Si Lukas nga Ebanghelista usa ka mananambal nga Sirio. Nahimo siyag kristyano siya sa dihang mibiya sa Jerusalem ug Caesarea ang unang mga misyonaryo, aron pag- sangyaw sa Ebanghelyo latas sa mga utlanan sa kanasoran sa mga Judio. Sukad niad- tong higayona, mibiya siya sa iyang dapit ug mikuyog kang Pablo, ang Apostol. Miabot siya sa Roma, ang giila kaniadto nga ulohang siyudad sa kalibotan, ug mipuyo siya didto og duha ka tuig. Didto, nahimamat niya si Pedro ug Marcos nga, niadtong higayona, nagwali ngadto sa mga kristyano sa Roma. Sa pagsulat niya sa iyang Ebanghelyo, aduna nay nahiunang mga sinulat mahitu - ngod sa mga buhat ug mga milagro ni Jesus nga iyang gigamit sa iyang pagsulat. Gigamit usab kini ni Marcos ug Mateo sa ilang tagsatagsa ka ebanghelyo. Apan sa iyang mga panaw, nakatigum usab siyag ubang mga sugilanon nga gisaysaykan sa unang mga tinun-an ni Jesus. Kining maong mga sugilanon nga kinutlo gikan sa karaan na kaayong mga simbahan sa Jerusalem ug sa Caesarea. Ingon niini ang kahimtang sa unang duha ka mga kapitolo sa iyang Ebanghelyo, diin naghisgot bahin sa pagkatawo ni Jesus, nga tingali kinutlo gikan sa mga taho ni Maria mismo nga inahan ni Jesus. Si Lukas nagtubo sa Griyegong kultura ug nagsulat alang sa mga Griyego tigbasa. Wala niya ilakip ang pipila ka detalye sa Ebanghelyo ni Marcos, ilabina gayod ang detalye nga naghisgot bahin sa mga balaod ug mga batasan sa mga Judio, nga lisod kaayo sabton sa iyang magbabasa. Sa iyang Ebanghelyo, gipadayag ni Lukas ang gahom sa pagpakig-uli sa katawhan ngadto sa ilang Diyos ug ngadto sa usag usa. Mao kini ang hinungdan nganong giha- tagan niyag igong gibug-aton ang mga sambingay sa pasaylo ug kaluoy. Gipang - himaraot niya ang salapi nga maoy hinungdan sa pagkabahinbahin sa katawhan. Sa samang paagi, gipakita ni Lukas ang talagsaong pagtagad nga gihatag ni Jesus sa mga kababayen-an, sa mga kabos ug sa tanang sinalikway sa kalibotan. (PAGE 121)
LUCAS 1 Ang Pasiunang Bahin 1 Daghan na ang nakasaysay 1 bahin sa mga butang nga nahita- bo dinhi kanato. 2 Gisulat nila ang mga gitaho sa unang mga saksi ug mga alagad sa pulong. 3 Apan human sa ma binantayong pagsusi niining tanan, sukad pa sa sinugdan tungod sa hing- pit kong kasinatian, nahunahunaan ako nga angayan lamang nga isulat ki ni sa maayong pagkahan-ay alang ka nimo, halangdong Teofilo. 4 Sa ingon, masayran nimo ang mga ka - ma tuoran sa gitudlo kanimo. Gipahibalo ang Pagkatawo ni Juan nga Magbubunyag 5 Sa panahon ni Herodes, hari sa Judea, may usa ka pari nga ginganlag Zacarias nga kaliwat sa parianong la - 1.1 Ang Lucas gipa hinungod kang Teo - filo, kristyano nga may arang. Sumala sa naan - dan adtong panahona, gihatag kaniya ni Lucas ang sinulat, aron siyay mogasto sa paghimog mga kopya nga magamit sa mga kristo hanong katilingban. Ang Buhat sa mga Apostol gipa - hinungod sab ni Lucas kang Teofilo. Sumala ni Lucas, nangunay siya pagsusi kon ang mga istorya nga gigamit niya sa Ebang - helyo tinuod ba. Apan duna pay mas impor- tanti: Na am gohan ni Lucas nga ang pag-anhi ni Jesus, makausab sa kasaysayan sa kalibo- tan. May dag hang higayon nga giisip nato nga ang kristo hanong pagtoo dalan alang sa kalu- wasan sa atong kalag, o alang sa langit o pag- sagubang sa kalisdanan sa kinabuhi. Nalimot ta nga si Cristo mianhi aron pagluwas sa kali- botan ug dili lang sa mga kalag. 5. Sa panahon... (b. 5). Kata po sang hari si He ro des sa mga Judio. pag kamatay niya, nawad-ag awto nomiya ang Juda. Kay ang Di - yos misaad man nga dili niya talikdan ang na - sod sa mga Judio, napakyas ang iyang plano o dunay bag-ong hitabo nga motumaw. Apan magsugod ni sa ubos ug dili daling makita sa mga sikat ug ma pa hitas-on. Pari si Zacarias. Alang sa mga Judio, ang pag kapari katungod nga masu nod sa pamilya. Dunay pipila ka pamilya sa mga pari nga gita- wag og mga kaliwat ni Aaron. Ang tanang lalaki ining mga pamilyaha mga pari sukad sa lainlaing ka liwatan. Sa gitakdang panahon mo adto sila sa templo sa Jerusalem aron pag- tuman sa ilang katungdanan, apan human ini motrabaho sila sama sa ubang lungsoranon. Apan wala... (b. 7). Sama siya ni Sara, Re - becca ug Raquel, ang nailang katigu langan sa mga Judio; ingon man si Ana nga inahan ni pro peta Samuel. Nahitabo ni aron ang gahom 122 ray ni Abias. Kaliwat usab sa paria- nong banay ni Aaron ang asawa niini nga si Isabel. 6 Silang duha nagpuyog matarong nga kinabuhi atubangan sa Diyos ug naglakat gayodsila subay sa mga balaod ug kasugoan sa Ginoo. 7 Apan wala silay anak kay landay man si Isabel ug tigulang na kayo si - lang duha. 8 Samtang nagtuman si Zacarias sa iyang katungdanan sa pagkapari atu - bangan sa Diyos, sumala sa batasan nga gisunod sa mga pari, 9 natunong kaniya ang talagsaong luna nga mao ang pagsulod sa santwaryo aron pag- sunog og insenso. 10 Ug samtang iyang gisunog ang insenso didto sa halaran sa santwaryo, ang panon sa katawhan nag-ampo sa gawas niini. 11 Unya usa ka anghel ang mitungha sa Diyos mapadayag sa mga mapa ubsanon ug tinamay (1 Sam 1). Gidungog... (b. 13). Nangandoy si Zacarias og anak nga lalaki, apan nawad-an nag pag - laom. Hinuon sa Templo nag-ampo siya nga luwason unta sa Diyos ang ilang katawhan, ug gidungog ang iyang pag-ampo. Dili siya... (b. 15). Ingon ini ang paagi sa mga Judio sa paghalad sa ilang kaugalingon sa Diyos: dili nila putlan ang buhok, dili moinom og ilim nong maka hubog, ug mopalayo sila sa mubong panahon sa kami ngawan (Num 6). Gi ta wag silag mga Nazir. Apan may purohan nga ang mga anak ni Zacarias, Nazir nang daan gikan pa sa saba - kan sa inahan hangtod sa kamatayon. Ingon sab ini si Samson (Mag 13:13). Ang naila na nga si Juan ang Magbubunyag, nakadawat sa misyon sa pagsangyaw og paghinulsol. Ang kinabuhi nga iyang gipuy-an yano ug hingpit kaayo (Mc 1:6). Niining bahina, sukwahi siya ni Jesus, nga nag puyo sama sa ubang tawo; wala gani niya papua saha ang iyang mga tinun-an (Lc 7:33-34). Hinuon panagsa nagpuasa pod si Jesus, sama adtong didto siya sa kamingawan. Unya, gipaila sa Anghel kinsa si Juan nga anak ni Zacarias: Mag-una siya sa agianan pa - dulong sa Ginoo sa Espiritu ug sa ga hom ni propeta Elias. Sa kasulatan, dihang gibayaw si Elias pi na agi sa nagkalayo nga karwahe pa - ingon sa kahitas-an (2 H 2:11), daghag pangu - tana ang mga Judio ba hin ini. Nagto o sila nga sama sa una niyang pag-anhi, panahon sa ilang kalisdanan, mobalik sab siya gikan sa la - ngit sa dili pa moabot ang Me siy as aron pag- pabalik sa katawhan ngadto sa Diyos. Ang buot ipasabot sa teksto: dili mobalik si Elias gikan sa langit sama sa gihisgotan sa Mal 4:23 kondili, si Juan nga Magbubunyag nagli-
123 ug nagtindog sa tuong bahin sa altar sa mga halad. 12 Sa pagkakita ni Sa - ca rias sa anghel, nalibog siya, ug da - yun mibati og dakong kahadlok. 13 Apan ang anghel miingon kaniya: "Ayawg kahadlok, Zacarias, kay gi - dungog ang imong pag-ampo. Ma - nganak ang imong asawa nga si Isabel og batang lalaki. Nganli siyag Juan! 14 Molipay ug mopahimuot siya kani- mo ug daghan ang magmaya sa iya un yang paghimugso. 15 Mabantogan siya atubangan sa Ginoo. Ug dili siya moinom og bino, ni moinom og bisag unsang makahu- bog nga ilimnon; ug matugob siya sa Espiritu Santo, sukad pa man sa saba- kan sa iyang inahan. 16 Kabigon niya pagbalik ngadto sa Ginoo nga ilang Dios ang mga taga Israel. 17 Ug mag-una siya sa dalan padu- long sa Ginoo, pinaagi sa espiritu ug sa gahom nga nabatonan ni propeta Elias. Ipasumbalik niya ang gugma sa mga amahan ngadto sa mga anak. Ug ang mga masupilon ngadto sa kaalam sa mga matarong, aron pag-andam sa katawhan alang sa Ginoo." 18 Misulti si Zacarias ngato sa ang- hel: "Unsaon ko man pag-ila niini? Ti - gulang na ako ug ang akong asawa." 19 Ug mitubag ang anghel: "Ako si Gabriel nga nagbarog atubangan sa Dios. Gipadala ako aron pagsulti ug hok sa espiritu ni Elias, aron pagpasig-uli sa tanan pina agi sa hustisya ug kamatinumanon sa balaod sa Diyos. Busa, ining hilit nga suok sa kalibotan, ang Maayong Balita magsugod sa tigulang nga mag tiayon nga walay anak, kay walay dili ma - himo sa Diyos. Apan kinahanglang motoo ta sa iyang mga saad. ANG BIRHEN MARIA 26. Kon buot ang Diyos magpatuman sa iyang plano, dili ni niya buhaton kon walay ga - was nong pag-uyon sa tawo. Mao ni ang gihi - mo niya dihang buot siyang moluwas sa kataw - han. Gipaabot ang Manluluwas ug gidawat siya sa usa ka inahan: batan-ong dalaga nga gawas nong misugot nga masulugoon sa Ginoo ug inahan sa Diyos. ...ang ngalan...(b. 27). Gigamit ni Lucas ang pulong ulay ug dili batan-ong dalaga o ba - LUCAS 1 pag taho kanimo niining maayong ba - lita. 20 Ug timan-i, tungod kay wala man ikaw motuo sa akong mga pu - long, maamang ka ug dili ka makasul- ti hangtod sa adlaw nga matuman ki - ning mga butanga sa tukmang takna. 21 Ang mga tawo naghulat kang Zacarias, ug nahibolong sila pag-ayo nganong nadugay man siya sulod sa templo. 22 Ug sa iyang paggula, dili na siya makasulti kanila. Busa, natahap sila nga nakakita siyag panan-awon su lod sa templo. Ug nagsinyas-sinyas na lamang siya ug nagpabiling amang. 23 Human sa iyang turno sa pag- alagad, mipauli si Zacarias sa ila. 24 Ug human milabay ang mga adlaw, nagsabak ang iyang asawa nga si Isabel, ug sulod sa lima ka bulan wala siya mogawas sa iyang balay. Ug mi - ingon si Isabel: 25 "Gibuhat na gayod sa Ginoo ang pagtangtang sa nagha- tag kanakog kaulawan atubangan sa mga tawo." Ang Pagpahibalo sa Pagkatawo ni Hesus (Mt 1:18) 26 Sa ikaunom ka bulan sa pag- mabdos ni Isabel, gipadala sa Diyos ang anghel nga si Gabriel ngadto sa usa ka siyudad sa Galilea nga gingan- lag Nazaret, 27 ngadto sa usa ka batan-ong dalaga nga sinayoran sa usa ka lalaki nga ginganlag Jose, nga baye, ngano kaha? Kay naghisgot man siya pinasikad sa gipamulong sa mga propeta nga nag-ingon; ang Diyos dawaton sa usa ka ulay sa Israel. Sa kapid-an ka siglo ang Diyos na - kasinati sa libo ka libo ka pagluib sa iyang ka - taw han ug gipasaylo sila. Karon sa pag-anhi, ang Manluluwas dawa ton sa ulay nga kataw - han. Sila andam pagsa likway sa kaugalingong am bisyon aron pagsalig sa Diyos sa kaug- maon. Ki nahanglan nga ang Diyos hangpon sa put lig kasingkasing, sa ato pa, sa bag-ong kasing kasing nga wala makasinatig paghigug- ma sa mga diosdios. Sa panahon ni Jesus dag- han ang nag-ingon nga ang Mesiyas matawo sa ina hang Ulay sumala sa nabasa nila sa panagna sa Isaias 7:14. Ug matud ni Lucas, si Maria to. Kunsaran ka...(b. 35). Kon maghisgot na gani ang kasulatan sa panganod o landong sa panganod ibabaw sa Templo (1 H 8:10), nag -
LUCAS 1 kaliwat ni David. Maria ang ngalan sa babaye. 28 Miadto ang anghel kang Maria ug miingon: "Paglipay! Gikahimut-an ka ug nagauban kanimo ang Ginoo! 29 Apan nalibog pag-ayo si Maria sa pagkadungog niya niini ug namalan- dong siya pag-ayo kun unsay kahulo- gan sa maong mensahe. 30 Ug ang anghel miingon kaniya: "Ayawg kahadlok, Maria, tungod kay gikahimut-an ka sa Diyos. 31 Manam - kon ka ug manganak og batang lalaki ti mailhan ni sa presensya sa Diyos nga nanali- pod sa balaang syudad (Sir 24:4). Gigamit sa Ebanghelyo kining timailhana aron pagpasabot nga si Maria napinuy-anan sa Diyos ug pinaagi niya ang kalihokan sa mister - yo sa Diyos napadayag. Si Jesus gipanamkon sa inahan nga ulay. Mao ni ang pagtulun-an sa Simbahang Kato - liko su kad pa sa sinugdan. Angayng hinumdo- man nga ining higayona, si Maria sinayoran na ni Jose (Mt 1:18) ug sumala sa balaod sa mga Judio, naa na nila ang tanang katungod sa ka - minyoon busa, kon wala pay tinguha si Maria nga magpabiling ulay, walay kahu logan ug li - sod masabtan ang iyang giingon: unsaon ini pag katuman nga ulay man ko? Hangtod karon, problema gihapon alang sa daghan, labi na sa mga dili katoliko, kon nag - pa bilin ba si Maria nga ulay labi na sa manag- tiayon na sila si Jose. Apan butang ni nga may kala bo tan sa pagtulun-an sa tinoohan busa, dili ika pa mugos. Tingalig ang taas nga panaglalis maka ta bon hinuon sa dugokang mensahe sa Ebang hel yo nga naghagit nato sa pagtahan sa kaugali ngon, aron, sama ni Maria, gawasnon tang magpaubos ug magmasinugtanon sa ka - bubut-on sa Diyos. ANG PAGPAHIBALO NI MARIA Si Maria ray makatug-an sa unang Simba - han sa misteryo sa pagpanamkon niya ni Jesus. Unsa on man pagpadayag ang lawom niyang kasinatian? Unsaon man niya pagtaho? Kasa - garan, ang Diyos dili mopadayag sa kaugali - ngon sa mga bantogang balaan ug mga pro- peta pinaagig mga panan-awon, ug kon nahi- tabo ni, dili ni maoy labing importanti. Ang ta - nan mahi tabo sa suod nga panagtagbo sa ma - sigka per sona. Sa kailadman sa tawo ipasinati sa Diyos ang iyang mensahe aron mapaminaw ug matu bag sa buot niyang padayagan. Busa, sa pagsulat ini ni Lucas, kinahanglang mogamit siyag mga pulong ug talan-awon sa Biblia aron mas sayon ang pagsabot sa pakig - tagbo ni Maria sa Diyos nga Amahan, Anak ug Espiritu Santo. Pakigtagbo ni nga ma si nati, apan dili mahubit sa mga pulong. Ang Anghel Gabriel (b. 26). Maoy gitoohan sa mga Judio, sa karaang panahon, nga pito 124 nga paganganlan mog Jesus. 32 Ma hi - mo siyang bantugan ug pagatawgon siyang anak sa Labing Halangdon. Ang Ginoong Diyos motugyan kaniya sa trono sa iyang amahan nga si Da - vid. Ug maghari siya sa tibuok kataw - han ni Jacob hangtod sa kahangturan ug 33 ang iyang paghari walay katapo- san." 34 Ug miingon si Maria sa anghel, unsaon niini pagkatuman kay ulay man ako? 35 Ug ang anghel mitubag: "Kunsaran ka sa Espiritu Santo ug lu - ra sa kadagkoang anghel ang gitugtan pagsu- lod sa presensya sa Diyos, ang usa nila si Gabriel. Siyay naa sa basahon ni Daniel aron pagpahibalo sa takna sa kaluwasan (Dan 8:16 ug 9:24). Busa, diha nga ang Ebanghelyo nag- hisgot ni Gabriel, nagpasabot lang nga alang ni Maria ang tanan gisugdan sa usa ka pasalig ug higayon na ni sa paghukom sa kaugmaon sa kalibotan. Paglipay (b. 28). Malipayon ning sangpit sa mga propeta ngadto sa anak nga babaye sa Sion, sa laing pagkasulti, ang katilingban sa mga kabos nga naglantaw sa pag-abot sa Man luluwas (Sof 3:14; Zac 9:9). Puno ka sa grasya. Ang pihong kahulogan ini sa Ebang - helyo pinalangga ug pinalabi. May mga pi - nang ga, pinili, pinalabi: sa Ebanghelyo, si Maria ni. Nalibog si Maria...(b. 29). Ang tudling wala maghisgot og kahadlok sama sa nahitabo ni Za ca rias (1:12). Sa unang higayon namat ngo - nan na ni Maria ang presensya sa Diyos nga nag dasig niya sa nahimo niyang desisyon busa, wala ni maghadlok niya. Nahasol lang siya sa talagsaong tawag sa Diyos. Manamkon...(b. 31). Nahisgotan na nato nga gi kutlo ni sa basahon ni Isaias (7:14). Gi - pa hibalo ni Isaias ang moanhi - ang Emma - nuel: ang Diyos nga uban nato. Nganlan si - yag Jesus ni Maria, sa ato pa, Manluluwas. Magmando siya...(b. 32). Lain ning paagi sa pag-ingon nga si Jesus mao ang Manluluwas, ang anak ni David nga gipahibaluo sa mga propeta (2 Sam 7:16; Isa 9:16). Mahimo siyang dako, apan dili sama ni Juan nga Magbubunyag nga dako sa atubangan sa Diyos, apan tawo lang (1:15). Samtang si Jesus anak sa Labing Halangdon ug kaliwat ni David: mao ni ang ngalan sa gipaabot nga Mesiyas o Manluluwas (2 Sam 7:14; Slm 2:7). Busa, giklaro gyod nga si Jose kaliwat ni David. Basaha ang komentaryo sa Mt 1:20. ANG SULUGOON SA GINOO Sulugoon ko...(b. 38). Wala mamulong si Maria ini aron ingnong mapaubsanon. Nag pa - dayag hinuon siya sa iyang pagtoo ug sa hing- pit nga pagtahan sa kaugalingon ngadto sa Diyos.
125 LUCAS 1 koban ka sa gahom sa Diyos; busa, ang balaang bata nga matawo tawgog anak sa Diyos. 36 Hinumdumi ang imong ig-agaw nga si Isabel, nagsa- bak siya bisag giingon nga landay na. Ug karon unom na ka bulan ang iyang pagsabak. 37 Kay walay dili mahimo diha sa Diyos." 38 Ug mitubag si Maria: "Sulugoon ako sa Ginoo, matuman dinhi kanako sumala sa imong gipamulong." Ug mi - biya kaniya ang anghel. Ang pagduaw ni Maria kang Isabel 39 Niadtong mga adlawa midali si Maria pagpanaw ngadto sa kabukiran, padulong sa usa ka lungsod sa Juda. 40 Unya misulod siya sa balay ni Zaca - rias ug nangamusta kang Isabel. 41 Sa pagkadungog ni Isabel sa pangamus- ta ni Maria, milukso ang bata sulod sa iyang sabakan ug napuno siya sa Es - piritu Santo. 42 Ug sa makusog nga tingog mi - singgit siya sa pag-ingon: "Bulahan ka sa mga babayeng tanan, ug bulahan ang bunga sa imong sabakan! 43 Ug sa unsang pagkahitaboa nga ang inahan sa akong Ginoo miduaw man kanako? 44 Tan-awa, sa pagkadungog ko sa imong pangumusta, ang bata sa akong sabakan milukso sa kalipay. 45 Ug bu - lahan kadtong mitoo nga ang pulong sa Ginoo matuman diha kanimo!" 46 Ug miingon si Maria: "Nagdayeg ang akong kalag sa Ginoo, 47 ug nagsadya ang akong espiritu sa akong Diyos nga manluluwas. 48 Tungod kay iyang gipanumbaling ang ubos niyang sulugoon. Ug sud-onga, sukad karon ang tanang kaliwatan motawag kanakog bulahan, Gikan niya mahimugso ang sulugoon nga gipahibalo sa mga propeta (Is 42:1; 50:1; 52:13) ug ang bugtong Anak (Heb 1). Ang pulong sulugoon, sagad hisaypag sabot - nga ang Diyos naggamit sa mga sulugoon alang sa kaugalingong katuyoan, nga wala siya mahigugma nila; nga giisip lang sila nga mga butang. Sumala sa uban, nga ang Diyos naghi - mohimo lang sa kaugalingong mga desisyon sa pagbuhat ug pagmugna nga wala tay labot, kay mga instrumento man ta niya. Mao nga si Maria gigamit lang aron mahatagag lawas ang iyang Anak. ang iyang gugma, hustisya ug kalinaw. Pinaagi ini masinati nato ang iyang pag-uban ug tingu- ha paglingkawas nato sa bisag unsa nga mo ba - bag aron mosanag ang dignidad ug ang pag- kaanak nato sa Diyos. Si Maria puno sa grasya, kay si Jesus nga na tawo gikan sa Amahan, nahimugso man gikan sa iyang sabakan. Dili lang siya anak ni Maria sa unod, apan anak gyod siya sa perso- na ni Maria: sa kinabuhi niya ug pagtoo. Busa, si Maria ang sulugoon sa Ginoo, siya ang mitoo sa men sahe (1:45) nga diha niya naghi- mo ang Diyos og dagkong butang (1:49). Kining panghunahunaa sukwahi sa mensahe nga napadayag sa Biblia. Kanunayng gitudlo sa Biblia nga ang Diyos nagtinguha pagpakig- suod sa tawo (Dt 4:7; Pan 8:31). Makahimo ang Diyos paghatag og lawas sa iyang anak bisag walay babaye. Apan wala siya mobuot ini, kay para niya walay kaluwasan nga mo - dangat sa tawo nga maggikan sa gawas. Sa ato pa, kon buot ang Diyos nga moluwas sa tawo, kinahang lang mag gikan ni sa tawo, sa kinaiyahan ug taw hanong pamaagi. Busa, sa pagpakatawo niya, misubay siya sa tawhanong kinaiya, pina agi sa paggitib sulod sa sabakan sa inahan nga ulay, si Maria. Sa tanang baba- ye, si Maria mas gimahal ug gipalabi sa Diyos. Busa, bulahan siya sa tanang kaba bayen-an ug puno sa grasya. Busa, nagtoo ang Simbahan nga si Maria may talagsaong papel sa atong kaluwasan. Angay siya sa talagsaong pasidungog, kay pinaagi niya nasugdan sa Diyos ang pagbag-o sa kasaysayan haom sa kaugalingong dagway. Uban sa Anak sa Diyos nga nahimong tawo, si Maria gibayaw sa Diyos sa talagsaong kasuod uban niya, sa ingon nga pinaagi ni Maria, ma - kaanhi siya sa kali botan. Uban ni Cristo, ang bag-ong Adan (Rom 6:14 ug 1 Cor 15:45), si Maria mao ang "inahan sa kinabuhi", ang Ba - baye sa bag-ong mga binu hat, sahi ni Eva nga makasasala. ANG MGA MAPAUBSANON Ang grasya mao ang maluwasnong gahom sa Diyos nga naglihok sa taliwala nato. Pinaagi ini mas masuod ta niya ug mas masinati nato 39 Tungod sa pagpahibalo sa Anghel, si Maria miduaw sa tigulang nang ig-agaw, si Isa - bel, aron pagpaambit sa iyang kalipay. Ug na - tuman ang gisaad kang Zacarias: puno siya sa
LUCAS 1 126 49 Tungod kay ang labing gamhanan naghimo dinhi kanako og mga katingalahang butang, ug balaan gayod ang iyang ngalan! 50 Nagpakita siyag kalooy sa tanang mahadlokon kaniya, gikan sa kaliwatanan ngadto sa sunod nga kaliwatanan. 51 Gipadayag niya ang kusog sa iyang bukton, ug gipatibulaag niya ang mga mapasigarbohon sa tanan nilang mga laraw. 52 Gipukan niya ang mga gamhanan gikan sa ilang mga trono, ug gituboy niya ang mga ubos og kahimtang. 53 Gibusog niya ang mga gigutom sa mga maayong butang, samtang gipapahawa niya ang mga adunahan nga walay dala. 54 Gitabangan niya ang iyang sulugoong Israel, isip handumanan sa iyang kalooy, 55 samtang namulong siya kang Abraham ug sa iyang kaliwat hangtod sa kahangtoran." 56 Mipabilin si Maria uban kang Isa - bel sulod sa tulo ka bulan, ug unya mi - pauli siya sa ila. Ang Pagkatawo ni Juan nga Magbubunyag 57 Miabot na ang higayun nga si Isabel manganak na, ug nanganak si - yag lalaki. 58 Ang iyang mga silingan ug kaparyentihan nga nakadungog sa kamaluluy-on sa Ginoo diha kaniya, nag sadya gayodsila uban kaniya. 59 Sa ikawalo ka adlaw gikan sa pag kahimugso, ilang gipatuman ang seremonyas sa pagtuli sa bata. Ila na untang nganlan ang bata og Zacarias, sama sa ngalan sa iyang amahan. 60 Apan ang inahan miingon: "Ayaw! Nganli siyag Juan!" 61 Miingon sila ka - niya: "Apan walay ni usa sa inyong mga paryenti ang nagdala nianang nga lana!" 62 Unya misenyas sila sa iyang amahan kung unsa ang buot niyang ingalan sa bata. 63 Nangayo si Za carias og sulatanan, ug misulat: "Juan ang iyang ngalan!" 64 Unya, ang tanan nahibulong pag-ayo. Ug diha - diha naabli ang iyang baba, ug naka- Espiritu Santo gikan pa sa sabakan sa ina - han. Dili importanti dinhi ang talagsaong talan-awon, apan buot lang ipaklaro sa Ebang - helyo ang mga hitabo nga tugob sa kinabuhi. Human sa pipila ka tuig, may panon sa mga Judio nga moadto ni Juan nga Magbubunyag aron pagpangitag kaluwasan. Ilang nakita diha niya ang gahom sa Pulong ug ang daw nagdi- laab nga Espiritu sa Diyos. Apan walay nasa- yod diin ug sa unsang paagiha nakuha niya ki - ning Es piritu sa Diyos; walay nasayod nga ang ma paubsanong babaye nga si Maria nagsugod sa pagpalihok sa plano sa Diyos sa adlaw sa iyang pagduaw. - ang kausaban nga mahitabo unya ining hiwi nga katilingban diin ang nagharing hut- ong mapukan ug ang mga kabos makatagam- tam sa bag-ong panahon sa kaangayan ug pag-inig soonay. Ang Awit ni Maria nagpadayag sa labing la - wom nga pangandoy sa tawo. Ang Diyos su - kad pa sa sinugdan wala motalikod sa iyang saad. Nagpabilin siyang maunongon sa kataw - hang nangandoy sa kalingkawasan. Nagpa bi - lin siyang maunongon sa mga huyang ug ka - bos nga nakigbisog aron pagmugna og bag- ong kasay sayan. Ang Awit ni Maria sa Pagdayeg. Dili dayag nga gipakita sa Ebanghelyo nga si Maria akti- bong naglihok uban ni Jesus, apan siyay nag- sangyaw sa lig-ong pamahayag mahitungod sa kausaban nga mahitabo unya sa kalibotan nga dad-on sa Manluluwas. Iyang gisangyaw: - ang kaluoy sa Diyos nga kanunayng nag - tuman sa saad; 57. Unsay kahulogan sa ritwal sa tuli? (Ba - sa ha sa Gen 17) ...sa disyerto...(b. 80). Dapit ni sa Juda hi - maybay sa patayng Dagat. Dinhi naay mga Pundok sa mga tawo nga nagpuyog katiling - banong kinabuhi; nagpaabot sa Mesiyas. Ki - ning katilingbana gitawag og Essenes nga ka - nu nayng nag-ampo ug namalandong sa kasu- latan ug nagtudlo sa ilang kabataan.
127 sulti pag-usab si Zacarias, ug gidayeg niya ang Dios. 65 Nahadlok ang ilang mga silingan, ug gihisgotan kining mga butanga sa tibuok kabukiran sa Juda. 66 Ang ta - nan nga nakabalita niini namalandong gayod sulod sa ilang kasingkasing ug nangutana: "Unsa kaha ang umaabot niining bataa?" Tungod kay ang ka mot sa Ginoo naghatag kaayohan kaniya. 67 Ug napuno sa Espiritu Santo ang iyang amahan nga si Zacarias, ug nanagna niining mga pulonga: 68 "Da - yegon ang Ginoo nga Diyos sa Israel! Kay giduaw ug giluwas niya ang iyang katawhan. 69 Gikan ni David nga iyang sulugoon, gibangon niya alang kanato ang manluluwas, 70 sumala sa iyang gi panumpa, pinaagi sa balaan nga mga propeta, sukad sa sinugdan sa ka libotan: 71 aron maluwas unta kita gi kan sa atong mga kaaway ug sa ka - mot sa mga nagdumot kanato. 72 Gi - pa tuman niya ang kaluoy nga iyang gisaad ngadto sa atong mga kagika- nan, aron paghinumdom sa iyang balaang kasabotan: 73 ang saad nga iyang gipanumpa sa atong amahan nga si Abraham. 74 Ug aron tugutan nga, human kita maluwas gikan sa ka - mot sa atong mga kaaway, maalaga- ran nato siya sa walay kahadlok, 75 sa tumang kabalaan ug katarong, atuba - ngan sa Diyos, sa tanang adlaw sa atong kinabuhi. 76 Ug ikaw, anak, tawgon ka nga pro peta sa Labing Halangdon, kay mag-una ka man sa Ginoo aron pag- andam sa iyang agianan; 77 aron pag- 2.1 ...ang imperador... Ang Palestina, na sod sa mga Judio, diha ubos sa gahom sa Ro manong imperyo. Nahitabo kining sensoha sa si Quirino pay gobernador sa Siria. Ang labing duol nga petsa ining higayona mao ang tuig 5 o 6 sa wala pa si Cristo. Misipyat ang pag kwenta sa tuig sa pagkatawo ni Jesus; natawo si Jesus sa wala pa ang tuig 1 sa atong kalendaryo. Tungod sa senso, si Jose ug Maria mibiya sa Nazaret. Panahon sab ni sa pagkatawo ni Jesus. Kay si Jose kaliwat man ni David, dag- han siyag paryenti sa Betlehem, ang lugar ni LUCAS 2 tudlo sa katawhan bahin sa kinaad- man sa kaluwasan diha sa pagpasay- lo sa ilang mga sala, 78 pinaagi sa ma - lu mong kaluoy sa atong Diyos, sa hi - gayon nga modan-ag ang adlaw nga gitagana kanato sa kahitas-an. 79 Aron pagbanwag alang niadtong nagpuyo sa kangitngit ug sa landong sa kama- tayon, aron pag-agak sa atong mga tiil subay sa dalan sa kalinaw." 80 Mitubo ang bata, ug midako si - yang lig-on sa espiritu. Nagpuyo siya sa kamingawan hangtod sa adlaw sa iyang pagtungha sa Israel. Ang Pagkatawo ni Jesus 1 Niadtong panahona mipaka - 2 naog og balaod si Cesar Agustus nga ang tanang molupyo sa iyang ging harian kinahanglan gayodnga mag palista sa senso. 2 Kini mao ang unang senso sa dihang si Quirino ma - oy gobernador sa Siria. 3 Busa ang ta - nan miadto sa ilang tagsatagsa ka lung sod aron pagtuman niini. 4 Si Jose usab mibiya sa lungsod sa Nazaret sa Galilea, ug miadto sa Juda, ngadto sa lungsod ni David, nga gita- wag og Betlehem, kay sakop man siya sa banay ni David nga iyang kaliwat. 5 Kini aron pagpalista uban sa iyang asawa nga si Maria, nga mabdos niad- tong higayona. 6 Ug samtang didto sila sa Betle - hem, miabot ang takna nga manga- nak na siya. 7 Nanganak si Maria sa iyang panganayng lalaki, ug giputos niya ang bata sa lampin ug iya kining gipahiluna sa pasongan, kay wala na David ug sa iyang pamilya. May purohan nga natawo ni Jesus sa balay sa paryenti nila. Nanganak...(b. 7). Samtang didto sila sa Bet le hem nanganak si Maria sa panganay. Ang "Panganayng anak nga lalaki" mga pu - long nga gigamit sa balaod nga nagsugo sa pag halad sa Diyos sa panganayng lalaki (Ex 13:12; 34:19). Ang panganay may katungod sab pagpanunod, (Gen 25:29-33). Ang pagta- wag ni Jesus nga panganay, nagka hulogan nga may katungod siya pagpanunod sa trono ni David. Dili ni ma ga mit nga pruyba nga duna siyay mga igsoon.
LUCAS 2 may luna ang balay-abutanan alang kanila. Ang mga Magbalantay sa Karnero ug ang mga Anghel 8 Niadtong dapita may mga mag- balantay sa karnero nga nagtukaw ta - li wala sa kagabhion aron pagbantay sa ilang mga hayop didto sa sibsiba- nan. 9 Sa daklit, ang anghel sa Ginoo mi tungha sa ilang atubangan ug, sa dihadiha, naputos sila sa himaya sa Dios, ug nahupong sila sa tumang ka - hadlok. 10 Ug misulti ang anghel kanila: "Ayaw kamo kahadlok! Nagdala akog maayong balita sa dakong kalipay alang sa tanang katawhan. 11 Tungod kay karong taknaa natawo sa lungsod ni David ang usa ka Manluluwas, nga mao si Kristo, ang Ginoo. 12 Ug mao kini ang inyong timaan: makakita ka - mo og usa ka bata nga giputos og lam - pin ug naghigda sa usa ka pasongan." 13 Ug dayon, mitungha uban sa ang hel ang usa ka bagang panon sa mga anghel sa langit nga nagdayeg sa Diyos sa pag-ingon: 14 "Himayaon ang Diyos sa kahitas-an ug panagdait sa 8. ...magbalantay sa Karnero. Kasa ga - ran, labi na sa Pasko, ang mga magbalantay sa karnero, gihulagway nga mga deboto nga nag- tutok kanunay sa pag-abot sa Mesiyas. Apan dili ni ang pag-ila nila sa mga Judio. Sa dag- hang sinulat sa mga Judio, ang mga magba- lantay sa karnero gipakasama sa mga kobra- dor sa buhis ug sa mga babayeng daotan! Ang mensahe ni Lucas mao nga ang mga magba- lantay sa karnero unang gisang yawan ug mi - dawat sa Maayong Balita sa kaluwasan, dili kay mga diyosnon ug deboto sila kondili, kay ang mga sinalikway, ang iwit, maoy labing una sa Gingharian sa Diyos. Ug gilibotan...(b. 9). Ang "himaya" dili kahayag nga modan-ag sumala sa literal nga pag sabot. Sa Biblia ang pulong "himaya" nag - pasabot sa "buhing presensya sa Diyos" nga gipa dayag ug masinati. Apan kining talag sa - ong kasi natian dili angayng ka hadlokan, angay hinuong ikalipay kay nag sugod na pagba nag - banag ang kaluwasan. ...ang inyong timailhan (b. 12). Maka pla - gan ninyo ang bata sa pasongan. Ang "paso - ngan" simbolo sa makanunayong pag-atiman sa Diyos sa iyang katawhan (Is 1:3). Sa ato pa, ang Diyos buot nga makaplagan siya pag-usab sa kataw han, ug makamatngon sila sa maka - 128 mga tawo nga iyang gikahimut-an dinhi sa yuta!" 15 Sa pagbalik na sa mga anghel ngad to sa langit, nagsultianay sa usag-usa ang mga magbalantay sa kar nero: "Mangadto kita karon sa Bet - le hem ug atong tan-awon ang panghi- tabo nga gipadayag kanato sa Ginoo." 16 Ug nagdali sila pag-adto, ug naka- plagan nila si Maria ug si Jose, ug ang bata nga naghigda sa pasongan. 17 Sa pagkakita nila niini, ilang gitaho ang ilang nadungog bahin niining bataa. 18 Ug nahibulong pag-ayo ang tanang nakadungog sa taho nga gisaysay sa mga magbalantay sa karnero. 19 Apan kining tanan gipamalan- dongan ni Maria ug iyang giampingan pag-ayo kini sa iyang kasingkasing. 20 Ug namauli ang mga magbalan- tay sa karnero nga naghimaya ug nag dayeg sa Diyos, tungod kay nakita man nila ang tanan, sumala gayod sa gisugilon kanila sa anghel. 21 Human sa walo ka adlaw, gipa tuli ang bata ug ginganlag Jesus, ang nga lan nga gisulti sa anghel sa wala pa siya ipanamkon. nu nayon niyang pag-atiman. Maoy tinguha sa Diyos nga ang bata matawo dili sa balay-abo- tanan nga angay lang sa mga dumuduong (Jer 14:8), apan sa pasongan isip "Diyos nga kau- ban nato." Ang "hagmon" simbolo sa haria- nong anak, ang anak ni David (Slm 7:3-4), ang katumanan sa mga gisaad sa Daang Kasa bo - tan (2 S 11-14; Isa 7:14). Dungan sa pagkatawo ni Jesus nagsugod sab ang bag-ong panahon, ang bag-ong kasay- sayan. Alang sa tagsa tagsa nato nagsugod na sab ang hagit aron mahimong BAG-ONG TAWO, kau ban sa Diyos, kaabag ni Jesus sa pag mantala sa Maayong Balita sa kalinaw, hus tisya ug pa nag dait. 19. Giampingan... kay alang niya ang mga hitabo sa iyang kinabuhi mga paagi sa Diyos pagpadayag sa iyang plano alang niya, labi na karon nga nagpuyo siya uban ni Jesus. Natingala siya, nahibulong, apan wala mabala- ka, kay wala man siya magduhaduha sa iyang pagtoo. Hinuon, kinahanglang mag-antos siya sa hinay hinayng pagdiskobre sa dalan sa kalu - wasan. Gitagoan sa kasing kasing... hangtod sa Pagka banhaw ug sa Pentekostes kanus-a na sabtan ang mga pulong ug binuhatan ni Jesus.
129 Ang Paghalad kang Jesus didto sa Templo 22 Dihang natapos na ang walo ka adlaw, gituli na ang bata ug ginganlan siyag Jesus, ang ngalan nga gisulti sa anghel sa wala pa magnabdos si Ma - ria. Ug sa dihang higayon na sa pag- tuman sa seremonyas sa paghinlo su - mala sa balaod ni Moises, gidala nila ang bata ngadto sa Jerusalem aron pag halad niini sa Ginoo. 23 Ingon sa nahisulat sa balaod sa Ginoo: "Ang ta - nang panganayng lalaki pagatawgon gayod nga balaan alang sa Ginoo." 24 Magtanyag usab silag mga halad sumala sa gisugo sa balaod sa Ginoo: "usa ka paris nga tukmo o duha ka sa - lampati." 25 Karon, adunay usa ka tawo sa Je rusalem nga ginganlag Simeon. Kining tawhana tinuod nga matarong ug mainampoon, ug nagpaabot siya sa kaluwasan sa Israel. Ug nagauban kaniya ang Espiritu Santo. 26 Gipada - 22. ... sa paghalad...(b. 27). Si Jose ug si Maria miadto sa templo aron pagtuman sa tu - lumanon sa ilang tino ohan (Lev 12:8). Gawas pa, ang ilang balaod nag sugo nga ang panga - nayng anak nga lalaki kinahanglang ihalad sa Diyos. Dala nila ang duha ka parisan sa pati, ang halad sa kabos. Sa templo may duha ka saksi, si Simeon ug si Ana, nga si Jesus mao ang Man luluwas. Tungod niya, tumbahon ug ba ngo non ang daghan sa Isra el ...Mail hanan siya sa Diyos nga supakon sa daghang tawo. Ang Manluluwas nga gipaabot ni Simeon ug Ana mas lapad ug molatas pa sa naandang pagsabot sa daghang Judio adtong panahona. Manluluwas siya dili alang ra sa nasod sa mga Judio, apan sa tibuok kalibotan ug sa tanang binuhat. Magsugod siya pagpatubo sa matuod nga Gingharian sa Diyos. Si Simeon ug Ana, ingon man si Maria ug Jose, sakop sa ga - mayng pundok sa mga Judio nga gitawag og Anawim, ang mga kabos nga "salin o salin sa Israel," nga nagpabiling maunongon sa Diyos ug sa gitudlo sa mga propeta. Gikugos ni Simeon ang bata nga si Jesus ug gibayaw samag naghalad. Tigulang na si Simeon ug gihalad niya ang iyang kinabuhi nga hapit na matapos. Unsay kahulogan sa pinuti nga mo lagbas sa kasingkasing ni Maria? Tingalig mao ni ang kasakitan nga bation niya sa kamatayon sa anak. Apan mahimo sab nga lakip ini ang mga pag-antos ni Maria, tungod sa kinabuhi sa iyang anak nga kanunayng namiligro. Bisag nasayod siya sa hamiling katuyoan ni Jesus, LUCAS 2 yag kaniya sa Espiritu Santo nga dili ga yod siya mamatay hangtod nga iyang makita ang Mesiyas nga gisaad sa Ginoo. 27 Giniyahan sa Espiritu, mi - sulod siya sa Templo ug sa dihang gi - dala si Jesus sa iyang mga ginikanan sulod niini, aron pagtuman sa gisugo sa balaod, 28 gikugos ni Simeon ang bata ug gidayeg niya ang Diyos nga nagkanayon: 29 "Karon, Ginoo, tungod kay imo na mang gituman ang imong mga saad, tuguti ang imong sulugoon mo - halin na nga malinawon. 30 Kay nakita ko na ang imong kaluwasan 31 nga imong giandam atubangan sa tanang katawhan: 32 usa ka kahayag nga mag padayag sa mga dili Judio, ug alang sa himaya sa imong katawhan, ang Israel." 33 Ug natingala ang amahan ug inahan sa bata sa ilang pagkadunggog sa gipamulong ni Simeon mahitungod kaniya. 34 Unya gipanalanginan sila ni apan isip inahan, mopatigbabaw gyod ang dako niyang kahi nga wa sa dangatan ni Jesus. Tungod sa dako nga pagpangga ni Jesus, dako sab ang pag-antos. ...matimailhan...(b. 34). Kay ang baro ga - nan ni Jesus iya man sa Diyos, lig-on ning na - ka pundar sa kamatuoran, nga gipasukad kanu- nay sa kinabuhi. Sa ingon ang kaaway sa kina- buhi, kaaway sab sa Diyos ug sa iyang kama- tuoran. Busa, si Jesus ilhanan sa Diyos nga supakon sa daghang tawo, kadtong: - tigpahimulos sa kahago sa uban; - nanghulga ug nanglingla sa mga huyang ug way gahom; - mga maot nga mapahitas-on ug tigpasi- kat; - mga hakog sa bahandi, gahom ug du - ngog; - nasirado sa mga mithi ug bili sa naandang sistema; - walay pagtagad sa kinaiyahan basta masi- guro lang ang ganansya. Daghan nila apil sa iladong mga kapu no - ngang sibiko ug sa tinoohan. Nagtoo sila ni Cristo, apan dili nila ma dawat ang gipanudlo niya nga maka daot sa ilang interes. Busa, gisu- pak ug gilutos nila ang masig ka magtotoo nga naninguha pag pa tuman sa mga mithi ug pang - lantaw ni Cristo. Alang ni Maria ang mga plano sa Diyos napa dayag sa mga hitabo sa kinabuhi. Mao nga puno siya sa katingala ug kahi bulong. Unsa kahay kahulogan ining hitaboa? Unsay kahulogan sa gipa mulong ni Jesus? Hinuon sa
LUCAS 2 Simeon ug miingon siya kang Maria, ang inahan sa bata: "Sud-onga! Kining bataa gipili sa Dios aron mahimong hi nungdan sa pagkapukan ug pagba - ngon pag-usab sa daghang kataw han sa Israel. Ug mamahimo siyang usa ka timaan nga sukwahi sa daghang ka - taw han. 35 Unya, usa ka espada ang imong kaugali ngon mo tusok sa kasingkasing" 36 Didtoy anaay usa ka babayeng propeta nga ginganlang Ana, anak ni Panuel, gikan sa banay ni Aser. Ti gu - lang na kini nga balo. 37 Nagpuyo siya isip biyuda nga walay gawasgawas sa templo. Adlawg gabii niana, nagsimba siya ug nangayog kaayohan sa Diyos. 37 Anaa na siya sa 84 ang panuigon. 38 Sa iyang pag-abot niadtong taknaa, nagpasalamat siya sa Diyos ug namu- long mahitungod sa bata ngadto sa ta - nang nagpaabot sa kaluwasan sa Je - ru salem. Ang Pagpauli ngadto sa Nazaret 39 Sa dihang ila nang natuman ang tanan sumala sa balaod sa Ginoo, na - mauli sila sa Galilea, ngadto sa ilang kaugalingong lungsod, ang Nazaret. dagan sa panahon, sa inanay ug usahay sakit nga pro seso, daghan siyag madiskobrehan. Namalandong siya ining mga butanga hangtod sa Pagka ban haw, kanus-a ang kahulogan sa gipamulong ug gibuhat ni Jesus nakapaklaro sa tanan. SI JESUS UG ANG KAGAWASAN 41. Sama sa ubang bayungbayong, si Jesus inanayng nakadiskobre sa kinabuhi. Wala siya makaeskwelag espesyal nga tunghaan. Wala siya magpakitag talag saong kalantip sa huna - huna, gawas sa insaktong panghukom ug pag - timbang timbang sa mga butang nga may kala - botan sa Diyos ug sa kinabuhi. Ang ilang tinoohan dunay kalagdaan alang sa matag 12 anyos nga bayungbayong. Ang usa ini mao ang paghimog pilgrimahe sa Jeru - salem panahon sa mga Pyesta. Sa may hawa- nan sa Templo, naay mga magtutudlo sa Ba - laod nga motudlo sa grupo sa mga perigrino ug makig binayloay nila. Sa maong higayon gigamit ni Jesus ang iyang kagawasan. Anak, nganong imo...? Ma - ka pa nang hid o makapahibawo unta si Jesus sa gini kanan. Sulod sa duha ka adlaw nga nawa- la siya, wala sa iyang hunahuna nga nabalaka 130 40 Ug ang bata mitubo ug nahimong kusgan, ug napuno siya sa kinaadman ug kaayo sa Dios. Ang Batang Jesus didto sa Templo 41 Matag tuig moadto gayodsa Je - rusalem ang mga ginikanan ni Jesus alang sa pangilin sa Pasko sa Pag - saylo. 42 Ug sa dihang 12 ka tuig na si Jesus, nangadto sila sa pangilin ingon sa naandan. 43 Human sa maong ka - sa ulogan namauli sila, apan nagpabi- lin ang bata nga si Jesus sa Jerusa - lem. Ang iyang mga ginikanan wala masayod niini. 44 Nagtoo sila nga mi - kuyog siya sa ilang panon human ang usa ka adlawng biyahe, busa ilang gipangita ang bata sa ilang mga par- yenti ug higala. 45 Sa dihang wala nila hikaplagi kini, namalik sila sa Jeru sa - lem aron pagpangita kaniya. 46 Hu - man sa ikatulo ka adlaw, nakaplagan nila siya didto sa templo nga nagling- kod uban sa mga magtutudlo, nga na - mati ug nangutana kanila. 47 Ang ta - nan nga namati kaniya nahibulong sa iyang mga maalamong tubag. 48 Natingala ang iyang mga ginika- nan sa pagkakita nila kaniya. Ug mi - na sila. Hi nuon angayng masabtan, nga ining panui gona naa sa batan-on ang duha ka nag- kabanging pag bati, tali sa pagkabata o pagka- hamtong; tali sa pag-agad sa ginikanan o sa pagkina uga li ngon. Adtong higayona, gipili ni Jesus ang ka ga wasan. Kay klaro man alang niya ang iyang misyon, wala siya mahasol sa tumang kasakit nga ilang gibati. Sukad adto, nagmasinugtanon siya, apan iya nang napakitag kinsa siya ug nga andam si - yang mosakripisyo bisan pa sa paghimulag nila, kon gikinahang lan, aron pag-alagad sa iyang Ama han. Maayo unta kon kining tekstoha, mag-aghat sa ginikanan sa pagpama landong nga ang bisag unsang bokasyon sa anak angayng taho- ron o respitohan. Kay lagi, mao kining panui- gona nga ang mga batan-on magsugod na sa pagkinauga li ngon. Busa, sa maong teksto, si Jesus dili isi pong "anak nga nawala", apan ang batan-on nga naka diskobre sa kaugali ngon. Ang maong teksto nagpakita nga ang unang gikabangi ni Jesus mao ra sab ang iyang ina - han. Apan kining panagbangia naggikan sa walay pagsinabtanay, ug walay angayng baso - lon. Si Jesus ug si Maria pulos husto, sumala sa ilang gibarogan. Kapana minan ni sa dag- hang panag bangi sa Simbahan tungod sa lain-
131 ingon ang inahan kaniya: "Anak, nganong imo man kining gibu- hat kanamo? Ako ug ang imong ama- han nabalaka pag-ayo sa pagpangita kanimo." 49 Ug mitubag siya: "Nga - nong nangita man kamo kanako? Wa - la ba diay kamo masayod nga kina- hanglang anhi gayod ako sa balay sa akong Amahan?" 50 Apan wala nila ma sabti ang iyang gisulti kanila. iyang 51 Ug mikuyog si Jesus sa ilang pag pauli sa Nazaret, ug nagmasinug- tanon siya kanila. Kining tanan gitipi- gan ni Maria sa iyang kasingkasing. 52 Mitubo si Jesus sa kinaadman ug sa lawas, ug gikahimut-an siya sa Diyos ug sa katawhan. Ang Pagsangyaw ni Juan nga Magbubunyag (Mc 1:1; Mt 3:1; Jn 1:19) 1 Sa dihang ika-15 na ka tuig sa 3 pagmando si Emperador Tiberio, si Poncio Pilato maoy gobernador sa Juda; si Herodes ang nagmando sa Galilea; ang iyang igsoon nga si Felipe maoy nagmando sa Iturea ug Traco - laing hi nung dan, apan pulos makata ronganog baro ganan. Sa Simbahan naa ang lainlaing matang ug gasa sa pangalagad (2 Cor 12:12- 30), ug ang pa nag bangi gikan ining maong kalainan dili masulbad sa pagbasolay, apan sa mas lawom nga pagsi nabtanay. 52. Sukad adto wala na hisgoti ang kina - buhi ni Jesus sa Nazaret, hangtod sa 30 anyos na siya, sa nagsugod na siyag wali. Katimbang siya ni Jose sa pagpamanday. Sa pagka matay ni Jose, si Jesus mipuli sa pagkapanday sa Naza ret. Namatay si Jose tingali sa wala pa si Jesus ma ka pailag kinsa siya, kay kon wala pa, sa pag biya ni Jesus sa panimalay, nagpabilin unta si Maria uban ni Jose. Si Jesus nga anak ni Maria, tawo taliwala sa katawhan. Sa ulahi nang pana hon, ang Kristohanong Katilingban sa Nazaret nag hipos sulod sa dugayng pana- hon, sa mga butang nga hinimo sa panday nga Anak sa Diyos. 3.1 Isip pasiuna ining ulohana, gisaysay ni Lucas ang kahimtang sa Palestina sa pana- hon ni Jesus, sa tuig 27. Mga 30 ngadto sa 35 anyos si Jesus. Ang mga Judio ining panaho- na walay kaugalingong hari. Ang nasod naba- hin sa upat ka gagmayng probinsya. Si Hero - des ug si Felipe, mga anak ni Hari Herodes (Mt 2:1), nagmando sa duha. LUCAS 3 nitide; ug si Lisanias ang sa Abilene. 2 Si Anas ug Caifas ang mga Labawng Pari niadtong panahona. Niining pana- hona miabot kang Juan, nga anak Zacarias, ang pulong sa Diyos didto sa kamingawan. 3 Busa miadto si Juan sa tibuok dapit nga kasikbit sa suba sa Jordan aron pagsangyaw bahin sa bunyag sa pag basol alang sa kapasayloan sa mga sala. 4 Sumala sa nahipatik sa basahon ni propeta Isaias: "Nadungog ang usa ka singgit sa kamingawan nga nag-ingon: Andama ang dalan sa Ginoo, tul-ira ang likoliko nga mga dalan. 5 Abunohi ang mga walog ug pataga ang matag bukid. Tul-ira ang tanang hiwing kadalanan ug hapsaya ang mga batoong agianan. 6 Niini, ma - kita sa tanang katawhan ang kaluwa- san sa Diyos." 7 Busa, miingon si Juan sa kataw - han nga miabot aron magpabunyag kaniya: "Kamong mga kaliwat sa mga bitin! Kinsay mipahimangno kaninyo nga makalikay kamo sa umaabot nga Sa maong panahon, ang mga Judio nag- antos gumikan sa Romanong imperya lismo, sa gra bing pangurakot sa kadagkoan, sa sobrang pang warta ug kakulang sa pagtoo sa kaparian ug sa pagkabahinbahin sa mga tawo sa dili na mag kauli nga naglainlaing partido ug pundok. Kining pagkabungkag nga kahimtang naka du - gang sa daan nilang gitoohan mahitungod sa gisaad nga pag-abot sa Diyos, aron imantala ang iyang pag hari. Mao nga ang wali ni Juan nga Magbubunyag nakapaikag pag-ayo sa kataw han. ANG KAPASAYLOAN SA MGA SALA 3. Gipakita ni Juan ang dalan nga angayng subayon aron maluwas: nga kinahanglang mo - dawat ta sa atong kama salaypon ug nga may tulubagon ta ining makasubo tang kahimtang. Kinahanglan nga ang mga tawo ma nga yog pasaylo sa Diyos ug magbag-o sa kau galingon. Kining unang lakang dili maka pausab sa ka li - botan, apan maoy dalan sa tinuod nga kalu wa - san. Ang mahinulsolon makakitag pamaagi pag-usab sa katilingban nga lahig pamaagi ad - tong nag-isip nga sila mga maayo ug tarong na. Ang mga Judio nga naanad pagbasa sa Biblia, nasayod nag unsay sala, mao nga nai- kag sila sa pagpaminaw ni Juan bahin sa pag- hinulsol.
LUCAS 3 kasuko? 8 Pamunga kamo og mga bu - nga nga mopaila nga kamo mibiya na sa inyong pagpakasala. Ug ayaw ga - yod kamo pangahas pag-ingon sa in - yong mga kaugalingon: "Si Abraham ang among amahan!" Kay sultihan ko kamo, mahimong buhaton sa Dios ki - ning mga batoha nga mga kaliwat ni Abraham! 9 Bisan gani karon, ang mga wasay andam na nga moputol sa mga ugat sa kahoy; ang matag kahoy nga dili mamungag maayong bunga putlon gayod ug ilabay ngadto sa ka - layo." 10 Ug nangutana kaniya ang kataw - han: "Unsa man diay angay namong bu haton?" 11 Mitubag siya kanila: "Ang si kinsa kaninyo nga adunay duha ka sapot, ihatag ang usa niini ngadto sa wala. Ingon man usab niadtong adu- nay pagkaon, bahini ang wa lay pag- kaon." 12 May mga kobrador sa buhis usab nga miadto aron pagpabunyag kaniya ug miingon sila: "Magtutudlo, unsay angay namong buhaton?" 13 Ug mi - ingon siya kanila: "Ayaw kamo pani - ngil og kantidad nga sobra sa gitakda sa balaod." 14 Nangutana usab ang Apan dili ang tanan andam sa pagbag-o. Sa atong bahin daghan ug dili matapos ang atong pangatarongan. Naghimo tag daghang lutsa- nan aron pagpabiling walay kausaban; sobra ang atong pagsalig nga ang Diyos masinabo- ton labi na, kay mga buotan tang sakop sa iyang sim ba han; busa...si Abraham ang in - yong ama han! Mga deboto tang magtotoo ug maa yong kato liko...ug kaliwat sa mga bitin! Dihay mga tawo nga nahingawa sa gipa mu - long ni Juan. Gikan sila sa lainlaing pangi na - bu hi, bisan gani ang mga babayeng mugbog lupad, mga kobrador sa buhis (Mc 2:13) ug mga sundalo sa hari. Miduol sila ni Juan ug nag pa ki sayod unsay buhaton aron mapasaylo sila. Wala sila isalikway ni Juan, apan gihagit pagtahan sa kaugalingon alang sa hustisya. Ang Gingharian sa Diyos dili magsugod sa awhag sa pagbinuotan o sa pagtinarong, apan molatas ini. Mao nga giawhag sila sa pag-ala- gad sa katawhan. Gisaway niya ang nanglim- bong ug nanghulga ginamit ang salapi o ga - hom. Mabatonan ta ang lawom ug malung tarong kabag-ohan kon matinud-anon ta sa pagtuki ug pag saway sa mga sayop tang panglantaw sa kataw han ug sa kalibotan. Alang sa dato, 132 mga sundalo: "Ug kami, unsay angay namong buhaton?" Ug miingon siya kanila: "Ayaw kamo panggilog kang bisan kinsa sa pamugos nga paagi, ni sa pagbutangbutang og sumbong, ug ayaw kamo pagmulo sa inyong su - hol." 15 Samtang ang mga tawo nagda- hom, ug samtang manguta sila kung tinuod ba gayod nga si Juan mao ang Mesiyas, 16 miingon siya kanila: "Nag - bunyag ako kaninyo sa tubig, apan mo abot ang mas gamhanan pa kay kanako. Dili gani ako takos bisan sa pagbadbad sa liston sa iyang sandal- yas. Bunyagan niya kamo sa Espiritu Santo ug sa kalayo. 17 Iyang taphan ang tanang lugas sa trigo ug tigomon niya ang mga maayong lugas sa iyang kamalig, apan ang tahop niini iyang sunogon sa kalayo nga walay pagka- palong." 18 Uban sa daghan niyang mga wali, iyang gisangyaw usab ang Maayong Balita ngadto sa katawhan. 19 Apan si Herodes nga iyang gi - bad long tungod kang Herodias, nga asawa sa iyang igsoon ug tungod sa mag su god ang kabag-ohan, inigsukna na sa kauga li ngon nganong naghinobra ang iyang bahandi taliwala sa kapobre sa kadaghanan. Busa, ang tawag alang sa pagbag-o moha- tod sa kausaban sa sosyedad. Ang kalihokan alang sa pagsumpo sa bisyo sa droga, sugal, pag hubog ug ubang kahilayan maayo, apan dili paigo. Nag kinahanglan nig mas lawom nga pagtuki sa mga gambalay nga nagpatunhay ini. Ang pag pakaon sa gigutom maayo, mas ma ayo pa gyod kon masusi nganong daghan ang gigutom. Unsay relasyon nga angayng us - bon kon pipila ray nabuhong samtang ang kinabag-an gigutom? 15. Ang kahulogan sa bunyag mao ang pagsawom sa tubig ug ang paghaw-as. Ang mga Essenes gibunyagan sa kamingawan atol sa ilang pangilin aron ipakita ang pangandoy sa pagkab-ot og mas hingpit nga kinabuhi alang sa pag-abot sa Manluluwas. Pinaagi ining makitang timaan, si Juan namunyag sab sa buot maglig-on sa ilang kinabuhi ug andam sa pagtahan ini. Gitandi dinhi si Juan ug si Jesus; ang bunyag ni Juan ug ang kristohanong bunyag. Dunay nag-ingon nga kay dako nang gibun -
133 daghang mga dautang butang nga iyang nabuhat, 20 gipahilum ug gipabi- langgo kang Juan. Ang Pagbunyag kang Jesus (Mt 3:13; Mc 1:9; Jn 1:29) 21 Sa dihang nabunyagan na ang tanan, gibunyagan usab si Jesus. Ug sa dihang nag-ampo siya, naabli ang langit, 22 ug mikunsad kaniya ang Es - piritu Santo sa dagway sa usa ka sa - lam pati, ug nadungog ang usa ka ting - og nga gikan sa langit: "Ikaw ang akong pinalanggang anak, gikahimut- an ko ikaw pag-ayo." ya gan si Jesus, angay nga dagko sab tang bun - ya gan. Apan dili magsilbi kining panga ta ro - ngana, kay naghisgot ni og lahing bunyag ug lahing pa ngi nahanglan. Bunyag sa tubig...sa kayo...(b. 16), ordi- naryo ning kasinatiana adlaw adlaw. Atong kuso kuso hon sa tubig ang namansang panap- ton, apan bisag nalimpyo na, dili gihapon mai- sip nga bag-o, gani may mansa pang mahibi- lin. Sa laing ba hin ang kayo makatangtang sa mga taya sa puthaw, ining paagiha mabalik ang kabag-o. Ang kayo sab makawagtang sa mansa ug sa naman sahan. Si Juan namunyag sa tubig sa nagtinguha nga mahatagag kalig-on ang ilang kinabuhi. Alang nila ang bunyag dayag nga timailhan sa ilang de sisyon ug gipanumpaan. Apan ang ma ong pa naad mahimong mapakyas ug dili igo nga makawagtang sa gamot sa kadaotan sulod sa atong kasingkasing. Sa pikas bahin giawhag ni Jesus ang iyang tinun-an sa pagbunyag sa buot magpasakop sa Kristohanong Katilingban. Kining bunyaga nga dawaton uban sa pagtoo ug sa Espiritu Santo, mahimong liso sa posibilidad alang sa kabag-ohan sa pagkatawo. Si Juan wala mamunyag og mga bata (o mga babaye). Apan ang Simbahan namunyag bisan pag mga batang gagmay aron mahimo silang mga anak sa Diyos ug sakop sa Kristo - ha nong Katilingban. Kon mahatagan silag kristohanong palibot sa Diyos, sa pamilya ug sa katilingban, maambitan nila ang gugma sa Diyos ug motubo ang kristohanong kaakohan. 21. Wala magkinahanglan si Jesus sa pag- bag-o, ni sa pagdawat sa bunyag ni Juan. Apan timailhan ni sa pagpakighiusa niya sa ka tawhan. Sa pagpa bunyag buot ipakita ni Jesus nga dalan ni sa nangita sa hustisya ug kabag-ohan sa kinabuhi. Sulod sa kapid-an ka siglo wala silay mga pro peta, morag nagpakahilom ang Diyos. Ug alang sa mga Judio "sirado na ang langit". Apan karon, ang Diyos namulong pag-usab. Si Jesus mipaila sa mga propeta. Ang pag-ingon nga "nabuka ang langit" nagpasabot nga LUCAS 3 Ang Kaliwatan ni Jesus 23 Misugod si Jesus sa pagpanga- lagad sa dihang 30 na ang iyang pa - nuigon. Gituohan nga anak siya ni Jose, ang anak ni Heli. 24 Si Heli anak ni Mata, nga anak ni Levi. Si Levi anak ni Melqui, nga anak ni Janai. Si Janai anak ni Jose, 25 nga anak ni Matatias. Si Matatias anak ni Amos, nga anak ni Nahum. Si Nahum anak ni Esli, nga anak ni Nagai, 26 nga anak ni Maat, nga anak ni Matatias, nga anak ni Semein, nga anak ni Jose, nga anak ni Juda, 27 nga anak ni Joanan, nga anak ni Resi, nga anak ni Zorobabel, nga nadawat ni Jesus ang gipadayag sa Diyos (Ez 1:1 ug Reb 4:1). ...ang anak ko (b. 22). Dunay purohan nga kining tudlinga kinutlo sa Is 42:1-4. Buot ipa- kita sa Ebanghelyo nga si Jesus mao ang pini- li ug pinalabi sa Diyos. Si Jesus mao ang ala- gad. Sulugoon siya sa Ginoo, nga magdalag hustisya labi na sa mga kabos ug timawa. Angayng timan-an nga ang tudling anak sa Diyos masabot sa lainlaing paagi. Sa wala pa si Jesus, ang mga hari, lakip na ang sa Israel, gi ta wag og anak sa Diyos. Anak sa Diyos gi - ha pon ang ilang tawag sa gipaabot nga Mesi - yas nga gipili sa Diyos aron pagluwas sa Israel. Ang pag-ingon nga si Jesus ang Anak sa Diyos, nagpasabot nga siya ang Bugtong Anak sa Diyos. Sa gibunyagan na siya ni Juan nadawat ni Jesus ang tawag sa Diyos aron pagsugod sa pag sangyaw sa Maayong Balita sa kaluwasan. Ang Diyos naghimo niyang Anak nga sa Biblia nagpasabot og propeta, hari ug sulugoon sa iyang katawhan (Is 42:1-4). Niini sab nga paa- giha nadawat niya ang Espiritu. Busa, si Jesus gihilogan aron pagsangyaw sa Paghari sa Diyos ngadto sa mga kabos (4:18). Si Jesus lahi sa ubang "manluluwas" ug sa daghan nato, nga mamilig kalihokan nga dili kuyaw. Busa, ang atong lihok sa pag-ala- gad sa uban, dunay kinutoban. Samtang si Jesus dili molunga ni maluya hangtod nga ang iyang mensahe ug pagsaksi sa kamatuoran mihatod niya sa ka ma tayon. Dunay lain nga karaang teksto sa Lucas 3:22 nga nag-ingon: "Ikaw ang Anak ko, "ug" karong adlawa, Amahan na ko nimo" (sama sa Slm 2:7). Mao sab ni ang laing paagi sa pag- paila sa Mesiyas ug Manluluwas. 23. Human ining talan-awona sa bunyag, gipakita ni Lucas ang talaan sa kagikan ni Jesus, nga lahi sa gihan-ay sa Mateo (Mt 1:1). Dili lang kay mibalik si Lucas kang Abraham, mihatag pa siya sa kagikan ni Abraham hang- tod sa unang tawo, nga daw nagpakita nga mi - anhi siya aron pagluwas sa katawhan nga na - hulog sa sala sukad pa ni Adan.
LUCAS 3 anak ni Salatiel, nga anak ni Nerib, 28 nga anak ni Melqui, nga anak ni Adi, nga anak ni Kosam, nga anak ni Elmada, nga anak ni Er, 29 nga anak ni Josue, nga anak ni Eliecer, nga anak ni Jarim, nga anak ni Matat, nga anak ni Levi, 30 nga anak ni Simeon, nga anak ni Juda, nga anak ni Jose, nga anak ni Jonan, nga anak ni Eliaquim, 31 nga anak ni Melea, nga anak ni Mena, nga anak ni Matata, nga anak ni Natan, nga anak ni David, 32 nga anak ni Jese, nga anak ni Obed, nga anak ni Booz, nga anak ni Salomon, nga anak ni Najason, 33 nga anak ni Ami - nadab, nga anak ni Admin, nga anak ni Arni, nga anak ni Esron, nga anak ni Farez, nga anak ni Juda, 34 nga anak ni Jacob, nga anak ni Isaac, nga anak ni Abraham, nga anak ni Tera, nga anak ni Najor, 35 nga anak ni Seruc, nga anak ni Ragan, nga anak ni Falec, nga anak ni Eber, nga anak ni Ang pagsaysay ni Lucas sa kagikan ni Jesus hangtod ni Adan, nagpasabot sa kamaluk - panon sa kaluwasan nga gidala ni Jesus. Ang Man lu luwas nga si Jesus, dili alang ra sa mga Judio kondili, sa tanang katawhan sa tibuok kalibotan. ANG TINTASYON 4.1 Sa pagsulat ining Ebanghelyoha, ang kristyanos diha ubos sa Romanong dominas- yon. Nag-atubang silag problema sa bahandi ug gahom. Panahon sab ni nga ang Roma - nong imperador nagpakadios ug nagpasimba sa tibuok Romanong Imperyo. Sulod sa 40 ka adlaw, si Jesus nag-inusara ug nagpuasa sa kamingawan. Panahon ni sa iyang pangandam alang sa dagkong buluha- ton; ug higayon nga mobiya na siya sa ginika- nan, aron pagtahan sa kaugalingon sa kabu- but-on sa Ama han..., panahon pagsugod na sa iyang misyon nga mohatod niya sa kamata- yon. Sa kami nga wan, nakigbisog siya batok sa mga pagsulay. Didto gisulay ang kalig-on sa iyang baroganan, ang iyang mga mithi ug pang lantaw nga maoy sukaranan sa pagkab-ot sa kinatibuk-ang plano sa Diyos. ... himoang pan kining batoha (b.3). Pag - sulay ni aron gamiton ang katingalahan niyang gahom sa pagpakaon sa gigu tom. Niining paa - giha motoo ug mosunod niya ang katawhan, labi na ang mga kabos. Sa ato pa, hiphipan ang mga tawo pina agi sa mga proyekto ug kaayohan, aron moyukbo sila ug moila niya nga pangulo ug Manluluwas. Apan dili ni iyang pamaagi. Kalaki ni sa am bis yo song mga poli - 134 Sala, 36 nga anak ni Cainan, nga anak ni Arfaxad, nga anak ni Sem, nga anak ni Noe, nga anak ni Lamec, 37 nga anak ni Matusalen, nga anak ni Enoc, nga anak ni Jared, nga anak ni Malaleel, nga anak ni Cainan, 38 nga anak ni Enos, nga anak ni Set, nga anak ni Adan, nga anak sa Diyos. Ang Pagtintal kang Jesus (Mt 4:1; Mc 1:12) 1 Mibiya si Jesus sa Jordan nga 4 puno sa Espiritu Santo. Unya gi - dala siya sa Espiritu ngadto sa kami - ngawan sulod sa 40 ka adlaw. 2 Didto gi tintal siya sa yawa. Niining higayona wala gayod siya mokaog bisag unsa, ug sa kataposan, gigutom siya. 3 Mi - ingon ang yawa kaniya: "Kon anak ka sa Diyos, himoag pan kining batoha." 4 Ug gitubag siya ni Jesus: "Giingon sa Kasulatan: 'Ang tawo dili mabuhi sa pan lamang." tiko. Walay kalam boang mahitabo sa pamaa- ging panghungit. Busa, mitubag si Jesus: Dili sa pan lang nga mabuhi ang tawo kinutlo sa Dt 8:3, nagpasabot nga ang matuod nga kina- buhi dili makaplagan sa maa ngayon lang nga kahimtang, apan ang tumong ining tanan mao ang pagmugna og bag-ong mga tawo ug bag- ong mga binuhat. Ang mensahe mao nga wa - lay laktod nga dalan paingon sa kalingkawa- san. Unya, giladlad atubangan ni Jesus ang hima- ya sa Romanong Imperyo, uban sa harianong kaam bong: Kining tanan maimo... Ang pa - kig bisog ni Jesus mao kon andam ba siyang motahan sa mithi ug baroganan sa Gingharian sa Diyos bugti sa mga bili ug mithi sa gingha- rian ni Satanas. Hangtod karon kining tintasyona kanunayng molakduplakdop sa daghang kristyanos. Dili dyotay ang nahaylo ining makaiibog nga tan- yag. Tungod ni sa yawan-ong pwersa sa mga sistema ug padagan sa pang kali botang mga negosyo ug patigayon diin ang kwarta ug ga - nan sya maoy gipakadios. Nagsuyop ni sa pang hunahuna sa dakong bahin sa katawhan sa kalibotan, lakip ang Simbahan. Apan kining tanan, gisalikway ni Jesus. Ang bahandi ug gahom, naa aron gamiton, ug dili aron simbahon; aron moalagad ug mopaling - kawas sa tawo, dili aron moulipon ug modaug - daog. Ang ikatulo mao ang tintasyon paghimog katingalahang mga buhat aron matingala ang mga tawo. Sa kinatas-ang bahin sa Templo gi - sul solan si Jesus sa pag-ambak, kay ang ka su - latan nag-ingon, Kup tan ka nila aron dili ma -
135 5 Unya, gidala siya sa yawa ngadto sa itaas sa bukid ug gipakita kaniya ang tanang gingharian sa tibuok ka - libotan. 6 Ug miingon ang yawa kani- ya: "Ihatag ko kanimo ang tanang gahom sa kalibotan ug ang himaya niini, kay gitugyan kini kanako, ug ikahatag ko kini kang bisag kinsang buot kong tug yanan niini. 7 Kining tanan akong itugyan kanimo sa higa- yon nga imo akong simbahon." 8 Apan mitubag si Jesus: "Nag-ingon ang Ka - sulatan: 'Simbaha ang Ginoo nga imong Dios, ug siya lamang ang ala- gari.'" 9 Unya gidala siya sa yawa ngadto sa Jerusalem, ug gipabarog siya sa kinatas-ang bahin sa templo ug giing- nan siya: "Kon ikaw ang anak sa Diyos, ambak gikan dinhi ngadto sa ubos, 10 kay nag-ingon man ang Kasu - latan, 'Ang Ginoo magmando sa iyang mga anghel sa pagbantay kanimo, pandol sa bato ang imong tiil. Ang yawa mi - kutlog teksto sa Dt 6:16. Kon buhaton ni ni Jesus, sa usa ka pamilok, hugopan siya sa daghang tawo. Dili na siya mag hago. Sa usa ka sulti, motoo dayon sila ug mo sunod. Niining paagiha dili na siya kina - hang lang mopuyo uban sa katawhan; dili na siya kinahanglang mosinati sa ilang kalisod ug pag-antos ni mouban sa ilang pakigbisog. Apan kining paagiha, taphaw rag sangpo ta - nan alang sa mga tawo. Dili ni modala nila sa pagtahan sa kaugalingon alang sa gingharian. Dili ni mopahigmata nila alang sa mas lawom nga pagtamod, paghangad ug pagsalig. Busa, si Jesus mikutlo sa kasulatan nga nag- ingon: Ayawg hagita ang Ginoo nga imong Diyos. 14. Mipauli si Jesus sa ilaha uban sa pipi- la ka tinun-an ni Juan nga naiyang tinun-an (Jn 1:35). Gikan sa Cafarnaum diin nag-abotan si Jesus sa balay ni Simon ug Andres, nagsugod siya pagwali sa mga sinagoga sa Galilea (Mc 1:35). Ang iyang mga pulong nakapatandog sa katawhan, kay nagbuhat man siya inuba- nan sa gahom sa Espiritu. Nagsugod...(b. 15). Wala siya moderetso sa katawhan, apan nag sugod pagwali sa mga si - na goga diin gipaila ni Jesus ang kaugalingon. 16. Usa ra ang Templo sa tibuok nasod sa Palestina, ang naa sa Jerusalem, diin magha- lad og mga sakripisyo ang mga pari. Apan sa lainlaing dapit, naa silay mga sinagoga, diin mag simba sila ug magtuon sa Balaang Kasu - latan. Busa, sayon ra ang pag-apil sa pag basa LUCAS 4 11 ug sa ilang mga kamot sapnayon ka nila aron ang imong mga tiil, dili ga - yod mabunal sa bato.' 12 Apan gitubag siya ni Jesus: "Ayaw tintala ang Gi - noo nga imong Diyos." 13 Ug sa dihang human gitintal sa yawa si Jesus, mibiya kini kaniya aron paghulat og laing tukmang higayon. Ang Sinugdan sa Pagpangalagad ni Jesus sa Galilea (Mt 13:53) 14 Mibalik si Jesus ngadto sa Ga li - lea ubos sa gahom sa Espiritu Santo ug ang balita mahitungod kaniya mi - kaylap sa tibuok kayutaan. 15 Ug mi - sugod siya pagpanudlo sa mga sina- goga, ug midayeg kaniya ang tanan. Gisalikway si Jesus didto sa Nazaret 16 Unya miabot si Jesus sa Na za - ret, ang lugar diin didto siya magdako, ug ingon sa naandan misulod siya sa sinagoga sa Adlaw nga Igpapapa hu - ug sa paghatag sa ilang komentaryo. Dinhi si Jesus nakasugod pagsulod ug pagpaila sa kau - ga li ngon. Sa nailhan na sa mga tawo si Jesus, miadto siya sa Nazaret, apan wala siya dawata sa ka - tagilunsod. Niining maong teksto, gisaysay ni Lucas nga nong nakadani si Jesus og daghang tawo, ug nganong gisalikway siya sa uban, labi na sa Nazaret. Sa pagbukhad...(b. 17) kining tekstoha kinutlo sa Is 61:1-2. Si Isaias naghisgot sa iya mismong misyon: nga ang Diyos nagpadala niya sa mga Judio nga gibihag aron ipahibawo ang pagduaw kanila sa Diyos. Apan mas mo - haom ni sa gibuhat ni Jesus; gipadala siya sa Diyos aron pagdalag matuod nga kagawasan sa katawhan nga nangandoy ini. Ang tudling pagsangyaw og kagawasan sa binilanggo dili mabasa sa maong teksto sa Isaias, apan gikuha sa laing teksto sa mao gi - ha pong basahon (Is 58:61), ug gisukip dinhi, kay ang giingong paghatag og kagawasan ma - ka sumada sa gibuhat ni Jesus. Karong adlawa...(b. 21). Mianhi si Jesus aron pagmantala sa bag-ong panahon kanus-a ang Diyos maania ug mopasig-uli sa kataw han. Sa matag 50 ka tuig ang mga Israelita magsau- log sa "tuig sa kalipay". Niining higayona ang ta nang utang mapapas, ug ang mga ulipon ma - hatagag kagawasan (Lev 25:10). Unya, gi pa hi - bawo ang tuig sa kaluoy sa Ginoo. Katu ma - nan ni sa mga panagna ug sa mga saad sa Diyos. Pinaagi ni Jesus, ang Diyos nakig-uban sa iyang katawhan: gipaila ni Jesus ang Ama - han ug gipaila sa Amahan ang iyang Anak pina - agi sa mga timaan ug milagro nga iyang gihimo.
LUCAS 4 lay. Mitindog siya aron pagbasa sa Ka - sulatan 17 ug gitunol kaniya ang basa- hon ni propeta Isaias. Gibukhad niya kini ug gibasa ang bahin diin nahi - sulat: 18 "Ang Espiritu sa Ginoo ania ka nako, tungod kay gihilogan ako aron isangyaw ang Maayong Balita ngadto sa mga kabos. Gipadala niya ako aron pagsangyaw og kagawa san sa mga binihag, ug aron pagpahiuli sa panan-aw sa mga buta; ug kaga - wasan sa mga dinaugdaog. 19 Ug aron pagmantala sa tuig sa kaluoy sa Ginoo." 20 Unya gilukot ni Jesus ang basa- hon ug gihatag kini pagbalik ngadto sa alagad ug milingkod siya. Mitutok kaniya ang tanan didto sa sinagoga. 21 Ug miingon siya kanila: "Karong ad - lawa natuman kining bahina sa Kasu - latan ingon gayod sa inyong nadu - ngog." 22 Ug ang tanan midayeg kaniya, ug nahibulong sila sa malumong mga pulong nga nagagikan sa iyang baba. Unya miingon sila: "Dili ba kini siya mao man ang anak ni Jose?" 23 Ug mi ingon si Jesus kanila: "Sa walay pag duhaduha, sultihan ako ninyo ba - hin sa panultion nga nagkanayon: 'Ma nanambal, tambali ang imong Paghatag sa bag-ong...(b. 18). Mianhi si Jesus aron pagpahimugso sa tibuok kaling ka - wasan sa tawo ug sa tanang kataw han. Dayag kaayo nga ang mga Judio na ngan doy, una sa tanan, sa poli ti kan hong kaga wa san nga tipik sa tibuok kaling ka wasan sa tawo. Nga nong wala man si Jesus ma ngako ini? Mao ra bay iyang gilantaw ang "mga kalag"? Sa pagkatinuod, ang Daang Kasabotan wala magsaad og "kaluwasan sa mga kalag," apan kini ang gitagaag gibug-aton sa atong simba- han karon. Mao ray gihunahuna sa tawo ang kalu wasan sa kalag hangtod nga nagpa ka - hilom na lang siya, nahadlok, usahay nabayran ug way kalibotan nga adlaw-adlaw nahimo si - yang kaabin sa pagpakasala sa ekono mikan - hon ug sosyal nga kinabuhi. Ang Daang Kasabotan nag lantaw nang daan sa pag-abot sa Manluluwas, ug si Jesus mao ang katumanan ini. Ang iyang mga pulong ug buhat nakapa tandog kaayo sa katawhan. Sa - ma siya sa nagtisok og binhi nga dili dayon mo tubo ug makapamunga. Ang mensahe nga iyang gitisok sa katawhan inanay sab nga na - ka pahigmata ug nakahatod nila sa tibuok ka - 136 kaugalingon. Buhata sa imong kau - galingon lungsod ang among nadu - ngog nga imong gibuhat sa Caper - naum." 24 Ug miingon siya: "Ingnan ko kamo, walay propeta nga gidawat sa iyang kaugalingong lungsod. 25 Sa pag katinuod, sultihan ko kamo, dag- hang mga balong babaye didto sa Israel sa panahon ni Elias, sa dihang ang langit wala mopaulan sulod sa tulo ka tuig ug unom ka bulan, ug sa dihang miabot ang dakong gutom sa tibuok yuta. 26 Apan wala ipadala si Elias ngadto sa bisan kinsa kanila, kon dili ngadto lamang sa usa ka ba - long babaye sa Sarepta, sa lungsod sa Sidon. 27 Adunay daghan usab nga mga sanlahon sa Israel sa panahon ni propeta Eliseo, apan walay bisan usa kanila ang naayo gawas kang Na - aman, nga Sirio." 28 Sa ilang pagkadungog niini, nag - lagotgot pag-ayo ang tanan nga atua sa sinagoga. 29 Nanindog sila ug ilang giabog si Jesus ngadto sa gawas. Unya ilang gidala siya ngadto sa kina- tumyang bahin sa bungtod aron ila na unta siyang ihulog sa pangpang. 30 Apan miagi siya sa taliwala nila ug miikyas. lingkawasan. Walay tinguha si Jesus pag-apil sa mga panatikong pundok sa iyang panahon nga madaugdaogon gihapon sama sa Ro ma - nong imperyo. Hinuon, mibarog siya alang sa kamatuoran ug nag masa og lig-ong pundas - yon alang sa maling kawas nong kalihokan sa umaabot. Gihilogan... (b. 18). Basaha ang komentar- yo sa Lucas 6:20. Unya, gipakita ni Lucas nga nong gisalikway si Jesus sa mga tawo sa Nazaret: - Una tungod sa garbo. Kasa garan ang mga tawo daling mohangop sa mga bisita gi - kan sa mga dagkong lungsod o syu dad. Si Jesus wala dawata, kay tagaila ra. Anak ra siya sa panday nga si Jose. (Basaha ang ko - men taryo sa Mc 6:1) - Unya, tungod sa kasirado. Tungod sa pag-isip nila nga sila ray pinalabi sa Diyos, dili ma kadawat nga ang Diyos mohatag sa pana la - ngin sa uban nga dili Judio. Si Jesus nagpa hi - numdom nila nga bisan ang mga propeta nag - ta bang sa nanginahanglan nga lahi nilag pag- too (1 H 17:7; 2 H 5), kay ang Diyos, Diyos man sa kinabuhi ug dili Diyos sa mga Judio ra.
137 Ang Tawo nga Giyawaan (Mc 1:23; Mt 4:24; 8:14) 31 Unya milugsong si Jesus sa Ca - pernaum, usa ka lungsod sa Galilea, ug didto nagtudlo siya sa mga tawo sa Adlaw sa Pahulay. 32 Nahibulong si - lang tanan sa iyang gipanudlo, kay gam hanan man ang iyang mga pulong. 33 Didto sulod sa sinagoga, dihay la laki nga giyawaan, nga misinggit og kusog: 34 "Jesus nga taga Nazaret, un - say imong tuyo kanamo? Mianhi ka ba aron pagpukan kanamo? Nakaila ako kanimo. ikaw mao ang Balaan sa Diyos." 35 Apan gibadlong siya ni Je - sus nga nagkanayon: "Hilom ug paha- wa gikan kaniya!" Human gilamba- lamba ang tawo sa ilang atubangan, migawas ang yawa gikan kaniya ug ang tawo wala unsaa niini. 36 Unya natingala ang tanan, ug nag-ingnanay sila sa usag-usa: "Un - sang matanga sa pulong kini? Diin man kaha nagagikan ang iyang katu - ngod ug gahom nga iya mang giman- doan ang yawa, ug misunod kini kani- ya?" 37 Unya, mikaylap sa tanang da - pit niadtong yutaa ang mga balita ma - hitungod kang Jesus. Ang Pag-ayo sa Daghang mga Masakiton 38 Mibiya si Jesus sa sinagoga ug mi adto siya sa balay ni Simon. Ni - adtong higayona gihilantan ang uga - ngang babaye ni Simon, busa ilang gi - sultian si Jesus bahin sa iyang kahim- tang. 39 Miduol si Jesus ug mibarog sa 31. Basaha ang komentaryo sa Mc 1:21. Nganong gipahilom ni Jesus ang daotang espiritu? Susama gihapon ni sa 4:41. Dili siya magpatawag sa mga tawo og Cristo o Mesiyas o Balaan sa Diyos (kining tanan parehag kahulogan sa Man luluwas, ang hini lo - gan sa Diyos), kay lahi ra ang matang sa manlu luwas sa hunahuna sa mga tawo. Kon pasagdan niya makadaot lang ni ug makaha- tag og dugang kalibog. ANG MGA APOSTOL 5.1 Gidetalye pag-asoy ni Lucas ang gi - saysay sa Marcos 1:16. LUCAS 5 iyang kiliran. Unya iyang gipapahawa ang hilanat ug naayo siya. Unya, diha- diha, mibangon siya ug mialagad ka - nila. 40 Sa pagsalop na sa adlaw, ang ta - nan nga adunay masakiton sa nagka- daiyang balatian, gidala ngadto kang Jesus. Unya iyang gitapion ang iyang mga kamot sa matag usa kanila ug giayo niya sila. 41 Nanglayas usab gi - kan sa daghang mga tawo ang mga yawa nga misinggit-singgit sa pag- ingon: "Ikaw mao ang anak sa Diyos!" Apan iya silang gibadlong ug wala niya sila tugoti pagsulti, kay nasayod man sila nga siya mao ang Mesiyas. Ang Pagwali ni Jesus 42 Sa pagsubang na sa adlaw, mibi- ya si Jesus ug miadto sa hilit nga da - pit. Ang mga katawhan nangita ug miadto gayod kaniya. Sa dihang ila na siyang nakita, ila siyang gipugngan aron magpabilin kanila. 43 Apan mi - ingon siya kanila: "Kinahanglan gayod nga iwali ko usab ang maayong balita sa gingharian sa Diyos ngadto sa ubang kalungsoran, kay mao man kini ang hinungdan nganong gipadala ako. 44 Ug nagwali siya sulod sa mga sina- goga sa Judea. Ang Pagtawag sa Unang mga Tinun-an (Mt 4:18; Mk 1:16) 1 Samtang nag-inilogay ang mga 5 tawo sa pagduol kaniya aron pag- pamati sa pulong sa Diyos, nagbarog si Jesus sa lapyahan sa lanaw sa Ge - ne saret. 2 Ug didto iyang nakita ang Mihangyo si Jesus pagsakay sa baroto ni Pedro, ug gidawat siya ni Pedro sa dakong ka - hinangop. Apan wala magpaabot si Jesus nga alagaran siya, nangita hinuon siyag mga tawo nga andam moalagad sa uban, andam pagbiya ug pagtahan sa kaugalingon aron pag-uban sa iyang buluhaton. Daghan ang naminaw niya, apan nanginahanglan siyag apostoles. Ang mga milagro laing paagi sa pagpanudlo ni Jesus. Ang gipakita nga milagro ni Jesus, mao ang pulong sa Diyos alang sa umaabot nga apostoles. Palawod ug itaktak... Gituman ni Pedro ang gisugo ni Jesus, bisag nasayod siya nga walay makuha. Sa samang pagkaagi,
LUCAS 5 duha ka mga sakayan sa daplin sa bay bayon. Ang mga mananagat nang - waswas sa ilang mga pukot kay mao pa man ang ilang pag-abot gikan sa dagat. 3 Mitungtong siya sa usa ka sa - kayan nga iya ni Simon. Unya mi - hangyo siya kaniya sa pagtulod og di - yutay sa iyang sakayan ngadto sa da - gat. Milingkod siya sa sakayan og mi - padayon pagtudlo sa mga tawo. 4 Sa nakahuman na siyag sangyaw, gi - ingnan niya ni Simon: "Palawod kamo ug itaktak ang inyong mga pukot aron makakuha kamog isda." 5 Ug mitubag si Simon: "Magtutudlo, naghago kami sa tibuok gabii apan wala kami naku- ha. Apan tungod kay nagsugo ka man, akong itaktak ang mga pukot." 6 Ug ilang gitaktak ang ilang mga pu - kot, ug hilabihan kadaghang isda ang ilang nakuha. Tungod sa kadaghan sa ilang kuhang isda hapit magisi ang ilang mga pukot. 7 Busa ilang gitawag ang ilang mga kauban sa pikas saka- yan aron motabang kanila. Nanuol ang ilang mga kauban ug gipuno nila pag-ayo ang duha ka mga sakayan, nga tungod niini hapit na sila malu- nod. 8 Sa pagkakita ni Simon Pedro sa ang gisaligan sa apostoles sa ilang pagsang- yaw sa Maayong Balita mao ang gahom ni Jesus, dili ang ilang kaugalingon. Nakakuhag... (b. 6). Tungod sa ilang gibu- hat, napuno sila sa paglaom ug pagsalig. Gikan karon... (b. 10). Hiusahon ang ka - taw han nga nabahinbahin tungod sa sala, hiu- sahon ang nagkatibulaag nga mga anak sa Diyos sa Simbahan ni Jesus. Palayo... (b. 8). Nakita ni Pedro nga ma - kasasala siya dihang nadiskobrehan niya ang Diyos sa iyang kinabuhi. Nagpadayag si Pedro sa iyang pagtoo kang Jesus nga nagtawag aron pagluwas sa makasasala. Ila ning gibiyaan...(b. 11). Dili kay daghan silag katigayonan, apan gibiyaan ang naan- dang kinabuhi lakip ang trabaho ug pamilya. Ang Apostoles nagka hu logag pinadala. Si Jesus nagpili ug nagpadala nila sa iyang nga- lan. Apan dayag na lang nga ipadala ang andam rang mobulig sa iyang buluhaton. Sa atong panahon karon daghan ang katoliko nga naminaw sa Ebang helyo, apan dyotay kaayo ang mibulig ni Cristo. Ang kristyano matawag nga apostol o mibu- lig ni Jesus kon ang iyang panglantaw labaw 138 na hitabo miluhod siya sa tiilan ni Je - sus ug miingon: "Palayo kanako, Gi - noo, kay usa ako ka makasasala!" 9 Na tingala si Simon ug ang tanan nga nakasaksi sa maong hitabo, tungod sa hilabihan kadaghan sa isda ng ilang nakuha. 10 Natingala usab ang mga anak ni Zebedeo, nga si Santiago ug Juan, ang mga kauban ni Simon. Unya miingon si Jesus kang Simon: "Ayaw kahadlok! Sukad karon ma - ngisda ka na og mga tawo." 11 Human nilag dalha ang mga sakayan sa bay- bayon, ilang gibiyaan ang tanan ug mi sunod sila kang Jesus. Ang Pag-ayo sa Usa ka Sanlahon (Mc 1:40; Mt 8:20) 12 Samtang didto si Jesus sa usa ka lungsod, may usa ka sanlahon. Sa pagkakita niya kang Jesus, mihapa siya sa iyang atubangan ug nagpaki- malooy sa pag-ingon: "Ginoo, kon but-on nimo, mamaayo ako!" 13 Unya gihakap siya ni Jesus ug giingnan: "Buot ko, mamaayo ka!" Di - hadiha naayo ang sanlahong lalaki. 14 Unya, gipasidan-an siya ni Jesus sa dili pagpanugilon kang bisan kinsa, ug miingon, "lakaw ug ipakita ang imong kay sa kaayohan sa pa rokya; kon naglantaw siya ug mibati sa kahimtang sa tanang kataw - han isip mananagat sa mga tawo. Dinhi, gihiusa ni Lucas ang duha ka nagka - la hing hitabo: ang pagtawag sa mga tinun-an nga nalakbitan sa Mc 1:16, ug ang katinga la - hang pagkakuha sa daghang isda. Kining ika- duhang hitabo gibutang ni Juan human sa pagkabanhaw ni Jesus (Jn 21:1-6). Makita din - hi nga ang mga apostol dili interesado sa in - sak tong petsa sa pagkahitabo, apan sa men - saheng nagpaluyo sa maong teksto. Alang ni Juan, mas mohaom ang maong hi ta bo kon ipahimutang sa pagpakita ni Jesus human sa iyang pagkabanhaw. 12. Basaha ang komentaryo sa Marcos 1:40. Paghimog...(b. 14). Ang maong balaod nag- sugo nga ang sanlahon ipalayo sa mga tawo (Lev 13:45), apan kon may timailhan nga na - ayo siya human mahiling sa mga pari, maka- balik na siya pagpuyo sa katilingban. Nagtoo sila nga ang sanla silot sa Diyos, ug ang pag- kaayo pasaylo sa sala.
139 kaugalingon sa pari, ug paghimog ha - lad sumala sa gisugo ni Moises, isip pagpamatuod nga maayo ka na." 15 Apan mikaylap hinoon pag-ayo ang balita mahitungod kang Jesus, ug nangadto kaniya ang duot sa kataw - han aron pagpamati ug pagpatambal sa ilang mga balatian. 16 Tungod niini, miikyas siya nga nag-inusara ngadto sa dapit nga awaaw ug didto nag- ampo siya. Ang Pag-ayo sa Usa ka Paralitiko 17 Usa niana ka adlaw, sa dihang nanudlo si Jesus, dihay mga Pariseo ug mga magtutudlo sa Balaod nga nagagikan sa nagkalainlaing lungsod sa Galilea, Judea ug Jerusalem. Nang - lingkod sila aron pagpaminaw kaniya. Ug ang gahom sa Ginoo nag-uban kang Jesus sa iyang pagpanambal sa mga masakiton. 18 Unya, nangabot ang mga kalalakinhan nga nagdayong sa usa ka paralitiko. Ug naningkamot sila pag-ayo sa pagdala kaniya ngad- to kang Jesus. 19 Apan wala sila ma - ka kitag paagi tungod sa kadaghan sa mga tawo. Busa mikatkat sila sa atop sa balay, ug ilang gitunton ang parali- tikong naghigda sa iyang higadaanan ngadto gayod sa taliwala sa katawhan, atubangan ni Jesus. 20 Sa pagkakita ni Jesus sa kadako sa ilang pagsalig, miingon siya: "Hi - gala, gipasaylo ka na sa imong mga sala." 21 Unya ang mga magtutudlo sa 15. Moadto si...(b. 16). Gihisgotan ni Lucas sa maka daghan, nga si Jesus nag-ampo. Mag-ampo si Jesus labi na sa dili pa mohimog dagkong buluhaton (3:21;6:12;9:28 ubp.). Ang tuyo dili aron paglikay kondili paggahig panahon alang sa kahilom ug sa pamalan- dong. 17. Basaha ang komen taryo sa Marcos 2:1 ...magtutudlo sa Balaod...(b. 17). Niining panahona, ang mga Pariseo ug mag tutudlo sa Balaod dili pa supak ni Jesus. Apan kay naka - eskwela man silag reli hi yon, silay unang na - nga ngha sa gipadayag ni Jesus: Kinsa man siya? Mag totoo bang nagtoo ug nagsu nod sa mga balaod sa Diyos o nagtukod bag laing sekta? Alang ni Jesus higayon ni pagpakita LUCAS 5 Balaod ug ang mga Pariseo manguta- na sa ilang tagsa-tagsa ka kaugali - ngon nga nagkanayon, "Kinsa ba ki - ning tawhana nga nanampalas man siya sa Diyos? Kinsay ba ang may ga - hom pagpasaylo sa mga sala? Dili ba, ang Diyos man lamang?" 22 Sa dihang nasayran ni Jesus ang ilang gihunhuna, nagkanayon siya, "Nga nong nangutana man kamo sa in yong kasingkasing? 23 Unsay ba diay ang mas sayon, ang pag-ingon ba, 'Gipasaylo ka sa imong mga sala,' o ang pag-ingon, 'tindog ug lakaw?' 24 Buot ko nga masayran ninyo nga ang Anak sa tawo aduna gayoy ga - hom sa pagpasaylo sa mga sala dinhi sa yuta." Unya iyang giingnan ang paralitiko, "Sultihan ko ikaw; bangon, bitbita ang imong gihigdaan ug pauli sa inyo!" 25 Dihadiha mibangon siya sa ilang atubangan, iyang gihipos ang iyang higdaanan ug mipauli, nga nag- dayeg sa Diyos. 26 Natingala pag-ayo ang tanan, ug ilang gidayeg ang Diyos. Ug sa da - kong kahadlok nagkanayon sila: "Na - kita nato karon ang mga kahibulo - ngang butang!" Ang Pagtawag ni Levi (Mc 2:13; Mt 9:9) 27 Human niini, migawas si Jesus ug nakita niya ang usa ka kobrador sa buhis, nga ginganlag Levi, nga nag - ling kod sa iyang opisina. Unya mi - ingon si Jesus kaniya: "Sunod kana- nga dili lang siya tinun-an ni Moises ug sa mga propeta, apan labaw siya nilang tanan. Dinhi masabtan nganong nasuya niya ang mga magtutudlo sa Balaod. Wala siya maka - eskwela ug walay diploma, apan nagpalu - malumag tudlo. Para nila, kon moabot na ang Diyos, ang ilang kahibaluo ug pagtulun-an ilhon ug paluyohan. Apan si Jesus, taliwala sa yanong katawhan wala manumbaling sa mga awtoridad sa Balaod nga nakamenos pag-ayo sa mga kabos. Ug kay dili man sila makadawat ni Jesus, wala silay mahimo gawas sa pagsu- pak niya. 27. Basaha ang komen tar yo sa Mc 2:13. Kining maong hitabo nagsaysay giunsa ni Jesus pagpahimutang ang kaugalingon sa kati -
LUCAS 5 ko." 28 Ug mitindog siya, iyang gibi- yaan ang tanan, ug misunod kang Jesus. 29 Unya, naghimo si Levi og dakong hikay sa iyang balay alang kang Jesus. Ug didtoy daghang kobrador sa buhis usab ug uban pang mga tawo nga nakigsalo kanila. 30 Tungod niini ang mga Pariseo ug ang kauban ni - ining mga magtutudlo sa balaod nag- bagulbol batok sa mga tinun-an ni Jesus. Nangutanan sila, "Nganong na - ngaon man kamo ug nakig-imon ka - uban ang mga kobrador sa buhis ug mga makasasala?" 31 Mitubag si Jesus kanila, "Ang mga tawo nga himsog wala magkinahanglag doktor, kun dili kadtong mga masakiton lamang. 32 Wa la ako moanhi aron pag-awhag sa mga maayo, kun dili sa mga maka- sasala, aron paghinulsol sa ilang mga sala." Ang Pangutana Mahitungod sa Pagpuasa 33 Ug miingon sila kang Jesus, "Kanunayng nagpuasa ug nag-ampo ang mga tinun-an ni Juan, ingon man usab ang mga tinun-an sa mga Pari - seo, apan ang imong mga tinun-an nagpunayg kaon ug inom." 34 Mitubag si Jesus kanila, "Papuasahon ba diay ninyo ang mga dinapit sa kasal sam- lingban ug kinsay iyang gikauban: ang pundok sa mananagat nga iyang piyalan sa bag-o ug lahi nga tinoohan; ang mga sanlahon ug mga ma sakiton nga nangita niya. Gitawag niya ang mga tawo, sama ni Levi, nga sinalikway sa ka - ti ling ban. Bag-ong bino, bag-ong sudlanan... Basaha ang ko men taryo sa Mateo 9:17. 6.1 Makita dinhi ang duha ka panagbangi tali ni Jesus ug sa mga relihiyoso sa iyang pa - nahon, nga may kalabotan sa adlaw sa pa - hulay. Basaha sab ang komen taryo sa Mc 3:1. Dili nato kalimtan nga angSabado nagpasa- bot og pahulay. Ang Diyos nag-awhag nga sa matag semana maggahin tag adlaw alang sa Diyos. Ang nag-unang tuyo ini, dili alang sa relihiyosong tigom, apan ang pahulay sa tawo (Ex 20:10). Kon ang tawo dili na ulipon sa ad - law adlaw niyang pangi nabuhi, mapa si dung - gan pod ang Diyos. 140 tang anaa pa uban kanila ang paman- honon? 35 Moabot ra unya ang adlaw nga kuhaon na ang pamanhonon, ug unya magpuasa na sila nianang higa- yona." 36 Unya misulti si Jesus og lain na usab nga sambingay, "Walay molaksi og bag-ong panapton aron itapak kini sa daang bisti! Kay kon buhaton niya kini, mausik lamang ang bag-ong bis - ti, ug ang bag-ong panapton dili ga yod mohaom sa daan panapton. 37 Wa lay mohipos og bag-ong bino sa daang mga sudlanan nga panit. Kon buhaton niya kini, mobusdik ang bag-ong bino sa mga daang panit nga sudlanan, ug unya mausik lamang hinoon ang bino, lakip na niini ang mga sudlanan. 38 Inay, isulod ang bag-ong bino sa mga bag-ong sudlanan nga panit. 39 Ug walay si bisan kinsa nga nakati- law na og daan nga bino ang mangan- doy pagtilaw og bag-ong bino: tungod kay moingon gayod siya: 'Mas lamian ang daan.'" Ang Pagpangutlog mga Uhay sa Adlaw sa Pahulay (Mc 2:23; Mt 12:1; Mc 3:1) 1 Usa niana ka Adlaw sa Pahulay, 6 samtang miagi si Jesus sa kau- mahan sa trigo, ang iyang mga tinun- an nangutlog mga uhay sa trigo. Hu - Sa unang panagbangi, wala makiglalis si Jesus sa mga Pariseo nga nag-isip nga trabaho ang pagkutlog pila ka uhay. Gipahinumdoman sila sa gibuhat kaniadto ni Hari David. Unya, midugang siya pag-ingon: Ang anak sa tawo Ginoo pod sa Adlaw sa Pahulay. Alang sa mga Judio, ang tanan lakip ang Labawng Pari, obligado pagsunod sa mga tulumanon sa Sa - bado. Mao nga nasag muyo sila ug natingala sa gipa mu long ni Jesus. Kinsa ug unsa man ang buot ipatoo kanila ni Jesus? Sa ikaduhang hitabo, dihay Paralitiko nga buot magpaayo ni Jesus sa Sabado. Mabuhat ni ni Jesus sa sunod adlaw. Apan gipalabi ni Jesus ang pakigbangi kay ang katu yoan sa Ebanghelyo mao ang pagpalingkawas sa tawo, ug ang tawo makaling kawas kon dawaton niya nga dili sa Diyos ang sosyedad nga mamugos sa kaugali ngong mga sukdanan; nga dili sa Diyos ang paglapas sa konsensya, sa dignidad ug sa kaba laan sa mga anak. Kasagaran, gipa - ka balaan sa mga tawo ang naandang sistema,
141 man nila kusokusoha sa ilang mga kamot ang mga uhay ilang gikaon ang mga lugas niini. 2 Apan nangutana ang pipila ka mga Pariseo: "Nganong gibuhat man ninyo ang gidili sa Adlaw sa Pahulay?" 3 Ug mitubag si Jesus: "Wa la ba diay ninyo mabasahi ang gi - buhat ni David sa dihang gigutom siya, ug ang iyang mga kauban? 4 Mi - sulod siya sa balay sa Diyos, ug iyang gikuha ang pan nga hinalad ngadto sa Diyos. Unya mikaon siya niini ug iyang gihatagan ang iyang mga kau- ban, bisan pa man kon walay angay nga mokaon niini gawas lamang sa mga pari." 5 Ug miingon siya kanila: "Ang Anak sa Tawo mao ang Ginoo sa Adlaw sa Pahulay." 6 Unya, sa lain na usab nga Adlaw sa Pahulay, samtang misulod si Jesus sa usa ka sinagoga ug nanudlo, didtoy usa ka lalaki nga kuyos ang tuong kamot. 7 Ug ang mga magtutudlo sa Balaod ug mga Pariseo naniid pag- ayo kon manambal ba gayod siya sa Adlaw sa Pahulay, aron aduna silay ikasumbong batok kaniya. 8 Apan nahibalo si Jesus sa ilang mga gipanghunahuna. Ug miingon siya sa lalaki nga kuyos ang kamot, "Dali ngari ug barog sa dinhi." Unya mitindog ang tawo ug mibarog didto, 9 ug miingon si Jesus, "Pangutan-on ko kamo. Angayan ba sa Adlaw sa Pa - hu lay ang pagluwas og kinabuhi o ang pagpatay niini? 10 Gitan-aw niya silang baload ug kagam hanan. Nagsunod sila ini nga daw ulipon, walay pagtuki ug pagsaway. Sa ingon dili sila gawasnon ni maisip nga mga anak sa Diyos. (Basaha sa Gal 3:1-5,5:1; Col 2:20-23). Ang pag ta hod sa Diyos nga ma ka - pugong sa pagsusi sa kamatuoran, wala masu- bay sa Ebanghelyo busa, mini ning tinoohana. Ang pagtuon sa Biblia kinahanglang uba nan sa pag tuon sa bag-ong mga tampo sa sensya, apan kon ipadaplin lang ni, sa kahadlok nga makadaot sa binata tang panglantaw sa ba - laang kasaysayan, nan, nakasala ta batok sa Espiritu. May mga higayon kanus-a gilapas ni Jesus ang giisip nga labing balaang balaod sa mga Judio. Apan duna siyay mas balaanon nga katu yoan: ang paghatag og kina buhi sa kaig- soonan. LUCAS 6 tanan ug miingon siya sa lalaki, "Ituy- od ang imong kamot." Ug gibuhat niya kini ug dihadiha naayo ang iyang kamot. 11 Nangasuko sila pag-ayo ug nagsabotsabot kun unsay ilang angay buhaton kang Jesus. Gipili ni Jesus ang Napulog Duha ka mga Tinun-an (Mc 3:13; Mt 10:1) 12 Niadtong panahona mitungas si Jesus sa bungtod aron pag-ampo ug didto mag-ampo siya sa Diyos sa ti - buok gabii. 13 Ug sa pagkaugma, gita- wag niya ang iyang mga tinun-an, ug mipili siya og napulog duha gikan ka - nila. Kini sila iyang ginganlan og mga apostoles: 14 Kini sila mao si Simon nga ginganlag Pedro; ang iyang igso- on nga si Andres; si Santiago ug si Juan; si Felipe; si Bartolome; 15 si Mateo; si Tomas; si Santiago nga anak ni Alfeo; si Simon nga gitawag og 'Selote;' 16 si Judas nga anak ni San - tiago; ug si Judas Iskariote, ang mi - budhi kaniya. Ang Pagpangalagad ni Jesus sa Usa ka Duot sa Katawhan (Mt 5:6-7) 17 Unya milugsong si Jesus gikan sa bukid uban kanila, ug mibarog siya sa usa ka dapit nga patag. Didto mi - dagsang ang usa ka duot sa katawhan nga nagagikan sa tibuok Judea ug Je - rusalem ug sa kabaybayonan sa Tiro ug Sidon aron pagpaminaw ug pagpa- 12. Nag-ampo si Jesus alang sa iyang mga tinun-an, kay sa wala pa ang pagka banhaw dili niya malakip ang tanan, gawas sa mga suod sa iyang kinabuhi. Mahimo silang Apostoles. Ang kalam posan sa iyang misyon nasandig nila, ingon man ang pag too sa katawhan. Pinaagi sa pag-ampo buot ni Jesus masiguro nga nag- buhat siya sa kabubut-on sa Amahan (Heb 1:24). Kay gipili man sila ni Jesus aron piyalan sa iyang simbahan, moagi silag daghang pag- sulay (Lc 22: 31). Pinaagi sa gahom sa pag- ampo buot ni Jesus nga malayo sila sa kadaot (Jn 17:9). Sa wala pa siya mamatay gibatig kahupay si Jesus nga walay usa nila nga na - wala (Jn 17:12). 17. Basaha ang komentaryo sa kabu la ha - nan sa Mateo 5:1. Ang kabulahanan ni Mateo
LUCAS 6 tambal kaniya sa ilang mga nagkadai- yang sakit. 18 Ang mga gipangyawaan nangaayo gayod. 19 Ug ang tanan nga naningkamot paghikap kaniya, na - ngaayo usab. Ang mga Kabulahanan ug mga Kasub-anan 20 Unya mitan-aw si Jesus sa iyang mga tinun-an ug miingon: "Bulahan kamong mga kabos karon, kay inyo ang Gingharian sa Diyos!" 21 Bulahan kamong mga gigutom karon, kay pagabusgon kamo. Bulahan kamong mga nagbakho ka ron, kay mangatawa kamo. 22 Bulahan kamong mga gidumtan, mga sinalikway, mga gibugalbugalan, ug mga dinaot sa katawhan, tungod ug alang sa Anak sa Tawo! 23 Paglipay ug hingpita ang pagmaya sa moabot nga adlaw, kay dako ang ganti nga gi - tagana alang kaninyo didto sa la ngit. Kay ingon niini ang gibuhat sa inyong mga kagikanan ngadto sa mga pro - peta. gipahaom sa mga sakop sa simbahan sa iyang panahon. Samtang ang kang Lucas, gipa hi mu - tang sa Galilea, sa wali ni Jesus sa ka tawhan. Alang ni Jesus, ang kabulahanan ta wag sa pag - laom alang sa tanang nalimtan sa kalibotan, gikan sa mga kabos ngadto sa mga propeta. Sama sa Awit ni Maria sa Pagdayeg (1:51- 53), ang Ebanghelyo mobalit-ad sa naandang kahim tang. Tungod sa hustisya ug kaluoy sa Diyos, gipiyalan sa Diyos ang mga kabos sa kaug maon sa kalibotan. Silay unang moapil sa iyang bu luhaton dinhi sa kalibotan. Kon ang mga pa ngulo, mga sentipiko ug propesyonal dunay ikatampo, ang mga kabos dunay dili ka - hulipang tampo alang sa katukoran sa Ging - harian. Nagkalainlain ang dagway ug pamaagi sa pagpadayag kanato ni Jesus ug sa iyang bulu - haton. Aron ang kalihokan angayng isipon nga kabahin sa Ebang helyo, kinahanglang ma - himo una ni nga Maayong Balita alang sa mga kabos. Ang sukwahi ining panglantawa walay kala botan sa mensahe nga gidala ni Jesus. Mipadayon si Jesus pagsaysay sa kaalaotan. Susama ini ang mabasa sa Isaias 65:13-14. Ang mga dato ug buhong mga buta. Napakyas sila sa pagdawat sa buhing Diyos sa pagpa da - yag niya sa kaugalingon. Nagpuyo sila sa mini ug tap hawng kinabuhi, Malipayon kuno hay ug lim pyog konsensya, kay giyukboan ug gidayeg man sa mga tawo. Apan kining tanan mapu- kan ug mawagtang sa hagit sa Ebang helyo. 142 24 Apan alaot kamong mga aduna- han, kay napahimuslan na ninyo ang kahamugaway sa kinabuhi! 25 Alaot kamong mga busog karon, kay gutomon unya kamo! Alaot kamong nagkatawa karon, kay magbakho ug maghilak kamo! 26 Alaot kamong dinayeg sa kataw - han, kay ingon niini ang gihimo sa in - yong mga kagikanan ngadto sa mini nga mga propeta. Ang Gugma alang sa mga Kaaway 27 Apan sultihan ko kamo nga na - mati kanako: Higugmaa ang inyong mga kaaway ug pagbuhat og maa- yong mga butang sa mga nasilag ka - ninyo. 28 Panalangini ang mga nanghi- maraot kaninyo ug iampo ang mga nagdaugdaog kaninyo. 29 Niadtong mo sagpa sa inyong aping, ipasagpa usab ang pikas niini. Ug kon adunay moilog sa imong kamisandentro, iapil usab paghatag ang inyong kamisin. 30 Ihatag kang bisan kinsa nga manga- yo kaninyo; ug kon adunay moilog sa Alaot mong gidayeg... (b. 26). Basa sab sa 1 Cor 4:8. Ang gilutos ug ang manlulutos mahi mong naa sa mao rang simbahan. Makita nato sulod sa Simbahan ang pundok sa mga tinamod. Naa nila ang tanan, kay duol man sila sa luwag sa kadagkoan. Naa pod ang pun- dok sa gibutang bu tangan ug gilutos, kay mipu- yo ug mibarog sila sa mensahe sa Ebanghelyo. Maka uulaw ning talan-awon nga gihisgotan ni Jesus sa Mt 13:41. Daghan ang Santos nga na kasinati ining pagsu laya, apan bisan pa ining tanan, nagpabilin sila sa Simbahan. 27. Kining bahina sa mga panultihon ni Jesus nasulod sa kapitulo 5 ngadto sa 7 sa Mateo ug gipatin-aw didto. Sa Lucas pipila ra ang gila -kip. May mga tawo nga wala mahimuot sa pag - hisgot ni Jesus sa kausaban sa kinabuhi, inay mag hisgot og kausaban sa katilingban. Abi ni - lag tungod ni sa kultura sa maong panahon nga wala pa makahuna huna sa kausaban sa ma lupigong mga gam balay sa katilingban. Apan buot si Jesus nga moabot sa gamot- hinungdan ining tanan. Ang gamot sa kadao- tan naa sa sulod sa kataw han. Tinuod nga ang daotang mga gambalay, ma kapugong sa ka - lamboan, ug angay ning us bon. Apan sa pikas bahin, ang kausaban sa mga gambalay maka- wang ug gani magma daug dao gon lang, kon ang katawhan dili mabag-o sumala sa Ebang - helyo. Wala si Jesus maghatag og mga giya
143 inyong mga kabtangan, ayaw kini bawia. 31 Buhata ngadto sa mga tawo ang buot ninyong buhaton nila nganha kaninyo. 32 Kon ang inyong gihigugma kadto lamang nahigugma kaninyo, unsang pa man ang kaayohan nga inyong ma paabot? Kay bisan gani ang mga makasasala nagbuhat usab niini. 33 Ug kon nagbuhat kamo og mga maayong butang ngadto sa mga maayo kanin- yo, unsa pa man ang inyong mapa - abot? 34 Kon ang inyong pautangon mao lamang kadtong mga tawo nga inyong gilauman nga makabayad ka - ninyo, unsay pa man kaha ang inyong mapaabot? Kay bisan ang mga maka- sasala nagpautang usab sa ilang isig kamakasasala, ug nagdahom nga ba - yaran sila. 35 Inay, higugmaa ang inyong mga kaaway, ug buhata ang maayo ngadto kanila; pautanga sila og ayawg han- dom sa ilang bayad. Sa ingon, dako ang ganti nga gitagana kanimo, ug ma mahimo kamong mga anak sa La - bing Halangdon. Kay maloloy-on man alang sa mas maanga yong kati ling ban. Ang iyang misyon mao ang pagtudlo nato sa dalan sa kalamboan ug kaga wasan. Gani sa bisag asang sosyedad, ang mga dato, mga arangan, ang mga pobre ug kina- pobrehan, nanginahanglag kabag-ohan sa lain - laing gibug-aton ug pamaagi. Ang pagdapig ni Jesus sa mga kabos ug dinaugdaog wala mag- pasabot nga mas maayo ni sa mga dato kondi- li, nga ang Diyos ma luluy-on. Buot ni yang ipa - ambit ang iyang ka luoy sa mas nanginahang - lang mga timawa. Nagtanyag siyag pag laom ug kalingkawasan sa hapit na makabsi ini. Ang dinaugdaog dili unta burong kon wala pa ma - gapos sa kahadlok, sa pag ka bahin bahin ug sa pagpahimulos sa uban. Dili unta mag lisod sa pagpakighiusa aron maka baton si lag gahom alang sa kabag-ohan. Busa, ang di na ugdaog dili magawasnon hangtod nga ma kabaton sa pagsalig sa Diyos nga mag tuk mod pagtahan sa kaugalingon ug sa pagpasig-uli sa uban. Sama sa Mateo 5:43, si Jesus wala maghis- got dinhi sa panagbingkil nga personal o pa - nag bing kil sa managhigala lang kondili, sa panagbingkil pod sa politika, sa sosyal ug sa tinoohan, diin lahi ang pagtagad nga ipakita sa tua sa pikas pundok o partido. Kasagaran, mao ray tabangan, taho ron ug ayohog tagad ang mga sakop sa kauga li ngong pundok, apan LUCAS 6 siya ngadto sa mga dili mapasalama- ton ug sa mga daotan. 36 Pagmaluluy- on kamo, kay ang inyong Amahan maluluy-on. Ang Paghukom sa Uban 37 Ayaw hukmi ang inyong isigka - tawo, aron dili kamo hukman; ayaw pakasad-a ang si bisan kinsa, aron dili kamo pakasad-on; pagpasaylo sa uban, ug pasayloon usab kamo. 38 Pang hatag ug hatagan usab kamo; makadawat kamo sa hustong sukod, iduot pa gayod kini, yugyugon pa ug paawason, ug ibubo sa inyong saba- kan. Kay ang taksanan nga inyong gamiton alang sa uban mao usab ang taksanan nga gamiton alang ka ninyo." 39 Unya, misulti siya og usa ka sam- bingay: "Makaagak ba diay ang usa ka buta sa laing usa ka buta? Dili ba diay nga mangahulog man silang duha ngadto sa lungag? 40 Dili malab- wan sa usa ka tinun-an ang iyang mag tutudlo. Apan kon mahingpit na sa kahibalo ang usa ka tinun-an, nahi- sama siya sa iyang magtutudlo. 41 Nga nong nakita man nimo ang pu - magmakuli sila pagta bang sa dili sama nila. Dili sila manumbaling sa ilang mga katungod, kay lagi giisip silang daotan, maka sasala o wa - lay pagtoo. Buot wagtangon ni Jesus kining batasana. Ang labing importanti mao ang tawo mismo. Kon nangi nahanglan siya, kalimtan ang bulok o baroganan o ang kalainan niya. 31. Sa gihapon, naghisgot ni sa naandang batasan sa katilingban: ang pagpakighigala sa tinamod ug makatabang aron masikat ta. Lika - yan nato ang mayukmok nga makadugang lang sa atong palas-onon (Lc 14:2). 35. Kinaiya ni nga angayng batonan sa tawong nabag-o. Niining paagiha malarawan ta sa amahan. Giawhag ta sa pagbuntog sa daan tang mga hukom ug babag nga nakapa- hilayo nato sa uban. Basaha ang komentaryo sa Mt 7:1. Mahing - pit ta pagsunod sa pamaagi sa Amahan, ang Diyos sa gugma ug kaluoy. Natandog siya sa kawad-on ug pag-antos sa katawhan ug nag - mang gi ha tagon siya. Wala sa mohukom sa mga igsoon ang gugma ug kaluoy sa Diyos. Makaagak ba...(b. 39). Tungod sa garbo ga - na han tang motandi sa atong kaugalingon sa uban. Ug aron mahimong masmaayo ta kay
LUCAS 6 ling sa mata sa imong igsoon, sam- tang wala nimo tagda ang puling sa imong kaugalingon mata? 42 Unsaon mo man pag-ingon sa imong igsoon: 'Igsoon, tugoti ako pagtangtang sa pu - ling sa imong mata,' kon ikaw mismo wala gani makakita sa puling nga nag - bara sa imong kaugalingong mata? Tig pakaaron-ingnon! Tang tanga una ang puling sa imong kaugalingon mata, ug makakita ka pag-ayo, ug imong matangtang ang puling sa mata sa imong igsoon. 43 Walay bisan unsang maayong kahoy nga mamungag daotan nga bu - nga. Ni walay daotang kahoy nga ma - kapamungag maayong bunga. 44 Ma - ila ang matang sa kahoy pinaagi sa bunga niini. Tungod kay dili ka maka- pupo og igos sa katunokan, ni maka- pupo og mga paras sa usa ka sampi- nit. 45 Ang maayong tawo nakapasa- nay gikan sa maayong bahandi sa iyang kasingkasing og mga maayong butang; samtang ang daotan makapa- sanay gikan sa iyang daotang bahan- di og mga daotang butang. Kay ma - mu long man gayodang tawo gikan sa kapuno sa iyang kasingkasing. Ang Duha ka mga Matag sa Tukuranan 46 Nganong gitawag man ako nin- yog 'Ginoo, Ginoo,' apan wala ninyo tumana sa akong gisulti kaninyo? 47 Ipakita ko kaninyo kon sa unsa mahisama kadtong moduol kanako, ug mamati sa akong mga pulong, ug kanila, sawayon ta sila ug hukman. Si Jesus nag hagit nato sa pagsusi una sa kaugali ngon tang sayop ug kakulang. Kon matinud-anon na ta sa pagtan-aw sa kaugalingon, mamatinud- anon pod ta pagtan-aw sa kahimtang sa uban. 43. Dili mamungag... Nahisgotan na ni sa Mt 7:15, apan lahi ang kahulogan dinhi sa Lucas. Naghisgot dinhi og putling konsensya. Kinahanglang putlion nato ang hunahuna ta ug galamhan, aron sa ka u lahian makapa mu - nga nig maayong mga bunga. 7.1 Talagsaon ang kinaiya ining Romano nga kapitan. Langyaw siya nga nangat ung - 144 motuman niini. 48 Mahisama siya sa tawo nga nagtukod og balay, nagkalot siya og lawom, unya nagpahaluna sa tukuranan niini sa ibabaw sa bato. Ug sa pag-abot sa dakong baha, mihapak ang buhagay niini ngadto sa maong balay, apan wala matarog kini kay lig- on man nga pagkatukod niini. 49 Kadtong nakabati sa akong mga pulong, apan wala motuman sa akong gisulti, mahisama siya sa usa ka tawo nga nagtukod og balay ibabaw sa yuta nga walay igong tukuranan. Sa dihang mihapak niini ang baha gibanlas kini ug napukan kini dihadiha. Ug dako ka ayo ang kadaot sa natagamtam sa maong balay.'" Ang Pag-ayo ni Jesus sa usa ka Sulugoon sa Romanhong Senturyon (Mc 8:5; Jn 4:46) 1 Human ikasaysay ni Jesus ki - 7 ning tanan ngadto sa katawhan, misulod siya sa Capernaum. 2 Didto may usa ka senturyon kansang sulu- goon masakiton ug himalatyon. 3 Sa iyang pagkabati mahitungod kang Jesus, nagsugo siyag mga punoan sa mga Judio aron paghangyo kang Jesus sa pagduaw ug pag-ayo sa iyang sulugoon. 4 Nangadto ang mga ginikanan niini kang Jesus ug nagpakimalooy sila ka - niya sa pag-ingon: "Takos lamang nga imong tabangan siya. 5 Gihigugma niya pag-ayo ang atong nasod, gain man, gitukoran pa kita niyag sina - goga." danan sa yuta sa mga Judio. Apan ang kaya- no ug ka bukas sa iyang pagkatawo wala mata- go ni Jesus: - ang talagsaong kahingawa sa nasakit nga ulipon; - ang matinud-anong pagdawat sa kaku la - ngan sa iyang pagkatawo ug katungdanan; - ang diwa sa kamapaubsanon nga iyang gihuptan; - ang gipakitang pag-ila ug pagtahod sa mga Judio nga lahig kaliwat ug kultura; - labaw sa tanan, puno siya sa pagtoo. Kon may sama ta ining pagtooha, mahitabo giha- pon ang daghang milagro ug ang bag-ong ki - na buhi.
145 6 Busa, mikuyog si Jesus kanila. Ug sa dihang nahaduol na siya sa balay, nagpadala ang senturyon ngadto ka - niya og mga higala aron pagsugilon niya niini: "Sir, ayaw na paghasol pa, tungod kay dili ako takos nga mopa- sulod kanimo sa akong puluy-anan. 7Mao man gani nga wala na gayodako mangako pagduol kanimo. Apan pag- mando lamang, ug mamaayo ang akong sulugoon. 8 Usa ako ka tawo nga ubos sa mando sa akong labawng opisyal, uban sa mga sakop kong sun- dalo. Kon sugoon ko ang usa ko ka sakop: 'Adto didto,' moadto gayod - siya; ug kon sugoon ko ang laing sun- dalo: 'Dali ngari,' moduol gayodsiya. Ug kon moingon ako ngadto sa akong sulugoon: 'Himoa kini,' iya gayod - kining buhaton.'" 9 Sa pagkadungog ni Jesus niini, nahibulong siya kaniya. Ug milingi siya sa mga nanguyog kaniya, ug mi - ingon: "Sultihan ko kamo, wala gayo- dako makakitag usa ka matang sa pagtoo nga sama niini, bisan gani sa Israel! 10 Sa pagbalik sa mga gisugo ngadto sa balay sa senturyon nakita nila nga maayo na ang maong sulu - goon. Gibanhaw ni Jesus ang Anak sa Biyuda 11 Unya, walay magdugay, miadto si Jesus sa usa ka lungsod nga gita- wag og Naim. Ug mikuyog kaniya ang iyang mga tinun-an ug ang usa ka dakong duot sa katawhan. 12 Sa nag- kaduol na sila sa ganghaan sa lung- sod, mao usab ang paggawas sa mga 11. Walay makabuntog sa kamatayon gawas ni Jesus. Ang babaye dinhi simbolo sa nag-antos nga kalibotan. Dili kalikayan nga ang kalibotan kanunayng nagbangotan tungod sa kamatayon sa iyang mga anak, apan sa sa - mang higayon gipadayon nig pamatay. Na - nga matay sila tungod sa mga gubat ug kasa- mok; sa pag-inilogay sa bahandi, gahom ug du ngog; sa walay puas nga pag hugawhugaw sa kahanginan ug pagpayhag sa kinaiyahan; sa mga langyawng kul tura nga miguba sa hamiling mithi sa kati gulangan; labaw sa tanan sa pagkapakyas sa gugma ug sakripisyo sa pag hari sa kalibotan. LUCAS 7 tawo nga nagdalag minatay. Ang mi - natay bugtong anak nga lalaki sa usa ka biyuda, nga gikuyogan sa daghang tawo gikan sa lungsod. 13 Sa pagkakita ni Jesus niini, na - luoy siya pag-ayo ug iyang giingnan siya: "Ayaw pagbakho." 14 Miduol siya ug gihikap niya ang lungon, ug nang- hunong ang mga tawo nga nangya- yong niini. Ug miingon siya: "Batan- on, mandoan ko ikaw, bangon!" 15 Mi - lingkod ang patay ug namulong; ug gi tugyan siya ni Jesus ngadto sa iyang inahan. 16 Nangalisang pag-ayo ang ta nan, ug midayeg sila sa Diyos sa pag-ingon: "Nabanhaw dinhi kanato ang usa ka halangdong propeta!" ug "miduaw ang Diyos sa iyang kataw - han." 17 Mikaylap ang maong balita ma hitungod kang Jesus sa tibuok Judea, ug sa kasikbit nga mga kayu- taan. Ang mga Sinugo ni Juan nga Magbubunyag (Mt 11:2) 18 Gibalitaan si Juan nga Magbu - bunyag sa iyang mga tinun-an bahin niining mga butanga. Busa, gitawag niya ang duha kanila, 19 ug gipaadto niya sila sa Ginoo aron pagpangutana: "Ikaw na ba ang among gipaabot o maghulat pa kami og lain?" 20 Kining mga tawhana miadto ni Jesus ug mi - ingon: "Gipaanhi mi ni Juan Bautista aron pagpangutana: "Ikaw na ba ang moabot o maghulat pa mi sa lain?" 21 Nianang gayong gutloa giayo ni Jesus ang daghang mga adunay bala- ANG PAGDUHADUHA 18. Gipahibalo ni Juan nga Magbu bunyag nga duol na ang paghukom sa Diyos. Apan gi - bilanggo siya ni Herodes ug wala pa ang hu - kom. Gipailaila ni Juan si Jesus, isip ang gipa - abot nilang Mesiyas, apan wala pa niy dag kong kausaban nga nahimo sa kalibotan. Busa, sa prisohan, nagsugod si Juan pagdu haduha. Ang pangutana nga gipadala niya sa mga tinun-an morag nag-ingon: "kon ikay ti nuod nga Me - siyas, nganong galanganlangan ka man?" Ang mga tinun-an ni Juan nakasaksi ug naka sinati sa gibuhat ni Jesus: "ang buta naka-
LUCAS 7 tian ug sakit, ug usab ang mga giya- waan, ug iyang usab nga gipahiuli ang panan-aw sa mga buta. 22 Ug mitubag si Jesus kanila: "Lakat kamo ug su - ginli ninyo si Juan sa inyong nakita ug nadungog: ang mga buta nakakita na, ang bakol nakalakaw na, ang mga sanlahon nangaayo, ang mga bungol nakadungog, ang mga minatay nabu- hi pag-usab, ug ang Maayong Balita na wali ngadto sa mga kabos. 23 Bula - han siya nga wala magduhaduha ka - nako!" 24 Sa nakalakaw na ang mga sinu- go ni Juan, misugod si Jesus pagsulti sa mga tawo mahitungod kang Juan: "Unsay bay inyong gipangita sa kami - ngawan? Usa ba ka tigbaw nga giku- sokuso sa hangin? 25 Unsa ba gayo- dang inyong buot Makita didto? Usa ka lalaki ba nga luhog pamisti? Ang mga luho ug namuyong harianon atua sila nagpuyo sa mga palasyo. 26 Unsa ba gayod ang buot ninyong makita didto? Usa ka propeta ba? Oo, sulti- han ko kamo, labaw pa sa propeta ang inyong makita. 27 Kay siya nga gihisgotan sa Kasulatan ingon niini: kita, ang bakol nakalakaw." Mga timailhan ni sa Me siyas, sa ato pa, nia na ang Gingharian sa Diyos. Kini ang makapabuhi sa paglaom ug maka hatag og bag-ong kadasig. Ang buta... (b. 22). Gipahibalo na ning daan ni propeta Isaias 35:5. Sukwahi ni sa naandan nilang pagsabot sa Diyos, isip maka- gagahom nga Manluluwas. Kining mga timaa- na mohatod sa katawhan sa kalingkawasan nga gidala ni Jesus. Wala siya magdalag silot sa mga maka sasala kondili, pasig-uli ug pag- alim sa kali botang nasamdan sa kahakog, sa kabangis ug pagdumot. ...ang dili masakit...(b. 23). Human ma si - nati ang kaluwasan nga gidala ni Jesus - bula- han ang misalig niya, ang dili apurado ug madalidali-on. Ang makitang bunga sa Ma - ayong Balita mao ang gahom ini sa pagpahig- mata ug paghiusa sa katawhan. Ang motoo ini mahibalik sa Diyos ug sa isigkatawo. Kon linu- pigan siya, dili siya maka panlupig. Ug diin nabag-o ang katawhan, ang tibuok katilingban ma kaamgo ini ug magkahiusa sa tanan sa pag - lihok alang sa kalingkawasan. Walay bale kon morag naghari pa ang dao- tan sa kalibotan, kay ang presensya sa na ka - ling ka was nga katawhan motukmod sa uban sa pag pa klaro sa ilang baroganan tali sa ma - 146 'Tan-awa, akong gisugo ang akong mag sasangyaw nganha kaninyo, aron pag-andam sa dalan alang kanimo.' 28 Sultihan ko kamo, dili malabwan si Juan kang bisan kinsang natawo, apan siya nga labing ubos sa Ging - harian sa Diyos labaw pa gayodkay kaniya." 29 Namati kaniya silang tanang, apil na niini ang mga kobrador og buwis. Kini sila mga nabunyagan ni Juan. 30 Apan gisalikway sa mga Pariseo ug sa mga magtutudlo sa Balaod ang ti - nguha sa Diyos alang kanila, ug wala sila magpabunyag kaniya . 31 "Sa unsa ko man ikatandi ang kaliwatan niining panahon? Sa unsa sila mahisama? 32 Sama sila sa mga bata nga nanglingkod sa merkado, ug nanghinaway sa usag-usa: 'Nagtugtog kamig mga honi alang kaninyo, apan wala kamo mosayaw. Nagbakho kami, apan wala kamo magdangunguy.' 33 Mianhi si Juan nga Magbubunyag nga wala mokaon og pan ni moinom og bino, ug miingon kamo, 'giyawaan siya!' 34 Mianhi ang Anak sa Tawo nga mikaon ug miinom, ug miingon kamo: ayo ug sa daotan. Maka pahingkod ni sa kali- botan. Ang mga tinun-an ni Juan andam nga mosa - kri pisyo. Dako ang ilang kahingawa sa kada - ogan sa kawsa sa Diyos. Tingalig nagumon silag maayo sa tinguha alang sa hustisya, mao nga wala na nila makita ang kalihokan sa Diyos diha ni Jesus nga morag lumo ug tap - haw, apan lawom diay ug gamhanan. 24. Sa nakalakaw...(b. 24). Ang kadag ha - nan sa tinun-an ni Juan nagpadayon pagsunod niya, wala moila ni Jesus. Apan si Jesus wala mosa way ug motamay nila; midayeg hinuon ug mipa luyo ni Juan. ...labaw kaayo...(b. 26). Ang kadaghanan sa mga Judio nag-isip nga adtong panahona si Juan maoy labaw sa tanan. Miuyon si Jesus, kay si Juan maoy nagpahibalo sa Manluluwas ug sa Gingharian sa Diyos. Labaw niya... (b. 28). Kay ang mga tinun-an ni Jesus nakasulod man sa gingharian nga gi - pahibalo ni Juan. Bisan tuog balaan si Juan, wala niya ang kaalam sa Diyos nga diha ni Jesus. Si Juan nga higpit nga propeta, wala makasinati sa kinatibuk-ang pasig-uli sa malu- luy-ong Diyos nga nasinati sa mga tinun-an ni Jesus. Ang gi hatagag gibug-aton ni Jesus mao
147 'Tan-awa! Kining tawhana laog ug pa - lahubog, usa siya ka higala sa mga kobrador og buhis ug sa mga makasa- sala!' 35 Apan, ang mga anak sa ka - alam nakaila gayodsa iyang buhat." Ang Pagpasaylo sa Usa ka Makasasalang Babaye 36 Gidapit si Jesus sa usa ka Pari - seo aron pagpakigsalo kaniya. Busa midayon siya sa balay niini ug miling- kod aron makigsalo kaniya. 37 May usa ka babaye niadtong lungsora nga inila nga makasasala. Sa pagsayod niya nga nagkaon si Jesus sa balay sa Pariseo, miadto kini siya nga nagdalag tibod nga alabastro nga napuno sa pahumot. 38 Mibarog siya sa luyo ni Jesus, ug sa may tiilan niini mihilak siya. Ug iyang gihugasan ang mga tiil ni Jesus sa iyang mga luha. Ug dayon iyang gipahiran ang iyang mga tiil sa iyang buhok, ug gihagkan kini, ug gi - dihogan sa pahumot. 39 Sa pagkakita niini sa Pariseo, mi - ingon kini sa iyang kaugalingon: "Kon tinuod nga kining tawhana usa ka pro- peta, masayran unta niya kon kinsa kining bayhana nga mihikap kaniya - makasasala kining bayhana!" ang pagka labaw, dili tali sa iyang mga tinun-an ug ni Juan, apan sa iyang misyon ug sa mis- yon ni Juan. Si Juan nag-awhag sa kausaban sa kinabuhi sa tawo. Apan alang ni Jesus kawang lang ning ta nan kon ang tawo wala motoo sa gug - ma sa Amahan. Ang mga tinun-an ni Juan nag puasa; ang mga tinun-an ni Jesus nagpa- saylo. Si Juan mi ad to sa kamingawan aron pagbiya sa kina buhing hayahay; si Jesus mipu- yo uban ug midu yog-ambit sa ka sakitan sa ka - tawhan. Ang bun yag ni Juan nagpasabot sa pagbiya sa mga bisyo ug daotang kina buhi; ang bunyag ni Jesus nag tahan sa kau galingon alang sa pagpatunhay sa kinabuhi. ...sa kabataan...(b. 32). Kanunayng wala sa lugar ang ilang pagsaway. Gisaway nila si Juan tungod sa sobrang kahigpit sa kinabuhi, samtang gisaway nila si Jesus tungod sa so - brang pag patuyang. Ang tubag ni Jesus, nag- awhag nato sa insaktong pagtuki sa kahim- tang sa dili pa ta mosaway sa uban o sa kasay- sayan. Dili makata ronganon ang pagsaway sa simbahan sa na nga ging mga siglo, kon dili pod lantawon ang dagan sa kalamboan ug ang kultura sa ilang pa nahon, kay ang matag kali- LUCAS 7 40 Ug mitubag si Jesus kaniya: "Simon, aduna akoy buot isulti kani- mo." Mitubag siya: "Magtutudlo, unsa man kana?." 41 Ug miingon si Jesus: "May duha ka mga tawo nga nangu- tang sa tigpahulam og salapi. Ang usa niini nakautang og lima ka gatos ka denario, samtang ang laing usa sing - kwenta. 42 Sa dihang wala makabayad silang duha, gipapas na lamang sa nag pahulam ang mga utang niini. Karon, kinsa man sa duha ang labaw nga mahigugma kaniya? 43 Mitubag si Si mon: "Alang kanako, kadtong mas dako ang utang." Ug giingnan siya ni Jesus: "Husto ang imong hukum!" 44 Un ya milingi siya ngadto sa babaye ug miingon kang Simon: "Nakakita ka ba niining bayhana? Midayon ako sa inyong puloy-anan ug wala ka moha- tag og tubig aron ikahugas sa akong mga tiil, apan kining bayhana mihu- gas sa akong mga tiil sa iyang mga luha, ug iya pa gayod kining gipahiran sa iyang buhok. 45 Wala ko nimo hag - ki, apan kining bayhana, sukad pa sa iyang pag-abot, wala gayodsiya mo - hu nong paghalok sa akong mga tiil. 46 Wala mo dihogig lana ang akong ulo, apan gidihogan niyag agwa ang watan du nay kau galingong problema ug kaku- langan. Ulahi si Jesus ug labaw siya ni Juan, bisag na nginahanglan siya ni Juan. Ang bisag un - sang paningkamot alang sa pagbag-o ug pag- sangyaw sa Maayong balita, mataphaw kon ang kataw han dili andamon pinaagi sa kaliho- kan nga mo tay-og sa kalibotan alang sa du - gang nga hus tisya ug pagsakripisyo sa kauga- lingon. 36. Si Simon nga Pariseo klarog sum ba - nan sa tinoohan. Alang niya, ang kalibotan na - ba hin sa mga maayo ug makasasala. Maayo ang nagsunod sa balaod; makasasala ang nag - lapas. Ang Diyos nahigugma sa maayo, dili sa makasasala. Mopahilayo siya nila. Kay wala man mopahilayo si Jesus sa babayeng daotan, wala niya ang Espiritu sa Diyos. Apan ang panghunahuna sa Diyos dili sama sa kang Simon. Siya ray maayo busa, wala niya ta poka ang tawo sa maayo ug daotan. Buot hinuon niya nga ang tanan makasinati sa pasaylo niya ug kaluoy. Ang Diyos dili mag- isip sa maayo ug daotan nga mga buhat nga morag iya ning timbangon unsay bug-at sa
LUCAS 7 akong mga tiil. 47 Busa, sultihan ko ikaw, gipasaylo na ang daghan niyang mga sala, tungod sa dako niyang pag- higugma. Kadtong gipasaylog diyutay, diyutay lamang ang iyang paghigug- ma. 48 Miingon si Jesus sa babaye: "Gi - pasaylo na ang imong mga sala." 49 Unya ang uban nga didto sa kan- anan nag-ingnanay sa usag usa: "Kin - say man kining tawhana nga nagapa- saylo man siya sa mga sala?" 50 Ug miingon si Jesus sa babaye: "Ang imong pagtoo nagluwas kanimo! La - kaw nga malinawon!" 1 Wala madugay, milibot si Jesus 8 sa mga kalungsoran ug kabaryo- han aron pagwali ug pagdala sa Ma - ayong Balita sa Gingharian sa Diyos. duha. Nasayod ang Diyos nga nagkinahanglan tag panahon sa pag sinati ug pag-ila sa maayo ug daotan. Pinaagi lang ini nga motubo ta alang sa hustong padul ngan. Mitugot siya nga makasala ta, kay pinaagi ini mas makaila ta sa atong kamakasasala sa ingon, mas mangi na - hanglan ta Niya. Dili hinum doman sa Diyos ang atong mga sala ug pag patuyang, labi na kon, bisan pa ini, mobalik ta sa matuod nga gugma. Wala modawat si Simon ni Jesus sama sa pagdawat niya sa mga tinamod nga bisita sa ilang panahon. Sa iyang bahin, si Jesus wala mahi mutang, naglisod siyag unsaon pagpakig- am bi tay sa talahorong tawo nga nagtoo nga nasayod siya sa tanan bahin sa Diyos, apan layo diay sa iyang kina buhi. Busa, mihulat lang si Jesus sa babayeng makasasala. ...ang gipasaylog...(b. 43). Dili ni kanu - nayng mahitabo, kay daghan ang nahigugma pag-ayo ni Jesus bisag dili dagkong makasa - sala. Buot lang ni Jesus nga witkan ang "des- enting" tawo nga si Simon. Nagtoo siya nga dyotay ra siyag utang sa Diyos (sayop ni) busa, dyotay sab siyag gugma. ...ingnon tikaw...(b. 47). Morag dunay ka - ba ngian tali ining tudlinga ug sa tudling 42, nga nag-ingon nga ang pasaylo resulta sa gugma, samtang sa 47 ang gugma mire sulta sa pasaylo. Alang ni Jesus walay ulahi o una ining duha. Ang gugma ug pasaylo kanunayng magkuyog. Sa ato pa, kining duha dili mabu- lag. Gipakita lang ni Jesus ang duha ka ma - tang sa relihiyon: ang re lihiyon sa mga Pariseo nga morag listahan sa utang, diin gilista sa Diyos ang mga maayo ug daotang binuhatan sa tawo unya, gantihan ang mas daghag nalis- ta nga maayo. Ang matuod nga tinoohan dili ingon ini, kay naglantaw ni sa kali dad sa gug - 148 Mikuyog kaniya ang dose ka mga tinun-an, 2 ug ang pipila ka mga baba- ye nga nangaayo gikan sa mga da - otang espiritu ug sa nagkadaiyang sakit: Sila mao si Maria, ang gitawag og Magdalena, diin gikan kaniya gipa- gula ang pito ka mga demonyo; 3 si Juana nga asawa ni Kusa, ang sinali- gan ni Herodes; si Susana; ug uban pang mga babayeng nga mitabang kanila pinaagi sa ilang kaugalingon kinitaan. Ang Sambingay Mahitungod sa Magpupugas (Mc 4:1; Mt 13:1) 4 Sa dihang midagsang kaniya ang dakong panon sa katawhan nga naga- gikan pa gayodsa mga nagkadaiyang lungsod, misulti si Jesus pinaagi sa usa ka sambingay: ma ug pagsalig sa tawo. Kon ti nu od tang nahi- gugma sa Diyos, maamgohan nato nga gipa- saylo na ta Niya. Gipasaylo na...(b. 48). Nabalisa ang mga Pariseo sa gipamulong ni Jesus, kay si Jesus lang ang gihigugma sa babaye, ug Diyos lang ang ma ka pasaylo sa mga sala? Tingalig si Maria ni, igsoon ni Martha, nga mi digog pahumot sa tiil ni Jesus sa duol na ang iyang kamatayon (Jn 12:4). Apan dinhi ipa hi mutang ni Lucas. Giusab ang mga detal- ye aron pagpakita sa kagahapon ining baba- yehana. Sa mao rang hitabo, gipakita ni Mateo, Marcos ug Juan nga naglagot si Judas (Jn 12:4). Apan posibli nga si Simon, ang tag - balay, nag lagot pod sa laing hinungdan: nga gitugtan ni Jesus kining babaye hana pagsu nod niya uban sa mga apostoles, bisag nagbag-o na sa kinabuhi. Wala itugot sa mga Judio nga ang mga lalaki, labi na ang mga magtu tudlo, makig-istoryag mga babaye sa publiko; wala gani itugot sa mga babaye ang pagsulod sa sinagoga. SI JESUS UG KULTURA 8.1 Basaha ang komentaryo sa Mt 1:18, mahitungod sa ubos nga pagtagad alang sa mga babaye sa panahon ni Jesus. Si Jesus wala mag tamod sa naandang batasan ug kul- tura nga makadaot sa dignidad ug kagawasan sa tawo. Mao nga may mga babaye nga sam- tang na mi naw ni Jesus, wala magpanuko pag- uban niya ug pag-apil sa iyang gimbuhaton. Naka sabot sila nga si Jesus nagtawag nila sa kagawasan. Gani, nakig-uban pa sila sa mga suod nga higala ni Jesus, bahala nag unsay ili- bak sa mga tawo. Makita dinhi nga ang kaga- wasan mensahe sa Ebanghelyo.
149 5 "Dihay usa ka magpupugas nga miadto sa iyang uma aron pagpugas og mga binhi. Sa iyang pagsabwag, may mga binhi nga nahulog sa dap - lin sa dalan, unya gitunobtunoban la - mang kini sa mga tawo ug gitoktok sa mga langgam. 6 Ang ubang sinabwag nga mga binhi nahulog sa kabato - han; ug sa dihang misugod pagturuk kini na laya dayon, kay wala may umog ang yuta niini. 7 Ang ubang binhi na sabwag kini sa katunokan. Unya sa pag tubo na niini nabaldahan kini sa mga tunok. 8 Ug ang uban binhi na sabwag sa maayong yuta ug mitu- bo, ug mibungag makagatus ka pilo." Ug nagkanayon si Jesus: "Kinsa kad- tong adunay dalunggan mo, pamati kamo!" Ang Katuyoan sa mga Sambingay 9 Sa dihang gipangutana si Jesus sa iyang mga tinun-an kon unsa ang buot ipasabot sa maong sambingay, Hangtod karon ang mga babaye gipihig gi - hapon sa mga pamilya ug sa mga institusyon lakip sa Simbahan, menos silag luna sa mga dag -kong pwesto ug katungd anan. Sa pamil- ya, ang mga asawa nag ka bayayat sa balay sam tang ang bana hayahay. Dili sila makapa - ngilabot sa Sim bahan ug sa katilingban kon dili motugot ang bana. Busa, sa bisag unsang institusyon, ang mga babaye magawasnon lang ug maka angkon sa ilang katungod kon makigbisog sila pagling - kawas ining kahimtanga sa responsabli ug makataronganong paagi. Si Jesus matuod nga tawo busa, may kauga - lingong kaliwat ug kultura: Judio, ug ang Ebang helyo nga iyang gisangyaw nagsubay sa naambitan niyang kultura. Apan bisan pa ini, dili siya magpanukog supak sa kulturang ma - ka daot sa tawo; gilapas niya ang naandang batasan sa mga Judio kabahin sa pagtratar sa babaye, sa sinalikway, sa giisip nga makasa - sala, ug bisan sa pagano; gilapas pod niya ang naandang pang lantaw kabahin sa Adlaw sa Pahulay. Ang iyang Ebanghelyo nahisama sa patubo sa pan nga mo bag-o sa mga kultura sa tawo, mopabor sa kinabuhi; gani ang iyang kinabuhi wala man masubay sa naandang kul- tura sa iyang panahon. Si Maria Magdalena. (Taga Magdala sa lap- yahan sa Lanaw sa Tiberias). Didto siya sa tii- lan sa krus uban sa laing Maria, asawa ni Cleo - fas ug inahan ni Jaime ug Jose. Kining duha ka babaye nga kauban ni Juan unang maka - dawat sa maayong balita sa Pagka banhaw (Lc 24:10). LUCAS 8 10 miingon siya: "Gihatag kaninyo ang kaalam sa mga tanghaga sa Gingha - rian sa Diyos. Apan alang sa uban gi - pasabot kini pinaagig sambingay, aron dili nila makita ang ilang gitan-aw, ug aron dili nila masabtan ang ilang ma - dungog. Gipasabot ni Jesus ang Sambingay Mahitungod sa Magpupugas 11 Ingon niini ang gipasabot sa sam- bingay: Ang binhi mao ang pulong sa Diyos. 12 Ang binhi nga nasabwag sa daplin sa dalan mao kadtong mga tawo nga nakadungog sa pulong sa Diyos. Sa dihang miabot ang yawa, gisakmit ang pulong sa Diyos gikan sa ilang kasingkasing aron dili sila motoo ug maluwas. 13 Ang binhi nga nasab- wag sa kabatohan mao kadtong mga tawo nga nakadungog sa pulong sa Diyos, ug nagmalipayong midawat niini, apan wala kini makagamot sa ilang kasingkasing. Mitoo silag sa 9. Basaha ang katin-awan sa Mt 13:1-23. ...unsay gipasabot...(b. 9). Ang maong sam bingay makatabang sa pagsabot unsay ma hitabo sa maminaw ni Jesus. May mga tawo nga sa sinugdan nadasig pag-ayo sa pag- dawat sa mensahe, apan sa ngadto ngadto na - bugnaw ug namiya. Pipila lang ang milahutay ug nangutana: Unsaon man pag-abot sa Ging - harian sa Diyos kon walay interesado? Ang Ebanghelyo nag-asoy sa katin-awan nga gihatag ni Jesus kabahin sa uma diin gisa- bod ang binhi. Apan daghan pang katin-awan ang ikadu gang ini. Unya, tingalig natingala ang naminaw nganong gitandi ni Jesus ang gingharian sa gisabod nga binhi. Sa tibuok ka - saysayan sa Katawhan sa Diyos, daghan na ang higayon nga gisabod ang binhi, ug ang mga tawo sa panahon ni Jesus nagpaabot sa ani (basaha sa Reb 14:15). Sama sa mga tawo adtong panahona, buot ta karon nga moabot ang ting-ani, sa ato pa, ang pagtagamtan sa mga bunga sa Ging ha - rian sa Diyos nga mao ang hustisya, ang kali- naw ug kalipay. Ug daghan ang nangutana ngano nga bisag karon, human sa 2,000 ka tuig, nagpa dayon gihapon paghari ang dao- tan. Angayng hinumdoman nga ang Ging harian sa Diyos dili motungha kon paaboton lang. Nag kinahanglan ni sa pagbulig sa tawo sa paglihok aron masinati sa atong taliwala. Ang Ging harian sa Diyos labaw sa lugar lang, ka - himtang ni nga masinati ta ang Diyos sa pag- ilhanay nato isip magsoon ubos sa usa ka
LUCAS 8 makadali, apan nahulog sa panahon sa pagsulay. 14 Ug kadtong mga binhi nga nasabwag sa katunokan mao kad tong nakadungog sa pulong sa Diyos, apan samtang mitubo na, na - baldahan kini sa mga kabalaka ug mga bahandi ug mga kahilayan sa ki - nabuhi, ug wala gayodkini makapa - hinog og bunga. 15 Ang binhi nga nasabwag sa maayong yuta mao kad- tong mga tawo nga midawat sa pu - long sa Diyos, ug matinuuron ug ki - nasing kasing nga miamping niini, ug namu nga gayodkini sa gitakdang pa - nahon. Ang Suga nga Gitagoan 16 Walay magdagkot og suga aron takloban lamang kini sa gantangan, o kaha ibutang kini sa ilalom sa higda - anan. Inay, ibutang gayodkini sa iyang tungtunganan aron makita ang hayag niini niadtong mga mosulod sa balay. 17 Kay walay tinagoan nga dili mabut- yag; ni bisan unsang gililong nga dili mapadayag ug mapatin-aw. 18 Pata - ling hogi giunsa ninyo pagpaminaw, kay alang kaniya nga aduna, hatagan pa siya og dugang, samtang siya nga wala, bisan ang gitoohan niyang iya - ha, kuhaon gikan kaniya. Amahan. Ang sumo sunod ni Jesus wala lang makaila sa Diyos kon dili, sa Amahan ug Anak nga makapabag-o sa ilang pagkatawo. Gikan ini ang katawhan molambo sa lain- laing paagi; molambo sab ang kati lingbanon ni lang pagmatngon ug pagpa ka bana. Na amgo - han nila ang ilang dignidad ug padulngan bisag adlaw adlaw morag nagkaanam og kalisod ang pagkab-ot ini. GINGHARIAN O PAGHARI SA DIOS Sa Aramayko, sinultihan ni Jesus, ang usa ka pu long makadala og nagkalainlaing kahulo- gan. Pananglitan, ang Gingharian sa Diyos ma sabot nga lugar diin naghari ang Diyos o kahimtang sa Paghari sa Diyos o sa kahalang- don sa Diyos nga hari. May mga higayon nga maghisgot si Jesus sa gingharian nga morag lugar: "dili mo maka - sulod sa Gingharian sa Diyos," apan may mga higayon sab nga dili ni klaro. Pa nang litan, sa Amahan Namo moingon ba tag, "umabot ka - namo ang imong gingharian" o "umabot kana- mo ang imong paghari"? 150 Ang Inahan ug ang mga Kaigsoonang Lalaki ni Jesus (Mc 3:31; Mt 12:46) 19 Unya miadto kang Jesus ang iyang inahan ug mga kaigsoonang la - laki, apan dili sila makaduol kaniya tu - ngod sa panon sa katawhan. 20 Busa, gisultihan nila siya: "Ang imong ina - han ug mga kaigsoonan nagtindog sa gawas, ug buot sila makigkita kani- mo." 21 Apan miingon siya kanila: "Ang akong inahan ug mga kaigsoo- nan mao kadtong naminaw sa pulong sa Diyos ug nagtuman niini." Gihupay ni Jesus ang Unos (Mc 4:35; Mc 8:18) 22 Usa niana ka adlaw, miluwan si Jesus sa usa ka sakayan uban ang iyang mga tinun-an ug miingon siya kanila: "Manabok kita sa pikas nga bahin sa lanaw." Busa milawig sila, 23 ug samtang mipadayon sila sa pag - lawig nakatulog si Jesus. Ug sa kalit lamang mihagurus ang usa ka kusog nga unos, ug nasabwan og tubig ang ilang sakayan, ug namiligro sila pag- ayo. 24 Busa, ilang siya giduol ug gipu- kaw niining mga pulonga: "Magtu - tudlo! Magtutudlo! Hapit na ta malu- nod." Mibangon si Jesus ug mibad - Sa mga sambingay nga gitawag tog "Sam - bingay sa Ging ha rian," kanunayng mag-uban kining duha ka kahulogan. Ang Maayong Ba - lita nga gidala ni Jesus mao ang pag-abot sa bag-ong panahon nga lahi kaayo sa nasinati sa mga Judio sa ilang kasaysayan. Sukad sa si - nug dan, ang Di yos tatawng nag-uban sa tibuok dagan sa tawhanong kasaysayan. Apan sa pag-abot ni Jesus, miuban siya sa lahi na kaa- yong paagi. Karon lang makaila ang mga tawo kinsa ang Diyos, ug naiya silang anak pinaagi sa iyang Anak nga nahimong tawo. Ang paghari sa Diyos nagsugod ni Jesus nga mipadayag sa matuod nga kinaiya sa Diyos. Sa pagkabanhaw gisugdan niyag usab ang dagan sa tawhanong kasaysayan. Sa pagbasa ining mga butanga, may gipa - mulong si Pablo kabahin sa Simbahan (labi na sa Efeso). Naamgohan nato nga alang niya, ang Simbahan morag mao ang Gingharian sa Diyos o ang kahayag nga modan-ag sa kalibo- tan. 19. Basaha ang komentaryo sa Mc 3:31.
151 long sa hangin ug sa nagpungasing mga balod. Milurang kini ug mibanos ang dakong nalinaw. 25 Si Jesus miingon kanila: "Hain na man ang inyong pagsalig?" Ug nanga- hadlok sila, ug nangahibulong ug nag- ingnanay sa matag-usa: "Kinsay man kining tawhana? Gimandoan niya ang hangin ug ang dagat, ug mituman sila!" Ang Pag-ayo sa Tawo nga Giyawaan (Mc 5:1; Mt 8:28) 26 Miabot sa Gerasenos si Jesus ug ang iyang mga tinun-an, atbang sa Galilea. 27 Sa paglusad ni Jesus, misu- gat kaniyang ang usa ka lalaki nga gi - yawaan, nga gikan sa lungsod. Sulod sa dugay nga panahon, ang maong lalaki hubo ug didto na siya nagpuyo sa mga lubnganan. 28 Sa pagkakita niya kang Jesus, mi luhod siya ug mihapa sa iyang atu- bangan, ug misinggit: "Unsay imong tuyo kanako, Jesus, anak sa Labawng Makagagahom? Nagpakimalooy ako kanimo; ayaw intawon ako pasakiti." 29 Tungod kay sa daghang higayon mi mando man si Jesus sa pagbiya sa tawo. Bisag pa kon kadenahan ang iyang mga kamot ug mga tiil bugtoon gayod niya kini, ug unya taralon siya sa yawa ngadto sa dapit nga awaaw. 30 Gipangutana siya ni Jesus: "Kin - say imong ngalan?" Ug mitubag kini: "Panon!" Kay daghang mga yawa ang misulod nako." 31 Unya nagpakiluoy sila kang Jesus nga dili niya sila itam- bog ngadto sa bung-aw. 32 Dayon mi - hangyo sila kang Jesus nga tugotan pagsulod na lamang sa mga baboy nga nanibsib sa kiliran sa bukid niad- tong higayona. Ug gitugotan niya sila sa paghimo niini. 33 Dihadiha nanggu- la sila gikan sa lawas sa tawo ug misu- lod sa mga baboy nga naghaguros pagdagan padulong sa pangpang, ug nangambak kini sa lanaw ug nangalu- mos. 34 Sa pagkakita niining sa mga nag- atiman sa mga baboy niining hitaboa, LUCAS 8 nanglayas sila ug nagsaysay niining maong hitabo ngadto sa mga kalung- soran ug mga kabalangayan. 35 Unya ang mga katawhan nangadto aron pagsusi. Nangadto sila kang Jesus, ug didto ilang nakita nga naglingkod sa iyang tiilan ang tawong nga kani giya- waan, apan karon nagbisti ug maayo na. Ug nahadlok silang tanan. 36 Kad - tong mga nakasaksi ang misaysay ka - nila kon giunsa ni Jesus pag-ayo siya. 37 Unya, tungod sa dakong kahadlok, ang mga tanang katawhan sa kasikbit nga mga dapit sa Geraseno mihangyo kang Jesus sa pagbiya kanila. Busa, mi sakay si Jesus sa sakayan ug mi - pauli. 38 Ang tawo nga gipalayasan ni Jesus sa mga yawa nagpakimalooy nga kon itugot mokuyog siya kaniya, apan gipauli siya ni Jesus ug giingnan: 39 "Pauli sa imong pamilya, ug sultihi sila mahitungod sa nabuhat sa Diyos kanimo. Ug mipauli ang maong lalaki ug misaysay siya sa tibuok lungsod sa mahitungod sa nabuhat ni Jesus ka - niya. Ang Dalagitang Anak ni Jairo ug ang Masakiton nga Mihikap sa Bisti ni Jesus (Mc 5:21; Mt 9:18) 40 Sa pagbalik ni Jesus, giabiabi siya nga malipayon sa mga tawo tu - ngod kay gipaabot siya sa tanan. 41 Ni anang tungora usa ka tawo nga ginganlan og Jairo, nga usa ka namu- noan sa sinagoga, ang mihapa sa ti - ilan ni Jesus ug mihangyo kaniya nga moduaw sa iyang balay. 42 Kay ang iyang buntong anak nga babaye nga may dose ka tuig ang pangidaron, himalatyon niadtong gutloa. Sa iyang pag-adto, nagdasok ang mga tawo sa pagdawat kaniya. 43 Ug didtoy usa ka babaye nga gitalinog-an sulod sa dose ka tuig na. Nakagasto na siya sa pagpatambal, apan wala siya maayo ni bisan kinsa doctor ang nakaayo kaniya. 44 Miduol siya sa luyo ni Jesus ug mihikap sa sidsid sa iyang
LUCAS 8 bisti ni Jesus, dihadiha mihunong ang iyang ang agas sa iyang dugo. 45 Unya nangutana si Jesus: "Kinsay mihikap sa kanako?" Nagpangulipas ang ta - nan ang tanan, ug si Pedro miingon: "Magtutudlo, nagdasok ang katawhan nga nag-alirong kanimo!" 46 Apan mi - ingon si Jesus: "May mihikap kanako, kay nabati ko ang gahom nga mi gula gikan kanako." 47 Sa dihang nakihibaw-an sa baba- ye nga nadayag pag-ayo siya sa iyang pagbuhat niini, nangurog kini ug milu- hod sa atubangan ni Jesus, ug misulti siya sa tanan nganong mihikap siya sa iyang bisti, ug giunsa siya pag-ayo. 48 Miingon kaniya si Jesus: "Anak, ang imong pagtoo ang nag-ayo kanimo! Lakaw nga malinawon." 49 Samtang migsulti si Jesus, usa ka lalaki nga gikan sa balay sa opis- yal, nga si Jairo, ang miadto ug mipa- hibalo kaniya: "Ang imong anak nga babaye, patay na! Ayaw nag samoka ang magtutudlo." 50 Apan si Jesus nga nakadungog sa maong balita, miingon sa opisyal: "Ayawg kahadlok! Salig la - mang ug mamaayo siya." 51 Sa pagsulod ni Jesus sa balay, wala niya tugoti si bisan kinsa nga mokuyog kaniya gawas lamang kang Pedro, Juan ug Santiago ug ang mga ginikanan sa maong bata. 52 Ang ta - nan nga diha sa balay nagbakho ug nagdangoyngoy tungod sa bata. Apan miingon si Jesus: "Ayaw kamo pag - bak ho! Kay wala siya mamatay, kon- dili nahinanok lamang." 53 Ug gibugal- bugalan niya sila tungod nasayod man sila nga patay na gayodang bata. 54 Ug gikuptan ni Jesus ang kamot sa maong bata ug giingnan niya kini: "Bangon, inday!" 55 Ug sa diha, miba- lik ang gininhawa sa bata, ug miba - ngon kini. Unya misugo si Jesus kani- la nga hatagan kini og pagkaon. 56 Na - tingala pag-ayo ang mga ginikanan niini, apan gipinahan sila ni Jesus sa dili pagnugilon kang bisag kinsa bahin sa nahitabo. 152 Ang Tahas sa Napulo'g-Duha ka mga Tinun-an (Mt 10:5; Mc 5:6) 1 Unya gitawag ni Jesus ang napu - 9 log-duha ug gihatagan sila niyag gahom ug katungod sa paghingilin sa tanang mga yawa ug sa pag-ayo sa mga nagkalainlaing balatian. 2 Iya si - lang gipadala aron pagsangyaw sa Ging harian sa Diyos ug aron pag-ayo sa mga masakiton. 3 Ug miingon siya kanila: "Ayaw kamo pagdalag bisag unsa sa inyong panaw. Ayaw pagda- lag sungkod, ni puntil, ni pan, ni sala- pi, ni sobrang ilisan. 4 Bisag asang ba - laya kamo pasak-on, pabilin didto hangtod sa inyong pagbiya. 5 Ug kon diin dili nila kamo pasak-on, biya ni - anang lungsora ug itaktak ang abog sa inyong mga tiil agig pagmatuod batok kanila." 6 Busa, mibiya sila ug na ngadto sa tanang kalungsoran, nag- sangyaw sa Maayong Balita ug na - nam bal sa mga masakiton sa matag dapit. Ang Kahadlok ni Herodes 7 Nabalitaan ni Herodes kining ta - nang panghitabo ug nabalaka siya pag-ayo. Kay gikaingon sa uban nga nabanhaw si Juan nga Magbubunyag. 8 Ang uban nag-ingon nga mipakita pag-usab si Elias; samtang ang lain pang uban miingon nga usa sa mga kanhing propeta kuno ang nabuhi pag-usab. 9 Miingon si Herodes: "Gi - pa punggotan ko na sa ulo si Juan. Kinsa kaha kining nabalitaan ko nga nagbuhat niining mga butanga?" Tu - ngod niini, midugang ang tinguha ni Herodes nga makigkita kaniya. Ang Pagpakaon sa Lima ka Libo ka mga Tawo 10 Sa namalik na ang mga aposto- les, gisuginlan nila ni Jesus sa ilang nabuhat. Unya gipakuyog niya sila ug nangadto sa usa ka lungsod nga gi - nganlag Betsaida. 11 Sa nakahibalo ni - ini ang mga tawo, nangapas sila kani- ya. Ug giabiabi sila ni Jesus ug gisul-
153 tihan niya bahin sa Gingharian sa Di - yos; ug iyang giayo ang mga masaki- ton kanila. 12 Sa dihang nakasalop na ang ad - law, miduol kaniya ang dose ka mga tinun-an ug miingon: "Paadtoa ang katawhan sa kasikbit nga mga kabar- yohan ug kabalangayan aron maka- pahulay ug makapangaon, kay awaaw kining dapita." 13 Apan giingnan sila ni Jesus: "Ha - tagi ninyo silag ilang makaon!" Mitu - bag sila: "Wala kami dalang pagkaon gawas lamang sa lima ka pan ug duha ka isda! Manglakaw ba kami aron pag palit og igong pagkaon alang ni - ining mga tawhana?" 14 Lima ka libo ka mga kalalakinhan ang didto niadtong higayona. Bu sa mi - ingon siya sa iyang mga tinun-an: "Pa - lingkora silag tinag-singkwenta!" 15 Unya ilang gituman kini, ug gipa- lingkod ang tanan. 16 Unya, gikuha ni Jesus ang lima ka pan ug duha ka isda; mihangad siya sa langit ug mi - panalangin, ug mipikaspikas niini ug mihatag ngadto sa iyang mga tinun- 9.12 Basaha ang komentaryo sa Mc 6:35. Kining saysay sa pagpadaghan sa pan ma - basa sa upat ka Ebanghelyo, apan gawas ining hita boa naay lain sa Mt 15:32 ug sa Mc 8:1. Ang hinungdan tingali ini mao ang pagpa - kita nga si Jesus may kahingawa ug interes pagluwas sa kinabuhi. Nagtudlo pod ni nga wa lay guto mon kon naay inambitay. Uban ni Jesus, makahimo tag dagkong milagro. (Ba - saha sab ang katin-awan sa Mc 8:1.) Angayng hinumdoman nga kadag hanan sa mga Judio sa panahon ni Jesus kabos kaayo. Gawas nga dyotay ang tabunok nilang yuta, ang mga Romano ug politiko, sama ni Hero - des, nakahakop og dakong bahin sa mga ba - handi gikan sa yuta, negosyo ug sa makabuk- tot nga buluhisan. Mao nga ang kadaghanan nag-antos sa tumang kawad-on. Daghan ang walay traba- ho. Si Jesus ug ang iyang mga tinun-an diha ining sitwasyona. Uban sa pagtoo, ang kataw - han miha lad sa kaugalingon ug sa panahon aron pagpaminaw ni Jesus. Kining tanan wala makawang, kay nasinati nila ang dakong mila- gro ni Jesus sa ilang kinabuhi. Dili tuyo ni Jesus ang pagpakaon nila aron magpasakop sila sa Sim bahan, apan aron matuman ang gisaad sa Diyos sa mga kabos. 18. Kining talan-awona nahitabo duol sa LUCAS 9 an aron bahinbahinon kini sa mga ka - tawhan. 17 Ug nangaon ug nabusog ang tanan. Unya gitigom nila ang mga saling lugas niini, nga mikabat kini og dose ka mga bukag. Ang Pahayag ni Pedro sa Iyang Pagtoo (Mc 8:27; Mt 16:18) 18 Sa dihang nag-inusarang nag- ampo si Jesus, miduol kaniya ang iyang mga tinun-an ug iya silang gi - pangutana: "Kinsa man kuno ako su - mala sa mga tawo?" 19 Ug mitubag sila: "Ikaw si Juan nga Magbubunyag! Adunay uban nga nag-ingon nga ikaw si Elias, samtang ang uban nagkana- yon nga usa ka sa kanhing mga pro- peta nga nabanhaw pag-usab." 20 Unya, nangutana si Jesus sa uban kanila: "Ug kamo, kinsa man ako alang kaninyo?" Ug mitubag si Pedro, "Ikaw mao ang Manunubos sa Diyos." Gitagna ni Jesus ang Iyang Kamatayon ug Pagkabanhaw 21 Apan gipinahan ug gimandoan sila ni Jesus sa dili pagpanugilon kang bisan kinsa, 22 ug midugang siya pag- Cesarea Filipo. Miabot si Jesus dinhi, kay na - mi ligro na ang iyang kinabuhi sa Galilea. Sama sa naandan, gipauna ang apostoles sa adtoan niya aron pag-andam sa iyang pag-abot. Kinsa...(b. 18)? Unsay gisulti ninyo bahin na - ko, samtang uban mo nila? Giunsa ninyo pag - sultig kinsa ko? Mitubag si Pedro punog pag salig nga si Jesus ang Mesiyas, ang Pina dala sa Diyos. Gidawat ni Jesus ang ilang tubag, apan gidid-an sila pagpahibalo ini sa katawhan, kay ang Manluluwas nga naa sa hunahuna nila mao man ang sama sa He ne ral nga mangulo sa pang gubatan aron pagbuntog sa mga kaa- way. Bisan ang apostoles naglisod pagdawat nga ang Manlu luwas nila ilansang sa krus. Pinaagi sa pagtandi ining tekstoha sa Mc 8:27 ug Mt 16:13, mamatikdan nga: sa Mateo giusa ang duha ka managlahing hitabo, sa hi - gayon kanus-a si Pedro naka una pagpa dayag sa iyang pagtoo. Kining unang hitabo maoy gisaysay dinhi. Sa ikaduha, nailhan ni Pedro si Jesus isip anak sa Diyos ug nakadawat siyag saad gikan ni Jesus. Gisaysay ni sa Mateo. Morag nahi - tabo ni human sa pagp ikaspikas sa pan. Itandi ni sa Juan 6:66-69. O tingalig human sa Pag - ka banhaw: itandi sa Juan 21:15-17 nga wala na maghatag og gibug-aton sa pagtoo, apan sa gugma ni Pedro kang Jesus. Basa sab sa Gal. 2:7-8.
LUCAS 9 ingon: "Kinahanglang mag-antos pag- ayo sa daghang mga butang ang Anak sa Tawo, ug isalikway siya sa mga pu - noan sa lungsod, sa mga pangulong pari ug sa mga magtutudlo sa Balaod. Patyon siya ug banhawon sa ikatulo ka adlaw." 23 Ug miingon si Jesus sa tanan: "Ang si kinsa nga buot mosunod ka - nako, kinahanglan gayodnga modu- mili sa iyang kaugalingon, ug mopas- an sa iyang krus adlaw-adlaw ug mo - sunod kanako. 24 Kay ang nagtinguha pagluwas sa iyang kaugalingon ma - wad-an hinoon niini. Ug ang mawad- an sa iyang kinabuhi tungod kanako, magluwas gayodniini. 25 Kay unsay ma kuha sa tawo kon maangkon niya ang tibuok kalibotan, apan unya, masayang lamang iyang kinabuhi? 26 Ang maulaw kanako ug sa akong 22. Nganong nangutana man si Jesus sa iyang apostoles og kinsa siya? Klaro ang tubag sa Ebanghelyo: kay miabot na ang tukmang pa nahon nga ipahibalo ni ni Jesus dili lang aron pagpanudlo sa katawhan, apan aron pag- andam nila sa Pagkabanhaw. Kay ang aposto- les nakaila na man nga si Jesus mao ang Man - luluwas nga gisaad sa Israel, angay pod nilang masayran nga walay kaluwasan kon dili ma - buntog ang kama tayon (1 Cor.15-25). Ma - angkon ni Jesus kining kadaogana kon andam siya pagpas-an sa krus: Kinahanglang mag- antos sa daghang butang ang Anak sa Tawo. Dihadiha mipuno si Jesus sa pag-ingon nga kinahanglan tang moambit ining kadaogan ni Jesus batok sa kamatayon: pagdumili sa ka - uga lingon - ang himoong batakang pang lan - taw sa tinun-an ni Jesus. Makapili sa pag-ala- gad o pag pa alagad; sa pagsakri pisyo o sa pag - pa hi mu los sa uban. Sama sa giingon sa naila nang pag-ampo: Mas palabihon pa nako ang pag hupay kay sa pagpa hupay; ang pagsabot, kay sa pag paabot nga sabton; ang paghigug- ma kay sa hi gugmaon. ...buot mosunod...(b. 23). Ang pag pas-an sa krus pagdawat sa misyon sa atong pagkati- nun-an ni Jesus. Daghan ang buluhaton ug ang sagubangong kalisdanan. Pas-anon ta ang krus dili, kay gipugos o napugos ta kondili, kay na hi -gugma ta sa katawhan ug sa Ginoo nga nangan doy ini alang nato. ...ang nagtinguha... (b. 24). Naghisgot si Jesus dinhi og sumbanan sa pagpuyo aron makaangkon ta sa matuod nga kinabuhi. Ma - kita dinhi nga lahi kaayo ang panglantaw ni Jesus sa naandang panglantaw sa katilingban. May buot lang molikay sa pagpakasala, sam- tang nagpa dayon sa am bisyon pag-uswag ug pagpadato pa: molikay ug mophilayo sa mga 154 mga pulong, ikaulaw usab sa Anak sa Tawo sa inig-abot sa iyang himaya ug sa himaya sa Amahan ug sa iyang balaang mga anghel. 27 Tungod kay sa pagkatinuod, ingnon ko kamo, adu- nay pipila kaninyo dinhi nga dili ga - yod makatagamtam og kamatayon hang tod nga makita nila ang Ging ha - rian sa Diyos." Ang Pagkausab sa Panagway ni Jesus (Mc 9:2; Mt 17:1; Jn 12:28) 28 Mga walo ka adlaw human ma - mulong si Jesus niini, gipakuyog niya si Pedro, si Juan ug si Santiago, ug nanungas sila sa bungtod aron mag- ampo. 29 Ug samtang nag-ampo sila, nausab ang panagway ni Jesus ug misidlak sa kaputi ang sapot niini. 30 Diha diha, may duha ka mga lalaki nga mitungha ug nakigsultihanay ka - hagit sa pag-alagad labi na kon nagdala nig piligro. Kon mao ni ang pang lantaw nga atong gihuptan nan, nahamulag ta sa pamaa- gi sa Ginoo. Ang maulaw... (b. 26). Gawas sa krus nga atong pas-anon matag adlaw, ang Ginoo nag - hagit sab nato pagpuyo sa atong pagtoo. Kon magmatinud-anon ta, piligro pod nga biay - biayon ta sa mga higala; nga suspetsohan ug butang butangan. Gani kon magkalawom ang atong pagbarog sa Ebanghelyo, naay piligro sa kamatayon, sama sa daghan nang martir sa atong nasod tungod sa kabangis sa mga gam - hanan nga supak sa paghubad sa mensahe sa Ebanghelyo sa konkretong kahimtang karon. Tungod ini daghang kristyanos nagpalayo sa kalihokan sa Simbahan. Ang uban dili na mo - tambong sa mga seminar, meeting o Kati ling - banong Pag-ampo. Dili sila magpa ka bana ug magpakahilom na lang sa mga inhustisya sa palibot. Ang maulaw... Lakip na ini ang mga pulong ni Jesus nga nagpahibawo sa kaling - kawasan sa dinaugdaog ug sa iyang pag-aghat sa pakighiusa sa kawsa nga ilang gipakig - bisogan. 28. Angayng hinumdoman nga ang Diyos nagpadayag kang Jesus sa sinugdan sa iyang pagpangalagad (Lc 3:21). Kining pagpa da - yaga karon nga nadawat ni Jesus sa Pagka - usab sa Iyang Panagway, sinugdan sa bag-ong yugto sa iyang kina buhi: Ang iyang Pasyon. Duha na ka tuig nga nagwali si Jesus, apan walay nakitang timailhan nga mausab ang Israel sa kabangis nga inanayng nakaguba sa nasod. Bisan ang mga milagro ni Jesus wala maka pausab sa iyang ka taw han. Wala siyay la - ing mahimo ga was sa pag-atubang sa mga da - otang pwersa. Ang pagtahan sa kauga lingon
155 niya. Sila mao si Moises ug si Elias, 31 nga nagpakita uban sa langitnong himaya ug mihisgot bahin sa pagbiya ni Jesus sa Jerusalem nga hapit na matuman. 32 Niining higayona nahinanok pag- ayo si Pedro ug ang iyang mga ka - uban. Sa ilang pagyahat, nakita nila ang iyang himaya ug ang duha ka mga lalaking nagbarog uban kaniya. 33 Sa dihang mibiya na ang duha kang Jesus, miingon si Pedro kaniya: "Magtutudlo, maayo gayodnga ania kita dinhi. Maghimo kitag tulo ka mga payag: usa alang kanimo, usa alang kang Moises, ug ang usa alang kang Elias." (Apan, sa pagkatinuod, wala ma kasabot si Pedro sa iyang gi pa - nulti). 34 Ug samtang nagsulti pa siya ni ini, usa ka panganod ang mitungha ug mitabon kanila. Unya nangahadlok sila sa dihang naputos sila sa panga- nod. 35 Unya, usa ka tingog ang nadu - ngog gikan sa panganod nga nag - kanayon: "Kini mao ang akong Anak, ang akong Pinili! Pamatia siya!" 36 Sa pagkahanaw na sa tingog, na - kita nila nga nag-inusara si Jesus. Ug giluom sa mga tinun-an ang panghi - tabo ug walay bisan kinsa ang sa ilang gisuginlang mahitungod sa ilang naki- ta niadtong taknaa. Giayo ni Jesus ang Usa ka Bata nga Giyawaan (Mc 9:14; Mt 17:14) 37 Sa pagkasunod nga adlaw niana, sa dihang milugsong na sila sa bung- tod, misugat kang Jesus ang usa ka mas gamhanan kay sa iyang mga pulong, aron ang gugma ug diwa sa pag sakripisyo sa tanang katawhan mag padayon hangtod sa umaabot. Gidala niya...(b. 28) ang mga tinun-an nga lawom nag kaamgohan sa Ginoo, ug ang la - bing suod niya (Mc 1:29; 3:16; 5:37; 10:35; 13:3). Bisan tuod og ang 12 ka apostoles nag- kahiusa sa buluhaton ug sa pagpuyo, lainlain silag ang-ang sa kaamgohan busa, wala dad-a ni Jesus ang tanan. Mitungas sa bukid...(b. 28). May purohan nga ang pag kausab sa panagway nahi tabo sam tang nag-ampo siya sa gabii. Ang mga LUCAS 9 da kong panon sa katawhan. 38 Unya may usa ka lalaki sa panon nga mi - singgit: "Magtutudlo, tan-awa intawon ang akong bugtong anak nga lalaki! 39 Kon moataki na gani kaniya ang es - piritu, mosinggit gayodsiya, ug diha - diha, mokirig siya ug magbula ang iyang baba. Pasakitan siya niini pag- ayo ug dili na kini mobiya pa kaniya. 40 Gihangyo ko na ang imong mga tinun-an sa pagpaghingilin sa maong espiritu, apan wala sila makahimo ni - ini." 41 Mitubag si Jesus: "Mga walay pag salig ug masupilong nga kaliwat kamo! Hangtod kanus-a ba diay ako mag-uban ug magpailob kaninyo? Dad-a nganhi ang imong anak!" 42 Sa nagduol pa lamang ang bata ngadto kaniya, gilamba siya sa yawa ug gipa- kirig. Apan gibadlong ni Jesus ang da - otang espiritu, ug giayo ang bata, ug giuli ngadto sa iyang amahan. 43 Ug na hibulong ang tanan sa kabantogang gahom sa Diyos. Gitagna ni Jesus Pag-usab ang Iyang Kamatayon (Mk 9:30) Samtang natingala ang tanan sa mga nabuhat ni Jesus, miingon siya sa iyang mga tinun-an: 44 "Timan-i ninyo pag-ayo kini: "Itugyan ngadto sa kamot sa katawhan ang Anak sa Tawo." 45 Apan wala nila masabti ang kahulogan sa iyang gisulti. Ug gililong kini gikan kanila, aron dili nila masab- tan. Ug nahadlok sila pagpangutana bahin niini. apostol nangatulog hangtod nga ang Himaya sa nausab nga Panagway ni Jesus nakapama- ta nila. ...ang iyang himaya... (b. 32). Susama ni sa pag kausab sa dagway ni Moises human siya makig-atubang sa Diyos (Ex 34:29-35). Apan dinhi, ang himaya gikan ni Jesus mismo nga misidlak lakip ang iyang bisti. Pamatia siya (b. 35). Si Jesus mao ang Pro - peta nga gipahibawo ni Moises ug angayng paminawon sa tanan. Gipaila niya ang Ama - han, ug gipasig-uli ta sa Diyos. Busa, angay siyang paminawon pag-ayo sama sa gibuhat sa apos toles.
LUCAS 9 Kinsa ang Labing Dako? 46 Unya naglalis ang mga tinun-an kon kinsay labing dako kanila. 47 Sa pagkamatikod niini ni Jesus, mikuha siya og bata ug gipabarog kini niya sa iyang kiliran. 48 Ug miingon siya: "Ang modawat niining bataa sa akong nga- lan, modawat usab kanako. Ug ang mo dawat kanako, modawat usab ka - niya nga mipadala kanako. Kay ang labing gamay kaninyo tanan mao gayodang labing dako." Ang Dili Batok Kaninyo, Dapig Kaninyo 49 Mitubag si Juan: "Magtutudlo, na ka kita kamig usa ka tawo nga nag- hingilin og mga yawa pinaagi sa imong ngalan. Busa amo siya gidid- an, kay wala man siya mahisakop sa among pundok." 50 Apan, miingon si Jesus kanila: "Ayaw siyag did-i! Ang dili batok kaninyo, dapig kaninyo." Wala Dawata si Jesus sa Usa ka Lungsod sa Samaria 51 Sa nagkaduol na ang mga ad - law nga si Jesus bayawon na ngadto sa langit, mihukom siya pag-adto sa Jerusalem. 52 Ug mipadala siyag mga 46. Basaha ang katin-awan sa Mc 9:33. Si Marcos nag-ingon nga si Jesus mikuhag bata ug mikugos ini. Talagsaon ni alang sa mga tawo kaniadto nga dili kaayo motagad sa mga bata. Ang ilang tinoohan nagtudlo nga ang mga bata kinahanglan pantonon ug silo- tan. Alang nila ang matoohon kina hang lang seryoso, dili mokatawa, dili magdula, dili kaayo motagad sa mga babaye ug kabataan. Susama sab ni karon nga nagsaway sa pagbunyag ug pagkalawat sa mga bata. Wala tubaga ni Jesus ang pangu tana sa iyang mga tinun-an og kinsay labing dako nila. Alang ni Jesus, dili ni importanti. Ang impor- tanti mao kon kinsay labing suod sa Ginoo; kin say labing duol sa iyang baroganan ug pang lantaw. Aron pagpaila nga midawat ta ni Cristo, dawaton ta siya sa mga kabos ug walay gahom. 51. Sinugdan ni sa ikaduhang bahin sa Lucas. Gihiusa ang mga panultihon ug pulong nga gilitok ni Jesus sa lainlaing higayon. Gipahinum doman ta sa unang parapo nga taliwala sa Galilea ug Juda naa ang Samaria. Ang namuyo dinhi, Samariyanhon, dili Judio. Gani may pagdinumtanay tali ining duha ka kaliwat. Iniglatas sa Samaria sa mga Judio sa 156 sinugo aron mag-una kaniya. Misulod sila sa usa ka balangay sa Samaria aron pag-andam sa tanan alang kani- ya. 53 Apan nagdumili ang katawhan sa pagdawat kaniya, kay padulong man siya sa Jerusalem. 54 Sa pagka- saksi niini sa iyang mga tinun-an nga si Santiago ug si Juan, miingon sila kaniya: "Ginoo, buot ka ba nga mo - paulan kamig kalayo gikan sa langit aron mahurot sila?" 55 Apan milingi si Jesus ug gibadlong kanila. 56 Unya mipadayon sila pagpanaw sa lain na usab nga lungsod. Ang mga Buot Mosunod kang Jesus (Mt 8:19) 57 Samtang nanglakat sila, may usa ka tawo nga miingon kang Jesus: "Sundon ko ikaw bisan asa ka mopa- dulong." 58 Si Jesus mitubag: "Ang mga milo nga idlas adunay lungag- tagoanan ug ang mga langgam sa ka - langitan aduna mga salag, apan ang Anak sa Tawo wala gayuy kapahula- yan." 59 Miingon usab siya sa usa: "Sunod kanako!" Apan mitubag kini: "Ang akong amahan namatay, papaulia una Galilea nga magpilgrimahe sa Jerusalem, ang mga balay didto sirado alang nila. Niining ulohana, si Lucas naghisgot sa pila ka higayon ni Propeta Elias. Sa teksto nagku- ha si Lucas sa istorya nga giasoy sa 2 Hari 1:9. Su mala ini ang magtamay sa propeta tum pagon sa Diyos pinaagig kayo. Gibadlong ni Jesus ang apostoles, kay alang ni Jesus ang mga Samari yan hon walay kalai- nan sa mga Judio nga midumili sab pagdawat sa mga dumuduong. Nganong gub-on man ni kon sa pag kahuman mangita na pod sila og lugar sa laing balangay. Mas maayo pag dili na sila mag langanlangan. Magtawag mig kayo...(b. 54). Maayo nga wala ta hatagi ining gahoma, kon gihatagan pa mas masamok ang kalibotan, kay ato man ning gamiton sa pagpa himulos. Ug moingnon ta nga gibuhat ni alang sa kawsa sa Diyos. 57. Gipakita dinhi ang hiyas ug kinaiya sa tinun-an nga buot mosunod ni Jesus. Bililhon kaayo ang panahon alang niya. Dili siya angayng mag-usik og panahon sa pag-umol sa dili andam pagtahan sa kaugalingon alang sa Ebanghelyo ug sa Gingharian sa Diyos. Ang unang mga tinun-an wala makamat - ngon nga nagapos sila sa hayahay nilang pag-
157 ako aron sa paglubong kaniya." 60 Apan giingnan siya ni Jesus: "Pa - sagdi ang mga patay nga molubong sa ilang mga minatay. Apan ikaw, lakaw ug isangyaw ang Gingharian sa Diyos." 61 Miingon usab ang usa: "Mo - sunod ako kanimo, Ginoo, apan tugo- ti una ako nga mopauli aron manami- lit sa akong banay." 62 Ug giingnan siya ni Jesus: "Kinsa gani kadtong nag daro ug unya maglingilingi, dili gayodsiya angayan sa Gingharian sa Diyos." Gipadala ni Jesus ang Kapitoag Duha (Mt 10:15; Mc 6:7) 1 Human niini, mipili ang Ginoo 10 og laing kapitoag-duha. Unya iya kini silang gipadala ug gipauna sa lungsod sa tinagurha, ngadto sa ma - puyo. Dili sila makabiya sa nindot nga pinuy- anan, sa mahalong kabtangan nga kasiguro- han nila. Ang ikaduha mao ang nahikot pag-ayo sa kaakohan sa pamilya. Ang uban, nababagan sa kawili sa mga higala ug barkada, kay dag- han pa silag kalihokan ug buluhaton. Busa, si Jesus moingon: Pasagdi ang mga patay... Ang ikatulo mao ang andam na unta, apan napugngan sa pamilya nga dili motugot. Gi pa - ngi taan silag paagi aron mahimulag sa tawag. Kining tekstoha nagtudlo sa kinatas-an ug mas hamili pang bili sa tawhanong pagpuyo: asa ipunting ang kina buhi aron mahimo tang matuod nga mga tawo, binuhat sa dagway sa Diyos. Busa, gitawag ta sa pagkatinun-an aron pag-abag sa Diyos sa pagbag-o sa kalibotan nga mas manindot pang puy-an sa mga anak sa Diyos. Sa ingon ang gug ma niya ug hustis- ya masinati sa atong taliwala. Mao ni ang bata- kan. Ang sentro. Ang dugokan. Ang uban (kahayahay, kabtangan, mga higala, barkada, bisan gani pamilya) mga dayandayan lang nga mahinungdanon kon makatabang pagkab-ot sa padulngan. 10.1 Basaha ang komentaryo sa Mt 10:5 ug Mc 6:7 Mitaho si Lucas sa pagpadala ni Jesus sa 72 ka tinun-an, human sa pagpadala niya sa 12 (9:1). Adunay 12 ka apostoles, samag gidag hanon sa 12 ka tribu sa Israel. Nagkahulogan ni nga ang Ebanghelyo unang isangyaw sa katawhan sa Israel. Dayon, nagpadala si Jesus sa 72. Ki - ning numeroha nagsimbolo sa daghang paga- no nga nasod. Ang ikaduhang misyon tahas sa Sim bahan sa pagsangyaw sa Maayong Balita sa tanang kanasoran, hangtod sa pagkatapos LUCAS 10 tag lungsod ug sa matag dapit nga iyang pagaadtoan. 2 Ug miingon siya ngadto kanila: "Daghan tinuod ang ani honon, apan diyutay lamang ang mga mangangani. Busa pag-ampo sa Ginoo sa ani aron pagpadalag dugang mamumoo sa iyang uma. 3 Panglakaw kamo. Kay gipadala ko kamo nga sa - ma mga karnero taliwala sa mga lobo. 4 Ayaw kamo pagdalag puntil, ni sako, ni sandalyas. Ayaw ninyo abiabiha ang si bisag kinsa nga inyong mahi - nabi sa dalan. 5 Bisag asang balaya kamo moda- yon, ingna una ninyo ang tagbalay: 'Ang kalinaw ania niining balaya!' 6 Ug kon adunay usa ka anak sa kalinaw nga nagpuyo didto, ang kalinaw mag- pabilin kaniya. Apan kon wala, ang pa nalangin mobalik gayodnganha ka - sa panahon (Mt 28:19). Nagtoo ta nga inigkagamot na pag-ayo sa Sim bahan sa usa ka lugar, ang tanang tawo nasangyawan na sa Ebanghelyo. Dili ni tinuod. Kay bisan sa atong nasod karon sulod sa pila na ka gatos ka tuig nga napundar ang Sim - bahan, daghan gihapon ang mga pamilya, labi na ang mga kabos, nga wala makadawat sa mensahe sa Gingharian sa Diyos. Ang unang buhaton inigduaw sa mga pani - malay mao ang pagpakita sa pakigdait. Sa nga lan ni Jesus ug sa iyang Simbahan, naa ta isip mga higala. Paminawon pag-ayo ang ilang mga pro blema ug mga pangandoy sa kinabu- hi. Pina agi lang ini nga maka tisok tag liso sa daghang posibi lidad sa pagpagitib sa Gingha - rian sa Diyos. Daghang tawo ang mahinangpon sa pag - dawat sa mga tinun-an, apan daghan sab ang dili molahutay. Wala hinuon ni magpasabot nga ang misyon nausik, kay ang Ginoo moli- hok sa lainlaing paagi sa tagsa-tagsa ka kina- buhi. Bisan pa ini, naay mga tawo nga daling makapaminaw sa tawag sa Ginoo, ug maakti- bo silang kauban sa Kristo hanong Katilingban. Ang misyon makadugag umol sa mga tinun- an. Makatabang ni pagpa higmata sa ilang gi - duaw. Mao ni ang gibuhat ni Jesus. Giumol niya ang mga tinun-an pinaagi sa pagpanudlo ug pag padala nila ngadto ug uban sa kataw - han. Ayawg abiabi...(b. 4) Sama ra ni sa nagdala kag balon. Ang misyonaryo kinahanglang mo - sa lig sa kaayo sa Diyos! Nasayod siyag unsaon pagtandog sa naminaw sa Maayong Balita, aron abiabihon sa tagbalay. Apan kon mag- usik-usik siyag panahon sa dili gustong mosa- bot, tingalig mahugno siya ug mawad-ag kada- sig pagpa dayon.
LUCAS 10 ninyo. 7 Puyo kamo nianang balaya. Ka on ug inom kamo sa bisan unsa nga ilang idalit kaninyo, kay ang ma - mumuo aduna gayuy katungod sa iyang suhol. Ayaw kamo pagbalhin- balhin gikan sa usa ka balay ngadto sa laing balay. 8 Kon mosulod kamo sa usa ka lungsod ug dawaton nila kamo, kan-a ang bisan unsa nga ilang idalit kanin- yo. 9 Ayoha ang mga masakiton ni - anang dapita ug sultihi sila: 'Nagka - duol na ang Gingharian sa Diyos.' 10 Apan kon mosulod kamo sa usa ka lungsod unya dili nila kamo nila da - waton, pangadto kamo sa mga kada- lanan ug ingna ninyo ang mga kataw - han: 11 'Among paphaon bisan pa man ang abog sa inyong lungsod nga mita- pot sa among mga tiil, agig pagsaksi batok kaninyo. Apan, angay lamang nga inyong masayran nga nagkaduol na ang Gingharian sa Diyos.' 12 Sulti - han ko kamo nga sa Adlaw sa Paghu - kom mas mapailubon pa ang Diyos ngadto sa Sodoma kay sa niadtong lungsora. Ang mga Katalagman sa mga Dili Mabasulong Lungsod 13 Pagkaalaot kanimo, Corazin! Pag - kaalaot kanimo, Betsaida! Kay dag- han kaayo ang mga milagro nga gipa- ANG PAG-AYO SA MASAKITON 8. Sa giingon na, si Jesus wala moanhi aron pagpanambal kondili, aron pagdalag ka - lu wasan. Nagsangyaw siya sa Maayong Balita sa Ging harian sa Diyos; Tungod ini nag-antos siya ug gipatay. Sa samang paagi wala ipadala ni Jesus ang iyang mga misyonaryo aron pagpanambal. Wala sab sila ipadala aron toohan sa mga tawo ug magpasakop sa tinoohan, pinaagi sa pag- ayo nila sa ilang mga sakit. Gipadala sila aron isang yaw ang Gingharian sa Diyos taliwala sa katawhan. Kon ugaling nag-ayo sila sa masa - kiton kana, aron masi nati sa mga tawo ang gug ma sa Diyos, ug nga ang Gingharian sa Diyos naa na sa ilang taliwala. Diin gani naay mga Kristohanong Katiling - ban, importanti ang pagduaw ug pag-atiman sa mga masakiton. Nag timaan ni nga naay kabalaka ug kahingawa sa usag usa; nagpaila sab ni nga mga kau ban ta sa usa ka pamilya. 158 kita kaninyo! Kay kon ang mga mila- gro nga gipakita kaninyo napakita pa didto sa Tiro ug sa Sidon, dugay ra untang nagbasol ang katawhan didto, ug nanglingkod na unta sila sa abo ug nagsul-ob sa bisting sako sa pagbasol. 14 Mas mapailubon pa ang Diyos ngadto sa Tiro ug Sidon kay kaninyo, sa Adlaw sa Hukom. 15 Ug ikaw, Ca - per naum, mabayaw kaha nimo ang imong kaugalingon ngadto sa kahitas- an? Itambog ka hinoon ngadto sa da - pit sa mga patay! 16 Ang naminaw kaninyo, naminaw kanako. Ang nagsalikway kaninyo, nag salikway kanako. Ug ang nagsalik- way kanako, nagsalikway kaniya nga mipadala kanako." Ang Pagbalik sa Kapitoag Duha ka mga Tinun-an (Mt 11:25) 17 Namalik ang kapitoag duha ka mga tinun-an nga nagmalipayon. Ug miingon sila: "Ginoo, bisan pa man ang mga yawa mipatuo gayodkanamo diha sa among paghingilin kaniya sa ang imong ngalan." 18 Mitubag si Je - sus: "Nakita ko si Satanas ingon sa ki - lat nga nahulog gikan sa langit. 19 Hi - numdumi ninyo, gitugyanan ko ka - mog gahom aron makahimo kamo pag yatak sa mga bitin ug mga tanga, ug ingon man sa tanang gahom sa Ang pagduaw sa masakiton maghatag og ka - dasig ug kahupayan sa natungdan; sa kai lad - man niya mogitib ang diwa sa kabag-ohan ug pakig-uli. Basaha sab ang Jaime 5:13. Gidasig sa Simbahan, ang pag-atiman, ang pagduaw, ang pag-ampo alang sa masakiton. Apan ang ilang kaayohan ipiyal sa mga doktor o sa mga hanas sa panambal, kay kini sila mga tinugyanan sab sa Diyos alang ining buluha - tona. 17. Mibalik ang 72 nga gipadala ni Jesus, puno sa kadasig ug kalipay, kay pinaagi sa ga - hom ni Jesus nagmadaogon sila. Apan si Jesus nagpa sidaan nila. Dili unta sila madala sa garbo ug sobrang pagsalig. Importanti nga mi - daog sila, apan mas importanti nga nasulat na ang ilang mga ngalan sa Diyos. Daghang titulado ug makina admanon ang nag hunahuna nga nasayod na sila sa tanan busa, nasirado sila ug naghunahuna nga labaw
159 kaaway. Sa ingon, walay makapasakit kaninyo. 20 Apan bisan pa niana, ayaw kamo pagsadya nga mipatuo kaninyo ang mga daotang espiritu. Pagsadya hinuon kamo, kay nahipatik ang in - yong mga ngalan didto sa langit." Ang Pagsadya ni Jesus 21 Niadtong taknaa napuno si Jesus sa kalipay diha sa Espiritu Santo. Ug miingon siya: "Nagpasalamat ako ka - nimo, Amahan, Ginoo sa langit ug sa yuta. Tungod kay gipadayag nimo ki - ning mga butanga ngadto sa mga ma - alamon ug maayong tawo, ug ngadto sa gagmayng mga bata. 22 Gitugyan dinhi kanako sa akong Amahan ang tanang mga butang; ug walay bisan usa nga nakaila kong kinsa ang Anak, gawas sa Amahan. Ni walay nakaila kon kinsa ang Amahan, gawas sa Anak ug gawas kanila nga iyang gipi- li nga makaila Kaniya." 23 Unya miatubang si Jesus ug mi - ingon ngadto sa iyang mga tinun-an lamang: "Bulahan kamo nga nakaila sa mga butang nga inyong nakita! 24 Kay sultihan ko kamo nga daghang sila sa uban. Apan ang tinuod wala sila maka- tugkad sa dugokan o batakan sa kinabuhi. Mao nga ang nailhan nilang Diyos bunga ra sa hunahuna, sa taas nilang kahibawo; dili ang buhi nga Diyos kondili, ang mga diosdios sa kauga lingong anino ug maskara. Wala sila ma - sayod sa mas lawom nga tumong ug paduln- gan sa kalibotan, kay pa ngagpas ra ang pan- glantaw nila sa tawha nong pagpa ka buhi. Ang mga gagmay wala makaangkog taas nga kinaadman: ang gagmayng mangingisda, mag-uuma, mamumuo mga sinalikway sa kati- lingban. Giisip silang ubos rag kahibawo, mao nga nabik tima sila sa inhustisya, apan ang ilang kahibawo dili hinulman, kay ila ning nakat-onan sa pagpa kigbisog aron mabuhi. Dinhi nila madiskobrehi ang buhing Diyos ug ang iyang kamatuoran: dinhi nila gikahimamat si Cristo ug ang iyang mis yon: dinhi nila maka- plagi ang lawom nga kahulogan sa kinabuhi. Ang mga gagmay mga yano rag pagtoo, apan lunsay ni ug andam pagtahan sa kauga- lingon. Bu sa, pinaagi nila, gipaila ni Jesus kin - sa ang Ama han. Bulahan ang nakakita ining kama tuorana, kay makauban sila sa Diyos sa pagluwas sa kalibotan ug ang ilang mga nga- lan nasulat na sa langit. Ang pagsangyaw dili sama sa pagtanyag sa mga baligya aron mahalin. Dili ni sama sa ma - LUCAS 10 mga propeta ug mga hari nga na - ngandoyng makakita sa inyong naki- ta, apan wala sila makaila niini; ug nangandoy nga pagpamati sa inyong nabati, apan wala sila makadungog niini." Ang Maayong Samaritano (Mt 22:24; Mc 12:28) 25 Unya may usa ka magtutudlo sa Balaod nga miduol ug mibarog atuba - ngan kang Jesus aron pagsulay pag- bitik kaniya. Miingon siya ngadto kang Jesus: "Magtutudlo, unsay angay kong buhaton aron maangkon ko ang kina- buhing dayon?" 26 Ug gitubag siya ni Jesus: "Unsay may nahisulat sa Ba - laod? Ug giunsa mo man kini pagsa- bot?" 27 Mitubag ang magtutudlo sa Ba laod: "Higugmaa gayodang Ginoo nga imong Diyos, sa tibuok mong kasingkasing ug sa tibuok mong ka - lag, ug sa tibuok mong kusog, ug sa ti buok mong hunahuna. Higugmaa usab ang imong silingan ingon sa pag- higugma mo sa imong kaugalingon." 28 Ug miingon si Jesus ngadto kaniya: "Husto ang imong tubag! Buhata kini maligyaayg tambal sa taboan nga nagkabig sa mga tawo pinaagig madyik ug kalingawan: - ang pagsangyaw, pagpaambit - ang pagsangyaw, pagsakripisyo - ang pagsangyaw, pagduyog-ambit - ang pagsangyaw, pagbarog - ang pagsangyaw, pagtahan - ang pagsangyaw, kinabuhi - ang pagsangyaw, panag-inig soonay. 25. Kinsay akong silingan (b. 29)? Nasilsil pag-ayo sa magtutudlo sa Balaod ang angayng buhaton aron maangkon ang Gingharian sa Diyos. Apan kutob ra ni sa ulo. Wala siya ma - katugkad ini, kay iya ning gimemoriya sumala sa nakat-onan niya sa Balaod. Sa pagpanguta- na niyag kinsay iyang isigka tawo, nagpaabot siya nga tubagon ni Jesus sama tingali adtong nag-eskwela pa siya sa Balaod. Apan wala mag pa dala si Jesus ining panghunahunaa nga gitapos niya sa pangutana: kinsa nila ang silingan sa nahulog sa kamot sa mga tuli- san? Nindot tingali ang pangutana: kinsay akong isigkatawo? Apan mas importanti kon nahimo ba ta nga isig ka tawo sa nabiktima sa kati lingban? Mo rag miingon si Jesus: ayaw lag hunahuna kinsay imong isigka tawo, pami- nawa hinuon ug tubaga ang inagulo sa mga igsoon nga nanginahanglan.
LUCAS 10 ug maluwas ka!" 29 Apan buot manga- tarongan ang magtutudlo sa Balaod, busa miingon siya kang Jesus: "Kinsa ba diay ang akong silingan?" 30 Mitubag ni Jesus: "May tawo nga milugsong gikan sa Jerusalem ngadto sa Jerico, ug nahulog siya sa kamot sa mga tulisan. Gihuboan nila siya ug gibun-og, ug dayon, ila siyang gibiyaa nga himatyon. 31 Nahitabo niadtong taknaa nga may usa pari nga miagi niadtong dalana. Sa pagkakita niya sa tawo, misimang siya pag-agi sa pikas nga bahin sa dalan. 32 Unya may usa ka Levita nga milabay sa samang da - lan. Sa dihang nakita niya ang himat- yon tawo, igo lamang siyang mitan- aw niini, ug dayon, misaylo pag-agi sa laing daplin sa dalan. 33 Apan may usa ka Samaritano nga, sa iyang pagpa- naw sa samang dalan, nakakita sa ma ong tawong himatyon. Ug sa iyang pagkakita niini, naluoy ug 34 miduol ngadto kaniya. Unya iyang gidihugan og lana ug bino ug, dayon, gibugko- san ang mga samad niini. Gipasakay Ang matuod nga gugma dili diha ra kutob sa pagpakitag kaluoy sa nabiktima. Sa istorya ang Samariyanhon mihunong bisag delikado ang maong dapit, miatiman sa nagbuy-od sa dalan ug mitabang nga walay mga kondisyon, wala maghunahuna sa kakuyaw. Gisagop niya ang usa ka langyaw. Dihay higayon nga si Martin Luther King, inilang martir ug magwawali, miingon nga ang matuod nga gugma dili matagbaw sa pagta- bang sa nag-antos: "Una sa tanan, gikinahang - lan nga mahimo ta nga maayong Samariyan - hon sa mga matumba sa dalan. Apan sinugdan lang ni. Sa ngad tongadto kina hanglang ma - ninguha ta pag himog mga lakang aron wala nay mga tulisan ug dagmalan sa dalan sa Jerico, samtang nagpanaw sila paingon sa kina buhi." Ining istoryaha ni Jesus, makita nato sa dag - hang higayon nga ang giisip nga mga pangulo ug kadagkoan sa simbahan - ang mga haligi sa relihiyon nga kunohay mati numanon sa ba - laod, mao hinuoy wala makasabot ug dili ma - hi balong mahi gugma. Apan ang Samari yan - hon, ang tinamay ug giisip sa mga Judio nga erehes, mao hinuon ang naisigkatawo sa na - samdan. Kinsay mga Samariyanhon sa atong panahon karon? Ang mga Judio nag-isip nga isig katawo sa mga Judio ra pod nga sama nilag kaliwat ug tino ohan. Gani nagtoo sila sa panag-inigsoo- nay lang sa "dugo ug unod". Apan alang ni 160 niya ang maong himatyon sa iyang ha yop, ug gidala ngadto sa usa ka ba - lay nga abtanan ug, didto, iyang giati- man kini. 35 Sa sunod nga adlaw, mihatag ang Samaritano og duha ka denaryo ngad- to sa tigbantay sa balay ug mihangyo kaniya: 'Atimana siya! Ug bayran ko ang imong dugang nga magasto kani- ya sa akong pagbalik.'" 36 Unya miingon si Jesus ngadto sa magtutudlo sa Balaod: "Sa imong pagtoo, kinsa man kanila ang mipa- matuod nga tinuod nga silingan niad- tong tawo nga nahulog sa kamot sa mga tulisan?" 37 Mitubag ang magtu- tudlo: "Ang mipakitag kaluoy kaniya." Ug miingon si Jesus: "Lakaw ug buhat sa iyang gibuhat." Ang Pagduaw ni Jesus kang Marta ug kang Maria 38 Samtang mipadayon sila pag- panglakaw, misulod si Jesus sa usa ka balangay. Ug didtoy usa babaye nga ginganlag Marta nga miabiabi ug mi - Jesus, ang matuod nga pag-inigsoonay mao ang dili pagpili sa kaliwat, sa tinoohan o sa bulok sa tawo. 38. Daghan ang mga buluhaton sa pani - malay nga gikinahanglan sa kinabuhi, sama sa panglimpyo, sa pag-atiman sa kabataan, sa pag-andam sa pagkaon, ug uban pa. Kining ta nan dili himulag sa pagtoo nato ni Jesus. Apan may bu tang nga labing mahinungdanon sa tanan: Ang pagpa minaw ni Jesus kon nia siya sa atong taliwala. Mahimo lang ni kon ipa- daplin una ang ubang buluhaton. Si Marta nagkapuliki aron pag-alagad ni Jesus, apan dunay mas lawom pa nga gitingu- ha kaniya si Jesus. Nagkapuliki siya ug nabala- ka hangtod nga wala na siyay panahon uban ni Jesus. Si Jesus kalinaw. Ang walay kalinaw sa pagsilbi niya dili makasinati sa Ginoo. Ang sobra ra natong kahingawa sa pag-alagad ug pagtrabaho sa pamilya o sa katilingban maka- hasol nato. Niining paagiha dili nato maka - plagan si Cristo sa adlaw adlaw tang buluha- ton. Gani bisan sa pag-ampo, mahisama gihapon ta ni Marta; labi na kon, tungod sa sobrang kabalaka sa kinabuhi, dili na ta magkadimao; ato na ang tanang sulti, kay buot tang mopa- hungaw sa tanan, hangtod nga dili na ta maka- paminaw. Mao ra pod kon ang mga pangulo sa liturhiya o kasaulogan matarantar, kay sobra ra ang kahi ngawa aron pag hingpit sa pagkan-
161 pasulod kaniya sa iyang balay. 39 Ang igsoong babaye niini nga ginganlag Maria, milingkod sa tiilan sa Ginoo ug namati sa iyang gitudlo. 40 Si Marta nagkapuliki sa pag-andam alang sa bi sita. Unya miduol siya kang Jesus ug mireklamo: "Ginoo, wala ka ba ma - numbaling nga gipasagdan man ako sa akong igsoon nga nag-inusarang pagsilbi kanimo? Sultihi siya sa pagta- bang kanako." 41 Apan mitubag ang Ginoo: "Marta! Marta! Nabalaka ka ug nagkapuliki pag-ayo sa daghang mga butang. 42 Usa lamang ka butang ang gikina- hanglan! Ug napili ni Maria ang maong bililhong butang, ug walay bisan kinsa ang makalabni niini gikan kaniya." Ang Pagtulon-an Mahitungod sa Pag-ampo (Mt 6:9; 7:7) 1 Usa ka adlaw niana, nag- 11 ampo si Jesus. Ug sa dihang na human na siya pag-ampo, usa sa iyang mga tinun-an ang miingon kani- ya: "Ginoo, tudloi kami sa pag-ampo, ingon nga gitudloan ni Juan ang iyang ta o pagwali. Busa, sa dili pa mag-ampo, han- ayon daan ang pamaagi sa pag pa himutang nato sa presensya sa Ginoo. Mama landong ta niya sa hilom. Iapil ta sa pag-ampo bisan ang makabaldang mga hunahuna, kay ining paa - giha mapun ting ang kau galingon sa Diyos. Katingad-an kaayo nga sa ubang tinoohan nga dili kristyanos makakat-on silag unsaon pag- ampo sa kahilom ug sa matuod nga kalinaw. Kon ang Maria nga gisaysay dinhi mao ra si Maria Magdalena nga mikuyog ni Jesus (Lc 8:2), nan, mahanduraw nato kining mosunod: Si Maria nga kauban ni Jesus ug mga tinun- an mag-abotan sa balay ni Marta nga iyang "igsoon o paryenti". Dayag na lang nga wala kaayo siya mabalaka sa pag-andam og pag - kaon, mao nga mireklamo si Marta. Busa, gi - da yeg ni Jesus si Maria dili lang kay nami naw siya, apan labi na gayod, kay nakahukom siya sa pagsunod ni Jesus uban sa mga tinun-an. Sama sa apostoles, "Nakapili si Maria sa bilil- hong bahin nga dili kuhaon kaniya." 11.1 Nahibawo na ang apostoles unsa on pag-ampo, kay ang mga Judio maghi usa man sa pag-ampo sa sinagoga sa impor tanting mga higayon. Apan dihang nagkasuod sila si Jesus, dunay bag-o silang nadiskobrehan sa pag- ampo. Pinaagi ni Jesus, nasinati nila ang Diyos LUCAS 11 mga tinun-an." 2 Ug miingon si Jesus kanila: "Ingna niini pag-ampo: Amahan, tahoron unta ang imong ngalan. Moabot ngari kanamo ang imong Gingharian. 3 Hatagi kami sa matag adlaw sa among pang-adlaw adlawng kalan-on. 4 Ug pasayloa ang among mga sala; Tungod kay nagpasaylo man kami sa matag nakasala kanamo. Ug ayaw kamig itugyan sa panulay." 5 Ug miingon si Jesus ngadto ka - nila: "Kinsa man kaninyo ang may usa ka higala nga modangop kaniya sa tu - ngang gabii ug moingon kaniya: 'Hi - gala, pabayloa kog tulo ka buok pan, 6 kay miabot sa akong balay ang usa ko ka higala nga gikan sa byahe ug wala gayodakoy ikadalit kaniya.' 7 Kon pananglit tubagon ka niya sa sulod sa iyang balay: 'Ayaw nag pag- tugaw pa kanako! Gitrangkahan ko na ang pultahan, ug nanghigda na ako ug ang akong mga bata. Dili na ako ma - himong mobangon pa aron paghatag kanimo sa imong gipangayo.' 8 Sulti - han ko kamo, dili man siya mobangon isip Amahan, ang Diyos nga suod sa ilang kina- buhi. Basaha ang komentaryo sa Mt 6:9. 5. Giawhag ta ni Jesus sa pag-ampo nga malahutayon, dili aron ihatag sa Diyos ang tanan tang gipangayo kondili, aron mahimu- tang ang atong kaugalingon sa iyang mga hunahuna ug tinguha. Kon makanu nayon ta sa pag-ampo, sa ngadtongadto malimtan ta ang kau galingon nga modala nato sa mas suod nga relasyon sa Diyos. Walay gipamulong si Jesus mahi tungod sa pagpangamuyo sa mga santos, kay kasagaran ang mangamuyo sa mga balaan nasupak sa diwa sa matuod nga pag-ampo. Ang mga tawo dili inte resadong modiskobre sa gugma ug kaluoy sa Diyos, apan sa kaugalingong kaayo- han. Mao nga bisag kinsa na lang ang ilang dangpan ug sangpiton basta masiguro lang ang gipangayo. Daghan silag mga debosyon nga apilan, mohimo silag mga panaad, ug ma - ngitag uban pang santos nga kadangpan. Ang Simbahan usa ka pamilya. Ug sama sa atong paghangyo sa usa ka higala sa pag- ampo alang nato, labaw pa nga maka hangyo ta sa igsoon tang mga balaan. Walay mosaway nato kon may mga higayon nga magpakita tag pagsalig sa ilang panabang, labi na sa mga balaan nga gitamod nato tungod sa ilang mga
LUCAS 11 bisan pa kon higala kamo, apan mo - bangon gayodsiya ug mohatag kani- mo sa imong gikinahanglan tungod sa imong pagpunayg pamugos kaniya. 9 Ingnon ko kamo: "Pangayo ug iha - tag kini kaninyo; pangita ug inyong kining makaplagan, panuktok ug kini ablihan ang pultahan alang kaninyo. 10 Kay ang tanan nga mangayo maka- dawat gayod; ug ang tanan nga ma - ngita makakaplag ug ang manuktok pagaablihan gayod. 11 Kay may usa ba diay ka amahan kaninyo ang mohatag og bitin kon ang anak niini nangay og isda? 12 Mohatag ba kaha kamo og tanga kon itlog ang gipangayo? 13 Kon kamong mga da o - tan mahibalo mohatag og maayong mga gasa ngadto sa inyong anak, unsa pa kaha ang inyong langitnong Amahan? Hatagan gayod niya sa Ba - laang Espiritu ang tanang mangayo ka niya." Si Jesus ug si Beelzebul (Mc 3:22; Mt 12:23; Mc 4:21; 9:40) 14 Unya gihinginlan ni Jesus ang yawa nga amang, ug sa dihang naka- gula na kini, nakasulti ang amang ug natingala ang mga tawo. 15 Apan ang pipila sa katawhan nagkanayon: "Gi - hi nginlan niya ang yawa pinaagi sa ga hum ni Beelzebul, ang prinsepe sa mga yawa." 16 Buot usab sa uban nga mosuway kang Jesus pinaagi sa pa - ngayo kaniyag mga timaan gikan sa langit. 17 Apan nasayod si Jesus sa ilang gihunahuna, busa miingon siya: "Ang buhat ug baroganan sa kinabuhi. Hinuon dili ni angayng iparehas sa atong pag-ampo sa pre - sensya sa Diyos. Si Maria lang nga Inahan sa Diyos ang nakaabay nato sa pag-ampo; gipili siya sa Diyos nga maatong inahan; naam bitan niya gikan sa Diyos ang walay sukod nga ka - luoy alang nato; ug labaw sa tanan, kay pina - agi ni Jesus, nasimbolo siya sa buhing pre- sensya sa Diyos. 14. Basaha ang komentaryo sa Mc 3:22 ug Mt 12:23. 23. Ang dili dapig...(b. 23) Morag misuk - 162 matag gingharian nga nabahinbahin ug nag-unay dili gayod kini moluntad ug modugay. Ug ang matag banay nga nagkatibulaag mabungkag gayod. 18 Ug kon ang gingharian ni Satanas magkabahinbahin ug mag-unay, un - saon pa kaha niini pagbangon? Tu - ngod kay nag-ingon kamo nga nag- hingilin akog mga yawa pinaagi sa gahum ni Beelzebul. 19 Kon pananglit naghingilin ako pinaagi sa gahum ni Beelzebul, kang kinsa man nagagikan ang gahum nga gigamit sa inyong mga kauban sa ilang paghingilin sa mga yawa? Busa kinahanglan gayod nga sila ang mohukum niini. 20 Apan kon naghingilin ako sa mga yawa pinaagi sa gahum sa Diyos, nag- pasabot lamang kini nga miabot na diha kaninyo ang iyang gingharian sa Diyos. 21 Kon ang usa ka tawo nga kus gan, ug armado sa iyang hinagi- ban, magbantay sa iyang gingharian, dili gayod masamok ang iyang mga kabtangan. 22 Apan kon mosulong ka - niya ang usa ka tawo nga mas gam- hanan pa kay kaniya ug lupigon siya, mailog gayod ang iyang mga armas nga gisalig kaniya ug mabahinbahin ang iyang mga kabtangan. 23 Ang dili dapig kanako, batok ka nako, ug siya nga dili motabang ka - nako pagtigom, nagpatibulaag. Ang Pagbalik sa Daotang Espiritu 24 "Kon mogawas na gani gikan sa tawo ang daotang espiritu, magsuroy- suroy gayod kini sa mga mala nga wahi ni sa Lc 9:50; ang dili batok nako in - yong kaabin. Gani sa Lc 9:50, alang ni Jesus ang iyang simbahan mola tas sa makitang pun- dok sa iyang sumu sunod. Naglakip sila sa mga tawo nga bisag dili sakop sa Sim bahan, ang ilang kina buhi ug binuhatan nagtampo alang sa katukoran sa gingha rian. Samtang ang gihis go tan sa Lc 11:23 mao ang mga tawo nga midumili pagdawat sa iyang baroganan busa, mipahilayo ug gani misaway ug nakigbatok ni Jesus ug sa iyang misyon. 24. Nagtoo ang mga Judio nga ang mga dao tang espiritu nagpuyo sa disyer to o nga
163 dapit ug mangita kinig kapahulayan. Ug kon dili siya makakaplag niini, mo - ingon gayod siya: 'Mobalik ako ngad- to sa akong gigikanang pinuy-anan.' 25 Ug sa iyang pagbalik, iyang maka- plagan nga limpyo ug hapsay na kini. 26 Busa moadto gayod siya ug nagda- la og laing pang pito ka mga kaubang espiritu nga mas daotan pa kay kani- ya. Unya manulod sila ug mopuyo didto. Tungod niini, mas modaotan pa ang kahimtang sa maong tawo kay sa sinugdan. Ang Tinuod nga Kabulahanan 27 Samtang misulti pa si Jesus ni - ini, may usa ka babaye nga mituwaw gikan sa katawhan nga namulong ngadto kaniya: "Bulahan ang sabakan nga nagsapnay kanimo, ug siya nga nagpasuso kanimo!" 28 Apan mitubag si Jesus: "Sa pagkatinuod, bulahan kadtong namati sa pulong sa Diyos ug nagtuman niini." 29 Samtang nagkabaga ang duot sa katawhan, misugod pagsugilon si Jesus ngadto kanila: "Pagkadaotan ga yod sa kaliwatan niining panahona. Nangita silag timaan, apan walay usa nga ihatag ngadto kanila gawas niad- tong timaan ni Jonas. 30 Ingon nga si Jonas nahimong timaan ngadto sa ka - tawhan sa Ninibe, ang Anak sa Tawo usab mamahimong timaan sa kaliwa- tan niining panahona. 31 Sa Adlaw sa gihi ngin lan sila didto sa Diyos. Naghis got si Jesus sa dili lahu tayg pagtoo, kay dili buot mag bag-o sa kina buhi; ganahan lang nga mag - pata linghog sa pulong, apan dili hugot ang bakos sa pagtahan sa kaugalingon. 27. Diha nga may babayeng miingon: "Bulahan ang imong inahan", si Jesus ang iyang gidayeg: sa ato pa, kinsay makasultig parehas nimo? Gitubag siya ni Jesus sa pag- ingon: "kon ginindo tan ka sa akong mga pu - long, nan, ayawg dayega ang akong mga par- yenti, apan ang mituman sa akong mga pulong." Sa ato nang giingon sa Lc 1:38, si Maria nga inahan ni Jesus unang nakatuman; ang iyang pagtoo nagdulot niyag kalipay (1:45) ug LUCAS 11 Paghukom ang Rayna sa Habagatan mokunsad ug mohukom gayod uban sa kaliwatan niining panahona aron pagsilot kanila; kay mianhi siya gikan sa mga utlalang bahin sa kalibotan aron pagpamati sa kaalam ni Solo - mon. Apan ania dinhi karon ang mas labaw pa kay kang Solomon. 32 Ang mga kalalakinhan sa Ninibe mobarog gayod sa Adlaw sa Paghukom uban ang kaliwatan niining panahona aron hukman sila. Kay nagbasol sila tu - ngod sa wali ni Jonas, apan hibaloi nga ania dinhi karon ang mas dako pa ni Jonas. 33 Walay si bisan kinsa ang modag- kot og lampara aron lamang tagoan kini o dili kaha tabunan sa gantangan. Inay, iya kining ipahiluna sa tungto - nganan aron ang katawhan nga mosu- lod makakita gayod sa kahayag niini. 34 Ang imong mata mao ang lam- para sa imong lawas. Kon tin-aw ang panan-aw sa imong mata, ang tibuok nimong pagkatawo malukop usab sa kahayag. Apan kon kini hanap, ang tibuok nimong pagkatawo malukop sa kangitngit. 35 Busa, matngoni nga ang imong kahayag dili ang makangitngit. 36 Kon ang tibuok mong pagkatawo malukop sa kahayag ug walay bahin kini nga mangitngitan, mabulit gayod ikaw sa kahayag, sama sa sanag sa usa ka lampara sa higayon nga modan-ag kini kanimo. giti pigan niya sa kasingkasing ang tanang pu - long ug buhat sa Ginoo. 29. Kay maka sa sala man ang mga tawo sa Ninive wala sila maka dawat og timaan gikan sa Diyos gawas ni Jonas nga nag-awhag sa paghinulsol. Ang mga Judio sa panahon ni Jesus nagtoo nga "maayo" na sila, kay kataw - han man sila sa Diyos. Wala sila masayod nga panahon na nga maghinulsol sila ug magbag- o sa kinabuhi. Maglisod ta pag dawat nga ang Diyos dili mohukom ni bisag kinsa! Basa sa Jn 5:22; 5:27. Ang mangayog husay sa bahandi nga gipiyal sa Diyos alang sa kaa yohan sa tanan, mao ra sab ang isig kai ngon, kon ang bahandi sa kalibotan wala mapahimusli sa tanan kana, gumikan ra sab sa tawo.
LUCAS 11 Gisaway ni Jesus ang mga Pariseo ug mga Magtutudlo sa Balaod (Mt 23:1) 37 Samtang nagsulti si Jesus, may usa ka Pariseo nga midapit kaniya sa pagpakigsalo kaniya. Busa miadto siya ug milingkod sa talad-kan-anan. 38 Nahibulong pag-ayo ang Pariseo sa iyang pagkakita nga si Jesus wala manghugas sa iyang mga kamot sa wala pa mokaon. 39 Ug miingon si Jesus kaniya: "Kamong mga Pariseo, inyong gilimpyohan ang gawas nga bahin sa tasa ug plato, apan ang sulod sa inyong pakatawo napuno gayod sa panglimbong ug kadaotan! 40 Mga bu - ang kamo! Dili ba diay nga ang naghi- mo sa gawas mao man usab ang nag- himo sa sulod? 41 Apan ihatag ang ta - nang anaa sa inyong mga tasa ug pla - to ngadto sa mga kabosaron malim - pyo kamo. 42 "Apan kaalaot ninyo mga Pari - seo! Nanghatag kamo og ikanapulong bahin sa sa mga lamas ug sa ubang hilba ngadto sa Templo, apan inyong gipakyas ang pagtuman sa kaanga- yan ug gugma sa Diyos. Kining mga butanga angay gayod ninyong tuma- non, sa walay pagpasagad sa uban. 43 Pagkaalaot ninyo mga Pariseo! Kay gipangandoy ninyo ang labing halang- dong lingkoranan sa mga sinagoga. 37. Basaha ang ko men taryo sa Mt 23. Ang ritwal sa panghinlo nga gihis gotan sab sa Mc 7:3, wala isugo sa Biblia. Apan ang mga magtu tudlo sa balaod moin sister nga gikina - hanglan ni. Misupak si Jesus ining tulu ma nona sa tinoohan. Nga nong dili hinuon tagaag pag - tagad ang paghinlo sa kaugalingon? Busa, gikasab-an ni Jesus ang mga pariseo sa lainlaing higayon. Kining iyang mga pulong ug pangasaba alang sab nato, labi na sa mga maki naad manon, mga pari ug pastor o luba- san sa Sim bahan. Maayong gasa nga mahiba- wo ta sa mga doktrina ug pagtulun-an sa Sim - ba han, ingon man nga maapil ta sa kali hokan sa Pa rokya. Apan ang sagad mahi tabo mao nga tungod ini, maglisod na ta pagpaubos, kay buot man tang mag-una ug molabaw sa uban. Tungod ini mas nangi nahanglan tag kalu wasan sa Diyos. Dihang mopadayag Siya sa kauga- lingon sa atong kinabuhi, maam go han ta nga sa Iyang atu bangan mga hubo tang tanan ug makasasala. Kini ang nahitabo sa Pariseo nga 164 Ug gidahum ninyo nga kamo paga- yukboan sa katawhan sa mga merka- do. 44 Alaot mo! Kay sama lamang ka - mo sa mga lubnganan nga dili mama- tikdan. Gitunobtunoban kini sa mga ta wo tungod kay wala kini mga ti - maan." 45 Unya, may usa ka magtutudlo sa Balaod nga mitubag kaniya: "Magtu - tudlo, sa imong pagpamulong niini, imong usab kaming gisaway." 46 Unya mitubag si Jesus: "Alaot usab kamong mga magtutudlo sa Balaod! Kay in - yong gipapas-an ang mga tawo og bug-at nga mga karga, apan wala gani kamo makaako, bisan na lamang ang usa ninyo ka tudlo, sa pagtabang ka - nila. 47 Alaot kamo! Kay nagtukod ka - mog mga lubnganan sa mga propeta nga gipamatay sa inyong mga ginika- nan. 48 Tungod niini, kamo mismo ang mga saksi ug mga pag-uyon sa mga binuhatan sa inyong mga ginikanan. Kay sila ang nagpatay kanila, ug ka - mo ang nagtukod sa ilang mga lub - nganan." 49 Busa ang Kaalam sa Diyos nag- kanayon usab niini, 'Magpadala ako kanilag mga propeta ug mga tinun-an. Daghan niini kanila ilang pamatyon ug lutoson.' 50 Aron ang dugo sa tanang mga propeta, nga midanak gikan pa si Pablo (o Saulo) dihang gikahibalag niya si Jesus (Buhat 9; Fil 3:4-11). 49. Ang mga manunulat nga una pa ni Lucas, misulat ining gi pa mulong ni Jesus: Mag - padala kog mga propeta, pinaagi sa pasi - unang tudling: "Ang kaalam sa Diyos mi - ingon." Sa pagsulat ni Lucas ining bahina sa wali ni Jesus, nalimot siya pagkuha ining tud - linga. Mas maklaro pa gyod ang teksto kon wala pa ni ilakip, sama sa mabasa sa Mt 23:34. Basaha ang komentaryo sa Mt 23:34. Namahayag si Jesus nga ang mga Pariseo ug magtutudlo sa Balaod maoy unang molutos sa kristyanos (ang apostoles ug mga propeta nga gipadala ni Jesus). Namahayag sab siya nga ang silot ining panglutosa mahitabo sa ilang pana hon. Iyang gipahibawo ang pagka - pukan sa Judiong nasod sa Tuig 70 A.D. Ang pasidaan ni Jesus, alang sab sa kapa- rian, sa mga relihi yoso, sa mga institusyon sa Sim bahan ug sa mga "naggiya sa komunidad"
165 sa sinugdan sa kalibotan, maoy mahi- mong silot niining katawhan karon; 51 gikan sa dugo ni Abel ngadto sa dugo ni Zacarias, nga gipatay didto sa taliwala sa altar ug sa santwaryo. Oo, sultihan ko kamo, ang katawhan ni - ining panahona mao gayod ang ma - nu bag niini. 52 Alaot kamong mga magtutudlo sa Balaod! Kay inyong gilabni ang ya - we sa kahibawo. Mismong kamo wala mosulod, ug inyong gibabagan kad- tong buot mosulod niini." 53 Sa dihang mibiya na si Jesus ni - adtong dapita, gisaway siya pag-ayo sa mga magtutudlo sa Balaod ug sa mga Pariseo, ug ila siyang gihagit pag - saysay bahin sa daghang mga butang; 54 gipangutana niya siyag walay kata- posang mga pangutana. Unya nagpa- himutang silag mga laang aron paka- sad-on siya sa iyang sinultihan. Usa ka Pasidaan Batok sa mga Pagpakaaron-ingnon (Mc 3:28; Mt 10:19; 12:31; Mc 8:38) 1 Sa maong panahon, samtang 12 nagkatigom ang dakong duot sa katawhan, sa dihang nagyatakay ang usag usa, namulong si Jesus ngadto sa iyang mga tinun-an: "Pagmatngon kamo sa libadura sa mga Pariseo, nga mao ang ilang pagpakaaron-ingnon. 2 Walay bisan unsang gitabonan nga dili mabutyag, o walay bisan unsa nga tinago nga dili mapadayag. 3 Kay ang bisan unsa nga inyong isulti sa ngit ngit nga nanga tung danan sa Simbahan ingon sa mga Pariseo ug magtu tudlo sa Balaod sa ilang pana hon. Dili malalis nga ang labing dako nga bahin sa Simbahan nakig-abin sa nagharing klase sa nasod. Mga dato sila ug tag-as og kahibawo. May daghan nila nga nakatungha sa ubang nasod, hi nung dan nga dili na sila makasulod sa kasi natian sa mga kabos. Ug dili nila tuyoon nga ubos silag pagtan-aw sa yanong mga ma - mumuo ug mga mag-uuma. Tungod ini, maka - apil ta sa pag lutos sa mga propeta sa atong panahon. Sa daghang dapit may kristyanos nga layko ug relihiyoso nga gipanglutos ug gipatay tungod sa pagbarog sa kawsa sa mga kabos. Tingalig du -nay taga "simbahan" didto nga misugo o miu yon sa ma ong mga krimen. LUCAS 12 madunggan gayod diha sa hayag. Ug ang bisan unsa nga inyong ihunghong sa tago nga lawak, isangyaw gayod kini didto sa atop sa kabalayan. Kinsa ang Angayng Kahadlokan 4 "Sultihan ko kamo, mga kahiga- laan, ayawg kahadloki kadtong maka- patay sa lawas, apan human niana wala nay laing mahimo pa. 5 Apan sul- tihan ko kamo kinsa ang angayng ka - hadlokan: kahadloki ninyo kadtong, hu man mopatay sa inyong lawas, adu - nay gahom sa pagtambog kaninyo ngadto sa impiyerno. Oo, sultihan ko kamo, kahadloki siya! 6 Dili ba diay nga ang duha ka dako makapalit man kini og lima ka langgam? Apan walay basan usa kanila ang nga napasagdan sa Diyos. 7 Ug ngano man? Bisan man gani ang buhok sa inyong ulo inihap na kini. Busa, ayaw kamo kahadlok! Kay mas bililhon pa kamo kay sa lini- bo ka mga langgam? Ang Pagsugid bahin sa Cristo ngadto sa Katawhan 8 Ug sultihan ko kamo, ang bisan kinsa nga moila kanako atubangan sa katawhan, ilhon usab sa Anak sa Ta - wo atubangan sa mga Anghel sa Di - yos. 9 Apan kadtong molimod kanako atubangan sa katawhan, ilimod usab atubangan sa mga anghel sa Diyos. 10 Ang bisan kinsa nga mamulong batok sa Anak sa Tawo mapasayloon kini. Apan kadtong manamastamas Kamo mismo...(b. 52). Dili ba kaha usa ni sa mga hinungdan nga daghang yanong tawo ang mibalhin sa laing tinoohan? 12.1 Walay tinagoan...(b. 2). Nag ka - lainlain ang paagi sa paghubad ini. Naghisgot si Jesus dinhi sa isog nga pagbarog alang sa pag too. Kina hanglang isulti ang kama tu oran bahalag unsay isulti unya sa mga tawo. Ang mga tigpa kaaron-ingnon nga gihisgotan dinhi mao ang daling modangop sa diplo masya aron dili mawad-ag mga higala. Ayawg kahadlok (b. 4). Basaha ang komen - taryo sa Mt 10:28. Ang manaway...(b. 10). Basaha ang ko - men taryo sa Mc 3:29.
LUCAS 12 batok sa Espiritu Santo dili gayod ma - pasaylo. 11 Ug kon guyoron kamo ngadto sa atubangan sa mga sinagoga ug sa mga pangulo ug sa mga punoan, ayaw kamo kabalaka kon unsaon nin - yo o kon unsay inyong itubag o isulti kanila. 12 Kay ang Espiritu Santo ang magtudlo kaninyo unsay angay nin- yong isulti niana gayong higayona. Ang Sambingay Bahin sa Usa ka Buangbuang nga Adunahan 13 Unya may usa sa tawo didto sa pundok nga miingon kang Jesus: "Mag tutudlo, sugoa ang akong igsoon sa pagpakigbahin kanako sa katiga- yonan nga binilin sa among amahan." 14 Apan miingon siya kaniya: "Lalaki, kinsay bay naghatag kanakog katun- god sa pag-angay o pagbahin sa kati- gayonan tali kaninyo duha?" 15 Ug mi - ingon si Jesus ngadto kanila: "Pag - ban tay kamo ug mangoni ninyo ang tanang matang sa kahakog. Kay ang kinabuhi sa tawo dili gayod masukod sa kadaghanon sa iyang mga kabta - ngan." 16 Ug misaysay si Jesus og usa ka sambingay: "May usa ka adunahan kan sang yuta daghan kaayog abot. ANG KAHAKOG 13. Pagbantay mo...(b. 15). Nasayod ta nga hangtod karon makapila pilupiloa ang gidaghanon sa kabos kay sa dato. Nasayod sab ta nga ang ilang kahimtang maka pugong sa paglambo nila isip tawo ug sa pagpakabana nila sa ilang dignidad ug bokasyon sa kinabu- hi. Nama kaluluoy sila ug kanunay na lang nag - ha ngad, nagpaabot nga luwason sa mga gam - ha nan. Mao nga ang Biblia ug si Jesus mismo nag-awhag nato sa hiniusang paglihok aron pagkab-ot og maa ngayong katiling ban. Giaw - hag ta niya pagmug nag kati lingban sa mga bag-ong Tawo. Kining katiling bana dili maka - barog kon pipila ra ang nagkum kom sa ba - handi ug mao ra sab ang nagpa dagan sa politikan hong kalihokan sa nasod. Ang kristyanos kinahanglang maninguha pagpabarog sa hus tisya, kay kon walay hustis- ya dili sab makab-ot ang kalinaw ug kahiusa. Apan walay hustisya kon ambis yonan nato ang kabtangan sa uban, sa tinguha pagpakig - salo sa ilang kahakog. Mangandoy ta karon og hustisya, apan tingalig sa umaabot mangandoy na sab ta og sobrang panginahanglan. Dili 166 17 Namalandong siya niini: 'Unsay kaha ang angay kong? Wala na akoy kabutangan sa akong abot.' 18 Unya naka amgo siya: 'Ingon niini ang angay kong buhaton: gub-on ko ang akong mga kamalig, unya magtukod akog mas labi pang dakong mga bodega. Dinhi niini, akong tigumon ang tanan nakong mga abot ug mga bahandi. 19 Ug makaingon na gayod ako sa akong kalag: Kalag ko! Daghan kanag natigom nga mga maayong butang alang sa umaabot nga mga katuigan sa imong kinabuhi. Busa, pahuway! Kaon! Inom! Ug paglipay!' 20 Apan mi - ingon ang Diyos kaniya: 'Buang - buang! Karong gabhiona mamatay ka. Unya, human ka mamatay, kinsa man ang makaangkon sa tanan mong kati- gayonan:' 21 Ingon niini ang dangatan niadtong nagpakabuhong sa ilang mga bahandi, apan kabus sa ilang pag pakabalaan alang sa Diyos." Ang Pagpangga ug ang Kabalaka (Mt 6:25) 22 Unya miingon si Jesus sa iyang mga tinun-an: "Busa sultihan kamo, ayawg kabalaka sa inyong kinabuhi, kon unsay inyong kan-on, o sa kon unsa ang inyong isul-ob! 23 Kay labaw gyod ta papa huwayon sa atong kahakog, ug labaw sa tanan, ang Gingharian sa Diyos sira- do alang nato. Bisag daghan...(b. 15). Angayng matngo - nan nga ang kahingawa sa wala nato, dili makababag sa makahatag sa matuod nga kina - buhi karon. Niining bahina, maminaw ta sa mga kabos, ang kaig soonan nga bisag naglunang sa tumang kawad-on, nagpuyo giha pon nga may dignidad. Angay ba silang kaluy-an o isipon nga sakop na sa Gingh a rian sa Diyos? Ang kahakog dako kaayong babag sa kaling - kawasan sa kataw han. Sa higayon nga maiso- gon silang mo apil sa mga dagkong welga, ug dili mangita sa kaugali ngong bentaha nagsu- god na sila pagpuyo isip kataw han. Unsay buhaton...(b. 16)? Ang la bing sayon nga buhaton mao ang pagpaambit sa katiga - yonan nga gimugna alang sa kaayohan sa tanan. Apan ang nahitabo mao nga nabalaka siyag un saon ni pag hipos busa, wala na mag- pulos sa uban. Mao sab ni ang nahitabo sa atong pana hon karon: Ang unang gihu nahuna sa atong sosyedad dili unsaog tubag sa bata-
167 pa ang inyong kinabuhi sa pagkaon ug ang lawas kay sa sinina. 24 Sud- onga ang mga uwak: wala sila mag- pugas ni mang-ani. Wala silay mga kamalig ug mga bodega, apan gipa- kaon sila sa Diyos. Mas bililhon pa ka - ayo kamo kay sa mga langgam! 25 Ug kinsa man kaninyo ang makadungag og gitas-on sa iyang kinabuhi pinaagi sa kabalaka? 26 Kon dili mo maduma- la ang sama ka gamay niining mga bu - tanga, nganong mabalaka man kamo sa uban? 27 Sub-onga ang mga liryo kon gi - unsa nila pagtubo. Wala sila maning- kamot, ni molambod. Apan sultihan ko kamo, bisan man gani si Solomon, taliwala sa tanan niyang mga bahandi, wala gayod magpadayandayan og ingon niining mga butanga. 28 Apan kon ang Diyos mibisti sa mga kauma- han, nga mibistihan usab sa mga bali- li nga karong adlawa buhi pa, apan ugma damlag itambog na ngadto sa hudno, unsa pa kaha kamo, katawhan nga gamayg pagtoo! 29 Ayawg pangita unsay inyong kan-on ug imnon. Ni ayawg kabalaka. kang pangi nahanglan sa tanan. Ang kahakog gam ha nang pwersa sa atong eko no miya ka - ron. Tungod ini ang bahandi sa nasod nausik ug nahulog sa pipila lang ka kamot, samtang ang kadaghanan halos dili tawha nog pagpuyo. Ang dato sa sam bingay naglaraw pag pa buhat og mas dako pang bo dega. Samtang ang mga dag kong negosyanti karon nangita kanunayg mga merkado nga ka ba ligyaan ug ilang gihay- lo ang katawhan aron manginahanglan sa mga butang nga wala gani mahuna hunai kaniadto. Ang tawo nga iya sa Diyos nasayod unsay buhaton aron magmalipayon. Bisag asa pa siya, dali ra siyang makamugnag kati lingban diin gi da sig ang diwa sa pag-inambitay imbis ang pag-iyaiya ug kahakog. ANG KABOS NGA SIMBAHAN 32. Ayawg kahadlok ...(b. 32). Wala moi - ngon si Jesus sa Ebang helyo nga ang ka dag - hanan sa katawhan sa ka libotan makris tyanos sa umaabot nga panahon. Nasayod ta nga ang dili kristyanos sa kalibo- tan mas daghan kaayo kay sa "kristyanos" ug pas pas silang misanay, samtang daghan sab ang "kristyanos" nga mibiya sa tinoohan. Ma - kita nato dinhi nga ang Simbahan timaan ug "ang gamayng toril." LUCAS 12 30 Kay ang tanang kanasoran sa kali- botan nangita niining mga butanga. Apan ang inyong Amahan nasayod ga yod sa tinuod ninyong gikinahang - lan. 31 Inay, pangitaa ang iyang Ging - harian ug kining tanan imong maang- kon usab. 32 Ayawg kahadlok, gamayng pa - non, kay ikahimuot sa inyong Ama - han ang pagtugyan kaninyo sa ging- harian. 33 Ibaligya ang tanang ninyong katigayonan ug paghatag kamog li - mos. Sangkapi ang inyong kaugali - ngon og mga butang nga dili madu- not, usa ka bahandi didto sa langit nga dili gayod makawang, diin wala gayoy kawatan nga makaduol niini, ni anu- nugba nga makakutkot niini. 34 Kay hain gani ang inyong bahandi, atua usab didto ang inyong kasingkasing. Ang Mahimatngonong mga Sulugoon (Mc 13:33; Mt 24:43; 6:19) 35 Baksi ang inyong mga hawak ug dagkoti ang inyong mga suga, 36 ingon sa mga tawo nga nagpaabot sa pag-uli sa ilang agalon nga gikan sa kumbira sa kasal. Aron inig-abot Si Jesus nag-awhag nato ug sa gamayng toril sa dili pagpahikot sa kabtangan sa kalibo- tan. Dili tumong sa simbahan ang pagtukod og mga gam hanang institusyon ni paghupot og dagkong pwesto sa sosyedad "alang sa himaya sa Diyos". Naa ang Simbahan aron pag-alagad sa kinabuhi isip buhing timaan sa Gingharian sa Diyos dinhi sa kalibotan. Ibaligya...(b. 33). Kombensido ba ang ka - taw han nga gibuhat na ni sa Simba han? Ma - lipay ang kris tyanos sa pagsaway sa ilang mga Obispo ug kaparian sa mga inhus tisya ug sa pag wali sa mga katungod sa mga ma mumuo ug sinalikway. Apan dili igo ang pagwali lang sa uban. Ang Diyos nag-awhag og hustisya sa kalibotan ug Simbahan nga kabos. Ang atong singgit alang sa hustisya dili paminawon kon ang Simbahan mismo dili modawat sa tibuok mensahe sa Ebang helyo. ...kay nahimuot (b. 32) Itandi ni sa Lc 10:23 ug Mt 16:16. Kon nahi gugma ta sa Amahan, angayng hinumdoman kanunay nga una tang gipili niya dinhi sa kalibotan. Kita ang gamayng toril nga kanunayng mangita sa lin- tunganay ug sa mahinung danon. 35. Gihan-ay ni Jesus ang sambi ngay sa mga sulugoon nga nagpa abot sa pagbalik sa
LUCAS 12 niya ug inigtuktok, ablihan dayon nila siya. 37 Bulahan kadtong mga sulugo- on nga maabtan sa ilang agalon nga nagtukaw. 38 Kay sa pagkatinuod sulti- han ko kamo, magtapis siya ug mopa- lingkod kanila sa kan-anan unya, mosilbi kanila. 39 Apan sayri kini: "nga kon ang tag-iya sa balay nasayod pa lamang unsang orasa moabot ang kawatan, dili gayod niya tugotan nga malung- kab ang iyang balay. 40 Kinahanglang usab nga andam kamo, kay ang Anak sa Tawo moabot sa oras nga wala damha." 41 Si Pedro miingon: "Ginoo, alang ka namo ba kining sambingaya o alang sa tanan?" 42 Ug mitubag ang Ginoo: "Kinsa man karon ang kasali- gan ug maalamon nga magbalantay nga angay tugyanan sa agalon sa ba - lay niini. Gitudlo siya sa tag-iya pag- dumala sa ubang sulugoon. 43 Bula - han kadtong sulugoon nga makapla- gan inig abot sa iyang agalon nga nag tuman niini. 44 Kay sa pagkatinu - od, ingnan ko kamo, ipapanag-iya ka - niya ang tanan niyang katigayonan. 45 Apan kon ang maong sulugoon mo ingon sa iyang kaugalingon: 'Ma - ulahi pag-abot ang akong agalon!' Unya dayon iyang daugdaogon ang iyang mga kaubang sulugoong lalaki agalon. Gipakita dinhi ang kalainan tali sa su - lu goon ug sa dato nga naghunahuna lang sa kinabuhing luho ug hayahay. Ang sulugoon nagtrabaho alang sa Diyos. Bulahan...(b. 37). Nag tukaw, sa ato pa, naba laka sa kaug maon sa kali botan...nagmata sa kamatuoran. Dili motugot nga ang maayo taw gog daotan ug ang daotan tawgog maayo; an dam pagsaway sa kaugalingon tungod sa nahi mong daotan ug dili mopiyong lang atu - bangan sa inhustisya. Ang Anak sa Tawo...(b. 40). Dili ta mag - huna huna sa adlaw lang sa atong kamatayon ni mahadlok sa adlaw sa hukom kon naa ta sa iyang grasya. Si Jesus namulong bahin sa aga- lon nga mibalik gikan sa kasal, tungod sa iyang kalipay, gibalit-ad niya ang naandan ug siya nay mialagad sa sulugoon. Kon nag-alagad ta sa Diyos sulod sa taas nga panahon, dili ba kaha moabot sab ta sa mas taas nga ang-ang sa kinabuhi, diin masinati nato nga daw ang Diyos nangimbitar nato sa kombira? 168 ug babaye. Ug mosugod dayod siya sa pagkaon ug pag-inom, hangtod nga mahubog siya. 46 Ang agalon nianang maong sulugoon mopauli sa adlaw nga wala niya masayri ug sa takna nga wala niya damha. Unya, iyang si - lotan siya ug isagol ngadto sa mga dili kasaligan. 47 Ang sulugoon nga nasayod sa kabubut-on sa iyang agalon, apan wala mangandam ug wala mosunod sa kabubut-on niini, pagakastigohon gayod. Apan siya nga wala masayod, ug siya nga sila angayng kastigohon, 48 makadawat gayod og gamayga- mayng silot. Ang tawo nga gitugyanan og daghan, paninglan gayod og dag- han. Ug kadtong tawo nga gisaligan sa mas daghang mga butang, mas dag- han usab ang panilngon gikan kaniya. Si Jesus ang Hinungdan sa Pagkabahinbahin (Mt 10:34; 5:25; 16:2) 49 Mianhi ako aron pagpasilaub og kalayo sa kalibotan, ug pagkaanindot unta kon kini nagdilaab na. 50 Aduna akoy usa ka matang sa bunyag nga pa gadawaton, ug kini mao ang akong gipaninguha hangtud maangkon ko kini. 51 Nagatoo ba kamo nga mianhi ako aron pagdalag kalinaw sa kalibo- Si Pedro miingon...(b. 41). Kining bag-ong parapo nagpunting sa naghu pot og dag kong katungdanan sa Simbahan. Ang akong Ginoo...(b. 45). Mga tinugya- nan sila nga mibudhi sa ilang mis yon. Nagtan- aw lang og unsaon pag padagan sa mga insti- tusyon sa Simbahan hangtod nga nalimot ni Cristo ug sa iyang pagbalik. Ang Diyos kanunayng mibalik sa pang - hitabo. Wala lang damha nga nakaguba ni sa atong mga plano. Busa, dili angay nga ang Simbahan mag salig pag-ayo sa giplano niyang kali hokan, kay wala ta masayod unsay gian- dam sa Diyos kanato sa umaabot. Mas maayo pa nga ang Simbahan managana kanunay inu - banan sa pag-ampo, aron unsang orasa nga moabot ang Ginoo, naa ug andam siya kanu- nay. 49. Mianhi ko...(b. 49). Naghisgot ba ni sa kalayo sa gugma sa Ebanghelyo o sa gasa sa Espiritu Santo? Ang kayong gihisgotan mao
169 tan? Dili gayod!. Kay sultihan ko ka - mo, dili nga kalinaw ang akong gida- la, kondili pagkabahin. 52 Kay gikan karon, ang usa ka banay nga adunay lima ka sakop mabahin gayod kini: tulo batok sa duha, ug duha batok sa tulo. 53 Mabahinbahin sila: amahan ba - tok sa anak nga lalaki ug anak nga lalaki batok sa iyang amahan; inahan batok sa anak nga babaye ug anak nga babaye batok sa iyang inahan; uga ngan nga babaye batok sa binala- ye ug ang binalaye batok sa iyang babayeng ugangan." 54 Miingon usab si Jesus sa kataw - han: "Inigkakita ninyog panganod nga mosidlak sa kasadpan, dihadiha mo - ingon gayod kamo: 'Moulan dili madu- gay!' ug mahitabo gayod kini.' 55 Ug inig kakita ninyo sa habagat nga nag- haguros, moingon mo: 'Adunay gayoy init nga naghulat.' Ug mahitabo kana. 56 Mga tigpakaron-ingnon kamo! Ha - nas kamo mosabot sa mga ilhanan sa kalibotan ug sa langit, apan wala kanang maghatag og dagaang ug mopatunhay sa kinabuhi; kanang kayo sa Hukom sa Diyos, diin gub-on ang bisag unsa nga nagpugong sa pagpalingkawas sa kinabuhi. Wala moanhi si Jesus aron pagsulbad sa ti - nagsa tagsang problema. Buot siyang mobag- o sa kalibotan. Alang sa mga tawo nga buot mo ambit sa Himaya sa Diyos nga Amahan, sama ni Jesus, kinahanglang moapil sila ining buluhaton sa kaluwasan sa tibuok kalibotan nga giubanan sa panag bangi, kabangis, sa mga maala mon ug binuang nga kalam posan. ...magpabun yag...(b. 50) Si Jesus mao ang pangulo ug ang unang modawat sa kamatayon alang sa pagkaban haw. Sakit ni alang ni Jesus ug alang nato. Mao ni ang bunyag sa kayo (Lc 3:16) nga mohatod nato sa kinabuhing dayon. ...inay kalinaw...(b. 51). Gisundan nig mga pu long ni Jesus nga maka pahugno alang sa gustong mo pa huway sa iyang kiliran. Si Jesus tinub dan sa pagkabahinbahin sa kana so ran, (ba- saha ang komentaryo sa Juan 10:1-4) ug sa mga klase sa katilingban. Daghan ang higa- yon nga ang relihiyon nagsimento sa nasod - nong kahiusa ug sa pamil ya. Tinuod nga ang pagtoo magdalag kali-naw ug pagsinab tanay; apan mahimo sab ning hinungdan sa panag - bulag tali sa mga dapig sa Ebanghelyo ug sa supak ini; mahimo nga mga suod silang par - yenti o mga higala. Sa maka daghan, ang sa - mad ining panagbangia sakit kaayo alang niad- tong supak nga nanglutos na hinuon. LUCAS 13 ninyo masabti ang mga panghitabo sa panahon karon. 57 Nganong dili man kamo mohukom kon unsay matarong alang sa inyong kaugalingon? 58 Kon moadto kamo sa hukmanan kuyog ang tagsumbong, paningkamoti nga sa inyong pagpadulong pa lamang ma kighusay na ikaw kaniya, basig ta - ralon ka niya ngadto sa maghuhukom, ug ang maghuhukom mismo ang mobalhog kanimo ngadto sa bilang- goan. 59 Sultihan ko kamo, dili ka ma - ka gawas sa bilanggoan hangtod nga imong mabayran ang kataposan mong utang." Pagbasol aron dili ka Mamatay 1 Niadtong higayona adunay 13 pipila ka mga tawo nga misay- say kang Jesus bahin sa pipila ka mga taga-Galilea nga gipapatay ni Pilato: gisagol ang ilang dugo sa sakripisyo didto sa Templo. 2 Ug mitubag si Je - sus kanila: "Nagtoo ba kamo nga, tu - ngod kay gipapatay sila ni Pilato, ki - ning mga tawhana mas labaw pang Ang Ebanghelyo wala maghanduraw nga kining kalibotana karon maparaiso, apan giha- git ta sa paghimo ini nga mas nindot puy-an. Ang kamatayon ni Jesus makadan-ag sa na - tago sulod sa mga kasingkasing (Lc 2:35); sa samang higayon makabutyag sab sa mga ba - kak ug ka bangis nga nagpahipi sa atong sos- yedad, sama sa sosyedad sa mga Judio sa iyang panahon. 54. Inigkakita.... Gisaway ni Jesus ang mga tawo, kay hanas silang mobasa sa dagan sa kinaiyahan, apan dili makabasa sa mga ti - maan nga nagpadayag sa kahimtang sa kataw - han. Kining mga timaana igo na pagsabot sa tanan: nga ang panahon na ni nga gipahibawo sa mga propeta sa pagbag-o sa katawhan ug sa pag-ila sa Israel sa Manluluwas, sa dili pa maulahi na ang tanan (b. 57-59). Kon moadto... (b. 58). Sa Mateo naghisgot ni sa inigsoong pakig-uliay. Apan dinhi, nag- hisgot si Lucas sa atong pagbag-o. Nagpa du - long ta sa hukmanan sa Diyos, nga gihulagway sama sa hukaman sa korte; busa, dili ta usikan ang pa na hon. Makalikay ta sa hukom pinaagi sa pagtoo sa mensahe ni Cristo. 13.1 ...pipila ka tawo... Ang taga Galilea nga gipamatay sa mga sundalong Romano samtang nagsakripisyo sila sa templo. Wala nila tahora ang dapit nga balaan alang sa mga Judio.
LUCAS 13 makasa sala kay sa uban nga mga taga-Galilea? 3 Sultihan ko kamo: Dili gayod! Kon dili mo magbasol sa in - yong mga sala, mangamatay kamong tanan nga sama kanila." 4 Ug kadtong 18 ka mga tawo nga na ngamatay sa pagkahugno sa tore sa Siloam, nagtoo ba kamo nga mas daotan pa sila kay sa uban nga mga taga-Jerusalem? 5 Sultihan ko kamo: Dili gayod! Kon dili kamo magbasol sa inyong mga sala, mangamatay usab kamong tanan sama sa ilang gidanga- tan." 6 Unya misaysay si Jesus niining sam bingaya: "May usa ka tawo nga nagtanum og usa ka kahoy nga igera sa iyang parasan. Miadto siya aron pagpangitag bunga, apan wala siyay nakita. 7 Unya miingon siya sa hardi- nero: 'Tan-awa, tulo na karon ka tuig nga nangita akog bunga niining kaho- ya, apan wala koy nakita. Putla kini! Wala motubay si Jesus sa gitaho, kay may da kong purohan nga ang gipamatay mga arma do sab nga nakigbatok sa mga Romano. Hi nu on, gipahinumdoman ni Jesus ang mga tawo sa mas importanting butang nga sagad malimtan sa pakigbisog: ang radikal nga kabag-ohan sa tawo. Taliwala sa kabangis ug pagdaug daog, ang taw hanong diwa sa pagka- larawan sa Diyos angay gihapong huptan ug ampingan kon buot silang molahutay ug mopadayon. ANG SILOT SA DIOS Kon may gitoohan tang daotan nga naigo sa kilat, moingon dayon ta nga gisilotan siya sa Diyos; kon naay dakong kadaot nga moabot sa atong kinabuhi, manghupaw dayon ta sa pag-ingon: "Nganong ako pa man, Ginoo?" Mao gihapon kon dunay bagyo o lunop o li - nog. Mo san top dayon sa atong hunahuna nga pag buot ning tanan sa Diyos aron ang mga tawo makaalinggat ug mobalik niya. Hangtod karon may daghan gihapon nga nagbaton og sayop nga pang hu nahuna bahin sa silot sa Diyos. Atong ipahid niya ang bisag unsang daotan nga modangat sa tawo o pali- bot. Tinuod nga may katalagman gani, magda- sok dayon ang mga simbahan, daghang manim bahay. Apan wala ni magpasabot nga ang mga katalagman gikan sa Diyos. Sukwahi na sa matang sa Diyos nga gipaila kanato ni Jesus isip Diyos sa gugma ug kinabuhi (Mt 5:45; Jn 10:10; 1 Jn 4:7-8, ubp.). Tinuod sab nga ang Daang Kasabotan kanu - nayng naghisgot sa Diyos nga mosilot. Kana, 170 Nganong usikan man nato ang katam- bok sa yuta?" 8 Ug mitubag ang hardi- nero: 'Ayaw lang una putla, sir, sulod niining tuiga! Bugwalan ko una kini ug abunohan. 9 Ug kon pananglit mobu - nga kini sa sunod tuig, maayo gayod. Apan kon dili, mahimo nang putlon kini.'" Ang Pag-ayo sa Usa ka Bakol nga Babaye sa Adlaw sa Pahulay 10 Usa niana ka Adlaw nga Igpa - pahulay nagtudloan si Jesus sulod sa usa ka sinagoga. 11 Ug didto may usa ka babaye nga nabakol sulod sa 18 ka tuig tungod sa espiritu nga daotan. 12 Sa pagkakita ni Jesus kaniya, gita- wag niya siya ug giingnan: "Babaye, naayo ka na sa imong balatian!" 13 Un - ya gitapin-on ni Jesus ang iyang mga kamot ngadto kaniya ug, dihadiha, nakatuyhad siya pagbarog. Unya iyang gidayeg ang Diyos. tungod sa ilang pag-ila ug kaamgohan sa Diyos nga dili sama kalawom sa Diyos nga naamgohan ni Jesus sa Bag-ong Kasabotan. Kon maghisgot tag silot sa Diyos gumikan na nato mismo. Ang atong kahakog, ang tingu ha sa paghakop, ang pag-iyaiya, ang pag - ka ulipon sa mga bisyo, ang pagpasagad, ki - ning tanan dunay daotang sangpotanan sa ubang tawo ug sa katilingban. Tan-awag unsay mga kata lagman nga atong naagoman gumi- kan sa atong pag-abusar sa kinaiyahan! Kay ang kalibotan gibuhat man sa Diyos nga dili hingpit aron hingpiton sa tawo. Busa, gita- wag ta niya sa paghimo ining kalibotana nga mas nindot puy-an. Tungod ini, iya tang gia- whag sa pagkinabuhi subay sa iyang diwa, mithi ug panglantaw, kay mao ni ang matuod nga dalan sa kinabuhi. Apan kasagaran, mas gipalabi nato ang kaugalingon tang kagusto- han; misubay tag laing dalan ug dili ang lisod nga dalan sa Ginoo. Busa, nahitabo ang dag- hang pag-antos, kalis da nan ug katalagman. 10. Ang pagbadbad pulong nga gigamit sa mga Judio kon dunay pasayloon sa sala o silot. Nag pasabot sab nig pag tang tang sa yugo sa usa ka hayop. Busa, kining tekstoha nag - pasabot nga si Jesus nagpa ling ka was sa tawo ug nagdapit sa pagsunod sa iyang panig-ing- nan. Dili angayng ikati nga la nga nasuko ang pa - ngulo sa sinagoga, kay wala siya ma ka tabang sa babayeng masakiton. Naulaw tingali siya ni Jesus. Dili ba kaha ingon sab ta ini? Wala sa huna huna ni Jesus ang pagpananghid sa awto- ridad aron pag luwas sa kataw han.
171 14 Unya ang punoan sa sinagoga, sa dakong kalagot kang Jesus tungod sa iyang gibuhat sa Adslaw Igpapahulay, misulti ngadto sa katawhan: "Adunay unom ka adlaw nga gitugot nga kita makatrabaho. Pagpatambal kamo ni - ining mga adlawa, apan ayaw sa Ad - law sa Pahulay." 15 Ug mitubag si Jesus: "Mga tigpa- kaaron-angnon kamo! Dili ba diay nga inyo mang badbaran sa gapos ang inyong mga baka o asno sa Adlaw sa Pahulay aron dad-on kini ngadto sa ga was sa kuwadra aron paimnon? 16 Dili ba diay angay nga kining ma - ong babayeng anak ni Abraham, nga gigapos ni Satanas sulod sa 18 ka mga katuigan mabadbaran usab sa iyang gapos sa Adlaw sa Pahulay?" 17 Sa dihang namulong si Jesus ni - ini, ang tanan nga mibatok kaniya na - ulawan gayod, samtang ang kadagha- nan nangalipay sa daghang mga kahi- bulongan nga iyang nabuhat. Ang Duha ka mga Sambingay (Mt 13:31; Mc 4:30) 18 Busa miingon si Jesus: "Sa unsa ko ba mahisama ang Gingharian sa Diyos? Sa unsa ko ba kini ikatandi? 19 Susama kini sa usa ka liso sa mus- tasa nga gipugas sa usa ka tawo sa iyang tanaman. Unya miturok kini ug nahimong usa ka kahoy, ug ang mga langgam sa kahanginan nagsalag sa mga sanga niini." 20 Miingon na usab si Jesus: "Sa unsa ko mahisama ang Gingharian sa Diyos? 21 Susama kini sa igpapatubo sa pan nga gikuha sa babaye unya iyang gisagol ngadto sa tulo ka takos nga harina, hangtod nga mitubo ang tibuok minasa niini." 18. Basaha ang ko men taryo sa Mt 13:31. Sa naghina pos nga pagpa nga lagad sa Galilea, mala omon kaayo si Jesus nga bisag dyo tay ra ang sang po tanan sa iyang gibuhat, natisok gyod ang binhi ug ang Gingharian sa Diyos nag-anam pag tubo. 22. Basaha ang ko men taryo sa Mt 7:13. Ginoo, tinuod ba...(b. 23). Alang ni Jesus LUCAS 13 22 Misuroy si Jesus sa mga ka - lung soran ug mga kabalangayan ug didto nanudlo siya. Unya mipadayon siya paglakat padulong ngadto sa Je - rusalem. 23 Unya may usa ka tawo nga nangutana kaniya: "Ginoo, tinuod ba nga pipila ra ang maluwas?" Mitu - bag si Jesus: 24 "Paningkamoti nga makasulod ka sa higpit nga pultahan. Kay sultihan ko ikaw: daghan ang mosulay nga dili gayod makahimo pagsulod niini. 25 Kay sa higayon nga mobangon ang tagbalay ug motrang- ka na sa pultahan, magbarog gayod kamo sa gawas sa balay, nga magpa- kimalooy pagtuktok sa pultahan, nga magkanayon: 'Sir, ablihi intawon ang pultahan!' Ug motubag siya kaninyo: "Wala ako masayod kon taga diin kamo!" 26 Unya, moingon kamo: 'Mikaon kami ug miinom uban kanimo. Ug na - nudlo ikaw sa among mga kadalanan!' 27 Apan motubag siya: 'Wala ko masa- yod kon taga diin kamo. Pahi layo ka - mo kanako, kamong tanan nga mga daotan!' 28 Niini, manghilak kamo ug magkagot sa inyong mga ngi pon inig- kakita ninyo kang Abra ham ug Isaac ug Jacob ug sa tanang mga propeta sulod sa Gingharian sa Diyos, samtang kamo mismo magpabilin sa ga was. 29 Mo duong ug mang lingkod sa ta lad kan-anan sa Ging harian sa Di yos ang katawhan nga magagikan sa sidlakan ug kasadpan, sa amihanan ug habaga- tan. 30 Ug ban tayi ninyo, dag han kani- la nga ma hiuna ang maulahi; daghan kanila nga maulahi ang mahiuna." Ang Pagbakho ni Jesus sa Jerusalem 31 Niadto gayong nga taknaa may pipila sa mga Pariseo ang miabot ug pa ngu tana ni nga walay kapus lanan. Ang angay untang ipa ngu tana mao kon naminaw ba ang Israel sa tawag sa Diyos ug misubay sa hagip-ot nga dalan nga modala nila sa kaluwa- san. ...katawhan gi kan...(b. 29). Ang ka taw han gikan sa tanang kana soran manoo ni Jesus ug sa Sim bahan, samtang ang mga Judio, ang kadag hanan nila, nag ma gahi gihapon.
LUCAS 13 mipasidaan kang Jesus: "Pahawa ni - ining dapita kay si Herodes buot mo - patay kanimo." 32 Mitubag si Jesus: "Panglakaw kamo ug sultihi kanang maong lobo: 'Nagpagawas akog yawa ug nag-ayo karong adlawa ug ugma. Sa ikatulong adlaw matapos na ang akong buluhaton!' 33 Bisan pa man ni - ana kinahanglang mopadayon ako sa akong lakaw karong adlawa, ugma, ug sa umaabot nga mga adlaw. Kay dili gayod angayan nga ang propeta pagapatyon gawas sa Jerusalem. 34 O Jerusalem, Jerusalem! Imong gipa- matay ang imong mga propeta ug gi - bato nimo ang mga gipadala sa Dios kanimo! Pila ba ka higayon nga kina- hanglan kong tigumon ang imong mga anak, ingon sa usa ka himu - ngaan nga nagtigom sa iyang mga piso ilawom sa iyang mga pako, apan nagdumili kamo! 35 Gikan karon ang imong pinuy-anan biyaan na sa hing- pit. Ug sultihan ko ikaw, dili ka na makakita kanako hangtod sa higayon nga ikaw moingon: 'Bulahan siya nga moanhi sa ngalan sa Ginoo!' 1 Usa niana ka Adlaw nga Igpa - 14 pahulay, misulod si Jesus sa ba - lay sa dakudako sa mga Pariseo aron makigsalo kaniya. Unya gipanid-an pag-ayo siya sa mga tawo. 2 May usa ka lalaki sa iyang atubangan kansang mga bitiis nanghupong pag-ayo. 3 Un - ya nangutana si Jesus sa mga magtu- tudlo sa Balaod ug sa mga Pariseo: 34. Basaha ang ko men taryo sa Mt 23:37. Sukwahi sa gihu na huna sa daghan karon, si Jesus wala moanhi aron "pag luwas sa mga ka - lag". Nag tanyag hinuon siya og bag-ong paagi sa pagpuyo alang sa nasodnong kahi u sa sa kataw han. Kon naminaw pa niya ang mga Judio dili unta mahitabo ang sosyal ug poli ti - kan hong kasamok nga mi sang pot sa gubat sibil sa tuig 66 A.D. ug sa pag kagun-ob sa Jerusalem sa tuig 70 A.D. 14.7 Dinhi, si Jesus nag saysay og sambi - ngay nga nag-awhag nato sa pag pa ubos sa mga katiling banong kati go man (Pan 25:6-7). Ni ining paagiha gitud loan ta niyag unsaon pag puyo nga angay sa mga Anak sa Diyos. Sa 172 "Gitugot ba sa Balaod ang pag-ayo sa Adlaw nga Igpapahulay o wala?" 4 Mi - hi lum silang tanan. Unya, gigunitan ug giayo ni Jesus ang masakiton, ug iyang gipapauli kini. 5 Sa pagkahuman, miingon siya ka - nila: "Kinsa ba kaninyo ang mahulo- gan og anak o baka ngadto sa atabay ang dili mokuha niini bisag sa Adlaw nga Igpapahulay?" 6 Apan wala sila makatubag bahin niini. Ang Usa ka Pagtulun-an 7 Misaysay si Jesus og usa ka sam bingay ngadto sa mga dinapit sa dihang iyang namatikdan nga pipila kanila ang namili sa mas halangdong luna sa talad kan-anan. Ug miingon siya kanila: 8 "Kon dapiton kamo sa kombira sa kasal, ayawg pilia ang la - bing pinasidunggang lingkoranan. Ba - sin baya unya may dinapit nga mas labaw pa ka mahinungdanon kay ka - nimo. 9 Unya moduol ang nagdapit ka- ninyong duha ug moingon kanimo: 'Ihatag kining maong luna kaniya.' Un- ya maulawan lamang hinoon ikaw ug mapugos paglingkod sa labing ubos nga luna. 10 Inay, kon dapiton ka, pilia ang la - bing ubos nga luna, aron kon moduol kanimo ang nagdapit kanimo ug mo - ingon gayod siya: 'Higala, balhin sa mas labing pinasidunggang lingkora- nan.' Sa ingon niana, mapasidunggan ka atubangan sa tanang dinapit sa kom bira sa kasal. 11 Kay ang mapahi- bi sag unsang kaliho kan nga taw ha non, angayng paunahon ang uban. Ang pag-ilogay ug pagli num baayg pasi kat makapa menos sa atong pag katawo. Na sa yod ta nga dili impor- tanti ang makita: gitawag ta sa Diyos aron paghimog kati ling ban, ug nasa yod siyag un - saon pagpataas sa mapaub sanon ug asa siya angayng ipa himutang. Dugang pa ini, sa Gingharian sa Diyos du - nay dakong kausaban sa pamaagi sa pagpa hi - luna sa tagsa tagsa ka dapit. Mahimo pa gani nga kitang hinimbahon mas mau lahi sa dili tig - sim ba o sa kanu nay tang gitamay ug gisaway. Mahimo nga ang Santo Papa, o ang Obispo o ang mga inilang katoliko, maha mu tang ubos sa lab-asera o sa yanong mag-uuma.
173 tas-on ipaubos, ug ang mapaubosa- non ipataas gayod." 12 Miingon usab si Jesus ngadto sa nagdapit kaniya: "Kon magpakombira ka, ayaw dapita ang imong mga higa- la, ni ang imong mga igsoon o mga paryenti, ni ang imong mga silingang adunahan, kay sila makabalos pagda- pit kanimo. Sa ingon, mabayran ka na sa imong kaayo. 13 Kon magkombira ka gani, dapita ang mga kabos, ang mga sinalikway, mga bakol ug mga buta. 14 Niini mabulahan ka, kay dili man sila makabayad kanimo. Baslan ka ra unya sa Dios sa pagkabanhaw sa mga matarong. Ang Sambingay bahin sa Dakong Kombira (Mt 22:1) 15 Sa pagkadungog niini sa usa sa mga dinapit, miingon siya ngadto kang Jesus: "Bulahan siya nga maka- kaon sa pan sa Gingharian sa Diyos!" 16 Apan mitubag si Jesus: "May usa ka tawo nga nag-andam og usa ka da - kong kombira. Daghan ang iyang gi - dapit niini. 17 Sa dihang miabot na ang 12. Naandan sa kati ling ban ang pagpa kig - suod ug pagpahimuot sa mga dagkong tawo sa sosye dad. Klaro ni sa mga pyesta ug kombira. Ti nga lig naghunahuna ta nga makabalos ra sila sa uma abot kon kita na sab ang mangina - hang lan. Gani bisan ang atong mga bata dili ta gus tong makig-amigo sa mga sip-onon ug wa - lay nahot, kay walay makuha ini inigkadako na nila. Si Jesus nagpasidaan nga angayng likayan kining matanga sa pang huna hu na. Kay mao ni ang makaingon sa inhustisya. Kon mamili tag higa laon, may purohan nga ang tagsa tagsa mag-iyahay na dayon pagsaka ug pagpasikat. Ang mahi tabo mao nga ang hinayg kamas, mabi yaan ug mahimong makaluluoy. Tan-awa ang gida nga tan sa sosyedad ta karon gumikan ining panglantawa! Kinsay na a la garag maayo sa atong kagamhanan? Kinsay nabulahan pag- ayo sa mga balaod ug kauswagan? Kinsa o pi - pila ra kaha ang mga doktor nga nagpuyo sa kabar yohan? PAMALIBAD 15. May mga bahin sa Daang Kasabotan nga naghisgot nga sa pag-anhi sa Ginoo aron pagmantala sa iyang Gingharian, dunay kom - bira nga andamon alang sa mga alagad ug sa LUCAS 14 takna sa kombira, iyang gipaadto ang iyang sulugoon aron pag-awhag sa mga dinapit: 'Dali na kamo, kay an - dam na ang tanan!' 18 Apan ang ta - nang dinapit nagpunay og pamalibad. Ang usa kanila miingon: 'Makapalit akog uma, kinahanglang susihon ko una kini. Sabta ako!.' 19 Miingon usab ang lain pang usa kanila: 'Nakapalit akog lima ka parisang baka nga pang- uma, kinahanglang susihon ko una sila. Sabta ako!.' 20 Ug laing na usab kanila ang miingon: 'Bag-o pa lamang akong nakasal, busa dili ako maka- tambong!' 21 Tungod niini, mibalik ang sulugo- on ug gitaho niya ang tanan ngadto sa iyang agalon. Unya nasuko pag-ayo ang agalon ug iyang giingnan ang ma - ong katabang: 'Lakaw karon! Adtoa ang tanang kadalanan ug mga kasuo- kan sa lungsod, ug paanhia dinhi ang tanan mga kabos, mga sinalikway, mga buta ug mga bakol.' 22 Unya, sa wala madugay, mitaho ang sulugoon: 'Natuman na ang imong gisugo, apan aduna pay bakante nga mga luna.' 23 Busa miingon ang aga- mga tawo nga tarong. Sa makadaghan kining maong tema gida sonan ni Jesus, kay ang kom - bira simbolo sa panag-ambit sa mga balaan. Kining sam bingaya kaanggid kaayo sa giasoy sa Mateo 22:1. Bulahan ang dapiton...(b. 15). Nagkana - yon ang tawo kang Jesus. Tingalig kining tawhana wala maghunahuna nga aron makaa- pil sa kom bira sa Ginoo, kinahanglang motu- bag siya sa tawag sa Diyos nga nagdapit sa tanan pag pun dok diha sa iyang katilingban, ang Sim ba han, ug pagtukod og mas mahigug- maong kalibotan. Kadtong mopalayo ug dag- hag pamalibad dili makaapil ining salusalo. Daghag pamalibad ang mga tawo nga gida- pit sa kombira: mipalit kog uma... bag-o kong naka sal... Maayo ning mga kataronga- na, apan ang Gingharian sa Diyos labaw pa ini. Ang mga kabi linggan sa pamilya dili unta himoong babag nga makapugong nato sa pag- pakabana ug sa pagpa ngilabot sa pagkab-ot og katilingbang maangayon. Daghang kristyanos nga tungod sa sobra rang kahingawa sa kasigurohan sa pamilya, nalimot sa kaakohan sa katilingban. Angayng hinum doman nga si Jesus nagtawag nato dili lang sa kaayohan sa pamilya. Ang pagtan-aw alang sa kaugmaon sa mga anak maayo ug kristohanon, apan sa higayon nga magapos ug
LUCAS 14 lon: 'Lakaw karon! Adtoa ang mga dag kong kadalanan ug mga tugkaran, ug pugsa pagpaanhi ang mga tawo aron mapuno gayod ang akong balay. 24 Kay sultihan ko kamo: wala ni usa niadtong akong dinapit ang makatilaw sa akong hikay." Ang Gikinahanglan sa Pagsunod kang Jesus (Mt 10:37) 25 Daghan kaayong mga tawo ang mikuyog kang Jesus, unya miatubang siya kanila ug miingon: 26 "Kinsa kad- tong buot moari kanako nga dili an - dam modumot sa inyang amahan ug inahan, sa asawa ug mga anak, sa mga igsoong lalaki ug babaye, ug bi - san sa iyang kaugalingong kinabuhi, dili gayod siya maakong tinun-an. 27 Kin sa kadtong dili mopas-an sa iyang kaugalingong krus ug mosunod kanako, dili gayod siya maakong tinun-an. 28 Kinsa ba kaninyo ang naglaraw pagbuhat og usa ka tore nga dili una molingkod, unya tun-an una niya pag- ayo kon pila gayod ang magasto, aron tan-awon kon may igo bang siyang kantidad pagpatukod niini? 29 Kay kon pananglit dili niya mahuman ang iyang nasugdan, ang tanan nga makakita sa iyang gitukod mobugalbugal gayod kaniya. 30 Makaingon sila: 'Kining taw - hana misugod pagtukod, apan dili ma - kahuman.' 31 O kinsa bang haria ang maulipon na ta ini, mawala na ang malukpa- nong kinaiya sa misyon nga gibilin kanato sa Ginoo. ...ang mga kabos...(b. 21) Agniha sila pag- apil sa akong Gingharian ug sa pagpangilabot sa katilingban. Ang Diyos masaligon nga ang mga kabos ug sinalikway makapatunhay sa pa - ngan doy alang sa hustisya ug kalinaw sa kali- botan. Silay makapahigmata sa konsensya sa mga "maayong" tawo nga nahaluna na pag- ayo sa hayahayng kahimtang. 25. Ang naa sa hunahuna ni Jesus mao ang mga tawong madasigon ug mainiton nga mitahan sa kaugalingon alang sa buluhaton sa Ebanghelyo, apan tungod sa lainlaing hinung - dan mihunong ug mibalik sa naandang kina- 174 makisangka sa laing hari nga dili una molingkod aron pagpamalandong kon sa 10 ka libong sundalo mabuntog ba niya ang 20 ka libong sundalo sa iyang atbang nga hari? 32 Kon dili siya ma - ka ako pagsukol, magpadala gayod si - yag mensahero nga motagbo aron pag-areglo, samtang layo pa ang iyang mga kaaway. 33 Sa samang pa - agi, dili gayod mamahimong akong tinun-an ang dili makaako pagbiya sa tanan. Ang Tab-ang nga Asin 34 "Maayo tinuod ang asin, apan kon mawad-an kini sa kaparat, un - saon man pagpaparat niini? 35 Wala na kini pulos sa yuta ug dili na kini mahi- mog iabuno. Angayan na lamang nga ilabay kini. Busa pamati kamong mga may dunggan!" Ang Nahisalaag nga Karnero (Mt 18:12) 1 Miduol ang daghang mga ko - 15 brador sa buhis ug mga makasa- sala ngadto kang Jesus aron pagpa- mati kaniya. 2 Unya nagbagulbul ang mga Pariseo ug ang mga magtutudlo sa balaod nga nagkanayon: "Kining tawhana nag-abiabi ug nakigsalo sa mga makasasala." 3 Busa, miingon si Jesus niining sambingaya ngadto ka - nila: 4 "Kon may usa kaninyo nga may 100 ka karnero ug mahisalaag ang usa, dili ba nga biyaan man niya ang buhi ug naglantaw na lang sa kaugalingon. Ang mga tinun-an nga gikinahanglan ni Jesus mao ang mga tawo nga andam pagtugyan sa kaugalingon sa wala nay paglingilingi; ang andam pagsugal bisan sa ilang kinabuhi tu - ngod ug alang niya. Nganong gitandi man ni sa hari nga makig- gubat? Kay ang moling kawas sa kauga lingon tungod ug alang sa Ebanghelyo, giisip nga hari nga gantihan sa Diyos og labaw pa kay sa ika- hatag sa uban (Mc 10:30). Apan angay sab nga masayran nga makig-away siya batok sa daotang gahom ining kalibotana nga buot mosanta ug mopugong niya sa libo ka libong lingla, haylo ug pagsulay. Apan kon wala pa sila makahukom sa kinatibuk-ang pagtugyan, mapakyas siya ug mahimong mas daotan pa kay sa wala pa siya moapil.
175 99 sa didto sa sibsibanan aron iyang pangitaon ang nawala hangtod nga iya kining makaplagan? 5 Unya inig- kakita na niya niini, iya kining sapna- yon ug magmalipayon gayod siya. 6 Ug sa iyang pag-abot sa balay, iya gayong tawgon ang iyang mga kahi- gala ug mga silingan ug moingon siya kanila: 'Duyogi ninyo ako sa akong ka sadya, kay nakaplagan ko na ang nahisalaag nga karnero.' 7 Sa ingon usab niini, ingnan ko kamo: mas dako pa ang kalipay sa langit alang sa usa ka makasasala nga naghinulsol kay sa 99 ka tawo nga matarong, nga wala magkinahanglag paghinulsol. Ang Sambingay Bahin sa Usa ka Dako nga Nawala 8 "Kinsang babaye nga may 10 ka tagsa ka dako, unya kawad-an og usa niini nga dili ba siya magdagkot og suga, manilhig sa balay ug mangita pag-ayo hangtod nga makit-an kini? 9 Inigkakita na niya niini, manawag gayod siya sa iyang mga kahigalaang ug mga kasilinganan nga magkana- yon: 'Duyogi ninyo ako sa akong ka - sadya, kay nakaplagan ko na ang na - wala kong salapi.' 10 Sa ingon niini, sul - tihan ko kamo: mas dako pa ang kali- pay sa mga anghel sa Diyos alang sa usa ka makasasala nga maghinulsol." Ang Usikang nga Anak 11 Miingon si Jesus: "May usa ka ta wo nga may duha ka mga anak nga 15.4 Nganong nagbagulbol man ang mga Pariseo kang Jesus? Dili kay gimahal nila ang tinoohan, apan imbis silay duol sa Simbahan, tua hinuon si Jesus nag-uban-uban sa mga kabos nga ilang gisalikway. Abi nila nga ganti- han ug dayegon sila ni Jesus, apan wala siya moanhi aron paghatag og premyo kondili, aron pag luwas. Alaot ang nagtoo nga tarong na sila ug wala manginahanglan sa pasaylo sa Diyos! Kinsay modagkot og suga ug manilhig sa balay aron pagpangita kon dili ang Diyos mismo? Apan tungod sa hilabihan nilang pag- tahod sa Diyos, ang mga Judio sa panahon ni Jesus dili ma kaako pagsangpit sa iyang ngalan busa, naggamit silag laing mga pulong sama sa mga anghel o langit. LUCAS 15 lalaki. 12 Usa ka adklaw niana, mi ingon ang manghod nga anak sa iyang ama- han: 'Tay, hatagi na ako sa bahin sa imong mga katigayonan.' Busa, gi - bahin sa amahan ang iyang ka tiga yo - nan tali sa duha niya ka mga anak. 13 Milabay ang pipila ka mga adlaw, gitigom sa manghod nga anak ang iyang bahin ug mipanaw siya sa la - yong dapit. Ug didto, iyang nagwal- daswaldas ang tanan niyang katigayo- nan sa nagkadaiyang kahilayan. 14 Sa nahurot na ang tanan, usa ka dakong gutom miduaw niadtong dapita, ug mi - sugod na ang iyang kawad-on. 15 Tu - ngod niini nagsuroysuroy na lamang siya aron pagpangitag mapanginabu- hian. Hangtud nga mialagad siya sa usa ka molupyo niadtong dapita, ug gipatrabaho siya ngadto sa iyang uma aron pag-atiman sa iyang mga baboy. 16 Tungod sa iyang kagutom hapit na gani siya mokaon sa pasaw sa mga baboy aron masudlan lamang ang nag kutoy niyang tiyan. Bisag gamay, walay gayoy mohatag kaniya. 17 Sa kataposan, luyo sa dakong kapit-os, namalandong siya ug naka - amgo sa iyang sayop ug miingon sa iyang kaugalingon: "Ang mga sulugo- on sa akong amahan buhong sa pag- kaon, samtang ako karon hapit na ma matay sa kagutom!' 18 Mobarog ako ug mopauli ngadto sa akong ama- han, ug ingnan ko siya: 'Tay, nakasala ako batok sa Diyos ug batok kanimo. 11. Dunay tulo ni ka bida: Ang Amahan nga mao ang Diyos; ang magulang nga mao ang Pariseo. Apan kinsa man ang manghod? Siya ba ang makasasala o ang tawo? Ang tawo kanunayng gustog kagawasan, ug sa daghang higayon, abi niyag ang Diyos ka - nu nayng nag pu gong niya, mao nga nakahu - nahuna siya pagbiya, kay wala niya masabti ang gugma sa amahan ug gani mora siyag napug ngan sa paglihok. Human niya giwaldas ang kabilin, nawad-an siyag dignidad sa pag ka - tawo. Nagpa ulipon siya sa uban ug mi su lod sa makauulaw ug hugawng trabaho, kay alang sa mga Judio ang mga baboy hugaw man. Apan mao toy nakapamatngon niya. Naka - hukom siya pagpauli. Naamgohan niya nga ang Diyos may gitagana tingaling kaug maon
LUCAS 15 19 Dili na ako takos nga pagatawgon nga imong anak. Isipa na lamang ako nga samag usa sa imong mga sinuho- lang sulugoon.'" 20 Unya mitindog siya ug miuli ngadto sa iyang amahan. Apan layo pa gani siya sa tugkaran sa ilang ba - lay, nakit-an na siya sa iyang amahan ug nahinuklog kaniya. Unya midagan kini pagtagbo sa iyang anak ug miga- kos kini ug mihalok kaniya. 21 Ug ang maong anak miingon sa amahan: 'Tay, nakasala ako batok sa Diyos ug batok kanimo. Dili na ako angay pa nga imong ilhon nga imong anak.' 22 Apan gitawag sa Amahan ang iyang sulugoon ug giingnan: 'Pagdali, pag- kuhag bisti ug ilisi ninyo siya! Unya singsingi ug sapatosi siya! 23 Dad-a din hi ug ihawa ang linaming nga na - ting baka, kay magkombira kita ug mag sadya, 24 kay kining akong anak namatay, apan nabuhi pag-usab: na - wala siya, apan karon nakalpagan og balik.' Unya gisugdan nila ang dakong kasaulogan. 25 Niining higayona, didto usab sa uma ang magulang nga anak. Sa iyang pag-uli ug sa dihang nagkaduol na siya sa balay, nakadungog siyag honi ug panagsayaw. 26 Busa gisangpit alang niya. Walay duha duha nga mibalik siya uban sa tumang kaulaw, kahadlok ug pagpa - nuko. Apan sukwahi sa iyang gihunahuna, nakita niya sa may unahan ang Amahan nga dugay rang nagpaabot sa iyang pagbalik. Alang sa Amahan, dili impor tanti ang nawa- lang kabi lin, ang importanti mao nga ang mi - palayong anak mibalik. Busa, nagpaandam siyag dakong kombira, ang kom bira nga gihis- gotan ni Jesus sa maka daghan. isip Amahan. Wala siya mobuhat nato aron paglis- ta sa mga maayo tang buhat nga unya, ganti- han; nia ta aron ilhon nga iyang mga anak. Apan ang tinuod, natawo ta sa sala. Gumikan ini sukad sa sinugdan, makasa sala na ta ug may hilig sa dao tan tu ngod sa atong palibot ug sa hiwing mga sistema sa sosyedad diin nagtu- bo ta. Dugang pa, ga was kon mouna ang Diyos pagpaila sa kau galingon, ang kaga wa - san nga atong mahu na hunaan mao ra ang kagawasan sa pag pa hilayo kaniya o kagawa- san sa pagbuhat bisag unsa. Dinhi masabtan nato ang Diyos Ang Diyos dili matingala sa atong kadaotan, kay dihang gibuhat ta niya nga gawasnon, 176 niya ang usa sa mga sulugoon ug gi - pangutana bahin sa hitabo. 27 Ug mi - ingon kini kaniya: 'Mipauli na ang imong igsoon, ug gipaihawan siya sa imong amahan ang linaming nga na - ting baka, kay nahibalik man siya nga buhi ug luwas.' 28 Tungod niini nasuko pag-ayo ang magulang nga anak sa gibuhat sa iyang amahan ug nagdumili pagsulod sa ilang balay. Sa pagkakita sa iyang amahan migawas kini ug mihangyo ka niya. 29 Apan mitubag siya: 'Tay, sa mga nanglabayng katuigan gisilbihan ko ikaw, ug bisan sa usa ka higayon wala gayod ako mosupak sa imong mga sugo. Apan sukad kaniadto wala gani nimo ako hatagig ni usa ka kan- ding nga akong kasalusalohan uban ang akong mga barkada. 30 Apan ka - nang imong anak, human niya usik- usik ang imong katigayonan sa mga malaw-ayng paagi, giihawan hinoon nimo siya sa linaming nga nating baka sa iyang paghiuli.' 31 Unya mitubag ang amahan sa pag-ingon: 'Anak, kanunay ko ikawng kauban sa tanang panahon ug ang ta - nan kong naangkon imo man usab kini. 32 Angay lamang nga magsaulog ug magsadya kita karon, kay ang daan nang gilantaw niya nga ma pandol ta. Busa, dili iyang kinaiya ang pagbahin sa mga tawo tali sa maayo ug daotan, sa mga tarong ug makasasala, diin mosunod dayon nga du - nay angay uban sa mga maayo ug daotang tang kasinatian, ug salamat sa iyang Anak, nahimo sab ta nga iyang mga anak. Timan-i pag-ayo kining talagsaong tudling: nakasala ko sa Diyos ug nimo. Ang Diyos nga mao ang Kamatuoran ug ang Ka santos, nasad-an. Apan Amahan sab siya nga nag-amuma sa anak. Nakasala ang anak nga nagbalaan niya gikan sa kasaypanan. Mao ni ang kinaiya sa atong Diyos ug Amahan nga nagdalag maayo gikan sa dao- tan. Gibag-o ta adlaw adlaw, apan kita nga wala makaamgo ini, nagpa dayon pagsubay sa kauga lingon tang dalan. Amahan siya nga kanunayng nangita sa mga makasasala aron pun-on sa iyang gugma ug panalangin. Apan ang magulang wala ug dili mosabot sa gugma sa amahan. Abi niyag siyay pala bihon, kay wala siya makalapas sa balaod. Buotan siya ug masunoron busa, naglaom nga kahimut-an sa Ama han ug premyohan. Nasi rado siya sa pag-
177 imong igsoon namatay, unya nabuhi; nahisalaag siya, apan karon nakapla- gan." Ang Sambingay Bahin sa Limbongan nga Tinugyanan sa Katigayonan 1 Misaysay na usab si Jesus sa 16 iyang mga tinun-an niini: "May usa ka adunahan nga may tinugyanan sa katigayonan. Daghan ang nagsum- bo kaniya nga ang maong tinugyanan nagwaldaswaldas iyang katigayonan. 2 Busa gipatawag niya kini ug giing- nan: "Unsa kining akong nadungog ba hin kanimo? Hatagi akong tukmang listahan sa akong gisalig kanimong mga katigayonan, kay sukad karon dili na ikaw ang himoon kong tinugya- nan sa akong mga katigayonan.' 3 Nakahunahuna ang maong tinug- yanan niini: 'Unsa man ang angay kong buhaton karon nga gihinginlan na man ako sa akong agalon? Dili ako makahimo pagbugwad og yuta ug ma ulaw usab ako sa pagpakilimos. 4 Ingon niini na lamang ang angay kong buhataon aron, kon hobuan na ako sa akong katungdanan, ang mga tawo mopasaka gihapon kanako sa ilang mga pinuy-anan.' 5 Busa, gitagsatagsa niyag tawag ang tanang utangan sa iyang agalon ug gipangutana niya ang matag usa kanila. Iyang giingnan ang una: 'Pilay imong utang sa akong agalon?' 6 Mi - tubag kini: 'Usa ka gatos ka taro nga tan-aw sa kauga lingon. Tungod ini, napakyas siya pagdawat sa igsoong nakasala busa, na - pak yas sab siya pag-apil sa kombira sa Ginoo. 16.1 Ang gilantaw dinhi ni Jesus dili ang inalistong gibuhat sa piniyalan, apan ang iyang kaabtik alang sa pagsiguro sa iyang kaug- maon: nakita ining tawhana nga ang mga higala mas molungtad kay sa salapi. Busa, kon ang tinguha mao ang bag-ong pagki nabuhi, kinahanglang dili ipaka ginoo sa mga anak sa kahayag ang kwarta. Morag maoy hunahuna sa kadag hanan nga magtigom tag daghang kwarta aron masi guro ang atong pagpuyo ug kaugmaon. Apan si Jesus nag-awhag nato sa walay pagpa nuko sa paggamit ini alang sa mas hamili ug bililhong mga katuyoan. Dili ta tag-iya sa atong bahandi, piniyalan LUCAS 16 lana? Unya miingon ang tinugyanan: 'Ania ang listahan sa imong utang! Lingkod ug sulati og 50. 7 Ug ngadto sa laing utangan miingon siya: 'Ug ikaw, pila ang imong utang?' Mitubag kini: 'Usa ka gatos ka takos sa trigo.' Unya miingon siya kaniya: 'Ania, da - wata kining listahan sa imong utang, unya sulati og 80!' 8 Tungod niini gidayeg sa agalon ang kaigmat nga gibuhat sa limbo - ngan nga piniyalan. Kay ang mga anak niining kalibotana mas maantigo ti nuod sa pagpakigsandurot sa ilang isig kaingon kay sa mga anak sa ka - hayag. 9 Busa, sultihan ko kamo: Ga - mita ninyo ang mga bahandi niining kalibotana aron pagbaton og daghang mga higala, kay inigkahurot na sa imong bahandi, dawaton kamo nila didto sa puluy-anan nga walay kata- posan. 10 Unya miingon si Jesus: "Ang ta - wo nga kasaligan sa gagmayng bu - tang, kasaligan usab sa dagko. Apan siya nga dili kasaligan sa gagmay butang, dili usab kasaligan sa dagko. 11 Kon dili kamo kasaligan sa mga da - otang katigayonan, kinsa man ang mo salig kaninyo sa mga maayong ba - handi? 12 Kon dili kamo kasaligan sa dili inyo, kinsay mosalig kaninyo sa mga bahandi nga inyoha?" 13 "Walay sulugoon nga makaala- gad sa duha ka agalon. Kay kasilagan lang. Busa, angay ning gamiton alang sa kaa- yohan sa tanan. Dili daotan ang salapi kon gamiton aron pagpasayon sa maayong pagbi - nay loay. Apan alang ni Jesus ang salapi hugaw, kay ang kwarta mismo dili lunsayng maayo (ang salapi dili makatarong nato atu- bangan sa Diyos) ug kon magtumpitumpi na ang atong tinigom imposibli nga dili maapek - tohan ang pagsalig sa Amahan ug dili ta maka- daot sa isigkatawo. Busa, tukma gyod ang gi - ingon: salapi na gani ang himoong suk danan sa kalam posan, ang mga bunga ini mao ang kabangis, ang pagdaugdaog ug ang panglupig. ANG DATO 13. ...ilang giyubit... (b. 14). Sa tanang Ebang helyo, si Lucas ra ang nakapakita nga ang paghigugma sa Diyos ug ang paghiguma
LUCAS 16 gayod niya ang usa niini ug higug- maon ang laing usa. O dili kaha, mag- matinud-anon siya sa usa niini ug ta - mayon niya ang laing usa. Dili kamo makapaulipon sa Diyos ug sa salapi." Ang Balaod ug ang Gingharian sa Diyos 14 Ang mga Pariseo, nga mga ha - kog pag-ayo sa salapi, nakadungog sa tanang gisulti ni Jesus, unya ila siyang gitamay. 15 Busa giingnan sila ni Je - sus: "Nagpakamatarong kamo atuba - ngan sa katawhan, apan nakaila ang Diyos sa inyong tinuod nga kasing - kasing. Kay ang giisip nga dalayegon kaayo sa mata sa tawo, gikasilagan sa mata sa Diyos." 16 "Ang balaod ug ang mga prope- ta hangtod lamang sa panahon ni Juan nga Magbubunyag. Sukad pa sa salapi dili magkatakdo. Gipakatarong sa mga Pariseo ang ilang kapakikwarta pinaagi sa pag kutlog mga teksto sa Biblia. Gani, sa sinug- dan pa, ang kadato giisip sa mga Judio nga pana langin sa Diyos. Ug kay wala man silay nasabtan sa umaabot nga kinabuhi, morag ma kata ro nganon nga mao ray moabot sa ilang hunahuna nga ang Diyos moganti sa tawo pinaagi sa kapiskay sa lawas ug sa kwarta. Mao man gani nga gitamod nilag maayo si Hari Solomon bisag sa iyang pagkahari gitalik- dan niya ang tinoohan. Sa ngadtongadto ra ilang na a mgohan nga ang salapi mas maka- daot sa tawo ug nga, sa ma ka daghan ila ni sa mga daotan ug walay pagtoo (Mik 6:12; Slm 49:5-9; Jer 5:27-29). Unya, dihang daghan nag kwarta ang tawo mag too dayon siya nga naa niya ang kama - tuoran, mao nga ang mga Pariseo nag-isip nga duna silay gahom pag hu kom ug pag-ila sa mga butang nga iya sa Diyos. Bisan sa atong pana- hon karon daghang "kristyanos" sa taas nga klase nga nagtinguha pagpakaylap sa Ging - harian sa Diyos pinaagi sa paghakop sa du - gang pang bahandi ug gahom. Midapig sila sa naandang mga sistema nga nakapabulahan nila, ug kutob sa mahi mo, tabonan nila ang baroganan sa Ebanghelyo bahin sa hustisya, sa pagpaubos, sa kakabos, ug sa pagpaambit. Sa mga parokya ang ilang tingog kanunayng ma - tuman, apan may adlaw ra nga isalikway ni sa mga kabos ug matinud-anon. Nganong may daghan mang kabos nga mo - bati nga ubos ra sila sa mga dato sa simbahan? Ang mga dato god kanunay mang makit-an nga mangulo sa mga kapunongan sa simba- han. Gia kop-akop nila ang kalihokan sa pa - rokya hang tod nga ang mga kabos napa - daplin. 178 ka niadtong panahona ang Gingharian sa Diyos gisangyaw na, ug ang matag usa nakigbisog alang niini. 17 Mas sayon pang mahanaw ang la ngit ug sa yuta kay sa pagtangtang sa bisan usa lamang ka labing ga - mayng bahin sa Balaod." 18 "Kinsa kadtong mobulag sa iyang asawa unya mangasawag lain lain na - kanapaw gayod. Ug kinsa kadtong ma ngasawa sa usa ka babaye nga mibulag sa iyang bana nakapanapaw usab. Ang Adunahan ug si Lazaro 19 May usa ka adunahan nga nag- sul-ob og labing mahal nga bisti ug nanginabuhi nga luho kaayo. Adlaw- adlaw sa iyang kinabuhi nagkombira siya. 20 Sa iyang tugkaran, may usa ANG BALAOD 16. Dinhi mabasa nato ang tulo ka panul - tihon ni Jesus nga nalambigit sa usag-usa kay pulos man naghisgot sa Balaod, ang kasugoan nga gihatag sa Diyos sa mga Judio. Gawas pa ini, ang gihisgotang Balaod ug mga Propeta nagpasabot sa tibuok Kasulatan. Gigamit ni Jesus kining pamahayaga aron pagbalik-lan- taw sa mga panahon sa Daang Kasabotan, alang sa tanang nag-andam sa iya mismong pag-abot. Ang langit ug yuta...(b. 17). Nagpasabot nga ang tanang bahin ini mahinung da non, bisag giingon ni Jesus nga ang mahukmanong bahin uban sa iyang pag-abot, apan ang mga kina hanglanon sa pag-andam sa iyang pag- bot dili na sama sa kaniadto (basaha sa Mt 5:17-20). Alang sa mga Judio nga nagtuman sa Ba - laod lakip ang mga sumosunod ni Juan nga Magbu bunyag, duna pay laing kina hanglanon kon mo too sila ni Jesus, kay mas sayon pa ang pag sunod sa mga relihiyosong tulu manon, o ang pag tu man sa mga balaod o pagpuasa kay sa pag ta han sa kaugalingon sa pagsunod ni Jesus ug sa iyang mensahe. 19. Kining sambingaya naghisgot sa ma - ka uulawng gintang tali sa mga dato ug kabos. Klaro dinhing gipakita nga ang salapi makapa- bahin sa tawo. Tungod sa salapi, ang mga dato mabu ta han sa kahimtang sa kabos. Naghimo silag ka u ga lingong paril nga sa ilang pagkama- tay mabung-aw nga dili na kabu tangag tayta- yan. Ang buot mosulod ining kahimtanga, maha mulag hangtod sa hangtod. ...kabos, si Lazaro (b. 20). Gihinganlan ni Jesus ang kabos, apan walay ngalan ang dato.
179 ka kabos nga tawo nga ginganlag Lazaro. Naglubog kini ug nabulit ang iyang lawas sa nuka. 21 Naninguha pag-ayo kining pagpangayog pag- kaon bisag na lamang sa mumho nga mangatagak gikan sa lamesa sa adu- nahan. La bot pa, ang mga iro manuol kaniya aron pagtila sa iyang nuka. 22 Unya na matay ang kabos nga La za - ro ug gi dala siya sa mga anghel ngad- to sa ki liran ni Abraham. Namatay usab ang adunahan ug gilubong, 23 ug didto sa Hades nag-antos siya. Unya miyahat siya sa tumang pag-antos ug nakita niya sa layo si Abraham ug sa kiliran, si Lazaro. 24 Misinggit siya sa pag-ingon: "Abraham, amahan ko, kaluy-i ako! Sugoa si Lazaro pagtun- lob ang iyang tudlo sa tubig aron pabugnawag ang akong dila, kay nag- antos ako pag-ayo sa kainit sa ka - layo." 25 Gitubag siya ni Abraham: "Anak, hinumdomi nga sa didto ka pa sa kali- botan nakadawat ka na sa buhong nga butang, samtang ang natagamtam ni Niining bahina, gibalit-ad ni Jesus ang naan- dang hitabo sa katilingban diin ang mga dato ilado samtang ang mga kabos gipakawala lang. Makita sab nato nga sa pagkamatay ni Lazaro dag han siyag higala: ang mga anghel, si Abraham nga Amahan sa mga magtotoo. Sa pikas talan-awon, ang dato nag-inusara. Walay mga higala, walay abogado, walay mag- huhupay sa iyang pag-antos. Nagpuyo siya sa impyerno sa kasakit sa pagkahimulag. Tingalig dunay ganahang ma ngu tanag un - say sala sa dato nga naimpyerno man? Tu - ngod ba kay wala siya mohatag bisag mumho lang kang Lazaro? Ang Ebanghelyo wala mag- hisgot ini. Gani giingon pa nga ang dato wala makakita ni Lazaro nga nagyaka sa ganghaan: Hinumdomi nga sa imong kinabuhi nakada- wat ka na sa ka buhong. Sa daghang nasod ang pipila rang nabula- han ang nagpuno sa lamesa nga alang unta sa tanan. Sila poy naghupot sa renda sa pang- gamhanan, sa pamalaod ug sa kultura. Ang ekonomi kan hong gambalay sa nasod gimanio- bra nila aron mohaom kanunay sa ilang inte- res ug kaayohan. Gani ilang gipiangan pagtu- yo ang nasod nong mga industriya ug ang kahi- gayonan sa panar baho. Gihimo nila ang nasod nga mag hangad kanunay sa gawas, aron padayon silang mag pyesta sa lamesa, samtang ang minilyon nga Lazaro nabanlod sa gutom, sa kawalay tra baho, sa kaburong, sa malnu- trisyon, sa kati mawa... LUCAS 16 Lazaro pulos kasakit. Busa, siya karon ang nakaangkon sa kahamugaway ug ikaw na usab ang nag-antos. 26 Gawas pa niana, lapad kaayo ang lanaw nga nag-ulang kanato. Kamong anaa din - ha dili gayod makalabang diri, ug ang ania karon sa akong kiliran dili ma ka - anha sa imong nahimutangan. 27 Mitubag ang adunahan: 'Kon ingon niana, hangyoon ko ikaw, ama- han, sa pagsugo kang Lazaro pag- adto sa among balay. 28 May lima ako ka mga igsoon didto. Sugoa siya pag- pasidaan kanila aron dili sila mahisa- ma kanako.' 29 Mitubag si Abraham: 'Atua na didto si Moises ug ang mga propeta. Pasagdi nga mamati ang imong mga igsoon kanila.' 30 Apan mi ingon siya: 'Dili, amahan kong Abraham! Kon adunay mobalik gikan dinhi aron mopasidaan kanila, maghi- nulsol gayod sila.' 31 Ug mitubag si Abraham: 'Kon dili sila mamati kang Moises ug sa mga propeta, dili gayod sila makabig kang bisan kinsa nga mabanhaw gikan dinhi." Ang mga Lazaro sa atong panahon naabog ug nag palayo sa mga harianong pinuy-anan pina agi sa mga gwardya, sa mga iro, sa mga alam breng tunokon. Manguha unta sila sa mga mumho sa mga pyesta, apan dyotay ra ang na hulog sa lamesa, sa ato pa, dyotay rag salin nga nabalik sa nasod, kay gihakot man ang tanan sa gawas, ug ang halin giusik-usikan pag palit sa mga langyawng bangko. Busa, ang mga Lazaro nagpuyo na lang uban sa mga iro ug sa mga basurahan: naburikat, mangunguot, libodsuroy ug uban pa. Sa ilang kailadman: ang pangandoy nga dad-on sila sa mga anghel sa kiliran ni Abraham. Apan kanus-a pa kaha maangkon nila ang disenting pinuy-anan diin dili na sila abogon, diin dili na sila bantayan ug dagmalan sa mga naglantaw lang sa kaugali - ngong kasigurohan? Samtang ang dato nagpadayon pagtrabaho dili kay nalipay siya sa kinabuhi kondili, aron pagpatoo sa iyang kaugalingon nga husto ang iyang gibu hat sa dugang ug dugang pang pag - hakop. Gani aron pagpuypoy sa konsensya, mangi labot siya sa simbahan ug mohatag og dag kong amot. Apan iyang gika silagan ang nag sang yaw sa hustisya sumala sa gi tudlo sa mga propeta ug sa Ebang helyo, nga mo hatod niya sa impyerno. Ang Ebanghelyo nag-awhag nato nga, aron pagluwas sa dato, ingon man sa kabos, kina - hanglang maninguha ta kanunay sa pag wag - tang sa bung-aw nga naka ulang nila.
LUCAS 17 Ang Mga Panultihon ni Jesus 1 Unya miingon si Jesus sa 17 iyang mga tinun-an: "Moabot ga yod ang mga panintal sa sala, apan alaot siya nga mamahimong hinung- dan niini! 2 Mas maayo pa alang kani- ya nga hiktan ang iyang liog og usa ka sa galingang bato ug itambog siya ngadto sa dagat, kay sa makaangin siya pagpakasala niining gagmayng mga bata" 3"Busa pagmatngon kamo! Kon ma kasala ang imong igsoon, pahi- mangnoi siya. Ug kon maghinulsol siya, pasayloa! 4 Kon makapito siya ma kasala batok kanimo sulod usa ka adlaw ug makapito usab siya manga- yog pasaylo, pasayloa siya!" 5 Miingon ang mga tinun-an ngadto sa Ginoo: "Dugangi ang among pag- too!" 6 Ug mitubag ang Ginoo: "Kon may pagtoo kamo nga ingon gidak-on sa liso sa mustasa, makamando ga - yod kamo nianang kahoyng igera: "Malukat ka ug mabalhin sa dagat!' ug motuman gayod kini sa imong gi - mando. 7 "Kinsa ba kaninyo ang momando sa inyong sulugoon inig-uli niini gikan sa uma, human siya nagdaro o nag- atiman sa mga karnero: "Pagdali ug pa kigsalo kanako sa kan-anan?" 8 "Wa la gayod!" Inay iya hinoong man- doan kini niini: "Andama ang akong pagkaon; pag-ilis ug silbihi ako sam- tang nagkaon ug nag-inom? Unya ka na kaon ug inom inigkahuman nako." 9 Pasalamatan kaha niya kining ma - ong sulugoon human niya sundon ang iyang gisugo? 10 Ingon usab niini ang 17.1 Basaha ang ko mentaryo sa Mt 18:1- 9 ug Mc 11:20. 11. Sa 10 ka sanlahon nga naayo, usa ra ang gisultihan: Naluwas ka sa imong pag- too: ang Samariyanhon nga yanog pagtoo, bukas og kasing kasing. Samtang ang uban nagapos gihapon sa mga tulu ma non ug Ba - laod. Diha diha ang Samar iyanhon nagpasa la - mat sa Diyos sa pag ka dawat niya sa grasya: mao ni ang pagtoo nga makalu was ug maka- bag-o. 180 mahitabo human ninyo sundon ang akong ipabuhat kaninyo. Moingon ga - yod kamo: 'Mga yanong sulugoon la - mang kami; gituman lamang namo ang angayng buhaton." Ang Napulo ka mga Sanlahon 11 Samtang si Jesus nagpaingon sa Jerusalem, miagi siya sa utlanan sa Samaria ug Galilea. 12 Sa usa ka ba - langay may napulo ka mga sanlahon nga mitagbo kaniya. 13 Nanindog sila sa layo pa lamang ug naninggit: "Jesus, Magtutudlo, kaloy-i intawon kami!" 14 Sa pagkakita ni Jesus kani- la, miingon siya: "Lakaw kamo ug pa - kita sa mga pari." Sa dihang langla- kaw na sila nangaayo silang tanan. 15 Unya usa kanila, sa pagkamatikod niya nga naayo siya, mibalik dihadiha ug midayeg sa Diyos. 16 Mihapa siya sa tiilian ni Jesus ug nagpasalamat. Usa siya ka Samaritano. 17 Unya gipangutanan siya ni Jesus: "Dili ba nga napulo man ang nanga - ayo? Hain na man ang siyam? 18 Wala bay lain nga mibalik dinhi aron pagpa- salamat sa Diyos gawas niining dumu- duong?" 19 Ug midugang si Jesus sa pag-ingon: "Tindog ug lakaw, ang imong pagtoo maoy nakaluwas kani- mo." Ang Pag-abot sa Gingharian sa Diyos (Mt 24:17) 20 Gipangutana si Jesus sa mga Pa riseo kon kanus-a moabot ang Ging harian sa Diyos. Unya mitubag siya: "Dili dayag ang pag-abot sa Gingharian sa Diyos. 21 Walay si bisan kinsa nga makaingon: 'Tan-awa, ania 20. Kanus-a moa bot...? Dili ni moabot sama sa bagyong moha pak o sa pag-usab-usab sa panahon matag tuig: magsugod dayon ni paglihok sa katawhang mi da wat sa Maayong Balita. Ang mi too, nakasinati na sa Gingharian sa Diyos. Asa man...(b. 37)? Binuang kining pa ngu - tanaha sama sa Lc 17:20, kay ang pag balik sa Ginoo dili magdependi sa usa ka dapit. Sa maong adlaw, ang mga ta rong ipahi mu tang sa presensya sa Diyos, sama sa mga agila nga magta pok sa lawas nga patay.
181 na kini dinhi!' o, 'Atua kini didto!', kay ang gingharian sa Diyos anaa sa in - yong taliwala." 22 Miingon si Jesus sa iyang mga tinun-an: "Moabot ra unya ang mga adlaw nga mangandoy kamo pagtan- aw sa usa sa mahimayaong mga adlaw sa Anak sa Tawo, apan dili nin - yo kini makita. 23 Ug ingnan nila ka - mo: 'Tan-awa, atua ra didto!' o 'Tan- awa, inia ra dinhi!'. 'Ayaw ninyo adtoa; ayaw ninyo sila sunda'. 24 Kay sama nga ang kilat mokidlap ug mosiga gi - kan sa laing bahin sa kalangitan padu- long ngadto sa pikas nga bahin, ingon usab niani ang buhaton sa Anak sa Tawo sa iyang adlaw. 25 Apan kina- hanglan nga mag-antos una siya sa daghang mga kalisdanan ug isalikway una siya sa mga tawo niining panaho- nan karon. 26 Sama sa nahitabo sa panahon ni Noe, ingon usab unya niana ang mahitabo sa mga adlaw sa Anak sa Tawo. 27 Mangaon sila ug manginom, magminyo ang mga lalaki ug mga babaye, hangtod sa adlaw nga mosu- lod si Noe sa arka ug molunop ang dakong baha nga mogun-ub sa tanan. 28 Sa ingon niana, mahisama sa nahi- tabo sa panahon ni Lot - mangaon sila ug manginom, maninda ug ma ma lit, mananom ug magtukod. 29 Apan sa paggawas ni Lot gikan sa Sodoma, miulan og kalayo ug asupre ang langit nga mipatay sa kanilang tanan. 18.1 Ang byuda mao si bisag kinsang kabos ug walay ga hom. Tu ngod sa iyang ka - him tang, lisod ug gani imposibling maha tagan siyag hus t isya sa maghu hukom. Busa, wala siyay laing hinagiban gawas sa pagbalik ba lik sa huwes sa walay hu nong, hangtod nga makuha niya ang iyang tuyo. Nahasol tingali ang ma - ong huwes, sa mokan o kaha nahadlok nga maa burido siya sa byuda busa, mihatag na lang sa hustisyang gipa nga yo. Gipakita dinhi nga tingali ang pamaagi sa byuda dili maayo alang sa naa sa gahom, apan maka ayo ug kadaogan alang sa pobre. Dili buot ipakita sa sambingay nga ang Diyos pare has sa daotang huwes. Buot hinuong ipa- kita ang kalainan sa duha. Sama ra nga ni Jesus miingon: "kon ang daotan ug walay pu - LUCAS 18 30 Ingon usab niani ang mahitabo inig abot sa adlaw nga ipadayag na ang Anak sa Tawo. 31 Anang adlawa, dili na pakama- naogon kadtong anaa sa atop sa balay aron pagkuha sa ilang mga katigayo- nan ug dili na papaulion kadtong atua sa mga kaumahan. 32 Hinumdomi ang asawa ni Lot. 33 Mawad-an sa iyang ka ugalingong kinabuhi ang maningu- ha pagluwas niini ug ang nagtugyan sa iyang kaugalingong kinabuhi mag - luwas hinoon niini. 34 Sultihan ko kamo: nianang adla- wa kon may duha nga magdulog sa usa ka higdaan, kuhaon ang usa ug ibilin ang laing usa. 35 Kon may duha ka babaye nga maggaling og mais, dad-on ang usa kanila ug ibilin ang laing usa." 36 Kon may duha ka tawo didto sa uma, dad-on ang usa kanila ug ibilin ang laing usa. 37 Ug nangutana sila kaniya: "Asa man, Ginoo?" Mitubag siya: "Hain gani ang patayng lawas, didto usab magpundok ang mga agila." Ang Sambingay Bahin sa Biyuda ug sa Huwes 1 Pinaagig sambingay gisultihan 18 sila ni Jesus nga kinahanglang gayod mag-ampo kanunay ug dili ka - wad-ag kadasig. 2 Miingon siya: "May usa ka huwes sa usa ka lungsod nga walay kahadlok sa Diyos, ug walay pag tahod kang bisan kinsa. 3 May usa angod nga huwes malukmay ra sa tantong pagbalik-balik sa byuda, unsa pa kaha ang Diyos nga maamumahong Amahan"? ...makakita kaha...(b. 8)? Dinhi gidaso nan ni Jesus ang naandang huna huna sa mga Judio sa iyang panahon: sa kataposang mga ad law, sa dili pa ang Hukom, ang gahom sa daotan mohari na pag-ayo ug mabugnaw ang gugma sa daghang tawo (Mt 24:12). Gani, sa unang pag-abot ni Jesus, natapos ang Daang Kasabotan nga morag napakyas, kay dyotay ra ang mitoo ug ang kadag hanan nadala sa kali bog, sa mga mining Manluluwas, ug sa kabangis nga nakaingon sa pagka pukan sa nasod mga 40 ka tuig human sa kama tayon ni Jesus.
LUCAS 18 ka biyuda nga naghangyo kaniya: 'Ha tagi intawon akog hustisya batok sa akong kaaway!' 4 Sa hamubong pa - nahon wala gayod siya matagda, apan sa kataposan nakahunahuna ra gayod ang huwes: 'Tinuod nga wala akoy kahadlok sa Diyos, ni pagtahod kang bisan kinsa, 5 apan kay gisamok man ako pag-ayo niining biyudaha, hata- gan ko siya sa kataposan og hustisya. Kay kon dili ko siya panumbalingon magpunayg siyag balikbalik dinhi hang tod nga kawad-ad akong pailob kaniya." 6 Unya si Jesus mipadayon sa pag- ingon: "Pamatia ang gisulti sa dili ma - kataronganong huwes. 7 Dili ba nga ang Diyos naghatag man sa hustisya sa nagsangpit kaniya adlaw ug gabii, bisag pa man kon dugayon niya pag- tubag ang ilang mga mulo? 8 Ingnan ko kamo, dihadiha hatagan silag ni - yag hustisya. Bisan pa niana, inig abot sa Anak sa Tawo, makakaplag kaha siyag pagtoo dinhi sa yuta?" Ang Sambingay Bahin sa Pariseo ug sa Kobrador og Buhis 9 Misulti usab si Jesus niining sam bingaya ngadto sa pipila ka mga tawo nga nag-isip sa ilang kaugali - ngon nga mga matarong ug nagtamay sa uban: 10 "May duha ka tawo nga mi saka sa Templo aron pag-ampo: 9. Ang mga Pariseo matinud-anon sa pag- tuman sa balaod sa Diyos. Sub sob silang nag- puasa ug daghag bulu haton sa kaluoy. Ang nakapasubo lang, kay ila ning gipa sigarbo. Nagpaabot silag ganti tungod sa ilang gibu hat. Alang nila wala na sila magkinaha nglan sa kaluoy ug pasaylo sa Diyos. Sa laing bahin ang kobrador sa buhis miang - kon sa iyang kasal-anan atubangan sa Diyos ug sa mga tawo. Nangayo siyag pasaylo sa iyang na buhat. Wala niya taboni ang kamatuo - ran. Tungod ini, diha niya ang Diyos sa iyang pagpauli, (ma tud pa sa teksto: puno sa grasya sa Diyos, sa ato pa, gipasig-uli siya ngadto sa Diyos). Apan ang Pariseo mipauli nga mao lang gihapon. Nasirado sa kaugali ngon ug sa grasya sa Diyos. Namulong si Jesus alang sa nag-isip sa pipi- la nga nagtoo nga tarong sila (b. 9). Gitawag sa Biblia og tarong ang naka pa himuot sa Diyos, kay nagtuman man sa iyang kabubut- 182 usa kanila usa ka Pariseo ug kobrador sa buhis ang laing usa. 11 Ang Pariseo nagtindog ug nag-inusarang nag- ampo niining mga pulonga: 'O Diyos ko, mapasalamaton ako nga wala ako mahisama sa ubang tawo - mga ka - wa tan, tikasan, mananapaw o sama ni ining kobrador og buhis. 12 Nag pu - asa akog makaduha ka higayon ma - tag semana og naghatag ako sa ika- napulong bahin sa tanan kong kabta - ngan.' 13 Ang kobrador og buhis, sa laing dapit, nagtindog didto sa layo nga wala gani mohangad sa langit. Nag pa - mukpok siya sa iyang dughan nga nagkanayon: 'O Diyos ko, maluoy ka kanako, kay makasasala ako!' 14 Sultihan ko kamo: "kanilang duha, ang kobrador og buhis ang miuli nga gikahimut-an sa Diyos!" Kay ipaubos ang tanan nga mapahitaas-on ug ang tanang nga mapaubsanon ipataas gayod." Gipanalanginan ni Jesus ang mga Bata 15 Unya, gidala nila ngadto kang Jesus ang gagmay nilang mga bata aron itapion niya kanila ang iyang mga kamot. Apan sa pagkakita niini sa iyang mga tinun-an gibadlong nila sila. 16 Busa, gitawag ni Jesus ang mga bata ug giingnan niya ang iyang mga tinun-an: "Pasagding manuol ka - on. Busa, sa Mt 1:19 ug Lc 1:6, si Jose ug si Zacarias gitawag og tarong, kay maayo silang tawo. May daghan sa kasu lat an nga naghatag og impor tansya sa makita, sa ato pa, makita ka nunay nga mosimba, mag-ampo, mag pu - asa, magtuman sa mga tulumanon sa tinoo - han. Hinuon sa laing dapit ang Biblia nagha- tag og gibug-aton sa naa sa kai ladman sa tawo, sama ni Abraham nga higala sa Diyos (Gen 15:16). Alang ni Jesus ang katarong o kabalaan sa tawo dili angayng ipang ham b og, kay naa ni dili gumikan sa kaugalingong paningkamot, apan sa gasa sa Diyos nga atong Ama han (Jn 5:19). Angay tang angko non nga sa nanglabayng panahon, ang Sim bahan nagsangyaw og Kristo hanong pamatasan nga parehas og pamaagi sa mga Pariseo. Ang impor tanti mao nga ang mga tawo magpakita sa uban nga mga maayo silag buhat. Wala nato tagaig
183 nako ang mga bata; ayaw sila did-i ninyo! Kay ang Gingharian sa Diyos ilaha sa sama niining mga bataa. 17 Kay sa pagkatinuod ingnan ko kamo: dili makasulod sa gingharian sa Diyos ang dili modawat ini sama sa gamayng bata." Ang Pangulong Adunahan (Mc 10:17; Mt 19:16) 18 Gipangutana si Jesus sa usa ka pangulo: "Maayong Magtutudlo, unsa may angay kong buhaton aron ma - ang kon ko ang kinabuhing walay ka - taposan?" 19 Ug gitubag siya ni Jesus: "Nganong gitawag mo man ako nga ma ayo? Walay maayo kon dili ang Di - yos lamang. 20 Nasayod ka sa mga ka - sugoan: Dili ka manapaw, dili ka mag- patay, ayaw pangawat, ayaw butang - butangi ang imong isig kai ngon, taho- ra ang imong amahan ug inahan." 21 Un ya mitubag siya: "Gisu nod ko ki - ning tanan gikan pa sa akong pagka- bata." 22 Niini miingon si Jesus: "May usa pa nga kinahanglan mong buhaton. Ibaligya ang tanan mong kabtangan ug ihatag ang halin niini ngadto sa mga kabos, ug sa ingon, makaambit ikaw sa bahandi sa langit. Unya inig kahuman, balik ug sunod kanako." 23 Sa pagkadungog niya niini, ang maong pangulo naguol pag-ayo kay hilabihan man siya ka adunahan. 24 Sa pagkakita ni Jesus niini, miingon siya: "Lisod gayod tinuod alang sa mga adunahan ang pagsulod sa Gingharian sa Diyos. 25 Mas sayon pa alang sa usa ka kamelyo ang paglusot sa lu - ngag sa dagom, kay sa usa ka aduna- han pagsulod sa gingharian sa Diyos." 26 Miingon ang mga nakadungog niini: gibug-aton ang kalu wasan isip gasa sa Diyos. Gitawag niya ang tanan alang sa kaluwasan sa matuod nga kabalaan nga daan na niyang giha tag nato. Daghang "diyosnon" mag-ampo alang sa mga "makasa sala" hangtod nga nalimtan nila nga na nginahanglan sab sila sa pasaylo sa Diyos. Ug wala nato hibaw-i nga tingali ang LUCAS 18 "Kon ingon niana, kinsa ra man diay ang maluwas?" 27 Apan si Jesus mitu- bag: "Ang dili mahimo sa tawo mahi- mo gayod sa Diyos." 28 Unya, namulong si Pedro: "Gibi - yaan namo ang among mga pinuy- anan ug misunod kami kanimo." 29 Mi - tubag si Jesus: "Ingnan ko kamo: "Ti - nuod gayod, walay bisan usa kaninyo nga mibiya sa iyang pinuy-anan, o asawa, o mga igsoon, o mga ginika- nan, o mga anak, alang sa gingharian sa Diyos, 30 ang dili makadawat og mas daghan pa niining kinabuhia ug sa umaabot nga kinabuhing walay kataposan." Ang Ikatulong Higayon nga Gitagna ni Jesus ang Iyang Kamatayon ug Pagkabanhaw 31 Unya gitigom ni Jesus ang napu- log-duha ka mga tinun-an ug giingnan niya sila: "Mangadto kita karon sa Jerusalem. Matuman na ang tanang nahisulat sa mga propeta mahitungod sa Anak sa Tawo. 32 Kay itugyan siya ngadto sa mga Hentil ug iya silang biaybiayon ug panamastamasan ug lud-an. 33 Ila siyang latigohon ug pat- yon unya, sa ikatulo ka adlaw, maban- haw siya pag-usab." 34 Wala silay na - sabtan bisan usa niining mga butanga. Kay ang kahulogan niining mga ka - matuorana nagpabiling gitago gikan ka nila; ug wala gayod sila masayod sa iyang gipanulti. Ang Pagtambal ni Jesus sa usa ka Buta nga Makalilimos Duol sa Jerico (Mc 10:46; Mt 20:23) 35 Sa nagkaduol na si Jesus sa Jerico, may usa ka buta nga nagling- kod sa daplin sa dalan ug nagpakili- mos. 36 Sa pagkadungog niya sa dag- "makasasala" naka amgo ug nakadawat na sa grasya sa Diyos, tungod sa ilang pagpa ka sala, sam tang kita kanunay gihapong nagsa way nila. Bisan gani ang aktibo sa kali ho kang pang ka taw han, di hang nagtoo nga mga ma - ayo na sila, tamayon nila ang uban nga dili parehas nila; kining kinaiyaha walay kalainan sa panglantaw sa mga Pariseo.
LUCAS 18 hang mga tawo nga nanglabay, nag- pakisayod siya kon unsay nahitabo. 37 Giingnan siya nila nga miagi si Je - sus nga Nazareno." 38 Busa, misinggit siya: "Jesus, Anak ni David, kaloy-i intawon ako!" 39 Unya ang mga naka- saksi niini mibadlong ug mipahilom kaniya. Apan inay nga mohilom siya, mikusog pa hinoon ang iyang pag - sing git: "Anak ni David, kaloy-i inta- won ako." 40 Mihunong si Jesus ug gipaduol kaniya ang buta. Sa nakaduol na kini kaniya, gipangutana niya siya: 41 "Un - say buot nimong buhaton ko kani- mo?" Mitubag siya: "Ginoo, buot akong nakakita!" 42 Ug miingon si Jesus: "Ma kakita ka! Naluwas ka sa imong pagtoo!" 43 Dihadiha nakakita ang ma - ong buta ug mahimayaon siyang mi - sunod kang Jesus. Ug ang tanang ta - wonga nakasaksi niini midayeg gayod sa kaayo sa Diyos. Si Jesus ug si Saqueo 1 Misulod si Jesus sa Jerico ug 19 sa iyang pagsuroy, 2 iyang na - labyan ang usa ka tawo nga ginganlag Saqueo, usa siya ka adunahan nga pangulong sa mga kobrador og buhis. 3 Buot niyang makita si Jesus, apan tu ngod kay usa siya ka mubo nga tawo, dili siya makakita kang Jesus tungod sa panon sa mga tawo. 4 Busa, midagan siya aron makauna sa pun- dok ug mikatkat siya sa kahoyng 19.1 Gitulisok siya sa mga tawo sa Jerico. Un saon man ni Zaqueo pag-usab. Dili ba, mi - adto man siya gumikan sa pagpangaw kaw sa buhis nga iyang gikobra sa katawhan? Busa, angay siyang silotan sa Diyos. Apan si Zaqueo matinud-anong nani nguha pagtan-aw ni Jesus. Sa taas sa kahoy gita wag siya ni Jesus ug wala siya mag panuko pagtubag. Nasayod si Zaqueo nga gikaligutgotan ug nasina niya ang mga tawo. Apan sulod sa iyang kailadman dihay kaayong nagpa bilin; sa gihapon diha niya ang pagtamod sa maayo, hamili ug balaa non. Sa hilom, nakadayeg siya sa propeta nga si Jesus. Mituk tok ang Ginoo sa iyang kasingkasing ug iya ning giab lihan nga puno sa kalipay. Sukad ad to si Zaqueo nahi mong Bag-ong Tawo. Wala na siya magli- sod pagputol sa mga daotan niyang buhat. 184 igera aron sa higayon nga molabay na si Jesus nakita niya siya. 5 Sa pag- abot na ni Jesus niadtong dapita, mi - hangad siya sa kahoy ug iyang nakita si Saqueo nga nagtungtung niini. Busa miingon siya: "Saqueo, kanaog da - yon, kay karong adlawa moanha ako sa imong panimalay." 6 Busa, nidali pagnaog si Saqueo sa iyang nahimu- tangan ug malipayon siyang midawat kang Jesus sa iyang panimalay. 7 Ang tanang tawo nga nakakita ni - ini nagbagulbol ug miingon: "Kining tawhana midayon sa balay sa usa ka ma kasasala." 8 Apan mibarog si Sa - queo ug miingon kang Jesus: "Ginoo, ihatag ko sa mga kabos ang katunga sa akong katigayonan. Ug kon aduna man akoy nalimbongan sa akong ki - na buhi, makaupat ka pilo ang akong ibalik kanila." 9 Tungod niini, miingon si Jesus kaniya: "Karong adlawa mi - abot ang kaluwasan niining panimala- ya, kay kining tawhana anak usab ni Abraham. 10 Kay mianhi ang Anak sa Tawo aron pagpangita ug aron paglu- was sa mga nahisalaag." Ang Sambingay bahin sa Napulo ka Salaping Bulawan (Mt 25:14) 11 Nagkaduol na si Jesus sa Jeru - salem. Sa dihang ilang nadungog kining mga panghitaboa, misaysay si Jesus og usa ka sambingay, kay nag- dahum man sila nga ang gingharian Sayon na alang niya ang pagpaambit ug ang pagli hok alang sa hustisya. Busa, misamot ang kalagot sa mga tawo, nahimo na hinuon silang sama sa Pariseo. Abi nilag modapig nila si Jesus, apan nasayop sila, mas lawom pa ang nakita ni Jesus sa tawo, kay mianhi siya aron pag bung kag sa daotan pi naagi sa pagluwas sa makasasala. 11. Nangadto ang taga Galilea sa Jeru - salem aron pagsaulog sa Pasko sa mga Judio ug mi uban nila si Jesus. Nasayod siya nga nag - paabot ni ya didto ang kamatayon, apan ang mga tawo naghunahuna giha pon nga ituboy siya isip hari ug Manluluwas sa Israel. Sa sambi ngay gihata gan ni Jesus og pag - laom ang katawhan. Mag man do unya siya sa iyang pag balik gikan sa layong panaw (sa
185 sa Diyos hapit na gayod moabot. 12 Mi ingon siya: "May usa ka halang- dong tawo nga mipanaw ngadto sa layo dapit aron pagdawat sa usa ka bag-o niyang gingharian. Sa iyang pagbalik, 13 iyang gitawag ang napulo niya ka mga sulugoon. Iya silang gi - tugyanan og tag napulo ka salaping bu lawan ug giingnan: "Ipatigayon ninyo kini maong kantidad hangtod nga ako mobalik. 14 Apan ang iyang mga ginsakopan nasilag pag-ayo ka - niya ug dili nila buot nga siya ang mag mando kanila. Busa, nagpadala silag mensahe ngadto kaniya nga nag kanayon: 'Dili namo buot nga ikaw magmando sa katawhan.' 15 Apan bisan pa man, mibalik siya sa napili na siyang hari. Gipatawag niya ang napulo ka mga sulugoon nga gihatagan og napulo ka salapi aron masayrag pilay naganansya sa matag usa kanila. 16 Miatubang kaniya ang una kanila ug miingon: 'Ginoo, naka- ganansya ang imong napulo ka bula- wang salapi ug laing napulo.' 17 Mitubag siya: "Maayo, buotan ka nga sulugoon! Kay nagmatinud-anon ka man sa gamayng butang, itugyan ko kanimo ang napulo kong siyudad." 18 Miduol ang ikaduha kanila ug mi - ingon: 'Ginoo, nakaganansyag laing lima ang napulo ka bulawang salapi nga imong gitugyan kanako.' 19 Ug mi - ingon siya kaniya: 'Ipadumala ko ka - nimo ang lima kong ka mga siyudad.' 20 Unya miduol ang ikatulo kanila ug miingon: 'Ginoo, ania ang imong iyang kamata yon) sa kataposan na sa kasaysa- yan. Sa kasamta ngan, gibilin niya sa katawhan ang iyang ba han di nga kinahanglan ilang patu- boon; nga dili sila magtinapolan, kay samtang wala siya, ang ilang kaa way naa ug abtik kanu- nay aron pag babag nila. Ang pagtawag ni Jesus sa iyang mga sulu goon, sa pag-apil ug paglihok aron pag kab-ot sa kadao gan, nag- agad sa gidak-on sa ilang paning kamot. Kining tekstoha na lambigit pag-ayo sa sam- bingay sa mga salapi sa Mt 25:15, gawas sa duha ka kalainan: Sa pasiuna ug sa kata posang bahin ining maong teksto naghisgot si Jesus sa kinabuhing politi kan hon sa iyang nasod. Ang maong na - LUCAS 19 salapi nga gitugyan kanako. Ako ki - ning giputos sa panyo ug akong gitipi- gan, 21 kay nahadlok ako. Sayod ako nga estrikto ka kayo. Mangobra ka sa dili imo ug mangani ka sa dili nimo tanom.' 22 Miingon ang agalon ngadto kani- ya: "Walay hinungdan nga sulugoon, hukman ko ikaw sa kaugalingon mong pulong. Nasayod ka man diay nga kutikutihan ako, ug nga mango- bra ako sa wala ko ideposito, ug ma - ngani sa wala ko itanom, 23 nganong wala man nimo gipautang ang akong salapi? Makakobra na unta ako sa akong salapi nga may tubo niini akong pagbalik karon." 24 Giingnan niya ang mga tawo: 'Kuhaa kaniya ang salapi ug ihatag ngadto sa may napulo.' 25 Mitubag sila: 'Apan, Ginoo, may napulo na siya!' 26 Sultihan ko kamo: "Ang aduna na hatagan pa og dugang nga daghan; apan siya nga wala labnihon gikan kaniya ang bisan unsa nga anaa na kaniya. 27 Dad-a sa nganhi ang akong mga kaaway nga dili buot nga moila kanakong hari ug pamatya sila sa akong atubangan." Ang Madaugong Pagsulod ni Jesus sa Jerusalem (Mc 11:1; Mt 21:1; Jn 12:12; Mt 24:2) 28 Human makasulti niini si Jesus, miuna siya pag-adto sa Jerusalem. 29 Sa nagkaduol na siya sa Betfage sa Betania, sa kilid sa bukid sa mga Olibo, gisugo niya ang duha sa iyang sod nag sa lig sa Romanong Imper yo busa, ang ilang mga pangulo kina hang lang dawa ton o paluyohan sa Ro ma nong Kagam ha nan nga ilang agalon. Sa laing bahin, ang maong sambi ngay kus- ganong nag-awhag sa hus tis ya sa Diyos: ang matag tawo maka dawat sumala sa iyang pa - ningkamot. Ang diyosnong kali pay dili butang nga maangay sa pag-apud-apod. Ang pag-ila sa Diyos ug ang pag-ambit sa iyang bahandi nag-agad sa kadako sa atong paghi gugma niya. Ang gidak-on nga mahimo nato sa pag- sunod, sa pag sak ripisyo ug pag paubos mao pod ang gidak-on sa grasya sa Diyos nga ma - dawat nato.
LUCAS 19 mga tinun-an ug iyang giingnan: 30 "Adtoa ninyo ang lungsod nga nahi- mutang sa pikas nga dapit. Didto, sa inyong pagsulod, makita ninyo ang usa ka asno nga wala pa kakabay-i, nga gihigot. Badbari kini ug dad-a dinhi. 31 Kon may mangutana: "nga- nong inyo mang gibadbaran kining asnoha?", tubaga siya: "nanginahang - lan niini ang Ginoo." 32 Busa milakaw ang duha nga gi - sugo nakita gayod nila ang tanan, su - mala sa gisaysay ni Jesus. 33 Sa di - hang ilang gibadbaran ang maong, na ngutana ang tag-iya niini: "Nga - nong gibadbaran man ninyo ang asno?" 34 Mitubag sila: "Nanginahang - lan niini ang Ginoo!" 35 Ug ilang gidala kini ngadto kang Jesus nga hinapinan ang bukobuko niini sa ilang mga ku - po, ug gipasakay nila siya. 36 Sa iyang pagsulod sa siyudad ang katawhan na mukhad sa ilang mga kupo sa tali- wala sa kadalanan. 37 Sa pagpanglugsong na ni Jesus sa bukid sa mga Olibo, naglipay pag- ayo ang daghan niyang mga tinun-an ug midayeg sila sa Diyos sa makusog nga tingog tungod sa tanang katinga- lahan nga ilang nakita. 38 Nagkanayon sila: "Bulahan ang Hari nga mianhi sa ngalan sa Ginoo! Panagdait sa langit ug himaya sa kahitas-an!" 39 Pipila sa mga Pariseo ang mi - ingon kang Jesus: "Magtutudlo, bad - lo nga ang imong mga tinun-an!" 40 Apan mitubag siya: "Ingnan ko ka - mo, kon dili manghilom sila, maning- git ang mga bato." 41 Sa nagkaduol na siya ug sa di - hang iyang nakita ang siyudad, mihi- lak si Jesus. 42 Miingon siya: "Kon na - sayod ka pa unta karong adlawa kon unsa gikinahanglan paagi alang sa ka - linaw! Apan karon, dili na nimo makit- an kini! 43 Kay moabot ra unya ang mga adlaw nga magkampo ug mopa- libotan kanimo ang imong mga ka - away; ug ila ikawng likusan ug baba- gan sa tanang dapit. 44 Unya ila kang 186 yatakyatakan uban ang imong mga anak, ug walay mahibiling bato diha kanimo kay wala ka man masayod sa adlaw sa imong pagduaw." Ang Pagduaw ni Jesus sa Templo 45 Misulod si Jesus sa hawanan sa Templo ug iyang giabog ang tanang mga nagpatigayon didto. 46 Ug mi - ingon siya kanila: "Nahipatik sa Ka su - latan nga: 'ang akong balay, usa kini ka balay ampo-alampoanan,' apan gi - himo ninyo kining usa ka tagoanan sa mga kawatan!" 47 Nanudlo si Jesus sa Templo sa matag adlaw. Tungod niini ang mga pangulong pari ug mga magtutudlo sa Balaod, ug bisan ang mga punoan sa lungsod naninguha gayod pagpatay ka niya,. 48 Apan wala silay mahimo, kay matinud-anong man nga mituo kaniya ang tibuok katawhan. 1 Usa niana ka adlaw, nagtudlo si 20 Jesus sa mga tawo didto sa Tem plo, ug nagwali niya ang maa- yong balita. Nanuol ang mga pangu- long pari ug ang mga magtutudlo sa balaod, apil na niini ang mga katigu- langan. 2 Nangutana sila kaniya: "Sul - tihi kami, unsay imong katungod pag- buhat niining mga butanga? Kinsay naghatag niini?" 3 Mitubag si Jesus kanila: "Mangu - tana usab ako kaninyo: 4 ug karon tug-ani ako ninyo, sa langit ba nagagi- kan ang bunyag ni Juan o sa tawo?" 5 Unya ilang gitimbangtimbang pag- ayo ang ilang angay tubag kanila: "Kon ingnon nato nga gikan sa langit, makaingon siya: 'Nganong wala kamo manoo?' 6 Ug kon moingon usab kita nga sa gikan tawo, batohon kita sa ta - nang katawhan, kay nagtoo man sila pag-ayo nga propeta si Juan." 7 Tu - ngod niini, mitubag sila nga wala sila masayod. 8 Ug miingon si Jesus kani- la: "Nan, kon ingon niini, dili usab ako mosultig unsang matang ang akong katungod."
187 Ang Sambingay Bahin sa Uma ug sa mga Saup (Mc 12:1; Mt 21:33) 9 Unya misugod si Jesus pagsugilon sa katawhan niining sambingaya: "Di - hay usa ka tawo nga nagtanum sa iyang ubasan. Gipasaopan niya kina sa mga mag-uuma, unya mipanaw siyag dugaydugay sa layong dapit. 10 Sa pag-abot na sa panahon, nag- padala siyag sulugoon ngadto sa iyang mga saup aron pagdawat sa iyang ba - hin sa abot. Apan gikulata ang maong sulugoon sa mga saup ug gipapauli nga walay dala. 11 Nagpa dala na usab og laing sulugoon ang tag-iya ug, sa - ma sa gidangatan sa nahiuna, gikulata gihapon kini, gipakaulawan ug gipa- pauli nga walay dala. 12 Ang tag-iya nagpadala sa ikatulong sulugoon, apan gibun-og kini ug gipapahawa sa mga saup. 13 Tungod niini, namalandong pag- ayo ang tag-iya sa ubasan: "Unsay angay kong buhaton karon? Paadtoon ko karon ang pinangga kong anak! Tingali tahoron nila siya!" 14 Apan sa pagkakita sa mga saup sa maong anak, nagsabutsabot sila: "Siya mao ang anak sa tag-iya; patyon ta siya ug maangkon nato ang katigayonan." 15 Busa, giabog nila siya sa gikan sa ubasan ug gipatay. "Unsay buhaton karon sa tag-iya sa ubasan? 16 Moadto gayod siya iyang uma ug pamatyon ang iyang mga saup ug ihatag niya ang katungod sa pag-atinan niini ngadto sa laing mga mag-uuma." Sa ilang pagkabati niining sambin- gaya, miingon sila: "Dili unta kini itu- got sa kahitas-an!" 17 Apan mitutok si Jesus kanila ug miingon: "Unsay ka - hu logan sa Kasulatan nga nag-ingon: "Ang bato nga gisalikway sa mga mag tutukod nahimo hinoong bato nga sukaranan?" 18 Kinsa kadtong mahu- 20.27 Basaha ang komentaryo sa Mc 12:8. May kauga li ngong paagi si Lucas pagpaha- yag sa pagka ban haw (34-36), kay nagsulat LUCAS 20 log gikan niining batoha madugmok gayod, ug ang mahulogan niini mapis- lat." 19 Sikupon na unta siya sa mga magtutudlo sa balaod ug sa mga pa - ngulong pari, apan nahadlok sila sa katawhan, kay nasabtan man nila nga sila ang giigo ni Jesus sa iyang pa - sum bingay. Busa, mibiya na lamang sila ug nangitag laing higayon. Ang Pagbayad og Buhis Ngadto kang Cesar (Mc 12:13; Mt 22:15) 20 Giatang-atangan nila si Jesus, ug unya nagpadala sila mga espiya nga nagpakaaron-ingnong matinud-anon aron pagbitik kang Jesus sa iyang mga ipanulti. Sa ingon, mapasakahan silag sumbong batok kaniya ngadto sa tagtungod ug sa awtoridad sa gober- nador. 21 Unya nangutana sila: "Mag - tu tudlo, nasayod kami nga matinud- anon ka sa imong mga pulong ug gipanudlo. Nasayod usab kami nga wala kay gidapigan, ug nga nagtudlo ka sa dalan sa Diyos sumala sa kama- tuoran. 22 Alang kanimo, nagtugot ba ang balaod sa pagbayad og buhis ngadto kang Cesar o wala?" 23 Nakita ni Jesus ang ilang pagpa- kaaron-ingnon. Busa miingon siya: 24 "Pakit-a akog usa ka denaryo! Kin - sang dagway ug pangalan ang nahi- patik niini?" Ug mitubag sila: "Kang Em perador Cesar!" 25 Busa, miingon siya: "Ihatag kang Cesar ang kang Cesar, ug sa Diyos ang sa Diyos!" 26 Napakyas sila sa pagbitik kaniya atubangan sa katawhan ug nahilom sila sa iyang tubag busa, tungod sa da kong kahibulong. Ang Pangutana Bahin sa Pagkabanhaw sa mga Patay (Mc 12:18) 27 Unya, nanuol ang mga Saduseo kang Jesus. (Sila ang hut-ong sa mga man siya alang sa mga Griye go ug natural na nilang gitoohan nga dili mamatay ang kalag sa tawo. Buot ipaklaro kanila ni Lucas nga ang sunod nga kinabuhi dili natural lang nga kina-
LUCAS 20 Hudeo nga wala motoo sa pagkaban- haw sa mga patay). 28 Nangutana sila: "Magtutudlo, nagsulat si Moises kana- mo niini: 'kon may lalaking minyo nga mamatay nga walay anak, kinahang - lang minyoan sa iyang igsoon ang na biyuda aron makaanak kini alang sa namatay nga igsoon. 29 Karon, may pito ka magsoong lalaki. Nangasawa ang panganay ug namatay nga walay anak. 30 Gipangasawa sa ikaduhang ig soon ang nabiyuda niining asawa, ug wala modugay, namatay na usab kini nga walay anak. 31 Ang ikatulo na usab ang nangasawa kaniya, ug sama sa nahiunang duha, namatay kini nga wala gihapoy anak. Hangtod sa ika - pito igsoon. Nangamatay ang pito ka mag soon, 32 ug sa kaulahian namatay usab ang biyuda. 33 Sa pagkabanhaw, kinsay ilhong bana niining bayhana nga naasawa man siya sa pito ka ma - nagsoon?" 34 Ug miingon si Jesus kanila: "Nag minyoay ang mga tawo niining kalibotana. 35 Apan dili na ingon niini ang mahitabo sa mga matarong sa umaabot nga kalibotan ug sa pagka- banhaw pag-usab. 36 Kay dili na gayod sila mangamatay. Mahisama na sila sa mga anghel ug sa mga anak sa Diyos, isip mga anak sa kinabuhing dayon. 37 Mabanhaw gayod ang mga mina- tay. Nagpadayag niini bisan gani si Moises didto sa sampinit, sa dihang gitawag niyang Ginoo ang Diyos ni Abra ham, nga Diyos ni Isaac ug ni Jacob. 38 Kay dili siya Diyos sa mga patay, kondili sa mga buhi, kay ang tanan nabuhi man diha kaniya." 39 Namulong ang pipila ka magtu - buhi kondili, gasa sa Diyos alang sa angayang mosulod ini. Mga anak sa Diyos...(b. 36). Kon Hebreo ang pasultihon sa teksto, moingon siya; Mga anak sila sa Diyos kay mga anak man sila sa pag kabanhaw. Kining pagkabanhawa lahi sa patay nga gibalikag kinabuhi. Apan buhat ni sa Espiritu Santo nga mobag-o ug mobalaan sa iyang giban haw. Busa, ang nabanhawng mga anak sa Diyos mas lawom og kahulogan kay sa 188 tud lo sa Balaod: "Magtutudlo, husto ang imong gisulti!" 40 Sukad niadto wala nay nangahas pagpangutana kaniya. Ang Pangutanan Bahin sa Anak ni David 41 Miingon si Jesus: "Nganong gi ka - ingon man nga anak ni David ang Me - siyas? 42 Si David mismo miingon sa Ba sahon sa mga Salmo: "Ang Ginoo na mulong sa akong Ginoo: 'Lingkod sa akong tuong kiliran 43 hangtod nga ipahimutang ko ang imong mga ka - away ilawom sa imong tiilan.' 44 Kon gitawag siya ni David nga Ginoo, giun- sa man siya pagkaanak ni David?" Ang Paglimud sa mga Magtutudlo sa Balaod 45 Unya, atubangan sa tibuok ka - tawhan giingnan ni Jesus ang iyang mga tinun-an: 46 "Pagmatngon kamo sa mga magtutudlo sa Balaod nga moangay pag-ayong mosuroysuroy sa ilang tag-as nga mga bisti, aron yukboan sa mga katawhan sa mga tiyanggihan ug aron dalitan sila sa mga mas halangdong luna sa kombira ug sa sinagoga; 47 nga naglamoy sa mga balay sa mga biyuda ug nagpa- sundayag sa tag-as kaayong mga lita- niya. Dako ang silot nga ilang mata- gamtam!" Ang Halad sa Biyuda (Mc 12:41) 1 Nakita ni Jesus ang mga adu - 21 nahan nga nanghulog sa ilang mga halad sa panudlanan sa Templo. 2 Nakita usab niya ang usa ka kabos nga biyuda nga naghulog og duha ka dako. 3 Busa, miingon siya: "Sa pag- naandan nilang pagsabot: naluwas sila sa sala busa, nabag-o diha sa Diyos. ...nabuhi alang niya (b. 38). Tinuod silang na - buhi dihang nakaplagan sila ug gitawag sa Diyos. Dili na sila mahanaw, kay gitawag man sila sa Diyos gikan ining kalibotana aron mai yaha. 45. Nanglamoy sa mga...(b. 47). Nag his - got ni sa mga magtutudlo sa balaod nga tua na lang magyampungad ug mameruhisyo sa pani- malay sa ubang diyosnon nga byuda.
189 katinuod ingnon ko kamo, nakahalad kining kabos nga biyuda og labaw pa kay kanilang tanan. 4 Kini sila nagha- lad sa Diyos gikan sa sobra sa ilang buhong nga bahandi, samtang kining kabos nga biyuda bisan gain sa iyang kawad-on sa iyang kinabuhi, naghalad gayod sa iyang tanan." Ang Pagtagna sa Pagkagun-ob sa Templo sa Jerusalem (Mc 13:1; Mt 24:1) 5 Samtang naghisgot ang pipila ma hitungod sa Templo, kon giunsa kini padayandayani sa mga nagkadai- yang mahalong mga bato ug mga gasa, miingon si Jesus kanila: 6 "Ang tanan nga inyong nakita karon - mo - abot ra unya ang adlaw nga wala nay mahabiling bato ibabaw niining dapi- ta. Kay lumpagon ang tanan." Ang mga Timailhan ug ang mga Panglutos 7 Nangutana sila kaniya: "Magtu - tudlo, kanus-a man kini mahitabo ug unsay mga timailhan nga kini miabot na?" 8 Mitubag si Jesus: "Pagmatngon pag-ayo aron dili kamo mahisalaag, kay daghan ang mogamit sa akong ngalan nga magkanayon: 'Ako mao ang Mesiyas!' ug, 'Nagkaduol na ang gitakdang panahon!' Ayaw silag sun - da. 9 Ug kon makadungog kamo ma - hi tungod sa mga gubat ug kagubot, ayaw kamo kalisang, kay mahitabo ki ni tanan, apan layo pa ang gitak- dang kataposan." 10 Miingon siya kanila: "Makiggubat ang nasod batok sa laing nasod, ang gingharian batok sa laing gingharian. 11 Mahitabo ang mga makusog nga linog ug moabot gutom ug mga nag- 21.5 Basaha ang komentaryo sa Mc 13:1 ug Mt 24:1. ...hangtod sa kataposan...(b. 24) Gibahin ni Lucas ang kasaysayan sa duha ka panahon. Ang una, ang Daang Kasabotan: kini ang pa na - hon nga ang Balaang Kasaysayan halos susama ra sa kasaysayan sa Israel. Ang ika duha, ang panahon human ni Jesus, ang pa na hon sa LUCAS 21 kalainlaing sakit sa nagkadaiyang mga dapit: may mga makalilisang nga mga butang ug mga dagkong katinga- lahan sa langit. 12 Apan sa dili pa kini mahitabo, dakpon kamo ug lutoson; itugyan kamo ngadto sa mga sinago- ga ug dad-on sa mga bilanggoan ug paatubangon sa mga hari ug mga go - bernador, tungod sa akong ngalan 13 aron makasaksi kamo nako. 14 Itanom ninyo kini sa inyong huna huna aron dili kamo mabalaka sa inyong itubag, 15 kay hatagan ko ka - mo og usa ka matang sa baba ug ki - naadman nga dili masuklan o malalis sa inyong kaaway. 16 Magluib ninyo bisan ang inyong mga ginikanan, mga igsoon, mga ka - paryentihan ug mga higala, ug patyon nila ang pipila kaninyo. 17 Kasilagan kamo sa tanan tungod sa akong nga- lan. 18 Apan walay bisan usa ka lugas nga buhok sa inyong ulo ang maha- naw. 19 Pabilin kamong malig-on, aron maluwas kamo. Ang Pagtagna sa Pagkalumpag sa Jerusalem 20 Kon makita ninyo nga gilikosan na sa mga sundalo ang Jerusalem, hibaw-i nga miabot na ang pagkapu- kan niini. 21 Hinunoa, paikyasa sa ka - bukiran ang anaa sa Juda ug papaha- waa silang anaa sa siyudad ug ayawg pabalika kadtong anaa sa bukid. 22 Kay kini mao ang mga adlaw sa panimalos, aron matuman ang nahi- patik sa kasulatan. 23 Alaot kadtong mga nagsabak ug ang mga inahan nga nagpasuso nianang adlawa. Mas ma kalilisang ang matagamtam sa ka - yutaan ug ang kapungot nga mahia- goman niining nasora. 24 Pamatyon kanasoran. Ang pagkapukan sa Judiong nasod ug ang pag katibulaag sa iyang katawhan, sinug- dan sa bag-ong panahon nga mao ang kasay- sayan sa pagsangyaw sa Ebang helyo ug sa pag- umol sa kanasoran pinaagi sa simbahan. Ma ta - wag sab ni nga panahon sa Bag-ong Ka sabotan nga moa gig daghang ka lis danan sa dili pa matapos ang tawhanong kasaysayan.
LUCAS 21 sila sa espada, ug dad-on silang bihag ngadto sa laing nasod. Yatakyatakan sa mga paganong mga kanasoran ang Jerusalem, hangtod nga matuman ang gitagal nga panahon alang sa mga Hentil. Ang Pag-abot sa Anak sa Tawo 25 "Ug makita ang mga nagkadai- yang timailhan sa adlaw ug sa bulan ug sa mga kabitoonan. Ug usab sa mga kayutaan, mangurog ang mga nasod sa kalisang. Modahunog ang da gat ug ang mga balod. 26 Panguya - pan ang mga tawo sa kahadlok ug ka - balaka sa mahiagoman sa niining ka - libotana, kay yugyugon ang mga ga - hum sa kalangitan. 27 Unya, makita nila ang Anak sa Tawo nga magsinga- bot sa usa ka panganod nga puno sa gahom ug sa dakong himaya. 28 "Kon mosugod na gani pagkatuman niining mga hitaboa, patindog kamo ug ha - ngad kamo, kay nagsingabot na ang kaluwasan." Ang Pagtulon-an sa Kahoyng Igera 29 Midugang pagsaysay si Jesus pi - naagig usa ka sambingay: "Tan-awa ang kahoyng igera ug ang tanang mga kahoy. 30 Kon mosalingsing na gani sila, nasayran ninyo mo hapit na ang ting-init. 31 Sa samang paagi, kon inyo kining mamatikdan, hibaw-i nga ha - duol na ang Gingharian sa Diyos. 34. Pag-amping... (b. 34). Human mahis - goti ang hapit nang pagkapukan sa Jerusalem (b. 28-32), misumpay si Lucas sa Adlaw nga maoy kataposan sa tawhanong kasaysayan, sa pagbalik na ni Cristo, ang maghuhukom (b. 34-36). Kining awhaga dili alang ra sa nasayod kanus-a moabot ang maong adlaw, apan sa tanan sa tibuok nga kasaysayan sa simbahan. ... pagtukaw... (b. 36). Unsaon man sa kris - tyano pag bantay sa pag-abot sa kataposang pa na hon? Dayag na lang nga dili igo ang pag- ampo, apan ang pagbuhat ug ang pagkina buhi sumala sa kabubut-on sa Diyos: ang paghigug- ma sa isigkatawo, ang pag-alagad sa kinabuhi, ang pagpaubos ug kamaunongon sa kawsa sa kabos ug uban pa, pinaagi ini aron maandam ug malikay ining tanang panghitabo unya, maka atubang sa Anak sa Tawo. 190 32 Kay sa pagkatinuod, ingnan ko ka - mo nga dili mahanaw kining kaliwata- na karon hangtod nga dili matuman ang tanan. 33 Mahanaw ang langit ug yuta, apan dili makawang ang akong mga pulong. Ang Pahimangno sa Pagbantay 34 Pag-amping nga dili kamo ma - lusno sa bisan unsang matang sa pag- waldaswaldas, paghuboghubog ug ka - balaka sa kinabuhi aron andam kamo nianang adlawa. 35 Kay moabot kini sa tanang nagpuyo niining kalibotana nga sama sa usa ka lit-ag. 36 Busa, pagtu- kaw kamo sa tanan takna ug pag- ampo nga makaangkon unta kamo og igong kusog nga makasagubang sa ta nan nga mahitabo. Aron sa katapo- san makabarog kamo atubangan sa Anak sa Tawo." 37 Ug sa matag adlaw nanudlo si Jesus sulod sa Templo, ug sa matag gabii motungas gayod siya aron mo - palabay sa kagabhion sa Bukid sa mga Olibo. 38 Ug sa matag sayo sa bun tag ang tibuok katawhan moadto gayod sa Templo aron pagpamati ka - niya. Ang Laraw Batok kang Jesus (Mc 14:1; Mt 26:1) 1 Haduol na ang Pangilin sa Pan 22 nga Walay Patubo nga gitawag og Pasko sa Pagsaylo. 2 Nangitag pa - Busa, ang pagtukaw ug mga pag-ampo dili lang makahatag og kalig-on, apan mao ni ang hiniusang buluhaton sa kinatibuk-ang Kataw - han sa Diyos; nagbulig sa pagpakaylap sa plano sa Diyos. Niining paagiha mapadali ang pagbalik sa Ginoo. SI JUDAS KARON Ang yawan-ong gahom sa kahakog misulod ni Judas ug miabin na siya sa mga dato ug gamha nan. Sa ngalan sa salapi nga iyang gipa - kadios, gibudhian niya si Jesus ug ang kanhi niyang pun dok. Nasabtan niya ang pagtulun- an ni Jesus, apan wala makalugdang, kay lahi man ang bili nga iyang gibarogan. Kinsa si Judas karon? Ang mi budhi sa yu - tang natawhan tungod sa haylo sa bahandi, ga hom ug kabantog; ang kanhi tinun-an nga mitraydor sa Kristohanon niyang Katilingban;
191 agi ang mga pangulong pari ug mga magtutudlo sa Balaod aron pagpatay kang Jesus, kay nahadlok man sila sa ka taw han. 3 Unya, misulod ang yawa kang Judas nga ginganlag Iskariote, usa sa napulo-g duha sa mga tinun-an ni Jesus. 4 Usa ka adlaw niana, mila- kaw si Judas aron pagpakigsabot sa mga pangulong pari ug sa mga opis- yal sa Templo kon unsaon niya pag- tugyan kang Jesus ngadto kanila. 5 Na lipay sila ug mihukom pagbayad kaniyag salapi. 6 Busa miuyon siya sa gikasabutan, ug nangita siyag untop nga higayon aron pagtugyan kang Jesus nga walay bisan kinsang lain nga masayod sa mahitabo. Ang Pangandam sa Pangilin sa Pasko sa Pagsaylo 7 Miabot ra gayod ang Pangilin sa Pan nga Walay Patubo. Niining adlawa kinahanglang ihawon ang karnero sa halad alang Paskwa. 8 Gisugo ni Jesus si Pedro ug si Juan: "Lakaw kamo ug hikaya ninyo ang panihapon sa Pangi - lin sa Pagsaylo." 9 Nangutana sila: ang kabos nga sa ngalan sa tinoohan, nahi- mong bangis batok sa mga kabos ra sab nga iyang gidudahan; ang kanhing kauban nga gihimong pahoy, aron pag lutos ug pag hunos sa kinabuhi sa mga ig soong na ngandoy sa hus- tisya ug tibuok kalingka wasan... 22.7 Asa man ...(b. 9)? Mao ni kanu nay ang kahingawa sa mga Judio nga magpil gri - mahe sa Jerusalem: ang pagpangitag balay diin sila makapangaon sa gisakri pisyo nga na - ting karnero. Tagboon...(b. 10). Kasagaran adtong pana - hona, ang banga sa tubig dad-on sa mga baba- ye busa, sayon rang ilhon ang lalaking mag - dalag banga. Nasayod si Jesus nga budhian siya ni Judas busa, wala niya iklaro ang dapit sa kata posang panihapon, aron dili dayon siya madak pan. Balay ni sa dato nga tinun-an ra sab ni Jesus sa Jeru salem. Dinhi tingali nagka- tigom ang apostoles human mamatay si Jesus. Didto sab nahimugso ang unang simbahan (Buhat 1:13, Jn 20:19). 14. Basaha ang ko men taryo sa Mc 14:12. Mitambong...(b. 14) Giingon sa orihinal nga "mipahandag siya paghigda." Ang naan- dan ning buhaton sa mga bisita kon mag kom - bira ang mga dato. Lisod pag-ila kon ang kataposang pani - hapon ni Jesus nagsugod ba sa panihapon sa LUCAS 22 "Asa man namo andamon kini?" 10 Mi - tu bag siya: "Sa inyong pagsulod sa siyudad motagbo kaninyo ang usa ka lalaki nga magpas-an og usa ka sa banga. Sunda siya ngadto sa balay nga iyang pagaadtoan, 11 ug ingna ang tag-iya sa maong balay: 'Buot masayod ang Magtutudlo: Hain ang la wak nga iyang makan-an uban ang iyang mga tinun-an sa panihapon sa Pasko sa Pagsaylo?' 12 Itudlo niya ka - ninyo ang dakong lawak nga sinang- kapan. Didto ninyo himoa ang akong gipabuhat kaninyo." 13 Nanglakaw sila ug ila gayong nasinati ang tanan, su - mala sa giingon ni Jesus kanila; ug ilang giandam ang panihapon. Ang Kataposan Panihapon (Mc 14:2; Mt 26:17) 14 Sa pag-abot na sa takna, mi - lingkod si Jesus sa talad kan-anan uban ang iyang mga tinun-an, 15 ug miingon siya kanila: "Dako ang akong tinguha nga mokaon sa panihapon sa Pasko sa Pagsaylo sa dili pa ako mag- antos. 16 Apan sultihan ko kamo: dili Paskwa sa mga Judio ug gitapos sa Eyuka ris - tiya, o kon nag saulog ba lang si Jesus sa Eyu - karistiya ug walay panihapon sa Paskwa sa mga Judio. Bisan pa ini, buot ipakita dinhi sa Ebanghelyo nga kon ang mga Judio magsau- log sa panihapon sa Pas kwa, ang Simbahan du nay susamang kasa ulogan nga mao ang Eyukaristiya. ...bino sa ubas...(b. 18). Nagpahinumdom si Jesus nga ang Pani hapon sa Paskwa sa mga Judio pasiunang larawan sa Kombira sa Ging - harian sa Diyos. Nianang gabhi ona, nahitabo na ni diha ni Jesus sa talagsaon kaayong paagi. ...akong lawas...(b. 19). Ang konsagradong pan simbolo ba sa lawas ni Cristo o lawas ba gyod ni Cristo? Hangtod karon dako gihapon ning la lis tali sa daghang katoliko ug protes- tanti. Hinuon naa nay paninguha nga makab- ot ang hiniusang pag sinab tanay ining pagtu- lun-ana. Ang pagtoo sa Simbahan nama hayag nga ang konsagradong pan simbolo ug realidad. Dili lang ni simbolo sa presensya sa lawas ni Cristo, apan ang lawas gyod, bisag dili ni maki- ta gawas sa pan ug bino, ang makitang timail- han. Sa pagka la wat, ang mga magtotoo sa Kristo hanong Kati lingban midawat sa lawas sa nabanhawng Cristo. Busa, ang presensya ni Jesus sa Kristo hanong Katilingban na pa dayag sa espesyal nga paagi sa Eyu ka ristiya. Ang
LUCAS 22 ako mokaon pag-usab niini hangtod nga matuman kini didto sa Gingharian sa Diyos." 17 Mikuha siya sa kalis, mipasala- mat ug miingon: "Dawata ni ug bahin- bahina ninyo kini. 18 Kay sultihan ko kamo nga sukad karon dili na ako mo - inom sa bino hangtod sa pag-abot sa Gingharian sa Diyos." 19 Mikuha usab siyag pan, mipasalamat, mipikas ug mihatag niini ngadto sa iyang mga tinun-an nga nagkanayon: "Kini ang akong lawas nga itugyan ko alang ka - ninyo; buhata kini ninyo aron paghan- dum kanako." 20 Human sa paniha- pon, susama usab ang iyang gibuhat sa kalis. Miingon siya: "Kining kalis mao ang bag-ong kasabotan sa akong dugo nga giula alang ninyo." 21 Niining higayona kauban ko ni - ining panihapon ang kamot nga nag- budhi kanako. 22 Mamatay ang anak sa tawo sumala sa laraw sa Diyos, apan alaot kadtong tawo nga mobud- hi kaniya!" 23 Ug nagpangutan-anay ang mga tinun-an kon kinsa ang mo - budhi kaniya. Ang Panaglalis Bahin sa Kon Kinsa ang Mas Mahinungdanon (Mc 10:42; Jn 13:1) 24 Naglalis ang mga tinun-an kon kinsay ang angay ilhon nga mas ma - hinungdanon tali kanila. 25 Miingon si Jesus: Ang mga hari sa mga Hentil nag mando kanila, ug ang mga anaa tuyo mao nga bag-ohon kan unay ang saad sa kamaunongon nato ni Cristo ug sa katawhan. Niining paagiha ma palig-on ang kahiusa tali ni Jesus ug sa tanang mitambong sa kan-anan sa Ginoo. ...dugo...(b. 20). Gipasabot ta ni Jesus sa kahulogan sa iyang kamatayon: maSulugoon siya ni Yahweh sumala sa gisaad sa Isaias (53:12), nga mopas-an sa sala sa kadaghanan. Mao nga sa Mateo ug Marcos si Jesus mi - ingon: ang akong dugo nga giula alang sa ka - daghanan sa kris tyanos; mabasa sab sa 1 Cor 11:24 nga nag-ingon: nga gitugyan alang ninyo. Ang bag-ong kasabotan: basaha ang komentaryo sa Mc 14:12. ...paghandom nako (b. 19). Gitukod ni Jesus ang Eyuka ristiya. Dihang gisaulog sa Simbahan ang maong sakra mento, wala ni 192 sa katungdanan nga nagmando kanila ginganlan silag mga maghahatag. 26 Apan dili ingon niini ang mahitabo kaninyo, kay ang labing dako diha ka - ninyo kinahanglan nga magpakama sa kinamanghoran, ug ang pangulo kaninyo kinahanglan nga maoy ma - ngalagad. 27 Kay kinsay man mas la - baw, ang gisilbihan bas a pagkaon o ang nagsilbi kaniya? Dili ba nga ang gisilbihan man? Apan mianhi ako mo - silbi kaninyo. 28 Kamo ang mga nag-uban kanako sa akong mga kalisdanan. 29 Tungod niini, hatagan ko kamo, ingon nga ako gihatagan sa akong Amahan, og usa ka gingharian 30 aron didto mangaon kamo ug manginom sa banglete sa akong gingharian. Unya manglingkod kamo sa didto trono aron inyong huk- man ang napulog-duha ka tribu sa Israel. Ang Pagtagna sa Paglimud ni Pedro 31 "Simon, Simon! Tan-awa! Nani - nguha si Satanas pagpanag-iya kanin- yo aron yugyugon kamog sama sa lugas trigo, 32 apan giampo ko ikaw nga unta dili mapakyas ang imong pagtoo, aron kon mahiuli kana kana- ko, lig-onon mo na ang pagtoo sa imong mga igsoon." 33 Mitubag si Pedro: "Ginoo, andam ako sa pag- uban kanimo sa bilanggoan ug sa ka - matayon." 34 Apan miingon si Jesus: "Sultihan ko ikaw, Pedro, sugod karon maghandom ni Jesus sama sa paghinumdom sa tawong patay na. Kon handomon nato si Jesus sa Eyu karistiya, nagpasabot nga puy-an nato ang iyang kinabuhi uban sa iyang mga mithi, baroganan ug pang lantaw. Ang gikahon nga mga tudling (19-20) nag - lakip sa mga pulong nga dili mabasa sa daghan nga karaang sinulat busa, morag dili lakip sa Ebanghelyo ni Lucas. 24. Naglalis ang apostoles kinsay ilhon nga labing dako sa Gingharian sa Diyos. Busa, ang Gingharian, sa ilang huna huna, lahi ug layo ra kaayo sa gimantala ni Jesus. Abi nilag parehas ra ni sa naandang mga gingharian diin naay hari ug mga opisyal nga mamumoan sa nasod. Gipakita ni Jesus sa kataposang pani- hapon nga nag-ala gad siya isip sulugoon (Jn
193 adlawa dili na motuktogaok ang su - noy, hangtud sa takna nga imong ili- mod sa makatulo nga nakaila ka ka - nako." Puyo, Puntil ug Espada 35 Nangutana kanila si Jesus: "Di - hang gipadala ko kamo nga walay dalang puyo, ni puntil o sandalyas, nag kulang ba kamo? Ug mitubag sila: "Wala." 36 Mipadayon si Jesus pag- ingon: "Nan karon, kinsa kaninyo kad- tong may puyo kaninyo o puntil dad-a kini. Ug kinsa kadtong walay espada, ibaligya ang iyang kupo aron ipalit ni - ini. 37 Kay sultihan ko kamo nga nag- kanayon ang kasulatan: "Gitipon siya sa mga kriminal!" Kining mga pulonga kinahanglang matuman dinhi kanako. Tungod kay kining mga butanga nga nahisulat bahin kanako nagsugod na pagkatuman. 38 Ug miingon sila: "Ginoo, aniay du ha ka espada." Mitubag siya: "Igo na kana!" Si Jesus Nag-ampo didto sa Bukid sa mga Olibo (Mc 14:32) 39 Unya migawas si Jesus, ug sigon sa iyang naandan, miadto sa bukid sa mga Olibo, ug nanguyog usab kaniya ang iyang mga tinun-an. 40 Sa iyang pag-abot na didto sa ma - ong bukid, mi ingon siya kaniya: "Pag- ampo ka mo aron dili kamo ma hulog sa panulay." 13:1). Hinuon wala mabug naw si Jesus sa na - kita niya sa apostoles. Iya na lang gitugyan ang iyang kinabuhi ug bu luhaton ngadto sa Ama - han. Bisan tuod nga mo rag napakyas siya, nasayran niya nga human sa iyang kamata- yon, ang iyang kalihokan ma banhaw uban niya ug magdalag bag-ong kina buhi. Molingkod...(b. 30). Lisod masabtan unsa kama unongon si Jesus sa iyang katawhan. Gipa ambit niya ang tanang iyaha sa mitahan sa kaugali ngon alang sa iyang buluhaton. Ang 12 ka tribu sa Israel nagkahulogan sa tanang Katawhan sa Diyos. Uban ta ini nga gikan sa lain laing kanasoran ug gitawag ni Jesus sa pag dawat sa pagtoo sa apostoles. Naghunahuna si Pedro nga kay pangulo man siya, mas lig-on siya kay sa uban. Hinuon LUCAS 22 41 Unya mibiya si Jesus kanila ngad to sa usa lugar nga malabay og bato lamang ang kalay-on niini, ug mi luhod ug nag-ampo: 42 "Amahan, kon buot mo, kuhaa kining kupa gikan kanako. Apan dili ang akong kabubut- on ang matuman, kondili ang imong." 43 Ug mipakita kaniya ang anghel gi - kan sa langit ug milig-on kaniya. 44 Kay gibati man niya ang kabug- at sa kamatayon, hugot kaayo ang iyang pag-ampo niadtong taknaa; ug gisingot siyag daw dagkong tolo sa dugo nga natagak sa yuta. 45 Unya, mi tindog siya ug miadto sa iyang mga tinun-an. Iyang nakita nga mahinanok silang tanan tungod sa dakong kaba- laka nga nakakapoy kanila. 46 Miingon siya: "Nganong nangatulog man ka - mo? Bangon ug pag-ampo kamo aron dili mahulog sa panulay." 47 Sa dihang namulong pa siya ni - ini, nangabot ang pundok sa mga tawo. Nag-una kanila si Judas, usa sa napulog-duha niya ka mga tinun-an. Mi duol siya aron paghalok kang Jesus. 48 Apan miingon si Jesus: "Judas, bud- hian ba diay nimo ang Anak sa Tawo pinaagig usa ka halok?" 49 Sa pagkamatngon sa mga kau- ban ni Jesus sa mahitabo, miingon sila: "Ginoo, itigbas na ba namo ang espada?" 50 Gitigbas sa usa sa iyang mga tinun-an dalunggan sa katabang sa Labawng Pari ug naputol kini. 51 Apan mitubag si Jesus: "Husto na!" nalan taw nang daan ni Jesus ang umaabot nga misyon ni Pedro. Bisan sa iyang pagpa ngu - lipas, giha tagan gihapon siyag grasya aron paglig-on sa uban. Mao ni ang pamaagi ni Jesus: luwason niya ang nawala. Ang dili ma - tam balang kahuyang nga nakita niya ni Pedro, gigamit aron ang Simbahan magpabiling lig- on. Dili ni mada wat sa bisag asang sosyedad, apan namatud-an ni sa Simbahang katoliko hangtod karon. 39. Nagsaulog si Jesus sa Paskwa sa mga Judio sa usa ka balay sa karaang lungsod sa Jerusalem. Gikan didto milugsong siya sa hapit-na-kahubsing sapa sa Kidron; unya, mi - tu ngas sa Bungtod sa mga Olibo. Dayon, mi - adto siya sa tanaman nga gitawag og Getse -
LUCAS 22 Gihikap niya ang dalunggan sa kata- bang ug naayo kini. 52 Unya miingon si Jesus sa mga pangulong pari, sa mga kadagkoan sa mga magbalantay sa templo ug sa mga katigulangan nga nanganha: "Tu - lisan ba ako nga mianhi man kamo nga may dalang espada ug bunal? 53 Di ha ako sa templo matag adlaw uban kaninyo. Gidakop na unta ako ninyo. Apan panahon na ninyo kini ka ron ug sa gahom sa kangitngitan. Ang Paghukom ug ang Paglimod (Mc 14:53; Mt 26:57) 54 Unya gidakop nila si Padro, ug gidala ug dayon gisulod ngadto sa ba - lay sa pangulong pari. Nagsunod ka - nila si Pedro sa layo. 55 Dihang nakadaob na sa nataran ang mga tawo, miadto si Pedro ug mi - lingkod uban kanila. 56 Unya, usa ka ulipong babaye ang nakakita kaniya nga naglingkod duol sa may kayo. Ug gitutokan niya siya ug giingnan: "Ka - uban usab ni Jesus kining tawhana!" 57 Apan milimud si Pedro sa pag-ingon: "Babaye, wala ako makaila ka niya!" mane. Kini tingaling yutaa gipa nag-iya sa usa niya ka tinun-an, kay nagpunay man siyag adto didto (Jn 18:2). Ang ubang karaang sinulat sa Ebanghelyo wala maglakip sa mga tudling 43 ug 44: aron tingali nga dili lainan ang mga tawo ining "kahuyang" nga gipakita ni Jesus. Kay gibati...(b. 44). Nabug-atan pag -ayo si Jesus nga nag lantaw sa bangis ug makasasa- lang kalibotan, nga walay kukaluoyng molutos ug mohunos sa kinabuhi sa mobarog alang sa kinabuhi ug kamatuoran. Susama ini ang giba- ti sa daghang kaigsoonan nato nga tungod sa pag lihok alang sa hustisya ug kalinaw, sa pag - barog alang sa tawhanong dignidad ug katu - ngod, sa pagpana lipod sa kinabuhi sa kataw - han ug sa kinaiyahan, gihulga, gibutang bu - tangan, gidagmalan ug gani gipa ma tay. Nag- antos sila pag-ayo, kay nagmaunongon man pagtu man sa kabubut-on sa Diyos, mipakita...(b. 43). Usahay kon maghisgot ang Biblia og anghel, nagpasabot ni nga ang Diyos mismo, sa talagsaong paagi, nangilabot pinaagi sa pag dasig, pagtudlo o pag pahi num - dom. Ang anghel magpahinumdom nato ad - tong midasig ni propeta Elias (1 Hari 19:4). Angay tang masabtan nga niadtong higayona gihata gan si Jesus sa Diyosnong pana bang aron malig-on siya ug makalahutay. 194 58 Human sa pipila ka gutlo, may la - laki na usab nga nakakita kang Padro ug miingon kaniya: "Ikaw usab ka - uban nila?" Apan mitubag si Pedro: "Dili baya!" 59 Sa paglabay sa usa ka oras, may usa ka tawo nga isog kaa- yong misinggit: "Kauban kining taw - hana ni Jesus kay taga Galilea man siya!" 60 Apan miingon si Pedro: "Higala, wala akoy nasayran sa imong gipa- mulong!" Nagsulti pa siya niini sa di - hang mituktogaok ang sunoy. 61 Gi - atu bang ug gitutokan si Pedro ni Je - sus, ug nahinumdom siya pag-ayo sa mga gipamulong sa Ginoo: "Karong adlawa sa dili pa motuktogaok ang sunoy, ilimod ko nimo sa makatulong higayon." 62 Migawas si Pedro ug mihi- lak sa tumang kapait. 63 Unya gibugalbugalan ug gibuna- lan si Jesus sa mga nagbantay; 64 gi - taptapan ang iyang mga mata ug gi - pangutana siya: "Kinsay mihampak kanimo? Tag-ana!" 65 Giinsulto nila siya pag-ayo. 66 Ug sa pagkaugma ni - ina nagkatigom ang mga katigula ngan Ang takna ug matang sa pagdakop ni Jesus haom sa mga tawong daotan nga gitukmod sa Gahom sa kangitngitan. May mga higayon nga ang biktima pasagdan na lang nga mag- inusara, taliwala sa bangis nga mga kaaway, morag nawala na ang tanang paglaom ug hus- tisya sa kalibotan. 54. NGANONG GIPATAY SI JESUS? Ang pagdakop ug pagsilot ni Jesus sa kama - tayon dili layo sa kasinatian karon sa daghang aktibong kristyanos ug martir. Tungod sa ilang pagtahan sa kaugalingon alang sa kawsa sa mga kabos, pinaagi sa pag-amgo, sa pag-umol ug sa paglig-on sa ilang baroganan, nahulga ang naa sa gahom, hangtod nga gisuspetso- han sila nga mga subersibo. Sa ato nang na - sayran, samtang nagwali si Jesus, naha mutang pod siya sa lisod nga kahimtang, kay ang iyang nasod ubos man sa pagdominar sa Romanong kagamhanan. Busa, bisag unsang wali nga nag dalag mensahe sa kaling kawasan isipon da yon nga subersiyon. Hinuon sa Ebang helyo ang sum bong batok ni Jesus napunting sa dugokang pagtulun-an. Gisi lotan si Jesus kay nagpa ka Diyos siya: gi - angkon niya nga siya ang Mesiyas, ang Anak sa Diyos, ang nag lingkod sa tuo sa Diyos nga Am ahan.
195 sa katawhan, uban ang mga pa ngu - long pari ug mga magtutudlo sa ba - laod, ug gipaatubang kanila si Je sus. 67 Nangutana sila: "Sultihi kami, ikaw ba ang Cristo?" Mitubag si Jesus: "Kon moangkon ako, dili kamo ma - noo! 68 Kon mangutana ako, dili kamo motubag kanako! 69 Gikan karon, mo - lingkod ang Anak sa Tawo sa tuong ka mot sa gahom sa Diyos." 70 Unya, miingon silang tanan: "Anak ka ba diay sa Diyos?" Mitubag si Jesus: "Kamo ang nag-ingon nga anak ako sa Diyos!" 71 Miingon sila: "Unsa pang pruwe- ba ang atong gikinahanglan? Kita mis - mo ang nakadungog niini gikan sa ka - ugalingon niyang baba." Si Jesus Atubangan ni Pilato (Mt 27:1; Mc 15:1; Jn 18:28) 1 Mitindog silang tanan ug gida - 23 la nila si Jesus ngadto kang Pilato, 2 unya misumbong sila batok kaniya: "Namatud-an namo nga nag- dala siyag kagubot sa katawhan sa among nasod; misupak siya sa pagba- yad sa buhis ngadto kang Cesar ug matud pa niya, si Cristo siya nga Hari." 3 Gipangutana siya ni Pilato: "Hari ka ba sa mga Judio? Mitubag si Jesus: "Ikaw ang nag-ingon niini!" 4 Unya na - mulong si Pilato sa mga pangulong pari ug sa katawhan: "Wala akoy naki- tang sala niining tawhana!" 5 Apan namugos sila sa pag-ingon: "Nanudlo siya sa tibuok kayutaan sa mga Judio ug gitugaw niya ang katawhan! Nag - sugod siya sa Galilea ug ania siya din - hi karon!" Niadtong panahona ang mga pangulong Pari nasakop sa bahan dianong pamilya. Kay daghan man ang kwarta sa Templo mag-ilog silag kinsay makalingkod sa labing taas nga katungdanan. Si Anas, ang iyang mga anak, ug ang bayaw, si Caifas, nahibaw-an sa kadag - hanan nga nagpa baga lag nawong, pinaagi sa pagtukod og ilegal nga kasundalohan aron pag pahilom sa mga pro testa, pinaagi sa pus - pos. Kauban nila sa pag taral ni Jesus sa huk- manan ang mga pangulo sa Templo nga nasa- kop sa kinadatoang mga pamilya. LUCAS 23 6 Sa pagkadungog ni Pilato niini, na ngutana siya kon taga Galilea ba si Jesus. 7Sa dihang nasayran niya nga taga didto siya ug sakop siya ni Hero - des, gipaadto siya ni Pilato kang Hero - des. Naatol nga didto sa Jerusalem si Herodes nianang adlawa. 8 Busa nahimuot kaayo si Herodes sa pagkakita niya kang Jesus kay du - gay na siyang nangandoy sa pagpa- kigkita niini. Daghan siyag nabalitaan mahitungod kang Jesus ug naglaom siya nga mohimo kinig katingalahan sa iyang atubangan. 9 Busa, iyang gi - pangutana og dugay si Jesus, apan wala siya tubaga ni Jesus. 10 Niadtong higayona didto usab ang mga pangulong pari ug ang mga magtutudlo sa balaod nga wala mohu- nong pagpamasangil kaniya. 11 Sa pag kahuman, gitamay ug giinsulto si Jesus ni Herodes ug sa iyang mga ka - sundalohan. Gipabalik siya ngadto kang Pilato human niya kini sul-obi og harianong sapot. 12 Nianang adlawa nagkahigala gayod si Herodes ug si Pilato nga kanhiay manag-away. 13 Gipatawag ni Pilato ang mga pa - ngulong pari, ang mga katigulangan ug ang katawhan 14 ug iya silang gi - ingnan: "Inyong gidala dinhi kanako kining tawhana nga matud pa ninyo nakasamok sa katawhan. Gisukitsukit ko siya sa inyong atubangan, apan wa la akoy nakitang kapasikaran sa in yong mga sumbong. 15 Bisan si He - ro des, iyang gipabalik siya ngari ka - nako. Tungod niini tataw kaayo nga wala siyay kalapasan nga angayang hukman sa usa ka kamatayon. 16 Bu - 23.1 Dili gusto si Pilato nga mopakanaog og hukom batok ni Jesus, kay duna siyay na - tagong kalagot sa mga pangulong pari. Busa, gipadala niya si Jesus kang Herodes nga sa samang higayon nag-isip ni Jesus nga buang nga nagpakahari busa, gisul-oban siyag puti nga kupo. ...nagkahigala...(b. 12). Kay bisag nagkala- hi ang ilang baroganan, naam gohan nila nga kauban ra silag klase nga parehong nahulga sa kalihokan ni Jesus ug sa mga kabos.
LUCAS 23 sa, buhian ko siya human mapakas - tigo, 17 (kay kinahanglang mobuhi siyag bi nilanggo sa panahon sa pan- gilin). 18 Apan midungag pagsinggit ang katawhan: "Patya kanang tawhana ug buhii si Barabas!" 19 Kini si Barabas usa ka binilanggo kay nakapatay man siya ug nakaapil sa pag-alsa nga nahi- tabo didto sa siyudad. 20 Buot buhian ni Pilato si Jesus bu - sa, nakigsulti siyag usab sa mga tawo. 21 Apan mipadayon silag pagsinggit: "Ilansang siya sa krus! Ilansang siya sa krus!" 22 Makatulo siya mobalik - balik pag-ingon: "Unsay sala nga iyang nabuhat? Wala akoy nakitang hi nungdan aron makatagamtam siya sa kamatayon. Busa, ipalatos ko hino- on siya, ug unya, pabuhian." 23 Apan nagpadayon silag singgit sa kusog nga tingog nga si Jesus kina- hanglan gayod nga ilansang sa krus. Unya misamot pa ang ilang singgit. 24 Busa, mihukom si Pilato sa pagha- tag sa ilang gipangayo. 25 Gibuhian niya ang nabilanggo tungod sa pag- alsa ug pagpatay. Natuman ang ilang gihangyo ug ang pagbuot sa mga pa - ngulong pari. Ang Dalan sa Kalbaryo (Mt 27:32; Mc 15:16) 26 Unya samtang gipalakaw nila siya padulong sa kalbaryo, ilang nasu- gatan ang usa ka lalaki nga ginganlan og Simon, nga taga Cyrene. Gikan siya sa iyang uma, ug mipauli siya sa 18. May purohan nga si Barabas rebelding tero rista nga nakapalisang sa mga malupigong Romano. Ang mga pangulong pari nga buot makig-abin sa mga Romano, naglagot sab ining mga tawhana. Apan alang nila si Jesus mas piligro kay ni Barabas busa, gihulhogan ang mga tawo pagsinggit nga buhian si Ba - rabas. Bisag wala sila mahimuot sa mga pari, nagpahul hog pod sila. Tungod ini, ang plano ni Pilato pagbuhi ni Jesus napakyas. 27. ...sa laya (b. 31)? Gitudlo ni Jesus nga ang pagsakripisyo nga gidawat mabu nga hon, apan nasu bo siya sa wala kinahanglanang pag- antos sa katawhan nga mipalabay lang sa kahi- 196 iyang balay. Ilang siyang gipugos pag- papas-an sa krus, uban kang Jesus. 27 Daghan kaayong mga tawo ang misunod kang Jesus, lakip na niini ang mga kababayenhan nga nagba - ngotan ug nagbakho tungod kaniya. 28 Gilingi sila ni Jesus ug giingnan: "Mga babaye sa Jerusalem, ayaw ako hilaki kondili ang inyong mga kauga- lingon ug ang inyong mga anak. 29 Kay nagsingabot na ang mga adlaw kanus-a moingon sila: 'Bulahan ang mga landay, ang mga babayeng walay anak ug ang mga suso nga wala mag- patotoy!' 30 Moingon sila sa mga bu - kid: 'Ligid ngari kanamo!' Ug ngadto sa mga bungtod: 'Taboni kami!' 31 Kay kon nahitabo kini sa lunhawng kahoy, unsa pa kaha sa laya na?" 32 Nag-uban usab kang Jesus ang duha ka mga kriminal nga pagasilotan usab sa kamatayon. 33 Miabot sila sa bungtod nga gitawag og 'Ang Kala - bera;' ug didto gilansang siya sa krus, uban ang duha ka mga criminal. Ang usa kanila sa iyang tuo ug ang laing usa sa iyang wala. 34 (Miingon si Je - sus: "Amahan, pasayloa sila kay wala sila masayod sa ilang gibuhat!") Unya giripahan nila ang iyang sapot. 35 Didto nagbarog ang mga tawo nga nanan-aw kaniya. Unya gibiay- biay siya sa mga pangulo sa pag- ingon: "Giluwas nimo ang uban! Karon luwason usab ang imong kaugalingon kon tinuod nga ikaw ang Mesiyas, ang pinili sa Diyos!" gayonan - hinungdan nga mangapukan sila tungod ra pod sa kasay panan. Dili ba ingon sab ini ang nahitabo sa kinaiya - han nga misumbalik sa tawo, kay dinanghag nga gipa himuslan sa ngalan sa kauswagan, sa kwarta ug ganansya? Daghan...(b. 27). Labi na ang kaba bayen- an. Si Lucas ra ang mitaho ining pagduyog- ambit sa katawhan. Sukwahi ni sa Mateo nga nagpaka sala gyod sa kataw hang Judio. Buot ipakita ni Lucas nga ang pagsilot ni Jesus na - kapa tandog sa daghang tawo. Ang mga pu - long ni Jesus nagpa hi numdom sa iyang gipa- mulong sa pagkagun-ob sa nasod sa mga Judio (Mc 13 ug 11:26).
197 36 Gibugalbugalan siya sa mga sun- dalo nga miduol aron pagpainom ka - niyag mapait nga bino nga sinagolan og suka. 37 Ug miingon sila: "Kon hari ka sa mga Judio, luwasa ang imong kaugalingon!" 38 Nahisulat sa pinulo - ngang Griyego, Latin, ug Hebreo sa iyang ulohan ang: "Kini ang hari sa mga Judio!" 39 Giinsulto usab siya sa usa sa mga kriminal nga gilansang sa krus: "Dili ba nga ikaw man ang Mesiyas? Luwasa ang imong kaugalingon, unya luwasa usab kami!" 40 Apan gibadlong siya sa laing usa: "Wala ka bay pagta- hod sa Diyos, ikaw nga nag-antos nga sama kaniya? 41 Angayan lamang nga kita silotan niini! Bayad kini sa atong nabuhat! Apan wala siyay nabuhat nga daotan!" 42 Midugang siya pag- ingon: "Jesus, hinumdomi ako kon atua ka na sa imong Gingharian!" 43 Unya mitubag si Jesus: "Sa pagka- tinuod ingnon ko ikaw, karong adlawa mouban ka kanako sa Paraiso." Ang Pagkamatay ni Jesus 44 Sa pagka alas-12 na sa udto ni - ana, mingitngit ang tibuok kayutaan hangtod sa alas tress sa hapon. 45 Na - tabonan ang adlaw ug napikas ang ta - bil sa templo. 46 Unya, misinggit sa usa ka makusog nga tingog si Jesus: "Amahan, sa imong kamot itugyan ko ang akong Espiritu!" Unya human ni - ini, nabugto ang iyang gininhawa. 39. ...mga kriminal... Sa pag ka tinuod, ang "duha ka kriminal" nga gilansang uban ni Jesus mga patri yota nga armadong nakigbisog batok sa Romanong pag harihari sa Pales tina. Buot nilang pukanon ang Roma nong gahom aron pulihag mao rang sistemaha sa mga Ju - diong lubasan ug dili tinudlo sa mga Ro mano. Apan ang Gingharian sa Diyos nga gisangyaw ni Jesus nag dalag mas maluk panong kausa - ban, kay nag langkob ni sa kausa ban sa nasod- nong mga gambalay lakip ang kinatibuk-ang kabag-ohan sa tawo ug katawhan sa katiling- ban. Busa, alang sa kadag koan sa nasod, ang gibuhat ni Jesus mas radikal pa kay sa mga Patriyota busa, mas angay siyang silotan sa kamatayon sa krus. LUCAS 23 47 Sa pagkakita sa kapitan sa nahi- tabo, gibutyag niya ang kamatuoran sa pag-ingon: "Tinuod gayod nga ma - ta rong kining tawhana!" 48 Namauli ang nagpundok nga katawhan nga nag-iyahay pagpamukpok sa ilang dug han sa dihang ilang nakita ang nahitabo. 49 Nagtindog sa layo ang ta - nan niyang kaila, ilabina ang mga ka - babayenhan nga misunod kaniya gi - kan pa sa Galilea. Nasaksihan gayod nila ang tanan. 50 Unya, may usa ka lalaki nga gi - nganlag Jose, konsehal siya sa San - hedrin, ug usa ka tawo nga buotan ug matarong. 51 Wala siya mahiuyon sa hukom ug sa gibuhat sa uban ngadto kang Jesus. Taga Arimatea kini siya, usa ka lungsod sa Juda, nga nagpaa- bot sa Gingharian sa Diyos. 52 Nakig- atubang siya kang Pilato ug iyang gipangayo ang lawas ni Jesus. 53 Busa ilang gihugos ug giputos sa panaptong lino ang patayng lawas ni Jesus. Ug dayon gipahaluna nila kini sa lubnga- nan, usa ka luna nga sinapsap sa bato nga wala pa kalubngi ni bisag kinsa. 54 Adlaw kadto sa Pangandam ug ha pit na mosugod ang Adlaw sa Pa hu - lay. 55 Ang mga babaye nga mikuyog kaniya gikan sa Galilea misunod kang Jose, ug ilang nakita ang lubnganan ug kon giunsa pagpahimutang ang iyang lawas. 56 Unya mipauli sila, ug nangandam og pahumot ug mira. Namahulay ang mga babaye suma- la sa kasugoan sa Adlaw sa Pahulay. ...mouban ka...(b. 43). Unsay Paraiso? Wala tay ikapa dayag unsay kahimtang latas ining kinabuhia. Sa panahon ni Jesus, saga d itandi sa mga Judio ang Dapit sa mga Patay sa lapad kaayong lugar nga gibahinbahin sa dili mata bok nga mga babag. Ang impyerno usa ini: giandam alang sa mga daotan. Ug walay makaiskapo didto. Ang lain mao ang Paraiso, diin ang mga tarong makig-uban sa katigu - langan sa mga balaang kataw han, nag paabot sa adlaw sa pagka ban haw. Kining pa ma hayaga ni Jesus mag hatag og kahu payan sa danga tan nato human sa kata - mayon. Dili ta mawag tang sa hingpit, molatas pa ta sa kamatyon (1 Jn 3:14).
LUCAS 24 Nabanhaw si Jesus (Mc 16:8; Mt 28:1) 1 Sa unang adlaw sa semana, 24 sayo pa kaayo sa buntag, na - ngadto sila sa lubnganan nga dala ang giandam nga pahumot. 2 Sa pagkakita nila nga naligid na ang bato sa lub - nganan, 3 nanulod sila dayon, apan wa la nila makita ang lawas sa Gi no - ong Jesus didto sa sulod. 4 Nasamok sila pag-ayo tungod ni - ini. Unya, sa kalit lamang, may duha ka lalaki nga mipakita kanila. Nagsul- ob kini sila og sidlak kaayo nga sapot. 5 Sa tumang kahadlok miyuko sa yuta ang mga babaye, apan nakigsultianay kanila ang mga lalaki: "Nganong na - ngita man kamo sa buhi diha sa mga patay? 6 Hinumdomi ninyo ang iyang gisulti kaninyo samtang didto pa siya sa Galilea, nga 7kinahanglan gayod nga itugyan ang anak sa tawo ngadto sa kamot sa mga makasasala, unya ilansang siya sa krus ug mabanhaw sa ikatulo ka adlaw." 8 Ug nahinumdo- man nila ang gisulti ni Jesus kanila. 24.1 Ginoong Jesus (b. 3). Ang maong pagta wag ni Jesus dili makita sa ubang bahin sa Ebanghelyo, apan gigamit pag-ayo sa Unang Sim bahan. Gipakita kanato ni Lucas nga ang Nabanhawng Jesus misulod sa bag- ong ka him tang nga lahi kaayo sa wala pa siya mamatay. Angayng timan-an kining mosunod: 1) Wala isaysay sa mga Ebang helyo naunsa pagkabanhaw si Jesus: hitabo ni nga dili ma - kita. 2) Ang naban hawng Jesus nga gisangyaw sa apostoles gibasi sa walay sulod nga lub nganan ug sa mga pagpakita niya (basaha ang ko - mentaryo sa Mt 28:1). 3) Sa wala pa ma sulat ang mga Ebang helyo, ang unang sulat ni Pablo sa taga Corinto, sa tuig 57, naghatag og lista sa mga pagpakita ni Jesus (1 Cor 15:3). 4) Bisag nagkauyon ang upat ka Ebang helyo sa dugokan sa nahitabo, nag ka lahi ang pag - say say sa pagpa kita ni Jesus ug sa dapit diin nahi tabo ni. Wala maghis got si Lucas sa pag - pa kita ni Jesus sa Galilea. Si Mateo morag nag pasabot nga ang labing importanting bahin sa Pagka ban haw nahi tabo sa Galilea, didto pod siya mikayab sa langit. Si Pablo nag his got sa pagpakita ni Jesus kang Maria Magdalena. Ang mas lawom nga pagtuon sa mga teksto nagpatin-aw ining managlahi nga pagsaysay: ang hitabo sa pag pakita sa naban hawng Jesus, talagsaong kasi na tian sa mga tinun-an busa, dili nila ma saysay ang mga detalye, hinuon 198 9 Namalik sila gikan sa lubnganan ug gibalitaan nila ang napulog usa ka mga tinun-an ug ang tanan nilang mga kauban. 10 Si Maria Magdalena, si Juana ug si Maria nga inahan ni Santiago ug uban pang mga kababa- yenhan ang nagtaho niini. 11 Apan ang nakadungog wala motoo sa ilang na - balitaan, inay naghunahuna sila nga bi nuang lamang ang tanan. 12 Bisan pa niini, mibarog si Pedro ug midagan ngadto sa lubnganan. Ug didto miyu- ko siya ug ang panaptong lino na la - mang ang iyang nakita. Dayon, mi pa - uli siya nga nahibulong sa nahitabo. Ang Dalan Padulong sa Emmaus (Mc 16:12) 13 Sa samang adlaw niana, duha sa mga tinun-an ang naglakaw padu- long sa Emmaus, usa ka balangay nga may pito ka milya ang kalay-on gikan sa Jerusalem. 14 Naghisgut - hisgot sila bahin sa mga hitabo. 15 Sa ilang pagkulokabildo ug pagbinay - loayg hunahuna, giduol sila ni Jesus gipahaom nila sa mga dapit ug panahon nga mosibo sa buot nilang itudlo ug sa katuyoan sa ilang ba sahon. 5) Kabahin sa Pagkayab ni Jesus sa langit, wala siya molupad o mosul bong sa kahitas-an. Sa giingon na, tungod sa hilabihang pagtahod sa mga Judio sa Diyos, dili sila makaako pagli- tok sa pulong "Diyos"; ila ning gipu lihan sa "langit." Busa, ang pag ka yab ni Jesus sa langit nag pasabot nga sa Pagkabanhaw, nakaambit siya sa himaya sa Diyos. 13. Ang duha ka tinun-an namauli sa Em - maus, ang ilang dapit. Bug-at ang ilang dug- han ug nahugno ang paglaom tungod sa nahi- tabo. Gitawag sab silag "Magpapanaw sa Emmaus." Ang matag banay ug Kristoha nong Kati - lingban nagpanaw sab paingon sa Emmaus. Mga magpa panaw ta paingon sa kinabuhi, sa Gingharian sa Diyos. Apan kining pa nawa dili hapsay. Usahay tay-ogon ta sa kusog nga mga unos ug dagk ong balod gumikan sa panghi - tabo, sa daghang problema sa sulod ug sa gawas nato. Hinuon dili kalim tan nga bisan sa kalisdanan, kauban nato ang naban hawng Jesus; bisan sa mga higayon nga morag nawad-an ta sa pag laom. Ania siya bisag ang tibuok kalibotan morag midat-og nato. Ato siyang kalig-on, ang mohatag natog kaisog pagpada yon sa unahan bisan pa sa mga kaku - yaw, sa ka ngitngit sa dalan, uban sa pasalig
199 nga mikuyog kanila, 16 apan morag may nakabalda sa ilang mata, mao nga wala siya makaila kanila. 17 "Unsay diay ang inyong gihisgu- tan sa dalan?" Nangutana si Jesus ka - nila. Mihunong sila nga nasubo. 18 Un - ya, mitubag ang gihinganlag Cleopas: "Dumuduong ka ba sa Jerusalem nga ikaw man lang ang wala masayod sa nahitabo niini mga ulahing adlaw?" 19 Nangutana siya: "Mahitungod sa unsang mga butanga diay?" Ug mitu- bag sila: "Mahitungod kang Jesus nga taga Nazaret. Sa mata sa Diyos ug sa mata tibuok nasod, propeta siya nga gamhanan sa pulong ug sa buhat. 20 Apan gihukman siya sa mga pangu- lo namong pari ug mga kadagkoan nga silotan sa kamatayon ug ilansang sa krus. 21 Naglaom kami nga siya ang moluwas sa Israel, apan ikatulo na karon ka adlaw sukad sa pagkahi- tabo niining tanan. 22 Sa pagkatinuod, gipakuratan ka - mi sa mga babaye nga kuyog namo. Sayo silang nangadto sa lubnganan, 23 apan wala nila makit-i ang lawas ni Jesus didto. Unya, nanganhi sila ug na nugilon nga nakakita kuno silag panan-awon sa mga anghel nga mita- ho kanila nga nabanhaw siya. 24 Mi - adto usab didto sa lubnganan ang pi - pila sa among mga kauban ug ilang nga mo a bot ra ta sa padul ngan, aron pag sa - ulog uban niya sa kan-anan sa Emmaus. Si Cleofas: ang bana ni Maria nga inahan ni Jaime ug Jose (basaha sa Jn 19:25 ug Mc 15:40). Si Cleofas ug ang kauban mga magpapa- naw, kay misunod man sila ni Jesus. Nag huna - huna sila nga luwason niya ang Israel. Apan nasak sihan hinuon nila ang kama tayon ni Jesus. Mao pod ni ang pagpakita ni Jesus ug pagtudlo nila nga walay makasulod sa Ging - harian kon dili moagig kamatayon. Wala siya mailhi (b. 16). Ang naban hawng Jesus lahi nag bayhon sa kanhing Jesus nga ilang nailhan. Dili ba kaha, kay naa man siya sa matag isigkatawo nga nangina hanglan? Basa sab sa Juan 20:14 ug sa Marcos 16:5. Buot ipalutaw sa Lucas nga ang wala makai- la ni Jesus, makaila ra niya sa mata sa pag - too. Gikan ni Moises...(b. 27). Ang gipa sabot ini mao ang Daang Kasa botan. Giaw hag sila ni LUCAS 24 nakaplagan ang gisugilon sa mga ba - baye kanamo, apan wala nila siya makit-i didto. 25 Miingon si Jesus: "Pagkabugo ga - yod ninyo! Pagkadugay ninyong mo - tuo sa tanang mensahe sa mga prope- ta! 26 Wala ba diay mahisulat nga si Cristo kinahanglang man mag-antos niining tanan, unya mosulod dayon siya sa iyang himaya?" 27 Ug iyang gi - pasabot kanila ang tanang bu tang sa kasulatan mahitungod kaniya, gikan kang Moises hangtod na sa mga pro- peta. 28 Sa duol na sila sa balangay nga ilang adtoan, buot pa unta ni Jesus nga mopadayon, 29 apan gipugngan nila siya: "Pabilin uban kanamo, kay hapit na ang kagabhion! Dili madugay, mosulop na ang adlaw!" Busa, misu- lod siya ug mipabilin uban kanila. 30 Sa didto na sila sa lamesa, mikuha siyag pan, gipanalanginan niya kini, unya gipikaspikas ug gihatag niya ngadto kanila. 31 Naabli ang ilang mga mata ug na - ilhan nila siya, apan sa daklit, na wala siya. 32 Nag-ingnanay sila sa ma tag usa: "Dili ba nga ang atong kasing - kasing nagdilaab man sa mainitong pag handom sa dihang nakigsulti siya kanato didto sa dalan ug sa dihang nag pahayag siya sa kasulatan?" Jesus pagtadlas gikan sa pagtoo, o paglaom sa Is rael ngadto sa pagtoo sa iya mis mong perso- na uban ang misteryo sa pagka sinalikway niya ug kasakitan. Kining mga tekstoha naghatag og sumbanan unsaon pag-umol og Kristohanong Katiling - ban. Ang unang bahin, gipahisgotan nila ni Jesus ang ilang kasinatian. Unsay inyong gihis- gotan? Ngano? Unsa diay ang nahitabo? Human gituki, pinaagi sa pagsaysay sa pang- hitabo, miadto sila sa Balaang Kasulatan. Ilang gisubay ang mensahe sugod ni Moises ngadto sa mga Propeta. Unsay ikasulti ini sa Biblia? Unsay hagit sa pagtoo pinasikad sa Mensahe nga ilang makutlo? Daghan silag kaam gohan hangtod sa pag pangaon, diin naabli ang ilang mata sa kama tuoran ug nailhan nila si Jesus. Tungod adto, gibati nila ang bag-ong kadasig busa, nanindog dayon sila aron pagbalik sa Jerusalem. Didto, ilang gipa ambit ang talag- saong kasinatian: Ang maa yong balita sa Na - ban hawng Ginoo!
LUCAS 24 33 Dihadiha mitindog sila ug mibalik ngadto sa Jerusalem. Didto nakita nila ang napulog usa ka mga tinun-an ug usab ang ilang mga kauban nga nag- tigum didto. 34 Unya namulong sila ni - ining mga pulonga: "Oo, tinuod gayod nga ang Ginoo nabanhaw! Si Simon nakakita kaniya!" 35 Ug ang duha mi - saysay bahin sa nahitabo sa dalan ug kon giunsa ni Jesus pagpaila sa iyang kaugalingon kanila, sa dihang iyang gipikaspikas ang pan sa ilang taliwala. Nagpakita si Jesus sa Iyang mga Tinun-an (Jn 20:19) 36 Samtang naghisgot sila bahin niini, si Jesus mismo mibarog sa ilang taliwala. (Miingon siya: "Ang kalinaw manaa ninyo!") 37 Sa dakong kalisang ug kahingawa, nagtuo nila nga naka- kita silag multo. 38 Apan miingon siya: "Nganong nasamok man kamo? Nga - nong misantup man sa inyong salabo- tan ang maong mga hunahuna? 39 Tan- awa ninyo ang akong mga kamot ug tiil! Tan-awa ninyo pag-ayo! Ako kini! Ang multo walay unod ug bukog, dili sama kanako. 40 (Samtang namulong siya niini iyang gipakita ang iyang mga kamot ug tiil.) 41 Unya bisan sa ilang dakong kali- pay nga gibati wala pa gihapon sila 36. Sa iyang Pagkabanhaw nabag-o ang kahimtang sa kinabuhi ni Jesus. Uban na siya sa Himaya sa Amahan, apan sa lainlaing higa- yon, buot siyang makig-uban sa iyang mga tinun-an, aron pagpasabot nila nga ang bag-o niyang ka him tang dili ubos rang matang o sama sa multo, apan taas nga matang sa kina- buhi. 44. Gigamit ni Jesus ang pa nagtagbo aron pagpaklaro sa apostoles sa kahu logan sa iyang mubo, apan hamiling misyon. Giluwas ta sa sala, gibag-o ang dagan sa kasaysayan ug gipa- taas ang kahim tang sa katawhan. Hinumdomi...(b. 44). Ang gipahibawo sa mga pro peta bahin sa man lu luwas, nga isalik- way sa katawhan ug mopas-an sa ilang mga sala kinahanglang matuman. Unsang salaa? Dayag na lang nga ang sala sa matag tawo, apan labaw sa tanan, ang sala sa kabangis nga naggam balay sa mga sosyedad hangtod sa atong panahon karon. Tungod sa sala, gilan- sang siya sa krus. 200 makatoo sa ilang nakita. Busa, mi - ingon si Jesus kanila: "May makaon ba kamo?" 42 Unya gihatagan nila siyag usa ka buok nga sinugbang isda. 43Un ya gidawat niya kini ug gikaon sa ilang atubangan. Ang Kataposang mga Tugon 44 Miingon si Jesus kanila: "Hinum - domi ang akong mga pulong samtang nag-uban pa ako kaninyo: Ang tanang nahisulat mahitungod kanako diha sa balaod ni Moises, ug sa mga propeta ug mga Salmo kinahanglan gayod nga matuman." 45 Unya, giablihan niya ang ilang salabotan aron ilang masab- tan ang kasulatan. Mipadayon siya pag-ingon: 46 "Ingon niini ang nahisu- lat: 'kinahanglang mamatay ang Mesi - yas ug sa ikatulo ka adlaw niana ma - banhaw siya gikan sa mga patay. 47 Ug ang pagbasol ug pagpasaylo sa mga sala sa iyang ngalan isangyaw gayod sa tanang kanasoran, sugod sa Jerusalem. 48 Saksi kamo niini karon. 49 Akong ipadala kaninyo ang gisaad sa akong Amahan. Busa, kinahang - lang magpabilin kamo sa siyudad hang tod nga madawat ninyo ang ga - hom nga gikan sa kahitas-an." 50 Ug gidala sila ni Jesus ngadto gawas sa siyudad hangtod sa Betania. Gani kining matanga sa kama tayon ug pagka banhaw dili alang ra ni Jesus, apan sa katawhan pod niya. Sa ingon, ang Israel nga naulipon sa Romanong Im per yo, angayng modawat sa ka ma tayon gikan sa kalibo ta nong mga ambisyon sa gahom, dungog, ug bahan- di...Aron nga maban haw siya isip katawhan sa Diyos nga nakatag sa kana soran, aron mahi- mong mag sasang yaw sa kaluwasan. Apan dili ni mao ang dalan nga gisunod sa Israel. Si Jesus malaomon nga ang Sim bahan mosubay ining dalana. Ang pagbasol...(b. 47). Ang kristo hanong kabag-ohan dili lang ang bisag unsa nga kau - saban sa kinabuhi. Nagpa sabot ni sa kinai lad - man sa atong pagkatawo, aron mahigug ma ta sa uban sama sa paghigug ma kanato sa Diyos. Dinhi magsu god ang pagbag-o. Busa, dili lang ni pagbiya sa mga bisyo: sugal, pama- baye, panga wat, pamakak, ug uban pa. Ang pagbag-o dili makaluwas kon dili maam gohan ang tanang pwer sa, mga babag, mga kos tum - bre, mga ba laod nga naka pabangis ug naka -
201 Unya miisa siya sa iyang mga kamot ug mipanalangin kanila. 51 Samtang nagpanalangin siya kanila, hinayhi- nay usab siyang mibiya kanila, ug unya gi bayaw siya ngadto sa langit. pai respon sabli nato. Naka himo ni nato nga kaabin ining ka himtanga tungod sa kahakog ug labi na sa ka ta lawan. Busa, ang pagsang - yaw sa tanang kanasoran nag pasabot sab og pag tudlo. Nag ki naha ng lan nig daghang katu - igan nga tingalig molabaw pa sa 10 o sa gato- san. ...mga saksi...(b. 48). Ang apos toles opisyal nga mga saksi sa Ebanghelyo ni Jesus. Sila sab ang moila sa lunsay ug matuod nga pagtoo. Pabilin...(b. 49). Dili pa sila magplano sa LUCAS 24 52 Unya, namalik sila sa Jerusalem nga puno sa dakong kalipay. 53 Ug su - kad niadto makanunayon silang nag- ampo didto sa templo, aron paghima- ya sa Diyos. kalihokan sa mis yon. Mas makatabang nga lig- onon una nila ang ilang kati ling ban; palambo- on ang inigso ong panag-uban, sination ang Gi no o sa ilang taliwala, hang tod nga andam na sila, ug mada wat ang gahom gikan sa kahitas-an. Mibiya (b. 51). Kata posan ning pagpakita ni Jesus sa pundok sa iyang mga tinun-an. Kataposan pod ni sa unang ba sa hon ni Lucas. Ang ikaduha, "Ang mga Buhat sa Apos toles", mosunod sa mga Ebang hel yo.
BLANK PAGE 202