iti palso a relihion sigun iti naawatanda? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 19
Kunana: "Tunggal simbaan nga agkunkuna a na- dalus a birhen a naiyasawa ken Kristo, ngem iti kinapudnona naikaykaysa ken supsuportaran ti lubong (animal) masapul a kondenarentayo kas maysa a balangkantis a simbaan," kas pangtukoy ti Kasuratan iti Babilonia a Dakkel. - Basaen ti Apocalipsis 17:1, 2. 3 Ammo dagiti adipen ti Dios ti masapul nga aramidenda. Saanda a manamnama a bendisionan ida ti Dios no agtultuloy a suportaranda dagiti pal- so a relihion. Gapuna, nagsurat ti adu nga Estu- diante ti Biblia tapno suminadan iti dati a relihion- da. Imbasa pay dayta ti dadduma iti simbaanda. No saan a mabalin nga ibasa dayta, dadduma ti nagipatulod kadagiti kopia iti amin a miembro ti simbaanda. Saandan a kayat ti makiraman iti palso a relihion! No napasamak dayta sakbay ti 3. Ania ti inaramid dagiti Estudiante ti Biblia a mangipa- kita a naawatanda a masapul a suminada iti palso a reli- hion? (Kitaen ti ladawan iti panid 26 iti regular nga edi- sion.) 20 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
1800's, mabalin a pakatayanda ti kasta a kinatu- redda. Ngem iti maudi a paset ti 1800's, kimma- puyen ti suporta ti gobierno iti simbaan iti adu a pagilian. Gapu ta awan ti dusa kadagita a pagilian, nawaya dagiti umili nga agsasarita maipapan iti re- lihion ken mangkontra kadagiti relihion. 4 Nabigbig dagiti Estudiante ti Biblia a saan nga umdas nga ibagada laeng ti takderda mainaig iti palso a relihion kadagiti kabagianda, nadekket a gayyemda, ken miembro ti simbaanda. Masapul a maammuan ti intero a lubong a ti Babilonia a Dakkel ket maysa a narelihiosuan a balangkantis! Maitunos iti dayta, manipud idi Disiembre 1917 ken iti nasapa a paset ti 1918, inwaras ti sumag- mamano a ribu nga Estudiante ti Biblia ti 10,000,- 000 a kopia ti tract a napauluan iti "The Fall of Babylon." Mabasa iti dayta ti nasakit a pannakai- butaktak ti Kakristianuan. Mapanunotmo la ketdi 4. Bayat ti Gubat S angalubongan I, ania ti relasion ti ili ti Dios iti Babilonia a Dakkel? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 21
ti pungtot dagiti padi. Ngem intultuloy latta dagi- ti Estudiante ti Biblia daytoy nagpateg a trabaho. Desididoda nga agtulnog iti "Dios kas agturay im- bes a kadagiti tattao." (Ara. 5:29) Ania ngarud ti konklusiontayo? Bayat ti gubat, saan a kinautibo ti Babilonia a Dakkel dagiti Kristiano. Kinapud- nona, limmapsutda iti dayta ken tinulonganda ti dadduma a mangaramid met iti dayta. NAREGTA A PANAGTRABAHO BAYAT TI GUBAT SANGALUBONGAN I 5 Kadagiti naglabas a tawen, impagaruptayo a saan a naragsakan ni Jehova kadagiti adipenna gapu ta saanda a naregta a nangasaba bayat ti Gu- bat Sangalubongan I. Kasta ti pannakaawattayo idi gapu ta impalubos ni Jehova nga adipenen ida ti Babilonia a Dakkel iti sumagmamano a tiempo. Ngem inlawlawag idi agangay dagiti matalek a ka- kabsat a nagserbi iti Dios bayat ti 1914 agingga idi 5. Ania ti mangipakita a naregta dagiti kakabsat bayat ti Gubat S angalubongan I? 22 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
1918 nga inkagumaan ti kaaduan nga adipen ti Apo ti agtultuloy a mangasaba. Adda natibker nga ebidensia a mangpatalged iti dayta. Gapu ta nalaw- lawagen a maawatantayo ti pakasaritaantayo, ad- adda a matarusantayon dagiti pasamak a nairekord iti Biblia. 6 Kinapudnona, nakaregregta a nangasaba da- giti Estudiante ti Biblia bayat ti Gubat Sangalubo- ngan I (1914-1918). Saan idi a nalaka dayta para kadakuada. Usigentayo ti dua a makagapu. Umu- na, ti kangrunaan idi a maaramid ket ti panangi- waras kadagiti literatura a naibatay iti Biblia. Idi nasapa a paset ti 1918, imparit dagiti agtuturay ti pannakaiwaras ti libro a The Finished Mystery isu a marigatan a mangasaba ti adu a kakabsat. Saan- da pay idi nga ammo ti mangasaba a Biblia laeng ti usarenda, ken agpampannurayda iti The Finished 6, 7. (a) Apay a narigatan a mangasaba dagiti Estudian- te ti Biblia bayat ti Gubat S angalubongan I? (b) Ania da- giti pammaneknek a naregta idi dagiti Estudiante ti Biblia? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 23
Mystery nga "agsao" para kadakuada. Maikadua, nagwaras ti Trangkaso Espaniol idi 1918. Gapu ta nagsaknap dayta a makapapatay a sakit, nalapdan ti panangasaba dagiti agibumbunannag iti daddu- ma a lugar. Ngem inkagumaan latta dagiti Estu- diante ti Biblia nga ituloy ti trabahoda. 7 Idi laeng 1914, ti bassit a bilang dagiti Estu- diante ti Biblia impabuyada ti "Photo-Drama of Creation" iti nasurok a 9,000,000 a tattao. Naa- wagan idi dayta iti Drama. Maysa daytoy a panna- kaipabuya dagiti slide ken motion picture nga ad- daan iti kompleto a kolor ken uni a mangiladawan iti pakasaritaan ti tao manipud panamarsua aging- ga iti ngudo ti Sangaribu a Tawen. Nagsayaat day- ta a nagapuanan iti daydi a tiempo. Agasem, ad- adu ti nakabuya iti dayta idi 1914 ngem iti bilang dagiti aktibo nga agibumbunannag iti Pagarian iti intero a lubong ita! Kuna pay ti report nga idi 1916, adda 809,393 nga immatender kadagiti gimong idiay United States, ket immabut dayta iti 24 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
949,444 idi 1918. Talaga a nakaregregta dagidi nga Estudiante ti Biblia! 8 Bayat ti Gubat Sangalubongan I, naaramid ti amin a pamay-an tapno agtultuloy nga adda naespirituan a taraon ken pammaregta kadagiti naiwarawara nga Estudiante ti Biblia. Dagitoy ti nangpatibker kadagiti kakabsat nga agtultuloy a mangasaba. Malagip ni Richard H. Barber, may- sa nga aktibo a kabsat iti dayta a tiempo: "In- tultuloymi a sinuportaran ti sumagmamano nga agdaldaliasat a manangaywan tapno makapagtul- tuloyda ken tapno agtultuloy a mayimprenta ti The Watch Tower sa ipatulodmi idiay Canada a pakai- parparitanna. Siak idi ti agipatulod iti pocket-size a The Finished Mystery kadagiti kakabsat a na- kompiskar dagiti kopiada. Kiniddaw ni Broth- er Rutherford a mangyeskediulkami iti komben- sion iti nagduduma a siudad iti makinlaud a paset 8. Kasano a naipaay ti naespirituan a kasapulan dagiti ka- kabsat bayat ti Gubat S angalubongan I? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 25
ti United States ken mangibaonkami kadagiti ag- palawag a mangparegta kadagiti kakabsat." KASAPULAN TI PANAGBALBALIW 9 Saan nga amin nga inaramid dagiti Estudian- te ti Biblia idi 1914 agingga idi 1919 ket maitunos kadagiti prinsipio ti Biblia. Nupay napasnekda, saan a kanayon nga umiso ti panangmatmat dagi- ti kakabsat iti panagpasakup kadagiti agtuturay iti gobierno. (Roma 13:1) Kas grupo, saanda a kana- yon a neutral no maipapan iti pannakipaset iti gu- imbilin ti presidente ti bat. Kas pagarigan, United States a ti Mayo 30, 1918 ket aldaw a pana- ngikararag iti talna, imparegta ti The Watch Tow- er a makiraman dagiti Estudiante ti Biblia. Dad- duma a kakabsat ti nangted iti pinansial a suporta para iti gubat, ken nagiggem pay ketdi ti dadduma iti paltog ken bayoneta. Nupay kasta, di umiso nga idi 9. (a) Apay a masapul a mailinteg ken madisiplina ti ili ti Dios bayat ti 1914 agingga iti 1919? (b) Apay a saan a day- ta ti makagapu a nadisiplinada? 26 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
ibagatayo nga inadipen ti Babilonia a Dakkel da- giti Estudiante ti Biblia gapu ta masapul idi a ma- ilinteg ken madisiplinada. Imbes ketdi, naawatan- da a masapul a suminada iti palso a relihion, ket bayat ti Gubat Sangalubongan I, dandanidan ma- kalapsut iti dayta a sangalubongan nga imperio ti relihion. - Basaen ti Lucas 12:47, 48. 10 Nupay saan a kas ita ti kalawag ti panna- kaawatda iti panagbalin a neutral kas Kristiano, ammo dagiti Estudiante ti Biblia ti maysa a banag: Iparit ti Biblia ti panangpapatay. Gapu iti dayta, uray dagiti kakabsat a nagiggem iti armas ken na- kiraman iti Gubat Sangalubongan I, saanda nga inusar dagiti armasda a mangpapatay. Dagidi nag- kedked a pumatay naibaonda iti paggugubatan tap- no matayda. 11 Nakapungtot ti Diablo iti takder dagiti 10. Ania ti takder dagiti Estudiante ti Biblia maipapan iti kinasagrado ti biag? 11. Ania ti reaksion dagiti opisial ti gobierno iti naibatay iti Biblia a takder dagiti Estudiante ti Biblia mainaig iti gubat? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 27
kakabsat mainaig iti gubat nupay saanda idi unay a maawatan dayta. Gapuna, nangaramid ni Satanas iti "riribuk babaen iti bilin," wenno mainaig iti lin- teg. (Sal. 94:20) Imbaga ni Major-General James Franklin Bell a miembro ti U.S. Army kada Broth- er J. F. Rutherford ken Brother W. E. Van Am- burgh a nangipasa iti linteg ti U.S. Department of Justice iti Kongreso a mangibilin a masentensia- an iti ipapatay dagiti saan a makigubat. Dagiti Estudiante ti Biblia ti tuktukoyenna. Makapung- pungtot nga imbaga ni General Bell ken Broth- er Rutherford: "Saan nga inaprobaran ni Wilson [presidente idi ti U.S.] dayta a linteg; ngem am- momi no kasano a dusaendakayo, ket talaga nga aramidenmi dayta!" 12 Nagballigi dagiti agtuturay iti dayta a pam- 12, 13. (a) Apay a nasentensiaan ti walo a kakabsat iti napaut a pannakaibalud? (b) Napukaw kadi ti determina- sion dagitoy a kakabsat nga agtulnog ken Jehova gapu iti pannakaibaludda? Ilawlawagmo. 28 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
mutbutengda. Naaresto dagiti pannakabagi ti Watch Tower Society a da Brother Rutherford, Brother Van Amburgh, ken ti innem a dadduma pay. Idi nasentensiaanda, imbaga ti hues: "Napeg- peggad ti narelihiosuan nga ar-aramid dagitoy a lallaki ngem iti grupo dagiti Aleman a soldado . . . Saanda laeng a kinuestionaran dagiti opisial ti Go- bierno ken ti militar no di ket imbabainda pay dagiti ministro ti amin a simbaan. Masapul a nadagsen ti dusada." (Faith on the March, ni A. H. Macmillan, p. 99) Kasta ti napasamak. Na- sentensiaan ti walo nga Estudiante ti Biblia iti napaut a pannakaibalud idiay Atlanta, Georgia. Ngem idi nagpatingga ti gubat, nawayawayaan ken naabsueltoda. 13 Uray idi addada iti pagbaludan, situtured a tinakderan ti walo a kakabsat ti patpatienda si- gun iti naawatanda iti Kasuratan. Nagpetisionda iti presidente ti United States tapno lumag-an ti NOBIEMBRE 2016 PASET 2 29
dusada. Insuratda: "Naipakaammo ti pagayatan ti Apo iti Kasuratan a 'Dika mamapatay,' isu nga asi- noman a miembro ti [International Bible Students] Association a dedikado iti Apo a sipapakinakem a mangperdi iti dedikasionna mapukawna ti pabor ti Dios, ken agtungpal pay ketdi dayta iti naan-anay a pannakadadaelna. Isu a saanda a kayat a pagpa- tinggaen ti biag ti tao." Talaga a naturedda! Nala- wag a saan a kayat dagidiay a kakabsat nga ikom- promiso ti pammatida! NAWAYAWAYAANDAN! 14 Deskribiren ti Malakias 3:1-3 ti tiempo - manipud 1914 agingga iti nasapa a paset ti 1919 - a nadalusan dagiti napulotan nga "annak ni Levi." (Basaen.) Bayat dayta a tiempo, ni Jehova a Dios, ti "pudno nga Apo," ken ni Jesu-Kristo, "ti mensahero ti tulag," sinukimatda dagiti agser- serbi iti naespirituan a templo. Idi naipaayen ti ka- 14. Sigun iti Kasuratan, ania ti napasamak manipud 1914 agingga iti 1919? 30 PASET 2 TI PAGWANAWANAN
sapulan a disiplina, nakasaganan ti nadalusan nga ili ni Jehova nga umawat iti kanayonan nga anno- ngen. Idi 1919, nadutokan ti "matalek ken masirib nga adipen" a mangipaay iti naespirituan a taraon para iti amin nga adipen ti Dios. (Mat. 24:45) Na- wayawayaanen ti ili ti Dios manipud iti impluen- sia ti Babilonia a Dakkel. Sipud idin, gapu iti di kaikarian a kinamanangngaasi ni Jehova, lu- mawlawag ti pannakaawat ti ilina iti pagayatanna ken umun-uneg ti panagayatda iti nailangitan nga Amada. Agyamyamanda unay gapu iti pamendi- sionna![1] 15 Makaparagsak ta nawayawayaantayo mani- pud iti panangkautibo ti Babilonia a Dakkel! Napaay ti panangikagumaan ni Satanas a mangpa- sardeng wenno mangpukaw kadagiti pudno a Kris- tiano ditoy daga. Ngem ditay koma liplipatan ti panggep no apay a winayawayaannatayo ni Jehova. 15. Ania koma ti epekto kadatayo ti pannakawayawayata- yo iti Babilonia a Dakkel? NOBIEMBRE 2016 PASET 2 31
(2 Cor. 6:1) Nakaad-adu pay ti napudno a tattao a kinautibo ti palso a relihion. Masapul a maipa- kita kadakuada ti dalan a rummuaranda. Matulo- ngan ken maiturongtayo ida. Ngarud, babaen ti panangikagumaantayo a mangtulad kadagiti ka- kabsat iti napalabas a sangagasut a tawen, arami- dentayo ti amin a kabaelantayo tapno makaruarda iti Babilonia a Dakkel.
ENDNOTE: [1] (parapo 14) Adu ti pagpadaan ti pannakakautibo dagi- ti Judio idiay Babilonia iti 70 a tawen iti napasamak kada- giti Kristiano kalpasan a nagsaknap ti apostasia. Ngem ti pannakakautibo dagiti Judio ket saan a padto a mangilada- wan iti napasamak kadagiti Kristiano. Kas pagarigan, agdu- ma ti kapaut ti pannakakautiboda. Gapuna, saantayo koman nga ammuen ti kaitungpalan ti tunggal detalye ti pannaka- kautibo dagiti Judio, a kasla agaplikar dagitoy iti napasa- mak kadagiti napulotan a Kristiano kadagiti tawen sakbay ti 1919. Bisitaen ti wenno i-scan ti code 5 32 TI PAGWANAWANAN L I - 1 1 6 1 w . 1 2 7 0 6 1


Unang Dominggo sa Kwaresma Marso 9, 2014 RITO SA PAGSUGOD P: Sa ngalan sa Amahan ug sa Anak ug sa Espiritu Santo. K: Amen. P: Ang grasya sa atong Ginoong JesuKristo, ug ang gugma sa Diyos, ug ang panaghiusa sa Espiritu Santo maanaa kaninyo. K: Maanaa usab kanimo. Ma-Dominggong Tamdanang Liturhikal alang sa Simbahan sa Kabus sa Diwa sa Bag-ong Ebanghelisasyon walay elemento sa pagpugos, kaniadtong panahon diin gihimaya ang panaghiusa sa krus ug sa espada. Apan bisan pa niini, halawom kaayo ang pagkatanom niining maong pagtoo, nga sa dagan sa panahon naghimo kanatong usa ka katawhan, usa ka nasud, bisan tuod nabahin, hangtud karon, tungod sa han-ay sa mga kayutaan, sa mga tradisyon sa kultura, sa mga pinulungan, sa mga kagikang lumadnon. Ang mga panggawas nga mga timaan sa pagtoo langyaw alang kanato apan gihimo nato silang ato: gipalambo nato sila ug ato silang gibag-o. Ato silang gipatubo sa diwa nga sa kinatibuk-an ato gayud." Nganong miingon man ang PKP-II nga ang pagtoo miabot kanato "bisan tuod dili kanunay nga walay elemento sa pagpugos"? Unsa man kadtong panahona nga kanus-a "gihimaya ang panaghiusa sa krus ug sa espada"? Tinuod ba nga kining pagtooha nahimong kasangkapan sa paghimo kanatong usa ka katawhan ug usa ka nasud? Unsa may atong kasinatian bahin niining pagtooha karon? Aduna ba gihapoy mga elemento, mga balaod ug mga palisiya sa atong GSK nga, sa tinuod lang, nagapadayon sa elementong pagpugos ug sa pagpanaghiusa sa krus ug sa espada sa atong pagpuyo sa pagtoo? Giunsa man? Unsa may kalambigitan niini sa panag- uban sa maayo ug sa dautan, sa atong pagkiling ngadto sa personal nga kadawo ug katilingbanong kahakog nga gipakita sa mga matintalong gahum ekonomikanhon, politikanhon ug relihiyoso? Giunsa man nato pag-aninaw sa lihok ug tawag sa Espiritu dinhi niining maong kahimtang? Ang Simbahan sa Kabus, pinaagi sa mga Gagmayng Simbahanong Katilingban, taliwala sa panagtagbo sa Maayo ug Dautan, makatabang sa kadaugan sa Maayo pinaagi sa iyang pagpakigduyog sa mga kabus nga mingbatok sa pagkakalibutanon sa personal nga kadawo, katilingbanong kahakog, despotismo ug tiraniya. Sa atong pagpaningkamot nga masabtan ta ang ang-ang sa kalamboan sa atong GSK, kanihanglang atong mahipalgan pag-usab sa mas halawom nga paagi, ang pagtoo, ug ang mga inspirasyon niini, nga ato nang ginasalohan. Mahinungdanon nga mailhan nato nga kining atong pagtoo wala lamang matawo sa atong panahon, apan nga kini gitunol kanato isip usa ka kabilin sa atong simbahan. Wala nato mugnaa kining maong pagtoo isip tubag sa atong kahibulong ug kalisang, sa atong mga panginahanglan ug kagustuhan sa atong pagpuyo ning kinabuhia, apan usa siya ka mensahe nga milanog ug gisalohan sa katawhan sa dagan sa mga katuigan. Nadawat nato kining pagtooha pinaagi sa tradisyon sa ebanghelisasyon: ang nindot nga balita gisangyaw ngadto sa atong mga katigulangan ug sila mitoo. Kita karon ang nakadawat niining banggiitang tradisyon sa ebanghelisasyon ug kabilin sa pagtoo, isip tubag sa mga nangaging mga henerasyon, ug usab isip atong personal nga tubag ug pagtahan sa kaugalingon ngadto sa Dios nga nagdapit kanato sa pagtoo. Niining panglantawa, namalandong ang PKP-II nga nagkanayon: (10) "Ang Pagtoo miabot kanato, bisan tuod dili kanunay nga 1
Pasiuna ug Pag-abi-abi P: Mga minahal kong mga kahigalaan: Niining Unang Dominggo sa Kwaresma, atong hinuklugan sa bug-os tang kasingkasing ang deklasyon sa atong Simbahan nga karon maoy Nasudnong Dominggo alang sa mga Migrante. Gidasig niya kita sa pag-ingon: Atong pamalandongan ang kalisdanan sa mga milyon-milyong mga mamumuong kontraktuwal nga milangyaw sa ubang nasud, ang mga migrante ug ang ilang mga banay. Iampo nato ang tanang mga tawong kanunay nanaglawig, ilabi na gayud ang mga Pilipinong anaa sa "diyaspora", aron sila mahimong instrumento sa Nindot nga Balita pinaagi sa ilang mapaubsanon ug dili hakog nga pagpangalagad sa Dios ug sa katawhan." Iapil usab nato pag-ampo ang mga nasud nga midawat kanila. Maamgohan unta nila nga isip mga piniyalan lamang sa mga nilalang sa Dios, gitawag sila sa pagpa-ambit sa Iyang gugma ug sa mga bahandi niini. Akto sa Paghinulsol P: Mga igsoon, dawaton nato karon ang atong pagkamakasasala, ug pangayoon ta sa Dios ang iyang pasaylo ug kusog. Kaloy-I kami, O Ginoo. K: Kay nakasala kami batok kanimo. P: Ipakita kanamo, O Ginoo, ang imong kalooy. K: Ug hatagi kami sa imong kaluwasan. P: Kaloy-an unta kita sa Dios nga makagagahom sa tanan ug pasayloon sa atong mga sala. Dad-on kita niya ngadto sa kinabuhing dayon. K: Amen. Kolekta P: Mag-ampo kita: Ihatag, labawng makagagahum nga Dios, pinaagi sa tinuig nga pagtuman sa mga buluhaton sa balaang Kwaresma, nga motubo unta kami sa pagsabot sa mga tinagoang bahandi diha ni Kristo ug pinaagi sa mga lihok nga angay, makab-ot unta namo 2 ang mga dangatan niini. Pinaagi ni Jesukristo among Ginoo, Imong Anak, nga buhi ug hari uban kanimo diha sa kahiusahan sa Espiritu Santo, Dios nga usa, hangtud sa kahangturan. K: Amen. LITURHIYA SA PULONG Unang Pagbasa: Gen 2,7-9.3,1-7 L: Ang pagbasa gikan sa basahon sa Genesis. Unya, giumol ni Yahweh nga Diyos ang tawo gikan sa abog sa yuta. Ug iyang gihuyop sa ilong ang ginhawa sa kinabuhi ug nabuhi ang Tawo. Unya naghimo ang Diyos ug usa ka tanaman: ang Eden, sa sidlakan diin iyang gibutang ang Tawo nga iyang giumol. Mipatubo siya ug mga punoan sa ka-hoy diha sa yuta, nindot nga tan-awon ug maayong kaonon. Gibutang niya taliwala sa tanaman ang kahoy sa ki-nabuhi ug ang kahoy sa kahibalo sa maayo ug daotan. Ang bitin mao ang labing abtik sa tanang ihalas nga mananap nga gibuhat ni Yahweh nga Diyos. Mi-ingon siya sa babaye, "Tinuod ba nga miingon ang Diyos: Dili kamo maka-kaon sa bunga sa tanang kahoy sa tanaman?" Mitubag ang babaye, "Makaon namo ang bunga sa mga kahoy sa tanaman; apan sa bunga sa kahoy nga naa sa taliwala, nag-ingon ang Diyos: Ayaw kini ninyog kan-a o hikapa aron dili kamo mamatay." Miingon ang bitin sa babaye "Dili kamo mangamatay! Apan nasayod ang Diyos nga inigkaon ninyo niini maabli ang inyong mata ug mahisama kamo kaniyanga nasayod sa maayo ug da- otan." Nakita sa babaye nga nindot ug lami kaayo ang bunga sa maong kahoy. Maayo pod ning paagi sa pag-angkon sa kahibalo. Busa, nagpupo siyag bunga ug mikaon. Gitunolan niya ang bana uban kaniya ug mikaon usab niini. Naabli ang ilang mga mata ug nakakita sa ilang
kahubo. Busa,nagsumpaysumpay silag mga dahon sa igos nga ilang gitapis. Ang pulong sa Ginoo. K: Salamat sa Dios. Komentaryo sa Gen 2,7-9.3,1-7: Unsa may buot ipasabot sa pagka- tawo? Mao kini ang ikaduhang asoy mahitungod sa paglalang, usa ka sugilanong Yawista nga giretoke sa tradisyong Pari aron ipatik dinhi. Ang atong pagka-tawo (ha'adam) wala mabase sa atong pagka-materyal, "abog sa yuta" ('adamah) nga atong gipanag- ambitan uban sa tanang mga mananap ug uban pang mga nilalang binuhat, kon dili sa ginhawa, (ruah), sa Dios nga ania sulod sa atong pagka-abog/pagkayutan- on: ang Espiritu sa Dios nga nagpuyo dinhi kanato. Kining unang kinabuhing tawhanon milambo didto sa Tanaman sa Eden, pulong nga kaamgid sa pulong gigamit alang sa pagka-tawhanon ug pagka-ginama sa yuta: ang Eden usa ka dapit sa kaanyag, kadalisay ug kahingpit. Didto, ang kinabuhi sa tawo gialimahan sa mga kahoy nga namunga'g lamiang pagkaon nga makabusog sa kagustuhan, sa kahoy sa kinabuhi ug sa kagawasan nga gitimaan sa kahoy sa kahibalo sa maayo ug sa dautan. Diin man maggikan ang kadautan, ang kabangis, ang inhustisya, ang pagdaugdaug - ang sala? Ang bitin maoy simbolo sa kinahiladmang kagustohan nga dili mapugngan sa mata'g tawo uban sa iyang kakulang sa katakus sa pag-aninaw sa pagsinapaway sa maayo ug sa dautan. Wala maggikan sa babaye, nga dinhi gihulagway nga aktibo ug lantip sa pag-aninaw, ang tintal kondili gikan niadtong kahoy kansang bunga "maayong kan-on, nindot tan-awon ug tinguhaon aron makab-ot ang kinaadman." Ug ang lalaki, nga gipaambit sa babaye sa mga bunga sa kahoy sa kahibalo sa maayo ug sa dautan, gihulagway nga hilom, 3 tuo-tuohon ug walay hunahuna. Busa, ang sinugdanan sa sala, sa kadautan, sa kabangis sa inhustisya ug pagdaugdaog mao kini: ang pag-angkon sa tawo nga siya lamang ang bugtong tag-iya sa katakus sa paghukom-moral ug iyang agawon gikan sa Dios ang maong bugtong sobereniya sa kinabuhi ug sa nilalang. Malaglag sa tawo ang iyang kaugalingon - "ug naamgohan nila nga sila hubo diay" - sa panahon nga iyang ihatag sa iyang pagkayutan-on ang mga katakus nga bugtong iya lamang sa Dios. Mao kini ang kasinatian sa egoismo o personal nga kadawo, pagkaako-akohon o katilingbanong kahakog, despotism ug tiraniya. Salmo Responsoryo: Sal 51,3-4.5-6.12- 13.14.17 Tubag: Kaloy-i kami, O Ginoo, kay nakasala kami kanimo. L: Kaloy-i ako, O Ginoo, sa makanunayon mong gugma; sa imong kalooy, ang akong kasal-anan papasa. Hugasi ako pag-ayo sa kalapasan; ug hinlo-i sa tanang kadaotan. T: Kaloy-i kami, O Ginoo, kay nakasala kami kanimo. L: Kay giangkon ko ang kasaypanan, ug nahinumdom sa akong kasal-anan. Batok kanimo nakasala ako; nabuhat ko ang dautan alang kanimo. Maayo ang imong hukom: ang silot mo makatarunganon. T: Kaloy-i kami, O Ginoo, kay nakasala kami kanimo. L: Ang akong kasingkasing, O Diyos, putlia; sa bag-o ug matarong nga espiritu, ako pun-a. Sa imong atubangan, ayaw akog papahawaa. Ang Espiritu Santo gikan kanako ayawg kuhaa. T: Kaloy-i kami, O Ginoo, kay nakasala kami kanimo. L: Ibalik kanako ang kalipay sa imong kaluwasan,ug lig-ona ako sa espiritung masinugtanon. Ablihi ang akong mga ngabil, O Ginoo,ug akong isangyaw ang
pagdayeg kanimo. T: Kaloy-i kami, O Ginoo, kay nakasala kami kanimo. Komentaryo sa Sal 51: Ang mga Salmo 50 ug 51 nagpadayag sa usa ka panaghusayng bilateral sa duha ka kaatbang o usa ka kiha sa hukmanan tali sa Dios ug sa iyang katawhan. Niining hustisyang porensiko, ang Dios mao ang nagkiha, ug ang katawhan ang gikiha. Sa prosesong bilateral sa hukmanan, ang Dios ang huwes o maghuhukom. Ang Sal 51 maoy tubag sa akusado, ang katawhan. Ang akusado midawat sa iyang kasaypanan ug gibati niya sa kahiladman sa iyang kasingkasing ang di-matugkad nga kalawom sa iyang krimen. Busa iya usab nahipalgan nga ang bugtong makapalingkawas kaniya mao ang nag-akusar kaniya pinaagi sa iyang tingob nga pagpasaylo ug kalooy uban sa gasa sa bag-ong kasingkasing ug sa iyang makanunayong pag-uban sa mahinulsulon. Nasayod ang mahinulsulon nga ang tinuod niyang kalipay anaa sa kaluwasang ang Dios lamang ang makahatag ug diha sa masinugtanong diwa nga ang Dios lamang ang maka-alima. Bisan gani ang iyang katakus sa pagdayeg ug pagpasalamat sa Dios, nga iyang manluluwas, gasa man gihapon sa Dios. Ikaduhang Pagbasa: Rom 5,12-19 L: Ang pagbasa gikan sa sulat ni San Pablo sa mga taga-Roma. Karon, ang sala misulod sa kalibotan pinaagi sa usa ka tawo. Pinaagi sa sala, ang kamatayon milukop sa tanang katawhan, kay nakasala man ang tanan. Kay wala may balaod, dili sila ma- kasulti mahitungod sa kamasupilon. Apan diha na sa kalibotan ang sala. Apan naghari ang kamatayon nga walay pagpili diha nila gikan ni Adan ngadto ni Moises. Hinuon, ang ilang sala dili ang 4 kamasupilon sama sa kang Adan - dili ni ang tinuod nga Adan, nagtagna ni sa laing moabot. Busa, ang mga epekto sa gasa sa Diyos dili matupngan adtong sa sala. Nahibawo ta nga daghan ang nangamatay tungod sa sala sa usa ka tawo. Apan unsa pa kaha kadaghan ang grasya sa Diyos ug ang gasa nga gihatag sa katawhan pinaagi niining talagsaong tawo nga si JesuKristo. Ang grasya sa Diyos milabaw kaayo sa sala. Ang kamasupilon nga mikondenar gihimo sa usa lang ka makasasala. Apan ang grasya sa Diyos magpasaylo sa kalibotan nga makasasala. Kon mihari ang kamatayon tungod sa ka-masupilon sa usa lang ka tawo, unsa pa kaha ang paghari ug pagkabuhi sa nakadawat sa grasya sa Diyos pinaagi sa tawo nga si JesuKristo. Sama nga ang sala sa usa nagpahamtang ug silot sa kamatayon alang sa tanan, nag-antos sab ang usa ug nakaangkon sa pasaylo ug kinabuhi alang sa tanan. Ingon nga ang kama-supilon sa usa nakapahimo sa daghan nga makasasala, ang kamasinugtanon sa usa nagmakiangayon ug nagbalaan sa daghan. Ang pulong sa Ginoo. K: Salamat sa Dios. Komentaryo sa Rom 5,12-19: Ginamit ang iyang kinaham nga paagi sa pakiglantugi, i-debate karon ni Pablo ang kaluwasan sa pamaaging pagduso sa kaatbang nga hunahuna ug sa kalainan ni Adan ug ni Kristo isip mga uyukan sa sinugdanan: ang una, sa sala ug kamatayon; ang ulahi, sa pasaylo, pakig- uli ug kaluwasan. Bantayi nga gipadayag ni Pablo dinhi ang salang panulundon ug kamatayon dili gikan kang Eba o sa babaye, apan, sa iyang naturang hulagway: si Adan, ang karaang pagkatawo. Ang salang panulundon ug kamatayon dili lamang usa ka "kabilin" o erensya nga mahimong way apil ang kasal-anang personal, apan usa ka "panulundon" o "patrimonyo" nga makapahimong makasasala sa mata'g tawo. Ang atbang-hunahuna kang Adan mao si
Kristo. Siya ang bag-ong pagkatawo o bag-ong katawhan: usa ka gasa nga pinaagi kaniya ang grasya sa kaluwasan sa Ginoo miapaw alang sa daghan. Ebanghelyo: Mateo 4,1-11 L: Ang Ginoo maanaa kaninyo. K: Maanaa usab kanimo. P: Ang pagbasa gikan sa Santos nga Ebanghelyo sumala ni San Mateo. K: Himayaon Ikaw, O Ginoo. P: Unya, ang Espiritu midala ni Jesus sa kamingawan aron tintalon siya sa yawa. Human sa 40 ka ad-law ug gabii nga puasa, gigutom siya. Miduol dayon niya ang yawa ug miingon: "Kon anak ka sa Diyos, mandoi kining mga batoha nga mahimong pan." Apan si Jesus mitubag: "Ang kasulatan nag-ingon: dili sa pan lang nga mabuhi ang tawo kondili sa matag pulong nga isulti sa Diyos." Unya, si Jesus gidala sa yawa sa balaang syudad. Gipahiluna siya sa kinatas-ang bungbong sa templo ug giingnan: "Kon anak ka sa Diyos ambak, kay nag-ingon ang kasulatan: "Gihatagan sa Diyos ang iyang mga anghel ug kasugoan bahin kanimo. Sapwangon ka sa ilang kamot aron dili mapangos sa bato ang imong tiil. Si Jesus mitubag: "Apan nag-ingon usab ang kasulatan: Ayawg hagita ang Ginoo nga imong Diyos." Midala ni Jesus ang yawa sa taas kaayong bukid, mipakita niya sa tanang kahalangdon ug kanindot sa kanasuran sa kalibotan ug miingon: "Kining tanan akong ihatag nimo kon moluhod ka ug mosimba nako." Mitubag si Jesus: "Pahawa Satanas! Ang kasulatan nag-ingon: "Simbaha ang Ginoo imong Diyos ug siya ray alagari." Unya, gibiyaan siya sa yawa, ug nangabot ang mga anghel ug mialagad kaniya. Ang Ebanghelyo sa Ginoo. K: Daygon Ikaw, O Kristo. 5 Komentaryo sa Mateo 4,1-11: Husto nga tawgon kining ebanghelyo karon nga ang mga pagsulay kang Jesus, ug dili ang mga pagtintal kaniya. Kining mga pagsulay miabot human ipaila si Jesus nga Anak sa Dios, ug dayong pagsugod sa iyang pag-alagad, ang bag-ong eksodo nga sa umaabot magkalisud ug magkasakit. Si Jesus gisulayan na karon sa Espiritu nga maoy midala kaniya ngadto sa disyerto aron tintalon sa yawa, ang kaatbang sa Dios. Niining dramatikong presentasyon sa pagsulay ni Jesus, gipakita ni Mateo ang konprontasyon tali sa laraw sa Amahan ug sa laraw sa iyang kaatbang, ang yawa. Ang 40 ka adlaw sa kamingawan nagpahinumdom sa pagpuyo sa Israel didto sa kamingawan. Ang tulo ka mga pagtintal mao kini: (1) kinahanglang buhaton ni Jesus ang usa ka milagro nga sayon apan dili angay, nga motubag sa panginahanglanon sa pagkaon: ang ekonomiya sa katilingbanong kinabuhi; (2) Kinahanglang magpatighulog si Jesus kay luwason ra man siya sa mga anghel, usa ka hagit sa gahum sa kahitas-an nga iyang ipagtigbabaw ang iyang gahum sa kinaiyahan ug sa tawhanong pagmando: ang natad sa politika sa katilingbanong kinabuhi, ug (3) Madawat ni Jesus ang tanang gingharian sa yuta kung mosimba lamang siya sa kaatbang sa Dios, ug iyang bugtoon ang iyang pagkamasinugtanon sa iyang Amahan: ang papel sa relihiyon sa katilingbanong kinabuhi. Sa matag pakigbatok niya sa mga tintal, gikutlo ni Jesus ang Balaang Kasulatan nga gigamit usab sa yawa aron matintal siya. Sa batakang pagtan-aw, si Jesus gitintal kung magpabilin ba siyang mesiyas sumala sa linya ni David nga mimando pinaagi sa gahum, dungog uban sa
dali ug sayon nga mga solusyon sa mga sulirang tawhanon, o, siya ba ang Gisakit nga Sulugoon sa Dios nga mipas-an sa mga sala sa tanan, nga mopuyo sa panagway sa Ginoo diha sa hingpit nga pakighiusa sa mga pag-antos ug mga pakigbisog sa mga dinaugdaug ug mga gipadaplin sa tawhanong kahimtang. Ang iyang kadaugan batok niining mga pagsulay nagamantala nga ang iyang bug-os nga pagsugot ug pakighiusa sa kabubot-on sa Amahan magahatud usab kanato ngadto sa hingpit nga pakighiusa sa uban padulong sa tinuod nga kalingkawasan ug kaluwasan. Ang Simbahan sa Kabus, pinaagi sa mga Gagmayng Simbahanong Katilingban, taliwala sa panagtagbo sa Maayo ug Dautan, makatabang sa kadaugan sa Maayo pinaagi sa iyang pagpakigduyog sa mga kabus nga mingbatok sa pagkakalibutanon sa personal nga kadawo, katilingbanong kahakog, despotismo ug tiraniya. 6 Wali: Ang Simbahan sa Kabus, pinaagi sa mga Gagmayng Simbahanong Katilingban, taliwala sa panagtagbo sa Maayo ug Dautan, makatabang sa kadaugan sa Maayo pinaagi sa iyang pagpakigduyog sa mga kabus nga mingbatok sa pagkakalibutanon sa personal nga kadawo, katilingbanong kahakog, despotismo ug tiraniya. Sumadang Mensahe sa mga Pagbasa sa Dominggo Ang Simbahan sa Kabus: Konkretong Hulagway sa kabus ug sa ilang kahimtang Mga Puntos para sa Pamalandong/ Panawagan/ Hagit Ang Simba- han sa Kabus, pinaagi sa mga Gag- mayng Simbahanong Katilingban, taliwala sa panagtagbo sa Maayo ug Dautan, makatabang sa kadaugan sa Maayo pi- naagi sa iyang pagpakig- duyog sa mga kabus nga mingbatok sa pagkaka- libutanon sa personal nga kadawo, katil- ingbanong kahakog, despotismo ug tiraniya. Hinganli ang mga kasina- tian sa mga migranteng trabahador sa ubang nasud ug ang mga nilugdangan sa ilang pag- biya sa ilang mga banay nga nabilin. Hinganli ang mga aktu- wal nga mga balaod sa mga nasud nga nagpadalag mga migrant- eng traba- hador ug sa mga midawat nga pabor ug kontra sa mga katungod ug kaay- ohan sa mga migrante, sa migranteng buhat ug sa ilang mga pamilya. Unsaon kaha sa Simbahan paggiya sa mga migrante ug sa mga nasud nga nagpadala ug nagdawat kanila aron ilang masa- btan pag-ayo ang utlanan sa ego- ísmo ug kahakog sa daang pag- katawo ni Adan, ug sa gugma ug pagkaman- ggihatagon nga andam magpaka- sakit isip bag-ong pagkatawo diha ni Kristo? Unsaon kaha sa Simbahan pag- ebanghelisar sa mga estruktura sa katilingban?
Padayag sa Pagtoo P: Nagatoo ako... K: ...Sa Dios ang Amahan...ug sa kinabuhing walay katapusan. Amen. Mga Katilingbanong Pag-ampo P: Mga hinigugma kong mga igsoon, ibayaw nato karon ang atong mga hunahuna ug mga kasingkasing ngadto sa atong Ginoo diha sa pag-ampo, alang sa atong mga panginahanglanon, sa mga panginahanglan sa Simbahan ug sa kalibutan. Sa mata'g pag-ampo, motubag kita: T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang sa Simbahan: nga isip Simbahan sa Kabus sa tibook kalibutan, iya untang ipadayon ang pagsangyaw nga ang tinuod nga kaluwasan ug kalingkawasan gikan sa mga sala sa pagka-ako-akohon, personal nga kadawo ug katilingbanong kahakog makaplagan lamang diha sa mahigugmaon ug mapasayloong Krus ni Jesus . Mag- ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang sa atong Santo Papa Francisco I, sa mga obispo, pari, diyakono, kanilang nanagpuyo sa kinabuhing konsagrado ug sa tanang gitugyanan sa pag-amoma ug pagdumala sa Simbahan isip Katawhan sa Dios: nga ila untang ipadayon ang pagtukod sa mga estruktura sa pag-amoma ug pagpanalipod sa mga migrante, sa migranteng buhat ug sa ilang mga pamilya pinasikad sa batakang pagtoo nga ang tanan iya sa Dios ug buot niya nga kitang tanan moambit sa iyang gugma ug sa kabahandianon sa iyang mga binuhat, isip usa ka banay. Mag-ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang sa mga lideres sa kalibutan ug sa tanang gitugyanan sa pangagamhanan ug pagdumala sa mga butang sa kalibutan: nga ila untang ipahigayon ang mga reporma 7 sa balaod sa imigrasyon, ablihan ang mga utlanan sa kanasuran alang sa mga tawo ug sa buhat pinasikad sa priyoridad sa tawhanong dignidad, kaayohan sa pamilya ug sa mga katungod labaw pa kay sa mga butang alang sa merkado. Mag-ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang kanatong tanan: nga mangandam unta kita pag-ayo alang sa Semana Santa ug sa Dominggo sa Pagkabanhaw, pinaagi sa pagbag-o sa atong mga hunahuna ug kasingkasing nga pangitaon una sa tanan ang kaayohan sa uban, ug dili ang sa kaugalingon, subay sa atong pagsunod kang Kristo, ang Gisakit nga Sulugoon sa Dios ug Manluluwas sa iyang katawhan. Mag- ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang sa atong mga minahal sa kinabuhi nga milalin na: nga diha sa kapasayloan sa ilang mga sala, maila na unta ang pahulay nga dayon diha sa kasingkasing sa atong Ginoo ug Manluluwas, si Jesukristo. Mag-ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. L: Alang sa atong mga espesyal nga mga tinguha, sa kahilom sa atong tagsa-tagsa ka kasing-kasing, (mohilum kadiyot) .... Mag-ampo kita sa Ginoo. T: Ginoo, tabangi kami sa paghigugma kanimo diha sa pagkamasinugtanon ug kasakit. P: Ginoo, nagahangyo kami kanimo, ihatag kanamo kining among mga pangaliyopo ug bag-oha kami niining mga adlaw sa pag-ampo, pagpuasa, abstinensya ug penitensya. Kini among gipangayo pinaagi ni Kristo atong Ginoo. T: Amen.
LITURHIYA SA EUKARISTIYA Paghalad sa mga Gasa P: Dayegon ikaw, Ginoong Dios sa tanang kalibutan, kay gikan sa imong kamanggihatagon nadawat namo kining among gihalad kanimo, ang pan nga abut sa yuta ug ginama sa kamot sa mga tawo. Mahimo kini nga kalan-on sa kinabuhi alang kanamo. K: Daygon ang Dios hangtod sa kahangturan. P: Dayegon ikaw, Ginoong Dios sa tanang kalibutan, kay gikan sa imong kamanggihatagon nadawat namo kining among gihalad kanimo, ang bino nga abut sa yuta ug ginama sa kamot sa mga tawo. Mahimo kini nga ilimnon nga espirituhanon alang kanamo.' K: Daygon ang Dios hangtod sa kahangturan. P: Mga igsoon, pag-ampo kamo, aron ang ako ug ang inyong sakripisyo dawaton unta sa Dios nga Amahan, makagagahom sa tanan. K: Dawaton unta sa Ginoo ang sakripisyo gikan sa imong mga kamot; alang sa pagdayeg ug paghimaya sa iyang ngalan, alang usab sa atong kapuslanan ug sa tibuok niyang santos nga Simbahan. Pag-ampo Alang sa Mga Halad P: Ihatag kanamo, O Ginoo, ang hustong panahom, naga-ampo kami kanimo, sa among paghalad niining mga gasa alang kanimo, tungod kay uban niini among gisaulog ang pagsugod niining halangdon ug balaang panahon. Pinaagi ni Kristo among Ginoo. K: Amen. Prepasyo P: Ang Ginoo maanaa kaninyo. K: Maanaa usab kanimo. P: Ibayaw ang inyong mga kasingkasing. K: Amo nang gibayaw ngadto sa Ginoo. P: Magpasalamat kita sa Ginoong atong Dios. K: Angay ug matarong. 8 P: Angay ug matarung gayod, sibo ug makaluwas, kanunay ug sa tanang dapit nga magapasalamat kami kanimo, O Ginoo, santos nga Amahan, Dios nga tunhay ug makagagahum sa tanan, pinaagi ni Kristo among Ginoo. Sa iyang paghikaw sa iyang kaugalingon sulod sa hataas nga kap- atan ka mga adlaw nga walay yutan- ong pagkaon, iyang gibalaan pinaagi sa iyang pagpuasa kining sumbanan sa mga tulumanon sa Kwaresma, ug, sa iyang pagbalintuwang sa mga laang sa karaang bitin, gitudlo niya kanato ang pagpalagpot sa patubo sa malisya, aron, nga sa pagsaulog nga angayan sa Misteryo Paskuwal, makalabang unta kita, sa katapusan, ngadto sa walay kinutubang kasaulugang paskuwal. Ug busa, uban sa mga Anghel ug mga Santos sa langit, maga-awit kita sa imno sa pagdayeg, sama ra nga sa walay katapusan, kita moingon: Santos K: Santos, Santos, Santos nga Ginoo, Dios sa kagahuman. Puno ang langit ug yuta sa imong himaya. Osana sa kahitas-an. Dayegon ang nagaanhi sa ngalan sa Ginoo. Osana sa kahitas-an. Pag-ampo sa Eukaristiya (Human sa konsagrasyon, ang aklamasyon:) P: Kini ang misteryo sa pagtoo. K: Si Kristo namatay, Si Kristo nabanhaw, si Kristo mobalik nganhi. (Sa pagtapos sa Pag-ampong Eukaristiko, ang pari moingon:) P: Pinaagi kaniya, uban kaniya ug diha kaniya, gihatag nganha kanimo makagagahom nga Amahan, diha sa kahiusa sa Espiritu Santo ang tanang dungog ug himaya hangtod sa kahangturan. K: Amen. Rito sa Pangalawat P: Karon mag-ampo kita sa Amahan, atong gamiton ang mga pulong nga
gitudlo kanato sa atong Manunubos. K: Amahan namo, nga anaa sa mga langit, pagdayegon ang imong ngalan, umabot kanamo ang imong ginharian, matuman ang imong pagbuot dinhi sa yuta maingon sa langit. Ang kalan-on namo sa matag adlaw, ihatag kanamo karong adlawa ug pasayloa kami sa among mga sala, ingon nga nagapasaylo kami sa mga nakasala kanamo, ug ayaw itugot nga mahulog kami sa panulay hinonoa luwasa kami sa dautan. P: 'Mangayo kami kanimo, Ginoo, nga imo kaming luwason sa tanang dautan. Hatagi kami sa kalinaw niining panahona, aron, tinabangan sa imong kalooy, mahalikay kami kanunay sa sala ug mahilayo sa tanang kasamok, samtang nagapaabot kami nga malaumon sa pagbalik ni JesuKristo, among manunubos. K: Kay imo man ang gingharian/ ug ang gahom ug ang himaya/ hangtod sa kahangturan. P: Ginoong JesuCristo, nag-ingon ka sa imong mga Apostoles, "Ang kalinaw ibilin ko kaninyo, ang akong kalinaw ihatag ko kaninyo." Ayaw tan-awa ang among mga sala, kondili ang pagsalig sa imong Simbahan ug sibo sa imong kabubut- on hatagi kami sa imong kalinaw ug kahiusa, Ikaw nga buhi ug hari hangtod sa kahangturan. K: Amen. P: Ang kalinaw sa Ginoo sa kanunay maanaa kaninyo. K: Maanaa usab kanimo. P: Ipakita ta ang atong panag-inigsoonay. Kordero sa Dios K: Kordero sa Dios nga nagawatang sa mga sala sa kalibutan, kaloy-i kami. Kordero sa Dios nga nagawagtang sa mga sala sa kalibutan, kaloy-i kami. Kordero sa Dios nga nagawagtang sa mga sala sa kalibutan, hatagi kami sa kalinaw. Pangalawat P: Kini mao ang Kordero sa Dios nga nagawagtang sa mga sala sa kalibutan. Bulahan ang gidapit alang sa panihapon sa Ginoo. 9 K: Ginoo, dili ako angay nga mokalawat kanimo, apan ipamulong lamang ug mamaayo ako. Pag-ampo Human sa Pangalawat P: Mag-ampo kita: Human mabag-o pag-usab karon niining tinapay sa langit, nga nagpalambo sa pagtoo, nagpataas sa paglaum ug naglig-on sa gugma, naga- ampo kami, O Ginoo, nga makat-on kami sa pagkagutom kang Kristo, ang bugtong matuod ug buhing Tinapay, ug manlimbasog kami sa pagpuyo diha sa matag pulong nga nagagikan sa imong baba. Pinaagi ni Kristo atong Ginoo. K: Amen. Katapusang Bendisyon P: Ang Ginoo maanaa kaninyo. K: Maanaa usab kanimo. P: Moduko kita aron dawaton ang bendisyon sa atong Ginoo: Hinaut nga ang imong mga madagayaong panalangin, O Ginoo, naga-ampo kami, mokunsad unta nganhi sa imong katawhan, nga ang paglaum motubo unta taliwala sa mga katalagman, ang birtud malig-on diha sa mga tintal, ug ang walay katapusang kaluwasan matino gayud. Pinaagi ni Kristo atong Ginoo. K: Amen. P: Ug ang mga panalangin sa Dios nga makagagahum sa tanan: ang Amahan, ug ang Anak ug ang + Espiritu Santo, mokunsad unta diha kaninyo ug magpabilin diha kaninyo kanunay hangtud sa kahangturan. K: Amen. P: Panglakaw kamo sa kalinaw, ug himayaa ang Dios pinaagi sa inyong kinabuhi. K: Salamat sa Dios. Ubani si Fr. Ben Alforque, MSC sa Missionaries of the Sacred Heart sa iyang GOSPEL BREAK, hamubo apan makalingaw nga video mahitungad sa Ebanghelyo karong Dominggo. Bisitaha ang gospelbreak.wordpress. com. o pinagi sa inyong smartphone o tablet i-swipe kini nga QR code. G p a ti k s a C O M M U N I C A T I O N F O U N D A T I O N F O R A S I A k a u b a n s a M I S S I O N A R I E S O F T H E S A C R E D H E A R T i


Waray - Kalag Kasuratan - Soul Scriptures Mateo 11:28-30 "Kadi kamo ha akon, ngatanan kamo nga ginugul-an hin pagdara han iyo mabug-at nga mga paras-anon, ngan tatagan ta kamo hin pahuway. 29 Kuhaa an akon yugo ngan ibutang dida ha iyo, ngan pagtuon kamo ha akon kay malumo ako ngan mapinaubsanon ha kasingkasing; ngan hiaagian niyo an pagpahuway. 30 Kay masayon an yugo nga ihinahatag ko ha iyo, ngan magaanay an darad-on nga ipapapas-an ko ha iyo." Genesis 2:7 Niyan kinmuha an Ginoo nga Dyos hin tuna ngan naghimo hiya hin tawo; gininhawaan niya an irong han tawo ngan nabuhi an tawo. Genesis 34:2,3,8 Han paghikit-i kan Dina ni Siquem nga anak ni Hamor nga Hibeohanon, nga amo an punoan hito nga tuna, gindara ngan ginlugos hiya. 3 Kundi hinusayan hi Siquem kan Dina sanglit hinmigugma hiya ha iya ngan gintalinguha niya nga paghigugmaon hiya ni Dina. 8 Nagsiring hi Hamor kan Jacob, "Nahigugma hi Siquem nga akon anak han imo anak nga babaye; tugoti gad an akon anak hin pangasawa ha iya. Numero 21:4 Binmaya an mga Israelita han Bukid Hor ngan ginsulsog nira an dalan tipakadto ha Dagat Akaba, basi magligid hira han katunaan han Idumea. Kundi dida ha dalan nagnginurutob an mga tawo, Deuteronomio 4:29 Didto magbibiling kamo han Ginoo nga iyo Dyos; ngan hiaagian niyo hiya kon kinasingkasing an iyo pagbiling ha iya. Mga Maghurukom 16:16 Waray hunong an iya pagpinakiana ha iya adlaw- adlaw. Inuyaman ngan ginul-an na hi Samson han duro nga iya pagsinamok hiunong hini, 1 Samuel 18:1 Nahuman an hiruhimangraw nira Saul ug David. Katapos nar- uyag hin duro kan David hi Jonatan nga anak nga lalake ni Saul. Ginhig- ugma hi David ni Jonatan sugad han iya paghigugma ha iya ngahaw. 1 Hadi 1:29 Niyan nagsiring ha iya an hadi, "Nagsasaad ako ha imo pinaagi han buhi nga Ginoo nga nagtalwas ha akon tikang han ngatanan ko nga mga kakurian, 2 Hadi 4:27 kundi han pag-abot niya kan Eliseo yinmukbo hiya ha atubangan niya ngan kinaptan an iya mga tiil. Gin-iitirikwang na hiya ni Gihasi, kundi nagsiring hi Eliseo, "Pabay-i la hiya. Diri ka ba nakita nga mabidoon hin duro hiya? Ngan waray ako pagsumati hini han Ginoo." Job 7:11 Diri! Diri ako makakahilom! Nasisina ngan napupungot gud ako. Kinahanglan magyakan ako. Job 14:22 An iya la inaabat amo an kamaol-ol han iya kalugaringon nga lawas ngan an kaguol han iya kalugaringon nga hunahuna.
Job 19:1/2 Kay ano nga ginsasakit ako niyo pinaagi hin mga pulong? Job 27:1/2 Nagsusumpa ako pinaagi han buhi nga Dyos nga Labi Kamakagarahum nga nadiri paghatag ha akon hin katadungan ngan nagpapaantos han akon kinabuhi - Job 30:25 Waray ba ako pagtangis para han mga tawo nga nagkukuri ngan magmabidoon para hadton mga nagkikinahanglan? Salmo 6:3,4 An bug-os ko nga kinabuhi, lonlon kasakitan. Maiha pa ba, Ginoo, an imo ha akon pagtabang? 4 Pakadi, Ginoo, ngan ako talwasa; ha imo kalooy, ha kamatayon ako bawia. Salmo 7:1,2 Ginoo, akon Dyos, ako nadangop hin panalipod; Talwasa ako ngan bawia han mga nagbubukod, 2 bangin sugad hin liyon ako nira dad- on ha dapit nga waray makakatalwas ha akon, ngan didto ira ako paghunothunoton. Salmo 17:13 Kadi, O Ginoo, asdangi an akon mga kaaway ngan dag-a hira! Talwasa ako tikang han mga magraot pinaagi han imo ispada; Salmo 23:3 Hin bag-o nga kusog hi ako tinagan, ha matadong nga dalan ako gin-unhan; pagtuman niya han iya ginsaaran. Salmo 25:20 Panalipdi ngan talwasa ako; ipahirayo ako hin kapirdehan kay naayop ako ha imo hin pagpanalipod. Salmo 33:19 Ira mga kalag iya tatalwason, tikang han kaoripon han kamatayon; ngan iya ini hira pagbubuhion, ha mga panahon nga may-ada katgutom. Salmo 34:22 Kanan Ginoo nga mga surugoon han Ginoo manta hira tatalwason; diri gudman niya hira sisirotan an naayop ha iya nga panalipdan. Salmo 35:12,13 Binabalos nira hin maraot an maupay ko nga buhat ngan nagtuturaw gud ako. 13 Kundi nagbisti ako hin kamabidoon han kasakit nira; nag-antos pa ako hin pagpuasa; nag-ampo ako nga dinuko an akon ulo, Salmo 41:4 Siring ko, "Ginoo, ako nakasala, malooy ka ha ak' ngan ako tambala." Salmo 42:5 Kay ano nga masulob-on man ako? Kay ano nga nasasamok ako? Maglalaom ako han Dyos, ngan ha makausa pa pagdadayawon ko hiya, akon magtaralwas ngan akon Dyos. (Salmo 42:6,11; 43:5) Salmo 56:13 kay gintalwas mo ako tikang han kamatayon ngan tikang hin pagkapirde. Sanglit naglalakat ako ha atubangan han Dyos, dida han kapawa nga nalamrag han mga buhi. Salmo 69:10 Nagpapaubos ako ha akon ngahaw pinaagi hin pagpuasa, ngan gintatamay ako han mga tawo. Salmo 69:18 Pakadi ha akon ngan talwasa ako; bawia ako tikang han akon
mga kaaway. Salmo 86:13 Hin pagkadako han imo gugma nga waray pagkabalhin, ngan an akon kalag ha lubnganan waray mo igbilin. Salmo 97:10 An aton Ginoo nahigugma gudman hadton mga nagdudumot han karat-an; iya mga tawo pinananalipdan, binabawi ha magraot nga katawhan. Salmo 107:9 Mga inuuhaw'ya pinapatunga; mga ginugutom binubusog niya pinaagi'n mga kaupayan niya. Salmo 116:4 Niyan nagtawag ak' ngadto han Ginoo, "Intawon, Ginoo, talwasa gad ako!" Salmo 116:8 An Ginoo amo'n nagtalwas ha akon tikang han kataragman han kamatayon; iya ginpahiran mga luha nakon, ngan iya ginpugngan nga ak' pagpirdehon. Salmo 119:28 Hin mga kabidoan ako nadaog, sugad han imo mga saad tagi ako hin kusog. Salmo 120:2 Talwasa ako, O Ginoo, tikang han mga buwaon ngan mga maglingo! Salmo 121:7 Tikang han ngatanan mga kataragman, tatalwason ka han Dyos, pananalipdan. Salmo 124:7 Sugad mga tamsi nga nakabuhi na, tikang hadton bitik nagdakop ha ira. Adton bitik amo gud adton naruba, amo ini nga nagpakabuhi kita. Salmo 138:3 Han akon pagtawag imo ginbaton man, im' ak' ginpakusog han imo kakusgan. Mga Darahonon 6:32 Kundi waray gud buot an tawo nga nanlilibog. Gindadaot la niya ngahaw an iya kalugaringon. Mga Darahonon 22:25 Bangin ka makatuon han ira mga batasan ngan diri ka na makakahimo hin pagbaya hini. Jeremias 20:13 Pagkanta ngadto han Ginoo! Pagdayawa an Ginoo! Tinatalwas niya an mga gintatalumpigos tikang ha gahom han magraot nga mga tawo. Jeremias 31:25 Tatagan ko hin kalaksi ha lawas adton mga ginugul-an, ngan patatakasan ko hin pagkaon an ngatanan nga magluya na hin gutom. Ezequiel 13:20,21 Yana amo ini an igyayakan han Ginoo nga Dyos: "Napupungot ako han mga butok ha butkon nga ginagamit niyo dida han iyo tinguha hin pakakapot hin gahom han kinabuhi ug kamatayon. Ririksion ko ini tikang han iyo mga butkon ngan bubuhian ko an mga tawo nga iyo hinkakaptan. 21 Gigision ko an iyo mga panyo ngan pakakalagiwon ko an akon mga tawo tikang han iyo gahom ngan diri na
hira magagad ha iyo. Niyan makilala kamo nga ako amo an Ginoo. Mateo 10:28 Ayaw kamo kahadlok han makakamatay han lawas, kundi diri makakamatay han kalag; asay lugod kahadloki niyo an Dyos nga makakamatay han kalag ngan han lawas didto ha impyerno. Mateo 16:26 Ano ba an makukuha han tawo kon maangkon niya an bug-os nga kalibutan, kundi kawad-an hiya han iya kinabuhi? Waray gud! Waray niya sadang mahatag basi mabawi an iya kinabuhi. (Marcos 8:36,37) Mateo 22:37 Binmaton hi Jesus, " 'Kinahanglan higugmaon mo an Ginoo nga imo Dyos ha bug-os mo nga kasingkasing, ha bug-os mo nga kalag, ngan ha bug-os mo nga hunahuna.' Mateo 26:38 ngan nagsiring hiya ha ira, "Tugob hin kabidoan an akon kasingkasing nga haros ko ikamatay. Pabilin kamo dinhe ngan pagbantay upod ha akon." (Marcos 14:34) Marcos 12:30 Kinahanglan higugmaon mo an Ginoo nga imo Dyos ha bug-os mo nga kasingkasing, ha bug-os mo nga kalag, ha bug-os mo nga kusog.' Lucas 12:20 Kundi nagsiring ha iya an Dyos, 'Lurong ka! Kukuhaon na ha imo an imo kinabuhi hini gud nga gab-i; niyan, hin-o man in mag-aangkon hini ngatanan nga mga butang nga imo gintirok para ha imo kalugaringon?' " Lucas 21:19 Pagpadayon kamo hin kamakusog, kay hini nga paagi matatalwas an iyo mga kinabuhi. Juan 12:27 "Mabidoon gud ako yana, ngan ano an akon isisiring? Masiring ba ako, 'Amay ko, palabya anay ha akon ini nga takna'? Diri, kay amo ini an hinungdan nga kinmanhi ako, basi karawaton ko ini nga takna hin pag-antos. Mga Buhat 14:22 Ginparig-on nira an mga magtinuohon ngan gindasig nira nga magpadayon hira han ira pagtoo. Nagtutdo hira, "Kinahanglan mag- agi kita hin damo nga mga kakurian hin pagsulod han Ginhadian han Dyos." Mga Buhat 15:24 Nakabati kami nga may-ada mga tawo tikang han amon hugpo, nga kinmada ngan nakasamok ha iyo pinaagi han ira mga ginpamulong, bisan kon waray namon hira pagsugoa hin pagbuhat hini. 1 Mga Taga-Corinto 15:45 Kay nasiring an Kasuratan nga an syahan nga tawo, hi Adan, kinmarawat hin kinabuhi; kundi an kataposan nga Adan, amo hiya an Espiritu nga humaratag hin kinabuhi. 1 Mga Taga-Tesalonica 5:23 An Dyos nga nahatag ha aton hin kamurayaw, magsantos unta ha iyo ngan bantayan an iyo bug-os nga pagkatawo - an iyo espiritu, kalag, ug lawas, nga mawaray dum-it ngada han pag-abot han aton Ginoo Jesu-Cristo. Mga Hebreo 6:19 Ini nga paglaom amo an angkla han aton kinabuhi. Marig-
on ini ngan kasasarigan, ngan nakakatahos han biray han langitnon nga templo, ngadto han labi ka baraan nga sulod han templo. Mga Hebreo 10:39 Diri kita mga tawo nga matalikod ngan mawawara. Lugod, may-ada kita pagtoo, ngan natatalwas kita. Santiago 1:21 Sanglit bayai niyo an ngatanan nga mahugaw nga pamatasan ngan maraot nga panggawi. Pasakop han Dyos ngan karawta niyo an pulong nga iya igtanom ha iyo mga kasingkasing kay amo ini an makakatalwas ha iyo. Santiago 5:20 hinumdomi niyo ini: an bisan hin-o nga makapabalik hin usa nga makasasala tikang han iya maraot nga kinabuhi, magtatalwas han kalag han makasasala tikang han kamatayon, ngan pasasayloon in damo nga mga sala. 1 Pedro 1:9,22 kay kinakarawat niyo an tuyo han iyo pagtoo, nga amo an katalwasan han iyo mga kalag. 1 Pedro 1:22 Yana nga ginputli na niyo an iyo kalugaringon pinaagi han iyo pagtuman han kamatuoran, ngan nakaangkon na hin tinuod nga paghigugma han iyo igkasi mga magtinuohon, maghigugmaay kamo ha bug-os niyo nga kasingkasing. 1 Pedro 2:11 Kasangkayan ko, nahangyo ako ha iyo, sugad nga mga lumalangyaw ngan mga iginhalin nga bihag la kamo dinhe hini nga kalibutan! Ayaw kamo pagpadaog han lawasnon nga mga kaipahon, nga dayuday la nakikiaway han kalag. 1 Pedro 4:19 Sanglit an nag-aantos tungod nga kaburot-on ini han Dyos ha ira, kinahanglan nga magbuhat hin maupay, magtubyan hin hingpit han ira kalugaringon ngadto han ira Magburuhat nga dayuday nagtutuman han iya saad. 2 Pedro 2:7,8 Ginbawi niya ha karat-an hi Lot, usa nga matadong nga tawo, nga nagmasulub-on tungod han malaw-ay nga ginawian han masinupakon nga mga tawo. 8 Nag-ukoy hi Lot upod ha ira, ngan dako an iya gin-antos kon nakita ngan nabati hiya han ira magraot nga mga buhat. 3 Juan 1:2 Hinigugma ko nga sangkay, igin-aampo ko nga magmainuswagon ka unta han ngatanan mo nga mga butang, ngan nga magkaada ka maupay nga panlawas - sugad nga sayod ako nga maupay an imo espirituhanon nga kinabuhi. Pastor T. John Franklin Church of Salvation, Healing, and Deliverance COS-HAD.org


Ikaw ang akon Baganihan p a a n o a n g m g a b a t a m a k a b a t o s a C O V I D - 1 9 !
Ang paghimo sang "Ikaw ang akon Baganihan" Ang ini nga libro proyekto sang Inter-Agency Standing Committee Reference Group on Mental Health and Psychosocial Support in Emergency Settings (IASC MHPSS RG). Ang proyekto ginasakdag sang mga eksperto gikan sa mga katapo nga ahensya sang IASC MHPSS RG sa nagakalain-lain nga pungsod, rehiyon, kag bug-os nga kalibutan, kaupod sa mga ginikanan, tag-atipan, manunudlo, kag mga bata sa 104 ka mga pungsod. Isa ka global survey ang ginpatigayon sa Arabic, English, Italian, French kag Spanish para mausisa kag mahibaluan ang mental health kag psychosocial needs sang mga bata samtang nagalapta ang COVID-19. Ang balayan sang mga topiko nga ginapa-athag paagi sa isa ka sugilanon nga ginbasi sa mga resulta sang nasambit nga survey. Ginpaambit ang libro paagi sa pagsugilanon sini sa mga bata sa mga pungsod nga naapektuhan sang COVID-19. Ang feedback sang mga bata, ginikanan, kag tag-atipan gingamit para marepaso kag masibu sa tinion ang sugilanon. Masobra sa 1,700 ka mga kabataan, mga ginikanan, mga tag-atipan, kag mga manunudlo nagikan sa bilog nga kalibutan ang nag-ambit sang ila istorya kon paano nila napakigbatuan ang COVID-19 pandemic. Ginapasalamatan ang ini nga mga kabataan, ginikanan, tag-atipan, kag manunudlo sa ila pagpakigbahin sa survey nga nakabulig dihon sini nga sugilanon. Ini isa ka istorya nga ginhimo sang mga bata, para sa mga bata sa bilog nga kalibutan. Ini nga IASC MHPSS RG nagapasalamat kay Helen Patuck sa iya pagsulat sang sugilanon kag pagdibuho sang libro. ©IASC, 2020. Ini nga libro ginbantala sa idalum sang Creative Commons 3.0 IGO license (CC BY-NC-SA 3.0 IGO; Suno sa mga termino sini nga lisensya, ini nga libro sarang maliwat, mabadbad kag mabag-o, basta mahatagan sang nagakaigo nga pagkilala ukon citation.
Pamuno Ang "Ikaw ang akon Baganihan" isa ka libro nga ginsulat para sa mga bata sa bilog nga kalibutan nga naapektuhan sang paglapta sang COVID-19. Ang "Ikaw ang akon Baganihan" dapat pagabasahon sang ginikanan, tag-atipan ukon manunudlo upod sa mga bata ukon isa ka gamay nga grupo sang mga bata. Wala ginapanugyan nga basahon sang mga bata ang ini nga libro nga wala sang giya sang ginikanan, tag-atipan ukon manunudlo. Ang gindugang nga giya nga ginatig-ulohan "Mga Buluhaton para sa mga Baganihan" (nga igabantala sa palaabuton) nagatanyag sang bulig para mapatpat ang mga topiko nahanungod sa COVID-19, agud mabuligan ang mga bata sa pagdala sang ila balatyagon kag emosyon. Ini nagatanyag man sang dugang nga mga hilikuton para sa mga bata suno sa kaundan sang libro. Mga Paglubad Ang Reference Group mismo ang magapatuman sa paglubad sa Arabic, Chinese French, Russian, kag Spanish. Magpakig-angot sa IASC Reference Group for Mental Health and Psychosocial Support (MHPSS) para sa pagpatigayon sang paglubad sa iban nga mga pulong. Ang tanan nga mga kompleto nga badbad ibutang sa website sang IASC Reference Group. Kon ikaw maghimo sang isa ka paglubad ukon adaptasyon sini nga Obra, palihog talupangda nga: • Wala ginatugutan nga magdugang sang imo logo (ukon sang imo ahensya) sa produkto. • Sa kaso sang adaptasyon, (i.e., pagbaylo sang teksto ukon imahe), ang paggamit sang IASC logo ginadumilian. Sa bisan ano nga sahi sang paggamit sini nga Obra, wala dapat nagapahayag nga ang IASC nagatib-ong sang bisan ano nga organisasyon, produkto, ukon serbisyo. Dapat gawaran sang lisensya ang imo paglubad ukon adaptasyon sa idalum sang kaangay ukon katumbas sang Creative Commons license. CC BY-NC-SA 4.0 ukon 3.0 ang ginapanugyan para sini nga katuyuan. Ini ang lista sang mga nagasantu nga lisensya: ble-licenes Dapat idugang ang mga masunod nga disclaimer nahanungod sa lenguahe sang paglubad: "Ini nga paglubad/adaptasyon wala ginhimo sang Inter-Agency Standing Committee (IASC). Ang IASC wala sang salabton sa kaundan ukon katul-id sini nga paglubad. Ang orihinal nga edisyon sa Ingles "Inter-Agency Standing Committee. My Hero is You: How Kids Can Fight COVID-19! Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO amo ang kabigon nga matuod nga edisyon.
Ginakabig ni Sara nga baganihan ang iya iloy tungod sya ang labing maayo nga nanay kag pinakasampaton nga siyentista sa bilog nga kalibutan. Ugaling bisan ang nanay ni Sara wala gid sang matukib nga bulong para sa coronavirus. "Ano ang hitsura sang COVID-19?" pamangkot ni Sara sa iya iloy. "Ang COVID-19, ukon ang coronavirus, tam-an ka gamay gani, indi ini naton makita," siling sang iya iloy. "Apang galapta ini sa mga pag-ubo kag pag-atsi sang mga tawo nga nagamasakit, kag kon makatandog sila sa tawo ukon sa mga butang sa ila palibot. Ang mga tawo nga may ara coronavirus ginahilanat kag ginaubo kag kon kaisa nabudlayan nga mag-ginhawa." "Te indi bala naton mabatuan ini tungod indi naton makita?" pamangkot ni Sara. "Mabatuan man naton ini," siling sang iloy ni Sara. "Amo gani kinahanglan nga indi ka sini matapikan, Sara. Ang virus makaapekto sa nagakalain-lain nga mga tawo, kag kada isa sa aton makabulig batu sini. Pinasahi ang mga bata kag sarang man sila makabulig. Kinahanglan magpabilin ka nga hilway sa sakit para sa aton tanan. Kinahanglan ko ikaw nga mangin baganihan ko."
Sang naghigda si Sara sa iya kama sina nga gab-i, indi gid niya mabatyagan nga baganihan siya. Natublag gid siya. Luyag niya magkadto sa eskwelahan ugaling sirado ini. Luyag niya makita ang iya mga abyan pero makatalagam. Luyag ni Sara nga ang coronavirus maguntat na sa pagpahadlok sa iya. "Ang mga baganihan may mga gahum" siling niya sa iya kaugalingon samtang ginapiyong ang mga mata sa pagtulog. "Ano ya ang akon?" Sa hinali, may mahinay nga tingug nga naghutik sang iya ngalan sa kadudulman. "Sin-o ina?" hutik man ni Sara. "Ano kinahanglan mo para mangin isa ka baganihan, Sara?" pamangkot sang tingug sa iya. "Kinahanglan ko mahambalan ang tanan nga mga bata sa bug-os nga kalibutan kon paano nila mapangapinan ang ila kaugalingon para mapangapinan man nila ang iban..." siling ni Sara. "Ti, kinahanglan mo nga mangin ano?" pamangkot sang tingug. "Kinahanglan ko sang isa ka butang nga makalupad, may daku nga tingug... kag makabulig gid sa akon!" Dungan sa mabaskog nga tunog, may nagtuhaw sa sanag sang bulan...
"Ano ikaw?" hangos ni Sara. "Ako si Ario," siling niya. "Wala pa ako sing nakita nga Ario halin sang una," siling ni Sara. "Sus, yari lang gid ako diri sadto pa," siling ni Ario. "Halin ako sa imo tagipusuon." "Kon updan mo ako... sarang ko na mahambalan ang tanan nga mga bata sa bug-os nga kalibutan nahanungod sa coronavirus!" siling ni Sara. "Sarang na ako mangin baganihan! Apang dali lang, Ario, hilway bala kita magpanakayon bisan pa may coronavirus sa palibot? "Ina kon upod mo ako, Sara," siling ni Ario. "Wala sang makahalit sa imo kon upod mo ako."
Gani naglumpat si Sara sa likod ni Ario kag naglupad sila pagwa sa bintana sang iya hulot, pakadto sa langit sina nga gab-i. Naglupad sila pakadto sa mga bitoon kag nagtamyaw sa bulan.
Sang pagbutlak ka adlaw, naghugpa sila sa ika matahum nga disyerto malapit sa mga pyramid, kon sa diin may grupo sang mga bata nga nagahampang. Masadya sila nga nagsinggit kag nagpaypay kanday Sara kag sa iya Ario. "Maayo nga pag-abot, ako si Salem!" singgit sang isa ka bata. "Gaano kamo diri? Ginakasubo ko, indi kami makapalapit gid, kinahanglan naton maglayuay sang indi magnubo sa isa ka metro. "Amo gani nga nagkadto kami diri!" sabat ni Sara. "Ako si Sara kag ini si Ario. Nahibaluan bala ninyo nga may ikasarang ang mga bata nga pangapinan ang ila mga kasilingan, mga abyan, mga ginikanan, kag mga lolo kag lola sa coronavirus? Kinahanglan naton nga..." "Manghugas sang aton mga kamot sang tubig kag habon!" siling ni Salem nga nagayuhom. "Nahibaluan man namon ina, Sara. Sa siko namon kami naga-ubo kon kami nagamasakit kag nagapaypay na lang kami sang kamot sa mga tawo sa baylo nga magkamustahanay. Ginatinguhaan namon magpabilin sa sulod sang balay apang, nagaginutok kami sa amon syudad, indi tanan nagapabilin sa sulod sang balay. "Hmm, basi makabulig ako dira," siling ni Ario. "Indi nila makita ang coronavirus, apang... makita nila ako! Sakay diri, pero palihog magpungko kamo sa tagsa ka pihak sang akon mga pakpak - indi magnubo sa isa ka metro ang kaluyuon nila nga duha"
Naglupad si Ario pakadto sa langit upod sakay si Salem kag Sara sa duha niya ka pakpak. Naglupad siya sa bug-os nga banwa kag nagsugod sang ngurob kag kanta! Nagsinggit si Salem sa mga bata sa mga dalanun: "Pauli, hambali ang inyo pamilya, mas hilway kita sa sulod! Maatipan naton sang labing maayo ang kada isa paagi sa pagpabilin sa sulod sang aton balay!" Natingala ang mga tawo sa ila nakita. Ginpaypay nila ang ila mga kamot kag nagsugot nga magpabilin sa ila mga balay.
Nagpatimbo-ok si Ario sa kalangitan. Nagsiyagit si Salem sa kalipay. Didto sa babaw sang mga panganud, maynagalupad man nga eroplano, kag ang mga pasahero nagtulok sa ila nga may daku nga katingala. "Sa gilayon, maga-untat na byahe ang mga tawo," siling ni Salem. "Paga-siraduhon na ang mga dulunan sa bugos nga kalibutan, kag dapat magpabilin kita kaupod ang mga tawo nga aton ginapalangga. "Daw kadamo na sang mga butang nga nagbaylo," siling ni Sara. "Nagakahadlok ako kon kaisa." "Makakululba kag makalilibug ang pagbaylo sang mga butang, Sara," siling ni Ario. "Kon makabatyag ako sang kahadlok, nagaginhawa ako sang mahinay kag nagabuga sang kalayo!" Nagbuga si Ario sang daku nga bola sang kalayo! "Paano ninyo ginapatawhay ang inyo kaugalingon kon makabatyag kamo sang kahadlok?" pamangkot sa ila ni Ario.
"Ginapanumdom ko ang tawo nga makapangapin sa akon." sabat ni Sara. "Ako man, ginapanumdom ko ang tanan nga tawo nga makapangapin sa akon kaangay sang akon lolo kag lola," siling ni Salem. "Nahidlaw ako sa ila. Indi ko ugaling sila mahakos kay sarang ko sila malatnan sang coronavirus. Sa kinaandan, ginakadtuan namon sila kada semana, apang indi na kami makakadto sa ila subong bangud kinahanglan namon sila pangapinan." "Sarang mo bala sila matawgan?" pamangkot ni Sara sa iya abyan. "Huo syempre!" Sabat ni Salem. "Gatawag sila sa akon kada adlaw kag gina sugiran ko sila sang tanan namon nga ginahimo sa balay. Nagasadya dayon ang akon balatyagon kag amo man sa ila. "Kinaandan lang nga mahidlaw kita sa mga tawo nga indi naton mabisitahan subong nga panahon," siling ni Ario. "Nagapakita lamang ina sang aton pagpalangga sa ila. Malingaw ayhan kamo kon makilala ninyo ang iban pa nga mga baganihan?" "Huo, palihog!" siyagit nanday Sara kag Salem. "Maayo, ang akon abyan nga si Sasha may ara pinasahi nga gahum," siling ni Ario. "Dali na!"
Kag naglupad sila paidalum kag naghugpa sa isa ka gamay nga barangay. May isa ka bata nga babayi nga nagapamuksi sang bulak sa gwa sang ila balay. Sang iya nakit-an si Ario kag ang mga bata nga nagasakay sa iya pakpak, nagkadlaw siya. "Ario!" singgit niya."Dapat kita magdistansiya sang isa ka metro, gani hakson ko lang ikaw sa hangin! Naga-ano kamo diri? "Nabatyagan ko ang imo hakus, Sasha," siling ni Ario. "Nalipay ako mahambal naton ang mga tinaga kag mapakita naton sa hulag ang aton pagpalangga. Luyag ko nga mahibaluan sang akon mga abyan ang imo gahum." "Ha? Ano ang akon gahum? pamangkot ni Sasha. "Sang may nagmasakit sa imo pamilya, nagapabilin ka lang sa inyo puluy-an agud indi mo malapta ang coronavirus sa iban," siling ni Ario. "Huo, nagamasakit ang akon amay, kag nagatinir siya sa sulod sang iya kwarto tubtub siya mag-ayo," siling ni Sasha.
"Apang indi man mabudlay gid a! Nagahampang man kami, nagaluto, naga atipan sang amon garden, kag ululupod nga nagakaon. Nagaehersisyo kami nga magulutod kag kami nagasinaot man. Nagabasa kami sang mga libro kag padayon ako nga nagatuon kay kon kaisa, nahidlaw ako mag-eskwela. Ang pagpabilin sa balay daw kasaw-a sang sugod pa lang, apang naanad naman kami subong. "Indi ina mahapos himuon, Sasha," siling ni Ario. "Nagapangita ka sang paagi agud mangin masadya kamo samtang nagapabilin sa inyo puluy-an. Gani, para sa akon ikaw isa ka baganihan!" "Naga away man kamo sang imo pamilya?" pamangkot ni Salem. "Kon kaisa, nagaaway man kami," sabat ni Sasha. "Kinahanglan sang dugang nga pasensya kag paghangup sa tagsa tagsa, kag maabtik nga pagsambit sang "I'm sorry." Amo ina ang matuod nga gahum, bangud makapahaganhagan ina sang aton ginabatyag. Kon kaisa, kinahanglan ko man ang tion para sa akon kaugalingon. Luyag ko magkanta kag magsaot nga nagaisahanon! Kag kon kaisa, ginatawgan ko man ang akon mga abyan..." "Apang, Ario, paano ang mga tawo nga malayo sa ila puluy-an ukon wala sang balay?" pamangkot ni Sara. "Maayo ina nga pamangkot, Sara," siling ni Ario. "Dali, aton tukibon."
Nagpaalam sila kay Sasha kag naglupad liwat. Mainitinit ang dapya sang hangin sang sila nag hugpa sa isa ka pulo.
Nakit-an nila didto ang isa ka kampo nga puno sang tawo. Nakita sila sang isa ka bata nga babayi kag nagpaypay sa ila. "Hi Ario, nalipay ako nga makita ka liwat!" siling sang bata. "Naga-distansya kami sang isa ka metro sa tagsa-tagsa, gani indi na ako maghalin diri sa akon nahamtangan samtang nagasugilanon sa imo. Apang luyag ko makilala ang imo mga abyan! Ako si Leila." "Hi Leila! Ako si Sara, kag ini si Salem," sabat ni Sara. "Nahangpan ko nga ginatinguhaan mo nga pangapinan ang imo kaugalingon batok sa coronavirus. Ano pa gid ang inyo ginahimo?" "Masami kami nagapanghugas sang amon mga kamot gamit ang habon kag tubig!" sabat ni Leila. "Sa inyo siko man kamo naga-ubo?" pamangkot ni Salem. "Paano? Pwede mo bala ina mapakita sa amon?" sabat ni Leila. Gani ginpakita ni Salem. "Ginatinguha namon nga mangin maisog, apang may isa gid ka bagay nga gatublag sa akon," siling ni Leila. "Pwede ko bala ini masugid sa inyo? May nabatian ako nga may nagmasakit kag napatay. Nahadlok gid ako. Sarang gid man bala mapatay ang tawo bangud sa coronavirus?
Nag-ginhawa si Ario sang madalum kag nagpungko. "Huo, mga bata nga baganihan, makatilingala matuod," paathag ni Ario. "Ang iban nga tawo wala man sang ginabatyag nga masakit, apang ang iban nagamasakit sang malala kag ang iban nagakapatay. Gani kinahanglan nga halungan gid naton ilabi ang mga tigulang, kag ang mga may masakit na nga daan, kay basi maglala pa gid ang ila sakit. Kon nagakabalaka kag nagakahadlok kita kon kaisa, makabulig kon kita magpanumdom sang isa ka hilway nga lugar. Gusto nyo nga tilawan ta?" Ang tanan nagpasugot, gani ginhambalan sila ni Ario nga magpiyong kag magpanumdom sang isa ka lugar nga sila tanan nakabatyag nga hilway sa katalagman. "Panumduma ang isa ka hitabo ukon tion nga nga nabatyagan mo nga luwas ka sa katalagman," siling ni Ario. Dayonm, ginpamangkot niya sila kon ano ang ila nakit-an, ano ang ila nabatyagan, kag kon ano ang ila nasimhotan sa lugar nga hilway sila. Namangkot man siya kon may isa ka espesyal nga tawo nga luyag nila agdahon sa ila hilway nga lugar kag kon ano ang buot nila sugilanonan didto. "Sarang ninyo kadtoan sa hilway nga lugar nga ina kon kamo makabatyag sang kasubo ukon kahadlok," siling ni Ario. "Amo ina ang inyo gahum, kag sarang ninyo ina ipakig-bahin sa inyo mga abyan kag pamilya. Panumdumon ninyo nga palangga ko kamo, kag madamo nga tawo ang nagapalangga man sa inyo. Makabulig pa gid ina."
Siling ni Leila, "Sarang naton amligan ang tagsa-tagsa." "Husto ina, Leila," siling ni Ario. "Sarang naton amligan ang tagsa-tagsa, bisan diin kita. Gusto mo mag-upod sa aton ulihi nga kaladtuan?" Nagpamat-od si Leila nga mag-upod kay Ario kag sa mga bag-o niya nga mga abyan. Nalipay si Sara nga nag-upod si Leila bangud iya nahibaluan nga kon kaisa nagakinahanglan nga mag-buligay ang tagsa-tagsa. Naglupad sing mahipos, wala sang nagasugilanon, apang nahibaluan ni Leila nga naga-ulikid gid siya sang iya mga abyan.
Nakita nila ang mga bukid nga natabunan sang niyebe. Kag si Ario naghugpa sa isa ka gamay nga banwa. May pila ka mga bata nga nagahampang sa kilid sang sapa. "Ario!" singgit sang isa nga nagapaypay sa iya. "Kamusta, Kim," siling ni Ario. "Sara, Salem, Leila, gusto ko nga makilala ninyo ang akon mga abyan nga nag-ayo na sa coronavirus." "Daw ano bala ina?" pamangkot ni Salem. "Gin-ubo ako kag nagbatyag sang sobra nga kainit sang lawas kon kaisa. Nagbatyag man ako sang tuman nga kakapoy. Wala man ako gana maghampang sang pila ka adlaw," siling ni Kim. "Apang nagtulog ako sang maayo kag gintatap gid ako sang akon pamilya. Ang iban namon nga mga ginikanan kag mga lolo kag lola gindala gid sa ospital. Ang mga doktor kag nars nangin mabuot sa ila, kag ang mga tawo sa amon komunidad nagbulig man sa amon nga nabilin sa balay. Pagligad sang pila ka semana, nag-ayo kami tanan."
"Abyan ako ni Kim," siling sang isa ka bata. "Kag ang iya coronavirus wala gid nakapabag-o sang amon pag-abyanay - bisan pa nga indi kami makaupdanay. Wala ako nag-untat sa pagpalangga sa iya kag nalipay ako nga makahampang naman kami liwat!" "Kon kis-a, ang pinakaimportante nga sarang naton mahimo sa aton mga abyan amo ang pag-amlig sa isa kag isa," siling ni Ario. "Bisan pa nagakinahanglan ini nga magpalayo anay kita sa isa kag isa sang makadali."
"Sarang man namon ina mahimo para sa isa kag isa," siling ni Leila. "Kag magaabot ang adlaw nga liwat naman kita makahampang kag makabalik sa aton eskwelahan pareho sang kinaandan," sugpon ni Salem. Tion na agud magpauli, kag tion na agud magpaalam si Sara sa iya mga bag-o nga mga abyan. Nangako sila nga indi nila pagkalimtan ang ila pag-updanay. Nasubuan si Sara nga basi indi sila anay magkit-anay. Apang naghagan-hagan nga nadula ang iya kasubo sang nadumduman niya ang ginsiling sang abyan ni Kim. Indi buot silingon nga mag-untat ang imo pagpalangga sa isa ka tawo kon indi mo na sya makit-an.
Gindul-ong sila ni Ario sa ila mga puluy-an, kag ginhulat niya nga matulugan si Sara bag-o niya ini bayaan. "Sarang bala naton ini mahimo naman bwas?" pamangkot ni Sara sa iya. "Indi Sara, tion na nga mag-upod ka sa imo pamilya," sabat ni Ario. "Dumduma ang aton sugilanon. Matipigan naton ang aton mga pinalangga pinaagi sa masami nga paghugas sang aton mga kamot kag pag pabilin sa puluy-an. Ari lang ako pirmi sa imo luyo. Pwede gid kita pirmi mag-updanay kon ginapanumdom mo kag magkadto ka sa imo hilway nga lugar." "Ikaw ang akon baganihan," hutik ni Sara. "Ikaw man, ang akon baganihan, Sara. Baganihan ikaw sa tanan nga nagapalangga sa imo," siling ni Ario.
Natulogan si Sara kag sang nagbugtaw siya sang madason nga adlaw, wala na si Ario. Gani ginpanumdom niya ang iya hilway nga lugar agud mag sugilanon sa iya, kag gindrowing ang tanan niya nga natun-an sa ila panglugayawan. Dali-dali nga ginsugiran niya ang iya iloy sang iya nahibaluan kag ginpakita ang iya gindrowing. "Sarang naton mabuligan ang mga tawo agud mangin hilway sa sakit, Nay." siling niya. "Madamo ako sang nakilala nga mga baganihan sa akon panglugayawan!" "Husto ikaw Sara!" siling sang iya iloy. "Madamo sang baganihan nga naga-amlig sa mga tawo batok sa coronavirus, pareho sang mabuot nga mga doktor kag nars. Apang imo ako ginpahanumdum nga kita tanan sarang mangin baganihan, sa kada adlaw, kag ang akon labing dalayawon nga baganihan, ikaw."