BASA PILIPINAS gABAy SA PAgtuturo Ng fILIPINo uNANg BAItANg yuNIt 2 HuLyo 2014 Ang materyal sa pagtuturo na ito ay nabuo sa tulong ng mga Mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng United States Agency for International Development (USAID). Ang mga nilalaman ng materyal na ito ay nasa sariling pananagutan ng Education Development Center, Inc. (EDC) at hindi sumasalamin sa mga pananaw ng USAID o ng Pamahalaan ng Estados Unidos. 1
unang Baitang yunit 2 gabay sa Pagtuturo ng filipino first Edition, 2014 Inilathala ng U.S. Agency for International Development (USAID) Binuo ng USAID/Basa Pilipinas sa pakikipagtulungan ng Kagawaran ng Edukasyon technical Director: Dr. Nancy Clark-Chiarelli Mga Manunulat: Cecilia ochoa, Beatriz Davalos, Jovilyn Balacdao, at Sarah Diaz Mga tagasuri: Angelika Jabines, Education Program Specialist DepEd - Bureau of Elementary Education Paolo Paculan (nilalaman) genaro gojo Cruz at Jomar Empaynado (wika) Mga Nag-layout: Melissa Evora at Harry James Creo Ang karapatang-sipi ng mga akda o materyales gaya ng kuwento, awit, tula, mga larawan, tatak, trademark, at iba pa, na ginamit sa materyal na ito ay taglay ng kani-kanilang mga may-ari. Upang magamit ang mga akdang ito, pinagsikapang mahanap at humingi ng pahintulot mula sa mga may karapatang-ari. Hindi inaangkin ng tagapaglathala at may-akda ang karapatang-ari ng anuman sa mga akdang ito. Ang mga piling kuwento mula sa Adarna House at Tahanan Books ay ginamit nang may pahintulot sa mga tagapaglathala nito. Walang bahagi ng materyal na ito ang maaaring kopyahin o ipadala sa anumang paraan, electronic o mekanikal, kabilang ang photocopy, o anumang sistema ng impormasyon nang walang pahintulot sa tagapaglathala. LIBrENg KoPyA. HINDI IPINAgBIBILI. Inilimbag sa Pilipinas Basa Pilipinas Program Office Address: 3/F L. Orosa Building, 1010 Meralco Avenue, Pasig City Telephone: +63 (02) 631-1970; 631-1871 E-mail Address:
tALAAN Ng NILALAMAN ArALIN 11 ... 1 Lingguhang Gabay ... 2 Mga Aralin ... 6 ArALIN 12 ... 23 Lingguhang Gabay ... 24 Mga Aralin ... 28 ArALIN 13 ... 43 Lingguhang Gabay ... 44 Mga Aralin ... 48 ArALIN 14 ... 65 Lingguhang Gabay ... 66 Mga Aralin ... 70 ArALIN 15 ... 87 Lingguhang Gabay ... 88 Mga Aralin ... 92 ArALIN 16 ... 109 Lingguhang Gabay ... 110 Mga Aralin ... 114 ArALIN 17 ... 129 Lingguhang Gabay ... 130 Mga Aralin ... 134 ArALIN 18 ... 151 Lingguhang Gabay ... 152 Mga Aralin ... 156 ArALIN 19 ... 173 Lingguhang Gabay ... 174 Mga Aralin ... 178
ArALIN 11 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: ANg AKINg PAArALAN At MgA KAIBIgAN KuWENto: Sampung magkakaibigan 1
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 11 tema: Ang Aking Paaralan at Mga Kaibigan Kuwento: Sampung magkakaibigan Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) PL F1PL-0a-j-2 Nagagamit ang wika bilang tugon sa sariling pangangailangan Mga salita mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan 1 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita mula sa kuwentong kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Sampung Magkakaibigan PN F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento Mga salita mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan 2 AL F1AL -Iic-2 Natutukoy ang pamagat, Kuwento: Sampung Magkakaibigan may-akda, tagaguhit ng aklat o kuwento PS F1PS-Iia-2 Nakapagtatanong tungkol Mga salitang pananong: ano, sino, bakit, kailan, paano, ilan Mga salitang pananong: ano, sino, bakit, kailan, paano, ilan 3 PN F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa kuwentong napakinggan Kuwento: Sampung Magkakaibigan 4 PL F1PL-Oa-j-2 Nagagamit ang wika bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon Mapa EP F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Mapa ng silid-aralan ang mga simpleng mapa LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 2 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbuo ng Pagbuo ng mga pangungusap gamit ang dalawang bagong salitang kanilang natutuna Pagbuo ng mga pangungusap gamit ang dalawang bagong salitang kanilang natutuna salitang kanilang natutunan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento kuwento Pagbibigay ng mga tanong tungkol sa Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kuwentong napakinggan Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kuwentong napakinggan Pagbibigay ng panuto para sa gawain ng mga Pagguhit ng larawan tungkol sa kuwentong napakinggan Pagguhit ng larawan tungkol sa kuwentong napakinggan Pagpapakita ng pabalat ng libro at pagtalakay Pagtukoy sa pamagat, may-akda at tagaguhit ng sa pamagat, may-akda at taga-guhit nito kuwento Pagbibigay ng prediksiyon tungkol sa kuwento batay sa pamagat at larawan na makikita sa pabalat ng libro Paggabay sa mga mag-aaral sa pag-uugnay Paggamit ng mga salitang pananong sa Filipino at pag-uugnay ng mga ito sa salitang pananong Paggamit ng mga salitang pananong sa Filipino at pag-uugnay ng mga ito sa salitang pananong salitang pananong sa Mother Tongue sa Mother Tongue Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral Pagbibigay ng tanong tungkol sa larawang mula sa kuwentong napakinggan Pagbibigay ng tanong tungkol sa larawang mula sa kuwentong napakinggan kuwentong binasa gamit ang mga salitang pananong Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsagot sa mga Pagsagot sa mga tanong ng ibinigay ng mga kamag-aral tungkol sa mga larawan mula sa Pagsagot sa mga tanong ng ibinigay ng mga kamag-aral tungkol sa mga larawan mula sa kuwentong napakinggan Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral sa Paglalahad tungkol sa konseptong napag-aralan paglalahad tungkol sa konseptong kanilang napag-aralan Paggabay sa mga mag-aaral sa paggamit at Pagtukoy sa kanilang puwesto sa loob ng silid- aralan gamit ang isang simpleng mapa Pagtukoy sa kanilang puwesto sa loob ng silid- aralan gamit ang isang simpleng mapa Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 11 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 11 tema: Ang Aking Paaralan at Mga Kaibigan Kuwento: Sampung magkakaibigan Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1PL-0a-j-2 Nagagamit ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbuo ng pangungusap gamit ang dalawang bagong salitang kanilang natutunan Mga salita mula sa kuwentong Pagbuo ng mga pangungusap gamit ang dalawang bagong salitang kanilang natutuna PL Sampung Magkakaibigan wika bilang tugon sa sariling pangangailangan 1 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Mga salita mula sa kuwentong Pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Pt Sampung Magkakaibigan kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga Pagbibigay ng mga tanong tungkol sa kuwentong binasa sa mga mag-aaral Mga salita mula sa kuwentong Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kuwentong napakinggan PN Sampung Magkakaibigan tanong tungkol sa napakinggang kuwento Pagbibigay ng panuto para sa gawain ng mga Pagguhit ng larawan tungkol sa kuwentong napakinggan Pagguhit ng larawan tungkol sa kuwentong napakinggan 2 Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1AL -Iic-2 Natutukoy ang pamagat, Pagpapakita ng pabalat ng libro at pagtalakay Pagtukoy sa pamagat, may-akda at tagaguhit ng AL may-akda, tagaguhit ng aklat o sa pamagat, may-akda at taga-guhit nito kuwento kuwento Pagbibigay ng prediksiyon tungkol sa kuwento batay sa pamagat at larawan na makikita sa pabalat ng libro F1PS-Iia-2 Nakapagtatanong tungkol Mga salitang pananong: ano, sino, Paggabay sa mga mag-aaral sa pag-uugnay ng mga salitang pananong sa Filipino sa mga salitang pananong sa Mother Tongue Paggamit ng mga salitang pananong sa Filipino at pag-uugnay ng mga ito sa salitang pananong sa Mother Tongue PS sa isang larawan bakit, kailan, paano, ilan Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral Pagbibigay ng tanong tungkol sa larawang mula sa pagtatanong tungkol sa larawan mula sa kuwentong binasa gamit ang mga salitang pananong sa kuwentong napakinggan 3 Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsagot sa mga tanong na kanilang ibinigay Pagsagot sa mga tanong ng ibinigay ng mga kamag-aral tungkol sa mga larawan mula sa kuwentong napakinggan PN tanong tungkol sa kuwentong napakinggan F1PL-Oa-j-2 Nagagamit ang Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral sa paglalahad tungkol sa konseptong kanilang napag-aralan Mapa Paglalahad tungkol sa konseptong napag-aralan PL wika bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon 4 F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Mapa ng silid-aralan Paggabay sa mga mag-aaral sa paggamit at Pagtukoy sa kanilang puwesto sa loob ng silid- aralan gamit ang isang simpleng mapa Pagtukoy sa kanilang puwesto sa loob ng silid- aralan gamit ang isang simpleng mapa EP ang mga simpleng mapa LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 3
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Wg F1WG-IIa-1 Nagagamit ang Awit: Kumusta magalang na pananalita sa angkop na sitwasyon 5 PN F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento Kuwento: Sampung Magkakaibigan Pu F1PU-II a-1.11: c 1.2; 1.2a Mga salita mula sa kuwentong Nakasusulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra. Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra Sampung Magkakaibigan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 4 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagtuturo sa mga mag-aaral sa pagkanta ng Pagkanta sa awiting "Kumusta" awiting "Kumusta" Pagbasang muli sa kuwento at pagbibigay ng Pagsagot sa mga tanong tungkol sa kuwentong muling napakinggan Pagsagot sa mga tanong tungkol sa kuwentong muling napakinggan Pagsasanay sa mga mag-aaral sa pagporma ng Pagkopya sa ilang mga salita mula kuwentong napakinggan Pagkopya sa ilang mga salita mula kuwentong napakinggan Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 11 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1WG-IIa-1 Nagagamit ang Pagtuturo sa mga mag-aaral sa pagkanta ng Pagkanta sa awiting "Kumusta" Awit: Kumusta Wg magalang na pananalita sa angkop na awiting "Kumusta" sitwasyon Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga Pagbasang muli sa kuwento at pagbibigay ng Pagsagot sa mga tanong tungkol sa kuwentong muling napakinggan Pagsagot sa mga tanong tungkol sa kuwentong muling napakinggan PN tanong tungkol sa napakinggang kuwento 5 F1PU-II a-1.11: c 1.2; 1.2a Pagsasanay sa mga mag-aaral sa pagporma ng Pagkopya sa ilang mga salita mula kuwentong napakinggan Pagkopya sa ilang mga salita mula kuwentong napakinggan Mga salita mula sa kuwentong Pu Sampung Magkakaibigan Nakasusulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra. Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 5
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1PL-0a-j-2 Nagagamit ang wika bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, expresiyon ng mukha, ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi ng maikling personal na karanasan sa klase. Magbigay ng maikling paliwanag kung ano ang gagawin sa bahaginan at ipakita o magbigay ng halimbawa para sa kanila kung paano ito gagawin. Sabihin: Upang gumaling tayo sa paggamit ng wikang Filipino, gamitin natin ito nang madalas. Araw-araw, may ilan sa inyo na tatawagin ko para A a B b E e F f C c D d G g H h magbahagi ng maikling pangungusap tungkol sa isang tema at paksa. Ang tema natin sa linggong ito ay "mga kaibigan." Ang paksa naman ay "ang mga ginagawa ko kasama ang aking mga kaibigan." KAgAMItAN Halimbawang pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Sisimulan ko ang bahaginan upang magbigay ng halimbawa. Noong bata pa ako, ang mga kaibigan ko ay ang aking mga kaklase. Mahilig kaming maligo sa ulan at maglaro ng patintero. Kayo naman ang magbahagi ng inyong karanasan. Sino ang inyong kaibigan? Ano ang madalas ninyong gawin kapag magkasama kayo? Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na sinulat ko rito sa papel/pisara. Babasahin ko para sa inyo: Si _______________ ang aking kaibigan. Kapag magkasama kami, mahilig kaming ___________________. Tumawag ng 2-3 bata para magbahagi ng kanilang karanasan. Gawin ito araw-araw hanggang sa lahat ng mag-aaral sa klase ay natawag na. PAALALA SA guro Ito ang unang araw ng pag-aaral ng wikang Filipino para sa mga mag-aaral. Ipanatag ang loob ng mga bata: sabihing ang mahalaga ay subukan nilang gamitin ang wikang ito, kahit pa may mga pagkakamali paminsan-minsan. Natural lamang na magkamali kapag sumusubok ng anumang bago. Ipaalala sa kanila na marami sa mga kakayahan at konsepto na natutuhan nila sa Mother Tongue ay magagamit din nila sa pakikinig, pag-iisip, at pagsasalita sa wikang Filipino. Ang pangunahing kaibahan ay nasa talasalitaan o bokabularyo na partikular sa bawat wika. 6
tALASALItAAN 2 Sa bahaging ito, susubukang tukuyin ng mga bata ang kahulugan ng mga salita batay sa kumpas o galaw, ugnayang salita-larawan, o konteksto ng pangungusap. Ilagay sa pisara ang listahan ng sumusunod na salita: Koreano, kambal, tore, nasagi, pompiyang, pakiusap Sabihin: Pansinin ninyo ang listahan ng salita sa pisara. Babasahin ko para sah inyo. Kung kaya na ninyong basahin ang ilan dito, maaari ninyo akong sabayan habang binabasa ko ang mga salita. (Maaaring makadagdag sa nalalaman ng guro tungkol sa kakayanan ng bawat bata kung hahayaan niyang sumabay ang mga bata na nais sumubok magbasa ng salita sa pisara.) A a B b E e F f C c D d G g H h Koreano •	kambal •	tore •	nasagi •	pompiyang •	pakiusap KAgAMItAN 1. Listahan ng mga salita: Koreano, kambal, tore, nasagi, pompiyang, pakiusap Mahalagang malaman natin kung ano ang ibig sabihin ng mga salita sa bagong wika para maintindihan at magamit natin ito. Mayroon akong babasahing mga pangungusap na gamit ang mga salita sa ating listahan. Habang binabasa ko ang pangungusap, pansinin ninyo ang aking galaw o ekspresiyon, o ang ibang salita sa loob ng pangungusap. Makatutulong ang mga ito sa pagtukoy kung ano ang ibig sabihin o ang kahulugan ng bawat salita. Matapos kong basahin ang bawat pangungusap, sasabihin ninyo sa akin kung ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng salita sa listahan. 2. Mga pangungusap na gamit ang salita sa listahan na nakasulat sa papel o pisara. Mapa ng Asya. Larawan ng magkapatid na kambal. Bote ng tubig. Pangungusap 1: Tinuro ng kaibigan kong Koreano ang pinagmulan niyang bansa dito sa mapa ng Asya. BrIDgINg Ano kaya ang ibig sabihin ng Koreano? Naituro na sa Mother Tongue ang mga kasanayan sa pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita. Tulungan ang mga bata na maiugnay ang mga ginagawa nila sa Mother Tongue upang makuha ang kahulugan ng salita at ang gagawin nila ngayon sa Filipino. Magpakita ng mapa ng Asya sa puntong ito. (Maaaring gawing batayan ang mapang ito: asia/map_of_asia.jpg) 7
Paano makatutulong itong mapa para maintindihan ang salitang Koreano? (Isang lalaking ipinanganak o nagmula sa bansang Korea). Ipakita naman ang larawan ng magkapatid na kambal habang binabasa ang pangungusap 2. Pangungusap 2: Kahit kambal sina Richard at Raymond, magkaiba naman sila ng hilig at ugali. BrIDgINg Ano ang napansin ninyo dito sa magkapatid sa larawan? Sila ay kambal. Ano kaya ang ibig sabihin ng kambal? (Magkapatid na sabay na ipinagbuntis at ipinanganak ng isang ina.) Itanong sa mga bata kung may mga salita sa Pangungusap 3: Nagtayo ang komunidad ng matibay na tore na may 50 talampakan ang taas. listahan na pareho sa salitang ginagamit sa kanilang Mother Tongue. Makatutulong ito sa mga Ano ang mga salita sa pangungusap na nagpapahiwatig kung ano ang isang tore? (matibay, 50 talampakan, taas) Batay dito, ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng salitang tore? Nakakita na ba kayo ng tore? Anong mga bagay ang alam ninyo na kasingtaas ng isang tore? bata upang maiugnay nila ang iisang bagay o Pangungusap 4: Nasagi ko ang bote ng tubig na nakapatong sa mesa. konsepto sa iba't ibang Ipakita ang aksyon na ito gamit ang isang aktuwal na bote ng tubig. wika. Nakita ninyo ba ang nangyari sa bote ng tubig? Ano ang nangyari? Paano ito nahulog? Ano ang ibig sabihin ng salitang "nasagi" batay sa nakita ninyo? Kayo naman ngayon - ipakita ninyo sa pamamagitan ng galaw o aksyon ang salitang "nasagi." (Maglaan ng 1-2 minuto at pansinin kung nakasasagi ang lahat ng bata) Pangungusap 5: Kung hihiramin mo ang libro ko, ang pakiusap ko lamang ay ingatan mo ito. Ano kaya ang itsura o expresiyon ng isang taong nakikiusap? (Maghintay ng sagot) Kapag ang isang tao ay nakikiusap, parang humihiling o nagmamakaawa ang kaniyang mukha, expresiyon at galaw. Kapag may hinihiling kayo sa inyong nanay o tatay, ano ang ginagawa ninyo? Subukan ninyo ngang ipakita sa akin ang mukha o galaw ng isang taong nakikiusap? (Pansinin ang mga bata at tawagin para ipakita sa ibang bata ang sinumang may expresiyon ng pakikiusap.) O sige, ang pakiusap ko sa inyo ngayon ay ito: pakinggan ninyo ang susunod nating pangungusap. Maaari na ba tayong makinig? Pangungusap 6: Malalaman natin kung sino sa atin ang taya matapos natin maglaro ng pompiyang. Mula sa pangungusap, ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng salitang "pompiyang?" Tama, isa itong laro. Sino sa inyo ang gustong makipaglaro ng pompiyang sa akin? (Tumawag ng tatlong mag-aaral. Ipakita sa buong klase kung paano maglaro ng pompiyang. Ang naiiba ang posisyon ng kamay pagkabilang ng tatlo ang taya.) Sige nga, makipag-pompiyang kayo 8
sa mga katabi ninyo. Bibigyan ko kayo ng isang minuto. (Ibalik ang atensyon ng klase matapos ng isang minuto.) gAWAINg MAgKAPArEHA 3 Ipaalam sa mga bata na sila ay makikipagpares sa kanilang katabi. Pipili sila ng dalawang salita mula sa listahan at bubuo sila ng sarili nilang pangungusap. Maaari nilang pagsamahin sa isang pangungusap ang dalawang salita. Maaari din silang bumuo ng dalawang pangungusap - isa para sa bawat salitang napili. Bigyan ang mga bata ng limang minuto para mag-usap at gumawa ng pangungusap. Umikot sa silid-aralan habang nag-uusap ang magkapares at gabayan ang mga bata sa gawaing ito. Matapos ang limang minuto, sabihin: Handa na ba kayong sabihin ang inyong mga pangungusap? Tatawag ako ng ilang pares mula sa bawat hanay. Sabihin ninyo ng malakas ang salita na napili ninyo, at ang pangungusap na binuo ng inyong pares. Tumawag ng limang pares, isa mula sa bawat hanay. Pakinggan ang kanilang pangungusap. Kung kinakailangan, tulungan sila na ayusin ang pagkabuo ng kanilang pangungusap. Batay sa kanilang mga pangungusap, alamin kung aling salita ang tila hindi pa lubusang naintindihan. Tutukan ang mga salitang ito sa mga susunod na araw. PAgtAtAPoS 4 Sa bahaging ito, magsagawa ng mabilis na pagpupulso kung gaano kalinaw para sa mga mag-aaral ang aralin ngayong araw. Sabihin: Marami tayong pinag-aralang salita ngayong araw. Maaari ba ninyong ipakita sa akin, gamit ang inyong mga hinlalaki, kung sa palagay ninyo ay malinaw na malinaw na sa inyo ang ibig sabihin ng mga ito? Ituro pataas ang inyong hinlalaki (thumbs up) kung sa palagay ninyo'y lubusan ninyo nang naiintindihan ang salitang: Koreano. Tore. Pakiusap. Nasagi. Pompiyang. Kambal. Bukas, makikita nating muli ang mga salitang ito. Alamin kung aling salita ang may pinakamarami at pinaka-kaunting thumbs up. Tutukan ng pansin sa susunod na araw ang mga salitang tila hindi pa lubusang naintindihan. 9
ARAW MgA LAyuNIN f1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento 2 f1AL-IIc-2 Natutukoy ang pamagat, may- akda, tagaguhit ng aklat o kuwento 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi ng personal na karanasan o impormasyon sa klase. Ipaalala sa kanila ang ginawang bahaginan kahapon. Matapos ibigay ang panggabay na pangungusap, tumawag ng 2-3 mag-aaral upang magbahagi ng kanilang karanasan. Sabihin: Kahapon, sinimulan natin ang araw sa pagbabahaginan ukol sa ating mga kaibigan. Itutuloy natin ang maikling pagbabahagi ukol A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN sa paksang ito. Ang mga tatawagin kong bata ay maglalahad tungkol sa kanilang kaibigan at kung ano ang hilig nilang gawin. Sino ang inyong kaibigan? Ano ang madalas ninyong gawin kapag magkasama kayo? Maaari ninyong gamitin ang halimbawang sinulat ko rito sa papel/pisara. Babasahin ko para sa inyo: Mga pangungusap na nakasulat sa pisara o manila paper Si _______________ ang aking kaibigan. Kapag magkasama kami, mahilig kaming ___________________. Tumawag ng 2-3 bata para magbahagi ng kanilang karanasan. Gawin ito araw-araw hanggang sa lahat ng mag-aaral sa klase ay natawag na. 2 PAgHAHANDA PArA SA KuWENto A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Sampung Magkakaibigan 2. Mga tanong tungkol sa kuwento na nakasulat sa manila paper o pisara a. Paghawan ng Balakid Balikan ang listahan ng mga salitang pinag-aralan kahapon. Balikan ang bawat salita, at tumawag ng ilang bata upang ilahad muli ang pangungusap na binuo nila kahapon. Matapos ang pagbabalik-aral sa mga salita, banggitin na ang mga salitang ito ay maririnig muli nila sa kuwentong pakikinggan nila sa araw na ito. PAALALA SA guro Ginagamit ang mga tanong sa bahaging ito upang tulungan ang mga bata na gumawa ng prediksiyon o bumuo ng ideya ukol sa kuwento. Dahil ito ang unang pagkakataon na maririnig ng mga bata ang kuwento, mas mainam ang ganitong uri ng mga tanong kaysa sa mga tanong tungkol sa mga detalye. Sa susunod na pakikinig ng mga bata sa kuwentong ito (sa panglimang araw ng linggong ito) na lamang magtanong ukol sa detalye. 10
Sabihin: Naaalala ninyo ba itong mga salita sa pisara? Babasahin ko ang mga ito. Koreano. Tore. Pakiusap. Nasagi. Pompiyang. Kambal. Kahapon, bumuo tayo ng mga pangungusap na gamit ang mga salitang ito. Sino ang nais maglahad ng kanilang pangungusap na gamit ang salitang Koreano? BrIDgINg Ipabatid sa mga mag- (Tumawag ng isang bata para maglahad. Gawin ito para sa sumusunod na salita: Tore. Pakiusap. Nasagi. Pompiyang. Kambal.) aaral na ang estorya (Sinugbuanong Binisaya) Maririnig muli natin ang mga salitang ito sa kuwento na babasahin ko ngayon. Ang kuwentong ito ay tungkol sa pakikipagkaibigan. at istorya (Ilokano) ay tinatawag na kuwento sa b. Pagganyak wikang Filipino. Maaari Ano ang mga katangian na gusto ninyo sa inyong mga kaibigan? rin gamitin ang istorya na tulad ng ginagamit sa c. Pagganyak na Tanong Ilokano. Habang binabasa natin ang kuwento, alamin natin: Ano ang katangian ng bida sa simula o unang bahagi ng kuwento, at ano naman ang katangian niya sa pagtatapos nito? d. Bago Basahin ang Kuwento Ipakita sa mga mag-aaral ang pabalat ng libro/aklat. Sabihin: Ang pamagat ng ating kuwento ay 'Sampung Magkakaibigan' Ayon sa pamagat, tungkol saan kaya ang ating kuwento? Ano ang inyong nakikita sa pabalat ng libro? Ilan ang bata sa larawan? Bilangin nga natin. Ang ating kuwento ay isinulat ni Kristine Canon. Siya ang may-akda ng kuwento. Inilarawan naman ito ni Ruben de Jesus. Siya ang tagaguhit ng kuwento. Handa na ba kayong makinig? BrIDgINg Ituro sa mga mag-aaral na ang libro (Sinugbuanong Binisaya at Ilokano) ay maaaring gamitin sa Filipino. Ituro rin sa mga bata na ang libro ay maaari ring tawaging aklat. 11
3 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Ang mga sumusunod ay itatanong habang binabasa ang kuwento, sa takdang bahagi o pahina. Makatutulong ito sa pagpapalalim ng pag- intindi at pakikinig ng bata sa kuwento. Huminto sa p. 2 Pagkatapos basahin ang huling pangungusap sa pahinang ito, sabihin: Sabi ng kuwento, minsan ay hindi masayang kasama si Karlo. Ano kaya ang ginagawa niya at nasabi na hindi siya masayang kasama? (Matapos makasagot ang dalawang bata, sabihin: sige, tignan natin kung iyon nga ang ginagawa ni Karlo.) Huminto sa p. 5 Sabihin: Ipakita ninyo nga sa akin kung paano umiling si Ben? Paano ba umiling? Kailan kayo umiiling? Bakit kaya umiling at lumayo si Ben? Huminto sa p. 7 Sabihin: Ano ang napapansin ninyo tungkol sa pananalita ni Karlo? Ano ang sinabi niya kay Susie? Ano naman ang sinabi niya kay Leo? Huminto sa p. 14 Sabihin: Takang-taka raw si Karlo. May hindi masagot na tanong ang taong nagtataka. Bakit kaya nagtataka si Karlo? Ano kaya ang tinatanong niya sa kaniyang sarili sa bahaging ito? Huminto sa p. 18 Sabihin: Naisip ni Karlo na maging mas mabuting kaklase. Ano kaya ang gagawin niya sa mga susunod na bahagi ng ating kuwento? (Maghintay ng sagot mula sa mga bata.) Sige, tignan natin kung paano magpapakabuti si Karlo. PAALALA SA guro Ginagamit ang mga tanong sa bahaging ito upang tulungan ang mga bata na gumawa ng prediksiyon o bumuo ng ideya ukol sa kuwento. Dahil ito ang unang pagkakataon na maririnig ng mga bata ang kuwento, mas mainam ang ganitong uri ng mga tanong kaysa sa mga tanong tungkol sa mga detalye. Sa susunod ma pakikinig ng mga bata sa kuwentong ito (sa panglimang araw ng linggong ito) na lamang magtanong ukol sa detalye. 12
PAgKAtAPoS BASAHIN ANg KuWENto 4 Talakayin ang kuwentong binasa. Mga Tanong Tungkol sa Kuwento: a. Sino ang bida ng ating kuwento? b. Bakit kaya ayaw nang makipag-laro ng kaniyang mga kaklase sa kanya? c. Ano ang naramdaman ni Karlo nang hindi siya yayain ng mga kaklase niya? d. Ano-ano ang kaniyang ginawa para maging kaibigan niya muli ang kaniyang mga kaklase? PAgguHIt Ng LArAWAN uKoL SA KuWENto 5 Sabihin: Kung ikaw si Karlo, ano ang iyong gagawin para maging kaibigan muli ang iyong mga kaklase? Idrowing ninyo ito sa inyong kuwaderno at ibahagi sa inyong katabi. Tatatawag ako mamaya ng ilang bata para ibahagi sa buong klase ang kanilang iginuhit. Matapos ang limang minuto, tumawag ng tatlong mag-aaral upang maglahad ng kanilang drowing sa buong klase. Alternatibong paraan: Kung walang materyales ang mga bata, o kung hindi pa sila komportable sa pagguhit, maaari ring magbahaginan na lamang ang magkatabi. Tumawag ng ilang pares ng bata para maglahad ng kanilang napag-usapan sa buong klase. PAgtAtAPoS 6 Alamin kung ano ang pakiramdam ng mga bata tungkol sa nabasang kuwento. Sabihin: Gusto kong malaman kung gaano ninyo kagusto ang kuwento na binasa ko kanina. Kung hindi ninyo nagustuhan ang kuwento, ituro paibaba ang inyong hinlalaki. (thumbs-down) Kung gusto ninyo naman ang kuwento, ituro paitaas ang inyong hinlalaki. Bibilang ako ng tatlo. Sa bilang ng tatlo, itaas o ibaba ang inyong hinlalaki upang ipakita ang inyong opinyon tungkol sa kuwento. Pataas o pababa? 1-2-3! 13
ARAW MgA LAyuNIN f1PS-IIa-2 Nakapagtatanong tungkol sa isang larawan 3 f1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi tungkol sa napakinggan nilang kuwento kahapon. A a B b E e F f C c D d G g H h Sabihin: Kahapon, sa ating pagtatapos, tinanong ko kayo kung nagustuhan ninyo o hindi ang kuwentong 'Sampung Magkakaibigan'. Itinuro ninyo pataas ang inyong hinlalaki kung nagustuhan ninyo ang kuwento, at itinuro ninyo pababa kung hindi ninyo nagustuhan. Tatawag ako ngayon ng ilang mag-aaral upang ilahad kung ano ang nagustuhan o di nila nagustuhan sa kuwento. Maaari ninyong punan ang sumusunod na halimbawang pangungusap: KAgAMItAN Panimulang parirala/ halimbawang pangungusap para sa bahaginan Ang gusto ko sa kuwentong Sampung Magkakaibigan ay ________. Ang hindi ko gusto sa kuwento ay ______________. Kung kailangan, ipakita sa mga bata ang pagbuo ng pangungusap. Maaari ninyong sabihin: Ang gusto ko sa kuwentong 'Sampung Magkakaibigan' ay ang pagbabagong ugali na nangyari kay Karlo. Tumawag ng 2-3 bata para magbahagi ng kanilang opinyon. Pumili ng mga bata na hindi pa nakapaglalahad sa mga naunang araw. 2 PAgSASANAy SA PAgBuo Ng tANoNg Sa bahaging ito, sasanayin ang mga bata sa pagbubuo ng mga tanong ukol sa mga larawan mula sa kuwento. Sabihin: Gagamitin natin ang ilang larawan mula sa kuwento upang magtanong at magbahaginan ng sagot. Ipapapakita ko sa inyo ang ilang larawan. Mag-iisip kayo ng mga posibleng tanong ukol sa larawan, at ilahad ito sa klase. A a B b E e F f C c D d G g H h (Ipaskil ang listahan ng mga salitang pananong sa pisara. Ipaliwanag ang bawat salitang pananong.) KAgAMItAN 1. Libro: Sampung Magkakaibigan 2. Listahan ng mga salitang pananong: ano, sino, bakit, kailan, paano, ilan Kapag bumubuo tayo ng tanong, gumagamit tayo ng sumusunod na salita: Ano? Sino? Bakit? Kailan? Paano? Ilan? Narinig ninyo na ba ang mga salitang ito? May mga katapat na salita ang mga pananong na ito sa Mother Tongue. Isa- isahin natin ang mga salitang ito. Tulungan ang mga bata na iugnay ang bawat salitang pananong sa Filipino sa katapat nitong salita sa Mother 14
Tongue. Hayaang ang mga bata ang bumuo ng koneksiyon - huwag isalin ang salita para sa mga bata. Pagkatapos ng maikling diskusyon, tumuloy na sa aktibidad ng pagtatanong tungkol sa larawan. Sabihin: Mag-iisip na kayo ng mga tanong ukol sa ilang larawan na ipapakita ko. Ipakita ang p. 4 ng librong Sampung Magkakaibigan sa klase. Bilang halimbawa, magbibigay ako ng ilang tanong. Gamit ang salitang "ano": Ano ang ginagawa ni Karlo dito sa larawan? Gamit naman ang salitang "sino": Sino ang nakatayo sa unahan ng pila? Kayo naman. Pagmasdan ninyo itong larawan at mag-isip ng ilang tanong ukol sa larawang ito sa pahina 4 ng kuwento. Bibigyan ko kayo ng dalawang minuto upang pagmasadan ang larawan at mag-isip ng tanong. PAALALA SA guro Kung humaba ang diskusyon sa unang dalawang larawan at kulangin na kayo ng panahon, maaaring hindi na ipagawa ang pangatlong larawan. Matapos ang dalawang minuto, tumawag ng tatlong bata upang maglahad ng nabuo nilang tanong. Isulat ang mga tanong nila sa pisara. Kung kailangan nila ng tulong para maisaayos ang tanong - halimbawa, kung ang sinabi nila ay "Ano tulo gripo?" - isulat na ang tamang porma ng pangungusap ("Ano ang tumutulo sa gripo?") Ipabigkas sa kanila ang iniwastong bersiyon. Sabihin: Ngayon naman, pagmasdan natin ang isa pang larawan mula sa libro. Bubuo muli kayo ng mga tanong tungkol sa larawan. (Ipakita ang p. 8) Bibigyan ko kayo muli ng dalawang minuto para mag-isip ng mga tanong batay sa larawan. Hangga't maaari, gumamit kayo ng mga salitang pananong na hindi ninyo nagamit sa naunang larawan. Matapos ang dalawang minuto, tumawag ng tatlong bata na hindi pa natatawag upang maglahad ng nabuo nilang tanong. Muli, isulat ang mga tanong nila sa pisara. Kung kailangan nila ng tulong para maisaayos ang porma ng tanong - halimbawa, kung ang sinabi nila ay "Bakit basa Koreano?" - isulat na ang tamang porma ng pangungusap ("Bakit nabasa ang Koreano?") Ipabigkas sa kanila ang iniwastong bersiyon. Sabihin: Para sa huling larawan, pagmasdan natin ang mga eksenang ito sa pahina 20. (Ipakita ang p. 20) 15
Mayroon uli kayong dalawang minuto para mag-isip ng mga tanong batay sa larawan. Gamitin ang mga salitang pananong na hindi ninyo pa nagamit sa mga naunang paglalahad. Matapos ang dalawang minuto, tumawag ng tatlong bata na hindi pa natatawag upang maglahad ng nabuo nilang tanong. Isulat muli ang mga tanong nila sa pisara. Kung kailangan nila ng tulong para maisaayos ang porma ng tanong - halimbawa, kung ang sinabi nila ay "Sino akap ni Karlo??" - isulat na ang tamang porma ng pangungusap ("Sino ang inaakap ni Karlo?") Ipabigkas sa kanila ang iniwastong bersiyon. 3 PAgSAgot SA MgA NABuoNg tANoNg Sa bahaging ito, gagamitin ang mga nabuong tanong upang sanayin ang mga bata sa pagsagot at paglahad ng ideya. Sabihin: Marami kayong nabuong magandang mga tanong. Subukan natin ngayong sagutin ang mga ito, gamit muli ang mga larawan. Pagkabasa ko ng bawat tanong, masdan ninyo muli ang larawan at isipin ang inyong sagot. Pag-usapan ninyong magkatabi ang inyong mga sagot. Ipakita ang p. 4 habang binabasa ang tanong ukol dito sa pisara. Bigyan ng ilang sandali ang mga bata para pag-isipan ang kanilang sagot at ibahagi ito sa kanilang katabi. Gawin muli ito para sa bawat tanong ukol sa larawan sa p. 4. Kapag natapos na ang lahat ng tanong para sa larawang ito, tumawag ng 3-4 bata upang ilahad ang kanilang sagot sa mga tanong. Ibalik ang pansin ng buong klase sa mga larawan upang kumpirmahin ang mga nailahad na sagot. (Halimbawa: Sumasang-ayon ba kayo sa sagot niya? Ano ang detalye sa larawan na pinagbatayan ninyo ng inyong sagot?) Magsagawa ng katulad na proseso para sa mga larawan sa p. 8 at p. 20 ng libro. 4 PAgtAtAPoS Gabayan ang mga bata sa paglalahad ng kanilang natutuhan tungkol sa mga salitang pananong o tungkol sa mga detalye mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan. Maaari ninyong sabihin: Sa ating pagtatapos, ano ang natutuhan ninyo ngayong araw? Ano-ano nga ang mga salitang ginamit ninyo sa pagbubuo ng mga tanong kanina? Saan ninyo ibinatay ang inyong sagot sa mga tanong kanina? Tumawag ng ilang mag-aaral na maglalahad ng kanilang sagot. 16
MgA LAyuNIN ARAW f1PL-0a-j-2 Nagagamit ang wika bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon f1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan ang mga simpleng mapa 4 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi ng personal na karanasan sa klase. Matapos ibigay ang panggabay na pangungusap, tumawag ng 2-3 mag-aaral upang magbahagi ng kanilang karanasan ukol sa tema at paksa para sa araw na ito. Sabihin: Nitong nakaraang mga araw, pinag-usapan natin ang tema ng pakikipagkaibigan. Nakita natin sa kuwentong 'Sampung Magkakaibigan' na sa paaralan nagkakilala sina Karlo at ang kaniyang mga kaibigan. Para sa bahaginan natin ngayong araw, sabihin ninyo kung saan ninyo nakilala ang isang partikular ninyong kaibigan. Kapag narinig natin ang salitang "saan," tinutukoy nito ang isang lugar. Kapag narinig naman natin ang salitang "sino," tumutukoy ito sa tao. A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Bibigyan ko kayo ng halimbawa: Nakilala ko ang aking kaibigang si Sarah sa aming simbahan dahil pareho kaming umaawit sa choir. Kayo naman. Sino ang inyong kaibigan at saan ninyo siya nakilala? Maaari ninyong punuan na lamang ang mga panimulang ito. Babasahin ko para sa inyo: Mga panimulang pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Si ____ ay kaibigan ko. Nakilala ko siya sa ___________. Tumawag ng tatlong mag-aaral na hindi pa nakapagbabahagi sa mga nakaraang araw. PAgBIBIgAy KAHuLugAN SA SIMPLENg MAPA 2 Sabihin: Sa bahaginan kanina, napag-usapan natin ang mga lugar o lokasyon kung saan natin nakilala ang ating kaibigan. Paano natin malalaman kung nasaan ang isang lugar? Ano ang maaari nating gamitin para malaman ang lokasyon ng isang tao, bagay o lugar? (Maghintay ng sagot mula sa mga bata.) Isang bagay na nakatutulong para mahanap ang isang lugar o lokasyon ay ang mapa. Nakakita na ba kayo ng mapa? 17
Ipakita muli sa mga mag-aaral ang mapa ng Asya na ginamit noong unang araw habang tinatalakay ang salitang "Koreano." (Maaaring gawing batayan ang mapang ito:) A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Mapa ng Asya na ginamit noong unang araw ng Yunit 11 2. Simpleng mapa ng silid- aralan na magpapakita ng puwesto ng bawat mag- aaral sa klase Natatandaan ninyo pa ba ang mapang ito? Kailan nga natin ginamit itong mapa ng Asya? (Abangan ang pagsagot ng bata o tulungan sila kung hindi nila maalala. Ipakita muli sa kanila kung nasaan ang bansang Korea, at sabihin na ito ang pinagmulan ng Koreano.) Tumawag ng ilang bata at itanong sa kanila kung maituturo nila ang Pilipinas sa mapa. Itanong kung paano nila nalaman na Pilipinas nga ang itinuturo nila. Kung kinakailangan, tulungan ang mga bata sa pagsasaayos ng kanilang mga sagot upang masanay sila na sumagot sa kumpletong pangungusap. Itanong sa mga bata kung may iba pa silang nalalaman na bansa sa Asya, at tulungan silang hanapin ito sa mapa. Maaaring itanong sa mga bata ang sumusunod upang tulungan silang mas maintindihan ang konsepto ng mapa: Pansinin ninyo ang laki ng pagkakaguhit ng mga bansa dito sa mapa. Ganito ba ang totoong laki ng mga bansang ito? Bakit ninyo nasabi ito? Mula saan ang pananaw ng mapa - mula sa gilid, o mula sa ibabaw? Mula sa pananaw ng isang pusa o aso, o mula sa pananaw ng isang ibong lumilipad? 3 PAgSASANAy: PAgBIBIgAy KAHuLugAN SA SIMPLENg MAPA Ng SILID ArALAN Ipakita sa mga bata ang isang simpleng mapa ng kanilang silid- aralan. Maaaring gamitin ng guro ang pisara o isang manila paper para sa mapa. Nakaguhit sa mapa ang paibabaw na pananaw (top view) ng latag ng mga upuan ng mga bata, ang desk ng guro, ang pintuan palabas, mga bintana, at iba pang detalye na makakatulong sa pagtukoy kung saan nakaupo ang bawat bata sa klase. 18
Ipaliwanag sa mga bata na gagamitin ng klase ang mapa upang tukuyin kung saan ang puwesto nila sa silid-aralan. Tumawag ng ilang bata at tulungan silang ituro kung saan nakaupo ang kanilang katabi. Kung kinakailangan, tulungan silang magbilang ng mga puwesto, o tanungin sila ng ilang detalyeng pang-oryentasyon upang matulungan sila sa pagtukoy ng puwesto. Halimbawa: Nasaan ang pisara? Ang pinto? Ang mesa ng guro? Ang mga bintana? Kapag may ilang mga pangalan nang natukoy na mas makatutulong sa pagtunton ng bawat bata, maaari nang magturo ng iba't ibang puwesto sa mapa ang guro at tanungin ang mga buong klase kung sino ang nakaupo doon. Matapos ang aktibidad na ito, tumawag ng limang bata na hindi pa nakapaglalahad sa araw na ito. Tulungan silang magbigay ng maikling pangungusap na tumutukoy sa puwesto ng isang partikular na miyembro ng klase gamit ang mapa. Bigyan sila ng gabay na pangungusap, tulad ng: Ito ay mapa ng aming silid-aralan. Dito nakaupo si ____. Katabi niya si/ang _____. PAgtAtAPoS 4 Sa pagtatapos, gabayan ang mga bata sa paglalahad tungkol sa konsepto ng mapa at kung saan ito ginagamit. Sabihin: Bago tayo magtapos, humarap sa inyong katabi at sabihin sa kanila kung ano ang mapa at saan ito ginagamit. Bibigyan ko kayo ng ilang halimbawang pangungusap. Ang mapa ay nagpapakita kung saan nakapuwesto ang mga bagay o lugar sa isang lokasyon. Gumagamit ito ng pananaw na paibabaw - na parang isang ibong lumilipad - sa isang lugar. Marami pa kayong maaaring masabi tungkol sa mapa. Sabihin ito sa inyong katabi. Pakinggan din ninyo ang masasabi ng inyong katabi tungkol sa mapa. Mayroon kayong tatlong minuto upang mag-usap. Habang nag-uusap ang mga bata, umikot sa silid-aralan at pakinggan ang kanilang paglalahad. Tulungan ang mga bata o isatama ang kanilang paglalahad kung kinakailangan. Matapos ang tatlong minuto tapusin ang usapan at ang klase para sa araw na ito. 19
ARAW MgA LAyuNIN 5 f1Wg-IIa-1 Nagagamit ang magalang na pananalita sa angkop na sitwasyon (pagpapakilala ng sarili) f1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento f1Pu-IIa-1.11: c 1.2; 1.2a Nakasusulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra 1 PANIMuLANg gAWAIN: PAgKANtA Ng AWIt A a B b C c D d G g H h Simulan ang araw sa pagkanta ng awiting pambata tungkol sa magalang na pagbati. Hikayatin ang mga mag-aaral na sumali sa pagkanta. E e F f KAgAMItAN Titik (lyrics) ng awiting pambata na gagamitin sa panimulang gawain Kung walang mapiling sariling awit pambata ang guro, maaaring gamitin ang kantang "Kamusta." Matatagpuan ang titik at tono ng kantang ito sa: Sabihin: Ang awiting ito ay maaaring gamitin kapag tayo ay nagbibigay pagbati sa ating mga kaibigan. Sa nakaraang mga araw, ang ating mga gawain ay tungkol sa pakikipagkaibigan. Naaalala ninyo pa ba ang kuwentong binasa ko sa inyo? Babasahin ko muli ito sa susunod nating gawain. 2 MuLINg PAKIKINIg SA KuWENto A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Sampung Magkakaibigan 2. Ang maikling pagsusulit na nakasulat sa manila paper o pisara Babasahin muli ng guro ang kuwentong Sampung Magkakapatid. Sa pagkakataong ito, walang itatanong ang guro sa mga bata bago magbasa o habang nagbabasa. Habang nagbabasa ang guro, makikinig ang mga bata upang maalala nila ang mga detalye ng kuwento at ang mga bagong salita na pinag-aralan nila noong nakaraang araw. Magtatanong lamang ang guro ukol sa kuwento matapos ng pagbabasa. 20
Sabihin: Babasahin ko muli ang librong 'Sampung Magkakaibigan'. Habang binabasa ko ang kuwento, pakinggan ninyong mabuti ang mga detalye pati na ang mga salitang pinag-aralan natin noong Lunes. Pagkatapos kong basahin ang kuwento, may ilan akong katanungan na sasagutan ninyo. Pagkabasa ng kuwento, tanungin ang sumusunod: Sino ang bida o pangunahing tauhan sa ating kuwento? (Karlo) •	Sino ang batang mabagal kumilos sa kuwento? (Ben) •	Ano ang pangalan ng Koreano na kaklase ni Karlo? (Joo-chan) •	Ano ang mga pangalan ng kambal sa kuwento? (Ella at Eric) •	Bakit naiyak si Karlo sa kalagitnaan ng kuwento? (walang gustong makipaglaro sa kanya) Ano ang mga ginawa ni Karlo sa sumunod na araw matapos niyang maisip na magiging mas mabuti siyang kaklase? (maraming posibleng sagot: Pinauna si Ben sa pila, hinalikan si Susie, inalok ang baon niya kay Karen at Joo-chan, ipinahiram ang kaniyang laruan kay Lara,inanyayahan si Leo na gumawa ng tore, nakiusap kay Eric at Ella kung puwede siyang sumali sa laro, pinaalalahan ang kaklase na huwag gisingin si Anton) PAgtAtAyA 3 Sa bahaging ito, magsasagawa ng gawaing pagtataya ang guro ukol sa mga ilang mahahalagang napag-aralan sa linggong ito. Tatanungin ng guro sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata na palahad. Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Gamitin sa sariling pangungusap ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): tore, kambal, mapa, Koreano, nasagi, pakiusap, umiling, kaibigan. Bumuo ng tanong na gamit ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): ano, sino, kailan, ilan, bakit, paano. Maglahad ng isang bagay na natutuhan mo mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagporma ng letra at salita na nakasulat sa pisara. Kokopyahin ng mga bata na hindi pa dumaraan sa pagtataya ang ilang salita mula sa kuwento sa kanilang kuwaderno. Kabilang sa mga salita na maaaring pagsanayan ng mga bata ay ang sumusunod: Karlo, Ben, Ella, Eric, Joo-chan, Leo, Susie, Anton. Masasanay sila sa pagpoporma ng maliit at malaking letra habang kinokopya nila ang mga salitang ito mula sa pisara. 21
Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagbubuo ng tanong, ngunit hindi pa lubusang nagagamit ang mga salita mula sa kuwento. Suriin din ang pagporma ng mga bata ng letra sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. 4 PAgtAtAPoS Hikayatin ang mga bata na gamitin ang mga bagong salitang natutuhan nila ngayong linggo sa pakikipag-usap sa kanilang pamilya o kalaro. 22
ArALIN 12 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: ANg AKINg PAArALAN At MgA KAIBIgAN KuWENto: Sampung magkakaibigan 23
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 12 tema: Ang Aking Paaralan at Mga Kaibigan Kuwento: Sampung magkakaibigan Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan Mga salita mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan 1 Pt F1PT-IIb-1 Nasasabi ang nilalaman ng aklat batay sa pabalat Kuwento: Sampung Magkakaibigan PN F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang pabula Kuwento: Sampung Magkakaibigan PN F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento Kuwento: Sampung Magkakaibigan 2 PL F1PL-0a-j-3 Naipamalas ang Kuwento: Sampung Magkakaibigan paggalang sa ideya, damdamin at kultura ng may-akda ng tekstong napakinggan o nabasa KP F1KP-IIb-1 Nabibigkas nang wasto "Alpabetong Filipino" and tunog ng bawat letra ng "Alpabetong Filipino" 3 PL F1PL-0a-j-2 Nagagamit ang "Alpabetong Filipino" Pu wikang bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon •	F1KM-IIb-1 Nasisipi ng wasto at "Alpabetong Filipino" malinaw ang salita mula sa larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 24 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kuwento gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsiyasat Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang tungkol dito gabay Pagbasa muli sa kuwento at pagtalakay sa Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kanilang pagsasalaysay ng kuwentong kanilang Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kanilang pagsasalaysay ng kuwentong kanilang kuwentong napakinggan sa isang miyembro ng napakinggan sa isang miyembro ng kanilang kanilang pamilya pamilya Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy ng mensahe ng kuwento mensahe ng kuwento Pagpapakilala ng tunog ng "Alpabetong Pagbigkas nang tama sa tunog ng mga letra sa "Alpabetong Filipino" Pagbigkas nang tama sa tunog ng mga letra sa "Alpabetong Filipino" Pagtalakay at pagbibigay ng halimbawang salita sa mga letrang hindi pa natuturo sa Mother Tongue Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral sa Pagbibigay ng halimbawa ng mga salita para sa pagbibigay ng halimbawa ng mga salita para sa tinututukang letra tinututukang letra Pagpapasipi sa mga mag-aaral ng mga salitang Pagsipi ng wasto sa mga salitang isunulat ng nakasulat sa pisara guro sa pisara Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 12 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 12 tema: Ang Aking Paaralan at Mga Kaibigan Kuwento: Sampung magkakaibigan Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Mga salita mula sa kuwentong Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas, Sampung Magkakaibigan galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PT-IIb-1 Nasasabi ang nilalaman Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsiyasat sa pabalat ng libro at pagbibigay ng tanong tungkol dito Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay Pt 1 ng aklat batay sa pabalat Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga Pagbasa muli sa kuwento at pagtalakay sa kuwentong binasa Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PN tanong tungkol sa napakinggang pabula Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kanilang pagsasalaysay ng kuwentong kanilang napakinggan sa isang miyembro ng kanilang pamilya Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa kanilang pagsasalaysay ng kuwentong kanilang napakinggan sa isang miyembro ng kanilang pamilya PN tanong tungkol sa napakinggang kuwento 2 Kuwento: Sampung Magkakaibigan F1PL-0a-j-3 Naipamalas ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy ng mensahe ng kuwento PL paggalang sa ideya, damdamin at mensahe ng kuwento kultura ng may-akda ng tekstong napakinggan o nabasa F1KP-IIb-1 Nabibigkas nang wasto Pagpapakilala ng tunog ng "Alpabetong Filipino" gamit ang Filipino letter chart "Alpabetong Filipino" Pagbigkas nang tama sa tunog ng mga letra sa "Alpabetong Filipino" KP and tunog ng bawat letra ng "Alpabetong Filipino" Pagtalakay at pagbibigay ng halimbawang salita sa mga letrang hindi pa natuturo sa Mother Tongue 3 F1PL-0a-j-2 Nagagamit ang Paggabay at paghikayat sa mga mag-aaral sa "Alpabetong Filipino" Pagbibigay ng halimbawa ng mga salita para sa tinututukang letra Pagbibigay ng halimbawa ng mga salita para sa tinututukang letra PL wikang bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon F1KM-IIb-1 Nasisipi ng wasto at "Alpabetong Filipino" Pagpapasipi sa mga mag-aaral ng mga salitang Pagsipi ng wasto sa mga salitang isunulat ng guro sa pisara Pagsipi ng wasto sa mga salitang isunulat ng guro sa pisara Pu malinaw ang salita mula sa larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 25
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PN F1PN-IIb-5 Naisasakilos ang Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" napakinggang awit 4 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan PN F1PN-IIc-5 Naisasakilos ang Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" 5 Pu napakinggang awit F1KM-IIb-1 Nasisipi ng wasto at Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" malinaw ang salita mula sa larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 26 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagtuturo ng kanta at kilos para sa awit Pagkanta at pagsasakilos ng awit Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng ilang salita mula sa awit Pagtukoy sa kahulugan ng ilang salita mula sa awit kilos para sa awit Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta at Pagkanta at pagsakilos ng awit pagsakilos ng awit at pagsasagawa ng gawain Pagpapasipi ng mga titik ng awit Pagsipi ng titik ng awit Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 12 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PN-IIb-5 Naisasakilos ang Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" Pagtuturo ng kanta at kilos para sa awit Pagkanta at pagsasakilos ng awit PN napakinggang awit F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng ilang salita mula sa awit Pagtukoy sa kahulugan ng ilang salita mula sa awit Pt 4 kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1PN-IIc-5 Naisasakilos ang Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta at Pagkanta at pagsakilos ng awit PN napakinggang awit pagsakilos ng awit at pagsasagawa ng gawain 5 F1KM-IIb-1 Nasisipi ng wasto at Awit: "Ang Jeep ni Mang Juan" Pagpapasipi ng mga titik ng awit Pagsipi ng titik ng awit Pu malinaw ang salita mula sa larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 27
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha, ugnayang salita-larawan f1AL -IIb-1 Nasasabi ang nilalaman ng aklat batay sa pabalat f1PN-IIa- 3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang pabula 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi ng maikling personal na karanasan sa klase. Magbigay ng maikling paliwanag kung ano ang gagawin sa bahaginan at ipakita o imodelo para sa kanila kung paano ito gagawin. Sabihin: Gaya ng ginawa natin noong nakaraang linggo, sisimulan natin ang araw sa maikling bahaginan. Aanyayahan ko kayong magbahagi ng maikling pananalita tungkol sa isang tema at paksa. Ang tema natin sa linggong ito ay "ang paaralan" Ang paksa naman ay "ang mga ginagawa ko sa paaralan." A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Bibigyan ko kayo ng halimbawang pangungusap: Sa paaralan, ako ay nagtuturo sa mga bata. Mga pangungusap na nakasulat sa pisara o manila paper Kayo naman ang magbahagi ng inyong karanasan. Ano ang ginagawa ninyo sa paaralan? Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na sinulat ko dito sa papel/pisara. Babasahin ko para sa inyo: Sa paaralan, ako ay ___________________. Tumawag ng 2-3 bata para magbahagi ng kanilang karanasan. Gawin ito araw-araw hanggang sa lahat ng mag-aaral sa klase ay natawag na. 2 PAgHAHANDA SA PAgBASA SA KuWENto A a B b C c D d G g H h a. Paghawan ng Balakid E e F f KAgAMItAN 1. Sampung Magkakaibigan 2. Mga salita na tatalakayin sa talasalitaan/ paghawan ng balakid: madungis, agaw, panunukso, ipinahiram Bago muling basahin ang aklat na Sampung Magkakaibigan, talakayin muna ang ilang mga salita mula sa kuwento. Ilagay sa pisara ang listahan ng sumusunod na salita: madungis, agaw, panunukso, ipinahiram. 28
Sabihin: Ang aklat na 'Sampung Magkakaibigan' ay konektado sa ating tema ngayong linggo. Babalikan natin ngayon ang kuwentong ito upang makita kung ano-ano ang mga ginagawa nina Karlo at ng kaniyang mga kaibigan sa paaralan. Pag-aralan muna natin ang ilang mga salita na nakapaloob sa kuwento. Tingnan natin ang listahan sa pisara at talakayin natin ang bawat isa. madungis - Sa kuwentong ito, sino ang batang madungis? Tama, si Susie. Tingnan natin ang larawan ni Susie dito sa pahina 6. Ano ang mga detalye sa larawan na nagpapakita na siya ay madungis? Ano pa ang ibang salita na kasinghulugan ng madungis? agaw - Masdan natin ang larawan sa pahina 8. Dito makikita ang salitang "agaw." Ano ang ginagawa ni Karlo sa laruan ni Lara? Ano ang ginagawa niya sa suman ni Karen? Batay sa mga larawang ito, ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng agaw? panunukso - Naranasan ninyo na ba ang panunukso ng isang kalaro? Ano ang sinabi o ginawa sa inyo ng inyong kalaro sa pagakakataong iyon? Ano ang naramdaman ninyo noong kayo ay tinutukso ng isang kalaro? Kadalasan, pag may batang nanunukso, naiinis o napipikon tayo. Sa kuwentong ito, ang panunukso ay kasinghulugan ng pang-iinis o pamimikon. Ang pinagmulan nitong salita ay "tukso." ipinahiram - Sa kuwentong ito, ipinahiram ni Karlo ang kaniyang laruan kay Lara. Nanghiram na ba kayo ng gamit mula sa iba? Isinauli ninyo ba ito? Kapag nanghihiram tayo, panandalian lamang itong ipinagagamit sa atin. Maririnig ninyo ang mga salitang ito sa pagbasa ko ng kuwento. Pakinggan ninyong mabuti at pansinin kung paano ginamit ang mga salitang ito. b. Pagsabi ng Nilalaman ng Libro Batay sa Sabalat Gabayan ang mga mag-aaral sa pagsiyasat sa pabalat ng libro. Pansinin ang isang detalye sa pabalat ng libro na hindi pa natalakay noong nakaraang linggo at tanungin ang mga bata tungkol dito. Sabihin: Masdan natin itong pabalat ng libro. (Lumapit sa isang bata at tanungin siya:) Saan kaya dito ang pamagat ng libro? Maaari mo bang ituro sa akin? Tama, iyan nga ang pamagat: 'Sampung Magkakaibigan.' Sa ilalim ng pamagat, may nakasulat: "Kabilang sa Seryeng Matematika." Narinig na ba ninyo ang salitang "matematika"? Ano ang naiisip ninyo kapag narinig ninyo ang salitang "math" o "matematika"? (Maghintay ng sagot. Maaaring sumagot ang mga bata na ang matematika ay tungkol sa bilang.) Tama. May kinalaman ang matematika sa pagbibilang. Bakit kaya nabanggit ang salitang matematika dito sa pabalat? Ano kaya sa nilalaman ng libro ang may koneksiyon sa bilang? (Maghintay ng sagot.) 29
Bilangin nga natin ang mga bata na makikita sa pabalat. (Ituro ang bawat bata habang sabay-sabay na binibilang ng klase ang bawat isa.) May sampung bata. Umaakma ito sa pamagat. Ano nga ulit ang pamagat ng libro? (Hayaang sumagot ang mga bata.) Ang mga detalye na nasa pabalat ng anumang libro ay nakapagbibigay sa atin ng ideya tungkol sa nilalaman nito. Dito sa librong 'Sampung Magkakaibigan,' ang paggamit ng salitang "matematika" sa pabalat ay nagpapahiwatig na ang nilalaman nito ay maaaring magamit sa gawaing pang-matematika tulad ng pagbibilang. c. Pagganyak Sabihin: Sa ating bahaginan kanina, naglahad ang inyong kaklase tungkol sa ginagawa nila sa paaralan. Sa inyong gagawing pakikinig, pansinin ang mga lugar at aktibidad na ginagawa nina Karlo sa paaralan. Alamin natin: Ano ang mga lugar na nabanggit sa kuwento na matatagpuan din dito sa ating paaralan? Ano ang mga ginagawa nina Karlo na ginagawa rin ninyo dito? 3 PAgBASA MuLI SA KuWENto Basahin ang kuwento ngunit tumigil sa mga takdang bahagi upang magtanong tungkol sa ilang detalye. Makatutulong ito sa pagpapalalim ng pag-unawa ng bata sa kuwento. a. Mga Tanong Habang Binabasa ang Kuwento Ang mga sumusunod ay maaaring itanong habang binabasa ang kuwento. Huminto sa p. 4 Sabihin: Para saan kaya nakapila ang mga bata? Masdan ang larawan. Ano kaya ang gagawin nila? (Posibleng sagot: maghuhugas ng kamay bago kumain) Ginagawa ninyo rin ba ito sa paaralan? Kailan kayo naghuhugas ng kamay? Huminto sa p. 14 Sabihin: Maraming nabanggit na lugar sa paaralan dito sa pahinang ito. Ano-ano ang mga lugar sa paaralan na narinig ninyo? (sagot: silid, palaruan, canteen) Mayroong din bang ganitong mga lugar dito sa ating paaralan? Ano pa ang ibang lugar dito sa paaralan natin na hindi nabanggit sa pahinang ito? Huminto sa p. 17 Sabihin: Sa bahaging ito ng kuwento, sa bakuran ng paaralan naglalaro ang mga bata. Ano pa kaya ang ibang lugar sa isang paaralan kung saan maaaring maglaro? Kayo - saan kayo naglalaro dito sa paaralan? 30
Huminto sa p. 21 Sabihin: Nabanggit dito ang salitang "recess." Anong oras ang recess natin dito sa ating paaralan? Ano ang ginagawa nina Karlo, Joo-chan at Karen dito sa larawan? Ganito rin ba kayo kapag panahon ng recess? PAgtALAKAy SA KuWENto 4 Sabihin: Sa pakikinig ninyo ngayon sa kuwentong ito, may mga bago ba kayong detalye o ideya na nakita? Ano-ano ang mga ito? (Tumawag ng 2-3 mag-aaral.) Gamitin ang panahon pagkatapos basahin ang kuwento para maipaalala sa mga bata ang mga tauhan sa aklat. Pumunta sa p. 30 ng aklat at ipakita ang pahinang ito sa mga bata. Sabihin: Gaya ng nakita natin kanina sa diskusyon tungkol sa pabalat, maaaring gamitin ang aklat na ito sa mga gawaing pang-matematika. Sa pahinang ito, pinapakita ang mga tauhan sa kuwento at kung ilan sila. Ano ang nakikita natin dito sa ibabaw ng bawat bata? (numero) Ano naman kaya itong mga salitang nasa ibaba nila? (salitang numero sa wikang Filipino at Ingles) Bilangin nga natin sila ulit. (Bilangin nang sabay-sabay ang mga bata sa pahina. Gamitin ang hintuturo upang bigyang-diin ang salitang Filipino sa bawat numero.) Ngayon naman, pansinin natin ang bawat bata dito sa pahina. Sino-sino nga ang bawat isa sa kanila? Natatandaan ninyo pa ba? Ituturo ko sila nang paisa- isa. Sabihin ninyo sa akin kung sino sila. Ituro ang iba't-ibang bata sa pahina at pansinin kung nakikilala ng mga mag-aaral kung sino sila. Bigyan sila ng pahiwatig kung kinakailangan (Halimbawa: "Siya yung inagawan ng laruan"), pero hayaang sa mga mag-aaral manggaling ang sagot. Kung may panahon pa, tumawag ng ilang bata upang pumunta sa harap at ituro ang mga tauhang tinutukoy sa sumusunod na listahan, sabay sa pagsabi ng maikling pangungusap (Ito si ____): Sino sa mga tauhang ito ang batang antukin? (Ito si Anton.) •	Sino naman ang kambal? (Ito sina Ella at Eric.) •	Sino ang batang madusing? (Ito si Susie.) •	Sino ang kumakain ng suman na inagaw ni Karlo? (Ito si Karen.) •	Sino ang Koreano nilang kaklase? (Ito si Joo-chan.) 5 Sino sa mga tauhang ito ang batang antukin? (Ito si Anton.) •	Sino naman ang kambal? (Ito sina Ella at Eric.) •	Sino ang batang madusing? (Ito si Susie.) •	Sino ang kumakain ng suman na inagaw ni Karlo? (Ito si Karen.) •	Sino ang Koreano nilang kaklase? (Ito si Joo-chan.) 5 Bilang takdang-aralin, hikayatin ang mga bata na ilahad ang kuwento ng Sampung Magkakaibigan sa isang miyembro ng kanilang pamilya sa kanilang pag-uwi. Hangga't maaari, gamitin nila ang mga salitang tinutukan ngayong araw. (panunukso, agaw, madungis, ipinahiram) 31
ARAW MgA LAyuNIN f1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang pabula 2 f1PL-0a-j-3 Naipamamalas ang paggalang sa ideya, damdamin at kultura ng may akda ng tekstong napakinggan o nabasa 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi ng personal na karanasan sa klase. Matapos ibigay ang panggabay na pangungusap, tumawag ng 2-3 mag-aaral upang magbahagi ng kanilang karanasan ukol sa tema at paksa para sa araw na ito. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Sabihin: Ang tema natin sa linggong ito ay "ang paaralan." Ang paksa naman natin ngayong araw ay "ang pinag-aaralan namin sa paaralan." Para sa bahaginan natin ngayong araw, magsabi kayo ng isang bagay na pinag-aaralan ninyo dito sa paaralan. Magbibigay ako ng halimbawa: Dito sa paaralan, pinag-aaralan natin ang pagbasa. Kayo naman ang magbahagi ng inyong karanasan. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat sa pisara. Babasahin ko ito para sa inyo: Dito sa paaralan, pinag-aaralan ko ang ________. Tumawag ng 2-3 mag-aaral para magbahagi sa harap ng klase. Gawin ito araw-araw hanggang ang lahat ng mag-aaral ay natawag na. 2 PAgBABALIK-ArAL: Sampung magkakaibigan Gabayan ang mga mag-aaral sa pagbabalik-aral sa kuwentong Sampung Magkakaibigan. Ipalahad sa kanila ang paggawa nila ng takdang-aralin kahapon. Sabihin: Kahapon, ang inyong takdang-aralin ay ang pagkuwento ng Sampung Magkakaibigan sa isang miyembro ng inyong pamilya. Sino ang makapagbabahagi tungkol sa kanilang ginawang pagkukuwento? PAALALA SA guro Isang alternatibong gawain para sa layuning ito ay ang pagpapaguhit at pagpapalahad sa mga bata ng kanilang naiisip na mensahe o ideya ng kuwento. Posible rin silang igrupo at ipagawa ng dula- dulaan tungkol sa mensahe ng kuwento. Maaari ninyong palitan ang gawain na nakasulat dito ng iba pang gawain na sa tingin ninyo ay mas aakma sa kakayanan ng mga bata. 32
Tumawag ng 2-3 bata at tanungin ang sumusunod: Sino ang miyembro ng pamilya na pinagkuwentuhan ninyo ng 'Sampung Magkakaibigan'? Paano mo ibinahagi ang kuwento sa kanila? Maaari mo bang muling ilahad ang iyong pagkukuwento sa buong klase, gamit ang sariling mong pananalita? Ano ang reaksyon ng inyong kapamilya sa kuwento? Nagustuhan ba nila ito? Bakit? PAggALANg SA IDEyA Ng MAy-AKDA Ng NAPAKINggANg tEKSto 3 Gamitin ang pagkakataong ito para tulungan ang mga bata na maipamalas ang kanilang paggalang sa ideya ng may-akda. Sabihin: Ngayon naman, balikan natin ang 'Sampung Magkakaibigan' at isipin kung ano sa tingin ninyo ang pinakamahalagang mensahe na inyong nakuha mula sa kuwento. Humarap sa inyong katabi at pag-usapan ito sa loob ng tatlong minuto. Kailangang magkasundo kayong dalawa kung ano ang pinakamahalagang mensahe sa kuwento. Matapos ang dalawang minuto, tawagin ang pansin ng mag- aaral at sabihin: Ngayon naman tumayo kayong lahat at umikot sa buong klase. Maghanap kayo ng iba pang magkapares na kapareho sa inyo ang tinukoy na pangunahing ideya o mensahe. Hanapin ninyo ang lahat ng mga pares na may parehong ideya sa inyo at magkumpol kayo sa iisang lugar dito sa silid-aralan. Bibigyan ko kayo ng isang minuto para hanapin ang lahat ng inyong kakampi o kapareho ng mensahe. Tayo na! Kapag nakakumpol na ang mga magkakapareho ng mensahe, tanungin ang bawat grupo kung ano ito at isulat sa pisara. (Maraming mga posibleng sagot na maibibigay ang mga bata dito. Ilan sa posible nilang sabihin: "Maging mabait para makasundo ang mga kaklase." "Hindi maganda ang mang-agaw ng gamit.""Isipin ang pakiramdam ng iba." Tanggapin ang mga opinyon ng bata tungkol sa mensahe ng kuwento kung kahit papaano ay nakabatay naman ito sa diwa ng aklat.) Tanungin ang bawat grupo kung sang-ayon sila sa mensahe o ideya na ito at bakit. Hayaan silang maglahad ng kanilang opinyon tungkol sa mensahe ng kuwento. Paupuin ang mga grupo kapag tapos na silang magbahagi. Sabihin: Nakita natin sa ating gawain na ang 'Sampung Magkakaibigan', at maging ang bawat kuwento o aklat, ay may mensaheng nais iparating. Kung gayon, sino kaya ang pinagmumulan ng mensahe ng isang kuwento? Sino sa tingin ninyo? 33
(Maghintay ng kasagutan mula sa klase. Kung kinakailangan, ibalik ang kanilang atensyon sa dalawang pangalan na nakalagay sa pabalat ng libro at basahin ito sa kanila. Halimbawa: Nakalagay dito sa pabalat na ito ay guhit ni Ruben de Jesus at kuwento ni Kristine Canon. Sa kanilang dalawa, sino sa tingin ninyo ang pinagmulan ng mensahe - ang tagaguhit o ang may akda na sumulat ng libro?) Sabihin: Ang mensahe na nakukuha natin mula sa isang aklat o kuwento ay nagmumula sa sumulat nito - sa may-akda. Ipinapahayag ang mensaheng ito sa salita at sa mga larawang ginawa ng tagaguhit. May nais ipahiwatig ang sinumang nagsusulat - kabilang na dito ang mga nagsusulat ng mga kuwentong pambata. 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Tanungin ang inyong magulang o iba pang kapamilya kung sang-ayon sila o hindi sa mensahe ng Sampung Magkakaibigan na pinag-usapan natin ngayon at bakit. Hingan sila ng halimbawa ng aksyon na maaari ninyong gawin upang maipakita ang pagiging mabuting kaibigan. ARAW MgA LAyuNIN 3 f1KP-IIb-1 Nabibigkas nang wasto ang tunog ng bawat letra ng "Alpabetong Filipino" f1PL-0a-j-2 Nagagamit ang wika bilang tugon sa sariling pangangailangan at sitwasyon f1KM-IIb-1 Nasisipi nang wasto at malinaw ang salita mula sa huwaran 1 PANIMuLANg gAWAIN: PAgKANtA Ng AWIt A a B b E e F f C c D d G g H h Awitin ang ""Alpabetong Filipino"". Hikayatin ang mga mag-aaral na sumali sa pagkanta. KAgAMItAN Ang "Alpabetong filipino" "Alpabetong Filipino" na nakasulat sa manila paper A, B, C, D, E, F, G H, I , J, K, L, M, N, Ň Ng, O, P, Q, R, S, T U, V, W, Y, Z "Alpabetong Filipino" Ulitin natin ito. (Ulitin ang pag-awit ng 2 beses) 34
Para sa Guro: Maaaring bisitahin ang youtube link na ito. PAgPAPAKILALA Ng MgA tuNog Ng ILANg LEtrA SA ALPABEtoNg PILPINo 2 Sa bahaging ito, gamiting lunsaran ang pag-awit ng "Alpabetong Filipino" sa pagpapakilala ng tunog ng mga letra, na may tutok sa mga letrang hindi pa naituro sa Mother Tongue. BrIDgINg Gamitin ang Filipino letter chart na ipinamahagi ng Basa Pilipinas sa pagsagawa ng pagpapakilala ng mga tunog. Ipinakikita nito ang malaki at maliit na porma ng bawat letra, at isang salita na maaaring gawing palatandaan ng bata sa pag-alala sa tunog ng bawat letra. Ipaliwanag sa mga bata na makatutulong sa kanilang pagtukoy ng tunog ng bawat letra kung may natatandaan silang salita na gumagamit ng letra at tunog na ito. Ipaalala sa mga bata na maraming letra sa "Alpabetong Filipino" ay natutunan na nila sa Mother Tongue. Sabay-sabay na bigkasin ang pangalan ng letra, ang salitang palatandaan, at ang tunog ng bawat letra sa listahan. (Halimbawa: A, apa, /a/. B, bahay, /b/...) Maglaan ng ilang minuto sa dagdag na praktis ng dalawa o tatlong letra na hindi pa naituro sa Mother Tongue. (Mag-iiba ito batay sa Mother Tongue na ginagamit ng bawat lugar.) Maghanda ng listahan ng 2-3 salitang maaaring banggitin sa mga bata na gumagamit ng mga tututukang letra at tunog at ipakilala ito sa klase. Ipakilala di lamang ang salita at ang paggamit nito ng tinututukang tunog, kundi maging ang ibig sabihin nito. Halimbawa: Ang letrang Zz ay may tunog na /z/. Bukod sa "zoo," ginagamit rin ito sa iba pang salita. Halimbawa, ginagamit ito sa pangalan ng pinakamalaking isla ng ating bansa - ang isla ng Luzon. Sabihin nga natin ng sabay-sabay: Luzon. Isa pa - Luzon. Maririnig rin ito sa pangalan ng isang probinsya sa Luzon - ang probinsya ng Quezon. Naririnig ninyo ba ang tunog /z/ sa loob ng salitang Quezon? Sabihin nga natin nang sabay-sabay. Quezzzzzzon. Quezzzzzzon. Ang "Quezon" ay pangalan ng Pangulo ng Pilipinas mula 1935-1944. Makikita si Pangulong Quezon sa harapan ng dalawampung piso. Maraming lugar sa Pilipinas ang naipangalang Quezon bilang pagkilala sa Pangulong ito. PAgSASANAy 3 Gabayan ang mga bata sa pag-iisip ng iba pang salitang nalalaman nila na gumagamit ng mga tinutukang letra. Posibleng ang ilan dito ay mga pangngalang pantangi o tiyak na pangalan ng mga tao, lugar o produkto. (Halimbawa: Sa letrang Zz: Zosimo, Zoom Delivery, Razon's Halo-Halo; sa letrang Ññ : Niña, Avanceña, Parañaque) 35
Isa-isang hingan ang bawat hanay ng klase ng salita na gumagamit ng tinututukang tunog. Isulat sa pisara ang bawat salita na ibigay ng mga bata. Habang sinusulat, sabihin ang salita na binibigyang-diin ang tinututukang tunog. Kung magbigay ang mga bata ng salita na gumagamit ng tinututukang tunog ngunit hindi binabaybay na gamit ang tinututukang letra, isulat ito gamit ang tamang baybay. Maaaring gamitin ang salitang ito para ipakita sa mga bata na may mga tunog na nasusulat gamit ang ibang letra o kombinasyon ng letra. 4 PAgSIPI Ng MgA SALItA MuLA SA HuWArAN Isulat sa pisara ang 2-3 tinutukang letra sa ikatlong gawain, at tatlong salitang tinalakay na gumagamit sa mga letrang ito. Ipasipi sa mga mag-aaral ang nakasulat sa pisara. 5 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ipakita sa isang miyembro ng inyong pamilya ang mga sinipi ninyong salita. Ipabasa sa inyong kapamilya ang mga nakasiping salita, at ipagamit ito sa isang pangungusap. ARAW MgA LAyuNIN f1PN-IIb-5 Naisasakilos ang napakinggang awit 4 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi tungkol sa kanilang paboritong letra. Sabihin: Isa sa ating pinag-aaralan sa paaralan ay ang alpabeto. Kahapon, inawit natin ang "Alpabetong Filipino" at ipinakilala ko sa inyo ang ilang letra at ang tunog nito. Para sa ating bahaginan ngayong araw, ilahad sa klase ang inyong paboritong letra sa alpabeto, at isang salita na gumagamit sa letrang 36
ito. Bibigyan ko kayo ng halimbawa. Ang paborito kong letra sa alpabeto ay ang letrang Mm. Isang salita na gumagamit sa Mm ay mais. Kayo naman. Tatawag ako ng tatlong bata na maglalahad tungkol sa kanilang paboritong letra. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko para sa inyo. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ang paborito kong letra ay ang letrang ___. Isang salita na gumagamit sa letrang __ ay _______. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Tumawag ng tatlong bata na hindi pa nakapaglalahad sa klase para magbahagi. PAgturo Ng AWIt At PAgSASAKILoS SA AWIt 2 Itanong: Sino sa inyo ang namamasahe papuntang paaralan? Ano ang sinasakyan ninyong pampasaherong sasakyan papuntang paaralan? Sabihin: Isa sa mga sinasakyan ng pasahero ay ang jeep. Aawit tayo ngayon ng isang kanta tungkol sa jeep. May kilos tayong gagawin habang inaawit ang kanta. Pansinin ninyo ang kilo at ang mga salitang katapat nito habang umaawit tayo. A a B b C c D d G g H h E e F f Ituro sa mga bata ang awiting "Ang Jeep ni Mang Juan." Ipaskil ang lyrics ng awiting ito: KAgAMItAN Ang jeep ni Mang Juan, may butas sa gulong. Ang jeep ni Mang Juan, may butas sa gulong. Ang jeep ni Mang Juan, may butas sa gulong, kaya't tinakpan niya ng bubble gum. Titik ng kantang "Ang Jeep ni Juan" na nakasulat sa manila paper Ituro muna ang tono bago ang kilos. Para sa kilos: Igalaw ang kamay na parang nagmamaneho sa bahaging "ang jeep." Itaas ang hintuturo na tulad ng pagpapakita ng numero 1 sa bahaging "Juan." Itaas ang kamay at iporma na parang letrang O ang kamay sa bahaging "may butas." Gumuhit ng bilog sa hangin gamit ang dalawang kamay sa bahaging "sa gulong." Ipalakpak ng isang beses ang kamay na parang nagtatapal ng butas sa bahaging "tinakpan niya ng bubble gum." tALAKAyAN: PAgPANSIN SA KILoS Ng AWIt At KAHuLugAN Ng SALItA 3 Pag-usapan ang mga kilos na ginamit sa awit at ang ibig sabihin ng salitang katapat nito. 37
Sabihin: Iba't ibang kilos ang ginawa natin sa awiting "Ang Jeep ni Mang Juan." Ano kaya ang koneksiyon ng kilos sa salita na katapat nito? (Tumawag ng ilang mag-aaral na nais magbigay ng kanilang palagay.) Isa-isahin natin ang bawat kilos sa awit. Ano kaya ang ginagawa ko kapag ikinilos ko nang paganito (parang nagmamanibela) ang aking kamay? Bakit kaya ang kilos na ito ang itinapat sa salitang "jeep"? Kapag itinaas natin ang hintuturo nang paganito, anong numero ang naiisip ninyo? Bakit kaya ito ang kilos na itinapat sa "Juan"? (Kung kinakakailangan, tulungan ang mga bata sa pagpansin na ang numerong isa sa wikang Ingles ay "one," na katunog ng pangalan na Juan.) Ano ang nakikita ninyo kapag ipinorma ko nang paganito (pormang pabilog) ang aking mga daliri? Saang salita natapat ang kilos na ito? Bakit kaya ganitong kilos ang itinatapat sa "butas"? Bakit naman ganito ang kilos (gamitin ang dalawang kamay sa pagguhit ng bilog sa hangin) sa salitang "gulong"? Ano ba ang korte ng gulong? Bukod sa jeep, ano pa ang ibang bagay na may gulong? Ano ang ginamit nating kilos para sa salitang "tinakpan"? Ipakita ninyo nga sa akin. Bakit kaya ganito kadiin ang kilos? (Kung kinakailangan, gabayan ang mga bata para masabi nila na kailangang madiin ang paglapat ng bubble gum sa butas upang dumikit ito.) Sabihin: Nakita natin sa awiting ito na maaari nating mahulaan o masabi ang kahulugan ng isang salita batay sa kumpas o galaw ng ating mga kamay. Isang paraan din ito upang matandaan natin ang ibig sabihin ng mga salita sa wikang Filipino na bago lamang natin narinig. 4 PAgguHIt Ng LArAWAN At PAgSIPI Ng SALItA Hikayatin ang mga bata na pumili ng iguguhit nila sa kanilang kuwaderno mula sa sumusunod na mga salita mula sa awitin: si Mang Juan •	jeep •	butas •	gulong Ipasipi sa kanila ang salitang katapat ng kanilang drowing. Umikot sa klase at gabayan ang mga bata na kailangan ng tulong sa pagsipi. Kung kaya na ng ilang bata, maaari ring ipasulat sa kanila ang isang buong pangungusap, tulad ng "Ito si Mang Juan." o "Ito ay jeep." 38
Kung may panahon pa, tumawag ng ilang mag-aaral upang ipakita ang kanilang iginuhit at maglahad ng pangungusap tungkol sa drowing. Gabayan sila sa pagbuo ng pangungusap kung kinakailangan. PAgtAtAPoS 5 Takdang-aralin: Humanap ng isang bagay sa inyong bahay o komunidad na may butas at iguhit ito sa inyong kuwaderno. Ipasulat sa nakatatandang miyembro ng inyong pamilya ang salita na katapat ng inyong iginuhit. MgA LAyuNIN ARAW f1PN-IIb-5 Naisasakilos ang napakinggang awit f1KM-IIb-1 Nasisipi nang wasto at malinaw ang salita mula sa huwaran 5 PANIMuLANg gAWAIN 1 a. Pag-awit ng "Ang Jeep ni Mang Juan" Ipaskil muli ang manila paper na may lyrics ng "Ang Jeep ni Mang Juan." Salungguhitan ang mga salitang jeep, Mang Juan, butas, at gulong. Sabihin sa mga bata na aawitin nila ng ilang beses ang awiting ito, ngunit unti-unting tatanggalin ang mga salitang nakasalungguhit. Sa bawat ulit ng pagkanta, madadagdagan ang hindi nila aawiting salita - ikikilos lamang nila ang mga galaw ng kanta. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Manila paper na may titik ng awit na "Ang Jeep ni Mang Juan" Unang pagkanta: Awitin ang lahat ng salita Pangalawang pagkanta: Manahimik sa salitang "jeep" Pangatlong pagkanta: Manahimik sa mga salitang "jeep" at "Mang Juan" Pang-apat na pagkanta: Manahimik sa mga salitang "jeep," "Mang Juan," at "butas" Panlimang pagkanta: Manahimik sa mga salitang "jeep," "Mang Juan," "butas" at "gulong" 39
b. Pagtalakay ng Takdang-aralin Pag-usapan ang itinakdang gawain. Tumawag ng 2-3 bata para magbahagi ng nakita nilang mga bagay sa kanilang bahay o komunidad na may butas. Tulungan silang bumuo ng pangungusap sa kanilang paglalahad sa pamamagitan ng pagbigay ng halimbawang panimula. Ipaskel ang halimbawang panimula sa pisara. Basahin ang panimula upang marinig ng mga bata ang pagbabatayan ng kanilang pangungusap: May butas ang nakita kong ______. Kapag may butas ang isang _____, hindi ito _____. Magbigay ng halimbawa ng buong paglalahad. Maaaring sabihin: May butas ang nakita kong gulong. Kapag may butas ang isang gulong, hindi ito magagamit para patakbuhin ang sasakyan. May butas ang nakita kong tabo. Kapag may butas ang isang tabo, hindi ito mapupuno. 2 PAgtALAKAy Ng tAKDANg-ArALIN A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Aklat: Sampung Magkakaibigan 2. "Ang Jeep ni Juan" na nakasulat sa manila paper Tulungan ang mga mag-aaral na alalahanin ang pangyayari sa kuwentong Sampung Magkakaibigan gamit ang mga larawan sa libro. Ipakita batay sa pagkakasunod-sunod ang mga pahina ng libro at tumawag ng bata na makapaglalahad kung ano ang nangyayari sa bahaging ito ng kuwento. Kung kinakailangan, bigyan ang bata ng pahiwatig o ng pantulong na tanong na makasusuporta sa kanilang pag-alala sa nangyayari sa pahina. 3 PAgtAtAyA Sa bahaging ito, magsasagawa ng gawaing pagtataya ang guro ukol sa ilang mahahalagang napag-aralan sa linggong ito. Tatanungin ng guro sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata na palahad. Gamitin sa sariling pangungusap ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa grupo): madungis, agaw, panunukso, ipinahiram, gulong, tinakpan Pumili ng isang tauhan mula sa kuwentong Sampung Magkakaibigan, sabihin ang kanyang pangalan, at maglahad ng isang bagay na naaalala mo tungkol sa kanya. (Maaaring ipakita ang p. 30 ng libro kung saan makikita ang larawan ng mga tauhan. Ipaturo sa bata ang tauhang napili nila.) 40
May sasabihin akong letra. Ituro ito sa chart at sabihin sa akin kung ano ang tunog nito. (Pipili ng tatlong letra ang guro para sa bawat bata sa grupo; siguruhing ang isa sa mga tatanunging letra sa bata ay mula sa mga letrang tinutukan sa linggong ito - sa Mother Tongue at sa Filipino) Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na grupo ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang grupo, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagsipi ng mga salita. Ipasipi sa mga batang hindi sumasailalim sa pagtataya ang titik ng awiting "Ang Jeep ni Mang Juan." Ipaskel ang manila paper kung saan nakasulat ang awiting ito at ipasipi ito sa kanilang kuwaderno. Habang ginagawa ang pagtataya, ilista sa inyong kuwaderno ang napapansing kalakasan o kahinaan ng bawat bata. Halimbawa, maaari ninyong madiskubre na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagbigay ng tunog ng letra, ngunit hindi pa lubusang nagagamit ang mga salita mula sa kuwento o awitin. Suriin din ang pagporma ng mga bata ng letra sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. PAgtAtAPoS 4 Atasan ang mga bata na mag-isip ng iba't ibang gulay na makikita sa palengke o sa kanilang bakuran. Dapat silang maghanda para sa pagbahagi tungkol dito pagbalik nila sa susunod na linggo. 41
ArALIN 13 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: MgA HAyoP At HALAMAN KuWENto: ang kuwento ni binibining Repolyo 43
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 13 tema: Mga Hayop at Halaman Kuwento: ang kuwento ni binibining Repolyo Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita mula sa kuwentong Ang Kuwento ni Binibining Repolyo Mga salita mula sa kuwentong Ang Kuwento ni Binibining Repolyo 1 Wg F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang Mga salitang nagbibigay ngalan sa tao, lugar, hayop, bagay Mga salitang nagbibigay ngalan sa tao, lugar, hayop, bagay AL F1AL-IIc-2 Natutukoy ang pamagat, Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining 2 PN may-akda, tagaguhit ng aklat o kuwento F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggan kuwento Repolyo Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining Repolyo Wg F1WG-IIc-f-2 Nagagamit ng wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, bagay, lugar, hayop, bagay at pangyayari Pangngalan 3 PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita ang mga naobserbahang pangyayari Pangngalan Pu F1PU-IIa-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakakasulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra Pangngalan 4 Wg F1WG-IIc-f-2 Nagagamit ng wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, bagay, lugar, hayop, bagay at pangyayari Pangngalan KP F1KP-IIc-2 Nabibilang ang mga salita Pangugusap sa isang pangungusap LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 44 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kaniling personal na karanasan gamit ito gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita mula sa kuwentong papakinggan batay sa pagkakagamit Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita mula sa kuwentong papakinggan batay sa pagkakagamit babasahin ng mga ito sa pangungusap Pagpapakita ng aktuwal na bagay o larawan Pagtukoy sa pangngalan ng aktuwal na bagay o larawan ng mga gulay na ipakikita ng guro Pagtukoy sa pangngalan ng aktuwal na bagay o larawan ng mga gulay na ipakikita ng guro pagtukoy ng pangngalan ng mga ito Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa mga pamagat, may-akda at tagaguhit ng aklat o kuwento Pagtukoy sa mga pamagat, may-akda at tagaguhit ng aklat o kuwento kuwento Paghikayat sa mga mag-aaral na sumali sa Pagsagot sa tanong ng guro tungkol sa pagtalakay sa kuwento kuwentong napakinggan Pagtalakay sa kahulugan at gamit ng pangngalan Pagbibigay ng mga halimbawa ng pangngalang Paghikayat sa mga mag-aaral na magbigay ng halimbawa ng pangngalang pantangi pantangi Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtalakay ng Pagbabahagi ng ideya tungkol sa pagkakaiba ng mga pangngalang isinulat ng guro sa pisara Pagbabahagi ng ideya tungkol sa pagkakaiba ng mga pangngalang isinulat ng guro sa pisara Paggabay sa mga mag-aaral sa kanilang Pagsipi ng wasto sa mga salita na nasa talahanayan Pagsipi ng wasto sa mga salita na nasa talahanayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy at pagbibigay ng mga halimbawa ng mga pambabae at panlalaking pangngalan Pagtukoy at pagbibigay ng mga halimbawa ng mga pambabae at panlalaking pangngalan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbilang ng Pagbilang ng salita sa pangungusap mga salita sa pangungusap Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 13 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 13 tema: Mga Hayop at Halaman Kuwento: ang kuwento ni binibining Repolyo Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kaniling personal na karanasan gamit ito Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) Mga salita mula sa kuwentong Ang F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita mula sa kuwentong papakinggan batay sa pagkakagamit ng mga ito sa pangungusap Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita mula sa kuwentong papakinggan batay sa pagkakagamit ng mga ito sa pangungusap Pt Kuwento ni Binibining Repolyo kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang Pagpapakita ng aktuwal na bagay o larawan Mga salitang nagbibigay ngalan sa Pagtukoy sa pangngalan ng aktuwal na bagay o larawan ng mga gulay na ipakikita ng guro Pagtukoy sa pangngalan ng aktuwal na bagay o larawan ng mga gulay na ipakikita ng guro Wg wasto ang pangngalan sa pagbibigay tao, lugar, hayop, bagay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1AL-IIc-2 Natutukoy ang pamagat, Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa pamagat, may-akda, at tagaguhit ng aklat o kuwento Pagtukoy sa mga pamagat, may-akda at tagaguhit ng aklat o kuwento AL Repolyo may-akda, tagaguhit ng aklat o kuwento 2 Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga Paghikayat sa mga mag-aaral na sumali sa Pagsagot sa tanong ng guro tungkol sa kuwentong napakinggan Pagsagot sa tanong ng guro tungkol sa kuwentong napakinggan PN Repolyo tanong tungkol sa napakinggan kuwento F1WG-IIc-f-2 Nagagamit ng wasto Pagtalakay sa kahulugan at gamit ng pangngalan Pagbibigay ng mga halimbawa ng pangngalang Pangngalan Wg ang pangngalan sa pagbibigay ng pantangi Paghikayat sa mga mag-aaral na magbigay ng halimbawa ng pangngalang pantangi pangalan ng tao, bagay, lugar, hayop, bagay at pangyayari F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita ang Pangngalan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtalakay ng pagkakaiba ng pangngalang nakasulat sa pisara Pagbabahagi ng ideya tungkol sa pagkakaiba ng mga pangngalang isinulat ng guro sa pisara PS 3 mga naobserbahang pangyayari F1PU-IIa-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakakasulat Paggabay sa mga mag-aaral sa kanilang Pagsipi ng wasto sa mga salita na nasa talahanayan Pagsipi ng wasto sa mga salita na nasa talahanayan Pangngalan Pu nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra F1WG-IIc-f-2 Nagagamit ng wasto Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa kasarian ng pangngalan Pagtukoy at pagbibigay ng mga halimbawa ng mga pambabae at panlalaking pangngalan Pangngalan Wg ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, bagay, lugar, hayop, 4 bagay at pangyayari F1KP-IIc-2 Nabibilang ang mga salita Pangugusap Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbilang ng Pagbilang ng salita sa pangungusap KP sa isang pangungusap mga salita sa pangungusap LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 45
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin KP F1KP-IIc-2 Nabibilang ang mga salita Pangungusap sa isang pangungusap PL F1PL-0a-j-4 Napahahalagahan Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining ang mga tekstong pampanitikan sa pamamagitan ng aktibong pakikilahok sa usapan at gawaing pampanitikan Repolyo 5 PN F1PN-IIc-6 Naiguguguhit ang Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining naibigang bahagi ng napakinggang kuwento Repolyo Pu F1PU-IIa-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakakasulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining Repolyo LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 46 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagpapabilang sa mga mag-aaral sa mga salita Pagbilang sa mga salita sa pangungusap na babanggitin ng guro Pagbilang sa mga salita sa pangungusap na babanggitin ng guro Pagbibigay ng tanong tungko sa kuwentong Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa napakinggang kuwento Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa napakinggang kuwento sagutin ang mga ito Papapaguhit sa mga mag-aaral ng pinakagusto Pagguhit ng pinakagustong bahagi ng napakinggang kuwento Pagguhit ng pinakagustong bahagi ng napakinggang kuwento Pagpapasipi sa mga mag-aaral ng mga salitang Pagsipi ng wasto sa mga salitang nakasulat sa pisara Pagsipi ng wasto sa mga salitang nakasulat sa pisara Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 13 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1KP-IIc-2 Nabibilang ang mga salita Pangungusap Pagpapabilang sa mga mag-aaral sa mga salita Pagbilang sa mga salita sa pangungusap na babanggitin ng guro Pagbilang sa mga salita sa pangungusap na babanggitin ng guro KP sa isang pangungusap Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1PL-0a-j-4 Napahahalagahan Pagbibigay ng tanong tungko sa kuwentong binasa at paghikayat sa mga mag-aaral na sagutin ang mga ito Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa napakinggang kuwento PL Repolyo ang mga tekstong pampanitikan sa pamamagitan ng aktibong pakikilahok sa usapan at gawaing pampanitikan 5 Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1PN-IIc-6 Naiguguguhit ang Papapaguhit sa mga mag-aaral ng pinakagusto Pagguhit ng pinakagustong bahagi ng napakinggang kuwento Pagguhit ng pinakagustong bahagi ng napakinggang kuwento PN Repolyo naibigang bahagi ng napakinggang kuwento Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1PU-IIa-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakakasulat Pagpapasipi sa mga mag-aaral ng mga salitang Pagsipi ng wasto sa mga salitang nakasulat sa pisara Pagsipi ng wasto sa mga salitang nakasulat sa pisara Pu Repolyo nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 47
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas, galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1Wg-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Balikan ang takdang-aralin na pinagawa sa mga bata noong nakaraang Biyernes. Ito ang magiging batayan ng bahaginan sa araw na ito. A a B b C c D d G g H h Sabihin: Para sa ating bahaginan ngayong araw, maglalahad tayo tungkol sa iba't ibang gulay na alam natin, kinain natin, o nakita natin sa palengke, sa ating bakuran, o sa ating komunidad. Itinakda ko ito sa inyo noong nakaraang Biyernes. Sino ang nais manguna sa bahaginan? Maaari ninyong gamitin ang alinman sa halimbawang panimula sa sinulat ko dito sa pisara. Babasahin ko: E e F f KAgAMItAN Ang mga gulay na alam ko ay ang _______. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara ____, ___ at ____ ang mga gulay na kinakain ko. Nakita ko na ang mga gulay na _________. Tumawag ng tatlong mag-aaral para sa kanilang paglalahad. Isulat sa pisara ang mga pangalan ng gulay na binanggit nila. 2 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN a. Mga Salitang Gulay Palawigin pa ang talakayan ukol sa mga gulay na binanggit ng mga bata sa bahaginan at inilista ninyo sa pisara. Tanungin ang buong klase kung sino ang may alam sa mga gulay sa listahan. Tumawag ng ibang bata na magbabahagi tungkol sa mga gulay. Upang tulungan sila sa pagbuo ng ideya na makapagpapaliwanag tungkol sa isang partikular na gulay, pumili mula sa mga posibleng tanong sa ibaba: Ano ang lasa/kulay/hugis ng gulay na ito? Saang lutuin ginagagamit ang gulay na ito? Ipaliwanag sa mga bata na ang ginawang pagtatanong at pagbabahagi tungkol sa mga partikular na gulay ay isang paraan upang mas maintindihan ang isang salita. 48
Bukod sa pagtatanong at pagtalakay sa mga katangian o gamit ng isang salita, isa pang paraan para malaman ang kahulugan ng salita ay ang pag-ugnay ng salitang narinig sa aktuwal na bagay o sa larawan nito. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ilabas ang mga aktuwal na gulay o ang mga larawan ng sumusunod: repolyo, broccoli, petsay, gisantes, zucchini, letsugas, kintsay. Palapitin ang mga bata sa mesa kung saan nakalagay ang mga gulay. Tanungin ang mga bata kung alam nila ang pangalan ng alinman sa mga gulay na nakikita nila. Kapag may nakasagot nang tama, ilagay ang piraso ng papel na nagsasaad ng pangalan ng gulay sa tabi ng kaugnay nitong gulay/larawan. larawan o tunay na gulay na nabili sa palengke: repolyo, broccoli, petsay, gisantes, zucchini, letsugas, kintsay Mga pangalan ng gulay na isa-isang nakasulat sa maliliit na piraso ng papel: repolyo, broccoli, petsay, gisantes, zucchini, letsugas, kintsay Itanong ang buong klase: ano nga ulit ang pangalan ng gulay na ito? Sabay sabay ninyo ngang sabihin? Gawin ang kaparehong proseso sa lahat ng gulay o larawan at sa lahat ng piraso ng papel na may pangalan ng gulay. Listahan ng salita mula sa kuwento: sikat, walang makakaparis, kay yabang, pinakamagaling Kapag naiugnay na ang lahat ng salita sa katapat nitong gulay, tumawag ng pitong bata. Ipahawak sa bawat bata ang isang gulay/ larawan. Tulungan silang sabihin ang pangalan ng gulay habang ipinapakita ito sa buong klase. (Halimbawa: Ito ay repolyo. Ito ay zucchini.) Mga pangungusap na gamit ang mga target na salita, nakasulat sa manila paper o sa pisara. Sabihin: Pinag-aralan natin ang pangalan ng mga gulay na ito dahil marinig natin ang mga salitang ito sa babasahin kong kuwento bukas. Mayroon pang ibang salita mula sa kuwento na ipakikilala ko sa inyo ngayon. b. Pagbibigay Kahulugan sa Karagdagang Salita Mula sa Kuwento Ipaskil ang listahan ng sumusunod na mga salita: sikat, walang makakaparis, kay yabang, pinakamagaling Sabihin: Ang mga salita na ipinares natin sa mga gulay kanina ay mga salita na nagbibigay ngalan o pangngalan. Ang mga salita namang nakalista dito sa pisara ay mga salitang naglalarawan o nagpapakita ng katangian ng mga bagay. Gagamitin ko ang mga salitang ito sa pangungusap. Subukan ninyong hulaan kung ano ang ibig sabihin ng mga salitang ito. Humarap kayo sa inyong katabi pagkatapos kong basahin ang pangungusap at pag-usapan ninyo kung ano sa tingin ninyo ang ibig sabihin ng salitang nasa listahan. Isa-isang basahin ang mga pangungusap sa ibaba. Maglaan ng isang minuto matapos ninyo basahin ang bawat pangungusap para mapag-usapan ng magkapares ang salita. 49
BrIDgINg Bahagi ng proseso ng Matapos ang isang minuto, tumawag ng isang bata para maglahad ng kanilang ideya tungkol sa kahulugan ng salita. Kung kulang pa sa tatas ang pananalita ng mga mag-aaral, maaaring dugtungan, palawakin, o isuma ang kanilang sagot upang maging klaro sa buong klase ang kahulugan ng bawat salita. (Halimbawang pagdudugtong sa sagot ng bata: Oo, ang isang taong sikat ay maraming tagahanga. Kapag sinabing sikat ka, ikaw ay kilalang-kilala ng halos lahat ng tao. Sino pa ang ibang alam ninyong personalidad na sikat?) pag-intindi sa isang salita ang pag-uugnay nito sa Pangungusap 1: Si Manny Pacquiao ay isang sikat na boksingero. salita para dito sa Mother Tongue. Kung sa pagsagot Posibleng sagot: kilalang-kilala, tanyag sa tanong ay gumamit ang mga bata ng salita sa Pangungusap 2: Walang makakaparis na boksingero sa dami ng titulo at panalo ni Manny Pacquiao. Mother Tongue, hindi ito dapat sabihing mali. Sa Posibleng sagot: bukod-tangi, nag-iisa sa mundo, mahirap pantayan ang kagalingan halip, maaaring sabihin ng guro: "Oo, ang salitang ___ sa wikang Sinugbuanong Pangungusap 3: Kay yabang niya! Akala mo kung sino, nakakuha lang ng kaunting pera. Posibleng sagot: mapagmalaki, masyadong bilib sa sarili, hambog Binisaya ay katumbas ng ____. Ano pa kaya ang Pangungusap 4: Pinakakanta ng Lupang Hinirang si Elenita dahil siya ang pinakamagaling sa pag-awit. ibang salita sa wikang Posibleng sagot: pinakamahusay, nangunguna sa lahat Filipino na kahawig o kaugnay ng salitang ito?" Sumahin ang diskusyon. Balikang muli ang listahan at magpatulong sa mga bata sa pagbanggit ng napagkasunduang kahulugan para sa bawat salita. 3 PAgtAtAPoS Ibigay ang takdang-aralin: Kausapin ang isang kapamilya o kaibigan at tanungin sila kung ano sa tingin nila ang pinakamagaling na gulay at kung bakit nila ito gusto. Isipin rin kung ano ang pinakamagaling na gulay para sa inyo. Maghandang ibahagi ito sa klase bukas. 50
MgA LAyuNIN ARAW f1AL-IIc-2 Natutukoy ang pamagat, may- akda, tagaguhit ng aklat o kuwento f1PN-IIa-3 Nasasagot ang mga tanong tungkol sa napakinggang kuwento 2 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 Tumawag ng 2-3 mag-aaral (o higit pa kung malaki ang klase) para magbahagi tungkol sa kanilang ginawang takdang-aralin. Sabihin: Tinanong ninyo ba ang isang miyembro ng inyong pamilya kung ano sa tingin nila ang pinakamagaling na gulay at kung bakit nila nasabi ito? Ito ang paksa ng ating bahaginan ngayong araw. Maaari ninyong gamitin itong halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko: A a B b C c D d G g H h E e F f Ayon sa aking ____ (tatay/nanay/kapatid), ang pinakamagaling na gulay ay ang _____ dahil ___________. KAgAMItAN Kung kailangan pa ng dagdag na suporta sa pagbabahagi, maaari rin kayong magbigay ng sarili ninyong pangungusap. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Halimbawa: Ayon sa aking kapatid, ang pinakamagaling na gulay ay ang kalabasa dahil mabuti ito para sa ating mata. Tawagin ang 2-3 mag-aaral na hindi pa nakapaglalahad sa buong klase. Bigyan sila ng tulong kung kinakailangan. PAgHAHANDA SA PAgBASA Ng KuWENto 2 a. Paghawan ng Balakid A a B b E e F f C c D d G g H h Gabayan ang mga mag-aaral sa pagbalik-aral sa mga salitang pinag- aralan na. Ipaskil ang mga piraso ng papel na may pangalan ng mga gulay (repolyo, broccoli, petsay, gisantes, zucchini, letsugas, kintsay) at ang listahan ng mga salitang pang-larawan (sikat, walang makakaparis, kay yabang, pinakamagaling). KAgAMItAN Ang Kuwento ni Binibining Repolyo Sabihin: Kahapon, marami tayong salitang pinag-aralan na may kinalaman sa babasahin kong kuwento ngayong araw. Balikan natin sandali ang mga salitang ito. Isa-isang ipakita ang mga gulay/larawan ng gulay at tanungin ang klase kung ano ang pangalan nito. Ituro ang salita sa pisara at basahin ito kapag nabigay ang tamang sagot. Para sa mga pang-larawan na salita, basahin ang bawat isa at tanungin ang klase kung ano ang kahulugan nito. Maaari ding tanungin kung sino/ano sa tingin nila ang maaaring ilarawan o iugnay sa salitang ito. 51
b. Pagganyak Ipakita sa klase ang isang tunay na repolyo. Ipasa ito sa mga bata at hayaang hawakan at pagmasdan nila ito. Sabihin: Ang babasahin kong kuwento ngayon ay tungkol sa isang repolyo. Pagmasdan ninyo nga ang repolyo. Anong bagay ang kahawig nito? Nakakain na ba kayo nito? Ano ang lasa nito? Ano pa ang masasabi ninyo tungkol sa repolyo? (Isang alternatibong pagganyak kung wala kayong tunay na repolyo sa klase: Ang babasahing kong kuwento ngayon ay tungkol sa isang gulay. Ano ang paborito ninyong gulay? Bakit ninyo ito gusto?) c. Pangganyak na Tanong Sa kuwento natin ngayon, alamin natin: ano ang mga bagay na ipinagmamalaki ng ating bidang gulay? d. Bago Basahin ang Kuwento Sabihin: Ang pamagat ng ating kuwento ay 'Ang Kuwento ni Binibining Repolyo.' Tinawag na Binibini ang repolyo. Ano kaya siya: babae o lalaki? Ang kuwentong ito ay isinalin sa Filipino ni Augie Rivera mula sa orihinal na Ingles ni Serene Wee. Ang tagaguhit ng mga larawan ay si Conrad Raquel. Tingnan ang pabalat ng ating libro. Ano ang nakikita ninyo sa larawan? Bukod kay Binibining Repolyo, ano pa ang nakikita ninyong gulay dito sa pabalat? 3 HABANg BINABASA ANg KuWENto Basahin ang kuwento nang may damdamin at ekspresyon. Dahil may tugma ang pagkakasulat, bigyan ng akmang diin at daloy ang pagbabasa. Upang lalong ma-engganyo ang mga bata at mapalalim ang kanilang pag-intindi, huminto matapos basahin ang teksto sa mga itinakdang pahina aklat at itanong ang sumusunod: Huminto sa p. 2 Sabihin: Mayabang daw ang bida sa ating kuwento. Bakit kaya ito nasabi ng may-akda? Ano kaya ang mga pagyayabang na gagawin ni Binibining Repolyo? Sige, tingnan natin kung tama ang mga hula o prediksiyon ninyo. Huminto sa p. 5 Sabihin: Pagmasdan ninyo ang larawan. Ano-ano ang nagpapakita rito sa larawan na napakaingay ni Binibining Repolyo? 52
Huminto sa p.8 Sabihin: Ayon kay Binibining Repolyo, siya ay Reyna ng Calcium. Narinig ninyo na ba ang salitang "calcium"? Pampalakas ito ng buto. Ano pa ang ibang pagkain na nagpapalakas ng buto? Huminto sa p. 10 Sabihin: Dito naman ipinagyabang ni Binibining Repolyo na siya ang Reyna ng Luntian. Ano ang nagpapakita ng pagka-reyna niya dito sa larawan? (Posibleng sagot: nakasuot ng korona, nakaupo sa trono, may hawak na scepter) Huminto sa p. 11 Sabihin: Narinig na ba ninyo ang ekspresiyong "lumaki na ang ulo?" Madalas itong sabihin tungkol sa mga taong masyado nang mayabang o sobrang mataas ang pagtingin sa sarili. Ano kaya ang mangyayari sa ulo ni Binibining Repolyo kung ito ay lumalaki nang lumalaki? Huminto sa p. 12 Sabihin: May bago tayong tauhan. Ano kaya ang trabaho ni Manong Tong? Ano ang tawag sa mga nagtatanim ng gulay? Huminto sa p. Sabihin: Ano ang nangyari kay Binibining Repolyo? Saan kaya siya dadalhin ni Manong Tong? PAgtALAKAy SA KuWENto 4 Talakayin ang kuwentong binasa. Pumili mula sa sumusunod na tanong: Paano ninyo ilalarawan ang ugali ni Binibining Repolyo? Ano-ano ang mga ipinagyayabang ni Binibining Repolyo? Totoo ba ang mga sinasabi niya tungkol sa kaniyang sarili, o opinyon lamang niya? Paano natin malalaman kung isang katotohanan o isang opinyon lamang ang isang bagay? (Posibleng sagot: Kapag katotohanan, may pruweba o katibayan na nagpapatunay dito kaya't hindi na pinagtatalunan. Kapag opinyon, posibleng maraming iba pang pananaw na kontra o kaiba dito.) PAgtAtAPoS 5 Magsagawa ng mabilisang pagpupulso sa mga mag-aaral. Batay sa lakas ng kanilang palakpak, (malakas na malakas kapag lubusang sumasang-ayon, mahina ang palakpak o walang palakpak kung di sumasang-ayon) ipakikita nila ang kanilang pagsang-ayon sa sumusunod na pangungusap: 53
Masayang kausap si Binibining Repolyo. Magandang pag-uugali ang pagiging masyadong mayabang. Ang repolyo ang pinakamagaling na gulay sa balat ng lupa. Naibigan ko ang kuwento ni Binibining Repolyo. ARAW MgA LAyuNIN 3 f1Wg-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari f1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita ang mga naobserbahang pangyayari f1Pu-II a-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakasusulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Ang tema para sa linggong ito ay mga hayop at halaman at ang naitutulong nila sa kalikasan. Gamiting lunsaran ang kuwentong tinalakay kahapon para sa bahaginan tungkol sa temang ito. A a B b C c D d G g H h Sabihin: Kahapon, nakinig kayo sa 'Kuwento ni Binibining Repolyo'. Marami ring ibang gulay sa binasa kong kuwento. Ang gulay ay isang uri ng halaman. Ano pa ang ibang uri ng halaman na alam ninyo? Ano ang naitutulong ng halamang ito sa atin? Ito ang pagbabahaginan natin ngayon. Pag- isipan nga natin sandali. E e F f KAgAMItAN Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Tatawag ako ngayon ng tatlong mag-aaral na magbabahagi ng kanilang ideya tungkol sa mga halaman at kung paano ito nakakatulong sa atin. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat sa pisara. Babasahin ko: Isang uri ng halaman ay ang _______. Nakatutulong sa atin ang _____ dahil ____________. Upang magbigay ng dagdag na tulong sa mga bata, magbigay ng sarili ninyong paglalahad. Halimbawa: Isang uri ng halaman ay ang mga halamang bulaklakin. Nakatutulong sa atin ang bulaklak dahil binibigyang kulay nito ang kapaligiran. Tumawag ng tatlong mag-aaral na hindi pa nakapaglalahad sa harapan ng klase. 54
PAgPAPAKILALA SA KoNSEPto: PANgNgALAN 2 Gamitin ang kuwento bilang springboard sa pagtalakay ng mga pangngalan. Sabihin: Sa kuwento natin kahapon, marami tayong nakilalang tauhan - gulay man o tao. Sino ang makababanggit ng ilan dito? Gamitin ang mga larawan sa libro upang makuha mula sa mga bata ang mga tauhan at iba pang pangngalan sa kuwento. Ilista ang mga binanggit nilang pangngalan sa dalawang hanay. Sa isang hanay ay ang mga pangngalang isinusulat gamit ang malaking letra (pangngalang pantangi); sa kabilang hanay ang iba pang pangngalan. Halimbawa: A a B b E e F f C c D d G g H h Binibining Repolyo gisantes Manong Tong kangkong kintsay zucchini KAgAMItAN Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Ipatukoy sa mga bata kung ano ang napapansin nila tungkol sa pagkakasulat ng pangalan ni Binibining Repolyo/Manong Tong sa isang hanay, at ng iba pang pangngalan ng gulay sa kabilang hanay. Ipabatid sa mga bata na may mga pangngalan na maaaring tumukoy sa isang partikular na tao, lugar, o tatak ng bagay. Hindi mo maipagkakamali kung sino o ano ang tinutukoy kapag ganitong klaseng pangalan ang ipinantawag. Ang mga pangalang ganito ay ginagamitan ng malaking letra sa simula ng kanilang pagkakasulat. Palawigin pa ang diskusyon sa pamamagitan ng ilang halimbawa. Sabihin: Kapag may narinig kayong tumawag ng "bata!," sino sa inyo ang mag-iisip na kayo ang tinatawag? Itaas ang kamay. Pero kapag ang pinantawag ay isang tiyak na pangalan, tulad ng "Bartolome!," sino sa inyo ang mag-iisip na kayo ang tinatawag? Gayundin, kapag sinabing "pumunta ka sa park," hindi mo masisiguro kung aling park ang tinutukoy. Pero kapag sinabing pumunta ka sa Rizal Park, alam mo kaagad kung saan ka pupunta. BrIDgINg Ang konsepto ng Ang mga pangalangang katulad ng Bartolome, o Binibining Repolyo, o Mang Tong, o Rizal Park, ay tumutukoy sa iisa o natatanging tao, lugar o bagay. Ipinapakita ang pagkakaiba ng mga pangngalang ganito sa pamamagitan ng paggamit ng malaking letra sa unahan ng kanilang pagkakasulat. pangngalan ay pinag-aralan na sa Mother Tongue. Palakasin ang kasanayan ng mga mag-aaral sa paggamit Magsasabi ako ng ilang mga pangngalan. Sabihin ninyo sa akin kung paano ko sila dapat isulat - malaking titik sa simula, o maliit na titik sa kabuuan? Kung ang sagot ninyo ay malaking titik, itaas ang inyong hinlalaki. Makinig kayong mabuti sa mga pangalang sasabihin ko. nito at magpokus sa pagpapayaman ng talasalitaan ng mga mag- aaral. 55
Sabihin ang sumusunod na pangngalan, pansinin kung tama o mali ang sagot ng mga bata, at isulat ang tamang porma ng bawat salita sa pisara: babae, aso, Mount Apo, Chocolate Hills, kapitan, Kapitan Tiago, simbahan, paaralan. Maaari rin kayong gumamit ng iba pang pangngalan na mas pamilyar o mas angkop para sa inyong lugar. 3 PAgSASANAy Magbigay ng dagdag na pagsasanay sa pagtukoy ng mga pangngalang dapat isulat nang may malaking letra. Kung kulang na sa oras, pumili ng isa mula sa dalawang mungkahing gawain sa ibaba. a. Magpaskel ng isang manila paper na may dalawang hanay. Nakasulat sa hanay sa kaliwa ang sumusunod: kainan, guro, paaralan, kaklase. Sabihin: May mga sasabihin akong pangngalan na maaaring tumukoy sa maraming posibleng tao, lugar o bagay. Bibigyan ninyo ako ng pangngalan na magbibigay linaw kung sino o anong partikular na tao, lugar o bagay ang tinutukoy. Matapos sabihin ang bawat salita sa kaliwang bahagi ng talahanayan, bigyan ng kaunting panahon ang klase bago tumawag ng sasagot. Isulat sa tamang porma ang ibinigay na pangalan sa kanang bahagi ng talahanayan. Ganito ang isang posibleng kalabasan ng pagsasanay na ito: kainan Fely's Carinderia guro Binibining Cruz paaralan Mababang Paaralan ng Francisco Balagtas kaklase Sara Jane Cruz Ipasipi sa mga bata ang talahanayan upang masanay sila sa pagporma ng malalaki at maliliit na titik. b. Ilista ang sumusunod na pangalan ng mga gulay sa pisara, sa isang hanay: petsay, letsugas, talong, ampalaya. Sabihin sa mga bata na mag-iimbento sila ng mga pangalang pantao na nagsisimula sa kaparehong letra ng gulay sa listahan Halimbawa, kung ang nakalista ay kangkong, mag-iisip sila ng pangalan ng tao na nagsisimula rin sa tunog /k/ at letrang K, tulad ng Karlo. Ipagsasama nila ang pangalan ng tao at pangalan ng gulay upang bumuo ng isang gulay na karakter. 56
Sabihin ang unang gulay sa listahan at tulungan ang mga batang tukuyin kung ano ang unang titik at tunog. (Halimbawa, sabihin: Petsay. Ano ang unang titik sa salitang petsay? Ano ang tunog ng titik P? Mag-isip nga kayo ng pangalan ng tao na nagsisimula sa tunog na ito.) Isulat ang mababanggit na pangalan sa kanang bahagi ng talahanayan. Gawin ang ganitong mga hakbang para sa bawat gulay sa listahan. Ganito ang isang posibleng kalabasan ng pagsasanay na ito: petsay Patricia Petsay letsugas Luisa Letsugas talong Tomas Talong ampalaya Andres Ampalaya Hayaang pumili ang bawat bata ng isang karakter na gulay mula sa hanay sa kaliwa. Ipasipi ang pangalan ng karakter na napili nila sa kanilang kuwaderno. Ipaguhit sa kanila kung ano ang naiisip nilang itsura ng napili nilang karakter. PAgtAtAPoS 4 Bilang takdang-aralin, atasan ang mga bata na magdala ng mga babasahin na may mga litrato o larawan ng mga kilalang tao. Alamin nila mula sa nakatatanda sa kanilang bahay kung ano ang pangalan ng tao sa litrato. MgA LAyuNIN ARAW f1Wg-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari f1KP-IIc-2 Nabibilang ang salita sa isang pangungusap 4 PANIMuLANg gAWAIN 1 a. Pag-awit ng "Bahay Kubo" Ipaskil ang titik ng awiting "Bahay Kubo" sa pisara. Ipakilala sa mga bata ang kanta at iugnay ito sa tema para sa linggo: mga halaman. Sabay-sabay na awitin ang kanta. 57
b. Bahaginan A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Lyrics ng kantang Bahay Kubo na nakasulat sa manila paper o pisara 2. Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Gamitin ang awiting "Bahay Kubo" bilang lunsaran para sa bahaginan ngayong araw. Tumawag ng tatlong mag-aaral na magbabahagi kung aling halaman na nabanggit sa awitin ang kanilang paborito at bakit. Maaari nilang gamitin ang halimbawang panimula sa ibaba. Basahin ito para sa klase matapos ipaliwanag ang paksa ng bahaginan. Ang paborito kong halaman mula sa kantang "Bahay Kubo" ay ang __________________. Paborito ko ang _________ sapagkat ________________________. Magbigay ng sariling pangungusap gamit ang halimbawang panimula. Halimbawa, maaari ninyong sabihin: Ang paborito kong halaman mula sa mga nabanggit sa kantang "Bahay Kubo" ay ang singkamas. Paborito ko ang singkamas sapagkat malutong at matamis ito. Hayaang magbahagi sa harap ng klase ang tatlong napiling mag- aaral na hindi pa nakapaglalahad nitong mga nakaraang araw o linggo. A a B b E e F f C c D d G g H h 2 PAgBALIK-ArAL KAgAMItAN Talahanayan na nakasulat sa manila paper o pisara Gabayan ang mga mag-aaral sa pagbalik-aral sa mga pangngalan na kailangang isulat na gamit ang malaking letra sa simula nito. Sabihin: Marami tayong narinig na pangalan sa awiting "Bahay Kubo". Tinutukoy ng mga pangalan kung ano ang tawag sa mga tao, bagay, hayop, o lugar. Magbanggit nga kayo ng ilang pangalan na narinig ninyo sa kantang "Bahay Kubo". BrIDgINg Sa pagtalakay ng kasarian, Ituro sa manila paper na may titik ng "Bahay Kubo" ang mga babanggiting pangngalan ng mga bata. tulungan ang mga bata na iugnay ang konsepto ng Sabihin: Kahapon, napag-usapan natin na may mga pangalan na tumutukoy sa isang partikular na tao, lugar, tatak, o karakter. Ang ganitong mga pangalan ay sinusulat gamit ang malaking letra sa simula. Ano pambabae at panlalaking pangalan sa mga katumbas ang napapansin ninyo sa pagkasulat ko ng mga salitang ito mula sa "Bahay Kubo"? Mayroon ba ditong nakasulat na may malaking titik? na salita sa Mother Tongue. Huwag bastang isalin ang mga salitang Kung may nakasulat na malaking titik na pangngalan dahil nasa simula ng pangungusap/linya ng kanta, ipaliwanag na ang dahilan kung bakit malaking titik ang gamit dito ay hindi dahil tumutukoy ito sa iisang bagay, kundi dahil nasa simula ito ng pangungusap/linya. pambabae o panlalaki, o ang mga salitang tulad ng nanay-tatay, ate-kuya - hayaang ang mga bata ang magsabi nito. Ipakita ang talahanayan sa ibaba. Ipaalala sa mga bata na gumawa sila ng katulad na talahanayan kahapon. Tanungin ang mga bata kung bakit maliit na titik ang pagkakasulat ng mga pangngalan sa kaliwa. (Posibleng sagot: hindi ito tumutukoy sa iisang partikular na petsay.) Tanungin din kung bakit naging malaking titik na ang pagkakasulat 58
ng mga gulay na ito sa hanay sa kanan. (Posibleng sagot: Dahil naging pangalan ng karakter na gulay nang dinagdagan ng pangalang pantao.) petsay Patricia Petsay letsugas Luisa Letsugas talong Tomas Talong ampalaya Andres Ampalaya Ituro habang binabasa ninyo ang mga pangngalan sa kanang hanay. Tanungin ang mga bata: Masasabi ba natin kung ang mga pangngalan sa kanang hanay ay mga babae o mga lalaki? Paano masasabi kung babae o lalaki ang isang karakter? Si Binibining Repolyo ba ay babae o lalaki? Tumawag ng ilang bata na nais sumagot sa mga tanong. PANgNgALAN At KASArIAN (BABAE o LALAKI?) 3 Sabihin: Ang mga karakter na ibinabatay sa mga pangalan ng tao - tulad ng mga karakter na nakalista rito - ay kadalasang may kasarian. Ibig sabihin, masasabi natin kung sila ay babae o lalaki. Mayroon ding mga pantawag--katulad ng binibini, ginoo, ginang - na tumutukoy kung ang pangalan ay babae o lalaki. Kaya natin nalaman na si Binibining Repolyo ay isang babae. Mula sa dugtong na tawag na"Binibini," naintindihan natin na siya ay babae. petsay Patricia Petsay A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Listahan ng mga miyembro ng pamilya: nanay-tatay, lola- lolo, ate-kuya, tiya-tiyo, kapatid, pinsan, kamag-anak letsugas Luisa Letsugas talong Tomas Talong ampalaya Andres Ampalaya Isa-isahin ang bawat pangalan at tanungin ang mga bata kung ang karakter ay babae o lalake at bakit. Hintaying sabihin nila na ang mga gulay na may pambabaeng unang pangalan, tulad ng Patricia at Luisa, ay mga babae. Ang mga karakter naman na may panlalaking unang pangngalan ay mga lalaki. Isulat sa talahanayan ang kasarian ng bawat karakter. Sabihin: Mga pangalan lang ba ng karakter o partikular o natatanging tao ang natutukoy kung babae o lalaki? Ano pa ang ibang uri ng pangalan na masasabi natin kung babae o lalaki? Halimbawa, sa mga miyembro ng 59
pamilya, masasabi ba natin kung sino ang babae o lalaki? Subukan natin ang mga salita dito sa ating listahan. Babasahin ko sa inyo: nanay - tatay •	lola - lolo •	ate - kuya •	tiya - tiyo Sabihin: Alin sa mga ito ang pambabae at aling ang panglalaki? Sabihin: Tingnan naman natin ang mga sumusunod na salita. Masasabi ba natin kaagad kung babae o lalaki ang tinutukoy? kapatid •	pinsan •	kamag-anak Sabihin: Sa mga salitang tulad ng kapatid o pinsan, hindi tiyak kung sila nga ay babae o lalaki. Malalaman lamang natin kapag makita natin ang tinutukoy na kapatid, o kung dagdagdan ng pangalan matapos ang mga salitang ito na makapagsasabi kung babae o lalaki ang tinutukoy. (Halimbawa: ang kapatid niyang si Bong, ang pinsang kong si Rita, kapatid na babae, pinsan na lalaki) 4 PAgSASANAy a. Pagtukoy ng "Babae" at "Lalaki" Hatiin ang klase sa apat na pangkat. Bigyan ang bawat pangkat ng tatlong larawan ng kilalang tao o mga larawan ng tao mula sa mga patalastas sa diyaryo. Ihahanay nila sa kanilang kaliwa ang mga babae at sa kanilang kanan ang mga lalaki. Pag-uusapan din nila kung ano ang pangalan ng taong nasa litrato. Bigyan sila ng tatlong minuto para sa gawaing ito. A a B b C c D d G g H h Tawagin ang pansin ng mga pangkat makalipas ang tatlong minuto. E e F f KAgAMItAN 1. Mga larawan ng babae at lalaki (mula sa dinala ng mga bata para sa kanilang takdang-aralin, o sariling mga larawan ng guro) Sabihin: Tatawagin ko ang bawat pangkat. Ipakita ninyo sa buong klase ang hawak ninyong larawan, sabihin ang pangalan ng tao sa inyong larawan, at sabihin kung babae o lalaki ito. Habang nagbaabahagi kayo sa klase, ililista ko rito sa talahanayan ang pangalan ng nasa larawan. Tulad ng nakasulat dito, ang mga babae ay ililista ko sa kaliwa at ang mga lalaki ay ililista ko sa kanan. Babae Lalaki 2. Talahanayan: Babae, Lalaki 60
Ilista ang mga pangalan sa talahanayan. Tulungan ang mga bata kung hindi nila kilala ang mga nasa larawan. Kung sadya namang hindi talaga maaaring makilala ang nasa larawan (halimbawa, larawan ng di-kilalang modelo sa isang patalastas), puwede itong bigyan ng imbentong pangalan para mailista sa talahanayan. b. Pagbilang ng Salita sa Pangungusap Pumili ng isang litrato mula sa bawat pangkat. Ipaskil ang apat na litrato sa pisara. Isulat ang panimulang ito sa pisara, katabi ng bawat litrato. Ipaghiwalay ang pagkakasulat ng dalawang pangungusap, katulad nito: Ito si __________. Siya ay isang _______. Tulungan ang mga bata na punuin ang panimula para sa bawat litrato. Isulat ang pangngalan na ibibigay ng mga bata sa mga patlang. (Halimbawa: Ito si Lea Salonga. Siya ay isang babae. Ito si Pangulong Noynoy Aquino. Siya ay isang lalaki.) Pagkatapos maisulat ang lahat ng pangungusap, basahin ang bawat isa at tulungan ang mga batang bilangin ang mga salita sa bawat pangungusap. Ilagay ang bilang ng salita sa tabi ng bawat pangungusap. Kapag nabilang na ang lahat ng mga salita sa lahat ng pangungusap, tanungin ang mga bata kung aling mga pangungusap ang magkasingdami ang bilang ng salita.Tanungin din sila kung alin ang pinakamahabang pangungusap at alin ang pinakamaikli. Ipapansin sa mga bata kung aling pangungusap ang may pinakamataas na numero sa tabi nito, at pinakamababang numero sa tabi nito. Tumawag ng bata at tulungan siyang sabihin kung ano ang pinakamahabang pangungusap sa pisara, gamit ang gabay na ito: Ang pangungusap na may __ salita ang pinakamahabang pangungusap sa pisara. Tumawag ng bata at tulungan siyang sabihin kung ano ang pinakamaikling pangungusap sa pisara, gamit ang gabay na ito: Ang pangungusap na may __ salita ang pinakamaikling pangungusap sa pisara. PAgtAtAPoS 5 Magsagawa ng mabilisang pagpupulso sa pagkakaintindi ng mga bata sa mga araling tinalakay. Ipaturo nang pataas ang kanilang hintuturo kung sa tingin nila ay tama ang pangungusap, at ipaturo nanag pababa kung sa tingin nila ito ay mali. 61
Pagkatapos ng bawat tanong, tumawag ng isang bata upang magpaliwanag kung bakit niya itinaas o ibinaba ang kaniyang hintuturo. Sabihin nang klaro ang sumusunod: Ang mga pangngalang nanay, tiya, lola, at ate ay pambabae. Tama o Mali? Ang mga pangngalang Manny, Noynoy at ginoo ay panlalaki. Tama o Mali? •	Ang mga pangngalang pinsan at kapatid ay panlalaki rin. Tama o Mali? •	Maaaring bilangin ang mga salita sa pangungusap upang malaman kung mas mahaba ito o mas maikli kaysa sa iba pang pangungusap. Tama o Mali? ARAW MgA LAyuNIN f1KP-IIc-2 Nabibilang ang salita sa isang pangungusap 5 f1PL-0a-j-4 Napahahalagahan ang mga tekstong pampanitikan sa pamamagitan ng aktibong pakikilahok sa usapan at gawaing pampanitikan f1PN-IIc-6 Naiguguhit ang naibigang bahagi ng napakinggang kuwento f1Pu-IIa-1.1-c-1.2.; 1.2a Nakasusulat nang may tamang laki at layo sa isa't isa ang mga letra; Nakasusulat ng malalaki at maliliit na letra 1 PANIMuLANg gAWAIN: PAg-AWIt At PAgBILANg Ng SALItA SA PANguNguSAP A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ipaskil ang manila paper kung saan nakasulat ang titik ng awiting "Bahay Kubo". Sabihin sa mga bata na aawitin muli ng buong klase ang kantang ito. Habang inaawit ang kanta, bibilangin ng lahat, gamit ang kanilang daliri, ang mga salita sa bawat pangungusap ng "Bahay Kubo". Tumigil panandalian sa pag-awit sa pagtatapos ng bawat pangungusap upang magkasundo ang klase sa bilang ng salita. 1. Mga Pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Halimbawa, pagkatapos awiting ang unang pangungusap sa kanta ("Bahay Kubo", kahit munti, ang halaman doon ay sari-sari.), pag- usapan kung ilan ang narinig nilang salita. (siyam ang salita sa unang pangungusap: isang salita lamang ang sari-sari.) Gamitin ang mga salitang nakasulat sa manila paper upang patunayan na tama nga ang kanilang bilang. Gamitin din ang pagkakataong ito para ipamalas ang mga espasyo sa pagitan ng mga salita na naghihiwalay ng mga ito sa loob ng isang pangungusap. 2 MuLINg PAgBASA Ng KuWENto Basahin muli ang Kuwento ni Binibining Repolyo. Sa pagkakataong ito, 62
walang itatanong sa mga bata bago magbasa o habang nagbabasa. Magtatanong lamang ang guro ukol sa kuwento matapos ng pagbabasa. Sabihin: Babasahin ko muli ang librong 'Ang Kuwento ni Binibining Repolyo'. Habang binabasa ko ang kuwento, pakinggan ninyong mabuti ang mga detalye pati na ang mga salitang pinag-aralan natin noong Lunes. Pagkatapos kong basahin ang kuwento, may ilan akong katanungan na sasagutan ninyo. A a B b E e F f C c D d G g H h Pagkabasa ng kuwento, tanungin ang sumusunod: KAgAMItAN Dalawang beses na binansagan ni Binibining Repolyo ang sarili niya bilang reyna. Ayon sa kanya, reyna ng ano si Binibining Repolyo? (sagot: Reyna ng Calcium, Reyna ng Luntian) •	Ano-ano ang ibang mga gulay sa kuwento na sa paningin ni Binibining Repolyo ay hindi makapapantay sa kanya? Kuwento ni Binibining Repolyo Kung isa ka sa mga gulay na minaliit ni Binibining Repolyo, ano ang mararamdaman mo? Ano ang isasagot mo sa kanya? •	Ano ang nangyari kay Binibining Repolyo sa katapusan ng kuwento? Ano kaya ang mangyayari kay Binibining Repolyo kapag may bumili na sa kanya? PAgtAtAyA 3 Sa bahaging ito, magsasagawa ng gawaing pagtataya ang guro ukol sa mga ilang mahahalagang napag-aralan sa linggong ito. Tatanungin ng guro sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata na palahad. Gamitin sa sariling pangungusap ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): sikat, walang makakaparis, kay yabang, pinakamagaling, gisantes, letsugas, luntian, pambabae, panlalaki. Bilangin ang salita sa sasabihin kong pangungusap (basahin ayon sa pagkakasunod, pumili ng isang bata para sa bawat pangungusap): - Ubod ng yabang ni Binibining Repolyo. - Wala siyang makitang maganda sa ibang gulay na kasama niya. - Tanging siya ang palaging pinakamagaling sa pananaw niya. - Lumaki nang lumaki ang ulo ni Binibining Repolyo. - Napansin ni Manong Tong ang paglago niya. - Kinuha siya ni Manong Tong mula sa bukid at ibinenta siya sa tindahan. 63
Maglahad ng isang bagay na natutunan mo mula sa Kuwento ni Binibining Repolyo. Sabihin kung pambabae o panlalaki ang mga pangngalang ito: Manong Tong, nanay, kuya, Lola Basyang, Carlo, Carla, tatay, ate. Alin sa mga pangngalang ito ang hindi tiyak kung pambabae o panlalaki? (para sa bawat bata, pumili ng isang pares ng salita: isa mula sa mga di-tiyak na pangngalan at isa mula sa mga pangngalang pambabae/panlalaki) - Di tiyak: pinsan, anak, kapatid, kaklase, kaibigan - Pambabae/Panlalaki: lola, tiyo, ate, tatay, ginoo Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagguhit ng pinakagusto nilang bahagi ng kuwento at sa pagsipi ng salita na nakasulat sa pisara. Ilan sa maaaring ipasipi sa mga bata ay ang sumusunod: si Binibining Repolyo Reyna ng Luntian si Manong Tong Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagbibilang ng salita, ngunit hindi pa lubusang nagagamit ang mga salita mula sa kuwento. Suriin din ang pagporma ng mga bata ng letra sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin sa mga bata: Tumulong sa pagluluto ng gulay at tanungin sa nakatatanda kung ano ang pangalan ng mga sangkap at kagamitang panluto. Pansinin din kung ano ang mga hakbang sa pagluluto ng gulay. Maghandang magbahagi tungkol dito sa susunod na linggo. 64
ArALIN 14 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: MgA HAyoP At HALAMAN (KALIKASAN) KuWENto: ang kuwento ni binibining Repolyo 65
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 14 tema: Mga Hayop at Halaman (Kalikasan) Kuwento: ang kuwento ni binibining Repolyo Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) Wg F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang Awit: "Leron Leron Sinta" wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangngalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari 1 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita mula sa awiting "Leron kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Leron Sinta" PP F1PP-IId-3 Napagyayaman ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagbubuo ng mga salita gamit ang mga pantig Pagpapantig KP F1KP-IId-3 Napapantig ang mga Pagpapantig 2 salita Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita mula sa awiting "Leron kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Leron Sinta" Wg Natutukoy ang aksyon na nangyayari Salitang Kilos sa pangungusap 3 Wg F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan Salitang Kilos LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 66 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta ng awit Pagkanta ng awit at pagtukoy sa mga pangngalan sa awit Pagkanta ng awit at pagtukoy sa mga pangngalan sa awit Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita sa kahulugan ng mga bagong salita sa awit awit Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbuo ng mga Pagbuo ng mga salita sa pamamagitan ng pagdudugtong ng pantig Pagbuo ng mga salita sa pamamagitan ng pagdudugtong ng pantig pantig Paggabay sa mga mag-aaral sa pagpapantig ng Pagpapantig ng mga halimbawang salita mula sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagpapantig ng mga halimbawang salita mula sa awiting "Leron Leron Sinta" Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabalik-aral Pagbabalik-aral sa mga salitang natutunan sa mga salitang natutunan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagpapantig ng Pagtukoy ng isa o dalawang aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagtukoy ng isa o dalawang aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" Paggabay sa mga mag-aaaral sa pagsasakilos Pagsasakilos ng ilang salitang kilos sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagsasakilos ng ilang salitang kilos sa awiting "Leron Leron Sinta" Sinta" Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 14 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 14 tema: Mga Hayop at Halaman (Kalikasan) Kuwento: ang kuwento ni binibining Repolyo Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta ng awit at pagtukoy ng mga pangngalan mula sa awit Pagkanta ng awit at pagtukoy sa mga pangngalan sa awit Awit: "Leron Leron Sinta" Wg wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangngalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari 1 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng kahulugan ng mga bagong salita sa awit Pagtukoy sa kahulugan ng mga bagong salita sa awit Mga salita mula sa awiting "Leron Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas Leron Sinta" o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1PP-IId-3 Napagyayaman ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbuo ng mga salita sa pamamagitan ng pagududugtong ng pantig Pagpapantig Pagbuo ng mga salita sa pamamagitan ng pagdudugtong ng pantig PP talasalitaan sa pamamagitan ng pagbubuo ng mga salita gamit ang mga pantig F1KP-IId-3 Napapantig ang mga Pagpapantig Paggabay sa mga mag-aaral sa pagpapantig ng Pagpapantig ng mga halimbawang salita mula sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagpapantig ng mga halimbawang salita mula sa awiting "Leron Leron Sinta" KP salita 2 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabalik-aral Pagbabalik-aral sa mga salitang natutunan Mga salita mula sa awiting "Leron Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas sa mga salitang natutunan Leron Sinta" o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Natutukoy ang aksyon na nangyayari Salitang Kilos Paggabay sa mga mag-aaral sa pagpapantig ng Pagtukoy ng isa o dalawang aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagtukoy ng isa o dalawang aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" Wg sa pangungusap F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga Paggabay sa mga mag-aaaral sa pagsasakilos Salitang Kilos Pagsasakilos ng ilang salitang kilos sa awiting "Leron Leron Sinta" Pagsasakilos ng ilang salitang kilos sa awiting "Leron Leron Sinta" Wg 3 salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 67
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Wg F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan Salitang Kilos Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Salitang Kilos 4 kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan PN F1PN-IId- 1.1 Nakasusunod sa napakinggang panuto na may 1 hakbang Panuto PS F1PS-IId-8.1 Nakapagbibigay ng Panuto maikling panuto na may 1-2 hakbang Pt F1PL -0a-j-3 Naipamamalas ang paggalang sa ideya, damdamin at kultura ng may akda ng tekstong napakinggan o nabasa Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining Repolyo 5 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Salitang Kilos kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 68 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbibigay ng Pagbibigay ng mga kilos o aksyon na kanilang ginagawa sa paaralan Pagbibigay ng mga kilos o aksyon na kanilang ginagawa sa paaralan paaralan Paghikayat sa mga mag-aaral na sumali sa Pagbabahagi ng ideya tungkol sa kilos o aksyon talakayan ng kamag-aral para sa awiting "leron leron Sinta" Pagbibigay ng panuto na may 1 hakbang sa Pagsunod sa ibinigay ng panuto ng guro mga mag-aaral Paggabay sa mga mag-aaral sa paggawa at Pagbibigay ng maikling panuto na may 1-2 hakbang Pagbibigay ng maikling panuto na may 1-2 hakbang hakbang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabalik-aral Pagbalik-aral sa napakinggang kuwento at pagtukoy sa motibo ng may-akda sa pagsulat Pagbalik-aral sa napakinggang kuwento at pagtukoy sa motibo ng may-akda sa pagsulat ng may-akda sa pagsulat ng kuwento ng kuwento Paggabay sa mga mag-aaral sa pagguhit ng Pagguhit ng napiling aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" at pagsulat ng salitang kilos na Pagguhit ng napiling aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" at pagsulat ng salitang kilos na at pagsulat ng salitang kilos na kanilang iginuhit kanilang iginuhit Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 14 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbibigay ng mga kilos o aksyon na kanilang ginagawa sa paaralan Salitang Kilos Pagbibigay ng mga kilos o aksyon na kanilang ginagawa sa paaralan Wg salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paghikayat sa mga mag-aaral na sumali sa talakayan Pagbabahagi ng ideya tungkol sa kilos o aksyon ng kamag-aral para sa awiting "leron leron Sinta" Salitang Kilos Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; 4 ugnayang salita-larawan F1PN-IId- 1.1 Nakasusunod sa Pagbibigay ng panuto na may 1 hakbang sa Pagsunod sa ibinigay ng panuto ng guro Panuto PN napakinggang panuto na may 1 mga mag-aaral hakbang F1PS-IId-8.1 Nakapagbibigay ng Panuto Paggabay sa mga mag-aaral sa paggawa at pagbibigay ng maikling panuto na may 1-2 hakbang Pagbibigay ng maikling panuto na may 1-2 hakbang PS maikling panuto na may 1-2 hakbang Kuwento: Ang Kuwento ni Binibining F1PL -0a-j-3 Naipamamalas ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabalik-aral Pagbalik-aral sa napakinggang kuwento at pagtukoy sa motibo ng may-akda sa pagsulat ng kuwento Pagbalik-aral sa napakinggang kuwento at pagtukoy sa motibo ng may-akda sa pagsulat ng kuwento Pt Repolyo paggalang sa ideya, damdamin at kultura ng may akda ng tekstong napakinggan o nabasa 5 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagguhit ng napiling aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" at pagsulat ng salitang kilos na kanilang iginuhit Salitang Kilos Pagguhit ng napiling aksyon sa awiting "Leron Leron Sinta" at pagsulat ng salitang kilos na kanilang iginuhit Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 69
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1Wg-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangngalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Gabayan ang mga bata sa pagbabahagi tungkol sa itinakdang gawain noong nakaraang Biyernes. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Sabihin: Noong nakaraang Biyernes, itinakda ko sa inyo na tumulong kayo sa pagluluto ng gulay sa inyong bahay. Anong gulay ang inihanda ninyo? Nakapagtanong ba kayo tungkol sa pangngalan ng mga sangkap at kagamitan na ginamit sa pagluluto nito? Ito ang pagbabagahinan natin ngayong umaga. Ikuwento sa inyong katabi ang niluto ninyo at ang mga sangkap na ginamit ninyo. Bibigyan ko kayo ng isang minuto. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Ipaskel ang panggabay na panimula para sa pagbabahaginan habang nag-uusap ang mga bata. Matapos ang isang minuto, tawagin muli ang pansin ng mga bata. Sabihin: Ngayon naman, tatawag ako ng tatlong bata na magbabahagi tungkol sa kanilang karanasan dito sa harapan. Sa inyong paglalahad, maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakalagay dito sa pisara. Babasahin ko para sa inyo: Ang niluto naming gulay ay ______. Gumamit kami ng iba pang sangkap tulad ng ____, _____, at ______. Kung kinakailangan pa ng suporta ng mga bata, magbigay ng sariling halimbawa, tulad ng: Ang niluto naming gulay ay ampalaya. Gumamit kami ng iba pang sangkap tulad ng sibuyas, kamatis at itlog. Tumawag ng tatlong bata na hindi pa nakapagbabahagi sa harapan sa mga nakaraang linggo. Bigyan sila ng tulong sa paglalahad kung kinakailangan. 2 PAgBABALIK ArAL SA KuWENto A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Aklat: Ang Kuwento ni Binibining Repolyo Gabayan ang mga mag-aaral sa pagbalik-aral sa librong binasa noong isang linggo. Talakayin ang pamagat, may-akda, tagasalin, at tagaguhit. Magsagawa ng maikling "picture walk" o pagtalakay sa mga larawan ng aklat upang balikan ang pangyayari sa kuwento at pansinin ang mga detalye sa larawan. Gamitin ang sumusunod na tanong sa pagtukoy ng mga detalye sa larawan: 2. Teksto ng awiting "Leron Leron Sinta" 70
Huminto sa p. 3 Sabihin: Ano ang ginagawa ni Binibining Repolyo dito? Bakit kaya siya mahilig tumingin sa salamin? Ano kaya ang iniisip niya tungkol sa kaniyang sarili habang nakatingin siya sa salamin? Huminto sa p. 4 Sabihin: Bakit kaya umiiyak ang zucchini dito sa larawan? Ano kaya ang sinasabi ni Bb. Repolyo? Huminto sa p. 6 Sabihin: Sino kaya itong mga nagbubuhat kay Bb. Repolyo habang sinasabi niya na sikat siya? (sagot: mga maliliit na repolyo) Bakit kaya siya nagpapabuhat sa iba? Huminto sa p. 9 Sabihin: Alin sa mga maliliit na repolyo dito sa pahina ang dilaw? Alin ang luntian? Alin ang lila? (Lumapit sa mga bata para maituro nila ang tamang kulay) Huminto sa p. 11 Sabihin: Ano-ano itong mga gulay sa ibaba na nakatingin sa paglaki ng ulo ni Bb. Repolyo? (sagot: kintsay, zucchini, letsugas, munggo - ipabatid sa mga bata ang kaugnayan ng mga salita sa pahina at ang larawan ng mga gulay na ito) Huminto sa p. 12 Sabihin: Tingnan ninyo si Manong Tong dito. Bakit kaya nanlaki ang mata niya nang makita niya si Bb. Repolyo? Huminto sa p. 13 Sabihin: Paano nag-iba ang ekspresiyon ni Bb. Repolyo mula rito (ituro ang p.12) at dito (ituro ang p. 13)? Ano kaya ang nararamdaman ni Bb. Repolyo nang nakapatong na siya sa kariton ni Manong Tong? Huminto sa p. 15 Sabihin: Nasaan na si Bb. Repolyo dito? Ano pa ang ibang gulay na nakikita ninyo dito sa tindahan? PAgtuKoy Ng MgA PANgNgALAN: "LEroN LEroN SINtA" 3 Ipagpatuloy ang pagtalakay sa mga pangngalan, gamit ang awiting "Leron Leron Sinta". Ipaskel ang manila paper kung saan nakasulat ang sumusunod na titik ng awitin: 71
Leron, Leron, sinta, buko ng papaya. Dala-dala'y buslo, sisidlan ng bunga. Pagdating sa dulo, nabali ang sanga. Kapos-kapalaran, humanap ng iba. Halika na Neneng, tayo'y manampalok. Dalhin mo ang buslo, sisidlan ng hinog. Pagdating sa dulo'y lalamba-lambayog. Kumapit ka Neneng, baka ka mahulog. (Kung hindi pamilyar sa tono ng awiting ito, maaaring sumangguni sa Sabihin: Marami tayong natutuhang pangngalan ng mga gulay noong nakaraang linggo. Ngayon naman, aawit tayo ng isang kanta kung saan may ilang pangngalan ng prutas. Mayroon ding iba pang pangngalan ng tao at bagay na maririnig dito. Ang awit natin sa araw na ito ay "Leron, Leron Sinta". Narinig ninyo na ba ang awit na ito? Kakantahin ko muna. Pakinggan ninyong mabuti at subukang tukuyin ang mga pangngalan na ginamit sa kanta. Pagkatapos awitin ang kanta, tanungin ang mga bata kung alin sa mga narinig nilang salita ay mga pangngalan. Salungguhitan ang mga pangngalan na babanggitin nila. Awitin muli ang kanta, kasabay na ang mga bata. Lagyan ng aksiyon ang ilang salita: buko ng papaya (galawin ang parehong kamay at iguhit sa hangin ang hugis-papaya) buslo (ikorte ng pabilog na parang basket sa may baywang ang kanang kamay); sisidlan (galawin ang kaliwang kamay na parang naglalagay ng bunga sa basket); pagdating (galawin ang parehong braso na parang pumapanik ng puno); nabali (igalaw ang buong katawan nang pakanan); •	humanap (ilagay ang kanang kamay sa ibabaw ng kilay na parang may hinahanap); halika (ikaway ang kamay na tila may pinapalapit); •	lalamba-lambayog (igalaw ng pakaliwa't pakanan ang buong katawan na parang nayuyugyog); 72
kumapit (hawakan ang braso ng batang katabi gamit ang dalawang kamay); mahulog (igalaw ang buong katawan pababa na parang nalaglag) Gabayan sila sa pagtukoy ng mga pangalan na maaaring hindi pa nila kilala sa pamamagitan ng pagtatanong. Halimbawa: Ang pangalang "Leron" kaya ay para sa isang tao o isang bagay? Malaking titik ang nasa simula ng pangalan. Ano nga ang natutuhan natin tungkol dito noong nakaraang linggo? Nasusundan ang salitang Leron ng salitang "sinta." Narinig ninyo na ba ang salitang ito? Kapag sinisinta mo ang isang tao, minamahal mo siya. (tulungan ang mga bata sa pag-unawa na pangalan ng lalaki ang Leron, at siya ay isang kasintahan o nobyo) Salungguhitan ang lahat ng pangngalan sa manila paper: Leron, sinta, buko, papaya, buslo (2x), sisidlan (2x), bunga, dulo (2x), sanga, iba, Neneng. Isuma ang diskusyon tungkol sa mga pangalan sa awit; basahin habang itinuturo ang mga salitang may salungguhit sa manila paper. Sabihin: Sinalungguhitan ko ang lahat ng mga pangngalan dito sa kanta. Babasahin ko ang bawat isa. (Basahin habang tinuturo) Alin sa mga salitang ito ang tumutukoy sa tao? (Leron, sinta, Neneng, iba) Alin ang tumutukoy sa bagay? (buko, papaya, buslo, sisidlan, sanga) Alin ang tumtukoy sa lugar? (dulo) Awitin muli ang kanta nang may kilos, ngunit sabihin sa mga bata na lalakasan ninyo ang pagkanta pagdating sa mga pangngalan. Gabayan sila sa paggawa nito. PAgtAtAPoS 4 Magsagawa ng mabilisang pagpupulso. Alamin kung lubusan nang naintindihan ng mga bata ang kahulugan ng mga pangalang tinalakay. Patayuin ang lahat ng bata. Tanungin kung sino ang makapagsasabi ng kahulugan ng lahat ng 11 pangalan sa kanta; paupuin ang lahat ng nagtaas ng kamay. •	Tanungin naman kung sino ang nakaiintindi sa higit pa sa kalahati ng mga pangalan; paupuin ang mga nagtaas ng kamay. Sa mga natitirang nakatayo, tanungin sila kung aling mga pangalan sa kanta ang hindi pa nila lubusang naiintindihan. Ilista ang mga salitang nabanggit sa inyong kuwaderno. Paupuin ang lahat ng bata. Sabihin sa klase na pagbabalik-aralan ninyo ang mga hindi pa lubusang naintindihang salita bukas. 73
ARAW MgA LAyuNIN 2 f1PP-IId-3 Napagyayaman ang talasalitaan sa pamamagitan ng pagbubuo ng mga salita gamit ang mga pantig f1KP-IId-3 Napapantig ang mga salita f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt ("leRon leRon Sinta") A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN "Leron Leron Sinta" na nakasulat sa manila paper Ipaalala sa mga bata ang kantang inawit kahapon. Ikabit ang manila paper para sa kantang "Leron Leron Sinta". Sabihin sa mga bata na aawitin ninyo nang sabay-sabay ang kanta. Gagawin ninyo ang paggalaw at lalakasan ninyo ang pagkanta ng mga pangngalan (mga salitang may salungguhit). 2 PAgBABALIK-ArAL SA MgA SALItANg HINDI PA LuBuSANg NAIINtINDIHAN A a B b E e F f C c D d G g H h Isulat sa pisara ang mga salitang nabanggit sa isinagawa ninyong pagtatapos kahapon, kung saan tinanong ang ilang bata kung aling mga salita sa kanta ang hindi pa nila lubusang naiintindihan. KAgAMItAN Listahan ng mga salitang hindi pa lubusang naiintindihan Gabayan ang mga bata sa paglilinaw ng kahulugan gamit ang mga tanong na tulad ng sumusunod: Masdan natin ang mga salita na nakapalibot sa salitang ito. Ano kaya ang kaugnayan ng mga salitang ito sa salitang di pa natin lubusang naiintindihan? Mahuhulaan kaya natin kung ano ang posibleng ibig sabihin batay sa iba pang salita dito sa kanta? Para sa mga ilang salita, guguhit ako ng bagay dito sa pisara/magpapakita ako ng larawan na maaaring makatulong sa pagtuklas ng klase sa ibig sabihin ng salitang ito. (Pagkaguhit sa pisara, o pagkatapos ipakita ang larawan, pag-usapan kung ano ang ibig sabihin ng salita) Isa pang paraan upang malaman ang ibig sabihin ng isang salita ay ang pagtanong sa isang kaklase o kaibigan. Sino dito sa klase ang alam na ang ibig sabihin ng salitang ito? Maaari ba ninyong ilahad sa buong klase ang ibig sabihin ng salitang ito, o gamitin ito sa sariling pangungusap? Tapusin ang pagbabalik-aral sa pagsusuma ng kahulugan ng mga salitang tinalakay, at paggamit nito sa sariling pangungusap. 74
PAgPAPAKILALA Ng KoNSEPto: PAgPAPANtIg 3 a. Pagpalakpak sa Bawat Pantig Ipakilala sa mga bata ang konsepto ng pantig sa pamamagitan ng pagpalakpak sa bawat pantig ng "Leron Leron Sinta". Sabihin: Kung pakikinggan natin ang mga salita, maaari pa natin itong ihiwalay sa mas maliliit na bahagi. Ang tawag sa mga bahaging ito ay pantig. Kakantahin ko ang unang dalawang linya ng "Leron Leron Sinta". Habang kinakanta ko ito, papalakpak ako sa bawat kaputol o bahagi ng salita. Pakinggan ninyo ang gagawin ko; gagawin ninyo rin ito pagkatapos ko. Awitin ang unang dalawang linya ng "Leron Leron Sinta" na may kasabay na palakpak sa bawat pantig. Halimbawa: Le(kasabay na palakpak)-ron(kasabay na palakpak) Le(kasabay na palakpak)-ron(kasabay na palakpak) Sin(kasabay na palakpak) -ta (kasabay na palakpak) Sabihin: Ngayon, lahat tayo ay papalakpak sa bawat pantig ng kanta habang inaawit natin ito. Sundan ninyo ako. Gabayan ang mga bata habang umaawit at pumapalakpak. Siguraduhing ang lahat ng mga bata ay pumapalakpak sa bawat pantig. Umikot sa klase habang inoobserba ang mga bata. Kapag may napansing bata na wala sa pantig o tiyempo ang palakpak, lapitan ito at tulungan. b. Pagbibilang ng Pantig Ipaliwanag sa klase na kung ilang ulit ang palakpak sa isang salita, siya ring bilang ng pantig nito. Sabihin: Ilan ang narinig ninyo na palakpak sa salitang Leron? Sasabihin ko nang marahan habang pumapalakpak. Bilangin ninyo kung ilan ang palakpak. Le(palalpak)-ron(palakpak). Ilan nga ang palakpak? Tama, dalawa. Ibig sabihin, may dalawang pantig ang salitang "Leron." (Isulat sa pisara ang mga pantig habang sinasabi ng marahan). Le-ron. (Ituro ang bawat pantig habang binibilang) Isa, dalawa. Ulitin ang mga hakbang na ito sa mga salitang: sinta, buko, ng, papaya. Ipalakpak ang pantig; bilangin ang palakpak; isulat sa pisara ang salita na nakapantig; isulat ang bilang ng pantig. Tanungin ang bata kung aling salita ang may pinaka-kaunting pantig, at alin ang may pinakamaraming pantig. Tulungan sila na maiugnay na ang salitang may pinakamaraming pantig ay ang pinakamahabang salita, at ang salitang may pinaka-kaunting pantig ay ang pinakamaikli. 75
c. Pagbubuo ng Salita sa Pagdudugtong ng Mga Pantig Sabihin: Nakita natin ngayon na ang mga salita ay binubuo ng mga pantig. Ano kaya ang mangyayari kung idagdag natin ang isang pantig sa isa pang pantig? May mabuo kaya tayong iba pang salita? Subukan nga natin. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Magkabit sa pisara ng mga piraso ng papel kung saan nakasulat ang hiwa-hiwalay na pantig: pa, ko, ta, ya, da, la. Ipaglapit ang mga ito sa takdang pagkakataon. Pira-pirasong papel na may nakasulat na tig-isang pantig: pa, ko, ta, ya, da, la (Maaari ring sabihin lamang ang bawat pantig na pinagsasama, na hindi gumagamit ng sinulatang piraso ng papel, kung tingin ninyo ay hindi pa handa ang mga bata na sabayang makinig, magsalita at tumingin sa nakasulat ang pantig.) Sabihin: Ano ang mabubuo nating salita kapag ipinagsama natin ang: "pa" at "ko" (pako) "pa" at "ta" (pata) "pa" at "la" (pala) "pa" at "pa" (papa) "da" at "pa" (dapa) "ta" at "ya" (taya) Sa bawat pinagsamang pantig, sabihin nang marahan ang bawat isa, pagkatapos ay sabihin ng mabilis kapag pinagsama (pa-ko, pako) upang makita ang nabuong salita. Ulitin at pasabayin ang mga bata sa marahan at mabilis na pagsabi ng pantig at salita. Pagkabanggit ng bawat salita, tanungin ang mga bata: Salita ba ito? Ano ang ibig sabihin nito? (Halimbawa: pako = bagay na minamartilyo, o gumuhit ng pako sa tabi ng nabuong salita, o magpakita ng pako kung mayroon nito sa silid-aralan) Basahing muli nang sabayan ang mga salitang nabuo. Ipapalakpak sa mga bata ang bawat pantig ng mga salitang nabuo. 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Awitin ang "Leron Leron Sinta" sa inyong mga kasama sa bahay habang pumapalakpak sa bawat pantig. Tanungin sila kung may iba pa silang alam na awit pambata bukod sa "Leron Leron Sinta" na maaari ninyong ipalakpak ayon sa pagkakapantig. Awitin at pantigin ang iminungkahin awit ng inyong kapamilya. Maghandang ibahagi ang bagong awit bukas. 76
MgA LAyuNIN ARAW Natutukoy ang aksiyon na nangyayari sa pangungusap f1Wg-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan 3 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 Ipaalala sa klase ang takdang-aralin na ibinigay kahapon. Tanungin sila kung may bagong awit pambata na iminungkahi ang kanilang kapamilya. A a B b C c D d G g H h Tumawag ng dalawang bata na maglalahad tungkol sa bagong awit. Maaari nilang gamitin ang halimbawang panimula sa ibaba. Basahin ito para sa kanila: E e F f KAgAMItAN Ang bagong awit pambata na itinuro ng aking kapamilya ay __________. Mga pangungusap na nakasulat sa pisara o manila paper Anyayahan ang bata na awitin ang kantang binanggit niya para sa buong klase. Papalakpak ang buong klase sa bawat pantig. Kung alam ninyo o ng ibang bata ang awit, sabayan ang bata upang magbigay suporta. PAgBALIK-ArAL 2 Ikabit muli ang manila paper kung saan nakasulat ang "Leron Leron Sinta". A a B b E e F f C c D d G g H h Sabihin/tanungin: KAgAMItAN Ano nga itong mga nakasalungguhit na salita? (pangngalan) Basahin natin ang lahat ng pangngalan dito sa kanta. (Basahin ng sabay- sabay.) "Leron Leron Sinta" na nakasulat sa manila paper (Ituro ang salitang "manampalok.") Pagmasdan ang salitang ito. Mukha ba itong mahaba o mukhang maikli? (maghintay ng sagot) Babasahin ko habang ipinapalakpak ang bawat pantig. Ma-nam-pa-lok. Ilang palakpak ang narinig ninyo? Ilang pantig sa salitang ito? BrIDgINg Alin ang mas mahabang salita: papaya o manampalok? Bilangin nga natin ang mga pantig. (habang pumapalakpak) Pa-pa-ya. Tatlo. (habang pumapalakpak) Ma-nam-pa-lok. Apat. Alin ang mas maraming pantig? Ipaugnay sa mga bata ang nagawa na nila sa Mayroon pa bang mas mahabang salita kaysa sa manampalok dito sa kanta? Alin sa tingin ninyo ang pinakamahabang salita? Pantigin nga natin. (La-lam-ba-lam-ba-yog. Anim) Mother Tongue tungkol sa pagtukoy ng aksiyon sa pangungusap at ang konsepto ng salitang kilos. 77
3 PAgtuKoy SA AKSIyoN/MgA SALItANg KILoS Tumungo sa bagong aralin tungkol sa salitang kilos, gamit pa rin ang awiting "Leron Leron Sinta". Sabihin: Noong isang araw, tinukoy natin ang mga pangngalan na nasa awiting "Leron Leron Sinta". Ngayon naman, subukan natin hanapin ang mga aksiyon o kilos na nababanggit sa awiting ito. Awitin muli nang may galaw ang kanta. Sa pagkakataong ito, lalakasan at didiinan ng guro ang mga salitang kilos sa kanta: dala- dala, pagdating (2x), nabali, humanap, halika, manampalok, dalhin, lalamba-lambayog, kumapit, mahulog. Sabihin: Nakilala ninyo ba ang mga salita sa kanta na nagpapakita ng aksiyon o kilos? Alin ang mga ito? Pag-usapan ninyo ng inyong katabi. Subukan ninyong hanapin ang lahat ng aksiyon na nangyayari dito sa kanta. Bibigyan ko kayo ng dalawang minuto para mag-usap. Matapos ang dalawang minuto, tumawag ng mga bata na magsasabi ng tig-isang aksiyon na nakita nila sa kanta. Bilugan ang tamang salitang-kilos sa manila paper kapag mabanggit ito ng bata. Sabihin: Ang mga salitang binilugan ko ay nagpapakita ng aksiyon o kilos. Ang tawag sa mga ito ay salitang kilos. Ipinapakita ng mga salitang kilos kung ano ang nagaganap o nangyayari sa pangungusap. Kung mas marami tayong alam na salitang kilos, mas marami ring tayong maiintindihan na ideya sa mga pangungusap. 4 PAgSASANAy Hatiin ang klase sa apat na pangkat. Aawitin muli nila nang may galaw ang "Leron Leron Sinta", ngunit ang lalagyan lamang nila ng galaw ay ang mga salitang kilos: dala-dala, pagdating (2x), nabali, humanap, halika, manampalok, dalhin, lalamba-lambayog, kumapit, mahulog. May ilang salitang kilos sa awitin na hindi pa nalalapatan ng galaw, katulad ng dala-dala, pagdating, manampalok, at dalhin. Ang gawain ng pangkat ay mag-isip ng galaw na maaaring ilagay sa mga salitang kilos na ito. Magmumungkahi sila ng galaw, at magkakasundo kung ano-anong galaw ang ipapakita nila sa buong klase. Bigyan ang mga pangkat ng limang minuto para sa gawaing ito. Umikot sa mga pangkat habang pinag-uusapan nila ang kanilang mga galaw at magbigay ng tulong o kasagutan kung kinakailangan. Siguraduhin na ang lahat ng bata ay nakalalahok sa gawain. 78
PAgPAPAKItA Ng gAWAIN 5 Tawagin ang bawat pangkat sa harapan upang umawit at ipakita ang kanilang napagkasunduang mga galaw para sa mga salitang kilos. Pagkatapos ng unang pangkat, tanungin ang klase kung sa tingin nila ay madaling maintindihan ang kahulugan ng mga salitang kilos batay sa ipinakitang galaw. Pag-usapan ang kahulugan ng mga salitang kilos na tila hindi pa malinaw. Halimbawa, maaaring hindi pa lubos na makuha ng mga bata na ang "manampalok" ay isang paraan ng pagsabi ng "mamitas ng sampalok"; sa pagtalakay ng galaw para sa salitang ito, mas mapalilinaw ang kahulugan. Kung kukulangin sa oras, maaaring maglaan ng panahon sa ibang araw para sa ibang pang mga pangkat. PAgtAtAPoS 6 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Kausapin ang isang kapamilya at hilingin sa kanila na bigyan kayo ng tatlong salitang kilos na maaaring ipakita ang kahulugan sa pamamagitan ng galaw. Maghandang magbahagi tungkol dito bukas. MgA LAyuNIN ARAW f1Wg-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 4 f1PN-IId- 1.1 Nakasusunod sa napakinggang panuto na may isang hakbang sa napakinggang panuto na may 1 hakbang f1PS-IId-8.1 Nakapagbibigay ng maikling panuto na may 1-2 hakbang PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 Ipaalala sa klase ang itinakdang gawain sa pagtatapos kahapon. Ito ang magiging paksa ng bahaginan sa araw na ito. 79
A a B b C c D d G g H h Sabihin: Kahapon, ipinakausap ko sa inyo ang isang kapamilya. Hihingi kayo mula sa kanila ng tatlong salitang kilos na maaaring ipakita ang kahulugan sa pamamagitan ng galaw. Para sa bahaginan ngayong araw, tatawag ako ng tatlong bata na maglalahad sa harapan tungkol sa mga salitang kilos na nakuha nila mula sa kanilang kapamilya. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na isinulat ko sa pisara. Babasahin ko para sa inyo: E e F f KAgAMItAN Mga pangungusap na nakasulat sa pisara Ang ibinigay sa akin na salitang kilos ng aking kapamilya ay ____ (ipakita ang galaw), _____ (ipakita ang galaw), at _______ (ipakita ang galaw). Magbigay ng sariling pangungusap na gumagamit ng salitang kilos at nagpapakita ng galaw. Halimbawa: Ang binigay sa akin na salitang kilos ng aking kapamilya ay kaway, kendeng, at kurot. Tumawag ng tatlong bata na maglalahad sa harapan ng klase. Pumili ng mga bata na hindi pa gaanong nakapagbabahagi sa klase. Ipaulit sa buong klase ang mga salitang kilos at galaw na ipinakita ng mga bata sa harapan. 2 PAgBALIK-ArAL: SALItANg KILoS A a B b E e F f C c D d G g H h Tawagin ang isang pangkat na nagsagawa ng dagdag na galaw para sa "Leron Leron Sinta" kahapon. Ipaawit sa buong klase ang kanta, habang sinasabayan ang pagkilos ng pangkat sa harapan. KAgAMItAN Mga panuto na nakasulat sa manila paper o pisara Matapos ang kanta, tanungin ang ilang bata kung ano ang ipinapakita ng mga salitang kilos. (Ilang posibleng sagot: Ipinapakita nito ang aksiyon na nangyayari sa pangungusap. Ipinapakita ng salitang kilos kung ano ang ginagawa ng isang tao. Ipinapakita nito kung ano ang nagaganap o ang ipinapagawa sa isang tao, bagay o lugar.) 3 PAgSuNoD SA MAIKLINg PANuto Ipaugnay sa mga bata ang mga gawain nila sa paaralan at ang konsepto ng salitang kilos. Sabihin: Dito ba sa paaralan ay may mga aksiyon kayong ginagawa? Ano-ano ang mga ito? Sabihin ang mga salitang kilos na ginagawa ninyo sa paaralan. (Ililista sa pisara ang mga salitang kilos na babanggitin ng mga mag-aaral. Halimbawa: maglaro, umupo, pumila, tumayo, gumuhit, maghugas ng kamay, magsalita, makinig) Babasahin ko ang ang mga salitang-kilos na binanggit ninyo. Mula sa inyong upuan, subukan ninyong ipakita sa akin ang ibig sabihin ng bawat salita gamit ang paggalaw.) Mayroon bang mga gawain na ipinapagawa sa inyo ng inyong mga guro? Paano ito ipinapahayag sa inyo ng guro? Magbigay nga kayo ng halimbawa. 80
Tumawag ng mga bata na nais sumagot. Ulitin ang sinabi ng bata. Kung kailangan, ilagay sa ayos ang porma ng pangungusap sa inyong pag-uulit. Sabihin: Kapag may ipinagagawa sa inyo ang mga guro na katulad ng mga gawaing nabanggit ninyo, nagbibigay sila ng gabay at direksiyon kung paano ito gagawin. Nagbibigay sila ng malinaw na hakbang na dapat sundan upang hindi kayo malito sa kung ano ang dapat ikilos. Sa pagbibigay ng ganitong klaseng direksiyon o gabay, importante ang pagiging tiyak at malinaw sa ipinapagawa. Ikabit ang manila paper na may mga halimbawang dalawang hakbang na paniuto. Makikita ang mungkahing panuto sa ibaba.Talakayin at basahin ang mga nakasulat na pangungusap. Sabihin: Kadalasan, ibinibigay ng guro ang direksiyon nang pahakbang. Sasabihin ng guro, halimbawa: (Ituro ang mga salita habang binabasa) Una, kumuha ng kapirasong papel. •	Pangalawa, gumuhit ng dalawang taong nananampalok. Ano ang aksiyon na pinagagawa ng guro sa unang pangungusap? (Bilugan ang salitang kilos) Ano naman ang aksiyon sa pangalawang pangungusap? (Bilugan ang salitang kilos) Malinaw ba sa inyo kung ano dapat gawin sa mga pangungusap na ito? Kapag nagbibigay ng direksiyon o gabay ang inyong guro, ang tawag dito ay pagbibigay ng panuto. (Isulat ang salitang panuto sa pisara) Madalas ninyong maririnig o mababasa ang salitang ito. Mahalagang itatak natin ang salitang ito sa ating isipan. Bigkasin nga natin nang sabay-sabay: Panuto. Panuto. Panuto. Ano nga ang ibig sabihin ng panuto? (Maghintay ng sagot: gabay sa gawain, mga hakbang na dapat sundin) LAro At PANgKAtANg gAWAIN 4 Magsagawa ng maikling laro upang mahati ang klase sa maliliit na pangkat na tig-aapat ang miyembro. Tawagin ang atensyon ng buong klase. Sabihin: Ngayon naman, may isasagawa tayong laro. Makinig kayong mabuti. Magbibigay ako ng ilang panuto na may dalawang hakbang. Sundin ang aking mga panuto. Panuto A: Una, tumayo kayong lahat. Pangalawa, pumunta kayo dito sa harapan. (kapag nasa harap na ang mga bata, tanungin kung ano ang dalawang salitang kilos sa panuto: tumayo, pumunta) 81
Panuto B: Maglalaro tayo ng "Lumulubog ang Bangka." Una, pakinggan kung ilang bilang ng tao ang dapat ninyong isama sa inyong pangkat. Pangalawa, bumuo ng tamang bilang na kapangkat. Malinaw ba ang aking panuto? Ano ulit ang dalawang salitang-kilos sa aking panuto? Panuto C: Simulan na natin ang laro. Lumulubog ang barko! Ito ang panuto ng inyong kapitan. Una, makinig nang mabuti. Pangalawa, bumuo ng gtupo na tig-walo! Panuto D: Lumulubog ang barko! Ito ang panuto ng inyong kapitan. Una, makinig nang mabuti. Pangalawa, bumuo ng gtupo na tig-anim! Panuto E: Lumulubog ang barko! Ito ang panuto ng inyong kapitan. Una, makinig nang mabuti. Pangalawa, bumuo ng gtupo na tig-apat! Kapag nabuo na ang maliliit na pangkat na may tig-apat na kasapi, ibigay ang panuto para sa gawaing pangkatan. Sabihin: Ngayon naman, kayo ang magbibigay ng panuto sa inyong mga kapangkat. Ang bawat isa sa inyo ay magkakaroon ng pagkakataon na maglahad ng isang hakbang o aksiyon na kailangang sundin ng inyong mga kapangkat. Kailangan ay malinaw ang pagkakabuo ninyo ng inyong panuto para hindi malito ang inyong kasamahan. Isang hakbang o aksiyon lamang ang inyong ipagagawa. Halimbawa: Sabay- sabay tayong tumalon sa bilang ng tatlo. O di kaya, Hawakan ang kanang kamay ng kaklase sa inyong kaliwa. Bahala kayong mag-isip ng aksiyon, basta't hindi ito masama, makasasakit sa inyong kapangkat, o makagagambala sa iba pang kaklase. Bibigyan ko kayo ng limang minuto para sa gawaing ito. Malinaw ba? Sige, simulan na ang inyong gawain. Umikot sa klase at pakinggan ang mga panuto na ibinibigay ng mga bata. Tulungan ang mga bata kung kailangan nilang matukoy ang salita para sa aksiyon na iniisip nila sa wikang Filipino. Siguruhing ligtas ang mga aksiyon na ipinapagawa ng mga bata sa kanilang mga kapangkat. Paupuin ang buong klase matapos ang limang minuto. 5 PAgPAPAKItA Ng gAWAINg PANgKAtAN Hikayatin ang bawat pangkat na ibahagi ang isang panuto na gagawin ng buong klase. Habang inilahahad nila ito, isulat ang salitang kilos mula sa mga panuto sa pisara. Basahin ang listahan ng mga salitang kilos, at hilingin sa klase na magpakita sila ng galaw na akma para sa bawat salitang binasa. 82
PAgtAtAPoS 6 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Tanungin ang isang kasama sa bahay o kapamilya tungkol sa paborito nilang gawaing bahay - halimbawa, pagdidilig ng halaman o paghuhugas ng pinggan. Ipatukoy sa kanila kung ano-ano ang mga hakbang sa gawaing ito. Tumulong sa kanila sa paggawa ng gawaing ito upang makita ang aksiyon sa bawat hakbang. MgA LAyuNIN ARAW f1PL -0a-j-3 Naipamamalas ang paggalang sa ideya, damdamin at kultura ng may akda ng tekstong napakinggan o nabasa f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 5 PANIMuLANg gAWAIN 1 Hikayatin ang mga mag-aaral na magbahagi tungkol sa kanilang ginawang takdang-aralin. Sabihin: Kahapon, ipinakausap ko sa inyo ang isa ninyong kapamilya. Ipinatanong ko kung ano ang kanilang paboritong gawaing bahay, at kung ano-ano ang mga hakbang sa paggawa nito. Tatawag ako ng dalawang mag- aaral na maglalahad tungkol dito. Maaari ninyong gamitin ang sumusunod na gabay. Babasahin ko: A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Ang paboritong gawaing bahay ng aking ___ ay ang _______. Ang mga hakbang sa paggawa nito ay ang sumusunod. Una, _____. Pangalawa, ______. Pangatlo, _______. Mga pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Magbigay ng sariling paglalahad bilang halimbawa, katulad nito: Ang paboritong gawaing bahay ng aking kapatid ay ang pagwawalis. Ang mga hakbang sa paggawa nito ay ang sumusunod: Una, kunin ang walis at pandakot. Pangalawa, gamitin ang walis upang kolektahin sa isang puwesto sa sahig ang kalat at alikabok. Pangatlo, gamitin ang walis upang ilipat sa pandakot ang naipong kalat at alikabok. Tumawag ng dalawang bata na hindi pa gaanong nakapaglalahad nitong nakaraang mga linggo. 83
2 MuLINg PAgBABASA Ng AKLAt At MABILISANg PAgBABALIK-ArAL Basahin muli Ang Kuwento ni Binibining Repolyo, kasama na ang pagpansin sa may-akda, tagasalin, at tagaguhit. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Ang Kuwento ni Binibining Repolyo Habang binabasa ang kuwento, gamitin ang pagkakataon upang balik- aralan ang mga konsepto ng pangngalan, salitang kilos, pagpapantig, at pagbuo ng salita batay sa ibinigay na pantig. Ikabit ang mga card para sa bawat konsepto. Gumamit ng akmang pangungusap o salita na makikita sa aklat upang tanungin ang sumusunod: 2. Mga card kung saan nakasulat ang isa sa sumusunod na salita: pangngalan, salitang kilos, pantig Alin ang pangngalan sa pangungusap na ito? Ano ang aksiyon na nagaganap sa bahaging ito? Ano ang salitang kilos na ginamit ng may-akda at taga-salin? Ipalakpak nga natin ang bilang ng pantig sa salitang Binibini. Ilang pantig ang nasa salitang ito? Ano ang mabubuong salita kung pinagsama ang mga pantig na bi at da? Sino ang bida sa ating kuwento? Pagkabasa ng kuwento, tanungin ang mga bata: Bakit kaya sinulat ng may-akda ang kuwentong ito? Ano kaya ang nais niyang iparating na mensahe sa mambabasa o sa mga makikinig dito? 3 PAgtAtAyA Sa bahaging ito, magsasagawa ng gawaing pagtataya ang guro ukol sa ilang mahahalagang napag-aralan sa linggong ito. Tatanungin ng guro sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata nang palahad. Ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): pangngalan, salitang kilos, pantig, panuto, lalamba-lambayog, manampalok, mahulog, kumapit, halika. Bilangin ang pantig sa sasabihin kong salita(pumili ng isang bata para sa bawat salita): manampalok, sinta, Neneng, repolyo, zucchini, letsugas, papaya, kapalaran, sisidlan, munggo. Anong salita ang mabubuo kapag pinagsama ang (pumili ng isang bata para sa bawat pares ng pantig)? - ka + ma - ma + ta - ta + pa 84
- pa + nga - nga + yon - i + yon - i + bon - ba + ta - gu + ro Sabihin kung alin ang aksiyon o salitang kilos mula sa sumusunod na pangungusap (basahin ayon sa pagkakasunod-sunod. Itakda ang bawat pangungusap sa isang bata sa pangkat): - Pumunta ka sa palengke. - Dumaan ka sa tindahan ng gulay. - Sitaw at kalabasa ang bibilhin mo. - Ang susunod mong pupuntahan ay ang tindahan ng kakanin. - Itanong mo ang presyo ng puto. - Bumili ng sampung pisong halaga ng puto. - Kung may sukli, bilangin mo nang mabuti. Maglahad ng isang panuto na may isang hakbang. Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagguhit ng isang eksena mula sa kantang "Leron Leron Sinta" na nagpapakita ng aksiyon o kilos. Susubukang din nilang magsulat ng salitang kilos na ipinapakita sa kanilang larawan, kahit pa-imbento ang pagbaybay. Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagpapantig, ngunit hindi pa lubusang nakabubuo ng salita kapang ipinagdugtong ang pantig. Suriin din ang pagguhit ng mga bata sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. 85
4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Kausapin ang isang kapamilya o kapitbahay na mahilig magtanim ng anumang halaman. Tanungin sila kung ano ang kanilang ginagawa upang masiguro na lumago at maging malusog ang halaman na kanilang tinanim o inaalagan. Maghandang magbahagi tungkol dito sa Lunes. 86
ArALIN 15 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: PANgANgALAgA Ng AKINg KAtAWAN At KALuSugAN (My BoDy, HygIENE, AND HEALtH) KuWENto: ang kamatiS ni peleS 87
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 15 tema: Pangangalaga ng aking Katawan at Kalusugan (My Body, Hygiene and Health) Kuwento: ang kamatis ni peles Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan/ Sabayang Pagkanta Panimulang Gawain: Bahaginan/ Sabayang Pagkanta Araw- araw PN Pt F1PN-IIe- 2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento •	F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Kuwento: Ang Kamatis ni Peles Mga salita mula sa kuwentong Ang Kamatis ni Peles 1 Wg F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto Pangngalan ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari Wg F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan Salitang Kilos 2 PN Pt F1PN-IIe-2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento •	F1PL-0a-j-5 Nauunawaan ang kahalagahan ng nilalaman ng napakinggang teksto Kuwento: Ang Kamatis ni Peles Kuwento: Ang Kamatis ni Peles PP F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga Salitang Bayan 3 salitang batayan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 88 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng kanilang persobal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap Pagbabahagi ng kanilang persobal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap kanilang personal na karanasan gamit ito bilang gabay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta ng Pagkanta ng awit napiling awit Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng Magbahagi ng impormasyon na kanilang nakalap sa pag-aalaga ng halaman Magbahagi ng impormasyon na kanilang nakalap sa pag-aalaga ng halaman aalaga ng halaman Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy ng kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Pagtukoy ng kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento kuwento Pagtalakay sa mga bagong salitang nabanggit na Pagtukoy at paggamit ng wasto sa mga salitang kaugnay ng ibinigay na takdang-aralin Pagtukoy at paggamit ng wasto sa mga salitang kaugnay ng ibinigay na takdang-aralin Paggabay sa mga mag-aaral sa kanilang Paglalahad ng impormasyong nakalap tungkol sa pag-aalaga ng halaman Paglalahad ng impormasyong nakalap tungkol sa pag-aalaga ng halaman nakalap Paggabay sa mga mag-aaral sa pag-ugnay ng Pag-ugnay ng kanilang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang Pag-ugnay ng kanilang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang pag-unawa ng napakinggang kuwento kuwento Pagtalakay sa nilalaman ng kuwento sa Pagpapakita ng pag-unawa sa kahalagan ng nilalaman ng napakinggang kuwento sa Pagpapakita ng pag-unawa sa kahalagan ng nilalaman ng napakinggang kuwento sa dito pamamagitan ng pagsagot sa mga tanong tungkol dito Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng mga Pagbasa ng mga salitang batayan mula sa awiting Sampung Mga Daliri at sa napakinggang Pagbasa ng mga salitang batayan mula sa awiting Sampung Mga Daliri at sa napakinggang Daliri at ang binasang kuwento kuwento Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 15 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 15 tema: Pangangalaga ng aking Katawan at Kalusugan (My Body, Hygiene and Health) Kuwento: ang kamatis ni peles Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Panimulang Gawain: Bahaginan/ Pagbabahagi ng kanilang persobal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay Pagbabahagi ng kanilang persobal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Sabayang Pagkanta Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) Paggabay sa mga mag-aaral sa pagkanta ng Pagkanta ng awit napiling awit Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PN-IIe- 2 Nagagamit ang naunang Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng impormasyon na kanilang nakalap sa pag- aalaga ng halaman Magbahagi ng impormasyon na kanilang nakalap sa pag-aalaga ng halaman PN kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento Mga salita mula sa kuwentong Ang F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Pagtukoy ng kahulugan ng mga bagong salita mula sa kuwento Pt Kamatis ni Peles kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto Pagtalakay sa mga bagong salitang nabanggit na kaugnay ng takdang-aralin ng mga mag-aaral Pagtukoy at paggamit ng wasto sa mga salitang kaugnay ng ibinigay na takdang-aralin Pangngalan Wg ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari F1WG-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga Paggabay sa mga mag-aaral sa kanilang Salitang Kilos Paglalahad ng impormasyong nakalap tungkol sa pag-aalaga ng halaman Paglalahad ng impormasyong nakalap tungkol sa pag-aalaga ng halaman Wg salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PN-IIe-2 Nagagamit ang naunang Paggabay sa mga mag-aaral sa pag-ugnay ng kanilang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento • Pagtalakay sa nilalaman ng kuwento sa Pag-ugnay ng kanilang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento PN kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento 2 Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PL-0a-j-5 Nauunawaan ang Pagpapakita ng pag-unawa sa kahalagan ng nilalaman ng napakinggang kuwento sa pamamagitan ng pagsagot sa mga tanong tungkol dito Pagpapakita ng pag-unawa sa kahalagan ng nilalaman ng napakinggang kuwento sa pamamagitan ng pagsagot sa mga tanong tungkol dito Pt kahalagahan ng nilalaman ng napakinggang teksto F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga Salitang Bayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng mga salitang batayan mula sa awiting Sampung Mga Daliri at ang binasang kuwento Pagbasa ng mga salitang batayan mula sa awiting Sampung Mga Daliri at sa napakinggang kuwento PP salitang batayan 3 LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 89
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin KP F1KP-Iie-4 Nabibilang ang pantig sa Pagpapantig isang salita PP F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga Salitang Batayan 4 salitang batayan Pu PN F1PY-IIe-i-2.1: f 2.2 Nababaybay nang wasto ang mga ( batayang salitang) natutuhan sa aralin •	F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga salitang batayan Salitang Batayan Salitang Batayan 5 PL F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Mapa ang mga simpleng mapa LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 90 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbilang ng Pagbilang ng pantig sa isang salita pantig sa isang salita Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng Pagbasa sa mga salitang batayan sa huling pahina ng kuwentong napag-aralan Pagbasa sa mga salitang batayan sa huling pahina ng kuwentong napag-aralan kuwentong napag-aralan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabaybay at Pagbabaybay at pagsulat ng mga salitang batayan Pagbabaybay at pagsulat ng mga salitang batayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng mga Pagbasa ng mga salitang batayan salitang batayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagguhit ng Pagguhit ng mapa ng bukirin/taniman ni Peles mapa ng taniman ni Peles Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 15 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1KP-Iie-4 Nabibilang ang pantig sa Pagpapantig Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbilang ng Pagbilang ng pantig sa isang salita KP isang salita pantig sa isang salita F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga Salitang Batayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng mga salitang batayan sa huling pahina ng kuwentong napag-aralan Pagbasa sa mga salitang batayan sa huling pahina ng kuwentong napag-aralan PP salitang batayan 4 F1PY-IIe-i-2.1: f 2.2 Nababaybay Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbabaybay at Pagbabaybay at pagsulat ng mga salitang batayan Pagbabaybay at pagsulat ng mga salitang batayan Salitang Batayan Pu nang wasto ang mga ( batayang salitang) natutuhan sa aralin F1PP-IIe-2 Nababasa ang mga Salitang Batayan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbasa ng mga Pagbasa ng mga salitang batayan PN salitang batayan salitang batayan 5 F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Mapa Paggabay sa mga mag-aaral sa pagguhit ng Pagguhit ng mapa ng bukirin/taniman ni Peles PL ang mga simpleng mapa mapa ng taniman ni Peles LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 91
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1PN-IIe- 2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1Wg-IIc-f -2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari f1Wg-IIIe-g-5 Nagagamit ang mga salitang kilos sa pag-uusap tungkol sa iba't ibang gawain sa tahanan, paaralan, at pamayanan 1 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt Ipakilala sa klase ang tema para sa linggong ito at iugnay ang awitin sa nakatakdang tema. Sabihin: Sa linggong ito, ang ilan sa ating mga gawain at ang kuwentong pakikinggan ay tungkol sa kalusugan. Paano ba natin dapat pangalagaan ang ating kalusugan at katawan? A a B b E e F f C c D d G g H h Ang awitin nating ngayong umaga ay tungkol din sa tema ngayong linggo. Nagbibigay ito ng mga pangngalan ng mga bahagi ng ating katawan. Pakinggan ninyo muna ako. KAgAMItAN Sampung Mga Daliri na nakasulat sa manila paper Ipaskil ang titik ng kanta sa pisara. Ituro sa klase ang awit na Sampung Mga Daliri kasama na ang mga kilos para dito. Hikayatin ang mga mag-aaral na sumali sa pagkanta. Sampung Mga Daliri Sampung mga daliri: kamay at paa, dalawang mata, dalawang tainga, ilong na maganda! Maliliit na ngipin, masarap kumain. Dilang maliit, nagsasabi huwag kang magsinungaling! Itanong: Ano-ano ang mga nabanggit na pangngalan ng mga bahagi ng katawan sa ating kinanta? Ituro sa manila paper ang bawat bahagi ng katawan na banggitin ng mga bata. 92
PAgtALAKAy SA tAKDANg-ArALIN Ipaalala sa mga mag-aaral ang itinakdang gawain noong nakaraang Biyernes. Tumawag ng ilang bata na magbabahagi tungkol sa nakalap nilang impormasyon tungkol sa pag-alaga ng halaman. Isulat sa pisara ang mga babanggitin nilang sagot. Halimbawa ng ilang posibleng sagot: Itanim sa puwesto na naaarawan. Tanggalin ang mga sukal na damo (weeds). Diligan araw- araw. Lagyan ng pataba. Sabihin: Marami sa mga nabanggit ninyo ay gagawin din ng bida sa kuwento na babasahin ko bukas. Bago tayo umabot sa kuwentong ito, paghandaan at pag-usapan muna natin ang ilang salita na makikita rin natin sa aklat. 2 A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN 1. Mga salitang pag-aaralan na nakasulat sa manila paper o pisara 2. Mga larawan tungkol sa mga salitang may kinalaman sa paglago ng isang halaman, mula buto hanggang maging mabungang pananim PAgPAPAuNLAD Ng tALASALItAAN 3 a. Pagpapakita ng Mga Larawan Sabihin: Sa pagpapalaki ng halaman, dumaraan ito sa iba't ibang pagbabago: mula butil o punla hanggang maging mabungang pananim. Pagmasdan natin ang mga larawang ito na nagpapakita ng pagbabagong dinadaan ng isang pananim. Magpakita ng larawan tungkol sa pagtubo ng pananim. Maaaring humiram mula sa librong pang-agham. Maaari ring sumangguni sa mga lokasyong ito sa Internet: background-161664245.jpg, bean-plant-137935025.jpg Ipaliwanag sa mga bata ang tawag sa halaman sa bawat pagbabago nito. Nagsisimula ito sa buto o punla. Pagkatanim ay tinutubuan ito ng ugat. Kapag umusbong na ang malilit na luntiang bahagi 93
mula sa lupa, ang tawag dito ay sungot. Tuluyan itong lalago at magiging halaman. Habang lumalaki, ito ay mamumulaklak. Sa mga halamang gulay o prutas, ang mga umusbong na bulaklak ay magbabago muli hanggang sa maaari na itong pitasin. b. Pagtalakay sa Mga Salita Ilagay ang listahan ng salitang pag-aaralan sa pisara: sekreto, nagbulakbol, pagbubungkal, sungot, punla, magbudbod, pantabing. Sabihin: May babanggitin akong pangungusap na gamit ang salitang ating pag-aaralan. Pakinggan ninyo ang pangungusap at ang dagdag pang pangungusap na kasunod nito. Batay sa pangungusap, pag-isipan kung ano ang ibig sabihin ng mga salita dito sa listahan. Basahin ang sumusunod. Matapos sumagot ang mga bata, isulat sa tabi ng salitang tinutukoy ang kahulugan nito. 1. Mayroon akong sekreto. Ako lamang ang nakaaalam nito. Hindi ko ito sinasabi kahit kanino. Ano kaya ang ibig sabihin ng salitang sekreto? (posibleng sagot: lihim, isang bagay na walang nakakaalam) 2. Nagbulakbol ako buong linggo. Wala akong nagawa dahil kung saan saan lamang ako pumunta. Ano kaya ang ibig sabihin ng nagbulakbol? (namasyal o nagpunta kung saan-saan) 3. Ang tatay ko naman ay walang ibang ginawa kundi pagbubungkal. Mahusay na hardinero ang tatay ko kaya palagi siyang naghuhukay ng lupa at nagtatanim sa aming hardin. Ano kaya ang ibig sabihin ng pagbubungkal? (paghuhukay) 4. Kapag nagtatanim kami, ang unang-una kong nakikita ay ang sungot ng halaman. (Magpakita ng larawan at ituro ang dulo ng butil) Ano kaya ang sungot? (dulo ng binhi) 5. Marami kaming iba't ibang uri ng punla sa bahay. Mayroon kaming malalaking buto, mayroon din naming maliliit. Iba-iba rin ang kulay. Kapag itinanim na ni Tatay ang mga ito, iba-iba rin ang kanilang nagiging hitsura kapag tumubo. Alam ninyo ba kung ano ang punla? (butong itinatanim) 6. Hindi ako nagbulakbol ngayon. Tinuturan ako ni Tatay kung paano magbudbod ng pataba sa lupa. Madali lang pala. Kukuha ka lang gamit ang isang kamay at unti-unti mong ilalaglag sa lupa. Marunong din ba kayong magbudbod? (magkalat/magsabog) 7. Gumawa si Nanay ng pantabing sa init ng araw kung tag-araw. Ilalagay namin ito sa tabi ng mga halaman para hindi sila matuyo sa sobrang init. Ano kaya ang pantabing? (pantakip) Pasabayin ang mga bata sa pagbasa ng mga salita sa pisara. Ipakopya sa mga bata ang mga salita at ang kahulugan ng mga ito 94
sa kanilang kuwaderno. Kung may panahon pa, samahan ang mga bata sa hardin ng paaralan upang tingnan kung may mga sungot o namumulaklak na halaman na makikita. 4 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman kung lubusan nang naintindihan ng mag-aaral ang mga salita. Papalakpak ang mga bata pagkabasa ninyo sa bawat salita - malakas na malakas ang palakpak kung lubusang naintindihan ang salita, mas mahina kung di pa gaanong naintindihan, o walang palakpak kung lubusang hindi naintindihan. Itala sa inyong kuwaderno ang mga salitang hindi pa lubusang naintindihan. MgA LAyuNIN ARAW f1PN-IIe- 2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang kuwento f1PL-0a-j-5 Nauunawaan ang kahalagahan ng nilalaman ng napakinggang teksto 2 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Tumawag ng tatlong bata na magbabahagi tungkol sa isang bagay na ginagawa ng kanilang kapamilya para sa kanila upang sila ay maging malusog. Sabihin: Ang tema natin sa linggong ito ay tungkol sa kalusugan. Magbabahaginan tayo ngayong araw tungkol sa mga bagay na ginagawa ng inyong nanay o tatay para sa inyo upang mapangalagaan ang inyong kalusugan. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko: A a B b C c D d G g H h Isang bagay na ginagawa ng aking magulang para sa aking kalusugan ay __________. E e F f KAgAMItAN Magbigay ng sariling halimbawang pangungusap. Maaaring gamitin ito: Noong bata pa ako, isang bagay na ginawa ng aking magulang para sa aking kalusugan ay dalhin ako sa health center para mabakunahan. Halimbawang pangungusap na nakasulat sa manila paper o pisara Pumili ng batang hindi pa gaanong nakapagbabahagi sa klase para maglahad sa bahaginan. 95
2 PAgHAHANDA PArA SA KuWENto A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN a. Paghahawan ng Balakid Ipaskil muli ang listahan ng salita na makikita sa babasahing aklat. Basahin ang bawat isa, at tumawag ng bata upang gamitin ito sa pangungusap. 1. Mga salita na nakasulat sa pisara o manila paper 2. Ang Kamatis ni Peles Tutukan ang mga salita na natukoy mula sa pagtatapos kahapon na hindi pa lubusang naiintindihan. Magbigay ng mga dagdag na pahiwatig upang mas mapalinaw ang kahulugan nito. Halimbawa: 3. Mga tanong tungkol sa kuwento na nakasulat sa manila paper o pisara Saan ito makikita? Kailan ito ginagamit? Anong salita ang kabaligtaran nito? Anong salita ang kasinghulugan nito? b. Pagganyak Sabihin: Sa bahaginan kanina, naglahad ang ilan sa atin ng mga bagay na ginagawa ng ating mga magulang para sa ating kalusugan. Sa kuwento na babasahin ko sa inyo ngayon, makikita natin kung ano ang gagawin ng bida upang palusugin ang halamang tinanim niya. c. Pangganyak na Tanong Habang nakikinig kayo sa kuwento, maging listo sa sagot sa tanong na ito: Ano-ano ang mga ginawa ng bida sa kuwento para sa inaalagaan niyang pananim? d. Bago Basahin ang Kuwento Ipakita sa mga mag-aaral ang pabalat ng libro. Sabihin: Ang pamagat ng ating kuwento ay "Ang Kamatis ni Peles". Ang ating kuwento ay isinulat ni Virgilio S. Almario. Iginuhit naman ito ni Renato Gamos. Itanong: Ayon sa pamagat, tungkol saan kaya ang ating kuwento? Ano pa ang inyong nakikita sa pabalat ng libro na may kinalaman sa pamagat? Sino kaya si Peles dito sa larawan? Anong klaseng insekto kaya siya? 3 HABANg BINABASA ANg KuWENto Basahin ang kuwento ngunit huminto pagkabasa ng teksto sa mga takdang bahagi ng aklat. Itanong ang sumusunod: 96
Huminto sa p. 2 Itanong: Ano kaya ang gagawin ni Peles? Huminto sa p. 4 Itanong: Sino ang kinausap ni Peles sa bahaging ito? Ano ang ginagawa ni Hugo dito? Ano ang tinanong ni Peles kay Hugo? Huminto sa p. 8 Itanong: Bakit ginamit ng may-akda ang katagang "kahit na Linggo?" Ano ba ang kadalasang ginagawa kapag araw ng Linggo? Huminto sa p. 16 Itanong: Bakit daw nagsindi si Peles ng mga kandila? Huminto sa p. 20 Itanong: Bakit nagdala si Peles ng mga libro sa bukid? Huminto sa p. 25 Itanong: Ilang araw na ang lumipas mula nang itinanim ni Peles ang mga buto ng kamatis dito sa bahaging ito? Bilangin nga natin. (Magsimula ng pagbilang sa Linggo at magtapos sa Sabado.) Huminto sa p. 27 Itanong: Bakit kaya masaya pa rin si Peles kahit pa siya ay nagkasakit sa pag-aalaga ng kaniyang mga kamatis? PAgKAtAPoS BASAHIN ANg KuWENto 4 Talakayin ang kuwentong binasa. Pumili ng ilang tanong mula sa listahan sa ibaba. a. Sino ang bida sa ating kuwento? b. Ano ang masasabi ninyo tungkol sa kaniya? c. Sino ang kaniyang kaibigan? d. Ano ang hiningi ni Peles mula kay Hugo? e. Bakit naisip ni Peles na magtanim? f. Ano-ano ang mga ginagawa ni Peles upang tumubo nang maganda ang kaniyang pagtatanim? g. Ano kaya ang naramdaman ni Peles noong wala pang tumutubo sa kaniyang itinanim? h. Ano ang payo ni Hugo sa kaniya? i. Kung ikaw naman ang kaibigan ni Peles, ano ang ipapayo mo sa kaniya? j. Pagdating ng Sabado, ano ang napansin ni Peles sa kaniyang mga pananim? 97
k. Kung ikaw si Peles, ano ang mararamdaman mo habang naghihintay? l. Matapos ang ilan pang araw, ano na ang nangyari sa mga pananim ni Peles? m. Ano kaya ang natutuhan ni Peles sa karanasan niya sa pagtatanim? 5 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman ang reaksyon ng mga bata sa kuwento. Ipupuwesto nila nang pataas ang kanilang hinlalaki (thumbs up) kung gustong-gusto nila ang kuwento. Ipupuwesto nila nang patagilid ang hinlalaki (thumbs sideways) kung medyo nagustuhan nila ang kuwento ngunit may mga bahagi pa silang hindi naintindihan. Ipupuwesto nila nang pababa ang hintuturo (thumbs down) kung hindi nila lubusang naintindihan o nagustuhan ang kuwento. Tukuyin ang mga bata na naka-thumbs down upang matanong sila kinabukasan kung ano pa ang hindi nila naintindihan sa kuwento. ARAW MgA LAyuNIN f1PP-IIe-2 Nababasa ang mga batayang salita 3 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Gamitin ang bahaginan upang pag-usapan ang tema ng linggo: pangangalaga sa kalusugan. A a B b E e F f C c D d G g H h Sabihin: Sa kuwentong binasa ko kahapon, nagkasakit sa Peles sa bandang huli. Sa palagay ninyo, bakit siya nagkasakit? (Maghintay ng sagot mula sa klase.) KAgAMItAN Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Importante na umiwas tayong lahat sa sakit. Sa bahaginan natin ngayong araw, maglalahad kayo tungkol sa ilang bagay na dapat nating gawin upang hindi magkasakit. Maaari ninyong gamiting ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko: 98
Para makaiwas sa sakit, dapat tayo ay _________________. Magbibigay ako ng halimbawang pangungusap. Para makaiwas sa sakit, dapat tayo ay matulog nang maaga at mahimbing. Kayo naman ang magpahayag. Tatawag ako ng tatlong mag-aaral para maglahad ng kanilang ideya. Tumawag ng tatlong bata na hindi pa gaanong nakapagbabahagi sa mga nakalipas na araw. Bigyan sila ng tulong kung kinakailangan. PAgBALIK-ArAL 2 A a B b E e F f C c D d G g H h Balikan ang resulta ng mabilisang pagpupulso na isinagawa sa pagtatapos kahapon. KAgAMItAN 1. Ang Kamatis ni Peles Sabihin: Kahapon, may ilan sa inyo na nagsabing hindi ninyo lubusang nagustuhan o naintindihan ang kuwentong "Ang Kamatis ni Peles". Ibahagi ninyo ngayon kung ano ang hindi ninyo naintindihan o nagustuhan para mapag-usapan natin. 2. Lyrics ng Sampung Mga Daliri na nakasulat sa manila paper Tumawag ng ilang bata na makapagsasabi kung ano pa ang nais nilang linawin tungkol sa kuwento. Talakayin ang mga bahaging mabanggit. Kung kinakailangan, balikan ang bahagi ng libro na hindi malinaw upang tulungan ang mga bata sa pagkaklaro ng detalye. 3. Mga flash card para sa batayang salita: ang, mga, at, na, si, sa, pa, ng, ni, ba, ay PAgBASA Ng MgA BAtAyANg SALItA 3 Gamitin na lunsaran ang awit na Sampung Mga Daliri upang tulungan ang mga bata sa pagbabasa ng ilan sa pinakakaraniwang salita sa wikang Filipino. Ipaskil ang manila paper kung saan nakasulat ang titik ng kanta. Ipaawit muli ang kanta sa mga bata. Sabihin: Awitin muli natin ang kantang Sampung Mga Daliri. Habang umaawit kayo, may mga salita akong ituturo sa manila paper. Pansinin ninyo ang mga salitang ito. Pag-uusapan natin ang mga ito pagkatapos ng ating pagkanta. Ituro ang sumusunod na mga salita kapag umabot na dito ang pagkanta ng mga bata: mga, at, na. Ipaulit ang pagkanta, ituro muli ang mga salitang ito sa manila paper, at lakasan ang pagkanta sa mga salitang ito. Itanong sa mga bata: Ano ang napansin ninyo tungkol sa mga salitang itinuro ko? (mga posibleng sagot: maikli, madalas marinig, madalas makita) Sabihin: May mga salita - tulad ng mga, at, o na - na napakadalas gamitin sa wikang Filipino. Dahil sa dalas ng kanilang paggamit, mabuti kung mabilisan o awtomatiko na ang pagkilala o pagbasa natin sa mga salitang ito. May mga ipapakita akong mga card. Nakasulat sa mga ito ang ilan sa mga karaniwang salita. Basahin natin ang mga ito. 99
Ipakita ang mga salita sa flash card ng paisa-isa: ang, mga, at, na, si, sa, pa, ng, ni, ba, ay. Tanungin ang mga bata kung kaya na nila itong basahin. Tulungan sila sa pamamagitan ng pagturo sa bawat letra at pagtanong kung ano ang tunog nito. Maaari itong gawin sa karamihan ng salita, bukod lang sa salitang "mga." Basahin ang bawat card para sa mga bata, at ipabigkas ang salita sa kanila pagkatapos ninyo. Tumawag din ng ilang bata at ipagamit sa kanila sa isang pangungusap ang mga salita sa card. Awitin muli ang kantang Sampung Mga Daliri - ngunit hindi kakantahin kundi babasahin nang malakas ang parte na gumagamit ng mga, at, na. 4 PAgSASANAy Gamitin ang aklat na Ang Kamatis ni Peles sa pagpapabasa sa mga bata ng mga salitang nakalagay sa mga card. Ikabit ang mga salita sa flash card sa pisara. Sabihin: Balikan natin ang unang bahagi ng kuwentong Ang Kamatis ni Peles upang pansinin kung gaano nga kadalas makikita ang mga salitang ito. Ako pa rin ang magbabasa ng karamihan sa mga salita sa libro. Pero kapag dumating tayo sa isang salita na kabilang dito sa mga nakakabit sa pisara, kayo ang magbabasa. Pansinin ang pabalat. Itanong: Aling salita dito sa pisara ang nakikita natin sa pamagat? Tama. "Ang" at "ni." Kayo ang babasa ng mga salitang ito. Ang pamagat ng kuwento ay: ___ Kamatis __ Peles. Huminto sa p. 2 Basahin ang mga pangungusap ngunit huminto sa mga salitang: na, si, sa, na, at, ng, ang. Hayaang ang mga bata ang bumasa nito. Huminto sa p. 4 Basahin ang mga pangungusap ngunit huminto sa mga salitang: sa, ni, at, ng, na, ang, ba. Hayaang ang mga bata ang bumasa nito. Huminto sa p. 6 Basahin ang mga pangungusap ngunit huminto sa mga salitang: ni, at, ng, ang. Hayaang ang mga bata ang bumasa nito. Huminto sa p. 8 Basahin ang mga pangungusap ngunit huminto sa mga salitang: at, na, ang. Hayaang ang mga bata ang bumasa nito. Huminto sa p. 10 Basahin ang mga pangungusap ngunit huminto sa mga salitang: at, sa, si, ng Hayaang ang mga bata ang bumasa nito. 100
PAgSIPI Ng MgA BAtAyANg SALItA 5 Ipasipi sa mga bata ang mga batayang salita na nakapaskel sa pisara. Ipaalala sa kanila na madalas nilang makikita ang mga ito sa iba't ibang lugar, produkto o babasahin. Hikayatin sila na maging alerto sa pagtukoy ng mga salitang ito saan man sila pumunta. PAgtAtAPoS 6 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Basahin sa inyong magulang o iba pang kapamilya ang mga sinipi ninyong salita mula sa inyong kuwaderno. Hanapin ang mga salitang ito sa mga babasahin, kalendaryo, at pabalat ng mga produkto sa inyong bahay. MgA LAyuNIN ARAW f1KP-Iie-4 Nabibilang ang pantig sa isang salita f1PP-IIe-2 Nababasa ang mga batayang salita f1Py-IIe-i-2.1: f 2.2 Nababaybay nang wasto ang mga ( batayang salitang) natutuhan sa aralin 4 PANIMuLANg gAWAIN 1 Talakayin ang ipinagawang takdang-aralin sa bahaginan. Ikabit muli sa pisara ang mga flash card ng batayang salita: ang, mga, at, na, si, sa, pa, ng, ni, ba, ay Sabihin: Kahapon, pinag-aralan natin ang pagkilala sa ilang maiikli at karaniwang salita sa wikang Filipino. Basahin nga natin muli ang mga salitang ito. Nakapaskil ang mga salita sa pisara. (Basahin ng sabay sabay ang mga salita habang itinuturo ang bawat isa.) A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Para sa inyong takdang-aralin kahapon, inatasan ko kayo na maghanap ng mga babasahin o bagay kung saan makikita ang mga salitang ito. Ito ang paksa ng bahaginan natin ngayong umaga. Ilahad sa inyong mga kaklase ang mga salitang nabasa ninyo sa mga produkto o babasahin sa inyong bahay, at kung saan ninyo ito nakita. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko para sa inyo. Kung may makita kayong salita na kilala na ninyo, sabayan ninyo ako sa pagbasa. 1. Mga flash card para sa mga batayang salita: ang, mga, at, na, si, sa, pa, ng, ni, ba, ay 2. Halimbawa ng panimula na nakasulat sa manila paper o pisara 101
Nakita ko ang mga salitang ____ at ____ sa isang _______ sa aming bahay. Kung kailangan pa ng dagdag na suporta ng mga bata, magbigay ng sariling halimbawang pangungusap: Nakita ko ang mga salitang "sa" at "ni" sa isang poster na nakakabit sa aming bahay. Tumawag ng dalawang bata na maglalahad sa harap ng klase. Pumili ng bata na hindi pa gaanong nakapagbabahagi sa mga nakaraang araw. 2 PAgBABALIK-ArAL A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Gamitin ang isang pahina ng kuwentong Ang Kamatis ni Peles sa pagbabalik aral sa konsepto ng pagbasa sa batayang salita at pagpapantig ng mga salita. 1. Ang Kamatis ni Peles a. Mga batayang salita 2. Talahanayan na may tatlong hanay Ipakita sa mga bata ang huling pahina ng aklat. Ibigay ang panuto tungkol sa pagbabasa ng mga batayang salita. Sabihin: Katulad ng ginawa natin kahapon, ipababasa ko sa inyo ang mga maiikling salitang nakapaskil sa pisara na makikita ninyo dito sa huling bahagi ng 'Ang Kamatis ni Peles'. Babasahin ko ang kalakhan ng teksto, pero hihinto ako sa mga salitang dapat ay alam na ninyo. Basahin ang buong pahina, ngunit tumigil sa mga salitang: pa, ang, mga, ni, ay, at, ng, na, si. b. Pagpapantig Gamitin muli ang p. 27 upang ipabatid sa mga mag-aaral ang haba ng iba't ibang salitang makikita dito batay sa bilang ng pantig. Ipaalala sa mga bata ang gawaing pagpapantig /pagpalakpak na ginawa noong nakaraang linggo. Sabihin: Natatandaan ninyo pa ba ang pagpalakpak natin sa bawat pantig noong nakaraang linggo? Subukan nga nating muli. Ipalakpak ang mga pantig sa pamagat ng ating libro. Ang Ka-ma-tis ni Pe-les. Ilang pantig sa salitang kamatis? Ka-ma-tis. Tatlo. Ilan naman sa Peles? Dalawa. Ilang pantig sa salitang ang at ni? Isa. Ikabit o isulat sa pisara ang isang talahanayan na tulad nito: 1 Pantig 2 Pantig 3 Pantig 4 Pantig 102
Sabihin: May talahanayan ako dito sa pisara. Bibilangin natin ang pantig ng mga salita dito sa pahinang ito. Tutulungan ninyo ako sa pagtukoy kung saan ko dapat isulat o ihanay ang bawat salita. Sa isang pantig ba? Dalawang pantig? Tatlong pantig? O sa apat na pantig? Simulan natin sa mga salitang nabilang na natin ang pantig. Isusulat ko na ang mga ito sa tamang hanay. Isulat ang "ang" at "ni" sa isang pantig na hanay; ang "Peles" sa dalawang pantig na hanay; at ang "kamatis" sa tatlong pantig na hanay. Sabihin nang paisa-isa ang mga salitang ito at ipabilang ang pantig sa mga mag-aaral: isang, araw, pa, lumipas, mga, ay, lumaki, at, namulaklak, pare, lulusog, ng, mo, bati, kay, dumalaw, na, si, Hugo. Isulat sa tamang hanay ang bawat salita matapos mabilang ng bata kung ilan ang pantig nito. 1 Pantig 2 Pantig 3 Pantig 4 Pantig ang ni pa mga ay at ng mo kay na si Peles isang araw pare bati Hugo kamatis lumipas lumaki lulusog dumalaw namulaklak Ipatukoy sa mga bata kung aling hanay ang may pinakaraming nakasulat na salita. Itanong kung ano pa ang ibang napapansin nila sa mga salita sa talahanayan. Halimbawa: may nakikita ba silang isang pantig na salita sa loob ng ibang salita sa talahanayan? ("pa" sa pare, "na" sa "namulaklak") PAgBAyBAy At PAgSuLAt Ng BAtAyANg SALItA 3 Gabayan ang mga mag-aaral sa pagtuklas na ang mga salitang kaya na nilang basahin ay madali na rin nilang maisusulat o maibabaybay. Sabihin: Balikan natin itong listahan ng mga salitang may isang pantig. Alin sa mga salitang ito ang kaya na ninyong basahin? Huwag matakot sumubok. Kung magkamali man, ang mahalaga ay sinubukan ninyo. Sige nga - sino ang nais sumubok magbasa ng ilang salita mula sa listahang ito? 103
Tumawag ng bata na handang sumubok magbasa ng ilang salita mula sa listahan. Tulungan sila kung kinakailangan - ipapansin ang letra sa salita, tanungin kung ano ang tunog nito, at tulungan silang ipagsama ang mga tunog hanggang mabuo ang salita. Sabihin: Magaling! Ngayong may alam na kayong basahin na salita, magiging mas madali na para sa inyo ang pagbaybay at pagsulat nito. Dahil kilala ninyo na ang mga letra at tunog na bumubuo sa salitang nabasa ninyo, puwede ninyo na rin itong subukang isulat. Halimbawa, tingnan natin ang salitang "ni." Tatakpan ko muna ito. Subukan ninyo ngang isulat sa inyong kuwaderno ang salitang ito na walang pinagkokopyahan? Isipin - ano ang mga tunog na bumubuo sa salitang "ni"? /N/ at /i/. Ano ang letra para sa mga tunog na ito? Letrang N at letrang I. Kaya ko na ngayong sulatin ang salitang ni. Sumubok pa tayo ng isang salita. Tatakpan ko itong salitang "kay." Isipin - ano ang mga tunog na bumubuo sa salitang ito? /k/, /a/, /y/. Ano ang mga letra para sa mga tunog na ito? Isulat sa inyong kuwaderno. Umikot sa klase at tingnan ang mga isinulat ng mga bata sa kanilang kuwaderno. Bigyang pansin kung sino ang mga batang hindi pa lubusang nakalalapat ng konsepto ng pagbaybay/pagsulat batay sa nalalaman nila tungkol sa mga tunog ng letra. 4 PAgSASANAy Hatiin ang klase sa maliliit na pangkat na may tig-apat na miyembro. Mag-iisip ang bawat miyembro ng pangkat ng tig-isang salita na may 2-3 pantig, na narinig nila mula sa mga awitin o kuwento sa klase. Ipasusulat nila ito sa kanilang kapangkat. Isusulat ng ibang miyembro ang salitang ito sa kanilang kuwaderno. Dapat ay may tatlong salita na nakasulat sa kuwaderno sa pagtatapos ng gawain. Ipaalala sa mga bata na pagsasanay lamang ito, kaya't hindi sila dapat matakot na sumubok gawin ito. Bigyan ang mga bata ng anim na minuto para sa gawaing ito. Umikot sa mga pangkat upang makinig, magmasid at tumingin sa mga kakayanan ng mga bata sa pagsulat at pagbaybay. 5 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso sa iba't ibang kakayanan ng mga bata sa pagkilala ng mga letra, pagtukoy sa tunog ng bawat letra, 104
pagpapantig, pagbasa ng maiikling salita, at pagsulat ng maiikling salita. Sabihin: Pakinggang mabuti ang bawat pangungusap na sasabihin ko. Itaas ang inyong kamay kung sa tingin ninyo ay nilalarawan kayo ng pangungusap. Huwag mahiya kung sa tingin ninyo ay hindi pa kayo umaabot sa sinasabi ng mga pangungusap. Ang mahalaga ay maging tapat sa pagsabi kung ano ang kayang-kaya na ninyo at kung ano ang hindi pa ninyo masyadong gamay. Kilala ko na ang lahat ng letra ng alpabeto. Alam ko na kung ano ang katapat na tunog ng karamihan sa mga letra ng alpabeto. Madali para sa akin ang pagpalakpak sa bawat pantig ng mga salita. Madali para sa akin ang pagkilala sa mga tunog na bumubuo sa isang salita. Madali para sa akin ang magbasa ng mga salitang may isang pantig. Madali para sa akin ang pagsulat ng mga letra ng alpabeto. Madali para sa akin ang pagsulat o pagbaybay ng mga pamilyar na salita. Para sa bawat pangungusap, pansinin kung sino ang hindi nagtaas ng kamay, lalo na sa mga unang mga kakayanan. Humanap ng pagkakataon upang pagmasdan ang kanilang kuwaderno o kausapin sila upang alamin kung saan sila pinaka-nahihirapan. MgA LAyuNIN ARAW f1PP-IIe-2 Nababasa ang mga batayang salita f1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan ang mga simpleng mapa 5 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt 1 Ipaalala sa mga bata ang tema para sa linggong ito. Iugnay ang awiting "Fruit Salad Song" (nasa tono ng "Are You Sleeping") sa tema ng kalusugan. Sabihin: Nitong mga nakaraang mga araw, pinag-usapan natin ang kahalagahan ng masustansyang pagkain sa ating kalusugan. Simulan natin ang ating klase sa pag-awit ng isang kanta tungkol sa mga masustansyang prutas. 105
Ipaskil ang manila paper kung saan nakasulat ang lyrics ng "Fruit Salad Song". Awitin muna ito para sa mga bata: A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Lyrics ng "Fruit Salad Song" na nakasulat sa manila paper o pisara Watermelon, watermelon. Papaya, papaya. Saging, saging, saging. Pinya, pinya, pinya. Fruit salad. Fruit salad. Pasabayin ang lahat ng bata sa pag-awit. Kantahin nang dalawang beses. 2 MuLINg PAgBASA Ng KuWENto A a B b E e F f C c D d G g H h Basahin muli nang may tatas at ekspresyon ang aklat na Ang Kamatis ni Peles. Sa pagkakataong ito, walang kailangang itanong bago o habang binabasa ang kuwento. KAgAMItAN Ang Kamatis ni Peles Sa pagtatapos ng pagbasa, tingnan kung natandaan ng mga bata ang mga pangyayari sa loob ng isang linggo. Maaaring balikan at ipakita ang mga akmang bahagi ng libro upang matulungan ang mga bata sa pagsagot. Ano ang ginawa ni Peles noong Linggo? Ano naman ang nangyari noong Lunes? Ano ang ginawa ni Peles para sa mga tanim noong Martes? Sino naman ang mga isinama niya sa bukid noong Miyerkoles? Ano ang ginawa nila? Ano ang dinala ni Peles sa taniman noong Huwebes? Ano ang nilagay ni Peles sa taniman noong Biyernes? Ano saw akas ang nangyari noong Sabado? 3 PAgtAtAyA Basahin muli nang may tatas at ekspresyon ang aklat na Ang Kamatis ni Peles. Sa pagkakataong ito, walang kailangang itanong bago o habang binabasa ang kuwento. a. Pangkatang Pagtataya Sa bahaging ito, magsagawa ng gawaing pagtataya ukol sa mahahalagang napag-aralan sa linggong ito. Dahil hindi pa 106
lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga mag-aaral, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagguhit ng mapa ng taniman ni Peles. (Tingnan ang panuto sa bahaging 3b) Tanungin sa bata ang sumusunod; sasagutin ito ng bata nang palahad. Ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): sekreto, nagbulakbol, pagbubungkal, sungot, punla, pantabing, magbudbod. Bilangin ang pantig sa sasabihin kong salita (pumili ng isang bata para sa bawat salita): kamatis, Sabado, kandila, libro, palaka, pataba, hinahagod, sumigla. Sagutin ang tanong tungkol sa kuwento (isang tanong para sa bawat bata sa pangkat). - Sino ang bida sa ating kuwento? - Sino ang kaniyang kaibigan? - Ano ang naramdaman ni Peles noong wala pang tumutubo sa kaniyang itinanim? - Ano ang ginawa ni Peles at ng mga palaka para sa pananim? - Anong araw nakakita ng sungot si Peles sa kaniyang taniman? - Ano ang naging resulta ng pagtanim ni Peles? Basahin ang salitang nakasulat sa card at gamitin ito sa isang pangungusap (pumili ng isang card para sa bawat bata): ang, mga, at, na, si, sa, pa, ng, ni, ba, ay. Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagpapantig, ngunit hindi pa lubusang nakabubuo ng salita kapang ipinagdugtong ang pantig. Suriin din ang pagguhit ng mga bata sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. gAWAIN PArA SA MgA BAtANg NAgHIHINtAy 3b Sabihin ang panutong ito sa mga mag-aaral na hindi pa muna sasailalim sa pagtataya: Ipikit ang inyong mata at isipin kung ano sa tingin ninyo ang itsura ng taniman ni Peles mula sa pananaw ng lumilipad 107
na ibon. Gumuhit sa inyong kuwaderno ng isang mapa ng bukirin ni Peles. Ang mapa ay magpapakita kung ilang hanay ng kamatis meron si Peles, kung gaano kalapit ang bukid sa kaniyang bahay, kung nasaan ang bukid at bahay ni Hugo, at iba pang detalye na inyong maiisip. Tandaan - paibabaw o mula sa pananaw ng isang lumilipad na ibon ang pananaw ng isang mapa. 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Gumuhit ng isang pangyayari mula sa kuwentong Ang Kamatis ni Peles. Pumili ng pangyayari sa kuwento mula sa alinmang araw, mula Linggo hanggang Sabado. Kulayan ito at maghandang ibahagi ito sa klase sa darating na linggo. 108
ArALIN 16 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: PANgANgALAgA Ng AKINg KAtAWAN At KALuSugAN (My BoDy, HygIENE, AND HEALtH) KuWENto: ang kamatiS ni peleS 109
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 16 tema: Pangangalaga ng Aking Katawan at Kalusugan Kuwento: ang kamatis ni peles Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) Pt F1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang napakinggang teksto sa tulong ng larawan Kuwento: Ang Kamatis ni Peles Wg F1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod Kuwento: Ang Kamatis ni Peles 1 PL ang mga pangyayari sa napakinggang kuwento sa tulong ng mga larawan •	F1PL-0a-j-6 Naipakikita ang hilig sa Kuwento: Ang Kamatis ni Peles pagbasa PN F1WG-IIc-f-2.1 Natutukoy ang Kailanan ng Pangngalan kailanan ng pangngalan Awit: "Paa, Tuhod, Balikat, Ulo" 2 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Mga salita sa kuwentong Ang Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan •	F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw ; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Kamatis ni Peles Mga salita sa awiting "Mag-exercise Tayo Tuwing Umaga" 3 KP Pu F1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog na bumubuo sa pantig ng mga salita •	F1PY-IIf-2.2 Nababaybay nang wasto Mga salita sa awiting "Mag-exercise Tayo Tuwing Umaga" Mga salita sa awiting "Mag-exercise ang mga salitang natutuhan sa Tayo Tuwing Umaga" LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 110 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang halimbawang pangungusap bilang gabay Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang halimbawang pangungusap bilang gabay kanilang personal na karanasan gamit ito Paghikayat sa mga mag-aaral na makibahagi sa Makibahagi sa talakayan tungkol sa pangyayari sa kuwento Makibahagi sa talakayan tungkol sa pangyayari sa kuwento Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsunod-sunod Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa ng mga pangyayari sa kuwento kuwento Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi Magbigay ng ibang mga kuwento na insekto rin ang mga karakter Magbigay ng ibang mga kuwento na insekto rin ang mga karakter karakter Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy sa bilang ng pangngalan sa kinantang awit at kuwentong napag-aralan Pagtukoy sa bilang ng pangngalan sa kinantang awit at kuwentong napag-aralan kuwentong napag-aralan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita batay ang kahulugan ng mga salita gamit ang larawan sa larawan sa kuwento kuwento Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy ng kahulugan ng mga halimbawang salita Pagtukoy ng kahulugan ng mga halimbawang salita Pagpapakilala ng mga tunog sa isang salita Pagkilala ng mga tunog sa mga halimbawang salita Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbaybay ng Pagbabaybay ng wasto sa mga salita mula sa awit Pagbabaybay ng wasto sa mga salita mula sa awit ng pocket chart Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 16 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 16 tema: Pangangalaga ng Aking Katawan at Kalusugan Kuwento: ang kamatis ni peles Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral sa pagbabahagi ng kanilang personal na karanasan gamit ito Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang Paghikayat sa mga mag-aaral na makibahagi sa talakayan tungkol sa pangyayari sa kuwento Makibahagi sa talakayan tungkol sa pangyayari sa kuwento Pt napakinggang teksto sa tulong ng larawan Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsunod-sunod Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento Wg ang mga pangyayari sa napakinggang 1 kuwento sa tulong ng mga larawan Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PL-0a-j-6 Naipakikita ang hilig sa Paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng ibang kuwento na insekto rin ang mga karakter Magbigay ng ibang mga kuwento na insekto rin ang mga karakter PL pagbasa F1WG-IIc-f-2.1 Natutukoy ang Kailanan ng Pangngalan Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng bilang ng pangngalan gamit ang awit at ang kuwentong napag-aralan Pagtukoy sa bilang ng pangngalan sa kinantang awit at kuwentong napag-aralan PN kailanan ng pangngalan Awit: "Paa, Tuhod, Balikat, Ulo" 2 Mga salita sa kuwentong Ang F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita batay ang larawan sa kuwento Pagtukoy sa kahulugan ng mga salita batay ang larawan sa kuwento Pt Kamatis ni Peles kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy ng kahulugan ng mga halimbawang salita Pagtukoy ng kahulugan ng mga halimbawang salita Mga salita sa awiting "Mag-exercise Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas Tayo Tuwing Umaga" o galaw ; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog Mga salita sa awiting "Mag-exercise Pagpapakilala ng mga tunog sa isang salita Pagkilala ng mga tunog sa mga halimbawang salita Pagkilala ng mga tunog sa mga halimbawang salita KP 3 na bumubuo sa pantig ng mga salita F1PY-IIf-2.2 Nababaybay nang wasto Mga salita sa awiting "Mag-exercise Paggabay sa mga mag-aaral sa pagbaybay ng Pagbabaybay ng wasto sa mga salita mula sa awit Pagbabaybay ng wasto sa mga salita mula sa awit Pu ang mga salitang natutuhan sa Tayo Tuwing Umaga" LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 111
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Wg F1PN-IIe-2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang ulat Ulat: kamatis, maraming benepisyo ayon sa isang unibersidad 4 Pt F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari Ulat: kamatis, maraming benepisyo ayon sa isang unibersidad Pu F1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog na bumubuo sa pantig ng mga salita Pagpapantig PN F1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod Kuwento: Ang Kamatis ni Peles ang mga pangyayari sa napakinggang kuwento sa tulong ng mga larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 5 112 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbasa at pagtalakay sa binasang ulat Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa napakinggang ulat Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng Pagtukoy sa mga pangngalang nabanggit sa napakinggang ulat Pagtukoy sa mga pangngalang nabanggit sa napakinggang ulat Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa tunog ng mga pantig sa isang salita tunog ng mga pantig sa isang salita Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsunod-sunod Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento gamit ang mga larawan Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento gamit ang mga larawan larawan Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 16 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PN-IIe-2 Nagagamit ang naunang Pagbasa at pagtalakay sa binasang ulat Pagsagot sa mga tanong ng guro tungkol sa napakinggang ulat Ulat: kamatis, maraming Wg kaalaman o karanasan sa pag-unawa benepisyo ayon sa isang ng napakinggang ulat unibersidad F1WG-IIc-f-2 Nagagamit nang Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy ng mga pangngalang nabanggit sa binasang ulat Pagtukoy sa mga pangngalang nabanggit sa napakinggang ulat Ulat: kamatis, maraming Pt wasto ang pangngalan sa pagbibigay benepisyo ayon sa isang 4 ng pangalan ng tao, lugar, hayop, unibersidad bagay at pangyayari F1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog Pagpapantig Paggabay sa mga mag-aaral sa pagtukoy sa Pagtukoy sa tunog ng mga pantig sa isang salita Pu na bumubuo sa pantig ng mga salita tunog ng mga pantig sa isang salita Kuwento: Ang Kamatis ni Peles F1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod Paggabay sa mga mag-aaral sa pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento gamit ang mga larawan Pagsunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento gamit ang mga larawan PN ang mga pangyayari sa napakinggang 5 kuwento sa tulong ng mga larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 113
ARAW MgA LAyuNIN f1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang napakinggang teksto sa tulong ng larawan 1 f1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod ang mga pangyayari sa napakinggang kuwento sa tulong ng mga larawan f1PL-0a-j-6 Naipakikita ang hilig sa pagbasa 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Ibatay ang bahaginan sa ipinagawang takdang-aralin noong nakaraang Biyernes. Ipapakita ng mga tatawaging mag-aaral ang kanilang iginuhit na eksena mula sa kuwentong Ang Kamatis ni Peles. Sabihin: Ngayong umaga, tatawag ako ng ilang mag-aaral na magpapakita ng ginuhit nilang eksena mula sa kuwentong Ang Kamatis ni Peles. Habang ipinapakita ang larawang iginuhit, sasabihin din nila kung aling bahagi ng kuwento ang kanilang iginuhit. Maaaring gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko: A a B b E e F f C c D d G g H h Ang iginuhit kong eksena ay nang si Peles ay _________. Makikita dito sa larawan ang _____________. KAgAMItAN Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Magbigay ng halimbawang larawan at pangungusap. Maaaring gamitin ito: Ang iginuhit kong eksena ay nang si Peles ay nagbasa para sa kaniyang pananim. Makikita dito sa larawan si Peles at ang mga aklat. Tumawag ng tatlong mag-aaral para magbahagi sa harapan ng klase. Bigyan sila ng tulong sa paglalahad kung kinakailangan. 2 MuLINg PAgSALAySAy Ng KuWENto BAtAy SA LArAWAN A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ang Kamatis ni Peles Ipakita muli sa klase ang pabalat ng aklat na Ang Kamatis ni Peles. Itanong sa klase kung ano ang pamagat nito. Itanong din kung ano pang impormasyon ang makikita sa pabalat. Tulungan silang tukuyin ang may-akda (Virgilio Almario) at tagaguhit (Renato Gamos) ng aklat. Matapos talakayin ang pabalat, ihanda ang mga mag-aaral para sa gagawin nilang muling pagsalaysay. Sabihin: Noong nakaraang linggo, binasa ko sa inyo ang aklat na ito. Naging pamilyar na kayo sa iba't ibang pangyayari sa kuwento. Sa araw na ito, kayo naman ang magsasalaysay o magkukuwento. Gagamitin ninyong gabay ang mga larawan ng aklat upang sabihin kung ano ang nangyari sa bawat pahina. 114
Kung kailangan ninyo ng tulong sa pagbubuo ng pangungusap, tutulungan ko kayo, kaya huwag kayong mag-alala kung hindi pa kayo ganoon kakomportable sa wikang Filipino. Ang mahalaga ay ang kahandaan ninyong sumubok at magpraktis. Magsimula sa p. 2. Tumawag ng isang mag-aaral na magsasabi kung ano ang nagaganap sa larawan sa pahinang ito. Kung kinakailangan, magbigay ng tanong upang matukoy ang anumang mahalagang detalye na hindi pa natumbok ng bata. Halimbawa: Bakit nga ulit naisip ni Peles na magtanim? Ulitin ang prosesong ito sa lahat ng sumusunod na pahina, hanggang sa mabuo ang kuwento, sa p. 27. PAgSASAAyoS Ng MgA LArAWAN AyoN SA PAgKAKASuNoD-SuNoD Ng PANgyAyArI 3 Hatiin ang klase sa apat na pangkat. Ipaskil sa pisara ang pitong larawan na hango mula sa mga naganap sa Ang Kamatis ni Peles mula Linggo hanggang Sabado, na hindi nakaayos ayon sa pagkakasunod-sunod. Bigyan ang bawat pangkat ng pitong card kung saan nakasulat ang mga araw ng linggo: Linggo, Lunes, Martes, Miyerkoles, Huwebes, Biyernes, Sabado. Ilahad sa klase ang panuto para sa gawain. Sabihin: Nakapaskil sa pisara ang pitong larawan. Pinapakita ng bawat larawan ang isang pangyayari sa kuwento ni Peles na naganap mula Linggo hanggang Sabado. Pag-uusapan ninyo sa pangkat kung aling larawan ang nangyari sa aling araw. Binigyan ko kayo ng mga flash card - isang flash card para sa bawat araw ng linggo. Sa talakayan natin mamaya, ididikit ninyo ang angkop na card sa katapat nitong larawan. May limang minuto kayo para pag- usapan kung aling larawan ang katapat ng bawat araw. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Apat na set ng mga flash card para sa bawat araw ng linggo, mula Linggo hanggang Sabado 2. Pitong larawan na nakabatay sa nangyari sa Kamatis ni Peles mula Linggo hanggang Sabado Pagkatapos ng limang minuto, tawagin ang pansin ng buong klase. Tanungin ang unang pangkat kung aling larawan ang dapat lagyan ng card para sa araw ng Linggo. Tanungin ang ibang pangkat kung sang-ayon sila sa sagot na ito. •	Balikan ang libro at ipakita sa mga bata ang nangyari sa araw ng Linggo. Tumawag ng mag-aaral mula sa unang pangkat upang ipakabit ang card para sa araw ng Linggo sa tamang larawan. Ulitin ang ganitong proseso para sa bawat araw, mula Lunes hanggang Sabado, ngunit tumawag ng ibang pangkat at ibang mag- aaral. Kapag nakabit na ang lahat ng card, tumawag ng ilang mag-aaral upang isaayos ang pagkakasunod-sunod ng mga larawan, mula Linggo hanggang Sabado. 115
4 PAgHIKAyAt Ng HILIg SA PAgBASA Ipabatid sa mga bata na marami pang ibang kuwento na naghahatid ng mensahe gamit ang mga hayop bilang tauhan. Tanungin sila kung may iba pa silang alam na kuwento kung saan mga insekto na tulad ni Peles at Hugo ang bida. Ilalahad nila sa kanilang katabi ang pamagat ng kuwentong ito, at kung ano ang gusto nila tungkol sa kuwento. Kung hindi insekto ngunit ibang hayop ang mga tauhan, maaari rin nilang ibahagi ito. Magbigay ng tatlong minuto para sa kanilang bahaginan. Matapos ang tatlong minuto, tumawag ng tatlong bata at tanungin sa kanila ang pamagat ng mga kuwentong kanilang pinag- usapan. Sabihin: Gaya ng natuklasan ninyo sa inyong bahaginan, maraming mga kuwento ang naisulat na at naghihintay na alamin o buklatin natin sila. Marami tayong mapupulot na bagong salita, bagong ideya, at bagong impormasyon mula sa mga libro. Sana'y magpatuloy tayong lahat sa pagtuklas ng mga bagong kuwento at babasahin. 5 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Magpakuwento sa inyong nanay o tatay ng isang kuwento na ikiunuwento din sa kanila ng kanilang magulang. Tanungin ang inyong magulang kung ano ang nagustuhan nila tungkol sa kuwentong ito noong bata pa sila. ARAW MgA LAyuNIN f1Wg-IIc-f-2.1 Natutukoy ang kailanan ng pangngalan 2 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Pag-usapan sa bahaginan ang itinakdang gawain sa pagtatapos kahapon. Ipalahad sa ilang bata ang pamagat at buod ng ikinuwento sa kanila ng kanilang magulang. Maaari nilang gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat sa pisara: Halimbawang panimula na nakasulat sa pisara Ang pamagat ng ikinuwento sa akin ng aking magulang ay ________. Tungkol ito sa ________. 116
Magbigay ng sariling halimbawang pangungusap upang marinig ng mga bata ang inaasahan mula sa kanila. Halimbawa: Ang pamagat ng ikinuwento sa akin ng aking magulang ay 'Ang Kuwento ni Juan Tamad'. Tungkol ito sa isang bata na gusto lamang laging magpahinga at ayaw tumulong sa kaniyang magulang. Tumawag n tatlong mag-aaral para magbahagi sa harapan ng klase. Pumili ng mga batang hindi pa gaanong nakapaglalahad sa mga nakaraang araw. SABAyANg PAg-AWIt 2 Isulat o ipaskil ang titik ng awiting "Paa Tuhod Balikat Ulo." Iugnay ang awitin sa tema para sa linggong ito: pag-alaga ng katawan at kalusugan. Sabihin na ang aawitin ng klase ngayong umaga ay pinagsamang kanta at paraan ng pag-ehersisyo. Ituro ang tono at ang galaw para sa kanta, o tumawag ng ilang bata na magpapakita kung paano ito awitin sa harapan ng klase. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Lyrics ng awiting "Paa Tuhod Balikat Ulo" na nakasulat sa pisara o manila paper Patayuin ang mga bata para sa pag-awit. Siguruhing may sapat silang lugar para sa kilos na gagawin nila habang kumakanta. Awitin ang kanta ng tatlong beses. Sa unang beses, kantahin ito sa regular na bilis. Sa pangalawang beses, kantahin ito nang mabagal o marahan. Sa pangatlong beses, kantahin ito nang mabilis na mabillis. 2. Talahanayan: isahan, dalawahan, maramihan 3. Mga flash card: ang, ang mga PANgNgALAN: ISAHAN, DALAWAHAN, MArAMIHAN 3 Gamiting lunsaran ang awiting "Paa Tuhod Balikat Ulo" sa pagtalakay ng konsepto ng kailanan ng pangngalan. Itanong at sabihin: Tungkol saan ang mga salita sa inawit nating kanta? Tama - tungkol sa mga bahagi ng ating katawan. Ano-ano pa ang ibang bahagi ng ating katawan? Ilista sa pisara ang mga babanggiting bahagi ng katawan. Tulungan ang mga bata sa pamamagitan ng pagturo sa ilang bahagi ng inyong katawan at pagtanong kung ano ang tawag dito. Ilan sa mga bahagi ng katawan na maaari ninyong ipabanggit: daliri, mata, ilong, tainga, buhok, bibig, ngipin, binti. Sabihin: Pansinin natin ang mga bahagi ng ating katawan na nakalista. Ano-ano dito ang nag-iisa lamang? (sagot: ulo, bibig, ilong) Ano naman ang tig-dalawa? (sagot: mata, tainga, paa, kamay, binti, tuhod) Aling bahagi ng ating katawan ang higit pa sa dalawa ang bilang? (sagot: ngipin, buhok, daliri) 117
Ilabas ang inihandang talahanyan. Gabayan ang mga bata sa paglalahad kung ilan ang bawat bahagi ng kanilang katawan. Sabihin: Inilagay ko dito sa talahanayan ang iba't ibang bahagi ng katawan na tinalakay natin ngayon. Ilalahad natin nang sabay-sabay kung ilan ang bawat bahagi ng katawan na nakalista dito. Inilista ko sa unang hanay ang mga bahagi ng katawan na isa lamang. Nasa pangalawang hanay ang mga bahagi ng katawan na dalawa ang bilang. Nasa pangatlong hanay ang mga bahagi ng katawan na marami ang bilang. Simulan natin ang paglalahad. Gagabayan ko kayo. Basahin muna ang panimulang nasa itaas ng bawat hanay, kasunod ng isang bahagi ng katawan na nakalista sa ilalim nito. Halimbawa: Isa lang ang aking ulo. Isa lang ang aking bibig. Gawin ito para sa lahat ng hanay. Isa lang ang aking: Dalawa ang aking: Marami akong: ulo bibig ilong mata tainga paa kamay binti tuhod ngipin buhok daliri Siguruhing nakuha ng mga bata ang konsepto. Tanungin: Ilan nga ang bilang ng bawat salitang nakalista dito sa unang hanay? Ilan naman ang bilang ng nakalista dito sa pangalawang hanay? Dito sa pangatlong hanay? Sabihin: Kung pag-uusapan natin sa isang pangungusap ang mga bahagi ng katawan na nakalista dito, ano kaya ang salita na maaari nating gamitin upang maipakita kung nag-iisa lamang ito o kung dalawa o higit ang bilang nito? Ilabas ang mga card para sa salitang "ang" at "ang mga." Sabihin: Nakikilala ba ninyo ang mga salitang ito? Pinag-aralan natin ang mga ito noong nakaraaang linggo. Basahin nga natin. "Ang." "Ang mga." Kailan natin ginagamit ang salitang "ang"? Magbigay nga ng halimbawa gamit ang mga salita dito sa talahanayan. Aling hanay ang maaaring gumamit sa salitang "ang"? Kailan naman dapat gamitin ang mga salitang "ang mga"? Sa aling mga hanay ng salita ito dapat gamitin? 4 PAgSASANAy Gamitin ang ilang larawan mula sa aklat na Ang Kamatis ni Peles sa pagpapatukoy sa mga bata sa bilang ng mga bagay at kung "ang" o "ang mga" ang dapat gamitin para sa mga salitang ito. 118
Sabihin: Kumuha ng dalawang pirasong papel. Isulat sa isang papel ang salitang "ang" at isulat sa kabilang papel ang mga salitang "ang mga." Maaari ninyong kopyahin ang pagkakasulat ng salita dito sa pisara kung hindi pa kayo sigurado kung paano sulatin ang mga salitang ito. Bigyan ng isang minuto ang mga bata para gumawa ng kanilang mga piraso ng papel. Sabihin: May ipapakita akong ilang larawan mula dito sa libro. Tingnan kung ilan ang bilang ng mga bagay na babanggitin ko. Batay sa bilang, sabihin ninyo kung "ang" o "ang mga" ang dapat gamitin sa pagbuo ng pangungusap ukol sa bagay na ito. Itataas ninyo ang papel kung saan nakasulat ang dapat gamitin na salita. a. Ipakita ang larawan sa p. 9. Itanong: Ilang sombrero ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang ulap ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang buto ng kamatis ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? b. Ipakita ang larawan sa p. 11. Itanong: Ilang bituin ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang dahon ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang kamatis ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? c. Ipakita ang larawan sa p. 17. Itanong: Ilang kamay ni Peles ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang kandila ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? Ilang buwan ang nakikita ninyo? Ano ang gagamitin: "ang" o "ang mga"? PAgtAtAPoS 5 Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman kung naiintindihan na ng mga bata ang konseptong tinalakay. Patayuin ang lahat ng bata. Sabihin: Manatiling nakatayo kung may tanong pa kayo tungkol sa bilang ng mga pangngalan. Manatiling nakatayo kung hindi pa klaro sa inyo ang paggamit ng "ang" at "ang mga." 119
Kung may nananatili pang nakatayo, tanungin sila kung ano pa ang bagay na di nila lubusang nauunawaan. Balikan ang tanong nila sa pagbabalik aral sa susunod na araw. ARAW MgA LAyuNIN 3 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog na bumubuo sa pantig ng mga salita f1Py-IIf-2.2 Nababaybay nang wasto ang mga salitang natutuhan sa aralin 1 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Simulan ang araw sa pag-awit ng kantang "Mag-Exercise Tayo Tuwing Umaga" ni Yoyoy Villame. Maghanda ng isang manila paper kung saan nakasulat ang lyrics ng awiting ito. Mahahanap ang lyrics ng kantang ito sa link na ito: Lyrics ng kantang "Mag- Exercise Tayo Tuwing Umaga" na nakasulat sa manila paper Bago umawit, sabihin: Ang tema natin para sa linggong ito ay ang pangangalaga sa ating katawan at kalusugan. Ang kanta natin para sa araw na ito ay nagbibigay ng ilang ideya kung paano nating mapapanatiling malakas at malusog ang ating mga katawan. Ituro sa mga bata ang tono at kilos para sa kantang ito. Iugnay ang kahulugan ng ilang salita (ikendeng-kendeng, ipaling-paling, isuntok- suntok, magtambling-tambling) sa kilos nito. Sabay-sabay na awitin ang kanta. Matapos umawit, tanungin ang mga bata: Ayon sa kanta, bakit daw importanteng mag-ehersisyo? A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ano-ano ang mga ehersisyo o kilos na pinagagawa ng kanta sa atin? Bukod sa pag-ehersisyo, ano pa ang ibang ipinapaalala ng kanta na dapat gawin upang tayo ay maging malusog at masigla? 1. Pocket chart 2. Mga maliliit na card para sa mga letrang: u, m, a, g, t, l, o, s, i (damihan ang card para sa lahat ng letra) 3. Mga card na nakasulat ang mga salitang: umaga, maaga, matulog, sumigla 2 PAgBABALIK-ArAL Gamitin ang kanta upang balikan kung kailan dapat gamitin ang salitang "ang" at "ang mga." Banggitin ang ilang bahagi ng katawan na makikita sa kanta: leeg, baywang, braso. Itanong sa mga bata: Alin sa mga bahagi ng katawan na ito ang dapat gamitan ng "ang"? Bakit? Alin naman ang dapat gamitan ng "ang mga"? Bakit? 120
Tumawag ng tatlong mag-aaral na magpapakita ng ilang bagay mula sa kanilang bag at maglalahad tungkol dito gamit ang "ang" o "ang mga." (Halimbawa: Ito ang lapis ko. Ito ang mga kuwaderno ko.) PAgKILALA Ng MgA tuNog NA BuMuBuo SA MgA SALItA 3 Gamitin ang ilang salita mula sa kanta sa pagsanay sa kakayanan ng mga bata sa pagkilala ng mga tunog na bumubuo sa mga ito. Sabihin: Marami tayong narinig na nakatutuwang salita sa kantang "Mag-Exercise Tayo Tuwing Umaga." Pumili ako ng ilang salita na gusto kong suriin pa natin. Alamin natin kung ano ang mga tunog na bumubuo sa mga salitang ito. Kapag alam na natin ang mga tunog na nasa isang salita, mas madali na nating masusulat at mababasa ang salitang ito. Isa-isang banggitin ang target na salita at tulungan ang mga bata sa paghihiwalay sa mga tunog na bumubuo dito. Sabihin: Simulan natin sa salitang "umaga." Umaga. Pantigin natin: u-ma-ga. Uuu-mmmaaa-ggggaaa. Ano-ano ang mga tunog na naririnig ninyo? Isa-isahin natin. /U/; ma, /m/, /a/; ga, /g/, /a/. U-ma-ga. Umaga. Anong letra ang may tunog na /u/? /m/? /a/? /g/? Ipakita ang card para sa bawat letra matapos tukuyin ng mga bata ang letra na katapat ng mga hiniwalay na tunog. Sabihin: Sa mga sumusunod na salita na babanggitin ko, kayo naman ng inyong katabi ang susubok na tumukoy sa mga tunog na bumubuo sa salita. Paghiwa-hiwalayin ninyo ang tunog katulad ng ipinakita ko kanina. Pagkatapos, isipin ninyo kung aling letra ang katapat ng bawat tunog na tinukoy ninyo. Maaari kayong sumangguni dito sa letter chart kung kailangan ninyo ng clue o tulong sa pagtukoy sa letra. Sabihin ng malakas ang sumusunod na salita: maaga, matulog, sumigla. Para sa bawat salita, bigyan ng isang minuto ang mga bata upang pag-usapan ng kanilang pares ang mga tunog na narinig nila sa salita. Pagkatapos ng isang minuto, tumawag ng isang pares para ilahad ang kanilang sagot sa buong klase. Ipakita ang card para sa bawat tamang letra na banggitin nila. PAggAMIt Ng PoCKEt CHArt SA PAgBAyBAy Ng MgA SALItA 4 Mula sa pagtutukoy ng tunog at letra na bumubuo sa mga salita, gabayan ang mga bata sa pagbaybay ng mga salitang ito gamit ang mga card ng bawat letra at ang pocket chart. 121
Sabihin muli ang bawat salitang pinag-aralan kanina. Tumawag ng bata na magsasabi kung ano ang tunog at katapat na letra na bumubuo sa bawat salita. Papuntahin ang bata sa harap, at ipalagay sa pocket chart ang mga card ng letrang binanggit niya, sa tamang pagkakasunod-sunod. Habang inilalagay niya ang bawat letra, babanggitin niya ang pangalan nito. Halimbawa: u-m-a- g-a. Pagkalagay ng lahat ng letra sa tamang pagkakasunod-sunod, sasabihin ulit ng bata ang nabuong salita. (halimbawa: umaga) Gawin ang ganitong proseso para sa lahat ng salita. Kapag naibaybay na ang lahat ng salita, ilagay ang card na may buong salita sa tabi ng mga card na ginamit ng bata sa pagbaybay upang makita nila ang kabuuang porma nito. Basahin muli ang lahat ng salita. Magbigay ng ilang tanong upang matulungan sila sa pagtukoy ng kahulugan ng bawat isa. Ano ang palatandaan na umaga na? Ano ang kabaligtaran ng umaga? Ano ang ginagawa ninyo kapag bagong gising sa umaga? (umaga = panahon ng paggising) Ano ang kaugayan ng salitang maaga sa salitang umaga? Mabuti ba o masama ang pagiging maaga? Kapag ang isang tao ay dumating ng maaga, siya ba ay dumating bago ang takdang oras, o pagkatapos ng takdang oras? (maaaga = nauna sa takdang oras) Kailan dapat matulog? Kailan kaya madalas na natutulog? Ano ang kabaligtaran ng salitang tulog? (matulog = humimbing; kabaligtaran ng gumising) Kapag ang isang tao ay sumigla, siya ba ay mabagal o mabilis kumilos? Siya ba ay malungkot o masaya? Siya ba ay malusog o sakitin? (sumigla = sumaya, bumilis, lumusog) Isulat ang kahulugan ng bawat salita sa tabi nito. Ipasipi ang mga salita at ang kahulugan nito sa kanilang kuwaderno. 5 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Magpatulong sa isang mas nakatatandang kapamilya sa paggawa ng sarili ninyong mga maliliit na card para sa bawat letra ng alpabeto. Maaaring gamitin ang blangkong likuran ng mga lumang folder o kalendaryo. Gumawa ng dalawang kopya ng card para sa bawat katinig at tatlong kopya ng card para sa bawat patinig. Gamitin ang mga card ng letra sa pagpraktis ng pagbubuo ng mga salita kapag nasa bahay. 122
MgA LAyuNIN ARAW f1PN-IIe- 2 Nagagamit ang naunang kaalaman o karanasan sa pag-unawa ng napakinggang ulat f1Wg-IIc-f-2 Nagagamit nang wasto ang pangngalan sa pagbibigay ng pangalan ng tao, lugar, hayop, bagay at pangyayari 4 f1KP-IIf-5 Nakikilala ang mga tunog na bumubuo sa pantig ng mga salita PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 Iugnay ang bahaginan sa tema para sa linggong ito. Tulungan ang mga bata na maglahad tungkol sa mga aktibidad o gawain na ginagawa nila upang maging malusog. Sabihin: Kahapon, inawit natin ang kanta ni Yoyoy Villame na "Mag- Exercise Tayo Tuwing Umaga." Maraming binabanggit ang kanta na dapat nating gawin upang lumusog at sumigla. Sa bahaginan natin ngayon, maglahad ng ilang bagay na ginagawa ninyo na nakatutulong sa inyong kalusugan. Maaari ninyong gamiting ang halimbawang panimula na nakasulat sa pisara: A a B b C c D d G g H h E e F f Isang bagay na ginagawa ko upang maging malusog ay ___________. KAgAMItAN Magbigay ng sariling halimbawang pangungusap bilang dagdag na gabay sa dapat gawin ng magbabahagi. Halimbawa: Isang bagay na ginagawa ko upang maging malusog ay matulog ng maaga. Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Tumawag ng dalawang bata upang magbahagi sa harap ng klase. Pumili ng mga bata na hindi pa nakapagbabahagi sa nakalipas na mga araw. PAKIKINIg SA MAIKLINg uLAt PANg- IMPorMASyoN 2 Palalimin ang pag-unawa ng mga bata tungkol sa kamatis sa pamamagitan ng maikling "ulat-radyo." Ihanda ang mga bata para sa pakikinig. Sabihin: Napakinggan ninyo nitong mga nakaraang araw ang kuwento na 'Ang Kamatis ni Peles'. Nakakain na ba kayo ng kamatis? Ano ang karaniwang kapares nito? Saang lutuin ito madalas gamitin? Ikabit ang manila paper kung saan nakasulat ang ulat sa pisara. Ipatugtog ang rekording, o basahin nang may ekspresiyon ang ulat- radyo sa ibaba. 123
Too-tooo-rooo-tooot-tooot-toot... A a B b C c D d G g H h Ito si Amado Reyes, nag-uulat para sa DZFilipino. Sa ulo ng ating mga balita: E e F f KAgAMItAN Kamatis, Maraming Benepisyo sa Kalusugan Ayon sa Isang Unibersidad Teksto ng ulat radyo na nakasulat sa manila paper Tape recorder at rekording ng ulat-radyo (maaari rin namang basahin na lang sa klase ang ulat-radyo kung walang tape at tape recorder) Napag-alaman sa isang pag-aaral na ang kamatis - karaniwang sangkap sa mga lutuing Filipino - ay isa sa pinakamahusay na pagkain para sa ating kalusugan. Ayon sa pag-aaral, nakatutulong ang bitamina K at calcium ng kamatis sa pagpapalakas ng ating buto. Mayroon din itong lycopene na nagbibigay proteksyon sa ating balat. Bukod dito, ang kamatis ay mababa sa kolesterol at taba. Mayaman din ito sa Bitamina A, Bitamina C, at potassium. Ang kamatis ay karaniwang ipinapares sa malaat na itlog o sa sibuyas at ginagawang ensalada. Madalas din itong gamiting sangkap sa mga lutuing Filipino tulad ng sinigang o pinakbet. Muli, ito si Amado Reyes, nag-uulat para sa DZFilipino. Talakayin ang ulat-radyo. Tanungin ang mga mag-aaral: Tungkol saan ang ulat na pinakinggan? •	Ano ang kaibahan ng ulat na ito sa kuwentong "Ang Kamatis ni Peles"? Ano naman ang bagay na pareho sa ulat-radyo at sa kuwento? Ano ang mga narinig ninyong benepisyong pang-kalusugan ng kamatis? •	Ano ang opinyon ninyo tungkol sa kamatis matapos ninyong marinig ang ulat na ito? Pagkatapos ng diskusyon, patugtugin ulit ang recording. Sa pagkakataong ito, itutok ang pansin ng mag-aaral sa pagtukoy ng mga pangngalan na maririnig nila sa ulat. Sabihin: Pakikinggan nating muli ang ulat. Sa puntong ito, itutok ang inyong pakikinig sa pagtukoy ng mga salita na nagbibigay pangalan sa tao, bagay o lugar. Matapos ang pangalawang pakikinig, tanungin ang mga mag-aaral kung ano-ano ang narinig nilang mga pangngalan ng tao, bagay o lugar mula sa ulat. Ilista ito sa pisara. Ilan sa mga posibleng sagot: kamatis, benepisyo, kalusugan, bitamina, unibersidad, buto, balat, sinigang, pinakbet, ensalada. 124
PAgSASANAy SA PAgPAPANtIg At PAgtuKoy Ng tuNog Ng MgA PANtIg 3 Magtalaga ng isa o dalawang pangngalan na narinig mula sa ulat- radyo sa bawat hanay ng mag-aaral. Atasan ang mga magkatabing mag-aaral na mag-usap at magsanay sa pagpapantig at sa pagtukoy sa tunog ng bawat pantig sa salitang itinakda sa kanilang hanay. Ipaalala ang proseso para sa pagpapantig at pagtukoy ng tunog na ginawa nila kahapon: Ipantig ang tinututukang salita (ka-ma-tis) •	Sabihin nang marahan ang mga tunog sa kada pantig (kkkkaaa- mmmaaa - tttiiissss) Ihiwalay ang tunog na bumubuo sa bawat pantig (ka: /k/, /a/--ka) •	Subukang isulat sa kuwaderno ang mga letra na katapat ng bawat tunog ng bawat pantig Subukang isulat ang buong salita sa kuwaderno Umikot sa bawat hanay at pares upang bigyang-pansin ang mga nangangailangan pa ng tulong sa pagsagawa ng pagpapantig at paghihiwalay ng mga tunog. PAgtAtAPoS 4 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ibahagi sa ibang miyembro ng inyong pamilya ang impormasyon na narinig ninyo ngayong araw tungkol sa kamatis. MgA LAyuNIN ARAW f1PN-IIf-8 Napagsusunod-sunod ang mga pangyayari sa napakinggang kuwento sa tulong ng mga larawan 5 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt 1 A a B b C c D d G g H h Awitin ang kantang Sampung Mga Daliri. Hikayatin ang mga mag-aaral sa sumali sa pagkanta. E e F f KAgAMItAN Sampung Mga Daliri na nakasulat sa manila paper 125
Sampung Mga Daliri Sampung mga daliri: kamay at paa, dalawang mata, dalawang tainga, ilong na maganda! Maliliit na ngipin, masarap kumain. Dilang maliit, nagsasabi huwag kang magsinungaling! (Ulitin ng 2 beses) Iugnay ang awit sa tema para sa linggong ito - ang pangangalaga sa katawan at kalusugan. Tanungin ang bata kung ano ang mga bagay na dapat nilang gawin upang maging malinis o malusog ang kanilang mga daliri, mga mata, mga tainga, ilong, o ngipin. Tumawag ng ilang mag-aaral upang maglahad ng kanilang sagot sa buong klase. 2 PAgSASANAy: PAgSuNoD-SuNoD Ng MgA LArAWAN AyoN SA PANgyAyArI SA KuWENto A a B b E e F f C c D d G g H h Magpaskil ng limang larawan mula sa kuwentong Ang Kamatis ni Peles sa pisara. Guluhin ang pagkakaayos ng mga larawan. KAgAMItAN Limang larawan na nagpapakita ng iba-ibang mga eksena mula sa ang Kamatis ni Peles Lagyan ng letra ang bawat larawan, mula A hanggang E. Siguruhing ang pagtakda ng letra ay hindi alinsunod sa tamang pagkakasunod- sunod ng pangyayari sa kuwento. Sabihin sa mga bata na isusulat nila sa kanilang kuwaderno ang dapat na maging pagkakasunod-sunod ng mga larawan. Ilalagay lamang nila sa kuwaderno ang letra ng larawan na dapat mauna, ang letra ng larawang dapat pumangalawa, hanggang sa maisaayos nila ang lahat ng larawan. Habang ginagawa ng mga bata ang pagsasanay na ito, ihiwalay ang unang pangkat na sasailalim sa pagtataya. 3 PAgtAtAyA Magsagawa ng gawaing pagtataya ukol sa mga mahahalagang pinag- aralan sa linggong ito. Tanungin sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata nang palahad. 126
Ibigay ang kahulugan o ibig sabihin ng salitang ito. Maaari itong ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw. (Pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat: umaga, maaga, matulog, sumigla, kalusugan, katawan, ikendeng-kendeng, ipaling- paling) Sabihin kung isa, dalawa, o marami ang bilang ng ibibigay kong salita (pumili ng isang bata para sa bawat salita): mata, ilong, paa, bibig, leeg, buhok, daliri, tainga, tuhod. Sabihin kung "ang" o "ang mga" ang dapat gamitin bago ang sumusunod na salita (pumili ng isang bata para sa bawat salita): mata, ilong, paa, bibig, leeg, buhok, daliri, tainga, tuhod. Pantigin ang sasabihin kong salita (pumili ng isang bata para sa bawat salita): kamatis, bitamina, malusog, pag-aaral, buto, balat, ngipin. Sabihin ang tunog at letra na bumubuo sa sasabihin kong pantig (pumili ng isang bata para sa dalawang pantig): ka, tis, pa, les, bu, wen, ma, sog, lu, ni, ku, to. Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, nagsasanay naman ang ibang bata sa pagsasaayos ng mga larawan ayon sa pagkakasunod-sunod sa kuwento. Kapag natapos na sila sa gawaing ito at hindi pa tapos ang buong klase sa pagtataya, hikayatin silang magpraktis sa pagsulat ng mga salita sa kanilang kuwaderno. Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagpapantig, ngunit hindi pa lubusang naihihiwalay ang bawat tunog nito. Suriin din kung tama o hindi ang gawaing pagkakasunod-sunod ng mga larawn sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. PAgtAtAPoS 4 Ilahad sa mga bata ang tamang pagkakasunod-sunod ng mga larawan sa kanilang gawain. Ipabilang sa mga bata kung ilan ang tama nilang sagot. Magsagawa ng mabilisang survey - ipataas ang kamay ng nakakuha ng limang tamang sagot; tatlo hanggang apat na tamang sagot; at dalawang tamang sagot pababa. Alamin kung sino ang mga bata na may pinakakaunting tamang sagot at bigyan sila ng dagdag na atensyon sa susunod na linggo. 127
Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ipagpatuloy ang pagpraktis sa pagtukoy ng mga tunog ng salita at pagbubuo ng mga salita gamit ang mga card ng letra na ginawa para sa inyo ng isang kapamilya. 128
ArALIN 17 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: MgA LAro KuWENto: Si pilong patago-tago 129
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 17 tema: Mga Laro Kuwento: Si pilong patago-tago Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagpapaunlad ng Talasalitaan 1 kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw ; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan PN F1PN-IIg-9 Nahuhulaan ang susunod Si Pilong Patago-tago na mangyayari sa napakinggang kuwento 2 PP AL F1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga salita gamit ang palatandaang konpigurasyon larawan •	F1AL-IIg-4 Nasusundan ang pagkakasulat ng teksto ayon sa estilo Si Pilong Patago-tago Si Pilong Patago-tago PL F1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang karanasan sa pagbasa upang makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa Si Pilong Patago-tago 3 Wg F1WG-IIg-h-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) Ako, Ikaw, Siya PS F1PS-IIg-7 Nakapagsasalaysay ng Bahaginan: paglalahad ng sariling orihinal na kuwento na kaugnay ng napakinggang kuwento karanasan 4 Wg F1WG-IIg-h-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) Ako, Ikaw, Siya KM F1KMIIg-2 Naisusulat nang may Mga salita mula sa kuwento wastong baybay at bantas ang mga salitang ididikta ng guro LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 130 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Pagbibigay ng pangungusap na gamit ang Pakikilahok sa talakayan. Pagmamasid sa larawan. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pakikilahok sa talakayan. Pagmamasid sa larawan. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pagtatanong tungkol sa susunod na mangyayari Pagsagot sa tanong ng guro. habang binabasa ang kuwento. Pagturo sa mga bata ng bahagi sa aklat na Pagbigkas nang malakas at may damdamin ang mga itinakdang salita Pagbigkas nang malakas at may damdamin ang mga itinakdang salita Pagpapakita sa estilo ng pagkakasulat ng Pagpansin sa estilo ng pagkakasulat at pagbigkas ng salita Pagpansin sa estilo ng pagkakasulat at pagbigkas ng salita Pagbibigay ng halimbawang panimula para sa Pakikilahok sa bahaginan. Pakikilahok sa gawaing pangkatan/ Buhay na Larawan. Pakikilahok sa bahaginan. Pakikilahok sa gawaing pangkatan/ Buhay na Larawan. Buhay na Larawan. Pagbibigay ng tanong na Pakikilahok sa talakayan. gagabay sa pagtalakay ng kuwento. Pagpapakita ng salita, pagtatanong at Pagbibigay ng sariling pangungusap gamit ang ako, ikaw, siya. Paggawa ng sarili nilang card Pagbibigay ng sariling pangungusap gamit ang ako, ikaw, siya. Paggawa ng sarili nilang card Pagtawag sa mga bata upang magbigay ng na may nakasulat na ako, ikaw, siya. Pagsagot sariling pangungusap. Pagbibigay ng pagsasanay. sa mga tanong ng pagsasanay gamit ang card. Pagbibigay ng panggabay na tanong sa Pagtugon sa tanong at paglalahad ng sariling karanasan Pagtugon sa tanong at paglalahad ng sariling karanasan Paggabay sa laro at pagbibigay ng panuto para Pakikilahok sa laro at pagbabahaginan gamit ang salitang ako, ikaw, siya Pakikilahok sa laro at pagbabahaginan gamit ang salitang ako, ikaw, siya ako, ikaw, siya Pagbibigay ng paalala tungkol sa mga hakbang Pagbaybay/pagsulat ng salita sa kanilang sa pagbabaybay. Pagbibigay ng mga salitang kuwaderno ibabaybay. Pagpapakita ng tamang baybay gamit ang pocket chart. Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 17 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 17 tema: Mga Laro Kuwento: Si pilong patago-tago Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagbibigay ng pangungusap na gamit ang tinututukang salita. Pagpapakita ng larawan. Pakikilahok sa talakayan. Pagmamasid sa larawan. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pagpapaunlad ng Talasalitaan Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas 1 o galaw ; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Si Pilong Patago-tago F1PN-IIg-9 Nahuhulaan ang susunod Pagtatanong tungkol sa susunod na mangyayari Pagsagot sa tanong ng guro. PN na mangyayari sa napakinggang habang binabasa ang kuwento. kuwento Si Pilong Patago-tago F1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga Pagturo sa mga bata ng bahagi sa aklat na Pagbigkas nang malakas at may damdamin ang mga itinakdang salita Pagbigkas nang malakas at may damdamin ang mga itinakdang salita PP salita gamit ang palatandaang 2 konpigurasyon larawan Si Pilong Patago-tago F1AL-IIg-4 Nasusundan ang Pagpapakita sa estilo ng pagkakasulat ng Pagpansin sa estilo ng pagkakasulat at pagbigkas ng salita Pagpansin sa estilo ng pagkakasulat at pagbigkas ng salita AL pagkakasulat ng teksto ayon sa estilo Si Pilong Patago-tago F1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang Pagbibigay ng halimbawang panimula para sa bahaginan. Paggabay sa mga bata sa gawaing Buhay na Larawan. Pagbibigay ng tanong na gagabay sa pagtalakay ng kuwento. • Pagpapakita ng salita, pagtatanong at pagpapaliwanag tungkol sa gamit nito. Pagtawag sa mga bata upang magbigay ng sariling pangungusap. Pagbibigay ng pagsasanay. Pakikilahok sa bahaginan. Pakikilahok sa gawaing pangkatan/ Buhay na Larawan. Pakikilahok sa talakayan. PL karanasan sa pagbasa upang makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa 3 F1WG-IIg-h-3 Nagagamit ang mga Ako, Ikaw, Siya Pagbibigay ng sariling pangungusap gamit ang ako, ikaw, siya. Paggawa ng sarili nilang card na may nakasulat na ako, ikaw, siya. Pagsagot sa mga tanong ng pagsasanay gamit ang card. • Pagtugon sa tanong at paglalahad ng sariling karanasan Pagbibigay ng sariling pangungusap gamit ang ako, ikaw, siya. Paggawa ng sarili nilang card na may nakasulat na ako, ikaw, siya. Pagsagot sa mga tanong ng pagsasanay gamit ang card. • Pagtugon sa tanong at paglalahad ng sariling karanasan Wg salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) F1PS-IIg-7 Nakapagsasalaysay ng Pagbibigay ng panggabay na tanong sa Bahaginan: paglalahad ng sariling PS orihinal na kuwento na kaugnay ng karanasan napakinggang kuwento F1WG-IIg-h-3 Nagagamit ang mga Paggabay sa laro at pagbibigay ng panuto para sa pagbabahaginan tungkol sa laro gamit ang ako, ikaw, siya Ako, Ikaw, Siya Pakikilahok sa laro at pagbabahaginan gamit ang salitang ako, ikaw, siya Wg salitang pamalit sa ngalan ng tao 4 (ako, ikaw, siya) F1KMIIg-2 Naisusulat nang may Pagbibigay ng paalala tungkol sa mga hakbang sa pagbabaybay. Pagbibigay ng mga salitang ibabaybay. Pagpapakita ng tamang baybay gamit ang pocket chart. Mga salita mula sa kuwento Pagbaybay/pagsulat ng salita sa kanilang kuwaderno KM wastong baybay at bantas ang mga salitang ididikta ng guro LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 131
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagbigkas ng tula 5 kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Pt F1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga salita gamit ang palatandaang konpigurasyon larawan Si Pilong Patago-tago LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 132 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbasa sa tula. Paggabay sa mga bata sa Pakikinig at pagbibigkas ng tula. Paggawa ng galaw na babagay sa mga salita sa tula. Pakikinig at pagbibigkas ng tula. Paggawa ng galaw na babagay sa mga salita sa tula. salita sa tula. Paggabay sa mga bata sa pagbibigkas ng Pagbasa ng itinakdang salita itinakdang salita. Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 17 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagbasa sa tula. Paggabay sa mga bata sa Pagbigkas ng tula Pakikinig at pagbibigkas ng tula. Paggawa ng galaw na babagay sa mga salita sa tula. Pakikinig at pagbibigkas ng tula. Paggawa ng galaw na babagay sa mga salita sa tula. Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 5 Si Pilong Patago-tago F1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga Paggabay sa mga bata sa pagbibigkas ng Pagbasa ng itinakdang salita Pt salita gamit ang palatandaang itinakdang salita. konpigurasyon larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 133
ARAW MgA LAyuNIN 1 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN a. Laro Tanungin ang mga bata kung sino ang may alam ng larong pambata na Nanay Tatay Gusto Kong Tinapay. Tumawag ng ilang mag-aaral na may alam ng larong ito upang ipakita ito sa buong klase. Hikayatin ang buong klase ng maglaro ng isang beses. b. Bahaginan Iugnay ang ginawang laro sa tema para sa linggong ito. Ibigay ang paksa para sa bahaginan, at tumawag ng dalawang bata na maglalahad ng kanilang paboritong laro. Sabihin: Nagsimula tayo sa larong Nanay Tatay Gusto Kong Tinapay dahil ang tema natin sa buong linggo ay tungkol sa mga laro. Ang mga gawain natin, at maging ang kuwentong pakikinggan ninyo ngayong linggo ay may kaugnayan sa temang ito. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Para sa bahaginan natin ngayong umaga, tatawag ako ng dalawang bata na maglalahad tungkol sa paborito nilang laro. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakasulat dito sa pisara. Babasahin ko: Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Ang paborito kong laro ay _________. Ang layunin ng naglalaro nito ay ________. Magbigay ng sariling pangungusap bilang dagdag na gabay sa mga magbabahagi ng kanilang karanasan. Halimbawa: Ang paborito kong laro ay patintero. Ang layunin ng naglalaro nito ay makalagpas sa mga kamay ng kalabang pangkat nang hindi natataya. Pumili ng dalawang bata na hindi pa gaanong nakapagbabahagi sa klase upang maglahad sa harapan. 2 MgA tugMANg PANLAro A a B b E e F f C c D d G g H h Ipaskel ang manila paper kung saan nakasulat ang sumusunod na tugmang panlaro: KAgAMItAN Tugmang panlaro na nakasulat sa manila paper 134
Nanay, Tatay, gusto kong tinapay. Ate, Kuya, gusto kong kape. Lahat ng gusto ko ay susundin ninyo. Kung may magkamali ay pipingutin ko. 1, 1-2, 1-2-3, 1-2-3-4, 1-2-3-4-5... Tagu-taguan, maliwanag ang buwan. Masarap maglaro sa dilim-diliman. Wala sa likod, wala sa harap. Pagkabilang ko ng sampu, nakatago na kayo. Isa...Dalawa...Tatlo... Apat...Lima...Anim... Pito...Walo...Siyam...Sampu! Sabihin: Kanina, naglaro tayo ng Nanay Tatay Gusto Kong Tinapay. Nakasulat dito sa manila paper ang mga salitang sinasabi sa larong ito. Sabihin nga natin ang mga salita. (Ituro ang salita habang sinasabi ito ng mga bata. Tanungin din ang mga bata kung alam nila ang ibig sabihin ng ilang salita, katulad ng magkamali o pipingutin.) Ano ang napapansin ninyo tungkol sa ilang salita dito? Halimbawa, ano ang napapansin ninyo sa mga salitang nanay-tatay-tinapay? Ate-kape? Ko-ninyo? Tulungan ang mga bata sa pagtukoy na ang mga salitang ito ay magkapareho ng dulong tunog. Ipabatid sa kanila na ang tawag sa ganito ay tugma. Tanungin ang mga bata kung may iba pa silang alam na laro na gumagamit ng tugma. Ipalahad sa kanila ang ilan dito. Ibalik ang atensyon ng mga bata sa pangalawang tugma sa manila paper. Basahin ito para sa mga bata. Tanungin kung aling mga salita ang nagtutugma sa dulong tunog. (sagot: taguan-buwan-diliman) Tanungin kung tungkol saan ang tugma. Tanungin ang mga bata kung nakapaglaro na sila ng taguan. Ipakuwento sa ilan sa kanila kung paano nilalaro ito. Tulungan ang mga bata sa pagbubuo ng pangungusap kung kinakailangan. PAgPAPAuNLAD Ng tALASALItAAN 3 Sabihin sa mga bata na ang kuwentong pambata para sa linggong ito ay may koneksyon sa larong taguan. Pag-uusapan ninyo ngayon ang ilang salita na maririnig sa kuwento kapag basahin ninyo ito bukas. 135
A a B b E e F f C c D d G g H h Isulat o ikabit ang listahan ng salitang pag-aaralan sa pisara. Magpakita ng takdang larawan para sa bawat salita (o ipakita sa aksiyon/galaw), at gamitin ito sa pangungusap, bago tanungin ang mga bata tungkol sa kahulugan nito. KAgAMItAN a. aparador 1. Mga salitang pag-aaralan na nakasulat sa manila paper o pisara: aparador, nagsuot (2 kahulugan), tambak, nakasiksik, nakangangalay Magpakita ng larawan ng aparador. Maaaring gamitin ang pabalat ng librong Si Pilong Patago-Tago kung walang ibang larawan. Sabihin ang pangungusap: Punong-puno na ng damit ang aking aparador. 2. Mga larawan na gagamitin sa pagpapaliwanag sa salita Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng aparador. Isulat sa tapat ng salita ang kahulugan: pinaglalagyan ng damit o iba pang gamit. b. nagsuot Ipakita muna ang unang larawan: batang nagsusuot ng damit. Sabihin ang pangungusap: Nagsuot ng kaniyang damit ang bata. Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin dito ng salitang nagsuot. Isulat sa tapat ng salita ang isang kahulugan: ginagawa ng tao sa damit. Banggitin na may isa pang kahulugan ang salitang "nagsuot." Ipakita ang pangalawang larawan: isang bata na pilit pumapasok sa isang butas o taguan. Sabihin ang pangalawang pangungusap: Sa maliit na espasyo nagsuot ang bata habang naglalaro ng taguan. Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin dito ng salitang nagsuot. Isulat ang isa pang kahulugan sa tapat ng salita: pumasok sa isang maliit na lugar. Banggitin na ito ang kahulugan ng salita kapag marinig nila ito sa kuwento bukas. c. tambak Magpakita ng larawan ng isang tambak ng basura. Sabihin ang pangungusap: Nangangamoy na ang tambak ng basura sa kalye. Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng tambak. Aling bagay ang kahawig ng isang tambak? Isulat sa tapat ng salita ang kahulugan: isang bundok ng bagay na naipon. 136
d. nakasiksik Ipakita sa galaw ang kahulugan: Tumawag ng tatlong bata sa harapan at paglapitin sila nang dikit na dikit. Sabihin ang pangungusap: Nakasiksik ang lahat ng pasahero sa nag- uumapaw na jeep. Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng nakasiksik. Ano kaya ang pakiramdam ng nakasiksik? Maluwag ba o masikip? Isulat sa tapat ng salita ang kahulugan: nasa isang masikip o maliit na puwesto. e. nangangalay Ipakita sa galaw at pangugusap ang kahulugan. Galaw-galawin ang braso ng paikot, pataas at pababa habang sinasabi ang pangungusap: Nangangalay ang braso ko kasi hindi ko naigalaw nang matagal kanina, kaya kailangan kong ikilos nang husto ngayon. Tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng nangangalay. Ano kaya ang pakiramdam ng nangangalay? Kailang ito nangyayari? Isulat sa tapat ng salita ang kahulugan: nahihirapang igalaw ang isang bahagi ng katawan. Ipasipi sa mga bata ang mga salita at kahulugan. PAgtAtAPoS 4 Magsagawa ng mabilis na pagpupulso sa pagkakaintindi ng mga bata sa mga salitang pinag-aralan. Sabihin ang bawat salita. Ituro pataas ang kanilang hintuturo kung naintindihan na ng husto ang salita, ituro nang patagilid ang hintuturo kung medyo naiintindihan pero hindi pa lubusan, at ituro nang paibaba ang hintuturo kung hindi naiintindihan. Sabihin nang isa-isa ang mga salita: aparador, nagsuot, tambak, nakasiksik, nakangangalay. Alamin kung aling salita ang hindi pa gaanong naiintindihan ng nakararami at tutukan ito bukas. Alamin din ang mga bata na itinuro pababa ang kanilang hintuturo sa karamihan ng mga salita, at bigyan sila ng dagdag na suporta sa mga sumusunod na araw. 137
ARAW MgA LAyuNIN f1PN-IIg-9 Nahuhulaan ang susunod na mangyayari sa napakinggang kuwento 2 f1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga salita gamit ang palatandaang konpigurasyon larawan f1AL-IIg-4 Nasusundan ang pagkakasulat ng teksto ayon sa estilo 1 PANIMuLANg gAWAIN: utoS Ng HArI/ utoS Ng rEyNA Gabayan ang mga bata sa paglalaro ng Utos ng Hari/Utos ng Reyna. Sabihin: Maglalaro tayo ng Utos ng Hari/Utos ng Reyna. Sa pagkakataong ito, ako muna ang hari/reyna na susundan ninyo. Kapag sinabi ko ang katagang "utos ng hari/utos ng reyna," kailangan ninyong gawin ang ipinagagawa kong kilos. Kapag may sinabi akong kilos pero hindi ko pinangunahan ng mga salitang "utos ng hari," hindi kayo dapat susunod o gagalaw. Malinaw ba? Sabihin ang sumusunod: Utos ng hari/reyna: tumayo! •	Utos ng hari/reyna: sumiksik sa kaklaseng katabi! •	Umupo! •	Utos ng hari/reyna: tumayo sa gilid ng upuan! •	Ipikit ang mata! •	Utos ng hari/reyna: tumayo nang tuwid! •	Utos ng hari/reyna: umupo! 2 PAgHAHANDA PArA SA KuWENto A a B b E e F f C c D d G g H h a. Paghahawan ng Balakid KAgAMItAN 1. Listahan ng salitang tinalakay kahapon Balikan ang mga salitang tinalakay kahapon. (aparador, nagsuot, tambak, nakasiksik, nakangangalay) Ipakita ang larawan o ang galaw na ginamit upang ipaliwanag ang kahulugan ng bawat salita at tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng mga ito. 2. Mga larawan na ginamit sa pagpapaliwanag ng kahulugan ng salita b. Pagganyak Nakapaglaro na ba kayo ng taguan kasama ang inyong mga kapatid o kaibigan? Aling mga lugar sa bahay ang hilig ninyong pagtaguan? 3. Si Pilong Patago-tago c. Pangganyak na Tanong Sabihin: Alamin natin kung saan nagtatago ang bata sa ating kuwento. 138
d. Bago Basahin ang Kuwento Sabihin: Ano ang nakikita ninyo sa pabalat ng aklat? Kung titingnan ninyo ang larawan sa pabalat, tungkol saan kaya ang kuwento? Sige, alamin natin kung ano nga ang mangyayari. Ituro ang pamagat, pangalan ng may-akda at taga-guhit sa pabalat at sabihin: "Ang pamagat ng libro ay 'Si Pilong Patago-tago'. Isinulat ito ni Kristine Canon. Siya ang may-akda ng kuwento. Narinig ninyo na ba ang pangalan niya? Siya rin ang nagsulat ng 'Sampung Magkakaibigan,' na binasa natin sa klase noong nakaraan. Iginuhit naman ni Leo Alvarado ang mga larawan sa kuwento. Siya ang tagaguhit. HABANg BINABASA ANg KuWENto 3 Pasalihin ang mga bata sa inyong pagbabasa. Sabihin sa kanila na may dalawang linya sa libro na paulit-ulit nilang makikita. Kaiba ang pagkakasulat dito, kaya't madali nilang makikilala. Kapag nakita nila ang salitang ito, sasabay sila sa pagbigkas ninyo. Ang mga salita ay "bulaga!" at "Ahahahaha-hwahahaha!!!" Ipakita ang p. 4 sandali upang ituro sa mga bata ang itsura ng mga salita, at ipapraktis sa kanila kung paano ito dapat bigkasin. Gamitin ang pagkakataong ito upang ipaliwanag na kapag nakita nila ang tandang padamdam, dapat ay maging madamdamin at puno ng ekspresiyon ang kanilang pagbigkas. Ipabigkas ng isang beses ang "bulaga!" at "ahahahaha..." Bumalik sa simula ng libro. Basahin ang kwento nang malakas gamit ang tamang intonasyon at boses. Pasabayin ang mga bata sa mga salitang itinakda para sa kanila. Sa mga takdang pahina, itanong ang sumusunod: Pagkabasa ng p. 7 Itanong: Sino kaya ang naghahanap kay Pilo sa pahinang ito? Pagmasdan ang larawan - sino kaya siya? Sige, tingnan natin kung tama kayo. (Makikita ang sagot sa pahina 8. Sagot: Tatay) Pagkabasa ng p. 11 Itanong: Sino naman kaya itong nakapamaywang dito sa pahinang ito? Bakit niya hinahanap si Pilo? (Makikita ang sagot sa pahina 8. Sagot: Ate Bebeng) Pagkabasa ng p. 14 Itanong: Sino kaya itong naghahanap kay Pilo sa ilalim ng kama? Ano ang hula ninyo? Bakit niya hinahanap si Pilo? Makikita kaya uli natin ang sagot sa susunod na pahina? (Makikita ang sagot sa p. 15. Sagot: Kuya Rey) 139
Pagkabasa ng p. 18 Itanong: Saan daw pupunta si Pilo at ang kaniyang nanay ayon sa pahinang ito? Pagkabasa ng p. 20 Itanong: Anong lugar kaya itong nasa larawan? Ano kaya ang mangyayari sa susunod na pahina? Bubulaga kaya ulit si Pilo? Ano ang hula ninyo? Sige, tingnan natin kung tama kayo. Pagkabasa ng p. 23 Itanong: Nambulaga ba si Pilo? Nasaan na kaya ang nanay ni Pilo? Pagkabasa ng p. 27 Itanong: Ano kaya ang nararamdaman ni Pilo dito? Bakit siya umiiyak? Ano kaya ang mangyayari sa susunod na pahina? 4 PAgKAtAPoS BASAHIN ANg KuWENto Ulitin at pasagutan sa mga bata ang pagganyak na tanong. Saan-saang mga lugar nagtago ang batang si Pilo? Itanong din ang sumusunod upang palalimin ang talakayan tungkol sa kuwento. Kung kulang sa oras, pumili na lamang ng ilang tanong: Paano ninyo ilalarawan ang ugali ni Pilo? Ano ang hilig niyang gawin? Sino-sino ang mga tauhang pinagtaguan at binulaga ni Pilo? Sa aling bahagi ng kuwento hindi na nakasigaw ng bulaga at nakatawa nang malakas si Pilo? Ano ang nangyari? Ano kaya ang natutuhan ni Pilo mula sa kaniyang karanasan ng pagkawala sa mall? Naranasan ninyo na ba ang mawala o mawalay sa inyong pamilya sa isang malaking lugar? Ano ang naramdaman ninyo? Ano ang mga dapat tandaan upang hindi mawala o mawalay sa inyong pamilya? Kung mangyari sa inyo ang nangyari kay Pilo, ano ang gagawin ninyo upang mahanap ninyo ang inyong nanay? 5 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ikuwento sa inyong magulang ang kuwento ni Pilo. Tanungin sila kung ano ang dapat mong gawin kung sakaling mawalay ka sa kanila sa isang malaking lugar na katulad ni Pilo. 140
MgA LAyuNIN ARAW f1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang karanasan sa pagbasa upang makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa f1Wg-IIg-h-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) 3 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN 1 A a B b C c D d G g H h Gamitin ang takdang-aralin na ibinigay sa mga bata kahapon bilang paksa sa bahaginan ngayong araw. Tanungin ang mga bata kung ikinuwento nila ang nangyari kay Pilo sa kanilang magulang. Tanungin din kung humingi sila ng paalala o payo mula sa kanilang magulang kung ano ang dapat nilang gawin sakaling mawala sila sa isang malaking lugar. E e F f KAgAMItAN Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara Sabihin: Sa bahaginan natin ngayong umaga, ibahagi ninyo sa buong klase ang payo ng inyong magulang kung sakaling kayo ay mawalay sa kanila sa malaking lugar. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na ito: Ang sabi ng aking magulang, kapag ako ay mawala sa isang lugar, dapat daw akong ______________________. Tumawag ng tatlong bata para magbahagi sa harapan. PAgBALIK-ArAL SA KuWENto 2 a. Pangkatang Gawain: Buhay na Larawan Hatiin ang klase sa limang pangkat. Pipili at lilikha ang bawat pangkat ng isang tagpo o eksena mula sa kuwentong binasa kahapon. Ipakikita nila ang eksena na para bang sila ay nasa isang litrato. Huhulaan ng ibang pangkat kung aling eksena sa kuwento ang ipinakikita nila. Paalalahanan ang mga pangkat na hindi kailangang lahat ng miyembro nila ay maging tauhan. Maaari silang maging isang upuan, aparador, poste, nakatambak na damit, at iba pa. Bigyan ang bawat pangkat ng limang minuto upang maghanda. Ipaalala sa mga mag-aaral ang mga alituntunin sa mga pangkatang gawain: Magtalaga ng isang lider pangkat •	Mag-ensayo •	Makikipagtulungan at aktibong lumahok •	Maging bukas sa mga mungkahi 141
Matapos ang limang minuto, tawagin ang bawat pangkat upang ipakita ang kanilang eksena sa harapan. Pahulaan sa iba pang pangkat kung ano ang ipinapakita nilang eksena. Tanungin ang pangkatng nagsagawa ng eksena kung tama ang kanilang mga kaklase. Gawin ang mga hakbang na ito para sa iba pang pangkat. b. Pagtalakay sa Kuwento Tanungin ang mga bata: Nagustuhan ninyo ba ang kuwento ni Pilong Patago-Tago? Bakit ninyo ito nagustuhan? Sa tingin ninyo, bakit kaya mahilig magtago at manggulat si Pilo? Ano kaya ang magbabago kay Pilo matapos siyang mawalay sa kaniyang nanay dahil sa hilig niyang magtago? 3 SALItANg PAMALIt: AKo, IKAW, SIyA Isulat ang tatlong salita sa pisara, at ilabas ang tatlong flash card na nagpapakita ng mga salitang ito: Ako Ikaw Siya Sabihin: Madalas nating marinig ang mga salitang isinulat ko sa pisara. Babasahin ko ang mga ito. Ako. Ikaw. Siya. Narinig ninyo na ba ang mga salitang ito? Nagamit ninyo na ba ang mga salitang ito? Ipakita ang flash card na may salitang "ako." Itanong: Kailan ninyo ginagamit ang salitang "ako"? Magbigay nga kayo ng mga halimbawa ng pangungusap gamit ang salitang ito. Tumawag ng isang bata at isulat ang babanggitin nilang pangungusap sa pisara. Tanungin kung sino ang tunutukoy ng nagsasalita sa salitang "ako." (sagot: sarili niya) Ipabatid sa mga bata na ang salitang ako ay ginagamit natin kung ang tinutukoy natin sa pangungusap ay ang ating sarili. Ipakita ang flash card na may salitang "ikaw." Itanong: Kailan ninyo ginagamit ang salitang "ikaw"? Magbigay nga kayo ng mga halimbawa ng pangungusap gamit ang salitang ito. Tumawag ng isang bata at isulat ang babanggitin nilang pangungusap sa pisara. Itanong: sino ang tunutukoy ng nagsasalita sa salitang "ikaw"? (sagot: ang kausap niya) Itanong: Kapag ginamit ang salitang "ikaw," marami ba ang kausap ng nagsasalita o iisa lamang? Ipabatid sa mga bata na ang salitang ikaw ay ginagamit natin kung ang tinutukoy o tinatawagan ng pansin sa pangungusap ay isang kausap na nag-iisa. 142
Ipakita ang flash card na may salitang "siya." Itanong: Kailan ninyo ginagamit ang salitang "siya"? Magbigay nga kayo ng mga halimbawa ng pangungusap gamit ang salitang ito. Tumawag ng isang bata at isulat ang babanggitin nilang pangungusap sa pisara. Itanong: sino ang tunutukoy ng nagsasalita sa salitang "siya"? (sagot: ibang tao kaysa sa kausap niya) Itanong: Kapag ginamit ang salitang "siya," marami bang tao ang tinutukoy o iisa lamang? Ipabatid sa mga bata na ang salitang ikaw ay ginagamit natin kung ang tinutukoy o tinatawagan ng pansin sa pangungusap ay isang kausap na nag-iisa. Isulat sa pisara ang pagsusuma kung kailan ginagamit ang mga salitang ito: Ako sarili ang tinutukoy Ikaw kausap ang tinutukoy; isang tao lamang Siya ibang tao, hindi ang kausap, ang tinutukoy; isang tao lamang Sabihin: Ginagamit natin ang mga salitang ito bilang pamalit sa buong pangngalan. Ano kaya ang mangyayari kung wala sa ating wika ang mga salitang pamalit na ito? (maghintay ng sagot mula sa mga bata) Tama. Magiging napakahaba ng ating pananalita. Lagi nating kailangang gamitin ang pangalan ng taong tinutukoy natin. Di ba't napakahirap noon? Pinapadali ng mga salitang ako, ikaw at siya ang ating wika at komunikasyon. PAgSASANAy 4 Magsagawa ng isang pagsasanay tungkol sa mga salitang ako, ikaw at siya. Magpagawa sa bawat bata ng tatlong piraso ng papel. Isusulat nila ang ako sa isang piraso, ikaw sa isang piraso, at siya sa isang piraso. Maaari nilang kopyahin ang mga salitang ito mula sa pisara. Sabihin: Magbibigay ako ng ilang pangungusap na may patlang. Itaas ninyo ang tamang card o salita na dapat gamitin sa pangungusap. Ikabit ang manila paper kung saan nakasulat ang mga pangungusap para sa pagsasanay sa pisara. Basahin ang mga ito para sa mga bata. Tingnan kung aling mga bata ang hindi pa nakasasagot ng tama. Ibigay ang tamang sagot matapos ang bawat pangungusap upang alam ng mga bata kung tama o mali ang kanilang sagot. a. Ito ang aking ginuhit na larawan. __ ang gumawa nito. b. Ito naman ay gawa ng aking kapatid. Mas matanda __ kaysa sa akin. c. Halika rito sa tabi ko; gusto ko __ ang kasabay kong kumain. 143
d. Nagpapraktis __ magbasa dahil gusto kong dumami ang aking nalalaman. e. Ngayon ko lang nakita ang taong iyon. Kilala mo ba __? 5 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Magkuwento sa isang kapamilya tungkol sa ginawa ninyo ngayon sa paaralan at gamitin ang mga salitang ako, ikaw at siya. ARAW MgA LAyuNIN 4 f1PS-IIg-7 Nakapagsasalaysay ng orihinal na kuwento na kaugnay ng napakinggang kuwento f1Wg-IIg-h-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) f1KMIIg-2 Naisusulat nang may wastong baybay at bantas ang mga salitang ididikta ng guro 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Tumawag ng dalawang bata na magkukuwento tungkol sa isang karanasan kung saan hinanahanap sila ng kanilang tatay, nanay, kapatid o kapamilya. Sa kanilang paglalahad sasabihin nila: a) kung sino ang naghahanap sa kanila, b) kung nasaan sila at bakit hindi sila makita, at c) paano sila natagpuan ng naghahanap sa kanila. Tawagan ang sinumang bata na may ganitong karanasan. Tulungan sila sa pagbubuo ng kanilang pahayag kung kinakailangan. Iugnay ang kanilang karanasan sa nangyari kay Pilo sa kuwento. Buksan ang libro sa isang bahagi kung saan nagtatago si Pilo. Tanungin ang buong klase a) sino ang naghahanap kay Pilo dito? b) Nasaan si Pilo? Bakit hindi siya makita? c) Paano siya natagpuan ng naghahanap sa kaniya? 2 LAro: LuMuLuBog ANg BArKo. PoMPIyANg. NANAy, tAtAy, guSto KoNg tINAPAy Ipaalala sa mga mag-aaral na ang tema para sa linggong ito ay tungkol 144
sa mga laro. Tanungin sila kung naaalala pa nila ang mga larong Lumulubog ang Barko, Pompiyang, at Nanay Tatay Gusto Kong Tinapay. Nilaro na nila ito sa mga nagdaang klase. Maglaro ng Lumulubog ang Barko upang hatiin ang klase sa maliliit na pangkat na may tatlong kasapi. Magpopompiyang ang bawat tatluhang pangkat upang malaman kung sino ang taya. Ang magiging taya ang tanging magsasabi ng mga salita sa larong Nanay, Tatay, Gusto Kong Tinapay. Bigyan ang mga bata ng limang minuto para sa kanilang paglalaro. Sabihin sa mga bata na dapat nilang tandaan kung sino ang taya sa pompiyang at kung sino ang unang nagkamali sa larong Nanay, Tatay, Gusto Kong Tinapay. Maglalahad sila tungkol sa ginawa nilang laro sa susunod na gawain, gamit ang mga salitang ako, ikaw at siya. PAgBABALIK-ArAL: AKo, IKAW, SIyA 3 Tawagin ang bawat pangkatng tatluhan sa harapan. Maglalahad ang bawat pangkat tungkol sa ginawa nilang paglalaro. Gagamitin ng magsasalita para sa pangkat ang mga pamalit na ako, ikaw, at siya sa pagkukuwento kung sino ang naging taya; sino ang unang nagkamali sa larong Nanay, Tatay; at iba pang detalye na nais nilang ibahagi. Pansinin ang paggamit ng mga bata ng ako, ikaw, at siya. PAgSASANAy: PAgBABAyBAy 4 Ilabas ang pocket chart at mga card ng mga letra ng alpabeto. Ipaalala sa mga bata ang kanilang pinag-aralan tungkol sa pagbabaybay. Sabihin: Noong nakaraang linggo, sinubukan ninyong magbaybay o magsulat ng mga salita. Pinakinggan ninyong mabuti ang isang salita, pinantig ito, tinukoy kung ano ang tunog na bumubuo sa bawat pantig, tinukoy ang letra na katapat ng tunog na ito, at ginamit ang letrang iyon sa pagbabaybay o pagsulat. Kung minsan, ganito ang ginagawa kapag may kailangan tayong sulatin o baybayin. Kailangan pa nating pag-isipan nang husto ang salita at tukuyin ang mga tunog at letra na bumubuo dito. Kadalasang ginagamit ang ganitong paraan kung hindi pa pamilyar ang salitang ipinapasulat o ipinapabaybay sa atin. Kung minsan naman, dahil sa madalas na nating nakikita ang isang salita, hindi na natin kinakailangang pag-isipan ng ganitong katindi kung paano ito susulatin. Naaalala na lamang natin kaagad kung ano ang mga letra na bumubuo dito, lalo na kung halos araw-araw naman nating nakikita ang mga salitang ito. Magbibigay ako ngayon ng ilang salita na ibabaybay o susulatin ninyo sa inyong kuwaderno. Pakinggan ninyong mabuti ang salita bago ninyo ito isulat sa inyong 145
kuwaderno. Ang mga salitang ito ay pinag-aralan natin dito sa klase o narinig ninyo mula kuwento. Handa na ba kayo? Ipabaybay ang sumusunod na salita: Pilo, ako, nagtago, siya, bulaga, ikaw, sumiksik, laro. Gamitin ang pocket chart at card ng mga letra upang ipakita ang tamang pagbaybay ng mga salita. Kung may sapat na panahon, tumawag ng mga bata sa harapan upang sila ang maglagay ng mga card sa pocket chart. Kung kulang naman ang oras, kayo na lamang ang magpakita ng tamang baybay. Bago ilagay ang mga letra sa tamang pagkakabaybay, sabihin muna ang salita, at sabihin ang pangalan ng bawat letra habang inilalagay sa chart. Sabihing muli ang salitang nabuo. Ipabilang sa mga bata kung ilan ang tama nilang naibaybay. 5 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso sa kakayahan ng mga bata sa pagbaybay. Ipataas ang kamay ng mga bata na may tatlo o mas kaunting tamang salita. Ipataas ang kamay ng mga bata na may apat hanggang anim na tamang salita. Ipataas ang kamay ng may pito hanggang walong tamang salita. Hilingin na makita ang kuwaderno ng mga batang may tatlo o mas kaunting tamang sagot. Siyasatin kung aling mga salita o letra sila tila nahihirapan. Maghanap ng panahon upang matulungan sila sa mga sumusunod na araw. ARAW MgA LAyuNIN 5 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1PP-IIg-4.1 Nababasa ang mga salita gamit ang palatandaang konpigurasyon larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: tuLA tuNgKoL SA MgA LAro A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Gabayan ang mga bata sa pagbibigkas ng isang tula tungkol sa mga larong Filipino. Basahin muna ito para sa mga bata: Tula tungkol sa mga larong Filipino na nakasulat sa pisara o manila paper 146
Patintero, habulan. Luksong-tinik, Luksong-baka, taguan. Agawan Base, it-bulaga. Kay daming laro sa ating bansa. Magpatulong sa mga bata sa paggawa ng kilos para sa bawat laro at linya. Humingi ng mungkahing galaw na magpapakita sa ibig sabihin ng bawat salita. Magkasundo sa mga gagamiting kilos. Bigkasin nang sabayan, gamit ang mga kilos na napagkasunduan ng klase. MuLINg PAgKuWENto 2 Ipakita ang pabalat ng aklat. Tanungin ang mga bata kung anong impormasyon ang makikita dito. Basahin ang impormasyon sa pabalat: ang pamagat, ang pangalan ng may-akda (Kristine Canon) at ang pangalan ng tagaguhit (Leo Alvarado). A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Paalalahanan ang mga bata na sasabay sila sa mga salitang "bulaga" at "ahahahaha-hwahahaha." Dapat nilang sabihin ang mga salitang ito ng may damdamin, dahil sa tandang padamdam na ginamit ng may- akda. Si Pilong Patago-Tago Basahin ang kuwento nang tuloy-tuloy, ngunit tumigil sa mga takdang pahina matapos basahin upang pansinin ang ilang detalye sa larawan. Halimbawa: Tumigil sa pahina 7 Itanong: Nasaan ang alagang isda na nabanggit ng tatay ni Pilo? Tumigil sa pahina 13 Itanong: Pansinin ninyo ang hitsura dito ng Ate Bebeng ni Pilo. Ano kaya ang nararamdaman niya rito? Tumigil sa pahina 23 Itanong: Saan nagtago si Pilo sa pahinang ito? Tumigil sa pahina 27 Itanong: Bakit kaya ganito ang pagkakasulat ng salitang "inay" dito sa pahinang ito? Anong damdamin kaya ang gustong ipakita ng may-akda at ng tagaguhit? 147
3 PAgtAtAyA a. Pangkatang Pagtataya Magsagawa ng gawaing pagtataya ukol sa mga mahahalagang pinag-aralan sa linggong ito. Tanungin sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata nang palahad. Ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): taguan, aparador, tambak, nakasiksik, nangangalay, tugma, laro, salitang pamalit Sabihin kung ako, ikaw o siya ang dapat gamitin na salitang pamalit sa pangungusap na ito (pumili ng isang bata para sa bawat pangungusap): - Hindi ko pa kaya ang gawain kaya't __ ay magpapraktis. - Salamat at dumating ka! ___ ang hinihintay ko. - Hindi natin alam pareho ang sagot. Tanungin natin ___. - Ngayon ang birthday ko. Ipinanganak __ sa araw na ito noong taong 2009. - __ ba ang may-ari nito? Dala-dala mo kasi ito kanina. Sagutin ang sumusunod na tanong tungkol sa kuwentong Si Pilong Patago-tago. - Sino ang bida sa kuwento? - Sino ang naghahanap kay Pilo sa simula't katapusan ng kuwento? - Bakit hinahanap ng ate si Pilo? - Bakit hinahanap ng kuya si Pilo? - Bakit pumunta si Pilo at ang kaniyang nanay sa pamilihan? - Ano ang nangyari kay Pilo nang nagtago siya mula sa kaniyang nanay sa pamilihan? - Paano nagtapos ang kuwento? Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, gumuguhit naman sa kanila kuwaderno ang ibang mga bata. (Gawaing 3b) Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan 148
ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa talasalitaan, ngunit hindi pa lubusang nakasasagot ng tama sa mga tanong tungkol sa kuwento. Suriin din ang pagguhit at pagsipi/pagsusulat ng mga bata sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. b. Gawain para sa Mga Batang Naghihintay Magpaguhit sa mga bata ng larawan na nagpapakita ng iba't ibang laro na binanggit sa panimulang tula. Maari silang pumili ng isa mula sa sumusunod: patintero, habulan, taguan, luksong tinik, luksong baka, agawan base, it- bulaga. Hikayatin silang magsulat ng ilang salita tungkol sa kanilang ginuhit. PAgtAtAPoS 4 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Bigkasin para sa inyong magulang ang tulang pinag-aralan natin ngayong araw. Ipakita rin ang ginuhit ninyong larawan tungkol sa mga larong ito. 149
ArALIN 18 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: MgA LAro KuWENto: Si pilong patago-tago 151
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 18 tema: Mga Laro Kuwento: Si pilong patago-tago Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) PN F1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng Pagbigkas ng tula talatang napakinggan 1 AL F1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/ pangungusap sa isang talata •	F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagbuo ng pangungusap batay sa mga salitang natutunan Pagbuo ng pangungusap batay sa mga salitang natutunan Mga salitang kaugnay ng larong Filipino Mga salitang kaugnay ng larong Filipino PN F1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng Pakikinig sa tugma talatang napakinggan KM F1KM-IIb-1 Nasisipi ang mga salita Pagsipi ng babala at talasalitaan 2 mula sa huwaran PS F1 PS-IIh-9 Nasasabi ang mensahe Pag-unawa sa babala ng isang babala PS F1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang napakinggang teksto sa tulong ng larawan Kuwento: Si Pilong Patago-tago 3 PL F1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang karanasan sa pagbasa upang makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa Kuwento: Si Pilong Patago-tago Wg F1WG-IIg-i-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) Paggamit ng ako, ikaw at siya sa pagpaplano ng dula-dulaan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 152 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Pagbasa ng tula at pagtanong tungkol sa paksa Pagtukoy sa paksa ng tula batay sa napakinggan Paggamit ng talahanayan sa paggabay sa mag- Pagbuo ng pangungusap aaral. Talakayan batay sa tanong. Pagpapakita ng Paglahok sa talakayan. Pagmasid sa larawan. Pagbibigay ng mga kaugnay na salita. Paglahok sa talakayan. Pagmasid sa larawan. Pagbibigay ng mga kaugnay na salita. Pagbasa ng tugma at pagtatanong tungkol sa Pagtukoy ng paksa batay sa napakinggan paksa Pagpapakita ng teksto ng babala at talasalitaan. Pagsipi mula sa huwaran Pagpapakita at pagbasa ng babala. Pagtatanong Pagsagot ng mga tanong tungkol sa babala. Pagsagawa ng dula-dulaan. Pagsagot ng mga tanong tungkol sa babala. Pagsagawa ng dula-dulaan. tungkol sa salitang ginamit sa babala. Pagpapakita ng mga larawan at pagtanong ng Pagmasid sa larawan at pagsalaysay ng kuwento sa sariling pananalita Pagmasid sa larawan at pagsalaysay ng kuwento sa sariling pananalita Pagtanong tungkol sa nagustuhang bahagi ng Paglalahad tungkol sa nagustuhang bahagi ng kuwento Paglalahad tungkol sa nagustuhang bahagi ng kuwento Pagtalakay sa paggamit ng mga salitang pamalit. Paglahok sa talakayan. Pagsagot sa mga tanong. Pagpaplano ng dula-dulaan gamit ang salitang Paglahok sa talakayan. Pagsagot sa mga tanong. Pagpaplano ng dula-dulaan gamit ang salitang mga salitang ako, ikaw, siya ako, siya, ikaw Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 18 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 18 tema: Mga Laro Kuwento: Si pilong patago-tago Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng Pagbigkas ng tula Pagbasa ng tula at pagtanong tungkol sa paksa Pagtukoy sa paksa ng tula batay sa napakinggan PN talatang napakinggan F1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/ Pagbuo ng pangungusap batay sa Paggamit ng talahanayan sa paggabay sa mag- Pagbuo ng pangungusap AL pangungusap sa isang talata mga salitang natutunan aaral. 1 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Talakayan batay sa tanong. Pagpapakita ng Paglahok sa talakayan. Pagmasid sa larawan. Pagbibigay ng mga kaugnay na salita. Paglahok sa talakayan. Pagmasid sa larawan. Pagbibigay ng mga kaugnay na salita. Mga salitang kaugnay ng larong Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas, Filipino galaw, ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng Pakikinig sa tugma Pagbasa ng tugma at pagtatanong tungkol sa Pagtukoy ng paksa batay sa napakinggan PN talatang napakinggan paksa F1KM-IIb-1 Nasisipi ang mga salita Pagsipi ng babala at talasalitaan Pagpapakita ng teksto ng babala at talasalitaan. Pagsipi mula sa huwaran KM mula sa huwaran 2 F1 PS-IIh-9 Nasasabi ang mensahe Pag-unawa sa babala Pagpapakita at pagbasa ng babala. Pagtatanong tungkol sa babala. Paghahawan ng balakid tungkol sa salitang ginamit sa babala. Pagsagot ng mga tanong tungkol sa babala. Pagsagawa ng dula-dulaan. PS ng isang babala Kuwento: Si Pilong Patago-tago F1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang Pagpapakita ng mga larawan at pagtanong ng Pagmasid sa larawan at pagsalaysay ng kuwento sa sariling pananalita Pagmasid sa larawan at pagsalaysay ng kuwento sa sariling pananalita PS napakinggang teksto sa tulong ng larawan Kuwento: Si Pilong Patago-tago F1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang Pagtanong tungkol sa nagustuhang bahagi ng Paglalahad tungkol sa nagustuhang bahagi ng kuwento Paglalahad tungkol sa nagustuhang bahagi ng kuwento PL karanasan sa pagbasa upang 3 makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa F1WG-IIg-i-3 Nagagamit ang mga Pagtalakay sa paggamit ng mga salitang pamalit. Pagtakda ng gawain kung saan gagamitin ang mga salitang ako, ikaw, siya Paggamit ng ako, ikaw at siya sa Paglahok sa talakayan. Pagsagot sa mga tanong. Pagpaplano ng dula-dulaan gamit ang salitang ako, siya, ikaw Wg salitang pamalit sa ngalan ng tao pagpaplano ng dula-dulaan (ako, ikaw, siya) LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 153
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Tugma-Laro: Singkamas, kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Singkamas EP F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Pagtalakay ng takdang-aralin. 4 ang mga simpleng mapa Paggawa ng mapa ng kuwarto ni Pilo AL F1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/ Si Pilong Patago-tago 5 pangungusap sa isang talata LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 154 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagtalakay at pagtatanong tungkol sa mga Pagsagot sa tanong. Pagpapakita ng galaw para sa mga salita. Pagsagot sa tanong. Pagpapakita ng galaw para sa mga salita. Pagbigay ng gabay sa paglalahad tungkol sa Paglalahad tungkol sa takdang-aralin takdang-aralin Paggawa ng mapa Pagpapakita ng pahina sa aklat na gagamiting batayan sa paggawa ng mapa. Pagpapakita ng huwarang mapa. Pagsagot ng tanong tungkol sa kuwento gamit ang mapa Pagtakda ng pangungusap na babasahin ng bata Pagbasa ng ilang maiikling pangungusap na Pagpaliwanag tungkol sa tandang pananong at tandang pandamdam itinakda sa kanila Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 18 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagtalakay at pagtatanong tungkol sa mga Pagsagot sa tanong. Pagpapakita ng galaw para sa mga salita. Pagsagot sa tanong. Pagpapakita ng galaw para sa mga salita. Tugma-Laro: Singkamas, Pt kahulugan ng salita batay sa kumpas Singkamas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan F1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan Pagtalakay ng takdang-aralin. Pagbigay ng gabay sa paglalahad tungkol sa Paglalahad tungkol sa takdang-aralin EP 4 ang mga simpleng mapa Paggawa ng mapa ng kuwarto ni Pilo takdang-aralin Paggawa ng mapa Pagpapakita ng pahina sa aklat na gagamiting batayan sa paggawa ng mapa. Pagpapakita ng huwarang mapa. Pagsagot ng tanong tungkol sa kuwento gamit ang mapa Si Pilong Patago-tago F1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/ Pagtakda ng pangungusap na babasahin ng bata Pagbasa ng ilang maiikling pangungusap na AL pangungusap sa isang talata itinakda sa kanila 5 Pagpaliwanag tungkol sa tandang pananong at tandang pandamdam LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 155
ARAW MgA LAyuNIN f1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng talatang napakinggan 1 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/pangungusap sa isang talata 1 PANIMuLANg gAWAIN: PAgBIgKAS Ng tuLA Ipabigkas sa mga mag-aaral ang tula sa ibaba. Ipagawa rin sa kanila ang kilos para sa mga linya ng tula. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Tula tungkol sa mga larong Filipino na nakasulat sa manila paper o pisara Patintero, habulan. Luksong-tinik, luksong-baka, taguan. Agawan Base, it-bulaga. Kay daming laro sa ating bansa. Itanong: Tungkol saan ang tulang ito? Aling pangungusap sa tula ang nagsasabi ng kabuuang paksa ng tula? (sagot: Kay daming laro sa ating bansa.) Ano naman ang mga detalye o salita sa tula na sumusuporta sa sinasabi ng huling pangungusap? (mga pangngalan ng iba't ibang laro.) 2 PAgPAPAuNLAD Ng tALASALItAAN: SALItANg KAugNAy Ng MgA LAroNg fILIPINo A a B b C c D d G g H h Itanong: Bukod sa mga laro na nabanggit sa tula, may iba pa ba kayong alam na larong Filipino? Ano-ano ang mga ito? E e F f KAgAMItAN Mga larawan ng iba't ibang larong Filipino Isulat sa pisara ang mga babanggiting laro ng mga bata. Itanong sa bata kung paano laruin ang larong binanggit nila. Maaari nilang ipakita sa galaw kung paano ito laruin. Kung kinakailangan, dugtungan ang kanilang pahayag upang mabuo ang ideya at pangungusap na nais nilang ipahayag. Sabihin: Ngayon naman, pagmasdan natin ang ilang larawan tungkol sa apat na larong Filipino. Ipaskel sa pisara ang iba't ibang larawan ng mga larong Filipino. Maaaring ibatay ang mga larawan sa mga larawan 156
na nasa poster na ito: Talakayin ang mga laro na nasa mga larawan: patintero, piko, luksong lubid, luksong tinik. Sabihin: Pagmasdan ang mga larawang ito. Pamilyar ba kayo sa mga larong ipinapakita dito? Nakapaglaro na ba kayo nito? Ano-anong salita ang ginagamit ninyo kapag naglalaro kayo nito? Gumawa ng talahanayan na may apat na hanay. Ilagay sa itaas ng bawat hanay ang pangalan ng isang laro. Isa-isang talakayin ang bawat laro. Ilista sa bawat hanay ang mga salitang mapag-uusapan ng klase na may kinalaman sa bawat laro. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Patintero Piko Luksong Lubid Luksong tinik Talahanayan na nakasulat sa manila paper o pisara Gumamit ng mga tanong upang matukoy ng mga bata ang mga salitang kaugnay ng bawat laro. Halimbawa: Ilan ang maaaring sumali sa larong ito? Anong kagamitan ang kailangan? Saan ginagamit ang (salitang binanggit ng bata). May nananalo o natatalo ba sa larong ito? Ano ang layunin o sinusubok gawin ng manlalaro? Paano magsisimula ang laro? Kailan natatapos ang laro? Kung makatutulong, hayaang ipakita ng mga bata sa pamamagitan ng galaw ang kanilang mga sagot. Habang nagbabanggit ng salita ang mga bata, ilista ang mga ito sa tamang hanay. Halimbawa: 157
Patintero pangkat taya patotot linya tisa bantay lumusot tumakbo Piko pato step-no step-yes talon tisa linya kandirit bumalanse bilang Luksong Lubid lubid lukso bilang kanta tugma Luksong tinik kamay baitang lukso buwelo 3 PAgBuo Ng PANguNguSAP BAtAy SA MgA SALItANg NAtutuNAN Basahin para sa mga bata ang mga salita sa bawat hanay. Ipaulit sa kanila ang mga salitang babanggitin. Tulungan ang mga bata na makabuo ng simpleng pangungusap gamit ang mga salita sa talahanayan. Ipakita sa kanila kung paano ito gagawin. Sabihin: Maaari tayong bumuo ng mga simpleng pangungusap gamit ang ilang salita dito sa talahanayan. Magbabanggit ako ng isang halimbawa. Ituturo ko ang mga salita dito sa talahanayan habang binabanggit ko ito. Sa patintero, kailangang lumusot sa bantay para huwag maging taya. Sabihin: Kayo naman ang sumubok na bumuo ng pangungusap. Magtulungan kayo ng katabi ninyo. Pag-usapan ninyong magkapareha kung anong mga salita ang gagamitin ninyo sa pagbuo ng pangungusap. Matapos ang limang minuto, tumawag ng tatlong pares upang magbahagi ng kanilang pangungusap sa buong klase. PAALALA SA guro Huwag matakot sumubok. Mas mahalaga na sumubok kayo, kahit pa may ilang mali. Tutulungan ko kayo sa pagsasaayos ng pangungusap ninyo kung kinakailangan. Kung may tanong kayo tungkol sa mga salita sa talahanyan, o kung gusto ninyong basahin ko ito ulit, magtaas ng kamay at pupuntahan ko kayo. Bibigyan ko kayo ng limang minuto para sa gawaing ito. 158
PAgtAtAPoS 4 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Itanong sa inyong magulang o ibang nakatatanda sa bahay kung ano ang ibig sabihin ng salitang "babala". Tanungin sila kung may mga bagay o kagamitan sa bahay na may nakalagay na babala at hilingin na ipakita sa inyo ito. MgA LAyuNIN ARAW f1PN-IIh-10 Naibibigay ang paksa ng talatang napakinggan f1 PS-IIh-9 Nasasabi ang mensahe ng isang babala f1KM-IIb-1 Nasisipi ang mga salita mula sa huwaran 2 PANIMuLANg gAWAIN: PAgLAro Ng CHIPPy CHIPPy guM 1 Tanungin ang mga bata kung pamilyar sila sa larong Chippy Chippy Gum. Kahawig ito ng Nanay, Tatay, Gusto Kong Tinapay. Ang kaibahan lang ay wala nang pagbibilang ng palakpak na nangyayari pagkatapos ng tugma. A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Bigkasin ang tugma para sa larong ito: Teksto ng tugmang Chippy Chippy gum na nakasulat sa manila paper o pisara Chippy chippy gum is a bubble gum. Masarap ito at malinamnam. Bumili kayo sa tindahan. Chippy chippy gum is a bubble gum! Pasabayin ang mga bata sa pangalawang pagbigkas. Sa pangatlong pagbigkas, haharap na sila sa kanilang katabi at maglalaro ng larong palakpak habang binibigkas ang tugma. Matapos maglaro, itanong sa mga bata: Tungkol saan ang tugmang ito? Ano ang paksa ng tugma? (sagot: bubble gum) Nakakain na ba kayo ng bubble gum? 159
Ano ang dapat na hinding-hindi gagawin sa bubble gum? (sagot: lunukin, itapon kung saan-saan) Bakit kaya hindi dapat gawin ang mga ito? 2 PAg-uNAWA SA MgA BABALA Ipaalala sa mga bata ang takdang-aralin na ibinigay ninyo kahapon. Tanungin ang mga bata: Naitanong ba ninyo sa inyong magulang kung ano ang ibig sabihin ng salitang "babala"? Ano raw ang ibig sabihin nito? May ipinakita ba sila sa inyo na kagamitang pambahay na may nakasulat na babala? Ano-ano ang mga ito? A a B b E e F f C c D d G g H h Tumawag ng tatlong bata upang magbahagi ng kanilang karanasan at natutunan tungkol sa salitang "babala." KAgAMItAN Larawan ng pambalot ng bubble gum na may babala Ipakita ang larawan ng pambalot ng bubble gum na may nakasulat na babala. May halimbawang larawan sa ibaba: Sabihin: Kanina, naglaro tayo ng Chippy Chippy Gum. Mayroon ako ditong larawan ng pambalot ng Chippy Chippy Gum. Ano ang napapansin ninyo sa pambalot? Ano itong salita na ito? (Ituro ang salitang "babala.") Sabihin: Babasahin ko ang nakasulat na babala. Pakinggan ninyong mabuti, para alam natin kung ano ang hindi dapat gawin sa bubble gum. Pagkabasa sa babala, tanungin ang mga bata: Ayon sa babala, ano ang hindi natin dapat gagawin sa bubble gum? (sagot: Huwag lunukin.) Paano ninyo sasabihin ito sa inyong Mother Tongue? Ipaliwanag sa mga bata ang ilang salita sa babala na maaaring ngayon lamang nila narinig. Isulat ang mga salitang mabulunan, mananatili, at matunawan sa pisara. Isa-isang talakayin ang mga ito. 160
Sabihin: May mga paliwanag dito sa babala kung bakit hindi dapat lunukin ang bubble gum. Inilista ko ang mga mahahalagang salita mula sa babala dito sa pisara. Talakayin natin ang mga ito. Basahin ang bawat salita. Gamitin ang mga mungkahing tanong upang maipakita ang kahulugan nito at maiugnay ang salita sa babala. mabulunan - Naranasan na ba ninyong mabulunan habang kumakain? Ano ang nangyayari kapag tayo ay nabulunan? Ano ang salita para dito sa ating Mother Tongue? (Tumawag ng mga bata na makapaglalahad ng kanilang karanasan. Mga posibleng sagot: may nakabarang pagkain sa lalamunan, mahirap huminga, hindi makapagsalita, kailangang iubo palabas o idura ang nakabara) Tama ba ang babala dito sa pambalot na posibleng makabara ang bubble gum sa ating lalamunan? mananatili - Kapag sinabi sa inyo na manatili sa isang posisyon, ano ang ibig sabihin nito? Tama - hindi kayo gagalaw. Ano kaya ang ibig sabihin ng salitang "mananatili" dito sa babala? Ano kaya ang koneksyon ng kahulugang "hindi gagalaw" sa bubble gum? (Tulungan ang mga bata na maiugnay na kapag nalunok ang bubble gum, kapag umabot ito sa tiyan ay maaaring magtagal ito dito. Posibleng hindi ito gumalaw mula sa tiyan palabas.) matunawan - Madalas ginagamit ang salitang ito kapag pinag-uusapan ang nangyayari sa pagkain kapag nasa tiyan na natin ito. Narinig ninyo na ba ang salitang "tunaw"? Makikita ito sa loob ng salitang matunawan. Ano ang ibig sabihin ng tunaw? Halimbawa: Ang tunaw na yelo ay naging tubig. Tama - nagiging likido o mala-tubig ang isang bagay na dati'y buo at matigas. Kapag sinabi na ang isang tao ay "baka hindi matunawan" kapag lumunok ng bubble gum, ano kaya ang ibig sabihin nito? (Tulungan ang mga bata na maiugnay na kapag nalunok ang bubble gum, kapag umabot ito sa tiyan ay hindi ito kayang gawing likido ng mga asido sa tiyan. Hindi tuloy ito mailalabas ng katawan na katulad ng ibang pagkain.) Itanong sa mga mag-aaral: Malinaw na ba sa atin ang babala tungkol sa bubble gum? Ano nga ulit ang huwag dapat gawin sa bubble gum? Bakit hindi ito dapat lunukin? Ano ang posibleng mangyari kapag nalunok ito? Kung may panahon pa, tumawag ng ilang mag-aaral para magsagawa ng dula-dulaan tungkol sa posibleng mangyari sa isang bata kapag hindi nito sinunod ang babala at nilunok ang bubble gum. PAgSIPI SA BABALA At tALASALItAAN 3 Ipasipi sa mga bata ang balot ng Chippy Chippy Gum na may babala. Habang kinokopya ng bata ang pambalot, isulat din ang sumusunod na talasalitaan sa pisara at ipasipi sa mga mag-aaral: 161
tALASALItAAN babala - paalala tungkol sa dapat iwasan o huwag gagawin mabulunan - may bara ang lalamunan na bagay o pagkain mananatili - hindi gagalaw; nasa isang puwesto lamang matunawan - maging likido ang laman ng tiyan 4 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso sa pagkaintindi ng mga bata sa mga salitang pinag-aralan ngayong araw. Banggitin ang bawat salita sa talasalitaan: babala, mabulunan, mananatili, matunawan. Para sa bawat salita, papalakpak ang mga mag-aaral. Lalalakasan nila ang kanilang palakpak kung malinaw na malinaw na para sa kanila ang kahulugan ng salita. Hihinaan nila ang palakpak kung medyo naiintindihan na nila, pero kailangan pa ng dagdag na paliwanag. Hindi sila papalakpak kung hindi pa nila naiintindihan ang salita. Sa bawat salitang babanggitin, pagmasdan at tukuyin kung sino ang mga bata na hindi pumapalakpak. Bigyan sila ng dagdag na pansin at suporta sa mga sumusunod na araw. ARAW MgA LAyuNIN f1PS-IIf-6.1 Naisasalaysay muli ang napakinggang teksto sa tulong ng larawan 3 f1PL-0a-j-7 Naibabahagi ang karanasan sa pagbasa upang makahikayat ng pagmamahal sa pagbasa f1Wg-IIg-i-3 Nagagamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (ako, ikaw, siya) A a B b E e F f C c D d G g H h 1 PANIMuLANg gAWAIN: PAgBIgKAS Ng tuLA KAgAMItAN Ipabigkas sa mga bata ang tugmang ito tungkol sa taguan: Kopya ng tugmang "Tagu- Taguan" 162
Tagu-taguan, maliwanag ang buwan, Masarap maglaro sa dilim-diliman. Wala sa likod ko, wala sa harap ko. Pagkabilang ng sampu, nakatago na kayo. Basahin muna para sa mga bata. Sa susunod na pagbasa, sasabay na sila. Itanong sa mga bata: Tungkol saan ang tugmang ito? (sagot: taguan) Bakit nagbilang ang nagsasalita sa tugmang ito? (sagot: binibigyan ng panahon ang ibang bata na magtago) Ganito ba kayo maglaro ng taguan? Ano ang sinasabi ninyo kapag kayo ang taya sa taguan? PAgBABALIK-ArAL SA KuWENto: MuLINg PAgSALAySAy 2 Ipakita sa mga bata ang pabalat ng aklat na Si Pilong Patago-tago. Tanungin ang mga bata kung naaalala pa nila ang pamagat ng aklat. Tanungin kung ano ang impormasyon na makikita sa pabalat. Basahin para sa kanila ang pamagat, may-akda, at tagaguhit. A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Si Pilong Patago-tago Sabihin: Ngayong araw, babalikan natin ang kuwento ni Pilo. Sa pagkakataong ito, kayo ang maglalahad ng mga pangyayari sa kuwento. Titingnan ninyo ang mga larawan, at sasabihin ninyo sa akin kung ano ang ginagawa ni Pilo o ng ibang tauhan sa bawat pahina. Buksan ang bawat pahina ng libro, simula sa p. 2. Ipakita ang larawan at tulungan ang mga bata sa pagsabi kung ano ang nangyayari sa eksenang ipinapakita sa larawan. Maaaring tulungan ang mga bata sa pamamagitan ng pagtatanong, halimbawa: Sino itong tauhan na ito? Ano ang ginagawa niya dito? Nasaan si Pilo sa pahinang ito? Ano ang ginagawa niya? Ano ang reaksiyon ng nanay/tatay/ate/kuya ni Pilo nang lumabas siya mula sa kaniyang taguan? Ano ang nangyari kay Pilo dito? Ano kaya ang pakiramdam niya? Matapos mailahad ng mga bata ang kuwento sa kanilang sariling pananalita, hikayatin ang mga mag-aaral na sabihin kung ano ang mga 163
bagay na gusto nila tungkol sa kuwento. Tanungin din sila kung may alam pa silang ibang kuwento tungkol sa isang bata na katulad ni Pilo. Gabayan sila sa paglalahad ng pamagat at tauhan nito, upang mahikayat ang ibang mag-aaral na tingnan o basahin rin ang bagong kuwentong nabanggit. 3 PAgSASANAy: PAggAMIt Ng AKo, IKAW, SIyA SA PAgPLANo Ng DuLA-DuLAAN Isulat sa pisara ang tatlong salitang pamalit na pinag-aralan noong nakaraang linggo: ako, ikaw, siya. Ipabasa sa mga bata ang mga salita, at tanungin sila kung kailan dapat gamitin ang mga salitang ito. Halimbawang sagot: Ginagamit ang "ako" kapag sarili ang tinutukoy ng nagsasalita. Ginagamit ang "ikaw" kapag isang kausap ang tinutukoy ng nagsasalita. Ginagamit ang "siya" kapag ibang tao - hindi ang kausap - ang tinutukoy ng nagsasalita. Isulat sa pisara ang sumusunod: Ako sarili Ikaw isang kausap Siya ibang tao, hindi ang kausap Sabihin: May ipagagawa ako sa inyong gawain. Habang nag-uusap at nagpaplano kayo kung paano ito gagawin, gamitin ninyo ang mga salitang ako, ikaw, at siya. Iikot ako at pakikinggan ko kung nagagamit ninyo nga ang mga salitang ito. Handa na ba kayo? Hahatiin ko muna ang klase sa maliliit na pangkat. Patayuin ang mga bata at maglaro ng Lumulubog Ang Barko upang mahati ang klase sa maliliit na pangkat na may tig-limang kasapi. Sabihin sa mga bata na ang bawat isa sa kanila ay magsasagawa ng maikling dula-dulaan batay sa isang eksena sa kuwentong Si Pilong Patago-Tago. Katulad ng dati, ang mga kasapi ay maaaring maging tauhan, at maaari ding maging kagamitan na nakikita sa eksena. Itakda sa bawat pangkat kung aling eksena mula sa libro ang kanilang isasadula. Maaaring pumili mula sa mga eksenang ito: Mula sa pp. 2-5: Hinahanap ng nanay si Pilo sa kalye. Binulaga siya ni Pilo na nakatago sa likod ng poste. Mula sa pp. 10-13: Hinahanap ni Ate Bebeng si Pilo. Binulaga siya ni Pilo na nakatago sa tambak ng labada. Mula sa pp. 14-17: Hinahanap ni Kuya Rey si Pilo. Binulaga siya ni Pilo na nakatago sa gilid ng kama. Mula sa pp. 18-19: Hinahanap ng nanay si Pilo. Binulaga siya ni 164
Pilo na nakatago sa gitna ng mga laruan. Mula sa pp. 20-25: Hinahanap ng nanay si Pilo sa pamilihan, ngunit di niya ito makita. Pagkalabas ni Pilo sa pinagtataguan, di rin niya makita ang kaniyang inay. Mula sa pp. 24-29: Sa simula ay hindi makita ni Pilo ang kaniyang inay. Napaiyak at napasigaw si Pilo. Siya naman ang binulaga ng kaniyang nanay. Yinakap siya ng nanay at pinatahan. Habang nag-uusap at nagpaplano sila para sa dula-dulaan, umikot sa mga pangkat. Pakinggan ang kanilang usapan, at siguraduhin na ginagamit nila ang mga salitang ako, ikaw at siya sa kanilang pagpaplano. PAgtAtANgHAL Ng MgA PANgKAt 4 Tawagin ang bawat pangkat upang ipakita ang kanilang inihandang dula-dulaan. Siguraduhin na ayon sa pagkakasunod-sunod ng pangyayari ang mga eksena na ipapakita ng mga pangkat. Gabayan ang mga mag-aaral sa pagbibigay ng akmang palakpak sa mga pangkat na nagtanghal. Kung kulangin ng panahon, ipasabukas ang pagtatanghal ng ibang pangkat. PAgtAtAPoS 5 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Magpatulong sa isang kapamilyang nakatatanda sa pagguhit ng mapa ng isang silid sa inyong bahay. Pag-usapan ninyo kung anong bagay o lugar ang ipinapakita sa mapa. Dalhin ang mapa sa klase bukas at maghandang pag-usapan ito sa klase. 165
ARAW MgA LAyuNIN 4 f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan f1EP-IIe-2 Nabibigyang-kahulugan ang mga simpleng mapa 1 PANIMuLANg gAWAIN: tugMA At LAro A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ipakita sa mga mag-aaral ang tugmang Singkamas, Singkamas. Ipaliwanag na isa muli itong tugma at larong palakpak, katulad ng Chippy Chippy Gum. Ang kaibahan nito, pagdating sa dulo ay kailangang tumigil at hindi gumalaw ang mga naglalaro. Ang unang gumalaw ang talo. Kopya ng tugmang Singkamas, Singkamas na nakasulat sa manila paper o pisara Bigkasin ito para sa mga bata: Singkamas, singkamas, maputi. Maputi, maputi ang binti. Kung sinong bumukaka ay siyang palaka. Kung sinong ngumiti ay siyang paniki. Kung sinong tumakbo ay siyang kabayo. Kung sinong gumalaw ay siyang bakulaw. Ipapansin sa mga bata kung anong salitang pamalit ang nakikita nila sa tugma. (sagot: siya) Ituro kung saan ang salitang ito sa pisara. Tanungin ang mga bata kung alam nila ang ibig sabihin ng iba't ibang salita. Tumawag ng bata upang magpaliwanang ng mga salitang: palaka, paniki, kabayo, bakulaw. Tulungan ang mga bata sa pagbibigay kahulugan sa mga salita kung kinakailangan - ipakita ang ibig sabihin ng mga salita sa tulong ng paggalaw, pagguhit ng larawan, o pagbigay ng iba pang pahiwatig. Ulitin ang pagbigkas ng tugma. Sa pangalawang pagbigkas, pasabayin na ang mga bata. Sa pangatlong pagbigkas, gawin na ang larong palakpak kasabay ng tugma. Pansinin kung sino ang unang gumalaw. Papuntahin siya sa harap, at ipabigkas muli sa kaniya ang tugma habang naglalaro ang ibang bata. Sabayan siya sa pagbigkas. 166
PAgPAPAKItA At PAgLALAHAD tuNgKoL SA tAKDANg-ArALIN: MAPA 2 Ipaalala sa mga mag-aaral ang takdang-aralin na ibinigay kahapon. Ito ang tatalakayin sa bahaging ito. Sabihin: Kahapon, bilang takdang-aralin, pinagawa ko kayo ng mapa ng isang silid sa inyong bahay, sa tulong ng isang mas nakatatandang kapamilya. Maaari ninyo bang ipakita sa akin ang mga mapa ninyo? Umikot sa klase at tingnan ang mga mapa sa kanilang kuwaderno. Tumawag ng ilang mag-aaral at hikayatin sila na pumunta sa harapan at ipakita ang kanilang ginawang mapa sa buong klase. Ilalahad din nila kung ano-ano ang bagay o detalye na ipinapakita sa mapa. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Tulungan sila sa kanilang paglalahad sa pamamagitan ng pagbigay ng ilang halimbawang panimula katulad ng: Ito ang mapa ng aming ___. (sala, silid-kainan, silid-tulugan) Halimbawang panimula para sa paglalahad tungkol sa kanilang mapa, nakasulat sa manila paper o pisara Nandito ang ___. (pintuan/bintana/silya, iba pang gamit) Katabi nito ang ___. (mesa, kama, basuahan, iba pang gamit) Ikabit o isulat sa pisara ang mga halimbawang panimula na ito. Gabayan ang mga mag-aaral sa paggamit ng mga panimula sa kanilang paglalahad. PAggAWA Ng SIMPLENg MAPA: ANg KuWArto NI PILo 3 Ipakita sa mga mag-aaral ang pp. 14-15 at pp. 18-19 ng aklat na Si Pilong Patago-tago. Tanungin ang mga bata kung aling silid ang ipinapakita sa mga pahinang ito. (sagot: silid ni Pilo) Sabihin: Tingnan ng mabuti ang larawan sa mga pahinang ito. Ano-anong kagamitan, bagay, at iba pang detalye ang nakikita natin sa silid ni Pilo? Ilista ang mga bagay na babanggitin ng mga bata. Halimbawa: pinto, bintana, mesa, kama, unan, kumot, dingding, kumpol ng laruan, bag, damit na nakakalat. Sabihin sa mga bata na magtutulungan sila ng kanilang katabi sa paggawa ng isang mapa ng silid ni Pilo. Ipaalala na ang isang mapa ay nagpapakita ng isang lugar mula sa paibabaw na pananaw. Maiiba ito sa pananaw na ipinakikita sa libro, na mula sa harapan o mula sa gilid ng silid. Kadalasan, nakasulat din sa mapa kung ano ang bagay na ipinapakita. Hikayatin ang mga bata na isulat ang salita na tumutukoy kung anong gamit o detalye ng silid ang ipinapakita ng mapa. Maaari nilang kopyahin ang pagkakasulat ng salita na kailangan nila mula sa listahan sa pisara. A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Si Pilong Patago-tago 167
Bigyan ng sampung minuto ang mga bata para sa gawaing ito. Maaari silang sumangguni sa mga pahina ng aklat kung kinakailangan. Umikot at pagmasdan ang ginagawa ng mga pares, at magbigay ng payo o tulong kung kinakailangan. Matapos ang sampung minuto, tumawag ng ilang bata upang magpakita ng kanilang ginawa. Balikan ang mga pahina ng libro upang makita at masabi ng mga bata kung tama nga o hindi ang mga detalye sa kanilang mapa. Maaari ring magpakita ang guro ng isang huwarang mapa ng silid ni Pilo na nakaguhit sa manila paper matapos ipakita ng mga bata ang kanilang iginuhit na mapa. Halimbawa: Tawagin ang ilang bata at tanungin sila: Saang bahagi ng silid na ito nakapagtago si Pilo mula sa kaniyang Kuya Rey? Ituro nga sa mapa. (sagot: sa gilid ng kama) Saang bahagi ng silid na ito nakapagtago si Pilo mula sa kaniyang nanay? Ituro sa mapa. (sagot: sa gitna ng kumpol ng mga laruan) 4 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman kung gaano na kapamilyar ang mga bata sa konsepto ng mapa. Banggitin ang mga sumusunod na pangungusap. Itataas ng mga bata ang kanilang hintuturo kung sa sa palagay nila ay inilalarawan ng pangungusap ang kanilang kasalukuyang kakayahan. Wala silang gagawin kung sa palagay nila ay hindi pa nila kaya ang sinasabi ng pangungusap. 168
Sabihin nang malakas at malinaw ang sumusunod: Alam na alam ko na kung ano ang gamit o silbi ng isang mapa. Alam na alam ko na kung paano gumawa ng isang mapa. Alam na alam ko na kung paano basahin o sundan ang mga detalye ng isang mapa. Pansinin kung aling mga bata ang komportable na sa paggawa at paggamit ng mapa, at kung sino ang hindi pa. Sikaping pagtambalin ang mga ito sa susunod na gawain na gagamit ng mapa upang magtulungan sila sa kakayahang ito. MgA LAyuNIN ARAW f1AL-IIh-3 Natutukoy ang salita/pangungusap sa isang talata 5 PANIMuLANg gAWAIN: LAro 1 Ipaalala sa mga bata na ang tema para sa linggong ito ay iba't ibang laro. Gabayan sila sa paglalaro ng Nanay, Tatay, Gusto Kong Tinapay. Ikabit ang manila paper kung saan nakasulat ito: A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Tatay, Nanay, gusto kong tinapay. Ate, Kuya, gusto kong kape. Lahat ng gusto ko ay susundin ninyo. Ang magkamali ay pipingutin ko. 1, 1-2, 1-2-3, 1-2-3-4, 1-2-3-4-5... Teksto ng Nanay, tatay, gusto Kong tinapay na nakasulat sa manila paper o pisara MuLINg PAgBASA Ng KuWENto 2 Ipakita ang pabalat ng aklat na Si Pilong Patago-tago. Tanungin ang mga bata kung anong impormasyon ang makikita sa pabalat. Ipatukoy sa kanila ang pamagat, may-akda, at taga-guhit ng aklat. Tulungan sila sa pagbanggit ng mga detalyeng ito kung kinakailangan. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Bago simulan ang pagbabasa, sabihin sa kanila na sasabay muli sila sa pagbasa ng ilang bahagi ng kuwento. Sa pagkakataong ito, bukod sa mga salitang "bulaga!" at "ahahahaha-hwahahahaha!," sasabay na rin sila kapag nakita nila ang mga salitang: "Pilo? Pilo!" Aklat: Si Pilong Patago-tago 169
Isulat ang mga salitang "Pilo? Pilo!" sa pisara. Sabihin sa mga bata na kapag nakita nila ito, kailangan nila itong bigkasin nang may tamang ekspresiyon. Tanungin ang mga bata kung ano ang pananda sa unang pagkakasulat ng Pilo. Tulungan silang tukuyin kung paano sinasabi ang isang pangungusap na nagtatapos sa tandang pananong. (sagot: kailangang pataas ang tono sa dulo ng pangungusap) Ipabigkas sa kanila ang salitang ito nang may tamang tono. Sabayan sila upang magbigay gabay. Tanungin naman ang mga bata tungkol sa tandang padamdam. Ano pa ang ibang salita sa aklat na gumagamit ng tandang padamdam? (sagot: bulaga! ahahaha!) Paano dapat bigkasin ang salitang Pilo kapag nagtatapos ito sa tandang padamdam? Ipabigkas sa mga bata. Sabayan sila upang magbigay ng gabay. Simulan na ang pagbabasa. Siguraduhin na ang lahat ng bata ay nakalalahok sa sabayang pagbigkas ng mga salitang tinakda para sa kanila. 3 PAgtAtAyA a. Pangkatang Pagtataya Magsagawa ng gawaing pagtataya ukol sa mga mahahalagang pinag-aralan sa linggong ito. Tanungin sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata na palahad. Magbigay ng dalawang halimbawa ng laro na ginawa natin o napag-usapan natin ngayong linggo. Ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa pangkat): patintero, piko, luksong-lubid, luksong-tinik, mabulunan, manatili, matunawan, babala, mapa. May babasahin akong talata. Sabihin sa akin kung ano ang paksa nito: - Mahilig akong maglaro ng patintero. Sa larong ito, naglalaban ang dalawang pangkat ng bata. Ang isang pangkat ang tagalusob, at ang isang pangkat naman ang tagabantay. Kailangang malampasan ng lahat ng taga-lusob ang mga bantay upang manalo. - Mahilig manggulat at mambulaga si Pilo. Akala niya ay maganda at masayang gawain ito. Lagi siyang nagtatago mula sa kaniyang mga kapamilya. Hindi niya inakala na hindi pala niya dapat itong ginagawa, lalo na kung hindi naman panahon ng paglalaro. - Ang ako, ikaw at siya ay mga salitang pamalit. Pinapalitan nila 170
ang mga buong pangalan sa isang pangungusap. Mas dumadali ang komunikasyon kapag ginagamit natin ang mga salitang pamalit na ito. Bumigkas ng isang tugma na pinag-aralan natin ngayong linggo. Tutulungan kita sa ilang salita. (Maaaring gawin ng bata na may kapares.) Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang pangkat, gumuguhit naman sa kanila kuwaderno ang ibang mga bata. (Gawain 3b) Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa pagbigay ng paksa, ngunit hindi pa lubusang nakapagbibigay ng kahulugan ng salita. Suriin din ang pagguhit at pagsulat/pagsipi ng mga bata sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. b. Gawain para sa Mga Batang Naghihintay Magpaguhit sa mga bata ng larawan na nagpapakita ng iba't ibang salita na binanggit sa panimulang tugma. Maari silang pumili ng isa mula sa sumusunod: nanay, tatay, tinapay, ate, kuya, kape. Hikayatin silang magsulat ng ilang salita tungkol sa kanilang ginuhit. PAgtAtAPoS 4 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Bigkasin para sa inyong pamilya ang lahat ng tugmang panlaro na pinag-aralan natin ngayong linggo. Tanungin sila kung may iba pa silang tugma o tula na maaaring ituro sa inyo. 171
ArALIN 19 gABAy SA PAgtuturo uNANg BAItANg fILIPINo tEMA: MgA tuLA At tugMA KuWENto: ma me mi mumu! 173
LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 19 tema: Mga tula at tugma Kuwento: ma me mi mumu! Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PS F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Panimulang Gawain: Bahaginan Araw- araw ang mga naobserbahang pangyayari sa paaralan (o mula sa sariling karanasan) PP F1PP-IIi-5 Nakapag-uuri-uri ng mga salita ayon sa ipinahihiwatig na kaisipang konseptwal May Tugma o Walang Tugma? 1 Pt F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Pagpapaunlad ng talasalitaan: mga salita mula sa Ma Me Mi MuMu! PN F1PN-IIi-11 Nailalarawan ang damdamin ng isang tauhan sa kuwentong napakinggan Ma Me Mi MuMu! 2 PS F1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento Ma Me Mi MuMu! AL F1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan Ma Me Mi MuMu! ng teksto at larawan 3 PS KP F1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento •	F1KP-IIi-6 Napapalitan at nadadagdagan ang mga tunog upang makabuo ng bagong salita Ma Me Mi MuMu! Pagbuo ng bagong salita Py F1PY-IIf-2 Nababaybay nang wasto ang mga salitang may tatlo o apat na pantig na natutunan sa aralin Pagbabaybay ng mga salitang natutunan sa Ma Me Mi MuMu! 4 Wg FIWG-IIg-i-3 Naggamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (tayo, kayo, sila) Pangkatang Gawain: Paggamit ng mga salitang tayo, kayo, sila sa pangungusap LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 174 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang kanilang personal na karanasan gabay Pagbigkas ng tula. Pagtanong tungkol sa Pagsali sa pagbigkas. Pagtukoy sa mga salitang mga salita at tugma sa tula. Paggamit ng may tugma at walang tugma. talahanayan. Pagbasa ng pangungusap na gamit ang Pakikinig sa pangungusap. Pag-isip tungkol sa mga pahiwatig. Pagsagot sa mga tanong. Pakikinig sa pangungusap. Pag-isip tungkol sa mga pahiwatig. Pagsagot sa mga tanong. tanong. Pagsulat ng talasalitaan. Pagsipi ng talasalitaan. Pagtatanong habang binabasa at pagkatapos Pakikinig sa kuwento. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pakikinig sa kuwento. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagpapahayag ng ideya. Pagtugon sa mga tanong ng guro. Pagtatanong tungkol sa larawan habang Pagmasid sa larawan, pakikinig sa kuwento, at binabasa ang kuwento paglahok sa talakayan Pagbigay ng gabay na tanong at halimbawang Pakikilahok sa bahaginan panimula Pagbigay ng gabay tungkol sa pagpapalit Pagsagot sa mga panggabay na tanong. Pagbigkas ng nabuong salita. Pagsipi sa Pagsagot sa mga panggabay na tanong. Pagbigkas ng nabuong salita. Pagsipi sa Pagbigay ng halimbawang salita. kuwaderno. Pagbigay ng panuto sa pagbabaybay ng Paglahok sa ginabayang pagsasanay. Pagsagawa ng pagbabaybay/pagsulat sa kuwaderno. Paglahok sa ginabayang pagsasanay. Pagsagawa ng pagbabaybay/pagsulat sa kuwaderno. Pagbigay ng salitang pagsasanayan ng mag- aaral. Pagbibigay ng pangkatang gawain. Pagbigay ng Paglahok sa pangkatang gawain. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Paggamit ng mga salita sa Paglahok sa pangkatang gawain. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Paggamit ng mga salita sa at iba pang gabay sa paggamit ng mga salitang pangungusap. pamalit. Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 19 LINgguHANg gABAy Ng guro SA fILIPINo, uNANg BAItANg fILIPINo yuNIt 2, ArALIN 19 tema: Mga tula at tugma Kuwento: ma me mi mumu! Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PS-IIc-3 Naiuulat nang pasalita Pagbibigay ng halimbawang pangungusap at paghikayat sa mga mag-aaral na magbahagi ng kanilang personal na karanasan Panimulang Gawain: Bahaginan Pagbabahagi ng personal na karanasan gamit ang mga halimbawang pangungusap bilang gabay PS ang mga naobserbahang pangyayari Araw- sa paaralan (o mula sa sariling araw karanasan) F1PP-IIi-5 Nakapag-uuri-uri ng mga Pagbigkas ng tula. Pagtanong tungkol sa mga salita at tugma sa tula. Paggamit ng talahanayan. May Tugma o Walang Tugma? Pagsali sa pagbigkas. Pagtukoy sa mga salitang may tugma at walang tugma. PP salita ayon sa ipinahihiwatig na kaisipang konseptwal 1 F1PT-IIb-f-6 Natutukoy ang Pagbasa ng pangungusap na gamit ang tinututukang salita. Pagbigay ng gabay na tanong. Pagsulat ng talasalitaan. Pagpapaunlad ng talasalitaan: mga Pakikinig sa pangungusap. Pag-isip tungkol sa mga pahiwatig. Pagsagot sa mga tanong. Pagsipi ng talasalitaan. Pt salita mula sa Ma Me Mi MuMu! kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresyon ng mukha; ugnayang salita-larawan Ma Me Mi MuMu! F1PN-IIi-11 Nailalarawan ang Pagtatanong habang binabasa at pagkatapos Pakikinig sa kuwento. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Pakikinig sa kuwento. Pagsagot sa mga tanong ng guro. PN damdamin ng isang tauhan sa kuwentong napakinggan Ma Me Mi MuMu! F1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagpapahayag ng ideya. Pagtugon sa mga tanong ng guro. PS 2 ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento Ma Me Mi MuMu! F1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan Pagtatanong tungkol sa larawan habang Pagmasid sa larawan, pakikinig sa kuwento, at AL ng teksto at larawan binabasa ang kuwento Ma Me Mi MuMu! F1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling Pagbigay ng gabay na tanong at halimbawang panimula Pagbigay ng gabay na tanong at halimbawang panimula PS ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento 3 F1KP-IIi-6 Napapalitan at Pagbigay ng gabay tungkol sa pagpapalit ng tunog/letra at pagbuo ng bagong salita. Pagbigay ng halimbawang salita. Pagbuo ng bagong salita Pagsagot sa mga panggabay na tanong. Pagbigkas ng nabuong salita. Pagsipi sa kuwaderno. KP nadadagdagan ang mga tunog upang makabuo ng bagong salita F1PY-IIf-2 Nababaybay nang wasto Pagbigay ng panuto sa pagbabaybay ng Pagbabaybay ng mga salitang Paglahok sa ginabayang pagsasanay. Pagsagawa Py natutunan sa Ma Me Mi MuMu! ang mga salitang may tatlo o apat mahahabang salita. Pagbigay ng halimbawa. Pagbigay ng salitang pagsasanayan ng mag- aaral. ng pagbabaybay/pagsulat sa kuwaderno. na pantig na natutunan sa aralin 4 FIWG-IIg-i-3 Naggamit ang mga Pagbibigay ng pangkatang gawain. Pagbigay ng panuto. Pagbigay ng halimbawang panimula at iba pang gabay sa paggamit ng mga salitang pamalit. Pangkatang Gawain: Paggamit ng Paglahok sa pangkatang gawain. Pagsagot sa mga tanong ng guro. Paggamit ng mga salita sa pangungusap. Wg salitang pamalit sa ngalan ng tao mga salitang tayo, kayo, sila sa (tayo, kayo, sila) pangungusap LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 175
Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin PN F1PN-Iij-4 Naiuugnay ang sariling ma me mi mumu! 5 AL karanasan sa napakinggang kuwento F1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan ma me mi mumu! ng teksto at larawan LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 176 Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagpapahayag ng ideya. Pagtugon sa mga Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagmasid sa larawan. Pakikinig sa kuwento. Pagtugon sa mga tanong ng guro. Pagmasid sa larawan. Pakikinig sa kuwento. Pagtugon sa mga tanong ng guro. Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika
YUNIT 2 ARALIN 19 Araw Domain Mga Layunin Paksang Aralin Mga gawain ng guro Mga gawain ng Mag-aaral F1PN-Iij-4 Naiuugnay ang sariling Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagpapahayag ng ideya. Pagtugon sa mga tanong ng guro. ma me mi mumu! PN karanasan sa napakinggang kuwento 5 F1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan Pagtatanong pagkatapos basahin ang kuwento Pagmasid sa larawan. Pakikinig sa kuwento. ma me mi mumu! AL ng teksto at larawan Pagtugon sa mga tanong ng guro. Pt - Pag-unlad/Paglinang ng Talasalitaan; PN - Pakikinig/Pag-unawa sa Napakinggan; PP - Palabigkasan at Pagkilala sa Salita; Wg - Wika at Gramatika/Kayarian ng Wika LEgEND: AK - Kaalaman sa Aklat at Limbag; EP - Estratehiya sa Pag-aaral; KP - Kamalayang Ponolohiya; K - Komposisyon; PL - Pagpapahalaga sa Wika at Panitikan; PS - Pagsasalita/Wikang Binibigkas; Pu - Pagsulat at Pagbaybay; PB - Pag-unawa sa Binasa 177
tALAAN ARAW MgA LAyuNIN 1 f1PP-IIi-5 Nakapag-uuri-uri ng mga salita ayon sa ipinahihiwatig na kaisipang konseptwal f1Pt-IIb-f-6 Natutukoy ang kahulugan ng salita batay sa kumpas o galaw; ekspresiyon ng mukha; ugnayang salita-larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN Gamitin ang takdang-aralin na ibinigay ninyo noong nakaraang Biyernes bilang paksa para sa bahaginan. Sabihin: Noong nakaraaang Biyernes, hinikayat ko kayo na bigkasin para sa inyong pamilya ang mga tugma na pinag-aralan natin sa klase. Sinabi ko rin sa inyo na magpaturo kayo sa inyong kapamilya ng iba pang tugma o tula na alam nila. Nagawa ninyo ba ito? Sino rito ang may alam na bagong tugma o tula? Tumawag ng tatlong bata na nagtaas ng kamay at ipabigkas sa kanila ang natutuhan nilang bagong tula o tugma. Gabayan ang ibang mag-aaral sa pagbigay ng akmang pagkilala at palakpak para sa mga nagbahagi ngayong araw. 2 PAg-uurI Ng SALItA: MAy tugMA o WALANg tugMA? A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN 1. Kopya ng mga tula na nakasulat sa manila paper o pisara: "Ako'y Tutula; Ako'y May Alaga" Sabihin: May kinalaman ang inyong takdang-aralin sa ating tema ngayong linggo. Ang tema natin sa linggong ito ay Mga Tula at Tugma. Noong nakaraang linggo, nagsimula na tayong mag-aral tungkol sa mga tugma. Marami sa mga larong may palakpak na ginawa natin ay gumagamit ng mga tugma. May naaalala ba kayong halimbawa ng tugma mula sa mga laro natin? Tumawag ng ilang bata upang magbigay ng kanilang tugon. Ilan sa maaari nilang isagot: "Nanay, Tatay, Gusto Kong Tinapay"; o "Tagu- taguan, maliwanag ang buwan." 2. Talahanayan: Tugma/Di- Tugma Ipatukoy sa mga bata kung aling salita sa mga linyang ito ang magkapareho ng dulong tunog. (sagot: tatay-nanay-tinapay; taguan- buwan) Ipaalala sa mga bata na ito ang palatandaan na ang dalawang salita ay may tugma: kapag magkatunog ang huling bahagi o pantig. Ikabit ang manila paper kung saan nakasulat ang "Ako'y Tutula" at "Ako'y May Alaga." Sabihin: May dalawang tula ako rito. Babasahin ko para sa inyo. Pakinggan ninyong mabuti ang mga salita at isipin kung alin sa mga salitang ito ang may tugma at kung alin ang walang tugma. 178
tALAAN Ako'y tutula, mahabang-mahaba. Ako'y uupo. Tapos na po. Ako'y may alaga, asong mataba. Buntot ay mahaba, makinis ang mukha. Mahal niya ako. Mahal ko rin siya. Kaming dalawa, Laging magkasama. Itanong: Ano ang napapansin ninyo sa dalawang tula na binasa ko? May pagkakatulad ba sila? Ano ang unang salita sa parehong tula? May iba pa bang salita na nakikita sa parehong tula? Ano naman ang pagkakaiba ng dalawang tula na binasa ko? •	Sa tingin ninyo, seryoso ba ang unang tula, o nagpapatawa? Bakit ninyo nasabi ito? Ano naman ang tono ng pangalawang tula - seryoso o nagpapatawa? Tungkol saan ang tulang ito? Hikayatin ang mga bata na sumabay sa inyo sa pagbigkas ng dalawang tula. Ikabit o isulat ang talahanayan sa pisara. May dalawa itong hanay: may tugma at walang tugma. Sabihin sa mga bata na gagamitin ng klase ang talahanayan sa pagtukoy ng salitang may tugma at mga salitang walang tugma. Pansinin natin ang mga dulong pantig ng mga dulong salita sa dalawang tula. Ano-ano ang mga salita na may parehong tunog ang dulong pantig? Ililista ko dito sa hanay na "may tugma." Ngayon naman, maghanap tayo ng mga salita na magkaiba ang dulong tunog. Ililista ko ang mga ito sa hanay na "walang tugma." 179
tALAAN May tugma Walang tugma tutula-mahaba uupo-po alaga-mataba mahaba-mukha dalawa-magkasama tutula-uupo tapos-mahaba asong-mataba makinis-ang mahal-ako Bigkasing muli ang listahan ng mga salita na nasa hanay na may tugma. Ipakita sa kanila ang hugis ng inyong bibig kapag sinasabi ang dulong pantig ng mga salitang may tugma. Pasabayin ang mga bata sa pangalawang pagbigkas ng listahan ng mga salitang may-tugma. Ipapansin sa kanila ang hugis ng kanilang bibig habang sinasabi ang huling pantig ng mga salitang may tugma. 3 PAgPAAuNLAD Ng tALASALItAAN A a B b E e F f C c D d G g H h Ihanda ang mga bata para sa mga salitang maririnig nila sa babasahing aklat bukas. KAgAMItAN Sabihin: Ang kuwentong pakikinggan natin bukas ay gumagamit din ng salitang may tugma. Bilang paghahanda para bukas, pag-aralan natin Listahan ng mga salita na pag-aaralan: mumu, halimaw, magulantang, nadatnan, sumpa ngayon ang ilang salita na maririnig natin sa kuwento. Ipakita ang listahan ng mga salita. Basahin muna ito para sa mga bata: mumu, halimaw, magulantang, nadatnan, sumpa Itanong: May salita ba rito sa listahan na narinig na ninyo? Alin dito ang pamilyar na sa inyo? Maghintay ng sagot mula sa mga bata. Tanungin sila kung ano ang pagkakaintindi nila sa mga salitang narinig na. Sabihin: Gagamitin ko sa pangungusap ang mga salitang ito. Subukan ninyong hulaan kung ano ang ibig sabihin ng bawat salita. Pansinin ninyo ang ibang salita sa pangungusap. Makatutulong ito sa paghula ng kahulugan ng inaalam nating salita. Sabihin nang malakas at malinaw ang sumusunod: a. Takot akong pumunta sa sementeryo, kasi baka may mumu doon. Takot ako sa multo. Ano kaya ang kaugnayan ng salitang "takot" at salitang "mumu?" Sa pangalawang pangungusap, binanggit ng nagsasalita na takot siya sa multo. May koneksyon kaya ang salitang multo sa salitang mumu? Ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng mumu? Sino ang makagagamit ng salitang ito sa isang pangungusap? 180
Isulat sa pisara: mumu = multo tALAAN b. Ayon sa mga matatanda, may malaking halimaw daw sa gubat, kaya't walang gustong pumasok doon. Baka raw hindi na sila makalabas nang buhay. Bakit kaya ayaw pumasok ng mga tao sa gubat dahil sa halimaw? Bakit kaya sila nangangamba na hindi na sila makalabas nang buhay? Ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng halimaw? Sino ang makagagamit ng salitang ito sa isang pangungusap? Isulat sa pisara: halimaw = pinaghalong tao at hayop na nakakatakot c. Baka ka magulantang kapag makita mo kung gaano kalaki ang asong ito. Palagay ko ay magugulat ka nang todo kapag makita mo ito. Ano kaya ang ugnayan ng salitang magulantang sa salitang magugulat? Ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng magulantang? Sino ang makagagamit ng salitang ito sa isang pangungusap? Isulat sa pisara: magulantang = mabigla, magulat nang husto d. Ito na ang nadatnan kong hitsura ng bahay magmula nang lumipat kami dito. Hindi na ito nagbago mula nang maabutan namin ito. Ano kaya ang kaugnayan ng salitang nadatnan at maabutan? Magkahawig ang salitang "dating" at "datnan." May kaugnayan kaya ang dalawang ito? Ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng nadatnan? Sino ang makagagamit ng salitang ito sa isang pangungusap? Isulat sa pisara: nadatnan = naabutan, nakita e. Sabi ng iba, laging minamalas ang kanilang pamilya dahil may naglagay ng sumpa sa kanila. May nakaaway daw sila na marunong mangkulam. Ano kaya ang kaugnayan ng malas sa sumpa? Ano kaya ang koneksiyon ng kulam at sumpa? Ano sa palagay ninyo ang ibig sabihin ng sumpa sa pangungusap na ito? Sino ang makagagamit ng salitang ito sa isang pangungusap? Isulat sa pisara: sumpa = masamang nais, kulam 181
tALAAN Basahing muli ang talasalitaan. Ipasipi sa mga bata ang mga salita at ang kahulugan nito. Sabihin: Siguro'y napansin ninyo na may nakakatakot na tema ang mga salitang pinag-aralan natin ngayon. Ang kuwento na babasahin ko bukas ay tungkol sa iba't ibang halimaw na nasa isip ng batang bida. May ilang mga salita pa akong ibibigay sa inyo bilang takdang-aralin. Ipakita ninyo ito sa inyong magulang at pag-usapan ninyo sa bahay. Ipasipi sa mga bata ang mga salitang ito: tikbalang tiyanak kapre aswang 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ipakita sa inyong nanay o tatay ang listahan ng mga halimaw na sinipi ninyo sa inyong kuwaderno. Tanungin sila kung ano ang narinig na nila tungkol sa mga halimaw na ito. Ipalarawan sa kanila kung ano ang itsura ng mga halimaw na ito. ARAW MgA LAyuNIN 2 f1PN-IIi-11 Nailalarawan ang damdamin ng isang tauhan sa kuwentong napakinggan f1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento f1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan ng teksto at larawan A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Awiting "Sitsiritsit" na nakasulat sa manila paper o pisara 1 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt Ipaalala sa mga bata na ang tema para sa linggong ito ay mga tugma at tula. Hindi lang tula ang may tugma. Maging ang mga awitin ay may tugma rin. Ipakita sa mga bata ang titik ng awiting "Sitsiritsit" at awitin ito para sa mga bata. Pakikinggan nila ng mabuti ang kanta at papansinin ang mga salita sa kanta na may tugma. 182
tALAAN Sitsiritsit, alibangbang, salaginto't salagubang. Ang babae sa lansangan, kung gumiri'y parang tandang. Mama, mama, namamangka, pasakayin yaring bata. Pagdating sa Maynila, ipagapalit ng manika. Ulitin ang kanta, at hikayatin ang mga bata na sumabay sa pag-awit. Lakasan ang pag-awit ng dulong pantig upang lalong marinig ng mga bata ang tugma. Itanong: Narinig ninyo ba ang mga salitang may tugma? Aling mga salita ang katugma ng alibangbang? (sagot: salagubang, tandang) Ano naman ang katugma ng salitang namamangka? (sagot: bata, Maynila, manika) Awitin muli nang sabay-sabay ang kanta bago tumungo sa susunod na bahagi. PAgHAHANDA PArA SA KuWENto 2 a. Paghahawan ng Balakid Sabihin: Kahapon, may tinalakay tayong mga salita na maririnig sa kuwento natin ngayong araw. Balikan natin ang mga salitang ito at ang kanilang kahulugan. Babasahin ko ang bawat salita at ang kahulugan nito: A a B b E e F f C c D d G g H h mumu = multo KAgAMItAN halimaw = pinaghalong tao at hayop na nakakatakot magulantang = mabigla, magulat nang husto 1. Listahan ng talasalitaan (mga salita na tinalakay kahapon at ang kahulugan nito) na nakasulat sa pisara nadatnan = naabutan, nakita sumpa = masamang nais, kulam 2. Aklat: Ma Me Mi MuMu! Sabihin: Kahapon, bilang takdang aralin, ipinasipi ko sa inyo ang ilang pangngalan ng mga halimaw na mababanggit din sa ating kuwento. Ang mga ito ay tikbalang, tiyanak, kapre, at aswang. Pinatanong ko sa inyong magulang kung ano ang masasabi nila tungkol dito. Sino ang nais magkuwento ng binanggit ng inyong magulang tungkol sa mga halimaw na ito? 183
tALAAN b. Pagganyak Ipakita ang pabalat ng libro. Sabihin: Ang kuwento natin ngayong araw ay sinulat at ginuhit ni Jomike Tejido. Ang pamagat ng aklat ay Ma Me Mi MuMu!. Tungkol ito sa isang batang matatakutin. Kung ano-ano ang naiisip niyang puwedeng katakutan. Kayo, ano ang bagay na ikinatatakot ninyo? c. Pagganyak na Tanong Sabihin: Aalamin natin sa kuwentong ito: Malalabanan kaya ng batang bida ang pagiging matatakutin? 3 PAgtAtANoNg HABANg BINABASA ANg KuWENto Basahin ang kuwento nang may ekspresiyon at pagpapahalaga sa mga tugma. Huminto pagkabasa ng ilang takdang pahina upang palalimin ang pag-intindi at pakikinig ng mga mag-aaral. Huminto pagkabasa ng p. 7 Itanong: Sino kaya itong pumasok sa kuwarto? Huminto pagkabasa ng p. 11 Itanong: Ano ang inaabot ng bata sa tikbalang? Huminto pagkabasa ng p. 12 Itanong: Ano ang itinuturo ng bata sa tiyanak? Huminto pagkabasa ng p. 13 Itanong: Ano raw ang tawag sa halimaw na mahaba ang dila? Paano ginawang laruan ng bata ang dila ng tiktik? Huminto pagkabasa ng p. 16 Itanong: Ano ang hitsura ng manananggal? Ano ang tinatahi nila ng bata dito sa larawan? Huminto sa p. 21 Itanong: Paano ipinakikita sa larawan na si Aling Bebang at ang aso ay iisa? Ano ang pareho nilang suot? Huminto sa p. 23 Itanong: Ano ang kakaiba sa hitsura ng Bungisngis? Huminto sa p. 27 Itanong: Ano nga ang pangalan ng ating bidang bata? Binanggit ito ng lolo sa pahinang ito. 184
PAgtAtANoNg PAgKAtAPoS BASAHIN ANg KuWENto 4 tALAAN Talakayin ang kuwento sa pamamagitan ng pagtanong ng sumusunod: Ano ang nararamdaman ng bidang si Sophia sa simula ng kuwento? Sino ang kumausap sa kaniya upang mabawasan at mapigilan ang kaniyang pagiging matatakutin? Ano-ano ang mga ipinayo ng lolo ni Sophia sa kaniya? Magbigay nga ng isang halimbawa ng halimaw at kung ano ang sinabi ng lolo na gagawin kapag makita ni Sophia ito. "Nasa isip mo lang yan," ang sabi ng lolo sa panimula ng kuwento. Paano ipinagamit ng lolo ang isip at imahinasyon ni Sophia upang labanan ang kaniyang takot sa halimaw? Kung kayo si Sophia, ano ang mararamdaman ninyo matapos ninyong kausapin ang lolo? Matatakot pa rin ba kayo? Bakit? PAgtAtAPoS 5 Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman ang opinyon ng mga bata tungkol sa kuwentong binasa. Itataas nila ang kanilang hintuturo kung sang-ayon sila sa pangungusap. Itatagilid nila ang hintuturo kung hindi sila lubusang sumasang-ayon, at ituturo nila ng pababa kung di sila sang-ayon. Narinig ko ang lahat ng mga tugma sa kuwentong 'Ma Me Mi MuMu!'. Natakot ako sa kuwentong 'Ma Me Mi MuMu!'. Marami akong natutunan tungkol sa mga halimaw sa kuwentong ito. Nagustuhan ko ang kuwentong ito. 185
tALAAN ARAW MgA LAyuNIN 3 f1 PS-IIi-1 Naipapahayag ang sariling ideya/damdamin o reaksyon tungkol sa napakinggan sa kuwento f1KP-IIi-6 Napapalitan at nadadagdagan ang mga tunog upang makabuo ng bagong salita A a B b E e F f C c D d G g H h 1 PANIMuLANg gAWAIN: BAHAgINAN KAgAMItAN Gamitin ang kuwentong binasa kahapon bilang paksa ng bahaginan ngayong araw. Aklat: Ma Me Mi MuMu! Sabihin: Kahapon, narinig ninyo ang kuwento ni Sophia sa aklat na 'Ma Me Mi MuMu!'. Sa kuwento, tinulungan si Sophia ng kaniyang lolo. Ipinagamit ng lolo ang kaniyang imahinasyon para hindi na niya katakutan A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Halimbawang panimula na nakasulat sa manila paper o pisara ang mga halimaw sa kaniyang isipan. Kung kayo si Sophia, paano ninyo haharapin ang isang halimaw kung sakaling makatagpo ninyo ito? Paano ninyo lalabanan ang takot ninyo? Ito ang pag- uusapan natin sa bahaginan ngayong araw. Tatawag ako ng ilang mag-aaral upang sagutan ang tanong na ito. Maaari ninyong gamitin ang halimbawang panimula na nakalagay sa pisara. Babasahin ko ito: Kapag may makatagpo akong halimaw, ito ang gagawin ko: ______ upang labanan ang takot ko. Magbigay ng sariling halimbawang pangungusap bilang dagdag na gabay sa mga mag-aaral. Halimbawa: Kapag may makatagpo akong halimaw, ito ang gagawin ko: yayayain ko siyang magmeryenda upang labanan ang takot ko. Tumawag ng tatlong bata na hindi pa gaanong nakapaglalahad sa klase at tulungan sila sa pagbabahagi ng kanilang ideya. 2 PAgBALIK-ArAL: IBA't IBANg HALIMAW Sabihin: Sa kuwento natin kahapon, marami tayong nakilalang iba't ibang halimaw. Ang mga halimaw na ito ay matagal nang bahagi ng mga gawa-gawang kuwento at naipasa-pasang istorya dito sa Pilipinas. Balikan natin ang ilan sa mga nabanggit na halimaw upang mas makilala pa natin sila. Ipakita ang pp. 28-29 ng aklat na Ma Me Mi MuMu!. (Bahaging pinamagatang "Alamin ang inyong mga halimaw") Sabihin: Pagmasdan natin itong mga larawan ng mga halimaw dito sa bahaging ito ng libro. Pipili tayo ng tatlong halimaw na mas kikilalanin natin. Alin sa mga ito ang pinakagusto ninyong pag-aralan? Magbigay ng tatlo. 186
Papiliin ang klase ng tatlong halimaw na tututukan ngayong araw. Maaaring idaan ang pagpili sa botohan. Magbigay ng limang pangngalan (o ituro ang larawan) ng halimaw, at ipataas sa mga bata ang kanilang kamay kung gusto nila itong talakayin. Ang tatlong may pinakamaraming boto ang pag-uusapan ngayong araw. tALAAN Gamitin ang impormasyon sa libro upang dagdagan ang kaalaman ng mga bata tungkol sa mga napiling halimaw. Sa pagtatapos ng talakayan, tanungin ang mga bata: Sa tingin ba ninyo ay talagang may halimaw, o gawa-gawa lang ito na kuwento? Bakit ninyo nasabi ito? PAgBuBuo Ng BAgoNg SALItA 3 Ipapansin sa mga bata ang pamagat ng kuwentong binasa kahapon: Ma Me Mi MuMu!. Tanungin sila: Paano nabuo ang mga pantig na ito? (posibleng sagot: pareho ang panimulang tunog at letra, /m/ pero iniba lang ang kasunod na patinig, batay sa A-E-I-O-U, bagamat inulit ang letrang U) Bakit kaya ang mga pantig na ito ang napili ng may akda na pamagat? Kung pangungusap talaga ito, ano kaya ang sinasabi? (posibleng sagot: nilalaro ng may-akda ang salitang mumu, pati na ang salitang "mommy" at ang salitang "may" - parang sinasabi: Mommy, May Mumu) Sabihin: Pinag-usapan na natin sa mga naunang aralin na ang mga salita ay binubuo ng mga pantig, at ang mga pantig ay binubuo ng mga tunog. Ano kaya ang mangyayari kapag pinaglaruan natin ang mga pantig o tunog na bumubuo sa isang salita? May mabuo kaya tayong ibang salita? Isulat ang salitang "mama" nang apat na beses sa pisara. Tanungin ang mga bata. (Gamitin ang pangalawang pagkakasulat ng "mama.") Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ang huling "a" at gawin nating letrang "i"? (Burahin ang huling letrang "a" at palitan ng letrang "i" mami) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? (Gamitin ang pangatlong pagkakasulat ng "mama." Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ng letrang "e" ang parehong letrang "a"? (Burahin ang mga "a" at ilagay ang "e" meme) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? (Gamitin ang pang-apat na pagkakasulat ng "mama." )Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ng letrang "u" ang parehong letrang "a"? (Burahin ang mga "a" at ilagay ang "u" mumu) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? 187
tALAAN Basahin ang nabuong listahan ng salita: mama, mami, meme, mumu. Ipaulit sa mga mag-aaral sa pangalawang pagbasa. Sabihin: Hindi lang mga patinig na a-e-i-o-u ang maaaring palitan upang makabuo ng bagong salita. Puwede ring palitan ang mga katinig. Subukan nga natin. Isulat ang salitang "palo" nang apat na beses sa pisara. Tanungin ang mga bata. (Gamitin ang pangalawang pagkakasulat ng "palo.") Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ang unang tunog/letrang "p" at gawin nating letrang "t"? (Burahin ang huling letrang "p" at palitan ng letrang "t" talo) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? Gamitin nga natin sa pangungusap. (Gamitin ang pangatlong pagkakasulat ng "palo." Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ang letrang "p" ng letrang "l"? (Burahin ang "p" at ilagay ang "l" lalo) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? Gamitin nga natin sa pangungusap. (Gamitin ang pang-apat na pagkakasulat ng "palo." ) Itanong: Ano kaya ang mangyayari kung palitan natin ang letrang "p" ng parehong letrang "s"? (Burahin ang mga "p" at ilagay ang "s" salo) Ano ang salitang nabuo? Ano ang ibig sabihin nito? Gamitin nga natin sa pangungusap. Basahin ang nabuong listahan ng salita: palo, talo, lalo, salo. Ipaulit sa mga mag-aaral sa pangalawang pagbasa. Tanungin ang mga bata: Ano ang napapansin ninyo tungkol sa mga salitang palo, talo, lalo at salo? Ano ang kanilang dulong tunog? Ano ang tawag sa mga salitang pareho ang dulong tunog? (sagot: may tugma) Ipasipi sa mga bata ang listahan ng mga salita sa pisara. 4 PAgtAtAPoS Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Ipakita sa inyong nanay o tatay ang listahan ng mga salitang sinipi sa inyong kuwaderno. Magpatulong sa kanila sa pag-iisip ng iba pang salita na maaaring mabuo kung palitan ang isa o dalawang tunog sa mga salitang sinipi. 188
MgA LAyuNIN tALAAN ARAW f1Py-IIf-2 Nababaybay nang wasto ang mga salitang may tatlo o apat na pantig na natutuhan sa aralin fIWg-IIg-i-3 Naggamit ang mga salitang pamalit sa ngalan ng tao (tayo, kayo, sila) 4 PANIMuLANg gAWAIN: PAgLAro Ng JACK-EN- Poy 1 Ipaalala sa mga bata na ang tema para sa linggong ito ay mga tula at tugma. Banggitin na hindi lang tula at awit ang gumagamit ng mga salitang may tugma. Maging ang mga larong pambata ay may mga salitang magkatugma. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Ipalaro sa mga bata ang Jack-en-Poy. Tumawag ng dalawang bata sa harapan upang pangunahan ang paglalaro habang sinasabi nang malakas ang tugma: Mga salita sa larong Jack-en- Poy na nakasulat sa pisara Jack-en-Poy, Hale-hale-hoy. Sinong matalo, siyang unggoy! Maglalaro ang buong klase nang tatlong beses. Matapos ang pangatlong laro, tanungin ang mga bata: anong mga salita sa larong ito ang magkatugma? Mag-isip pa nga kayo ng ibang salita na katugma ng hoy at unggoy. Ilista ang babanggiting salita sa pisara. (Ilan sa kanilang posibleng sagot: apoy, tuloy, abuloy, bugoy, kuyakoy, at iba pa.) Basahin ang bawat salita sa pisara at tanungin ang mga bata kung ano ang ibig sabihin ng mga ito. Gamitin sa pangungusap upang lalong luminaw ang kahulugan. PAgBABALIK-ArAL: MgA HALIMAW (PAgBABAyBAy) 2 Ipakitang muli sa klase ang pp. 28-29 ng aklat na "Ma Me Mi MuMu!." A a B b E e F f C c D d G g H h Ipapansin sa mga mag-aaral ang sumusunod na halimaw: tikbalang, manananggal, bungisngis. Tanungin ang mga bata kung ano ang mga katangian ng mga halimaw na ito batay sa larawan. Magdagdag pa ng ilang detalye mula sa nakasulat sa aklat. KAgAMItAN 1. Aklat: Ma Me Mi MuMu! 2. Pocket chart at mga card ng letra ng alpabeto 189
tALAAN Isulat sa pisara ang mga salitang tikbalang, manananggal, at bungisngis. Ipabilang sa mga mag-aaral ang pantig ng mga salitang ito. Sabayan sila sa pagpalakpak ng pantig ng bawat salita. Isulat ang bilang ng pantig sa tabi ng salita sa pisara. Sabay-sabay na basahin ang bawat salita at sabihin kung ilang pantig ito. Burahin ang pagkakasulat ng mga salita sa pisara. Tanungin ang mga bata: Naaalala ninyo pa ba ang tatlong halimaw na nilista ko rito sa pisara kanina? Ano-ano nga ang mga ito? Sabihin: Kung naaalala ninyo ang salita, maaalala ninyo rin ang mga pantig na bumubuo dito. Ano ang mga pantig sa salitang tikbalang? (tik- ba-lang) Ano ang mga pantig sa salitang manananggal? (ma-na-nang-gal) Ano ang mga pantig sa salitang bungisngis? (bu-ngis-ngis) Sabihin: Kung naaalala ninyo ang mga pantig ng isang salita, maaari ninyong sabihin ang mga tunog na bumubuo sa bawat pantig, at ang letra na katapat ng mga tunog na iyon. Samakatuwid, kaya nating baybayin at sulatin ang salita - kahit pa may kahabaan ito. Subukan nga natin. Ipakikita ko rito sa pocket chart. Babaybayin natin ang salitang tikbalang. Una muna, tukuyin natin ang unang pantig sa salita: tik-. •	Pangalawa, paghiwalayin natin ang mga tunog sa pantig na ito: /t/, /i/, /k/. Pangatlo, isipin natin ang mga katapat na letra ng mga tunog na nabanggit natin: ilalalagay ko dito sa pocket chart. Isulat ninyo naman sa inyong kuwaderno. - Ang letra ng tunog na /t/ ay ang letrang T. - Ang letra ng tunog na /i/ ay ang letrang I. - Ang letra ng tunog na /k/ ay ang letrang K. Nabaybay na natin ang unang pantig! Ipagpatuloy natin sa pangalawang pantig: -ba-. Ang mga tunog nito ay /b/ at /a/. Ang mga letrang katapat ng mga tunog na ito ay ang letrang B (ilagay sa pocket chart) at letrang A (ilagay sa pocket chart). Isulat rin ninyo sa inyong kuwaderno nang nakadikit sa unang pantig. Ituloy na natin sa huling pantig: -lang. Ang mga tunog nito ay /l/, /a/ at / ng/. Ang mga letrang katapat ng mga tunog na ito ay ang letrang L (ilagay sa pocket chart), letrang A (ilagay sa pocket chart), at letrang NG (ilagay sa pocket chart). Sulatin din ninyo sa kuwaderno ninyo. Nabuo na ba ninyo ang salitang tikbalang? Bigyan ng limang minuto ang mga mag-aaral para subukang baybayin ang mga salitang manananggal at bungisngis. Umikot sa klase upang pagmasdan ang gawain ng mga bata at upang tukuyin kung sino ang nangangailangan pa ng tulong sa pagbabaybay. Matapos ang limang minuto, ipasara na ang mga kuwaderno at tumuloy na sa susunod na gawain. 190
MgA SALItANg PAMALIt: tAyo, KAyo, SILA 3 tALAAN Hatiin ang klase sa tatlong pangkat. Ang unang pangkat ay magiging Pangkat Tikbalang; ang pangalawang pangkat ay magiging Pangkat Manananggal; at ang huli ay magiging Pangkat Bungisngis. Pag-uusapan ng bawat pangkat kung paano nila ilalarawan ang sarili nila bilang naitakdang halimaw. Pag-uusapan din nila kung ano ang masasabi nila tungkol sa Pangkat Manananggal at Pangkat Bungisngis. Bigyan sila ng limang minuto para sa kanilang pag-uusap. Isulat sa pisara ang tatlong salitang pamalit na pag-aaralan sa araw na ito: tayo, kayo sila. Itanong sa mga bata: Kapag nag-uusap kayong magkakapangkat sa loob ng inyong grupo, alin sa mga salitang ito ang gagamitin ninyo? Tayo, kayo, o sila? (sagot: tayo) Sabihin: Gamitin nga ninyo ang salitang tayo, Pangkat Manananggal. Halimbawa, tumingin sa inyong mga kapangkat at sabihin: Tayo ay manananggal. Tayo ay may ____. Tulungan ang pangkat sa pagpapahayag na gamit ang salitang tayo. Sabihin: Kung ang isang pangkat ay kinakausap nang direkta ang isa pang pangkat, alin sa mga salitang ito ang dapat nilang gamitin? Tayo, kayo, o sila? (sagot: kayo) Sabihin: Gamitin nga ninyo ang salitang kayo, Pangkat Tikbalang. Kunyari ay may kinakausap kayo sa Pangkat Bungisngis. Halimbawa, tumingin sa Pangkat Bungisngis at sabihin: Kayo ay mga bungisngis. Kayo ay may ____. Tulungan ang pangkat sa pagpapahayag na gamit ang salitang kayo. Sabihin: Kung may kinakausap kayo - kapangkat man ninyo o mula sa ibang pangkat - at ang tinutukoy ninyo sa inyong sinasabi ay iba pang pangkat bukod sa pangkat na kausap ninyo, aling salita ang gagamitin? Tayo, kayo, o sila? (sagot: sila) Sabihin: Gamitin nga ninyo ang salitang sila, Pangkat Bungisngis. Kunyari ay may kinakausap kayo sa Pangkat Manananggal tungkol sa Pangkat Tikbalang. Tumingin kayo sa Pangkat Manananggal, ituro ang Pangkat Tikbalang at sabihin: Sila ay mga tikbalang. Sila ay may ____. Matapos ang gawaing ito, isulat ang sumusunod sa pisara at ipasipi sa mga mag-aaral: Tayo sariling pangkat ang tinutukoy Kayo kausap na pangkat ang tinutukoy Sila ibang pangkat, hindi ang pangkat ng kausap, ang tinutukoy 191
tALAAN 4 PAgtAtAPoS Magsagawa ng mabilisang pagpupulso upang malaman kung lubusan nang naiintindihan ng mga mag-aaral ang mga tinalakay na aralin ngayong araw. Sabihin ang sumusunod na pangungusap. Itataas ng mag-aaral ang kamay nila kung sa tingin nila ay nailalarawan ng pangungusap ang kasalukuyan nilang kakayanan. Lubos ko nang naiintindihan kung paano magpantig ng mga salita, kahit pa mahahaba. Lubos ko nang naiintindihan kung paano magbaybay at magsulat ng mga salita, kahit pa mahahaba. Lubos ko nang naiintindihan kung kailan ginagamit ang salitang tayo. Lubos ko nang naiintindihan kung kailan ginagamit ang salitang kayo. Lubos ko nang naiintindihan kung kailan ginagamit ang salitang sila. Pansinin kung sino ang nagtataas ng kamay at sino ang hindi nagtataas ng kamay sa bawat pangungusap. Maglaan ng panahon upang tingnan ang mga kuwaderno o kausapin ang mga mag-aaral na hindi nagtaas ng kamay sa karamihan ng mga pangungusap. ARAW MgA LAyuNIN f1PN-Iij-4 Naiuugnay ang sariling karanasan sa napakinggang kuwento 5 f1AL-IIj-5 Natutukoy ang ugnayan ng teksto at larawan 1 PANIMuLANg gAWAIN: SABAyANg PAg-AWIt A a B b E e F f C c D d G g H h KAgAMItAN Lyrics ng awiting "Sitsiritsit" na nakasulat sa manila paper o pisara Kantahin ang awiting "Sitsiritsit." Matapos kantahin ng isang beses, ipaliwanag sa mga bata ang ilang mga salita sa kanta, katulad ng alibangbang, salaginto, at salagubang. Maaaring sumangguni sa website na ito upang makita ang paliwanag tungkol sa kantang ito sa wikang Ingles: alibangbang-translation.html Kantahin muli ang awit habang pumapalakpak sa tiyempo. 192
MuLINg PAgBASA Ng KuWENto 2 tALAAN Ipakita sa mga bata ang pabalat ng libro. Tanungin sila kung ano ang pamagat ng libro. Tulungan sila sa pagtukoy ng may-akda at tagaguhit: si Jomike Tejido. Tanungin sila kung ano ang pangalan ng batang nasa larawan. A a B b C c D d G g H h E e F f KAgAMItAN Basahing muli ang kuwento nang may damdamin at may pagpansin sa mga tugma. Tumigil paminsan-minsan upang matukoy ng mga bata ang a) pangalan ng halimaw na nasa larawan; b) ang ginagawa ni Sophia sa larawan; at c) ang mga salita sa pahina na magkatugma. Halimbawa: Aklat: Ma Me Mi MuMu! Sa p. 10, imbes na tuloy-tuloy na basahin ang unang linya, maaaring sabihin: "Kapag may kumatok na...ano nga itong halimaw dito sa larawan?" (sagot: tikbalang) Sa p. 12, tanungin matapos basahin: "Ano ngang salita dito ang katugma ng salitang tiyanak?" (sagot: umiyak) Sa p. 15, tanungin: "Ano ang inaabot ni Sophia sa kapre dito sa larawang ito?" (sagot: kendi) Pagkatapos basahin ang kuwento, hayaang mag-usap ang magkatabi tungkol sa ibibigay ninyong mga tanong. Gamitin ang alinman sa sumusunod upang maiugnay ng mga bata ang kanilang sariling karanasan sa narinig na kuwento: Malakas din ba ang inyong imahinasyon katulad ni Sophia? Ano-ano ang naiisip ninyo kapag madilim o kapag mag-isa kayo? May lolo o ibang kamag-anak din ba kayo na nakatulong sa inyo upang mawala ang inyong takot? Sino ang kamag-anak na ito? Paano niya kayo natulungan? Ano ang puwede ninyong isipin tungkol sa kinatatakutan ninyo upang hindi na kayo masyadong matakot sa bagay na ito? Tumawag ng isang pares ng bata upang magbahagi ng kanilang pinag- usapan sa buong klase. PAgtAtAyA 3 a. Pangkatang Pagtataya Magsagawa ng gawaing pagtataya ukol sa mga mahahalagang pinag-aralan sa linggong ito. Tanungin sa mga bata ang sumusunod, at sasagutin ito ng bata nang palahad. Ipaliwanag sa sariling pananalita, gamitin sa isang pangungusap, o ipakita sa galaw ang salitang (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa grupo): halimaw, magulantang, sumpa, kapre, tikbalang, manananggal) 193
tALAAN Sabihin kung aling salita ang dapat gamitin: tayo, kayo o sila. - __ ang mananalo kasi pinakamataas na ang puntos natin. - __ ang naatasang gumawa ng kanta; ang pangkat ninyo at pangkat namin ay hindi nabigyan ng gawain. - Handa ba ___ na tumulong sa pangkat namin kung hilingin namin sa inyo? - Dapat __ magpursigi kung gusto nating makuha ang premyo. - Mukhang pagod na ___; halika, tulungan natin. (Maaaring ipagamit sa bata ang pocket chart, chalk at pisara, o kuwaderno. Pumili lamang ng isa para sa bawat bata sa grupo) Anong bagong salita ang mabubuo kapag: - palitan ng letrang H ang unang letrang T sa salitang takot - palitan ng letrang I ang parehong letrang A sa salitang papa - palitan ng letrang A ang parehong letrang E sa salitang nene - palitang ng letrang M ang letrang P sa salitang pana - palitan ng letrang T ang letrang L sa salitang layo - palitan ng letrang S ang letrang L sa salitang lila Alin sa mga salitang ito ang hindi tugma sa iba? (pipili ng isa ang guro para sa bawat bata sa grupo): - magalang-tikbalang-halimaw - unggoy-amoy-bulaklak - tiyanak-mangga-umiyak - lolo-polo-tiktik - bungisngis-sapatos-umalis Dahil hindi pa lubusang nakababasa o nakapagsusulat ang mga bata, mas mainam kung gagawin ang pagtatasa sa maliliit na pangkat ng 5-10 bata. Habang kinakausap ng guro ang isang grupo, gumuguhit naman sa kanilang kuwaderno ang ibang mga bata. (Gawain 3b) Habang ginagawa ang pagtataya, mabuting ilista ng guro sa kaniyang kuwaderno ang napapansin niyang kalakasan o kahinaan ng bawat batang kaniyang tinanong. Halimbawa, maaaring madiskubre ng guro na ang isang mag-aaral ay mahusay na sa talasalitaan, ngunit hindi pa sa pagbubuo ng bagong salita. Suriin din ang pagguhit at pagsulat ng mga bata sa kanilang kuwaderno at alamin kung sino pa ang nangangailangan ng dagdag na gabay o tulong. 194
b. Gawain para sa Mga Batang Naghihintay tALAAN Magpaguhit sa mga bata ng larawan na nagpapakita ng paborito nilang tagpo o eksena mula sa aklat na Ma Me Mi MuMu!. Hikayatin silang magsulat ng ilang salita tungkol sa kanilang ginuhit. PAgtAtAPoS 4 Ibigay ang sumusunod na takdang-aralin: Subukang mag-isip at mag-imbento ng sariling kuwento tungkol sa isang halimaw. Ikuwento ito sa inyong kapamilya. Gumuhit ng larawan na nagpapakita ng mga eksena sa kuwentong inimbento ninyo. 195