M A G I N D U O K K A N J E H O V A Mahitungod kan Jehova nga Dios, an Isaias 40:11 nasiring: "Pariho hin paraataman hin panon iya mamangnoan an iya panon. Pinaagi han iya butkon titirukon niya an nati nga mga karnero, ngan iya ito kukuguson dida ha iya dughan." Kon ginkikita mo an nati nga karnero dida ha dughan han MAGIN DUOK KAN JEHOVA paraataman, ginhihingyap mo ba nga magin sugad ka liwat kaduok ha imo langitnon nga Amay? Kondi paonan-o ka magigin duok kan Jehova? c l s
S A
8 0
9 A
0 S
3
l 2
c
Mahitungod kan Jehova nga Dios, an Isaias 40:11 nasiring: "Pariho hin paraataman hin panon iya mamangnoan an iya panon. Pinaagi han iya butkon titirukon niya an nati nga mga karnero, ngan iya ito kukuguson dida ha iya dughan." Kon ginkikita mo an nati nga karnero dida ha dughan han paraataman, ginhihingyap mo ba nga magin sugad ka liwat kaduok ha imo langitnon nga Amay? Kondi paonan-o ka magigin duok kan Jehova? s A S l c 8 0 9 0 3 2 M A G I N D U O K K A N J E H O V A c l S A MAGIN DUOK KAN JEHOVA
MAGIN DUOK KAN JEHOVA
Mga Piktyur: ˇ Pahina 57: Courtesy of Anglo-Australian Observatory, pho- tograph by David Malin ˇ Pahina 208: U.S. Fish & Wildlife Service, Wash- ington, D.C./Wyman Meinzer ˇ Pahina 291: ˘ J. Heidecker/VIREO Ini nga publikasyon diri baligya. Iginpupublikar ini sugad nga bahin han bug-os-kalibotan nga edukasyon tikang ha Biblia nga ginsusuportaran han boluntaryo nga mga donasyon. Kon karuyag mo maghatag hin donasyon, alayon kitaa an donate.jw.org. Labot la kon lain nga bersyon an gin-unabi, an ginkotar nga mga teksto ha Biblia tikang ha Bag-o nga Kalibotan nga Hubad han Baraan nga Kasuratan. Magin Duok kan Jehova Draw Close to Jehovah Gin-imprinta han Septyembre 2023 Waray-Waray (cl-SA) ˘ 2002, 2014, 2023 WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIA Mga Nagpublikar Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., Wallkill, New York, U.S.A. Made in Japan
Hinigugma nga Magbarasa: Inaabat mo ba nga duok ka ha Dios? Para ha damu nga mga tawo, baga in imposible gud ito. An iba nababa- raka nga hirayo hinduro hiya; an iba naabat nga diri gud hira takos. Kondi, an Biblia mahigugmaon nga nagsa- sagda ha aton: "Magin duok ha Dios, ngan magigin duok hiya ha iyo." (Santiago 4:8) Iya ginpapasarig pa ngani an iya mga magsiringba: "Ako, hi Jehova nga imo Dios, an nakapot ha imo too nga kamot, an nasiring ha imo, 'Ayaw kahadlok. Bubuligan ko ikaw.' " - Isaias 41:13. Paonan-o kita mangangalimbasog ha pagkaada han sugad duok nga relasyon ha Dios? Ha anoman nga pakig- sangkay naton, an bugkos iginbabasar ha pagkilala ha tawo, pagdayaw ngan pagpabili han iya naiiba nga mga kalidad. Salit an mga kalidad ngan mga buhat han Dios, sugad han iginpapahayag ha Biblia, importante nga ba- hin nga kinahanglan pag-adman. An pamalandong ha paagi han pagpakita ni Jehova han tagsa han iya mga kalidad, an pagkita kon paonan-o hingpit nga ipinaki- ta ito ni Jesu-Kristo, ngan an pagsabot kon paonan-o kita liwat mahimo magpatubo hito makakahimo ha aton nga magin duok pa gud ha Dios. Masasabtan naton nga hi Jehova an may katungod ngan hingpit nga Soberano han uniberso. Dugang pa, hiya an Amay nga ginkikina- hanglan naton ngatanan. Tungod kay may gahum, hus- tisya, kinaadman, ngan gugma, diri gud niya ginbaba- yaan an iya matinumanon nga mga anak. Hinaot ini nga libro makabulig ha imo nga magin duok pa gud kan Jehova nga Dios, nga makahimo hin bugkos ha iya nga diri gud mauutod, basi mahimo ka mabuhi ha pagdayaw ha iya ha kadayonan. An mga Nagpublikar
M g a S u l o d Kapitulo 1 "Kitaa! Ini an Aton Dios!" 2 Mahimo Ka Gud ba "Magin Duok ha Dios"? 3 "Baraan, Baraan, Baraan hi Jehova" BAHIN 1 "Urusahon Gud nga Gahum" 4 "Hi Jehova . . . Daku an Gahum" 5 Gahum ha Paglarang - An "Naghimo han Langit Ngan Tuna" 6 Gahum ha Pagbungkag - "Hi Jehova Gamhanan nga Girriro" 7 Gahum ha Pagpanalipod - "An Dios Amo an Aton Arayopan" 8 Gahum ha Pagpahiuli - 'Ginhihimo ni Jehova nga Bag-o an Ngatanan' 9 "An Kristo Amo an Gahum han Dios" 10 "Subara Niyo an Dios" ha Iyo Paggamit han Gahum BAHIN 2 "Hi Jehova Nahigugma han Hustisya" 11 "Ngatanan Niya nga Dalan Hustisya" 12 "An Dios ba Waray Hustisya?" 13 "An Balaud ni Jehova Perpekto" 14 Hi Jehova Naghihikay hin "Lukat Para ha Damu" 7 18 30 43 55 67 79 91 104 116 129 141 153 165
Kapitulo 15 Hi Jesus 'Nag-iestablisar hin Hustisya ha Tuna' 16 'Pagpadapat hin Hustisya' ha Paglakat Kaupod han Dios BAHIN 3 'Maaramon an Kasingkasing' 17 'Pagkahilarom han Kinaadman han Dios!' 18 Kinaadman ha "Pulong han Dios" 19 "Kinaadman han Dios ha Sagrado nga Tinago" 20 'Maaramon an Kasingkasing' - Kondi Mapainubsanon 21 Iginpapahayag ni Jesus an "Kinaadman Tikang ha Dios" 22 Nagios ba ha Imo Kinabuhi "an Kinaadman nga Tikang ha Kahitas-an"? BAHIN 4 "An Dios Gugma" 23 "Una Hiya nga Naghigugma ha Aton" 24 Waray "Makakagbulag ha Aton ha Gugma han Dios" 25 'An Malumo nga Pagpaid han Aton Dios' 26 Usa nga Dios nga "Andam Magpasaylo" 27 "Duro an Iya Pagkamaopay!" 28 "Ikaw Gud La an Maunungon" 29 'Mahibaro ha Gugma han Kristo' 30 'Padayon nga Maglakat ha Gugma' 31 "Magin Duok ha Dios, Ngan Magigin Duok Hiya ha Iyo" 177 189 202 214 226 238 251 263 277 288 300 312 324 336 348 360 372
K A P I T U L O 1 "Kitaa! Ini an Aton Dios!" MAHAHANDURAW mo ba an pakiistorya ha Dios? An paghunahuna hito nakakaaghat hin kahadlok - an Sobera- no han uniberso nakikiistorya ha imo! Nag-aalang ka ha siyahan, kondi binaton ka. Hiya namamati, nabaton, ngan ginpapaabat ka pa ngani niya nga mahimo ka magpakiana hin bisan ano nga karuyag mo igpakiana. Yana, ano an ka- ruyag mo igpakiana? 2 Maiha na ha naglabay, may-ada usa ka tawo nga sugad gud hito an kahimtang. Hiya hi Moises. Kondi, bangin ma- hipausa ka ha ginpili niya nga igpakiana ha Dios. Waray hiya magpakiana mahitungod han iya kalugaringon, han iya tidaraon, o bisan han kahimtang han katawohan. Lu- god, nagpakiana hiya han ngaran han Dios. Bangin mahi- pausa ka hito, kay hi Moises maaram na han personal nga ngaran han Dios. Salit, an iya pakiana, sigurado nga may- ada mas hilarom nga kahulogan. Ha pagkamatuod, ito an pinakaimportante nga pakiana nga mahimo igpakiana ni Moises. An baton nakakaapekto ha aton ngatanan. Maka- kabulig ito ha imo ha pagbuhat han importante nga pitad basi magin duok ha Dios. Paonan-o? Aton kitaon iton ma- katirigamnan nga pag-istorya. 3 Hi Moises 80 anyos na an edad. Upat ka dekada na nga hirayo hiya ha iya katawohan, an mga Israelita, nga mga uripon ha Ehipto. Usa ka adlaw, samtang nagbabantay ha kakarnerohan han iya ugangan, hinkit-an niya an urusa- hon nga butang. Usa nga tunukon nga tanom an nagla- laga, kondi diri ito nauugtang. Padayon ito nga naglalaga, 1, 2. (a) Ano nga mga pakiana an karuyag mo igpakiana ha Dios? (b) Ano an iginpakiana ni Moises ha Dios? 3, 4. Ano nga mga hitabo an nagtugway ha pakiistorya ni Moises ha Dios, ngan ano an sumaryo hito nga pag-istorya?
8 MAGIN DUOK KAN JEHOVA naglalamrag sugad hin parola ha ligid han bukid. Dinaop hi Moises basi usisahon. Sigurado nga nakalasan gud hiya han an tingog nagyakan ha iya tikang ha butnga han kala- yo! Pinaagi han anghel nga tagapagyakan, an Dios ngan hi Moises hiton nga takna nag-istorya hin maiha. Ngan, sugad han bangin hinbabaroan mo, dida hito ginsugo han Dios an nahahadlok nga hi Moises nga bayaan an iya mamura- yawon nga kinabuhi ngan bumalik ha Ehipto basi luwason an mga Israelita tikang ha pagkauripon. - Exodo 3:1-12. 4 Hiton nga takna, makakapakiana unta hi Moises ha Dios hin bisan ano nga pakiana. Kondi, tigamni an ginpili niya nga igpakiana: "Pananglitan kumadto ako ha mga Is- raelita ngan magsiring ha ira, 'An Dios han iyo mga kaa- poy-apoyan nagsugo ha akon nga kumanhi ha iyo,' ngan magsiring hira ha akon, 'Ano an iya ngaran?' Ano an akon igsisiring ha ira?" - Exodo 3:13. 5 Iton nga pakiana nagtututdo ha aton siyahan ha nga- tanan nga an Dios may-ada ngaran. Kinahanglan diri na- ton igbalewaray inin simple nga kamatuoran. Kondi, damu an nagbabalewaray hito. An personal nga ngaran han Dios ginkukuha tikang ha damu nga mga hubad han Bib- lia ngan sinasaliwnan hin mga titulo, sugad han "Ginoo" ngan "Dios." Ini an usa han pinakamakasurubo ngan gira- rauti nga ginbubuhat ha ngaran han relihiyon. Aw, ano ba an siyahan nga ginbubuhat mo kon iginkikita ka hin usa nga tawo? Diri ka ba nagpapakiana han iya ngaran? Pari- ho ito han pagkilala ha Dios. Diri hiya usa nga waray nga- ran, waray pagtagad nga persona, nga diri naton maki- kilala o masasabtan. Bisan kon diri-nakikita, usa hiya nga tinuod nga Persona, ngan may-ada hiya ngaran - Jehova. 5, 6. (a) An pakiana ni Moises nagtututdo ha aton hin ano nga sim- ple, importante nga kamatuoran? (b) Ano an maraot nga ginbubu- hat ha personal nga ngaran han Dios? (c) Kay ano nga importante gud nga iginsusumat han Dios an iya ngaran ha katawohan?
"KITAA! INI AN ATON DIOS!" 6 Dugang pa, kon iginsusumat han Dios an iya personal nga ngaran, makatirigamnan ngan makalilipay an iginpa- pasabot hini. Gin-aaghat kita niya nga kilalahon hiya. Ka- ruyag niya nga himoon naton an gimaopayi nga pagpili ha kinabuhi - an magin duok ha iya. Kondi labaw pa an gin- buhat ni Jehova kay ha pagsumat la han iya ngaran. Gin- tutdoan liwat kita niya mahitungod han Persona nga gin- rirepresentaran hito nga ngaran. An Kahulogan han Ngaran han Dios 7 Ginpili ni Jehova an iya ngaran, nga puno hin kahulo- gan. Basado ha pagsaliksik, may maopay nga hinungdan ha pagsiring nga an "Jehova" nangangahulogan hin "Hiya Nagpapahinabo nga Magin." Waray hiya kapariho ha bug- os nga uniberso kay hiya an naglarang han ngatanan nga butang. Ginpapahinabo liwat niya nga matuman an nga- tanan niya nga katuyoan, ngan iya pa ngani ginpapahina- bo nga an iya diri perpekto nga mga surugoon magin bi- san ano nga iya karuyag. Urusahon gud ito. Kondi may iba pa ba nga iginsusumat ha aton an kahulogan han ngaran han Dios? Matin-aw nga karuyag ni Moises mahibaro hin dugang pa. Ha pagkamatuod, maaram hiya nga hi Jehova an Maglalarang, ngan maaram hiya han ngaran han Dios. Diri bag-o an baraan nga ngaran. Mga siglo na nga ginaga- mit ito han mga tawo. Sigurado, ha pagpakiana han nga- ran han Dios, nagpapakiana hi Moises mahitungod han Persona nga ginrirepresentaran han ngaran. Baga hin nasi- ring hiya: 'Ano an isusumat ko ha imo katawohan nga Isra- el mahitungod ha imo nga magpaparig-on han ira pagtoo ha imo, nga magkukombinse ha ira nga tinuod nga lulu- wason mo hira?' 7. (a) Basado ha pagsaliksik, ano an aton hinsabtan mahitungod ha kahulogan han ngaran han Dios? (b) Ano an tinuod nga karuyag hi- baroan ni Moises han nagpakiana hiya ha Dios han Iya ngaran? 9
10 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 8 Ha pagbaton iginsumat ni Jehova an usa nga makaru- ruyag nga bahin han iya personalidad nga may kalabotan ha kahulogan han iya ngaran. Hiya nagsiring kan Moises: "Ako Magigin Kon Ano an Akon Pilion nga Magin." (Exo- do 3:14) Damu nga mga hubad hini han Biblia an maba- basa: "Ako amo ako." Kondi iginpapakita han maopay gud nga mga hubad nga diri la kay ginpapamatud-an han Dios an iya pag-eksister. Lugod gintututdoan ni Jehova hi Moi- ses - ngan kita ngatanan - nga 'pipilion Niya nga magin' anoman nga ginkikinahanglan basi matuman an Iya mga saad. An hubad ni J. B. Rotherham matin-aw nga naghuhu- bad hini nga bersikulo: "Ako Magigin Sugad han anoman nga karuyag ko." Usa nga eksperto ha Hebreo nga Biblia an nagsasaysay han mga pulong sugad hini: "Anoman an ka- himtang o panginahanglan . . . , an Dios 'magigin' kasulba- ran hito nga panginahanglan." 9 Ano an kahulogan hito ha mga Israelita? Anoman nga ulang an umatubang ha ira, anoman kakuri an ira magin kahimtang, hi Jehova magigin anoman nga ginkikinahang- lan basi luwason hira tikang ha pagkauripon ngan dad-on hira ngadto ha Tuna nga Iginsaad. Sigurado ito nga ngaran nagdasig hin pagsarig ha Dios. Pariho an mahihimo hito para ha aton yana nga panahon. (Salmo 9:10) Kay ano? 10 Ha pag-ilustrar: Maaram an mga ginikanan nga kina- hanglan maabtik ngan mapauyon-uyon hira ha pagmang- no ha ira mga anak. Durante han usa ka adlaw, an usa nga ginikanan mahimo magin usa nga nars, paraluto, magtu- rutdo, paradisiplina, hukom, ngan damu pa. Damu an na- 8, 9. (a) Paonan-o ginbaton ni Jehova an pakiana ni Moises, ngan ano an agsob nga sayop nga paghubad han Iya baton? (b) Ano an ka- hulogan han mga pulong nga "Ako Magigin Kon Ano an Akon Pili- on nga Magin"? 10, 11. Paonan-o kita gin-aaghat han ngaran ni Jehova nga hunahu- naon hiya sugad nga an pinakamaabtik ngan gimaopayi nga Amay? Iilustrar.
"KITAA! INI AN ATON DIOS!" bubug-atan han damu nga buruhaton nga ginlalaoman nga bubuhaton nira. Naoobserbahan nira an bug-os nga pagsarig ha ira han ira mga anak, nga diri gud nagru- ruhaduha nga hi Tatay o hi Nanay makakatambal han sa- mad, makakasulbad han ngatanan nga problema, maka- kaayad han naguba nga uyagan, ngan makakabaton han anoman nga pakiana nga tigda nga ira iginpapakiana. An iba nga mga ginikanan naabat nga diri takos hira ha pagsa- rig han ira mga anak ngan usahay napapakyas tungod han ira mga limitasyon. Nasusubo hira tungod ha pagin malu- ya ha pagtuman han damu hini nga mga buruhaton. 11 Hi Jehova liwat usa ka mahigugmaon nga Amay. Kondi, ha pagsunod ha iya hingpit nga mga suruklan, waray bu- tang nga diri hiya mahimo magin basi mamangnoan an iya tunan-on nga mga anak ha gimaopayi nga paagi nga posible. Salit an iya ngaran, nga Jehova, nag-aaghat ha aton nga hunahunaon hiya sugad nga an gimaopayi nga Amay. (Santiago 1:17) Hinbaroan dayon ni Moises ngan han ngatanan iba nga matinumanon nga mga Israelita nga hi Jehova totoo ha iya ngaran. May kahipausa nga nagki- ta hira han ginpahinabo niya nga hiya mismo magin diri-napipirde nga Kumander ha Militar, Magmarando han ngatanan natural nga mga elemento, diri-matupngan nga Parahatag hin balaud, Hukom, Arkitekto, Parahatag hin pagkaon ngan tubig, Paratipig han panapton ngan sandal- yas - ngan damu pa. 12 Hini nga paagi, iginpakilala han Dios an iya personal nga ngaran, iya iginsumat an makaruruyag nga mga bu- tang mahitungod han Persona nga ginrirepresentaran hito nga ngaran, ngan iya pa ngani iginpakita nga tinuod an iya ginsisiring mahitungod ha iya kalugaringon. Sigurado, karuyag han Dios nga makilala naton hiya. Paonan-o kita 12. Paonan-o an paggios han Paraon kan Jehova naiiba kay ha kan Moises? 11
12 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nabaton? Karuyag ni Moises nga makilala an Dios. Iton daku nga hingyap an nagmolde han kinabuhi ni Moises ngan nagtugway ha iya nga magin duok gud ha iya langit- non nga Amay. (Numeros 12:6-8; Hebreo 11:27) Makasu- rubo, gutiay la han mga kadungandungan ni Moises an may-ada pariho nga hingyap. Han gin-unabi ni Moises an ngaran ni Jehova ha Paraon, iton mapahitas-on nga mag- marando han Ehipto binaton: "Hin-o hi Jehova?" (Exodo 5:2) Diri karuyag han Paraon nga mahibaro hin dugang pa mahitungod kan Jehova. Lugod, nagtatamay nga ginba- lewaray niya an Dios han Israel sugad nga diri-importan- te o waray pulos. Kaylap gud yana iton nga panhunahuna. Ginbubuta hito an mga tawo ha usa han pinakaimportan- te ha ngatanan nga mga kamatuoran - hi Jehova an Sobe- rano nga Ginoo. Jehova nga Soberano nga Ginoo 13 Hi Jehova maabtik gud, mapauyon-uyon gud, salit may katungod hiya ha pagkaada damu nga mga titulo ha Ka- suratan. Diri ini nalabaw ha iya personal nga ngaran; lu- god, nagtututdo ini ha aton hin damu pa mahitungod han ginrirepresentaran han iya ngaran. Pananglitan, tinatawag hiya nga "Jehova nga Soberano nga Ginoo." (2 Samuel 7:22) Iton hitaas nga titulo, nga makikita hin ginatos ka be- ses ha Biblia, nagsusumat ha aton han katungdanan ni Je- hova. Hiya la an may-ada katungod nga magin Magmaran- do ha bug-os nga uniberso. Tagda kon kay ano. 14 Naiiba hi Jehova sugad nga Maglalarang. An Pahayag 4:11 nasiring: "Takos ka, Jehova nga amon Dios, ha pag- karawat han himaya ngan han dungog ngan han gahum, 13, 14. (a) Kay ano nga hi Jehova gintagan hin damu nga mga titu- lo ha Biblia, ngan ano an pipira hito? (Kitaa an kahon ha pahina 16.) (b) Kay ano nga hi Jehova la an kuwalipikado tawagon nga "Sobera- no nga Ginoo"?
"KITAA! INI AN ATON DIOS!" kay ikaw an naglarang han ngatanan nga butang, ngan tu- ngod han imo kaburut-on ineksister hira ngan ginlarang." Inin harangdon nga mga pulong diri maiaaplikar ha iba nga persona. An ngatanan nga butang ha uniberso inek- sister tungod kan Jehova! Waray ruhaduha, hi Jehova ta- kos han dungog, gahum, ngan himaya nga para gud la ha Soberano nga Ginoo ngan Maglalarang han ngatanan nga mga butang. 15 Usa pa nga titulo nga para gud la kan Jehova amo an "Hadi ha kadayonan." (1 Timoteo 1:17; Pahayag 15:3) Ano an kahulogan hito? Makuri ito masabtan han aton li- mitado nga hunahuna, kondi hi Jehova naeksister ha ka- dayonan - ha naglabay ngan ha tidaraon. An Salmo 90:2 nasiring: "Tikang ha waray tinikangan tubtob ha waray ka- taposan, ikaw an Dios." Salit hi Jehova waray gud tinika- ngan; naeksister hiya pirme. Husto nga tinatawag hiya nga "an Kadaan han mga Adlaw" - naeksister hiya ha kadayo- nan antes umeksister an bisan hin-o o bisan ano nga bu- tang ha uniberso! (Daniel 7:9, 13, 22) Hin-o an husto nga makakagruhaduha han iya katungod sugad nga Soberano nga Ginoo? 16 Kondi, ginruruhaduhaan han iba ito nga katungod, su- gad han Paraon. Usa nga bahin han problema amo nga pi- nabibilhan gud han diri-hingpit nga mga tawo an nakiki- ta han ira mga mata. Diri naton makikita an Soberano nga Ginoo. Espiritu nga persona hiya, diri-nakikita han tawha- non nga mga mata. (Juan 4:24) Gawas pa, kon an unod- ngan-dugo nga tawo matindog hin direkta ha presensya ni Jehova nga Dios, makamaratay an magigin resulta. Hi 15. Kay ano nga hi Jehova tinatawag nga "Hadi ha kadayonan"? 16, 17. (a) Kay ano nga diri naton makikita hi Jehova, ngan kay ano nga diri kita sadang mahipausa hito? (b) Ha ano nga paagi nga hi Je- hova mas totoo kay ha bisan ano nga butang nga aton nakikita o na- kakaptan? 13
14 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Jehova mismo nagsiring kan Moises: "Diri mo makikita an akon nawong, kay waray tawo nga makakakita ha akon ngan mabubuhi." - Exodo 33:20; Juan 1:18. 17 Diri kita sadang mahipausa hito. Nakita ni Moises an usa nga bahin la han himaya ni Jehova, pinaagi han ang- hel. Ano an epekto? An nawong ni Moises "nasanag" ha pipira ka panahon katapos hito. Nahadlok an mga Israe- lita bisan ha pagsiplat hin diretso ha nawong ni Moises. (Exodo 33:21-23; 34:5-7, 29, 30) Sigurado, kon sugad, wa- ray tawo nga makakakita ha Soberano nga Ginoo mismo ha bug-os niya nga himaya! Nangangahulogan ba ini nga diri hiya pariho katotoo han bisan ano nga butang nga aton nakikita ngan nakakaptan? Diri, kinakarawat dayon naton an pagkatotoo han damu nga mga butang nga diri naton nakikita - hangin, radio waves, ngan mga hunahuna, pananglitan. Dugang pa, hi Jehova permanente, diri-naa- apektohan han paglabay han panahon, bisan ha diri mai- hap nga binilyon ka tuig! Hito nga paagi, mas totoo hiya kay ha bisan ano nga butang nga aton nakakaptan o naki- kita, kay an pisikal nga mga butang nadadaan ngan nadu- dunot. (Mateo 6:19) Kondi, sadang ba naton hunahunaon hiya sugad la nga waray espisipiko nga porma, waray perso- nalidad nga puwersa o diri masabtan nga Siyahan nga Nag- papahinabo? Aton kitaon. Usa nga Dios nga May-ada Personalidad 18 Bisan kon diri naton nakikita an Dios, may-ada makali- lipay nga mga bersikulo ha Biblia nga naghahatag ha aton hin mga ideya mahitungod han makikita ha langit mis- mo. An siyahan nga kapitulo han Ezekiel usa nga ehem- plo. Hi Ezekiel tinagan hin usa nga bisyon han langitnon 18. Ano nga bisyon an iginhatag kan Ezekiel, ngan ano an ginrirep- resentaran han upat nga nawong han mga "buhi nga linarang" ha hirani ni Jehova?
"KITAA! INI AN ATON DIOS!" nga bahin han organisasyon ni Jehova ha uniberso, nga hinkit-an niya sugad nga daku langitnon nga karomata. Makaruruyag labi na an pagsaysay mahitungod han gam- hanan nga espiritu nga mga linarang ha palibot ni Jeho- va. (Ezekiel 1:4-10) Inin mga "buhi nga linarang" duok nga nakikig-upod kan Jehova, ngan an ira dagway nagsusumat ha aton hin importante nga butang mahitungod han Dios nga ira gin-aalagaran. An kada usa may-ada upat nga na- wong - sugad han baka, leon, agila, ngan tawo. Matin-aw nga nagrirepresentar ini han upat nga kalidad nga amo an pundasyon han makaruruyag nga personalidad ni Jehova. - Pahayag 4:6-8, 10. 19 Ha Biblia, an baka agsob nga nagrirepresentar han ga- hum, ngan angayan gud, tungod kay makusog gud ito nga hayop. An leon, ha luyo nga bahin, agsob nga nagrirep- resentar han hustisya, kay an totoo nga hustisya nagkiki- nahanglan hin kaisog, an bantogan nga kalidad han mga leon. Bantogan an mga agila tungod han ira mao- pay nga pagkita, nakikita bisan an gudtiay nga mga bu- tang nga mga kilometro an kahirayo. Salit an nawong han agila nagrirepresentar han hirayo-an-nakikita nga kinaad- man han Dios. Ngan ano an ginrirepresentaran han na- wong han tawo? Bueno, an tawo, nga ginlarang ha dagway han Dios, naiiba ha iya abilidad ha pagpakita han nangu- nguna nga kalidad han Dios - an gugma. (Genesis 1:26) Ini nga mga bahin han personalidad ni Jehova - gahum, hus- tisya, kinaadman, ngan gugma - agsob gud nga iginpapa- tin-aw ha Kasuratan salit matatawag ito nga nangunguna nga mga kalidad han Dios. 20 Sadang ba kita mabaraka nga bangin nagbag-o an Dios 19. Ano nga kalidad an ginrirepresentaran han (a) nawong han baka? (b) nawong han leon? (c) nawong han agila? (d) nawong han tawo? 20. Sadang ba kita mabaraka nga bangin nagbag-o an personalidad ni Jehova, ngan kay ano nga sugad hito an imo baton? 15
16 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Pipira han mga Titulo ni Jehova Makagarahum-ha-ngatanan. Waray tubtoban an iya gahum, diri-mapugngan. - Pahayag 15:3. Amay. An Surok han ngatanan nga kinabuhi, upod na an kina- buhi nga waray kataposan, sugad-amay an iya gugma ha iya mga surugoon. - Proberbios 27:11; Juan 5:21. Harangdon nga Instruktor. Hiya an maaramon-ha-ngatanan nga Magturutdo, nga sadang laoman naton para han instruk- syon ngan giya. - Isaias 30:20; 48:17. An Bato. Diri-nagbabag-o, hiya an marig-on nga arayopan. - Deuteronomio 32:4. Paraataman. Iya ginigiyahan ngan ginpapanalipdan an iya su- gad-karnero nga mga surugoon ngan naghihikay para han ira espirituwal nga pagkaon. - Salmo 23:1. ha yinukot ka tuig tikang nga iginsaysay hiya ha Biblia? Diri, an personalidad han Dios diri nagbabag-o. Hiya nag- susumat ha aton: "Ako hi Jehova; diri ako nagbabag-o." (Malakias 3:6) Imbes nga tigda nga magbag-o an iya hu- nahuna, pinamamatud-an ni Jehova nga hiya hingpit nga Amay ha paagi han iya pagdumara han tagsa nga sitwas- yon. Ipinapakita niya an mga bahin han iya personalidad nga angayan gud. Ha ngatanan nga kalidad han Dios, an usa nga nangunguna amo an gugma. Nakikita ito ha nga- tanan nga ginbubuhat han Dios. Ipinapakita niya an iya gahum, hustisya, ngan kinaadman ha mahigugmaon nga paagi. Ha pagkamatuod, an Biblia nagsusumat hin makati- rigamnan nga butang mahitungod han Dios ngan hini nga kalidad. Ito nasiring: "An Dios gugma." (1 Juan 4:8) Ti- gamni nga diri ito nasiring nga an Dios may-ada gugma o nga an Dios mahigugmaon. Lugod, nasiring ito nga an Dios gugma. An gugma, an iya nangunguna gud nga kali- dad, nagpapagios ha iya ha ngatanan nga iya ginbubuhat.
"KITAA! INI AN ATON DIOS!" "Kitaa! Ini an Aton Dios!" 21 Nakakita ka na ba hin gutiay nga bata nga igintutudlok an iya amay ngadto ha iya mga sangkay ngan katapos mali- payon nga nasiring, "Iton an akon tatay"? An mga magsi- ringba han Dios may-ada han ngatanan nga hinungdan nga umabat hin pariho mahitungod kan Jehova. An Biblia nag- tatagna han panahon nga an matinumanon nga mga tawo magsisinggit: "Kitaa! Ini an aton Dios!" (Isaias 25:8, 9) Kon nagkakaada ka mas hilarom nga pagsabot ha mga kalidad ni Jehova, labaw nga aabaton mo nga may-ada ka han gimao- payi nga Amay. 22 Ini nga Amay may-ada pagbati, diri malabyaw, o wa- ray pagtagad - bisan pa han igintututdo han panatiko nga mga relihiyonista ngan mga pilosopo. Diri gud kita magigin duok ha usa nga waray pagbati nga Dios, ngan diri sugad hito an paghulagway han Biblia mahitungod han aton la- ngitnon nga Amay. Ha kabaliktaran, tinatawag hiya nga an "malipayon nga Dios." (1 Timoteo 1:11) May-ada hiya mga pagbati nga marig-on ngan mahumok. Ha panahon nga an iya intelihente nga mga linarang nagtalapas han mga giya nga iya igintagana para han ira kaopayan, aton mababasa: "Nasubo an iya kasingkasing." (Genesis 6:6; Salmo 78:41) Kondi kon nagios kita hin maaramon sumala ha iya Pulong, aton 'napapalipay an iya kasingkasing.' - Proberbios 27:11. 23 Karuyag han aton Amay nga magin duok kita ha iya. An iya Pulong nagdadasig ha aton nga 'mangapkap ha pagpa- miling ha iya ngan mahiaagian gud hiya, kay ha pagkama- tuod, diri hiya hirayo ha tagsa ha aton.' (Buhat 17:27) Kon- di, paonan-o magigin posible para han mga tawo nga magin duok ha Soberano nga Ginoo han uniberso? 21. Ano an aabaton naton samtang nasasabtan naton hin mas mao- pay an mga kalidad ni Jehova? 22, 23. Paonan-o iginhuhulagway han Biblia an aton langitnon nga Amay, ngan paonan-o naton hinbabaroan nga karuyag niya nga ma- gin duok kita ha iya? 17
K A P I T U L O 2 Mahimo Ka Gud ba "Magin Duok ha Dios"? ANO an imo aabaton kon an Maglalarang han langit ngan han tuna nagsiring mahitungod ha imo, "Ini an akon sangkay"? Ha damu nga tawo, bangin imposible ito. Aw, paonan-o an usa la nga tawo magigin sangkay ni Jehova nga Dios? Kondi, an Biblia nagpapasarig ha aton nga ma- himo gud kita magin duok ha Dios. 2 Hi Abraham nga nabuhi ha kadaan nga mga panahon usa nga nagpahimulos hiton nga pagkaduok. Gintawag ni Jehova iton nga patriarka nga "akon sangkay." (Isaias 41:8) Oo, gintagad ni Jehova hi Abraham nga iya duok nga sangkay. Hi Abraham gintagan hiton duok nga relasyon tungod kay hiya "tinoo kan Jehova." (Santiago 2:23) Yana, liwat, hi Jehova nagbibiling hin mga higayon basi magin duok nga sangkay adton nag-aalagad ha iya ngan basi 'ig- pahayag an iya gugma' ha ira. (Deuteronomio 10:15) An iya Pulong nagsasagda: "Magin duok ha Dios, ngan magi- gin duok hiya ha iyo." (Santiago 4:8) Hini nga mga pulong makikita naton an usa nga pagdapit ngan usa nga saad. 3 Gindadapit kita ni Jehova nga magin duok ha iya. An- dam ngan disidido hiya ha pagkarawat ha aton sugad nga iya mga sangkay. Ngan, nagsasaad hiya nga kon gumios kita basi magin duok ha iya, bubuhaton niya an pariho. Hiya magigin duok ha aton. Salit hingangada kita ha pres- yoso gud nga kahimtang - "duok nga pakigsangkay kan Je- 1, 2. (a) Ano an bangin imposible ha damu nga tawo, kondi an Bib- lia nagpapasarig ha aton han ano? (b) Hi Abraham gintagan hin ano nga duok nga relasyon, ngan kay ano? 3. Ano nga pagdapit an iginhahatag ha aton ni Jehova, ngan ano nga saad an may kalabotan hito?
MAHIMO KA GUD BA "MAGIN DUOK HA DIOS"? hova."(Salmo 25:14) An "duok nga pakigsangkay" nagpa- pasabot han ideya han kompidensyal nga pakiistorya ha usa ka espesyal nga sangkay. 4 May-ada ka ba duok nga sangkay nga masusumatan mo han imo mga sekreto? Iton nga sangkay usa nga napaid ha imo. Nasarig ka ha iya, kay pinamamatud-an niya nga maunungon hiya. Nagdudugang an imo kalipay kon igin- susumat mo ito ha iya. An iya mapinairon nga pagpamati nagpapagaan han imo mga kasub-anan. Bisan kon baga in waray iba nga nakakasabot ha imo, nasasabtan ka niya. Su- gad man, kon nagigin duok ka ha Dios, nagkakaada ka usa ka espesyal nga Sangkay nga nagpapabili gud ha imo, nag- tatagad gud ha imo, ngan bug-os nga nakakasabot ha imo. (Salmo 103:14; 1 Pedro 5:7) Igintatapod mo ha iya an imo gihilarumi nga mga pagbati, kay maaram ka nga hiya ma- unungon hadton maunungon ha iya. (Salmo 18:25) Kon- di, inin espesyal nga pakigsangkay ha Dios madadangat naton tungod la kay hiya an naghimo hito nga posible. Hi Jehova Naghimo hin Paagi 5 Kon ha aton la kalugaringon, kita sugad nga magpaka- sasala diri gud magigin duok ha Dios. (Salmo 5:4) "Pero iginpapakita ha aton han Dios an iya mismo gugma kay, samtang mga makasasala pa kita, an Kristo namatay para ha aton," nagsurat hi apostol Pablo. (Roma 5:8) Oo, nag- hikay hi Jehova para kan Jesus nga "maghatag han iya ki- nabuhi sugad nga lukat para ha damu." (Mateo 20:28) An aton pagtoo hito nga halad lukat an paagi nga mahimo kita magin duok ha Dios. Tungod kay an Dios an 'una nga naghigugma ha aton,' iya iginbutang an basihanan para ha aton nga makigsangkay ha iya. - 1 Juan 4:19. 4. Paonan-o mo isasaysay an usa ka duok nga sangkay, ngan ha ano nga paagi pinamamatud-an ni Jehova nga sugad hiya hiton nga sang- kay ngada hadton naduok ha iya? 5. Ano an ginbuhat ni Jehova basi mahimo kita magin duok ha iya? 19
20 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 6 Hi Jehova naghimo hin usa pa nga paagi: Iya iginpapa- kilala an iya kalugaringon ha aton. Ha bisan ano nga pa- kigsangkay, an pagkaduok iginbabasar ha totoo nga pagki- lala ha usa nga tawo, pinabibilhan an iya mga kalidad ngan mga paagi. Salit kon hi Jehova usa nga nakatago, diri-makikilala nga Dios, diri gud kita magigin duok ha iya. Kondi, imbes nga itago an iya kalugaringon, karuyag niya nga makilala naton hiya. (Isaias 45:19) Dugang pa, mahimo hibaroan han ngatanan an iya iginsusumat ma- hitungod han iya kalugaringon, bisan hadton bangin tag- don nga minos sumala ha mga suruklan han kalibotan. - Mateo 11:25. 7 Paonan-o iginpapakilala ni Jehova an iya kalugaringon ha aton? An iya mga linarang nagsusumat han pipira nga mga bahin han iya personalidad - an pagkadaku han iya gahum, an pagkahilarom han iya kinaadman, an pagka- hura han iya gugma. (Roma 1:20) Kondi an pagpahayag ni Jehova han iya kalugaringon diri pinaagi la han mga butang nga iya ginlarang. Sugad nga Gihitaasi nga Nagku- komunikar, nagtagana hiya hin sinurat nga kapahayagan han iya kalugaringon ha iya Pulong, an Biblia. Kon Paonan-o Iginpapakilala ni Jehova an Iya Kalugaringon ha Iya Pulong 8 An Biblia mismo usa nga ebidensya han gugma ni Jeho- va ha aton. Ha iya Pulong, iya iginpapakilala an iya kaluga- ringon ha mga paagi nga masasabtan naton - proyba nga diri la kay nahigugma hiya ha aton kondi karuyag niya nga makilala ngan higugmaon naton hiya. An aton naba- basa dida hinin presyoso nga libro nakakahimo ha aton 6, 7. (a) Paonan-o naton hinbabaroan nga hi Jehova diri usa nga nakatago, diri-makikilala nga Dios? (b) Ha ano nga mga paagi igin- papakilala ni Jehova an iya kalugaringon? 8. Kay ano nga masisiring nga an Biblia mismo usa nga ebidensya han gugma ni Jehova ha aton?
An Biblia nabulig ha aton nga magin duok kan Jehova nga magin duok ha iya. (Salmo 1:1-3) Aton paghis- gotan an pipira han maka- lilipay nga mga paagi nga iginpapakilala ni Jehova an iya kalugaringon ha iya Pu- long. 9 An Kasuratan nagsusu- lod hin damu direkta nga mga pahayag nga nagsasay- say han mga kalidad han Dios. Tigamni an pipira nga mga ehemplo. "Hi Jehova nahigugma han hustisya." (Salmo 37:28) An Dios 'daku an gahum.' (Job 37:23) " 'Maunu- ngon ako,' nasiring hi Jehova." (Jeremias 3:12) "Maara- mon an iya kasingkasing." (Job 9:4) Hiya "usa nga Dios nga maloloy-on ngan mapinairon, diri madagmit masi- na ngan hura hin maunungon nga gugma ngan kamatuo- ran." (Exodo 34:6) "Ikaw, O Jehova, maopay ngan andam magpasaylo." (Salmo 86:5) Ngan, sugad han gin-unabi ha siyahan nga kapitulo, usa nga kalidad an nangunguna: "An Dios gugma." (1 Juan 4:8) Samtang namamalandong ka hinin makaruruyag nga mga kalidad, diri ka ba nada- dani hinin diri-matupngan nga Dios? 10 Dugang pa ha pagsumat ha aton han iya mga kalidad, mahigugmaon nga iginbutang ni Jehova ha iya Pulong kon paonan-o ipinakita niya an espisipiko nga mga ehem- plo hini nga mga kalidad ha iya pagtagad ha iba. Matin-aw 9. Ano an pipira nga mga ehemplo han direkta nga mga pahayag ha Biblia nga nagsasaysay han mga kalidad han Dios? 10, 11. (a) Basi mabuligan kita nga makita hin mas matin-aw an iya personalidad, ano an iginbutang ni Jehova ha iya Pulong? (b) Ano nga ehemplo ha Biblia an nabulig ha aton nga mahanduraw an na- gios nga gahum han Dios?
22 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga iginhuhulagway ha aton hunahuna hito nga mga asoy an pagladawan nga nabulig ha aton nga makita hin mas matin-aw an magkalainlain nga mga bahin han iya perso- nalidad. Ito, ha baylo, nabulig ha aton nga magin duok ha iya. Tagda an usa nga ehemplo. 11 Usa ka butang nga mabasa nga an Dios may "urusahon gud nga gahum." (Isaias 40:26) Lain nga butang an pagba- sa kon paonan-o niya ginluwas an Israel ha Dagat nga Pula ngan katapos, sinuportahan an nasud ha kamingawan ha sulod hin 40 ka tuig. Mahahanduraw mo an dagku nga ba- lud han katubigan nga nababahin. Mahahanduraw mo an katawohan - bangin 3,000,000 ngatanan - nga naglalakat ha mamara nga tuna han dagat, an binagtik nga katubi- gan natindog sugad hin madakmol nga mga pader ha pa- luyoluyo. (Exodo 14:21; 15:8) Makikita mo an ebidensya han nagpapanalipod nga pagmangno han Dios ha kami- ngawan. An tubig ginawas tikang ha bato. An pagkaon, nga sugad hin busag nga mga liso, nakita ha tuna. (Exodo 16:31; Numeros 20:11) Diri la iginpapakita dinhi ni Jeho- va nga may-ada hiya gahum kondi nga ginagamit niya ito para ha iya katawohan. Diri ba makapadasig an paghiba- ro nga an aton mga pag-ampo nakakaabot ha gamhanan nga Dios nga "aton arayopan ngan kusog, andam pirme bumulig ha mga panahon han kasakitan"? - Salmo 46:1. 12 Hi Jehova, nga usa nga Espiritu, nagbubuhat hin damu pa ha pagbulig ha aton nga makilala hiya. Sugad nga mga tawo limitado an nakikita han aton mga mata ngan salit diri naton makikita an lugar han mga espiritu. An pagsay- say han Dios han iya kalugaringon ha aton ha espiritu nga mga termino magigin pariho han imo pagsaysay han mga detalye han imo hitsura, sugad han kolor han imo mata o mga tagiptip, ha usa nga natawo nga buta. Lugod, malo- 12. Paonan-o nabulig hi Jehova ha aton basi "makita" hiya ha mga termino nga masasabtan naton?
MAHIMO KA GUD BA "MAGIN DUOK HA DIOS"? loy-on nga binubuligan kita ni Jehova nga "makita" hiya ha mga termino nga aton masasabtan. Usahay, ginagamit niya an simboliko nga mga pulong ngan mga ilustrasyon, iginpapariho an iya kalugaringon ha mga butang nga hin- babaroan naton. Iya iginsasaysay pa ngani an iya kalugari- ngon sugad nga may-ada pagkapariho ha tawhanon nga hitsura. 13 Tigamni an paghulagway kan Jehova ha Isaias 40:11: "Pariho hin paraataman hin panon iya mamangnoan an iya panon. Pinaagi han iya butkon titirukon niya an nati nga mga karnero, ngan iya ito kukuguson dida ha iya dughan." Hi Jehova iginpapariho dinhi ha usa nga para- ataman han mga karnero nga nagkukugos han mga nati nga karnero pinaagi han "iya butkon." Iginpapasabot hini an abilidad han Dios ha pagpanalipod ngan pagsupor- ta ha iya katawohan, bisan ha mga mas magluya. Maka- kaabat kita nga talwas ha iya makusog nga mga butkon, kay kon maunungon kita ha iya, diri gud kita niya babaya- an. (Roma 8:38, 39) An Harangdon nga Paraataman nag- kukugos han mga nati nga karnero "ha iya dughan" - usa nga ekspresyon para ha haluag nga mga pilo han uroigbaw nga panapton, nga dida hito gindadara usahay han para- ataman an natatawo pa la nga karnero. Salit makakasarig kita nga hi Jehova nahigugma ngan maloloy-on nga nag- tatagad ha aton. Natural la nga maruyag kita nga magin duok ha iya. Pananglitan, iginsasaysay han Biblia an mahitungod han na- wong, mga mata, mga talinga, mga buho han irong, baba, mga but- kon, ngan mga tiil han Dios. (Salmo 18:15; 27:8; 44:3; Isaias 60:13; Mateo 4:4; 1 Pedro 3:12) An sugad simboliko nga mga ekspresyon diri sadang sabuton hin literal, sugad la nga diri naton literal nga sasabu- ton an pagtawag kan Jehova sugad nga "an Bato" o "taming." - Deu- teronomio 32:4; Salmo 84:11. 13. Ano nga paghulagway ha hunahuna an iginsasaysay han Isaias 40:11, ngan ano an epekto hito ha imo? 23
24 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 'Karuyag Magsumat an Anak Mahitungod ha Iya' 14 Ha iya Pulong, hi Jehova naghahatag han pinakamatin- aw nga kapahayagan han iya kalugaringon pinaagi han iya hinigugma nga Anak, hi Jesus. Waray usa nga makakapaki- ta han panhunahuna ngan mga pagbati han Dios hin mas duok o makakagsaysay mahitungod ha Iya hin mas matin- aw kay ha ginbuhat ni Jesus. Aw, iton nga suhag nga Anak kaupod na han iya Amay antes larangon an iba nga espiri- tu nga mga linarang ngan an pisikal nga uniberso. (Colosas 1:15) Kilala gud ni Jesus hi Jehova. Salit hiya makakasiring: "Waray bisan hin-o nga nakilala kon hin-o an Anak kondi an Amay la, ngan waray bisan hin-o nga nakilala kon hin-o an Amay kondi an Anak la ngan an bisan hin-o nga karu- yag sumatan han Anak mahitungod ha iya." (Lucas 10:22) Han nakanhi ha tuna sugad nga tawo, iginsumat ni Jesus an iya Amay ha duha importante nga paagi. 15 Siyahan, an mga katutdoan ni Jesus nabulig ha aton nga makilala an iya Amay. Iginsaysay ni Jesus hi Jehova ha mga termino nga nakakabantad han aton kasingkasing. Pananglitan, ha pagsaysay han maloloy-on nga Dios nga nakarawat han pagbalik han mabinasulon nga magpaka- sasala, iginpariho ni Jesus hi Jehova ha usa nga mapinasay- loon nga amay nga nalooy gud ha pakakita ha iya binalik nga anak nga makaragon salit dinalagan hiya ha pagta- po ha iya ngan paghangkop ha iya anak ngan mahigug- maon nga ginharokan hiya. (Lucas 15:11-24) Iginsaysay liwat ni Jesus hi Jehova sugad nga Dios nga 'nagpapahira- ni' han mga tawo nga matadong an kasingkasing tungod kay nahigugma hiya ha ira sugad nga mga indibiduwal. (Juan 6:44) Hinbabaroan pa ngani niya kon an gutiay nga 14. Kay ano nga masisiring nga hi Jehova naghahatag hin pinaka- matin-aw nga kapahayagan han iya kalugaringon pinaagi kan Jesus? 15, 16. Ha ano duha nga paagi iginsumat ni Jesus an iya Amay?
MAHIMO KA GUD BA "MAGIN DUOK HA DIOS"? maya nahuhulog ha tuna. "Ayaw kahadlok," siring ni Je- sus, "mas birilhon kamo kay ha damu nga maya." (Mateo 10:29, 31) Sigurado nga nagigin hirani kita ha sugad mahi- gugmaon nga Dios. 16 Ikaduha, ipinapakita ha aton han susbaranan ni Jesus kon ano hi Jehova. Hingpit gud nga ipinakita ni Jesus an mga kalidad han iya Amay salit hiya makakasiring: "An bisan hin-o nga nakakita ha akon nakakita liwat ha Amay." (Juan 14:9) Salit, kon nababasa naton ha mga Ebanghelyo an ma- hitungod kan Jesus - an mga pagbati nga iya ipi- nakita ngan an paagi han iya pakig-upod ha iba - sugad hin nakikita naton an buhi nga paghulagway han iya Amay. Diri gud maihahatag ha aton ni Jehova an mas matin-aw pa hito nga kapahayagan han iya mga kalidad. Kay ano? 17 Ha pag-ilustrar: Hunahunaa an pagsaysay kon ano an pag- kabuotan. Bangin ihatag mo 17. Iilustrar an ginbubuhat ni Jeho- va ha pagbulig ha aton nga masab- tan kon ano hiya. Iginpapakilala ni Jehova an iya kalugaringon pinaagi han iya mga linarang ngan han iya sinurat nga Pulong 25
26 MAGIN DUOK KAN JEHOVA an kahulogan hito pinaagi han mga pulong. Kondi kon makakatudlok ka hin usa nga aktuwal nga nagbubuhat hin pagkabuotan ngan sumiring, "Usa ito nga susbaranan han pagkabuotan," an pulong nga "pagkabuotan" nagka- kaada dugang nga kahulogan ngan mas masayon masab- tan. Pariho hito an ginbubuhat ni Jehova ha pagbulig ha aton nga masabtan kon ano hiya. Dugang pa ha pagsaysay han iya kalugaringon ha mga pulong, iginhahatag niya ha aton an buhi nga susbaranan han iya Anak. Kan Jesus, na- kikita an mga kalidad han Dios nga nagios. Pinaagi han mga asoy han Ebanghelyo nga nagsasaysay mahitungod kan Jesus, hi Jehova, baga hin nasiring: "Sugad hito ako." Paonan-o iginsasaysay han inspirado nga rekord hi Jesus han nakanhi ha tuna? 18 An upat nangunguna nga mga kalidad han Dios mata- hom nga ipinakita ni Jesus. May-ada hiya gahum ha sakit, gutom, bisan ha kamatayon. Kondi, diri sugad han hakog nga mga tawo nga sayop an paggamit han ira gahum, wa- ray gud niya gamita an iya milagroso nga gahum para ha iya kalugaringon o ha pagdaot ha iba. (Mateo 4:2-4) Hiya nahigugma han hustisya. An iya kasingkasing napuno hin matadong nga kasina han makita an malimbong nga mga magbaraligya nga naglilimbong ha mga tawo. (Mateo 21: 12, 13) Gintratar niya hin patas an pobre ngan an tinalum- pigos, binuligan hira nga 'marepreskohan.' (Mateo 11:4, 5, 28-30) Diri-matupngan an kinaadman ha mga katutdoan ni Jesus, nga "labaw pa kan Solomon." (Mateo 12:42) Kon- di waray gud ighambog ni Jesus an iya kinaadman. An iya mga pulong nakaabot ha mga kasingkasing han ordinaryo nga mga tawo, kay an iya mga katutdoan matin-aw, sim- ple, ngan praktikal. 18. Paonan-o ipinakita ni Jesus an mga kalidad nga gahum, hustis- ya, ngan kinaadman?
MAHIMO KA GUD BA "MAGIN DUOK HA DIOS"? 19 Hi Jesus bantogan gud nga susbaranan han gugma. Ha kabug-osan han iya ministeryo, ipinakita niya an gug- ma ha damu nga mga bahin hito, upod na an empati- ya ngan pagpaid. Nalooy hiya ha pakakita han pag-antos han iba. Iton mapinairon nga pagtagad ha iba pauroutro nga nagpagios ha iya ha pagbuhat. (Mateo 14:14) Bisan kon gintambal niya an masakit ngan ginpakaon an nagu- gutom, ipinakita ni Jesus an pagpaid ha mas importante gud nga paagi. Binuligan niya an iba nga hibaroan, kara- waton, ngan higugmaon an kamatuoran mahitungod han Ginhadian han Dios, nga magdadara hin permanente nga mga bendisyon ha katawohan. (Marcos 6:34; Lucas 4:43) Labaw ha ngatanan, ipinakita ni Jesus an nagsasakripisyo- ha-kalugaringon nga gugma pinaagi han kinaburut-on nga paghatag han iya kinabuhi sugad nga tawo para ha iba. - Juan 15:13. 20 Salit, diri urusahon nga an mga tawo ha ngatanan nga pangidaron ngan gintikangan nadani hini nga tawo nga may-ada maloloy-on ngan hilarom nga mga pagbati. (Mar- cos 10:13-16) Kondi, samtang binabasa ngan pinamama- landong naton an buhi nga susbaranan ni Jesus, hinum- doman naton pirme nga hini nga Anak matin-aw nga nakikita naton an mga kalidad han iya Amay. - Hebreo 1:3. An Bulig ha Pag-aram nga Mabulig ha Aton 21 Pinaagi han matin-aw gud nga pagpakilala han iya ka- lugaringon ha iya Pulong, matin-aw nga iginpapahibaro ni Jehova nga karuyag niya nga magin duok kita ha iya. Kondi, diri kita ginpipirit niya nga magkaada inuyonan 19, 20. (a) Paonan-o bantogan nga susbaranan han gugma hi Jesus? (b) Samtang binabasa ngan pinamamalandong naton an susbaranan ni Jesus, ano an sadang hinumdoman naton pirme? 21, 22. Ano an nahiuupod ha pamiling kan Jehova, ngan ano an iginsasaysay hini nga bulig ha pag-aram nga mabulig ha aton para hini nga tumong? 27
28 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 15:1-5 Ano an ginlalaoman ni Jehova hadton naru- ruyag nga magin mga sangkay niya? Salmo 34:1-18 Hi Jehova hirani kan kanay, ngan makakasarig hira han ano ha iya? Salmo 145:18-21 Ano an angay naton pagbuhaton basi magin duok kita kan Jehova? 2 Corinto 6:14-7:1 Ano nga paggawi an kinahanglanon gud kon karuyag naton matipigan an duok nga relasyon kan Je- hova? nga relasyon ha iya. Aada ha aton an pagbiling kan Jehova 'samtang mahiaagian pa hiya.' (Isaias 55:6) An pamiling kan Jehova nag-uupod han paghibaro han iya mga kalidad ngan mga paagi sugad han iginsusumat ha Biblia. An bu- lig ha pag-aram nga binabasa mo yana gindisenyo ha pag- bulig ha imo para hini nga tumong. 22 Imo maoobserbahan nga ini nga libro ginbahin suma- la ha upat nangunguna nga mga kalidad ni Jehova: ga- hum, hustisya, kinaadman, ngan gugma. An tagsa nga ba- hin nagtitikang pinaagi han kabug-osan nga sumaryo han kalidad. An sunod pipira nga mga kapitulo naghihisgot kon paonan-o ipinapakita ni Jehova iton nga kalidad ha magkalain-lain nga mga bahin hito. An tagsa nga bahin may-ada liwat usa nga kapitulo nga nagsasaysay kon pao- nan-o ipinakita ni Jesus an kalidad, ngan usa pa nga kapi- tulo nga nag-uusisa kon paonan-o naton maipapakita ito ha aton kinabuhi. 23 Tikang hini nga kapitulo, may-ada espesyal nga bahin 23, 24. (a) Isaysay an espesyal nga bahin nga "Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon." (b) Paonan-o an pamalandong nabulig ha aton nga magin duok pa gud ha Dios?
MAHIMO KA GUD BA "MAGIN DUOK HA DIOS"? nga may ulohan "Mga Pakiana nga Angay Pamalandu- ngon." Pananglitan, kitaa an kahon ha pahina 28. An mga teksto ngan mga pakiana diri para ha pagrepaso han ka- pitulo. Lugod, an katuyoan hito amo an pagbulig ha imo nga hunahunaon an iba importante nga mga bahin han tema. Paonan-o mo magagamit hin maopay ini nga ba- hin? Kitaa an tagsa nga teksto nga gin-unabi, ngan basa- ha hin maopay an mga bersikulo. Katapos, tagda an paki- ana nga kaupod han tagsa nga teksto. Hunahunaa an mga baton. Mahimo ka magsaliksik. Pakianhi an imo kalugari- ngon hin dugang nga mga pakiana: 'Ano an iginsusumat ha akon hini nga impormasyon mahitungod kan Jehova? Paonan-o ito nakakaapekto ha akon kinabuhi? Paonan-o ko magagamit ito ha pagbulig ha iba?' 24 An sugad nga pamalandong makakabulig ha aton nga magin duok pa gud kan Jehova. Kay ano? Iginkakaw- ing han Biblia an pamalandong ha kasingkasing. (Salmo 19:14) Kon aton pinamamalandong nga may kinasingka- sing nga apresasyon an aton hinbabaroan mahitungod ha Dios, an impormasyon nahisusulod ha aton simboli- ko nga kasingkasing, diin nakakaapekto ito han aton pan- hunahuna, nagbabantad han aton mga pagbati, ngan ha kataposan nagpapagios ha aton. An aton gugma ha Dios naghihilarom, ngan ito nga gugma, ha baylo, nagpapagios ha aton nga maruyag nga lipayon hiya sugad nga aton hi- nigugma gud nga Sangkay. (1 Juan 5:3) Basi hingada hito nga relasyon, kinahanglan hibaroan naton an mga kalidad ngan mga paagi ni Jehova. Kondi, siyahan, aton paghisgo- tan an usa nga bahin han personalidad han Dios nga nag- hahatag hin marig-on nga hinungdan nga magin duok ha iya - an iya pagkabaraan. 29
K A P I T U L O 3 "Baraan, Baraan, Baraan hi Jehova" HI Isaias nahipausa gud ha kiritaon ha iya atubangan - usa nga bisyon tikang ha Dios. Baga in totoo gud ito! Hi Isa- ias ha urhi nagsurat nga iya 'nakita hi Jehova' ha Iya hita- as nga trono. An hilaba nga bado ni Jehova nakalukop han daku nga templo ha Jerusalem. - Isaias 6:1, 2. 2 Hi Isaias nahipausa liwat ha iya hinbatian - an makusog gud nga pagkanta nga nakabay-og ito ha templo, bisan ha mga pundasyon hito. An pagkanta nagtitikang ha mga se- rapin, mga espiritu nga linarang nga hitaas gud an rang- go. Ha ira makusog urosa nga pagkanta hinbatian an mga pulong han matin-aw nga pagkaharangdon: "Baraan, bara- an, baraan hi Jehova han mga hugpo. An bug-os nga tuna puno han iya himaya." (Isaias 6:3, 4) An pagkanta han pu- long nga "baraan" hin tulo ka beses naghatag hito hin labi nga pagpabug-at, ngan angayan ito, kay hi Jehova baraan ha gihitaasi nga klase. (Pahayag 4:8) An pagkabaraan ni Je- hova ginpapabug-atan ha bug-os nga Biblia. Ginatos nga mga bersikulo an nagkakaw-ing han iya ngaran ha mga pu- long nga "baraan" ngan "pagkabaraan." 3 Matin-aw, kon sugad, usa han importante nga mga bu- tang nga karuyag ni Jehova nga masabtan naton mahitu- ngod ha iya amo nga hiya baraan. Kondi, damu yana an diri naruruyag han ideya mismo. Sayop nga iginkakaw- ing han iba an pagkabaraan ha pagpakamatadong-ha-kalu- 1, 2. Ano nga bisyon an nakarawat ni propeta Isaias, ngan ano an igintututdo hito ha aton mahitungod kan Jehova? 3. Paonan-o an sayop nga mga panhunahuna ha pagkabaraan ni Je- hova nagtutugway ha damu nga bumulag ha Dios imbes nga magin duok ha iya?
"BARAAN, BARAAN, BARAAN HI JEHOVA" garingon o palso nga pagkadiosnon. An mga tawo nga na- ngangalimbasog nga malamposan an negatibo nga pan- hunahuna ha ira kalugaringon bangin maghunahuna han pagkabaraan han Dios nga mas makaharadlok imbes nga makaruruyag. Bangin nahahadlok hira nga diri gud hira takos nga magin duok ngada hinin baraan nga Dios. Sa- lit, damu an nabulag ha Dios tungod han iya pagkabara- an. Makasurubo ito, kay an pagkabaraan han Dios tinuod nga amo an usa ka marig-on nga hinungdan nga magin duok ha iya. Kay ano? Antes naton batunon ito nga pakia- na, aton paghisgotan kon ano an totoo nga pagkabaraan. Ano an Pagkabaraan? 4 An pagkabaraan han Dios diri nangangahulogan nga hiya hambog, mapahitas-on, o matamay ha iba. Ha kaba- liktaran, napupungot hiya hito nga mga kalidad. (Prober- bios 16:5; Santiago 4:6) Salit, ano gud an kahulogan han pulong nga "baraan"? Ha Hebreo nga Biblia, an pulong nagtitikang ha termino nga nangangahulogan nga "bu- lag." Ha pagsingba, an "baraan" naaplikar ha iginbulag ti- kang ha ordinaryo nga paggamit, o gintatagad nga sagra- do. An pagkabaraan marig-on nga nagpapasabot liwat han ideya han kalimpyo ngan kaputli. Paonan-o naaplikar kan Jehova ini nga pulong? Nangangahulogan ba ito nga "bu- lag" hiya tikang ha diri-hingpit nga mga tawo, hirayo gud ha aton? 5 Diri. Sugad nga "an Baraan nga Dios han Israel," ginpa- sarig ni Jehova an iya katawohan nga nag-uukoy hiya ha butnga nira, bisan kon makasasala hira. (Isaias 12:6; Ho- sea 11:9) Salit an iya pagkabaraan diri naghihimo ha iya nga hirayo. Paonan-o, kon sugad, nga "bulag" hiya? Ha 4, 5. (a) Ano an kahulogan han "pagkabaraan," ngan ano an diri kahulogan hito? (b) Ha ano duha nga importante nga paagi nga "bu- lag" hi Jehova? 31
32 MAGIN DUOK KAN JEHOVA duha importante nga paagi. Siyahan, bulag hiya tikang ha ngatanan nga linarang tungod kay hiya la an Gihitaasi. An iya kaputli, an iya kalimpyo, bug-os ngan waray kataposan. (Salmo 40:5; 83:18) Ikaduha, hi Jehova bug-os nga bulag ti- kang ha ngatanan nga pagkamakasasala, ngan naliliaw kita hito. Kay ano? 6 Nag-uukoy kita ha kalibotan diin talagsa la an totoo nga pagkabaraan. An ngatanan mahitungod han sosiedad han tawo nga bulag tikang ha Dios mahugaw ha pipira nga pa- agi, nahugawan han sala ngan pagkadiri-hingpit. Kita nga- tanan kinahanglan mangalimbasog nga malamposan an sala nga aada ha aton. Ngan kita ngatanan namimeligro nga madaog han sala kon diri kita magbantay. (Roma 7:15- 25; 1 Corinto 10:12) Hi Jehova waray ha sugad nga pelig- ro. Tungod kay bug-os nga bulag tikang ha pagkamakasasa- la, diri gud hiya mahuhugawan han gigutiayi nga tigaman han sala. Nagpaparig-on ini han aton pagkilala kan Jeho- va sugad nga hingpit nga Amay, kay nangangahulogan ito nga bug-os hiya nga masasarigan. Diri sugad ha damu nga makasasala tawhanon nga mga amay, hi Jehova diri gud magigin malimbong, maraot an moral, o abusado. Tungod han iya pagkabaraan imposible gud an sugad nga butang. Hi Jehova usahay nagsusumpa pa ngani ha iya pagkabara- an, kay waray iba nga mas masasarigan. (Amos 4:2) Diri ba ito nakakadasig ha aton? 7 Kinaiya gud ni Jehova an pagkabaraan. Ano an ka- hulogan hito? Ha pag-ilustrar: Tagda an mga pulong nga "tawo" ngan "diri-hingpit." Diri mo maisasaysay an tawo nga diri ginhuhunahuna an pagkadiri-hingpit. An pagka- diri-hingpit aada ha aton ngan nakakaimpluwensya ha 6. Kay ano nga naliliaw kita ha bug-os nga pagin bulag ni Jehova ti- kang ha pagkamakasasala? 7. Kay ano nga masisiring nga kinaiya gud ni Jehova an pagkaba- raan?
"BARAAN, BARAAN, BARAAN HI JEHOVA" ngatanan nga aton ginbubuhat. Yana tagda an duha naiiba gud nga mga pulong - "Jehova" ngan "baraan." An pagka- baraan aada kan Jehova. An ngatanan mahitungod ha iya limpyo, putli, ngan matadong. Diri naton makikilala hi Je- hova kon ano gud hiya kon diri masabtan inin hilarom nga pulong - "baraan." "An Pagkabaraan kan Jehova" 8 Tungod kay hi Jehova nagrirepresentar han kalidad han pagkabaraan, husto nga masisiring nga hiya an surok han ngatanan nga pagkabaraan. Diri hakugnon nga gin-aang- kon niya inin presyoso nga kalidad; iginhahatag niya ito ha iba, ngan hura nga iginhahatag niya. Aw, han nakiistorya an Dios kan Moises pinaagi han usa nga anghel ha naglala- ga nga tanom, bisan an tuna ha palibot nagin baraan sugad nga resulta hito may kalabotan kan Jehova! - Exodo 3:5. 9 Mahimo ba magin baraan an diri-hingpit nga mga tawo pinaagi han bulig ni Jehova? Oo, ha relatibo nga paagi. An Dios naghatag ha iya katawohan nga Israel han paglaom nga magin "baraan nga nasud." (Exodo 19:6) Iya ginbendis- yonan ito nga nasud hin usa nga sistema han pagsingba nga baraan, limpyo, putli. Salit an pagkabaraan amo an tema pirme han Mosaiko nga Balaud. Ha pagkamatuod, an hita- as nga saserdote nagsul-ot hin bulawan nga plaka ha atu- bangan han iya turban, nga nakikita ito han ngatanan nga nagraranggat ha kalamrag. Igin-ukit dida hito an mga pu- long: "An Pagkabaraan kan Jehova." (Exodo 28:36) Salit an hitaas nga suruklan han kalimpyo ngan kaputli amo an pa- ngirilal-an han ira pagsingba ngan, tinuod, amo an ira paa- gi han kinabuhi. Hi Jehova nagsiring ha ira: "Magin baraan kamo, kay ako, hi Jehova nga iyo Dios, baraan." (Levitico 19:2) Tubtob nga an mga Israelita nagkikinabuhi sumala ha 8, 9. Ano an nagpapakita nga hi Jehova nabulig ha diri-hingpit nga mga tawo nga magin baraan ha relatibo nga paagi? 33
34 MAGIN DUOK KAN JEHOVA sagdon han Dios ha paagi nga mahihimo han diri-hingpit nga mga tawo, baraan hira ha relatibo nga paagi. 10 Ini nga pagpabug-at ha pagkabaraan amo an matin-aw nga kabaliktaran han pagsingba han mga nasud nga naka- palibot ha Israel. Adton pagano nga mga nasud nagsing- ba ha mga dios nga buwa ngan palso an pag-eksister, mga dios nga iginhulagway sugad nga madarahog, hakog, ngan malaw-ay. Diri baraan hira ha ngatanan nga bahin. An pag- singba ha sugad nga mga dios nakahimo ha katawohan nga diri baraan. Salit, hi Jehova nagpahamangno ha iya mga surugoon nga magpabilin nga bulag tikang ha paga- no nga mga magsiringba ngan ha ira mahugaw relihiyoso nga mga buhat. - Levitico 18:24-28; 1 Hadi 11:1, 2. 11 Bisan ha gimaopayi nga mga kahimtang, an pinili ni Je- hova nga nasud han kadaan nga Israel makakapakita hin gutiay la han pagkabaraan han langitnon nga bahin han organisasyon han Dios. An minilyon nga mga espiritu nga linarang nga maunungon nga nag-aalagad ha Dios tinata- wag nga iya "baraan nga mga yinukot-yukot." (Deuterono- mio 33:2; Judas 14) Hingpit nga ipinapakita nira an ma- lamrag, putli nga katahom han pagkabaraan han Dios. Ngan hinumdumi an mga serapin nga hinkit-an ni Isaias ha iya bisyon. An kahulogan han ira kanta nagpapasabot nga inin gamhanan nga mga espiritu nga linarang may- ada importante nga bahin ha pagpasamwak han pagkaba- raan ni Jehova ha bug-os nga uniberso. Kondi, usa nga es- piritu nga linarang an labaw hini ngatanan - an bugtong nga Anak han Dios. Hi Jesus amo an gihitaasi nga repre- sentasyon han pagkabaraan ni Jehova. Husto nga kinikila- la hiya sugad nga "an Baraan han Dios." - Juan 6:68, 69. 10. Mahitungod han pagkabaraan, ano an pagkaiba han kadaan nga Israel ngan han nakapalibot nga mga nasud? 11. Paonan-o an pagkabaraan han langitnon nga bahin han orga- nisasyon ni Jehova nakikita (a) ha mga anghel? (b) ha mga serapin? (c) kan Jesus?
"BARAAN, BARAAN, BARAAN HI JEHOVA" Baraan nga Ngaran, Baraan nga Espiritu 12 Kumusta man an ngaran han Dios? Sugad han nakita naton ha Kapitulo 1, iton nga ngaran diri kay titulo la o pa- ngirilal-an. Nagrirepresentar ito kan Jehova nga Dios, upod na an ngatanan han iya mga kalidad. Salit, an Biblia nag- susumat ha aton nga an iya 'ngaran baraan.' (Isaias 57:15) Ha Mosaiko nga Balaud kamatayon an sirot ha pagpasipara ha ngaran han Dios. (Levitico 24:16) Ngan tigamni an siya- han nga gin-unabi ni Jesus ha pag-ampo: "Amay namon ha langit, baraanon unta an imo ngaran." (Mateo 6:9) An pag- baraan ha usa nga butang nangangahulogan hin pagbulag hito sugad nga sagrado ngan pagpasidungog hito, pagpahi- taas hito sugad nga baraan. Kondi kay ano nga an butang nga putli na sugad han ngaran han Dios kinahanglan pag- baraanon? 13 An baraan nga ngaran han Dios gintamay ngan gin- papasiparahan pinaagi han mga buwa ngan pakaraot. Ha Eden, hi Satanas nagbuwa mahitungod kan Jehova ngan nagpasabot nga Hiya diri-matadong nga Soberano. (Gene- sis 3:1-5) Tikang hadto, ginsiguro ni Satanas - an magma- rando hinin diri baraan nga kalibotan - nga magdamu an mga buwa mahitungod han Dios. (Juan 8:44; 12:31; Paha- yag 12:9) Iginhuhulagway han mga relihiyon an Dios su- gad nga diri-makatadunganon, waray pagbati, o mabangis. Gin-aangkon nira nga nasuporta hiya ha ira uhaw-ha-dugo nga mga girra. An dungog para han urusahon nga mga linarang han Dios agsob nga iginhahatag ha diri-masab- tan nga higayon, o ebolusyon. Oo, an ngaran han Dios ginpapasiparahan hin maraot gud. Kinahanglan pagbara- anon ito; kinahanglan ibalik an katungod hito ha hi- maya. Ginhihingyap naton an panahon nga bug-os na nga 12, 13. (a) Kay ano nga an ngaran han Dios angayan nga iginsasay- say sugad nga baraan? (b) Kay ano nga kinahanglan bug-os nga lim- pyohan an ngaran han Dios tikang ha mga akusasyon? 35
36 MAGIN DUOK KAN JEHOVA limpyohan ni Jehova an iya ngaran tikang ha mga akusas- yon ha iya. Bubuhaton niya ito pinaagi han Ginhadian nga ginmamandoan han iya Anak. Nalilipay kita nga makigba- hin hiton daku nga katuyoan. 14 May-ada usa pa nga duok nga iginkakaw-ing kan Jeho- va nga haros tinatawag pirme nga baraan - an iya espiri- tu, o aktibo nga pwersa. (Genesis 1:2) Ginagamit ni Jeho- va inin gikusugi nga pwersa ha pagtuman han iya mga katuyoan. An ngatanan nga ginbubuhat han Dios, ginbu- buhat niya ha baraan, putli, ngan limpyo nga paagi, salit an iya aktibo nga pwersa angayan nga tinatawag nga bara- an nga espiritu, o espiritu han pagkabaraan. (Lucas 11:13; Roma 1:4) An pagpasipara ha baraan nga espiritu, nga nag- uupod han tinuyo nga pagkontra ha mga katuyoan ni Je- hova, amo an diri mapapasaylo nga sala. - Marcos 3:29. Kon Kay Ano nga Nadadani Kita han Pagkabaraan ni Jehova 15 Diri makuri masabtan, kon sugad, kon kay ano nga iginkakaw-ing han Biblia an pagkabaraan han Dios ngan an diosnon nga kahadlok han tawo. Pananglitan, ha Salmo 99:3 mababasa: "Magdayaw hira han imo harangdon nga ngaran, kay urusahon gud ito ngan baraan." Ini nga kahad- lok resulta han hilarom nga pagpasidungog ngan gihitaasi nga pagtahod. Angayan an pag-abat hito nga paagi, tungod kay an pagkabaraan han Dios labaw gud ha aton. Nagra- ranggat ito ha kalimpyo, mahimayaon. Kondi, diri kita sa- dang magpahirayo hito. Ha kabaliktaran, an husto nga pagtagad ha pagkabaraan han Dios makakahimo ha aton nga magin mas duok ha iya. Kay ano? 14. Kay ano nga an espiritu han Dios tinatawag nga baraan, ngan kay ano nga peligroso an pagpasipara ha baraan nga espiritu? 15. Kay ano nga an pagkaada diosnon nga kahadlok angayan nga paggios ha pagkabaraan ni Jehova, ngan ano an nahiuupod ha sugad nga kahadlok?
"BARAAN, BARAAN, BARAAN HI JEHOVA" 16 Ha usa ka bahin, iginkakaw-ing han Biblia an pag- kabaraan ha katahom. Ha Isaias 63:15, iginsasaysay an la- ngit sugad nga 'hitaas nga urukyan han Dios nga baraan ngan mahimayaon [o, "matahom," footnote].' An hima- ya ngan katahom nakakadani ha aton. Pananglitan, kitaa an piktyur ha pahina 39. Diri ka ba nadadani hiton nga kahimtang? Ano an nakakahimo hito nga makaruruyag? Kitaa an katahom han matin-aw gud nga tubig. Bisan an hangin sigurado nga limpyo, kay asul an langit ngan an kalamrag baga in nagraranggat. Yana, kon bag-uhon iton nga kahimtang - an sapa tinambakan hin basura, an mga puno han kahoy ngan mga bato minarkahan hin mahu- gaw, an hangin mabaho tungod han madakmol nga itom nga aso - diri na gud kita madadani ngada hito; magpapa- hirayo kita. Iginkakaw-ing naton an katahom, o himaya, ha kalimpyo, kaputli, ngan kalamrag. Inin pariho nga mga pulong mahimo gamiton ha pagsaysay han pagkabaraan ni Jehova. Diri urusahon nga an pagsaysay mahitungod kan Jehova ha bisyon nakakadani ha aton! Masilaw tungod han kalamrag, nagraranggat sugad han presyoso nga mga bato, nag-iinggat sugad han kalayo o han pinakaputli ngan pinakamaranggat presyoso nga mga metal - sugad hito an himaya, o katahom, han aton baraan nga Dios. - Ezekiel 1: 25-28; Pahayag 4:2, 3. 17 Kondi, sadang ba kita umabat nga ubos kon itanding ha pagkabaraan han Dios? An baton, syempre, oo. Aw, ubos kita kan Jehova - ngan matin-aw ito nga pagpahayag tu- ngod kay ubos gud kita kan Jehova. An paghibaro ba hito sadang magpahirayo ha aton tikang ha iya? Tagda an gios 16. (a) Paonan-o an pagkabaraan nakakaw-ing ha himaya, o kata- hom? Paghatag hin ehemplo. (b) Paonan-o an pagsaysay ha bisyon mahitungod kan Jehova nagpapabug-at han kalimpyo, kaputli, ngan kalamrag? 17, 18. (a) Paonan-o naapektohan hi Isaias ha tinikangan han iya bisyon? (b) Paonan-o ginamit ni Jehova an usa nga serapin ha pagli- aw kan Isaias, ngan ano an kahulogan han ginbuhat han serapin? 37
38 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ni Isaias ha pakabati han pagpasamwak han mga serapin han pagkabaraan ni Jehova. "Katapos nagsiring ako: 'Kairo ko! Sugad ako hin patay, kay usa ako nga tawo nga mahu- gaw an mga im-im, ngan naukoy ako kaupod hin katawo- han nga mahugaw an mga im-im; kay an akon mga mata nakakita ha Hadi, hi Jehova han mga hugpo mismo!' " (Isaias 6:5) Oo, an waray kataposan nga pagkabaraan ni Jehova nagpahinumdom kan Isaias nga makasasala ngan diri-hingpit gud hiya. Ha tinikangan, nanluya iton matinu- manon nga lalaki. Kondi waray hiya bayai ni Jehova hiton nga kahimtang. 18 Usa nga serapin an nagliaw dayon ha propeta. Pao- nan-o? An gamhanan nga espiritu linupad ngadto ha hala- ran, nagkuha hin baga tikang hito, ngan iginduot an baga ha mga im-im ni Isaias. Bangin mas masakit ito imbes nga makaliaw. Kondi, hinumdumi nga usa ini nga bisyon, puno hin simboliko nga kahulogan. Hi Isaias, usa nga matinuma- non nga Judio, maaram gud nga an mga halad iginhahalad kada adlaw ha halaran han templo ha pagtubos han mga sala. Ngan an serapin mahigugmaon nga nagpahinumdom ha propeta nga bisan kon hiya tinuod nga diri-hingpit, "mahugaw an mga im-im," mahimo pa gihapon hiya mag- kaada limpyo nga relasyon ha Dios. Disidido hi Jehova nga tagdon an diri-hingpit, makasasala nga tawo sugad nga ba- raan - bisan ha relatibo nga paagi. - Isaias 6:6, 7. 19 Totoo liwat ito yana. An ngatanan hadton iginhalad ha Angayan an ekspresyon nga "mahugaw an mga im-im," tungod kay an mga im-im agsob nga ginagamit ha Biblia ha simboliko nga paagi ha pagrepresentar hin pulong o yinaknan. Ha ngatanan diri- hingpit nga mga tawo, an hitaas nga porsyento han mga sala nagtiti- kang ha paagi han aton paggamit han aton abilidad ha pagyakan. - Proberbios 10:19; Santiago 3:2, 6. 19. Paonan-o nga posible kita magin baraan ha relatibo nga paagi, bisan kon kita diri-hingpit?
Sugad la han katahom nga nakakadani ha aton, sugad man an pagkabaraan
40 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Levitico 19:1-18 Basi magin baraan an aton paggawi, ano an pi- pira nga mga prinsipyo nga kinahanglan iaplikar naton? Deuteronomio 23:9-14 Paonan-o an personal nga kalimpyo may kalabotan ha pagkabaraan? Paonan-o sadang makaapek- to ini ha aton pamado ngan pag-ayos ngan ha aton balay? Roma 6:12-23; 12:1-3 Samtang nangangalimbasog kita nga magin baraan, paonan-o naton tatagdon an sala ngan an mga impluwensya hini nga kalibotan? Hebreo 12:12-17 Paonan-o naton igpapadayon an pagkaputli, o pagkabaraan? halaran ha Jerusalem mga padagaw la han usa nga duro- daku - an usa nga hingpit nga halad, nga iginhalad ni Jesu- Kristo han 33 C.E. (Hebreo 9:11-14) Kon tinuod nga nag- babasol kita ha aton mga sala, gintatadong an aton sayop nga buhat, ngan nagbubuhat hin pagtoo hiton nga halad, papasayloon kita. (1 Juan 2:2) Kita liwat mahimo magpa- himulos hin limpyo nga relasyon ha Dios. Salit, hi apostol Pedro nagpapahinumdom ha aton: "Nahisurat na: 'Kina- hanglan magin baraan kamo; kay ako baraan.' " (1 Ped- ro 1:16) Tigamni nga hi Jehova diri nasiring nga kita ki- nahanglan magin baraan sugad han iya pagin baraan. Diri gud hiya naglalaom han imposible tikang ha aton. (Salmo 103:13, 14) Lugod, hi Jehova nagsusumat ha aton nga ma- gin baraan tungod kay hiya baraan. "Sugad nga hinigug- ma nga mga anak," nangangalimbasog kita ha pagsubad ha iya ha gimaopayi nga mahihimo naton sugad nga diri- hingpit nga mga tawo. (Efeso 5:1) Salit an pakadangat ha pagkabaraan usa nga nagpapadayon nga proseso. Samtang nagtutubo kita ha espirituwal, nangangalimbasog kita nga "magin mas baraan" kada adlaw. - 2 Corinto 7:1.
"BARAAN, BARAAN, BARAAN HI JEHOVA" 20 Hi Jehova nahigugma ha matadong ngan putli. Napu- pungot hiya ha sala. (Habakuk 1:13) Kondi diri hiya na- pupungot ha aton. Tubtob nga gintatagad naton an sala sugad han iya pagtagad - napupungot ha maraot, nahigug- ma ha maopay - ngan nangangalimbasog ha pagsunod ha hingpit nga susbaranan ni Kristo Jesus, ginpapasaylo ni Je- hova an aton mga sala. (Amos 5:15; 1 Pedro 2:21) Kon na- sasabtan naton nga mahimo kita magin limpyo ha panip- latan han aton baraan nga Dios, hilarom an mga epekto hito. Hinumdumi, an pagkabaraan ni Jehova ha siyahan nagpahinumdom kan Isaias han iya kahugaw. Hiya nag- singgit: "Kairo ko!" Kondi han masabtan niya nga an iya mga sala gintubos na, nabag-o an iya panlantaw. Han nag- hangyo hi Jehova hin boluntaryo ha pagbuhat han toka, hi Isaias binaton dayon, bisan kon diri ngani hiya maaram kon ano an mahiuupod hito. Hiya nagsinggit: "Aadi ako! Sugoa ako!" - Isaias 6:5-8. 21 Ginlarang kita ha dagway han baraan nga Dios, ngan gintagan hin mga kalidad ha moral ngan abilidad ha pag- sabot han espirituwal nga mga butang mahitungod ha Dios. (Genesis 1:26) May posibilidad nga magin baraan kita ngatanan. Samtang nagpapadayon kita ha pagpatubo han pagkabaraan, nalilipay hi Jehova ha pagbulig. Sam- tang ginbubuhat ito, magigin mas duok kita ha aton ba- raan nga Dios. Dugang pa, samtang gintatagad naton an mga kalidad ni Jehova ha masunod nga mga kapitulo, ma- kikita naton nga may-ada damu gamhanan nga mga hi- nungdan nga magin duok ha iya! 20. (a) Kay ano nga importante nga masabtan nga mahimo kita ma- gin limpyo ha paniplatan han aton baraan nga Dios? (b) Paonan-o naapektohan hi Isaias han hinbaroan niya nga an iya mga sala natu- bos na? 21. Ano an aton basihanan ha pagsarig nga mahimo naton mapatu- bo an kalidad han pagkabaraan? 41
B A H I N 1 "URUSAHON GUD NGA GAHUM" Hini nga bahin aton uusisahon an mga asoy han Biblia nga nagpapamatuod han gahum ni Jehova ha paglarang, ha pagbungkag, ha pagpa- nalipod, ngan ha pagpahiuli. An pakasabot kon paonan-o ginagamit ni Jehova nga Dios, nga may "urusahon gud nga gahum," an iya "hura nga dinamiko nga kusog" magpupuno han aton mga kasingkasing hin kaisog ngan paglaom. - Isaias 40:26.
K A P I T U L O 4 "Hi Jehova . . . Daku an Gahum" NAKITA ni Elias an urusahon nga mga butang hadto. Na- kita niya an mga uwak nga nagdadara ha iya hin pagka- on duha ka beses ha usa ka adlaw samtang nagtatago hiya. Nakita niya an duha nga surudlan nga nagsusuplay hin ha- rina ngan lana ha kabug-osan han maiha nga gutom ngan diri gud nauubosan. Nakita pa ngani niya an kalayo nga na- huhulog tikang ha langit sugad nga baton ha iya pag-ampo. (1 Hadi, kapitulo 17, 18) Kondi, hi Elias waray pa gud ma- kakita hin bisan ano nga pariho kaurusahon han masu- nod. 2 Samtang naduko hiya hirani ha entrada han usa nga lu- ngib ha Bukid han Horeb, nakita niya an sunod-sunod nga makatarag-ob nga mga hitabo. Siyahan nagkaada hangin. Naghahagubuhob ito, nakakabungol an aringasa, kay ma- kusog hinduro ito salit nabuka an kabukiran ngan narumok an mga bato. Sunod nagkaada linog, nga nagpagawas hin makusog nga mga pwersa nga napugngan ha uroigbaw nga bahin han tuna. Katapos, inabot an kalayo. Samtang madag- mit nga naglarab ito ha bug-os nga lugar, posible nga ina- bat ni Elias an alipuros han nakakasunog nga kapaso hito. - 1 Hadi 19:8-12. 3 Ini ngatanan nga magkalainlain nga mga hitabo nga hin- kit-an ni Elias magkapariho ha usa nga butang - ipinakita hito an daku nga gahum ni Jehova nga Dios. Syempre, diri 1, 2. Ano nga urusahon nga mga butang an nakita ni Elias ha iya ki- nabuhi, kondi ano nga makatarag-ob nga mga hitabo an nakita niya tikang ha lungib ha Bukid han Horeb? 3. Nakita ni Elias an ebidensya han ano nga kalidad han Dios, ngan diin naton makikita an ebidensya hini nga kalidad?
44 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kinahanglan nga makita naton an usa nga milagro basi ma- sabtan nga an Dios may-ada hini nga kalidad. Masayon gud makita ito. An Biblia nagsusumat ha aton nga an mga li- narang nagpapamatuod han "waray kataposan nga gahum ngan pagka-Dios" ni Jehova. (Roma 1:20) Hunahunaa la an nakakabuta nga kasilaw han mga kidlat ngan an maku- sog nga mga dalugdog, an makaruruyag pagkit-on nga naa- was nga mga tubig han daku nga umpas, an urusahon nga kahaluag han bitoonon nga langit! Diri mo ba nakikita an gahum han Dios ha sugad nga mga linarang? Kondi, guti- ay la nga mga tawo ha kalibotan yana an totoo nga nagta- tagad han gahum han Dios. Mas gutiay pa ngani an nagta- tagad hito hin husto. Kondi, an pakasabot hini nga kalidad han Dios naghahatag ha aton hin damu nga mga hinung- dan nga magin mas duok kan Jehova. Hini nga bahin, titika- ngan naton an detalyado nga pag-aram ha diri-matupngan nga gahum ni Jehova. An Usa nga Importante nga Kalidad ni Jehova 4 Hi Jehova waray-kapariho ha gahum. An Jeremias 10:6 nasiring: "Waray bisan usa nga pariho ha imo, O Jehova. Ha- rangdon ka, ngan harangdon ngan gamhanan an imo nga- ran." Tigamni nga an ngaran ni Jehova harangdon ngan gamhanan. Hinumdumi, ini nga ngaran matin-aw nga na- ngangahulogan nga "Hiya Nagpapahinabo nga Magin." Ano an nakakahimo kan Jehova nga himoon an ngatanan nga butang nga iya karuyag ngan pahinaboon an iya ka- lugaringon nga magin anoman nga karuyag niya? An usa amo an gahum. Oo, an abilidad ni Jehova ha pagbuhat, ha 4, 5. (a) Paonan-o iginhulagway an ngaran ni Jehova? (b) Kay ano nga angayan nga ginpili ni Jehova an todo nga baka sugad nga sim- bolo han iya gahum? "Kitaa! hi Jehova nalabay"
46 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pagtuman han iya kaburut-on, waray tubtoban. An sugad nga gahum usa han iya importante nga mga kalidad. 5 Tungod kay diri gud naton masasabtan an bug-os nga ka- daku han iya gahum, ginagamit ni Jehova an mga ilustras- yon ha pagbulig ha aton. Sugad han hinbabaroan naton, gi- nagamit niya an todo nga baka sugad nga simbolo han iya gahum. (Ezekiel 1:4-10) Angayan ito nga pagpili, kay bisan an maanad nga baka usa ka daku ngan makusog nga lina- rang. An mga tawo ha Palestina ha mga panahon han Bib- lia talagsa la, kon may-ada man, igkaaway hin bisan ano nga mas makusog. Kondi maaram hira han mas makaharadlok nga klase hin todo nga baka - an ihalas nga baka, o aurochs, nga napoo na tikang hadto. (Job 39:9-12) An Romano nga magmarando nga hi Julio Cesar nagkomento hadto nga ini nga mga todo nga baka gurogutiay la ha mga elepante. "Magkusog gud hira," nagsurat hiya, "ngan maglaksi gud hira." Handurawa an pagin gutiay ngan maluya nga aabaton mo ha pagtindog sapit hito nga hayop! 6 Ha pariho nga paagi, an tawo maluya ngan waray-gahum kon itanding ha Dios nga may gahum, hi Jehova. Ha iya, bi- san an gamhanan nga mga nasud sugad la hin gutiay nga tapotapo ha timbangan. (Isaias 40:15) Diri pariho ha bisan ano nga linarang, waray tubtoban an gahum ni Jehova, kay hiya la an tinatawag nga "Makagarahum-ha-ngatanan." (Pahayag 15:3) Hi Jehova may-ada "hura nga dinamiko nga kusog ngan . . . urusahon gud nga gahum." (Isaias 40:26) Hiya an hura, diri nauubosan nga Surok han gahum. Diri hiya nadepende ha gawas nga surok han enerhiya, kay "an kusog kanan Dios." (Salmo 62:11) Kondi, pinaagi han ano ginagamit ni Jehova an iya gahum? An Griego nga pulong nga iginhubad nga "Makagarahum- ha-ngatanan" literal nga nangangahulogan hin "Magmarando ha Ngatanan; Usa nga May-ada han Ngatanan nga Gahum." 6. Kay ano nga hi Jehova la an tinatawag nga "Makagarahum-ha-nga- tanan"?
"HI JEHOVA . . . DAKU AN GAHUM" Kon Paonan-o Ginagamit ni Jehova an Iya Gahum 7 An baraan nga espiritu naagos tikang kan Jehova ha wa- ray tubtoban nga suplay. Ito an gahum han Dios nga nagios. Ha pagkamatuod, ha Genesis 1:2, tinatawag ito ha Biblia su- gad nga "aktibo nga pwersa" han Dios. An orihinal nga Heb- reo ngan Griego nga mga pulong nga iginhuhubad nga "es- piritu," ha iba nga mga konteksto, mahimo ighubad nga "hangin," "gininhawa," ngan "alipuros nga hangin." Su- mala ha mga awtor han mga diksyonaryo, an mga pulong ha orihinal nga yinaknan nagpapasabot hin diri-nakikita nga pwersa nga nagios. Pariho han hangin, an espiritu han Dios diri nakikita han aton mga mata, kondi totoo ngan na- sasabtan an mga epekto hito. 8 An baraan nga espiritu han Dios maabtik gud ha ngata- nan nga paagi. Ginagamit ito ni Jehova ha pagtuman han anoman nga katuyoan nga nahuhunahuna niya. Angayan kon sugad, ha Biblia, an espiritu han Dios simboliko nga ti- natawag nga iya "tudlo," iya "gamhanan nga kamot," o iya "nakaunat nga butkon." (Lucas 11:20; Deuteronomio 5:15; Salmo 8:3) Sugad la han usa ka tawo nga bangin gamiton niya an iya kamot ha damu nga buruhaton ha magkalain- lain nga sukol han kusog o kaabtik, ha sugad man nga paa- gi ginagamit han Dios an iya espiritu ha pagtuman han bi- san ano nga katuyoan - sugad han paglarang han gigutiayi nga atomo o pagbahin han Dagat nga Pula o pagpahinabo ha siyahan-siglo nga mga Kristiano nga magyakan hin mag- kalainlain nga mga yinaknan. 9 Ginagamit liwat ni Jehova an gahum pinaagi han iya aw- toridad sugad nga Soberano ha Uniberso. Mahahanduraw 7. Ano an baraan nga espiritu ni Jehova, ngan ano an iginpapasabot han orihinal nga mga pulong nga ginamit ha Biblia? 8. Ha Biblia, simboliko nga tinatawag nga ano an espiritu han Dios, ngan kay ano nga angayan ini nga mga pagtanding? 9. Mationan-o kadaku an kan Jehova gahum ha pagmando? 47
48 MAGIN DUOK KAN JEHOVA mo ba an minilyon nga intelihente, maabtik nga mga sakop nga disidido ha pagsunod ha imo mga sugo? Hi Jehova may- ada hiton nga gahum ha pagmando. May-ada hiya mga su- rugoon nga mga tawo, ha Kasuratan agsob nga iginpapari- ho ha hugpo. (Salmo 68:11; 110:3) Kondi, an tawo maluya nga linarang kon itanding ha anghel. Aw, han an Asiryano nga kasundalohan inatake ha katawohan han Dios, ginpatay han usa nga anghel an 185,000 nga kasundalohan ha usa ka gab-i! (2 Hadi 19:35) An mga anghel han Dios "gamhanan hinduro." - Salmo 103:19, 20. 10 Pira kadamu an mga anghel? Hi propeta Daniel nagka- ada bisyon han langit diin nakita niya an sobra 100 mil- yon nga mga espiritu nga linarang ha atubangan han trono ni Jehova, kondi waray pag-unabi nga nakita niya an ngata- nan nga mga anghel. (Daniel 7:10) Salit bangin ginatos ka milyon an mga anghel. Tungod hini tinatawag an Dios su- gad nga Jehova han mga hugpo. Iginsasaysay hini nga titu- lo an iya gamhanan nga katungdanan sugad nga Kumander han daku, organisado nga grupo han gamhanan nga mga anghel. Labaw hini ngatanan nga mga espiritu nga linarang, iginbutang niya an usa nga nangunguna, an iya hinigugma nga Anak, "an suhag han ngatanan nga linarang." (Colosas 1:15) Sugad nga arkanghel - nga punoan han ngatanan nga mga anghel, mga serapin, ngan mga kerubin - hi Jesus an pi- nakagamhanan ha ngatanan nga mga linarang ni Jehova. 11 Hi Jehova may-ada usa pa nga paagi han paggamit han gahum. An Hebreo 4:12 nasiring: "An pulong han Dios buhi ngan gamhanan." Natitigamnan mo ba an urusahon gud nga gahum han pulong han Dios, o an inspirado-han- 10. (a) Kay ano nga an Makagarahum-ha-ngatanan tinatawag nga Jehova han mga hugpo? (b) Hin-o an pinakagamhanan ha ngatanan han mga linarang ni Jehova? 11, 12. (a) Ha ano nga mga paagi may gahum an pulong han Dios? (b) Paonan-o pinamatud-an ni Jesus an kadaku han gahum ni Je- hova?
"HI JEHOVA . . . DAKU AN GAHUM" espiritu nga mensahe, nga gintipigan yana ha Biblia? Ma- kakadasig ito ha aton, makakaparig-on han aton pagtoo, ngan makakabulig ha aton ha paghimo hin bug-os nga mga pagbag-o ha aton kalugaringon. Hi apostol Pablo nagpaha- mangno ha mga igkasi-tumuroo kontra han mga tawo nga may-ada imoral hinduro nga mga estilo han kinabuhi. Ka- tapos, hiya nagdugang: "Sugad hito an iba ha iyo hadto." (1 Corinto 6:9-11) Oo, "an pulong han Dios" ginios ha ira ngan binulig ha ira nga magbag-o. 12 Daku hinduro an gahum ni Jehova ngan epektibo gud an iya paagi han paggamit hito salit waray makakapugong ha iya ha paggamit han iya gahum. Hi Jesus nagsiring: "Ha Dios an ngatanan nga butang posible." (Mateo 19:26) Ha ano nga mga katuyoan ginagamit ni Jehova an iya gahum? Gahum nga Giniyahan han Katuyoan 13 An espiritu ni Jehova usa ka butang nga labaw pa gud ha bisan ano nga pisikal nga pwersa; ngan hi Jehova diri kay diri-personal nga pwersa, nga usa la nga surok han gahum. Hiya an personal nga Dios nga bug-os nga kontrolado an iya kalugaringon nga gahum. Kondi, ano an nagpapagios ha iya nga gamiton ito? 14 Sugad han aton makikita, ginagamit han Dios an gahum ha paglarang, ha pagbungkag, ha pagpanalipod, ha pagpa- hiuli - ha laktod, ha pagbuhat han anoman nga nauyon ha iya hingpit nga mga katuyoan. (Isaias 46:10) Ha pipira nga mga hitabo, ginagamit ni Jehova an iya gahum ha pagpa- hayag han importante nga mga bahin han iya personalidad ngan mga suruklan. Labaw ha ngatanan, ginagamit niya an iya gahum ha pagtuman han iya kaburut-on - ha pagbaraan han iya sagrado nga ngaran pinaagi han Mesianiko nga Gin- hadian, nga iginpapakita nga an iya paagi han pagmando 13, 14. (a) Kay ano nga makakasiring kita nga hi Jehova diri kay diri-personal nga surok han gahum? (b) Ha ano nga mga paagi gina- gamit ni Jehova an iya gahum? 49
50 MAGIN DUOK KAN JEHOVA amo an pinakamaopay. Waray gud makakapugong hito nga katuyoan. 15 Ginagamit liwat ni Jehova an iya gahum basi magpahi- mulos kita sugad nga mga indibiduwal. Tigamni an ginsisi- ring han 2 Cronicas 16:9: "An mga mata ni Jehova nagkikita ngadto-nganhi ha bug-os nga tuna basi ipakita an iya ku- sog para hadton bug-os an kasingkasing ngadto ha iya." An eksperyensya ni Elias, nga gin-unabi ha tinikangan, usa nga ehemplo hini. Kay ano nga iginhatag ni Jehova ha iya iton makatarag-ob nga pagpakita han iya gahum? Bueno, an ma- raot nga hi Rayna Jezebel nagsumpa nga ipapatay hi Elias. An propeta dinalagan, pinalagiw para han iya kinabuhi. Inabat hiya nga nag-uusahan, nahahadlok, ngan nanluluya - sugad hin nakawang an ngatanan nga iya mga pangalimbasog. Basi liawon an naguguol nga tawo, matin-aw nga ginpahinum- dom ni Jehova hi Elias han gahum han Dios. Ipinakita han hangin, han linog, ngan han kalayo nga an pinakagamha- nan nga Persona ha uniberso kaupod didto ni Elias. Ano an iya kahahadlokan kan Jezebel, samtang dapig ha iya an ma- kagarahum-ha-ngatanan nga Dios? - 1 Hadi 19:1-12. 16 Bisan kon diri panahon niya yana ha pagbuhat hin mga milagro, hi Jehova diri nagbabag-o tikang pa han panahon ni Elias. (1 Corinto 13:8) Disidido pa gihapon hiya yana ha paggamit han iya gahum para hadton nahigugma ha iya. To- too, nag-uukoy hiya ha hitaas nga lugar han mga espiritu, kondi diri hiya hirayo ha aton. Waray tubtoban an iya ga- An Biblia nasiring nga "hi Jehova waray dida ha hangin . . . , linog . . . , kalayo." Diri sugad ha mga magsiringba ha susmatanon nga mga dios han kinaiya, an mga surugoon ni Jehova diri nagbibiling ha iya ha sulod han mga pwersa han kinaiya. Daku hinduro hiya salit diri mahimo isulod ha bisan ano nga iya linarang. - 1 Hadi 8:27. 15. Ginagamit ni Jehova an iya gahum para ha ano nga katuyoan may kalabotan han iya mga surugoon, ngan paonan-o ipinakita ini ha kahimtang ni Elias? 16. Kay ano nga maliliaw kita ha paghunahuna han daku nga gahum ni Jehova?
"HI JEHOVA . . . DAKU AN GAHUM" hum, salit diri makakaulang an distansya. Lugod, "hi Jeho- va hirani ha ngatanan nga natawag ha iya." (Salmo 145:18) Han gintawag ni propeta Daniel hi Jehova para han bulig, usa nga anghel an inabot antes pa ngani matapos an iya pag- ampo! (Daniel 9:20-23) Waray bisan ano nga makakapu- gong kan Jehova ha pagbulig ngan pagparig-on hadton iya hinigugma. - Salmo 118:6. An Gahum ba han Dios Nakakahimo ha Iya nga Diri Nadadaop? 17 Sadang ba kita mahadlok ha Dios tungod han iya ga- hum? Kinahanglan oo ngan diri an aton baton. Oo, tungod kay ini nga kalidad naghahatag ha aton hin igo nga hinung- dan para han may pagtahod nga kahadlok, an hilarom nga kahadlok ngan pagtahod nga ginhisgotan naton hin halipot ha nahiuna nga kapitulo. An sugad nga kahadlok, siring ha aton han Biblia, amo "an tinikangan han kinaadman." (Sal- mo 111:10) Kondi, nabaton liwat kita hin diri, tungod kay an gahum han Dios diri naghahatag ha aton hin hinungdan nga umabat hin maraot nga kahadlok o maglikay ha pagda- op ha iya. 18 "An gahum nagtutugway ha karaotan; an gahum nga diri-ginkukontrol bug-os nga nakakadaot." Ito an iginsurat han Ingles nga historyador nga hi Lord Acton han 1887. An iya mga pulong agsob nga gin-uutro, bangin tungod kay na- kikita han damu hinduro nga mga tawo nga totoo gud ito. An diri-hingpit nga mga tawo agsob nga nag-aabuso han gahum, sugad han ginpapamatud-an pirme han kasay- sayan. (Eclesiastes 4:1; 8:9) Tungod hini, damu an diri nata- pod ha mga gamhanan ngan nabulag ha ira. Yana, hi Jehova 17. Ha ano nga paagi nga an gahum ni Jehova nagdadasig ha aton hin kahadlok, kondi ano nga klase hin kahadlok an diri gindadasig hito? 18. (a) Kay ano nga damu an diri natapod ha gamhanan nga mga tawo? (b) Paonan-o naton hinbabaroan nga hi Jehova diri madadaot han iya gahum? 51
52 MAGIN DUOK KAN JEHOVA may-ada bug-os nga gahum. Nakakadaot ba ito ha iya ha anoman nga paagi? Diri gud! Sugad han aton hinbabaroan, hiya baraan, diri gud madadaot. Hi Jehova diri pariho han diri-hingpit nga kalalakin-an ngan kababayin-an nga gam- hanan hinin maraot nga kalibotan. Diri gud niya inaabuso an iya gahum, ngan diri gud niya ito aabusuhon. 19 Hinumdumi, an gahum diri amo la an kalidad ni Jeho- va. Pag-aadman pa naton an iya hustisya, an iya kinaadman, ngan an iya gugma. Kondi diri naton sadang hunahunaon nga an mga kalidad ni Jehova ipinapakita ha istrikto, waray pagbati nga paagi, sugad hin ipinakita la niya an usa nga ka- lidad ha usa nga panahon. Ha kabaliktaran, hibabaroan na- ton ha masunod nga mga kapitulo nga ipinapakita pirme ni Jehova an iya gahum uyon ha iya hustisya, ha iya kinaad- man, ngan ha iya gugma. Hunahunaa an usa pa nga kalidad han Dios, usa nga talagsa la makita ha kalibotanon nga mga magmarando - an pagpugong ha kalugaringon. 20 Handurawa nga iginkita ka hin usa ka tawo nga daku hinduro ngan gamhanan salit nahahadlok ka ha iya. Kon- di, inabot an panahon nga naobserbaran mo nga hiya baga in buotan. Andam hiya pirme ngan disidido nga gami- ton an iya gahum ha pagbulig ngan pagpanalipod ha mga tawo, labi na ha waray mahihimo ngan maluya. Diri gud niya inaabuso an iya kusog. Nakikita mo nga ginpapakaraot hiya nga waray husto nga hinungdan, kondi an iya dispo- sisyon marig-on kondi kalmado, may dignidad, maloloy-on pa ngani. Naghuhunahuna ka kon maipapakita mo an pa- riho nga pagkabuotan ngan pagpugong, labi na kon sugad ka hito kakusog! Samtang nakikilala mo iton nga tawo, diri ka ba magtitikang magin duok ha iya? May-ada kita labaw pa gud nga hinungdan nga magin duok ha makagarahum- 19, 20. (a) Uyon ha ano nga iba nga mga kalidad ipinapakita pirme ni Jehova an iya gahum, ngan kay ano nga nagpapasarig ini? (b) Pa- onan-o mo maiilustrar an kan Jehova pagpugong ha kalugaringon, ngan kay ano nga makaruruyag ito ha imo?
"HI JEHOVA . . . DAKU AN GAHUM" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 2 Cronicas 16:7-13 Paonan-o ipinapakita han ehemplo ni Hadi Asa nga peligroso gud an diri pagsarig ha gahum ni Je- hova? Salmo 89:6-18 Ano an epekto han gahum ni Jehova ha iya mga magsiringba? Isaias 40:10-31 Paonan-o iginsasaysay dinhi an gahum ni Je- hova, mationan-o kadaku ito, ngan sugad nga indibiduwal pa- onan-o kita makakapahimulos hito? Pahayag 11:16-18 Ano an iginsasaad ni Jehova nga bubuha- ton niya pinaagi han iya gahum ha tidaraon, ngan kay ano nga nagpapasarig ito ha totoo nga mga Kristiano? ha-ngatanan nga hi Jehova. Tagda an mga pulong nga amo an basihanan han ulohan hini nga kapitulo: "Hi Jehova diri madagmit masina ngan daku an gahum." (Nahum 1:3) Hi Jehova diri madagmit ha paggamit han iya gahum kontra han katawohan, diri bisan ha magraot. Hiya maaghop ngan maloloy-on. Ginpapamatud-an niya nga hiya "diri madag- mit masina" bisan pa han damu nga mga hinungdan nga masina. - Salmo 78:37-41. 21 Tagda an kan Jehova pagpugong ha kalugaringon tikang ha naiiba nga anggulo. Kon waray tubtoban an imo gahum, naghuhunahuna ka ba nga, usahay, bangin masulay ka nga piriton an mga tawo nga buhaton an imo karuyag? Hi Jeho- va, ha bug-os niya nga gahum, diri nagpipirit ha mga tawo nga mag-alagad ha iya. Bisan kon an pag-alagad ha Dios amo la an paagi ha pagkaada hin kinabuhi nga waray ka- taposan, diri kita ginpipirit ni Jehova ha sugad nga pag-ala- gad. Lugod, maloloy-on nga gintatagan niya an tagsa nga 21. Kay ano nga diri ginpipirit ni Jehova an mga tawo ha pagbuhat han iya kaburut-on, ngan ano an igintututdo hini ha aton mahitu- ngod ha iya? 53
54 MAGIN DUOK KAN JEHOVA indibiduwal hin kagawasan ha pagpili. Nagpapahamangno hiya han mga resulta han diri-maaramon nga mga desisyon ngan nagsusumat han mga balos han maopay nga mga de- sisyon. Kondi gintutugotan niya nga kita mismo an mag- desisyon. (Deuteronomio 30:19, 20) Hi Jehova diri gud in- teresado ha pag-alagad nga ginbubuhat tungod kay ginpirit o tungod ha maraot nga kahadlok ha iya makatarag-ob nga gahum. Ginbibiling niya adton kinaburut-on nga mag-aala- gad ha iya, tungod ha gugma. - 2 Corinto 9:7. 22 Kitaon naton an ultimo nga hinungdan kon kay ano nga diri kita kinahanglan mahadlok ha Makagarahum-ha-ngata- nan nga Dios. An gamhanan nga mga tawo agsob nga na- hahadlok ha paghatag hin gahum ha iba. Kondi, hi Jehova, nalilipay ha paghatag hin gahum ha iya maunungon nga mga magsiringba. Naghahatag hiya hin daku nga awtoridad ha iba, sugad ha iya Anak. (Mateo 28:18) Hi Jehova nagha- hatag liwat hin gahum ha iya mga surugoon ha iba nga paa- gi. An Biblia nagsasaysay: "Ikaw, O Jehova, harangdon ngan gamhanan ngan maanyag ngan dungganon ngan mahima- yaon, kay ikaw an tag-iya han ngatanan nga butang ha la- ngit ngan ha tuna. . . . Aada ha imo kamot an gahum ngan pagkagamhanan, ngan an imo kamot nakakahimo ha bisan hin-o nga magin bantogan ngan naghahatag hin kusog ha ngatanan." - 1 Cronicas 29:11, 12. 23 Oo, malilipay hi Jehova ha paghatag ha imo hin kusog. Naghahatag pa ngani hiya hin "diri ordinaryo nga gahum" ha ira nga naruruyag mag-alagad ha iya. (2 Corinto 4:7) Diri ka ba nadadasig nga magin duok ngada hinin dinamiko nga Dios, nga nagamit han iya gahum ha maloloy-on ngan ma- tadong nga mga paagi? Ha masunod nga kapitulo, isisentro naton an paghisgot ha kon paonan-o ginagamit ni Jehova an iya gahum ha paglarang. 22, 23. (a) Ano an nagpapakita nga nalilipay hi Jehova ha pagha- tag hin gahum ha iba? (b) Ano an paghihisgotan naton ha masunod nga kapitulo?
K A P I T U L O 5 Gahum ha Paglarang - An "Naghimo han Langit Ngan Tuna" TININDOG ka na ba hirani ha kalayo ha matugnaw nga gab-i? Bangin igin-unat mo an imo mga kamot ha husto nga distansya tikang ha mga laga basi abaton an kapaso. Kon dumuok ka hinduro, an kapaso diri na maiilob. Kon umatras ka hin hirayo hinduro, aabaton mo an matugnaw nga hangin ha kagab-ihon ngan mangungurog ka. 2 May-ada "kalayo" nga nahatag hin kapaso ha aton panit ha adlaw. Iton nga "kalayo" naglalaga nga mga 150 ka mil- yon kilometro an kahirayo! Daku gud an gahum han ad- law kay aabaton mo an kapaso hito tikang ha sugad nga kahirayo! Kondi, an tuna naglilibot hiton urusahon termo- nuklear nga hudno ha husto la nga distansya. Kon hira- ni hinduro, an tubig han tuna magigin alisngaw; kon hira- yo hinduro, mabagtik ito. Hain man hito nga pagkasobra makakahimo han aton planeta nga waray-kinabuhi. Gawas pa ha pagin importante ha kinabuhi ha tuna, limpyo ngan epektibo liwat an kalamrag han adlaw, sugad man mata- hom. - Eclesiastes 11:7. 3 Kondi, ginbabalewaray han kadam-an nga mga tawo an adlaw, bisan kon an ira kinabuhi nadepende hito. Salit, Basi masabtan ito nga kahirayo, hunahunaa ini: Kon magmane- ho ka hin sarakyan hito nga distansya - bisan ha kalaksi nga 160 ki- lometro kada oras, 24 oras ha usa ka adlaw - magbibiyahe ka hin sob- ra usa ka gatos ka tuig! 1, 2. Paonan-o ipinapakita han adlaw an gahum ni Jehova ha pag- larang? 3. An adlaw nagpapamatuod han ano nga importante nga kamatu- oran?
56 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Hi Jehova "an naghimo han kalamrag ngan han adlaw" diri nira hinsasabtan an igintututdo ha aton han adlaw. An Biblia nasiring mahitungod kan Jehova: "Ikaw an naghimo han kalamrag ngan han adlaw." (Salmo 74:16) Oo, an ad- law nagpapasidungog kan Jehova, an "naghimo han langit ngan tuna." (Salmo 19:1; 146:6) Usa la ito han diri-maihap nga mga linarang ha langit nga nagtututdo ha aton mahi- tungod han daku hinduro nga gahum ni Jehova ha pagla- rang. Aton usisahon hin mas maopay an pipira hini ngan katapos, ibalhin an aton atensyon ha tuna ngan ha kinabu- hi nga nagtutubo dida hito. "Hangad Kamo ha Langit Ngan Pagkita" 4 Sugad han bangin hinbabaroan mo, an aton adlaw usa nga bitoon. Mas daku ito kitaon kay ha mga bitoon nga na- kikita naton ha gab-i tungod kay, kon itanding ha ira, mas hirani ito. Mationan-o kagamhanan ito? Ha pinakabutnga hito, an adlaw mga 15,000,000 grado Celsius. Kon maka- 4, 5. Mationan-o kagamhanan ngan kadaku an adlaw, kondi mati- onan-o kadaku ito kon itanding ha iba nga mga bitoon?
AN NAGLARANG HAN LANGIT NGAN TUNA kakuha ka hin sugad kaguti han ulo han alpiler nga bahin han butnga han adlaw ngan ibutang ito dinhi ha tuna, diri ka makakatindog nga diri madadaot ha 140 kilometro nga kahirayo hiton gutiay nga gintitikangan han kapaso! Kada segundo, an adlaw nagpapagawas hin enerhiya nga katug- bang han pagbuto han damu ka gatos ka milyon nga bom- ba nuklear. 5 Daku hinduro an adlaw salit sobra 1,300,000 nga plane- ta nga sugad kadaku han aton tuna an mahusto ha sulod hito. An adlaw ba daku hinduro nga bitoon? Diri, tinatawag ito han mga astronomo nga madulaw nga gutiay nga bito- on. Hi apostol Pablo nagsurat nga "iba an himaya han usa nga bitoon ha lain nga bitoon." (1 Corinto 15:41) Diri gud hiya maaram nga totoo gud iton inspirado nga mga pulong. May-ada usa nga bitoon nga daku hinduro nga kon ibutang "Ini ngatanan iya gintatawag ha ngaran" 57
58 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ito ha hinmumutangan han adlaw, an aton tuna mahisusu- lod hito. An usa pa nga daku hinduro nga bitoon, kon ibu- tang ha hinmumutangan han adlaw makakaabot ngadto ha Saturn - bisan kon ito nga planeta hirayo gud tikang ha tuna salit inabot hin upat ka tuig an pagbiyahe han sarak- yan ha kawanangan ngadto, nagbibiyahe hin sobra 40 ka beses nga mas malaksi kay ha bala nga ginpabuto tikang ha makusog nga pusil! 6 Mas urusahon pa gud kay ha kadaku han mga bitoon amo an ira kadamu. Ha pagkamatuod, an Biblia nasiring nga an mga bitoon damu hinduro, nga makuri maihap su- gad han "baras ha dagat." (Jeremias 33:22) Iginpapasabot hini nga asoy nga mas damu pa gud an mga bitoon nga diri nakikita han mata mismo. Aw, kon an parasurat han Biblia, sugad kan Jeremias, nagkita ha igbaw ha langit han kagab- ihon ngan nagsari ha pag-ihap han nakikita nga mga bito- on, bangin naihap niya an tulo ka yukot la o sobra, kay su- gad la hito kadamu an makikita han mata mismo han tawo ha waray-dampog nga gab-i. Ito nga kadamu bangin pari- ho ha kadamu han mga lugas ha usa la ka kumkom nga ba- ras. Kondi, ha pagkamatuod, urusahon gud an kadamu han mga bitoon, pariho han baras ha dagat. Hin-o an makaka- ihap han sugad nga kadamu? 7 An Isaias 40:26 nabaton: "Hangad kamo ha langit ngan pagkita. Hin-o an naglarang hini nga mga butang? Hiya An iba naghuhunahuna nga ginagamit han mga tawo hadto ha mga panahon han Biblia an simple nga klase hin teleskopyo. Kay kon diri, paonan-o hinbaroan han mga tawo hiton nga mga panahon nga damu hinduro an mga bitoon, nga diri maiihap han tawo? An sugad waray-basihanan nga mga pagbanabana diri nagpapasidungog kan Jehova, an Awtor han Biblia. - 2 Timoteo 3:16. 6. Paonan-o ipinapakita han Biblia nga an kadamu han mga bitoon diri gud maiihap han tawo? 7. Isaysay an kadamu han mga bitoon ha aton galaksi o an kadamu han galaksi ha uniberso.
AN NAGLARANG HAN LANGIT NGAN TUNA amo adton naggagawas han hugpo hini uyon ha kada- mu hini; ini ngatanan iya gintatawag ha ngaran." An Sal- mo 147:4 nasiring: "Iya gin-iihap an kadamu han mga bito- on." Ano "an kadamu han mga bitoon"? Diri ito simple nga pakiana. Ginbabanabana han mga astronomo nga may-ada sobra 100 ka bilyon nga mga bitoon ha aton Milky Way la nga galaksi. An iba nasiring nga mas damu pa ito. Kondi an aton Milky Way usa la han damu nga mga galaksi, ngan damu hito an puno hin mas damu pa gud nga mga bito- on. Pira kadamu an mga galaksi? An mga astronomo nagba- banabana nga mga ginatos ito ka bilyon, o trilyon pa nga- ni. Salit, baga hin diri ngani masiguro han tawo an kadamu han mga galaksi, labi na an eksakto nga kadamu han nga- tanan binilyon nga mga bitoon nga aada hito. Kondi, maa- ram hi Jehova han kadamu hito. Dugang pa, iya tinatagan an tagsa nga bitoon hin kalugaringon nga ngaran! 8 Magdudugang la an aton kahipausa kon aton ginhuhu- nahuna an kadaku han mga galaksi. An Milky Way nga ga- laksi ginbabanabana nga may-ada sukol nga mga 100,- 000 light-years tikang ha usa nga durho ngadto ha luyo. Ihulagway an sanag han kalamrag nga nagbibiyahe ha duro nga kalaksi nga 300,000 kilometro kada segundo. Magki- kinahanglan ito nga sanag hin 100,000 ka tuig ha pagta- bok ha aton galaksi! Ngan an iba nga mga galaksi damu ka pilo nga mas daku kay han aton galaksi. An Biblia na- siring nga gin-uunat ni Jehova "an kalangitan" sugad la hin tela. (Salmo 104:2) Ginhihikay liwat niya an mga kiwa Tagda kon mationan-o kaiha an imo pag-ihap la hin 100 ka bil- yon nga mga bitoon. Kon maihap mo an usa nga bitoon kada segun- do - ngan padayon nga iihapon ha 24 oras ha usa ka adlaw - matata- pos mo ito ha 3,171 ka tuig! 8. (a) Paonan-o mo isasaysay an kadaku han Milky Way nga galak- si? (b) Pinaagi han ano ginhihikay ni Jehova an pagkiwa han mga li- narang ha langit? 59
60 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hini nga mga linarang. Tikang ha gigutiayi nga tuldok han tapotapo ha mga bitoon tubtob ha gidadakui nga galaksi, an ngatanan nagkikiwa sumala ha pisikal nga mga balaud nga ginhihimo ngan ginpapagios han Dios. (Job 38:31-33) Salit, iginpapariho han mga syentista an eksakto nga mga kiwa han mga linarang ha langit ha matahom ngan kom- plikado nga pagsayaw han ballet! Salit, hunahunaa an Usa nga naglarang hini nga mga butang. Diri ka ba nahipapa- usa ha Dios nga may-ada han sugad kadaku nga gahum ha paglarang? An "Naghimo han Tuna Pinaagi han Iya Gahum" 9 An gahum ni Jehova ha paglarang nakikita ha aton uruk- yan, an tuna. Maopay gud an pagbutang niya han tuna dida hinin haluag nga uniberso. An pipira nga mga syen- tista natoo nga damu nga mga galaksi an bangin diri mao- pay pag-ukyan kon itanding ha planeta nga inuukyan han may kinabuhi sugad han aton tuna. An kadak-an han aton Milky Way nga galaksi matin-aw nga waray igdisenyo para han may kinabuhi. An butnga han galaksi puno hin mga bitoon. Makusog an radyasyon, ngan agsob an haros pag- bunggoay han mga bitoon. An mga durho han galaksi ku- lang hin damu han mga elemento nga kinahanglanon ha kinabuhi. An aton solar nga sistema angayan gud nga nahi- mutang ha butnga hiton hitaas nga radyasyon ngan kaku- lang han mga kinahanglanon para han kinabuhi. 10 An tuna nagpapahimulos tikang ha hirayo kondi daku nga parapanalipod - an planeta nga Jupiter. Sobra usa ka yu- kot ka pilo an kadaku kay han Tuna, an Jupiter daku gud an epekto ha grabidad. Ano an resulta? Ginhihigop o ginpapa- simang hito an mga butang nga nagkikiwa ha kawanangan. 9, 10. Paonan-o nakikita an gahum ni Jehova may kalabotan han hinmumutangan han aton solar nga sistema, han Jupiter, han tuna, ngan han bulan?
AN NAGLARANG HAN LANGIT NGAN TUNA Ginbabanabana han mga syentista nga kon waray an Jupi- ter, an dagku nga mga butang nga nagkakahulog ha tuna magigin 10,000 ka beses nga mas makuri kay han yana. Mas hirani ha aton urukyan, an aton tuna nagpapahimu- los han naiiba nga satellite - an bulan. Labaw pa han usa ka butang nga matahom pagkit-on ngan "kalamrag-ha-gab-i," gintitipigan han bulan an tuna ha nagpapadayon, perma- nente nga paghilig. Ito nga paghilig naghahatag ha tuna han permanente, sigurado nga mga kapanahonan - usa pa nga importante nga kapulsanan ha kinabuhi dinhi. 11 An gahum ni Jehova ha paglarang nakikita ha tagsa nga bahin han disenyo han tuna. Tagda an atmospera, nga su- gad hin nagpapanalipod nga taming. An adlaw nagpapa- gawas hin mapulsanon ngan makamaratay nga mga sirak. Kon an makamaratay nga mga sirak naabot ha uroigbaw nga atmospera han tuna, ginhihimo hito an ordinaryo nga oksihena nga magin ozone. Sugad nga resulta, hinihigop han ozone layer an kadak-an hiton nga mga sirak. Salit, an aton planeta dinisenyo nga may-ada kalugaringon nagpa- panalipod nga landong! 12 Usa la ito nga bahin han aton atmospera, usa nga kom- plikado nga pagsaralakot han mga gas nga angayan gud ha pagsuporta ha buhi nga mga linarang ha tuna o ha hirani han bawbaw han tuna. Usa han mga urusahon han atmos- pera amo an sikolo han tubig. Kada tuig an adlaw nagdada- ra tipaigbaw pinaagi han alisngaw hin sobra 400,000 kubi- ko kilometro han tubig tikang ha kadagatan han tuna. An tubig nagigin mga dampog, nga iginpapalid ha kahigra- yoan pinaagi han mga hangin han atmospera. Ini nga tu- big, nga sinara ngan limpyo na yana, nahuhulog sugad 11. Paonan-o gindisenyo an atmospera han tuna basi magserbi su- gad nga nagpapanalipod nga taming? 12. Paonan-o igin-iilustrar han sikolo han tubig ha atmospera an ga- hum ni Jehova ha paglarang? 61
62 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga uran, niebe, ngan yelo, nga nasaliwan ha suplay nga tu- big. Sugad la ito han ginsisiring han Eclesiastes 1:7: "An nga- tanan nga sapa naagos ngadto ha dagat, kondi an dagat diri napupuno. Ha gintitikangan han mga agos han mga sapa, didto ito nabalik basi umagos utro." Hi Jehova la an maka- kahimo han sugad nga sikolo. 13 Diin man naton makita an buhi nga mga linarang, na- kikita naton an ebidensya han gahum han Maglalarang. Ti- kang ha dagku nga mga kahoy nga Sequoia nga higtaas pa kay ha 30-ka-andana nga mga tinukod tubtob ha gudtiay hinduro nga mga tanom nga hura ha kadagatan ngan nag- hahatag han kadak-an han oksihina nga aton giniginhawa, nakikita an gahum ni Jehova ha paglarang. An tuna mis- mo puno hin buhi nga mga butang - mga wati, alamag, ngan gudtiay hinduro nga mga organismo, an ngatanan nagbubuhat nga tarampo ha magkalainlain nga mga pa- agi nga nabulig ha mga tanom nga tumubo. Angayan nga iginsasaysay han Biblia an tuna sugad nga may-ada gahum. - Genesis 4:12, footnote. 14 Sigurado, hi Jehova an "naghimo han tuna pinaagi han iya gahum." (Jeremias 10:12) An gahum han Dios nakiki- ta bisan ha iya gigutiayi nga mga linarang. Pananglitan, an usa ka milyon nga magsarapit nga mga atomo diri magigin sugad kadakmol han usa nga buhok han tawo. Ngan bisan kon an usa nga atomo unaton tubtob nga magin sugad ka- hitaas ito han 14-ka-andana nga tinukod, an nucleus hito magigin pariho la an kadaku ha usa nga lugas han asin nga nahimutang ha ikapito nga andana. Kondi, iton gutiay hin- duro nga nucleus amo an surok han urusahon hinduro nga pwersa nga nagawas ha nuklear nga pagbuto! 13. Ano nga ebidensya han gahum han Maglalarang an nakikita na- ton ha mga tanom ha tuna ngan ha tuna mismo? 14. Ano nga diri-nakikita nga pwersa an aada bisan ha gutiay hindu- ro nga atomo?
AN NAGLARANG HAN LANGIT NGAN TUNA "An Tagsa nga May Gininhawa" 15 Usa pa nga matin-aw nga proyba han gahum ni Jeho- va ha paglarang amo an damu nga buhi nga mga hayop ha tuna. An Salmo 148 nag-uunabi hin damu nga mga butang nga nagdadayaw kan Jehova, ngan ha bersikulo 10 nahiu- upod an "ihalas nga mga hayop ngan . . . ngatanan nga ina- taman nga hayop." Basi ipakita kon kay ano nga sadang ma- hadlok an tawo ha Maglalarang, hi Jehova nagyakan hadto kan Job mahitungod han mga hayop sugad han leon, zeb- ra, ihalas nga baka, Behemot (o, hipopotamus), ngan Le- viatan (nga amo an buaya). Ano an punto? Kon an tawo nahahadlok hinin magkusog, makaharadlok, ngan diri ma- papaanad nga mga hayop, ano an sadang abaton niya ha ira Maglalarang? - Job, kapitulo 38-41. 16 An Salmo 148:10 nag-uunabi liwat han "mga tamsi nga may pako." Hunahunaa la an magkalainlain nga klase! Hi Jehova nagsumat kan Job mahitungod han ostrits, nga 'gin- tataw-an an kabayo ngan an nasakay hito.' Ha pagkamatu- od, inin 2.5-metros an kahitaas nga tamsi diri nakakalupad, kondi nakakadalagan ito hin 65 kilometro kada oras, nga naabot hin 4.5 metros an usa nga pitad! (Job 39:13, 18) Ha luyo nga bahin, ginagamit han albatros an kadak-an han ki- nabuhi hito nga naglulupadlupad ha igbaw han dagat. May natural nga abilidad ha paglupad, ini nga tamsi may-ada pako nga 3 ka metros an kahalapad kon nabuklad ito. Ma- himo ito lumupad hin hitaas ha sulod hin mga oras nga diri ginpapalaypakay an mga pako hito. Kabaliktaran hini, an 5 sentimetro la an kahilaba nga bee hummingbird amo an gigutiayi nga tamsi ha kalibotan. Iginpapalaypakay hito an mga pako tubtob ha 80 ka beses ha usa nga segundo! 15. Pinaagi han paghisgot mahitungod han magkalainlain nga iha- las nga mga hayop, ano nga leksyon an igintutdo ni Jehova kan Job? 16. Ano an urusahon para ha imo mahitungod han pipira nga mga tamsi nga ginlarang ni Jehova? 63
64 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An mga hummingbird, nga nagraranggat pariho han gudti- ay nga mga hiyas nga may pako, nakakapabilin ha hangin pariho han mga helikopter ngan nakakalupad pa ngani hin tipaisol. 17 An Salmo 148:7 nasiring nga bisan an "mga linarang ha dagat" nagdadayaw kan Jehova. Tagda an tinotoohan han damu nga tawo nga amo an gidadakui nga hayop nga buhi hini nga planeta, an asul nga balyena. Inin linarang nga na- langoy ha "hilarom nga katubigan" mahimo umabot hin 30 metros an kahilaba o sobra pa. Mahimo ito magin su- gad kabug-at han 30 ka adulto nga elepante. An dila la hito sugad kabug-at han usa nga elepante. An kasingkasing hito pariho kadaku han gutiay nga awto. Inin daku nga or- gano nagpipitik hin 9 ka beses la kada minuto - kabalikta- ran ha kasingkasing han hummingbird, nga nagpipitik hin mga 1,200 ka beses kada minuto. An usa han mga ugat han asul nga balyena daku hinduro nga an usa nga bata mahi- mo magkamang ha sulod hito. Sigurado an aton mga ka- singkasing nagpapagios ha aton nga utruhon an pagsagda nga nagtatapos han libro han Salmo: "An tagsa nga may gi- ninhawa - magdayaw kan Jah." - Salmo 150:6. Mahibaro Tikang ha Gahum ha Paglarang ni Jehova 18 Ano an nahibabaroan naton tikang ha paggamit ni Je- hova han iya gahum ha paglarang? Nahipapausa kita ha magkalainlain nga mga linarang. Usa nga salmista an nagsi- ring: "Damu gud an imo mga buhat, O Jehova! . . . An tuna puno han imo mga hinimo." (Salmo 104:24) Totoo gud ito! 17. Mationan-o kadaku an asul nga balyena, ngan sadang magkaada kita hin ano nga konklusyon katapos pamalandungon an mga hayop nga linarang ni Jehova? 18, 19. Mationan-o kamagkalainlain an buhi nga mga butang nga ginhimo ni Jehova dinhi ha tuna, ngan ano an igintututdo ha aton han mga linarang mahitungod han iya pagkasoberano?
AN NAGLARANG HAN LANGIT NGAN TUNA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 8:3-9 Paonan-o an mga linarang ni Jehova nagtututdo ha aton han pagpaubos? Salmo 19:1-6 An gahum ni Jehova ha paglarang nag-aaghat ha aton nga buhaton an ano, ngan kay ano? Mateo 6:25-34 Paonan-o an pamalandong ha gahum ni Jeho- va ha paglarang nabulig ha aton nga malamposan an kabara- ka ngan magkaada husto nga mga prayoridad ha kinabuhi? Buhat 17:22-31 Paonan-o an paggamit ni Jehova han gahum ha paglarang nagtututdo ha aton nga sayop an idolatriya ngan diri hirayo ha aton an Dios? Nakilala na han mga biologo an sobra usa ka milyon nga klase han buhi nga mga butang ha tuna; kondi, nagkakai- ba an ira mga opinyon kon pira pa ka milyon an diri pa nira kilala. Bangin naoobserbahan han usa nga pintor nga nagluluya usahay an iya abilidad. Ha kabaliktaran, an abili- dad ni Jehova ha paglarang - an iya gahum ha pag-imbento ngan paghimo hin bag-o ngan magkalainlain nga mga bu- tang - matin-aw nga diri nagluluya. 19 An paggamit ni Jehova han iya gahum ha paglarang nagtututdo ha aton mahitungod han iya pagkasoberano. An pulong mismo nga "Maglalarang" nagbubulag kan Je- hova tikang ha ngatanan iba nga mga butang ha uniber- so, nga ito ngatanan "mga linarang." Bisan an bugtong nga Anak ni Jehova, nga binulig sugad nga "eksperto nga mag- buruhat" durante han paglarang, diri gud tinatawag nga Maglalarang o igkasi-Maglalarang ha Biblia. (Proberbios 8:30; Mateo 19:4) Lugod, hiya "an suhag han ngatanan nga linarang." (Colosas 1:15) An katungdanan ni Jehova sugad nga Maglalarang naghahatag ha iya han kinaiya nga katu- ngod ha pagkaada han eksklusibo soberano nga gahum ha bug-os nga uniberso. - Roma 1:20; Pahayag 4:11. 65
66 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 20 Naundang ba hi Jehova ha paggamit han iya gahum ha paglarang? Bueno, an Biblia nasiring nga han matapos ni Jehova an iya paglarang ha ikaunom ka adlaw han pagla- rang, "han ikapito ka adlaw nagtikang hiya pagpahuway ha ngatanan niya nga buruhaton nga iya ginbinuhat." (Gene- sis 2:2) Ipinakita ni apostol Pablo nga inin ikapito nga "ad- law" yinukot ka tuig an kahilawig, kay nagpapadayon pa ito ha iya panahon. (Hebreo 4:3-6) Kondi an "pagpahuway" ba nangangahulogan nga bug-os na gud nga inundang hi Jehova ha pagbuhat? Diri, hi Jehova diri gud naundang ha pagbuhat. (Salmo 92:4; Juan 5:17) Salit, an iya pagpahuway nangangahulogan la han pag-undang han iya buhat ha pi- sikal nga paglarang may kalabotan han tuna. Kondi, an iya buhat ha pagtuman han iya mga katuyoan nagpapadayon nga waray nakakaulang. An sugad nga buhat nag-uupod han paggiya ha Baraan nga Kasuratan. An iya buhat nag- uupod pa ngani han paghimo hin 'bag-o nga linarang,' nga paghihisgotan ha Kapitulo 19. - 2 Corinto 5:17. 21 Kon matapos na an adlaw han pagpahuway ni Jeho- va, maipapahayag na niya an ngatanan nga iya binuhat ha tuna nga "maopay gud," sugad han iginpahayag niya ha kataposan han unom ka adlaw nga paglarang. (Gene- sis 1:31) Kon paonan-o niya ipapakita an iya waray tubto- ban nga gahum ha paglarang katapos hito diri pa hinba- baroan. Ha anoman nga kahimtang, makakasarig kita nga padayon nga mahipapausa kita ha paggamit ni Jehova han iya gahum ha paglarang. Ha kadayonan, mahibabaro kita hin damu pa mahitungod kan Jehova pinaagi han iya mga linarang. (Eclesiastes 3:11) Kon mas nahibabaro kita mahi- tungod ha iya, labaw nga mahipapausa kita - ngan magigin mas duok kita ha aton Gihitaasi nga Maglalarang. 20. Ha ano nga paagi pinahuway hi Jehova han matapos an iya tu- nan-on nga paglarang? 21. Paonan-o an gahum ni Jehova ha paglarang makakaapekto ha matinumanon nga mga tawo ha kadayonan?
K A P I T U L O 6 Gahum ha Pagbungkag - "Hi Jehova Gamhanan nga Girriro" AN MGA Israelita waray mahihimo ha pagpalagiw - aada hira ha butnga han higtaas nga mga bukid ngan han diri-matatabok nga dagat. An Ehiptohanon nga kasundalo- han, nga mabangis ngan waray kalooy nga mga parapama- tay, disidido gud ha paglanat ha mga Israelita, determinado ha pagpoo ha ira. Kondi, ginsagda ni Moises an katawo- han han Dios nga diri mawad-an hin paglaom. "Hi Jehova mismo an makikig-away para ha iyo," ginpasarig niya hira. - Exodo 14:14. 2 Bisan pa hito, matin-aw nga gintawag ni Moises hi Jeho- va, ngan an Dios binaton: "Kay ano nga padayon ka nga na- ngangaraba ha akon? . . . Alsaha an imo tungkod ngan ig- unat an imo kamot ha bawbaw han dagat ngan tungaa ito." (Exodo 14:15, 16) Handurawa la an pagtikang han mga hi- tabo. Ha kadagmitan ginsugo ni Jehova an iya anghel, ngan an harigi nga dampog binalhin ngadto ha urhi han Isra- el, bangin nagigin sugad hin pader ngan nagpupugong ha mga Ehiptohanon ha pag-atake. (Exodo 14:19, 20; Salmo 105:39) Inunat ni Moises an iya kamot. Tungod han maku- sog nga hangin, nabahin an dagat. An katubigan binagtik Sumala han Judio nga historyador nga hi Josephus, an mga Heb- reo "ginlanat han 600 nga pan-girra nga karuwahe upod an 50,000 nga nangangabayo ngan armado hinduro nga nagbabaktas nga mga sundalo nga mga 200,000 an kadamu." - Jewish Antiquities, II, 324 [xv, 3]. 1-3. (a) Ano nga peligro an inatubang han mga Israelita ha mga ka- mot han mga Ehiptohanon? (b) Paonan-o nakig-away hi Jehova para ha iya katawohan?
GAHUM HA PAGBUNGKAG - 'HI JEHOVA GIRRIRO' ngan tinindog pariho hin mga pader, nag-aabri hin dalan nga igo an kahaluag basi makaagi an bug-os nga nasud! - Exodo 14:21; 15:8. 3 Tungod kay naatubang hini nga pagpakita han gahum, sadang unta sugoon han Paraon an iya kasundalohan nga umatras. Lugod, an hambog nga Paraon nagsugo nga uma- take. (Exodo 14:23) An mga Ehiptohanon madagmit nga nagkalugsong ngadto ha mamara nga tuna han dagat ha paglanat ha mga Israelita, kondi an ira pag-atake nagin kasamok dayon samtang an mga kaliding han ira pan-gir- ra nga mga karuwahe nagtikang magkatangtang. Han tal- was na an mga Israelita ha tabok, hi Jehova nagsugo kan Moises: "Ig-unat an imo kamot ha bawbaw han dagat basi matabonan han katubigan an mga Ehiptohanon, an ira pan-girra nga mga karuwahe, ngan an ira nakakabayo nga kasundalohan." An sugad-pader nga katubigan narumpag, nalunod an Paraon ngan an iya kasundalohan! - Exodo 14: 24-28; Salmo 136:15. 4 An kaluwasan han nasud han Israel ha Dagat nga Pula usa ka makatirigamnan nga hitabo ha kasaysayan han mga pakig-upod han Dios ha katawohan. Didto pinamatud-an ni Jehova nga hiya "gamhanan nga girriro." (Exodo 15:3) Kondi, paonan-o ka nagios hini nga paghulagway mahitu- ngod kan Jehova? Oo, an girra naghahatag hin daku nga kasakitan ngan kakurian ha katawohan. Posible ba nga an paggamit han Dios han iya gahum ha pagbungkag baga in nag-aaghat ha imo nga magpahirayo imbes nga magin duok ha iya? 4. (a) Pinamatud-an ni Jehova nga ano hiya ha Dagat nga Pula? (b) Paonan-o posible gumios an iba ngada hini nga paghulagway ma- hitungod kan Jehova? Ha Dagat nga Pula, pinamatud-an ni Jehova nga hiya "gamhanan nga girriro" 69
70 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An mga Pakig-away han Dios Kontra han mga Pakig-away han Tawo 5 Mga 260 ka beses ha Hebreo nga Kasuratan ngan ma- kaduha ha Kristiano Griego nga Kasuratan, an Dios ginta- gan han titulo nga "Jehova han mga hugpo." (1 Samuel 1:11) Sugad nga Soberano nga Magmarando, hi Jehova nag- mamando han damu nga mga anghel nga kasundalohan. (Josue 5:13-15; 1 Hadi 22:19) Makaharadlok an gahum ha pagbungkag hini nga kasundalohan. (Isaias 37:36) Diri ma- karuruyag hunahunaon an kabungkagan han mga tawo. Kondi, kinahanglan hinumdoman naton nga an mga pa- kig-away han Dios diri pariho han waray pulos nga mga pa- kig-away han mga tawo. An mga lider ha militar ngan ha politika bangin mangalimbasog nga magin dungganon an mga motibo han ira pakig-away. Kondi an mga pakig-away han mga tawo pirme nga nahitatabo tungod han kaawa ngan kahakog. 6 Ha kabaliktaran, hi Jehova diri ginpapagios han waray hinungdan nga pagbati. An Deuteronomio 32:4 nasiring: "An Bato, perpekto an iya buhat, kay ngatanan niya nga da- lan hustisya. Usa nga Dios nga matinumanon nga diri gud nagbubuhat hin kawaray-hustisya; matadong ngan tang- kod hiya." An Pulong han Dios nagkukondenar han diri- mapugngan nga kasina, kabangis, ngan kamadarahog. (Ge- nesis 49:7; Salmo 11:5) Salit hi Jehova diri gud nagios nga waray hinungdan. Ginagamit niya an iya gahum ha pag- bungkag hin panalagsa gud ngan sugad nga ultimo nga ka- sulbaran. Sugad ito han iya ginsiring pinaagi han iya pro- peta nga hi Ezekiel: " 'Nalilipay gud ba ako ha kamatayon han maraot nga tawo?' nasiring hi Jehova nga Soberano nga Ginoo. 'Diri ba mas karuyag ko nga bayaan niya an 5, 6. (a) Kay ano nga angayan nga tinatawag an Dios nga "Jehova han mga hugpo"? (b) Paonan-o naiiba an mga pakig-away han Dios ha mga pakig-away han tawo?
GAHUM HA PAGBUNGKAG - 'HI JEHOVA GIRRIRO' iya mga binuhatan ngan padayon nga mabuhi?' " - Ezekiel 18:23. 7 Niyan, kay ano man nga ginagamit ni Jehova an iya ga- hum ha pagbungkag? Antes ito batunon, bangin nahinu- numdoman naton an matadong nga lalaki nga hi Job. Na- ngayat hi Satanas kon hi Job ba - oo, bisan hin-o nga tawo - magtitipig han iya integridad ilarom han pagsari. Ginba- ton ni Jehova iton nga ayat pinaagi han pagtugot kan Sata- nas nga sarihan an integridad ni Job. Sugad nga resulta, hi Job nag-antos hin sakit, kawad-i hin bahandi, ngan kama- tay han iya mga anak. (Job 1:1-2:8) Tungod kay diri maa- ram han mga isyu nga nahidadabi, sayop nga ginhunahuna ni Job nga an iya pag-antos diri-matadong nga sirot tikang ha Dios. Nagpakiana hiya ha Dios kon kay ano nga hiya an Iya "ginpupuntirya," usa nga "kaaway." - Job 7:20; 13:24. 8 Iginbuhayhag han batan-on nga lalaki nga hi Elihu an sayop ha pangatadongan ni Job, nasiring: "Kombinsido ka gud ba nga husto ka salit nasiring ka, 'Mas matadong ako kay ha Dios'?" (Job 35:2) Oo, diri-maaramon an paghuna- huna nga mas maaram kita kay ha Dios o nga hiya nagawi hin diri-matadong. "Imposible gud nga magbuhat hin ma- raot an tinuod nga Dios, nga magbuhat hin sayop an Ma- kagarahum-ha-ngatanan!" siring ni Elihu. Ha urhi, hiya nagsiring: "Diri naton matutugkad an pagsabot ha Maka- garahum-ha-ngatanan; daku an iya gahum, ngan diri gud niya gintatalapas an iya hustisya ngan hura nga pagkamata- dong." (Job 34:10; 36:22, 23; 37:23) Makakasiguro kita nga kon nakikig-away an Dios, may-ada hiya maopay nga hi- nungdan ha pagbuhat hito. Samtang ito an ginhuhunahu- na, aton usisahon an pipira han mga hinungdan kon kay 7, 8. (a) Ano an sayop nga ginhunahuna ni Job mahitungod han iya mga pag-antos? (b) Paonan-o gintadong ni Elihu an panhunahuna ni Job hini nga bahin? (c) Ano nga leksyon an mahibabaroan naton tikang ha eksperyensya ni Job? 71
72 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ano nga an Dios han kamurayawan usahay nagbubuhat han bahin han usa nga girriro. - 1 Corinto 14:33. Kon Kay Ano nga an Dios han Kamurayawan Napipiritan nga Makig-away 9 Katapos pagdayawon an Dios sugad nga "gamhanan nga girriro," hi Moises nagpahayag: "Hin-o ha mga dios an pa- riho ha imo, O Jehova? Hin-o an pariho ha imo, nga nag- papakita hin labaw gud nga pagkabaraan?" (Exodo 15:11) Hi propeta Habakuk nagsurat hin pariho hito: "An imo mga mata putli hinduro para magkita hin maraot, ngan diri mo kukonsinteron an karaotan." (Habakuk 1:13) Bisan kon hi Jehova an Dios han gugma, hiya liwat an Dios han pag- kabaraan, pagkamatadong, ngan hustisya. Usahay, ito nga mga kalidad nagpapagios ha iya nga gamiton an iya gahum ha pagbungkag. (Isaias 59:15-19; Lucas 18:7) Salit diri gin- huhugawan han Dios an iya pagkabaraan kon hiya naki- kig-away. Lugod, nakikig-away hiya tungod kay hiya baraan. - Exodo 39:30. 10 Tagda an kahimtang nga nahitabo katapos magrebel- de ha Dios an siyahan nga mag-asawa, hi Adan ngan Eva. (Genesis 3:1-6) Kon gintugotan niya an ira pagkadiri-mata- dong, nadaot unta ni Jehova an iya mismo katungdanan sugad nga Soberano han Uniberso. Sugad nga matadong nga Dios, obligado hiya nga sirotan hira hin kamatayon. (Roma 6:23) Ha siyahan nga tagna ha Biblia, iya igintagna nga magkakaada hin away ha butnga han iya mga suru- goon ngan han mga sumurunod han "halas," hi Satanas. (Pahayag 12:9; Genesis 3:15) Ha kataposan, masusulbad la ini nga away pinaagi han pagbungkag kan Satanas. (Roma 16:20) Kondi ito nga buhat han paghukom magriresulta 9. Kay ano nga an Dios han pagkabaraan nakikig-away? 10. Paonan-o la masusulbad an away nga igintagna ha Genesis 3:15, ngan ano an mga kapulsanan para ha matadong nga katawohan?
GAHUM HA PAGBUNGKAG - 'HI JEHOVA GIRRIRO' hin hura nga mga bendisyon para ha matadong nga ka- tawohan, kukuhaon ha tuna an impluwensya ni Satanas ngan aabrihan an dalan ngadto ha paraiso ha bug-os nga tuna. (Mateo 19:28) Tubtob hiton nga panahon, adton na- dapig kan Satanas padayon nga magtatarhog ha pisikal ngan espirituwal nga kaopayan han katawohan han Dios. Usahay, kinahanglan maghilabot hi Jehova. An Dios Nagios Basi Kuhaon an Karaotan 11 An Baha ha panahon ni Noe usa nga ehemplo han su- gad nga paghilabot. An Genesis 6:11, 12 nasiring: "An tuna nadaot ha paniplatan han tinuod nga Dios, ngan an tuna napuno han kamadarahog. Oo, ginkita han Dios an tuna, ngan ito nadaot na; an ngatanan nga katawohan nagbuhat hin nakakadaot ha tuna." Tutugotan ba han Dios an magra- ot nga tapuson an ultimo nga tigaman han moralidad nga nahibilin ha tuna? Diri. Inabat ni Jehova nga obligado hiya ha pagpadapat hin baha ha bug-os nga tuna basi kuhaon ha tuna adton nakahilig gud ha kamadarahog ngan imora- lidad. 12 Pariho ito han paghukom han Dios kontra ha mga Ca- naanita. Iginpahayag ni Jehova nga tikang kan Abraham maabot an tulin nga pinaagi hito an ngatanan nga pamil- ya ha tuna magbibendisyon ha ira kalugaringon. Uyon hito nga katuyoan, an Dios nagsiring nga ihahatag ha tulin ni Abraham an tuna han Canaan, an tuna nga inukyan han mga tawo nga gintawag nga mga Amorita. Paonan-o ma- gigin matadong an Dios ha pagpirit nga paiwason ini nga mga tawo tikang ha ira tuna? Hi Jehova nagtagna nga an pagpaiwas mahitatabo paglabay hin mga 400 ka tuig - tub- tob nga umabot an "panahon basi sirotan an mga Amorita 11. Kay ano nga inabat han Dios nga obligado hiya ha pagpadapat hin baha ha bug-os nga tuna? 12. (a) Ano an igintagna ni Jehova mahitungod han "tulin" ni Ab- raham? (b) Kay ano nga an mga Amorita kinahanglan poohon? 73
74 MAGIN DUOK KAN JEHOVA tungod han ira kasaypanan." (Genesis 12:1-3; 13:14, 15; 15: 13, 16; 22:18) Durante hiton nga peryodo han panahon, an mga Amorita nagtikaraot pa gud ha moral. An Canaan na- gin nasud han idolatriya, pagbubo hin dugo, ngan maraot nga mga buhat ha sekso. (Exodo 23:24; 34:12, 13; Nume- ros 33:52) Ginpatay pa ngani han mga umurukoy han tuna an kabataan sugad nga sinunog nga halad. Tutugotan ba han baraan nga Dios an iya katawohan nga madaot han su- gad nga karaotan? Diri! Hiya nagpahayag: "An ira tuna na- gin mahugaw, sisirotan ko an mga umurukoy ha tuna tu- ngod han ira sala; isusuka hira han tuna." (Levitico 18: 21-25) Kondi, waray pataya ni Jehova an mga tawo nga wa- ray hinungdan. Ginluwas an mga Canaanita nga nagpaki- ta hin pagtoo, sugad kan Rahab ngan han mga Gibeonita. - Josue 6:25; 9:3-27. Nakikig-away Tungod ha Iya Ngaran 13 Tungod kay hi Jehova baraan, an iya ngaran baraan. (Le- vitico 22:32) Gintutdoan ni Jesus an iya mga disipulo nga mag-ampo: "Baraanon unta an imo ngaran." (Mateo 6:9) An pagrebelde ha Eden nagpasipara han ngaran han Dios, nagbangon hin mga pagruhaduha mahitungod han repu- tasyon ngan paagi han pagmando han Dios. Diri gud tutu- gotan ni Jehova nga magpadayon an sugad nga pagpakara- ot ngan pagrebelde. Obligado hiya nga paraon an pasipara ha iya ngaran. - Isaias 48:11. 14 Tagda, utro, an mga Israelita. Tubtob nga mga uripon hira ha Ehipto, baga in waray kapulsanan an saad han Dios kan Abraham nga pinaagi han iya tulin an ngatanan nga pamilya ha tuna magbibendisyon ha ira kalugaringon. Matin-aw, an termino nga "mga Amorita" dinhi nag-uupod han ngatanan nga katawohan han Canaan. - Deuteronomio 1:6-8, 19-21, 27; Josue 24:15, 18. 13, 14. (a) Kay ano nga obligado hi Jehova nga pagbaraanon an iya ngaran? (b) Paonan-o ginpara ni Jehova an pasipara ha iya ngaran?
GAHUM HA PAGBUNGKAG - 'HI JEHOVA GIRRIRO' Kondi pinaagi han pagluwasa ha ira ngan pagparig-on ha ira sugad nga nasud, ginpara ni Jehova an pasipara ha iya ngaran. Salit ha pag-ampo ni propeta Daniel gintawag niya an iya Dios hini nga paagi: "O Jehova nga amon Dios, ikaw nga naggawas han imo katawohan tikang ha tuna han Ehipto pinaagi hin gamhanan nga kamot ngan naghimo hin ngaran para ha imo kalugaringon." - Daniel 9:15. 15 Makapainteres, hi Daniel nag-ampo hini nga paagi ha panahon nga ginkinahanglan han mga Judio hi Jehova nga gumios hin makausa pa para ha Iya ngaran. An matinalapa- son nga mga Judio hini nga panahon mga bihag ha Babi- lonya. Guba an ira sentro nga syudad, an Jerusalem. Maa- ram hi Daniel nga an pagpabalik ha mga Judio ha ira tuna nga natawhan magpapahitaas han ngaran ni Jehova. Salit hi Daniel nag-ampo: "O Jehova, pagpasaylo gad. O Jeho- va, paghatag gad hin atensyon ngan gios! Ayaw paglangan, para ha imo ngaran, O akon Dios, kay an imo syudad ngan an imo katawohan gintawag ha imo kalugaringon nga nga- ran." - Daniel 9:18, 19. Nakikig-away Tungod ha Iya Katawohan 16 An interes ba ni Jehova ha pagdepensa han iya ngaran nangangahulogan nga hiya waray pagtagad ngan makika- lugaringon? Diri, kay pinaagi han pagbuhat uyon han iya pagkabaraan ngan gugma ha hustisya, iya ginpapanalipdan an iya katawohan. Tagda an Genesis kapitulo 14. Aton ma- babasa didto an mahitungod han upat nananakop nga ka- hadian nga nagbihag han umangkon ni Abraham nga hi Lot, upod an pamilya ni Lot. Pinaagi han bulig han Dios, ginbuhat ni Abraham an urusahon nga pagpirde ha mas 15. Kay ano nga ginluwas ni Jehova an mga Judio tikang ha pagka- bihag ha Babilonya? 16. Isaysay kon kay ano nga an interes ni Jehova ha pagdepensa ha iya ngaran diri nangangahulogan nga hiya waray pagtagad ngan ma- kikalugaringon. 75
76 MAGIN DUOK KAN JEHOVA makusog gud nga mga puwersa! An asoy mahitungod hini nga kadaogan bangin amo an siyahan nga iginrekord ha "libro han Mga Girra ni Jehova," bangin usa nga libro nga nagrekord liwat han pipira nga mga pakig-away ha militar nga waray igrekord ha Biblia. (Numeros 21:14) Damu pa nga kadaogan an masunod. 17 Antes gud sumulod an mga Israelita ha tuna han Cana- an, hi Moises nagpasarig ha ira: "Hi Jehova nga iyo Dios mag-uuna ha iyo ngan makikig-away para ha iyo, sugad han iyo mismo nakita nga iya ginbuhat ha Ehipto." (Deu- teronomio 1:30; 20:1) Tikang ha sumunod kan Moises, hi Josue, ngan padayon tubtob ha panahon han mga Hukom ngan ha mga pagmando han matinumanon nga kahadian han Juda, tinuod nga hi Jehova nakig-away para ha iya ka- tawohan, naghahatag ha ira hin damu nga urusahon nga mga kadaogan kontra ha ira mga kaaway. - Josue 10:1-14; Hukom 4:12-17; 2 Samuel 5:17-21. 18 Hi Jehova diri nagbabag-o; diri liwat nagbabag-o an iya katuyoan ha paghimo hini nga tuna nga usa ka mamura- yawon nga paraiso. (Genesis 1:27, 28) An Dios napupungot pa gihapon ha karaotan. Ha pariho nga panahon, hinigug- ma gud niya an iya katawohan ngan diri na mag-iiha ma- gios hiya tungod ha ira. (Salmo 11:7) Ha pagkamatuod, an away nga iginsaysay ha Genesis 3:15 ginlalaoman nga ma- dangat ha makatirigamnan ngan daku hinduro nga pag- bag-o ha hirani nga tidaraon. Basi pagbaraanon an iya nga- ran ngan panalipdan an iya katawohan, hi Jehova magigin "gamhanan nga girriro" na liwat! - Zacarias 14:3; Pahayag 16:14, 16. 17. Ano an nagpapakita nga hi Jehova nakig-away para ha mga Isra- elita katapos nira sumulod ha tuna han Canaan? Paghatag hin mga ehemplo. 18. (a) Kay ano nga makakagpasalamat kita nga hi Jehova diri nag- babag-o? (b) Ano an mahitatabo kon an away nga iginsaysay ha Ge- nesis 3:15 dumangat na ha pungkay hito?
GAHUM HA PAGBUNGKAG - 'HI JEHOVA GIRRIRO' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 2 Hadi 6:8-17 Paonan-o an katungdanan han Dios sugad nga "Jehova han mga hugpo" nagpaparig-on ha aton ha mga pa- nahon han kakurian? Ezekiel 33:10-20 Antes gamiton ni Jehova an gahum ha pag- bungkag, ano nga higayon an maloloy-on nga iginhahatag niya ha mga nagtatalapas han iya balaud? 2 Tesalonica 1:6-10 Paonan-o an tiarabot nga kabungkagan han magraot nga mga tawo naghahatag hin katalwasan ha ma- tinumanon nga mga surugoon han Dios? 2 Pedro 2:4-13 Ano an nagpapagios kan Jehova ha paggamit han iya gahum ha pagbungkag, nga nagtututdo hin ano nga mga leksyon para ha ngatanan nga mga tawo? 19 Tagda an usa nga ilustrasyon: Pananglitan an pamilya han usa nga lalaki gin-atake hin mabangis nga hayop ngan an lalaki nakig-away mismo ngan ginpatay an mabangis nga hayop. Maglalaom ka ba nga an iya asawa ngan mga anak magpapahirayo tungod hini nga buhat? Ha kabalikta- ran, maglalaom ka nga magpapasalamat hira tungod han iya diri-hakugnon nga gugma ha ira. Ha pariho nga paa- gi, diri kita sadang magpahirayo tungod han paggamit han Dios han iya gahum ha pagbungkag. An iya pagkadisidi- do ha pakig-away basi panalipdan kita sadang makadugang han aton gugma ha iya. An aton pagtahod ha iya waray tub- toban nga gahum sadang maghilarom liwat. Hito nga pa- agi, "makakabuhat kita hin kinakarawat han Dios nga sag- rado nga pag-alagad nga may kahadlok ngan pagtahod ha iya." - Hebreo 12:28. 19. (a) Iilustrar kon kay ano nga an paggamit han Dios han iya ga- hum ha pagbungkag nakakahimo ha aton nga magin duok ha iya. (b) Ano an sadang magin epekto ha aton han pagkadisidido han Dios ha pakig-away? 77
78 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Magin Duok ha "Gamhanan nga Girriro" 20 Siyempre, an Biblia diri nagsasaysay ha tagsa nga ka- himtang han ngatanan nga mga detalye han mga desisyon ni Jehova mahitungod han iya pakig-away. Kondi mahitu- ngod hini nga kamatuoran makakasiguro kita pirme: Diri gud ginagamit ni Jehova an iya gahum ha pagbungkag ha diri-matadong, maraot, o mabangis nga paagi. Agsob nga an pagtagad ha konteksto han usa nga asoy han Biblia o ha usa nga impormasyon mahitungod hito makakabulig ha aton nga hisabtan hin husto an mga butang. (Proberbios 18:13) Bisan kon diri kita maaram han ngatanan nga de- talye, an simple nga paghibaro hin dugang pa mahitungod kan Jehova ngan pamalandong ha iya presyoso nga mga kalidad makakabulig ha aton nga mawara an anoman nga mga pagruhaduha nga bangin bumangon. Kon buhaton naton ini, masasabtan naton nga may-ada kita igo nga hi- nungdan nga sumarig ha aton Dios, hi Jehova. - Job 34:12. 21 Bisan kon hi Jehova "gamhanan nga girriro" kon gin- kikinahanglan ito han kahimtang, diri ini nangangahulo- gan nga an iya kasingkasing nakahilig ha pakig-away. Ha bisyon ni Ezekiel han langitnon nga karuwahe, iginhulag- way hi Jehova sugad nga andam ha pakig-away kontra han iya mga kaaway. Kondi, nakita ni Ezekiel an Dios nga gin- palibotan han usa nga balangaw - usa nga simbolo han ka- murayawan. (Genesis 9:13; Ezekiel 1:28; Pahayag 4:3) Ma- tin-aw, hi Jehova kalmado ngan nakikigmurayaw. "An Dios gugma," nagsurat hi apostol Juan. (1 Juan 4:8) An ngatanan nga kalidad ni Jehova nagios ha hingpit nga pagkatimbang. Salit, pribilehiyo gud naton nga mahimo kita magin duok ha sugad ka gamhanan kondi mahigugmaon nga Dios! 20. Kon ginbabasa naton an mga asoy han Biblia mahitungod han pakig-away han Dios nga bangin diri bug-os nga nasasabtan naton, paonan-o kita sadang gumios, ngan kay ano? 21. Bisan kon usahay hiya "gamhanan nga girriro," ha ano nakahi- lig an kasingkasing ni Jehova?
K A P I T U L O 7 Gahum ha Pagpanalipod - "An Dios Amo an Aton Arayopan" AN MGA Israelita nameligro ha pagsulod nira ha tuna han Sinai temprano han 1513 B.C.E. Inatubang hira ha makaha- radlok nga pagbiyahe, ha "haluag ngan makaharadlok nga kamingawan nga damu an malara nga mga halas ngan mga iskorpyon." (Deuteronomio 8:15, The New English Bible) Inatubang liwat hira ha tarhog han pag-atake han madara- hog nga mga nasud. Gindara ni Jehova an iya katawohan ngada hini nga kahimtang. Sugad nga ira Dios, mapapana- lipdan ba niya hira? 2 An mga pulong ni Jehova nagpapasarig gud: "Iyo mismo nakita an akon ginbuhat ha mga Ehiptohanon. Ginbuhat ko ini basi dad-on kamo pinaagi hin mga pako han mga agi- la ngan igkadi kamo ha akon." (Exodo 19:4) Ginpahinum- dom ni Jehova an iya katawohan nga iya ginluwas hira ti- kang ha mga Ehiptohanon, ginagamit an mga agila, sugad nga simbolo, ha pagdara ha ira ha katalwasan. Kondi may- ada iba pa nga mga hinungdan kon kay ano nga an "mga pako han mga agila" angayan nga nag-iilustrar han panali- pod han Dios. 3 Ginagamit han agila an iya daku, makusog nga mga pako labaw pa ha paglupad la ha kahitas-an. Ha kapaso han ad- law, an iroy nga agila nagbubuklad han iya mga pako sugad hin arko - nga bangin sobra duha ka metros an kahilapad - 1, 2. An mga Israelita nakada ha ano nga peligro ha pagsulod nira ha tuna han Sinai han 1513 B.C.E., ngan paonan-o ginpasarig hira ni Jehova? 3. Kay ano nga angayan an "mga pako han mga agila" ha pag-ilus- trar han panalipod han Dios?
80 MAGIN DUOK KAN JEHOVA basi magin panalipod nga landong, nga sinisirongan han iya mga piso tikang ha nakakapaso nga adlaw. Ha iba nga mga panahon, iya iginsasalipod an iya mga pako ha iya mga piso basi panalipdan hira tikang ha matugnaw nga hangin. Sugad la han agila nga nagpapanalipod han iya mga piso, sugad hito nagdepensa ngan nagpanalipod hi Jehova ha bag-o nga nasud han Israel. Yana ha kamingawan, an iya ka- tawohan magpapadayon ha pakabiling hin arayopan ha lan- dong han iya simboliko nga gamhanan nga mga pako tubtob nga nagpapabilin hira nga matinumanon. (Deutero- nomio 32:9-11; Salmo 36:7) Kondi husto ba nga makakala- om kita yana han panalipod han Dios? An Saad nga Panalipod han Dios 4 Hi Jehova sigurado nga makakahimo ha pagpanalipod ha iya mga surugoon. Hiya an "Dios nga Makagarahum-ha-nga- tanan" - usa nga titulo nga nagpapasabot nga may-ada hiya diri-mapugngan nga gahum. (Genesis 17:1) Pariho han diri- mapugngan nga pagtaob, an ginagamit nga gahum ni Jeho- va diri mapupugngan. Tungod kay mahihimo niya an bisan ano nga karuyag han iya kaburut-on, mahimo kita magpaki- ana, 'Kaburut-on ba ni Jehova nga gamiton an iya gahum ha pagpanalipod ha iya katawohan?' 5 An baton, usa la nga pulong, oo! Ginpapasarig kita ni Jehova nga papanalipdan niya an iya katawohan. "An Dios amo an aton arayopan ngan kusog, andam pirme bumulig ha mga panahon han kasakitan," siring han Salmo 46:1. Tu- ngod kay an Dios "diri makakagbuwa," bug-os nga makaka- sarig kita ha iya saad nga panalipod. (Tito 1:2) Aton paghis- gotan an pipira han matin-aw nga mga ilustrasyon nga ginagamit ni Jehova ha pagsaysay han iya nagpapanalipod nga pagmangno. 4, 5. Kay ano nga bug-os nga makakasarig kita ha saad nga panali- pod han Dios? "Iya ito kukuguson dida ha iya dughan"
82 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 6 Hi Jehova an aton Paraataman, ngan "kita an iya ka- tawohan ngan an mga karnero ha iya panabsaban." (Sal- mo 23:1; 100:3) Gutiay la nga mga hayop an sugad kaluya han maanad nga mga karnero. An paraataman han mga kar- nero ha mga panahon han Biblia kinahanglan magin mai- sugon ha pagpanalipod ha iya mga karnero tikang ha mga leon, mga lobo, ngan mga oso, sugad man kontra ha mga ka- watan. (1 Samuel 17:34, 35; Juan 10:12, 13) Kondi may-ada mga panahon nga an pagpanalipod ha mga karnero nagki- nahanglan hin mahumok nga pagmangno. Kon an usa nga karnero nanganak nga hirayo ha toril, an mapinairon nga paraataman nagbabantay ha iroy ha panahon nga hiya ma- luya ngan katapos, pupuruton an waray mahihimo nga nati nga karnero ngan dadad-on ito ngadto ha toril. 7 Pinaagi han pagtanding han iya kalugaringon ha usa nga paraataman han mga karnero, ginpapasarig kita ni Jeho- va han iya kinasingkasing nga hingyap ha pagpanalipod ha aton. (Ezekiel 34:11-16) Hinumdumi an paghulagway mahi- tungod kan Jehova ha Isaias 40:11, nga ginhisgotan ha Kapi- tulo 2 hini nga libro: "Pariho hin paraataman hin panon iya mamangnoan an iya panon. Pinaagi han iya butkon titiru- kon niya an nati nga mga karnero, ngan iya ito kukuguson dida ha iya dughan." Paonan-o an gutiay nga nati nga kar- nero nahingangada ha "dughan" han paraataman - ha mga pilo han iya uroigbaw nga panapton? An nati nga karnero bangin dumaop ha paraataman, nahidhid pa ngani ha iya bitiis. Kondi, an paraataman an kinahanglan dumuko, basi puruton an nati nga karnero, ngan mahumok nga kuguson ito ha iya dughan. Mahigugmaon gud ito nga ilustrasyon han pagkadisidido han aton Harangdon nga Paraataman ha pagdepensa ngan pagpanalipod ha aton! 6, 7. (a) An paraataman han mga karnero ha mga panahon han Bib- lia naghatag hin ano nga panalipod para ha iya mga karnero? (b) Pa- onan-o igin-iilustrar han Biblia an kinasingkasing nga hingyap ni Je- hova ha pagpanalipod ngan pagmangno ha iya mga karnero?
GAHUM HA PAGPANALIPOD - 'AN DIOS ATON ARAYOPAN' 8 May kondisyon an saad nga panalipod han Dios - maieks- peryensyahan la ito hadton naduok ha iya. An Proberbios 18:10 nasiring: "An ngaran ni Jehova marig-on nga torre. An matadong nga tawo nadangop dida hito ngan napuprotek- syonan." Ha mga panahon han Biblia, usahay gintutukod an mga torre ha kamingawan sugad nga talwas nga mga lugar nga arayopan. Kondi responsabilidad han usa nga aada ha peligro an pag-ayop ngadto hito nga torre basi matalwas. Pa- riho ito han pakabiling hin arayopan ha ngaran han Dios. Nag-uupod ini hin labaw pa ha pauroutro la nga paggamit han ngaran han Dios; an ngaran han Dios mismo diri an- ting-anting. Lugod, kinahanglan makilala naton ngan sari- gan an Usa nga may-ada hito nga ngaran ngan magkinabuhi uyon han iya matadong nga mga suruklan. Maloloy-on gud hi Jehova ha pagpasarig ha aton nga kon umayop kita ha iya nga may pagtoo, hiya magigin usa nga torre nga magpapana- lipod ha aton! "An Amon Dios . . . Makakatalwas ha Amon" 9 Hi Jehova nagbubuhat hin labaw pa kay han pagsaad la hin panalipod. Ha mga panahon han Biblia, iya ipinakita ha milagroso nga mga paagi nga hiya nakakapanalipod ha iya katawohan. Durante han kasaysayan han Israel, an gam- hanan nga "kamot" ni Jehova agsob nga nagpupugong han mga pag-atake han gamhanan nga mga kaaway. (Exodo 7:4) Kondi, ginamit liwat ni Jehova an iya gahum ha pagpanali- pod ha mga indibiduwal. 10 Han an tulo nga mga batan-on nga Hebreo - nga kila- la nga hira Sadrac, Mesac, ngan Abednego - nagdumiri ha 8. (a) An saad nga panalipod han Dios iginhahatag kan kanay, ngan paonan-o ipinapakita ini ha Proberbios 18:10? (b) Ano an nahiuupod ha pakabiling hin arayopan ha ngaran han Dios? 9. Paonan-o nagbubuhat hi Jehova hin labaw pa kay han pagsaad la hin panalipod? 10, 11. Ano nga mga ehemplo ha Biblia an nagpapakita kon pao- nan-o ginamit ni Jehova an iya gahum ha pagpanalipod ha mga in- dibiduwal? 83
84 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pagyukbo ha imahen nga bulawan ni Hadi Nabucodonosor, an nasisina gud nga hadi nagtarhog nga ilabog hira ha mapa- so hinduro nga hudno. "Hin-o an dios nga makakatalwas ha iyo tikang ha akon mga kamot?" nangayat hi Nabucodono- sor, an pinakagamhanan nga magmarando ha tuna. (Daniel 3:15) An tulo nga batan-on nga kalalakin-an may-ada bug- os nga pagsarig ha gahum han ira Dios ha pagpanalipod ha ira, kondi waray hira maglaom nga bubuhaton niya ito. Sa- lit, hira binaton: "Kon ito gud man an mahitatabo, an amon Dios nga amon gin-aalagaran makakatalwas ha amon." (Da- niel 3:17) Oo, diri problema para han ira Dios nga gamha- nan-ha-ngatanan iton naglalaga nga hudno, bisan kon pito ka beses nga ginpaso ito kay ha normal. Iya ginpanalipdan gud hira, ngan an hadi napiritan ha pagkilala: "Waray iba nga dios nga makakatalwas pariho ha iya." - Daniel 3:29. 11 Hi Jehova naghatag liwat hin makatirigamnan gud nga pagpakita han iya gahum ha pagpanalipod han iginbalhin niya an kinabuhi han iya bugtong nga Anak ngadto ha tago- angkan han Judio nga birhen nga hi Maria. An anghel nag- sumat kan Maria nga hiya 'magbuburod ngan mag-aanak hin lalaki.' An anghel nagsaysay: "An baraan nga espiri- tu makada ha imo, ngan an gahum han Gihitaasi maglalam- bong ha imo." (Lucas 1:31, 35) An Anak han Dios baga in waray pa gud mahingada ha sugad kapeligroso gud nga ka- himtang. An sala ba ngan pagkadiri-hingpit han tawhanon nga iroy makakahugaw ha binhi? Mahihimo ba ni Satanas nga dauton o patayon iton nga Anak antes hiya matawo? Im- posible! Hi Jehova sugad hin naghimo hin nagpapanalipod nga kuta ha palibot ni Maria basi waray bisan ano - waray pagkadiri-hingpit, waray nakakadaot nga puwersa, waray pa- rapamatay nga tawo, ngan waray bisan ano nga demon- yo - nga makakadaot ha nagtutubo nga binhi, tikang ha pa- nahon han pagpanamkon padayon. Hi Jehova nagpadayon ha pagpanalipod kan Jesus durante han iya pagkabatan-on. (Mateo 2:1-15) Tubtob ha itinanda nga panahon han Dios, waray gud nakadaot ha iya hinigugma nga Anak.
GAHUM HA PAGPANALIPOD - 'AN DIOS ATON ARAYOPAN' 12 Kay ano nga ginpanalipdan ni Jehova an pipira nga mga indibiduwal ha sugad milagroso nga mga paagi? Ha damu nga kahimtang ginpanalipdan ni Jehova an mga indibidu- wal basi panalipdan an usa nga butang nga mas importante pa gud: an katumanan han iya katuyoan. Pananglitan, kina- hanglanon an kaluwasan han minasus-an nga hi Jesus ha ka- tumanan han katuyoan han Dios, nga ha kataposan pahihi- mulsan han ngatanan nga katawohan. An rekord han damu nga pagpakita han gahum ha pagpanalipod bahin han inspi- rado nga Kasuratan, nga "iginsurat ha pagtutdo ha aton, basi pinaagi han aton pagpailob ngan pinaagi han pagliaw tikang ha Kasuratan magkaada kita paglaom." (Roma 15:4) Oo, ini nga mga ehemplo nagpaparig-on han aton pagtoo ha aton Dios nga gamhanan-ha-ngatanan. Kondi ano nga panalipod an malalaoman naton tikang ha Dios yana? Kon Ano an Diri Iginpapasabot han Saad nga Panalipod han Dios 13 An saad nga panalipod han Dios diri nagpapasabot nga obligado hi Jehova ha paghimo hin mga milagro para ha aton. Diri, an aton Dios diri naggagarantiya ha aton hin kinabuhi nga waray problema dida hinin daan nga siste- ma. Damu nga matinumanon nga mga surugoon ni Jehova an naatubang hin duro nga mga kakurian, upod na an ka- kablas, girra, sakit, ngan kamatayon. Hi Jesus matin-aw nga nagsumat ha iya mga disipulo nga sugad nga mga indibi- duwal bangin patayon hira tungod han ira pagtoo. Salit pi- nabug-atan ni Jesus an panginahanglan nga magpailob tub- tob ha kataposan. (Mateo 24:9, 13) Kon gagamiton ni Jehova an iya gahum para han milagroso nga kaluwasan ha ngata- nan nga kahimtang, sigurado nga tatamayon ni Satanas hi 12. Kay ano nga milagroso nga ginpanalipdan ni Jehova an pipira nga mga indibiduwal ha mga panahon han Biblia? 13. Obligado ba hi Jehova ha paghimo hin mga milagro para ha aton? Isaysay. 85
86 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Jehova ngan pagruruhaduhaan an pagkatotoo han aton de- bosyon ha aton Dios. - Job 1:9, 10. 14 Bisan ha mga panahon han Biblia, waray gamita ni Jeho- va an iya gahum ha pagpanalipod basi depensahan an kada usa han iya mga surugoon tikang ha diri-napapanahon nga kamatayon. Pananglitan, hi apostol Santiago ginpatay ni He- rodes han mga 44 C.E.; kondi, waray pag-iha katapos hito, hi Pedro ginluwas "tikang ha kamot ni Herodes." (Buhat 12: 1-11) Ngan hi Juan, nga bugto ni Santiago, nabuhi hin mas maiha kay ha kan Pedro ngan Santiago. Matin-aw, diri kita makakalaom nga magpapanalipod an aton Dios ha ngata- nan nga iya mga surugoon ha pariho nga mga paagi. Gawas pa, "an panahon ngan diri ginlalaoman nga mga hitabo" na- abot ha aton ngatanan. (Eclesiastes 9:11) Paonan-o, kon su- gad, nagpapanalipod hi Jehova ha aton yana? Hi Jehova Nagpapanalipod ha Pisikal 15 Tagda, siyahan, an mahitungod han panalipod ha pisi- kal. Sugad nga mga magsiringba ni Jehova, makakalaom kita hito nga panalipod sugad nga grupo. Kon diri, masayon kita mabiktima ni Satanas. Hunahunaa ini: Karuyag gud ni Sata- nas, "an magmarando hini nga kalibotan," nga mawara an totoo nga pagsingba. (Juan 12:31; Pahayag 12:17) Igindidiri han iba han gamhanan gud nga mga gobyerno ha tuna an aton pagsangyaw nga buruhaton ngan nangangalimbasog ha pagpoo ha aton ngatanan. Kondi, an katawohan ni Jeho- va nagpapabilin nga marig-on ngan nagpapadayon ha pag- sangyaw nga diri naundang! Kay ano nga an gamhanan nga mga nasud waray makapugong han buruhaton hinin gutiay ngan baga in waray-depensa nga grupo han mga Kristiano? 14. Ano nga mga ehemplo an nagpapakita nga hi Jehova diri pirme nagpapanalipod ha ngatanan nga iya mga surugoon ha pariho nga mga paagi? 15, 16. (a) Ano an ebidensya nga hi Jehova nagpapanalipod ha pi- sikal ha iya mga magsiringba sugad nga grupo? (b) Kay ano nga ma- kakasarig kita nga hi Jehova magpapanalipod ha iya mga surugoon yana ngan durante han "daku nga kasakitan"?
GAHUM HA PAGPANALIPOD - 'AN DIOS ATON ARAYOPAN' Tungod kay hi Jehova nagpapanalipod ha aton pinaagi han iya simboliko gamhanan nga mga pako! - Salmo 17:7, 8. 16 Kumusta man an panalipod ha pisikal durante han tiara- bot nga "daku nga kasakitan"? Kinahanglan diri kita mahad- lok ha pagpadapat han mga paghukom han Dios. Aw, "maa- ram hi Jehova kon paonan-o tatalwason an katawohan nga may debosyon ha Dios tikang ha pagsari, ngan iglalain an diri matadong nga katawohan para bungkagon ha adlaw han paghukom." (Pahayag 7:14; 2 Pedro 2:9) Samtang yana, makakasiguro kita pirme han duha nga butang. Siyahan, diri gud tutugotan ni Jehova an iya maunungon nga mga suru- goon nga mawara tikang ha tuna. Ikaduha, babalosan niya an mga magtiripig han integridad hin kinabuhi nga waray kataposan ha iya matadong bag-o nga kalibotan - kon kina- hanglanon, pinaagi han pagkabanhaw. Para hadton nagka- kamatay, waray mas talwas nga lugar kay han hingada ha hi- numdoman han Dios. - Juan 5:28, 29. 17 Bisan yana, ginbabantayan kita ni Jehova pinaagi han iya buhi nga "pulong," nga may-ada gahum nga nagpapagios ha mga tawo basi matambal an ira mga kasingkasing ngan ma- bag-o an ira mga kinabuhi. (Hebreo 4:12) Pinaagi han pag- aplikar han mga prinsipyo hito, ha pipira nga paagi mapa- panalipdan kita tikang ha kadaot ha pisikal. "Ako, hi Jehova, . . . an nagtututdo ha imo basi magpahimulos ka," siring han Isaias 48:17. Sigurado, an pagkinabuhi uyon ha Pulong han Dios makakapaopay han aton kahimsog ngan makaka- pahilawig han aton kinabuhi. Pananglitan, tungod kay ina- aplikar naton an sagdon han Biblia nga maglikay tikang ha seksuwal nga imoralidad ngan limpyuhon an aton kalugari- ngon tikang ha kahugaw, linilikyan naton an mahugaw nga mga buhat ngan nakakasakit nga mga batasan nga hinung- dan han kadaot ha mga kinabuhi han damu nga mga tawo nga diri-diosnon. (Buhat 15:29; 2 Corinto 7:1) Mapasalama- ton gud kita ha pagpanalipod ha aton han Pulong han Dios! 17. Paonan-o kita ginbabantayan ni Jehova pinaagi han iya Pulong? 87
88 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Hi Jehova Nagpapanalipod ha Aton ha Espirituwal 18 Pinakaimportante, hi Jehova nagpapanalipod ha aton ha espirituwal. An aton mahigugmaon nga Dios nagpapanali- pod ha aton tikang ha kadaot ha espirituwal pinaagi han pagsangkap ha aton han ginkikinahanglan naton basi ma- kailob han mga kakurian ngan basi mapanalipdan an aton relasyon ha iya. Salit hi Jehova nagios ha pagtipig han aton kinabuhi, diri la ha pipira halipot nga mga tuig kondi ha kadayonan. Tagda an pipira han mga kahikayan ngan mga regalo han Dios nga makakapanalipod ha aton ha espiritu- wal. 19 Hi Jehova an "Parapamati han pag-ampo." (Salmo 65:2) Kon an mga pag-ipit han kinabuhi baga in makuri hinduro, an pagpahibaro ha iya han aada ha aton kasingkasing maka- kahatag ha aton hin daku nga katalwasan. (Filipos 4:6, 7) Ba- ngin diri milagroso nga kuhaon niya an aton mga kakurian, kondi ha pagbaton ha aton kinasingkasing nga mga pag- ampo, mahimo kita tagan niya han kinaadman ha paglam- pos hito. (Santiago 1:5, 6) Labaw pa hito, hi Jehova nagha- hatag han baraan nga espiritu ngada hadton nangangaro ha iya. (Lucas 11:13) Iton gamhanan nga espiritu makakabulig ha aton nga malamposan an anoman nga pagsari o proble- ma nga bangin atubangon naton. Makakahatag ito ha aton hin "diri ordinaryo nga gahum" basi makailob tubtob nga kuhaon na ni Jehova an ngatanan nga makuri nga mga problema ha bag-o nga kalibotan nga hirani na gud. - 2 Co- rinto 4:7. 20 Usahay, an gahum ni Jehova ha pagpanalipod mahimo 18. Ano nga panalipod ha espirituwal an iginhahatag ha aton ni Je- hova? 19. Paonan-o an espiritu ni Jehova makakabulig ha aton nga malam- posan an bisan ano nga pagsari nga bangin atubangon naton? 20. Paonan-o mahimo igpahayag an gahum ni Jehova ha pagpana- lipod pinaagi han aton mga igkasi-magsiringba?
GAHUM HA PAGPANALIPOD - 'AN DIOS ATON ARAYOPAN' igpahayag pinaagi han aton mga igkasi-magsiringba. Ginti- tirok ni Jehova an iya katawohan ngada ha bug-os-kalibotan nga "pagminagburugto." (1 Pedro 2:17, footnote; Juan 6:44) Ha mahigugmaon nga pakig-upod hiton nga pagminagbu- rugto, nakikita naton an buhi nga pamatuod han gahum han baraan nga espiritu han Dios ha pag-impluwensya ha mga tawo para ha kaopayan. Iton nga espiritu nagpapatu- bo ha aton hin bunga - an nakakadani, presyoso nga mga kalidad upod na an gugma, pagkabuotan, ngan pagkamao- pay. (Galacia 5:22, 23) Salit, kon aada kita ha kakurian ngan an usa nga igkasi-tumuroo napapagios ha paghatag hin ma- kakabulig nga sagdon o ha paghatag hin ginkikinahanglan gud nga mga pulong nga makaparig-on, makakagpasalamat kita kan Jehova para ha sugad nga mga kapahayagan han iya nagpapanalipod nga pagmangno. 21 Hi Jehova naghahatag hin usa pa nga butang ha pagpa- nalipod ha aton: an napapanahon nga espirituwal nga pag- kaon. Basi mabuligan kita nga makakuha hin kusog tikang ha iya Pulong, gintataporan ni Jehova "an matinumanon ngan maaramon nga uripon" ha paghatag hin espirituwal nga pagkaon. Ginagamit hiton matinumanon nga uripon an inimprinta nga mga publikasyon, upod na an mga ma- gasin nga An Barantayan ngan Pagpamata! sugad man an aton jw.org nga website, an mga katirok, mga asembleya, ngan mga kombensyon ha paghatag ha aton han "pagka- on ha husto nga panahon" - kon ano an ginkikinahanglan naton, ha panahon nga ginkikinahanglan naton ito. (Mateo 24:45) Nakabati ka na ba hin usa ka butang ha Kristiano nga katirok - ha usa nga komento, ha usa nga pahayag, o bisan ha pag-ampo - nga naghatag han ginkinahanglan gud nga kusog ngan pagparig-on? Naapektohan ba an imo kinabuhi 21. (a) Ano nga napapanahon espirituwal nga pagkaon an iginha- hatag ni Jehova pinaagi han "matinumanon ngan maaramon nga uripon"? (b) Paonan-o ka personal nga nagpapahimulos tikang ha mga tagana ni Jehova ha pagpanalipod ha aton ha espirituwal? 89
90 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 23:1-6 Sugad nga Harangdon nga Paraataman, pao- nan-o nagpapanalipod ngan nagmamangno hi Jehova ha iya sugad-karnero nga katawohan? Salmo 91:1-16 Paonan-o nagpapanalipod hi Jehova ha aton ti- kang ha espirituwal nga kalamidad, ngan ano an kinahanglan buhaton naton basi hingada ha iya panalipod? Daniel 6:16-22, 25-27 Paonan-o gintutdoan ni Jehova an usa nga hadi ha kadaan nga panahon mahitungod han Iya gahum ha pagpanalipod, ngan ano an mahibabaroan naton tikang hini nga ehemplo? Mateo 10:16-22, 28-31 Ano nga pagkontra an malalaoman na- ton, kondi kay ano nga diri kita sadang mahadlok ha mga pa- rakontra? han usa ka espisipiko nga artikulo nga iginpublikar ha usa han aton mga magasin? Hinumdumi, iginhahatag ni Jeho- va ini ngatanan nga mga tagana basi panalipdan kita ha es- pirituwal. 22 Hi Jehova sigurado nga usa nga taming "ha ngatanan nga naayop ha iya." (Salmo 18:30) Nasasabtan naton nga diri niya ginagamit an iya gahum ha pagpanalipod ha aton tikang ha ngatanan nga kalamidad yana. Kondi, ginagamit niya pirme an iya gahum ha pagpanalipod basi masiguro an katumanan han iya katuyoan. Ha kataposan, an iya pagbu- hat hito para ha kaopayan gud han iya katawohan. Kon kita magin duok ha iya ngan magpabilin ha iya gugma, tatagan kita ni Jehova hin hingpit nga kinabuhi ha kadayonan. Sam- tang ginhuhunahuna iton nga paglaom, hinaot tagdon na- ton an bisan ano nga pag-antos hini nga sistema sugad nga "temporaryo la ngan magaan." - 2 Corinto 4:17. 22. Ginagamit pirme ni Jehova an iya gahum ha ano nga paagi, ngan kay ano nga an iya pagbuhat hito para han aton kaopayan?
K A P I T U L O 8 Gahum ha Pagpahiuli - 'Ginhihimo ni Jehova nga Bag-o an Ngatanan' NAWARA o naguba han bata an iya paborito nga uya- gan ngan masurub-on nga nagtatangis. Makalolooy an tingog! Kondi, nakakita ka na ba kon mationan-o kama- lipayon an nawong han bata kon iginbabalik han gini- kanan an nawara? Ha ginikanan, bangin simple an pag- biling han uyagan o pag-ayad pa ngani hito. Kondi malipayon hinduro an bata ngan nahipapausa gud. Nahi- balik an baga in nawara o naguba ha kadayonan! 2 Hi Jehova, an gihitaasi nga Amay, may-ada gahum ha pagpahiuli han bangin ginhuhunahuna han iya tunan- on nga mga anak nga nawara nga bangin diri na mahiba- lik. Siyempre, diri mga uyagan la an ginhihisgotan naton. Hinin "peligroso nga mga panahon nga makuri pakia- ngayan," kinahanglan atubangon naton an mga nawawa- ra nga mas importante. (2 Timoteo 3:1-5) An kadak-an han ginpapabilhan gud han mga tawo baga in pirme na- mimeligro - balay, mga panag-iya, trabaho, kahimsog pa ngani. Bangin manluya kita liwat kon ginhuhunahu- na naton an kabungkagan han palibot ngan an resulta nga kawara, tungod han kapoo, han damu nga klase han may-kinabuhi nga mga butang. Kondi, waray mas maku- ri nga nakakaapekto gud ha aton kay ha kamatay han usa nga aton hinigugma. Makasurubo gud an mga pagbati han kawad-i ngan kawaray-mahihimo. - 2 Samuel 18:33. 1, 2. Ano nga mga kawara an nagpapasakit ha tawhanon nga pamil- ya yana, ngan paonan-o ini nakakaapekto ha aton?
92 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 3 Salit, nakakaliaw gud mahibaroan an mahitungod han gahum ni Jehova ha pagpahiuli! Sugad han aton makiki- ta, may-ada urusahon nga sukol han mapapahiuli ngan igpapahiuli han Dios ha iya tunan-on nga mga anak. Ha pagkamatuod, ipinapakita han Biblia nga katuyoan ni Je- hova an "pagpahiuli han ngatanan nga butang." (Buhat 3:21) Basi matuman ini, gagamiton ni Jehova an Mesia- niko nga Ginhadian, nga magmamando pinaagi han iya Anak, hi Jesu-Kristo. Ipinapakita han ebidensya nga ini nga Ginhadian nagtikang magmando ha langit han 1914. (Mateo 24:3-14) Ano an igpapahiuli? Aton paghis- gotan an pipira han urusahon nga mga buhat ni Jehova han pagpahiuli. An usa hini nakikita ngan naieksperyen- syahan na naton. An iba mahitatabo pa ha daku nga su- kol ha tidaraon. An Pagpahiuli han Putli nga Pagsingba 4 An usa nga iginpahiuli na ni Jehova amo an putli nga pagsingba. Basi masabtan kon ano an kahulogan hini, aton usisahon hin madaliay an kasaysayan han ginhadian han Juda. An pagbuhat hito maghahatag ha aton hin ma- kalilipay nga pagsabot kon paonan-o ginagamit ni Jehova an iya gahum ha pagpahiuli. - Roma 15:4. Nagtikang an "mga panahon han pagpahiuli han ngatanan nga butang" han an Mesianiko nga Ginhadian natukod pinaagi han ka- hitrono han usa nga manurunod han matinumanon nga hi Hadi Da- vid. Hi Jehova nagsaad kan David nga an iya manurunod magma- mando ha kadayonan. (Salmo 89:35-37) Kondi katapos bungkagon han Babilonya an Jerusalem han 607 B.C.E., waray tawhanon nga tu- lin ni David nga liningkod ha trono han Dios. Hi Jesus, nga natawo ha tuna sugad nga manurunod ni David, nagin an maiha na nga igin- saad nga Hadi han nahitrono hiya ha langit. 3. Ano an nakakaliaw nga paglaom nga iginsasaysay ha Buhat 3:21, ngan pinaagi han ano tutumanon ito ni Jehova? 4, 5. Ano an nahitabo ha katawohan han Dios han 607 B.C.E., ngan ano nga paglaom an iginhatag ni Jehova ha ira?
IPAPAHIULI NI JEHOVA AN NGATANAN NGA BUTANG 5 Hunahunaa la kon ano an inabat han matinumanon nga mga Judio han 607 B.C.E. han ginbungkag an Jeru- salem. Nabungkag an ira hinigugma nga syudad, narum- pag an mga kuta hito. Mas maraot pa gud, an mahimaya- on nga templo nga gintukod ni Solomon, an sentro han putli nga pagsingba kan Jehova ha bug-os nga tuna, bi- nayaan nga guba. (Salmo 79:1) An mga nakatalwas gin- dara nga bihag ngadto ha Babilonya, binayaan an ira natawhan nga tuna nga inuukyan han ihalas nga mga ha- yop. (Jeremias 9:11) Tikang ha panhunahuna han tawo, an ngatanan baga in nawara. (Salmo 137:1) Kondi hi Je- hova, nga maiha na nga nagtagna hini nga kabungkagan, naghatag hin paglaom nga maabot an panahon han pag- pahiuli. 6 Ha pagkamatuod, an pagpahiuli amo an tema pirme ha mga sinurat han Hebreo nga mga propeta. Pinaagi ha ira, nagsaad hi Jehova hin usa nga tuna nga iginpahiuli ngan inukyan-utro, mabungahon, ginpanalipdan tikang ha magpintas nga mga hayop ngan ha pag-atake han mga kaaway. Iya iginsaysay an ira nahibalik nga tuna nga su- gad hin totoo nga paraiso! (Isaias 65:25; Ezekiel 34:25; 36:35) Labaw ha ngatanan, igpapahiuli an putli nga pag- singba, ngan pagtutukuron-utro an templo. (Micas 4:1-5) Ini nga mga tagna naghatag hin paglaom ha bihag nga mga Judio, nabulig ha ira nga magpailob ha ira 70-ka-tuig nga pagkabihag ha Babilonya. Pananglitan, hi Moises, Isaias, Jeremias, Ezekiel, Hosea, Joel, Amos, Obadias, Micas, ngan Zepanias, hira ngatanan nagsurat hini nga tema. 6-8. (a) Ano an tema pirme ha mga sinurat han Hebreo nga mga propeta, ngan paonan-o nagkaada siyahan nga katumanan iton nga mga tagna han pagpahiuli? (b) Ha moderno nga mga panahon, pao- nan-o nakakaeksperyensya an katawohan han Dios han katumanan han damu nga tagna han pagpahiuli? 93
94 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 7 Ha kataposan, inabot an panahon han pagpahiuli. Tu- ngod kay ginpagawas na tikang ha Babilonya, an mga Judio binalik ha Jerusalem ngan gintukod-utro didto an templo ni Jehova. (Ezra 1:1, 2) Tubtob nga nagpabilin hira ha putli nga pagsingba, ginbendisyonan hira ni Jeho- va ngan ginpahinabo an ira tuna nga mabungahon ngan mainuswagon. Iya ginpanalipdan hira tikang ha mga kaa- way ngan tikang ha magpintas nga mga hayop nga inu- koy ha ira tuna hin mga dekada. Malipayon gud hira ha gahum ni Jehova ha pagpahiuli! Kondi ito nga mga hi- tabo, tinikangan la, gutiay nga katumanan han mga tag- na han pagpahiuli. An darodaku nga katumanan maabot pa "ha ultimo nga bahin han mga adlaw," ha aton pana- hon mismo, kon mahitrono na an maiha na nga iginsaad nga Manurunod ni Hadi David. - Isaias 2:2-4; 9:6, 7. 8 Waray pag-iha katapos han kahitrono ni Jesus ha langitnon nga Ginhadian han 1914, iya gintagad an es- pirituwal nga mga panginahanglan han matinumanon nga katawohan han Dios dinhi ha tuna. Sugad la han Persiano nga mananakop nga hi Ciro nga nagpagawas han nanhibilin nga mga Judio tikang ha Babilonya han 537 B.C.E., ginpagawas ni Jesus an nanhibilin han espiri- tuwal nga mga Judio - an iya mga sumurunod mismo - tikang ha impluwensya han moderno nga "Babilonya nga Gamhanan," an imperyo han buwa nga relihiyon ha kalibotan. (Pahayag 18:1-5; Roma 2:29) Tikang han 1919 padayon, an putli nga pagsingba nahibalik na ha husto nga lugar hito ha mga kinabuhi han totoo nga mga Kris- tiano. (Malakias 3:1-5) Tikang hadto, an katawohan ni Je- hova nagsisingba ha iya dida ha iya ginlimpyohan nga espirituwal nga templo - an kahikayan han Dios para ha putli nga pagsingba. Kay ano nga importante ini ha aton yana?
IPAPAHIULI NI JEHOVA AN NGATANAN NGA BUTANG Espirituwal nga Pagpahiuli - Kon Kay Ano nga Importante Ito 9 Tagda an mga hitabo ha kasaysayan. An mga Kristiano hadto ha siyahan nga siglo nagpahimulos hin damu espi- rituwal nga mga bendisyon. Kondi hi Jesus ngan an mga apostol nagtagna nga an totoo nga pagsingba mahuhuga- wan ngan mawawara. (Mateo 13:24-30; Buhat 20:29, 30) Katapos han panahon han mga apostol, binangon an Kakristianohan. Ginkarawat han iya mga klero an paga- no nga mga katutdoan ngan mga buhat. Ginhimo liwat nira an pagdaop ha Dios nga haros imposible, iginhuhu- lagway hiya sugad nga diri-masabtan nga Trinidad ngan igintututdo ha mga tawo nga magkompisal ha mga padi ngan mag-ampo kan Maria ngan ha magkalainlain nga "mga santo" imbes nga ngadto kan Jehova. Yana, kata- pos hin damu nga mga siglo han sugad nga panlimbong, ano an ginbubuhat ni Jehova? Ha butnga han kalibotan yana - an kalibotan nga nawad-an hin paglaom tungod han mga buwa han relihiyon ngan nahugawan han diri- diosnon nga mga buhat - naghihilabot hiya ngan nagpa- pahiuli han putli nga pagsingba! Diri ha pagpasobra, makakasiring kita nga ini nga pagpahiuli usa han pinaka- importante nga mga hitabo ha moderno nga mga pana- hon. 10 Salit an totoo nga mga Kristiano yana nagpapahimu- los han espirituwal nga paraiso nga padayon nga nag-uus- wag. Ano an nahiuupod hini nga paraiso? Duha nga ba- hin an importante. An siyahan amo an putli nga 9. Katapos han panahon han mga apostol, ano an ginbuhat han mga iglesia han Kakristianohan ha pagsingba ha Dios, kondi ano an gin- bubuhat ni Jehova ha aton panahon? 10, 11. (a) Ano nga duha nga bahin an nahiuupod ha espirituwal nga paraiso, ngan paonan-o ka naaapektohan? (b) Ano nga klase hin mga tawo an gintitirok ni Jehova ngada ha espirituwal nga paraiso, ngan makakapribilehiyo hira nga makita an ano? 95
96 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pagsingba ha tinuod nga Dios, hi Jehova. Ginbibendis- yonan kita niya hin paagi han pagsingba nga waray mga buwa ngan mga pagbaliko han kamatuoran. Ginbiben- disyonan kita niya hin espirituwal nga pagkaon. Nabulig ini ha aton nga mahibaro mahitungod han aton langit- non nga Amay, lipayon hiya, ngan magin duok ha iya. (Juan 4:24) An ikaduha nga bahin han espirituwal nga pa- raiso nag-uupod han mga tawo. Sugad han igintagna ni Isaias, "ha ultimo nga bahin han mga adlaw," gintututdo- an ni Jehova an iya mga magsiringba ha mga paagi han kamurayawan. Iya ginkukuha ha aton an pakig-away. Bi- san pa han aton pagkadiri-hingpit, binubuligan kita niya nga isul-ot "an bag-o nga personalidad." Iya ginbibendis- yonan an aton mga pangalimbasog pinaagi han pagha- tag ha aton han iya baraan nga espiritu, nga nagbubunga ha aton hin maopay nga bunga. (Efeso 4:22-24; Galacia 5: 22, 23) Kon nagbubuhat ka uyon han espiritu han Dios, tinuod nga bahin ka han espirituwal nga paraiso. 11 Gintitirok ni Jehova ngada hinin espirituwal nga pa- raiso an klase han mga tawo nga iya hinigugma - adton nahigugma ha iya, nahigugma han kamurayawan, ngan "mahunahunaon han ira espirituwal nga panginahang- lan." (Mateo 5:3) Hira an mga tawo nga makakapribilehi- yo ha pakakita han mas urusahon pa gud nga pagpahiuli - han katawohan ngan han bug-os nga tuna. "Kitaa! Ginhihimo Ko nga Bag-o an Ngatanan nga Butang" 12 Damu han mga tagna han pagpahiuli an naghihisgot hin labaw pa kay han espirituwal nga pagpahiuli. Panang- 12, 13. (a) Kay ano nga an mga tagna han pagpahiuli matutuman ha lain pa nga paagi? (b) Ano an katuyoan ni Jehova para han tuna sugad han iginyakan ha Eden, ngan kay ano nga naghahatag ini ha aton hin paglaom para ha tidaraon?
IPAPAHIULI NI JEHOVA AN NGATANAN NGA BUTANG litan, hi Isaias nagsurat mahitungod han panahon kon an masakit, an piay, an buta, ngan an bungol matambal na ngan bisan an kamatayon mawara na ha kadayonan. (Isa- ias 25:8; 35:1-7) An sugad nga mga saad waray matuman ha literal ha kadaan nga Israel. Ngan bisan kon nakikita naton an espirituwal nga katumanan hini nga mga saad ha aton panahon, may-ada marig-on nga basihanan nga tumoo nga ha tidaraon, magkakaada literal, bug-os nga katumanan hito. Paonan-o kita nahibaro hito? 13 Hadto ha Eden, iginpatin-aw ni Jehova an iya katuyo- an para ha tuna: Uukyan ito han malipayon, mahimsog, nagkakaurosa nga pamilya han katawohan. Aatamanon han lalaki ngan babaye an tuna ngan an ngatanan nga mga linarang dida hito, hihimoon nga paraiso an bug-os nga tuna. (Genesis 1:28) Naiiba gud ito tikang ha kahim- tang han mga butang yana. Kondi, makakasarig kita nga an mga katuyoan ni Jehova diri gud mapapakyas. (Isaias 55:10, 11) Sugad nga Mesianiko nga Hadi nga pinili ni Je- hova, hihimoon ni Jesus ini nga tuna nga Paraiso. - Lucas 23:43. 14 Handurawa nga nakikita mo an bug-os nga tuna nga Paraiso na! Hi Jehova nasiring mahitungod hiton nga pa- nahon: "Kitaa! Ginhihimo ko nga bag-o an ngatanan nga butang." (Pahayag 21:5) Tagda kon ano an magigin ka- hulogan hito. Katapos gamiton ni Jehova an iya ga- hum ha pagbungkag kontra hinin maraot daan nga siste- ma, magpapabilin an "bag-o nga mga langit ngan bag-o nga tuna." Nangangahulogan ini nga an bag-o nga gob- yerno magmamando tikang ha langit nganhi ha bag-o tu- nan-on nga sosiedad nga ginkukompwesto hadton 14, 15. (a) Oonan-on ni Jehova paghimo nga "bag-o an ngatanan nga butang"? (b) Ano an magigin kahimtang han kinabuhi ha Para- iso, ngan ano nga bahin hito an makaruruyag gud ha imo? 97
98 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nahigugma kan Jehova ngan nagbubuhat han iya kabu- rut-on. (2 Pedro 3:13) Piprisuhon hi Satanas, upod an iya mga demonyo. (Pahayag 20:3) Ha siyahan nga panahon ha yinukot ka mga tuig, an katawohan matatalwas tikang hiton malimbong, napupungot, maraot nga impluwen- sya. Sigurado nga daku gud ito nga katalwasan. 15 Ha kataposan, mahimo na naton atamanon inin ma- tahom nga planeta sugad han orihinal nga gintuyo nga pagbubuhaton naton. An tuna may-ada natural nga mga gahum ha pagpahiuli. An mahugaw nga mga danaw ngan mga salog makakalugaring paglimpyo kon waray na an surok han polusyon; magigin matahom an katunaan nga nadaot han girra kon waray na an mga girra. Magigin makalilipay gud an pagbuhat uyon ha natural nga mga balaud ngan mga sistema han tuna, nabulig ha paghi- mo hito nga magin sugad-garden nga parke, usa nga bug- os-tuna nga Eden han waray kataposan magkalainlain nga mga klase han mga tanom ngan mga hayop! Imbes han waray hinungdan nga pagbungkag han mga hayop ngan mga tanom, an tawo makikigmurayaw ha ngatanan nga mga linarang ha tuna. Bisan an kabataan diri na gud mahahadlok ha mapintas nga mga hayop. - Isaias 9:6, 7; 11:1-9. 16 Maieksperyensyahan liwat naton an pagpahiuli ha aton personal nga kahimtang. Katapos han Armagedon, an mga maluluwas makakakita han milagroso nga mga pagtambal ha bug-os nga tuna. Sugad han iya ginbu- hat han nakanhi ha tuna, gagamiton ni Jesus an iya ha- tag-han-Dios nga gahum ha pagpahiuli han pagkita han buta, pakabati han bungol, kahimsog han lawas han piay ngan masakiton. (Mateo 15:30) An lagas malilipay ha na- 16. Ha Paraiso, ano nga pagpahiuli an maieksperyensyahan han tag- sa nga matinumanon nga indibiduwal?
IPAPAHIULI NI JEHOVA AN NGATANAN NGA BUTANG bag-o nga kusog, kahimsog, ngan kaaktibo han usa nga batan-on. (Job 33:25) Mawawara an panguros han panit, matatadong an mga bitiis, ngan an mga kusog magios nga may nabag-o nga gahum. Aabaton han ngatanan ma- tinumanon nga katawohan nga an mga epekto han sala ngan pagkadiri-hingpit hinayhinay nga nag-iiban, nawa- wara. Magpapasalamat gud kita kan Jehova nga Dios tu- ngod han iya urusahon nga gahum ha pagpahiuli! Isen- tro naton yana an aton atensyon ha usa nga makaruruyag gud nga bahin hinin makalilipay nga panahon han pag- pahiuli. Pagpahiuli han Kinabuhi ha mga Patay 17 Han siyahan nga siglo C.E., an iba nga mga lider han relihiyon, nga gintawag nga mga Saduseo, diri natoo ha pagkabanhaw. Ginsaway hira ni Jesus pinaagi han mga pulong: "Sayop kamo, kay diri kamo maaram han Kasura- tan o han gahum han Dios." (Mateo 22:29) Oo, iginpapa- hayag han Kasuratan nga hi Jehova may-ada hiton nga ga- hum ha pagpahiuli. Paonan-o? 18 Handurawa an nahitabo ha panahon ni Elias. Usa nga balo nga babaye an nagkukugos han nalaylay nga lawas han iya bugtong nga anak. Patay an bata. Hi propeta Elias, nga bisita han balo nga babaye ha pipira ka panahon, si- gurado nga nahipausa. Antes pa hito, binuligan niya nga matalwas ini nga bata tikang ha kagutoman. Posible nga nagtubo an gugma ni Elias ha bata. An iroy nasubo gud. Ini nga bata amo la an iya buhi nga hinumdoman han iya namatay nga bana. Bangin naglalaom hiya nga an iya anak an magmamangno ha iya kalagas. Tungod kay 17, 18. (a) Kay ano nga ginsaway ni Jesus an mga Saduseo? (b) Ano nga mga kahimtang an nagtugway kan Elias nga manginyupo kan Je- hova nga buhaton an pagbanhaw? 99
100 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nabaraka, nahadlok an balo nga babaye nga bangin ginsi- sirotan hiya tungod han naglabay nga sala. Diri maiilob ni Elias nga makita nga nadugangan pa gud ini nga tra- hedya ha sugad hito nga paagi. Hinayhinay nga ginkuha niya an patay nga lawas tikang ha dughan han iroy, gin- dara ito ha iya kwarto, ngan nanginyupo kan Jehova nga Dios nga ibalik an kinabuhi han bata. - 1 Hadi 17:8-21. 19 Diri hi Elias an siyahan nga tawo nga natoo ha pag- kabanhaw. Mga siglo una pa, tinoo hi Abraham nga hi Jehova may-ada hiton nga gahum ha pagpahiuli - ngan may-ada hiya husto nga hinungdan nga tumoo hito. Han 100 anyos na hi Abraham ngan 90 na hi Sarah, iginpa- hiuli ni Jehova an ira patay na nga mga gahum ha pag- anak, milagroso nga ginpahinabo nga hi Sarah mag-anak hin usa nga anak nga lalaki. (Genesis 17:17; 21:2, 3) Pagla- bay hin mga panahon, han daku na an bata, ginhangyo ni Jehova hi Abraham nga ighalad an iya anak. Hi Abra- ham nagpakita hin pagtoo, naghunahuna nga maibaba- lik ni Jehova ha kinabuhi an iya hinigugma nga hi Isaac. (Hebreo 11:17-19) An sugad marig-on nga pagtoo bangin nagsasaysay kon kay ano nga hi Abraham, antes sumagka ha bukid ha paghalad ha iya anak, nagpasarig ha iya mga surugoon nga hiya ngan hi Isaac magkaupod nga maba- lik. - Genesis 22:5. 20 Ginluwas ni Jehova hi Isaac, salit diri na kinahanglan an pagbanhaw hiton nga panahon. Kondi, ha kahimtang ni Elias, patay na an anak nga lalaki han balo nga babaye - kondi diri pa la maiha. Ginbalosan ni Jehova an pagtoo ni Elias pinaagi han pagbanhaw ha bata! Katapos hito, 19, 20. (a) Paonan-o ipinakita ni Abraham nga natoo hiya ha ga- hum ni Jehova ha pagpahiuli, ngan ano an basihanan han sugad nga pagtoo? (b) Paonan-o ginbalosan ni Jehova an pagtoo ni Elias? "Kitaa, buhi an imo anak"!
102 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 2 Hadi 5:1-15 Tungod kay nagpatubo hiya han pagpaubos, pa- onan-o nagpahimulos an usa nga tawo ha mga panahon han Biblia tikang ha gahum ni Jehova ha pagpahiuli? Job 14:12-15 Ano an pagsarig ni Job, ngan paonan-o makaka- apekto ini han aton paglaom para ha tidaraon? Salmo 126:1-6 Ano an bangin abaton han mga Kristiano yana mahitungod han pagpahiuli han putli nga pagsingba ngan han ira bahin hito? Roma 4:16-25 Kay ano nga importante nga tumoo ha gahum ni Jehova ha pagpahiuli? iginhatag ni Elias an bata ha iya iroy, pinaagi hinin diri- hingangalimtan nga mga pulong: "Kitaa, buhi an imo anak"! - 1 Hadi 17:22-24. 21 Salit ha siyahan nga panahon ha rekord han Biblia, na- kikita naton nga ginagamit ni Jehova an iya gahum ha pagpahiuli han tawhanon nga kinabuhi. Ha urhi, ginha- tagan liwat ni Jehova hin gahum hi Eliseo, Jesus, Pablo, ngan Pedro ha pagpahiuli han kinabuhi ha mga patay. Siyempre, adton ginbanhaw ha kataposan namatay utro. Kondi, an sugad nga mga asoy han Biblia naghahatag ha aton hin urusahon siyahan nga pagkita han mga butang nga mahitatabo ha tidaraon. 22 Ha Paraiso, tutumanon ni Jesus an iya bahin sugad nga "an pagkabanhaw ngan an kinabuhi." (Juan 11:25) Babanhawon niya an diri-maihap minilyon nga mga pa- tay, tatagan hira hin higayon nga mabuhi ha waray kata- posan ha Paraiso ha tuna. (Juan 5:28, 29) Handurawa an 21, 22. (a) Ano an katuyoan han mga pagbanhaw nga iginrekord ha Kasuratan? (b) Ha Paraiso, mationan-o kadamu an mababanhaw, ngan hin-o an magbubuhat hito?
IPAPAHIULI NI JEHOVA AN NGATANAN NGA BUTANG pagtarampo utro samtang an hinigugma nga mga sang- kay ngan mga paryente, nga maiha na nga ginbulag han kamatayon, nahangkop ha usa kag usa, nga maglipayon gud! An ngatanan nga katawohan magdadayaw kan Jeho- va tungod han iya gahum ha pagpahiuli. 23 Hi Jehova naghahatag hin marig-on gud nga garanti- ya nga sigurado an sugad nga mga paglaom. Sugad nga gi- lalabawi ha ngatanan nga pagpakita han iya gahum, iya ginbanhaw an iya Anak, hi Jesus, sugad nga gamhanan es- piritu nga linarang, ginhihimo hiya nga ikaduha la kan Jehova mismo. An binanhaw nga hi Jesus nagpakita ha ginatos nga mga nakakita-nga-testigo. (1 Corinto 15:5, 6) Bisan ha mga nagruruhaduha, an sugad nga ebidensya sa- dang makakombinse na. Hi Jehova may-ada gahum ha pagpahiuli han kinabuhi. 24 Hi Jehova diri la kay may-ada gahum ha pagbanhaw ha mga patay kondi hingyap liwat niya an pagbuhat hito. An matinumanon nga tawo nga hi Job gindasig ha pag- siring nga hi Jehova naghihingyap gud ha pagbanhaw ha mga patay. (Job 14:15) Diri ka ba nadadani ha aton Dios, nga disidido ha paggamit han iya gahum ha pagpahiu- li ha sugad mahigugmaon nga paagi? Kondi, hinumdu- mi nga an pagkabanhaw usa la nga bahin han daku nga buruhaton ni Jehova han pagpahiuli ha tidaraon. Sam- tang nagigin mas duok ka ha iya, pabilhi pirme an pres- yoso nga paglaom nga mahimo ka hingadto basi makita nga 'ginhihimo ni Jehova nga bag-o an ngatanan nga bu- tang.' - Pahayag 21:5. 23. Ano an gilalabawi ha ngatanan nga pagpakita han gahum ni Je- hova, ngan paonan-o naggagarantiya ini han aton paglaom para ha tidaraon? 24. Kay ano nga makakasarig kita nga babanhawon ni Jehova an mga patay, ngan ano nga paglaom an sadang pabilhan han kada usa ha aton? 103
K A P I T U L O 9 "An Kristo Amo an Gahum han Dios" NAHADLOK an mga disipulo. Naglalayag hira pagtabok ha Dagat han Galilea han tigda nga inabot ha ira an usa nga su- basko. Sigurado nga nakakita na hira hadto hin mga subas- ko dinhi hini nga dagat - aw, an iba han kalalakin-an eks- peryensyado na nga mga parapangisda. (Mateo 4:18, 19) Kondi ini "makusog gud nga subasko," ngan nagin maba- lud hinduro dayon an dagat. An kalalakin-an natataranta nga nangalimbasog ha pag-ulin han sakayan, kondi maku- sog hinduro an subasko. An dagku nga mga balud "pada- yon nga napusak ha sakayan," nga nagtikang mapuno hin tubig. Bisan pa han kalisang, maopay an katurog ni Jesus ha may ulin, nakapoy katapos hin usa ka adlaw nga pagtutdo ha damu nga mga tawo. Tungod kay nahadlok para han ira kinabuhi, ginpukaw hiya han mga disipulo, nakikimalooy: "Ginoo, talwasa kami, kay magkakamatay na kami!" - Mar- cos 4:35-38; Mateo 8:23-25. 2 Waray mahadlok hi Jesus. Bug-os an pagsarig, iya ginsa- way an hangin ngan an dagat: "Husto na! Maglinaw ka!" Ha kadagmitan, sinugot an hangin ngan an dagat - inukoy Agsob mahitabo an tigda nga mga subasko ha Dagat han Galilea. Tungod han pagin ubos han dagat (mga 200 metros nga ubos tikang ha bawbaw han dagat), an hangin mas mapaso didto kay ha lugar ha palibot, ngan nagriresulta ini hin makusog nga hangin. An makusog nga hangin madagmit nga naabot ngada ha Walog han Jordan tikang ha Bukid Hermon, nga nahimumutang ha norte. An kalmado nga pa- nahon mahimo magbag-o dayon ngadto ha makusog nga subasko. 1-3. (a) Ano an makaharadlok nga eksperyensya han mga disipulo ha Dagat han Galilea, ngan ano an ginbuhat ni Jesus? (b) Kay ano nga husto nga makakasiring hi apostol Pablo nga "an Kristo amo an gahum han Dios"?
"AN KRISTO AMO AN GAHUM HAN DIOS" an bagyo, naglinaw an dagat, ngan "nagkalma gud ito." Yana nagkaada naiiba nga kahadlok an mga disipulo. "Hin-o gud ba ini?" naghuring-huring hira ha usa kag usa. Tinuod, ano nga klase hin tawo an makakasaway han ha- ngin ngan han dagat nga baga in nagsasaway ha sutil nga bata? - Marcos 4:39-41; Mateo 8:26, 27. 3 Kondi hi Jesus diri ordinaryo nga tawo. Ipinakita an ga- hum ni Jehova ngada ha iya ngan pinaagi ha iya ha uru- sahon nga mga paagi. An inspirado nga hi apostol Pablo husto nga nasiring: "An Kristo amo an gahum han Dios." (1 Corinto 1:24) Ha ano nga mga paagi nakikita kan Jesus an gahum han Dios? Ngan ano an epekto ha aton kinabu- hi han paggamit ni Jesus han gahum? An Gahum han Bugtong nga Anak han Dios 4 Tagda an gahum ni Jesus durante han iya pag-eksister antes magin tawo. Ipinakita ni Jehova an iya mismo "wa- ray kataposan nga gahum" han ginlarang niya an iya bug- tong nga Anak, nga nakilala sugad nga hi Jesu-Kristo. (Roma 1:20; Colosas 1:15) Katapos hito, iginhatag ni Jehova an daku nga gahum ngan awtoridad ngada hini nga Anak, igintoka ha iya an pagbuhat han Iya mga katuyoan ha pag- larang. Mahitungod han Anak, an Biblia nasiring: "An nga- tanan nga butang ineksister pinaagi ha iya, ngan kon diri pinaagi ha iya waray bisan usa nga butang nga ineksister." - Juan 1:3. 5 Gutiay la an masasabtan naton ha kadaku hiton nga toka. Hunahunaa an gahum nga ginkinahanglan ha paghi- mo han minilyon gamhanan nga mga anghel, han pisikal nga uniberso upod an binilyon nga mga galaksi hito, ngan han tuna upod an damu magkalainlain nga kinabuhi dida 4, 5. (a) Ano nga gahum ngan awtoridad an iginhatag ni Jehova ha iya bugtong nga Anak? (b) Paonan-o nasangkapan ini nga Anak ha pagbuhat han mga katuyoan han iya Amay ha paglarang? 105
106 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hito. Basi mahimo ito nga mga buruhaton, an bugtong nga Anak may-ada han pinakagamhanan nga puwersa ha uni- berso - an baraan nga espiritu han Dios. Ini nga Anak nali- pay gud ha pagin Eksperto nga Magburuhat, nga ginamit ni Jehova ha paglarang han ngatanan iba nga mga butang. - Proberbios 8:22-31. 6 Makakarawat ba han bugtong nga Anak an dugang pa nga gahum ngan awtoridad? Katapos han kamatay ni Je- sus ha tuna ngan han iya pagkabanhaw, hiya nagsiring: "An ngatanan nga awtoridad ha langit ngan ha tuna iginhatag na ha akon." (Mateo 28:18) Oo, hi Jesus tinagan han abili- dad ngan han katungod ha paggamit han gahum ha bisan ano. Sugad nga "Hadi han mga hadi ngan Ginoo han mga ginoo," tinagan hiya hin awtoridad basi wad-on an "ngata- nan nga gobyerno ngan an ngatanan nga awtoridad ngan gahum" - nakikita ngan diri-nakikita - nga nakontra ha iya Amay. (Pahayag 19:16; 1 Corinto 15:24-26) "Waray iginsa- lin an Dios nga bisan ano nga waray igpasakop" kan Jesus - gawas la kan Jehova mismo. - Hebreo 2:8; 1 Corinto 15:27. 7 Sadang ba kita mabaraka nga bangin gamiton ni Jesus ha sayop nga paagi an iya gahum? Diri gud! Hinigugma gud ni Jesus an iya Amay ngan diri gud hiya magbubuhat hin bi- san ano nga makakapasubo ha iya. (Juan 8:29; 14:31) Maa- ram hi Jesus nga diri gud ginagamit ni Jehova ha sayop nga paagi an iya makagarahum-ha-ngatanan nga gahum. Direk- ta nga nakikita ni Jesus nga namimiling hi Jehova hin mga higayon "basi ipakita an iya kusog para hadton bug-os an kasingkasing ngadto ha iya." (2 Cronicas 16:9) Tinuod, hi Jesus may-ada liwat han gugma han iya Amay para ha ka- tawohan, salit makakasarig kita nga gagamiton pirme ni Je- 6. Katapos han iya kamatay dinhi ha tuna ngan han iya pagkaban- haw, tinagan hi Jesus hin ano nga gahum ngan awtoridad? 7. Kay ano nga makakasiguro kita nga diri gud gagamiton ni Jesus ha sayop nga paagi an gahum nga iginbutang ni Jehova ha iya mga kamot?
"AN KRISTO AMO AN GAHUM HAN DIOS" sus an iya gahum para ha mapulsanon nga katuyoan. (Juan 13:1) Hi Jesus may-ada maopay gud nga rekord hini nga ba- hin. Aton paghisgotan an iya gahum han nakanhi hiya ha tuna ngan kon paonan-o hiya napagios nga gamiton ito. "Gamhanan ha . . . Pulong" 8 Matin-aw, hi Jesus waray magbuhat hin nga milagro han bata pa hiya nga nagtutubo ha Nazaret. Kondi nabag-o ito han mabawtismohan hiya han 29 C.E., han mga 30 an- yos an edad. (Lucas 3:21-23) An Biblia nagsusumat ha aton: "Hiya gindihogan han Dios pinaagi han baraan nga espi- ritu ngan han gahum, ngan ginlibot niya an tuna nga ginbubuhat an maopay ngan gintatambal an ngatanan nga ginpapasakitan han Yawa." (Buhat 10:38) "Ginbubuhat an maopay" - diri ba nagpapasabot ito nga ginamit ni Jesus an iya gahum ha husto nga paagi? Katapos han pagdihog ha iya, hiya nagin "usa nga propeta nga gamhanan ha buhat ngan pulong." - Lucas 24:19. 9 Paonan-o hi Jesus gamhanan ha pulong? Agsob nga nag- tutdo hiya ha gawas - ha mga baybayon ngan ha mga ligid han mga bungtod sugad man ha mga kalsada ngan ha mga merkado. (Marcos 6:53-56; Lucas 5:1-3; 13:26) An iya mga mamarati basta nga mabaya na la unta kon an iya ginsisi- ring diri makapainteres ha ira. Ha panahon antes han inim- printa nga mga libro, an maapresyaron nga mga mamarati kinahanglan magtipig han iya mga pulong ha ira hunahu- na ngan kasingkasing. Salit an pagtutdo ni Jesus kinahang- lan makapainteres, masayon masabtan, ngan masayon ma- hinumdoman. Kondi ini nga ayat diri problema para kan Jesus. Tagda, pananglitan, an iya Sermon ha Bukid. 8. Katapos han pagdihugi ha iya, tinagan hi Jesus hin gahum ha pag- buhat han ano, ngan paonan-o niya ginamit an iya gahum? 9-11. (a) Diin ginbuhat ni Jesus an kadak-an han iya pagtutdo, ngan ano nga ayat an iya inatubang? (b) Kay ano nga nanhipausa an damu nga mga tawo ha paagi han pagtutdo ni Jesus? 107
108 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 10 Usa ka aga temprano han 31 C.E., an damu nga mga tawo nagkatirok ha ligid han bungtod hirani han Dagat han Galilea. An iba nagtikang pa ha Judea ngan Jerusalem, mga 100 tubtob 110 kilometro an kahirayo. An iba nagti- kang pa ha baybayon han Tiro ngan Sidon, ngadto ha nor- te. Damu nga magsakit nga mga tawo an dinaop kan Jesus ha pagkapot ha iya, ngan iya gintambal hira ngatanan. Han waray na nahibilin bisan usa ha ira nga grabe an sakit, nag- tikang hiya ha pagtutdo. (Lucas 6:17-19) Han natapos hiya magyakan paglabay hin pipira ka oras, nahipausa hira ha ira hinbatian. Kay ano? 11 Paglabay hin mga tuig, an usa nga nakabati hiton nga sermon nagsurat: "Nahipausa gud an mga tawo ha iya pa- agi han pagtutdo, kay nagtututdo hiya ha ira pariho hin tawo nga may awtoridad." (Mateo 7:28, 29) Hi Jesus nag- yakan nga may-ada gahum nga ira inaabat. Nagyakan hiya para han Dios ngan pinamatud-an an iya igintututdo pina- agi han awtoridad han Pulong han Dios. (Juan 7:16) Ma- tin-aw an mga pulong ni Jesus, nakakadani an iya mga sag- don, ngan diri manigaran an iya mga pangatadongan. An iya mga pulong nakabantad han importante nga mga isyu sugad man han mga kasingkasing han iya mga mamarati. Iya gintutdoan hira kon paonan-o makakabiling hin kali- payan, kon paonan-o mag-aampo, kon paonan-o pamimil- ngon an Ginhadian han Dios, ngan kon paonan-o magka- kaada hin sigurado nga tidaraon. (Mateo 5:3-7:27) An iya mga pulong nagpagios han mga kasingkasing hadton na- gugutom han kamatuoran ngan han katadongan. An sugad nga mga tawo disidido nga "isalikway" an ira kalugaringon ngan bayaan an ngatanan nga butang basi sumunod ha iya. (Mateo 16:24; Lucas 5:10, 11) Maopay gud nga pamatuod ito han gahum han mga pulong ni Jesus! "Nakita nira hi Jesus nga naglalakat ha bawbaw han dagat"
110 MAGIN DUOK KAN JEHOVA "Gamhanan ha Buhat" 12 Hi Jesus "gamhanan ha buhat" liwat. (Lucas 24:19) An mga Ebanghelyo nagsusumat mahitungod han sobra 30 ka espisipiko nga mga milagro nga ginbuhat niya - an ngata- nan ha "gahum ni Jehova." (Lucas 5:17) An mga milag- ro ni Jesus nakaapekto han mga kinabuhi han yinukot nga mga tawo. Pansina an duha la nga milagro - an pagpakaon ha 5,000 nga kalalakin-an ngan ha urhi 4,000 nga kalala- kin-an. Upod an kababayin-an ngan kabataan, an kadamu posible nga mas damu pa gud hin mga yinukot! - Mateo 14: 13-21; 15:32-38. 13 Magkalainlain gud an mga milagro ni Jesus. May-ada hiya awtoridad ha mga demonyo, masayon pagawson hira. (Lucas 9:37-43) May-ada hiya gahum ha pisikal nga mga elemento, ginhimo an tubig nga bino. (Juan 2:1-11) Ima- dyina an kahipausa han iya mga disipulo han "nakita nira hi Jesus nga naglalakat ha bawbaw han dagat." (Juan 6:18, 19) May-ada hiya gahum ha sakit, gintambal an mga bahin nga may depekto, an maiha na nga sakit, ngan an makama- ratay nga sakit. (Marcos 3:1-5; Juan 4:46-54) Ginbuhat niya an sugad nga mga pagtambal ha magkalainlain nga mga pa- agi. An iba gintambal tikang ha hirayo, samtang an iba gin- kaptan mismo ni Jesus. (Mateo 8:2, 3, 5-13) An iba natam- bal dayon, an iba hinayhinay. - Marcos 8:22-25; Lucas 8: 43, 44. 14 Makatirigamnan gud, hi Jesus may-ada gahum ha pag- Dugang pa, usahay ginugrupo han mga Ebanghelyo an damu nga mga milagro ilarom han usa, kabug-osan nga pagsaysay. Pananglitan, ha usa nga okasyon an "ngatanan nga tawo ha syudad" inabot ha pa- kigkita ha iya, ngan iya gintambal an "damu" nga mga magsakit. - Marcos 1:32-34. 12, 13. Ha ano nga paagi "gamhanan ha buhat" hi Jesus, ngan ano nga mga klase an iya mga milagro? 14. Ilarom han ano nga mga kahimtang ipinakita ni Jesus nga may- ada hiya gahum ha pagbungkag han kamatayon?
"AN KRISTO AMO AN GAHUM HAN DIOS" bungkag han kamatayon. Ha tulo nga iginrekord nga okas- yon, iya ginbanhaw an patay, iginbalik an 12-anyos nga bata nga babaye ha iya mga kag-anak, ginbanhaw an amo la nga anak han usa nga balo nga babaye, ngan ginbanhaw an hinigugma nga bugto nga lalaki ha iya mga bugto nga ba- baye. (Lucas 7:11-15; 8:49-56; Juan 11:38-44) Waray kahim- tang nga makuri gud. Iya ginbanhaw an 12-anyos nga bata nga babaye tikang ha iya higdaan katapos gud niya mama- tay. Iya ginbanhaw an anak nga lalaki han balo nga babaye tikang ha tiheras, sigurado ha adlaw han iya kamatay. Ngan iya ginbanhaw hi Lazaro tikang ha lubnganan katapos niya mamatay hin upat na ka adlaw. Diri-hakog, Responsable, Ngan Makonsiderasyon nga Paggamit han Gahum 15 Mahuhunahuna mo ba an posible nga pag-abuso kon an gahum ni Jesus iginbutang ha mga kamot han diri-hing- pit nga magmarando? Kondi hi Jesus waray sala. (1 Pedro 2:22) Nagdumiri hiya nga mahugawan han kahakog, am- bisyon, ngan kahalot nga nagpapagios han diri-hingpit nga kalalakin-an nga gamiton an ira gahum ha pagdaot ha iba. 16 Diri-hakog hi Jesus ha paggamit han iya gahum, diri gud ginagamit ito para ha personal nga ganansya. Han na- gutom hiya, nagdumiri hiya nga himoon an mga bato nga tinapay para ha iya kalugaringon. (Mateo 4:1-4) An iya gu- tiay nga mga panag-iya nagpamatuod nga waray hiya ma- kaganansya ha materyal tikang ha paggamit han iya ga- hum. (Mateo 8:20) May-ada dugang nga proyba nga an iya gamhanan nga mga buhat nagtikang ha diri-hakugnon nga mga motibo. Han nagbuhat hiya hin mga milagro, gin- buhat niya ito sugad nga sakripisyo ha iya kalugaringon. Han gintambal niya an masakit, an gahum ginawas tikang 15, 16. Ano an ebidensya nga diri-hakog hi Jesus ha paggamit han iya gahum? 111
112 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ha iya. Maaram hiya hini nga paggawas han gahum, bisan ha usa la nga pagtambal. (Marcos 5:25-34) Kondi, iya gintu- gotan an damu nga mga tawo nga makaptan hiya, ngan na- tambal hira. (Lucas 6:19) Diri-hakugnon gud ito nga espi- ritu! 17 Responsable hi Jesus ha paggamit han iya gahum. Wa- ray gud hiya magbuhat hin gamhanan nga mga buhat basi magparayaw la o ha waray-katuyoan nga pagpakita. (Ma- teo 4:5-7) Diri niya karuyag magbuhat hin mga tigaman ha pagtagbaw la han sayop nga pagkamausisa ni Herodes. (Lu- cas 23:8, 9) Imbes nga ipasamwak an iya gahum, agsob nga gintugon ni Jesus adton iya gintambal nga diri sumatan an bisan hin-o. (Marcos 5:43; 7:36) Diri niya karuyag nga mag- hunahuna an mga tawo mahitungod ha iya tungod han sobra nga mga sumat. - Mateo 12:15-19. 18 Inin gamhanan nga lalaki, hi Jesus, naiiba gud hadton tawhanon nga mga magmarando nga nagamit han gahum nga waray pagtagad ha mga panginahanglan ngan pag- antos han iba. Hi Jesus nagtagad ha mga tawo. Nalooy gud hiya han makita niya an nagsasakit salit napagios hiya nga kuhaon an ira pag-antos. (Mateo 14:14) Makonsiderasyon hiya ha ira mga pagbati ngan mga panginahanglan, ngan inin mahumok nga pagtagad nakaapekto ha paagi han iya paggamit han iya gahum. Makapabantad gud nga ehemplo an mababasa ha Marcos 7:31-37. 19 Hini nga okasyon, nabilngan han kadam-an nga mga tawo hi Jesus ngan gindara ha iya an damu nga magsakit, ngan iya gintambal hira ngatanan. (Mateo 15:29, 30) Kon- di ginpili ni Jesus an usa nga lalaki ngan gintagan hiya hin espesyal nga pagtagad. Bungol an lalaki ngan makuri maka- 17. Paonan-o ipinakita ni Jesus nga responsable hiya ha paggamit han iya gahum? 18-20. (a) Ano an nakaimpluwensya ha paagi han paggamit ni Jesus han iya gahum? (b) Ano an inaabat mo ha paagi han pagtambal ni Jesus ha usa nga bungol nga lalaki?
"AN KRISTO AMO AN GAHUM HAN DIOS" yakan. Bangin inabat ni Jesus an duro nga kulba ngan kaa- wod hini nga lalaki. Sugad nga pagtagad, iginpahirayo hiya ni Jesus ha mga tawo - ngadto ha pribado nga lugar. Kata- pos, nagsinyas hi Jesus ha pagpasabot ha lalaki mahitungod han iya pagbubuhaton. "Iginsulod niya an iya mga tudlo ha mga talinga hito nga tawo, ngan katapos tumupra, iya ginkaptan an dila hito nga tawo." (Marcos 7:33) Sunod, hi Jesus hinangad ha langit ngan nag-ampo. Ini nga mga bu- hat nagpasabot ha lalaki nga, 'An bubuhaton ko para ha imo amo an tungod han gahum tikang ha Dios.' Ha katapo- san, hi Jesus nagsiring: "Maabrihan ka." (Marcos 7:34) Dida hito, nakabati na an lalaki, ngan normal nga nakayakan na hiya. 20 Nakakaliaw gud an paghunahuna nga bisan han gina- gamit an iya hatag-han-Dios nga gahum ha pagtambal ha may sakit, ipinakita ni Jesus an mapinairon nga pagtagad ha ira mga pagbati! Diri ba nagpapasarig an paghibaro nga igintapod ni Jehova an Mesianiko nga Ginhadian ha mga kamot han sugad mapinairon, makonsiderasyon nga Mag- marando? Usa nga Tigaman han mga Butang nga Maabot 21 An gamhanan nga mga buhat nga ginbuhat ni Jesus ha tuna gutiay la nga pagpakita han darodaku pa nga mga An pagtupra usa ka paagi o tigaman han pagtambal nga inuyonan han mga Judio ngan mga Hentil, ngan an paggamit han laway ha pag- tambal iginrekord ha rabiniko nga mga sinurat. Bangin tumupra hi Jesus basi ipakita la ha lalaki nga matatambal na hiya. Anoman an ka- himtang, waray gamita ni Jesus an iya laway sugad nga natural nga tambal. 21, 22. (a) Ano an ginpapadagawan han mga milagro ni Jesus? (b) Tungod kay hi Jesus may-ada gahum ha natural nga mga puwer- sa, ano an malalaoman naton ilarom han pagmando han iya Ginha- dian? 113
114 MAGIN DUOK KAN JEHOVA bendisyon nga maabot ilarom han iya hadianon nga pag- mando. Ha bag-o nga kalibotan han Dios, hi Jesus magbu- buhat utro hin mga milagro - kondi ha bug-os nga tuna! Tagda an pipira han makalilipay nga mga butang nga mahi- tatabo ha tidaraon. 22 Ibabalik ni Jesus an hingpit nga pagkatimbang han pali- bot han tuna. Hinumdumi nga iya ipinakita an iya ga- hum ha natural nga mga puwersa pinaagi han pagpakal- ma han makusog nga hangin. Sigurado, kon sugad, ilarom han pagmando han Ginhadian han Kristo, an katawohan diri na mahahadlok nga madadaot hira han mga bagyo, mga linog, mga pagbuto han mga bulkan, o iba nga natu- ral nga mga kalamidad. Tungod kay hi Jesus amo an Eks- perto nga Magburuhat, nga ginamit ni Jehova ha paglarang han tuna ngan han ngatanan nga may kinabuhi dida hito, bug-os nga hinsasabtan niya an pagkahimo han tuna. Maa- ram hiya kon paonan-o an husto nga paggamit han mga ba- handi hito. Ilarom han iya pagmando, inin bug-os nga tuna magigin Paraiso. - Lucas 23:43. 23 Kumusta man an mga panginahanglan han katawo- han? An abilidad ni Jesus ha pagpakaon hin hura ha yinu- kot nga mga tawo, ginagamit an pipira la nga mga tagana, nagpapasarig ha aton nga an iya pagmando magdadara hin kagawasan tikang ha kagutom. Tinuod, an hura nga pagka- on, nga husto an pagbahinbahin, magtatapos han kagutom ha kadayonan. (Salmo 72:16) An iya gahum ha sakit ngan balatian nagsusumat ha aton nga an masakit, buta, bungol, baldado, ngan piay nga mga tawo matatambal - hin bug- os ngan permanente. (Isaias 33:24; 35:5, 6) An iya abilidad ha pagbanhaw ha mga patay nagsisiguro nga an iya pagka- gamhanan sugad nga langitnon nga Hadi nag-uupod han gahum ha pagbanhaw ha damu ka milyon nga mga nagka- 23. Sugad nga Hadi, paonan-o tatagbawon ni Jesus an mga pangina- hanglan han katawohan?
"AN KRISTO AMO AN GAHUM HAN DIOS" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Isaias 11:1-5 Paonan-o ipinapakita ni Jesus an "espiritu han . . . pagkagamhanan," ngan salit makakasarig kita han ano ha iya pagmando? Marcos 2:1-12 An milagroso nga mga pagtambal ni Jesus nag- papakita nga tinagan hiya han ano nga awtoridad? Juan 6:25-27 Bisan kon milagroso nga gintagbaw ni Jesus an pisikal nga mga panginahanglan han mga tawo, ano an pina- kaimportante nga katuyoan han iya ministeryo? Juan 12:37-43 Kay ano nga an iba nga nakakita han mga mi- lagro ni Jesus waray tumoo ha iya, ngan ano an mahibabaroan naton tikang hini? matay nga nalilipayan han iya Amay nga mahinumdoman. - Juan 5:28, 29. 24 Samtang ginhuhunahuna naton an gahum ni Jesus, hi- numdoman naton pirme nga ini nga Anak hingpit nga nag- susubad ha iya Amay. (Juan 14:9) Salit an paggamit ni Jesus han gahum naghahatag ha aton hin matin-aw nga paghu- lagway kon paonan-o ginagamit ni Jehova an gahum. Pa- nanglitan, hunahunaa an mapinairon nga pagtambal ni Je- sus ha usa nga may liprosi. Tungod kay nalooy, ginkaptan ni Jesus an lalaki ngan nagsiring: "Karuyag ko!" (Marcos 1: 40-42) Pinaagi han sugad hini nga mga asoy, hi Jehova baga hin nasiring, 'Sugad hito ginagamit ko an akon gahum!' Diri ka ba napapagios nga dayawon an aton makagarahum- ha-ngatanan nga Dios ngan magpasalamat nga ginagamit niya an iya gahum ha sugad mahigugmaon nga paagi? 24. Samtang ginhuhunahuna naton an gahum ni Jesus, ano an sa- dang hinumdoman naton pirme, ngan kay ano? 115
K A P I T U L O 1 0 "Subara Niyo an Dios" ha Iyo Paggamit han Gahum "AN TUSO nga lit-ag nakatago ha bisan hin-o nga may-ada gahum." Ito nga mga pulong han ika-19 ka siglo nga parasi- day nagpapahamangno han malimbong nga peligro: an sa- yop nga paggamit han gahum. Makasurubo, an diri-hing- pit nga mga tawo masayon gud mabiktima hini nga lit-ag. Tinuod, ha bug-os nga kasaysayan "ginmamandoan han tawo an iya igkasi-tawo ha iya ikakadaot." (Eclesiastes 8:9) An paggamit han gahum nga waray gugma nagriresulta hin damu nga pag-antos han tawo. 2 Kondi, diri ba makatirigamnan nga hi Jehova nga Dios, nga waray tubtoban an gahum, diri gud nagamit hito nga gahum ha sayop nga paagi? Sugad han nahibaroan naton ha nahiuna nga mga kapitulo, ginagamit niya pirme an iya gahum - ha paglarang man, pagbungkag, pagpanalipod, o pagpahiuli - uyon ha iya mahigugmaon nga mga katuyo- an. Kon aton pinamamalandong an paagi han iya paggamit han iya gahum, napapagios kita nga magin duok ha iya. Ito, sugad nga resulta, makakapagios ha aton nga 'subaron an Dios' ha aton paggamit han gahum. (Efeso 5:1) Kondi may- ada kita ano nga gahum sugad nga maluya nga mga tawo? 3 Hinumdumi nga an tawo ginlarang uyon "ha dagway han Dios." (Genesis 1:26, 27) Salit, kita liwat may-ada ga- hum - bisan gutiay la nga sukol hito. An aton gahum ma- himo mag-upod han kapasidad ha pagtuman han mga bu- 1. Ha ano nga malimbong nga lit-ag masayon mabiktima an diri- hingpit nga mga tawo? 2, 3. (a) Ano an makatirigamnan mahitungod han paggamit ni Je- hova han gahum? (b) An aton gahum mahimo mag-upod han ano, ngan paonan-o sadang gamiton naton an ngatanan han sugad nga gahum?
'SUBARA AN DIOS' HA PAGGAMIT HAN GAHUM tang, pagbuhat; pagkaada kontrol o awtoridad ha iba; abilidad ha pag-impluwensya ha iba, labi na adton nahi- gugma ha aton; pisikal nga kusog (gahum); o materyal nga mga bahandi. Mahitungod kan Jehova, an salmista nagsi- ring: "Ikaw an gintitikangan han kinabuhi." (Salmo 36:9) Salit, direkta man o diri-direkta, an Dios amo an gintitika- ngan han bisan ano nga husto nga gahum nga bangin may- ada kita. Salit karuyag naton gamiton ito ha mga paagi nga nakakapalipay ha iya. Paonan-o naton mahihimo ito? Gugma an Yawi 4 Gugma an yawi han husto nga paggamit han gahum. Diri ba an susbaranan mismo han Dios an nagpapakita hini? Hinumdumi an paghisgot ha upat nga nangunguna nga mga kalidad han Dios - gahum, hustisya, kinaadman, ngan gugma - ha Kapitulo 1. Ha upat nga kalidad, ano an nalabaw? Gugma. "An Dios gugma," siring han 1 Juan 4:8. Oo, gugma an pinakaimportante nga kalidad ni Jehova; na- kakaimpluwensya ito ha ngatanan nga iya ginbubuhat. Sa- lit an tagsa nga pagpakita han iya gahum ginpapagios han gugma ngan para gud ha kaopayan hadton nahigugma ha iya. 5 An gugma mabulig liwat ha aton nga gamiton hin husto an aton gahum. Aw, an Biblia nagsusumat ha aton nga an gugma "buotan" ngan "diri nagbibiling han kalugaringon la nga kaopayan." (1 Corinto 13:4, 5) Salit, an gugma diri magtutugot ha aton nga gumios ha mapintas o mabangis nga paagi ngada ha ira nga sakop han aton awtoridad. Lu- god, aton tatratuhon an iba nga may dignidad ngan tatag- don siyahan an ira mga panginahanglan ngan mga pagbati kay ha aton kalugaringon. - Filipos 2:3, 4. 4, 5. (a) Ano an yawi han husto nga paggamit han gahum, ngan pa- onan-o ipinapakita ini han susbaranan mismo han Dios? (b) Pao- nan-o mabulig ha aton an gugma ha husto nga paggamit han aton gahum? 117
118 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 6 An gugma nakakaw-ing ha lain nga kalidad nga makaka- bulig ha aton nga malikyan an sayop nga paggamit han ga- hum: kahadlok ha Dios. Ano an bili hini nga kalidad? "Tu- ngod han kahadlok kan Jehova an usa nga tawo nalikay ha maraot," siring han Proberbios 16:6. An sayop nga pag- gamit han gahum sigurado nga usa han maraot nga mga paagi nga sadang likyan naton. An kahadlok ha Dios mag- pupugong ha aton ha sayop nga pagtrato ha ira nga sakop han aton gahum. Kay ano? Ha usa nga butang, maaram kita nga may baratunon kita ha Dios ha paagi han aton pagtra- to ha sugad nga mga tawo. (Nehemias 5:1-7, 15) Kondi an kahadlok ha Dios nag-uupod hin labaw pa hito. An orihi- nal nga mga termino nga ginamit para han "kahadlok" ag- sob nga nagpapasabot hin hilarom nga pagtahod ngan ka- hadlok ha Dios. Salit iginkakaw-ing han Biblia an kahadlok ha gugma ha Dios. (Deuteronomio 10:12, 13) Inin matinala- huron nga kahadlok nag-uupod han husto nga kahadlok ha pagpasubo ha Dios - diri tungod la kay nahahadlok kita ha mga resulta kondi tungod kay nahigugma gud kita ha iya. 7 Ha pag-ilustrar: Hunahunaa an mahitungod han mao- pay nga relasyon han usa nga gutiay nga bata nga lalaki ngan han iya amay. Inaabat han bata an mapinairon, ma- higugmaon nga pagtagad ha iya han iya amay. Kondi maa- ram liwat an bata kon ano an ginkikinahanglan ha iya han iya amay, ngan maaram hiya nga an iya amay magdidisip- lina ha iya kon gumios hiya hin sayop. An bata diri naha- hadlok ha iya amay ha sayop nga paagi. Ha kabaliktaran, hinigugma gud niya an iya amay. An bata nalilipay ha pag- buhat han bisan ano nga magriresulta hin pag-uyon han iya amay. Pariho man ito ha kahadlok ha Dios. Tungod kay nahigugma kita kan Jehova, an aton langitnon nga Amay, 6, 7. (a) Ano an kahadlok ha Dios, ngan kay ano nga ini nga kali- dad nabulig ha aton nga malikyan an sayop nga paggamit han ga- hum? (b) Iilustrar an relasyon han kahadlok ha pagpasubo ha Dios ngan han gugma ha Dios.
'SUBARA AN DIOS' HA PAGGAMIT HAN GAHUM nahahadlok kita ha pagbuhat han bisan ano nga maka- kapasubo ha iya kasingkasing. (Genesis 6:6) Lugod, ginhi- hingyap naton nga lipayon an iya kasingkasing. (Prober- bios 27:11) Salit karuyag naton nga gamiton hin husto an aton gahum. Aton usisahon hin maopay kon paonan-o na- ton bubuhaton ito. Ha Sulod han Pamilya 8 Tagda siyahan an pamilya. "An bana amo an ulo han iya asawa," siring han Efeso 5:23. Paonan-o gagamiton han bana inin hatag-han-Dios nga awtoridad? An Biblia nagsa- sagdon ha mga bana nga mag-ukoy upod ha ira mga asa- wa "uyon ha kahibaro" ngan 'pasidunggan hira ha pariho nga paagi han paghirot ha usa nga mas maluya nga surud- lan.' (1 Pedro 3:7) An Griego nga nombre nga iginhubad nga "dungog" nangangahulogan hin "katakos, bili, . . . pag- tahod." An mga porma hini nga pulong iginhuhubad nga mga "regalo" ngan "presyoso." (Buhat 28:10; 1 Pedro 2:7) An bana nga nagpapasidungog ha iya asawa diri gud mag- kakastigo ha iya; diri liwat niya tatamayon o pakakaalohan hiya, nga makakahimo ha iya nga umabat hin kawaray- pulos. Lugod, kinikilala niya an iya bili ngan gintatrato hiya nga may pagtahod. Ipinapakita niya pinaagi han iya mga pulong ngan mga buhat - ha pribado ngan ha publiko - nga presyoso hiya ha iya. (Proberbios 31:28) Nakakarawat han sugad nga bana diri la an gugma ngan pagtahod han iya asawa kondi, mas importante, an pag-uyon han Dios. 9 An mga asawa liwat may-ada awtoridad ha pamilya. An Biblia nag-uunabi mahitungod han diosnon nga kababayin- an nga, ha sulod han kahikayan han husto nga pagkaulo, 8. (a) Ano an awtoridad han mga bana ha pamilya, ngan paonan-o ito sadang gamiton? (b) Paonan-o maipapakita han bana nga ginpa- pasidunggan niya an iya asawa? 9. (a) May-ada ano nga awtoridad ha pamilya an mga asawa? (b) Ano an makakabulig ha asawa nga gamiton an iya mga abilidad ha pag- suporta ha iya bana, ngan ano an resulta? 119
120 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nag-una ha pag-impluwensya ha ira mga bana ha positibo nga paagi o ha pagbulig ha ira nga malikyan an sayop nga desisyon. (Genesis 21:9-12; 27:46-28:2) An asawa bangin mas maabtik kay ha iya bana, o bangin may-ada hiya iba nga mga abilidad nga waray an bana. Kondi, sadang hiya magkaada hin "daku nga respeto" ha iya bana ngan "mag- pasakop" ha iya sugad han iya "pagpasakop ha Ginoo." (Efe- so 5:22, 33) An paghunahuna nga may tumong nga lipayon an Dios makakabulig ha asawa nga gamiton an iya mga abi- lidad ha pagsuporta ha iya bana imbes nga minuson hiya o mangalimbasog nga diktahan hiya. An sugad nga "babaye nga tinuod nga maaramon" nakooperar gud ha iya bana ha pagparig-on han pamilya. Salit nagpapadayon hiya ha pa- kigmurayaw ha Dios. - Proberbios 14:1. 10 An mga kag-anak may-ada liwat awtoridad nga iginha- tag ha ira han Dios. An Biblia nagsasagdon: "Mga tatay, ayaw pag-aringita an iyo mga anak, lugod padayon nga pa- dakua hira ha disiplina ngan sagdon ni Jehova." (Efeso 6:4) Ha Biblia, an pulong nga "disiplina" mahimo mangahulo- gan hin "pagpatubo, pagbansay, pagtutdo." An mga anak nagkikinahanglan hin disiplina; nalilipay ngan naglalam- pos hira ilarom han matin-aw nga mga giya, mga tubtoban, ngan mga limitasyon. Iginkakaw-ing han Biblia an sugad nga disiplina, o pagtutdo, ha gugma. (Proberbios 13:24) Sa- lit, "an tungkod nga pandisiplina" diri gud sadang abusu- hon - ha emosyon o ha pisikal. (Proberbios 22:15; 29:15) Ha mga panahon han Biblia, an Hebreo nga pulong para han "tungkod" nangangahulogan hin baston, sugad han usa nga ginamit han paraataman han mga karnero ha paggiya ha iya mga karnero. (Salmo 23:4) Ha pariho nga paagi, "an tungkod" han awtoridad han kag-anak nagpapasabot hin mahigugmaon nga giya, diri mapintas o madarahog nga sirot. 10. (a) Iginhatag han Dios an ano nga awtoridad ha mga kag-anak? (b) Ano an kahulogan han pulong nga "disiplina," ngan paonan-o sa- dang ipadapat ito? (Kitaa liwat an footnote.)
'SUBARA AN DIOS' HA PAGGAMIT HAN GAHUM An disiplina nga istrikto o mapintas nga waray gugma amo an pag-abuso han awtoridad han kag-anak ngan mahimo makadaot ha emosyon han bata. (Colosas 3:21) Ha luyo nga bahin, an timbang nga disiplina nga husto nga igin- papadapat nagpapasabot ha mga anak nga an ira mga kag- anak nahigugma ha ira ngan nagtatagad han magigin klase han ira pagkatawo. 11 Kumusta man an mga anak? Paonan-o nira magagamit hin husto an ira gahum? "An dungog han batan-on nga mga lalaki amo an ira kusog," siring han Proberbios 20:29. Sigurado nga waray mas maopay nga paagi nga magagamit han mga batan-on an ira kusog ngan enerhiya kay ha pag- alagad ha aton "Harangdon nga Maglalarang." (Eclesiastes 12:1) Sadang hinumdoman han mga batan-on nga an ira mga buhat makakaapekto ha mga pagbati han ira mga kag- anak. (Proberbios 23:24, 25) Kon an mga anak nasugot ha ira mahadlukon-ha-Dios nga mga kag-anak ngan nagpapa- dayon ha husto nga dalan, ginpapalipay nira an mga ka- singkasing han ira mga kag-anak. (Efeso 6:1) An sugad nga paggawi 'nakakapalipay gud ha Ginoo.' - Colosas 3:20. Ha Sulod han Kongregasyon 12 Hi Jehova nagtatagana hin mga paramangno basi ma- nguna ha Kristiano nga kongregasyon. (Hebreo 13:17) Sa- dang gamiton hinin kwalipikado nga kalalakin-an an ira hatag-han-Dios nga awtoridad ha paghatag han ginkikina- hanglan nga bulig ngan ha pagpauswag han espirituwali- dad han panon. An ira ba katungdanan nagtutugot ha mga tigurang nga magmayor-mayor ha ira mga igkasi-tumuroo? Diri gud! An mga tigurang sadang magkaada timbang, 11. Paonan-o magagamit hin husto han mga anak an ira gahum? 12, 13. (a) Ano an sadang magin panhunahuna han mga tigurang ha ira awtoridad ha kongregasyon? (b) Iilustrar kon kay ano nga sa- dang tratuhon hin mahigugmaon han mga tigurang an panon. 121
122 MAGIN DUOK KAN JEHOVA mapainubsanon nga panhunahuna ha ira katungdanan ha kongregasyon. (1 Pedro 5:2, 3) An Biblia nasiring ha mga paramangno: 'Atamana an kongregasyon han Dios, nga ginpalit niya pinaagi han dugo han iya kalugaringon nga Anak.' (Buhat 20:28) Ini an gamhanan nga hinungdan han mahigugmaon nga pagtrato ha kada usa nga membro han panon. 13 Mahimo naton iilustrar ito hini nga paagi. An usa ka duok nga sangkay naghangyo ha imo nga tipigan an usa ka presyoso nga panag-iya. Maaram ka nga an imo sangkay nagbayad hin daku nga kantidad para hito nga butang. Diri mo ba ito pabibilhan, titipigan hin maopay basi diri mada- ot? Ha pariho nga paagi, igintatapod han Dios ha mga tigu- rang an responsabilidad ha pagmangno han birilhon gud nga panag-iya: an kongregasyon, nga an mga membro hito iginpapariho ha mga karnero. (Juan 21:16, 17) Hinigugma ni Jehova an iya mga karnero - hinigugma hinduro, nga ha pagkamatuod, iya ginpalit hira pinaagi han presyoso nga dugo han iya bugtong nga Anak, hi Jesu-Kristo. Hi Jeho- va nagbayad han gidadakui nga bili para ha iya mga karne- ro. Sadang hinumdoman ito han mapainubsanon nga mga tigurang ngan tratuhon an mga karnero ni Jehova uyon hito. An "Gahum han Dila" 14 "An kamatayon ngan an kinabuhi aada ha gahum han dila," siring han Biblia. (Proberbios 18:21) Tinuod, an dila nakakahimo hin daku nga kadaot. Hin-o ha aton an waray pa gud umabat han kasakit han diri-ginhuhunahuna o na- kakatamay pa ngani nga mga pulong? Kondi an dila may- ada liwat gahum ha pagtadong. "An dila han mga maara- mon usa nga tambal," siring han Proberbios 12:18. Oo, an nakakadasig, maopay nga mga pulong mahimo igpa- 14. Ano an gahum han dila?
riho ha paghaplas hin nakakarepresko, naka- katambal nga banyos ha kasingkasing. Tagda an pipira nga mga ehemplo. 15 'Liawa an mga nasusu- bo,' nagsasagda an 1 Te- salonica 5:14. Oo, bisan an matinumanon nga mga surugoon ni Je- hova usahay bangin mag-antos hin kasu- bo. Paonan-o naton mabubuligan hira? Paghatag hin espi- sipiko, totoo nga kumendasyon basi buligan hira nga makita an ira bili ha mga mata ni Jehova. Ipaangbit ha ira an gamha- nan nga mga pulong han mga teksto ha Biblia nga nagpapaki- ta nga hi Jehova nagtatagad ngan nahigugma gud hadton "ruba an kasingkasing" ngan "rumok an espiritu." (Salmo 34:18) Kon ginagamit naton an gahum han aton dila ha pagliaw ha iba, ipinapakita naton nga ginsusubad naton an aton mapinairon nga Dios, nga "nagliliaw ha mga masurub-on." - 2 Corinto 7:6, New Ame- rican Standard Bible. Husto nga ginagamit han mga bana ngan han mga asawa an ira awtoridad pinaagi han pagtrato ha usa kag usa nga may gugma ngan pagtahod 15, 16. Ha ano nga mga paagi magagamit naton an dila ha pagda- sig ha iba?
124 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 16 Magagamit liwat naton an gahum han aton dila ha pag- hatag han ginkikinahanglan gud nga pagdasig ha iba. Na- matayan ba an igkasi-tumuroo hin usa nga hinigugma? An mapinairon nga mga pulong nga nagpapahayag han aton pagtagad makakaliaw ha nasusubo nga kasingkasing. Inaa- bat ba han usa nga lagas nga bugto nga lalaki o babaye nga diri hiya ginkikinahanglan? An matinagaron nga mga pu- long makakapasarig ha mga lagas nga ginpapabilhan ngan inaapresyar hira. May-ada ba nag-aantos hin maiha na nga sakit? An maloloy-on nga mga pulong ha telepono, ha su- rat, o ha personal makakabulig hin daku ha pagliaw ha usa nga masakit. Nalilipay gud an aton Maglalarang kon gina- gamit naton an gahum han dila ha pagyakan hin mga pu- long nga 'maopay para ha pagparig-on'! - Efeso 4:29. 17 Waray mas importante nga paagi han paggamit han ga- hum han dila kay ha aton pagpaangbit han maopay nga su- mat han Ginhadian han Dios ha iba. "Ayaw pagpugngi an imo kalugaringon ha paghatag hin maopay ha mga nangi- nginahanglan hito kon kaya mo man bumulig," siring han Proberbios 3:27. Obligasyon naton nga ipaangbit ha iba an nagluluwas-kinabuhi nga maopay nga sumat. Diri husto nga tipigan ha aton la kalugaringon an apurado nga mensa- he nga hura gud nga iginhahatag ni Jehova ha aton. (1 Co- rinto 9:16, 22) Kondi ha ano nga sukol ginlalaoman kita ni Jehova nga makikigbahin hini nga buruhaton? Pag-alagad Kan Jehova ha Aton 'Bug-os nga Kusog' 18 An aton gugma kan Jehova nagpapagios ha aton nga magkaada bug-os nga pakigbahin ha Kristiano nga minis- teryo. Ano an ginlalaoman ni Jehova ha aton hini nga ba- 17. Ha ano nga importante nga paagi magagamit naton an aton dila para ha kapulsanan han iba, ngan kay ano nga sadang buhaton na- ton ito? 18. Ano an ginlalaoman ni Jehova ha aton?
'SUBARA AN DIOS' HA PAGGAMIT HAN GAHUM hin? Usa ka butang nga maihahatag naton ngatanan, ano- man an aton kahimtang ha kinabuhi: "Anoman an iyo gin- bubuhat, bug-os-kalag nga buhata ito nga sugad hin para kan Jehova, ngan diri para ha mga tawo." (Colosas 3:23) Ha pagsaysay han gidadakui nga sugo, hi Jesus nagsiring: "Hi- gugmaa hi Jehova nga imo Dios ha bug-os mo nga kasing- kasing ngan ha bug-os mo nga kalag ngan ha bug-os mo nga hunahuna ngan ha bug-os mo nga kusog." (Marcos 12:30) Oo, ginlalaoman ni Jehova an kada usa ha aton nga mahigugma ngan mag-aalagad ha iya ha bug-os nga kalag. 19 Ano an iginpapasabot han bug-os-kalag nga pag-alagad ha Dios? An kalag amo an bug-os nga pagkatawo, upod na an ngatanan nga iya mga abilidad ha pisikal ngan pan- hunahuna. Tungod kay an kalag nag-uupod han kasingka- sing, hunahuna, ngan kusog, kay ano nga gin-uunabi inin iba nga mga bahin ha Marcos 12:30? Tagda an usa nga ilustrasyon. Ha mga panahon han Biblia, bangin igbaligya han usa nga tawo an iya kalugaringon (iya kalag) ha pag- kauripon. Kondi, an uripon bangin diri mag-alagad ha iya agaron ha bug-os nga kasingkasing; bangin diri niya gami- ton an iya bug-os nga kusog o an iya bug-os nga mga abi- lidad ha panhunahuna ha pagpauswag han mga kaopayan han iya agaron. (Colosas 3:22) Salit, matin-aw nga gin-una- bi ni Jesus inin iba nga mga abilidad basi pabug-atan nga kinahanglan diri naton pugngan an bisan ano ha aton pag- alagad ha Dios. An pag-alagad ha Dios ha bug-os nga kalag nangangahulogan hin paghatag han aton kalugaringon, paggamit han aton kusog ngan enerhiya ha pinakabug-os nga sukol nga mahihimo ha pag-alagad ha iya. 20 An bug-os-kalag ba nga pag-alagad nangangahulogan 19, 20. (a) Tungod kay an kalag nag-uupod han kasingkasing, hu- nahuna, ngan kusog, kay ano nga gin-unabi inin iba nga mga abili- dad ha Marcos 12:30? (b) Ano an kahulogan han bug-os-kalag nga pag-alagad kan Jehova? 125
126 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga kinahanglan gamiton naton ngatanan an pariho nga kadaku han panahon ngan enerhiya ha ministeryo? Impo- sible gud ito, kay magkaiba an mga kahimtang ngan mga abilidad han kada usa. Pananglitan, an usa nga batan-on nga mahimsog ngan makusog ha pisikal bangin makagasto hin mas daku nga panahon ha pagsangyaw kay ha usa nga maluya na tungod han kalagas. An solo nga waray mga ob- ligasyon ha pamilya bangin makahimo hin mas labaw kay ha usa nga kinahanglan magmangno han pamilya. Kon may-ada kita han kusog ngan mga kahimtang nga magtu- tugot ha aton nga buhaton an labaw ha ministeryo, sadang magin mapasalamaton gud kita! Siyempre, diri gud naton karuyag nga magin kritiko, igintatanding an aton kalugari- Pagpasamwak han maopay nga sumat - an gimaopayi nga paagi han paggamit han aton gahum
'SUBARA AN DIOS' HA PAGGAMIT HAN GAHUM Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Proberbios 3:9, 10 Ano an gintatag-iya naton nga "birilhon nga mga butang," ngan paonan-o naton magagamit ini ha pagpasidungog kan Jehova? Eclesiastes 9:5-10 Kay ano nga sadang mo gamiton an imo ku- sog yana ha paagi nga uuyonan han Dios? Buhat 8:9-24 Ano nga pag-abuso han gahum an iginsasaysay dinhi, ngan paonan-o naton malilikyan an sugad maraot nga buhat? Buhat 20:29-38 Ano an mahibabaroan hadton may-ada ma- bug-at nga mga katungdanan ha kongregasyon tikang ha sus- baranan ni Pablo? ngon ha iba hini nga bahin. (Roma 14:10-12) Lugod, karu- yag naton gamiton an aton kusog ha pagdasig ha iba. 21 Hi Jehova nagpapakita han hingpit nga susbaranan han husto nga paggamit han iya gahum. Karuyag naton suba- ron hiya ha gimaopayi nga mahihimo naton sugad nga diri-hingpit nga mga tawo. Magagamit naton hin husto an aton gahum pinaagi han pagtrato nga may dignidad ha ira nga sakop han aton awtoridad. Dugang pa, karuyag naton buhaton ha bug-os nga kalag an nagluluwas-kinabuhi nga pagsangyaw nga buruhaton nga iginpapatuman ha aton ni Jehova. (Roma 10:13, 14) Hinumdumi, nalilipay hi Jeho- va kon iginhahatag mo an gimaopayi nga maihahatag mo - han imo kalag. Diri ba an imo kasingkasing nagpapagios ha imo nga maruyag nga buhaton an ngatanan nga mahi- himo mo ha pag-alagad ha sugad masinabuton ngan mahi- gugmaon nga Dios? Waray mas maopay o mas importante hito nga paagi han paggamit han imo gahum. 21. Ano an gimaopayi ngan pinakaimportante nga paagi han pagga- mit han aton gahum? 127
B A H I N 2 "HI JEHOVA NAHIGUGMA HAN HUSTISYA" An kawaray-hustisya kaylap ha kalibotan yana nga panahon, ngan sayop nga ginbabasol an Dios. Kondi, an Biblia nagtututdo han ma- kalilipay nga kamatuoran - nga "hi Jehova na- higugma han hustisya." (Salmo 37:28) Hini nga bahin hibabaroan naton kon paonan-o niya pinamamatud-an nga totoo iton nga mga pulong, ha paghatag hin paglaom ha bug-os nga katawohan.
K A P I T U L O 1 1 "Ngatanan Niya nga Dalan Hustisya" DAKU adto nga kawaray-hustisya. An guwapo nga batan- on nga lalaki waray magbuhat hin krimen, kondi ginpriso hiya ha madulom nga bartolina, sayop nga gin-akusahan hin pagsari ha paglugos. Kondi diri ini an siyahan nga hi- gayon nga nabiktima hiya han kawaray-hustisya. Mga tuig antes hito, ha edad nga 17, ini nga batan-on, hi Jose, gin- traydoran han iya mismo kabugtoan, nga haros patayon hiya. Katapos, iginbaligya hiya ha pagkauripon ha iba nga nasud. Didto, nagdumiri hiya ha mga pag-aghat han asa- wa han iya agaron para ha seksuwal nga relasyon. An igin- salikway nga babaye naghimo hin buwa nga akusasyon, ngan iton an hinungdan han iya kapriso. Makasurubo, baga in waray usa nga makakabulig kan Jose. 2 Kondi, nagkikita an Dios nga 'nahigugma ha katado- ngan ngan hustisya.' (Salmo 33:5) Hi Jehova ginios ha pagtadong han kawaray-hustisya, ginpahinabo an mga butang basi ha kataposan makagawas hi Jose. Labaw pa hito, hi Jose - an lalaki nga ginpriso - ha kataposan iginbu- tang ha katungdanan nga may mabug-at nga responsabi- lidad ngan hitaas gud nga kadungganan. (Genesis 40:15; 41:41-43; Salmo 105:17, 18) Ha kataposan, napamatud-an nga hi Jose waray sala, ngan ginamit niya an iya hitaas nga katungdanan ha pagpauswag han katuyoan han Dios. - Genesis 45:5-8. 3 An sugad nga asoy nakakabantad han aton kasing- kasing, diri ba? Hin-o ha aton an waray pa makakita hin 1, 2. (a) Ano nga daku nga kawaray-hustisya an naeksperyensyahan ni Jose? (b) Paonan-o gintadong ni Jehova an kawaray-hustisya? 3. Kay ano nga diri urusahon nga karuyag naton ngatanan nga tra- tuhon ha paagi nga may-hustisya?
130 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kawaray-hustisya o mabiktima hito? Oo, kita ngatanan naghihingyap nga tratuhon ha paagi nga may-hustisya ngan waray-pagpasulabi. Diri ini urusahon, tungod kay hi Jehova naghatag ha aton hin mga kalidad nga nagpapaki- ta han iya mismo personalidad, ngan an hustisya usa han iya nangunguna nga mga kalidad. (Genesis 1:27) Basi ma- kilala hin maopay hi Jehova, kinahanglan masabtan na- ton an iya pagpabili ha hustisya. Hito nga paagi mas ma- papabilhan gud naton an iya urusahon nga mga paagi ngan mapapagios nga magin mas duok ha iya. Ano an Hustisya? 4 Tikang ha panhunahuna han tawo, an hustisya ag- sob sabuton nga maopay la nga pagsunod ha mga surun- don han balaud. An libro nga Right and Reason - Ethics in Theory and Practice nasiring nga "an hustisya may kalabo- tan ha balaud, obligasyon, mga katungod, ngan mga bu- ruhaton, ngan naghahatag han mga balos hito uyon ha kawaray-pagpasulabi o katakos." Kondi, an hustisya ni Je- hova nag-uupod hin labaw pa han waray pagbati nga pag- sunod ha mga regulasyon tungod kay buruhaton o obli- gasyon ito. 5 An kahiluag ngan kahilarom han hustisya ni Jehova masasabtan hin mas maopay pinaagi han pag-usisa han orihinal nga mga pulong nga ginamit ha Biblia. Ha Heb- reo nga Kasuratan, tulo nga importante nga pulong an gi- nagamit. An pulong nga agsob gud ighubad nga "hustis- ya" mahimo liwat ighubad nga "husto." (Genesis 18:25) An duha pa nga pulong agsob nga iginhuhubad nga "pag- 4. Tikang ha panhunahuna han tawo, paonan-o agsob sabuton an hustisya? 5, 6. (a) Ano an kahulogan han orihinal nga mga pulong nga igin- hubad nga "hustisya"? (b) Ano an iginpapasabot nga an Dios may- hustisya?
"NGATANAN NIYA NGA DALAN HUSTISYA" kamatadong." Ha Kristiano Griego nga Kasuratan, an pu- long nga iginhubad nga "pagkamatadong" ginhatagan ka- hulogan sugad nga an "kalidad han pagin matadong o may-hustisya." Salit, konektado gud an pagkamatadong ngan hustisya. - Amos 5:24. 6 Salit, kon nasiring an Biblia nga an Dios may-hustis- ya, nagsusumat ito ha aton nga ginbubuhat niya an husto ngan matadong, ngan permanente nga ginbubuhat niya ito, nga waray pagpaurog. (Roma 2:11) Tinuod, imposib- le gud hunahunaon nga bubuhaton niya an kabaliktaran. An matinumanon nga hi Elihu nagsiring: "Imposible gud nga magbuhat hin maraot an tinuod nga Dios, nga mag- buhat hin sayop an Makagarahum-ha-ngatanan!" (Job 34:10) Oo, imposible para kan Jehova nga magbuhat hin sayop. Kay ano? Tungod han duha ka importante nga hi- nungdan. 7 Siyahan, baraan hiya. Sugad han nahibaroan naton ha Kapitulo 3, hi Jehova putli ngan matadong ha kadayonan. Salit, diri mahihimo niya an paggios ha paagi nga diri- matadong, o waray-hustisya. Tagda kon ano an kahulo- gan hito. An pagkabaraan han aton langitnon nga Amay naghahatag ha aton hin marig-on nga hinungdan nga su- marig nga diri gud niya mamaltratuhon an iya mga anak. Hi Jesus may-ada han sugad nga pagsarig. Ha kata- posan nga gab-i han iya kinabuhi ha tuna, hiya nag- ampo: "Baraan nga Amay, bantayi hira [an mga disipulo] para ha imo mismo ngaran." (Juan 17:11) An "Baraan nga Amay" - ha Kasuratan, iton nga pagtawag naaplikar kan Je- hova la. Angayan ini, kay an ngatanan tawhanon nga mga amay ubos ha Iya ha pagkabaraan. Hi Jesus may-ada bug- os nga pagtoo nga talwas an iya mga disipulo ilarom han 7, 8. (a) Kay ano nga diri mahihimo ni Jehova an pagbuhat hin wa- ray-hustisya? (b) Ano an nagpapagios kan Jehova nga magin mata- dong, o may-hustisya, ha iya pakig-upod? 131
132 MAGIN DUOK KAN JEHOVA mabinantayon nga pagtagad han Amay, nga bug-os nga putli ngan limpyo ngan bulag gud tikang ha ngatanan nga pagkamakasasala. - Mateo 23:9. 8 Ikaduha, diri-hakugnon nga gugma an nangunguna gud nga kalidad han Dios. An sugad nga gugma nagpapa- gios ha iya nga magin matadong, o may-hustisya ha iya pakig-upod ha iba. Kondi an kawaray-hustisya ha damu nga porma hito - upod na an rasismo, maraot nga panhu- nahuna ha iba, ngan pagpasulabi - agsob nga nagtitikang ha kahalot ngan kahakog, an kabaliktaran han gugma. Mahitungod ha Dios han gugma, an Biblia nagpapasarig ha aton: "Hi Jehova matadong; nahigugma hiya ha mag- tadong nga mga buhat." (Salmo 11:7) Hi Jehova nasiring mahitungod ha iya kalugaringon: "Ako, hi Jehova, nahi- gugma ha hustisya." (Isaias 61:8) Diri ba nakakaliaw hiba- roan nga an aton Dios nalilipay ha pagbuhat han husto, o may-hustisya? - Jeremias 9:24. Kalooy Ngan Hingpit nga Hustisya ni Jehova 9 An hustisya ni Jehova, pariho han ngatanan iba nga bahin han iya diri-matupngan nga personalidad, hing- pit, waray kulang hin bisan ano. Ha pagdayaw kan Jeho- va, hi Moises nagsurat: "An Bato, perpekto an iya buhat, kay ngatanan niya nga dalan hustisya. Usa nga Dios nga matinumanon nga diri gud nagbubuhat hin kawaray-hus- tisya; matadong ngan tangkod hiya." (Deuteronomio 32: 3, 4) An tagsa nga kapahayagan han hustisya ni Jehova wa- ray sayop - diri gud sobra nga matinuguton, diri gud sobra nga mapintas. 9-11. (a) Ano an relasyon han hustisya ni Jehova ngan han iya ka- looy? (b) Paonan-o an hustisya ni Jehova sugad man an iya kalooy nakikita ha paagi han iya pakig-upod ha makasasala nga mga tawo? Hi Jose nag-antos hin kawaray-hustisya ha prisohan
134 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 10 Duok an relasyon han hustisya ni Jehova ngan han iya kalooy. An Salmo 116:5 nasiring: "Hi Jehova mapinairon ngan matadong ["may-hustisya," The New American Bi- ble]; an aton Dios maloloy-on." Oo, hi Jehova may-hustis- ya ngan maloloy-on. An duha nga kalidad nagkakauyon. An iya pagpakita hin kalooy diri pagkompromiso han iya hustisya, nga baga an iya hustisya magigin kabaliktaran nga istrikto hinduro. Lugod, an duha nga kalidad agsob nga iginpapahayag niya ha pariho nga panahon, ha pari- ho nga buhat pa ngani. Tagda an usa nga susbaranan. 11 An ngatanan nga tawo nakapanunod han pagkama- kasasala ngan salit takos han sirot han sala - kamatayon. (Roma 5:12) Kondi hi Jehova diri nalilipay ha kamatayon han magpakasasala. Hiya "usa nga Dios nga andam mag- pasaylo, mapinairon ngan maloloy-on." (Nehemias 9:17) Kondi, tungod kay hiya baraan, diri niya tutugotan an ka- rat-an. Salit, paonan-o niya maipapakita an kalooy ha ma- kasasala nga mga tawo? An baton makikita ha usa han pi- nakapresyoso nga mga kamatuoran han Pulong han Dios: An kahikayan ni Jehova han lukat para han kaluwasan han katawohan. Ha Kapitulo 14 aton mahibabaroan an dugang pa mahitungod hinin mahigugmaon nga kahika- yan. May-hustisya gud ito ngan maloloy-on hinduro. Pi- naagi hito, maipapahayag ni Jehova an mahumok nga kalooy ha mabinasulon nga magpakasasala samtang ti- nitipigan an iya mga suruklan han hingpit nga hustisya. - Roma 3:21-26. Makalilipay an Hustisya ni Jehova 12 An hustisya ni Jehova diri kay waray pagbati nga ka- 12, 13. (a) Kay ano nga an hustisya ni Jehova nagpapagios ha aton nga magin duok ha iya? (b) Ano nga konklusyon an nadangat ni Da- vid mahitungod han hustisya ni Jehova, ngan paonan-o nakakaliaw ini ha aton?
"NGATANAN NIYA NGA DALAN HUSTISYA" lidad nga isasalikway naton, kondi makaruruyag nga kali- dad nga nagpapagios ha aton nga magin duok ha iya. Ma- tin-aw nga iginsasaysay han Biblia an mapinairon nga ka- lidad han hustisya, o pagkamatadong ni Jehova. Aton tagdon an pipira han makalilipay nga mga paagi nga ipi- napakita ni Jehova an iya hustisya. 13 An hingpit nga hustisya ni Jehova nagpapagios ha iya ha pagpakita hin pagkamatinumanon ngan pagka- maunungon ha iya mga surugoon. Tungod han iya eks- peryensya mismo, hinsabtan ngan pinabilhan ni salmis- ta David ini nga bahin han hustisya ni Jehova. Tikang ha iya eksperyensya mismo ngan tikang ha iya pag-aram ha mga paagi han Dios, ano nga konklusyon an nadangat ni David? Hiya nagpahayag: "Hi Jehova nahigugma han hustisya, ngan diri niya babayaan an mga maunungon ha iya. Pirme hira babantayan." (Salmo 37:28) Nakakali- aw gud nga pasarig! Diri gud babayaan han aton Dios bi- san ha usa ka dali adton maunungon ha iya. Salit makaka- sarig kita ha iya pagin duok ngan ha iya mahigugmaon nga pagtagad. An iya hustisya naggagarantiya hini! - Pro- berbios 2:7, 8. 14 An hustisya han Dios maaram gud han mga pa- nginahanglan han nagsasakit. An pagtagad ni Jehova ha mga kablas matin-aw dida ha Balaud nga iginhatag niya ha Israel. Pananglitan, an Balaud naghimo hin espesyal nga mga kahikayan ha pagsiguro nga namamangnoan an mga ilo ngan mga balo nga babaye. (Deuteronomio 24: 17-21) Ha pagkilala nga makuri gud an kinabuhi para ha sugad nga mga pamilya, hi Jehova mismo an nagin ira amay nga Hukom ngan Parapanalipod, an usa nga 'nag- papadapat hin hustisya para ha bata nga waray tatay ngan 14. Paonan-o an pagtagad ni Jehova ha mga kablas matin-aw dida ha Balaud nga iya iginhatag ha Israel? 135
136 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ha balo nga babaye.' (Deuteronomio 10:18; Salmo 68:5) Hi Jehova nagpahamangno ha mga Israelita nga kon ira limbongan an maluya nga kababayin-an ngan kabataan, sigurado nga pamamatian niya an ira singgit. Hiya nagsi- ring: "Maglalarab an akon kasina." (Exodo 22:22-24) Bisan kon an kasina diri usa han nangunguna nga mga kalidad ni Jehova, naaaghat hiya ha matadong nga kasina tungod han tinuyo nga mga buhat han kawaray-hustisya, labi na kon an mga biktima mga kablas ngan maluya. - Salmo 103:6. 15 Ginpapasarig liwat kita ni Jehova nga hiya "waray gin- papaurog ngan diri nakarawat hin hukip." (Deuterono- mio 10:17) Diri pariho ha damu nga tawo nga may-ada ga- hum o impluwensya, hi Jehova diri naiimpluwensyahan han materyal nga bahandi o panggawas nga hitsura. Bug- os nga waray hiya ginpapaurog o paborito. Tagda an ma- katirigamnan gud nga ebidensya han waray pagpaurog ni Jehova. An higayon han pagin iya totoo nga mga magsi- ringba, upod an paglaom han waray kataposan nga kina- buhi, diri para ha pipira la nga pinili. Lugod, "ha tagsa nga nasud an tawo nga may kahadlok ha iya ngan nagbubuhat han husto ginkakarawat niya." (Buhat 10:34, 35) Inin uru- sahon nga paglaom abrido ha ngatanan anoman an ira kahimtang ha sosiedad, kolor han ira panit, o nasud nga An pulong nga "bata nga waray tatay" nagpapakita nga nagtata- gad gud hi Jehova diri la ha mga bata nga lalaki nga waray tatay kon- di pati liwat ha bata nga babaye nga waray tatay. Igin-upod ni Jehova ha Balaud an asoy mahitungod han hudisyal nga desisyon nga nag- garantiya han panurundon han waray tatay nga mga anak nga baba- ye ni Zelopehad. Iton nga desisyon nagparig-on han usa nga panhi- tabo ha naglabay, gintatagad kon sugad an mga katungod han waray tatay nga mga bata nga babaye. - Numeros 27:1-8. 15, 16. Ano an makatirigamnan gud nga ebidensya han waray pag- paurog ni Jehova?
"NGATANAN NIYA NGA DALAN HUSTISYA" ira inuukyan. Diri ba ito an totoo nga hustisya ha gimao- payi nga paagi? 16 May-ada usa pa nga bahin han hingpit nga hustisya ni Jehova nga takos han aton pagtagad ngan pagtahod: an paagi han iya pakig-upod ha mga matinalapason han iya matadong nga mga suruklan. Waray Makakapalagiw ha Sirot 17 An iba bangin maghunahuna: 'Tungod kay diri tinutu- gotan ni Jehova an pagkadiri-matadong, paonan-o naton maisasaysay an pag-antos ha kawaray-hustisya ngan an malimbong nga mga buhat nga kaylap hinduro ha kalibo- tan yana?' An sugad nga kawaray-hustisya diri gud nasum- paki ha hustisya ni Jehova. An damu nga kawaray-hustis- ya dinhi hinin maraot nga kalibotan amo an resulta han sala nga napanunod han mga tawo tikang kan Adan. Ha kalibotan diin ginpipili han diri-hingpit nga mga tawo an ira makasasala nga mga paagi, kaylap an kawaray-hustisya - kondi diri magpapadayon. - Deuteronomio 32:5. 18 Bisan kon ipinapakita ni Jehova an daku nga kalooy ha ira nga sinsero nga naduok ha iya, diri niya tutugotan ha kadayonan an kahimtang nga nagpapasipara han iya bara- an nga ngaran. (Salmo 74:10, 22, 23) An Dios han hustis- ya diri usa nga sadang pagtiawtiawan; diri niya pananalip- dan an tinuyo nga magpakasasala tikang ha makabungkag nga paghukom tungod han ira maraot nga buhat. Hi Je- hova "usa nga Dios nga maloloy-on ngan mapinairon, diri madagmit masina ngan hura hin maunungon nga gug- ma ngan kamatuoran, . . . pero diri gud niya papasagdan 17. Isaysay kon kay ano nga an kawaray-hustisya dinhi hini nga ka- libotan diri gud nasumpaki ha hustisya ni Jehova. 18, 19. Ano an nagpapakita nga diri tutugotan ni Jehova ha kadayo- nan adton tinuyo nga nagtatalapas han iya matadong nga mga ba- laud? 137
138 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Jeremias 18:1-11 Paonan-o gintutdoan ni Jehova hi Jeremias nga diri Hiya madagmit ha pagpadapat hin makabungkag nga paghukom? Habakuk 1:1-4, 13; 2:2-4 Paonan-o ginpasarig ni Jehova hi Ha- bakuk nga diri Niya tutugotan ha kadayonan an kawaray-hus- tisya? Zacarias 7:8-14 Ano an inaabat ni Jehova mahitungod hadton nagpapasipara ha mga katungod han iba? Roma 2:3-11 Ano an ginbabasaran ni Jehova kon naghuhu- kom ha mga indibiduwal sugad man ha mga nasud? nga diri sirotan an may sala." (Exodo 34:6, 7) Uyon hini nga mga pulong, hi Jehova usahay kinahanglan magpada- pat han sirot ha ira nga tinuyo nga nagtatalapas han iya matadong nga mga balaud. 19 Tagda, pananglitan, an mga pakig-upod han Dios ha kadaan nga Israel. Bisan kon nag-ukoy na ha Tuna nga Iginsaad, an mga Israelita pauroutro nga binalik ha pagka- diri-matinumanon. Bisan kon an ira maraot nga mga pa- agi 'nakapasubo' kan Jehova, waray dayon niya isalikway hira. (Salmo 78:38-41) Lugod, maloloy-on nga iginhatag niya an mga higayon basi bag-ohon nira an ira paagi. Hiya nanginyupo: "Diri ako nalilipay ha kamatayon han maraot, lugod nalilipay ako kon bayaan han maraot an iya panggawi ngan padayon nga mabuhi. Bayai niyo, ba- yai niyo an iyo magraot nga mga panggawi. Kay ano nga mamamatay man kamo, O panimalay ni Israel?" (Ezekiel 33:11) Tungod kay gintatagad nga presyoso an kinabuhi, pauroutro nga sinugo ni Jehova an iya mga propeta basi an mga Israelita bumaya unta tikang ha ira magraot nga panggawi. Kondi, ha kabug-osan, an mga tawo nga mag-
"NGATANAN NIYA NGA DALAN HUSTISYA" tig-a an kasingkasing nagdumiri nga mamati ngan magba- sol. Ha kataposan, tungod han iya baraan nga ngaran ngan han ngatanan nga ginrirepresentaran hito, igintub- yan hira ni Jehova ha mga kamot han ira mga kaaway. - Nehemias 9:26-30. 20 An mga pakig-upod ni Jehova ha Israel nagtututdo ha aton hin daku mahitungod ha iya. Hinbabaroan naton nga an iya matin-aw nga mga mata nakakakita han ka- raotan ngan nasusubo gud hiya ha iya nakikita. (Prober- bios 15:3) Nagpapasarig liwat an paghibaro nga ipinapaki- ta niya an kalooy kon may-ada basihan ha pagbuhat hito. Dugang pa, hinbabaroan naton nga an iya hustisya diri gud dinalian nga ginhihimo. Tungod han pagin pasensyo- so ni Jehova, damu nga tawo an sayop nga nasiring nga diri gud niya ipapadapat an paghukom kontra han magra- ot. Kondi diri gud ito an kamatuoran, kay an mga pakig- upod han Dios ha Israel nagtututdo liwat ha aton nga an iya pagin pasensyoso may-ada tubtoban. Hi Jehova ma- rig-on para ha katadongan. Diri sugad ha mga tawo, nga agsob umisol ha pagpakita hin hustisya, diri gud nawa- wara an iya kaisog ha pagdepensa han kon ano an hus- to. Angayan, an leon sugad nga simbolo han maisugon nga hustisya iginkakaw-ing ha presensya ngan trono han Dios. (Ezekiel 1:10; Pahayag 4:7) Makakasiguro kita kon sugad nga tutumanon niya an iya saad ha pagkuha han kawaray-hustisya ha tuna. Oo, an iya paagi han pag- hukom mahimo sumahon sugad hini: karig-on kon kina- hanglanon, kalooy kon mahihimo. - 2 Pedro 3:9. Makapainteres, iginpapariho ni Jehova an iya kalugaringon ha usa nga leon ha pagpadapat han paghukom ha diri-matinumanon nga Israel. - Jeremias 25:38; Hosea 5:14. 20. (a) An mga pakig-upod ni Jehova ha Israel nagtututdo ha aton hin ano mahitungod ha iya? (b) Kay ano nga angayan nga an leon ikaw-ing ha presensya ngan trono han Dios? 139
140 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Magin Duok ha Dios han Hustisya 21 Kon pinamamalandong naton kon paonan-o ipinapa- kita ni Jehova an hustisya, diri naton sadang hunahunaon hiya sugad nga waray pagbati, istrikto nga hukom nga in- teresado la ha pagpadapat han paghukom ha mga magbu- ruhat hin maraot. Lugod, sadang hunahunaon naton hiya sugad nga mahigugmaon kondi marig-on nga Amay nga nakikig-upod pirme ha iya mga anak ha gimaopayi nga paagi nga posible. Sugad nga may-hustisya, o matadong nga Amay, an karig-on ha kon ano an husto tinitimba- ngan ni Jehova hin mahumok nga pagpaid ha iya tunan- on nga mga anak, nga nagkikinahanglan han iya bulig ngan pagpasaylo. - Salmo 103:10, 13. 22 Mapasalamaton gud kita nga an hustisya han Dios nag-uupod hin labaw pa gud ha pagpadapat han paghu- kom ha mga magburuhat hin maraot! Tungod kay ginigi- yahan han iya hustisya, ginhihimo ni Jehova nga posible para ha aton nga magkaada makalilipay gud nga pag- laom - hingpit, waray kataposan nga kinabuhi ha kalibo- tan diin "maukoy an katadongan." (2 Pedro 3:13) An aton Dios nakikig-upod ha aton hini nga paagi tungod kay an iya hustisya nagpapagios ha iya nga magluwas imbes nga maghukom. Tinuod, an mas maopay nga pagsabot ha ka- daku han hustisya ni Jehova nagpapagios ha aton nga ma- gin duok ha iya! Ha masunod nga mga kapitulo, paghihis- gotan naton hin maopay kon paonan-o iginpapahayag ni Jehova inin darayawon nga kalidad. 21. Kon pinamamalandong naton kon paonan-o ipinapakita ni Jeho- va an hustisya, ha ano nga paagi sadang hunahunaon naton hiya, ngan kay ano? 22. Tungod kay ginigiyahan han iya hustisya, ginhihimo ni Jehova nga posible para ha aton nga magkaada ano nga paglaom, ngan kay ano nga nakikig-upod hiya ha aton hini nga paagi?
K A P I T U L O 1 2 "An Dios ba Waray Hustisya?" USA nga lagas nga balo nga babaye an nalimbongan ha iya kwarta nga natirok ha iya bug-os nga kinabuhi. Usa nga waray-mahihimo nga minasus-an an binayaan han waray- kalooy nga ginikanan. Usa nga lalaki an ginpriso tungod ha krimen nga waray niya buhata. Ano an imo inaabat hini nga mga kahimtang? Posible nga an kada kahimtang nga gin-unabi nakakaguol ha imo, ngan natural ito. Kita nga mga tawo may-ada makusog nga pag-abat han hus- to ngan sayop. Kon ginbubuhat an kawaray-hustisya, nasi- sina gud kita. Karuyag naton nga mahatagan hin hustisya an biktima ngan sirotan an may sala. Kon diri ini nahitata- bo, bangin maghunahuna kita: 'Nakikita ba han Dios an nahitatabo? Kay ano nga diri hiya nagios?' 2 Ha bug-os nga kasaysayan, an matinumanon nga mga surugoon ni Jehova nagpapakiana hin pariho nga mga pakiana. Pananglitan, hi propeta Habakuk nag-ampo ha Dios: "Kay ano nga imo ako ginpapakita han duro nga ka- waray-hustisya? Kay ano nga tinutugotan mo an kama- darahog, karaotan, krimen, ngan kabangis nga magsarang ha bisan diin?" (Habakuk 1:3, Contemporary English Ver- sion) Waray sawaya ni Jehova hi Habakuk ha iya sinsero nga pakiana, kay Hiya an usa nga nagbutang ha hunahu- na han mga tawo han ideya mismo han hustisya. Oo, gin- tagan kita ni Jehova hin gutiay nga sukol han iya hilarom nga pagbati han hustisya. 1. Paonan-o kita naaapektohan han kawaray-hustisya? 2. Paonan-o ginios hi Habakuk ha kawaray-hustisya, ngan kay ano nga waray sawaya hiya ni Jehova tungod hini?
142 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Hi Jehova Nangangalas ha Kawaray-hustisya 3 Diri ginbabalewaray ni Jehova an kawaray-hustisya. Na- kikita niya kon ano an nahitatabo. Mahitungod han pa- nahon ni Noe, an Biblia nagsusumat ha aton: "Nakita ni Jehova nga duro an karaotan han tawo ha tuna ngan an tagsa nga inklinasyon han mga panhunahuna han iya ka- singkasing maraot la ha ngatanan nga panahon." (Gene- sis 6:5) Tagda an kahulogan hito nga pahayag. Agsob, an aton pagsabot ha kawaray-hustisya iginbabasar ha pipira nga mga hitabo nga aton hinbabatian o naieksperyensya- han mismo. Ha kabaliktaran, maaram hi Jehova han kawa- ray-hustisya ha bug-os nga kalibotan. Nakikita niya ito nga- tanan! Labaw pa hito, nasasabtan niya an mga hilig han kasingkasing - an maraot nga panhunahuna ha luyo han waray-hustisya nga mga buhat. - Jeremias 17:10. 4 Kondi labaw pa an ginbubuhat ni Jehova kay ha pagkita la ha kawaray-hustisya. Gintatagad liwat niya adton nabi- biktima hito. Han an iya katawohan maraugdaog nga gin- trato han kaaway nga mga nasud, nasubo hi Jehova "ha ira pangaraba tungod han mga nagtalumpigos ha ira ngan han mga nag-aabuso ha ira." (Hukom 2:18) Bangin naoob- serbahan mo nga samtang mas nakikita han iba nga mga tawo an kawaray-hustisya, mas nawawara an ira kalooy ha mga nabibiktima hito. Diri sugad hito hi Jehova! Nakiki- ta niya an kawaray-hustisya ha bug-os nga sukol hito ha sulod hin mga 6,000 ka tuig na, kondi diri hiya naglulu- ya ha iya kangalas hito. Lugod, an Biblia nagpapasarig ha aton nga an mga butang sugad han "buwaon nga dila," "mga kamot nga nagpapatay hin inosente nga tawo," ngan 3. Kay ano nga masisiring nga hi Jehova mas maaram han kawaray- hustisya kay ha aton? 4, 5. (a) Paonan-o ipinapakita han Biblia nga nagtatagad hi Jehova hadton gintatrato hin waray-hustisya? (b) Paonan-o hi Jehova mis- mo naaapektohan han kawaray-hustisya?
"AN DIOS BA WARAY HUSTISYA?" an "buwaon nga testigo nga nagbubuwa ha tagsa niya nga pagginhawa" mangil-ad ha iya. - Proberbios 6:16-19. 5 Tagda, liwat, an makusog nga pagsaway ni Jehova ha wa- ray-hustisya nga mga lider ha Israel. "Diri ba angay niyo hi- baroan kon ano an matadong?" giniyahan niya an iya pro- peta nga pakianhan hira. Katapos isaysay ha matin-aw nga mga pulong an ira pag-abuso han gahum, hi Jehova nag- tagna han magigin resulta para hinin magraot nga mga tawo: "Mangangaro hira hin bulig kan Jehova, pero diri hiya mabaton ha ira. Itatago niya an iya nawong tikang ha ira hito nga panahon, tungod han ira magraot nga mga buhat." (Micas 3:1-4) Nangangalas gud hi Jehova ha kawa- ray-hustisya! Aw, hiya mismo direkta nga nakakaeksperyen- sya hito! Yinukot ka mga tuig na, hi Satanas waray-hus- tisya nga nagpapakaraot ha iya. (Proberbios 27:11) Dugang pa, naapektohan hi Jehova han pinakamabangis nga buhat han kawaray-hustisya han an iya Anak, nga 'waray nabuhat nga sala,' ginpatay sugad nga kriminal. (1 Pedro 2:22; Isaias 53:9) Matin-aw, nakikita ngan gintatagad ni Jehova an ka- himtang hadton nag-aantos han kawaray-hustisya. 6 Kondi, kon nakikita naton an kawaray-hustisya - o kon kita mismo an nabibiktima han diri-matadong nga pagtra- to - natural la para ha aton nga masina gud hito. Ginlarang kita ha dagway han Dios, ngan an kawaray-hustisya nakon- tra gud ha ngatanan nga ginrirepresentaran ni Jehova. (Ge- nesis 1:27) Salit, kay ano man nga tinutugotan han Dios an kawaray-hustisya? An Importante nga Isyu 7 An baton hini nga pakiana may kalabotan ha importan- te nga isyu. Sugad han aton hinbabaroan, an Maglalarang 6. Paonan-o kita nagios kon naatubang ha kawaray-hustisya, ngan kay ano? 7. Isaysay kon paonan-o gin-ayat an ngaran ni Jehova ngan an iya paagi han pagmando. 143
144 MAGIN DUOK KAN JEHOVA may-ada katungod nga magmando ha tuna ngan ha nga- tanan nga naukoy dida hito. (Salmo 24:1; Pahayag 4:11) Kondi, temprano ha kasaysayan han tawo, an maopay nga ngaran ni Jehova ginpasiparahan ngan an iya paagi han pagmando gin-ayat. Paonan-o nahitabo ini? Ginsugo ni Je- hova an siyahan nga lalaki, hi Adan, nga diri kumaon ti- kang ha usa nga kahoy ha garden nga amo an iya uruk- yan nga Paraiso. Ngan ano an mahitatabo kon magtalapas hiya? "Mamamatay ka gud," nagsiring an Dios ha iya. (Ge- nesis 2:17) Diri makuri an sugo han Dios kan Adan o ha iya asawa, hi Eva. Kondi, kinumbinse ni Satanas hi Eva nga an Dios istrikto hinduro. Ano an magigin resulta kon ku- maon hiya tikang ha kahoy? Hi Satanas direkta nga nagsi- ring dayon kan Eva: "Diri gud kamo mamamatay. Kay ma- aram an Dios nga ha adlaw mismo nga kumaon kamo han bunga hito, mapupukrat an iyo mga mata ngan magi- gin pariho kamo ha Dios, mahibabaro kamo han maopay ngan maraot." - Genesis 3:1-5. 8 Hini nga mga pulong iginpasabot ni Satanas nga diri la kay iginlirong ni Jehova an importante nga impormasyon tikang kan Eva kondi nagbuwa liwat Hiya ha iya. Naaghat han Paragsulay hi Eva nga ruhaduhaan an klase hin Per- sona nga ginrirepresentaran han ngaran nga Jehova. Salit daku gud nga pasipara an ginbuhat ni Satanas ha ngaran han Dios. Gin-ayat liwat niya an pagkasoberano ni Jehova, o an iya paagi han pagmando. Nag-ikmat gud hi Satanas nga diri pagruhaduhaan an pagkatotoo han pagkasobera- no han Dios. Kondi gin-ayat niya an pagkahusto, katakos, ngan pagkamatadong hito. Ha iba nga mga pulong, iginpi- rit niya nga hi Jehova diri nagbubuhat han iya pagmando 8. (a) Ano an iginpasabot ni Satanas han iya mga pulong kan Eva? (b) Ano an gin-ayat ni Satanas mahitungod han ngaran ngan pagka- soberano han Dios?
"AN DIOS BA WARAY HUSTISYA?" ha matadong nga paagi ngan ha kaopayan han Iya mga sa- kop. 9 Katapos hito, hi Adan ngan Eva nagtalapas kan Jehova pinaagi han pagkaon tikang ha igindidiri nga kahoy. Tu- ngod han ira pagtalapas, kinahanglan sirotan hira hin ka- matayon, sugad la han iginpahayag han Dios. An buwa ni Satanas nagbangon hin importante nga mga pakiana. To- too gud ba nga may katungod hi Jehova nga magmando ha katawohan, o sadang magmando an tawo ha iya kalu- garingon? Ginbubuhat ba ni Jehova an iya pagkasobera- no ha gimaopayi nga paagi? Mahimo unta gamiton ni Je- hova an iya gidadakui nga gahum ha pagbungkag dayon ha mga rebelde. Kondi an mga isyu nga iginbangon, may kalabotan ha ngaran han Dios nga konektado ha iya paa- gi han pagmando, diri han iya gahum. Salit an pagbung- kag kan Adan, Eva, ngan Satanas diri magpapamatuod han pagkamatadong han pagmando han Dios. Ha kabalik- taran, bangin magpabangon pa ngani ito hin dugang nga mga pakiana mahitungod han iya pagmando. An paagi la basi hibaroan kon malampuson ba nga makakagmando an mga tawo ha ira kalugaringon, nga bulag ha Dios, amo an pagtugot hin dugang nga panahon basi pamatud-an an mga butang. 10 Ano an iginpapahayag han paglabay han panahon? Ha bug-os nga mga milenyo, an mga tawo nagsasari han damu nga klase han gobyerno, upod na an awtokrasya, de- mokrasya, sosyalismo, ngan komunismo. An suma to- tal hito ngatanan makikita ha prangka nga komento han Biblia: "Ginmamandoan han tawo an iya igkasi-tawo ha 9. (a) Para kan Adan ngan Eva, ano an resulta han pagtalapas, ngan ano nga importante nga mga pakiana an iginbangon hini? (b) Kay ano nga waray bungkaga dayon ni Jehova an mga rebelde? 10. Ano an iginpapahayag han kasaysayan mahitungod han pagman- do han tawo? 145
"AN DIOS BA WARAY HUSTISYA?" iya ikakadaot." (Eclesiastes 8:9) May maopay nga hinung- dan nga hi propeta Jeremias nagsiring: "Maaram gud ako, O Jehova, nga an dalan han tawo diri iya. Diri para ha tawo bisan an paggiya han iya pitad." - Jeremias 10:23. 11 Maaram hi Jehova tikang ha tinikangan nga an pagbu- lag han katawohan, o pagmando-ha-kalugaringon, magri- resulta hin duro nga pag-antos. Salit, kawaray-hustisya ba para ha iya an pagtugot nga magpadayon an diri-mapug- ngan nga mga kahimtang? Diri gud! Ha pag-ilustrar: Pa- nanglitan may-ada ka anak nga kinahanglan operahan basi matambal ha makamaratay nga sakit. Maaram ka nga an operasyon magriresulta hin kasakit ha imo anak, ngan makasurubo gud ini para ha imo. Ha pariho nga pana- hon, maaram ka nga an operasyon mabulig ha imo anak nga magpahimulos han mas mahimsog nga kahimtang ha urhi ha kinabuhi. Ha pariho nga paagi, maaram an Dios - ngan nagtagna pa ngani - nga an iya pagtugot han pag- mando han tawo magdadara hin kasakit ngan pag-antos. (Genesis 3:16-19) Kondi maaram liwat hiya nga posib- le an nagpapadayon ngan makahuluganon nga katalwasan kon tugotan la niya nga maeksperyensyahan han ngata- nan nga katawohan an maraot nga resulta han pagrebelde. Hini nga paagi an isyu han pagkasoberano han Dios per- manente nga masusulbad, ha kadayonan. An Isyu han Integridad han Tawo 12 May-ada usa pa nga bahin hini nga isyu. Ha pag-ayat ha pagkahusto ngan pagkamatadong han pagmando han Dios, diri la kay ginpakaraot ni Satanas hi Jehova 11. Kay ano nga gintugotan ni Jehova nga mag-antos an katawohan? 12. Sugad han igin-ilustrar ha kahimtang ni Job, ano nga akusasyon an gindara ni Satanas kontra han mga tawo? Diri gud 'pupoohon ni Jehova an magtadong kaupod han magraot' 147
148 MAGIN DUOK KAN JEHOVA mahitungod han Iya pagkasoberano ngan ngaran kondi ginpakaraot liwat niya an mga surugoon han Dios mahi- tungod han ira integridad. Tigamni, pananglitan, an gin- siring ni Satanas kan Jehova mahitungod han matadong nga tawo nga hi Job: "Diri ba nagbutang ka hin alad nga nagpapanalipod ha palibot niya ngan han iya panimalay ngan han ngatanan niya nga panag-iya? Imo ginbendis- yonan an buhat han iya mga kamot, ngan an iya mga ha- yop nagdamu na gud ha tuna. Kondi basi maiba naman, ig-unat an imo kamot ngan kuhaa an ngatanan niya nga panag-iya, ngan sigurado nga igsusumpa ka niya ha imo mismo atubangan." - Job 1:10, 11. 13 Iginpirit ni Satanas nga ginagamit ni Jehova an Iya ga- hum ha pagpanalipod basi makuha an debosyon ni Job. Salit, iginpasabot hini nga an integridad ni Job salingka- paw la, nga nagsingba hiya ha Dios tungod la han iya ma- kukuha tikang hito. Marig-on nga nagpahayag hi Satanas nga kon kukuhaon kan Job an bendisyon han Dios, panhi- himarauton bisan hiton nga tawo an iya Maglalarang. Ma- aram hi Satanas nga hi Job bantogan ha pagin 'matadong nga tawo nga may integridad; may kahadlok hiya ha Dios ngan nalikay ha karaotan.' Salit kon mabubungkag ni Sa- tanas an integridad ni Job, ano an igpapasabot hini para ha ngatanan nga katawohan? Hini nga paagi tinuod nga ginruruhaduhaan ni Satanas an pagkamaunungon han ngatanan hadton karuyag mag-alagad ha Dios. Oo, ha pag- padaku han isyu, hi Satanas nagsiring kan Jehova: "Ihaha- Hi Jehova nagsiring mahitungod kan Job: "Waray hiya kapariho ha tuna." (Job 1:8) Salit, posible nga hi Job nabuhi katapos mamatay hi Jose ngan antes pilion hi Moises nga lider han Israel. Salit, hiton nga panahon husto nga masisiring nga waray usa nga may-ada integ- ridad sugad kan Job. 13. Ano an iginpasabot ni Satanas han iya mga akusasyon mahitu- ngod kan Job, ngan paonan-o nahiuupod hini an ngatanan nga mga tawo?
"AN DIOS BA WARAY HUSTISYA?" tag han usa nga tawo an ngatanan niya nga gintatag-iya basi panalipdan an iya kinabuhi." - Job 1:8; 2:4. 14 Ipinapakita han kasaysayan nga damu, pariho kan Job, an nagpapabilin nga maunungon kan Jehova bisan kon nag-aantos hira hin kakurian - kabaliktaran han akusasyon ni Satanas. Ira ginlilipay an kasingkasing ni Jehova pinaagi han ira matinumanon nga pagkinabuhi, ngan ini an baton ni Jehova ha mahambugon nga pagtamay ni Satanas nga an mga tawo maundang ha pag-alagad ha Dios kon mag- aantos hira hin kakurian. (Hebreo 11:4-38) Oo, an mga matadong-an-kasingkasing nagdudumiri ha pagtalikod ha Dios. Bisan kon nagugupong tungod han makuri hinduro nga mga kahimtang, labi pa gud nga nasarig hira kan Jeho- va nga magpapakusog ha ira basi makailob. - 2 Corinto 4: 7-10. 15 Kondi an pagbuhat ni Jehova han hustisya nag-uupod hin labaw pa kay ha mga isyu han pagkasoberano ngan han integridad han tawo. An Biblia naghahatag ha aton han rekord han mga paghukom ni Jehova may kalabo- tan ha mga indibiduwal ngan ha bug-os nga mga nasud pa ngani. Nagsusulod liwat ito hin mga tagna han mga pag- hukom nga iya ipapadapat ha tidaraon. Kay ano nga maka- kasarig kita nga hi Jehova matadong ngan magigin mata- dong ha iya mga paghukom? Kon Kay Ano nga Hitaas an Hustisya han Dios 16 Mahitungod kan Jehova, husto nga masisiring ito: "Ngatanan niya nga dalan hustisya." (Deuteronomio 32:4) 14. Ano an ipinapakita han kasaysayan mahitungod han akusasyon ni Satanas kontra han mga tawo? 15. Ano nga pakiana an bangin bumangon mahitungod han nagla- bay ngan tidaraon nga mga paghukom han Dios? 16, 17. Ano nga mga ehemplo an nagpapakita nga limitado an pag- sabot han mga tawo may kalabotan ha totoo nga hustisya? 149
150 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Waray usa ha aton an makakahimo han sugad nga pag- angkon mahitungod han aton kalugaringon, kay agsob gud nga an aton limitado nga pagsabot nagtatabon han aton paghunahuna ha kon ano an husto. Pananglitan, tag- da hi Abraham. Nakimalooy hiya kan Jehova mahitungod han kabungkagan han Sodoma - bisan pa han kaylap nga karaotan didto. Hiya nagpakiana kan Jehova: "Imo gud ba pupoohon an magtadong kaupod han magraot?" (Genesis 18:23-33) Siyempre, an baton diri. Katapos la umabot nga talwas an matadong nga hi Lot ngan an iya mga anak nga babaye ha siyudad han Zoar, hi Jehova "nagpauran hin asupre ngan kalayo ha Sodoma." (Genesis 19:22-24) Ha ka- baliktaran, hi Jonas 'nasina hinduro' han nalooy an Dios ha mga tawo ha Nineve. Tungod kay iginpahibaro na ni Jo- nas an ira kabungkagan, tagbaw na unta hiya nga makita hira nga nabungkag - bisan pa han ira kinasingkasing nga pagbasol. - Jonas 3:10-4:1. 17 Ginpasarig ni Jehova hi Abraham nga an Iya pagbuhat han hustisya nag-uupod diri la han pagbungkag han mag- raot kondi pagluwas liwat ha magtadong. Ha luyo nga ba- hin, hinbaroan ni Jonas nga hi Jehova maloloy-on. Kon an magraot nagbabag-o han ira mga paagi, hiya "andam mag- pasaylo." (Salmo 86:5) Diri sugad han iba nga nahahad- lok nga mga tawo, hi Jehova diri nagpapadapat han maka- bungkag nga paghukom ha pagpakita la han iya gahum, diri man niya ginpupugngan an pagpaid tungod ha ka- hadlok nga tagdon hiya sugad nga maluya. An iya paagi amo an pagpakita hin kalooy kon may-ada basihanan hito. - Isaias 55:7; Ezekiel 18:23. 18 Kondi, hi Jehova diri naaapektohan han pagbati la. Han an iya katawohan nahilubong ha idolatriya, hi Jehova ma- rig-on nga nagpahayag: "Huhukman ko ikaw uyon ha imo 18. Ipakita tikang ha Biblia nga hi Jehova diri nagios sumala ha pag- bati la.
"AN DIOS BA WARAY HUSTISYA?" mga panggawi ngan bubulsan ko ikaw tungod han ngata- nan mo nga mangil-ad nga binuhatan. An akon mata diri malolooy ha imo; diri liwat ako mapaid, kay ipapadapat ko ha imo an mga resulta han imo mismo mga panggawi." (Ezekiel 7:3, 4) Salit kon an mga tawo nagtig-a na ha ira mga buhat, hi Jehova naghuhukom sumala hito. Kondi an iya paghukom iginbabasar ha marig-on nga ebidensya. Sa- lit, han an makusog nga reklamo nakaabot ha iya mga ta- linga mahitungod han Sodoma ngan Gomorra, hi Jeho- va nagsiring: "Malusad ako basi kitaon kon nagbubuhat hira sugad han reklamo nga nakaabot ha akon." (Genesis 18:20, 21) Mapasalamaton gud kita nga hi Jehova diri pari- ho han damu nga mga tawo nga madagmit maghukom an- tes hibatian an ngatanan nga mga impormasyon! Totoo, hi Jehova sugad gud han pagsaysay han Biblia mahitungod ha iya, "usa nga Dios nga matinumanon, nga diri gud nagbu- buhat hin kawaray-hustisya." - Deuteronomio 32:4. Sarig ha Hustisya ni Jehova 19 Diri binabaton han Biblia an tagsa nga pakiana mahitu- ngod han mga buhat ni Jehova ha naglabay; diri man igin- hahatag hito an tagsa nga detalye kon paonan-o hi Jehova maghuhukom may kalabotan ha mga indibiduwal ngan mga grupo ha tidaraon. Kon nagugupong kita ha mga asoy o mga tagna ha Biblia nga kulang han sugad nga de- talye, maipapakita naton an pariho nga pagkamaunungon sugad han ginbuhat ni propeta Micas, nga nagsurat: "Ma- pailubon ako nga maghuhulat ha Dios nga nagtatalwas ha akon." - Micas 7:7. 20 Makakasarig kita nga ha tagsa nga kahimtang, bubu- haton ni Jehova an husto. Bisan kon an kawaray-hustisya 19. Ano an mahihimo naton kon may-ada kita nakakagupong nga mga pakiana mahitungod han pagpadapat ni Jehova han hustisya? 20, 21. Kay ano nga makakasarig kita nga bubuhaton pirme ni Je- hova an husto? 151
152 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Deuteronomio 10:17-19 Kay ano nga makakasarig kita nga hi Jehova waray ginpapaurog ha iya mga pakig-upod? Job 34:1-12 Kon naatubang ka ha kawaray-hustisya, paonan-o an mga pulong ni Elihu magpaparig-on han imo pagsarig ha pagkamatadong han Dios? Salmo 1:1-6 Kay ano nga nagpapasarig an paghibaro nga ginti- tirotimbang gud ni Jehova an mga buhat han magtadong ngan han magraot? Malakias 2:13-16 Ano an inabat ni Jehova ha kawaray-hustis- ya nga ginbuhat ha kababayin-an nga gindiborsyo han ira mga bana nga waray husto nga basihanan? baga in ginbabalewaray han tawo, hi Jehova nagsasaad: "Akon an pagbulos; ako an mabulos." (Roma 12:19) Kon maghuhulat kita, ipapakita naton an marig-on nga pagtoo nga iginpahayag ni apostol Pablo: "An Dios ba waray hus- tisya? Diri gud!" - Roma 9:14. 21 Samtang yana, nagkikinabuhi kita ha "peligroso nga mga panahon nga makuri pakiangayan." (2 Timoteo 3:1) An kawaray-hustisya ngan mga "panalumpigos" nahitata- bo tungod ha damu mabangis nga mga pag-abuso. (Ecle- siastes 4:1) Kondi, hi Jehova diri nagbabag-o. Nanganga- las pa gihapon hiya ha kawaray-hustisya, ngan nagtatagad gud hiya hadton mga biktima hito. Kon magpabilin kita nga maunungon kan Jehova ngan ha iya pagkasoberano, tatagan kita niya hin kusog basi makailob tubtob ha iti- nanda nga panahon kon iya na pagwad-on an ngatanan nga kawaray-hustisya ilarom han pagmando han iya Gin- hadian. - 1 Pedro 5:6, 7.
K A P I T U L O 1 3 "An Balaud ni Jehova Perpekto" "AN BALAUD usa nga waray-tubtoban nga buho, ito . . . nag- lalamoy han ngatanan nga butang." Ito nga mga pulong na- kita ha libro nga iginpublikar han 1712. Ginkondenar han awtor hito an legal nga sistema diin an mga kaso ha kor- te usahay nag-iiha hin mga tuig dida ha mga korte, naka- kapakablas hadton namimiling hin hustisya. Ha damu nga nasud, an legal ngan hudisyal nga mga sistema komplika- do hinduro, puno hin kawaray-hustisya, pagpasulabi, ngan mga diri-pagkauruyon, salit nagin kaylap na an kawaray- pagtahod ha balaud. 2 Kabaliktaran han iginsaysay ha igbaw, tagda ini nga mga pulong nga iginsurat mga 2,700 ka tuig na an naglabay: "Hi- nigugma ko gud an imo balaud!" (Salmo 119:97) Kay ano nga an salmista may-ada sugad kadaku nga gugma? Tungod kay an balaud nga iya gindayaw nagtikang, diri ha anoman nga sekular nga gobyerno, kondi kan Jehova nga Dios. Sam- tang gin-aadman mo an mga balaud ni Jehova, bangin mas labaw nga abaton mo an inabat han salmista. An sugad nga pag-aram maghahatag ha imo hin pagsabot ha gihitaasi nga hudisyal nga hunahuna ha uniberso. An Gihitaasi nga Parahatag hin Balaud 3 "May usa la nga Parahatag hin balaud ngan Hukom," si- ring han Biblia ha aton. (Santiago 4:12) Oo, hi Jehova la an totoo nga Parahatag hin balaud. Bisan an pagkiwa han mga butang ha langit ginmamandoan han iya "mga ba- laud ha kalangitan." (Job 38:33, The New Jerusalem Bible) 1, 2. Kay ano nga gutiay la an pagtahod han damu nga mga tawo ha balaud, kondi paonan-o naton mapapatubo an pagbati mahitungod han mga balaud han Dios? 3, 4. Ha ano nga mga paagi Parahatag hin balaud hi Jehova?
154 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An napuplo ka yukot nga baraan nga mga anghel ni Jehova ginmamandoan liwat han balaud han Dios, tungod kay gin- organisa hira ha espisipiko nga mga ranggo ngan nag-aala- gad ilarom han pagmando ni Jehova sugad nga iya mga mi- nistro. - Salmo 104:4; Hebreo 1:7, 14. 4 Hi Jehova naghahatag liwat hin mga balaud ha katawo- han. An kada usa ha aton may-ada konsensya, nga nagpa- pakita han hustisya ni Jehova. Sugad nga balaud ha sulod, an konsensya makakabulig ha aton nga makilala an husto ngan an sayop. (Roma 2:14) An aton siyahan nga mga gini- kanan ginbendisyonan hin hingpit nga konsensya, salit gu- tiay la nga mga balaud an ira ginkinahanglan. (Genesis 2:15- 17) Kondi, an diri-hingpit nga tawo nagkikinahanglan hin mas damu nga mga balaud basi giyahan hiya ha pagbuhat han kaburut-on han Dios. An mga patriarka sugad kan Noe, Abraham, ngan Jacob nakakarawat hin mga balaud tikang kan Jehova nga Dios ngan iginhatag nira ini ha ira mga pa- milya. (Genesis 6:22; 9:3-6; 18:19; 26:4, 5) Hi Jehova nagin Parahatag hin balaud ha waray-kapariho nga paagi han igin- hatag niya ha nasud han Israel an kodego han Balaud pina- agi kan Moises. Inin legal nga sistema naghahatag ha aton hin haluag nga pagsabot ha hustisya ni Jehova. An Mosaiko nga Balaud - Usa nga Sumaryo 5 Damu an naghuhunahuna nga an Mosaiko nga Bala- ud mabug-at, makuri nga kodego han mga balaud. An su- gad nga panhunahuna diri gud kamatuoran. May-ada sob- ra 600 nga balaud ha bug-os nga kodego. Baga in damu ito hinduro, kondi hunahunaa la: Ha kataposan han ika-20 ka siglo, an pederal nga mga balaud han Estados Unidos naka- puno hin sobra 150,000 ka pahina han legal nga mga libro. Kada duha ka tuig mga 600 pa nga balaud an igindudugang! Salit kon paghihisgotan naton an kadamu la, gutiay gud la 5. An Mosaiko nga Balaud ba mabug-at, makuri hinduro nga kode- go han mga balaud, ngan kay ano nga sugad hito an imo baton?
"AN BALAUD NI JEHOVA PERPEKTO" an Mosaiko nga Balaud kon itanding ha damu nga mga bala- ud han tawo. Kondi, an Balaud han Dios nagmando ha mga Israelita ha mga bahin han kinabuhi nga diri pa ngani ginhi- hisgotan han moderno nga mga balaud. Tagda an sumaryo. 6 An Balaud nagpahitaas han pagkasoberano ni Jehova. Sa- lit, an Mosaiko nga Balaud diri maitatanding ha bisan ano iba nga kodego han balaud. An pinakaimportante ha mga balaud hito amo ini: "Pamati, O Israel: Hi Jehova nga aton Dios uusa la nga Jehova. Higugmaa hi Jehova nga imo Dios ha bug-os mo nga kasingkasing ngan ha bug-os mo nga kalag ngan ha bug-os mo nga kusog." Paonan-o igpapaha- yag han katawohan han Dios an gugma ha iya? Kinahang- lan mag-alagad hira ha iya, nagpapasakop ha iya pagkasobe- rano. - Deuteronomio 6:4, 5; 11:13. 7 Ipinakita han tagsa nga Israelita an iya pagkarawat han pagkasoberano ni Jehova pinaagi han pagpasakop ngada hadton iginbutang nga may awtoridad ha ira. An mga gini- kanan, mga lider, mga hukom, mga saserdote ngan, ha kata- posan, an hadi nagrepresentar ngatanan han awtoridad han Dios. Gintagad ni Jehova an bisan ano nga pagrebelde kon- tra hadton may awtoridad sugad nga pagrebelde ha iya. Ha luyo nga bahin, adton may awtoridad nameligro han kasina ni Jehova kon waray-hustisya ngan mapahitas-on nga tratu- hon nira an iya katawohan. (Exodo 20:12; 22:28; Deuterono- mio 1:16, 17; 17:8-20; 19:16, 17) Salit adton may awtoridad ngan adton nagpapasakop hito nga awtoridad sadang sumu- porta ha pagkasoberano han Dios. 8 An Balaud nagpahitaas han suruklan ni Jehova han pagka- baraan. An mga pulong nga "baraan" ngan "pagkabaraan" 6, 7. (a) Ano an kaibahan han Mosaiko nga Balaud tikang ha bisan ano nga iba nga kodego han balaud, ngan ano an pinakaimportante nga sugo hiton nga Balaud? (b) Paonan-o maipapakita han mga Is- raelita an ira pagkarawat han pagkasoberano ni Jehova? 8. Paonan-o ginpahitaas han Balaud an suruklan ni Jehova han pag- kabaraan? 155
156 MAGIN DUOK KAN JEHOVA sobra 280 ka beses nga makikita ha Mosaiko nga Balaud. An Balaud nakabulig ha katawohan han Dios nga makilala kon ano an limpyo ngan mahugaw, an putli ngan diri-putli, gin- unabi an mga 70 ka magkalainlain nga mga butang nga ma- kakahimo han usa nga Israelita nga mahugaw. Ini nga mga balaud nag-unabi han kalimpyo ha pisikal, pagkaon, ngan paglabog pa ngani han hugaw. An sugad nga mga balaud naghatag hin makatirigamnan nga mga kapulsanan ha ka- himsog. Kondi may-ada ito mas hitaas nga katuyoan - basi matipigan an katawohan ha pag-uyon ni Jehova, nga bulag tikang ha makasasala nga mga buhat han magraot nga mga nasud nga nakapalibot ha ira. Tagda an usa nga ehemplo. 9 An mga surundon han Balaud nga kasabotan nagsaysay nga an seksuwal nga mga relasyon - bisan han inasaw-an nga mga tawo - ngan an pag-anak nagdara hin panahon han kahugaw. (Levitico 12:2-4; 15:16-18) An sugad nga mga su- rundon waray magtamay hinin limpyo nga mga regalo ti- kang ha Dios. (Genesis 1:28; 2:18-25) Lugod, ito nga mga balaud nagpahitaas han pagkabaraan ni Jehova, gintitipigan an iya mga magsiringba nga talwas ha kahugaw. Makatiri- gamnan nga gintampo han mga nasud nga nakapalibot ha Israel an pagsingba ha mga seremonya han sekso ngan pag- kamabungahon. An relihiyon han mga Canaanita nag-upod han mga lalaki ngan babaye nga ginbabayaran basi makighi- lawas. Nagresulta ngan nagin kaylap an pag-ubos han moral ha girarauti nga klase. Ha kabaliktaran, bug-os nga iginbulag Pananglitan, an mga balaud nga nagsugo nga ilubong an hugaw han tawo, ikwarentinas an masakit, ngan kumarigo an bisan hin-o nga nagkapot han patay nga lawas nahiuna hinduro ha kahibaro tu- ngod kay paglabay pa han damu ka siglo nga nagin bahin ito han mga balaud han iba nga mga nasud. - Levitico 13:4-8; Numeros 19:11-13, 17-19; Deuteronomio 23:13, 14. 9, 10. An Balaud nga kasabotan nag-upod han ano nga mga surun- don mahitungod han seksuwal nga mga relasyon ngan pag-anak, ngan ano nga mga kapulsanan an iginhatag han sugad nga mga ba- laud?
"AN BALAUD NI JEHOVA PERPEKTO" han Balaud an pagsingba kan Jehova tikang ha seksuwal nga mga butang. May-ada iba liwat nga mga kapulsanan. 10 Ito nga mga balaud nagtutdo liwat hin importante nga kamatuoran. Ha pagkamatuod, paonan-o an hugaw han sala ni Adan naibalhin tikang ha usa ngadto ha sunod nga henerasyon? Diri ba pinaagi han seksuwal nga mga relasyon ngan pag-anak? (Roma 5:12) Oo, an Balaud han Dios nagpa- hinumdom ha iya katawohan han pagin presente pirme han sala. Ha pagkamatuod, kita ngatanan igin-anak nga salaan. (Salmo 51:5) Ginkikinahanglan naton an pagpasaylo ngan pagtubos basi magin duok kita ha aton baraan nga Dios. 11 An Balaud nagpahitaas han hingpit nga hustisya ni Je- hova. An Mosaiko nga Balaud nagdasig han prinsipyo han pagin katugbang, o pagkatimbang, ha mga butang nga may kalabotan han hustisya. Salit, an Balaud nagsaysay: "Kina- buhi para ha kinabuhi, mata para ha mata, ngipon para ha ngipon, kamot para ha kamot, tiil para ha tiil." (Deuterono- mio 19:21) Salit, ha kriminal nga mga kaso, an sirot kina- hanglan nakatugbang ha krimen. Ini nga bahin han hustis- ya han Dios amo an importante nga impluwensya ha bug-os nga Balaud ngan tubtob hini nga adlaw importante ito ha pagsabot ha halad lukat ni Kristo Jesus, sugad han ipapakita ha Kapitulo 14. - 1 Timoteo 2:5, 6. Samtang an Canaanita nga mga templo may-ada mga kuwarto nga iginlain para ha seksuwal nga buruhaton, an Mosaiko nga Bala- ud nagsaysay nga adton aada ha mahugaw nga kahimtang diri ngani makakasulod ha templo. Salit, tungod kay an seksuwal nga mga re- lasyon nagdara hin panahon han kahugaw, waray usa nga makakahi- mo han sekso sumala ha balaud nga magin bahin han pagsingba ha balay ni Jehova. Pagtutdo an siyahan nga katuyoan han Balaud. Ha pagkamatuod, an Encyclopaedia Judaica nagsasaysay nga an Hebreo nga pulong para han "balaud," nga toh·rah, nangangahulogan hin "instruksyon." 11, 12. (a) Ano nga importante nga prinsipyo han hustisya an igin- aghat han Balaud? (b) Ano nga mga panalipod kontra han pagbaliko han hustisya an igin-upod han Balaud? 157
"AN BALAUD NI JEHOVA PERPEKTO" 12 An Balaud nag-upod liwat han mga panalipod kontra han pagbaliko han hustisya. Pananglitan, diri maminos duha nga testigo an ginkinahanglan ha pagpamatuod han usa nga akusasyon. Daku an sirot han pagtalapas ha igin- sumpa. (Deuteronomio 19:15, 18, 19) Istrikto nga igindiri li- wat an panlimbong ngan panhukip. (Exodo 23:8; Deutero- nomio 27:25) Bisan ha ira mga pagnegosyo, kinahanglan sundon han katawohan han Dios an hitaas nga suruklan han hustisya ni Jehova. (Levitico 19:35, 36; Deuteronomio 23:19, 20) Iton dungganon ngan waray-pagpasulabi nga le- gal nga kodego usa ka daku nga bendisyon ha Israel! Mga Balaud nga Nagpapatin-aw han Hudisyal nga Kalooy Ngan Waray-pagpasulabi nga Pagtrato 13 An Mosaiko nga Balaud ba istrikto, waray-kalooy nga lis- ta han mga surundon? Diri gud! Hi Hadi David gin-aghat nga magsurat: "An balaud ni Jehova perpekto." (Salmo 19:7) Sugad han hinbaroan gud niya, an Balaud nag-aghat han kalooy ngan waray-pagpasulabi nga pagtrato. Paonan-o ito nagbuhat hito? 14 Ha pipira nga mga nasud yana nga panahon, an bala- ud baga in nagpapakita hin dugang nga pagkamatinuguton ngan pabor ha mga kriminal kay ha pagtagad hito para ha mga biktima. Pananglitan, an mga kawatan bangin gumasto hin panahon ha prisohan. Samtang an mga biktima bangin nag-aantos pa han kawara han kinawat nga mga butang, kondi kinahanglan magbayad hira hin buhis para ha mga prisohan ngan pagkaon han sugad nga mga kriminal. Ha ka- daan nga Israel, waray mga prisohan sugad han hinbabaro- an naton mahitungod hito yana nga panahon. An Balaud may-ada istrikto nga mga tubtoban han mga paagi ngan su- kol han pagpadapat han mga sirot. (Deuteronomio 25:1-3) 13, 14. Paonan-o igin-aghat han Balaud an waray-pagpasulabi ngan may-hustisya nga pagtrato ha kawatan ngan ha iya biktima? 159
160 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An biktima kinahanglan bayaran han kawatan han kinawat. Ngan an kawatan kinahanglan magbayad hin dugang pa. Mationan-o kadaku? Diri parapriho. Matin-aw, an mga hu- kom gintagan hin kagawasan ha pagtirotimbang han damu nga mga butang, sugad han pagbasol han nakasala. Ito an hinungdan kon kay ano nga an bayad nga ginkinahanglan tikang ha usa nga kawatan sumala ha Levitico 6:1-7 mas gu- tiay gud kay ha iginsaysay ha Exodo 22:7. 15 Maloloy-on nga kinilala han Balaud nga diri ngatanan nga sayop tinuyo. Pananglitan, kon aksidente nga nakama- tay an usa ka tawo, diri hiya kinahanglan magbayad hin kinabuhi ha kinabuhi kon ginbuhat niya an husto pinaa- gi han pag-ayop ngadto ha usa han mga syudad nga arayo- pan nga nahimutang ha bug-os nga Israel. Katapos usisahon han kuwalipikado nga mga hukom an iya kaso, kinahang- lan mag-ukoy hiya ha syudad nga arayopan tubtob nga ma- matay an hitaas nga saserdote. Katapos, may kagawasan na hiya ha pag-ukoy ha bisan diin nga karuyag niya. Salit napa- himulsan niya an kalooy han Dios. Ha pariho nga panahon, pinabug-atan hini nga balaud an daku nga bili han kinabu- hi han tawo. - Numeros 15:30, 31; 35:12-25. 16 An Balaud nagpanalipod han personal nga mga katu- ngod. Tagda an mga paagi han pagpanalipod hito ha mga may utang. Igindiri han Balaud an pagsulod ha balay han nakautang ha pagkuha hin panag-iya sugad nga garantiya para ha utang. Lugod, an nagpautang kinahanglan magpa- bilin ha gawas ngan tugotan an nakautang nga dad-on ha iya an garantiya. Hini nga paagi an balay han tawo waray mapasipara. Kon ginkuha han nagpautang an pantungbaw nga bado han nakautang sugad nga garantiya, kinahanglan ibalik niya ito ha gab-i, kay sigurado nga ginkikinahanglan 15. Paonan-o ginsiguro han Balaud an kalooy ngan hustisya ha kaso han usa nga aksidente nga nakamatay hin tawo? 16. Paonan-o ginpanalipdan han Balaud an pipira nga personal nga mga katungod?
"AN BALAUD NI JEHOVA PERPEKTO" ito han nakautang basi diri hagkotan ha kagab-ihon. - Deu- teronomio 24:10-14. 17 Bisan an girra kontrolado ilarom han Balaud. An katawo- han han Dios kinahanglan makig-away, diri ha pagtagbaw han hingyap la para han gahum o panakop, kondi ha pag- buhat sugad nga mga surugoon han Dios ha "Mga Girra ni Jehova." (Numeros 21:14) Ha damu nga mga kahimtang, an mga Israelita kinahanglan magtanyag anay hin mga kondis- yon nga magpasakop. Kon magdumiri an syudad ha kondis- yon, niyan mahimo na ito likosan han Israel - kondi sumala ha mga balaud han Dios. Diri pariho ha damu nga mga sun- dalo ha bug-os nga kasaysayan, an mga sundalo ha Israel wa- ray tuguti nga manlugos ha kababayin-an o magbuhat hin waray pagtagad nga pamatay. Kinahanglan tahuron pa ngani nira an palibot, diri pupudlon an namumunga nga mga ka- hoy han kaaway. An iba nga kasundalohan waray han sugad nga mga pagdiri. - Deuteronomio 20:10-15, 19, 20; 21:10-13. 18 Nangangalas ka ba kon nakakabati ka nga ha iba nga mga nasud ginbabansay na bisan an kabataan pa nga ma- gin mga sundalo? Ha kadaan nga Israel, waray lalaki nga diri pa 20 anyos an edad an kinarawat sugad nga sundalo. (Nu- meros 1:2, 3) Bisan an adulto nga lalaki nahigawas hini kon nahahadlok gud hiya. An bag-o la nga inasaw-an nga lalaki nahigawas hini ha bug-os nga usa ka tuig basi makita niya nga matatawo an usa nga manurunod, antes magtikang ha sugad peligroso nga serbisyo. Hini nga paagi, nagsaysay an An Balaud matin-aw nga nagpakiana: "Imo ba lilikosan an kahoy ha uma pariho han imo paglikos ha tawo?" (Deuteronomio 20:19) Hi Pilo, usa nga Judio nga eskolar han siyahan nga siglo, nag-unabi hini nga balaud, iginsasaysay nga ginhuhunahuna han Dios nga "diri- matadong nga an kasina nga iginpapahayag kontra ha mga tawo sa- dang manimalos ha mga butang nga inosente han ngatanan nga ka- raotan." 17, 18. Ha mga butang may kalabotan ha pakig-away, paonan-o na- iiba an mga Israelita ha iba nga mga nasud, ngan kay ano? 161
162 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Balaud, an batan-on nga bana 'magpapabilin ha balay ngan maghahatag hin kalipay ha iya asawa.' - Deuteronomio 20: 5, 6, 8; 24:5. 19 An Balaud nagpanalipod liwat ha kababayin-an, kabata- an, ngan mga pamilya, nagtagana para ha ira. Nagsugo ito ha mga ginikanan nga tagan an ira mga anak hin padayon nga atensyon ngan instruksyon ha espirituwal nga mga bu- tang. (Deuteronomio 6:6, 7) Igindiri hito an ngatanan nga klase han insesto, nga kamatayon an sirot. (Levitico, kapi- tulo 18) Igindiri liwat hito an pag-adulteryo, nga agsob gud nga nakakabungkag han mga pamilya ngan nakakadaot han ira seguridad ngan dignidad. An Balaud nagpanalipod ha mga balo nga babaye ngan mga ilo ngan ha pinakamarig- on nga mga kapahayagan nagdiri han pagmaltrato ha ira. - Exodo 20:14; 22:22-24. 20 Kondi, may kalabotan hini, an iba bangin maghuna- huna, 'Kay ano nga gintugotan han Balaud an poligamya o damu nga asawa?' (Deuteronomio 21:15-17) Kinahanglan tagdon naton an sugad nga mga balaud sumala ha ka- himtang han mga panahon. Adton naghuhukom ha Mosai- ko nga Balaud tikang ha panhunahuna han moderno nga mga panahon ngan mga kultura sigurado nga magsasayop ha pagsabot hito. (Proberbios 18:13) An suruklan ni Jeho- va, hadto pa nga panahon ha Eden, naghimo han pag-asa- wa nga permanente nga pagtampo han usa nga bana ngan usa nga asawa. (Genesis 2:18, 20-24) Kondi, ha panahon nga iginhatag ni Jehova an Balaud ha Israel, an mga bu- hat sugad han poligamya nakagamot na sulod hin mga sig- lo na. Maaram gud hi Jehova nga an iya "katawohan [nga] matig-a an ulo" agsob nga mapapakyas ha pagsugot bisan 19. Ano nga mga tagana an igin-upod han Balaud ha pagpanalipod ha kababayin-an, kabataan, mga pamilya, mga balo nga babaye, ngan mga ilo? 20, 21. (a) Kay ano nga gintugotan han Mosaiko nga Balaud an po- ligamya ha mga Israelita? (b) Mahitungod han diborsyo, kay ano nga naiiba an Balaud tikang ha suruklan nga iginpahiuli ni Jesus ha urhi?
"AN BALAUD NI JEHOVA PERPEKTO" ha pinakaimportante nga mga sugo, sugad han paglikay ha idolatriya. (Exodo 32:9) Maaramon, kon sugad, waray niya pilia iton nga peryodo sugad nga panahon ha pagreporma han ngatanan han ira mga buhat ha pag-asawa. Kondi, hi- numdumi nga waray tikangi ni Jehova an poligamya. Kondi, ginamit niya an Mosaiko nga Balaud basi makontrol an poli- gamya ha iya katawohan ngan mapugngan an mga pag-abu- so hito nga buhat. 21 Ha pariho nga paagi, gintugotan han Mosaiko nga Bala- ud an lalaki nga idiborsyo an iya asawa tungod han damu nga seryoso nga mga hinungdan. (Deuteronomio 24:1-4) Gintawag ni Jesus ini sugad nga pagtugot han Dios ha Judio nga katawohan "tungod ha katig-a han [ira] kasingkasing." Kondi, temporaryo la an sugad nga mga pagtugot. Para ha iya mga sumurunod, iginpahiuli ni Jesus an orihinal nga su- ruklan ni Jehova ha pag-asawa. - Mateo 19:8. An Balaud Nag-aghat han Gugma 22 Mahahanduraw mo ba an legal nga sistema yana nga nagdadasig han gugma? An Mosaiko nga Balaud nag-aghat han gugma labaw ha ngatanan. Aw, ha libro nga Deuterono- mio la, an pulong nga "gugma" makikita ha magkalainla- in nga porma hin sobra 20 ka beses. "Higugmaa an imo ig- kasi-tawo sugad ha imo kalugaringon" amo an ikaduha nga pinakaimportante nga sugo ha bug-os nga Balaud. (Leviti- co 19:18; Mateo 22:37-40) Kinahanglan ipakita han katawo- han han Dios an sugad nga gugma diri la ha usa kag usa kondi pati liwat ha dayo nga mga residente ha butnga nira, nahinunumdom nga an mga Israelita liwat nagin dayo nga mga residente hadto. Kinahanglan ipakita nira an gug- ma ha pobre ngan ha maluya, binubuligan hira ha mater- yal ngan naglilikay ha pagsalingabot han ira makuri nga ka- himtang. Ginsugo pa ngani hira nga tratuhon an mga hayop 22. Ha ano nga mga paagi gindasig han Mosaiko nga Balaud an gug- ma, ngan ngada kan kanay? 163
164 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Levitico 19:9, 10; Deuteronomio 24:19 Ano an imo inaabat ma- hitungod ha Dios nga naghihimo han sugad nga mga balaud? Salmo 19:7-14 Ano an inabat ni David mahitungod han "bala- ud ni Jehova," ngan paonan-o sadang magin presyoso ha aton an mga balaud han Dios? Micas 6:6-8 Paonan-o ini nga mga bersikulo nabulig ha aton nga masabtan nga diri husto hunahunaon nga mabug-at an mga balaud ni Jehova? Mateo 23:23-39 Paonan-o ipinakita han mga Pariseo nga wa- ray nira masabti an kahulogan han Balaud, ngan paonan-o ini usa nga nagpapahamangno nga ehemplo para ha aton? ha pagtrabaho nga may kalooy ngan konsiderasyon. - Exo- do 23:6; Levitico 19:14, 33, 34; Deuteronomio 22:4, 10; 24: 17, 18. 23 Ano nga iba nga nasud an ginbendisyonan hin sugad nga legal nga kodego? Diri urusahon nga an salmista nagsu- rat: "Hinigugma ko gud an imo balaud!" Kondi, an iya gug- ma diri la inaabat. Nagpagios ito ha iya ha pagbuhat, kay nangalimbasog hiya ha pagsugot hiton nga balaud ngan nagkinabuhi uyon hito. Dugang pa, hiya nagpadayon: "Gin- papamalandong ko ito ha bug-os nga adlaw." (Salmo 119: 11, 97) Oo, regular nga naggasto hiya hin panahon ha pag- aram ha mga balaud ni Jehova. Sigurado nga samtang gin- bubuhat niya ito, nagdugang an iya gugma para hito. Ha pa- riho nga panahon, an iya gugma ha Parahatag hin balaud, hi Jehova nga Dios, nagtubo liwat. Samtang nagpapadayon ka ha pag-aram ha balaud han Dios, hinaot magin mas duok ka liwat kan Jehova, an Gihitaasi nga Parahatag hin balaud ngan Dios han hustisya. 23. An nagsurat han Salmo 119 napagios nga buhaton an ano, ngan magin determinado unta kita nga buhaton an ano?
K A P I T U L O 1 4 Hi Jehova Naghihikay hin "Lukat Para ha Damu" "AN NGATANAN nga linarang padayon nga naghaharoy nga magkaurupod ngan nagsasakit nga magkaurupod." (Roma 8:22) Hito nga mga pulong iginsasaysay ni apos- tol Pablo an aton makalolooy nga kahimtang. Ha panhu- nahuna han tawo, baga in waray kasulbaran an pag-antos, sala, ngan kamatayon. Kondi hi Jehova waray han mga li- mitasyon han tawo. (Numeros 23:19) An Dios han hustis- ya naghatag na ha aton hin kasulbaran han aton kasaki- tan. Tinatawag ito nga an lukat. 2 An lukat amo an gidadakui nga regalo ni Jehova ha ka- tawohan. Pinaagi hito nagin posible an aton kaluwasan ti- kang ha sala ngan kamatayon. (Efeso 1:7) Ito an pundas- yon han paglaom han kinabuhi nga waray kataposan, ha langit man o ha paraiso nga tuna. (Lucas 23:43; Juan 3:16; 1 Pedro 1:4) Kondi ano ba an lukat? Paonan-o ito nagtu- tutdo ha aton mahitungod han gihitaasi nga hustisya ni Jehova? Kon Paonan-o Binangon an Panginahanglan hin Lukat 3 Ginkinahanglan an lukat tungod han sala ni Adan. Tu- ngod ha pagtalapas ha Dios, iginbilin ni Adan ha iya mga anak an panurundon nga sakit, kasubo, kasakit, ngan kamatayon. (Genesis 2:17; Roma 8:20) An Dios diri 1, 2. Paonan-o iginsasaysay han Biblia an kahimtang han katawo- han, ngan ano la an kasulbaran? 3. (a) Kay ano nga ginkinahanglan an lukat? (b) Kay ano nga diri basta bag-uhon na la han Dios an sirot nga kamatayon ha mga anak ni Adan?
166 MAGIN DUOK KAN JEHOVA naaapektohan ha emosyon ngan basta bag-ohon na la an sirot nga kamatayon. An pagbuhat hito amo an pagbale- waray han iya mismo balaud: "An bayad han sala amo an kamatayon." (Roma 6:23) Ngan kon diri susundon ni Je- hova an iya mismo mga suruklan han hustisya, niyan magmamando an kasamok ngan karaotan ha bug-os nga kalibotan! 4 Sugad han hinsabtan naton ha Kapitulo 12, an pagre- belde ha Eden nagbangon hin mas labaw pa gud nga mga isyu. Ginpasiparahan gud ni Satanas an maopay nga nga- ran han Dios. Ha pagkamatuod, iya gin-akusahan hi Jeho- va sugad nga buwaon ngan mabangis nga diktador nga diri naghahatag hin kagawasan ha iya mga linarang. (Ge- nesis 3:1-5) Pinaagi han baga in pagbaliskad han katuyo- an han Dios nga pun-on an tuna hin matadong nga mga tawo, gin-akusahan liwat ni Satanas an Dios sugad nga pakyas. (Genesis 1:28; Isaias 55:10, 11) Kon ginpabay-an ni Jehova ini nga mga ayat nga waray mabaton, damu han iya intelihente nga mga linarang an bangin mawad-an hin pagsarig ha iya pagmando. 5 Ginpakaraot liwat ni Satanas an maunungon nga mga surugoon ni Jehova, nag-aakusa nga nag-alagad hira ha Iya tungod la han hakugnon nga mga motibo ngan nga kon umatubang ha pagsari, waray usa nga magpapabilin nga matinumanon ha Dios. (Job 1:9-11) Ini nga mga isyu mas importante gud kay ha makuri nga kahimtang han katawohan. Husto nga inabat ni Jehova nga obligado hiya ha pagbaton ha nagpapakaraot nga mga akusasyon ni Sa- tanas. Kondi paonan-o masusulbad han Dios ini nga mga isyu ngan luwason liwat an katawohan? 4, 5. (a) Paonan-o ginpakaraot ni Satanas an Dios, ngan kay ano nga napiritan hi Jehova nga batunon iton nga mga ayat? (b) Ano an akusasyon ni Satanas mahitungod han maunungon nga mga suru- goon ni Jehova?
HI JEHOVA NAGHIHIKAY HIN "LUKAT PARA HA DAMU" Lukat - An Katugbang 6 An kasulbaran ni Jehova maloloy-on gud ngan may- hustisya - usa nga diri gud mahihimo han tawo. Kondi, simple gud ito. Ha magkalainlain nga paagi, tinatawag ito nga pagpalit, pagpahiuli, pantubos, ngan pagpasaylo. (Sal- mo 49:8, footnote; Daniel 9:24; Galacia 3:13; Colosas 1:20; Hebreo 2:17) Kondi an pulong nga bangin gimaopayi nga nagsasaysay han mga kahimtang amo an usa nga ginamit ni Jesus mismo. Hiya nagsiring: "An Anak han tawo kinan- hi, diri basi serbihan, kondi basi magserbi ngan maghatag han iya kinabuhi sugad nga lukat [Griego, lytron] para ha damu." - Mateo 20:28. 7 Ano an lukat? An Griego nga pulong nga ginamit dinhi nagtitikang ha berbo nga nangangahulogan "buhian, pa- gawson." Ini nga termino ginamit ha pagsaysay han kwar- ta nga iginbayad ha baylo han pagpagawas ha mga priso han girra. Salit, an lukat mahimo tagan hin kahulogan su- gad nga usa ka butang nga iginbayad basi paliton utro an usa nga butang. Ha Hebreo nga Kasuratan, an pulong para han "lukat" (kopher) nagtitikang ha berbo nga nanganga- hulogan hin "pagtabon." Pananglitan, an Dios nagsiring kan Noe nga kinahanglan niya 'pahiran' (usa nga por- ma han pariho nga pulong) an arka hin alkitran. (Gene- sis 6:14) Nabulig ini ha aton nga masabtan nga an pag- lukat nangangahulogan liwat hin pagtabon han mga sala. - Salmo 65:3. 8 Makatirigamnan, an Theological Dictionary of the New Testament nag-uunabi nga ini nga pulong (kopher) "pir- me nagpapasabot hin kapariho," o katugbang. Salit basi 6. Ano an pipira nga mga ekspresyon nga ginamit ha Biblia ha pag- saysay han paagi han Dios ha pagluwas ha katawohan? 7, 8. (a) Ano an kahulogan han termino nga "lukat" ha Kasuratan? (b) Ha ano nga paagi nag-uupod an lukat hin kapariho? 167
HI JEHOVA NAGHIHIKAY HIN "LUKAT PARA HA DAMU" malukat, o tabonan an sala, usa nga bili an kinahanglan ibayad nga bug-os nga katugbang, o bug-os nga nagtata- bon, han nadaot han sala. Salit an Balaud han Dios ha Is- rael nagsiring: "Kinabuhi para ha kinabuhi, mata para ha mata, ngipon para ha ngipon, kamot para ha kamot, tiil para ha tiil." - Deuteronomio 19:21. 9 An matinumanon nga kalalakin-an tikang kan Abel pa- dayon, naghalad hin mga hayop ha Dios. Ha pagbuhat hito, ipinakita nira an ira pagkamaaram ha sala ngan ha panginahanglan hin pagtubos, ngan ipinakita nira an ira pagtoo ha iginsaad han Dios nga kagawasan pinaagi han iya "tulin." (Genesis 3:15; 4:1-4; Levitico 17:11; Hebreo 11:4) Inuyonan ni Jehova an sugad nga mga halad ngan ti- nagan ini nga mga magsiringba hin maopay nga kahim- tang. Kondi, an hayop nga mga halad, ha gimaopayi, usa la nga simbolo. An mga hayop diri gud makakatabon han sala han tawo, tungod kay ubos hira ha mga tawo. (Salmo 8:4-8) Salit, an Biblia nasiring: "Diri nakakakuha han mga ' sala an dugo han mga baka nga lalak ı ngan han mga kan- ding." (Hebreo 10:1-4) An sugad nga mga halad paglada- wan, o simbolo la han totoo nga halad lukat nga maabot. Usa nga "Katugbang nga Lukat" 10 "Tungod kan Adan an ngatanan namamatay," siring ni apostol Pablo. (1 Corinto 15:22) Salit an lukat kinahang- lan mag-upod han kamatayon han eksakto nga katug- bang ni Adan - usa ka hingpit nga tawo. (Roma 5:14) 9. Kay ano nga an matinumanon nga kalalakin-an naghalad hin mga hayop, ngan paonan-o gintagad ni Jehova an sugad nga mga halad? 10. (a) Kan kanay kinahanglan katugbang an paralukat, ngan kay ano? (b) Kay ano nga usa la nga tawhanon nga halad an ginkinahang- lan? Usa nga "katugbang nga lukat para ha ngatanan" 169
170 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Waray iba nga klase hin linarang an makakagtimbang han mga timbangan han hustisya. An hingpit nga tawo la, usa nga diri ilarom han sirot nga kamatayon kan Adan, an ma- kakahatag hin "katugbang nga lukat para ha ngatanan" - usa nga hingpit nga katugbang ni Adan. (1 Timoteo 2:6) Diri na kinahanglan ighalad an damu ka milyon nga mga tawo basi magin katugbang ha tagsa nga anak ni Adan. Hi apostol Pablo nagsaysay: "Pinaagi han usa nga tawo [hi Adan] an sala sinulod ha kalibotan ngan an kamatayon pi- naagi han sala." (Roma 5:12) Ngan "tungod kay nagkaa- da kamatayon pinaagi han usa ka tawo," an Dios naghi- kay para ha pagtubos ha katawohan "pinaagi han usa ka tawo." (1 Corinto 15:21) Paonan-o? 11 Hi Jehova naghikay nga magkaada usa ka hingpit nga tawo nga boluntaryo nga maghahalad han iya kinabuhi. Sumala ha Roma 6:23, "an bayad han sala amo an kamata- yon." Ha paghalad han iya kinabuhi, an paralukat 'maka- kaeksperyensya hin kamatayon para ha ngatanan.' Ha iba nga mga pulong, babayaran niya an sala ni Adan. (Hebreo 2:9; 2 Corinto 5:21; 1 Pedro 2:24) Magkakaada ini hin dag- ku gud legal nga mga resulta. Pinaagi han pagkuha han sirot nga kamatayon ha masinugtanon nga mga anak ni Adan, kukuhaon han lukat an nagbubungkag nga gahum han sala tikang gud ha surok hito. - Roma 5:16. Hi Adan ngan Eva diri magpapahimulos han lukat. An Mosaiko nga Balaud nagsaysay hini nga prinsipyo mahitungod han tinuyo nga parapamatay: "Ayaw kamo pagkarawat hin lukat para ha kinabuhi han parapamatay nga angay mamatay." (Numeros 35:31) Matin-aw, hi Adan ngan Eva takos mamatay tungod kay tinuyo ngan may-kahi- baro nga nagtalapas hira ha Dios. Hini nga paagi nawara nira an ira paglaom ha kinabuhi nga waray kataposan. 11. (a) Paonan-o an paralukat 'makakaeksperyensya hin kamatayon para ha ngatanan'? (b) Kay ano nga hi Adan ngan Eva diri magpapa- himulos han lukat? (Kitaa an footnote.)
HI JEHOVA NAGHIHIKAY HIN "LUKAT PARA HA DAMU" 12 Ha pag-ilustrar: Hunahunaa nga nag-uukoy ka ha usa nga bungto diin an kadam-an nga mga umurukoy mga empleyado ha daku nga pabrika. Ikaw ngan an imo mga amyaw binabayaran hin maopay ha iyo trabaho ngan himyang nga nagkikinabuhi. Tubtob ha adlaw nga nagsa- ra an pabrika. Kay ano? An manidyer han pabrika na- gin malimbong, ginpuwersa an negosyo nga malugi. Tu- ngod kay tigda nga waray na trabaho, ikaw ngan an imo mga amyaw waray na makabayad han iyo mga utang. An mga asawa, mga anak, ngan mga nagpautang nag-antos tungod han kamalimbong hiton usa nga tawo. May-ada ba kasulbaran? Oo! Usa nga bahandianon nga mabinu- ligon an nagdesisyon nga maghilabot. Maaram hiya han bili han pabrika. Napaid liwat hiya ha damu nga mga empleyado hito ngan ha ira mga pamilya. Salit naghikay hiya nga bayaran an utang han kompanya ngan abrihan utro an pabrika. An pagbayad hiton usa nga utang nag- talwas ha damu nga mga empleyado ngan ha ira mga pa- milya ngan ha mga nagpautang. Ha pariho nga paagi, an pagbayad ha utang ni Adan naghahatag hin kapulsanan ha damu ka milyon nga mga tawo. Hin-o an Naghikay han Lukat? 13 Hi Jehova la an makakahatag han "Kordero . . . nga nagkukuha han sala han kalibotan." (Juan 1:29) Kondi an Dios waray magsugo hin bisan hin-o la nga anghel ha pag- luwas ha katawohan. Lugod, iya sinugo an Usa nga maka- kahatag han ultimo, marig-on gud nga baton ha akusas- yon ni Satanas kontra han mga surugoon ni Jehova. Oo, 12. Iilustrar kon paonan-o an pagbayad ha usa nga utang naghaha- tag hin kapulsanan ha damu nga mga tawo. 13, 14. (a) Paonan-o ginhikay ni Jehova an lukat para han katawo- han? (b) Kan kanay iginbayad an lukat, ngan kay ano nga kinahang- lanon an sugad nga bayad? 171
172 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ginhimo ni Jehova an gihitaasi nga halad pinaagi ha pag- sugoa han iya bugtong nga Anak, "an iya gud nalilipa- yan." (Proberbios 8:30) An Anak han Dios kinaburut-on nga "ginbayaan" an iya pagin espiritu. (Filipos 2:7) Ha mi- lagroso nga paagi, iginbalhin ni Jehova an kinabuhi han iya suhag nga langitnon nga Anak ngadto ha taguangkan han Judio nga birhen nga hi Maria. (Lucas 1:27, 35) Sugad nga tawo, tatawagon hiya nga Jesus. Kondi ha legal nga pa- agi, matatawag hiya nga ikaduha nga Adan, kay hiya an hingpit nga katugbang ni Adan. (1 Corinto 15:45, 47) Sa- lit maihahalad ni Jesus an iya kalugaringon sugad nga lu- kat para han makasasala nga katawohan. 14 Kan kanay igbabayad iton nga lukat? An Salmo 49:7 espisipiko nga nasiring nga an lukat iginbayad "ha Dios." Kondi diri ba hi Jehova an usa nga naghikay para han lu- kat? Oo, kondi diri ini nagmiminos han lukat ha waray- kahulogan, pakita la nga pagbalyoay - pariho han pagku- ha hin kwarta tikang ha usa nga bulsa ngan pagbutang hito ha lain nga bulsa. Kinahanglan sabuton nga an lu- kat, diri kay materyal nga pagbalyoay, kondi usa ka legal nga transaksyon. Pinaagi han paghikay para han pagbayad han lukat, bisan ha daku nga kawara para ha iya, ginparig- on ni Jehova an iya diri-nababantad nga pagsunod ha iya mismo hingpit nga hustisya. - Genesis 22:7, 8, 11-13; Heb- reo 11:17; Santiago 1:17. 15 Ha katsaringsing han 33 C.E., kinaburut-on nga gin- antos ni Jesu-Kristo an kasakit nga nagtugway ha pagba- yad han lukat. Iya gintugotan an iya kalugaringon nga dakpon tungod han buwa nga mga akusasyon, hukman nga salaan, ngan iraysang ha kahoy basi mamatay. Kina- hanglanon gud ba nga mag-antos hinduro hi Jesus? Oo, tungod kay kinahanglan masulbad an isyu han integridad 15. Kay ano nga kinahanglan mag-antos ngan mamatay hi Jesus?
HI JEHOVA NAGHIHIKAY HIN "LUKAT PARA HA DAMU" han mga surugoon han Dios. Makatirigamnan, waray tu- guti han Dios an minasus-an nga hi Jesus nga patayon ni Herodes. (Mateo 2:13-18) Kondi han adulto na hi Jesus, naantos niya an bug-os nga puwersa han mga pag-atake ni Satanas nga hinsasabtan hin bug-os an mga isyu. Pinaa- gi han pagpabilin nga "maunungon, waray karaotan, wa- ray hugaw, bulag ha magpakasasala" bisan pa han maraot hinduro nga pagtrato, pinamatud-an ni Jesus pinaagi han makatirigamnan gud nga karig-on nga hi Jehova may-ada gud mga surugoon nga nagpapabilin nga matinumanon ilarom han pagsari. (Hebreo 7:26) Salit, diri urusahon nga ha takna antes hiya mamatay, hi Jesus madaugon nga nag- singgit: "Natuman na!" - Juan 19:30. Pagtapos han Iya Buruhaton ha Pagtubos 16 Kinahanglan tapuson pa ni Jesus an iya buruhaton ha pagtubos. Ha ikatulo ka adlaw katapos mamatay hi Je- sus, ginbanhaw hiya ni Jehova tikang ha mga patay. (Bu- hat 3:15; 10:40) Pinaagi hinin importante nga buhat, diri la kay ginbalosan ni Jehova an iya Anak tungod han iya matinumanon nga pag-alagad kondi gintagan hiya hin higayon nga tapuson an iya buruhaton ha pagtubos Basi magin timbang ha sala ni Adan, kinahanglan mamatay hi Je- sus, diri sugad nga hingpit nga bata, kondi sugad nga hingpit nga adulto nga tawo. Hinumdumi, tinuyo an sala ni Adan, ginbuhat nga may bug-os nga kahibaro han pagkaseryoso han buhat ngan mga re- sulta hito. Salit basi magin "an kataposan nga Adan" ngan makata- bon hiton nga sala, hi Jesus kinahanglan maghimo hin hamtong, may kahibaro nga pagpili basi matipigan an iya integridad kan Jeho- va. (1 Corinto 15:45, 47) Salit an bug-os matinumanon nga kinabu- hi ni Jesus - upod na an iya halad nga kamatayon - nagserbi sugad nga "usa nga matadong nga buhat." - Roma 5:18, 19. 16, 17. (a) Paonan-o nagpadayon hi Jesus ha iya buruhaton ha pag- tubos? (b) Kay ano nga kinahanglan magpakita hi Jesus "ha atuba- ngan han Dios para ha aton"? 173
174 MAGIN DUOK KAN JEHOVA sugad nga Hitaas nga Saserdote han Dios. (Roma 1:4; 1 Co- rinto 15:3-8) Hi apostol Pablo nagsasaysay: "Pag-abot han Kristo sugad nga hitaas nga saserdote . . . , sinulod hiya ha baraan nga lugar, nga an iya dara diri an dugo han mga kanding ngan han turilyo nga mga baka kondi an iya ka- lugaringon nga dugo, hin makausa gud la, ngan nakaku- ha hin waray kataposan nga katalwasan para ha aton. Kay an Kristo waray sumulod ha baraan nga lugar nga hinimo han mga kamot, nga ginsubad ha reyalidad, lugod ngadto ha langit mismo, basi yana magpakita hiya ha atubangan han Dios para ha aton." - Hebreo 9:11, 12, 24. 17 Diri mahimo dad-on han Kristo an iya literal nga dugo ngadto ha langit. (1 Corinto 15:50) Lugod, iya gindara an ginsimbolohan hiton nga dugo: an legal nga bili han iya iginhalad nga hingpit tawhanon nga kinabuhi. Kata- pos, ha atubangan han Persona han Dios, ginhimo niya an pormal nga pagpresenta han bili hiton nga kinabuhi sugad nga lukat nga kabalyo para han makasasala nga ka- tawohan. Kinarawat ba ni Jehova iton nga halad? Oo, ngan nagin matin-aw ini ha Pentekostes 33 C.E., han igin- bubo an baraan nga espiritu ha mga 120 nga disipulo ha Jerusalem. (Buhat 2:1-4) Bisan kon makalilipay ito nga hi- tabo, an lukat nagtitikang pa la hadto ha pagtagana hin urusahon nga mga kapulsanan. Mga Kapulsanan han Lukat 18 Ha iya surat ha mga taga-Colosas, iginsasaysay ni Pab- lo nga gintagad han Dios nga pinaagi han Kristo maopay an pagpahiuli ha Iya han ngatanan iba nga mga butang pi- naagi han pakigmurayaw pinaagi han dugo nga iginbubo 18, 19. (a) Ano nga duha nga grupo han mga indibiduwal an nag- papahimulos tikang ha pagpahiuli nga nagin posible pinaagi han dugo han Kristo? (b) Para hadton "daku nga grupo," ano an pipira han presente ngan tidaraon nga mga kapulsanan han lukat?
HI JEHOVA NAGHIHIKAY HIN "LUKAT PARA HA DAMU" ni Jesus ha pasakitan nga kahoy. Iginsasaysay liwat ni Pab- lo nga ini nga pagpahiuli nag-uupod han duha magkaiba nga grupo han mga indibiduwal, nga amo "an mga bu- tang ha langit" ngan "an mga butang man ha tuna." (Co- losas 1:19, 20; Efeso 1:10) Iton siyahan nga grupo ginku- kompuwesto han 144,000 nga mga Kristiano nga tinagan hin paglaom nga mag-alagad sugad nga langitnon nga mga saserdote ngan magmando sugad nga mga hadi ha bawbaw han tuna upod ni Kristo Jesus. (Pahayag 5:9, 10; 7:4; 14:1-3) Pinaagi ha ira, an mga kapulsanan han lukat hinayhinay nga ipapadapat ha masinugtanon nga katawo- han ha sulod hin usa ka yukot ka tuig. - 1 Corinto 15:24- 26; Pahayag 20:6; 21:3, 4. 19 'An mga butang ha tuna' amo adton mga indibiduwal nga nagpapamulat ha pagpahimulos han hingpit nga ki- nabuhi ha Paraiso nga tuna. An Pahayag 7:9-17 naghuhu- lagway ha ira sugad nga "daku nga grupo" nga malulu- was ha tiarabot nga "daku nga kasakitan." Kondi diri na kinahanglan maghulat hira hiton nga panahon basi mag- pahimulos han mga kapulsanan han lukat. Ira na "ginlab- han an ira higlaba nga mga bado ngan ginpabusag ito ha dugo han Kordero." Tungod kay nagbubuhat hira hin pag- too ha lukat, nakakarawat nira bisan yana an espirituwal nga mga kapulsanan hiton mahigugmaon nga kahikayan. Iginpahayag na hira nga matadong sugad nga mga sang- kay han Dios! (Santiago 2:23) Sugad nga resulta han ha- lad ni Jesus, mahimo na hira 'dumaop ha trono han diri matupngan nga pagkabuotan nga may kagawasan ha pag- yakan.' (Hebreo 4:14-16) Kon hira nagsasayop, nakakara- wat nira an totoo nga pagpasaylo. (Efeso 1:7) Bisan pa han pagkadiri-hingpit, nagpapahimulos hira hin limpyo nga konsensya. (Hebreo 9:9; 10:22; 1 Pedro 3:21) Salit, an pa- gin naipahiuli ha Dios, diri kay ginlalaoman ha tidaraon 175
176 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Numeros 3:39-51 Kay ano nga importante nga magin katug- bang gud an lukat? Salmo 49:7, 8 Kay ano nga may utang kita ha Dios tungod ha paghikay han lukat? Isaias 43:25 Paonan-o ini nga teksto nabulig ha aton nga ma- sabtan nga an kaluwasan han tawo diri amo an siyahan nga hi- nungdan han paghikay ni Jehova han lukat? 1 Corinto 6:20 Ano an sadang magin epekto han lukat ha aton paggawi ngan estilo han kinabuhi? pa, kondi nahitatabo na yana! (2 Corinto 5:19, 20) Duran- te han Milenyo, hira hinayhinay nga 'tatagan hin kagawa- san tikang ha pagin uripon han pagkadunot' ngan ha ka- taposan "magkaada han mahimayaon nga kagawasan han mga anak han Dios." - Roma 8:21. 20 'Salamat ha Dios pinaagi kan Jesu-Kristo' tungod han lukat! (Roma 7:25) An lukat simple ha prinsipyo, kon- di hilarom hinduro nga mahipapausa kita. (Roma 11:33) Ngan pinaagi han aton pamalandong nga may pagpasala- mat hito, an lukat nakakabantad han aton mga kasingka- sing, nabulig ha aton nga magin mas duok gud ha Dios han hustisya. Pariho han salmista, may-ada kita han nga- tanan nga hinungdan nga dayawon hi Jehova sugad nga Dios nga 'nahigugma ha katadongan ngan hustisya.' - Sal- mo 33:5. 20. Paonan-o an pamalandong ha lukat nakakaapekto ha imo?
K A P I T U L O 1 5 Hi Jesus 'Nag-iestablisar hin Hustisya ha Tuna' NASISINA gud hi Jesus - ngan may maopay nga hinungdan. Bangin diri mo mahahanduraw hiya hito nga kahimtang, kay malumo gud hiya nga tawo. (Mateo 21:5) Siyempre, hingpit nga nagpabilin hiya nga nagpupugong, kay mata- dong an iya kasina. Kondi ano an nakapasina gud hini nga tawo nga mahigugmaon han kamurayawan? An kaso han daku nga kawaray-hustisya. 2 Hinigugma ni Jesus an templo ha Jerusalem. Ha bug-os nga kalibotan, ito la an baraan nga lugar nga iginpahinu- ngod ha pagsingba ha iya langitnon nga Amay. An mga Ju- dio tikang ha damu nga mga nasud nagbiyahe hin hira- yo basi magsingba didto. Bisan an mahadlukon-ha-Dios nga mga Hentil inabot, sinulod ha bungsaran han templo nga iginlain basi magamit nira. Kondi ha tinikangan han iya mi- nisteryo, hi Jesus sinulod ha lugar han templo ngan naki- ta an mangil-ad nga taran-awon. Aw, an lugar mas pariho han baraligyaan kay ha usa nga balay han pagsingba! Puno ito hin mga magbaraligya ngan mga parabalyo hin kwar- ta. Kondi, hain hito an kawaray-hustisya? Para hini nga mga tawo, an templo han Dios usa la nga lugar ha panlim- bong ha mga tawo - ha pangawat pa ngani ha ira. Paonan-o? - Juan 2:14. Ha pagpakita hin matadong nga kasina, hi Jesus pariho kan Jeho- va, nga "andam ha pagpakita han iya kapungot" kontra han ngata- nan nga karaotan. (Nahum 1:2) Pananglitan, katapos sumatan ni Je- hova an iya malingo nga katawohan nga ira ginhimo an iya balay nga "lungib han mga tulisan," hiya nagsiring: "An akon kasina ngan an akon kapungot ihuhuwad hini nga lugar." - Jeremias 7:11, 20. 1, 2. Ha ano nga okasyon nasina hi Jesus, ngan kay ano?
178 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 3 An relihiyoso nga mga lider naghimo han surundon nga usa la nga klase hin sinselyo an mahimo gamiton ha pagba- yad hin buhis ha templo. Kinahanglan pabalyoan han mga bisita an ira kwarta basi magkaada han sugad nga mga sin- selyo. Salit an mga parabalyo hin kwarta nagbutang han ira mga lamesa dida mismo ha sulod han templo, nagsu- kot hin bayad para ha tagsa nga transaksyon. Daku liwat an ganansya han negosyo han pagbaligya hin mga hayop. An mga bisita nga karuyag maghalad makakapalit tikang ha bi- san hin-o nga magbaraligya ha siyudad, kondi an mga opis- yal han templo bangin magsalikway han ira mga halad su- gad nga diri-angayan. Kondi, an mga halad nga ginpalit dida mismo ha lugar han templo sigurado nga kakarawaton. Salit, tungod kay may-ada hira bug-os nga gahum ha mga tawo, an mga magbaraligya usahay nagpapasobra hinduro han mga prisyo. Mas maraot pa gud ito kay ha malimbong nga komersyalismo. Pariho ito han pangawat! 4 Diri tutugotan ni Jesus an sugad nga kawaray-hustisya. Balay ini han iya Amay! Naghimo hiya hin latigo nga mga pisi ngan gintabog an mga baka ngan mga karnero tikang ha templo. Katapos, gindaop niya an mga parabalyo hin kwarta ngan pinamalintong an ira mga lamesa. Handura- wa an ngatanan hiton nga mga sinselyo nga nagkahulog ha marmol nga salog! Maisugon nga ginsugo niya an mga tawo nga nagbabaligya hin mga sarapati: "Kuhaa niyo dinhi ini Sumala ha Mishnah, binangon an pagprotesta paglabay hin pipi- ra ka mga tuig tungod han hitaas nga prisyo han mga sarapati nga iginbaligya ha templo. Nagbarato dayon an prisyo hin mga 99 por- syento! Hin-o an nakaganansya hin daku tikang hinin daku-an-kita nga negosyo? An pipira nga mga historyador nasiring nga an mga ba- raligyaan ha templo gintag-iya han pamilya han Hitaas nga Saserdo- te nga hi Anas, nga naghahatag han kadak-an han daku nga bahandi hiton nga pamilya han mga saserdote. - Juan 18:13. 3, 4. Ano nga hakugnon nga panlimbong an nahitatabo ha balay ni Jehova, ngan ano an ginbuhat ni Jesus ha pagtadong han mga ka- himtang?
HI JESUS 'NAG-IESTABLISAR HIN HUSTISYA HA TUNA' nga mga butang!" (Juan 2:15, 16) Baga in waray usa nga nag- sari ha pagkontra hinin maisugon nga lalaki. Pariho han Amay, Pariho han Anak 5 Siyempre, binalik an mga magbaraligya. Paglabay hin mga tulo ka tuig, gintagad ni Jesus an pariho nga kawaray- hustisya, hini nga panahon ginkukotar an mga pulong mis- mo ni Jehova nga nagkukondenar hadton naghimo han Iya balay nga "lungib han mga tulisan." (Jeremias 7:11; Mateo 21:13) Oo, han nakita ni Jesus an hakugnon nga panlim- bong ha mga tawo ngan an kahugaw han templo han Dios, inabat niya an inabat han iya Amay. Ngan diri urusahon! Ha sulod han minilyon ka mga tuig, gintutdoan hi Jesus han iya langitnon nga Amay. Sugad nga resulta, may-ada hiya han pagtagad ni Jehova ha hustisya. Nagin buhi nga susbaranan hiya han mga pulong nga, Pariho han amay, pariho han anak. Salit kon karuyag naton magkaada hin matin-aw nga hulagway han kalidad ni Jehova nga hustisya, an gimaopa- yi nga paagi amo an pamalandong han susbaranan ni Jesu- Kristo. - Juan 14:9, 10. 6 Presente an bugtong nga Anak ni Jehova han gintawag ni Satanas hi Jehova nga Dios nga buwaon ngan ginruhadu- haan an pagkamatadong han Iya pagmando. Dayag gud ito nga pakaraot! Hinbatian liwat han Anak an urhi nga ayat ni Satanas nga waray usa nga diri-hakugnon nga mag-aalagad kan Jehova, tungod ha gugma. Inin buwa nga mga akusas- yon sigurado nga nakapasakit ha matadong nga kasingka- sing han Anak. Sigurado nga nalipay gud hiya han mahi- baro nga hiya an magbubuhat han importante nga bahin ha pagtadong han mga buwa! (2 Corinto 1:20) Paonan-o niya bubuhaton ito? 5-7. (a) Paonan-o an pag-eksister ni Jesus antes magin tawo nakaim- pluwensya ha iya pagtagad ha hustisya, ngan ano an mahibabaroan naton pinaagi han pag-aram ha iya susbaranan? (b) Paonan-o ginba- ton ni Jesus an kawaray-hustisya nga gintikangan ni Satanas, ngan paonan-o niya ito bubuhaton ha tiarabot? 179
HI JESUS 'NAG-IESTABLISAR HIN HUSTISYA HA TUNA' 7 Sugad han aton hinbaroan ha Kapitulo 14, iginhatag ni Jesu-Kristo an ultimo, marig-on gud nga baton ha akusasyon ni Satanas nga nagpapakaraot han integridad han mga lina- rang ni Jehova. Hito nga paagi naghatag hi Jesus hin basi- hanan para malimpyohan an baraan nga ngaran han Dios, nga Jehova, tikang ha ngatanan nga pakaraot - upod na an kabuwaan nga maraot an Iya perpekto nga paagi han pag- mando. Sugad nga Punoan nga Ahente ni Jehova, ig-iestab- lisar ni Jesus an hustisya han Dios ha bug-os nga uniber- so. (Buhat 5:31) An iya pagkinabuhi ha tuna nagpakita liwat han hustisya han Dios. Hi Jehova nagsiring mahitungod ha iya: "Ibubutang ko ha iya an akon espiritu, ngan ipapakita niya ha mga nasud kon ano an hustisya." (Mateo 12:18) Pa- onan-o gintuman ni Jesus ito nga mga pulong? Iginpapatin-aw ni Jesus "Kon Ano an Hustisya" 8 Hinigugma ni Jesus an Balaud ni Jehova ngan nagkinabu- hi uyon hito. Kondi an relihiyoso nga mga lider ha iya pana- hon nagbaliko ngan sayop nga nag-aplikar hito nga Balaud. Hi Jesus nagsiring ha ira: "Kairo niyo, mga eskriba ngan mga Pariseo, mga hipokrito! . . . Ginbabalewaray niyo an mas importante nga mga butang han Balaud, sugad han hustis- ya, kalooy, ngan pagkamatinumanon." (Mateo 23:23) Diri gud iginpapatin-aw hiton nga mga magturutdo han Balaud han Dios "kon ano an hustisya." Lugod, ginpapadulom nira an hustisya han Dios. Paonan-o? Tagda an pipira nga mga ehemplo. 9 Ginsugo ni Jehova an iya katawohan nga magpabilin nga 8-10. (a) Paonan-o an yinakan nga mga tradisyon han Judio nga mga lider han relihiyon nag-aghat hin pagtamay ha mga diri-Judio ngan ha kababayin-an? (b) Ha ano nga paagi an yinakan nga mga ba- laud naghimo han balaud ni Jehova han Sabbath nga magin ma- bug-at? "Kuhaa niyo dinhi ini nga mga butang!" 181
182 MAGIN DUOK KAN JEHOVA bulag tikang ha pagano nga mga nasud nga nakapalibot ha ira. (1 Hadi 11:1, 2) Kondi, gindasig han panatiko nga relihi- yoso nga mga lider an katawohan nga tamayon an ngatanan nga mga diri-Judio. Igin-upod pa ngani han Mishnah ini nga surundon: "An baka diri mahimo ibilin ha mga balay- harapitan han mga hentil tungod kay ginsususpetsahan hira hin pakighilawas ha hayop." An sugad nga maraot nga pag- tagad kontra han ngatanan nga mga diri-Judio waray-hustis- ya ngan nakontra gud ha bug-os nga katuyoan han Mosai- ko nga Balaud. (Levitico 19:34) An iba nga hinimo-han-tawo nga mga surundon nagtamay ha kababayin-an. An yinakan nga balaud nagsiring nga an asawa sadang maglakat ha urhi, diri tupad han iya bana. An lalaki ginpahamangnoan nga diri makiistorya ha babaye ha publiko, bisan ha iya kaluga- ringon nga asawa. Pariho han mga uripon, an kababayin- an waray tuguti nga mag-asoy hin pamatuod ha hukmanan. May-ada pa ngani pormal nga pag-ampo diin an kalalakin- an nagpasalamat ha Dios nga hira diri kababayin-an. 10 Nangalimbasog an relihiyoso nga mga lider nga itago an Balaud han Dios ilarom han damu nga hinimo-han-tawo nga mga surundon ngan mga regulasyon. An balaud han Sabbath, pananglitan, nagdiri la han pagbuhat ha adlaw han Sabbath, iginlalain iton nga adlaw para ha pagsingba, espi- rituwal nga karepresko, ngan pagpahuway. Kondi ginhimo han mga Pariseo nga magin mabug-at iton nga balaud. Hira an nagbuot kon ano gud an kahulogan han "buhat." Espisi- piko nga ira iginlista an 39 nga magkalainlain nga mga buru- haton sugad nga buhat, sugad han pag-ani o panganop. Ini nga mga pagklasipikar nagbangon hin waray kataposan nga mga pakiana. Kon an tawo nagpatay hin usa nga purgas ha Sabbath, nanganganop ba hiya? Kon nangutos hiya hin usa ka kumkom nga lugas basi kaunon samtang naglalakat hiya, nag-aani ba hiya? Kon gintambal niya an usa nga masakit, nagbubuhat ba hiya? Ginbaton an sugad nga mga pakiana pinaagi han istrikto, detalyado nga mga surundon.
HI JESUS 'NAG-IESTABLISAR HIN HUSTISYA HA TUNA' 11 Ha sugad nga kahimtang, paonan-o mabubuligan ni Je- sus an katawohan nga masabtan kon ano an hustisya? Ha iya mga katutdoan ngan ha paagi han iya pagkinabuhi, ma- isugon nga tinindog hiya kontra hadton relihiyoso nga mga lider. Tagda siyahan an pipira han iya mga katutdoan. Direk- ta nga ginkondenar niya an ira damu hinduro nga hinimo- han-tawo nga mga surundon, nasiring: "Ginhihimo niyo nga waray pulos an pulong han Dios pinaagi han iyo tradis- yon nga iginpasa niyo." - Marcos 7:13. 12 Gamhanan nga nagtutdo hi Jesus nga sayop an mga Pa- riseo mahitungod han balaud han Sabbath - nga, ha pagka- matuod, waray nira masabti an bug-os nga katuyoan hiton nga balaud. An Mesias, siring niya, amo an "Ginoo han Sab- bath" ngan salit may-ada han ngatanan nga katungod nga tambalon an mga tawo ha Sabbath. (Mateo 12:8) Ha pagpa- tin-aw han punto, dayag nga nagbuhat hiya hin milagroso nga mga panambal ha Sabbath. (Lucas 6:7-10) An sugad nga mga panambal amo an abanse nga pagpakita han panambal nga pagbubuhaton niya ha bug-os nga tuna durante han iya Usa ka Yukot ka Tuig nga Pagmando. Iton nga Milenyo mis- mo magigin gidadakui nga Sabbath, kon an ngatanan nga matinumanon nga katawohan ha kataposan mapahuway na tikang ha mga siglo na nga pag-antos ilarom han mga pinas- an nga sala ngan kamatayon. 13 Iginpatin-aw liwat ni Jesus kon ano an hustisya pina- agi han usa nga bag-o nga balaud, "an balaud han Kristo," nga gintikangan katapos niya makompleto an iya minister- yo ha tuna. (Galacia 6:2) Diri pariho han nahiuna hito, an Mosaiko nga Balaud, inin bag-o nga balaud ha kadak-an na- depende, diri ha damu nga sinurat nga mga sugo, kondi ha mga prinsipyo. Kondi, nag-upod ito han pipira ka direkta 11, 12. Paonan-o iginpahayag ni Jesus an iya pagkontra ha diri- kasuratanhon nga mga tradisyon han mga Pariseo? 13. Ano an nahimo nga balaud sugad nga resulta han ministeryo ha tuna han Kristo, ngan paonan-o naiiba ito tikang ha nahiuna hito? 183
184 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga mga sugo. Usa hini an tinawag ni Jesus nga "bag-o nga sugo." Gintutdoan ni Jesus an ngatanan nga iya mga su- murunod nga maghigugmaay ha usa kag usa sugad la nga hiya naghigugma ha ira. (Juan 13:34, 35) Oo, an nagsasakri- pisyo-ha-kalugaringon nga gugma amo an magigin pangiri- lal-an han ngatanan hadton nagkikinabuhi ha "balaud han Kristo." An Buhi nga Susbaranan han Hustisya 14 Hi Jesus diri la kay nagtutdo mahitungod han gugma. Hiya nagkinabuhi ha "balaud han Kristo." Matin-aw nga na- kita ito ha iya pagkinabuhi. Tagda an tulo nga paagi nga an susbaranan ni Jesus nagpatin-aw kon ano an hustisya. 15 Siyahan, naglikay gud hi Jesus ha pagbuhat hin bisan ano nga kawaray-hustisya. Bangin natitigamnan mo nga damu nga kawaray-hustisya an nahitatabo kon an diri-hing- pit nga mga tawo nagigin mapahitas-on ngan nalahos ha husto nga mga tubtoban han ira awtoridad. Hi Jesus waray magbuhat hito. Ha usa nga okasyon, usa nga lalaki an dina- op kan Jesus ngan nagsiring: "Magturutdo, sidnga an akon ' bugto nga bahin an ako han panurundon." Ano an baton ni Jesus? "Lalaki, hin-o an nagpili ha akon nga magin hukom o paragtuhay ha butnga niyo nga duha?" (Lucas 12:13, 14) Diri ba ito makatirigamnan? An kahibaro ni Jesus, an iya ka- pas ha paghukom, ngan bisan an sukol han iya hatag-han- Dios nga awtoridad hitaas gud kay ha bisan hin-o dinhi ha tuna; kondi, nagdumiri hiya nga mahiupod hini nga butang, tungod kay waray pa hiya hatagi han partikular nga awto- ridad nga buhaton ito. Mapainubsanon pirme hi Jesus hini nga paagi, bisan durante han mga milenyo antes hiya magin tawo. (Judas 9) An kamatuoran nga mapainubsanon nga na- sarig hi Jesus kan Jehova ha pagsiguro kon ano an may-hus- tisya nagpapakita han iya darayawon gud nga kalidad. 14, 15. Paonan-o ipinakita ni Jesus nga kinikilala niya an mga tub- toban han iya awtoridad, ngan kay ano nga nagpapasarig ini?
HI JESUS 'NAG-IESTABLISAR HIN HUSTISYA HA TUNA' 16 Ikaduha, ipinakita ni Jesus an hustisya ha paagi han iya pagsangyaw han maopay nga sumat han Ginhadian han Dios. Hiya diri-nagpapasulabi. Lugod, sinsero nga nangalim- basog hiya nga madangat an ngatanan nga klase han mga tawo, bahandianon man o kablas. Ha kabaliktaran, an mga Pariseo nagsalikway han kablas, ordinaryo nga mga tawo ngan may pagtamay nga nagtawag ha ira nga am-ha·arets, o "mga tawo han tuna." Maisugon nga gintadong ni Jesus iton nga kawaray-hustisya. Han gintutdoan niya an katawo- han han maopay nga sumat - o, may kalabotan hito, han ki- naon hiya upod han mga tawo, nagpakaon ha ira, nagtam- bal ha ira, o nagbanhaw pa ngani ha ira - iya ginpahitaas an hustisya han Dios nga karuyag nga madangat "an ngatanan nga klase hin tawo." - 1 Timoteo 2:4. 17 Ikatulo, maloloy-on gud an pagtagad ni Jesus ha hustis- ya. Nangalimbasog hiya nga buligan an mga magpakasasala. (Mateo 9:11-13) Kinaburut-on nga binulig hiya ha mga tawo nga waray gahum ha pagpanalipod ha ira kalugaringon. Pa- nanglitan, waray umupod hi Jesus ha relihiyoso nga mga li- der ha pag-aghat nga diri taporan an ngatanan nga mga Hentil. Maloloy-on nga binuligan ngan gintutdoan niya an iba ha ira, bisan kon an iya siyahan nga misyon amo an pagbulig ha mga Judio. Inuyon hiya ha pagbuhat hin mi- lagroso nga pagtambal ha usa nga opisyal han Romano nga Para ha mga Pariseo, iton kablas nga mga tawo, nga diri maabtik ha Balaud, mga "ginpanhimaraot." (Juan 7:49) Nagsiring hira nga an usa diri sadang magtutdo ha sugad nga mga tawo o makignegosyo ha ira o kumaon upod ha ira o mag-ampo upod ha ira. An pagtugot ha anak nga babaye han usa nga pangasaw-on han usa ha ira magigin mas maraot pa kay ha pagtubyan ha iya ha ihalas nga mga mana- nap. Ginhunahuna nira nga an paglaom ha pagkabanhaw diri para ha sugad kablas nga mga tawo. 16, 17. (a) Paonan-o ipinakita ni Jesus an hustisya ha pagsangyaw han maopay nga sumat han Ginhadian han Dios? (b) Paonan-o ipi- nakita ni Jesus nga maloloy-on an iya pagtagad ha hustisya? 185
186 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kasundalohan, nasiring: "Waray pa ako nakita ha Israel nga may sugad hini kadaku nga pagtoo." - Mateo 8:5-13. 18 Ha pariho nga paagi, waray suportahi ni Jesus an kabug- osan nga panhunahuna ha kababayin-an. Lugod, maisugon nga ginbuhat niya an may-hustisya. An Samaritana nga ka- babayin-an gintoohan nga mahugaw sugad han mga Hentil. Kondi, waray mag-alang hi Jesus ha pagsangyaw ha Samari- tana nga babaye ha bubon han Sicar. Ha pagkamatuod, nga- da hini nga babaye siyahan nga iginpakilala hin matin-aw ni Jesus an iya kalugaringon sugad nga an iginsaad nga Mesias. (Juan 4:6, 25, 26) An mga Pariseo nagsiring nga an kababa- yin-an diri sadang tutdoan han Balaud han Dios, kondi hi Jesus naggasto hin daku nga panahon ngan kusog ha pag- tutdo ha kababayin-an. (Lucas 10:38-42) Ngan samtang gin- tagad han tradisyon nga an kababayin-an diri angay taporan ha pag-asoy hin masasarigan nga pamatuod, ginpasidung- gan ni Jesus an pipira nga kababayin-an pinaagi han pribile- hiyo nga amo an siyahan nga nakakita ha iya katapos han iya pagkabanhaw. Iya ginsumatan pa ngani hira nga suma- tan an iya mga disipulo nga kalalakin-an mahitungod hinin pinakaimportante nga hitabo! - Mateo 28:1-10. 19 Oo, iginpatin-aw ni Jesus ha mga nasud kon ano an hus- tisya. Ha damu nga kahimtang, ginbuhat niya ito ha daku nga peligro ha iya. An susbaranan ni Jesus nabulig ha aton nga masabtan nga an pagpahitaas han totoo nga hustisya nagkikinahanglan hin kaisog. Angayan, tinawag hiya nga "an Leon ha tribo ni Juda." (Pahayag 5:5) Hinumdumi nga an leon amo an simbolo han maisugon nga hustisya. Kon- di, ha hirani nga tidaraon, hi Jesus magbubuhat hin labaw pa gud nga hustisya. Ha pinakabug-os nga kahulogan, iya ig- iestablisar "an hustisya ha tuna." - Isaias 42:4. 18, 19. (a) Ha ano nga mga paagi ginpasidunggan ni Jesus an kaba- bayin-an? (b) Paonan-o an susbaranan ni Jesus nabulig ha aton nga masabtan an relasyon han kaisog ngan hustisya?
HI JESUS 'NAG-IESTABLISAR HIN HUSTISYA HA TUNA' An Mesianiko nga Hadi 'Nag-iestablisar han Hustisya ha Tuna' 20 Tikang nga nagin Mesianiko nga Hadi han 1914, igin- aaghat ni Jesus an hustisya ha tuna. Paonan-o? Hiya an responsable ha katumanan han iya tagna ha Mateo 24:14. Igintututdo han mga sumurunod ni Jesus ha tuna an kama- tuoran mahitungod han Ginhadian ni Jehova ha mga tawo han ngatanan nga nasud. Pariho kan Jesus, nagsasangyaw hira ha diri-nagpapasulabi ngan may-hustisya nga paagi, na- ngangalimbasog nga tagan an ngatanan - batan-on o lagas, bahandianon o kablas, lalaki o babaye - hin higayon nga makilala hi Jehova, an Dios han hustisya. 21 Igin-aaghat liwat ni Jesus an hustisya ha sulod han Kris- tiano nga kongregasyon, nga hiya amo an Ulo. Sugad han igintagna, naghahatag hiya hin "mga regalo nga mga lalaki," an matinumanon Kristiano nga mga tigurang nga nangu- nguna ha kongregasyon. (Efeso 4:8-12) Ha pagmangno ha presyoso nga panon han Dios, an sugad nga kalalakin-an na- sunod ha susbaranan ni Jesu-Kristo ha pag-aghat han hustis- ya. Nahinunumdoman nira pirme nga karuyag ni Jesus nga tratuhon an iya mga karnero nga may-hustisya - anoman an katungdanan, dungog, o mga kahimtang ha materyal. 22 Kondi, ha hirani nga tidaraon, ig-iestablisar ni Jesus an hustisya ha tuna ha waray kapariho nga paagi. Kaylap an kawaray-hustisya dinhi hinin malimbong nga kalibotan. An tagsa nga bata nga namamatay ha gutom usa nga bikti- ma han waray-hinungdan nga kawaray-hustisya, labi na kon ginhuhunahuna naton an kwarta ngan panahon nga gina- gasto ha paghimo hin mga armas han girra ngan pagtagbaw 20, 21. Ha aton panahon, paonan-o igin-aaghat han Mesianiko nga Hadi an hustisya ha bug-os nga tuna ngan ha sulod han Kristiano nga kongregasyon? 22. Ano an inaabat ni Jehova mahitungod han kaylap nga kawaray- hustisya han kalibotan yana nga panahon, ngan ginpili niya an iya Anak basi buhaton an ano mahitungod hito? 187
188 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 45:1-7 Kay ano nga makakasarig kita nga an Mesianiko nga Hadi magpapadapat han hingpit nga hustisya? Mateo 12:19-21 Sumala ha tagna, paonan-o tatratuhon han Mesias an mga kablas? Mateo 18:21-35 Paonan-o igintutdo ni Jesus nga maloloy-on an totoo nga hustisya? Marcos 5:25-34 Paonan-o ipinakita ni Jesus nga gintatagad han hustisya han Dios an mga kahimtang han tawo? han hakugnon nga mga kapritso han mga namimiling hin kalipayan. An minilyon nga nagkakamatay kada tuig usa la han damu nga porma han kawaray-hustisya, ito ngatanan nag-aaghat han matadong nga kasina ni Jehova. Iya ginpili an iya Anak basi makig-away hin matadong nga pakig-away kontra hinin bug-os maraot nga sistema han mga butang basi tapuson hin permanente an ngatanan nga kawaray-hus- tisya. - Pahayag 16:14, 16; 19:11-15. 23 Kondi, an hustisya ni Jehova nagkikinahanglan hin la- baw pa kay ha pagbungkag la han magraot. Ginpili liwat niya an iya Anak basi magmando sugad nga "Prinsipe han Kamu- rayawan." Katapos han girra han Armagedon, an pagman- do ni Jesus magpapahamutang han kamurayawan ha bug-os nga tuna, ngan magmamando hiya "pinaagi han hustisya." (Isaias 9:6, 7) Hi Jesus hiton nga panahon malilipay ha pag- tadong han ngatanan nga kawaray-hustisya nga nakakahimo hin daku hinduro nga kasakitan ngan pag-antos ha kalibo- tan. Ha kadayonan, matinumanon nga igpapahitaas niya an hingpit nga hustisya ni Jehova. Salit, importante nga manga- limbasog kita nga subaron an hustisya ni Jehova yana. Aton kitaon kon paonan-o naton mahihimo ito. 23. Katapos han Armagedon, paonan-o ipapadapat ni Kristo an hus- tisya ha kadayonan?
K A P I T U L O 1 6 'Pagpadapat hin Hustisya' ha Paglakat Kaupod han Dios HANDURAWA nga sakay ka ha nalulunod nga barko. Han gin- huhunahuna mo nga waray na gud paglaom, usa nga para- talwas an inabot ngan gindara ka ngadto ha talwas nga lugar. Inabat mo gud an katalwasan samtang gindadara ka han imo paratalwas pahirayo tikang ha peligro ngan nasiring: "Talwas ka na yana"! Diri mo ba aabaton nga may utang ka hiton nga tawo? Totoo gud, utang mo ha iya an imo kinabuhi. 2 Ha pipira nga paagi, igin-iilustrar hini an ginbuhat ni Jeho- va para ha aton. Sigurado may utang kita ha iya. Aw, hiya an nagtagana han lukat, salit nagin posible para ha aton nga ma- talwas tikang ha gahum han sala ngan kamatayon. Inaabat naton nga talwas kita tungod kay maaram kita nga samtang nagbubuhat kita hin pagtoo ngada hiton presyoso nga halad, ginpapasaylo an aton mga sala, ngan sigurado an aton waray kataposan nga tidaraon. (1 Juan 1:7; 4:9) Sugad han aton hin- baroan ha Kapitulo 14, an lukat amo an gihitaasi nga kapaha- yagan han gugma ngan hustisya ni Jehova. Paonan-o kita sa- dang gumios? 3 Angayan nga tagdon kon ano an ginkikinahanglan ha aton han aton mahigugmaon nga Paratalwas. Hi Jehova nasiring pinaagi kan propeta Micas: "Ginsidngan ka niya, O tawo, kon ano an maopay. Ngan ano an ginkikinahanglan ha imo ni Je- hova? An pagpadapat la hin hustisya, an paghigugma ha pag- kamaunungon, ngan an paglakat nga mapainubsanon kau- pod han imo Dios!" (Micas 6:8) Tigamni nga usa han mga butang nga ginkikinahanglan ha aton ni Jehova amo an aton 'pagpadapat hin hustisya.' Paonan-o naton mahihimo ito? 1-3. (a) Kay ano nga may utang kita kan Jehova? (b) Ano an ginki- kinahanglan ha aton han aton mahigugmaon nga Paratalwas?
190 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Pagsunod ha "Tinuod nga Pagkamatadong" 4 Hi Jehova naglalaom nga magkikinabuhi kita uyon ha iya mga suruklan han husto ngan han sayop. Tungod kay an iya mga suruklan may-hustisya ngan matadong, ginbubuhat na- ton an hustisya ngan pagkamatadong kon ginsusunod naton ito. "Pag-aram ha pagbuhat hin maopay, pamilnga an hustis- ya," siring han Isaias 1:17. An Pulong han Dios nagsasagda ha aton nga 'pamilngon an pagkamatadong.' (Zepanias 2:3) Nagsasagda liwat ito ha aton nga "isul-ot an bag-o nga per- sonalidad nga ginlarang uyon ha kaburut-on han Dios, nga iginbasar ha tinuod nga pagkamatadong." (Efeso 4:24) An ti- nuod nga pagkamatadong - an tinuod nga hustisya - naglili- kay ha kamadarahog, kahugaw, ngan imoralidad, kay nagta- talapas ini ha kon ano an baraan. - Salmo 11:5; Efeso 5:3-5. 5 Makuri ba para ha aton an pagpahiuyon ha matadong nga mga suruklan ni Jehova? Diri. An kasingkasing nga nadada- ni kan Jehova diri nabubug-atan ha iya mga kinahanglanon. Tungod kay hinigugma naton an aton Dios ngan an ngata- nan nga ginrirepresentaran niya kon ano nga klase hiya nga Dios, karuyag naton magkinabuhi ha paagi nga nakakapali- pay ha iya. (1 Juan 5:3) Hinumdumi nga hi Jehova 'nahigug- ma ha magtadong nga mga buhat.' (Salmo 11:7) Kon karu- yag gud naton subaron an hustisya, o pagkamatadong han Dios, kinahanglan higugmaon naton an hinigugma ni Jeho- va ngan kangalasan an iya kinangangalasan. - Salmo 97:10. 6 Diri masayon para han diri-hingpit nga mga tawo an pag- sunod ha pagkamatadong. Kinahanglan hukason naton an daan nga personalidad upod an makasasala nga mga buhat hito ngan isul-ot an bag-o. An Biblia nasiring nga an bag-o nga personalidad "ginbabag-o" pinaagi han husto nga ka- 4. Paonan-o kita nahibabaro nga hi Jehova naglalaom nga magkiki- nabuhi kita uyon ha iya matadong nga mga suruklan? 5, 6. (a) Kay ano nga diri makuri para ha aton an pagpahiuyon ha mga suruklan ni Jehova? (b) Paonan-o ipinapakita han Biblia nga an pagsunod ha pagkamatadong usa nga nagpapadayon nga proseso?
'PAGPADAPAT HIN HUSTISYA' hibaro. (Colosas 3:9, 10) An pulong nga "ginbabag-o" nag- papasabot nga an pagsul-ot han bag-o nga personalidad usa nga nagpapadayon nga proseso, usa nga nagkikinahanglan hin mauyatom nga pangalimbasog. Bisan kon nangangalim- basog gud kita ha pagbuhat han husto, may-ada mga pana- hon nga an aton makasasala nga kinaiya an hinungdan nga nahipapakdol kita ha hunahuna, pulong, o buhat. - Roma 7: 14-20; Santiago 3:2. 7 Paonan-o naton sadang hunahunaon an mga kapakya- san ha aton mga pangalimbasog ha pagsunod ha pagkama- tadong? Siyempre, diri naton karuyag igbalewaray an pagka- seryoso han sala. Ha pariho nga panahon, kinahanglan diri gud kita umisol, inaabat nga an aton mga kapakyasan naka- kahimo ha aton nga diri-angayan mag-alagad kan Jehova. An aton mapinairon nga Dios naghimo hin mga kahikayan basi maipahiuli an sinsero nga mabinasulon nga mga tawo ha iya pag-uyon. Tagda an nagpapasarig nga mga pulong ni apos- tol Juan: "Nagsusurat ako ha iyo hini nga mga butang basi diri kamo makasala." Kondi maminatud-on nga nagdugang hiya: "Pero kon may bisan hin-o nga makasala [tungod han napanunod nga pagkadiri-hingpit], may parabulig kita nga kaupod han Amay, an matadong nga hi Jesu-Kristo." (1 Juan 2:1) Oo, hi Jehova naghikay han halad lukat ni Jesus basi kita makag-alagad ha Iya nga kinakarawat bisan pa han aton ma- kasasala nga kinaiya. Diri ba ito nagpapagios ha aton nga bu- haton an aton gimaopayi basi lipayon hi Jehova? An Maopay nga Sumat Ngan an Hustisya han Dios 8 Mahimo naton ipadapat an hustisya - ha pagkamatu- od, subaron an hustisya han Dios - pinaagi han bug-os nga 7. Ha ano nga paagi sadang hunahunaon naton an mga kapakyasan ha aton mga pangalimbasog ha pagsunod ha pagkamatadong? 8, 9. Paonan-o an pagpasamwak han maopay nga sumat nagpapaki- ta han hustisya ni Jehova? 191
192 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pakigbahin ha pagsangyaw han maopay nga sumat han Gin- hadian han Dios ha iba. Ano an kalabotan han hustisya ni Je- hova ngan han maopay nga sumat? 9 Diri tatapuson ni Jehova inin maraot nga sistema kon diri anay ipasamwak an pahamangno. Ha iya tagna mahi- tungod han mahitatabo durante han panahon han katapo- san, hi Jesus nagsiring: "An maopay nga sumat kinahanglan isangyaw anay ha ngatanan nga nasud." (Marcos 13:10; Ma- teo 24:3) An paggamit han pulong nga "anay" nagpapasa- bot nga an iba nga mga hitabo masunod ha bug-os-kalibotan nga buruhaton nga pagsangyaw. Kaupod hiton nga mga hi- tabo an igintagna nga daku nga kasakitan, nga manganga- hulogan hin kabungkagan han magraot ngan mag-aandam han dalan para ha pag-abot han matadong nga bag-o nga ka- libotan. (Mateo 24:14, 21, 22) Sigurado, waray usa nga husto nga makakag-akusar kan Jehova sugad nga waray-hustisya ha magraot. Pinaagi han pagpasamwak han pahamangno, gin- tatagan niya an sugad nga magraot hin igo nga higayon nga bag-ohon an ira mga paagi ngan salit malilikyan an kabung- kagan. - Jonas 3:1-10. 10 Paonan-o ipinapakita han aton pagsangyaw han maopay nga sumat an hustisya han Dios? Siyahan ha ngatanan, hus- to la nga buhaton naton an aton mahihimo ha pagbulig ha iba nga magkaada kaluwasan. Tagda utro an ilustrasyon han pakatalwas tikang ha nalulunod nga barko. Tungod kay tal- was dida ha lifeboat, sigurado nga karuyag mo buligan an iba nga aada pa ha tubig. Ha pariho nga paagi, may-ada kita obligasyon ngada hadton nangangalimbasog pa ha pakatal- was dida ha "katubigan" hinin maraot nga kalibotan. Totoo, damu an nagsasalikway han aton mensahe. Kondi tubtob nga nagpapadayon hi Jehova ha pagpailob, may-ada kita res- ponsabilidad nga ihatag ha ira an higayon nga "magbasol" 10, 11. Paonan-o ipinapakita an hustisya han Dios ha aton pakigba- hin ha pagsangyaw han maopay nga sumat?
'PAGPADAPAT HIN HUSTISYA' ngan hito nga paagi mahimo hira magin takos han kaluwa- san. - 2 Pedro 3:9. 11 Pinaagi han pagsangyaw han maopay nga sumat ha nga- tanan nga aton iginkikita, ipinapakita naton an hustisya ha lain importante nga paagi: Ipinapakita naton an kawaray- pinaurog. Hinumdumi nga "an Dios waray pinaurog, kondi ha tagsa nga nasud an tawo nga may kahadlok ha iya ngan nagbubuhat han husto ginkakarawat niya." (Buhat 10: 34, 35) Kon karuyag naton subaron an Iya hustisya, kina- hanglan diri naton hukman nga daan an mga tawo. Lugod, sadang ipaangbit naton an maopay nga sumat ha iba ano- man an ira rasa, kahimtang ha sosiedad, o ha pinansyal. Hito nga paagi aton gintatagan an ngatanan nga mamamati hin higayon nga makabati ngan kumarawat han maopay nga su- mat. - Roma 10:11-13. Kon Paonan-o Naton Gintatrato an Iba 12 Mahimo liwat naton buhaton an hustisya pinaagi han pagtrato ha iba ha paagi han pagtrato ni Jehova ha aton. Ma- sayon hinduro an paghukom ha iba, pagpakaraot han ira mga sayop ngan pagruhaduha han ira mga motibo. Kondi hin-o ha aton an maruruyag nga usisahon ni Jehova an aton mga motibo ngan mga sayop ha waray-kalooy nga paagi? Diri sugad hito an pagtrato ni Jehova ha aton. An salmista na- kaobserba: "Kon an mga sayop an imo ginkikita, O Jah, kon sugad, O Jehova, hin-o an makakatindog?" (Salmo 130:3) Diri ba kita mapasalamaton nga an aton may-hustisya ngan maloloy-on nga Dios diri nag-uusisa han aton mga kapak- yasan? (Salmo 103:8-10) Paonan-o, kon sugad, sadang naton tratuhon an iba? 13 Kon inaapresyar naton an maloloy-on nga kinaiya han 12, 13. (a) Kay ano nga diri kita sadang magdagmit ha paghukom ha iba? (b) Ano an kahulogan han sagdon ni Jesus nga "ayaw na kamo paghukom" ngan "ayaw na kamo pamiling hin sayop ha iba"? (Kitaa liwat an footnote.) 193
194 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hustisya han Dios, diri kita magdadagmit ha paghukom ha iba mahitungod ha mga butang nga waray gud kita labot o diri importante. Ha iya Sermon ha Bukid, hi Jesus nagpa- hamangno: "Ayaw na kamo paghukom basi diri kamo huk- man." (Mateo 7:1) Sumala ha asoy ni Lucas, hi Jesus nagdu- gang: "Ayaw na kamo pamiling hin sayop ha iba, ngan diri gud kamo pamimilngan hin sayop." (Lucas 6:37) Ipinakita ni Jesus nga maaram hiya nga an diri-hingpit nga mga tawo may-ada hilig ha paghukom. Bisan hin-o han iya mga mama- rati nga batasan na an mapintas nga paghukom ha iba kina- hanglan umundang na hito. 14 Kay ano nga kinahanglan diri na kita maghukom ha iba? An usa nga hinungdan, limitado an aton awtoridad. An disi- pulo nga hi Santiago nagpapahinumdom ha aton: "May usa la nga Parahatag hin balaud ngan Hukom" - hi Jeho- va. Salit hi Santiago prangka nga nagpapakiana: "Hin-o ka para maghukom ha imo igkasi-tawo?" (Santiago 4:12; Roma 14:1-4) Dugang pa, an aton makasasala nga kinaiya masa- yon gud makahimo han aton paghukom nga magin diri- matadong. Damu nga mga paggios ngan mga motibo - upod na an sayop nga paghunahuna ha iba, kasubo tungod han gintotoohan nga waray-hustisya nga pagtrato, pangabugho, ngan - an makakadaot han paagi han aton pagtagad ha mga igkasi-tawo. May-ada kita iba pa nga mga limitasyon, ngan an pamalandong ma- hitungod hini sadang magpugong ha aton ha pagin madag- An mga hubad nga "diri kamo maghukom" ngan "diri kamo ma- miling hin sayop ha iba" nagpapasabot hin "ayaw pagtikang ha pag- hukom" ngan "ayaw pagtikang pamiling hin sayop ha iba." Kondi, ha orihinal nga yinaknan, ginagamit dinhi han mga parasurat han Bib- lia an negatibo nga mga sugo ha presente (nagpapadayon) nga por- ma han pagkayakan. Salit an mga buhat nga iginsaysay nahitatabo na kondi kinahanglan umundang. 14. Ano an mga hinungdan nga kinahanglan diri na kita maghukom ha iba?
Aton ipinapakita an hustisya han Dios kon waray pinaurog nga iginsusumat naton an maopay nga sumat ha iba mit ha pagbiling hin sayop ha iba. Diri naton mababasa an mga kasingkasing; diri liwat naton mahibabaroan an ngata- nan nga personal nga mga kahimtang han iba. Hin-o kita, kon sugad, nga maghuhunahuna hin sayop nga mga motibo ha mga igkasi-tumuroo o magpapakaraot han ira mga panga- limbasog ha pag-alagad ha Dios? Mas maopay gud an pagsu- bad kan Jehova pinaagi han pagkita han maopay ha aton ka- bugtoan imbes nga isentro ha ira mga kapakyasan! 15 Kumusta man an paghukom ha mga membro han aton pamilya? Makasurubo, ha kalibotan yana an iba han girarau- ti nga mga paghukom ginbubuhat ha lugar nga sadang unta magkaada hin kamurayawan - ha panimalay. Ordinaryo nga hinbabatian an mahitungod han abusado nga mga bana, 15. Ano nga mga pulong ngan pagtrato an diri igintutugot ha mga magsiringba han Dios, ngan kay ano?
196 MAGIN DUOK KAN JEHOVA mga asawa, o mga ginikanan nga nagpapaantos ha mga membro han ira pamilya pinaagi han padayon nga pagbusa o pag-abuso ha pisikal. Kondi an mabangis nga mga pulong, nakakasakit nga intremes, ngan nakakadaot ha pisikal nga pagtrato diri igintutugot ha mga magsiringba han Dios. (Efe- so 4:29, 31; 5:33; 6:4) An sagdon ni Jesus nga "ayaw na kamo paghukom" ngan "ayaw na kamo pamiling hin sayop ha iba" padayon nga naaplikar kon aada kita ha panimalay. Hinum- dumi nga an pagbuhat han hustisya nag-uupod han pagtra- to ha iba ha paagi han pagtrato ni Jehova ha aton. Ngan an aton Dios diri gud mapintas o mabangis ha pagtrato ha aton. Lugod, hiya "malumo hinduro magpalangga" ngada hadton nahigugma ha iya. (Santiago 5:11) Pagkamaopay nga susba- ranan nga angay subaron naton! Mga Tigurang nga Nag-aalagad "Para ha Hustisya" 16 Kita ngatanan may-ada responsabilidad ha pagpadapat hin hustisya, kondi an mga tigurang ha Kristiano nga kong- regasyon an labi nga may-ada responsabilidad hini nga ba- hin. Tigamni an matagnaon nga pagsaysay mahitungod han "mga prinsipe," o mga tigurang, nga iginrekord ni Isaias: "Kitaa! An usa nga hadi magmamando para ha katadongan, ngan an mga prinsipe magmamando para ha hustisya." (Isa- ias 32:1) Oo, hi Jehova naglalaom ha mga tigurang nga mag- aalagad uyon han hustisya. Paonan-o nira bubuhaton ini? 17 Inin kuwalipikado ha espirituwal nga kalalakin-an maa- ram gud nga an hustisya, o pagkamatadong, nagkikina- hanglan nga tipigan an kongregasyon nga limpyo. Usahay, obligado an mga tigurang ha paghukom ha mga kaso han seryoso nga sayop nga buhat. Kon ginbubuhat ito, nahinu- numdoman nira nga an hustisya han Dios nangangalimba- 16, 17. (a) Ano an ginlalaoman ni Jehova ha mga tigurang? (b) Ano an kinahanglan buhaton kon an makasasala diri nagpapakita hin to- too nga pagbasol, ngan kay ano?
'PAGPADAPAT HIN HUSTISYA' sog nga ipakita an kalooy kon posible gud. Hito nga paagi nangangalimbasog hira nga giyahan an makasasala nga mag- basol. Kondi kumusta man kon an makasasala diri nagpa- pakita hin totoo nga pagbasol bisan pa han sugad nga mga pangalimbasog ha pagbulig ha iya? Ha bug-os nga hustisya, an Pulong ni Jehova nagsusugo nga an marig-on nga pitad kinahanglan buhaton: "Paiwasa tikang ha iyo an maraot nga tawo." Nangangahulogan ito nga paiwason hiya ha Kristia- no nga kongregasyon. (1 Corinto 5:11-13; 2 Juan 9-11) Na- susubo an mga tigurang ha pagbuhat hito, kondi kinikila- la nira nga kinahanglanon ito basi mapanalipdan an moral ngan espirituwal nga kalimpyo han kongregasyon. Bisan pa hito, naglalaom hira nga maabot an adlaw nga an makasasa- la makakahunahuna hin maopay ngan mabalik ha kongre- gasyon. - Lucas 15:17, 18. 18 An pag-alagad para han hustisya nag-uupod liwat han paghatag hin basado-ha-Biblia nga sagdon kon ginkikina- hanglan. Siyempre, an mga tigurang diri nagbibiling hin mga sayop ha iba. Diri liwat hira naghihingyap nga gamiton an tagsa nga higayon ha pagsaway. Kondi an usa nga igkasi- tumuroo bangin "makahimo hin sayop nga pitad antes niya masantop ito." An paghinumdom nga an hustisya han Dios diri mapintas o waray-pagtagad magpapagios ha mga tigu- rang nga "mangalimbasog nga tadungon utro an sugad nga tawo ha espiritu han pagkamalumo." (Galacia 6:1) Salit, diri bubusaan han mga tigurang an usa nga nagsayop o magya- yakan hin mapintas nga mga pulong. Lugod, an sagdon nga iginhahatag ha mahigugmaon nga paagi nakakadasig ha usa nga nakarawat hito. Bisan kon naghahatag hin prangka nga pagsaway - direkta nga iginsasaysay an mga resulta han diri-maaramon nga buhat - hinunumdoman han mga tigu- rang nga an igkasi-tumuroo nga nagsayop usa nga karnero 18. Ano an kinahanglan hinumdoman han mga tigurang kon nag- hahatag hin basado-ha-Biblia nga sagdon ha iba? 197
Ipinapakita han mga tigurang an hustisya ni Jehova kon gindadasig nira an mga masurub-on ha panon ni Jehova. (Lucas 15:7) Kon an sagdon o pagsaway matin-aw nga ginpapagios ngan iginhahatag tungod ha gug- ma, mas posible nga matatadong an usa nga nagsayop. 19 An mga tigurang agsob nga kinahanglan maghimo hin mga desisyon nga makakaapekto ha ira mga igkasi-tumuroo. Ha 2 Timoteo 4:2, an Biblia nasiring nga an mga tigurang kina- hanglan usahay 'magsaway, magbadlong, magsagdon.' An Griego nga pulong nga iginhubad nga 'magsagdon' (pa·ra·ka·leo) mahimo ma- ngahulogan hin "pagdasig." An may kalabotan nga Griego nga pu- long, pa·rakle·tos, mahimo magpasabot hin usa nga nagdidepensa ha legal nga butang. Salit, bisan kon an mga tigurang naghahatag hin marig-on nga pagsaway, mga parabulig hira hadton nagkikinahang- lan hin espirituwal nga bulig. 19. Ano nga mga desisyon an kinahanglan himoon han mga tigu- rang, ngan kinahanglan igbasar nira ha ano an sugad nga mga desis- yon?
'PAGPADAPAT HIN HUSTISYA' Pananglitan, an mga tigurang panapanahon nga nagkakati- rok basi paghisgotan kon an iba nga kabugtoan nga kalala- kin-an ha kongregasyon kuwalipikado na irekomenda sugad nga mga tigurang o ministeryal nga mga surugoon. Maaram an mga tigurang han bili han pagin waray dinadapigan. Ira ti- nutugotan an mga kinahanglanon han Dios para han sugad nga mga pagpili nga maggiya ha ira ha paghimo hin mga de- sisyon, diri nasarig ha personal la nga mga pagbati. Hito nga paagi nagbubuhat hira nga "waray gud gindadapigan o gin- papaurog." - 1 Timoteo 5:21. 20 Iginpapadapat han mga tigurang an hustisya han Dios ha iba nga mga paagi liwat. Katapos igtagna nga an mga tigu- rang mag-aalagad "para ha hustisya," hi Isaias nagpadayon: "An kada tagsa magigin sugad hin taragoan tikang ha ha- ngin, usa nga sirongan tikang ha makusog nga uran, sugad hin mga sapa ha tuna nga waray tubig, sugad han lambong han daku gud nga bato ha uga nga tuna." (Isaias 32:1, 2) Salit, an mga tigurang nangangalimbasog nga magin mga surok han pagliaw ngan karepresko ha ira mga igkasi-magsiringba. 21 Yana nga panahon, tungod han ngatanan nga problema nga nakakapasubo, damu an nagkikinahanglan hin pagda- sig. Mga tigurang, ano an mahihimo niyo basi buligan "an mga nasusubo"? (1 Tesalonica 5:14) Pamati ha ira nga may pagpaid. (Santiago 1:19) Bangin kinahanglan isumat nira an kabaraka ha ira kasingkasing ha usa nga ira matataporan. (Proberbios 12:25) Pasariga hira nga hira ginkikinahanglan, ginpapabilhan, ngan ginhihigugma - oo, ni Jehova ngan han ira kabugtoan liwat. (1 Pedro 1:22; 5:6, 7) Dugang pa, mahi- mo kamo mag-ampo kaupod nira ngan para ha ira. An pa- kabati ha usa nga tigurang nga nag-aampo hin kinasingka- sing para ha ira makakaliaw gud. (Santiago 5:14, 15) An iyo 20, 21. (a) Pinangangalimbasogan han mga tigurang nga magin ano, ngan kay ano? (b) Ano an mahihimo han mga tigurang basi ma- buligan "an mga nasusubo"? 199
200 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Deuteronomio 1:16, 17 Ano an ginkinahanglan ni Jehova ha mga hukom ha Israel, ngan ano an mahibabaroan han mga ti- gurang tikang hini? Jeremias 22:13-17 Hi Jehova nagpapahamangno kontra han ano nga waray-hustisya nga mga buhat, ngan ano an kina- hanglanon ha pagsubad han iya hustisya? Mateo 7:2-5 Kay ano nga diri kita sadang magdagmit ha pag- biling hin mga sayop ha aton mga igkasi-tumuroo? Santiago 2:1-9 Mationan-o gintatagad ni Jehova an pagpaki- ta hin paboritismo, ngan paonan-o naton maiaaplikar ini nga sagdon ha aton pagtrato ha iba? mahigugmaon nga mga pangalimbasog ha pagbulig ha mga nanluluya diri hingangalimtan han Dios han hustisya. 22 Oo, nagigin mas duok gud kita kan Jehova pinaagi han pagsubad ha iya hustisya! Kon aton ginsusunod an iya ma- tadong nga mga suruklan, kon aton iginsusumat ha iba an nagluluwas-kinabuhi nga maopay nga sumat, ngan kon igin- sisentro naton an aton hunahuna ha maopay nga mga ka- lidad han iba imbes nga magbiniling han ira mga sayop, ipinapakita naton an hustisya han Dios. Mga tigurang, kon ginpapanalipdan niyo an kalimpyo han kongregasyon, kon naghahatag kamo hin makaparig-on nga Kasuratanhon nga sagdon, kon naghihimo kamo hin waray dinadapigan nga mga desisyon, ngan kon gindadasig niyo an mga masurub- on, ipinapakita niyo an hustisya han Dios. Nakakalipay gud han kasingkasing ni Jehova an pagtan-aw ha ubos tikang ha kalangitan ngan makita an iya katawohan nga nanganga- limbasog han ira gimaopayi ha 'pagpadapat hin hustisya' ha paglakat kaupod han ira Dios! 22. Ha ano nga mga paagi masusubad naton an hustisya ni Jehova, ngan ano an resulta?
B A H I N 3 'MAARAMON AN KASINGKASING' An totoo nga kinaadman usa han pinakapres- yoso nga mga bahandi nga mabibilngan mo. Hi Jehova la an Surok hito. Hini nga bahin kiki- taon naton hin mas duok an waray-tubtoban nga kinaadman ni Jehova nga Dios, an usa nga mahitungod ha iya an matinumanon nga tawo nga hi Job nagsiring: "Maaramon an iya kasingkasing." - Job 9:4.
K A P I T U L O 1 7 'Pagkahilarom han Kinaadman han Dios!' NADAOT! An katawohan, an himaya han ikaunom ka ad- law han paglarang, tigda nga nahulog tikang ha kahitas-an ngada ha maraot an kahimtang nga kahiladman. Hi Jehova nagpahayag nga "an ngatanan nga iya ginhimo," upod na an katawohan, "maopay gud." (Genesis 1:31) Kondi ha tini- kangan han ikapito ka adlaw, ginpili ni Adan ngan Eva nga sundon hi Satanas ha pagrebelde. Nahulog hira ha sala, pag- kadiri-hingpit, ngan kamatayon. 2 An katuyoan ni Jehova para ha ikapito ka adlaw baga in napakyas nga waray na paglaom. Ito nga adlaw, pariho han unom nga adlaw nga nahiuna hito, magigin mga yukot ka tuig an kahilawig. Iginpahayag ni Jehova ito nga sagrado, ngan ha kataposan an bug-os nga tuna mahihimo nga usa ka paraiso nga puno hin hingpit nga pamilya han katawo- han. (Genesis 1:28; 2:3) Kondi katapos han nakakadaot nga pagrebelde, paonan-o ito matutuman? Ano an bubuhaton han Dios? Daku nga pagsari ini ha kinaadman ni Jehova - bangin an gidadakui nga pagsari. 3 Hi Jehova ginios dayon. Iya iginpahayag an sirot ha mga rebelde ha Eden, ngan ha pariho nga panahon, iya iginha- tag an abanse nga pagpakita mahitungod han usa ka butang nga urusahon: an iya katuyoan ha pagsulbad han mga ka- kurian nga ira pa la gintikangan. (Genesis 3:15) An hirayo- 1, 2. Ano an katuyoan ni Jehova para ha ikapito ka adlaw, ngan pao- nan-o ginsarihan an kinaadman han Dios ha tinikangan hini nga ad- law? 3, 4. (a) Kay ano nga an paggios ni Jehova ha pagrebelde ha Eden usa nga nakakaaghat-hin-pagtahod nga ehemplo han iya kinaad- man? (b) An pagpaubos sadang magpagios ha aton nga hinumdo- man an ano nga kamatuoran samtang gin-aadman naton an kinaad- man ni Jehova?
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' an-nakikita nga katuyoan ni Jehova nagpapadayon tikang ha Eden ngadto ha yinukot ka mga tuig han kasaysayan han tawo ngan padayon, ngadto ha hirayo nga tidaraon. Simple gud ito kondi hilarom hinduro salit an magbarasa han Bib- lia makakagasto han bug-os nga kinabuhi ha pag-aram ngan pamalandong hito. Dugang pa, an katuyoan ni Jehova si- gurado gud nga maglalampos. Tatapuson hito an ngatanan nga karaotan, sala, ngan kamatayon. Dadad-on hito an ma- tinumanon nga katawohan ha pagkahingpit. Ini ngatanan mahitatabo antes matapos an ikapito ka adlaw, salit, bisan pa han ngatanan nga butang, tutumanon ni Jehova an iya katuyoan para ha tuna ngan katawohan ha eksakto gud nga panahon! 4 An sugad nga kinaadman nakakaaghat hin hilarom nga pagtahod, diri ba? Hi apostol Pablo napagios nga magsu- rat: 'Pagkahilarom han kinaadman han Dios!' (Roma 11:33) Samtang gin-aadman naton an magkalainlain nga mga ba- hin hini nga kalidad han Dios, an pagpaubos sadang mag- pagios ha aton nga hinumdoman an importante nga ka- matuoran - nga, ha bug-os nga pangalimbasog, gutiay la an mahibabaroan naton ha gidadakui nga kinaadman ni Jeho- va. (Job 26:14) Siyahan, ipatin-aw naton an kahulogan hinin nakakaaghat-hin-pagtahod nga kalidad. Ano an Kinaadman han Dios? 5 An kinaadman diri pariho han kahibaro. An mga kom- pyuter mahimo magtipig hin damu hinduro nga kahiba- ro, kondi makuri hunahunaon nga may-ada makakatawag ha sugad nga mga makina nga maaramon. Kondi, may re- lasyon an kahibaro ngan an kinaadman. (Proberbios 10:14) Pananglitan, kon nagkikinahanglan ka hin maaramon nga sagdon ha pagtambal han grabe nga problema ha kahim- sog, kukonsultahon mo ba an usa nga gutiay la o waray 5, 6. Ano an relasyon han kahibaro ngan han kinaadman, ngan ma- tionan-o kadaku an kahibaro ni Jehova? 203
204 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kahibaro ha medisina? Diri! Salit kinahanglanon an husto nga kahibaro ha totoo nga kinaadman. 6 Hi Jehova may-ada waray-tubtoban nga kahibaro. Sugad nga "Hadi ha kadayonan," hiya la an buhi ha kadayonan. (Pahayag 15:3) Ngan durante han ngatanan hiton diri-mai- hap nga panahon, maaram hiya han ngatanan nga butang. An Biblia nasiring: "Waray linarang nga diri nakikita han Dios, lugod an ngatanan nga butang hubo ngan klaro nga nakikita han iya mga mata, nga ha iya may baratunon kita." (Hebreo 4:13; Proberbios 15:3) Sugad nga Maglalarang, hi Je- hova may-ada bug-os nga pagsabot ha iya ginhihimo, ngan nakikita niya an ngatanan nga buruhaton han tawo tikang ha tinikangan. Iya gin-uusisa an tagsa nga kasingkasing han tawo, waray usa nga hinngangalimtan. (1 Cronicas 28:9) Tu- ngod kay ginlarang kita ni Jehova sugad nga may kagawasan ha pagbuot, nalilipay hiya kon nakikita niya nga maaramon an aton mga desisyon ha kinabuhi. Sugad nga an "Parapa- mati han pag-ampo," namamati hiya ha damu hinduro nga mga pag-ampo ha bisan ano nga panahon ngan kahimtang! (Salmo 65:2) Ngan siyempre, hi Jehova may-ada hingpit nga memorya. 7 Hi Jehova may-ada labaw pa han kahibaro. Nakikita li- wat niya an relasyon han mga impormasyon ngan nasasab- tan an kabug-osan nga kahimtang nga nahihimo pinaagi han damu hinduro nga mga detalye. Hiya nagtitirotimbang ngan naghuhukom, kinikilala an maopay ngan an maraot, an importante ngan an diri-importante. Dugang pa, nagkiki- ta hiya lahos pa ha gawas la ngan gin-uusisa hin maopay an kasingkasing. (1 Samuel 16:7) Salit, hi Jehova may-ada pag- sabot ngan kaabtik ha pamurubuot, mga kalidad nga hitaas kay ha kahibaro. Kondi an kinaadman mas hitaas pa giha- pon. 7, 8. Paonan-o ipinapakita ni Jehova an pagsabot, kaabtik ha pamu- rubuot, ngan kinaadman?
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' 8 An kinaadman nagpapasabot hin pag-aplikar han kahiba- ro, kaabtik ha pamurubuot, ngan pagsabot basi mahimo an ginhihingyap nga resulta. Ha pagkamatuod, an pipira han orihinal nga mga pulong ha Biblia nga iginhubad nga "ki- naadman" literal nga nangangahulogan hin "epektibo nga buhat" o "praktikal nga kinaadman." Salit an kinaadman ni Jehova diri kay teoriya la. Praktikal ito, ngan naglalampos ito. Pinaagi han kadaku han iya kahibaro ngan kahilarom han iya pagsabot, hi Jehova naghihimo pirme han gimao- payi nga mga desisyon, ginbubuhat ito pinaagi han gimao- payi nga buhat nga mahuhunahuna. Ito an totoo nga kina- adman! Ipinapakita ni Jehova an kamatuoran han ginsiring ni Jesus: "An kinaadman napapamatud-an nga matadong pi- naagi han mga buhat hito." (Mateo 11:19) An mga buhat ni Jehova ha bug-os nga uniberso naghahatag hin gamhanan nga pamatuod ha iya kinaadman. Mga Ebidensya han Kinaadman han Dios 9 Nahipapausa ka ba ha kaabtik han usa nga trabahador nga naghihimo hin mag-opay nga mga butang nga napa- pahimulosan gud? Ito an darayawon nga klase han kinaad- man. (Exodo 31:1-3) Hi Jehova mismo an Surok ngan an gihitaasi nga Tag-iya han sugad nga kinaadman. Hi Hadi Da- vid nagsiring mahitungod kan Jehova: "Gindadayaw ko ikaw kay ha urusahon gud nga paagi maopay hinduro an pagkahimo ha akon. An imo mga buhat mag-opay hinduro, maaram gud ako hini." (Salmo 139:14) Oo, kon mas nahiba- baroan naton an mahitungod han lawas han tawo, mas na- hipapausa kita ha kinaadman ni Jehova. 10 Ha pag-ilustrar: An imo kinabuhi nagtikang ha usa nga selyula - usa nga selyula han binhi tikang ha imo iroy, nga naporma pinaagi han simelya tikang ha imo amay. Waray 9, 10. (a) Ipinapakita ni Jehova an ano nga klase hin kinaadman, ngan paonan-o niya ipinapakita ito? (b) Paonan-o ipinapakita han selyula an ebidensya han kinaadman ni Jehova? 205
206 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pag-iha, ito nga selyula nagtikang mabahin. Ikaw, an resulta, hinimo ha mga 100 ka trilyon nga selyula. Gudtiay hinduro ito. An mga 10,000 nga selyula nga may igo nga kadaku ma- husto ha ulo han usa nga alpiler. Kondi, an kada tagsa amo an usa nga linarang nga an kakuti makuri matugkad han hu- nahuna. An selyula mas makuti gud kay ha bisan ano hini- mo-han-tawo nga makina o pabrika. An mga syentista nasi- ring nga an usa nga selyula pariho han kinuta nga siyudad - usa nga may-ada kontrolado nga mga entrada ngan mga gagawasan, sistema han transportasyon, sistema han komu- nikasyon, mga planta han koryente, mga pabrika, mga pasi- lidad para ha paglabog han hugaw ngan pagproseso han diri na nagagamit basi magamit utro, mga ahensya han depen- sa, ngan usa nga klase pa ngani han punoan nga gobyerno ha butnga hito. Dugang pa, an selyula makakahimo hin pa- riho gud nga kopya han kalugaringon ha sulod hin pipira la ka oras! 11 Siyempre, diri ngatanan nga mga selyula parapriho. Samtang an mga selyula han usa nga embryo padayon nga nababahin, nagkakaada ito hin magkalainlain gud nga mga buruhaton. An iba magigin mga selyula han nerbyos; an iba mga selyula han tul-an, kusog, dugo, o han mata. An nga- tanan han sugad magkalainlain nga buruhaton nakaprogra- ma ha "librarya" han mga plano han henetiko nga pagkahi- mo (genetic blueprint) han selyula, an DNA. Makapainteres, hi David naaghat ha pagsiring kan Jehova: "An imo mga mata nakakita ha akon han nakadto pa ako ha tagoangkan; an ngatanan nga parte han akon lawas iginsurat ha imo libro." - Salmo 139:16. 12 An iba nga mga bahin han lawas duro kamakuti. Tagda, pananglitan, an utok han tawo. Tinatawag ito han iba nga 11, 12. (a) Ano an nakakahimo han mga selyula ha nagtutubo nga embryo nga magkaada magkalainlain nga buruhaton, ngan paonan-o ini nauyon ha Salmo 139:16? (b) Ha ano nga mga paagi ipinapakita han utok han tawo nga kita "maopay hinduro an pagkahimo"?
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' an pinakamakuti nga butang nga nadiskobrehan ha uniber- so tubtob yana nga panahon. Nagsusulod ito hin mga 100 ka bilyon nga selyula han nerbyos - bangin pariho kadamu han mga bitoon ha aton galaksi. An kada usa hiton nga mga sel- yula nagsasanga-sanga ngadto ha yinukot nga mga konek- syon ha iba nga mga selyula. An mga syentista nasiring nga mahimo mahisulod ha utok han tawo an ngatanan nga im- pormasyon ha ngatanan nga mga librarya han kalibotan ngan an kapasidad hito, ha pagkamatuod, bangin diri ma- susukol. Bisan pa han mga dekada na nga pag-aram ma- hitungod hinin "maopay hinduro an pagkahimo" nga orga- no, kinakarawat han mga syentista nga bangin diri gud nira bug-os nga masasabtan kon paonan-o ito nagios. 13 Kondi, an mga tawo usa la nga ehemplo han kina- adman ni Jehova ha paglarang. An Salmo 104:24 nasiring: "Damu gud an imo mga buhat, O Jehova! Imo ginhimo ito ngatanan pinaagi han kinaadman. An tuna puno han imo mga hinimo." An kinaadman ni Jehova nakikita ha ngata- nan nga linarang ha aton palibot. An tubak, pananglitan, 'ki- naiya na an pagin maaramon.' (Proberbios 30:24) Oo, or- ganisado hin maopay an mga kolonya han mga tubak. An iba nga mga kolonya nag-aataman, nagpapanalipod, ngan nakuha hin pagkaon tikang ha mga insekto nga tinatawag nga aphids nga sugad ini hin mga hayop nga ginpapadaku basi magin pagkaon. An iba nga mga tubak nagtatrabaho su- gad nga mga parauma, nag-aataman ngan nagpapatubo hin "mga tanom" nga alamag. Damu nga iba nga mga linarang an dinisenyo ha pagbuhat hin makatirigamnan nga mga bu- tang pinaagi han kinaiya. An ordinaryo nga langaw may- ada mga abilidad ha paglupad ha paagi nga diri masusubad 13, 14. (a) Paonan-o ipinapakita han mga tubak ngan iba nga mga linarang nga "kinaiya na nira an pagin maaramon," ngan ano an igin- tututdo hito ha aton mahitungod han ira Maglalarang? (b) Kay ano nga bangin makasiring kita nga an mga linarang sugad han lawa-lawa ginhihimo "pinaagi han kinaadman"? 207
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' han pinakamoderno nga eruplano han tawo. An nabalhin nga katamsihan nagbibiyahe pinaagi han mga bitoon, pina- agi han giya han magnetiko nga bahin han tuna, o pinaagi han usa nga klase hin mapa ha hunahuna. An mga biologo nagasto hin mga tuig ha pag-aram ha komplikado nga mga buhat nga dinisenyo ngada hini nga mga linarang. Maara- mon, kon sugad, an Dios nga Nagdisenyo hito! 14 Daku gud an hinbabaroan han mga syentista tikang ha kinaadman ni Jehova ha paglarang. Aada pa ngani an usa nga pag-aradman han mga inhinyero, nga tinatawag nga biomimetics, nga nagsasari ha pagsubad han mga disenyo nga nakikita ha palibot. Pananglitan, bangin nahipapausa ka ha maopay pagkit-on nga lawa-lawa. Kondi gintatagad ito han usa nga inhinyero sugad nga urusahon nga disen- yo. An pipira han maluya-pagkit-on nga mga lanot mas ma- rig-on kay ha puthaw, mas matig-a kay ha mga inulang ha bado nga diri-dinudultan hin bala. Mationan-o gud karig- on? Handurawa an usa ka lawa-lawa nga ginpadaku tubtob nga magin sugad kadaku han pukot nga ginagamit ha saka- yan ha pangisda. An sugad nga lawa-lawa makakasalo hin pamasahero nga eruplano nga nalupad! Oo, ginhimo ni Je- hova an ngatanan han sugad nga mga butang "pinaagi han kinaadman." Kinaadman Lahos han Tuna 15 An kinaadman ni Jehova nakikita ha iya mga buhat ha bug-os nga uniberso. An kalangitan nga puno hin mga 15, 16. (a) An kalangitan nga puno hin mga bitoon naghahatag hin ano nga ebidensya han kinaadman ni Jehova? (b) Paonan-o an ka- tungdanan ni Jehova sugad nga Supremo nga Kumander ha damu hinduro nga mga anghel nagpapamatuod han kinaadman hini nga Administrador? Hin-o an nagdisenyo han mga linarang ha tuna nga "kinaiya na . . . an pagin maaramon"? 209
210 MAGIN DUOK KAN JEHOVA bitoon, nga aton ginhisgotan ha Kapitulo 5, diri nagsasa- rang nga waray kahapsay ha bug-os nga kawanangan. Pina- agi han kinaadman ni Jehova ha "mga balaud ha kalangi- tan," gin-organisa hin maopay an kalangitan ngadto ha mga galaksi nga, katapos hito, gin-grupo ngadto ha mga urapong nga, katapos hito, gintarampo basi maporma an dagku nga mga urapong. (Job 38:33, The New Jerusalem Bible) Diri uru- sahon nga tinatawag ni Jehova an mga butang ha kalangi- tan sugad nga "hugpo"! (Isaias 40:26) Kondi, may-ada lain nga hugpo, nga mas matin-aw nga nagpapakita han kinaad- man ni Jehova. 16 Sugad han hinbaroan naton ha Kapitulo 4, an Dios may- ada titulo nga "hi Jehova han mga hugpo" tungod han iya katungdanan sugad nga Supremo nga Kumander han damu nga kasundalohan han ginatos ka milyon han espiritu nga mga linarang. Pamatuod ini han gahum ni Jehova. Kon- di, paonan-o nahiuupod an iya kinaadman? Tagda: Hi Je- hova ngan hi Jesus diri gud naundang ha pagbuhat. (Juan 5:17) Makatadunganon, kon sugad, nga an mga anghel nga mga surugoon han Gihitaasi pirme nagbubuhat liwat. Ngan hinumdumi, mas labaw hira kay ha tawo, mas intelihente ngan mas gamhanan. (Hebreo 1:7; 2:7) Kondi, padayon nga ginpapagios ni Jehova an ngatanan hiton nga mga anghel nga magbuhat, malipayon nga nakikigbahin ha makapatag- baw nga buruhaton - nagtutuman han "iya pulong" ngan nagbubuhat han "iya kaburut-on" - ha binilyon ka mga tuig na. (Salmo 103:20, 21) Urusahon gud an kinaadman hini nga Administrador! Hi Jehova "Amo Gud La an Maaramon" 17 Tungod han sugad nga ebidensya, urusahon ba nga ipi- napakita han Biblia nga hitaas gud an kinaadman ni Jehova? 17, 18. Kay ano nga an Biblia nasiring nga hi Jehova "amo gud la an maaramon," ngan kay ano nga sadang mahipausa kita ha iya kina- adman?
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' Pananglitan, nasiring ito nga hi Jehova "amo gud la an ma- aramon." (Roma 16:27) Hi Jehova la an may-ada kinaadman ha bug-os nga kahulogan. Hiya an Surok han ngatanan to- too nga kinaadman. (Proberbios 2:6) Salit hi Jesus, bisan kon maaramon ha ngatanan nga mga linarang ni Jehova, waray sumarig ha iya kalugaringon nga kinaadman kondi nagya- kan sumala han igintutdo ha iya han iya Amay. - Juan 12: 48-50. 18 Tigamni kon paonan-o iginpahayag ni apostol Pablo an pagin naiiba han kinaadman ni Jehova: "Pagkahilarom han mga bahandi ngan kinaadman ngan kahibaro han Dios! Diri gud matugkad an iya mga paghukom ngan diri masu- bay an iya mga dalan!" (Roma 11:33) Ipinakita dinhi ni Pab- lo an makusog nga emosyon - hini nga kahimtang, an hila- rom nga pagdayaw. An Griego nga pulong nga ginamit niya para han "pagkahilarom" duok nga may kalabotan ha pu- long nga "kahiladman." Salit, an iya mga pulong nakaka- aghat hin matin-aw nga hulagway ha hunahuna. Kon pi- namamalandong naton an kinaadman ni Jehova, sugad hin nagkikita kita ha waray tubtoban, waray kataposan nga kahi- ladman, usa ka lugar nga hilarom hinduro, haluag hindu- ro nga diri gud naton masasabtan an pagkadaku hito, labi na an pagsulsog hito o pag-usisa hito hin detalyado. (Salmo 92:5) Diri ba ito nakakaaghat hin pagpaubos? 19 Hi Jehova "amo gud la an maaramon" ha lain pa nga pa- agi: Hiya la an nakakakita han tidaraon. Hinumdumi, gina- gamit ni Jehova an hirayo-an-nakikita nga agila sugad nga simbolo han kinaadman han Dios. An usa nga agila mahi- mo magin lima ka kilo la an bug-at, kondi an mga mata hito mas daku pa kay han mga mata han adulto nga tawo. Ma- tin-aw gud an pagkita han agila, nga nakakahimo han tamsi 19, 20. (a) Kay ano nga an agila angayan nga simbolo han kinaad- man han Dios? (b) Paonan-o ipinapakita ni Jehova an iya abilidad ha pagkita han tidaraon? 211
212 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga makita an gudtiay nga madadagit tikang ha ginatos ka metro nga kahitaas, bangin bisan tikang ha mga kilometro pa nga kahirayo! Hi Jehova mismo makausa nga nagsiring mahitungod han agila: "An mga mata hito nagkikita ha hi- rayo gud." (Job 39:29) Ha pariho nga paagi, hi Jehova naka- kakita "ha hirayo gud" nga panahon - han tidaraon! 20 An Biblia puno hin ebidensya nga totoo ini. Nagsusu- lod ito hin ginatos nga mga tagna, o kasaysayan nga igin- surat antes mahitabo. An resulta han mga girra, an pagba- ngon ngan kapukan han mga gahum ha kalibotan, ngan bisan an espisipiko nga mga paagi han pakig-away han mga kumander ha militar igintagna ngatanan ha Biblia - ha pipi- ra nga kahimtang, ginatos ka tuig pa antes mahitabo. - Isaias 44:25-45:4; Daniel 8:2-8, 20-22. 21 Kondi, nangangahulogan ba ini nga maaram na nga daan an Dios han mga desisyon nga imo hihimoon ha ki- nabuhi? An iba nga nag-aaghat han doktrina han itinanda- nga-dadangatan nagpipirit nga oo an baton. Kondi, ito nga ideya nakakadaot han kinaadman ni Jehova, kay iginpapasa- bot hito nga diri niya makukontrol an iya abilidad ha paghi- baro han tidaraon. Ha pag-ilustrar: Kon may-ada ka maopay gud nga tingog ha pagkanta, waray ka ba mahihimo kon- di magkinanta na la ha ngatanan nga panahon? Diri ma- katadunganon ito nga ideya! Ha pariho nga paagi, hi Jeho- va may-ada abilidad nga hibaroan hin abanse an tidaraon, kondi diri niya ginagamit ito ha ngatanan nga panahon. An pagbuhat hito bangin paghilabot ha aton kagawasan ha pag- buot, usa ka presyoso nga regalo nga diri gud babawion ni Jehova. - Deuteronomio 30:19, 20. 22 Mas maraot pa, an ideya han itinanda-nga-dadangatan nagpapasabot nga an kinaadman ni Jehova waray pagtagad, 21, 22. (a) Kay ano nga waray basihanan an pagsiring nga maaram nga daan hi Jehova han ngatanan nga mga desisyon nga hihimoon mo ha kinabuhi? Iilustrar. (b) Paonan-o kita nahibabaro nga an ki- naadman ni Jehova diri kay waray pagtagad o waray pagpaid?
'PAGKAHILAROM HAN KINAADMAN HAN DIOS!' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Job 28:11-28 Mationan-o kabirilhon an kinaadman han Dios, ngan ano an maopay nga resulta han pamalandong hito? Salmo 104:1-25 Paonan-o nakikita an kinaadman ni Jehova ha mga linarang, ngan ano nga mga pagbati an gin-aaghat hito ha imo? Proberbios 3:19-26 Kon aton pamalandungon an kinaadman ni Jehova ngan iaplikar ito, ano an mahimo magin epekto hito ha aton adlaw-adlaw nga pagkinabuhi? Daniel 2:19-28 Kay ano nga tinatawag hi Jehova nga Parapa- hayag han mga sekreto, ngan paonan-o kita sadang gumios ha matagnaon nga kinaadman nga aada ha iya Pulong? waray gugma, waray pagpaid, o waray kalooy. Kondi sigu- rado nga diri ito totoo! An Biblia nagtututdo nga hi Jeho- va 'maaramon an kasingkasing.' (Job 9:4) Diri nga may-ada hiya literal nga kasingkasing, kondi agsob nga ginagamit han Biblia ito nga termino may kalabotan han gisusuluri nga personalidad, nga nag-uupod han mga motibo ngan mga pagbati, sugad han gugma. Salit an kinaadman ni Jeho- va, pariho han iya iba nga mga kalidad, ginmamandoan han gugma. - 1 Juan 4:8. 23 Siyempre, hingpit nga masasarigan an kinaadman ni Je- hova. Labaw gud ito ha aton kinaadman salit an Pulong han Dios mahigugmaon nga nagsasagda ha aton: "Sarig kan Je- hova ha imo bug-os nga kasingkasing, ngan ayaw pagtapod ha imo kalugaringon nga pagsabot. Ha ngatanan mo nga dalan tagda hiya, ngan iya tatadungon an imo mga aragi- an." (Proberbios 3:5, 6) Aton yana usisahon an kinaadman ni Jehova basi kita magin mas duok ha aton Dios nga maa- ramon-ha-ngatanan. 23. An pagkahitaas han kinaadman ni Jehova sadang magpagios ha aton nga buhaton an ano? 213
K A P I T U L O 1 8 Kinaadman ha "Pulong han Dios" NAHINUNUMDOM ka ba han urhi nga pakakarawat mo hin surat tikang ha usa nga hinigugma nga nag-uukoy ha hirayo? Gutiay la nga mga butang an naghahatag ha aton hin duro nga kalipay sugad han kinasingkasing nga surat tikang ha usa nga aton hinigugma. Nalilipay kita nga mahibaro mahi- tungod han iya kahimtang, han iya mga eksperyensya, ngan han iya mga plano. Pinaagi han sugad nga komunikasyon nagigin mas duok ha aton an mga hinigugma, bisan kon hi- rayo hira ha pisikal. 2 Ano, kon sugad, an mas makakalipay ha aton kay ha pag- karawat hin sinurat nga mensahe tikang ha Dios nga aton hi- nigugma? Hi Jehova, ha usa nga paagi, nagsurat ha aton hin usa nga "surat" - an iya Pulong, an Biblia. Dida hito iya igin- susumat ha aton kon hin-o hiya, kon ano an iya na ginbuhat, kon ano an iya gintutuyo pagbuhaton, ngan damu pa. Hi Je- hova naghatag ha aton han iya Pulong tungod kay karuyag niya nga magin duok kita ha iya. Ginpili han aton Dios nga maaramon-ha-ngatanan an gimaopayi nga paagi nga posible ha pagkomunikar ha aton. Diri-matupngan an kinaadman ha paagi han pagkasurat han Biblia ngan ha mga sulod hito. Kay Ano nga Sinurat nga Pulong? 3 An iba bangin maghunahuna, 'Kay ano nga waray gamita ni Jehova an mas makapaaghat nga paagi - pananglitan, an tingog tikang ha langit - ha pagkomunikar ha mga tawo?' Ha pagkamatuod, hi Jehova usahay nagyakan tikang ha langit pinaagi han mga anghel. Ginbuhat niya ito, pananglitan, 1, 2. Ano nga "surat" an iginsurat ni Jehova ha aton, ngan kay ano? 3. Ha ano nga paagi iginhatag ni Jehova kan Moises an Balaud?
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" han iya iginhatag an Balaud ha Israel. (Galacia 3:19) An ti- ngog tikang ha langit makaharadlok gud - salit an nahadlok nga mga Israelita naghangyo nga hi Jehova diri magyakan ha ira hini nga paagi kondi nga hiya magkomunikar pinaagi kan Moises. (Exodo 20:18-20) Salit an Balaud, nga ginkukom- puwesto hin mga 600 nga surundon, yinakan nga iginhatag kan Moises, pulong-por-pulong. 4 Kondi, ano man kon iton nga Balaud waray gud mahisu- rat? Mahinunumdom ba hi Moises han eksakto nga mga pu- long hiton detalyado nga kodego ngan maihahatag ito nga waray sayop ha bug-os nga nasud? Kumusta man an urhi nga mga henerasyon? Makakasarig la ba hira ha pulong-han- baba? Diri gud ito masasarigan nga paagi han pagpahayag han mga balaud han Dios. Handurawa kon ano an mahitata- bo kon isusumat mo an usa nga istorya ha damu nga mga tawo pinaagi han pagsumat hito ha siyahan nga tawo ngan katapos ipasa ito tikang ha usa ngadto ha masunod tubtob ha kataposan nga tawo. An hinbatian han tawo ha kataposan han linya posible nga may daku nga kaibahan tikang ha tini- kangan. An mga pulong han Balaud han Dios waray gud ma- meligro hin sugad. 5 Maaramon nga ginpili ni Jehova nga ipasurat an iya mga pulong. Iya ginsugo hi Moises: 'Isurat ini nga mga pulong, kay uyon hini nga mga pulong, naghihimo ako hin kasabo- tan ha imo ngan ha Israel.' (Exodo 34:27) Salit nagtikang an panahon han pagsurat han Biblia, han 1513 B.C.E. Paglabay han sumunod nga 1,610 ka tuig, hi Jehova "nakiistorya . . . ha damu nga higayon ngan ha damu nga paagi" ha mga 40 ka tawo nga mga parasurat nga hadto nga panahon nagsurat han Biblia. (Hebreo 1:1) Katapos hito, an matinumanon nga mga parakopya nagin mabinantayon gud ha paghimo hin 4. Isaysay kon kay ano nga an pagpasa han pulong-han-baba diri ma- sasarigan nga paagi han paghatag han mga balaud han Dios. 5, 6. Ano an iginsugo ni Jehova nga buhaton ni Moises ha Iya mga pulong, ngan kay ano nga bendisyon para ha aton an pagkaada han Pulong ni Jehova ha sinurat nga porma? 215
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" husto nga mga kopya basi matipigan an Kasuratan. - Ezra 7:6; Salmo 45:1. 6 Tinuod nga ginbibendisyonan kita ni Jehova pinaagi han pagkomunikar ha aton ha sinurat nga porma. Nakakarawat ka na ba hin surat nga naruyagan mo gud - bangin tungod kay naghatag ito han ginkikinahanglan nga pagliaw - salit gintipigan mo ito ngan pauroutro nga ginbabasa ito? Sugad man an "surat" ni Jehova ha aton. Tungod kay iginbutang ni Jehova an iya mga pulong ha sinurat nga porma, nababasa naton ito hin regular ngan pinamamalandong an ginsisiring hito. (Salmo 1:2) Makakarawat naton an "pagliaw tikang ha Kasuratan" ha bisan san-o nga ginkikinahanglan naton ito. - Roma 15:4. Kay Ano nga mga Tawo an mga Parasurat? 7 Ipinakita ni Jehova an iya kinaadman pinaagi han pagga- mit hin mga tawo basi isurat an iya Pulong. Tagda ini: Kon ginamit ni Jehova an mga anghel ha pagrekord han Biblia, magkakaada ba ito hin pariho nga pagin makaruruyag? Oo, mahimo ihulagway han mga anghel hi Jehova tikang ha ira hitaas nga panhunahuna, igpahayag an ira mismo debosyon ha iya, ngan isumat an mahitungod han matinumanon nga mga tawo nga mga surugoon han Dios. Kondi masasabtan gud ba naton an punto-de-bista han hingpit nga espiritu nga mga linarang, nga an ira kahibaro, eksperyensya, ngan ga- hum mas hitaas gud kay ha aton? - Hebreo 2:6, 7. 8 Pinaagi han iya paggamit hin mga tawo nga mga para- surat, iginhatag ni Jehova kon ano gud an ginkikinahang- lan naton - usa nga rekord nga "giniyahan han Dios" kondi 7. Paonan-o nakikita an kinaadman ni Jehova ha iya paggamit hin mga tawo nga mga parasurat? 8. Ha ano nga paagi gintugotan an mga parasurat han Biblia nga ga- miton an ira mismo mga abilidad han paghunahuna? (Kitaa liwat an footnote.) "An ngatanan nga Kasuratan giniyahan han Dios" 217
218 MAGIN DUOK KAN JEHOVA gintitipigan an tawhanon nga kalidad. (2 Timoteo 3:16) Pao- nan-o hiya naglampos hini? Ha damu nga kahimtang, ma- tin-aw nga gintugotan niya an mga parasurat nga gamiton an ira mismo mga abilidad ha paghunahuna ha pagpili han "makaruruyag nga mga pulong" ngan ha pagrekord han "husto nga mga pulong han kamatuoran." (Eclesiastes 12: 10, 11) Iginsasaysay hini an magkalainlain nga estilo han Bib- lia; an mga sinurat nagpapakita han gintikangan ngan perso- nalidad han tagsa nga mga parasurat. Kondi, ini nga kalala- kin-an "nagyakan hin tikang ha Dios samtang ginpapagios hira han baraan nga espiritu." (2 Pedro 1:21) Salit, an resulta tinuod nga amo an "pulong han Dios." - 1 Tesalonica 2:13. 9 An paggamit hin mga parasurat nga mga tawo naghaha- tag ha Biblia hin duro nga kapaso ngan pagin makaruruyag. An mga parasurat hito mga tawo nga may-ada mga pagba- ti sugad ha aton. Tungod kay diri-hingpit, nakaeksperyensya hira hin mga kakurian ngan mga pag-ipit nga pariho han aton. Ha pipira nga mga kahimtang, an espiritu ni Jehova nag-aghat ha ira nga isurat an mahitungod han ira mismo mga pagbati ngan mga pangalimbasog. (2 Corinto 12:7-10) Salit iginsurat nira an mga pulong ha porma nga siyahan nga persona, mga pulong nga diri maipapahayag han anghel. 10 Tagda, pananglitan, hi Hadi David han Israel. Katapos niya buhaton an seryoso nga mga sala, nagsurat hi David hin usa nga salmo nga dida hito iya iginpahayag an aada ha iya kasingkasing, nakikimalooy para han pagpasaylo han Dios. Pananglitan, hi David, nga usa ka magbarantay han mga karne- ro, naggamit hin mga ehemplo nga tikang ha kinabuhi han usa nga magbarantay han mga karnero. (Salmo 23) Hi Mateo, nga usa nga pa- rasukot hin buhis hadto, damu ka beses nga nag-unabi hin mga nu- mero ngan mga bili han kwarta. (Mateo 17:27; 26:15; 27:3) Hi Lucas, nga usa nga doktor, naggamit hin mga pulong nga nagpapakita han iya kahibaro ha medisina. - Lucas 4:38; 14:2; 16:20. 9, 10. Kay ano nga an paggamit hin mga parasurat nga mga tawo nagdudugang ha kapaso ngan pagin makaruruyag han Biblia?
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" Hiya nagsurat: "Limpyuhi ako tikang ha akon sala. Kay maa- ram gud ako han akon mga pagtalapas, ngan an akon sala aadi pirme ha akon atubangan. Kitaa! Igin-anak ako nga sa- laan, ngan ha sala iginburod ako han akon nanay. Ayaw ako pagpaiwasa ha imo presensya; ngan ayaw pagkuhaa ha akon an imo baraan nga espiritu. An mga halad nga nakakapali- pay ha Dios amo an ruba nga espiritu; an kasingkasing nga ruba ngan rumok, O Dios, diri mo isasalikway." (Salmo 51: 2, 3, 5, 11, 17) Diri mo ba inaabat an kasubo han parasurat? Hin-o gawas han diri-hingpit nga tawo an makakagpahayag han sugad kinasingkasing nga mga pagbati? Kay Ano nga Usa nga Libro Mahitungod han mga Tawo? 11 May-ada usa pa nga nakakadugang ha pagin makaru- ruyag han Biblia. Ha daku nga sukol, usa ito nga libro ma- hitungod han mga tawo - totoo nga mga tawo - adton nag- aalagad ha Dios ngan adton diri nag-aalagad ha iya. Nababasa naton an mahitungod han ira mga eksperyensya, mga kakurian, ngan mga kalipay. Nakikita naton an resulta han ira mga desisyon ha kinabuhi. An sugad nga mga asoy igin-upod "ha pagtutdo ha aton." (Roma 15:4) Pinaagi hinin totoo-ha-kinabuhi nga mga ilustrasyon, nagtututdo hi Jeho- va ha mga paagi nga nakakabantad han aton kasingkasing. Tagda an pipira nga mga ehemplo. 12 An Biblia nagsusumat mahitungod han diri-matinuma- non, magraot pa ngani nga mga tawo ngan kon ano an nahi- tabo ha ira. Hini nga mga asoy, an diri-mag-opay nga mga ka- lidad nakikita ha ira mga buhat, salit nabulig ha aton nga mas masayon ito masabtan. Pananglitan, ano nga sugo kon- tra han pagkadiri-maunungon an mas gamhanan kay han 11. Ano nga klase hin totoo-ha-kinabuhi nga mga ehemplo an igin- uupod dida ha Biblia "ha pagtutdo ha aton"? 12. An mga asoy han Biblia mahitungod han diri-matinumanon nga mga tawo nabulig ha aton ha ano nga paagi? 219
220 MAGIN DUOK KAN JEHOVA buhi nga ehemplo hini nga kalidad dida kan Judas samtang ginbubuhat niya an iya traydor nga plano kontra kan Jesus? (Mateo 26:14-16, 46-50; 27:3-10) An mga asoy sugad hini mas epektibo nga natitipigan ha aton kasingkasing, nabubuligan kita nga hibaroan ngan isalikway an maraot nga mga kalidad. 13 Iginsasaysay liwat han Biblia an mahitungod han damu matinumanon nga mga surugoon han Dios. Aton nababasa an mahitungod han ira debosyon ngan pagkamaunungon. Nakikita naton an buhi nga mga susbaranan han mga kalidad nga kinahanglan patuboon naton basi magin duok ha Dios. Tagda pananglitan, an pagtoo. An Biblia naghahatag han ka- hulogan han pagtoo ngan nagsusumat ha aton kon mati- onan-o kaimportante ito kon karuyag naton lipayon an Dios. (Hebreo 11:1, 6) Kondi an Biblia nagsusulod liwat hin matin- aw nga mga susbaranan han pagtoo nga nagios. Hunahunaa an pagtoo nga ipinakita ni Abraham han nagsari hiya ha pag- halad kan Isaac. (Genesis, kapitulo 22; Hebreo 11:17-19) Pina- agi han sugad nga mga asoy, an pulong nga "pagtoo" nagha- hatag hin dugang nga kahulogan ngan nagigin mas masayon masabtan. Maaramon gud nga hi Jehova diri la nagsasagda ha aton nga patuboon an mag-opay nga mga kalidad kondi nag- hahatag liwat hin totoo-ha-kinabuhi nga mga susbaranan! 14 An totoo-ha-kinabuhi nga mga asoy ha Biblia agsob nga nagtututdo ha aton mahitungod han kon ano nga klase hin persona hi Jehova. Tagda an nabasa naton mahitungod han usa nga babaye nga hinkit-an ni Jesus ha templo. Samtang nalingkod hirani ha mga kahon han kontribusyon, nagkiki- ta hi Jesus samtang an mga tawo naghuhulog han ira mga amot. Damu nga mga bahandianon an inabot, naghahatag "tikang ha ira sobra." Kondi an pagkita ni Jesus nahisentro 13. Ha ano nga paagi nabulig ha aton an Biblia nga masabtan an mag-opay nga mga kalidad? 14, 15. Ano an iginsusumat ha aton han Biblia mahitungod han usa nga babaye nga inabot ha templo, ngan ano an mahibabaroan naton mahitungod kan Jehova tikang hini nga asoy?
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" ha pobre nga balo nga babaye. An iya amot "duha nga gud- tiay nga sinselyo nga gutiay gud an kantidad." Iton an iya ultimo nga kwarta. Hi Jesus, nga hingpit nga nagpakita han panhunahuna ni Jehova ha mga butang, nagsiring: "Ini nga pobre nga balo naghulog hin mas damu kay ha ngatanan nga iba pa nga naghulog hin kwarta ha mga kahon han kon- tribusyon." Sumala hito nga mga pulong, naghulog hiya hin mas damu kay han ngatanan nga gintarampo nga iginhulog han iba. - Marcos 12:41-44; Lucas 21:1-4; Juan 8:28. 15 Diri ba makatirigamnan nga ha ngatanan nga mga tawo nga inabot ha templo hiton nga adlaw, ini nga balo nga baba- ye an napili ngan gin-unabi ha Biblia? Pinaagi hini nga sus- baranan, hi Jehova nagtututdo ha aton nga hiya an maap- resyaron nga Dios. Nalilipay hiya ha pagkarawat han aton bug-os-kalag nga mga regalo, mationan-o man ito kagutiay kon itanding ha naihahatag han iba. Sigurado nga ini an gi- maopayi nga paagi han pagtutdo ha aton ni Jehova hinin makalilipay nga kamatuoran! Kon Ano an Waray Iupod ha Biblia 16 Kon nagsusurat ka ha usa nga hinigugma, limitado la an imo maisusumat. Salit naghuhunahuna ka hin maopay ha pagpili kon ano an isusurat. Sugad man, ginpili ni Jeho- va nga unabihon an pipira nga mga indibiduwal ngan mga hitabo ha iya Pulong. Kondi hinin naghuhulagway nga mga asoy, an Biblia diri pirme nagsasaysay han ngatanan nga mga detalye. (Juan 21:25) Pananglitan, kon an Biblia nagsusumat mahitungod han pagpadapat han paghukom han Dios, an An kada usa hini nga mga sinselyo usa nga lepta, an sinselyo nga gigutiayi an kantidad nga ginagamit han mga Judio hiton nga pana- hon. An duha nga lepta katugbang ha 1/64 han usa ka adlaw nga su- weldo. Inin duha nga sinselyo diri ngani makakapalit hin usa nga maya, an pinakabarato nga tamsi nga pagkaon han pobre. 16, 17. Paonan-o nakikita an kinaadman ni Jehova bisan ha iya gin- pili nga diri iupod ha iya Pulong? 221
222 MAGIN DUOK KAN JEHOVA impormasyon nga iginhatag bangin diri makabaton ha aton tagsa nga pakiana. Nakikita an kinaadman ni Jehova bisan ha iya ginpili nga diri iupod ha iya Pulong. Paonan-o? 17 An paagi han pagkasurat han Biblia nagsasari kon ano an aada ha aton kasingkasing. An Hebreo 4:12 nasiring: "An pulong [o, mensahe] han Dios buhi ngan gamhanan ngan mas matarom pa ha bisan ano nga espada nga paluyoluyo an tarom ngan nadulot bisan tubtob ha pagbulag han ka- lag ngan espiritu . . . ngan nakakatugkad han mga panhuna- huna ngan mga intensyon han kasingkasing." An mensahe han Biblia nadulot hin hilarom, iginpapahayag an aton totoo nga panhunahuna ngan mga motibo. Adton nagbabasa hito nga may-ada kritiko nga kasingkasing agsob nga nahipapak- dol ha mga asoy nga waray igo nga impormasyon nga maka- katagbaw ha ira. An sugad nga mga tawo bangin magruha- duha pa ngani kon hi Jehova ba tinuod nga mahigugmaon, maaramon, ngan may-hustisya. 18 Ha kabaliktaran, kon nag-aaram kita hin maopay ha Bib- lia nga may-ada sinsero nga kasingkasing, nahibabaroan na- ton an mahitungod kan Jehova pinaagi han impormasyon nga iginsasaysay han bug-os nga Biblia mahitungod ha iya. Salit, diri kita nababaraka kon an usa ka partikular nga asoy nagbabangon hin pipira nga mga pakiana nga diri naton na- bibilngan dayon an mga baton. Ha pag-ilustrar: Kon ginta- tarampo an mga bahin han usa ka daku nga puzzle, bangin ha siyahan diri naton makita an usa ka partikular nga bahin o diri naton nakikita kon paonan-o naangay an usa nga ba- hin. Kondi, bangin nahibutang na naton an damu han mga bahin salit masasabtan na kon ano an hitsura han bug-os nga hulagway. Ha pariho nga paagi, kon nag-aaram kita ha 18, 19. (a) Kay ano nga diri kita sadang mabaraka kon an usa ka par- tikular nga asoy han Biblia nagbabangon hin mga pakiana nga diri dayon naton nabibilngan an mga baton? (b) Ano an ginkikinahang- lan basi masabtan an Pulong han Dios, ngan paonan-o nga ebiden- sya ini han daku nga kinaadman ni Jehova?
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" Biblia, hinayhinay nga nahibabaroan naton kon ano nga kla- se hin Dios hi Jehova, ngan nakikita an eksakto nga hulag- way. Bisan kon ha siyahan diri naton masabtan an usa nga asoy o diri nakikita kon paonan-o naangay ito ha personali- dad han Dios, an aton pag-aram ha Biblia nagtututdo na ha aton hin labaw pa han igo mahitungod kan Jehova basi ma- sabtan nga hiya totoo nga mahigugmaon, matadong, ngan may-hustisya nga Dios. 19 Salit, basi masabtan an Pulong han Dios, kinahanglan ba- sahon ngan pag-adman naton ito nga may-ada sinsero nga kasingkasing ngan abrido nga hunahuna. Diri ba ini ebiden- sya han daku nga kinaadman ni Jehova? An intelihente nga mga tawo mahimo magsurat hin mga libro nga "maaramon ngan mga baltok" la an makakasabot. Kondi an pagin awtor han usa nga libro nga masasabtan la hadton may-ada husto nga motibo han kasingkasing - nagkikinahanglan han kina- adman han Dios! - Mateo 11:25. Usa nga Libro han "Praktikal nga Kinaadman" 20 Ha iya Pulong, hi Jehova nagsusumat ha aton han gima- opayi nga paagi han pagkinabuhi. Sugad nga aton Maglala- rang, mas maaram hiya han aton mga panginahanglan kay ha aton hinbabaroan. Ngan an importante nga mga pangina- hanglan han tawo - upod na an hingyap nga makabiling hin gugma, magin malipayon, ngan magin malampuson ha mga relasyon - pariho la gihapon. An Biblia nagsusulod hin damu nga "praktikal nga kinaadman" nga makakabulig ha aton ha mapulsanon nga pagkinabuhi. (Proberbios 2:7) An tagsa nga bahin hini nga bulig ha pag-aram nagsusulod hin usa nga ka- pitulo nga nagpapakita kon paonan-o naton maiaaplikar an maaramon nga sagdon han Biblia, kondi aton paghisgotan dinhi an usa la nga ehemplo. 20. Kay ano nga hi Jehova la an makakagsumat ha aton han gimao- payi nga paagi han pagkinabuhi, ngan ano an sulod han Biblia nga makakabulig ha aton? 223
224 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 21 Naoobserbahan mo ba nga an mga tawo nga nagtitipig hin kasina ngan pagdumot agsob nga nagriresulta ha pagda- ot ha ira kalugaringon? An pagdumot usa ka mabug-at nga pi- nas-an ha kinabuhi. Kon aton gintitipigan ito, nadadaot hito an aton mga hunahuna, nagkukuha ito han aton kamuraya- wan, ngan nagpupugong han aton kalipay. An mga pag-aram han syensya nagpapasabot nga an pagtipig hin kasina maka- kadugang han peligro nga magkasakit kita ha kasingkasing ngan hin damu iba pa nga grabe nga mga sakit. Maiha na an- tes pa han sugad nga mga pag-aram han syensya, an Biblia maaramon nga nagsiring: "Ayaw na kasina ngan bayai an ka- pungot." (Salmo 37:8) Kondi paonan-o naton mahihimo ito? 22 An Pulong han Dios naghahatag hinin maaramon nga sagdon: "An hilarom nga pagsabot han usa nga tawo nabulig ha iya nga diri masina dayon, ngan nakakapatahom ha iya an pagpalabay hin sayop." (Proberbios 19:11) An pagsabot amo an abilidad ha pagkita diri la han aada ha gawas, ha pagkita lahos pa han nakikita. An pagsabot nagtitipig han sarabotan, kay nabulig ito ha aton nga masabtan kon kay ano nga an usa ka tawo nagyakan o ginios ha usa nga paagi. An pangalimba- sog nga masabtan an iya totoo nga mga motibo, mga pagba- ti, ngan mga kahimtang makakabulig ha aton nga mawara an negatibo nga mga hunahuna ngan mga pagbati ha iya. 23 An Biblia nagsusulod hinin dugang nga sagdon: "Padayon nga magpailob ha usa kag usa ngan hura nga magpasaylo ha usa kag usa." (Colosas 3:13) An ekspresyon nga "padayon nga magpailob ha usa kag usa" nagpapasabot han pagin pasen- syoso ha iba, gin-iilob an mga kinaiya nga bangin nakakapa- aringit ha aton. An sugad nga hilawig nga pagpailob nakaka- bulig ha aton nga malikyan an pagtipig han gudtiay nga mga pagdumot. An 'pagpasaylo' nagpapasabot han ideya han pag- palabay han pagdumot. Maaram an aton maaramon nga Dios nga kinahanglan pasayloon naton an iba kon may-ada mao- pay nga basihanan ha pagbuhat hito. Diri la para han ira ka- 21-23. Ano nga maaramon nga sagdon an makakabulig ha aton nga malikyan an pagtipig hin kasina ngan pagdumot?
KINAADMAN HA "PULONG HAN DIOS" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Proberbios 2:1-6 Ano nga pangalimbasog an ginkikinahang- lan basi magkaada han kinaadman nga mabibilngan ha Pu- long han Dios? Proberbios 2:10-22 Ha ano nga mga paagi magpapahimu- los kita ha pagkinabuhi uyon ha maaramon nga sagdon han Biblia? Roma 7:15-25 Paonan-o igin-iilustrar hini nga mga bersiku- lo an kinaadman han paggamit hin mga tawo ha pagrekord han Pulong han Dios? 1 Corinto 10:6-12 Ano an mahibabaroan naton tikang ha nagpapahamangno nga mga ehemplo han Biblia may kala- botan ha Israel? pulsanan ini kondi para liwat han aton mismo kamurayawan ha hunahuna ngan kasingkasing. (Lucas 17:3, 4) Pagkadaku nga kinaadman an mabibilngan ha Pulong han Dios! 24 Tungod kay napagios han iya waray tubtoban nga gugma, karuyag ni Jehova nga magkomunikar ha aton. Iya ginpili an gimaopayi nga paagi nga posible - usa nga "surat" nga iginsu- rat han parasurat nga mga tawo pinaagi han giya han bara- an nga espiritu. Sugad nga resulta, an kinaadman ni Jehova mismo mabibilngan ha mga pahina hito. Ini nga kinaad- man "masasarigan gud." (Salmo 93:5) Samtang iginpapahiu- yon naton an aton mga kinabuhi hito ngan iginpapaangbit naton ito ha iba, nagigin duok kita ha aton Dios nga maara- mon-ha-ngatanan. Ha masunod nga kapitulo, aton paghihis- gotan an usa pa nga makatirigamnan nga ehemplo han hira- yo-an-nakikita nga kinaadman ni Jehova: an iya abilidad ha abanse nga pagsumat han tidaraon ngan ha pagtuman han iya katuyoan. 24. Ano an mga resulta kon iginpapahiuyon naton an aton mga ki- nabuhi ha kinaadman han Dios? 225
K A P I T U L O 1 9 "Kinaadman han Dios ha Sagrado nga Tinago" MGA tinago! Tungod kay nakakaaghat ito hin interes, na- kakadani, ngan nakakagupong, agsob nga nakukurian an mga tawo ha pagtipig hito nga tago. Kondi, an Biblia nasi- ring: "Kadungganan han Dios an pagsekreto han usa nga butang." (Proberbios 25:2) Oo, sugad nga Soberano nga Magmarando ngan Maglalarang, husto nga gintitipigan ni Jehova an pipira nga mga butang nga sekreto tikang ha ka- tawohan tubtob ha pag-abot han iya itinanda nga panahon ha pagpahayag hito. 2 Kondi, may-ada nakakadani, makapainteres nga tinago nga iginpapahayag ni Jehova ha iya Pulong. Tinatawag ito nga 'sagrado nga tinago han kaburut-on han Dios.' (Efeso 1:9) An paghibaro mahitungod hito makakahimo hin du- gang pa kay ha pagtagbaw han imo pagin mausisa. An ka- hibaro mahitungod hini nga tinago mahimo magtugway ha kaluwasan ngan makakaghatag ha imo hin pagsabot ha diri-matugkad nga kinaadman ni Jehova. Hinayhinay nga Iginpahayag 3 Han nakasala hi Adan ngan Eva, bangin baga in napug- ngan an katuyoan ni Jehova ha pagkaada hin tunan-on nga paraiso nga inuukyan han hingpit nga mga tawo. Kon- di gintagad dayon han Dios an problema. Hiya nagsiring: "Magbubutang ako hin away butnga nimo [an halas] ngan han babaye ngan butnga han imo tulin ngan han iya tulin. 1, 2. Ano nga "sagrado nga tinago" an sadang makapainteres ha aton, ngan kay ano? 3, 4. Paonan-o an tagna nga iginrekord ha Genesis 3:15 naghatag hin paglaom, ngan ano nga misteryo, o "sagrado nga tinago," an igin- upod hito?
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" Iya dudugmukon an imo ulo, ngan imo sasamaran an iya tikod." - Genesis 3:15. 4 Nakakagupong, diri-matin-aw ini nga mga pulong. Hin-o ini nga babaye? Hin-o an halas? Hin-o an "tulin" nga mag- dudugmok han ulo han halas? Waray mahihimo hi Adan ngan Eva kondi an magtigo la. Kondi, an mga pulong han Dios naghatag hin paglaom para ha bisan hin-o nga matinu- manon nga anak hiton diri-matinumanon nga mag-asawa. Magdadaog an katadongan. Matutuman an katuyoan ni Je- hova. Kondi paonan-o? Ah, usa ito nga misteryo! Tinatawag ito han Biblia nga "kinaadman han Dios ha sagrado nga ti- nago, an nakatago nga kinaadman." - 1 Corinto 2:7. 5 Sugad nga an "Parapahayag han mga sekreto," ha kata- posan igpapahayag ni Jehova an matin-aw nga mga detal- ye mahitungod han katumanan hini nga tinago. (Daniel 2: 28) Kondi bubuhaton niya ito ha hinayhinay, sunodsunod nga paagi. Ha pag-ilustrar, bangin hunahunaon naton an paagi han pagbaton han mahigugmaon nga amay kon an iya gutiay nga anak nga lalaki nagpapakiana, "Tatay, pao- nan-o ako natawo?" An maaramon nga amay naghahatag la han impormasyon nga masasabtan hiton gutiay nga bata. Samtang nagtutubo an bata, dugang pa nga ginsusumatan hiya han amay. Ha pariho nga paagi, ginsisiguro ni Jehova kon san-o andam na an iya katawohan ha mga pagpaha- yag han iya kaburut-on ngan katuyoan. - Proberbios 4:18; Daniel 12:4. 6 Paonan-o ginhimo ni Jehova an sugad nga mga pagpa- hayag? Ginamit niya an sunodsunod nga mga kasabotan, o mga kontrata, ha pagpahayag hin damu. Bangin ha usa o lain nga panahon, nagpirma ka hin usa nga kontrata 5. Iilustrar kon kay ano nga iginpahayag ni Jehova an iya tinago ha hinayhinay nga paagi. 6. (a) Ano an katuyoan han usa nga kasabotan, o kontrata? (b) Kay ano nga makatirigamnan nga maghihimo hi Jehova hin mga kasa- botan ha mga tawo? 227
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" - bangin ha pagpalit hin usa nga balay o pag-utang o pag- pautang hin kwarta. An sugad nga kontrata naghatag hin legal nga garantiya nga tutumanon an mga kondisyon nga ginkauyonan. Kondi kay ano nga kinahanglan maghimo hi Jehova hin pormal nga mga kasabotan, o mga kontrata, ha mga tawo? Sigurado, an iya pulong igo na nga garantiya han iya mga saad. Totoo ito, kondi, ha damu nga okasyon, maloloy-on nga ginparig-on han Dios an iya pulong pinaa- gi han legal nga mga kontrata. Inin marig-on nga mga kasa- botan naghahatag ha aton nga diri-hingpit nga mga tawo hin mas marig-on pa gud nga basihanan ha pagsarig ha mga saad ni Jehova. - Hebreo 6:16-18. An Kasabotan kan Abraham 7 Sobra duha ka yukot ka tuig katapos paiwason an tawo ha Paraiso, hi Jehova nagsumat ha iya matinumanon nga surugoon nga hi Abraham: "Padadamuon ko gud an imo tulin sugad kadamu han mga bitoon ha langit . . . Ngan pi- naagi han imo tulin an ngatanan nga nasud ha tuna maka- rawat hin bendisyon kay namati ka ha akon tingog." (Gene- sis 22:17, 18) Labaw pa ito han usa nga saad; ginhimo ito ni Jehova ha porma han usa ka legal nga kasabotan ngan gin- parig-on ito pinaagi han iya diri-napapakyas nga pagsumpa. (Genesis 17:1, 2; Hebreo 6:13-15) Makatirigamnan gud nga an Soberano nga Ginoo ha tinuod nakigkontrata ha pag- bendisyon ha katawohan! 8 An kasabotan kan Abraham nagpahayag nga an iginsaad nga tulin maabot sugad nga tawo, kay magigin tulin hiya 7, 8. (a) Ano nga kasabotan an ginhimo ni Jehova kan Abraham, nga nagpapasanag hin ano nga kahayag ha sagrado nga tinago? (b) Paonan-o hinayhinay nga iginpakilala ni Jehova an gintikangan han iginsaad nga tulin? "Padadamuon ko . . . an imo tulin sugad kadamu han mga bitoon ha langit" 229
230 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ni Abraham. Kondi hin-o hiya? Inabot an panahon, igin- pahayag ni Jehova nga ha mga anak ni Abraham, hi Isa- ac an magigin kaapoy-apoyan han tulin. Ha duha nga anak nga lalaki ni Isaac, hi Jacob an ginpili. (Genesis 21:12; 28: 13, 14) Ha urhi, ginyakan ni Jacob inin matagnaon nga mga pulong ha usa han iya 12 nga anak nga kalalakin-an: "An setro diri mabulag kan Juda, diri liwat mabulag an baston han kumander tikang ha butnga han iya mga tiil, tubtob nga umabot hi Shilo [o, "Hiya nga Nagtatag-iya Hito," foot- note], ngan hiya an susugton han mga katawohan." (Ge- nesis 49:10) Salit hinbaroan nga an tulin magigin hadi, usa nga nagtikang kan Juda! An Kasabotan ha Israel 9 Han 1513 B.C.E., ginhikay ni Jehova an pag-andam han dugang nga mga pagpahayag mahitungod han sagrado nga tinago. Naghimo hiya hin kasabotan ha mga tulin ni Abra- ham, an nasud han Israel. Bisan kon diri na iginpapatuman yana, inin Mosaiko nga Balaud nga kasabotan importante nga bahin han katuyoan ni Jehova ha pagdara han iginsaad nga tulin. Paonan-o? Tagda an tulo nga paagi. Siyahan, an Balaud pariho han nagpapanalipod nga pader. (Efeso 2:14) An matadong nga mga surundon hito nagin ulang butnga han mga Judio ngan mga Hentil. Salit an Balaud nakabulig ha pagtipig han katulinan nga pagtitikangan han iginsaad nga tulin. Tungod han sugad nga panalipod, an nasud han Israel naeksister pa gihapon han inabot an itinanda nga pa- nahon han Dios para ha Mesias nga matawo ha tribo ni Juda. 10 Ikaduha, ipinakita gud han Balaud an panginahanglan han katawohan hin lukat. Tungod kay hingpit nga Bala- 9, 10. (a) Ano nga kasabotan an ginhimo ni Jehova ha nasud han Israel, ngan ano nga panalipod an iginhatag hito nga kasabotan? (b) Paonan-o ipinakita han Balaud an panginahanglan han katawo- han hin lukat?
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" ud, nagbuhayhag ito han kawaray mahihimo han makasa- sala nga mga tawo ha bug-os nga pagsunod hito. Salit nag- alagad ito "basi maipahayag an mga pagtalapas, tubtob nga umabot an tulin nga makarawat han saad." (Galacia 3:19) Pinaagi han mga halad nga hayop, an Balaud naghatag hin temporaryo nga pagtubos para han mga sala. Kondi, tu- ngod kay, sugad han iginsurat ni Pablo, "diri nakakakuha ' han mga sala an dugo han mga baka nga lalak ı ngan han mga kanding," ini nga mga halad nagpadagaw la han halad lukat han Kristo. (Hebreo 10:1-4) Salit, para han matinuma- non nga mga Judio, ito nga kasabotan nagin "parabantay . . . nga naggigiya ngadto ha Kristo." - Galacia 3:24. 11 Ikatulo, iton nga kasabotan naghatag ha nasud han Isra- el hin mahimayaon nga paglaom. Ginsumatan hira ni Je- hova nga kon magigin matinumanon hira ha kasabotan, hira magigin "usa nga ginhadian han mga saserdote ngan usa nga baraan nga nasud." (Exodo 19:5, 6) An unudnon nga Israel ha kataposan naghatag han siyahan nga mga membro han langitnon nga ginhadian han mga saserdote. Kondi, ha kabug-osan, an Israel nagrebelde kontra han Ba- laud nga kasabotan, nagsalikway han Mesianiko nga tulin, ngan nawad-an hiton nga paglaom. Hin-o, kon sugad, an magkukompleto han ginhadian han mga saserdote? Ngan paonan-o iton binendisyonan nga nasud magigin may ka- labotan ha iginsaad nga tulin? Iton nga mga bahin han sag- rado nga tinago igpapahayag ha itinanda nga panahon han Dios. Kasabotan ha Ginhadian ni David 12 Han ika-11 ka siglo B.C.E., hi Jehova nagpasanag hin 11. Ano nga mahimayaon nga paglaom an iginhatag han Balaud nga kasabotan ha Israel, kondi kay ano nga nawad-an iton nga nasud ha kabug-osan? 12. Ano nga kasabotan an ginhimo ni Jehova kan David, ngan ano nga kahayag an ginpasanag hito ha sagrado nga tinago han Dios? 231
232 MAGIN DUOK KAN JEHOVA dugang nga kahayag ha sagrado nga tinago han ginhimo niya an lain nga kasabotan. Hiya nagsaad ha matinumanon nga hi Hadi David: "Ibabangon ko an imo tulin nga masu- nod ha imo, . . . ngan ig-iestablisar ko hin marig-on an iya ginhadian. . . . Ig-iestablisar ko hin marig-on an trono han iya ginhadian ha kadayonan." (2 Samuel 7:12, 13; Salmo 89:3) Yana iginpatin-aw nga an katulinan han iginsaad nga tulin magtitikang ha balay ni David. Kondi an ordinaryo ba nga tawo makakagmando ha kadayonan? (Salmo 89:20, 29, 34-36) Ngan maluluwas ba han sugad tawhanon nga hadi an katawohan tikang ha sala ngan kamatayon? 13 Pinaagi han baraan nga espiritu, hi David nagsurat: "Hi Jehova nagsiring ha akon Ginoo: 'Lingkod ha akon too tub- tob nga ibutang ko an imo mga kaaway sugad nga tungto- ngan han imo mga tiil.' Hi Jehova nanumpa, ngan diri hiya magbabag-o han iya hunahuna: 'Usa ka nga saserdote ha kadayonan ha paagi nga pariho han kan Melkizedek!' " (Salmo 110:1, 4) An mga pulong ni David direkta nga nag- tutudlok ha iginsaad nga tulin, o Mesias. (Buhat 2:35, 36) Ini nga Hadi magmamando, diri tikang ha Jerusalem, kon- di tikang ha langit ha "too" ni Jehova. Maghahatag ito ha iya hin awtoridad diri la ha nasud han Israel kondi ha bug- os nga tuna. (Salmo 2:6-8) Usa pa nga butang an iginpa- hayag dinhi. Tigamni nga hi Jehova nagyakan hin seryoso nga pagsumpa nga an Mesias magigin "saserdote . . . ha paa- gi nga pariho han kan Melkizedek." Pariho kan Melkizedek, nga nag-alagad sugad nga hadi-saserdote ha panahon ni Ab- raham, an maabot nga tulin direkta nga pipilion han Dios basi mag-alagad sugad nga Hadi ngan Saserdote! - Genesis 14:17-20. 13, 14. (a) Sumala ha Salmo 110, ano an iginsaad ni Jehova ha iya dinihogan nga Hadi? (b) Ano an dugang nga mga kapahayagan ma- hitungod han tiarabot nga tulin nga iginpahayag pinaagi han mga propeta ni Jehova?
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" 14 Ha naglabay nga mga tuig, ginamit ni Jehova an iya mga propeta ha dugang nga pagpahayag mahitungod han iya sagrado nga tinago. Hi Isaias, pananglitan, nagpahayag nga an tulin mamamatay sugad nga halad. (Isaias 53:3-12) Hi Micas nagtagna han lugar diin matatawo an Mesias. (Micas 5:2) Igintagna pa ngani ni Daniel an eksakto nga panahon han pag-abot ngan kamatay han tulin. - Daniel 9:24-27. Iginpahayag an Sagrado nga Tinago! 15 Kon paonan-o matutuman ini nga mga tagna nagpabi- lin nga misteryo tubtob nga inabot an tulin. An Galacia 4:4 nasiring: "Pag-abot han kataposan han panahon, ginsugo han Dios an iya Anak, nga igin-anak han usa nga babaye." Han tuig 2 B.C.E., usa nga anghel an nagsiring ha Judio nga birhen nga hi Maria: "Kitaa! magbuburod ka ngan mag- aanak hin lalaki, ngan ngangaranan mo hiya hin Jesus. Ma- gigin harangdon hiya ngan tatawagon nga Anak han Gihi- taasi, ngan ihahatag ha iya ni Jehova nga Dios an trono ni David nga iya amay . . . An baraan nga espiritu makada ha imo, ngan an gahum han Gihitaasi maglalambong ha imo. Ngan tungod hito, an bata nga matatawo tatawagon nga ba- raan, Anak han Dios." - Lucas 1:31, 32, 35. 16 Ha urhi, iginbalhin ni Jehova an kinabuhi han iya Anak tikang ha langit ngadto ha taguangkan ni Maria, salit igin- anak hiya han usa nga babaye. Hi Maria diri-hingpit nga ba- baye. Kondi, hi Jesus waray makapanunod han iya pagka- diri-hingpit, kay hiya an "Anak han Dios." Ha pariho nga panahon, an tawhanon nga mga ginikanan ni Jesus, sugad nga mga tulin ni David, naghatag ha Iya han kinaiya ngan legal nga mga katungod han usa nga manurunod ni Da- vid. (Buhat 13:22, 23) Ha bawtismo ni Jesus han 29 C.E., 15, 16. (a) Paonan-o an Anak ni Jehova "igin-anak han usa nga ba- baye"? (b) Ano an napanunod ni Jesus tikang ha iya tawhanon nga mga ginikanan, ngan kakan-o hiya inabot sugad nga an iginsaad nga tulin? 233
234 MAGIN DUOK KAN JEHOVA gindihogan hiya ni Jehova han baraan nga espiritu ngan nagsiring: "Ini an akon Anak nga hinigugma." (Mateo 3: 16, 17) Ha kataposan, inabot an tulin! (Galacia 3:16) Ito an panahon han pagpahayag hin dugang pa mahitungod han sagrado nga tinago. - 2 Timoteo 1:10. 17 Durante han iya ministeryo, iginpakilala ni Jesus an ha- las han Genesis 3:15 nga amo hi Satanas ngan an tulin han halas amo an mga sumurunod ni Satanas. (Mateo 23:33; Juan 8:44) Ha urhi, iginpahayag kon paonan-o ini ngata- nan bubungkagon ha kadayonan. (Pahayag 20:1-3, 10, 15) Ngan an babaye iginpakilala nga amo "an Jerusalem ha ig- baw," o asawa han Dios - an langitnon nga bahin han orga- nisasyon ni Jehova, nga ginkukompwesto han espiritu nga mga linarang. - Galacia 4:26; Pahayag 12:1-6. An Bag-o nga Kasabotan 18 Bangin an pinakamakatirigamnan nga kapahayagan ha ngatanan nahitabo ha gab-i antes mamatay hi Jesus han ginsumatan niya an iya matinumanon nga mga disipulo mahitungod han "bag-o nga kasabotan." (Lucas 22:20) Pa- riho han nahiuna hito, an kasabotan han Mosaiko nga Ba- laud, inin bag-o nga kasabotan maghahatag han "usa nga ginhadian han mga saserdote." (Exodo 19:6; 1 Pedro 2:9) Kondi, ini nga kasabotan magtutukod, diri han unudnon nga nasud, kondi han espirituwal, an "Israel han Dios," nga ginkukompuwesto la han matinumanon nga diniho- 'An sagrado nga tinago han debosyon ha Dios' iginpahayag liwat dida kan Jesus. (1 Timoteo 3:16) Maiha na ito nga tinago, usa nga mis- teryo, kon may-ada ba makakapabilin ha hingpit nga integridad kan Jehova. Iginpahayag ni Jesus an baton. Gintipigan niya an iya integ- ridad ilarom han ngatanan nga pagsari nga ginhimo ni Satanas ha iya. - Mateo 4:1-11; 27:26-50. 17. Paonan-o ginpasanag an kahayag ha kahulogan han Genesis 3:15? 18. Ano an katuyoan han "bag-o nga kasabotan"?
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" gan nga mga sumurunod han Kristo. (Galacia 6:16) Ini nga mga kaapi han bag-o nga kasabotan makakaupod ni Jesus ha pagbendisyon ha katawohan! 19 Kondi kay ano nga an bag-o nga kasabotan naglalampos ha paghatag hin "usa nga ginhadian han mga saserdote" ha pagbendisyon ha katawohan? Tungod kay imbes nga huk- man an mga disipulo han Kristo sugad nga magpakasasala, nagtatagana ito han kapasayloan han ira mga sala pinaagi han iya halad. (Jeremias 31:31-34) Ha panahon nga naka- karawat nira an matadong nga kahimtang ha atubangan ni Jehova, iya kinakarawat hira ngadto ha iya langitnon nga pamilya ngan gindidihogan hira han baraan nga espi- ritu. (Roma 8:15-17; 2 Corinto 1:21) Salit naieksperyensya- han nira nga 'ig-anak utro ngadto ha buhi nga paglaom nga iginreserba ha langit.' (1 Pedro 1:3, 4) Tungod kay an su- gad hitaas nga kahimtang bug-os nga bag-o ha mga tawo, an igin-anak-ha-espiritu nga dinihogan nga mga Kristiano tinatawag nga 'bag-o nga linarang.' (2 Corinto 5:17) An Bib- lia nagpapahayag nga 144,000 an ha kataposan makakau- pod ha pagmando tikang ha langit ha tinubos nga katawo- han. - Pahayag 5:9, 10; 14:1-4. 20 Kaupod ni Jesus, ini nga mga dinihogan magigin 'tulin ni Abraham.' (Galacia 3:29) An siyahan nga ginpili amo Hi Jesus naghimo liwat hin "kasabotan . . . para ha usa nga gin- hadian" hito mismo nga grupo. (Lucas 22:29, 30) Ha pagkamatuod, hi Jesus nakigkontrata hinin "gutiay nga panon" basi hira magman- do kaupod niya ha langit sugad nga ikaduha nga bahin han tulin ni Abraham. - Lucas 12:32. 19. (a) Kay ano nga an bag-o nga kasabotan naglampos ha paghatag hin "usa nga ginhadian han mga saserdote"? (b) Kay ano nga an di- nihogan nga mga Kristiano tinatawag nga 'bag-o nga linarang,' ngan pira an mag-aalagad ha mga langit upod han Kristo? 20. (a) Ano an iginpahayag may kalabotan ha sagrado nga tinago han 36 C.E.? (b) Hin-o an magpapahimulos han mga bendisyon nga iginsaad kan Abraham? 235
236 MAGIN DUOK KAN JEHOVA an unudnon nga mga Judio. Kondi han 36 C.E., iginpaha- yag an usa pa nga bahin han sagrado nga tinago: an mga Hentil, o mga diri-Judio, makakaangbit liwat ha langitnon nga paglaom. (Roma 9:6-8; 11:25, 26; Efeso 3:5, 6) Diniho- gan nga mga Kristiano la ba an magpapahimulos han mga bendisyon nga iginsaad kan Abraham? Diri, tungod kay an halad ni Jesus pahihimulosan han bug-os nga kalibotan. (1 Juan 2:2) Inabot an panahon, iginpahayag ni Jehova nga an diri-maihap nga "daku nga grupo" maluluwas ha kata- posan han sistema han mga butang ni Satanas. (Pahayag 7: 9, 14) Damu pa an babanhawon nga may-ada paglaom nga mabuhi ha waray kataposan ha Paraiso! - Lucas 23:43; Juan 5:28, 29; Pahayag 20:11-15; 21:3, 4. Kinaadman han Dios Ngan an Sagrado nga Tinago 21 An sagrado nga tinago usa ka urusahon nga pagpakita han "damu gud kalain nga kinaadman han Dios." (Efeso 3:8-10) Pagkadaku nga kinaadman an ipinakita ni Jehova ha paghimo hini nga tinago, ngan katapos ha hinayhi- nay nga pagpahayag hito! Maaramon nga gintagad niya an mga limitasyon han mga tawo, tinutugotan hira nga ipa- kita an totoo nga kahimtang han ira kasingkasing. - Salmo 103:14. 22 Ipinakita liwat ni Jehova an diri-matupngan nga kina- adman ha iya pagpili kan Jesus sugad nga Hadi. Mas ma- sasarigan an Anak ni Jehova kay ha bisan hin-o nga iba nga linarang ha uniberso. Ha pagkinabuhi sugad nga tawo nga may unod ngan dugo, naeksperyensyahan ni Jesus an damu nga klase hin kakurian. Bug-os nga nasasabtan niya an mga problema han tawo. (Hebreo 5:7-9) Ngan kumus- ta man an mga igkasi-magmarando ni Jesus? Ha naglabay 21, 22. Ha ano nga mga paagi ipinapakita han sagrado nga tinago ni Jehova an iya kinaadman?
"KINAADMAN HAN DIOS HA SAGRADO NGA TINAGO" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Juan 16:7-12 Paonan-o ginsubad ni Jesus an paagi han iya Amay ha hinayhinay nga pagpahayag han kamatuoran? 1 Corinto 2:6-16 Kay ano nga damu an diri nakakasabot han sagrado nga mga tinago ni Jehova, ngan paonan-o naton ma- sasabtan ini nga mga tinago? Efeso 3:10 Ano an pribilehiyo han mga Kristiano yana may ka- labotan han sagrado nga tinago han Dios? Hebreo 11:8-10 Paonan-o an sagrado nga tinago nagparig-on han pagtoo han kalalakin-an ha kadaan nga panahon, bisan kon an mga detalye hito waray masabti? nga mga siglo, an kalalakin-an ngan kababayin-an - nga ginpili tikang ha ngatanan nga mga rasa, mga yinaknan, ngan mga gintikangan - gindihogan. Ngatanan nga prob- lema inatubang ngan nalamposan hini nga mga indibidu- wal. (Efeso 4:22-24) An pagkinabuhi ilarom han pagmando hinin maloloy-on nga mga hadi-saserdote magigin makali- lipay! 23 Hi apostol Pablo nagsurat: 'An sagrado nga tinago nga waray isumat ha naglabay nga mga sistema han mga bu- tang ngan ha naglabay nga mga henerasyon iginpahayag na ha iya mga baraan.' (Colosas 1:26) Oo, damu an hinsa- sabtan han dinihogan nga mga baraan ni Jehova mahitu- ngod han sagrado nga tinago, ngan ira iginsusumat an su- gad nga kahibaro ha minilyon nga mga tawo. Daku gud an pribilehiyo naton ngatanan! Hi Jehova 'nagpahibaro ha aton han sagrado nga tinago han iya kaburut-on.' (Efeso 1:9) Aton isumat inin urusahon nga tinago ha iba, binubu- ligan hira liwat nga magkita ngadto ha diri-matugkad nga kinaadman ni Jehova nga Dios! 23. Ano an pribilehiyo han mga Kristiano may kalabotan han sagra- do nga tinago ni Jehova? 237
K A P I T U L O 2 0 'Maaramon an Kasingkasing' - Kondi Mapainubsanon KARUYAG han amay nga ihatag an importante nga lek- syon ha iya gutiay nga anak. Karuyag gud niya nga ma- pagios an kasingkasing. Ano an sadang niya pagbuhaton? Sadang ba hiya tumindog nga nagtatarhog ha atubangan han bata ngan gumamit hin mapintas nga mga pulong? O sadang hiya dumuko nga katupong han bata ngan magyakan ha malumo, makaruruyag nga paagi? Sigurado nga pipilion han maaramon, mapainubsanon nga amay an malumo nga paagi. 2 Ano nga klase hin Amay hi Jehova - mapahitas-on o mapainubsanon, mapintas o malumo? Hi Jehova ma- aram han ngatanan, maaramon-ha-ngatanan. Kondi, naobserbahan mo ba nga an kahibaro ngan pagkamasi- nabuton diri pirme nakakahimo han mga tawo nga ma- painubsanon? Sugad han ginsisiring han Biblia, "an ka- hibaro nakakapahambog." (1 Corinto 3:19; 8:1) Kondi hi Jehova, nga 'maaramon an kasingkasing' mapainubsa- non liwat. (Job 9:4) Diri nga hi Jehova ha anoman nga pa- agi ubos ha katungdanan o kulang ha himaya, kondi diri hiya mapahitas-on. Kay ano nga sugad? 3 Baraan hi Jehova. Salit an pagpahitaas, nga nakakahu- gaw nga kalidad, waray dida ha iya. (Marcos 7:20-22) Du- gang pa, tigamni an ginsiring ni propeta Jeremias kan Jehova: "Sigurado nga mahinunumdom ka ngan madu- 1-3. Kay ano nga makakasiguro kita nga mapainubsanon hi Je- hova?
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON ko ha akon." (Pagtangis 3:20) Handurawa! Hi Jehova, an Soberano nga Ginoo han uniberso, disidido ha 'pag- duko,' o paglusad ha lugar ni Jeremias, basi hatagan iton diri-hingpit nga tawo hin maopay nga pagtagad. (Salmo 113:7) Oo, mapainubsanon hi Jehova. Kondi ano an nahi- uupod ha pagpaubos nga ipinapakita han Dios? Paonan-o nga may kalabotan ito ha kinaadman? Ngan kay ano nga importante ito ha aton? Kon Paonan-o Pinamamatud-an ni Jehova nga Hiya Mapainubsanon 4 An pagkamapainubsanon amo an pagpaubos han hu- nahuna, kawaray paghambog ngan pagpahitaas. An pag- kamapainubsanon amo an kalidad ha sulod han kasing- kasing, nga nakikita ha mga batasan sugad han pagin malumo, pagin pasensyoso, ngan pagkamakatadunga- non. (Galacia 5:22, 23) Kondi, inin diosnon nga mga ka- lidad diri gud sadang hunahunaon hin sayop sugad nga kaluyahan o pagkaawdanon. Diri ito naangay ha mata- dong nga kasina ni Jehova o ha iya paggamit han gahum ha pagbungkag. Lugod, pinaagi han iya pagpaubos ngan pagkamalumo, ipinapakita ni Jehova an iya daku nga Ini nga bersikulo ginbag-o han kadaan nga mga eskriba, o Sofe- rim, basi sidngon nga hi Jeremias, diri hi Jehova, an usa nga naduko. Matin-aw nga ginhunahuna nira nga diri-angayan para ha Dios an su- gad mapainubsanon nga buhat. Sugad nga resulta, diri naipapatin-aw han damu nga mga hubad an punto hinin maopay nga bersikulo. Kondi, husto an hubad han The New English Bible nga hi Jeremias nasiring ha Dios: "Hinumdumi, O hinumdumi, ngan dumuko ka ha akon." 4, 5. (a) Ano an pagpaubos, paonan-o ito ipinapakita, ngan kay ano nga diri ito sadang hunahunaon hin sayop sugad nga kaluyahan o pagkaawdanon? (b) Paonan-o ipinakita ni Jehova an pagpaubos ha iya pagtagad kan David, ngan mationan-o kaimportante ha aton an pagpaubos ni Jehova? 239
240 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kusog, an iya gahum ha pagpugong han iya kalugaringon ha hingpit nga paagi. (Isaias 42:14) Paonan-o an pagpau- bos may kalabotan ha kinaadman? An usa nga reperensya mahitungod han Biblia nasiring: "An pagpaubos matin- aw nga nakikita . . . pinaagi han pagtagad ha iba ngan usa nga importante nga basihanan han bug-os nga kinaad- man." Salit, an totoo nga kinaadman diri mahimo umik- sister kon waray pagpaubos. Paonan-o kita nagpapahimu- los han pagpaubos ni Jehova? 5 Hi Hadi David nagkanta kan Jehova: "Imo iginhahatag ha akon an imo taming han katalwasan, an imo too nga kamot nabulig ha akon, ngan an imo pagkamapainubsa- non nakakahimo ha akon nga bantogan." (Salmo 18:35) Ha pagkamatuod, hi Jehova nagpaubos basi makagbuhat para hinin diri-hingpit nga tawo, nagpapanalipod ngan Mapainubsanon ngan malumo an pagtrato han maaramon nga amay ha iya mga anak
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON nagpapakusog ha iya kada adlaw. Hinsabtan ni David nga kon karuyag niya maluwas - ngan ha urhi, madangat pa ngani an usa nga sukol han kabantogan sugad nga hadi - mahihimo la ito tungod han pagkadisidido ni Jehova nga magpaubos hini nga paagi. Oo, hin-o ha aton an mag- kakaada anoman nga paglaom han kaluwasan kon hi Je- hova diri mapainubsanon, disidido nga magpaubos basi tagdon kita niya sugad nga malumo ngan mahigugmaon nga Amay? 6 Makatirigamnan gud nga may-ada kaibahan an pagpa- ubos ngan an pagkilala han limitasyon. An pagkilala han limitasyon maopay gud nga kalidad nga angay patuboon han matinumanon nga mga tawo. Iginkakaw-ing ito ha kinaadman. Kondi, an Biblia waray gud mag-unabi kan Je- hova sugad nga nakilala ha iya mga limitasyon. An Maka- garahum-ha-ngatanan waray mga limitasyon gawas had- ton iya ginpapasunod ha iya kalugaringon tungod han iya matadong nga mga suruklan. (Marcos 10:27; Tito 1:2) Dugang pa, sugad nga an Gihitaasi, diri hiya sakop han bisan hin-o. Salit an kalidad nga pagkilala han limitasyon diri naaplikar kan Jehova. 7 Kondi, mapainubsanon ngan malumo hi Jehova. Hiya nagtututdo ha iya mga surugoon nga an pagin malumo importante ha totoo nga kinaadman. An iya Pulong nag- uunabi mahitungod han "pagkamalumo nga resulta han kinaadman." (Santiago 3:13) Tagda an susbaranan ni Je- hova may kalabotan hini. An iba nga mga bersyon nasiring nga "an pagpaubos nga nagtiti- kang ha kinaadman" ngan "an kaaghop nga amo an tigaman han ki- naadman." 6, 7. (a) Kay ano nga waray unabiha han Biblia hi Jehova sugad nga nakilala han iya limitasyon? (b) Ano an relasyon han pagin malumo ngan kinaadman, ngan hin-o an nagpapakita han gimaopayi nga sus- baranan may kalabotan hini? 241
242 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Hi Jehova Mapainubsanon nga Naghahatag hin Responsabilidad ha Iba Ngan Namamati 8 May-ada makalilipay nga pamatuod han pagpaubos ni Jehova ha iya pagkadisidido ha paghatag hin responsabili- dad ha iba ngan ha pamati. Urusahon gud nga namamati hiya; hi Jehova diri na nagkikinahanglan hin bulig o sag- don. (Isaias 40:13, 14; Roma 11:34, 35) Kondi, pauroutro nga ipinapakita han Biblia ha aton nga hi Jehova nagpa- paubos ha sugad hini nga mga paagi. 9 Tagda, pananglitan, an makatirigamnan nga hitabo ha kinabuhi ni Abraham. Hi Abraham may-ada tulo nga bi- sita, nga an usa ha ira iya tinawag nga "Jehova." An mga bisita ha pagkamatuod mga anghel, kondi usa ha ira an inabot ha ngaran ni Jehova ngan nagbuhat uyon ha Iya ngaran. Han nagyakan ngan nagbuhat iton nga anghel, sugad ito hin hi Jehova an nagyayakan ngan nagbubu- hat. Pinaagi hini, ginsumatan ni Jehova hi Abraham nga Iya hinbatian an makusog nga "reklamo kontra ha Sodo- ma ngan Gomorra." Hi Jehova nagsiring: "Malusad ako basi kitaon kon nagbubuhat hira sugad han reklamo nga nakaabot ha akon. Ngan kon diri, mahibabaroan ko ito." (Genesis 18:3, 20, 21) Siyempre, an mensahe ni Jehova waray mangahulogan nga an Makagarahum-ha-ngatanan "malusad" sugad nga persona. Lugod, iya sinugo utro an mga anghel ha pagrepresentar ha iya. (Genesis 19:1) Kay ano? Diri ba hi Jehova nga nakakakita-han-ngatanan 'ma- hibabaro' han totoo nga kahimtang hiton nga lugar? Si- gurado. Kondi lugod, mapainubsanon nga iginhatag ni 8-10. (a) Kay ano nga makatirigamnan nga ipinapakita ni Jehova an pagkadisidido nga ihatag an responsabilidad ha iba ngan mama- ti? (b) Paonan-o mapainubsanon nga gintrato han Makagarahum- ha-ngatanan an iya mga anghel?
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON Jehova hiton nga mga anghel an toka ha pag-usisa han ka- himtang ngan pagbisita kan Lot ngan ha iya pamilya ha Sodoma. 10 Dugang pa, hi Jehova namamati. Makausa nga nag- hangyo hiya ha iya mga anghel nga magsuhestyon hin magkalainlain nga mga paagi han pagbungkag ha mara- ot nga hi Hadi Ahab. Hi Jehova waray magkinahanglan han sugad nga bulig. Kondi, kinarawat niya an suhestyon han usa nga anghel ngan ginsugo hiya nga buhaton ito. (1 Hadi 22:19-22) Diri ba pagpakita ito hin pagpaubos? 11 Disidido pa ngani hi Jehova nga mamati ha diri-hing- pit nga mga tawo nga karuyag magpahayag han ira mga kabaraka. Pananglitan, han siyahan nga ginsumatan ni Je- hova hi Abraham han Iya tuyo nga pagbungkag han So- doma ngan Gomorra, nagupong iton matinumanon nga lalaki. "Imposible gud nga buhaton mo ito," siring ni Ab- raham, ngan nagdugang: "Diri ba magbubuhat hin husto an Hukom han bug-os nga tuna?" Nagpakiana hiya kon luluwason ba ni Jehova an mga siyudad kon hiagian did- to an 50 nga magtadong nga tawo. Ginpasarig hiya ni Je- hova nga luluwason Niya. Kondi hi Abraham nagpakiana utro, gin-ibanan an ihap tubtob ha 45, sunod ha 40, ngan padayon. Bisan pa han mga pasarig ni Jehova, nagpada- yon hi Abraham tubtob nga an ihap nagin napulo. Ba- ngin waray pa masabti hin bug-os ni Abraham nga malo- loy-on gud hi Jehova. Bisan pa hito ngatanan, hi Jehova mapailubon ngan mapainubsanon nga nagtugot ha iya sangkay ngan surugoon nga hi Abraham nga igpahayag an iya kabaraka hini nga paagi. - Genesis 18:23-33. 12 Pira nga intelihente, maaramon nga mga tawo an ma- mamati hin mapailubon gud ha usa ka tawo nga ubos 11, 12. Paonan-o hinsabtan ni Abraham an pagpaubos ni Jehova? 243
244 MAGIN DUOK KAN JEHOVA gud an kahibaro? An aton Dios mapailubon gud nga na- mati ngan ipinakita an daku nga pagpaubos. Durante hi- ton nga pag-istorya, nakita liwat ni Abraham nga hi Je- hova "diri madagmit masina." (Exodo 34:6) Tungod kay bangin maaram nga waray hiya katungod nga magrekla- mo ha ginbubuhat han Gihitaasi, hi Abraham makadu- ha nga nakimalooy: "Jehova, alayon ayaw kasina." (Gene- sis 18:30, 32) Siyempre, waray masina hi Jehova. Tinuod nga may-ada hiya "pagkamalumo nga resulta han kinaad- man." Hi Jehova Makatadunganon 13 An pagpaubos ni Jehova nakikita ha usa pa nga ma- opay nga kalidad - pagkamakatadunganon. Makasurubo, kulang hini nga kalidad an diri-hingpit nga mga tawo. Diri la disidido mamati hi Jehova ha iya intelihente nga mga linarang kondi disidido liwat hiya sumunod kon diri nasupak ha matadong nga mga prinsipyo. Sugad han pag- gamit ha Biblia, an pulong nga "makatadunganon" lite- ral nga nangangahulogan hin "pagsunod." Ini nga kali- dad usa liwat nga tigaman han kinaadman han Dios. An Santiago 3:17 nasiring: "An kinaadman nga tikang ha ka- hitas-an . . . makatadunganon." Ha ano nga paagi maka- tadunganon an maaramon-ha-ngatanan nga hi Jehova? Ha usa nga paagi, hiya mapauyon-uyon. Hinumdumi, an iya ngaran mismo nagtututdo ha aton nga hi Jehova na- gigin bisan ano nga ginkikinahanglan basi matuman an Makapainteres, iginsasaysay han Biblia an kaibahan han pagpai- lob ha pagpahitaas. (Eclesiastes 7:8) An pagpailob ni Jehova naghaha- tag hin dugang nga ebidensya han iya pagpaubos. - 2 Pedro 3:9. 13. Ano an kahulogan han pulong nga "makatadunganon" sugad han paggamit ha Biblia, ngan kay ano nga angayan ini nga pulong ha pagsaysay mahitungod kan Jehova?
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON iya mga katuyoan. (Exodo 3:14) Diri ba ito nagpapasabot hin mapauyon-uyon ngan makatadunganon nga dispo- sisyon? 14 May-ada makatirigamnan nga bersikulo ha Biblia nga nabulig ha aton nga masabtan an pagkamapauyon-uyon ni Jehova. Hi propeta Ezekiel tinagan hin bisyon mahitu- ngod han langitnon nga bahin han organisasyon ni Jeho- va, nga ginkukompwesto han espiritu nga mga linarang. Hinkit-an niya an usa nga karuwahe nga urusahon gud an kadaku, an "sarakyan" ni Jehova nga kontrolado Niya pirme. Makapainteres gud an paagi han pagkiwa hito. An dagku nga mga kaliding upat an kagiliran ngan puno hin mga mata basi makakita ito ha bisan diin ngan makag- bag-o dayon han direksyon, nga diri naundang o naliko. Ngan inin daku hinduro nga karuwahe diri mahinay nga pariho han diri-nasunod, hinimo-han-tawo nga sarakyan. Sugad ito kalaksi han kidlat, naliko pa ngani ha kanto! (Ezekiel 1:1, 14-28) Oo, an organisasyon ni Jehova, pariho han makagarahum-ha-ngatanan nga Soberano nga nag- kukontrol hito, mapauyon-uyon gud, makinarawaton ha padayon nga nagbabag-o nga mga kahimtang ngan mga panginahanglan nga kinahanglan tagdon hito. 15 An mga tawo makakasari la ha pagsubad han sugad hingpit nga pagkamapauyon-uyon. Kondi, agsob gud nga an mga tawo ngan an ira mga organisasyon mas istrik- to kay ha pagin mapauyon-uyon, mas diri-makatadunga- non kay ha pagin masinugtanon. Ha pag-ilustrar: An usa nga supertanker o tren han mga karga bangin urusahon an kadaku ngan kusog. Kondi makakasunod ba an bisan 14, 15. An bisyon ni Ezekiel mahitungod han langitnon nga karu- wahe ni Jehova nagtututdo ha aton hin ano mahitungod han langit- non nga bahin han organisasyon ni Jehova, ngan paonan-o ito naii- ba ha kalibotanon nga mga organisasyon? 245
246 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hain hito ha tigda nga mga pagbag-o han kahimtang? Kon an usa nga ulang nahulog dida ha riles ha atubangan han tren, imposible an pagbirik. Diri gud masayon an tig- da nga pag-undang. An mabug-at nga tren bangin du- malagan pa hin haros 2 ka kilometro katapos magpreno! Sugad man, an usa nga supertanker bangin magpadayon hin 8 ka kilometro pa katapos parungon an mga makina. Bisan kon paatrason an mga makina, an tanker maandar pa gihapon hin mga 3 ka kilometro! Pariho ito ha mga or- ganisasyon han tawo nga istrikto ngan diri-makatadunga- non. Tungod han pagpahitaas, an mga tawo agsob nga nagdudumiri ha pagpahiuyon ha nagbabag-o nga mga panginahanglan ngan mga kahimtang. An sugad nga ka- istrikto amo an hinungdan han pagkalugi han mga kor- porasyon ngan kabungkag pa ngani han mga gobyerno. (Proberbios 16:18) Malipayon gud kita nga hi Jehova o an iya organisasyon diri gud pariho hito! Kon Paonan-o Ipinapakita ni Jehova an Pagkamakatadunganon 16 Tagda utro an kabungkagan han Sodoma ngan Go- morra. Hi Lot ngan an iya pamilya nakakarawat hin ma- tin-aw nga mga instruksyon tikang ha anghel ni Jeho- va: "Palagiw ngadto ha kabukiran." Kondi, waray malipay hini hi Lot. "Alayon, diri didto, Jehova!" nakimalooy hiya. Tungod kay kombinsido nga mamamatay hiya kon pu- malagiw hiya ngadto ha kabukiran, nakimalooy hi Lot nga hiya ngan an iya pamilya tugotan nga pumalagiw ngadto ha kahirani nga siyudad han Zoar. Hinumdumi, determinado hi Jehova nga bungkagon iton nga siyudad. 16. Paonan-o ipinakita ni Jehova an pagkamakatadunganon ha iya pagtagad kan Lot antes han kabungkagan han Sodoma ngan Go- morra?
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON Dugang pa, an kahadlok ni Lot waray totoo nga basiha- nan. Sigurado nga mahihimo ni Jehova nga luwason hi Lot ha kabukiran! Kondi, ginsunod ni Jehova an mga pa- kimalooy ni Lot. "Sige, magpapakita liwat ako ha imo hin konsiderasyon pinaagi ha diri pagbungkag han bungto nga imo ginsiring," siring han anghel kan Lot. (Genesis 19:17-22) Diri ba ipinapakita hito nga makatadunganon gud hi Jehova? 17 Hi Jehova nagios liwat uyon ha kinasingkasing nga pagbasol, ginbubuhat pirme an maloloy-on ngan husto. Tagda an nahitabo han ginsugo hi propeta Jonas ngadto ha maraot, madarahog nga siyudad han Nineve. Han hi Jonas naglakat ha mga kalsada han Nineve, an inspirado han Dios nga mensahe nga iya iginpasamwak simple la: An gamhanan nga siyudad mabubungkag ha sulod han 40 ka adlaw. Kondi, nagbag-o gud an mga kahimtang. An mga taga-Nineve nagbasol! - Jonas, kapitulo 3. 18 May-ada leksyon kon itanding an paggios ni Jehova ha paggios ni Jonas ngada hini nga pagbag-o han mga ka- himtang. Hini nga hitabo, nagpahiuyon hi Jehova, gin- pahinabo an iya kalugaringon nga magin Nagpapasaylo han mga sala imbes nga magin "gamhanan nga girriro." (Exodo 15:3) Hi Jonas, ha luyo nga bahin, nagin istrik- to ngan diri maloloy-on. Imbes nga ipakita an pagkama- katadunganon ni Jehova, ginios hiya sugad gud han tren han mga karga o han supertanker nga gin-unabi kanina. Iginpasamwak niya an kabungkagan, salit kinahanglan Ha Salmo 86:5, ginsisiring nga hi Jehova "maopay ngan andam magpasaylo." Han iginhubad ito nga salmo ha Griego, an ekspresyon nga "andam magpasaylo" iginhubad nga e·pi·ei·kes, o "makatadu- nganon." 17, 18. Ha pagtagad ha mga taga-Nineve, paonan-o ipinakita ni Je- hova nga hiya makatadunganon? 247
248 MAGIN DUOK KAN JEHOVA matuman an kabungkagan! Kondi, mapailubon nga gin- tutdoan ni Jehova an iya diri-mapailubon nga propeta hin diri-hingangalimtan nga leksyon ha pagkamakatadu- nganon ngan kalooy. - Jonas, kapitulo 4. 19 Ha kataposan, makatadunganon hi Jehova ha iya gin- lalaoman ha aton. Hi Hadi David nagsiring: "Maaram gud hiya kon paonan-o kita ginhimo, nahinunumdom nga tapotapo kita." (Salmo 103:14) Mas nasasabtan ni Jehova an aton mga limitasyon ngan an aton pagkadiri-hingpit kay ha aton pagsabot. Diri gud hiya naglalaom han labaw han aton mahihimo. Iginsasaysay han Biblia an kaibahan han tawhanon nga mga agaron nga "maopay ngan ma- katadunganon" ngan hadton "makuri lipayon." (1 Ped- ro 2:18) Ano nga klase hin Agaron hi Jehova? Tigamni an ginsisiring han Proberbios 19:17: "An nagpapakita hin pagkabuotan ha ubos nga tawo nagpapautang kan Jeho- va." Matin-aw, an maopay ngan makatadunganon la nga agaron an makakatigaman han tagsa ka maloloy-on nga buhat nga ipinapakita para ha mga ubos. Labaw pa hito, iginpapasabot hini nga teksto nga an Maglalarang han uniberso, ha pagkamatuod, nagtatagad han iya kalugari- ngon sugad nga utangan ha mga tawo nga nagbubuhat han sugad maloloy-on nga mga buhat! Ini an gilalabawi nga klase han pagpaubos. 20 Hi Jehova malumo ngan makatadunganon gud liwat ha iya pagtagad ha iya mga surugoon yana. Kon nag-aam- po kita nga may pagtoo, namamati hiya. Ngan bisan kon diri hiya nagsusugo hin anghel nga mga mensahero ha 19. (a) Kay ano nga makakasiguro kita nga makatadunganon hi Je- hova ha ginlalaoman niya ha aton? (b) Paonan-o ipinapakita han Pro- berbios 19:17 nga hi Jehova usa ka "maopay ngan makatadunganon" nga Agaron ngan mapainubsanon hinduro? 20. Ano an pasarig nga pinamamatian ni Jehova an aton mga pag- ampo ngan binabaton ito?
MAARAMON KONDI MAPAINUBSANON Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Exodo 32:9-14 Paonan-o ipinakita ni Jehova an pagpaubos ha pagbaton ha hangyo ni Moises para ha Israel? Hukom 6:36-40 Paonan-o ipinakita ni Jehova an pagpailob ngan pagkamakatadunganon ha pagbaton ha mga hangyo ni Gideon? Salmo 113:1-9 Paonan-o pinamamatud-an ni Jehova nga ma- painubsanon hiya ha pagtagad ha katawohan? Lucas 1:46-55 Tinoo hi Maria nga ano an pagtagad ni Jehova ha mapainubsanon ngan ubos nga mga tawo? Paonan-o ma- kakaapekto ha aton an iya pagtagad? pakiistorya ha aton, diri naton sadang hunahunaon nga an aton mga pag-ampo diri binabaton niya. Hinumdumi nga han ginhangyo ni apostol Pablo an mga igkasi-tumu- roo nga 'padayon nga mag-ampo' para han iya kagawasan ha prisohan, hiya nagdugang: "Basi makabalik dayon ako ha iyo." (Hebreo 13:18, 19) Salit an aton mga pag-ampo mahimo magpagios kan Jehova nga buhaton an bangin waray niya buhata hadto ha iba nga kahimtang! - Santia- go 5:16. 21 Siyempre, ini nga mga pagpakita han pagpaubos ni Jehova - an iya pagkamalumo, an iya pagkadisidido nga mamati, an iya pagpailob, an iya pagkamakatadunga- non - diri nangangahulogan nga iginkukompromiso ni Jehova an iya matadong nga mga prinsipyo. An mga kle- ro han Kakristianohan bangin naghuhunahuna nga ma- katadunganon hira kon ira gin-gigitik an mga talinga han ira mga panon pinaagi han pagpaluya han mga suruklan 21. Ano an diri gud naton sadang hunahunaon mahitungod ha pag- paubos ni Jehova, kondi lugod, ano an sadang masabtan naton ma- hitungod ha iya? 249
Makatadunganon hi Jehova ngan nasasabtan an aton mga limitasyon ni Jehova ha moral. (2 Timoteo 4:3) Kondi an hilig han tawo nga magkompromiso para ha maopay nga ka- himtang waray kalabotan ha pagkamakatadunganon han Dios. Baraan hi Jehova; diri gud niya huhugawan an iya matadong nga mga suruklan. (Levitico 11:44) Salit, hi- gugmaon naton an pagkamakatadunganon ni Jehova tu- ngod ha kon ano ito - usa nga pamatuod han iya pagpa- ubos. Diri ka ba nalilipay hinduro ha paghunahuna nga hi Jehova nga Dios, an pinakamaaramon nga Persona ha uniberso, mapainubsanon gud liwat? Makalilipay gud nga magin duok ngada hinin urusahon kondi malumo, mapailubon, makatadunganon nga Dios!
K A P I T U L O 2 1 Iginpapahayag ni Jesus an "Kinaadman Tikang ha Dios" NAHIPAUSA an mga mamarati. An batan-on nga hi Jesus natindog ha ira atubangan ha sinagoga ngan nagtututdo. Kilala nira hiya - nagtubo hiya ha ira siyudad, ngan ha su- lod hin mga tuig nagtrabaho hiya kaupod nira sugad nga panday. Bangin an iba ha ira nag-ukoy ha mga balay nga bi- nulig hi Jesus ha pagtukod, o bangin nagtrabaho hira ha ira tuna nga ginagamit an mga arado ngan mga yugo nga iya ginhimo. Kondi paonan-o nira kakarawaton an pagtutdo hinin usa nga panday hadto? 2 An kadam-an hadton namamati nahipausa, nagpapakia- na: "Diin nakuha hini nga tawo ini nga kinaadman?" Kon- di nagsiring liwat hira: "Ini an panday, an anak ni Maria." (Mateo 13:54-58; Marcos 6:1-3) Makasurubo, an mga am- yaw hadto ni Jesus nangatadongan, 'Ini nga panday ordi- naryo la nga tawo pariho ha aton.' Bisan pa han kinaadman ha iya mga pulong, ira iginsalikway hiya. Diri hira maaram nga an kinaadman nga iya iginhatag diri iya kalugaringon. 3 Diin kuhaa ni Jesus ini nga kinaadman? "An akon igintu- tutdo diri akon," siring niya, "kondi tikang ha iya nga nag- sugo ha akon." (Juan 7:16) Iginsaysay ni apostol Pablo nga para ha aton hi Jesus "nagin kinaadman tikang ha Dios." Ha mga panahon han Biblia, an mga panday ginsusuholan ha pagtukod hin mga balay, paghimo hin mga muwebles, ngan paghi- mo hin mga garamiton ha pag-uma. Hi Justin Martyr, han ikaduha ka siglo C.E., nagsurat mahitungod kan Jesus: "Batasan niya an pag- trabaho sugad nga panday samtang kaupod han mga tawo, naghihi- mo hin mga arado ngan mga yugo." 1-3. Paonan-o ginios an mga amyaw hadto ni Jesus ha iya pagtutdo, ngan ano an waray nira kilalaha mahitungod ha iya?
IGINPAPAHAYAG NI JESUS AN 'KINAADMAN HAN DIOS' (1 Corinto 1:30) An kinaadman mismo ni Jehova iginpapa- hayag pinaagi han iya Anak, hi Jesus. Oo, totoo gud ini sa- lit hi Jesus makakasiring: "Ako ngan an Amay uusa." (Juan 10:30) Aton usisahon an tulo nga bahin nga ipinakita ni Je- sus an "kinaadman tikang ha Dios." Kon Ano an Iya Igintutdo 4 Siyahan, tagda an igintutdo ni Jesus. An tema han iya mensahe amo "an maopay nga sumat han Ginhadian." (Lucas 4:43) Importante gud ito tungod han pagbubuhaton han Ginhadian ha pagbaraan han ngaran ni Jehova - nga nag-uupod han iya reputasyon sugad nga matadong nga Magmarando - ngan ha pagdara han nagpapadayon nga mga bendisyon ha katawohan. Ha iya pagtutdo, naghatag liwat hi Jesus hin maaramon nga sagdon para ha adlaw- adlaw nga pagkinabuhi. Pinamatud-an niya nga hiya an igintagna nga "Maaramon nga Magsaragdon." (Isaias 9:6) Oo, paonan-o nga diri magigin maaramon an iya sagdon? May-ada hiya hilarom nga kahibaro ha Pulong ngan ka- burut-on han Dios, matin-aw nga pagsabot ha kinaiya han tawo, ngan hilarom nga gugma ha katawohan. Salit, an iya sagdon pirme nga praktikal ngan para ha gimaopayi nga kapulsanan han iya mga mamarati. Iginyakan ni Jesus an "mga pulong han kinabuhi nga waray kataposan." Oo, kon susundon, an iya sagdon nagtutugway ngadto ha kaluwa- san. - Juan 6:68. 5 An Sermon ha Bukid usa nga bantogan nga ehemplo han diri-matupngan nga kinaadman nga makikita ha mga 4. (a) Ano an tema han mensahe ni Jesus, ngan kay ano nga impor- tante gud ito? (b) Kay ano nga an sagdon ni Jesus pirme nga prakti- kal ngan para ha gimaopayi nga kapulsanan han iya mga mamarati? 5. Ano an pipira han mga ulohan nga ginhisgotan ni Jesus ha Ser- mon ha Bukid? "Nahipausa gud an mga tawo ha iya paagi han pagtutdo" 253
254 MAGIN DUOK KAN JEHOVA katutdoan ni Jesus. Ini nga sermon, sugad han nahisurat ha Mateo 5:3-7:27, posible nga 20 minutos la kon igpaha- yag. Kondi, an sagdon hito, praktikal ha ngatanan nga pa- nahon - importante yana sugad han siyahan nga iginhatag ito. Ginhisgotan ni Jesus an damu nga ulohan, upod na an kon paonan-o mapapauswag an relasyon ha iba (5:23-26, 38-42; 7:1-5, 12), kon paonan-o magpapabilin nga limpyo ha moral (5:27-32), ngan kon paonan-o magkikinabuhi nga may katuyoan (6:19-24; 7:24-27). Kondi hi Jesus nagbuhat hin labaw pa kay han pagsumat la ha iya mga mamarati kon ano an maaramon; iya ipinakita ito pinaagi han pagsaysay, pangatadongan, ngan paghatag hin ebidensya. 6 Tagda, pananglitan, an maaramon nga sagdon ni Jesus kon paonan-o malalamposan an kabaraka mahitungod han materyal nga mga butang, sugad han nahisurat ha Mateo kapitulo 6. "Ayaw na kamo pagkinabaraka mahitungod han iyo kinabuhi kon ano an iyo kakaunon o kon ano an iyo iinumon, o mahitungod han iyo lawas kon ano an iyo ig- babado," nagsasagdon hi Jesus ha aton. (Bersikulo 25) Im- portante nga mga kinahanglanon an pagkaon ngan bado, ngan natural la nga magin interesado kita ha pagkaada hini. Kondi siring ni Jesus nga "ayaw na . . . pagkinabaraka" mahitungod han sugad nga mga butang. Kay ano? 7 Pamati samtang makakombinse nga nagsasaysay hi Je- sus. Tungod kay tinagan kita ni Jehova hin kinabuhi ngan lawas, diri ba hiya makakaghatag hin pagkaon ha pag- An Griego nga berbo nga iginhubad nga "pagkinabaraka" nanga- ngahulogan nga "mahisimang an hunahuna." Sumala han paggamit ha Mateo 6:25, nagpapasabot ito han nababaraka nga kahadlok nga nagpapasimang o nagbabahin han hunahuna, nga nagwawara han kalipay ha kinabuhi. 6-8. (a) Ano an iginhahatag ni Jesus nga importante nga mga hi- nungdan ha paglikay han pagkinabaraka? (b) Ano an nagpapakita nga an sagdon ni Jesus may-ada kinaadman tikang ha kahitas-an?
IGINPAPAHAYAG NI JESUS AN 'KINAADMAN HAN DIOS' sustine hiton nga kinabuhi ngan bado ha pagtabon hiton nga lawas? (Bersikulo 25) Kon an Dios nagtatagana ha ka- tamsihan hin pagkaon ngan iya ginbabadoan an mga bu- kad hin kaanyag, labaw pa gud nga magmamangno hiya ha iya tawhanon nga mga magsiringba! (Bersikulo 26, 28- 30) Tinuod, waray gud kapulsanan an pagkinabaraka. Diri ito makakadugang ha aton kinabuhi hin bisan usa ka gu- tiay nga bahin. (Bersikulo 27) Paonan-o malilikyan naton an pagkinabaraka? Hi Jesus nagsasagdon ha aton: Padayon nga unaha ha kinabuhi an pagsingba ha Dios. Adton nag- bubuhat hito makakasarig nga an ngatanan nga ira pangi- nahanglan kada adlaw "idudugang" ha ira han ira langit- non nga Amay. (Bersikulo 33) Ha kataposan, iginhahatag ni Jesus an pinakapraktikal nga suhestyon - atubanga an tagsa nga adlaw. Kay ano nga idugang an mga kabaraka han bu- was ha mga kabaraka han yana nga adlaw? (Bersikulo 34) Gawas pa, kay ano nga mabaraka hinduro mahitungod han mga butang nga bangin diri gud mahitatabo? An pag-apli- kar han sugad maaramon nga sagdon makakatalwas ha aton ha duro nga kasubo ha kasingkasing dinhi hinin naka- kaguol nga kalibotan. 8 Matin-aw, an sagdon nga iginhatag ni Jesus praktikal yana sugad han iginhatag ito haros 2,000 ka tuig na an nag- labay. Diri ba ito ebidensya han kinaadman tikang ha kahi- tas-an? Bisan an gimaopayi nga sagdon tikang ha tawhanon nga mga magsaragdon nadadaan ngan ginbabag-o o sina- saliwnan dayon. Kondi, an mga katutdoan ni Jesus, prak- tikal pa gihapon ngan mapulsanon bisan katapos hin hila- wig nga panahon. Kondi diri kita sadang mahipausa hito, kay inin Urusahon nga Magsaragdon nagyakan han "mga pulong han Dios." - Juan 3:34. Ha pagkamatuod, ipinapakita han pagsaliksik han syensya nga an sobra nga kabaraka ngan kaguol mahimo magin hinungdan han aton pagkasakit ha kasingkasing ngan damu iba pa nga mga sakit nga ma- himo magpahalipot han kinabuhi. 255
256 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An Iya Paagi han Pagtutdo 9 An ikaduha nga bahin nga ipinakita ni Jesus an kinaad- man han Dios amo an iya paagi han pagtutdo. Ha usa nga okasyon, an pipira nga mga sundalo nga ginsugo ha pagda- kop ha iya binalik nga diri kaupod hi Jesus, nasiring: "Wa- ray pa gud tawo nga nagyakan hin sugad hini." (Juan 7: 45, 46) Diri sobra ini nga pagpahayag. Ha ngatanan nga mga tawo nga nabuhi, hi Jesus, nga "tikang ha igbaw," may- ada gidadakui nga suplay han kahibaro ngan eksperyensya nga makukuhaan. (Juan 8:23) Tinuod nga nagtutdo hiya ha paagi nga diri mahihimo han iba nga tawo. Tagda an duha la han mga paagi hinin maaramon nga Magturutdo. 10 Epektibo nga paggamit hin mga ilustrasyon. 'Nagyakan hi Jesus ha damu nga tawo pinaagi hin mga ilustrasyon,' gin- susumatan kita. "Ha pagkamatuod, diri hiya nagyayakan ha ira kon waray ilustrasyon." (Mateo 13:34) Gindadayaw gud naton an iya diri-matupngan nga abilidad ha pagtut- do han higlarom nga mga kamatuoran pinaagi han ad- law-adlaw nga mga buruhaton. An mga parauma nga nag- tatanom hin mga liso, kababayin-an nga nag-aandam hin tinapay, kabataan nga nag-uuyag ha merkado, mga parapa- ngisda nga nagbubutong han mga pukot, mga paraataman han mga karnero nga nagbibiling han nawara nga karnero - mga buruhaton ini nga nakita na hin damu ka beses han iya mga mamarati. Kon an importante nga mga kamatuo- ran iginkakaw-ing ha pamilyar nga mga butang, iton nga mga kamatuoran madagmit ngan hilarom nga naisisilsil ha hunahuna ngan kasingkasing. - Mateo 11:16-19; 13:3-8, 33, 47-50; 18:12-14. 9. Ano an ginsiring han pipira nga mga sundalo mahitungod han pagtutdo ni Jesus, ngan kay ano nga diri sobra ini nga pagpahayag? 10, 11. (a) Kay ano nga nahipapausa kita ha paggamit ni Jesus hin mga ilustrasyon? (b) Ano an mga parabola, ngan ano nga susbaranan an nagpapakita kon kay ano nga an mga parabola ni Jesus epektibo hinduro para ha pagtutdo?
IGINPAPAHAYAG NI JESUS AN 'KINAADMAN HAN DIOS' 11 Agsob nga ginamit ni Jesus an mga parabola, o halipot nga mga istorya nga may-ada moral ngan espirituwal nga mga kamatuoran. Tungod kay an mga istorya mas masa- yon masabtan ngan mahinumdoman kay han diri-matin- aw nga mga ideya, an mga parabola nakabulig ha pagtipig han katutdoan ni Jesus. Ha damu nga mga parabola, igin- hulagway ni Jesus an iya Amay pinaagi han matin-aw nga mga ilustrasyon nga makuri hingalimtan. Pananglitan, hin-o an diri makakasabot han leksyon han parabola ma- hitungod han anak nga nawara - nga kon an usa nga nahi- sisimang nagpapakita hin totoo nga pagbasol, malolooy hi Jehova ngan mahigugmaon nga kakarawaton utro iton nga usa? - Lucas 15:11-32. 12 Maabtik nga paggamit hin mga pakiana. Ginamit ni Je- sus an mga pakiana basi an iya mga mamarati makadangat ha ira kalugaringon nga mga konklusyon, usisahon an ira mga motibo, o maghimo hin mga desisyon. (Mateo 12:24- 30; 17:24-27; 22:41-46) Han nagpakiana an relihiyoso nga mga lider kon may-ada hiya hatag-han-Dios nga awtoridad, hi Jesus binaton: "An pagbawtismo ba ni Juan tikang ha la- ngit o tikang ha mga tawo?" Tungod kay nakalasan ha pa- kiana, nangatadongan hira ha usa kag usa: "Kon sumiring kita, 'Tikang ha langit,' masiring hiya, 'Kon sugad, kay ano man nga waray kamo tumoo ha iya?' Pero mangangahas ba kita pagsiring, 'Tikang ha mga tawo'?" Kondi, "nahahadlok hira ha mga tawo, kay natoo an ngatanan nga hi Juan usa gud nga propeta." Salit, hira binaton: "Diri kami maaram." (Marcos 11:27-33; Mateo 21:23-27) Pinaagi han simple nga pakiana, binayaan hira ni Jesus nga waray makayakan ngan iginpahayag an limbong ha ira mga kasingkasing. 12. (a) Ha ano nga paagi ginamit ni Jesus an mga pakiana ha iya pagtutdo? (b) Paonan-o ginpahilom ni Jesus adton nagruhaduha han iya awtoridad? 257
258 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 13 Usahay gintatampo ni Jesus an mga paagi pinaagi han paglakip hin nakakaaghat han hunahuna nga mga pakia- na ngada ha iya mga ilustrasyon. Han an usa nga Judio nga abogado nagpakiana kan Jesus kon ano an ginkinahang- lan basi magkaada kinabuhi nga waray kataposan, iginsay- say ni Jesus ha iya an Mosaiko nga Balaud, nga nagsusu- go nga higugmaon an Dios ngan an igkasi-tawo. Tungod kay karuyag pamatud-an nga hiya matadong, an lalaki nag- pakiana: "Hin-o gud ba an akon igkasi-tawo?" Hi Jesus bi- naton pinaagi han pagsumat hin istorya. Usa ka Judio nga lalaki an nagbibiyahe nga nag-uusahan han gin-atake hiya hin mga tulisan, nga ginbayaan hiya nga haros patay na. Duha nga Judio an inagi dida ha dalan, siyahan usa nga sa- serdote ngan sunod usa nga Levita. Ginpabay-an hiya hiton nga duha. Kondi usa nga Samaritano an inagi dida hiton nga lugar. Tungod kay nalooy, hinayhinay nga ginlimpyo- han niya an mga samad han biktima ngan mahigugma- on nga gindara niya an lalaki ngadto ha talwas nga uruk- yan diin mahimo hiya mag-opay. Ha pagtapos han istorya, ginpakianhan ni Jesus an lalaki nga nagpakiana ha iya: "Ha imo hunahuna, hin-o hini nga tulo an nagpakita nga igka- si-tawo hiya han lalaki nga gin-atake han mga tulisan?" An lalaki napiritan nga bumaton: "An nagpakita hin kalooy ha iya." - Lucas 10:25-37. 14 Paonan-o ipinapakita han parabola an kinaadman ni Je- sus? Ha panahon ni Jesus, ginamit han mga Judio an termi- no nga "igkasi-tawo" ha mga tawo la nga nagtipig han ira mga tradisyon - sigurado nga diri ha mga Samaritano. (Juan 4:9) Kon iginsumat ni Jesus an istorya nga Samaritano an biktima ngan usa nga Judio an binulig, makakagbag-o ba ito han maraot nga paghunahuna? Maaramon nga gintu- yo ni Jesus an istorya nga an Samaritano an mahigugmaon 13-15. Paonan-o ipinakita an kinaadman ni Jesus ha parabola mahi- tungod han maopay nga igkasi-tawo nga Samaritano?
IGINPAPAHAYAG NI JESUS AN 'KINAADMAN HAN DIOS' nga nagmangno ha usa nga Judio. Tigamni, liwat, an igin- pakiana ni Jesus ha kataposan han istorya. Iya iginbalhin an atensyon mahitungod han termino nga "igkasi-tawo." An abogado sugad hin nagpakiana: 'Hin-o an sadang ko pakita- an han akon gugma ha igkasi-tawo?' Kondi hi Jesus nagpa- kiana: "Ha imo hunahuna, hin-o hini nga tulo an nagpa- kita nga igkasi-tawo hiya?" Iginsentro ni Jesus an atensyon, diri ha usa nga nagkarawat hin kalooy, an biktima, kon- di ha usa nga nagpakita hin kalooy, an Samaritano. An to- too nga igkasi-tawo an nag-uuna ha pagpakita hin gugma ha iba anoman an ira gintikangan nga grupo. Ipinakita ni Jesus an iya punto ha pinakamatin-aw nga paagi. 15 Urusahon ba nga an mga tawo nahipausa ha "paagi han pagtutdo" ni Jesus ngan nadani ha iya? (Mateo 7:28, 29) Ha usa nga okasyon "damu nga tawo" an nagpabilin nga kau- pod niya ha sulod hin tulo ka adlaw, nagpakadto nga waray ngani balon nga pagkaon! - Marcos 8:1, 2. An Iya Paagi han Pagkinabuhi 16 An ikatulo nga bahin nga ipinakita ni Jesus an kinaad- man ni Jehova amo an iya paagi han pagkinabuhi. Praktikal an kinaadman; nagios ito. "Hin-o ha iyo an maaramon?" nagpakiana an disipulo nga hi Santiago. Katapos, iya ginba- ton an iya mismo pakiana, nasiring: "Ipakita han iya hus- to nga paggawi an praktikal nga proyba hito." (Santiago 3: 13, The New English Bible) An paagi han paggawi ni Jesus naghatag hin "praktikal nga proyba" nga ginmamandoan hiya han kinaadman han Dios. Aton paghisgotan kon pao- nan-o niya ipinakita an maopay nga desisyon, ha iya paagi han pagkinabuhi ngan ha iya pagtrato ha iba. 17 Naobserbahan mo ba nga an mga tawo nga kulang 16. Ha ano nga paagi naghatag hi Jesus hin "praktikal nga proyba" nga ginmandoan hiya han kinaadman han Dios? 17. Ano an nagpapasabot nga hingpit an pagin timbang ni Jesus ha iya kinabuhi? 259
260 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hin maopay nga desisyon agsob nga nagigin sobra? Oo, nagkikinahanglan hin kinaadman basi magin timbang. Ha pagpakita han kinaadman han Dios, hingpit an pagin tim- bang ni Jesus. Labaw ha ngatanan, siyahan ha iya kinabu- hi an espirituwal nga mga butang. Okupado gud hiya ha buruhaton nga pagpasamwak han maopay nga sumat. "Tu- ngod hini kinanhi ako," siring niya. (Marcos 1:38) Siyem- pre, an materyal nga mga butang diri pinakaimportante ha iya; baga in gutiay gud la an iya gintatag-iya nga ma- teryal. (Mateo 8:20) Kondi, diri hiya sugad hin ermitanyo. Pariho han iya Amay, an "malipayon nga Dios," malipayon nga tawo hi Jesus, ngan iya dinugangan an kalipay han iba. (1 Timoteo 1:11; 6:15) Han tinambong hiya ha panagtawo han kasal - an okasyon nga kasagaran nga may-ada musika, pagkaranta, ngan kalipay - kinadto hiya diri ha pagpasubo han okasyon. Han naubos an bino, ginhimo niya an tubig nga magin maopay nga bino, an irinmon nga "nakakapali- pay ha kasingkasing han tawo." (Salmo 104:15; Juan 2:1-11) Kinarawat ni Jesus an damu nga mga imbitasyon ha mga pangaon, ngan agsob nga ginamit niya ito nga mga okas- yon ha pagtutdo. - Lucas 10:38-42; 14:1-6. 18 Ipinakita ni Jesus an hingpit nga desisyon ha iya pagta- gad ha iba. An iya pagsabot ha kinaiya han tawo naghatag ha iya hin matin-aw nga panhunahuna ha iya mga disipu- lo. Maaram gud hiya nga hira diri-hingpit. Kondi, nasabtan niya an ira mag-opay nga mga kalidad. Nakita niya an ma- hihimo nga kalamposan hini nga kalalakin-an nga ginpahi- rani ni Jehova ha iya. (Juan 6:44) Bisan pa han ira mga ka- luyahan, ipinakita ni Jesus nga disidido hiya ha pagtapod ha ira. Sugad nga pagpakita hiton nga pagtapod, iginhatag niya ha iya mga disipulo an mabug-at nga responsabilidad. Iya ginsugo hira nga magsangyaw han maopay nga sumat, ngan nasarig hiya ha ira abilidad ha pagtuman hiton nga 18. Paonan-o ipinakita ni Jesus an hingpit nga desisyon ha iya pag- trato ha iya mga disipulo?
IGINPAPAHAYAG NI JESUS AN 'KINAADMAN HAN DIOS' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Proberbios 8:22-31 Paonan-o an paghulagway han kinaad- man pariho han ginsisiring han Biblia mahitungod han su- hag nga Anak ni Jehova? Mateo 13:10-15 Paonan-o epektibo an mga ilustrasyon ni Je- sus ha pagpahayag han motibo han kasingkasing han iya mga mamarati? Juan 1:9-18 Kay ano nga naipakita ni Jesus an kinaadman han Dios? Juan 13:2-5, 12-17 Paonan-o ginamit ni Jesus an mga butang nga nagtututdo hin leksyon, ngan pinaagi hito ano an iya igintutdo ha iya mga apostol? sugo. (Mateo 28:19, 20) An libro han Mga Buhat nag-aasoy nga matinumanon nga nagpadayon hira ha buruhaton nga iginsugo niya ha ira. (Buhat 2:41, 42; 4:33; 5:27-32) Matin- aw, kon sugad, nagin maaramon hi Jesus ha pagtapod ha ira. 19 Sugad han natigamnan naton ha Kapitulo 20, iginka- kaw-ing han Biblia an pagpaubos ngan pagkamalumo ha kinaadman. Hi Jehova, siyempre, an nagpapakita han gima- opayi nga susbaranan hini. Kondi kumusta man hi Jesus? Makalilipay kitaon an pagpaubos nga ipinakita ni Jesus ha pagtrato ha iya mga disipulo. Sugad nga hingpit nga tawo, labaw gud hiya ha ira. Kondi, waray niya pagminosa an iya mga disipulo. Waray gud niya paabata hira sugad nga ubos o waray mahihimo. Ha kabaliktaran, mapinairon hiya ha ira mga limitasyon ngan mapailubon ha ira mga kaluya- han. (Marcos 14:34-38; Juan 16:12) Diri ba makatirigamnan nga bisan an kabataan komportable ha pakig-upod kan Je- sus? Sigurado nga nadani hira ha iya tungod kay inabat nira 19. Paonan-o ipinakita ni Jesus nga hiya 'malumo ngan mapainub- sanon an kasingkasing'? 261
262 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga hiya 'malumo ngan mapainubsanon an kasingkasing.' - Mateo 11:29; Marcos 10:13-16. 20 Ipinakita ni Jesus an pagpaubos han Dios ha usa pa nga importante nga paagi. Hiya makatadunganon, o nasunod, kon an kalooy husto nga nagkikinahanglan hini. Hinum- dumi, pananglitan, an panahon han an Hentil nga babaye nakimalooy ha iya nga tambalon an iya anak nga babaye nga ginsasakit hin demonyo. Ha tulo ka magkalainlain nga paagi, ipinakita ni Jesus ha tinikangan nga diri niya bubuli- gan hiya - siyahan, pinaagi han diri pagbaton ha iya; ikadu- ha, pinaagi han direkta nga pagsiring nga sinugo hiya, diri ha mga Hentil, kondi ha mga Judio; ngan ikatulo, pinaa- gi han paghatag hin ilustrasyon nga maloloy-on nga nag- patin-aw hito mismo nga punto. Kondi, an babaye nagpa- dayon ha pakimalooy, nagpapakita hin ebidensya han daku nga pagtoo. Ha pagtagad hinin naiiba nga kahimtang, pao- nan-o ginios hi Jesus? Ginbuhat niya an ginsiring niya nga diri niya bubuhaton. Iya gintambal an anak han babaye. (Mateo 15:21-28) Makatirigamnan nga pagpaubos, diri ba? Ngan hinumdumi, an pagpaubos amo an basihanan han totoo nga kinaadman. 21 Mapasalamaton gud kita nga an Mga Ebanghelyo nagsu- sumat ha aton han mga pulong ngan mga buhat han pina- kamaaramon nga tawo nga nabuhi! Hinumdoman naton nga hi Jesus an hingpit nga nagpakita han susbaranan han iya Amay. Pinaagi han pagsubad han personalidad, pagya- kan, ngan mga paagi ni Jesus, mapapatubo naton an ki- naadman tikang ha kahitas-an. Ha masunod nga kapitulo, makikita naton kon paonan-o naton maiaaplikar an kinaad- man han Dios ha aton kinabuhi. 20. Paonan-o ipinakita ni Jesus an pagkamakatadunganon ha pagta- gad ha Hentil nga babaye nga an anak nga babaye ginsakit hin de- monyo? 21. Kay ano nga sadang mangalimbasog kita ha pagsubad han per- sonalidad, pagyakan, ngan mga paagi ni Jesus?
K A P I T U L O 2 2 Nagios ba ha Imo Kinabuhi "an Kinaadman nga Tikang ha Kahitas-an"? MAKURI adto nga kaso - duha nga babaye an naglalantugi tungod han usa nga minasus-an. Naukoy ha usa nga balay an duha nga babaye, ngan an kada usa nanganak hin lala- ki, mga adlaw la nga nauna an usa. Namatay an usa nga mi- nasus-an, ngan yana an tagsa nga babaye nag-angkon nga nanay han buhi nga minasus-an. Waray iba nga nakakita ha nahitabo. An kaso posible nga ginbista na ha uruubos nga hukmanan kondi waray masulbad. Ha kataposan, an kaso gindara ngadto kan Solomon, an hadi han Israel. Hiba- baroan ba niya an kamatuoran? 2 Katapos mamati hin madaliay samtang naglalantugi an duha nga babaye, hi Solomon naghangyo nga dad-on ha iya an usa nga espada. Katapos, baga in totoo nga bubuhaton, nagsugo hiya nga tungaon an bata, ngan an kada katunga ighatag ha tagsa nga babaye. An totoo nga nanay nakimalo- oy dayon ha hadi nga ihatag an minasus-an - an iya hinigug- ma nga anak - ha usa nga babaye. Kondi an usa nga babaye padayon nga nagpipirit nga tungaon an bata. Hi Solomon Sumala ha 1 Hadi 3:16, an duha nga babaye mga hostes. An In- sight on the Scriptures nasiring: "Inin duha nga babaye bangin mga hostes, diri sugad nga binabayaran, kondi mga babaye nga nagbuhat hin pornikasyon, bangin mga Judio nga kababayin-an o posible nga tulin han taga-iba nga nasud." - Iginpublikar han mga Saksi ni Je- hova. 1-3. (a) Paonan-o ipinakita ni Solomon an diri-ordinaryo nga kina- adman ha paagi han iya pagsulbad kon hin-o an nanay han usa nga minasus-an? (b) Ano an iginsasaad ni Jehova nga ihahatag ha aton, ngan ano nga mga pakiana an nabangon?
264 MAGIN DUOK KAN JEHOVA maaram na yana han kamatuoran. Maaram hiya han mahi- gugmaon nga pagpaid han usa nga nanay para ha bata han iya taguangkan, ngan ginamit niya iton nga kahibaro ha pagsulbad hini nga kaso. Handurawa an kalipay han nanay han iginhatag ni Solomon ha iya an minasus-an ngan nag- siring: "Hiya an iya nanay." - 1 Hadi 3:16-27. 3 Diri-ordinaryo nga kinaadman, diri ba? Han hinbatian han mga tawo kon paonan-o ginsulbad ni Solomon an kaso, nahipausa hira, "kay nakita nira nga may-ada hiya kinaad- man han Dios." Oo, an kinaadman ni Solomon usa nga regalo tikang ha Dios. Hi Jehova naghatag ha iya hin "maa- ramon ngan masinabuton nga kasingkasing." (1 Hadi 3: 12, 28) Kondi kumusta man kita? Mahimo ba liwat kita kumarawat han kinaadman tikang ha Dios? Oo, kay pinaa- gi han paggiya han Dios, hi Solomon nagsurat: "Hi Jehova mismo naghahatag hin kinaadman." (Proberbios 2:6) Hi Je- hova nagsasaad nga maghahatag hin kinaadman - an abili- dad ha paggamit hin maopay han kahibaro, pagsabot, ngan husto nga pagturotimbang - ngada hadton sinsero nga nag- bibiling hito. Paonan-o kita magkakaada hin kinaadman nga tikang ha kahitas-an? Ngan paonan-o naton pagigiuson ito ha aton kinabuhi? "Kuha hin Kinaadman" - Paonan-o? 4 Kinahanglan ba kita magkaada hin daku nga kahibaro o hitaas nga edukasyon basi makarawat an kinaadman ti- kang ha Dios? Diri. Disidido hi Jehova nga ihatag ha aton an iya kinaadman anoman an aton gintikangan ngan edu- kasyon. (1 Corinto 1:26-29) Kondi kinahanglan gumios kita, kay an Biblia nagsasagda ha aton nga 'kumuha hin kinaad- man.' (Proberbios 4:7) Paonan-o naton bubuhaton ito? 5 Siyahan, kinahanglan mahadlok kita ha Dios. "An kahad- lok kan Jehova amo an tinikangan han kinaadman ["an 4-7. Ano an upat nga kinahanglanon basi magkaada hin kinaadman?
NAGIOS BA HA IMO AN KINAADMAN HAN KAHITAS-AN? siyahan nga pitad ngadto ha kinaadman," The New English Bible]," siring han Proberbios 9:10. An kahadlok ha Dios amo an pundasyon han totoo nga kinaadman. Kay ano? Hi- numdumi nga an kinaadman nag-uupod han abilidad ha malampuson nga paggamit han kahibaro. An kahadlok ha Dios, diri pangurog ha iya atubangan tungod ha kangirhat, kondi pagyukbo ha iya atubangan ha pagdayaw, pagtahod, ngan pagsarig. Maopay an sugad nga kahadlok ngan gamha- nan nga nagpapagios. Nagpapagios ito ha aton nga ipahiu- yon an aton kinabuhi ha aton kahibaro ha kaburut-on ngan mga paagi han Dios. Waray mas maaramon nga buhat nga mahihimo naton, kay an mga suruklan ni Jehova naghaha- tag pirme hin gidadakui nga kapulsanan para hadton nasu- nod hito. 6 Ikaduha, kinahanglan magin mapainubsanon kita ngan kilalahon an aton mga limitasyon. An kinaadman han Dios diri maeksister kon waray pagpaubos ngan pagkilala han li- mitasyon. (Proberbios 11:2) Kay ano nga sugad? Kon ma- painubsanon kita ngan ginkikilala an aton mga limitasyon, andam kita ha pagkarawat nga diri kita maaram han ngata- nan nga butang, nga an aton mga opinyon diri pirme hus- to, ngan kinahanglan hibaroan naton an panhunahuna ni Jehova ha mga butang. Hi Jehova "nakontra ha mga mapa- hitas-on," kondi nalilipay hiya ha paghatag hin kinaadman ngada hadton mapainubsanon ha kasingkasing. - Santiago 4:6. 7 An ikatulo nga kinahanglanon amo an pag-aram ha si- nurat nga Pulong han Dios. An kinaadman ni Jehova igin- papahayag ha iya Pulong. Basi magkaada hiton nga kinaad- man, kinahanglan mangalimbasog kita ha pagsaliksik hito. (Proberbios 2:1-5) Pag-ampo an ikaupat nga kinahanglanon. Kon sinsero nga pangaroon naton ha Dios an kinaadman, hura nga ihahatag niya ito. (Santiago 1:5) Babatunon an aton mga pag-ampo para han bulig han iya espiritu. Ngan an iya espiritu makakabulig ha aton nga mabilngan an mga 265
266 MAGIN DUOK KAN JEHOVA bahandi ha iya Pulong nga makakabulig ha aton ha pagsul- bad han mga problema, malikyan an peligro, ngan maghi- mo hin maaramon nga mga desisyon. - Lucas 11:13. 8 Sugad han natigamnan naton ha Kapitulo 17, prakti- kal an kinaadman ni Jehova. Salit, kon totoo nga may-ada kita han kinaadman tikang ha Dios, makikita ito ha paagi han aton paggawi. Iginsaysay han disipulo nga hi Santiago an mga bunga han kinaadman han Dios han hiya nagsurat: "An kinaadman nga tikang ha kahitas-an, una ha ngatanan putli, katapos mamurayawon, makatadunganon, andam ha pagsugot, puno hin kalooy ngan mag-opay nga mga bunga, waray ginpapaurog, diri hipokrito." (Santiago 3:17) Samtang aton ginhihisgotan an kada usa hini nga mga bahin han ki- naadman han Dios, mahimo naton pakianhan an aton kalu- garingon, 'Nagios ba ha akon kinabuhi an kinaadman nga tikang ha kahitas-an?' "Putli, Katapos Mamurayawon" 9 "Una ha ngatanan putli." An pagin putli nangangahulo- gan hin pagin limpyo diri la ha gawas kondi ha sulod. An kinaadman iginkakaw-ing han Biblia ha kasingkasing, kon- di an langitnon nga kinaadman diri mahimo sumulod ha kasingkasing nga mahugaw tungod han magraot nga mga panhunahuna, mga hingyap, ngan mga motibo. (Prober- bios 2:10; Mateo 15:19, 20) Kondi, kon an aton kasingkasing putli - nga tubtob ha sukol nga posible para ha diri-hing- pit nga mga tawo - kita 'mabaya ha maraot ngan magbubu- hat hin maopay.' (Salmo 37:27; Proberbios 3:7) Diri ba anga- yan nga an kaputli amo an siyahan nga iginlista nga kalidad han kinaadman? Siyempre, kon diri kita limpyo ha moral ngan ha espirituwal, paonan-o naton tinuod nga maipapaki- 8. Kon totoo nga may-ada kita han kinaadman han Dios, paonan-o ito makikita? 9. Ano an kahulogan han pagin putli, ngan kay ano nga angayan nga an kaputli amo an siyahan nga iginlista nga kalidad han kinaadman?
Basi magkaada han kinaadman han Dios, kinahanglan mangalimbasog kita ha pagsaliksik hito ta an iba nga mga kalidad han kinaadman nga tikang ha ka- hitas-an? 10 "Katapos mamurayawon." An langitnon nga kinaadman nagpapagios ha aton nga igpadayon an kamurayawan, nga usa nga bahin han bunga han espiritu han Dios. (Galacia 5: 22) Nangangalimbasog kita nga likyan nga madaot an "ka- murayawan nga nagbubugkos" han katawohan ni Jehova. (Efeso 4:3) Nangangalimbasog liwat kita ha pagpabalik han kamurayawan kon ginsasamok ito. Kay ano nga importan- te ini? An Biblia nasiring: "Padayon nga . . . magkinabuhi nga mamurayawon; ngan an Dios han gugma ngan han ka- murayawan maupod ha iyo." (2 Corinto 13:11) Salit tubtob nga nagpapadayon kita ha pagkinabuhi nga mamurayawon, 10, 11. (a) Kay ano nga importante nga kita nakikigmurayaw? (b) Kon inaabat mo nga nakasala ka ha usa nga igkasi-magsiringba, paonan-o mo mapapamatud-an nga ikaw nakikigmurayaw? (Kitaa li- wat an footnote.)
268 MAGIN DUOK KAN JEHOVA an Dios han kamurayawan maupod ha aton. An paagi han aton pagtrato ha mga igkasi-magsiringba may-ada direkta nga epekto ha aton relasyon kan Jehova. Paonan-o naton mapapamatud-an nga kita nakikigmurayaw? Tagda an usa nga ehemplo. 11 Ano an sadang mo buhaton kon inaabat mo nga naka- sala ka ha usa nga igkasi-magsiringba? Hi Jesus nagsiring: "Salit kon nagdadara ka han imo halad ngadto ha halaran ngan didto nahinumdoman mo nga an imo bugto may rek- lamo kontra ha imo, bayai an imo halad didto ha atubangan han halaran, ngan lakat. Pakigmurayaw anay ha imo bugto, ngan katapos, balik ngan ighalad an imo halad." (Mateo 5: 23, 24) Mahimo mo iaplikar ito nga sagdon pinaagi han pag- una ha pagdaop ha imo bugto. Ha ano nga tuyo? Basi 'ma- kigmurayaw' ha iya. Basi madangat ito, bangin kinahang- lan karawaton mo, diri nigaran, an iya masurub-on nga mga pagbati. Kon dumaop ka ha iya nga an tumong amo an pag- pahiuli han kamurayawan ngan igpadayon ito nga paggios, posible nga mawara an anoman nga diri-pagsinabtanay, ma- himo an angayan nga pangaro hin pasaylo, ngan ihatag an pagpasaylo. Kon ikaw an nag-uuna ha pakigmurayaw, ipina- pakita mo nga ginigiyahan ka han kinaadman han Dios. "Makatadunganon, Andam ha Pagsugot" 12 "Makatadunganon." Ano an kahulogan han pagin maka- tadunganon? Sumala ha mga eskolar han Biblia, an orihi- nal nga Griego nga pulong nga iginhubad nga "makatadu- An Griego nga ekspresyon nga iginhubad nga 'makigmurayaw' nangangahulogan nga "magbag-o tikang ha pagin magkaaway ngad- to ha pagin magsangkay; makighiuli; maibalik an maopay nga relas- yon." Salit an imo tumong amo an paghimo hin pagbag-o, pagkuha, kon posible, han maraot nga pagbati tikang ha kasingkasing han usa nga nasubo. - Roma 12:18. 12, 13. (a) Ano an kahulogan han pulong nga iginhubad nga "ma- katadunganon" ha Santiago 3:17? (b) Paonan-o naton maipapakita nga kita makatadunganon?
NAGIOS BA HA IMO AN KINAADMAN HAN KAHITAS-AN? nganon" ha Santiago 3:17 makuri ighubad. Ini nga pulong naghahatag hin ideya han pagsunod. Ginagamit han mga parahubad an mga pulong sugad han "malumo," "mapailu- bon," ngan "mapinairon." Paonan-o naton maipapakita nga nagios ha aton ini nga bahin han kinaadman nga tikang ha kahitas-an? 13 "Ipakita ha ngatanan nga tawo an iyo pagkamakatadu- nganon," siring han Filipos 4:5. Usa pa nga hubad an maba- basa: "Magkaada reputasyon han pagin makatadunganon." (The New Testament in Modern English, ni J. B. Phillips) Ti- gamni nga diri importante kon ano an aton pagtagad ha aton kalugaringon; an importante, kon ano an pagtagad ha aton han iba, kon ano an aton reputasyon. An tawo nga ma- katadunganon diri pirme nagpipirit han letra han balaud o nagpipirit nga buhaton an mga butang ha paagi nga ka- ruyag niya. Lugod, disidido hiya mamati ha iba ngan, kon angayan, sumunod ha ira karuyag. Malumo liwat hiya, diri bastos o mapintas, ha iya pagtrato ha iba. Samtang kina- hanglanon ini para ha ngatanan nga mga Kristiano, impor- tante ini labi na para hadton nag-aalagad sugad nga mga ti- gurang. An pagkamalumo nakakadani, nakakahimo han mga tigurang nga masayon madaop. (1 Tesalonica 2:7, 8) Maopay nga pakianhan naton ngatanan an aton kalugari- ngon, 'May-ada ba ako reputasyon han pagin mapinairon, masinugtanon, ngan malumo?' 14 "Andam ha pagsugot." An Griego nga pulong nga igin- hubad nga "andam ha pagsugot" diri makikita ha iba nga bahin han Kristiano Griego nga Kasuratan. Sumala ha usa nga eskolar, ini nga pulong "agsob nga ginagamit mahitu- ngod ha disiplina ha militar." Iginpapasabot hito an ideya nga "masayon madani" ngan "nagpapasakop." An usa nga ginmamandoan han kinaadman nga tikang ha kahitas-an andam magpasakop ha ginsisiring han Kasuratan. Diri hiya 14. Paonan-o naton maipapakita nga kita "andam ha pagsugot"? 269
270 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kilala sugad nga usa nga naghihimo hin desisyon ngan ka- tapos nagdudumiri nga maimpluwensyahan han bisan ano nga impormasyon nga nakontra ha iya. Lugod, madagmit hiya magbag-o kon iginpapakita ha iya an matin-aw, Kasura- tanhon nga ebidensya nga nagsayop hiya o nagkaada sayop nga mga konklusyon. Ito ba an imo reputasyon? "Puno hin Kalooy Ngan Mag-opay nga mga Bunga" 15 "Puno hin kalooy ngan mag-opay nga mga bunga." An kalooy usa nga importante nga bahin han kinaadman nga tikang ha kahitas-an, kay an sugad nga kinaadman ginsisi- ring nga "puno hin kalooy." Tigamni nga an "kalooy" ngan "mag-opay nga mga bunga" gin-uunabi nga magkaupod. Angayan ini, kay ha Biblia, an kalooy agsob gud nga may kalabotan ha kinasingkasing nga pagtagad ha iba, pagpaid nga nagriresulta hin hura nga mga bunga han maloloy-on nga mga buhat. Usa nga reperensya an naghatag hin kahu- logan ha kalooy sugad nga "pagbati hin kasubo ha maraot nga kahimtang han usa ngan pangalimbasog ha paghatag hin solusyon mahitungod hito." Salit, an kinaadman nga ti- kang ha Dios diri kay waray-pagtagad, waray-gugma, o ha hunahuna la. Lugod, ito may gugma, kinasingkasing, ngan may pag-abat. Paonan-o naton maipapakita nga puno kita hin kalooy? 16 Sigurado nga an usa nga importante nga paagi amo an Usa pa nga hubad an naghuhubad hini nga mga pulong sugad nga "puno hin pagpaid ngan mag-opay nga mga buhat." - A Transla- tion in the Language of the People, ni Charles B. Williams. 15. Ano an kalooy, ngan kay ano nga angayan nga an "kalooy" ngan "mag-opay nga mga bunga" magkaupod nga gin-unabi ha Santiago 3:17? 16, 17. (a) Dugang pa ha gugma ha Dios, ano an nagpapagios ha aton nga makigbahin ha pagsangyaw nga buruhaton, ngan kay ano? (b) Ha ano nga mga paagi maipapakita naton nga kita puno hin ka- looy?
Kon ipinapakita naton an kalooy, o pagpaid, ha iba, ipinapakita naton "an kinaadman nga tikang ha kahitas-an" pagpahayag han maopay nga sumat han Ginhadian han Dios ngadto ha iba. Ano an nagpapagios ha aton nga bu- haton ini? Siyahan, amo an gugma ha Dios. Kondi napapa- gios liwat kita han kalooy, o pagpaid ha iba. (Mateo 22:37- 39) Damu yana an "ginpanitan . . . ngan ginpabay-an sugad hin mga karnero nga waray paraataman." (Mateo 9:36) Gin- papasibay-an ngan ginbubuta hira ha espirituwal han buwa nga mga paraataman ha relihiyon. Sugad nga resulta, diri hira maaram han maaramon nga giya nga aada ha Pulong han Dios o han mga bendisyon nga ihahatag han Ginhadi- an ha diri na mag-iiha ngada hini nga tuna. Salit kon aton pinamamalandong an espirituwal nga mga panginahanglan hadton ha palibot naton, an aton kinasingkasing nga pagpa- id nagpapagios ha aton nga buhaton an mahihimo naton ha pagsumat ha ira mahitungod han mahigugmaon nga katu- yoan ni Jehova.
272 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 17 Ha ano iba pa nga mga paagi maipapakita naton nga kita puno hin kalooy? Hinumdumi an ilustrasyon ni Jesus ma- hitungod han Samaritano nga nakakita hin usa nga biya- hero nga nahigda ha ligid han dalan, nga gintulis ngan ginkastigo. Tungod kay napagios han pagpaid, an Samari- tano "nagpakita hin kalooy," ginbendahan an mga samad han biktima ngan ginmangnoan hiya. (Lucas 10:29-37) Diri ba ipinapakita hini nga an kalooy nag-uupod han pagha- tag hin praktikal nga bulig ha mga nagkikinahanglan? An Biblia nagsusumat ha aton nga "buhaton . . . an maopay ha ngatanan, pero labi na ha mga kapariho naton hin pagtoo." (Galacia 6:10) Tagda an pipira nga mga posibilidad. An la- gas nga igkasi-tumuroo bangin nagkikinahanglan hin masa- sakyan pakadto ngan tikang ha Kristiano nga mga katirok. An usa nga balo nga babaye ha kongregasyon bangin nagki- kinahanglan hin bulig ha pag-ayad ha iya balay. (Santiago 1:27) An usa nga nanluluya bangin nagkikinahanglan hin "maopay nga pulong" nga makakapalipay ha iya. (Prober- bios 12:25) Kon ipinapakita naton an kalooy ha sugad nga mga paagi, pinamamatud-an naton nga an kinaadman nga tikang ha kahitas-an nagios ha aton. "Waray Ginpapaurog, Diri Hipokrito" 18 "Waray ginpapaurog." An kinaadman tikang ha Dios nag- pupugong han pagpaurog ha rasa ngan pagpahitaas han na- sud. Kon ginigiyahan kita han sugad nga kinaadman, na- ngangalimbasog kita nga kuhaon ha aton mga kasingkasing an bisan ano nga hilig ha pagpakita hin pagpaurog. (Santia- go 2:9) Diri naton ginpapaurog an iba tungod han ira edukasyon, pinansyal nga kahimtang, o responsabilidad ha kongregasyon; diri man naton ginmiminos an bisan hin-o han aton mga igkasi-magsiringba, bisan pa kon baga in ubos hira. Kon ginpahinabo ni Jehova an sugad nga mga tawo 18. Kon ginigiyahan kita han kinaadman nga tikang ha kahitas-an, ano an kinahanglan pangalimbasogan naton nga kuhaon ha aton mga kasingkasing, ngan kay ano?
NAGIOS BA HA IMO AN KINAADMAN HAN KAHITAS-AN? nga kumarawat han iya gugma, sadang hunahunaon gud naton nga takos hira han aton gugma. 19 "Diri hipokrito." An Griego nga pulong para han "hipokri- to," mahimo magpasabot han "usa nga artista nga naarte." Ha kadaan nga mga panahon, an Griego ngan Romano nga mga artista nagsusul-ot hin dagku nga mga maskara kon na- arte. Salit, an Griego nga pulong para han "hipokrito" inap- likar ha usa nga nagpapakunokuno, o usa nga nagpapakita hin palso. Ini nga bahin han kinaadman han Dios sadang makaimpluwensya diri la ha aton pagtrato ha mga igkasi- magsiringba kondi ha aton liwat inaabat mahitungod ha ira. 20 Nagsiring hi apostol Pedro nga an aton "pagkamasinug- tanon ha kamatuoran" sadang magresulta ha "minagburug- to nga gugma nga diri hipokrito." (1 Pedro 1:22) Oo, an aton gugma ha aton kabugtoan kinahanglan diri pakita la. Diri kita nagsusul-ot hin mga maskara o naarte basi limbongan an iba. An aton gugma kinahanglan totoo, kinasingkasing. Kon amo ito, makakarawat naton an pagsarig han aton mga igkasi-tumuroo, kay mahibabaro hira nga amo gud kita kon ano an nakikita nira ha aton. An sugad nga sinseridad nag- aandam han dalan para ha abrido ngan tangkod nga relas- yon butnga han mga Kristiano ngan nabulig nga magkaada pagtapod ha usa kag usa ha kongregasyon. "Panalipdi an Praktikal nga Kinaadman" 21 Regalo tikang kan Jehova an diosnon nga kinaadman, usa nga sadang panalipdan naton. Hi Solomon nagsiring: "Anak ko, . . . panalipdi an praktikal nga kinaadman ngan an abilidad ha paghunahuna." (Proberbios 3:21) Makasurubo, hi Solomon mismo napakyas ha pagbuhat hito. Nagpabilin 19, 20. (a) Ano an gintikangan han Griego nga pulong para han "hipokrito"? (b) Paonan-o naton ipinapakita an "minagburugto nga gugma nga diri hipokrito," ngan kay ano nga importante ini? 21, 22. (a) Paonan-o napakyas hi Solomon ha pagpanalipod han ki- naadman? (b) Paonan-o naton mapapanalipdan an kinaadman, ngan paonan-o kita magpapahimulos ha pagbuhat hito? 273
274 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Deuteronomio 4:4-6 Paonan-o naton pinamamatud-an nga kita maaramon? Salmo 119:97-105 Paonan-o kita magpapahimulos kon ma- uyatom nga pag-adman ngan iaplikar naton an Pulong han Dios? Proberbios 4:10-13, 20-27 Kay ano nga ginkikinahanglan naton an kinaadman ni Jehova? Santiago 3:1-16 Paonan-o maipapakita hadton gintaporan han pagmangno ha kongregasyon nga hira maaramon ngan masinabuton? hiya nga maaramon tubtob nga gintipigan niya an masinug- tanon nga kasingkasing. Kondi ha kataposan, iginpahirayo han iya damu, langyawanon nga mga asawa an iya kasing- kasing tikang ha putli nga pagsingba kan Jehova. (1 Hadi 11: 1-8) Ipinapakita han nahitabo kan Solomon nga an kahiba- ro waray kapulsanan kon diri naton gamiton ito ha husto nga paagi. 22 Paonan-o naton mapapanalipdan an praktikal nga kina- adman? Diri la kinahanglan nga regular nga basahon naton an Biblia ngan an basado-ha-Biblia nga mga publikasyon nga igin-aandam han "matinumanon ngan maaramon nga uripon" kondi kinahanglan mangalimbasog liwat kita nga buhaton an aton hinbabaroan. (Mateo 24:45) May-ada kita han ngatanan nga hinungdan nga iaplikar an kinaadman han Dios. Nangangahulogan ito hin mas maopay nga paagi han pagkinabuhi yana. Pinaagi hito 'makakaptan naton hin marig-on an tinuod nga kinabuhi' - kinabuhi ha bag-o nga kalibotan han Dios. (1 Timoteo 6:19) Ngan pinakaimportan- te, ha pagpatubo han kinaadman nga tikang ha kahitas-an nagigin mas duok kita ha Surok han ngatanan nga kinaad- man, hi Jehova nga Dios.
B A H I N 4 "AN DIOS GUGMA" Ha ngatanan nga mga kalidad ni Jehova, gug- ma an nalabaw. Ito liwat an pinakamakaru- ruyag. Samtang gin-uusisa naton an pipira han mag-opay nga mga bahin hinin sugad-hiyas nga kalidad, masasabtan naton kon kay ano nga an Biblia nasiring nga "an Dios gugma." - 1 Juan 4:8.
K A P I T U L O 2 3 "Una Hiya nga Naghigugma ha Aton" HA ADLAW han katsaringsing haros 2,000 ka tuig na an nag- labay, ginbista an inosente nga tawo, ginhukman tungod han mga krimen nga waray gud niya buhata, ngan katapos ginpasakitan tubtob mamatay. Diri ito an siyahan nga maba- ngis ngan waray-hustisya nga pagpatay ha kasaysayan; maka- surubo, diri liwat ito an kataposan. Kondi, iton nga kamata- yon diri pariho han bisan ano iba nga kamatayon. 2 Samtang gin-aantos hiton nga tawo an iya kataposan nga mga oras han kasakit, ipinakita han langit mismo nga impor- tante gud ito nga hitabo. Bisan kon kaudtuhon adto han ad- law, tigda nga nagdulom ha tuna. Sugad han ginsiring han usa nga historyador, "nagdulom an adlaw." (Lucas 23:44, 45) Katapos, antes gud mamatay an tawo, iya ginyakan inin diri- hingangalimtan nga mga pulong: "Natuman na!" Oo, pina- agi han pagtubyan han iya kinabuhi, natuman niya an usa ka butang nga urusahon. An iya halad amo an gidadakui nga buhat han gugma nga ginbuhat han usa nga tawo. - Juan 15:13; 19:30. 3 Iton nga tawo, siyempre, amo hi Jesu-Kristo. An iya pag- antos ngan kamatayon durante hiton madulom nga adlaw, han Nisan 14, 33 C.E., hinbabaroan gud han kadam-an. Kon- di, agsob nga ginbabalewaray an importante nga kamatuo- ran. Bisan kon duro nga nag-antos hi Jesus, may-ada usa pa nga mas labaw nga nag-antos. Ha pagkamatuod, may- ada usa pa nga mas nagsakripisyo gud hiton nga adlaw - an 1-3. Ano an pipira nga mga hitabo nga nakahimo han kamatayon ni Jesus nga diri pariho han bisan ano iba nga kamatayon ha kasaysa- yan? 'Iginhatag han Dios an iya bugtong nga Anak'
278 MAGIN DUOK KAN JEHOVA gidadakui nga buhat han gugma nga ginbuhat han usa dida ha uniberso. Ano nga buhat ito? An baton naghahatag hin angayan nga pagpakilala han pinakaimportante han mga ulohan: an gugma ni Jehova. An Gidadakui nga Buhat han Gugma 4 An Romano nga sundalo nga nanguna ha pagpatay kan Jesus nahipausa ha pagdulom antes mamatay hi Jesus ngan ha makusog nga linog nga sinunod hito. "Sigurado gud nga ini an Anak han Dios," siring niya. (Mateo 27:54) Matin-aw, hi Jesus diri ordinaryo nga tawo. Iton nga sundalo binulig ha pagpatay ha bugtong nga Anak han Gihitaasi nga Dios! Ma- tionan-o kapresyoso gud ini nga Anak ha iya Amay? 5 Tinatawag han Biblia hi Jesus nga "an suhag han ngata- nan nga linarang." (Colosas 1:15) Hunahunaa la - an Anak ni Jehova naeksister na antes pa han pisikal nga uniberso. Ma- tionan-o na kahilawig, kon sugad, nga magkaupod an Amay ngan an Anak? An iba nga mga syentista nagbabanabana nga an uniberso naeksister hin 13 bilyon ka tuig na. Mahahandu- raw mo ba an sugad kahilawig nga panahon? Basi mabuligan an mga tawo nga masabtan an edad han uniberso sumala ha pagbanabana han mga syentista, an usa nga planetaryum may-ada nakabitay nga tsart han panahon nga 110 metros an kahilaba. Samtang an mga bisita naagi dida hiton nga tsart han panahon, an ira tagsa nga pitad nagrirepresentar hin mga 75 milyon ka tuig nga kinabuhi han uniberso. Ha ka- taposan hiton nga tsart han panahon, an bug-os nga kasay- sayan han tawo ginrirepresentaran han usa nga marka nga sugad kadakmol han usa nga buhok han tawo! Kondi, bi- san kon husto ini nga pagbanabana, iton nga bug-os nga tsart han panahon diri gud hilaba nga maigo ha pagrepresentar 4. Paonan-o hinsabtan han Romano nga sundalo nga hi Jesus diri ordinaryo nga tawo, ngan ano an ginsiring hiton nga sundalo? 5. Paonan-o mahimo iilustrar an hilawig nga panahon nga magkau- pod hi Jehova ngan an iya Anak?
"UNA HIYA NGA NAGHIGUGMA HA ATON" han kahilawig han kinabuhi han Anak ni Jehova! Ano an iya ginbuhat durante hiton hilawig hinduro nga panahon? 6 An Anak malipayon nga nag-alagad sugad nga "eksperto nga magburuhat" han iya Amay. (Proberbios 8:30) An Bib- lia nasiring: "Kon diri pinaagi ha [Anak] waray bisan usa nga butang nga ineksister." (Juan 1:3) Salit hi Jehova ngan an iya Anak magkaupod nga naghimo han ngatanan iba nga mga butang. Makaruruyag, malipayon gud adto nga mga pa- nahon nga magkaupod hira! Yana, damu an mauyon nga makusog gud an gugma butnga han ginikanan ngan anak. Ngan gugma an "hingpit nga bugkos han pagkaurosa." (Co- losas 3:14) Hin-o ha aton, kon sugad, an makakagtikang pag- sabot han gahum han bugkos nga ineksister ha sulod hiton hilawig hinduro nga panahon? Matin-aw, hi Jehova nga Dios ngan an iya Anak ginhihiusa han pinakamarig-on nga bug- kos han gugma nga naporma ha kan-o pa man. 7 Kondi, sinugo han Amay an iya Anak nganhi ha tuna basi ipanganak sugad nga tawhanon nga bata. An pagbuhat hito nangahulogan nga ha pipira ka dekada, gintugotan ni Jeho- va nga mahibulag hiya ha duok nga pakig-upod ha iya hi- nigugma nga Anak ha langit. Tungod han daku nga interes, hiya nagbantay tikang ha langit samtang nagtutubo hi Jesus ha pagin hingpit nga tawo. Han mga 30 anyos an edad, nag- pabawtismo hi Jesus. Sigurado kita han inabat ni Jehova ma- hitungod ha iya. An Amay nagyakan mismo tikang ha langit: "Ini an akon Anak nga hinigugma, nga gin-uuyonan ko." (Mateo 3:17) Ha pakakita nga matinumanon nga ginbuhat ni Jesus an ngatanan nga igintagna, an ngatanan nga gin- hangyo ha iya, sigurado nga nalipay gud an iya Amay! - Juan 5:36; 17:4. 6. (a) Ano an ginbuhat han Anak ni Jehova antes hiya magin tawo? (b) Ano nga klase hin bugkos an ineksister butnga ni Jehova ngan han iya Anak? 7. Han nagpabawtismo hi Jesus, paonan-o iginpahayag ni Jehova an iya mga pagbati mahitungod han iya Anak? 279
280 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 8 Kondi, ano an inabat ni Jehova han Nisan 14, 33 C.E.? Ano an inabat niya han hi Jesus gintraydoran ngan katapos gindakop han grupo han kalalakin-an ha gab-i? Han bina- yaan hi Jesus han iya kasangkayan ngan ginbista ha sayop nga paagi? Han hiya gintamay, gintuprahan, ngan gintam- palo? Han hiya ginkastigo, han an iya likod nasamad? Han iginraysang hiya, an mga kamot ngan mga tiil, ha poste nga kahoy ngan binayaan nga nabibitay didto samtang an mga tawo nagyubit ha iya? Ano an inabat han Amay han an iya hinigugma nga Anak nagsangpit ha iya tungod han duro nga kasakit? Ano an inabat ni Jehova han namatay hi Je- sus, ngan ha siyahan nga panahon tikang ha tinikangan han ngatanan nga mga linarang, namatay an Iya hinigugma nga Anak? - Mateo 26:14-16, 46, 47, 56, 59, 67; 27:38-44, 46; Juan 19:1. 9 Diri naton maisasaysay ha pulong. Tungod kay hi Jeho- va may-ada mga pagbati, an kasakit nga iya gin-antos tungod han kamatay han iya Anak diri gud maisasaysay han aton mga pulong. An mahimo la isaysay amo an motibo ni Jehova ha pagtugot nga mahitabo ito. Kay ano nga gintugotan han Amay nga magkaada hiya hin sugad nga mga pagbati? Igin- papahayag ha aton ni Jehova an urusahon nga butang ha Juan 3:16 - usa nga bersikulo ha Biblia nga importante gud salit tinatawag ito nga an gutiay nga Ebanghelyo. Ito nasi- ring: "Kay hinigugma gud han Dios an kalibotan salit igin- hatag niya an iya bugtong nga Anak, basi an bisan hin-o nga nagpapakita hin pagtoo ha iya diri mabungkag kondi mag- kaada kinabuhi nga waray kataposan." Salit an motibo ni Je- hova amo ini: gugma. An regalo ni Jehova - an pagsugoa ha iya Anak nga mag-antos ngan mamatay para ha aton - amo an gidadakui nga buhat han gugma ha kan-o pa man. 8, 9. (a) Ano an gin-antos ni Jesus han Nisan 14, 33 C.E., ngan pa- onan-o naapektohan an iya langitnon nga Amay? (b) Kay ano nga gintugotan ni Jehova an iya Anak nga mag-antos ngan mamatay?
"UNA HIYA NGA NAGHIGUGMA HA ATON" Kahulogan han Gugma han Dios 10 Ano an kahulogan hini nga pulong nga "gugma"? Iginsa- saysay an gugma sugad nga an gidadakui nga ginkikinahang- lan han mga tawo. Tikang ha katawo tubtob ha kamatayon, an mga tawo nangangalimbasog tungod han gugma, nagtu- tubo ha kapaso hito, nag-aantos pa ngani ngan namamatay tungod ha kawara hito. Kondi, urusahon nga makuri isay- say an kahulogan hito. Oo, damu an iginsusumat han mga tawo mahitungod han gugma. Waray kataposan an mga lib- ro, mga karantahon, ngan mga siday mahitungod hito. An mga resulta diri pirme nagpapatin-aw han kahulogan han gugma. Ha pagkamatuod, sobra an paggamit han pulong sa- lit an totoo nga kahulogan hito baga in mas nagigin makuri na gud masabtan. 11 Kondi, an Biblia, matin-aw nga nagtututdo mahitungod han gugma. An Expository Dictionary of New Testament Words ni Vine nasiring: "Mahimo la mahibaroan an gug- ma tikang ha mga buhat nga nahihimo tungod hito." An re- kord han Biblia mahitungod han mga buhat ni Jehova nag- tututdo ha aton hin damu mahitungod han iya gugma - an iya maloloy-on nga gugma ha iya mga linarang. Pananglitan, ano an labaw nga magpapahayag mahitungod hini nga kali- dad kay ha gihitaasi nga buhat han gugma ni Jehova mismo nga iginsaysay kanina? Ha masunod nga mga kapitulo, ma- kikita naton an damu iba pa nga mga susbaranan han gug- ma ni Jehova nga nagios. Dugang pa, masasabtan naton an 10. Ano an ginkikinahanglan han mga tawo, ngan ano na an nahi- tabo ha kahulogan han pulong nga "gugma"? 11, 12. (a) Diin kita mahibabaro hin damu mahitungod han gug- ma, ngan kay ano nga dida? (b) Ano nga mga klase hin gugma an es- pisipiko nga iginsaysay ha kadaan nga Griego nga yinaknan, ngan ano nga pulong para ha "gugma" an pinakaagsob nga ginagamit ha Kristiano Griego nga Kasuratan? (Kitaa liwat an footnote.) (c) Ano an kahulogan han pulong nga a·gape sugad han kasagaran nga pagka- gamit hito ha Biblia? 281
282 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pipira tikang ha orihinal nga mga pulong para han "gugma" nga ginamit ha Biblia. Ha kadaan nga Griego nga yinaknan, may-ada upat nga pulong para ha "gugma." Hini nga upat, an usa nga mas agsob gamiton ha Kristiano Griego nga Kasu- ratan amo an a·gape. Usa nga diksyonaryo han Biblia an nag- tatawag hini nga "an pinakagamhanan nga pulong nga ma- huhunahuna para ha gugma." Kay ano? 12 Sugad han pagkagamit ha Biblia, an a·gape kasagaran nga nangangahulogan hin gugma nga ginigiyahan han prinsip- yo. Salit labaw pa ito han emosyon la ha ginbubuhat o gin- yayakan han iba nga tawo. Mas haluag an kahulogan hito, mas mahunahunaon ngan tinuyo an basihanan hito. Labaw ha ngatanan, an Kristiano nga gugma diri gud hakugnon. Pa- nanglitan, kitaa utro an Juan 3:16. Ano "an kalibotan" nga ginhigugma gud han Dios, salit iya iginhatag an iya bug- tong nga Anak? Amo an kalibotan han matutubos nga ka- tawohan. Nag-uupod ito han damu nga mga tawo nga nag- papadayon ha makasasala nga pagkinabuhi. Hinigugma ba ni Jehova an kada usa sugad nga personal nga sangkay, su- gad han iya paghigugma ha matinumanon nga hi Abraham? (Santiago 2:23) Diri, kondi mahigugmaon nga ipinapakita ni Jehova an pagkamaopay ha ngatanan, bisan pa han daku nga mawawara ha iya. Karuyag niya nga an ngatanan magbasol ngan magbag-o han ira mga buhat. (2 Pedro 3:9) Damu an nagbubuhat hito. Hira an malipayon nga kinakarawat niya sugad nga iya mga sangkay. An berbo nga phi·leo, nga nangangahulogan hin "pagkaada gug- ma para ha, pagin matinagaron ha, o pagkaruyag (sugad han bangin inaabat han usa ha duok nga sangkay o bugto)," agsob nga ginagamit ha Kristiano Griego nga Kasuratan. Usa nga porma han pulong nga stor·ge, o duok nga gugma ha pamilya, an ginagamit ha 2 Timoteo 3:3 ha pagpakita nga mawawara an sugad nga gugma durante han ka- taposan nga mga adlaw. An eros, o romantiko nga gugma han lalaki ngan babaye, diri ginagamit ha Kristiano Griego nga Kasuratan, bi- san kon ginhihisgotan ha Biblia iton nga klase hin gugma. - Prober- bios 5:15-20.
"UNA HIYA NGA NAGHIGUGMA HA ATON" 13 Kondi, an iba, may-ada sayop nga ideya mahitungod ha pagkagamit han Biblia ha a·gape. Naghuhunahuna hira nga nangangahulogan ito hin waray pagbati, ha hunahuna la nga klase hin gugma. An kamatuoran amo nga an Kristiano nga gugma agsob nga nag-uupod han mahigugmaon, per- sonal nga pagbati. Pananglitan, han hi Juan nagsurat, "Hini- gugma han Amay an Anak," ginamit niya an usa nga porma han pulong nga a·gape. Iton ba nga gugma waray mahigug- maon nga pagbati? Tigamni nga hi Jesus nagsiring, "Pina- langga han Amay an Anak," ginagamit an usa nga porma han pulong nga phi·leo. (Juan 3:35; 5:20) An gugma ni Je- hova agsob nga nag-uupod han malumo nga pagpalangga. Kondi, an iya gugma diri gud naiimpluwensyahan han mga pagbati la. Pirme ginigiyahan ito han iya maaramon ngan may-hustisya nga mga prinsipyo. 14 Sugad han nakita naton, an ngatanan han mga kalidad ni Jehova gihitaasi, hingpit, ngan nakakadani. Kondi an gug- ma an nakakadani gud ha ngatanan. Waray mas gamhanan nga nagpapahirani ha aton kan Jehova. Makalilipay, an gug- ma amo liwat an iya nangunguna nga kalidad. Paonan-o kita nahibaro hito? "An Dios Gugma" 15 An Biblia may-ada ginsisiring mahitungod han gugma nga diri gud hito ginsisiring mahitungod han iba nga na- ngunguna nga mga kalidad ni Jehova. An Kasuratan diri na- siring nga an Dios amo an gahum o nga an Dios amo an hustisya o nga an Dios amo an kinaadman pa ngani. Hiya may-ada hiton nga mga kalidad, an gihitaasi nga Surok hito, ngan diri hiya matutupngan kon may kalabotan hini nga tulo. Kondi, mahitungod han ikaupat nga kalidad, mas 13, 14. Ano an nagpapakita nga an Kristiano nga gugma agsob nga nag-uupod han mahigugmaon nga pagbati? 15. Ano an ginsisiring han Biblia mahitungod han kalidad ni Jeho- va nga gugma, ngan ha ano nga paagi naiiba ini nga pahayag? (Ki- taa liwat an footnote.) 283
284 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hilarom an ginsiring: "An Dios gugma." (1 Juan 4:8) Ano an kahulogan hito? 16 "An Dios gugma" diri kay simple la nga pagkapariho, su- gad han pagsiring, "an Dios pariho han gugma." Diri na- ton mababag-o hin husto an mga pulong ngan sumiring nga "gugma an Dios." Hi Jehova labaw pa gud ha diri-nakiki- ta nga kalidad. Usa nga Persona hiya nga may-ada damu nga magkalainlain nga mga pagbati ngan mga kinaiya dugang pa ha gugma. Kondi, an gugma nakalukop gud kan Jehova. Sa- lit usa nga reperensya an nasiring mahitungod hini nga ber- sikulo: "An pinakaimportante gud nga kalidad o kinaiya han Dios amo an gugma." Ha kabug-osan, mahimo naton huna- hunaon ito hini nga paagi: An gahum ni Jehova nakakahimo ha iya nga magbuhat. An iya hustisya ngan an iya kinaad- man naggigiya han iya paagi han pagbuhat. Kondi an gugma ni Jehova nagpapagios ha iya ha pagbuhat. Ngan an iya gug- ma pirme nakikita ha paagi han paggamit niya han iya iba nga mga kalidad. 17 Agsob nga ginsisiring nga hi Jehova amo an matin-aw gud nga representasyon han gugma. Salit, kon karuyag na- ton mahibaro mahitungod han may prinsipyo nga gugma, kinahanglan hibaroan naton an mahitungod kan Jehova. Si- yempre, nakikita liwat naton inin maopay nga kalidad ha mga tawo. Kondi kay ano nga aada ito ha mga tawo? Ha pa- nahon han paglarang, hi Jehova nagsiring hini nga mga pu- An iba nga ginsisiring ha Kasuratan may-ada pariho nga porma. Pananglitan, "An Dios kalamrag" ngan "[An] Dios usa nga nakakaug- tang nga kalayo." (1 Juan 1:5; Hebreo 12:29) Kondi kinahanglan sa- buton ini sugad nga mga metapora, kay iginpapariho hito hi Jeho- va ha pisikal nga mga butang. Hi Jehova pariho han kalamrag, kay hiya baraan ngan matadong. Waray "kasisidman," o kahugaw, ha iya. Ngan mahimo hiya igpariho ha kalayo tungod ha iya paggamit han gahum ha pagbungkag. 16-18. (a) Kay ano nga an Biblia nasiring nga "an Dios gugma"? (b) Ha ngatanan nga mga linarang ha tuna, kay ano nga an tawo an angayan nga simbolo han kalidad ni Jehova nga gugma?
"UNA HIYA NGA NAGHIGUGMA HA ATON" long, matin-aw nga ha iya Anak: "Himoon naton an tawo uyon ha aton dagway, nga pariho ha aton." (Genesis 1:26) Ha ngatanan nga mga linarang dinhi hini nga tuna, an kala- lakin-an ngan kababayin-an la an makakapili han paghigug- ma ngan hini nga paagi ginsusubad an ira langitnon nga Amay. Hinumdumi nga ginamit ni Jehova an magkalainla- in nga mga linarang sugad nga simbolo han iya importante nga mga kalidad. Kondi, ginpili ni Jehova an iya gihitaasi nga tunan-on nga linarang, an tawo, sugad nga simbolo han Iya nangunguna nga kalidad, an gugma. - Ezekiel 1:10. 18 Kon nahigugma kita ha diri-hakugnon, may-prinsipyo nga paagi, ipinapakita naton an nangunguna nga kalidad ni Jehova. Sugad la ito han iginsurat ni apostol Juan: "Nahigug- ma kita kay una hiya nga naghigugma ha aton." (1 Juan 4: 19) Kondi ha ano nga mga paagi nga una nga naghigugma ha aton hi Jehova? Hi Jehova an Nag-una 19 An gugma diri bag-o. Aw, ano an nagpagios kan Jeho- va nga magtikang paglarang? Diri tungod kay namingaw hiya ngan nagkinahanglan hin kaupod. Hi Jehova komple- to ngan may-ada han ngatanan, waray kulang nga bisan ano nga bangin maihatag han iba. Kondi an iya gugma, nga ma- kusog nga kalidad, kinaburut-on nga nagpagios ha iya nga maruyag nga ipaangbit an kalipay han kinabuhi ha inteli- hente nga mga linarang nga makakaapresyar han sugad nga regalo. "An tinikangan han paglarang han Dios" amo an iya bugtong nga Anak. (Pahayag 3:14) Katapos ginamit ni Jeho- va inin Eksperto nga Magburuhat ha paglarang han ngata- nan iba nga mga butang, nga gintikangan dida ha mga anghel. (Job 38:4, 7; Colosas 1:16) Tungod kay ginbendisyo- nan hin kagawasan, pagsabot, ngan mga pagbati, inin gam- hanan nga mga espiritu may-ada higayon nga magpakita li- wat han ira gugma - ha usa kag usa ngan, labaw ha ngatanan, 19. Kay ano nga mahimo sidngon nga an gugma may-ada importan- te nga bahin ha buruhaton ni Jehova ha paglarang? 285
286 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kan Jehova nga Dios. (2 Corinto 3:17) Salit, nahigugma hira tungod kay una nga ginhigugma hira. 20 Sugad man liwat ito ha katawohan. Tikang ha tinikangan, hi Adan ngan Eva haros ginputos ha gugma. Bisan diin hira sumiplat ha ira Paraiso nga urukyan ha Eden, nakikita nira an ebidensya han gugma ha ira han ira Amay. Tigamni an ginsisiring han Biblia: "Hi Jehova nga Dios naghimo hin gar- den ha Eden ha este nga dapit; ngan didto niya iginbutang an tawo nga iya ginporma." (Genesis 2:8) Nakakadto ka na ba ha matahom hinduro nga garden o parke? Ano an nakalipay gud ha imo? An kalamrag ba nga nasulhog ha mga dahon ha malandong nga nabubulag, mamingaw nga lugar? An ma- karuruyag ba nga magkalainlain nga kolor han damu mag- tahom nga mga bukad? An sugad-musika ba nga tunog han naawas nga sapa, nagkakanta nga katamsihan, ngan nahuni nga mga insekto? Kumusta man an kahamot han kakahoyan, mga prutas, ngan mga bukad? Ha ano man nga kahimtang, waray parke yana an maitatanding ha Eden. Kay ano? 21 Iton nga garden ginhimo ni Jehova mismo! Sigurado nga matahom gud ito. Aadto an tagsa nga kahoy nga ma- karuruyag an kaanyag o marasa an prutas. An garden hura hin tubig, haluag, ngan makalilipay tungod han makaruru- yag, magkalainlain nga mga hayop. Hi Adan ngan Eva may- ada han ngatanan nga butang nga makakahimo han ira kinabuhi nga makalilipay ngan hura, upod na an makapa- tagbaw nga trabaho ngan hingpit nga pakig-upod. Hi Jehova una nga naghigugma ha ira, ngan may-ada hira han ngata- nan nga hinungdan nga maghigugma liwat. Kondi, napak- yas hira ha pagbuhat hito. Imbes nga mahigugmaon nga sugton an ira langitnon nga Amay, hakugnon nga ira ginta- lapas hiya. - Genesis, kapitulo 2. 22 Makasurubo gud ito para kan Jehova! Kondi ini ba nga 20, 21. Naeksperyensyahan ni Adan ngan Eva an ano nga ebidensya nga hi Jehova nahigugma ha ira, kondi paonan-o hira ginios? 22. Paonan-o an paggios ni Jehova ha pagrebelde ha Eden nagpama- tuod nga an iya gugma maunungon?
"UNA HIYA NGA NAGHIGUGMA HA ATON" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 63:1-11 Ano nga pagpabili an sadang ipakita naton ha gugma ni Jehova, ngan ano nga pagsarig an mapapatubo ha aton hiton nga gugma? Hosea 11:1-4; 14:4-8 Ha ano nga mga paagi ipinakita ni Jeho- va an gugma sugad nga amay ha Israel (o, Efraim), bisan pa han ano nga rekord han pagtalapas? Mateo 5:43-48 Paonan-o ipinapakita ni Jehova an gugma su- gad nga amay ha katawohan ha kabug-osan? Juan 17:15-26 Paonan-o an pag-ampo ni Jesus para ha iya mga sumurunod nagpapasarig ha aton han gugma ni Jehova ha aton? pagrebelde nakabido gud han iya mahigugmaon nga ka- singkasing? Waray! "An iya maunungon nga gugma nagpa- pabilin ha kadayonan." (Salmo 136:1) Salit, gintuyo dayon niya nga maghimo hin mahigugmaon nga mga kahika- yan ha pagtubos ha bisan hin-o nga matadong nga anak ni Adan ngan Eva. Sugad han nakita naton, iton nga mga ka- hikayan nag-upod han halad lukat han iya hinigugma nga Anak, nga nagresulta gud hin duro nga pag-antos han Amay. - 1 Juan 4:10. 23 Oo, tikang ha tinikangan hi Jehova an nag-una ha pagpa- kita hin gugma ha katawohan. Ha damu hinduro nga mga paagi, "una hiya nga naghigugma ha aton." An gugma nag- aaghat han pagkaurosa ngan kalipay, salit diri urusahon nga hi Jehova iginhuhulagway sugad nga "malipayon nga Dios." (1 Timoteo 1:11) Kondi, nabangon an importante nga pakia- na. Nahigugma gud ba hi Jehova ha aton sugad nga mga in- dibiduwal? An masunod nga kapitulo an maghihisgot hito. 23. Ano an usa han mga hinungdan nga hi Jehova "malipayon nga Dios," ngan ano nga importante nga pakiana an paghihisgotan ha masunod nga kapitulo? 287
K A P I T U L O 2 4 Waray "Makakagbulag ha Aton ha Gugma han Dios" PERSONAL ba nga hinigugma ka ni Jehova nga Dios? An iba nauyon nga an Dios nahigugma ha katawohan ha ka- bug-osan, sugad han ginsisiring ha Juan 3:16. Kondi, sugad hini an inaabat nira: 'Diri gud ako mahimo higugmaon han Dios sugad nga indibiduwal.' Bisan an totoo nga mga Kristia- no, usahay, bangin magruhaduha hito. Tungod kay nanlu- ya, usa nga lalaki an nagsiring: "Diri gud ako makatoo nga an Dios nagtatagad ha akon." An mga pagruhaduha nga pa- riho hito nakakaguol ba ha imo usahay? 2 Karuyag gud ni Satanas nga tumoo kita nga hi Jehova nga Dios diri nahigugma ha aton o diri kita pinabibilhan. Totoo, agsob nga ginsusulay ni Satanas an mga tawo pinaagi han paggamit han ira garbo ngan pagpahitaas. (2 Corinto 11:3) Kondi nalilipay liwat hiya ha pagdaot han respeto-ha-kalu- garingon han mga magluya. (Juan 7:47-49; 8:13, 44) Totoo ini labi na hinin peligroso nga "kataposan nga mga adlaw." Damu yana an nagtutubo ha mga pamilya diin "waray kina- iya nga gugma." An iba pirme naatubang ha mga tawo nga mapintas, hakog, ngan magtig-a an ulo. (2 Timoteo 3:1-5) An maiha na nga pag-antos han maraot nga pagtrato, rasis- mo, o kapungot bangin nakakombinse na ha sugad nga mga tawo nga hira waray pulos o diri mahimo higugmaon. 3 Kon inaabat mo an sugad nakakapaluya nga mga pagbati ha imo kalugaringon, ayaw pagturaw. Damu ha aton an nag- kukondenar ha aton kalugaringon ha pana-panahon. Kondi 1. Ano nga nakakapaluya nga pagbati an nakakapasubo ha damu nga tawo, upod na an pipira han totoo nga mga Kristiano? 2, 3. Hin-o an karuyag nga tumoo kita nga waray pulos kita o diri mahimo higugmaon ni Jehova, ngan paonan-o naton maisasalikway iton nga ideya?
WARAY MAKAKAGBULAG HA ATON HA DIOS hinumdumi, an Pulong han Dios dinisenyo ha "pagtadong han mga butang" ngan ha 'pagtumba han mga butang nga marig-on an pagkatindog.' (2 Timoteo 3:16; 2 Corinto 10:4) An Biblia nasiring: "Mapapasarig naton an aton kasingka- sing ha iya atubangan may kalabotan ha bisan ano nga igin- huhukom ha aton han aton kasingkasing, kay an Dios mas daku kay ha aton kasingkasing ngan maaram han ngatanan nga butang." (1 Juan 3:19, 20) Aton paghisgotan an upat nga paagi nga nabulig an Kasuratan ha aton ha 'pagpasarig ha aton mga kasingkasing' han gugma ni Jehova. Pinabibilhan Ka ni Jehova 4 Siyahan, an Biblia direkta nga nagtututdo nga nakikita han Dios an bili han kada usa han iya mga surugoon. Pa- nanglitan, hi Jesus nagsiring: "An duha nga maya iginbaba- ligya ha usa nga sinselyo nga gutiay an kantidad, diri ba? Pero waray bisan usa ha ira an mahuhulog ha tuna nga diri hinbabaroan han iyo Amay. Kondi bisan an mga buhok ha iyo ulo gin-ihap na ngatanan. Salit ayaw kahadlok; mas biril- hon kamo kay ha damu nga maya." (Mateo 10:29-31) Tagda kon ano an kahulogan hiton nga mga pulong ha siyahan- siglo nga mga mamarati ni Jesus. 5 Bangin maghunahuna kita kon kay ano nga mapalit an usa hin maya. Bueno, ha panahon ni Jesus an maya amo an pinakabarato han katamsihan nga iginbabaligya sugad nga pagkaon. Tigamni nga ha usa nga sinselyo nga gutiay an kantidad, an napalit makakapalit hin duha nga maya. Kon- di hi Jesus ha urhi nagsiring nga kon an usa ka tawo an- dam ha paggasto hin duha nga sinselyo, diri upat nga maya an mapapalit niya, kondi lima. Igindugang an usa nga tam- si nga baga in waray bili ito. Bangin an sugad nga mga lina- rang waray bili ha mga tawo, kondi paonan-o gintatagad ito han Maglalarang? Hi Jesus nagsiring: "Waray bisan usa ha 4, 5. Paonan-o ipinapakita han ilustrasyon ni Jesus mahitungod han mga maya nga birilhon kita kan Jehova? 289
290 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ira [bisan an usa nga igindugang] an hinngangalimtan han Dios." (Lucas 12:6, 7) Yana bangin nasasabtan na naton an punto ni Jesus. Kon pinabibilhan ni Jehova an usa nga maya, labi pa gud an bili han usa nga tawo! Sugad han iginsaysay ni Jesus, maaram hi Jehova han tagsa nga detalye mahitu- ngod ha aton. Aw, an mga buhok mismo han aton ulo na- ihap na! 6 Naihap na ba an aton mga buhok? An iba bangin magsi- ring nga hi Jesus diri-maminatud-on hini. Kondi, hunahu- naa la an mahitungod han paglaom ha pagkabanhaw. Duok gud an pagkakilala ha aton ni Jehova salit mahihimo kita la- rangon utro! Pinabibilhan gud kita niya salit nahinunum- doman niya an tagsa nga detalye, upod na an pagkahimo ha aton ngan an ngatanan han aton mga katuigan na nga mga handumanan ngan mga eksperyensya. An pag-ihap ha aton mga buhok - nga an aberids nga ulo nakakapatubo hin mga 100,000 - usa ka simple nga buhat kon itanding. Ano an Pinabibilhan ni Jehova ha Aton? 7 Ikaduha, an Biblia nagtututdo ha aton kon ano an pi- nabibilhan ni Jehova ha iya mga surugoon. Ha simple nga pagyakan, nalilipay hiya ha aton mag-opay nga mga kali- dad ngan ha aton mga pangalimbasog. Hi Hadi David nag- Pauro-utro nga iginkakaw-ing han Biblia an paglaom ha pagka- banhaw ha memorya han Dios. An matinumanon nga tawo nga hi Job nagsiring kan Jehova: "O . . . magtanda ka unta hin tubtoban han panahon para ha akon ngan hinumdoman ako!' (Job 14:13) Gin-una- bi ni Jesus an pagkabanhaw han "ngatanan nga aadto ha handuma- nan nga mga lubnganan." Angayan ini tungod kay hingpit nga nahi- nunumdoman ni Jehova an mga patay nga iya karuyag banhawon. - Juan 5:28, 29. 6. Kay ano nga makakasiguro kita nga maminatud-on hi Jesus han gin-unabi niya nga naihap na an mga buhok han aton ulo? 7, 8. (a) Ano an pipira nga mga kalidad nga nalilipayan ni Jehova nga makita samtang gin-uusisa niya an mga kasingkasing han mga tawo? (b) Ano an pipira han aton ginbubuhat nga pinabibilhan ni Je- hova?
"Mas birilhon kamo kay ha damu nga maya" siring ha iya anak nga hi Solomon: "Gin-uusisa ni Jeho- va an ngatanan nga kasingkasing, ngan nasasabtan niya an tagsa nga inklinasyon han mga panhunahuna." (1 Cronicas 28:9) Samtang gin-uusisa han Dios an binilyon han simbo- liko nga mga kasingkasing han mga tawo dinhi hinin ma- darahog, puno-hin-kapungot nga kalibotan, malipayon gud hiya kon nakikita niya an kasingkasing nga nahigugma han kamurayawan, kamatuoran, ngan pagkamatadong! Ano an nahitatabo kon may nakikita an Dios nga kasingkasing nga puno hin gugma ha iya, nga nangangalimbasog nga mahi- baro mahitungod ha iya ngan igpaangbit an sugad nga ka- hibaro ha iba? Hi Jehova nagsusumat ha aton nga pinabi- bilhan niya adton nagsusumat ha iba mahitungod ha iya. ' May-ada pa ngani hiya "usa nga libro han hinumd oman" para ha ngatanan nga "may kahadlok kan Jehova ngan para ha mga namamalandong han iya ngaran." (Malakias 3:16) An sugad nga mga kalidad presyoso ha iya. 8 Ano an pipira nga mag-opay nga mga buhat nga pinabi- bilhan ni Jehova? Sigurado nga amo an aton mga pangalim- basog nga subaron an iya Anak, hi Jesu-Kristo. (1 Pedro 2:21)
292 MAGIN DUOK KAN JEHOVA An usa nga importante nga buhat nga pinabibilhan han Dios amo an pagpakaylap han maopay nga sumat han iya Ginhadian. Ha Roma 10:15, aton mababasa: "Maopay gud pagkit-on an mga tiil han mga nagpapasamwak han maopay nga sumat mahitungod han mag-opay nga mga butang!" Kasagaran nga bangin diri naton ginhuhunahuna nga mao- pay pagkit-on an aton mga tiil. Kondi dinhi nagrirepresentar ito han mga pangalimbasog han mga surugoon ni Jehova ha pagsangyaw han maopay nga sumat. An ngatanan han sugad nga mga pangalimbasog maopay pagkit-on ngan pres- yoso ha iya. - Mateo 24:14; 28:19, 20. 9 Pinabibilhan liwat ni Jehova an aton pagpailob. (Mateo 24:13) Hinumdumi, karuyag ni Satanas nga isalikway mo hi Jehova. Ha kada adlaw nga nagpapabilin ka nga ma- unungon kan Jehova, usa pa nga adlaw ito nga nakakabu- lig ka ha pagbaton ha mga pagtamay ni Satanas. (Proberbios 27:11) Usahay diri masayon an pagpailob. An mga problema ha kahimsog, mga kakurian ha pinansyal, kaguol ha emos- yon, ngan iba pa nga mga ulang makakahimo han tagsa nga adlaw nga nalabay nga magin usa nga pagsari. An na- lalangan nga mga ginpapamulat nakakapaluya liwat. (Pro- berbios 13:12) An pagpailob durante han sugad nga mga ayat labi na gud nga presyoso kan Jehova. Salit hi Hadi Da- vid naghangyo kan Jehova nga ibutang an iya mga luha ha "anit nga surudlan," may pagsarig nga nagdudugang: "Diri ba nakarekord ito ha imo libro?" (Salmo 56:8) Oo, pinabi- bilhan ngan nahinunumdoman ni Jehova an ngatanan nga mga luha ngan pag-antos nga aton gin-iilob samtang nag- papabilin kita nga maunungon ha iya. Presyoso liwat ito ha iya. 9, 10. (a) Kay ano nga makakasarig kita nga pinabibilhan ni Jeho- va an aton pagpailob ha atubangan han magkalainlain nga mga ka- kurian? (b) Ano nga negatibo nga mga panlantaw an diri gud ginhu- hunahuna ni Jehova mahitungod ha iya matinumanon nga mga surugoon?
WARAY MAKAKAGBULAG HA ATON HA DIOS 10 Yana, an kasingkasing nga nagkukondenar-ha-kalugari- ngon bangin magsalikway han sugad nga ebidensya han aton bili ha Dios. Bangin pirme ito maghuring: 'Kondi damu hinduro an iba nga mas maopay nga susbaranan kay ha akon. Sigurado nga nasusubo gud hi Jehova kon igintatan- ding niya ako ha ira!' Hi Jehova diri nagtatanding; diri man hiya istrikto o mapintas ha iya panhunahuna. (Galacia 6:4) Binabasa niya hin maopay an aton mga kasingkasing, ngan pinabibilhan niya an maopay - bisan an gudtiay nga sukol hito. Ginbubulag ni Jehova an Maopay Tikang ha Maraot 11 Ikatulo, samtang gin-uusisa kita ni Jehova, hinayhinay nga ginbubulag niya an mga butang, ginbibiling an mao- pay. Pananglitan, han nagsugo hi Jehova nga an bug-os nga apostata nga dinastiya ni Hadi Jeroboam kinahanglan pa- matayon, nagsugo Hiya nga an usa han mga anak nga lala- ki han hadi, hi Abias, hatagan hin desente nga lubong. Kay ano? 'May nakita ha iya nga maopay hi Jehova nga Dios han Israel.' (1 Hadi 14:1, 10-13) Ha pagkamatuod, gin-usisa ni Je- hova an kasingkasing hiton batan-on nga olitawo ngan may nakita didto nga "maopay." Anoman ka gutiay o diri-impor- tante ito nga butang nga maopay, gintagad ni Jehova nga ta- kos ito isurat ha iya Pulong. Ginbalosan pa ngani niya ito, ipinapakita an angayan nga sukol han kalooy ngada hiton nga usa nga membro han apostata nga panimalay. 12 An mas positibo pa gud nga susbaranan makikita ha maopay nga hi Hadi Jehosafat. Han an hadi nagbuhat hin 11. Ano an mahibabaroan naton mahitungod kan Jehova ha iya pag- dumara han kahimtang ni Abias? 12, 13. (a) Paonan-o ipinapakita han kahimtang ni Hadi Jehosafat nga ginkikita ni Jehova an maopay ha aton bisan kon kita nakakasa- la? (b) Mahitungod han aton mag-opay nga mga buhat ngan mga ka- lidad, paonan-o nagios hi Jehova sugad nga mahigugmaon nga Gi- nikanan? 293
294 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kalurongan, an propeta ni Jehova nagsiring ha iya: "Tungod hini hi Jehova nasisina ha imo." Seryoso gud nga panhu- nahuna! Kondi an mensahe ni Jehova waray matapos dida. Nagpadayon ito: "Bisan pa hito, may maopay nga nakita ha imo." (2 Cronicas 19:1-3) Salit an matadong nga kasina ni Jehova waray makapugong ha iya nga makita an mao- pay kan Jehosafat. Diri gud pariho ha diri-hingpit nga mga tawo! Kon nasisina ha iba, bangin igbalewaray naton an ma- opay ha ira. Ngan kon kita nakakasala, an kasubo, kaawod, ngan pagkasalaan nga inaabat naton bangin makapugong ha aton nga makita an maopay ha aton. Kondi, hinumdumi nga kon kita nagbabasol ha aton mga sala ngan nanganga- limbasog gud nga diri na utruhon ito, hi Jehova nagpapasay- lo ha aton. 13 Samtang gin-uusisa ka ni Jehova, ginkukuha niya iton nga mga sala, sugad la han nagbibiling hin bulawan nga nagkukuha han waray pulos nga bato. Kumusta man an imo mag-opay nga mga kalidad ngan mga buhat? Oo, ini an "mga bulawan" nga iya gintitipigan! Naobserbahan mo ba an paagi nga an pipira nga mahigugmaon nga mga gini- kanan nagpapabili han mga ginuhit o mga proyekto ha es- kwelahan han ira kabataan, usahay ha maiha nga panahon katapos nga hinngalimtan na ito han kabataan? Hi Jehova an pinakamahigugmaon nga Ginikanan. Tubtob nga nagpa- pabilin kita nga matinumanon ha iya, diri gud niya hinnga- ngalimtan an aton mag-opay nga mga buhat ngan mga ka- lidad. Ha pagkamatuod, gintatagad niya nga diri-matadong an paghingalimot hini, ngan matadong gud hiya. (Hebreo 6:10) Iya gin-uusisa liwat kita ha usa pa nga paagi. 14 Hi Jehova nagkikita lahos pa han aton pagkadiri-hingpit 14, 15. (a) Kay ano nga an aton pagkadiri-hingpit diri gud nakaka- pugong kan Jehova nga makita an maopay ha aton? Iilustrar. (b) Ano an bubuhaton ni Jehova ha mag-opay nga mga kalidad nga nakikita niya ha aton, ngan paonan-o niya gintatagad an iya matinumanon nga katawohan?
ngan nakikita an aton mahihi- mo. Ha pag-ilustrar: An mga tawo nga mahilig ha mga bu- hat han arte mangangalimba- sog gud ha pagpabalik han nadaot gud nga mga debuho o iba nga mga ginhimo. Pa- nanglitan, ha National Gallery ha Londres, Inglatera, han ginpu- sil han usa an debuho ni Leonar- do da Vinci nga nagkakantidad hin $30 milyon (E.U.), waray usa nga nagsiring nga tungod kay nadaot na an debuho, sadang ito kuhaon. Nagtikang dayon an pag-ayad ha haros 500-ka-tuig na nga obra-maes- tra. Kay ano? Tungod kay presyoso ito ha mga mahigugmaon han arte. Diri ba mas birilhon ka kay han de- buho nga ginamitan hin tisa ngan lapis? Ha paniplatan han Dios sigura- do nga birilhon ka - bisan kon nada- ot ka han napanunod nga pagkadiri-hing- pit. (Salmo 72:12-14) Hi Jehova nga Dios, an maabtik nga Maglalarang han tawha- non nga pamilya, magbubuhat han kina- hanglanon ha pagpahiuli han pagkahingpit han ngatanan nga nagios uyon ha iya mahi- gugmaon nga pagtagad. - Buhat 3:21; Roma 8:20-22. 15 Oo, nakikita ni Jehova an maopay ha aton nga bangin diri naton nakikita ha aton kalu- garingon. Ngan samtang nag-aalagad kita ha Pinabibilhan ni Jehova an aton pagpailob ha atubangan han mga pagsari
296 MAGIN DUOK KAN JEHOVA iya, hihimoon niya nga an maopay magtubo tubtob nga kita ha kataposan mahingpit. Anoman an pagtrato ha aton han kalibotan ni Satanas, pinabibilhan ni Jehova an iya ma- tinumanon nga mga surugoon sugad nga presyoso. - Hagai 2:7. Aktibo nga Ipinapakita ni Jehova an Iya Gugma 16 Ikaupat, damu gud an ginbubuhat ni Jehova basi pama- tud-an an iya gugma ha aton. Sigurado, an halad lukat ni Kristo amo an pinakaepektibo nga baton ha buwa ni Sata- nas nga waray-bili kita ngan diri mahimo higugmaon. Diri gud naton sadang hingalimtan nga an masakit nga kamata- yon nga gin-antos ni Jesus ha pasakitan nga kahoy ngan an mas masakit pa gud nga gin-ilob ni Jehova ha pagkita ha ka- matay han iya hinigugma nga Anak mga pamatuod han ira gugma ha aton. Makasurubo, damu nga mga tawo an naku- kurian ha pagtoo nga ini nga regalo para gud ha ira. Inaa- bat nira nga diri-takos hira. Kondi, hinumdumi nga hi apos- tol Pablo usa nga nagtimaraot hadto ha mga sumurunod ni Kristo. Kondi, hiya nagsurat: "[An] Anak han Dios . . . nahi- gugma ha akon ngan nagtubyan han iya kalugaringon para ha akon." - Galacia 1:13; 2:20. 17 Pinamamatud-an ni Jehova an iya gugma ha aton pinaa- gi han pagbulig ha aton sugad nga indibiduwal nga pahimu- losan an mga kaopayan han halad han Kristo. Hi Jesus nag- siring: "Waray tawo nga makakakadi ha akon labot la kon igpahirani hiya han Amay, nga nagsugo ha akon." (Juan 6: 44) Oo, personal nga gindadara kita ni Jehova ngadto ha iya Anak ngan ha paglaom han kinabuhi nga waray kata- posan. Paonan-o? Pinaagi han pagsangyaw nga buruhaton, 16. Ano an gidadakui nga pamatuod han gugma ni Jehova ha aton, ngan paonan-o kita nahibabaro nga ini nga regalo para gud ha aton? 17. Pinaagi han ano nga gindadara kita ni Jehova ngadto ha iya mis- mo ngan ngadto ha iya Anak?
WARAY MAKAKAGBULAG HA ATON HA DIOS nga nakakaabot ha aton sugad nga indibiduwal, ngan pina- agi han iya baraan nga espiritu, nga ginagamit ni Jehova ha pagbulig ha aton nga masabtan ngan iaplikar an espiritu- wal nga mga kamatuoran bisan pa han aton mga limitasyon ngan pagkadiri-hingpit. Salit makakasiring hi Jehova mahi- tungod ha aton sugad han iya ginsiring mahitungod han Is- rael: "Ginhigugma ko ikaw hin waray kataposan nga gugma. Ito an hinungdan nga iginpahirani ko ikaw ha akon pinaagi han maunungon nga gugma." - Jeremias 31:3. 18 Bangin pinaagi han pribilehiyo han pag-ampo nga nai- eksperyensyahan naton an gugma ni Jehova ha pinakadu- ok nga paagi. An Biblia nag-aaghat ha kada usa ha aton nga "padayon nga mag-ampo" ngadto ha Dios. (1 Tesalonica 5: 17) Namamati hiya. Tinatawag pa ngani hiya nga an "Para- pamati han pag-ampo." (Salmo 65:2) Waray niya ipasa ini nga katungdanan ha bisan hin-o, bisan ha iya Anak mismo. Hunahunaa la: An Maglalarang han uniberso nagsasagda ha aton nga dumaop ha iya ha pag-ampo, nga may kagawasan ha pagyakan. Ngan ano nga klase hin mamarati hiya? Waray pagbati, waray gugma, waray pagtagad? Diri gud. 19 Hi Jehova may empatiya. Ano an empatiya? Usa nga ma- tinumanon nga edaran nga Kristiano an nagsiring: "An em- patiya amo an imo kasakit ha akon kasingkasing." Naaapek- tohan gud ba hi Jehova han aton kasakit? Aton mababasa an mahitungod han mga pag-antos han iya katawohan nga Israel: "Durante han ngatanan nira nga kasakitan nasasakit hiya." (Isaias 63:9) Diri la nakita ni Jehova an ira mga kaku- rian; pinaid hiya ha katawohan. An iya duro nga pagpaid ipi- napakita han mga pulong mismo ni Jehova ha iya mga su- rugoon: "An bisan hin-o nga kumamkam ha iyo, nakamkam 18, 19. (a) Ano an pinakaduok nga paagi nga ipinapakita ni Jehova an iya gugma ha aton, ngan ano an nagpapakita nga hiya personal nga nagtatagad ha aton? (b) Paonan-o ginpapasarig kita han Pulong han Dios nga hi Jehova may-ada empatiya nga mamarati? 297
298 MAGIN DUOK KAN JEHOVA han nawotawo han akon mata." (Zacarias 2:8) Masakit gud ito! Oo, hi Jehova napaid ha aton. Kon kita nasasakit, hiya nasasakit. 20 Waray timbang nga Kristiano an magamit han sugad nga ebidensya han gugma ngan hitaas nga pagtagad han Dios sugad nga pasangilan ha pagpahitaas o pagpaimportante ha kalugaringon. Hi apostol Pablo nagsurat: "Pinaagi han diri matupngan nga pagkabuotan nga iginhatag ha akon, gin- susumatan ko an kada tagsa dida ha iyo nga diri maghu- nahuna mahitungod ha iya kalugaringon hin labaw kay ha angay niya hunahunaon, lugod ipakita niyo nga may-ada kamo maopay nga panhunahuna uyon ha pagtoo nga igin- hatag han Dios ha kada tagsa ha iyo." (Roma 12:3) Usa pa nga hubad an nasiring: "Masiring ako ha kada usa ha iyo nga diri maghunahuna ha iya kalugaringon nga labaw kay ha iya totoo nga bili, kondi maghunahuna hin malinaw ha iya kalugaringon." (A Translation in the Language of the People, ni Charles B. Williams) Salit samtang nagpapahimu- los gud kita han kapaso han gugma han aton langitnon nga Amay, maghunahuna kita hin malinaw ngan hinumdoman nga diri kita takos kumarawat han gugma han Dios. - Lucas 17:10. 21 Kinahanglan buhaton han kada usa ha aton an ngata- nan nga mahihimo naton ha pagsalikway han ngatanan nga Iginpapasabot han iba nga mga hubad nga an usa nga nakamkam ha katawohan han Dios nakamkam ha iya kalugaringon nga mata o ha mata han Israel, diri ha mata han Dios. Ini nga sayop gintika- ngan han iba nga mga eskriba nga nagtagad hini nga bersikulo sugad nga waray-pagtahod ngan salit ginbag-o ito. An ira sayop nga panga- limbasog nagtabon han daku nga personal nga empatiya ni Jehova. 20. Ano nga diri-timbang nga panhunahuna an kinahanglan likyan naton kon karuyag naton sundon an sagdon ha Roma 12:3? 21. Ano nga mga buwa ni Satanas an kinahanglan padayon nga isa- likway naton, ngan pinaagi han ano nga kamatuoran ha Biblia nga mahimo kita magpadayon ha pagpasarig han aton mga kasingka- sing?
WARAY MAKAKAGBULAG HA ATON HA DIOS Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 139:1-24 Paonan-o ipinapakita han inspirado nga mga pulong ni Hadi David nga interesado gud hi Jehova ha aton su- gad nga mga indibiduwal? Isaias 43:3, 4, 10-13 Ano an pagbati ni Jehova ngada hadton nag-aalagad sugad nga iya mga Saksi, ngan paonan-o iginpapa- hayag ha mga buhat an iya mga pagbati? Roma 5:6-8 Kay ano nga makakasiguro kita nga an aton maka- sasala nga kahimtang diri nagpupugong han gugma ni Jehova nga makadangat ha aton ngan pahimulsan naton? Judas 17-25 Paonan-o kita magpapabilin ha gugma han Dios, ngan ano an nakakaulang han aton pagbuhat hito? mga buwa ni Satanas, upod na an buwa nga kita waray-bili o diri mahimo higugmaon. Kon an imo mga eksperyensya ha kinabuhi nagtutdo ha imo nga tagdon an imo kalugari- ngon sugad nga usa ka problema nga makuri hinduro ma- lamposan bisan pa han daku nga gugma han Dios, o an imo mag-opay nga mga buhat sugad nga diri gud importante bi- san ha iya mga mata nga nakakakita-han-ngatanan, o damu hinduro an imo mga sala nga diri matatabonan bisan han kamatayon han iya presyoso nga Anak, buwa an igintut- do ha imo. Bug-os-kasingkasing nga isalikway mo an sugad nga mga buwa! Padayon nga pasarigon naton an aton mga kasingkasing pinaagi han kamatuoran nga iginpahayag ha inspirado nga mga pulong ni Pablo: "Kombinsido ako nga bisan an kamatayon, bisan an kinabuhi, bisan an mga ang- hel, bisan an mga gobyerno, bisan an mga butang nga aan- hi yana, bisan an mga butang nga maabot, bisan an mga gahum, bisan an kahitas-an, bisan an kahiladman, bisan an anoman nga iba pa nga linarang diri makakagbulag ha aton ha gugma han Dios nga aada kan Kristo Jesus nga aton Gi- noo." - Roma 8:38, 39. 299
K A P I T U L O 2 5 'An Malumo nga Pagpaid han Aton Dios' HA KATUTNGA han kagab-ihon, nagtatangis an usa nga minasus-an. Nagmata dayon an iroy. Diri hiya nahinga- ngaturog hin maopay sugad hadto - tikang nga natawo an iya anak. Hinbaroan na niya an pagkilala ha magkalain- lain nga klase han pagtangis han iya minasus-an. Salit, ag- sob nga maaram hiya kon an iya bag-o la nga natawo nga minasus-an kinahanglan pasusuhon, kuguson, o mangno- an ha iba nga paagi. Kondi anoman an hinungdan han pagtangis han minasus-an, nagios an iroy. An iya kasing- kasing diri natugot ha iya nga igbalewaray an mga pangi- nahanglan han iya anak. 2 An pagpaid nga inaabat han usa nga iroy para ha iya anak amo an usa han pinakamalumo nga mga pagbati nga hinbabaroan han mga tawo. Kondi, may-ada usa nga pag- bati nga mas makusog pa gud - an malumo nga pagpaid han aton Dios, hi Jehova. An paghisgot mahitungod hi- nin nakakapahigugma nga kalidad makakabulig ha aton nga magin mas duok kan Jehova. Aton kon sugad paghis- gotan kon ano an pagpaid ngan kon paonan-o ipinapakita ito han aton Dios. Ano an Pagpaid? 3 Ha Biblia, may-ada duok nga relasyon an pagpaid ngan kalooy. Damu nga mga pulong ha Hebreo ngan Griego 1, 2. (a) Paonan-o natural nga nagios an usa nga iroy ha pagtangis han iya minasus-an? (b) Ano nga pagbati an mas makusog pa gud kay ha pagpaid han usa nga iroy? 3. Ano an kahulogan han Hebreo nga berbo nga iginhubad nga "magpakita hin kalooy" o "malooy"?
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' an nagpapasabot han kahulogan han malumo nga pagpa- id. Tagda, pananglitan, an Hebreo nga berbo nga ra·cham, nga agsob nga ginhuhubad nga "magpakita hin kalooy" o "malooy." Usa nga reperensya an nagsasaysay nga an berbo nga ra·cham "nagpapahayag hin hilarom ngan ma- lumo nga pagbati hin pagpaid, sugad han ginbabati kon nakikita an kaluyahan o pag-antos hadton mga hinigug- ma naton o nagkikinahanglan han aton bulig." Inin Heb- reo nga termino, nga inaaplikar ni Jehova ha iya kaluga- ringon, may kalabotan ha pulong para han "tagoangkan" ngan mahimo ihulagway sugad nga "pagpaid han iroy." - Exodo 33:19; Jeremias 33:26. 4 Ginagamit han Biblia an mga pagbati han iroy para ha iya minasus-an ha pagtutdo ha aton mahitungod han ka- hulogan han pagpaid ni Jehova. Ha Isaias 49:15, aton ma- babasa: "Makakalimtan ba han usa nga babaye an iya na- suso nga anak o diri ba hiya malolooy [ra·cham] ha anak han iya tagoangkan? Bisan kon ini nga mga babaye ma- hingalimot, ako diri gud mahingangalimot ha imo." Iton makapabantad nga paghulagway nagpapabug-at han kahi- larom han pagpaid ni Jehova para ha iya katawohan. Pao- nan-o? 5 Makuri handurawon nga mahingangalimot an usa nga iroy ha pagpasuso ngan pagmangno ha iya minasus-an. Aw, an minasus-an waray-mahihimo; adlaw ngan gab-i an minasus-an nagkikinahanglan han pagtagad ngan gugma han iya iroy. Kondi, makasurubo, kaylap an pagpasibaya han mga iroy, labi na hinin "peligroso nga mga panahon" Kondi, makapainteres nga ha Salmo 103:13, an Hebreo nga berbo nga ra·cham nagpapasabot han kalooy, o pagpaid, nga ipinapakita han amay ha iya mga anak. 4, 5. Paonan-o ginagamit han Biblia an mga pagbati han usa nga iroy para ha iya minasus-an ha pagtutdo ha aton mahitungod han pagpaid ni Jehova? 301
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' diin waray "kinaiya nga gugma." (2 Timoteo 3:1, 3) Kon- di, hi Jehova nagpapahayag: "ako diri gud mahingangali- mot ha imo." An malumo nga pagpaid ni Jehova ha iya mga surugoon diri-napapakyas. Mas makusog gud ito kay ha pinakamalumo nga natural nga pagbati nga mahahan- duraw naton - an pagpaid nga natural nga inaabat han usa nga iroy ha iya minasus-an. Diri urusahon nga usa nga ko- mentarista an nagsiring mahitungod han Isaias 49:15: "Ini an usa han gikukusugi, kon diri an gikukusugi nga kapa- hayagan han gugma han Dios ha Daan nga Testamento." 6 An malumo nga pagpaid ba usa nga tigaman han kalu- yahan? Iton an ginhuhunahuna han damu nga diri-hing- pit nga mga tawo. Pananglitan, an Romano nga pilosopo nga hi Seneca, nga kadungandungan ni Jesus ngan banto- gan nga makinaadmananon ha Roma, nagtutdo nga "an kalooy usa nga kaluyahan han hunahuna." Hi Seneca usa nga nag-aghat han Estoisismo, an pilosopiya nga nagpa- pabug-at han pagin kalmado nga waray pagbati. An maa- ramon nga tawo mahimo bumulig ha mga naguguol, si- ring ni Seneca, kondi kinahanglan diri niya tugotan an iya kalugaringon nga malooy, kay an sugad nga pagbati makakagwara han iya pagin kalmado. Iton makikalugari- ngon nga panhunahuna mahitungod ha kinabuhi waray lugar para han kinasingkasing nga pagpaid. Kondi diri gud sugad hito hi Jehova! Ha iya Pulong, ginpapasarig kita ni Jehova nga hiya "mapinairon hinduro ngan maloloy-on." (Santiago 5:11, footnote) Sugad han makikita naton, an pagpaid diri kaluyahan kondi usa ka makusog, importante 6. Ha ano nga paagi gintatagad han damu nga diri-hingpit nga mga tawo an malumo nga pagpaid, kondi ano an iginpapasarig ha aton ni Jehova? "Makakalimtan ba han usa nga babaye an . . . anak han iya tagoangkan?" 303
304 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga kalidad. Aton usisahon kon paonan-o ipinapakita ito ni Jehova, nga pariho han mahigugmaon nga ginikanan. Han Ipinakita ni Jehova an Pagpaid ha Usa nga Nasud 7 An pagpaid ni Jehova matin-aw nga nakikita ha paagi han iya pagtrato ha nasud han Israel. Ha ikatarapos han ika-16 ka siglo B.C.E., minilyon nga mga Israelita an mga uripon ha kadaan nga Ehipto, diin gintalumpigos hira hinduro. Ginhimo han mga Ehiptohanon nga "mapait an ira kinabuhi tungod han makuri nga trabaho, samtang naghihimo hira hin semento nga tikang ha lapok ngan mga briks ngan nagbubuhat han ngatanan nga klase hin trabaho . . . sugad nga mga uripon." (Exodo 1:11, 14) Ha ira kasakit, an mga Israelita nanginyupo kan Jehova para han bulig. Paonan-o binaton an Dios nga may malumo nga pagpaid? 8 Nabantad an kasingkasing ni Jehova. Hiya nagsiring: "Akon gud nakita an pag-antos han akon katawohan nga aadto ha Ehipto, ngan hinbatian ko an ira reklamo tungod han mga nagpipirit ha ira nga magtrabaho; maaram gud ako han mga kaul-ol nga ira gin-aantos." (Exodo 3:7) Im- posible nga makita ni Jehova an mga pag-antos han iya ka- tawohan o hibatian an ira mga pagtangis nga waray pagba- ti para ha ira. Sugad han nakita naton ha Kapitulo 24 hini nga libro, hi Jehova usa nga Dios nga may empatiya. Ngan an empatiya - amo an abilidad ha pagbati han kasakit han iba - duok nga may kalabotan ha pagpaid. Kondi hi Jeho- va diri la kay inabat hin pagpaid para ha iya katawohan; naaghat hiya ha pagbuhat para ha ira. An Isaias 63:9 nasi- ring: "Tungod han iya gugma ngan pagpaid iya hira gin- tubos." Pinaagi han "gamhanan nga kamot," ginluwas ni 7, 8. Ha ano nga paagi nag-antos an mga Israelita ha kadaan nga Ehipto, ngan paonan-o ginios hi Jehova ha ira pag-antos?
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' Jehova an mga Israelita tikang ha Ehipto. (Deuteronomio 4:34) Katapos hito, iya gintagan hira han milagroso nga pagkaon ngan gindara hira ngadto ha mabungahon nga tuna nga ira kalugaringon. 9 An pagpaid ni Jehova waray matapos dida. Han nag- ukoy na ha Tuna nga Iginsaad, an Israel pauroutro nga na- gin diri-matinumanon ngan nag-antos sugad nga resulta. Kondi katapos, an katawohan nakakahunahuna hin ma- opay ngan natawag kan Jehova. Pauroutro nga iya ginlu- was hira. Kay ano? "Kay pinaid hiya ha iya katawohan." - 2 Cronicas 36:15; Hukom 2:11-16. 10 Tagda an nahitabo ha panahon ni Jefte. Tungod kay an mga Israelita nag-alagad ha buwa nga mga dios, gintugo- tan ni Jehova nga talumpiguson hira han mga Ammoni- ta ha sulod hin 18 ka tuig. Ha kataposan, an mga Israelita nagbasol. An Biblia nagsusumat ha aton: "Ira ginpanang- gal tikang ha butnga nira an mga dios han iba nga mga na- sud ngan nag-alagad kan Jehova, salit waray na niya ma- ilob an pag-antos han Israel." (Hukom 10:6-16) Kon an iya katawohan nagpapakita hin totoo nga pagbasol, diri na mailob ni Jehova nga makita hira nga nag-aantos. Salit an Dios nga may malumo nga pagpaid nagpakusog kan Jef- te nga luwason an mga Israelita tikang ha ira mga kaaway. - Hukom 11:30-33. An mga pulong nga "waray na niya mailob" literal nga nanganga- hulogan nga "an iya kalag naghalipot; an iya pagpailob natapos." Ha The New English Bible mababasa: "Diri na hiya makailob nga makita an kahimtang han Israel." An Tanakh - A New Translation of the Holy Scrip- tures naghuhubad hito: "Diri na niya mailob an mga kakurian han Is- rael." 9, 10. (a) Kay ano nga pauroutro nga ginluwas ni Jehova an mga Is- raelita han nag-ukoy na hira ha Tuna nga Iginsaad? (b) Ha panahon ni Jefte, ginluwas ni Jehova an mga Israelita tikang ha ano nga pa- nalumpigos, ngan ano an nagpagios ha iya nga buhaton ito? 305
306 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 11 Ano an igintututdo ha aton mahitungod han malumo nga pagpaid ha pagtrato ni Jehova ha nasud han Israel? Siyahan, nakikita naton nga an malumo nga pagpaid ni Je- hova diri la mapinairon nga pagkamaaram ha mga kaku- rian nga gin-aantos han mga tawo. Hinumdumi an susba- ranan han usa nga iroy nga an pagpaid nagpapagios ha iya nga tagdon an pagtangis han iya minasus-an. Sugad man, diri ginbabalewaray ni Jehova an mga kabidoan han iya katawohan. An iya malumo nga pagpaid nagpapagios ha iya nga talwason hira ha ira pag-antos. Dugang pa, an pag- trato ni Jehova ha mga Israelita nagtututdo ha aton nga an pagpaid diri gud kaluyahan, kay inin mahigugmaon nga kalidad nagpagios ha iya nga buhaton an makusog, marig- on nga buhat para ha iya katawohan. Kondi ipinapakita la ba ni Jehova an pagpaid ha iya mga surugoon sugad nga grupo? An Pagpaid ni Jehova ha mga Indibiduwal 12 An Balaud nga iginhatag han Dios ha nasud han Israel nagpakita han iya pagpaid ha mga indibiduwal. Tagda, pa- nanglitan, an iya kabaraka ha mga pobre. Maaram hi Je- hova nga mahimo umabot an diri-linalaoman nga mga kahimtang nga bangin magpapobre ha usa nga Israeli- ta. Paonan-o tatratuhon an mga pobre? Hi Jehova istrik- to nga nagsugo ha mga Israelita: "Ayaw patig-aha an imo kasingkasing o pagkumkoma an imo kamot ha imo pobre nga bugto. Angay ka magin mahinatagon ha iya, ngan diri ka angay maghatag ha iya nga napipiritan la, kay tungod hito hi Jehova nga imo Dios magbibendisyon han tagsa nga imo ginhihimo ngan ginbubuhat." (Deuteronomio 11. Tikang ha pagtrato ni Jehova ha mga Israelita, ano an mahiba- baroan naton mahitungod han pagpaid? 12. Paonan-o ipinakita han Balaud an pagpaid ni Jehova para ha mga indibiduwal?
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' 15:7, 10) Hi Jehova dugang nga nagsugo nga diri aanihon ngatanan han mga Israelita an mga ligid han ira mga uma o puruton an bisan ano nga nahibilin. An sugad nga pani- rok hin salin para ha mga pobre. (Levitico 23:22; Ruth 2: 2-7) Kon susundon han nasud inin mapinairon nga sugo tungod ha mga pobre nga kaupod nira, an nangingina- hanglan nga mga indibiduwal ha Israel diri gud makikili- mos hin pagkaon. Diri ba ito pagpakita han malumo nga pagpaid ni Jehova? 13 Yana nga panahon liwat, an aton mahigugmaon nga Dios nagtatagad gud ha aton sugad nga mga indibidu- wal. Makakasiguro kita nga maaram gud hiya han bisan ano nga pag-antos nga bangin antuson naton. An salmis- ta nga hi David nagsurat: "An mga mata ni Jehova nag- kikita ha magtadong, ngan an iya mga talinga nama- mati ha ira pangaraba para hin bulig. Hi Jehova hirani ha mga ruba an kasingkasing; iya gintatalwas an mga ru- mok an espiritu." (Salmo 34:15, 18) Mahitungod hadton iginhulagway hini nga mga pulong, usa nga komentaris- ta ha Biblia an nasiring: "Hira may-ada masinakitnon nga kasingkasing ngan mabinasulon nga espiritu, nga ginpa- ubos tungod han sala, ngan waray pagtahod ha kalugari- ngon; hira ubos ha ira kalugaringon nga paniplatan, ngan waray pagsarig ha ira kalugaringon nga bili." An sugad nga mga tawo bangin umabat nga hi Jehova hirayo hinduro ngan nga hira diri gud importante nga tagdon niya. Kon- di diri sugad hito an kahimtang. An mga pulong ni David nagpapasarig ha aton nga diri babayaan ni Jehova adton "ubos ha ira kalugaringon nga paniplatan." An aton mapi- nairon nga Dios maaram nga ha sugad nga mga panahon, 13, 14. (a) Paonan-o an mga pulong ni David nagpapasarig ha aton nga hi Jehova nagtatagad gud ha aton sugad nga mga indibiduwal? (b) Paonan-o mahimo iilustrar nga hi Jehova hirani ngada hadton "ruba an kasingkasing" o "rumok an espiritu"? 307
308 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ginkikinahanglan naton hiya labi kay ha kan-o pa man, ngan hirani hiya. 14 Tagda an usa nga eksperyensya. Usa nga iroy ha Estados Unidos an nagdagmit ha pagdara han iya dos-anyos nga anak nga lalaki ngadto ha ospital tungod kay grabe an iya asma. Katapos eksaminon an bata, nagsiring an mga dok- tor ha iroy nga kinahanglan magpabilin an bata ha ospi- tal ha bug-os nga gab-i. Diin nagpalabay han gab-i an iroy? Ha lingkoran ha kuwarto han ospital, tupad ha katre han iya anak! Masakit an iya gutiay nga anak, ngan kinahang- lan hirani hiya ha iya. Sigurado nga makakalaom kita hin labaw pa gud tikang ha aton mahigugmaon langitnon nga Amay! Aw, ginhimo kita ha iya dagway. (Genesis 1:26) An makabantad nga mga pulong han Salmo 34:18 nagsusu- mat ha aton nga kon "ruba an [aton] kasingkasing" o "ru- mok an espiritu," hi Jehova, pariho han mahigugmaon nga kag-anak, "hirani" - mapinairon pirme ngan andam ha pagbulig. 15 Paonan-o, kon sugad, nabulig hi Jehova ha aton sugad nga mga indibiduwal? Diri pirme nga ginkukuha niya an hinungdan han aton pag-antos. Kondi hi Jehova naghihi- mo hin hura nga mga tagana para hadton nanginginyu- po ha iya para han bulig. An iya Pulong, an Biblia, nagha- hatag hin praktikal nga sagdon nga mapulsanon gud. Ha kongregasyon, hi Jehova nagtatagana hin kuwalipikado ha espirituwal nga mga paramangno, nga nangangalimba- sog ha pagpakita han iya pagpaid ha pagbulig ha mga ig- kasi-magsiringba. (Santiago 5:14, 15) Sugad nga "Parapa- mati han pag-ampo," hiya naghahatag han "baraan nga espiritu ha mga nangangaro ha iya." (Salmo 65:2; Lucas 11:13) Iton nga espiritu makakahatag ha aton han "diri or- 15. Ha ano nga mga paagi nabulig hi Jehova ha aton sugad nga mga indibiduwal?
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' dinaryo nga gahum" basi makailob tubtob nga kuhaon na han Ginhadian han Dios an ngatanan nga nakakaguol nga mga problema. (2 Corinto 4:7) Diri ba kita mapasalama- ton tungod hini ngatanan nga mga tagana? Diri naton hi- ngalimtan nga mga kapahayagan ito han mahigugmaon nga pagpaid ni Jehova. 16 Siyempre, an gidadakui nga susbaranan han pagpaid ni Jehova amo an iya paghatag han Usa nga hinigugma gud niya sugad nga lukat para ha aton. Usa ka mahigugma- on nga sakripisyo ito ha bahin ni Jehova, ngan nag-abri ito han dalan para han aton kaluwasan. Hinumdumi, iton nga tagana nga lukat personal nga nakakaapekto ha aton. May maopay nga hinungdan nga hi Zacarias, nga amay ni Juan nga Parabawtismo, nagtagna nga ini nga regalo nag- padaku han "malumo nga pagpaid han aton Dios." - Lucas 1:78. Kon Ginpupugngan ni Jehova an Iya Pagpaid 17 Sadang ba naton hunahunaon nga an malumo nga pagpaid ni Jehova waray tubtoban? Ha kabaliktaran, ma- tin-aw nga ipinapakita han Biblia nga ha kahimtang han mga indibiduwal nga nakontra ha iya matadong nga mga paagi, husto nga ginpupugngan ni Jehova an iya pagpaid. (Hebreo 10:28) Basi masabtan kon kay ano nga ginbubu- hat niya ito, hinumdumi an ehemplo han nasud han Is- rael. 18 Bisan kon pauroutro nga ginluwas ni Jehova an mga Is- raelita tikang ha ira mga kaaway, an iya pagpaid ha kata- posan inabot ha tubtoban hito. Inin matinalapasnon nga 16. Ano an gidadakui nga susbaranan han pagpaid ni Jehova, ngan paonan-o ito nakakaapekto ha aton sugad nga mga indibiduwal? 17-19. (a) Paonan-o ipinapakita han Biblia nga may tubtoban an pagpaid ni Jehova? (b) Ano an hinungdan nga inabot ha tubtoban an pagpaid ni Jehova ha iya katawohan? 309
310 MAGIN DUOK KAN JEHOVA katawohan nagbuhat han idolatriya, nagdara pa ngani han ira mangil-ad nga mga idolo ngadto mismo ha templo ni Jehova! (Ezekiel 5:11; 8:17, 18) Dugang pa, kita ginsusu- matan: "Padayon nga gin-insulto nira an mga mensahero han tinuod nga Dios, ngan ira gintamay an iya mga pu- long ngan ginminos an iya mga propeta, tubtob nga nasi- na hinduro hi Jehova ha iya katawohan, hasta nga waray na hira paglaom nga matambal." (2 Cronicas 36:16) An mga Israelita inabot ha punto nga waray na bisan ano nga husto nga basihanan para han pagpaid, ngan ira gin-aghat hi Jehova ha matadong nga kasina. Ano an resulta? 19 Diri na inaabat ni Jehova an pagpaid ha iya katawo- han. Hiya nagpahayag: "Diri ako magpapakita hin pagpa- id o masusubo o malolooy ha ira; waray makakapugong ha akon ha pagbungkag ha ira." (Jeremias 13:14) Salit, gin- bungkag an Jerusalem ngan an templo hito, ngan an mga Israelita gindara nga bihag ngadto ha Babilonya. Makasu- rubo gud kon an makasasala nga mga tawo nagigin rebel- yoso hinduro nga nadadangat nira an mga tubtoban han pagpaid han Dios! - Pagtangis 2:21. 20 Kumusta man yana nga panahon? Hi Jehova diri nag- babag-o. Tungod ha pagpaid, ginsusugo niya an iya mga Saksi nga isangyaw an "maopay nga sumat han Ginhadi- an" ha bug-os inuukyan nga tuna. (Mateo 24:14) Kon na- karawat an matadong-an-kasingkasing nga mga tawo, bi- nubuligan hira ni Jehova nga masabtan an mensahe han Ginhadian. (Buhat 16:14) Kondi ini nga buruhaton diri magpapadayon ha waray kataposan. Diri magigin mapi- nairon hi Jehova kon tutugotan niya inin maraot nga ka- libotan, upod an ngatanan nga kakurian ngan pag-antos 20, 21. (a) Ano an mahitatabo kon an pagpaid han Dios umabot ha tubtoban hito ha aton panahon? (b) Ano nga mapinairon nga regalo ni Jehova an paghihisgotan ha masunod nga kapitulo?
'AN MALUMO NGA PAGPAID HAN ATON DIOS' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Jeremias 31:20 Ano an mahigugmaon nga mga pagbati ni Je- hova para ha iya katawohan, ngan tungod hini ano an inaabat mo mahitungod ha iya? Joel 2:12-14, 17-19 Ano an ginkinahanglan nga buhaton han katawohan ni Jehova basi pakitaan hira hin pagpaid, ngan ano an mahibabaroan naton tikang hini? Jonas 4:1-11 Paonan-o gintutdoan ni Jehova hi Jonas hin lek- syon mahitungod han pagkaimportante han pagpaid? Hebreo 10:26-31 Kay ano nga diri kita makakalaom hin labaw kay ha husto nga kalooy, o pagpaid ni Jehova? hito, nga magpadayon ha waray kataposan. Kon umabot na ha tubtoban an pagpaid han Dios, ipapadapat ni Jeho- va an paghukom ngada hini nga sistema han mga butang. Bisan hiton nga panahon, magios hiya tungod han pag- paid - pagpaid para ha iya "baraan nga ngaran" ngan para ha iya maunungon nga mga surugoon. (Ezekiel 36:20-23) Kukuhaon ni Jehova an karaotan ngan titikangan an ma- tadong nga bag-o nga kalibotan. Mahitungod han magra- ot, hi Jehova nagpapahayag: "An akon mata diri malolooy; diri liwat ako magpapakita hin pagpaid. Ipapadapat ko ha ira mismo ulo an mga resulta han ira panggawi." - Ezekiel 9:10. 21 Tubtob hiton nga panahon, hi Jehova napaid ha ka- tawohan, bisan hadton naatubang ha kabungkagan. An makasasala nga mga tawo nga sinsero nga mabinasulon makakapahimulos tikang ha usa han pinakamapinairon nga mga regalo ni Jehova - pagpasaylo. Ha masunod nga kapitulo, aton paghihisgotan an pipira han mag-opay nga mga ilustrasyon ha Biblia nga nagpapakita han pagkabug- os han pagpasaylo ni Jehova. 311
K A P I T U L O 2 6 Usa nga Dios nga "Andam Magpasaylo" "AN AKON mga sayop aadi ha bawbaw han akon ulo," nag- surat hi salmista David. "Sugad hin mabug-at nga pinas-an, diri gud ako nakakaakos pagdara hito. Namanhod ako ngan nadugmok gud." (Salmo 38:4, 8) Maaram hi David nga ma- bug-at gud an gin-aantos han salaan nga konsensya. Kondi naliaw an iya naguguol nga kasingkasing. Hinsabtan niya nga bisan kon napupungot hi Jehova ha sala, Hiya diri na- pupungot ha makasasala kon iton nga usa totoo nga mabi- nasulon ngan iginsasalikway an iya makasasala nga buhat. Tungod kay bug-os nga nasarig ha pagkadisidido ni Jeho- va ha pagpakita hin kalooy ha mga mabinasulon, hi David nagsiring: "Ikaw, O Jehova, . . . andam magpasaylo." - Sal- mo 86:5. 2 Kon kita nakakasala, mahimo liwat kita mag-antos han duro nga bug-at han nasasakit nga konsensya. Mapulsanon ini nga pagbati hin pagbasol. Nagpapagios ito ha aton nga buhaton an kinahanglanon nga mga paagi ha pagtadong han aton mga sayop. Kondi, aada an peligro nga madaog han sobra nga pag-abat hin pagkasalaan. An aton nagku- kondenar-ha-kalugaringon nga kasingkasing bangin mag- pirit nga hi Jehova diri magpapasaylo ha aton, bisan kon mabinasulon gud kita. Kon kita "madaog han sobra nga ka- subo," bangin sulayon kita ni Satanas nga umundang, pa- abaton nga gintatagad kita ni Jehova sugad nga waray-bili, diri-takos mag-alagad ha iya. - 2 Corinto 2:5-11. 1-3. (a) Ano an mabug-at nga gin-antos han salmista nga hi David, ngan paonan-o naliaw an iya naguguol nga kasingkasing? (b) Kon kita nakakasala, ano an mahimo naton antuson sugad nga resulta, kondi ano an iginpapasarig ha aton ni Jehova?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" 3 Gintatagad gud ba kita ni Jehova sugad nga waray-bili? Diri gud! An pagpasaylo usa nga bahin han daku nga gug- ma ni Jehova. Ha iya Pulong, ginpapasarig kita niya nga kon ipinapakita naton an totoo, kinasingkasing nga pag- basol, disidido hiya ha pagpasaylo. (Proberbios 28:13) Basi malikyan an pag-abat nga baga in diri gud kita mapapasaylo ni Jehova, aton usisahon kon kay ano ngan kon paonan-o hiya nagpapasaylo. Kon Kay Ano nga hi Jehova "Andam Magpasaylo" 4 Maaram hi Jehova han aton mga limitasyon. "Maaram gud hiya kon paonan-o kita ginhimo, nahinunumdom nga tapotapo kita," siring han Salmo 103:14. Diri niya hinnga- ngalimtan nga ginhimo kita tikang ha tapotapo, nga may- ada mga kaluyahan, sugad nga resulta han pagkadiri-hing- pit. An mga pulong nga hiya maaram "kon paonan-o kita ginhimo" nagpapahinumdom ha aton nga iginpapariho han Biblia hi Jehova ha usa nga parahimo hin daba ngan iginpapariho kita ha lapok nga iya ginhihimo nga mga ga- ramiton. (Jeremias 18:2-6) An Harangdon nga Parahimo hin Daba nagtatrato ha aton sumala ha kaluyahan han aton makasasala nga kahimtang ngan ha paagi han aton pagsu- nod o diri-pagsunod ha iya giya. 5 Nasasabtan ni Jehova nga gamhanan gud an sala. Igin- huhulagway han iya Pulong an sala sugad nga gamhanan nga puwersa nga makamaratay nga nakapot ha tawo. Ma- tionan-o kakusog an pagkapot han sala? Ha libro nga Mga Taga-Roma, iginsasaysay ini ni apostol Pablo: Kita "ilarom han gahum han sala," sugad han mga sundalo nga sakop 4. Ano an nahinunumdoman ni Jehova mahitungod han aton ka- himtang, ngan paonan-o ini nakakaapekto ha paagi han iya pagtra- to ha aton? 5. Paonan-o iginsasaysay han libro nga Mga Taga-Roma an gamha- nan nga pagkapot han sala? 313
314 MAGIN DUOK KAN JEHOVA han ira kumander (Roma 3:9); an sala "nagmando" ha ka- tawohan pariho han usa nga hadi (Roma 5:21); "aadi" ito ha sulod naton (Roma 7:17, 20); an "balaud" hito padayon nga nagios ha aton, ha pagkamatuod nangangalimbasog ha pagmando han aton kinabuhi. (Roma 7:23, 25) Gamhanan gud an pagkapot han sala ha aton diri-hingpit nga lawas! - Roma 7:21, 24. 6 Salit, maaram hi Jehova nga diri naton mahihimo an hingpit nga pagsugot, bisan pa kon sinsero nga ginhihing- yap naton nga magin hingpit ha pagsugot ha iya. Mahi- gugmaon nga ginpapasarig kita niya nga kon bibilngon na- ton an iya kalooy nga may mabinasulon nga kasingkasing, ihahatag niya an pagpasaylo. An Salmo 51:17 nasiring: "An mga halad nga nakakapalipay ha Dios amo an ruba nga es- piritu; an kasingkasing nga ruba ngan rumok, O Dios, diri mo isasalikway." Diri gud isasalikway, o babayaan ni Jeho- va, an "ruba ngan rumok" nga kasingkasing tungod han gin-aantos nga sala. 7 Kondi, nangangahulogan ba ini nga mahimo naton ig- balewaray an kalooy han Dios, ginagamit an aton makasa- sala nga kahimtang sugad nga pasangilan ha pakasala? Si- gurado nga diri! Hi Jehova diri naiimpluwensyahan han emosyon la. An iya kalooy may-ada mga limitasyon. Diri gud hiya magpapasaylo hadton matig-a an kasingkasing nga tinuyo nga nagbubuhat hin sala, diri nagpapakita hin anoman nga pagbasol. (Hebreo 10:26) Ha luyo nga ba- hin, kon nakikita niya an mabinasulon nga kasingkasing, andam hiya magpasaylo. Aton yana paghisgotan an pipira han matin-aw nga mga pulong nga ginamit ha Biblia ha paghulagway hinin urusahon nga bahin han gugma ni Je- hova. 6, 7. (a) Paonan-o gintatagad ni Jehova adton nagbibiling han iya kalooy nga may mabinasulon nga kasingkasing? (b) Kay ano nga diri sadang igbalewaray naton an kalooy han Dios?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" Mationan-o Kabug-os Nagpapasaylo hi Jehova? 8 An mabinasulon nga hi David nagsiring: "Ha katapo- san akon iginsumat ha imo an akon sala; waray ko tabu- ni an akon sayop. . . . Ngan imo ginpasaylo an akon mga sala." (Salmo 32:5) An pulong nga "ginpasaylo" naghuhu- bad han Hebreo nga pulong nga nangangahulogan "pag- alsa" o "pagdara." An paggamit hito dinhi nagpapasabot hin pagkuha han "pagkasalaan, sala, pagtalapas." Salit hi Je- hova, sugad hin nag-alsa han mga sala ni David ngan gin- dara ito pahirayo. Sigurado nga pinaagi hini nagin maga- an an mga pagbati hin pagkasalaan nga gindinara ni David. (Salmo 32:3) Kita liwat magkakaada bug-os nga pagsarig ha Dios nga nagdadara han mga sala hadton nagbibiling han iya pagpasaylo pinaagi han ira pagtoo ha halad lukat ni Je- sus. - Mateo 20:28. 9 Ginamit ni David an usa pa nga matin-aw nga termino ha paghulagway han pagpasaylo ni Jehova: "Pariho han ka- hirayo han ginsisirangan han adlaw ha gintutunoran hito, sugad kahirayo niya iginbubulag tikang ha aton an aton mga pagtalapas." (Salmo 103:12) An adlaw nasirang ha este ngan natutunod ha weste. Mationan-o kahirayo an este ti- kang ha weste? Ha pagkamatuod, an este pirme nga aada ha gihirayoi nga distansya nga mahahanduraw tikang ha wes- te; an duha nga lugar diri gud magtatapo. Usa nga esko- lar an nasiring nga ini nga termino nangangahulogan hin "tubtob han mahihimo; tubtob han mahuhunahuna na- ton." An inspirado nga mga pulong ni David nagsusumat ha aton nga kon hi Jehova nagpapasaylo, iginbubutang niya an aton mga sala nga hirayo tikang ha aton tubtob han aton mahuhunahuna. 8. Sugad hin ano an ginbubuhat ni Jehova, kon ginpapasaylo niya an aton mga sala, ngan ano nga pasarig an iginhahatag hini ha aton? 9. Mationan-o kahirayo tikang ha aton iginbubutang ni Jehova an aton mga sala? 315
316 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 10 Nagsari ka na ba ha pagkuha han usa nga mantsa tikang ha pus-aw an kolor nga panapton? Bangin bisan pa han imo gimaopayi nga pangalimbasog, an mantsa nakikita la gihapon. Tigamni kon paonan-o iginhuhulagway ni Jehova an iya kapasidad ha pagpasaylo: "Bisan kon an iyo mga sala sugad kapula han dugo, magigin sugad ito kabusag han nie- be; bisan kon sugad ito kapula han krimson nga tela, magi- gin sugad ito kabusag han de-lana nga tela." (Isaias 1:18) An "krimson" usa han dulom nga pula nga mga kolor han ti- nina nga tela. (Nahum 2:3) Diri gud naton makukuha an mantsa han sala pinaagi han aton kalugaringon nga mga pangalimbasog. Kondi mahimo kuhaon ni Jehova an mga sala nga sugad kapula han dugo ngan krimson ngan pabu- sagon ito sugad han niebe o han waray-tinaa nga barahi- bo han karnero. Kon nagpapasaylo hi Jehova han aton mga sala, diri na naton kinahanglan abaton nga gindadara na- ton an mantsa han sugad nga mga sala ha bug-os naton nga kinabuhi. 11 Ha makapabantad nga kanta han pagpasalamat nga gin- komposo ni Hezekias katapos luwason hiya tikang ha ma- kamaratay nga sakit, hiya nagsiring kan Jehova: "Imo igin- labog ha imo luyo an ngatanan ko nga sala." (Isaias 38:17) Iginhuhulagway dinhi hi Jehova sugad nga nagkukuha han mga sala han mabinasulon nga makasasala ngan naglalabog hito ha Iya luyo diin diri na Niya ito nakikita o natitigam- nan pa. Sumala ha usa nga surok, an ideya nga iginpasabot mahimo igpahayag nga: "Imo ginhimo [an akon mga sala] nga baga in waray ito mahitabo." Diri ba ito nagpapasarig? 12 Ha saad nga pagpahiuli, iginpahayag ni propeta Micas 10. Kon ginpapasaylo ni Jehova an aton mga sala, kay ano nga diri naton sadang abaton nga gindadara naton an mantsa han sugad nga mga sala ha bug-os naton nga kinabuhi? 11. Ha ano nga paagi iginlalabog ni Jehova an aton mga sala ha iya luyo? 12. Paonan-o iginpapasabot ni propeta Micas nga kon hi Jehova nag- papasaylo, permanente nga ginkukuha Niya an aton mga sala?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" an iya pagsarig nga papasayloon ni Jehova an iya mabina- sulon nga katawohan: "Hin-o an Dios nga pariho ha imo, . . . nagpapasensya han pagtalapas han nahisalin han iya pa- nurundon? . . . Imo iglalabog ngadto ha kahiladman han dagat an ngatanan nira nga sala." (Micas 7:18, 19) Handu- rawa an kahulogan hito nga mga pulong ha mga nagkina- buhi ha mga panahon han Biblia. May-ada ba higayon nga maibabalik pa an iginlabog na "ngadto ha kahiladman han dagat"? Iginpapasabot kon sugad han mga pulong ni Micas nga kon hi Jehova nagpapasaylo, permanente nga ginkuku- ha niya an aton mga sala. 13 Ginamit ni Jesus an relasyon han mga nagpapautang ngan mga nangungutang ha pag-ilustrar han pagpasaylo ni Jehova. Hi Jesus nagsagda ha aton nga mag-ampo: "Pa- sayloa kami han an amon mga utang." (Mateo 6:12) Kon 13. Ano an kahulogan han mga pulong ni Jesus nga "pasayloa kami han amon mga utang"? 'An iyo mga sala magigin sugad kabusag han niebe' 317
318 MAGIN DUOK KAN JEHOVA sugad, iginpariho ni Jesus an aton mga sala ha mga utang. (Lucas 11:4) Kon kita nakakasala, kita nagigin 'mga uta- ngan' kan Jehova. Mahitungod han kahulogan han Griego nga berbo nga iginhubad nga "pasayloa," usa nga reperen- sya an nasiring: "Pabay-an, kalimtan, an utang, pinaagi han diri pagsukot hito." Ha pagkamatuod, kon hi Jehova nagpa- pasaylo, iya kinakalimtan an utang nga susukton unta ha aton. Salit maliliaw an mabinasulon nga magpakasasala. Hi Jehova diri gud magkikinahanglan hin bayad ha utang nga iya na kinalimtan! - Salmo 32:1, 2. 14 An pagpasaylo ni Jehova dugang nga iginsasaysay ha Bu- hat 3:19: "Salit pagbasol kamo ngan pagbag-o basi mapara an iyo mga sala." An pulong nga "mapara" amo an hu- bad han Griego nga berbo nga mahimo mangahulogan nga "kalimtan o pagwad-on." Sumala ha iba nga mga eskolar, an hulagway nga iginsasaysay amo an pagpara han sinurat han kamot. Paonan-o posible ini? An tinta nga kasagaran nga ginamit ha kadaan nga mga panahon hinimo tikang ha ginsalakot nga uring, tagok, ngan tubig. Katapos gud mag- surat pinaagi hiton nga tinta, an usa ka tawo mahimo ku- muha hin mahulos nga espongha ngan paraon an iginsu- rat. Maopay ito nga paghulagway ha kalooy ni Jehova. Kon hiya nagpapasaylo han aton mga sala, sugad ito hin nakuha hiya hin espongha ngan ginpapara ito. 15 Kon pinamamalandong naton inin magkalainlain nga mga ilustrasyon, diri ba matin-aw nga karuyag ni Jeho- va nga hibaroan naton nga andam gud hiya ha pagpasaylo han aton mga sala tubtob nga nakikita niya nga sinsero kita nga mabinasulon? Diri kita sadang mahadlok nga sisirotan kita ha tidaraon tungod hiton nga mga sala. Ipinapakita ini pinaagi han usa pa nga butang nga iginpapahayag han Bib- 14. An mga pulong nga "basi mapara an iyo mga sala" nagpapahi- numdom han ano nga hulagway ha hunahuna? 15. Ano an karuyag ni Jehova nga hibaroan naton mahitungod ha iya?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" lia mahitungod han daku nga kalooy ni Jehova: Kon hiya nagpapasaylo, kinakalimtan niya an sala. "Diri Ko Na Dudumdumon an Ira Sala" 16 Hi Jehova nagsaad mahitungod hadton aada ha bag-o nga kasabotan: "Papasayloon ko an ira sayop, ngan diri ko na dudumdumon an ira sala." (Jeremias 31:34) Nanganga- hulogan ba ini nga kon hi Jehova nagpapasaylo diri na niya nahinunumdoman an mga sala? Sigurado nga diri sugad hito. An Biblia nagsusumat ha aton mahitungod han mga sala han damu nga mga indibiduwal nga ginpasaylo ni Je- hova, upod na hi David. (2 Samuel 11:1-17; 12:13) Matin- aw nga hi Jehova maaram pa gihapon han mga karat-an nga ira ginbuhat. An rekord han ira mga sala, sugad man han ira pagbasol ngan pagpasaylo ha ira han Dios, gintipi- gan para han aton kapulsanan. (Roma 15:4) Ano, kon su- gad, an iginpapasabot han Biblia han nagsiring ito nga diri na "dudumdumon" ni Jehova an mga sala hadton iya gin- papasaylo? 17 An Hebreo nga berbo nga iginhubad nga "diri ko na dudumdumon" nagpapasabot hin labaw pa kay ha paghi- numdom la han naglabay. An Theological Wordbook of the Old Testament nasiring nga nag-uupod ito han "dugang nga pagpasabot han pagbuhat hin angayan nga buhat." Sa- lit hini nga punto, an 'pagdumdom' han sala nag-uupod han pagbuhat kontra han mga magpakasasala. (Hosea 9:9) Kondi kon an Dios nasiring nga "diri ko na dudumdumon an ira sala," ginpapasarig kita niya nga kon ginpasaylo na niya an mabinasulon nga mga makasasala, diri hiya mag- bubuhat ha tidaraon nga panahon kontra ha ira tungod hi- ton nga mga sala. (Ezekiel 18:21, 22) Salit kinakalimtan ito ni Jehova ha paagi nga diri na niya gindudumdom hin 16, 17. Kon an Biblia nasiring nga kinakalimtan ni Jehova an aton mga sala, ano an kahulogan hito, ngan kay ano nga iton an imo ba- ton? 319
Karuyag ni Jehova nga hibaroan naton nga hiya "andam magpasaylo" pauroutro an aton mga sala basi akusahan o sirotan kita hin pauroutro. Diri ba nakakaliaw an paghibaro nga an aton Dios nagpapasaylo ngan kinakalimtan an sala? Kumusta Man an mga Resulta han Pakasala? 18 An kan Jehova ba pagin andam ha pagpasaylo nanga- ngahulogan nga an mabinasulon nga makasasala talwas na tikang ha ngatanan nga mga resulta han iya sayop nga bu- hat? Diri gud. Diri kita mahimo makasala ngan maglaom 18. Kay ano nga an pagpasaylo diri nangangahulogan nga an mabi- nasulon nga makasasala talwas na tikang ha ngatanan nga mga re- sulta han iya sayop nga buhat?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" nga diri kita mag-aantos hin bisan ano nga kadaot. Hi Pab- lo nagsurat: "Anoman an iginsasabwag han usa nga tawo, ito liwat an iya aanihon." (Galacia 6:7) Mahimo umabot ha aton an pipira nga mga resulta han aton mga buhat. Diri ini nangangahulogan nga katapos magpasaylo ginpapahi- nabo ni Jehova nga umabot ha aton an kalamidad. Kon na- bangon an mga problema, an usa nga Kristiano diri sadang maghunahuna nga, 'Bangin ginsisirotan ako ni Jehova tu- ngod han naglabay nga mga sala.' (Santiago 1:13) Ha luyo nga bahin, hi Jehova diri nagpapanalipod ha aton tikang ha ngatanan nga epekto han aton sayop nga mga buhat. An diborsyo, diri-karuyag nga pagburod, sakit nga natapon pinaagi han pakigsekso, kawara han pagsarig o respeto - ini ngatanan bangin amo an makasurubo, diri-malilikyan nga mga resulta han sala. Hinumdumi nga bisan katapos pasay- loon hi David han iya mga sala may kalabotan kan Bat-seba ngan Uria, waray panalipdi ni Jehova hi David tikang ha maraot nga mga resulta nga sumunod. - 2 Samuel 12:9-12. 19 An aton mga sala bangin may-ada dugang nga mga re- sulta, labi na kon an iba naapektohan han aton mga buhat. Tagda, pananglitan, an asoy ha Levitico kapitulo 6. Iginsa- saysay dinhi han Mosaiko nga Balaud an kahimtang diin an usa ka tawo nagbuhat hin seryoso nga sayop pinaagi han pagkuha han mga butang han igkasi-Israelita pinaagi han pangawat, panikas, o panlimbong. Katapos, an makasasala nagninigar nga salaan hiya, diri ngani nahahadlok ha pag- sumpa hin buwa. Ini an kahimtang diin an ginsisiring han usa ka tawo nakontra han asoy han lain nga tawo. Kondi, ha urhi, nakukonsensya an nakasala ngan nagsusumat han iya sala. Basi makarawat an pagpasaylo han Dios, kinahanglan buhaton niya an tulo pa nga butang: ibalik an iya ginkuha, 19-21. (a) Paonan-o an balaud nga iginrekord ha Levitico 6:1-7 ma- pulsanon ha biktima ngan ha nakasala? (b) Kon an iba naapektohan han aton mga sala, nalilipay hi Jehova kon ginbubuhat naton an ano? 321
322 MAGIN DUOK KAN JEHOVA bayaran an biktima hin multa nga may kabug-osan nga 20 porsyento han bili han iya ginkawat nga mga butang, ngan maghatag hin karnero nga lalaki sugad nga halad tu- ngod ha pagtalapas. Ngan, an balaud nasiring: "Hihimoon han saserdote an pagpara han sala para ha iya ha atubangan ni Jehova, ngan papasayloon hiya." - Levitico 6:1-7. 20 Ini nga balaud usa ka maloloy-on nga kahikayan tikang ha Dios. Nagpahimulos hito an biktima, nga an iya panag- iya iginbalik ngan sigurado nga inabat hin daku nga katal- wasan han ha kataposan kinarawat han nakasala an iya sala. Ha pariho nga panahon, mapulsanon an balaud ha usa nga an konsensya ha kataposan nagpagios ha iya nga karawaton an iya sala ngan tadungon an iya sayop. Oo, kon magdumi- ri hiya ha pagbuhat hito, waray kapasayloan para ha iya ti- kang ha Dios. 21 Bisan kon diri kita ilarom han Mosaiko nga Balaud, iton nga Balaud naghahatag ha aton hin pagsabot ha panhuna- huna ni Jehova, upod na an iya panhunahuna mahitungod han pagpasaylo. (Colosas 2:13, 14) Kon an iba naapektohan han aton mga sala, nalilipay an Dios kon ginbubuhat na- ton an aton mahihimo ha pagtadong han sayop. (Mateo 5: 23, 24) Bangin mag-upod ini han pagkilala han aton sala, pagkarawat han aton pagkasalaan, ngan pangaro pa ngani hin pasaylo ha biktima. Katapos, makakadaop kita kan Je- hova pinaagi han halad ni Jesus ngan makakasarig nga gin- pasaylo na kita han Dios. - Hebreo 10:21, 22. 22 Pariho han mahigugmaon nga amay, hi Jehova bangin magpasaylo upod an igo nga disiplina. (Proberbios 3:11, 12) Bangin mawara han mabinasulon nga Kristiano an iya pri- bilehiyo han pag-alagad sugad nga tigurang, ministeryal nga surugoon, o bug-os-panahon nga ebanghelisador. Ba- ngin makasurubo para ha iya nga mawara ha usa ka peryo- do han panahon an mga pribilehiyo nga presyoso ha iya. 22. Ano an bangin kaupod han pagpasaylo ni Jehova?
USA NGA DIOS NGA "ANDAM MAGPASAYLO" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 2 Cronicas 33:1-13 Kay ano nga ginpasaylo ni Jehova hi Mana- ses, ngan ano an igintututdo hini ha aton mahitungod han Iya kalooy? Mateo 6:12, 14, 15 Kay ano nga sadang kita magpasaylo ha iba kon may-ada husto nga basihan ha pagbuhat hito? Lucas 15:11-32 Ano an igintututdo ha aton hini nga parabola mahitungod han pagkadisidido ni Jehova ha pagpasaylo, ngan ano an inaabat mo mahitungod hito? 2 Corinto 7:8-11 Ano an kinahanglan buhaton naton basi ma- karawat an pagpasaylo han Dios? Kondi, an sugad nga disiplina diri nangangahulogan nga hi Jehova waray magpasaylo. Kinahanglan hinumdoman na- ton nga an disiplina tikang kan Jehova amo an pamatuod han iya gugma ha aton. Para han aton kaopayan an pagka- rawat ngan pagbuhat hito. - Hebreo 12:5-11. 23 Makarepresko gud an paghibaro nga an aton Dios "an- dam magpasaylo"! Bisan pa han mga sayop nga nahihimo naton, diri gud kita sadang maghunahuna nga an kalooy ni Jehova diri na madangat ha aton. Kon kita totoo nga nagba- basol, naghihimo hin mga paagi ha pagtadong han sayop, ngan sinsero nga nag-aampo para han pagpasaylo ni Jeho- va pinaagi han dugo nga iginbubo ni Jesus, bug-os nga ma- kakasarig kita nga hi Jehova magpapasaylo ha aton. (1 Juan 1:9) Subaron naton an iya pagpasaylo ha aton pagtrato ha usa kag usa. Aw, kon hi Jehova, nga diri nakakasala, mahi- gugmaon nga nagpapasaylo ha aton, diri ba kita nga maka- sasala nga mga tawo sadang magbuhat han aton gimaopayi ha pagpasaylo ha usa kag usa? 23. Kay ano nga diri gud kita sadang maghunahuna nga diri na kita madadangat han kalooy ni Jehova, ngan kay ano nga sadang suba- ron naton an iya pagpasaylo? 323
K A P I T U L O 2 7 "Duro an Iya Pagkamaopay!" HA MAPASO nga lamrag han pagtunod han adlaw, an pipi- ra nga maiha na nga magsarangkay urosa nga nagpapahi- mulos han panihapon ha gawas, nagkakatatawa ngan nag- iiristorya samtang gindadayaw nira an maopay nga palibot. Ha hirayo nga lugar, usa nga parauma an nagkikita ha iya uma ngan nahiyom ha katagbaw tungod han madulom nga mga dampog ngan an siyahan nga mga turo han uran nahu- hulog ngada ha iya mga tanom. Ha lain nga lugar, usa nga mag-asawa an malipayon nga nagkikita ha ira anak nga nag- kikiling-kiling ha pangalimbasog han iya siyahan nga mga pitad. 2 Maaram man hira hito o diri, ito ngatanan nga mga tawo nagpapahimulos han usa nga butang - an pagkamao- pay ni Jehova nga Dios. An iba nga relihiyoso nga mga tawo agsob nga nagyayakan han mga pulong nga "an Dios mao- pay." An Biblia mas mapuwersa gud. Ito nasiring: "Duro an iya pagkamaopay!" (Zacarias 9:17) Kondi baga in gutiay la yana an maaram gud kon ano an kahulogan hiton nga mga pulong. Ano gud an nahiuupod ha pagkamaopay ni Jehova nga Dios, ngan paonan-o ini nga kalidad han Dios nakakaa- pekto ha kada usa ha aton? Makatirigamnan nga Bahin han Gugma han Dios 3 Ha damu nga moderno nga mga yinaknan, an "pagka- maopay" baga in kabug-osan nga pulong. Kondi, sugad han 1, 2. Tubtob diin nakakaabot an pagkamaopay han Dios, ngan pao- nan-o pinabubug-atan han Biblia ini nga kalidad? 3, 4. Ano an pagkamaopay, ngan kay ano nga an pagkamaopay ni Jehova mahimo ihulagway hin gimaopayi sugad nga kapahayagan han iya gugma?
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" iginpapahayag ha Biblia, an pagkamaopay matin-aw gud an kahulogan. Siyahan, nagpapasabot ito hin pagkahitaas ha moral. Salit, ha usa nga punto, mahimo kita sumiring nga lukop hi Jehova han pagkamaopay. An ngatanan han iya mga kalidad - upod na an iya gahum, an iya hustisya, ngan an iya kinaadman - maopay gud ngatanan. Kondi, an pagka- maopay mahimo ihulagway hin gimaopayi sugad nga kapa- hayagan han gugma ni Jehova. Kay ano? 4 An pagkamaopay usa ka aktibo, makisangkayon nga ka- lidad. Ipinakita ni apostol Pablo nga ha mga tawo mas ma- karuruyag pa ngani ito kay ha pagkamatadong. (Roma 5:7) An matadong nga tawo mahimo laoman nga matinumanon nga masunod ha mga kinahanglanon han balaud, kondi la- baw pa an ginbubuhat han maopay nga tawo. Hiya an nag- uuna, aktibo nga namimiling hin mga paagi nga mapulsa- non ha iba. Sugad han makikita naton, hi Jehova maopay gud hito nga paagi. Matin-aw, an sugad nga pagkamaopay nagtitikang ha waray-tubtoban nga gugma ni Jehova. 5 Hi Jehova naiiba liwat ha iya pagkamaopay. Han hi- rani na mamatay hi Jesus, usa nga lalaki an dinaop ha iya basi magpakiana, tinatawag hiya nga "Maopay nga Magtu- rutdo." Hi Jesus binaton: "Kay ano nga gintatawag mo ako nga maopay? Waray bisan hin-o nga maopay labot la han Dios." (Marcos 10: 17, 18) Yana, bangin magupong ka hiton nga baton. Kay ano nga gintadong ni Jesus an ginsiring han tawo? Diri ba hi Jesus, ha pagkamatuod, usa nga "Maopay nga Magturutdo"? 6 Matin-aw, ginamit han lalaki an mga pulong nga "Mao- pay nga Magturutdo" sugad nga titulo han daku nga pagda- yaw. Mapainubsanon nga iginhatag ni Jesus an sugad nga himaya ha iya langitnon nga Amay, nga maopay ha gihitaasi 5-7. Kay ano nga nagdumiri hi Jesus nga tawagon hiya nga "Maopay nga Magturutdo," ngan ano nga hilarom nga kamatuoran an iya gin- pamatud-an? 325
Hi Jehova 'nahatag ha iyo hin uran tikang ha langit ngan hin mabungahon nga panahon' nga kahulogan. (Proberbios 11:2) Kondi ginpapamatud-an liwat ni Jesus an hilarom nga kamatuoran. Hi Jehova gud la an suruklan ha kon ano an maopay. Hiya la an may sobe- rano nga katungod ha pagsiguro kon ano an maopay ngan kon ano an maraot. Hi Adan ngan Eva, pinaagi han rebelyo- so nga pagkaon tikang ha kahoy han kahibaro han maopay ngan han maraot, nagtinguha ha pag-angkon hiton nga ka- tungod. Diri pariho ha ira, mapainubsanon nga igintatapod ni Jesus ha iya Amay an pagbutang han mga suruklan. 7 Dugang pa, maaram hi Jesus nga hi Jehova an Surok han ngatanan nga totoo nga maopay. Hiya an Humaratag han "tagsa nga maopay nga regalo ngan [han] tagsa nga perpek- to nga hatag." (Santiago 1:17) Aton usisahon kon paonan-o nakikita an pagkamaopay ni Jehova ha iya pagkamahina- tagon.
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" Pamatuod han Hura nga Pagkamaopay ni Jehova 8 An ngatanan nga buhi nagpapahimulos han pagkamao- pay ni Jehova. An Salmo 145:9 nasiring: "Hi Jehova maopay ha ngatanan." Ano an pipira nga mga ehemplo han iya pag- kamaopay ha ngatanan? An Biblia nasiring: "Waray niya pa- sagdi nga waray pamatuod mahitungod ha iya tungod kay nagbuhat hiya hin maopay pinaagi ha paghatag ha iyo hin 8. Paonan-o ipinapakita ni Jehova an iya pagkamaopay ha ngatanan nga mga tawo? Tikang hinin gutiay nga liso nagtutubo an usa nga kahoy nga makakakaon ngan malilipay an mga tawo ha sulod hin mga dekada 327
328 MAGIN DUOK KAN JEHOVA uran tikang ha langit ngan hin mabungahon nga mga pana- hon, nga gintatagan kamo hin damu nga pagkaon ngan gin- pupuno an iyo kasingkasing hin kalipay." (Buhat 14:17) Na- lilipay ka ba kon nagpapahimulos ka han makaruruyag nga pangaon? Kon diri tungod han pagkamaopay ni Jehova ha pagdisenyo hini nga tuna upod an nagpapadayon nga siko- lo han pagsuplay hito hin presko nga tubig ngan han "ma- bungahon nga mga panahon" ha paghatag hin hura nga karaunon, waray unta mga pangaon. Ipinapakita ni Jeho- va an sugad nga pagkamaopay diri la ha mga nahigugma ha iya kondi ha ngatanan. Hi Jesus nagsiring: "Iya ginpa- pasirang an iya adlaw ngada ha magraot ngan ha mag-opay ngan nagpapauran ha magtadong ngan ha diri magtadong." - Mateo 5:45. 9 Damu an nagbabalewaray han duro nga pagkamahina- tagon nga ipinapakita ha katawohan tungod han padayon nga nahihimo han adlaw, han uran, ngan han mabunga- hon nga mga panahon. Pananglitan, tagda an mansanas. Ha ngatanan nga mga rehiyon han tuna nga kasadangan an kli- ma, ordinaryo ito nga prutas. Kondi, maopay ito pagkit-on, marasa kaunon, ngan puno hin nakakarepresko nga tubig ngan importante nga mga sustansya. Maaram ka ba nga ha bug-os nga kalibotan may-ada mga 7,500 nga magkalainlain nga klase han mansanas, may-ada pula, bulaw, dulaw, ber- de ngan magkalainlain nga kadaku, tikang ha darodaku la han lumboy ngadto ha sugad kadaku han suwa? Kon kap- tan mo an gutiay hinduro nga liso han mansanas ha imo ka- mot, baga in diri ito importante. Kondi tikang hito nagtu- tubo an usa han pinakamaopay pagkit-on nga mga kahoy. (Kanta ni Solomon 2:3) Kada panahon han katsaringsing an mansanas nga kahoy namumukad hin mag-opay nga mga urapong han mga bukad; kada panahon han katrakdag na- mumunga ito. Kada tuig - tubtob 75 ka tuig - an mansanas 9. Paonan-o igin-iilustrar han mansanas an pagkamaopay ni Jehova?
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" nga kahoy mamumunga tubtob nga mapuno an 20 nga ka- hon nga 19 ka kilo an bug-at han kada usa! 10 Ha iya waray kataposan nga pagkamaopay, gintagan kita ni Jehova hin usa nga lawas nga "maopay hinduro an pag- kahimo," nga may-ada mga sentido nga dinisenyo ha pag- bulig ha aton nga masabtan an iya mga buhat ngan mali- pay hito. (Salmo 139:14) Hunahunaa utro iton nga mga kahimtang nga iginhulagway ha tinikangan hini nga kapitu- lo. Ano nga mga kiritaon an nagdadara hin kalipay ha sugad nga mga takna? An mapula nga mga bayhon han malipa- yon nga bata. An pagturo han uran ha kaumhan. An pula, bulaw, ngan ube nga mga kolor han pagtunod han adlaw. An mata han tawo dinisenyo ha pagkita hin yinukot, o mi- nilyon pa ngani, nga iba-iba nga kolor! Ngan an aton senti- do ha pamati nakakabati han magkalainlain nga tunog han maopay-gud nga tingog, han huyuhoy han hangin ha kaka- hoyan, han duro nga pagtawa han usa nga bata. Kay ano nga nalilipay kita ha sugad nga mga kiritaon ngan mga tunog? An Biblia nasiring: "An talinga nga nakakabati ngan an mata nga nakakakita - pariho ito ginhimo ni Jehova." (Proberbios 20:12) Kondi duha la ito han mga sentido. 11 An sentido han paghamot usa pa nga pamatuod han pag- kamaopay ni Jehova. An irong han tawo nakakakilala hin damu hinduro nga magkalainlain nga hamot - ginbabana- bana nga maabot ito hin yinukot tubtob usa ka trilyon. Hu- nahunaa an pipira la: an ginluluto nga paborito mo nga pag- kaon, mga bukad, nagkataktak nga mga dahon, an gutiay nga aso tikang ha kalayo nga komportable an kapaso. Ngan an imo sentido han pag-abat nakakahimo ha imo nga uma- bat han huyuhoy han hangin ha imo nawong, han nagpa- pasarig nga paghangkop han usa nga hinigugma, han maka- patagbaw nga kahamis han usa nga prutas ha imo kamot. 10, 11. Paonan-o ipinapakita han mga sentido an pagkamaopay han Dios? 329
330 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Ha imo pagkagat hito, an imo sentido han panrasa nagios. An magkalainlain nga rasa nagpapagios ha imo samtang na- kikilala han mga durho han imo dila an magkalainlain nga rasa han prutas tungod han komplikado nga mga sangkap han pagkahimo hito. Oo, may-ada kita han ngatanan nga hinungdan nga magsinggit mahitungod kan Jehova: "Hura gud an imo pagkamaopay! Gintipigan mo ito para ha mga may kahadlok ha imo." (Salmo 31:19) Kondi, paonan-o gin- tipigan ni Jehova an pagkamaopay para hadton may-ada diosnon nga kahadlok? Pagkamaopay nga Waray Kataposan an mga Kapulsanan 12 Hi Jesus nagsiring: "Nahisurat na: 'An tawo nabubuhi, diri la ha tinapay, kondi ha tagsa nga pulong nga nagawas ha baba ni Jehova.' " (Mateo 4:4) Oo, an espirituwal nga mga ta- gana ni Jehova makakahatag ha aton hin labaw pa gud nga kaopayan kay han mahihimo han materyal nga mga taga- na, kay nagtutugway ito ngadto ha kinabuhi nga waray ka- taposan. Ha Kapitulo 8 hini nga libro, natigamnan naton nga ginagamit ni Jehova an iya gahum ha pagpahiuli duran- te hinin kataposan nga mga adlaw basi mag-uswag an espi- rituwal nga paraiso. An importante nga bahin hiton nga pa- raiso amo an kaabunda han espirituwal nga pagkaon. 13 Ha usa han daku nga mga tagna ha Biblia mahitungod han pagpahiuli, tinagan hi propeta Ezekiel hin usa nga bis- yon han gintukod-utro ngan ginhimaya nga templo. Tikang hito nga templo naawas an sapa han tubig, nga nagtikahi- luag ngan nagtikahilarom tubtob nga nagin salog ito. Diin man ito umawas, iton nga salog naghatag hin mga kapulsa- 12. Ano nga mga tagana tikang kan Jehova an pinakaimportante, ngan kay ano? 13, 14. (a) Ano an hinkit-an ni propeta Ezekiel ha bisyon, ngan ano an kahulogan hito para ha aton yana? (b) Ano nga naghahatag-kina- buhi nga espirituwal nga mga tagana an ginhihimo ni Jehova para ha iya matinumanon nga mga surugoon?
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" nan. Ha ligid hito marampag an kakahoyan nga naghatag hin pagkaon ngan pagtambal. Ngan an salog nagpahinabo pa ngani nga magkaada kinabuhi ngan produkto ha maasin, waray kinabuhi nga Patay nga Dagat! (Ezekiel 47:1-12) Kon- di ano an kahulogan hito ngatanan? 14 An bisyon mahitungod ha templo nangahulogan nga ibabalik ni Jehova an putli nga pagsingba. Makakaabot ito utro ha iya matadong nga mga suruklan. Pariho hiton nga salog ha bisyon, an mga tagana han Dios para han kinabuhi maawas ngada ha iya katawohan ha mas duro nga kaabun- da. Tikang nga iginpahiuli an putli nga pagsingba han 1919, ginbibendisyonan ni Jehova an iya katawohan hin nagha- hatag-kinabuhi nga mga tagana. Paonan-o? Bueno, an mga Biblia, mga literatura han Biblia, mga katirok, ngan mga kombensyon ngatanan nakakabulig ha paghatag han im- portante nga mga kamatuoran ha minilyon nga mga tawo. Pinaagi hito gintututdoan ni Jehova an katawohan mahitu- ngod han iya pinakaimportante nga tagana para han kina- buhi - an halad lukat han Kristo, nga pinaagi hito nagigin posible an pagkaada limpyo nga kahimtang ha atubangan ni Jehova ngan paglaom ha kinabuhi nga waray kataposan ha ngatanan nga totoo nga nahigugma ngan nahahadlok ha Dios. Salit, hinin kataposan nga mga adlaw, samtang an ka- libotan nag-aantos hin espirituwal nga kagutom, an katawo- han ni Jehova nagpapahimulos han espirituwal nga piyesta. - Isaias 65:13. 15 Kondi an salog ha bisyon ni Ezekiel diri maundang ha pag-awas kon matapos na inin daan nga sistema han mga Waray mas labaw nga ehemplo han pagkamaopay ni Jehova kay han lukat. Ha ngatanan han minilyon nga mga espiritu nga linarang nga mapipilian, ginpili ni Jehova an iya hinigugma, bugtong nga Anak basi mamatay tungod ha aton. 15. Ha ano nga paagi maawas an pagkamaopay ni Jehova ngada ha matinumanon nga katawohan durante han Milenyo nga Pagmando han Kristo? 331
332 MAGIN DUOK KAN JEHOVA butang. Ha kabaliktaran, maawas ito hin labi pa kaabunda durante han Milenyo nga Pagmando han Kristo. Katapos, pi- naagi han Mesianiko nga Ginhadian, ipapadapat ni Jehova an bug-os nga bili han halad ni Jesus, hinayhinay nga baba- yawon an matinumanon nga katawohan ngadto ha kahing- pitan. Hito nga panahon magrarayhak gud kita ha pagkama- opay ni Jehova! Dugang nga mga Bahin han Pagkamaopay ni Jehova 16 An pagkamaopay ni Jehova nag-uupod hin labaw pa kay han pagkamahinatagon. An Dios nagsiring kan Moises: "Pa- palabyon ko an ngatanan nga akon pagkamaopay ha atuba- ngan han imo nawong, ngan ipapasamwak ko ha imo atuba- ngan an ngaran ni Jehova." Ha urhi an asoy nasiring: "Hi Jehova linabay ha iya atubangan ngan nagpasamwak: 'Hi Je- hova, hi Jehova, usa nga Dios nga maloloy-on ngan makon- siderasyon, diri madagmit masina ngan hura hin maunu- ngon nga gugma ngan kamatuoran.' " (Exodo 33:19; 34:6, footnote) Salit an pagkamaopay ni Jehova nag-uupod han damu, mag-opay nga mga kalidad. Aton paghisgotan an duha la hini. 17 "Makonsiderasyon." Ini nga kalidad, nga tikang ha pu- long nga ginhubad liwat nga "mapinairon," nagsusumat ha aton hin damu mahitungod han pagtrato ni Jehova ha iya mga linarang. Imbes nga magin waray-pagtahod, waray pag- tagad, o matalumpiguson, sugad han agsob nga ginbubu- hat han mga tawo nga may-ada gahum, hi Jehova malumo ngan buotan. Pananglitan, hi Jehova nagsiring kan Abra- ham: "Alayon, isiplat an imo mga mata ngan kitaa tikang ha imo hinmumutangan, an norte ngan sur, este ngan weste." 16. Paonan-o ipinapakita han Biblia nga an pagkamaopay ni Jehova nag-uupod han iba nga mga kalidad, ngan ano an pipira hini? 17. Ano an pagin makonsiderasyon, ngan paonan-o ipinapakita ito ni Jehova ha diri-hingpit nga mga tawo?
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" (Genesis 13:14) Damu nga mga hubad an nagkuha han pu- long nga "alayon." Kondi natigamnan han mga eskolar han Biblia nga an mga pulong ha orihinal nga Hebreo nag- uupod han usa nga pulong nga nagbabag-o han pagkasay- say tikang ha sugo ngadto ha matinalahuron nga hangyo. May-ada iba, pariho nga mga hitabo. (Genesis 31:12; Ezekiel 8:5) Hunahunaa, an Soberano han uniberso nasiring hin "alayon" ha ubos nga mga tawo! Ha kalibotan diin kaylap an kapintas, kaagresibo, ngan pagin bastos, diri ba nakaka- represko an paghunahuna han pagin makonsiderasyon han aton Dios, hi Jehova? 18 "Hura hin . . . kamatuoran." An pagkadiri-tangkod nagin uso na ha kalibotan yana. Kondi an Biblia nagpapahinum- dom ha aton: "An Dios diri kay tawo nga nagbubuwa." (Nu- meros 23:19) Ha pagkamatuod, an Tito 1:2 nasiring nga an "Dios . . . diri makakagbuwa." An pagkamaopay ni Jehova diri natugot ha iya nga magbuwa. Salit, an mga saad ni Je- hova bug-os nga masasarigan; an iya mga pulong, sigurado nga pirme matutuman. Hi Jehova tinatawag pa ngani nga "Dios han kamatuoran." (Salmo 31:5) Diri la kay naglilikay hiya ha pagsumat han buwa kondi iginhahatag niya an hura nga kamatuoran. Diri hiya sarado, nagtatago han impor- masyon, o masekreto; lugod, hura nga ginlalamragan niya an iya matinumanon nga mga surugoon tikang ha iya wa- ray-tubtoban nga surok han kinaadman. Iya gintututdoan pa ngani hira kon paonan-o magkinabuhi uyon ha mga ka- matuoran nga iya iginhahatag basi hira 'makapadayon pag- lakat ha kamatuoran.' (3 Juan 3) Ha kabug-osan, paonan-o Angayan nga iginkakaw-ing han Biblia an kamatuoran ha kalam- rag. "Ipasanag an imo kalamrag ngan an imo kamatuoran," nagkan- ta an salmista. (Salmo 43:3) Hi Jehova nagpapagawas hin hura nga espirituwal nga kalamrag ngada hadton disidido tutdoan, o malam- ragan niya. - 2 Corinto 4:6; 1 Juan 1:5. 18. Ha ano nga paagi hi Jehova "hura hin . . . kamatuoran," ngan kay ano nga nagpapasarig iton nga mga pulong? 333
334 MAGIN DUOK KAN JEHOVA sadang makaapekto an pagkamaopay ni Jehova ha aton su- gad nga indibiduwal? 'Malipay Tungod han Pagkamaopay ni Jehova' 19 Han ginsulay ni Satanas hi Eva ha garden ha Eden, nag- tikang hiya pinaagi han tuso nga pagpaluya han iya pag- sarig ha pagkamaopay ni Jehova. Hi Jehova nagsiring kan Adan: "Tikang ha tagsa nga kahoy ha garden puydi ka kuma- on han bunga hito tubtob nga mabusog." Ha yinukot nga kahoy ha garden, usa la an igindiri ni Jehova nga kaunon. Kondi, tigamni an mga pulong ni Satanas ha iya siyahan nga pakiana kan Eva: "Nagsiring gud ba an Dios nga ayaw kamo pagkaon han bunga han tagsa nga kahoy ha garden?" (Ge- nesis 2:9, 16; 3:1) Ginbaliko ni Satanas an mga pulong ni Je- hova basi hunahunaon ni Eva nga ginpupugngan ni Jeho- va an usa ka butang nga maopay. Makasurubo, epektibo an taktika. Hi Eva, pariho han damu hinduro nga tawo katapos niya, nagtikang magruhaduha ha pagkamaopay han Dios, nga naghatag ha iya han tanan nga may-ada hiya. 20 Maaram kita han duro nga kasubo ngan kakurian nga re- sulta han sugad nga pagruhaduha. Salit sundon ta an mga pulong ha Jeremias 31:12: "Malilipay hira tungod han pag- kamaopay ni Jehova." An pagkamaopay ni Jehova dapat gud magin rason nga malipay kita. Diri gud kita sadang magru- haduha ha mga motibo han aton Dios, nga puno han pagka- maopay. Makakasarig gud kita ha iya, kay karuyag niya an gimaopayi para hadton nahigugma ha iya. 21 Dugang pa, kon naisusumat ta ha iba an pagkamaopay 19, 20. (a) Paonan-o nangalimbasog hi Satanas ha pagpaluya han pagsarig ni Eva ha pagkamaopay ni Jehova, ngan ano an resulta? (b) An pagkamaopay ni Jehova sadang magkaada ano nga epekto ha aton, ngan kay ano? 21, 22. (a) Ano an pipira nga mga paagi nga karuyag mo pasalama- tan an pagkamaopay ni Jehova? (b) Ano nga kalidad an paghihisgo- tan ha masunod nga kapitulo, ngan paonan-o naiiba ito tikang ha pagkamaopay?
"DURO AN IYA PAGKAMAOPAY!" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 1 Hadi 8:54-61, 66 Paonan-o iginpahayag ni Solomon an pag- pasalamat ha pagkamaopay ni Jehova, ngan ano an epekto hito ha mga Israelita? Salmo 119: 66, 68 Paonan-o maipapakita han aton mga pag- ampo an hingyap nga subaron an pagkamaopay ni Jehova? Lucas 6:32-38 Ano an makakabulig ha pagpagios ha aton nga subaron an disposisyon han pagkamahinatagon ni Jehova? Roma 12:2, 9, 17-21 Paonan-o naton maipapakita an pagka- maopay ha aton adlaw-adlaw nga pagkinabuhi? han Dios, nalilipay gud kita. Mahitungod han katawohan ni Jehova, an Salmo 145:7 nasiring: "An ira mga pulong han pagdayaw maawas sugad hin burabod samtang ira nahinu- numdoman an imo hura nga pagkamaopay." Kada adlaw nga kita buhi, nagpapahimulos kita ha pagkamaopay ni Je- hova. Kay ano nga diri pasalamatan hi Jehova kada adlaw tu- ngod han iya pagkamaopay, ngan magin espisipiko kon po- sible? An paghunahuna ngan pagpasalamat kan Jehova kada adlaw tungod hito nga kalidad ngan an pagsumat ha iba ma- hitungod hito mabulig ha aton nga subaron an aton mao- pay nga Dios. Ngan samtang namimiling kita hin mga paagi ha pagbuhat han maopay, sugad han ginbubuhat ni Jehova, magigin mas duok kita ha iya. An lagas nga hi apostol Juan nagsurat: "Hinigugma nga bugto, ayaw pagsubad han ma- raot, lugod pagsubad han maopay. An nagbubuhat hin ma- opay nagtitikang ha Dios." - 3 Juan 11. 22 An pagkamaopay ni Jehova konektado liwat ha iba nga kalidad. Pananglitan, an Dios "hura hin maunungon nga gugma." (Exodo 34:6) Mas espisipiko ini kay ha pagkamao- pay, kay iginpapahayag ini ni Jehova labi na ha iya matinu- manon nga mga surugoon. Ha masunod nga kapitulo, hiba- baroan ta kon paonan-o niya ito ginbubuhat. 335
K A P I T U L O 2 8 "Ikaw Gud La an Maunungon" MAARAM hi Hadi David han pagkadiri-maunungon. Ha usa ka panahon an iya masamok nga pagmando napuno hin mga problema, nga an mga membro han iya nasud mismo nagsarabot kontra ha iya. Dugang pa, gintraydoran hi David han iba hadton aton lalaoman nga iya unta pinakaduok nga mga kaupod. Tagda hi Mical, an siyahan nga asawa ni Da- vid. Ha tinikangan, hiya "nahigugma kan David," sigurado nga nasuporta ha iya mga buruhaton sugad nga hadi. Kon- di, ha urhi, "nagtikang hiya pagtamay kan David ha iya ka- singkasing," gintagad pa ngani hi David nga sugad hin "lu- rong nga tawo." - 1 Samuel 18:20; 2 Samuel 6:16, 20. 2 Ngan aada an personal nga magsaragdon ni David, hi Ahitofel. Gintatagad gud an iya sagdon nga sugad hin direk- ta nga pulong ito ni Jehova. (2 Samuel 16:23) Kondi, inabot an panahon, inin tinaporan nga magsaragdon nagin tray- dor ngan inupod ha gin-organisa nga pagrebelde kontra kan David. Ngan hin-o an nag-aghat han pagsarabot ha pagre- belde? Hi Absalom, an anak mismo ni David! "Padayon nga ginkawat" hiton tuso nga oportunista "an kasingkasing han mga tawo han Israel," ginhimo an iya kalugaringon nga ka- ribal nga hadi. An pagrebelde ni Absalom nagin duro gud salit napiritan hi Hadi David nga pumalagiw para han iya kinabuhi. - 2 Samuel 15:1-6, 12-17. 3 Waray ba usa nga nagpabilin nga maunungon kan Da- vid? Ha ngatanan han iya kakurian, maaram gud hi David nga may-ada. Hin-o? Waray iba kondi hi Jehova nga Dios. "Ha usa nga maunungon nagios ka nga maunungon," si- ring ni David mahitungod kan Jehova. (2 Samuel 22:26) 1, 2. Kay ano nga masisiring nga hi Hadi David maaram han pagka- diri-maunungon? 3. May-ada ano nga pagsarig hi David?
An bulan tinatawag nga matinumanon nga saksi, kondi an intelihente la nga buhi nga mga linarang an totoo nga makakapakita han pagkamaunungon ni Jehova Ano an pagkamaunungon, ngan paonan-o ipinapakita ni Je- hova an gihitaasi nga susbaranan hini nga kalidad? Ano an Pagkamaunungon? 4 An "pagkamaunungon" sugad han paggamit ha Hebreo nga Kasuratan amo an pagkamaloloy-on nga mahigugma- on nga ipinapakita ha usa ngan diri nabulag tubtob nga ma- tuman an katuyoan may kalabotan hito. Labaw pa an nahiu- upod kay ha pagkamatinumanon. Totoo ini, tungod kay an usa ka tawo bangin magin matinumanon tungod la kay ob- ligasyon. Ha kabaliktaran, an pagkamaunungon nakagamot ha gugma. Dugang pa, an pulong nga "matinumanon" mahimo iaplikar ha waray-kinabuhi nga mga butang. Pa- nanglitan, gintawag han salmista an bulan nga "matinuma- non nga testigo ha kalangitan" tungod kay regular nga naki- kita ito ha gab-i. (Salmo 89:37) Kondi an bulan diri mahimo sidngon nga maunungon. Kay ano? Tungod kay an pag- kamaunungon usa nga kapahayagan han gugma - usa nga Makapainteres, an pulong nga iginhubad nga "maunungon" ha 2 Samuel 22:26 iginhubad ha iba nga bersikulo nga "maunungon nga gugma." 4, 5. (a) Ano an pagin "maunungon"? (b) Paonan-o naiiba an pag- kamaunungon ha pagkamatinumanon?
338 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kalidad nga diri maipapakita han waray-kinabuhi nga mga butang. 5 Ha Kasuratanhon nga kahulogan, may pagbati an pagka- maunungon. An pagpakita mismo hito nagpapasabot nga may-ada relasyon butnga han tawo nga nagpapakita hito nga kalidad ngan han usa nga ginpapakitaan hito. An sugad nga pagkamaunungon diri nagbabag-o. Diri ito pariho han mga balod han dagat nga iginpapalid han nagbabag-o nga mga hangin. Ha kabaliktaran, an pagkamaunungon, o ma- unungon nga gugma, may-ada karig-on ngan kusog ha pag- lampos han gikukurii nga mga ulang. 6 Totoo, an sugad nga pagkamaunungon talagsahon yana nga panahon. Agsob gud nga an duok nga mga magkau- pod "andam ha pagdaot ha usa kag usa." Nagdudugang an hinbabatian naton mahitungod han mga inasaw-an nga na- baya ha ira mga padis. (Proberbios 18:24; Malakias 2:14-16) Kaylap hinduro an malingo nga mga buhat salit bangin gin- uutro naton an ginsiring ni propeta Micas: "An maunungon napoo tikang ha tuna." (Micas 7:2) Bisan kon agsob nga na- papakyas an mga tawo ha pagpakita hin pagkamaunungon, iton presyoso nga kalidad usa ka makatirigamnan nga ka- lidad ni Jehova. Ha pagkamatuod, an gimaopayi nga paagi han paghibaro kon ano gud an nahiuupod ha pagkamaunu- ngon amo an pag-usisa kon paonan-o ipinapakita ni Jehova inin maopay nga bahin han iya gugma. An Diri Matupngan nga Pagkamaunungon ni Jehova 7 An Biblia nasiring mahitungod kan Jehova: "Ikaw gud la an maunungon." (Pahayag 15:4) Paonan-o ito nagin sugad? 6. (a) Mationan-o katalagsahon ha mga tawo an pagkamaunungon, ngan paonan-o ipinapakita ini ha Biblia? (b) Ano an gimaopayi nga paagi han paghibaro kon ano an nahiuupod ha pagkamaunungon, ngan kay ano? 7, 8. Paonan-o masisiring nga hi Jehova gud la an maunungon?
"IKAW GUD LA AN MAUNUNGON" Diri ba an mga tawo ngan mga anghel usahay nagpapakita hin makatirigamnan nga pagkamaunungon? (Job 1:1; Pa- hayag 4:8) Ngan kumusta man hi Jesu-Kristo? Diri ba hiya an nangunguna nga "maunungon" ha Dios? (Salmo 16:10) Salit, paonan-o masisiring nga hi Jehova gud la an maunu- ngon? 8 Siyahan ha ngatanan, hinumdumi nga an pagkamau- nungon usa nga bahin han gugma. Tungod kay "an Dios gugma" - hiya an representasyon mismo hini nga kalidad - hin-o an mas bug-os nga makakapakita han pagkamaunu- ngon kay ha kan Jehova? (1 Juan 4:8) Tinuod, an mga ang- hel ngan mga tawo mahimo magpakita han mga kalidad han Dios, kondi hi Jehova gud la an maunungon ha gihita- asi nga sukol. Sugad nga "an Kadaan han mga Adlaw," ipi- napakita niya an pagkamaunungon hin mas maiha na kay ha bisan ano nga linarang, tunan-on man o langitnon. (Da- niel 7:9) Salit, hi Jehova an susbaranan gud han pagkamau- nungon. Ipinapakita niya ini nga kalidad ha paagi nga diri matutupngan han bisan ano nga linarang. Tagda an pipira nga mga ehemplo. 9 Hi Jehova "maunungon ha ngatanan nga iya ginbubu- hat." (Salmo 145:17) Ha ano nga paagi? An Salmo 136 nag- hahatag han baton. Damu an gin-uunabi nga mga buhat ni Jehova han pagluwas dida hito, upod na an bantogan nga kaluwasan han mga Israelita ha Dagat nga Pula. Makatiri- gamnan nga an tagsa nga bersikulo hini nga salmo ginpapa- bug-atan pinaagi han mga pulong nga: "An iya maunungon nga gugma nagpapabilin ha kadayonan." Ini nga salmo igin-uupod ha "Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon" ha pahina 347. Samtang binabasa mo ito nga mga bersikulo, mababantad ka gud han damu nga mga paagi han pagpaki- ta ni Jehova hin maunungon nga gugma ha iya katawohan. 9. Paonan-o hi Jehova "maunungon ha ngatanan nga iya ginbubu- hat"? 339
340 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Oo, ipinapakita ni Jehova an pagkamaunungon ha iya ma- tinumanon nga mga surugoon pinaagi han pagpamati ha ira mga pangamuyo para han bulig ngan pinaagi han pag- buhat ha itinanda nga panahon. (Salmo 34:6) An maunu- ngon nga gugma ni Jehova para ha iya mga surugoon diri nagbabag-o tubtob nga nagpapabilin hira nga maunungon ha iya. 10 Dugang pa, ipinapakita ni Jehova an pagkamaunungon ha iya mga surugoon pinaagi han pagpabilin nga totoo ha iya mga suruklan. Diri sugad ha iba nga mga tawo nga pa- bag-o-bag-o, nga ginigiyahan han tigda la nga ideya ngan emosyon, hi Jehova diri nagbabag-o ha iya panhunahuna ha kon ano an husto ngan kon ano an sayop. Ha bug-os nga mga milenyo, an iya panhunahuna ha mga butang su- gad han espiritismo, idolatriya, ngan pagpatay nagpapabi- lin nga diri-nagbabag-o. "Tubtob ha imo kalagas, diri ako magbabag-o," siring niya pinaagi han iya propeta nga hi Isa- ias. (Isaias 46:4) Salit, makakasarig kita nga magpapahimu- los kita pinaagi han pagsunod ha matin-aw nga giya ha mo- ral nga makikita ha Pulong han Dios. - Isaias 48:17-19. 11 Ipinapakita liwat ni Jehova an pagkamaunungon pinaa- gi han pagpabilin nga matinumanon ha iya mga saad. Kon nagtatagna hiya hin usa nga butang, natutuman ito. Salit hi Jehova nagsiring: 'An akon pulong nga nagawas ha akon baba diri mabalik ha akon nga waray mga resul- ta, kondi bubuhaton gud hito an bisan ano nga akon ka- ruyag, ngan sigurado nga maglalampos ito ha anoman nga akon iginsusugo hito.' (Isaias 55:11) Pinaagi han pagpabi- lin nga matinumanon ha iya pulong, ipinapakita ni Jeho- va an pagkamaunungon ha iya katawohan. Diri niya hira 10. Paonan-o ipinapakita ni Jehova an pagkamaunungon may kala- botan ha iya mga suruklan? 11. Paghatag hin mga ehemplo ha pagpakita nga hi Jehova maunu- ngon pinaagi han pagtuman han iya saad.
"IKAW GUD LA AN MAUNUNGON" ginpapahulat nga may kabaraka ha usa nga butang nga diri niya tutumanon. Maopay gud an dungog ni Jehova hini nga bahin salit an iya surugoon nga hi Josue nakagsiring: "Wa- ray bisan usa nga saad an napakyas ha ngatanan nga mag- opay nga saad ni Jehova ha panimalay ni Israel; natuman ito ngatanan." (Josue 21:45) Salit, makakasarig kita nga diri gud kita masusubo tungod han pipira nga kapakyas ni Jehova ha pagtuman han iya mga saad. - Isaias 49:23; Roma 5:5. 12 Sugad han iginpatin-aw kanina, an Biblia nagsusumat ha aton nga an maunungon nga gugma ni Jehova "nagpapa- bilin ha kadayonan." (Salmo 136:1) Paonan-o ini nagin su- gad? An usa nga paagi, permanente an pagpasaylo ni Jeho- va ha mga sala. Sugad han ginhisgotan ha Kapitulo 26, diri gindudumdom ni Jehova an naglabay nga mga sayop nga iginpasaylo na ha usa ka tawo. Tungod kay "an ngatanan na- kasala ngan waray makagpakita han himaya han Dios," an kada usa ha aton sadang magpasalamat nga an maunungon nga gugma ni Jehova nagpapabilin ha kadayonan. - Roma 3:23. 13 Kondi an maunungon nga gugma ni Jehova nagpapabi- lin ha kadayonan ha lain nga paagi liwat. An iya Pulong na- siring nga an matadong "magigin pariho . . . hin kahoy nga igintanom hirani ha mga sapa, usa nga kahoy nga nagbubu- nga ha panahon han pamunga hito, an mga dahon hito diri nalalaya. Ngan an ngatanan nga iya ginbubuhat maglalam- pos." (Salmo 1:3) Handurawa an marampag nga kahoy nga an mga dahon diri nalalaya! Sugad man, kon totoo nga na- lilipay kita ha Pulong han Dios, an aton mga kinabuhi magi- gin hilawig, mamurayawon, ngan mabungahon. An mga bendisyon nga maunungon nga iginhahatag ni Jehova ha iya matinumanon nga mga surugoon waray kataposan. Oo, 12, 13. Ha ano nga mga paagi nga an maunungon nga gugma ni Je- hova nagpapabilin ha kadayonan? 341
342 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ha matadong nga bag-o nga kalibotan nga dadad-on ni Je- hova, an masinugtanon nga katawohan makakaeksperyen- sya han iya maunungon nga gugma ha kadayonan. - Paha- yag 21:3, 4. Hi Jehova 'Diri Mabaya ha mga Maunungon ha Iya' 14 Agsob nga ipinapakita ni Jehova an iya pagkamaunu- ngon. Tungod kay hi Jehova diri gud nagbabag-o, an pagka- maunungon nga iya ipinapakita ha iya matinumanon nga mga surugoon diri gud nawawara. An salmista nagsurat: "Hadto batan-on pa ako ngan yana lagas na ako, pero waray ako nakita nga bisan hin-o nga matadong nga ginpabay-an, waray liwat magpinamiling hin tinapay an iya mga anak. Kay hi Jehova nahigugma han hustisya, ngan diri niya baba- yaan an mga maunungon ha iya." (Salmo 37:25, 28) Totoo, sugad nga Maglalarang, takos hi Jehova han aton pagsingba. (Pahayag 4:11) Kondi, tungod kay hiya maunungon, ginpa- pabilhan ni Jehova an aton matinumanon nga mga buhat. - Malakias 3:16, 17. 15 Ha iya maunungon nga gugma, pirme nga nabulig hi Je- hova ha iya katawohan kon hira aada ha kasakitan. An sal- mista nagsusumat ha aton: "Iya ginbabantayan an kinabu- hi han mga maunungon ha iya; iya gintatalwas hira tikang ha kamot han magraot." (Salmo 97:10) Tagda an iya pakig- upod ha nasud han Israel. Katapos han ira milagroso nga kaluwasan ha Dagat nga Pula, an mga Israelita nagpahayag ha pagkanta ngadto kan Jehova: "Pinaagi han imo maunu- ngon nga gugma imo gin-giyahan an katawohan nga imo gintubos." (Exodo 15:13) An kaluwasan ha Dagat nga Pula 14. Paonan-o ipinapakita ni Jehova an apresasyon ha pagkamaunu- ngon han iya mga surugoon? 15. Isaysay kon paonan-o an pakig-upod ni Jehova ha Israel nagpa- patin-aw han iya pagkamaunungon.
"IKAW GUD LA AN MAUNUNGON" usa gud nga buhat han maunungon nga gugma ni Jeho- va. Salit hi Moises nagsiring ha mga Israelita: "Hinigugma ngan ginpili kamo ni Jehova diri tungod kay kamo an pi- nakadamu ha ngatanan nga mga katawohan, kay kamo an pinakagutiay ha ngatanan nga mga katawohan. Lugod, tu- ngod ito han gugma ni Jehova ha iyo ngan tungod kay gin- tuman niya an iya iginpanumpa ha iyo mga kaapoy-apoyan, amo nga igin-gawas kamo ni Jehova pinaagi hin gamhanan nga kamot, basi tubuson kamo tikang ha balay han pagka- uripon, tikang ha gahum han Paraon nga hadi han Ehipto." - Deuteronomio 7:7, 8. 16 Siyempre, sugad nga nasud napakyas an mga Israelita ha pagpakita hin apresasyon ha maunungon nga gugma ni Je- hova, kay katapos han ira kaluwasan "padayon nga nakasala hira [kan Jehova] pinaagi ha pagrebelde ha Gihitaasi." (Sal- mo 78:17) Ha paglabay han mga siglo, pauroutro nga nagre- belde hira, binaya kan Jehova ngan binirik ngadto ha buwa nga mga dios ngan pagano nga mga buhat nga nagdara la hin kahugaw. Ha gihapon, waray isalikway ni Jehova an iya kasabotan. Lugod, pinaagi kan propeta Jeremias, nakimalo- oy hi Jehova ha iya katawohan: "Balik, O rebelyoso nga Is- rael . . . Diri ako magkikita nga nasisina ha iyo, kay maunu- ngon ako." (Jeremias 3:12) Kondi, sugad han nahibaroan ha Kapitulo 25, an kadam-an han mga Israelita waray mapagi- os ha pagbag-o. Oo, "padayon nga gin-insulto nira an mga mensahero han tinuod nga Dios, ngan ira gintamay an iya mga pulong ngan ginminos an iya mga propeta." Ano an re- sulta? Ha kataposan, "nasina hinduro hi Jehova ha iya ka- tawohan, hasta nga waray na hira paglaom nga matambal." - 2 Cronicas 36:15, 16. 16, 17. (a) Ano nga duro nga kawaray-apresasyon an ipinakita han mga Israelita, kondi paonan-o ipinakita ni Jehova an pagpaid ha ira? (b) Paonan-o ipinakita han kadam-an nga mga Israelita nga "waray na hira paglaom nga matambal," ngan ano an iginpapahamangno hini ha aton? 343
344 MAGIN DUOK KAN JEHOVA 17 Ano an mahibabaroan naton tikang hini? Nga an pag- kamaunungon ni Jehova diri karuhaduhaan diri man ma- lilimbongan. Totoo, hi Jehova "hura hin maunungon nga gugma," ngan nalilipay hiya ha pagpakita hin kalooy kon may-ada basihanan para hito. Kondi ano an nahitatabo kon an magburuhat hin sayop diri na gud matatadong? Ha su- gad nga kahimtang, ginsusunod ni Jehova an iya matadong nga mga suruklan ngan iginpapadapat an pagsirot. Sugad han ginsiring kan Moises, "diri gud [ni Jehova] papasagdan nga diri sirotan an may sala." - Exodo 34:6, 7. 18 An pagsirot han Dios ha magraot usa liwat nga buhat han pagkamaunungon. Paonan-o? An usa nga pamatuod makikita ha libro han Pahayag ha mga sugo ni Jehova ha pito nga anghel: "Kadto na ngan itakbo ha tuna an pito nga yahong han kasina han Dios." Han igintakbo han ikatulo nga anghel an iya yahong "ha mga salog ngan ha mga bu- rabod han tubig," nahimo ito nga dugo. Katapos, an anghel nagsiring kan Jehova: "Ikaw, an Dios nga amo yana ngan amo hadto, an Dios nga maunungon, matadong ka, kay igin- hatag mo ini nga mga paghukom, tungod kay ginpaagay nira an dugo han mga baraan ngan han mga propeta, ngan gintagan mo hira hin dugo nga maiinom; ito an angay ha ira." - Pahayag 16:1-6. 19 Tigamni nga ha kabutngaan han pagpahayag hiton nga mensahe han paghukom, an anghel nagtatawag kan Jeho- va sugad nga "an Dios nga maunungon." Kay ano? Tu- ngod kay pinaagi han pagbungkag ha magraot, ipinapaki- ta ni Jehova an pagkamaunungon ha iya mga surugoon, nga damu ha ira an gintitimaraot tubtob mamatay. Tungod kay maunungon, gintitipigan ni Jehova hira nga buhi gud 18, 19. (a) Paonan-o an pagsirot ni Jehova ha magraot usa liwat nga buhat han pagkamaunungon? (b) Ha ano nga paagi ipapakita ni Je- hova an iya pagkamaunungon ha iya mga surugoon nga gintitima- raot tubtob mamatay?
Maunungon nga hinunumdoman ngan babanhawon ni Jehova adton nagin maunungon bisan tubtob ha kamatayon Hi Bernard Luimes (igbaw) ngan hi Wolfgang Kusserow (butnga) ginpatay han mga Nazi Hi Moses Nyamussua ginbangkaw tubtob mamatay han usa nga grupo ha politika ha iya panumdoman. Naghihingyap gud hiya nga maki- ta utro inin nagkamatay nga magtinumanon, ngan an Bib- lia nagpapamatuod nga an iya katuyoan amo an pagbalos ha ira pinaagi han pagkabanhaw. (Job 14: 14, 15) Diri hin- ngangalimtan ni Jehova an iya maunungon nga mga suru- goon tungod la kay hira patay na. Ha kabaliktaran, "para ha iya hira ngatanan buhi." (Lucas 20: 37, 38) An katuyo- an ni Jehova nga banhawon adton aada ha iya panumdo- man amo an gamhanan nga ebidensya han iya pagkamau- nungon. An Maunungon nga Gugma ni Jehova Nag-aabri han Dalan han Kaluwasan 20 Ha bug-os nga kasaysayan, ipinapakita ni Jehova an makatirigamnan nga pagkamaunungon ha matinumanon nga mga tawo. Ha pagkamatuod, ha sulod hin yinukot ka mga tuig, hi Jehova "nagpailob . . . upod an duro nga 20. Hin-o an "mga surudlan nga takos han kalooy," ngan paonan-o ipinapakita ni Jehova an pagkamaunungon ha ira?
346 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pasensya ha mga surudlan nga takos han kapungot nga ta- kos han kabungkagan." Kay ano? "Ginbuhat ini basi maipa- hayag an kahuraan han iya himaya ha mga surudlan nga takos han kalooy, nga abanse nga igin-andam niya basi mag- kaada hin himaya." (Roma 9:22, 23) Ini nga "mga surudlan nga takos han kalooy" amo adton mga may husto nga dispo- sisyon nga gindihogan han baraan nga espiritu basi magin mga manurunod upod han Kristo ha iya Ginhadian. (Ma- teo 19:28) Pinaagi han paghatag hin higayon han kaluwasan para hini nga mga surudlan nga takos han kalooy, hi Jehova nagpabilin nga maunungon kan Abraham, nga iya ginsaa- ran hini nga kauyonan: "Pinaagi han imo tulin an ngatanan nga nasud ha tuna makarawat hin bendisyon kay namati ka ha akon tingog." - Genesis 22:18. Tungod han pagkamaunungon ni Jehova, an ngatanan han iya matinumanon nga mga surugoon may-ada masasarigan nga paglaom ha tidaraon
"IKAW GUD LA AN MAUNUNGON" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 1 Samuel 24:1-22 Ha iya pagtrato kan Hadi Saul, paonan-o ipi- nakita ni David an klase han pagkamaunungon nga pinabibil- han ni Jehova? Esther 3:7-9; 4:6-5:1 Paonan-o ipinakita ni Esther an diosnon nga pagkamaunungon ha iya katawohan, bisan han namelig- ro an iya kinabuhi? Salmo 136:1-26 Ano an igintututdo ha aton hini nga salmo mahitungod han maunungon nga gugma ni Jehova? Obadias 1-4, 10 -16 Paonan-o an pagkamaunungon ni Jehova ha iya katawohan nagpagios ha iya nga sirotan an mga Edomi- ta tungod han ira diri-maunungon nga paggawi? 21 Ipinapakita ni Jehova an pariho nga pagkamaunungon ha "daku nga grupo" nga may-ada paglaom nga maluwas ha "daku nga kasakitan" ngan mabuhi ha waray kataposan ha paraiso nga tuna. (Pahayag 7:9, 10, 14) Bisan kon an iya mga surugoon diri-hingpit, maunungon nga iginhahatag ni Jehova ha ira an higayon nga mabuhi ha waray kataposan ha paraiso nga tuna. Paonan-o niya ginbubuhat ito? Pinaa- gi han lukat - an gidadakui nga pagpakita han pagkamaunu- ngon ni Jehova. (Juan 3:16; Roma 5:8) An pagkamaunungon ni Jehova nagpapahirani hadton kinasingkasing nga nagugu- tom han katadongan. (Jeremias 31:3) Diri ka ba naabat nga nagigin mas duok ka kan Jehova tungod han hilarom nga pagkamaunungon nga ipinapakita niya ngan ipapakita pa? Tungod kay hingyap naton nga magin duok ha Dios, hinaot gumios kita uyon ha iya gugma pinaagi han pagparig-on han aton determinasyon nga maunungon nga mag-alagad ha iya. 21. (a) Paonan-o ipinapakita ni Jehova an pagkamaunungon ha "daku nga grupo" nga may-ada paglaom nga maluwas ha "daku nga kasakitan"? (b) An pagkamaunungon ni Jehova nagpapagios ha imo nga buhaton an ano? 347
K A P I T U L O 2 9 'Mahibaro ha Gugma han Kristo' NAKAKITA ka na ba hin bata nga lalaki nga nangangalim- basog nga magin pariho ha iya amay? Bangin subaron han anak an paglakat, pagyakan, o paggios han iya amay. Ha urhi, bangin masubad pa ngani han bata an moral ngan espirituwal nga mga kalidad han iya amay. Oo, an gugma ngan pagbilib han anak ha iya mahigugmaon nga amay nagpapagios ha iya nga subaron an iya amay. 2 Kumusta man an relasyon ni Jesus ngan han iya langit- non nga Amay? "Nahigugma ako ha Amay," siring ni Jesus ha usa nga okasyon. (Juan 14:31) Waray makakaghigugma kan Jehova hin labaw kay han hini nga Anak, nga maiha na nga kaupod han Amay antes pa iniksister an iba nga mga li- narang. Ito nga gugma nagpagios hinin debotado nga Anak nga subaron an iya Amay. - Juan 14:9. 3 Ha nauna nga mga kapitulo, aton ginhisgotan kon pa- onan-o hingpit nga ginsubad ni Jesus an gahum, hustisya, ngan kinaadman ni Jehova. Kondi, paonan-o ipinakita ni Jesus an gugma han iya Amay? Aton usisahon an tulo nga bahin han gugma ni Jesus - an iya nagsasakripisyo-ha-kalu- garingon nga disposisyon, an iya malumo nga pagpaid, ngan an iya pagin andam magpasaylo. "Waray Bisan Hin-o nga May Gugma nga Mas Labaw Hini" 4 Hi Jesus nagpakita hin bantogan nga susbaranan han nga gugma. An pagsakri- 1-3. (a) Ano an nagpagios kan Jesus nga maruyag nga magin pari- ho han iya Amay? (b) Ano nga mga bahin han gugma ni Jesus an aton uusisahon? 4. Paonan-o ipinakita ni Jesus an gidadakui nga susbaranan han tawo ha nga gugma?
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' pisyo-ha-kalugaringon nag-uupod han diri-hakugnon nga pag-una han mga panginahanglan ngan mga kaopayan han iba kay ha aton kalugaringon. Paonan-o ipinakita ni Je- sus an sugad nga gugma? Hiya mismo nagsaysay: "Waray bisan hin-o nga may gugma nga mas labaw hini, nga ihatag han usa an iya kinabuhi para ha iya kasangkayan." (Juan 15:13) Kinaburut-on nga iginhatag ni Jesus an iya hingpit nga kinabuhi para ha aton. Ito an gidadakui nga kapaha- yagan han gugma nga ginhimo ha kan-o pa man han bi- san hin-o nga tawo. Kondi ipinakita liwat ni Jesus an nagsa- sakripisyo-ha-kalugaringon nga gugma ha iba nga mga paagi. 5 Antes hiya nagin tawo, an bugtong nga Anak han Dios may-ada diri-matupngan nga pribilehiyo ngan hitaas nga katungdanan ha mga langit. May-ada hiya duok nga pakig- upod kan Jehova ngan ha damu nga espiritu nga mga li- narang. Bisan pa hinin personal nga mga pribilehiyo, inin hinigugma nga Anak kinaburut-on nga 'ginbayaan an nga- tanan ngan nagin sugad hin uripon ngan nagin tawo.' (Fi- lipos 2:7) Kinaburut-on nga kinanhi hiya basi mabuhi ka- upod han makasasala nga mga tawo ha kalibotan nga "aada ha gahum han usa nga maraot." (1 Juan 5:19) Diri ba ito usa ka mahigugmaon nga sakripisyo han Anak han Dios? 6 Ha iya bug-os nga ministeryo ha tuna, ipinakita ni Jesus an nga gugma ha magka- lainlain nga mga paagi. Hiya bug-os nga diri-makikalugari- ngon. Okupado gud hiya ha iya ministeryo salit iginsakri- pisyo niya an normal nga mga kahimyang nga nahiaraan 5. Kay ano nga an pagbaya ha mga langit usa ka mahigugmaon nga sakripisyo han bugtong nga Anak han Dios? 6, 7. (a) Ha ano nga mga paagi ipinakita ni Jesus an nagsasakri- pisyo-ha-kalugaringon nga gugma durante han iya ministeryo ha tuna? (b) Ano nga makabantad nga susbaranan han diri-makikaluga- ringon nga gugma an nakarekord ha Juan 19:25-27? 349
350 MAGIN DUOK KAN JEHOVA han mga tawo. "An mga sora may mga taragoan ngan an mga tamsi ha langit may mga salag," siring niya, "kondi an Anak han tawo waray man la lugar nga mauunlan han iya ulo." (Mateo 8:20) Tungod kay usa ka maabtik nga panday, magagamit unta ni Jesus an pipira han iya panahon ha pag- tukod hin komportable nga balay para ha iya kalugaringon o ha paghimo hin mag-opay nga mga garamiton nga ma- ibabaligya basi magkaada hiya dugang nga kwarta. Kondi waray niya gamita an iya mga kaabtik ha pagkaada mater- yal nga mga butang. 7 An makabantad gud nga susbaranan han nagsasakri- pisyo-ha-kalugaringon nga gugma ni Jesus nakarekord ha Juan 19:25-27. Handurawa an damu nga butang nga sigu- rado nga nakada ha hunahuna ngan kasingkasing ni Je- sus ha kulop han mamamatay na hiya. Samtang nag-aantos hiya ha pasakitan nga kahoy, nabaraka hiya ha iya mga di- sipulo, ha pagsangyaw nga buruhaton, ngan labi na ha iya integridad ngan kon paonan-o ito makakaapekto ha nga- ran han iya Amay. Ha pagkamatuod, an bug-os nga tidara- on han katawohan nadepende kan Jesus! Kondi, antes gud hiya mamatay, ipinakita liwat ni Jesus an iya kabaraka ha iya nanay, hi Maria, nga balo na hito nga panahon. Gin- hangyo ni Jesus hi apostol Juan nga mangnoan hi Maria su- gad hin kalugaringon nga nanay ni Juan, ngan katapos hito igin-upod han apostol hi Maria ngadto ha iya balay. Hito nga paagi ginhikay ni Jesus an pisikal ngan espirituwal nga pagmangno ha iya nanay. Mapinairon gud nga kapahaya- gan han diri-makikalugaringon nga gugma! "Nalooy Hiya" 8 Pariho han iya Amay, mapinairon hi Jesus. Iginhuhulag- way han Kasuratan hi Jesus sugad nga usa nga nangalimba- 8. Ano an kahulogan han Griego nga pulong nga ginagamit han Bib- lia ha pagsaysay han pagpaid ni Jesus?
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' sog ha pagbulig hadton nag-aantos tungod kay hiya nalo- oy gud. Ha pagsaysay han pagpaid ni Jesus, an Biblia naga- mit han Griego nga pulong nga iginhubad nga "nalooy." Usa nga eskolar an nasiring: "Iginsasaysay hito . . . an emos- yon nga nagpapagios ha usa ka tawo ha gihilarumi gud han iya mga pagbati. Ito an gikukusugi nga pulong ha Griego para ha pagbati hin pagpaid." Tagda an pipira nga kahim- tang nga inabat ni Jesus an hilarom nga pagpaid nga nagpa- gios ha iya ha pagbuhat. 9 Napagios ha pagbulig ha espirituwal nga mga pangina- hanglan. An asoy ha Marcos 6:30-34 nagpapakita kon ano gud an nagpagios kan Jesus ha pagpahayag han iya kalo- oy. Handurawa an kahimtang. Malipayon an mga apostol, kay natapos pa la hira ha duro nga pagbiyahe ha pagsang- yaw. Binalik hira kan Jesus ngan malipayon nga nagsu- mat han ngatanan nga ira hinkit-an ngan hinbatian. Kondi nagkatirok an damu nga mga tawo, salit hi Jesus ngan an iya mga apostol waray na panahon bisan ha pagkaon. Tu- ngod kay pirme nag-oobserba, nakita ni Jesus nga kapoy na an mga apostol. "Tana, kadto kita ha nahibubulag nga lu- gar nga kita la ngan pamahuway kita hin madaliay," siring niya ha ira. Hira sinakay ha baluto, tinabok ngadto ha dur- ho ha norte nga bahin han Dagat han Galilea ngadto ha mamingaw nga lugar. Kondi hinkit-an han mga tawo an ira pagbaya. An iba nakabati liwat mahitungod hito. Hira nga- tanan nagdadlagan ha ligid han norte nga baybayon ngan nauna pa ha baluto ngadto ha tabok! 10 Nasina ba hi Jesus nga nadisturbo an iya pagpahuway? Waray gud! Nabantad an iya kasingkasing han makita ini nga mga tawo, nga yinukot an kadamu, nga naghulat ha 9, 10. (a) Ano nga mga kahimtang an nakahimo kan Jesus ngan ha iya mga apostol nga magbiling hin mamingaw nga lugar? (b) Han nadisturbo han damu nga mga tawo an iya pagpahuway, paonan-o ginios hi Jesus, ngan kay ano? 351
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' iya. Hi Marcos nagsurat: "Nakakita hiya hin damu nga tawo, ngan nalooy hiya ha ira, kay sugad hira hin mga kar- nero nga waray paraataman. Ngan nagtikang hiya pagtut- do ha ira hin damu nga butang." Gintagad ni Jesus ini nga mga tawo sugad nga mga indibiduwal nga may-ada espiri- tuwal nga mga panginahanglan. Pariho hira hin mga kar- nero nga nagpapatlaag nga waray mahihimo, waray para- ataman nga maggigiya o magpapanalipod ha ira. Maaram hi Jesus nga an ordinaryo nga mga tawo ginpasibay-an han waray-pagtagad nga mga lider han relihiyon, nga amo unta an magmamangno sugad nga mga paraataman. (Juan 7:47- 49) Nalooy hiya ha mga tawo, salit nagtikang hiya ha pag- tutdo ha ira "mahitungod han Ginhadian han Dios." (Lu- cas 9:11) Tigamni nga hi Jesus nalooy ha mga tawo bisan antes pa makita an ira paggios ha iya igtututdo. Ha iba nga mga pulong, an malumo nga pagpaid, diri resulta han iya pagtutdo ha damu nga katawohan, kondi lugod an motibo han iya pagbuhat hito. 11 Napagios ha pagkuha han pag-antos. Maaram an mga tawo nga magkalainlain an mga sakit nga hi Jesus may-ada pagpaid, salit nadani hira ha iya. Matin-aw ini labi na han hi Jesus, nga ginsusundan hin damu nga mga tawo, ginda- op han usa nga lalaki nga "grabe an liprosi." (Lucas 5:12) Ha mga panahon han Biblia, an mga may liprosi iginbu- bulag ha mga tawo basi diri mataponan an iba. (Nume- ros 5:1-4) Kondi, inabot an panahon nga igin-aghat han rabiniko nga mga lider an waray-gugma nga panhunahu- na ha liprosi ngan nagpatuman han ira kalugaringon nga 11, 12. (a) Paonan-o gintagad an mga may liprosi ha mga panahon han Biblia, kondi paonan-o ginios hi Jesus han dinaop ha iya an usa nga lalaki nga "may liprosi"? (b) Paonan-o nakaapekto ha may lipro- si an pagkapot ni Jesus, ngan paonan-o igin-iilustrar ini han eksper- yensya han usa nga doktor? "Igin-unat niya an iya kamot ngan ginkaptan an tawo" 353
354 MAGIN DUOK KAN JEHOVA matalumpiguson nga mga surundon. Kondi, tigamni kon paonan-o ginios hi Jesus ha may liprosi: "May dinaop li- wat ha iya nga tawo nga may liprosi, nga naluhod pa ngani nga nakikimalooy ha iya, nga nasiring: 'Kon karuyag mo, mahihimo mo ako nga limpyo.' Tungod hito nalooy hiya, ngan igin-unat niya an iya kamot ngan ginkaptan an tawo, ngan nagsiring ha iya: 'Karuyag ko! Magin limpyo ka.' Na- wara dayon an iya liprosi." (Marcos 1:40-42) Maaram hi Je- sus nga bisan an pagkadto han may liprosi supak ha balaud. Kondi, imbes nga paiwason hiya, nalooy gud hi Jesus salit nagbuhat hiya hin usa ka butang nga diri-linalaoman. Gin- kaptan hiya ni Jesus! 12 Mahahanduraw mo ba kon ano an ginbati han may lip- rosi hiton nga pagkapot? Ha pag-ilustrar, tagda an usa nga eksperyensya. Hi Dr. Paul Brand, usa nga espesyalista ha lip- rosi, nagsasaysay mahitungod han usa nga may liprosi nga iya gintambal ha India. Durante han pag-eksamin, iginbu- tang han doktor an iya kamot ha sugbong han may lipro- si ngan iginsaysay, pinaagi han usa nga interpreter, an pag- tambal nga hihimoon ha lalaki. An may liprosi tigda nga nagtangis. "May-ada ba ako ginsiring nga sayop?" nagpaki- ana an doktor. An interpreter nagpakiana ha batan-on nga lalaki ha iya yinaknan ngan binaton: "Waray, doktor. Si- ring niya nga nagtatangis hiya tungod kay imo iginbutang an imo kamot ha iya sugbong. Ha sulod hin damu ka tuig, yana pa la may kinapot ha iya." Para ha may liprosi nga di- naop kan Jesus, an pagkapti ha iya may-ada labaw pa gud An rabiniko nga mga surundon nagsiring nga waray usa nga sa- dang umabot hin upat ka siko (mga 1.8 metro) an kahirani ha usa nga may liprosi. Kondi kon mahangin, an may liprosi kinahanglan mag- pahirayo hin diri maminos ha 100 ka siko (mga 45 metros). An Mid- rash Rabbah nagsusumat mahitungod han usa nga rabi nga nagtago tikang ha mga may liprosi ngan han usa pa nga nagbato ha mga may liprosi basi hira magpahirayo. Salit maaram an mga may liprosi han kasakit han pagsalikwaya ngan han pag-abat han pagin tinamay ngan diri-naruruyagan.
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' nga kahulogan. Katapos hiton usa nga pagkapot, nawara an sakit nga nakahimo ha iya nga usa nga isinalikway! 13 Napagios nga pagwad-on an kasubo. Hi Jesus nalooy gud ha kasubo han iba. Tagda, pananglitan, an asoy ha Lucas 7: 11-15. Nahitabo ito ha mga katung-anan han iya minister- yo han inabot hi Jesus ha mga sidsid han syudad han Nain ha Galilea. Samtang nagtitikahirani hi Jesus ha ganghaan han syudad, iginkatapo hiya hin usa nga prosesyon han lu- bong. Makasurubo gud an mga kahimtang. Namatay an usa ka batan-on nga lalaki nga nag-uusahan la nga anak, ngan balo an nanay. Nahitabo na hadto ha iya an sugad nga prosesyon - an lubong han iya bana. Hini nga panahon iya anak nga lalaki ito, nga bangin amo la an ginlalaoman niya nga masuporta ha iya. Ha mga tawo nga naupod ha iya bangin may-ada dugang nga mga nagkakabidoan nga nagkakanta ha pagminatay ngan mga musikero nga nag- tutokar hin makasurubo nga mga melodya. (Jeremias 9: 17, 18; Mateo 9:23) Kondi, hi Jesus nakatutok ha masurub- on nga nanay, nga sigurado nga naglalakat hirani ha tiheras nga nagdara han lawas han iya anak. 14 Hi Jesus "nalooy" ha namatayan nga nanay. Ha nagpa- pasarig nga tingog, hiya nagsiring ha iya: "Ayaw na pagti- nangis." Bisan kon waray hangyoa, dinaop hiya ngan ginkaptan an tiheras. An mga nagdadara - ngan bangin an ngatanan nga mga tawo - inundang ha paglakat. Pinaa- gi han gamhanan nga tingog, hi Jesus nagyakan ha patay ' at!" Ano an nga lawas: "Batan-on, nasiring ako ha imo, buh sunod nga nahitabo? "An patay nga lalaki liningkod ngan nagtikang pagyakan" nga baga in ginpukaw tikang ha hila- rom nga pagkaturog! Katapos, sinunod an makabantad 13, 14. (a) Ano nga prosesyon an iginkatapo ni Jesus han tikahira- ni hiya ha syudad han Nain, ngan kay ano nga makasurubo gud ini nga kahimtang? (b) An pagpaid ni Jesus nagpagios ha iya nga buha- ton an ano para ha balo han Nain? 355
356 MAGIN DUOK KAN JEHOVA gud nga pahayag. "Ngan iginhatag hiya ni Jesus ha iya na- nay." 15 Ano an mahibabaroan naton tikang hini nga mga asoy? Ha tagsa nga kahimtang, tigamni an kalabotan han pagpa- id ngan han buhat. Nalolooy pirme hi Jesus kon nakikita niya an kahimtang han iba, ngan an iya pagpaid ha ira nag- papagios ha iya nga magbuhat. Paonan-o naton susundon an iya susbaranan? Sugad nga mga Kristiano, may-ada kita obligasyon nga isangyaw an maopay nga sumat ngan mag- himo hin mga disipulo. Siyahan, napapagios kita han gug- ma ha Dios. Kondi, hinumdoman naton nga ini nga bu- ruhaton nagkikinahanglan liwat hin pagpaid. Kon napaid kita ha mga tawo sugad han pagpaid ni Jesus, an aton ka- singkasing magpapagios ha aton nga buhaton an ngatanan nga mahihimo naton ha pagpaangbit han maopay nga su- mat ha ira. (Mateo 22:37-39) Kumusta man an pagpakita hin pagpaid ha mga igkasi-tumuroo nga nag-aantos o na- susubo? Diri naton matatambal ha milagroso nga paagi an pisikal nga pag-antos o mababanhaw an mga patay. Kondi, maipapakita naton an pagpaid pinaagi han pag-una ha pag- pahayag han aton kabaraka o paghatag hin ginkikinahang- lan nga bulig. - Efeso 4:32. "Amay, Pasayloa Hira" 16 Hingpit nga ipinakita ni Jesus an gugma han iya Amay ha lain pa nga importante nga paagi - hiya "andam mag- pasaylo." (Salmo 86:5) Ini nga pagin andam matin-aw bi- san han nakada hiya ha pasakitan nga kahoy. Han nag- antos hin makaarawod nga kamatayon, nga iginraysang an iya mga kamot ngan mga tiil, ano an ginsiring ni Jesus? 15. (a) An mga asoy han Biblia mahitungod han kalooy ni Jesus nag- papakita han ano nga kalabotan han pagpaid ngan han buhat? (b) Pa- onan-o naton masusubad hi Jesus hini nga bahin? 16. Paonan-o nakita an pagin andam ni Jesus ha pagpasaylo bisan han nakada hiya ha pasakitan nga kahoy?
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' Nagsangpit ba hiya kan Jehova nga sirotan an mga parapa- matay ha iya? Ha kabaliktaran, kaupod han kataposan nga mga pulong ni Jesus amo an: "Amay, pasayloa hira, kay diri hira maaram han ira ginbubuhat." - Lucas 23:34. 17 Bangin an mas makapabantad pa gud nga susbaranan han pagpasaylo ni Jesus makikita ha paagi han iya pagtrato kan apostol Pedro. Sigurado nga hinigugma gud ni Pedro hi Jesus. Han Nisan 14, ha ultimo nga gab-i han kinabuhi ni Jesus, hi Pedro nagsiring ha iya: "Ginoo, andam ako umu- pod ha imo ha prisohan ngan ha kamatayon." Kondi, pag- labay hin pipira la ka oras, makatulo nga nagnigar hi Pedro nga kilala niya hi Jesus! An Biblia nagsusumat ha aton han nahitabo han ginyakan ni Pedro an iya ikatulo nga pagni- gar: "Liningi an Ginoo ngan ginkita hin diretso hi Pedro." Tungod kay nabug-atan han pagkaseryoso han iya sala, hi Pedro "ginawas . . . ngan nagtangis tungod han duro nga kasubo." Han mamatay hi Jesus ha kulopay hiton nga ad- law, an apostol bangin naghunahuna gud, 'Ginpasaylo ba ako han akon Ginoo?' - Lucas 22:33, 61, 62. 18 Diri kinahanglan maghulat hi Pedro hin maiha para han baton. Ginbanhaw hi Jesus ha aga han Nisan 16, ngan matin-aw nga hiton mismo nga adlaw, personal nga An siyahan nga bahin han Lucas 23:34 ginkuha tikang ha pipira nga kadaan nga mga manuskrito. Kondi, tungod kay ini nga mga pu- long makikita ha damu nga iba nga mga manuskrito, igin-upod ito ha New World Translation ngan ha damu nga iba nga mga hubad. Po- sible nga gin-uunabi ni Jesus an Romano nga mga sundalo nga nag- patay ha iya. Diri hira maaram han ira ginbubuhat, diri maaram kon hin-o gud hi Jesus. Posible nga ginhuhunahuna liwat niya an mga Ju- dio nga nagpapatay ha iya pero ha urhi tinoo ha iya. (Buhat 2:36-38) Siyempre, an mga lider han relihiyon nga nag-aghat hito nga pagpa- tay labaw gud nga maraot, kay tinuyo nga ginbuhat nira ito ngan tu- ngod ha kapungot. Para ha damu ha ira, waray na mahihimo nga pag- pasaylo. - Juan 11:45-53. 17-19. Ha ano nga mga paagi ipinakita ni Jesus nga iya ginpasaylo hi apostol Pedro tungod han makatulo nga pagnigar ha iya? 357
358 MAGIN DUOK KAN JEHOVA ginbisita niya hi Pedro. (Lucas 24:34; 1 Corinto 15:4-8) Kay ano nga iginhatag ni Jesus an sugad espesyal nga atensyon ha apostol nga nagnigar gud ha iya? Bangin karuyag ni Je- sus pasarigon an mabinasulon nga hi Pedro nga hinigugma ngan pinabibilhan pa gihapon hiya han iya Ginoo. Kondi labaw pa an ginbuhat ni Jesus ha pagpasarig kan Pedro. 19 Paglabay hin pipira ka panahon, nagpakita hi Jesus ha mga disipulo ha Dagat han Galilea. Hini nga okasyon, ma- katulo nga ginpakianhan ni Jesus hi Pedro (nga makatu- lo nga nagnigar ha iya Ginoo) mahitungod han gugma ni Pedro ha iya. Katapos han ikatulo, hi Pedro binaton: "Gi- noo, maaram ka ha ngatanan nga butang; maaram ka nga hinigugma ko ikaw." Tinuod, hi Jesus, nga nakakabasa han mga kasingkasing, maaram gud han gugma ngan pagbati ni Pedro ha iya. Kondi, gintagan ni Jesus hi Pedro hin hi- gayon ha pagparig-on han iya gugma. Dugang pa hito, gin- sugo ni Jesus hi Pedro nga 'pakaunon' ngan 'atamanon' an iya "gudtiay nga mga karnero." (Juan 21:15-17) Una pa, nakarawat ni Pedro an toka ha pagsangyaw. (Lucas 5:10) Kondi yana, ha makatirigamnan nga pagpakita hin pagsa- rig, iginhatag ni Jesus ha iya an dugang nga mabug-at nga responsabilidad - an pagmangno ha magigin mga sumuru- nod han Kristo. Waray pag-iha katapos hito, tinagan ni Je- sus hi Pedro hin prominente nga bahin ha buruhaton han mga disipulo. (Buhat 2:1-41) Sigurado nga waray na maba- raka hi Pedro han hinbaroan niya nga ginpasaylo hiya ni Je- sus ngan nasarig pa gihapon ha iya! Ikaw ba 'Nahibabaro han Gugma han Kristo'? 20 Totoo, iginhuhulagway hin maopay han Pulong ni Je- hova an gugma han Kristo. Kondi, paonan-o kita sadang 20, 21. Paonan-o naton bug-os nga 'hibabaroan an gugma han Kris- to'?
'MAHIBARO HA GUGMA HAN KRISTO' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Mateo 9:35-38 Ha ano nga importante nga paagi ipinakita ni Jesus an kalooy, o pagpaid, ngan ano an sadang magin epekto hini ha aton? Juan 13:34, 35 Kay ano nga importante nga ipakita naton an gugma han Kristo? Roma 15:1-6 Paonan-o naton masusubad an diri-makikaluga- ringon nga panhunahuna han Kristo? 2 Corinto 5:14, 15 An pagsabot ngan pagpasalamat ha lukat sa- dang magkaada ano nga epekto ha aton panlantaw, mga tu- mong, ngan estilo han kinabuhi? gumios ha gugma ni Jesus? An Biblia nagsasagda ha aton nga 'hibaroan an gugma han Kristo, nga labaw gud ha ka- hibaro.' (Efeso 3:19) Sugad han nasabtan naton, an mga asoy han Mga Ebanghelyo mahitungod han kinabuhi ngan ministeryo ni Jesus nagtututdo ha aton hin damu mahitu- ngod han gugma han Kristo. Kondi, an bug-os nga 'paghi- baro ha gugma han Kristo' nag-uupod hin labaw pa kay ha paghibaro han ginsisiring han Biblia mahitungod ha iya. 21 An Griego nga termino nga iginhubad nga 'paghibaro' nangangahulogan hin paghibaro "ha praktikal nga paagi, pinaagi han eksperyensya." Kon ipinapakita naton an gug- ma ha paagi nga ipinakita ito ni Jesus - diri-hakugnon nga iginhahatag an aton kalugaringon para ha iba, mapinairon nga nagios ha ira mga panginahanglan, nagpapasaylo ha ira tikang ha aton mga kasingkasing - niyan totoo nga nasa- sabtan naton an iya mga pagbati. Hini nga paagi, pinaagi han eksperyensya aton 'nahibabaroan an gugma han Kris- to, nga labaw gud ha kahibaro.' Ngan diri gud naton hinga- limtan nga kon labaw nga nagigin pariho kita han Kristo, nagigin mas duok kita ha usa nga hingpit nga ginsubad ni Jesus, an aton mahigugmaon nga Dios, hi Jehova. 359
K A P I T U L O 3 0 'Padayon nga Maglakat ha Gugma' "MAS daku an kalipay ha paghatag kay ha pagkarawat." (Buhat 20:35) Ito nga mga pulong ni Jesus nagpapabug-at hinin importante nga kamatuoran: An diri-hakugnon nga gugma mismo may-ada balos. Bisan kon may-ada daku nga kalipay ha pagkarawat han gugma, may-ada labaw pa gud nga kalipay ha paghatag, o pagpakita, han gugma ha iba. 2 Waray usa nga mas maaram hini kay ha aton langitnon nga Amay. Sugad han nakita naton ha nauna nga mga kapi- tulo hini nga bahin, hi Jehova an gihitaasi nga susbaranan han gugma. Waray usa nga nagpapakita hin gugma ha mas labaw nga mga paagi o ha mas maiha nga peryodo han pa- nahon kay ha iya. Salit, urusahon ba nga hi Jehova tinata- wag nga "malipayon nga Dios"? - 1 Timoteo 1:11. 3 Karuyag han aton mahigugmaon nga Dios nga manga- limbasog kita nga magin pariho ha iya, labi na may kalabo- tan ha pagpakita han gugma. An Efeso 5:1, 2 nagsusumat ha aton: "Subara niyo an Dios, sugad nga hinigugma nga mga anak, ngan padayon nga maglakat kamo ha gugma." Kon aton ginsusubad an susbaranan ni Jehova ha pagpaki- ta han gugma, naieksperyensyahan naton an labaw nga ka- lipay ha paghatag. Natatagbaw liwat kita ha paghibaro nga ginlilipay naton hi Jehova, kay an iya Pulong nagsasagda ha aton nga 'higugmaon an usa kag usa.' (Roma 13:8) Kon- di may-ada iba pa nga mga hinungdan kon kay ano nga sa- dang kita 'padayon nga maglakat ha gugma.' 1-3. Ano an mga resulta kon ginsusubad naton an susbaranan ni Je- hova ha pagpakita han gugma?
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' Kon Kay Ano nga Importante an Gugma 4 Kay ano nga importante nga ipakita naton an gugma ha mga igkasi-tumuroo? Ha simple nga pagyakan, an gugma amo an pinakaimportante nga kalidad han totoo nga Kris- tianidad. Kon waray gugma diri kita magkakaada duok nga bugkos ha mga igkasi-Kristiano, ngan mas importante pa gud, waray kita bili ha paniplatan ni Jehova. Tagda kon pa- onan-o iginpapatin-aw han Pulong han Dios ini nga mga ka- matuoran. 5 Ha ultimo nga gab-i han iya kinabuhi ha tuna, hi Jesus nagsiring ha iya mga sumurunod: "Naghahatag ako ha iyo hin bag-o nga sugo, nga higugmaon niyo an usa kag usa; su- gad la han paghigugma ko ha iyo, higugmaa liwat niyo an usa kag usa. Pinaagi hini an ngatanan mahibabaro nga mga disipulo ko kamo - kon nahigugma kamo ha usa kag usa." (Juan 13:34, 35) "Sugad la han paghigugma ko ha iyo" - oo, ginsusugo kita nga ipakita an klase han gugma nga ipinaki- ta ni Jesus. Ha Kapitulo 29, natigamnan naton nga hi Jesus nagpakita hin maopay hinduro nga susbaranan ha pagpaki- ta han nga gugma, inuuna an mga panginahanglan ngan mga kaopayan han iba kay ha kalugaringon. Kita liwat kinahanglan magpakita han diri-ha- kog nga gugma, ngan kinahanglan buhaton naton ito hin matin-aw gud basi makita an aton gugma bisan hadton ha gawas han Kristiano nga kongregasyon. Oo, an nagsasakri- pisyo-ha-kalugaringon nga minagburugto nga gugma amo an pangirilal-an naton sugad nga totoo nga mga sumurunod han Kristo. 6 Ano man kon waray kita gugma? "Kon . . . waray ako 4, 5. Kay ano nga importante nga ipakita naton an nagsasakripisyo- ha-kalugaringon nga gugma ha mga igkasi-tumuroo? 6, 7. (a) Paonan-o kita nahibabaro nga pinabubug-atan gud han Pu- long ni Jehova an pagkaimportante han pagpakita han gugma? (b) An mga pulong ni Pablo nga nakarekord ha 1 Corinto 13:4-8 nakasen- tro ha ano nga bahin han gugma? 361
An gugma nagpapagios ha aton nga igpahayag an pagsarig ha aton kabugtoan gugma," siring ni apostol Pablo, "nagin sugad ako hin nag- titinagungtong nga gong o hin nagtitinagingting nga sim- bal." (1 Corinto 13:1) An nagtitinagingting nga simbal maa- ringasa an tunog. Kumusta man an nagtitinagungtong nga gong? Angayan gud nga mga ilustrasyon! An waray-gugma nga tawo pariho han instrumento han musika nga naghi- himo hin daku, sintunado nga aringasa nga nakakaaringit imbes nga makadani. Paonan-o makakapahimulos an sugad nga tawo hin duok nga relasyon ha iba? Hi Pablo nagsiring liwat: "Kon may marig-on ako nga pagtoo nga makakabal- hin hin mga bukid, pero waray ako gugma, waray ako pulos." (1 Corinto 13:2) Handurawa la, an usa ka tawo nga waray- gugma "usa nga waray kapulsanan," bisan pa han mga bu- hat nga bangin pagbuhaton niya! (The Amplified Bible) Diri ba matin-aw nga pinabubug-atan gud han Pulong ni Jehova an pagkaimportante han pagpakita han gugma?
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' 7 Kondi, paonan-o naton maipapakita ini nga kalidad ha pa- agi han aton pagtrato ha iba? Basi mabaton ito, aton usisa- hon an mga pulong ni Pablo ha 1 Corinto 13:4-8. An pina- bubug-atan hini nga mga bersikulo diri an gugma han Dios ha aton o an aton gugma ha Dios. Lugod, iginsentro ni Pablo an pagtagad ha kon paonan-o sadang ipakita naton an gug- ma ha usa kag usa. Iya iginsaysay an pipira nga mga butang kon ano an gugma ngan kon ano an diri nahihimo hito. Kon Ano an Gugma 8 "An gugma pasensyoso." An gugma, kon sugad, nanganga- hulogan hin pasensyoso nga pagpailob ha iba. (Colosas 3:13) Diri ba nagkikinahanglan kita hin sugad nga pagpasensya? Tungod kay kita diri-hingpit nga mga linarang nga magkau- pod nga nag-aalagad, malalaoman la nga usahay, mahimo kita maaringit ha aton Kristiano nga kabugtoan ngan mahi- mo man hira maaringit ha aton. Kondi an pagpasensya ngan pagpugong makakabulig ha aton nga malamposan an gud- tiay nga diri-pagsinabtanay ngan mga kasaypanan nga aton gin-iilob ha aton pakig-upod ha iba - nga diri nadadaot an kamurayawan han kongregasyon. 9 "An gugma . . . buotan." An pagkabuotan ipinapakita pina- agi han mabinuligon nga mga buhat ngan matinagaron nga mga pulong. An gugma nagpapagios ha aton nga magbiling hin mga paagi ha pagpakita hin pagkabuotan, labi na ha mga nanginginahanglan gud. Pananglitan, an larolagas nga igka- si-tumuroo bangin namimingaw ngan nagkikinahanglan hin makapadasig nga pagbisita. An solo nga nanay o bugto nga babaye nga nag-uukoy ha panimalay nga iba-iba an relihi- yon bangin nagkikinahanglan hin bulig. An usa nga masa- kit o aada ha kakurian bangin nagkikinahanglan nga maka- bati hin mapinairon nga mga pulong tikang ha maunungon 8. Paonan-o an pagin pasensyoso nabulig ha aton ha pakig-upod ha iba? 9. Ha ano nga mga paagi maipapakita naton an pagkabuotan ha iba? 363
364 MAGIN DUOK KAN JEHOVA nga sangkay. (Proberbios 12:25; 17:17) Kon nag-uuna kita ha pagpakita hin pagkabuotan ha sugad nga mga paagi, ipinapa- kita naton an pagkatinuod han aton gugma. - 2 Corinto 8:8. 10 "An gugma . . . nalilipay ha kamatuoran." An lain nga ber- syon nasiring: "An gugma . . . malipayon nga nadapig ha ka- matuoran." An gugma nagpapagios ha aton nga parig-unon an kamatuoran ngan 'magyakan han kamatuoran ha usa kag usa.' (Zacarias 8:16) Kon, pananglitan, an usa nga hini- gugma nakabuhat hin seryoso nga sala, an gugma kan Jehova - ngan ha usa nga nakasala - mabulig ha aton nga sundon an mga suruklan han Dios imbes nga mangalimbasog nga itago, mangatadongan, o magbuwa pa ngani mahitungod han sa- yop nga buhat. Oo, bangin makuri karawaton an pagin totoo han kahimtang. Kondi kon ginhuhunahuna naton an kaopa- yan han aton hinigugma, maruruyag kita nga karawaton niya ngan gumios uyon ha kapahayagan han mahigugmaon nga disiplina han Dios. (Proberbios 3:11, 12) Sugad nga mahigug- maon nga mga Kristiano, karuyag liwat naton "gumawi hin tangkod ha ngatanan nga butang." - Hebreo 13:18. 11 'An gugma nag-aantos ha ngatanan nga butang.' Ito nga mga pulong literal nga nangangahulogan nga "nagtatabon ito han ngatanan nga mga butang." (Kingdom Interlinear) An 1 Pedro 4:8 nasiring: "An gugma nagtatabon hin damu nga sala." Oo, an usa nga Kristiano nga ginpapagios han gug- ma diri nagdadagmit ha pagsumat han ngatanan nga pagka- diri-hingpit ngan mga kaluyahan han iya Kristiano nga ka- bugtoan. Ha damu nga kahimtang, gudtiay an mga sayop han mga igkasi-tumuroo ngan mahimo tabonan han gug- ma. - Proberbios 10:12; 17:9. 10. Paonan-o an gugma nabulig ha aton nga malipay ha kamatuo- ran ngan igyakan an kamatuoran, bisan kon diri masayon an pagbu- hat hito? 11. Tungod kay an gugma 'nag-aantos ha ngatanan nga butang,' ano an sadang pangalimbasogan naton nga buhaton may kalabotan ha mga sayop han mga igkasi-tumuroo?
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' 12 "An gugma . . . natuod ha ngatanan nga butang." An hu- bad ni Moffatt nasiring nga an gugma "andam pirme nga tu- moo ha gimaopayi." Diri kita nagsususpetsa ha mga igkasi- tumuroo, diri nagruruhaduha ha ira tagsa nga motibo. An gugma nabulig ha aton nga "tumoo ha gimaopayi" mahitu- ngod han aton kabugtoan ngan nasarig ha ira. Tigamni an susbaranan ha surat ni Pablo ngadto kan Filemon. Nagsurat hi Pablo basi dasigon hi Filemon nga karawaton hin malo- loy-on an pagbalik han pinalagiw nga uripon nga hi Onesi- mo, nga nagin Kristiano. Imbes nga piriton hi Filemon, na- kimalooy hi Pablo pinaagi han gugma. Iya iginpahayag an pagsarig nga hi Filemon magbubuhat han husto, nasiring: "Nasarig ako nga masugot ka, salit nagsusurat ako ha imo, kay maaram ako nga labaw pa an imo bubuhaton kay han akon ginsisiring." (Bersikulo 21) Kon an gugma nagpapagi- os ha aton nga igpahayag an sugad nga pagsarig ha aton ka- bugtoan, nakikita naton an gimaopayi ha ira. 13 "An gugma . . . naglalaom ha ngatanan nga butang." Su- gad la nga an gugma nasarig, ito liwat naglalaom. Tungod kay ginpapagios han gugma, ginlalaoman naton an gimao- payi para han aton kabugtoan. Pananglitan, kon an usa nga bugto "makahimo hin sayop nga pitad antes niya masan- top ito," naglalaom kita nga hiya magios uyon ha mahigug- maon nga mga pangalimbasog ha pagtadong ha iya. (Gala- cia 6:1) Naglalaom liwat kita nga adton magluya ha pagtoo magigin marig-on. Mapailubon kita ha ira, ginbubuhat Siyempre, an Kristiano nga gugma diri masayon malimbongan. An Biblia nagsasagda ha aton: "Mag-ikmat kamo ha mga naghihimo hin pagkabahin-bahin ngan mga hinungdan han kahipakdol . . . , ngan maglikay kamo ha ira." - Roma 16:17. 12. Paonan-o ipinakita ni Pablo nga natoo hiya ha gimaopayi mahi- tungod kan Filemon, ngan ano an mahibabaroan naton ha susbara- nan ni Pablo? 13. Paonan-o naton maipapakita nga naglalaom kita han gimaopa- yi para ha aton kabugtoan? 365
366 MAGIN DUOK KAN JEHOVA an mahihimo naton ha pagbulig ha ira nga magin marig-on ha pagtoo. (Roma 15:1; 1 Tesalonica 5:14) Bisan kon nahisi- mang an usa nga hinigugma, diri kita nawawad-an hin pag- laom nga maabot an panahon nga makakahunahuna hiya hin maopay ngan mabalik kan Jehova, pariho han nawara nga anak ha ilustrasyon ni Jesus. - Lucas 15:17, 18. 14 "An gugma . . . nagpapailob ha ngatanan nga butang." An pagpailob nabulig ha aton nga magin marig-on kon na- atubang kita hin mga kapakyasan o mga kakurian. An mga pagsari han pagpailob diri naabot tikang ha gawas la han kongregasyon. Usahay, bangin sarihan kita ha sulod han kongregasyon. Tungod han pagkadiri-hingpit, bangin usahay mapasubo kita han aton kabugtoan. An mga pulong nga diri ginhuhunahuna bangin makasakit han aton mga pagbati. (Proberbios 12:18) Bangin diri gindudumara an usa nga bu- ruhaton ha kongregasyon ha paagi nga ha aton hunahuna sa- dang pagbuhaton. An panggawi han usa nga talahuron nga bugto bangin nakakaaringit, salit naghuhunahuna kita, 'Pao- nan-o mahihimo ito han usa nga Kristiano?' Kon naatubang ha sugad nga mga kahimtang, mabaya ba kita ha kongre- gasyon ngan maundang ha pag-alagad kan Jehova? Diri kon may-ada kita gugma! Oo, an gugma nagpupugong ha aton nga magin diri-masinabuton tungod han mga sayop han usa nga bugto salit diri na naton nakikita an bisan ano nga ma- opay ha iya o ha kongregasyon ha kabug-osan. Tungod han gugma nagpapabilin kita nga matinumanon ha Dios ngan nasuporta ha kongregasyon anoman an sidngon o buhaton han iba nga diri-hingpit nga tawo. - Salmo 119:165. Kon Ano an Diri Nahihimo han Gugma 15 "An gugma diri maabugho." An diri-husto nga pangabug- 14. Ha ano nga mga paagi mahimo sarihan an aton pagpailob ha su- lod han kongregasyon, ngan paonan-o an gugma mabulig ha aton ha paggios? 15. Ano an diri-husto nga pangabugho, ngan paonan-o an gugma nabulig ha aton nga likyan inin nakakadaot nga emosyon?
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' ho makakahimo ha aton nga maawa ha gintatag-iya han iba - ha ira mga panag-iya, mga pribilehiyo, o mga abilidad. An sugad nga pangabugho hakugnon, nakakadaot nga emos- yon nga, kon diri pugngan, makakadaot han kamurayawan han kongregasyon. Ano an mabulig ha aton basi malikyan an hilig ha kaawa? (Santiago 4:5) An baton amo an gugma. Inin presyoso nga kalidad makakabulig ha aton nga malipay para hadton baga in may-ada pipira nga mga bentaha ha ki- nabuhi nga waray kita. (Roma 12:15) An gugma nabulig ha aton nga diri hunahunaon nga insulto ha aton kon may-ada usa nga nakarawat hin pagdayaw tungod han maopay hin- duro nga abilidad o makatirigamnan nga nahimo. 16 'An gugma diri naghahambog, diri nagpapahitaas.' An gugma nagpupugong ha aton nga ighambog an aton mga abilidad o mga nahimo. Kon totoo nga nahigugma kita ha aton kabugtoan, paonan-o kita makakaghambog han aton kalamposan ha ministeryo o han aton mga pribilehiyo ha kongregasyon? An sugad nga paghambog makakapaluya ha iba, mahimo hira umabat nga ubos hira. An gugma diri nag- tutugot ha aton nga maghambog han aton mga pribilehiyo han pag-alagad nga tikang ha Dios. (1 Corinto 3:5-9) Dugang pa, an gugma "diri nagpapahitaas," o sugad han ginsisiring han The New Testament in Modern English, diri ito "nagtiti- pig hin mapahitas-on nga panhunahuna mahitungod han kalugaringon nga bili." An gugma nagpupugong ha aton nga maghunahuna hin hitaas mahitungod ha aton kaluga- ringon. - Roma 12:3. 17 "An gugma . . . diri nagawi hin diri desente." An tawo nga nagawi hin diri desente nagios ha diri-husto o nakaka- pasina nga paagi. An sugad nga buhat diri-mahigugmaon, 16. Kon totoo nga nahigugma kita ha aton kabugtoan, kay ano nga lilikyan naton an paghambog han aton mga pribilehiyo ha pag-ala- gad kan Jehova? 17. An gugma nagpapagios ha aton nga ipakita an ano nga konside- rasyon ha iba, ngan salit ano nga klase hin panggawi an lilikyan na- ton? 367
368 MAGIN DUOK KAN JEHOVA kay ipinapakita hito an duro nga kawaray-pagtagad ha mga pagbati ngan kaopayan han iba. Ha kabaliktaran, may-ada pagpaid ha gugma nga nagpapagios ha aton nga magpakita hin konsiderasyon ha iba. An gugma nagdadasig han mao- pay nga pamatasan, diosnon nga panggawi, ngan pagtahod ha aton mga igkasi-tumuroo. Salit, an gugma diri matugot ha aton nga magbuhat hin "makaarawod nga panggawi" - tinuod, bisan ano nga panggawi nga makakapasina o ma- kakainsulto ha aton Kristiano nga kabugtoan. - Efeso 5:3, 4. 18 "An gugma . . . diri nagbibiling han kalugaringon la nga kaopayan." An Revised Standard Version nasiring: "An gugma diri nagpipirit han kalugaringon nga paagi hito." An mahi- gugmaon nga tawo diri nagkikinahanglan nga an ngatanan nga butang buhaton ha paagi nga karuyag niya, nga baga in pirme husto an iya mga opinyon. Diri niya minamani- obra an iba, ginagamit an iya abilidad ha pagkombinse ha pagpaluya hadton may-ada naiiba nga panhunahuna. An su- gad nga katig-a nagpapakita han usa ka sukol han pagpahi- taas, ngan an Biblia nasiring: "Antes han kapukan aada an pagpahitaas." (Proberbios 16:18) Kon tinuod nga nahigugma kita ha aton kabugtoan, tatahuron naton an ira mga panhu- nahuna, ngan kon posible, ipapakita naton an pagin andam ha pagpahiuyon. An nagpapahiuyon nga disposisyon nau- yon ha mga pulong ni Pablo nga: "An kada tagsa padayon nga mangalimbasog diri para ha iya kalugaringon nga kao- payan, kondi para ha kaopayan han iba nga tawo." - 1 Corin- to 10:24. 19 'An gugma diri naaaghat nga masina, diri nag-iihap han karat-an.' An gugma diri nasisina dayon ha ginsisiring o gin- bubuhat han iba. Totoo, natural la nga masina kon an iba nakakasakit ha aton. Kondi bisan kon may-ada kita anga- 18. Kay ano nga an mahigugmaon nga tawo diri nagkikinahanglan nga an ngatanan nga butang pagbuhaton uyon ha iya paagi? 19. Paonan-o an gugma nabulig ha aton nga gumios kon an iba na- kakasakit ha aton?
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' yan nga hinungdan nga masina, an gugma diri nagtutugot ha aton nga magpabilin nga nasisina. (Efeso 4:26, 27) Diri kita magtitipig hin rekord han nakakasakit nga mga pulong o mga buhat, nga baga in iginsusurat ito ha usa nga libro basi diri ito hingalimtan. Lugod, an gugma nagpapagios ha aton nga subaron an aton mahigugmaon nga Dios. Sugad han na- kita naton ha Kapitulo 26, hi Jehova nagpapasaylo kon may- ada husto nga hinungdan ha pagbuhat hito. Kon hiya nag- papasaylo ha aton, iya kinakalimtan an sala, nagpapasabot nga diri na niya gindudumdom iton nga mga sala kontra ha aton ha tidaraon nga panahon. Diri ba kita mapasalamaton nga hi Jehova diri nagtitipig hin listahan han karat-an? 20 'An gugma diri nalilipay ha pagkadiri-matadong.' Ha The New English Bible mababasa: "An gugma . . . diri nagraray- hak ha mga sala han iba nga mga tawo." An hubad ni Mof- fatt nasiring: "An gugma diri gud nalilipay kon nagsasayop an iba." An gugma diri nalilipay ha pagkadiri-matadong, sa- lit diri kita nauyon ha bisan ano nga klase han imoralidad. Paonan-o kita nagios kon an usa nga igkasi-tumuroo nalilit- ag han sala ngan nag-aantos sugad nga resulta? An gugma diri matugot ha aton nga malipay, nga baga in nasiring 'Ma- opay! Angay ito ha iya!' (Proberbios 17:5) Kondi, nalilipay kita kon an usa nga bugto nga nakasala nagbubuhat hin po- sitibo nga mga pitad basi makabalik tikang ha iya espiritu- wal nga kapukan. "An Pinakamaopay nga Paagi" 21 "An gugma diri gud napapakyas." Ano an iginpasabot ni Pablo hito nga mga pulong? Sugad han iginpapasabot ha konteksto, ginhihisgotan niya an mga regalo han espiritu nga nakarawat han siyahan nga mga Kristiano. Ito nga mga 20. Paonan-o kita sadang gumios kon an usa nga igkasi-tumuroo na- lilit-ag ha sayop nga buhat ngan nag-aantos sugad nga resulta? 21-23. (a) Ano an iginpasabot ni Pablo han nagsiring hiya nga an "gugma diri gud napapakyas"? (b) Ano an paghihisgotan ha katapo- san nga kapitulo? 369
Nakikilala an katawohan ni Jehova tungod han ira gugma ha usa kag usa regalo nagin mga tigaman nga an pag-uyon han Dios na- kada ha bag-o la nga naorganisa nga kongregasyon. Kondi diri ngatanan nga mga Kristiano makakahimo magtambal, managna, o magyakan hin magkalainlain nga mga yinak- nan. Kondi, diri ito importante; an milagroso nga mga regalo ha kataposan mawawara. Kondi, may-ada magpapabilin, usa nga mapapatubo han tagsa nga Kristiano. Ito an mas ban- togan, mas nagpapadayon, kay ha bisan ano nga milagroso nga regalo. Ha pagkamatuod, tinawag ito ni Pablo nga "an pinakamaopay nga paagi." (1 Corinto 12:31) Ano ito nga "pi- nakamaopay nga paagi"? Amo ito an paagi han gugma. 22 Oo, an Kristiano nga gugma nga iginsaysay ni Pablo "diri gud napapakyas," nagpapasabot nga diri gud ito matatapos. Tubtob hini nga panahon, an nagsasakripisyo-ha-kalugari-
'PADAYON NGA MAGLAKAT HA GUGMA' Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon 2 Corinto 6:11-13 Ano an kahulogan han pag-abri hin haluag han aton kasingkasing, ngan paonan-o naton maiaaplikar ini nga sagdon? 1 Pedro 1:22 Paonan-o ipinapakita hini nga mga pulong nga an aton gugma ha mga igkasi-tumuroo kinahanglan sinsero, putli, ngan mapaso? 1 Juan 3:16-18 Paonan-o naton maipapakita nga "an gugma ha Dios" nagpapabilin ha aton? 1 Juan 4:7-11 Ano an gikukusugi nga hinungdan han pagpaki- ta hin gugma ha aton mga igkasi-tumuroo? ngon nga gugma ha kabugtoan nagpapakilala han totoo nga mga sumurunod ni Jesus. Diri ba nakikita naton an ebiden- sya han sugad nga gugma ha mga kongregasyon han mga magsiringba ni Jehova ha bug-os nga tuna? Ito nga gugma magpapabilin ha kadayonan, kay hi Jehova nagsasaad hin ki- nabuhi nga waray kataposan ha iya matinumanon nga mga surugoon. (Salmo 37:9-11, 29) Hinaot magpadayon kita ha pagbuhat han aton gimaopayi basi 'padayon nga maglakat ha gugma.' Ha pagbuhat hito, makakaeksperyensya kita han labaw nga kalipay ha paghatag. Labaw pa hito, magpapada- yon kita nga buhi - oo, magpapadayon ha paghigugma - ha kadayonan, ha pagsubad ha aton mahigugmaon nga Dios, hi Jehova. 23 Hini nga kapitulo nga nagtatapos han bahin mahitu- ngod han gugma, aton ginhisgotan kon paonan-o naton maipapakita an gugma ha usa kag usa. Kondi tungod han damu nga mga paagi nga pinahihimulsan naton an gugma ni Jehova - sugad man an iya gahum, hustisya, ngan kinaad- man - maopay nga magpakiana kita, 'Paonan-o ko maipapa- kita kan Jehova nga sinsero nga nahigugma ako ha iya?' Ito nga pakiana paghihisgotan ha aton kataposan nga kapitulo. 371
K A P I T U L O 3 1 "Magin Duok ha Dios, Ngan Magigin Duok Hiya ha Iyo" NALILIPAY an mga ginikanan nga makita an ira bag-o la nga natawo nga minasus-an nga nahiyom. Agsob nga ira iginhihirani an ira mga nawong ha minasus-an, nakikiis- torya ngan nahiyom nga may pagbati. Karuyag nira makita an reaksyon. Ngan diri nag-iiha, nagios na ito - nanganga- lundiis an bayhon han minasus-an, nagkikiwa an mga im- im, ngan makaruruyag nga nahiyom. Ha naiiba nga paagi, ito nga paghiyom baga in nagpapahayag hin pagbati, an ti- nikangan nga pagpahayag han gugma han minasus-an su- gad nga balos ha gugma han mga ginikanan. 2 An hiyom han minasus-an nagpapahinumdom ha aton han importante nga butang mahitungod han kinaiya han tawo. An aton natural nga balos ha gugma amo an gugma. Sugad gud hito kita ginhimo. (Salmo 22:9) Samtang nagtu- tubo kita, nagigin hamtong kita ha aton abilidad ha pagba- los ha gugma. Bangin nahinunumdoman mo tikang ha imo pagkabata kon paonan-o iginpahayag ha imo an gugma han imo mga ginikanan, mga paryente, o kasangkayan. Ha imo kasingkasing nagtikang an matinagaron nga pagbati, nagtu- bo, ngan nag-uswag ngadto ha pagbuhat. Ipinakita mo an imo gugma sugad nga balos. An pariho ba nga proseso nag- tutubo ha imo relasyon kan Jehova nga Dios? 3 An Biblia nasiring: "Nahigugma kita, kay una hiya nga naghigugma ha aton." (1 Juan 4:19) Ha Bahin 1 tubtob 3 hini nga libro, ginpahinumdom ka nga ipinapakita ni Je- 1-3. (a) Ano an mahibabaroan naton mahitungod han kinaiya han tawo pinaagi han pag-obserba ha gios han mga ginikanan ngan han ira minasus-an? (b) Ano nga proseso an natural nga nagtutubo kon an usa nagpapakita ha aton hin gugma, ngan ano an importante nga pakiana nga mahimo naton igpakiana ha aton kalugaringon?
"MAGIN DUOK HA DIOS, NGAN MAGIGIN DUOK HIYA HA IYO" hova nga Dios an iya gahum, an iya hustisya, ngan an iya kinaadman ha mahigugmaon nga mga paagi para ha imo kapulsanan. Ngan ha Bahin 4, nakita mo nga direkta nga iginpapahayag niya an iya gugma ha katawohan - ngan ha imo mismo - ha makatirigamnan nga mga paagi. Yana naba- ngon an usa nga pakiana. Ha usa nga paagi, ito an pinakaim- portante nga pakiana nga mahimo mo igpakiana ha imo ka- lugaringon: 'Paonan-o ako mabalos ha gugma ni Jehova?' Kon Ano an Kahulogan han Paghigugma ha Dios 4 Hi Jehova, an Tinikangan han gugma, maaram gud nga daku an mahihimo han gugma ha pagpahayag han gi- maopayi nga mga kalidad han iba. Salit bisan pa han pada- yon nga pagin rebelyoso han diri-matinumanon nga ka- tawohan, nagpapabilin hiya nga nasarig nga an iba nga mga tawo mabalos ha iya gugma. Ngan, tinuod, minilyon an nabalos. Kondi, makasurubo, ginpasibay-an han mga re- lihiyon hinin maraot nga kalibotan nga magupong an mga tawo mahitungod han kahulogan han paghigugma ha Dios. Damu nga mga tawo an nasiring nga hira nahigugma ha Dios, kondi baga in naghuhunahuna hira nga an sugad nga gugma usa la nga pagbati nga iginpapahayag ha mga pu- long. An gugma ha Dios mahimo magtikang hito nga paagi, sugad la nga an gugma han usa nga minasus-an ha iya mga ginikanan bangin siyahan nga ipinapakita ha paghiyom. Kondi, ha mga adulto, an gugma nag-uupod hin labaw pa. 5 Iginhahatag ni Jehova an kahulogan han paghigugma ha iya. An iya Pulong nasiring: "Ini an kahulogan han gug- ma ha Dios, nga tumanon naton an iya mga sugo." Salit, an gugma ha Dios kinahanglan igpahayag ha buhat. Totoo, 4. Ha ano nga paagi nagugupong an mga tawo mahitungod han ka- hulogan han paghigugma ha Dios? 5. Uyon ha Biblia, ano an kahulogan han gugma ha Dios, ngan kay ano nga sadang makalipay ha aton iton nga kahulogan? 373
374 MAGIN DUOK KAN JEHOVA diri makaruruyag para ha damu nga mga tawo an ideya han pagsugot. Kondi ito mismo nga bersikulo mapinairon nga nagdudugang: "Ngan an [kanan Dios] mga sugo diri mabug- at." (1 Juan 5:3) An mga balaud ngan mga prinsipyo ni Jeho- va dinisenyo para ha aton kapulsanan, diri ha pagtalumpi- gos ha aton. (Isaias 48:17, 18) An Pulong han Dios puno hin mga prinsipyo nga nabulig ha aton nga magin mas duok ha iya. Paonan-o? Aton repasuhon an tulo nga bahin han aton relasyon ha Dios. Nag-uupod ini han komunikasyon, pag- singba, ngan pagsubad. Pakigkomunikar kan Jehova 6 An Kapitulo 1 gintikangan han pakiana nga, "Mahahan- duraw mo ba an pakiistorya ha Dios?" Nakita naton nga diri ini imahinasyon la. Hi Moises, ha pagkamatuod, nakaeks- peryensya han sugad nga pakiistorya. Kumusta man kita? Diri panahon ni Jehova yana an pagsugo ha iya mga anghel nga makiistorya ha mga tawo. Kondi hi Jehova may-ada ma- opay hinduro nga paagi han pakigkomunikar ha aton yana nga panahon. Paonan-o kita makakapamati kan Jehova? 7 Tungod kay "an ngatanan nga Kasuratan giniyahan han Dios," namamati kita kan Jehova pinaagi han pagbasa han iya Pulong, an Biblia. (2 Timoteo 3:16) Salit ginsagda han salmista an mga surugoon ni Jehova nga buhaton an sugad nga pagbasa ha "adlaw ngan gab-i." (Salmo 1:1, 2) An pagbu- hat hito nagkikinahanglan han aton daku nga pangalimba- sog. Kondi mapulsanon an ngatanan hito nga mga panga- limbasog. Sugad han nakita naton ha Kapitulo 18, an Biblia pariho han presyoso nga surat ha aton tikang ha aton langit- non nga Amay. Salit an pagbasa diri sadang magin rutina. Ki- nahanglan himoon naton nga buhi an Kasuratan kon aton ginbabasa ito. Paonan-o naton mahihimo ito? 6-8. (a) Ha ano nga paagi makakapamati kita kan Jehova? (b) Pao- nan-o naton hihimoon nga magin buhi an Kasuratan kon ginbabasa naton ito?
"MAGIN DUOK HA DIOS, NGAN MAGIGIN DUOK HIYA HA IYO" 8 Handurawa an mga asoy han Biblia samtang nagbabasa ka. Handurawa an mga tawohan ha Biblia sugad nga totoo nga mga tawo. Sabota an ira gintikangan, mga kahimtang, ngan mga motibo. Katapos, hunahunaa hin maopay an imo binabasa, iginpapakiana ha imo kalugaringon an mga paki- ana sugad han: 'Ano an igintututdo ha akon hini nga asoy mahitungod kan Jehova? Ano nga mga kalidad niya an igin- papatin-aw hini nga asoy? Ano nga prinsipyo an karuyag ni Jehova nga mahibaroan ko, ngan paonan-o ko maiaaplikar ito ha akon kinabuhi?' Basaha, pamalandonga, ngan iapli- kar - samtang ginbubuhat mo ito, an Pulong han Dios magi- gin buhi ha imo. - Salmo 77:12; Santiago 1:23-25. 9 Hi Jehova nakikiistorya liwat ha aton pinaagi han "ma- tinumanon ngan maaramon nga uripon." Sugad han igin- tagna ni Jesus, usa nga gutiay nga grupo han dinihogan nga Kristiano nga kalalakin-an an ginpili ha paghatag han espirituwal nga "pagkaon ha husto nga panahon" durante hinin masamok nga kataposan nga mga adlaw. (Mateo 24: 45-47) Kon ginbabasa naton an literatura nga igin-andam ha pagbulig ha aton basi magkaada husto nga kahibaro ha Bib- lia ngan kon natambong kita ha Kristiano nga mga katirok ngan mga kombensyon, ginpapakaon kita ha espirituwal hi- ton nga uripon. Tungod kay uripon ito han Kristo, maara- mon nga inaaplikar naton an mga pulong ni Jesus: "Tagi hin atensyon kon paonan-o kamo namamati." (Lucas 8:18) Na- mamati kita hin maopay tungod kay kinikilala naton an uri- pon sugad nga usa han mga paagi ni Jehova ha pakigkomu- nikar ha aton. 10 Kondi kumusta man an pakigkomunikar ha Dios? Ma- himo ba kita makiistorya kan Jehova? Makaharadlok ito 9. Hin-o "an matinumanon ngan maaramon nga uripon," ngan kay ano nga importante nga mamati kita hin maopay hito nga "uripon"? 10-12. (a) Kay ano nga an pag-ampo usa ka maopay nga regalo ti- kang kan Jehova? (b) Paonan-o kita makakag-ampo ha paagi nga na- kakalipay kan Jehova, ngan kay ano nga makakasarig kita nga pina- bibilhan niya an aton mga pag-ampo? 375
376 MAGIN DUOK KAN JEHOVA hunahunaon. Kon sarihan mo nga dumaop ha pinakagam- hanan nga magmarando ha iyo nasud basi makiistorya ma- hitungod han imo personal nga mga butang, magkakaada ka ba posibilidad nga makaistorya hiya? Ha pipira nga ka- himtang, an pagsari mismo bangin magin peligroso! Ha pa- nahon ni Esther ngan Mordecai, mahimo patayon an tawo tungod ha waray imbitasyon nga pagdaop ha Persiahanon nga hadi. (Esther 4:10, 11) Yana handurawa an pagdaop ha Soberano nga Ginoo han uniberso, nga kon itanding ha iya, bisan an pinakagamhanan nga mga tawo "pariho hin mga apan." (Isaias 40:22) Sadang ba kita mahadlok hinduro ha pagdaop ha iya? Diri gud! 11 Hi Jehova naghahatag ha aton hin paagi han pagdaop ha iya nga mahihimo han ngatanan, kondi simple - pag-ampo. Bisan an bata pa hinduro makakag-ampo kan Jehova nga may pagtoo, ginbubuhat ito ha ngaran ni Jesus. (Juan 14:6; Hebreo 11:6) Kondi, an pag-ampo nabulig liwat ha aton nga isumat an aton pinakamakuri, gisusuluri nga mga panhuna- huna ngan mga pagbati - bisan an masakit nga mga pagbati nga makuri naton igpahayag ha mga pulong. (Roma 8:26) Waray pulos an pagsari nga magpasigarbo kan Jehova pina- agi han mapuwersa, ginpaopay nga mga pulong o pinaagi han mga pag-ampo nga hilaba ngan damu hinduro nga mga pulong. (Mateo 6:7, 8) Ha luyo nga bahin, hi Jehova diri nag- bubutang hin mga tubtoban kon mationan-o kahilawig kita mahimo makiistorya ha iya o kon mationan-o kaagsob. An iya Pulong nag-aaghat pa ngani ha aton nga "padayon nga mag-ampo." - 1 Tesalonica 5:17. 12 Hinumdumi nga hi Jehova gud la an tinatawag nga "Pa- rapamati han pag-ampo," ngan namamati hiya nga may to- too nga empatiya. (Salmo 65:2) Ginbabalewaray la ba niya an mga pag-ampo han iya matinumanon nga mga surugo- on? Diri, ha tinuod nalilipay gud hiya ha ira mga pag-ampo. Ha iya Pulong, iginpapariho an sugad nga mga pag-ampo ha insenso, nga an pagsunog hito nagdadara hin mahamot,
"MAGIN DUOK HA DIOS, NGAN MAGIGIN DUOK HIYA HA IYO" makarepresko nga aso tipaigbaw. (Salmo 141:2; Pahayag 5:8; 8:4) Diri ba nakakaliaw an paghunahuna nga an aton sinse- ro nga mga pag-ampo napaigbaw liwat ngan nakakalipay ha Soberano nga Ginoo? Salit kon karuyag mo magin duok kan Jehova, mapainubsanon nga mag-ampo ha iya hin agsob, kada adlaw. Bug-os nga igpahayag an imo kinasingkasing nga mga kabaraka ngadto ha iya; ayaw pagpugngi an pagpa- hayag han ngatanan mo nga mga pagbati. (Salmo 62:8) Isu- mat an imo mga kabaraka, an imo mga kalipay, an imo mga pagpasalamat, ngan an imo pagdayaw ha imo langitnon nga Amay. Sugad nga resulta, an bugkos ha butnga niyo magigin mas marig-on gud. Pagsingba kan Jehova 13 Kon nakikigkomunikar kita kan Jehova nga Dios, diri kay namamati ngan nakikiistorya la kita sugad han ginbubuhat naton ha usa nga sangkay o paryente. Ha pagkamatuod gin- sisingba naton hi Jehova, iginhahatag ha iya an matinalahu- ron nga kadungganan nga takos gud ha iya. An aton bug-os nga kinabuhi ginmamandoan han totoo nga pagsingba. An aton pagsingba amo an aton paagi han pagpahayag kan Je- hova han aton bug-os-kalag nga gugma ngan debosyon, ngan ito an naghihiusa han ngatanan nga matinumanon nga mga linarang ni Jehova, ha langit man o ha tuna. Ha usa nga bisyon, hinbatian ni apostol Juan an usa nga anghel nga nagpapasamwak hini nga sugo: "Singbaha an Dios nga naghimo han langit ngan han tuna ngan han dagat ngan han mga burabod han tubig." - Pahayag 14:7. 14 Kay ano nga sadang singbahon naton hi Jehova? Huna- hunaa an mga kalidad nga aton ginhisgotan na, sugad han pagkabaraan, gahum, pagpugong-ha-kalugaringon, hustis- ya, kaisog, kalooy, kinaadman, pagpaubos, gugma, pagpaid, pagkamaunungon, ngan pagkamaopay. Nakita naton nga hi 13, 14. Ano an kahulogan han pagsingba kan Jehova, ngan kay ano nga angayan nga buhaton naton ito? 377
378 MAGIN DUOK KAN JEHOVA Jehova nagrirepresentar han pinakapungkay, han gihitaasi nga suruklan, han tagsa nga presyoso nga kalidad. Kon na- ngangalimbasog kita nga masabtan an kabug-osan han iya mga kalidad, nasasabtan naton nga hiya labaw pa gud kay ha usa ka bantogan, darayawon nga Persona. Mahimayaon gud hiya, mas hitaas gud kay ha aton. (Isaias 55:9) Waray ruhaduha, hi Jehova an aton may katungod nga Soberano, ngan takos gud hiya han aton pagsingba. Kondi, paonan-o naton sadang pagsingbahon hi Jehova? 15 Hi Jesus nagsiring: "An Dios Espiritu, ngan an mga nagsi- singba ha iya kinahanglan magsingba uyon ha espiritu ngan ha kamatuoran." (Juan 4:24) Basi makagsingba ha Dios "ha espiritu," kinahanglan magkaada kita han iya espiritu ngan magpagiya hito. An aton pagsingba kinahanglan uyon liwat ha kamatuoran, an husto nga kahibaro nga aada ha Pulong han Dios. May-ada kita presyoso nga higayon ha pagsingba kan Jehova "ha espiritu ngan ha kamatuoran" kon nagkaka- tirok kita upod han mga igkasi-tumuroo. (Hebreo 10:24, 25) Kon nagkakanta kita hin mga pagdayaw kan Jehova, nagka- kaurosa ha pag-ampo ngadto ha iya, ngan namamati ngan nakikigbahin ha mga paghisgot han iya Pulong, iginpapaha- yag naton an gugma ha iya ha putli nga pagsingba. 16 Ginsisingba liwat naton hi Jehova kon iginsusumat na- ton ha iba an mahitungod ha iya, gindadayaw hiya ha pub- liko. (Hebreo 13:15) Oo, an pagsangyaw han maopay nga sumat mahitungod han Ginhadian ni Jehova usa han gida- dakui nga mga sugo nga iginhatag ha totoo nga mga Kristia- no. (Mateo 24:14) Madasigon nga nasugot kita tungod kay nahigugma kita kan Jehova. Kon ginhuhunahuna naton an 15. Paonan-o naton ginsisingba hi Jehova "ha espiritu ngan ha ka- matuoran," ngan ano nga higayon an iginhahatag ha aton han Kris- tiano nga mga katirok? 16. Ano an usa han gidadakui nga mga sugo nga iginhatag ha totoo nga mga Kristiano, ngan kay ano nga inaabat naton nga kinahang- lan sundon ito?
An Kristiano nga mga katirok makalilipay nga mga okasyon ha pagsingba kan Jehova paagi han "dios hini nga sistema han mga butang," hi Sata- nas nga Yawa, nga 'nagbubuta han mga hunahuna han mga diri-tumuroo,' nag-aaghat hin maraot nga mga buwa mahi- tungod kan Jehova, diri ba kita naghihingyap ha pag-alagad sugad nga mga Saksi para ha aton Dios, ha pagtadong han sugad nga pakaraot? (2 Corinto 4:4; Isaias 43:10-12) Ngan kon ginhuhunahuna naton an urusahon nga mga kalidad ni Jehova, diri ba inaabat naton an hingyap nga isumat ha iba an mahitungod ha iya? Oo, waray mas maopay nga pribile- hiyo kay ha pagbulig ha iba nga makilala ngan higugmaon an aton langitnon nga Amay sugad han ginbubuhat naton. 17 Damu pa an nahiuupod ha aton pagsingba kan Jeho- va. Nakakaapekto ito ha tagsa nga bahin han aton kinabuhi. 17. Ano an nahiuupod ha aton pagsingba kan Jehova, ngan kay ano nga kinahanglan magsingba kita nga may integridad?
380 MAGIN DUOK KAN JEHOVA (Colosas 3:23) Kon sinsero nga kinakarawat naton hi Jehova sugad nga aton Soberano nga Ginoo, niyan, mangangalim- basog kita nga buhaton an iya kaburut-on ha ngatanan nga butang - ha aton pamilya, ha aton sekular nga trabaho, ha aton pagtrato ha iba, ha panahon han aton kaliawan. Manga- ngalimbasog kita ha pag-alagad kan Jehova "nga may bug-os nga kasingkasing," nga may integridad. (1 Cronicas 28:9) An sugad nga pagsingba diri natugot han nababahin nga kasing- kasing o doble nga kinabuhi - an salingkapaw nga buhat han pagpakita nga nag-aalagad kan Jehova samtang ginbubuhat an seryoso nga mga sala ha tago. An integridad diri natugot han pagkasalingkapaw; an gugma nagsasalikway hito. Maka- kabulig liwat an kahadlok ha Dios. Iginkakaw-ing han Biblia an sugad nga kahadlok ha aton pagpadayon ha duok nga pa- kigsangkay kan Jehova. - Salmo 25:14. Pagsubad kan Jehova 18 An tagsa nga bahin hini nga libro natatapos ha usa nga kapitulo mahitungod ha kon paonan-o 'magsubad ha Dios, sugad nga hinigugma nga mga anak.' (Efeso 5:1) Importante nga hinumdoman nga bisan kon kita diri-hingpit, totoo nga masusubad naton an hingpit nga paagi ni Jehova ha pag- gamit han gahum, ha pagpadapat han hustisya, ha paggios nga may kinaadman, ngan ha pagpakita han gugma. Pao- nan-o kita nahibabaro nga posible gud an pagsubad ha Ma- kagarahum-ha-ngatanan? Hinumdumi, an kahulogan han ngaran ni Jehova nagtututdo ha aton nga magigin anoman hiya nga karuyag niya basi matuman an iya mga katuyoan. Husto nga nahipapausa kita hito nga abilidad, kondi impo- sible gud ba nga masubad naton hi Jehova? Diri. 19 Ginhimo kita ha dagway han Dios. (Genesis 1:26) Salit, an mga tawo diri pariho ha bisan ano nga iba nga mga lina- rang ha tuna. Diri kita ginpapagios la han kinaiya, heneti- 18, 19. Kay ano nga maminatud-on an paghunahuna nga an diri- hingpit nga mga tawo makakagsubad kan Jehova nga Dios?
"MAGIN DUOK HA DIOS, NGAN MAGIGIN DUOK HIYA HA IYO" ko, o han mga butang ha aton palibot. Hi Jehova naghatag ha aton hin presyoso nga regalo - an kagawasan ha pagbu- ot. Bisan pa han aton mga limitasyon ngan pagkadiri-hing- pit, may kagawasan kita ha pagpili kon magigin ano kita. Dugang pa, hinumdumi nga an kahulogan han ngaran han Dios nangangahulogan liwat nga kaya niya pahinaboon nga an iya mga magsiringba magin anoman nga iya karuyag. Sa- lit, karuyag mo ba magin mahigugmaon, maaramon, mata- dong nga tawo nga nagamit hin husto han abilidad? Pinaagi han bulig han espiritu ni Jehova, mahimo ka magin sugad gud hito! Hunahunaa an kaopayan nga mahihimo mo tu- ngod hito. 20 Mapapalipay mo an imo langitnon nga Amay, mapapali- pay mo an iya kasingkasing. (Proberbios 27:11) 'Bug-os nga mapapalipay' mo pa ngani hiya kay hinsasabtan niya an imo mga limitasyon. (Colosas 1:9, 10) Ngan samtang nagpapada- yon ka ha pagpatubo hin mag-opay nga mga kalidad ha pag- subad ha imo hinigugma nga Amay, bibendisyonan ka hin daku nga pribilehiyo. Ha madulom nga kalibotan nga nahi- bulag ha Dios, magigin paradara ka han kalamrag. (Mateo 5: 1, 2, 14) Mabulig ka ha pagpasarang ha kahigrayoan dinhi ha tuna han pipira nga pagpakita han mahimayaon nga perso- nalidad ni Jehova. Daku gud ito nga kadungganan! "Magin Duok ha Dios, Ngan Magigin Duok Hiya ha Iyo" 21 An simple nga pag-aghat nga nakarekord ha Santiago 4:8 diri la kay usa nga tumong. Usa nga pagbiyahe ito. Tub- tob nga nagpapabilin kita nga matinumanon, ito nga biyahe diri gud matatapos. Diri gud kita maundang ha pagin mas duok pa gud kan Jehova. Ha pagkamatuod, magkakaada 20. Ano nga kaopayan an mahihimo naton kon aton ginsusubad hi Jehova? 21, 22. Ano nga waray kataposan nga biyahe an aada ha atubangan han ngatanan nga nahigugma kan Jehova? 381
382 MAGIN DUOK KAN JEHOVA pirme hin damu pa nga mahibabaroan mahitungod ha iya. Diri naton sadang hunahunaon nga ini nga libro nagtutut- do ha aton han ngatanan mahitungod kan Jehova. Aw, nag- titikang pa la kita ha paghisgot han ngatanan nga ginsisiring han Biblia mahitungod han aton Dios! Ngan bisan an Biblia mismo diri nagsusumat ha aton han ngatanan nga mahiba- baroan mahitungod kan Jehova. Hi apostol Juan naghuna- huna nga kon igsusurat an ngatanan nga ginbuhat ni Jesus durante han iya ministeryo ha tuna, "diri maigo ha kalibo- tan an mga linukot nga susuratan." (Juan 21:25) Kon totoo ito may kalabotan ha Anak, mas labaw nga totoo gud ito may kalabotan ha Amay! 22 Bisan an kinabuhi nga dayon diri magdadara ha aton ha kataposan han paghibaro mahitungod kan Jehova. (Ecle- siastes 3:11) Salit, hunahunaa an paglaom nga aada ha aton atubangan. Katapos mabuhi hin ginatos, yinukot, minilyon, binilyon pa ngani ka mga tuig, damu pa gud an mahibaba- roan naton mahitungod kan Jehova nga Dios kay ha aton hinbabaroan yana. Kondi aabaton pa gihapon naton nga damu pa hinduro an urusahon nga mga butang nga sadang Hinaot magin mas duok ka pirme kan Jehova
"MAGIN DUOK HA DIOS, NGAN MAGIGIN DUOK HIYA HA IYO" Mga Pakiana nga Angay Pamalandungon Salmo 25:1-22 Paonan-o kita magigin mas duok kan Jehova, ngan magkakaada kita ano nga pagsarig sugad nga resulta? Hosea 6:3 Paonan-o ipinapakita hini nga bersikulo nga an pagkilala kan Jehova nagkikinahanglan hin pangalimbasog ngan nagdadara hin mga bendisyon? Mateo 16:21-27 Kon karuyag naton subaron hi Jehova, kan kanay susbaranan an kinahanglan sundon naton, ngan ano nga disposisyon an kinahanglan ipakita naton? Pahayag 21:3, 4 Samtang pinamamalandong mo an tidaraon nga mga bendisyon nga ihahatag ni Jehova, napapagios ka nga buhaton an ano sugad nga pagbalos? mahibaroan. Hihingyapon gud naton nga mahibaro hin du- gang pa, kay magkakaada kita pirme hinungdan nga uma- bat han inabat han salmista, nga nagkanta: "Maopay an pag- pahirani ha Dios para ha akon." (Salmo 73:28) Makuri gud mahanduraw an pagin makahuluganon ngan an pagkaada magkalainlain nga buruhaton han kinabuhi nga waray kata- posan - ngan an pagin mas duok kan Jehova pirme nga ma- gigin an pinakabirilhon nga bahin hito. 23 Hinaot bumalos ka ha gugma ni Jehova yana, pinaagi han paghigugma ha iya ha bug-os mo nga kasingkasing, ka- lag, hunahuna, ngan kusog. (Marcos 12:29, 30) Hinaot an imo gugma magin maunungon ngan marig-on. Hinaot an mga desisyon nga hihimoon mo kada adlaw, tikang ha gigu- gutiayi ngadto ha gidadakui, ngatanan magpakita han usa la nga naggigiya nga prinsipyo - nga pirme mo pipilion an da- lan nga nagtutugway ha imo ngadto ha mas marig-on nga relasyon ha imo langitnon nga Amay. Labaw ha ngatanan, hinaot magin mas duok ka pa gud kan Jehova, ngan hinaot magin mas duok pa gud hiya ha imo - ha kadayonan! 23. Gindadasig ka nga buhaton an ano? 383
Para ha dugang nga impormasyon, kitaa an o kontaka an mga Saksi ni Jehova.