PUBLIC HEARING SUMMARY EAGLE CEMENT CORPORATION Main Office: 153 EDSA Bgy. Wack Wack, Mandaluyong City, Philippines Plant Site: Brgy. Akle, San Ildefonso Bulacan
Summary of Issues and Concerns Issues / Concerns Response SOCIO Hon. Marita Flores - Mayor Doña Remedios Ms. Annaline Buizon - Eagle Cement ComRel Trinidad Syempre 'yan man ay matuloy (proposed Binibigyan po natin ng priority ang mga local, project) 'yong mga manggagawa ba taga DRT at local workers natin, sa katunayan po 'yong ating tsaka taga Akle, hindi ho iba iba para makatulong ino-operate ngayon na planta ay 90% of them, man lang, syempre 'yong livelihood, Bulacan. So, karamihan po dito Akle at Talbak, pangangailangan nilang mga hanapbuhay, 'yon San Ildefonso, so 'yon po ay isa sa tinitingnan ang aming gustong liwanagin sa inyo natin talaga at lagi naman talagang natatanong tuwing Public Hearing kung priority natin ang mga local na workers so 'yon po ay yes ang sagot. Mr. Mark Lee Sarmiento - School Head, Talbak Ms. Annaline Buizon - Eagle Cement ComRel High School 'Yong social responsibility sa school, ilang Una po sa tanong kung magkano ang naka percentage po? Para alam na namin ang i-expect allocate sa school, wala pong sinabi ang batas na namin annually. Ini-invite ko po kayo, try n'yo mayroong para sa school, ang SDMP po ay nilaan pong i-visit yung talbak High School, 'yon pong natin sa barangay, 'yon po ay lumalabas during faculty room kayo po ang magsabi kung talagang the planning. Ang gusto lamang po nating 200,000 po talaga ang nagawa doon. Tapos may mangyari ay maibahagi sa lahat kaya nag imbita mga pangako po sila na gagawin ang CR, 'yong po tayo ng different sectors, so 'yon po ay mga teachers ko po no'ng bagong dating ako pinangungunahan ng ating barangay councils, doon nagrereklamo, bakit po hindi inayos 'yong nagpa-prioritize po tayo ng projects, so doon po comfort room ang pangako po is ganito po, lalabas magkanong pondo ang ia-allocate natin tapos pag dating po gano'n po ang nangyari. sa schools kung priority project po 'yon, ang sinasabi po kasi natin lagi may fund ang school, so hindi po natin inaalisan ng pondo, pero kailangang pong dumaan sa komputasyon at pagpaplano kung papaano natin mabibigyan ng share ang school.
Issues / Concerns It's a must po na mabigyan talaga ng certain percentage po Hon. Marita Flores - Mayor Doña Remedios Trinidad Baka pwede na ang excise tax ay deretso na sa Munisipyo ng DRT hindi na dadaan sa National. Base kasi sa experience naming sa ibang kumpanya, walang nakarating na excise tax sa Response Engr. Arthur Eulogio - MGB III, Mining Engineer Ang budget po kasi ng SDMP magva-vary 'yan e, depende po sa production, depende sa operating cost per year, so 'yon po 'yong gagamitin. 1.5% ng operating costs ilalaan po sa SDMP, ngayon po meron po tayong component ng SDMP, pwede sa health, pwede sa infrastructure, pwede sa livelihood, 'yon pong sa community, 'yong community socio-cultural, 'yon po ang paglalaanan, so depende po sa technical working group ng barangay at sa company kung ano ang mapag aagreehan nila na pondo kung ano sa health, sa school. Yun po ay hindi namin sakop 'yon, basta lang titingnan namin, ia-approve namin ang programa nila dahil 'yon ang priority ng barangay at munisipyo, 'yon po ang mangyayari programa. Hon. Marita Flores - Mayor Doña Remedios Trinidad Meron akong sagot kay ,Sir. Pinakamaganda kasi nga pagkanagpaplano na 'yan naka-attend ako andun si kapitan Raza at tsaka 'yong kapitan ng Akle, syempre maghahati 'yan, lumapit na si Sir kay kapitan Raza para hilingin mo na baka pwede maipa-prioritize 'to, isa sa programa ng school na maipagawa tsaka na bibigyan ka ni kapitan Raza ng certain amount para doon. Engr. Arthur Eulogio - MGB III, Mining Engineer Yung sinasabi ni mayora tungkol sa excise tax national government, ang mapupunta sa local yung occupation fee. Pero doon sa excise tax meron din kayong share ang nagkaproblema siguro yung pag fifill-up ng form. Doon sa form sa
Issues / Concerns Response aming munisipyo. Kung direkta na makakarating ng BIR, dapat kasi dun nakalagay kung saan sa amin ang tax marami ang matutulungan at nakuha yung certain metric tons, kunwari makikinabang lalong lalo na sa livelihood at nakuha siya sa Barangay Talbak, lalagay nila infrastraktura. Barangay Talbak, hindi po yung address ng Makati, nagkaroon po kasi ng problema dati yan, ang nilalagay na address ay Makati, kaya po umunlad ang Makati ngayon, pero makukuha niyo pa yun, kailangan lang magreconcile yung mga records nang company kung ilan ang nakuhang metric tons doon sa lugar nila, sa lugar ng Talbak. Rene Nuñeza - Akle Resident Engr. Nestor Lustre - Eagle Cement Safety Head So I want to address this to the ComRel and Sir, sa pagkakaalam ko po hindi po totoo 'yan, Safety Manager, I am also a safety manager of kung sino man po ang nagrereklamo, malaya po LaFarge, kaya I want to ask the question, kasi ang nating maibigay sa HR at maipaliwanag po nila Akle na babae ay mga certified safety na ban kung bakit, pero sa pagkakaalam ko po personal nila. Ang babae mag-apply sa kontraktor hindi po wala po akong nire-reject o hindi naman papasukin e ban daw po ninyo, paano ba tinutulungan na nag-a-apply. 'yan? Totoo ba 'yon o hindi? WATER Mr. Jobert Esguerra - Akle Kagawad Engr. Gerald Acosta - Eagle Cement Envi Hawak ko pong community ay environment, Sir, Regarding naman po doon sa tree planting kung Ma'am, tanong ko lang po, mag-qua-quarry po ibabase ko ito doon sa current practice natin tayo di po ba ng another, then syempre may mga gano'n naman po ang tina-target po natin ay punong kahoy po tayo na masisira, itong 'yong disturbed area natin ay gano'ng kalaki din concern ko lang naman po ay kung pupwede ang maging programa para sa tree planting, so itanim ulit para naman po pag-umuulan ma- siguro 'yong assurance na kaya nating ibigay is absorb po 'yong tubig hindi po lumalalim po dito kung ano man ang magiging disturbed area, sa barangay po natin, kasi po naobserbahan po kung gaano ito kalaki gano'n din 'yong magiging naming dito palalim nang palalim na po 'yong target ng rehabilitation o tree planting program tubig, sana lang po madagdagan po 'yong ng para sa MPSA 245, siguro idagdag ko na lang maitatanim po natin higit pa po sa masisira po din, actually this year meron kaming NGP nating mga kapunuan para po 'yong tubig po program na kahit hindi pa man din nag-start si natin ay maka-hold po ng matagal. MPSA 245 kino-consider na namin siya, meron
Issues / Concerns Hon. Ronaldo Flores - Vice Mayor DRT Batay doon sa mga study na prinesent ni Ma'am kanina, 'yong soil, noise, air, water, kasi base on our experience, may quarry rin kasi ang Holcim sa may Bayabas, no'ng palalim na sila nang palalim, ang tendency, naiiwan yung balon, bukid o domestic water mo na kailangan pang i- pump ng Holcim dun sa Bayabas. Wala ba kayong study na pag may nag mined-out, sa 245 e gano'n din ang mangyari sa Talbak na 'yong mga existing naming mga deepwell, kasi may water sytem kami doon na isa na ring problema namin pag April. 'Yong water maapektuhan na pag extract o pag lalim, kaya hindi ba pwedeng isama sa study na maapektuhan yung aming groundwater kung sumagad man tayo sa lalim. Response kaming tinitingnang lugar sa DRT na design para sa NGP kung baga naintindihan namin 'yong gano'ng impact at ngayon pa lang pinaghahandaan na namin kagaya ng sinabi ninyo problema sa tubig, so inisip namin na makakatulong ang mga ganung programa po. Ms. Regina Maximo - Eagle Cement Geologist Actually po yung georesistivity na kinonduct namin, sa tubig, so idadagdag po namin 'yong study na 'yon. Ngayon po sa study namin, nakita po natin na may tinatawag po tayong aquifer so 'yon pong 'yong bato na naghahawak, nagho- hold ng tubig natin. Sa Talbak po at sa Akle magkaiba po ang aquifer nila, ang limestone po na minimina natin ay hindi po sya good aquifer, so hindi po sya conductive na maging source ng tubig kung may deepwell malapit sa limestone area, mga confined. So 'yong mga 'yon hindi 'yon sustainable, pansamantala lang 'yong tubig na makukuha natin doon, lalo po at dumarami ang mamamayan. Ngayon po sa Talbak iba po 'yong course n'ya sa Akle, so makakaasa po kayo na wala pong magiging effect 'yong mining sa tubig ng Talbak and actually kasama po ang Barangay Talbak sa plano naming magkaroon pa ng further study para mabigyan namin, na meron din pong water system na gagawin sa Talbak, so pag-aaralan po natin kung paano mas magandang kumuha ng tubig, dito po sa atin. Gusto ko lang po i-clarify sa lahat na 'yong limestone po hindi po talaga syang magandang source ng tubig kaya po 'yon po may problema po tayo dito sa Akle sa tubig po, 'yong Eagle Cement, hindi limestone 'yong aquifer n'ya, 'yan pong mga shale, shale po na bato, 'yon po, magandang aquifer. Kung gagawa kayo ng sarili niyong deepweel doon kayo sa may shale na
Issues / Concerns Response area, so wala po tayong makikita dito sa Akle talaga. AIR / NOISE Mr. Mark Sarmiento - School Head, Talbak Ms. Regina Maximo - Eagle Cement Geologist High School Ang concern ko po gaano kalayo sa Talbak High 'Yong Talbak High School po ay nasa labas po ng School ang magiging quarry site ninyo po, tsaka MPSA 245, malayo po tayo, more than 5 what is the direct impact po ng inyong project kilometers away. most especially for the safety of our learner, 'yong Grade 7 po until Grade 12. Engr. Czarina Olores - Project Manager of Axceltechs Inc. Meron po bang direct impact ito sa hangin, sa 'Yong project meron siyang epekto sa hangin. tubig, na maaari pong makaapekto sa mga Pero 'yong direct na mai-impact-an 'yong school estudyante naming, kasi ako po ang magiging po, kung 5 kilometers away masyado na po liable pag ganyan. Or any mitigating measures siyang malayo, hindi na siya aabutin. po from your company. Sa hangin? 'Yong sa blasting Ma'am, 'yong sa 'Yong direct po hindi mismo kasi naka-confine noise, hindi naman po aabot sa school? naman siya sa area, pero kung 5 kilometers away from the quarry site masyado na po 'yon malayo para magkaroon ng direct impact yung operation lalo na do'n sa air sa school ninyo po. PROJECT DESCRIPTION / GENERAL COMMENTS Mr. Ricardo Valmocina - Akle Resident Engr. Nestor Lustre - Eagle Cement Safety Head Ang gusto ko lang pong itanong ay kung paano Kagaya po ng nabanggit ko ang pamamaraan po na maa-assure 'yong aming mga bahay na hindi ng ating pag mimina ay malawakang mag-cra-crack tuwing nag-bla-blasting kayo konsultasyon sa mga eksperto natin sa ahensya riyan. Sa katunayan po ang bahay namin dito, ng ating pamahalaan at tayo mismo ay saksi o may bahay ako rito, may bahay ako roon, puro makakapagsabi na hindi nila ito papayagan kung crack na po dahil po sa impact. hindi po ito ligtas na pamamaraan, karamihan
Issues / Concerns Kung 300 meters ang layo para hindi maapektuhan yung mga istruktura na sa tabi ng inyong minimina, e palagay ko po kulang e, 'yan po, ngayon po ang akin lang ay 'yong kaligtasan ng mga taga barrio, kaligtasan ng mga mamayan. Response pong sinasabni ninyo dito ay pinanatili po natin ang 300 safe zone bago tayo magpaputok, magpapaputok man, mag aalarma bilang... sa ating komunihdad na may magaganap na paputok at gumagamit din tayo ng instrument, 'yong vibrometer kapag hindi po pasok sa vibration na 'yon, tinitigil na po, 'yon po ay ayon sa ating pamahalaan Ms. Regina Maximo - Eagle Cement Geologist Actually doon po sa concern ninyo sa safety last year po nagsagawa kami ng geohazard assessment, dito po sa Barangay Akle, sa centro po sa hulo kung saan, humingi po kami ng tulong sa isang eksperto, consultant po tungkol sa ano po danger na narito sa ating lugar, dahil nga po sa mga limestone pinnacles, ngayon po ang naging resulta po ng geohazard assessment ay kahit walang Eagle Cement na naririto ay talagang high risk ang area kasi po kung makita po natin 'yong slope po niya matarik po ang lugar so natural process po, may mangyayari at mangyayari pong pag gulong ng mga bato kahit po walang Eagle Cement, walang blasting na nagaganap, mayroon pong mangyayaring paggulong ng bato, ngayon po kung makikita niyo habang tumatagal mas dumarami ang nagtatayo ng mga bahay dito sa Eagle, dahil po marami ang trabaho o maraming empleyado pero kung makita niyo po ang bahay po, hindi po sa, sorry po pero medyo sub standard kaya kahit walang blasting kung may malakas na tag-ulan at 'yong lupa nating kinatatayuan ay mga clay so mangyayari at mangyayari po ang nakikita nating pag cracks ng walls natin hindi po natin maiiawasan. Kaya po tayo merong engineers nagde-design ng bahay para ma-i-design ang
Issues / Concerns Hon. Ronaldo Flores - Vice Mayor DRT Kayo na ang may sabi nandito ang opportunity, nandito 'yong trabaho, nandito 'yong business opportunity e alam n'yo bang isa lang na pagkakamali may buhay o fatalities na mangyari hindi niyo ba na maisip na masara 'yong worth a million investment? Kaya 'yon lang ang tanong ko, wala bang mga programa, na total factory naman kayo ng semento, na ang crack ng bahay, ni tatay, bakit hindi dalhan ng semento, ng hollowblock ng bakal at pag praktisan ng mga mason...ng TESDA para ipaliwanag na tama ang ating sistema na hindi yan guguho dahil batay sa ating pag-aaral, e pag-aaral lang 'yon e, paano Response mga bahay natin na mag withstand sa mga ganyang klaseng pag yanig or pag-ulan, pero kung sub-standard po ang bahay natin hindi po maiiwasan ang pagkasira nito and 'yong geohazard assessment po natin ay na-determine na po namin kung saan yung mga high risk po at kaya confidently masasabi ko po hindi po talaga guguho diyan 'yong bato, may mga areas lang po na danger zones na i-identify po namin at kung final na ang study i-sha-share po namin sa inyo 'yong resulta nung pag-aaral namin na ito para mainform namin ang residente ng barangay Akle so yun po, ginagawa naman po namin ang lahat upang matulungan ang barangay at ang komunidad na mapanatiling safe ang mga mamamayan dito kahit hindi na po apektado ng operasyon kasi po north na po, towards na po ang galawan namin wala na po kaming movements diyan sa area na yan at sinuggest din po ng MGB na itigil na namin ang activity sa area na 'yan para din po sa safety ninyo. Ms. Annaline Buizon - Eagle Cement ComRel Gaya po ng nasabi ng geologist namin kanina mayroon po tayong pag-aaral na ginagawa, isa na po sa naging recommendation nila ay yun nga po relocation, kung talaga pong na-identify na 'yong mga bahay na 'yon ay kailangang ilikas nagkaroon na po tayo ng pakikipag-usap sa LGU, sa munisipyo at tsaka po sa barangay kung ano po 'yong magandang gawin doon sa lugar na iyon. So kung lumabas po sa pag-aaral na kailangang i-relocate 'yon po ang gagawin namin. 'Yon naman po sa sinasabi ni Mayor, request tayo ng semento kahit nga po wala pa tayo sa ibang barangay nakaka-request how
Issues / Concerns 'yong pangamba? Bigyan n'yo man ang community very ano lang e, hindi maramdaman, ang alam namin ang SMDP masyadong... nationally di ba napakaliit, nandiyan nilakihan na, pero maliit pa din ang ating bigayang naramdaman kaya ito yung akin, kami, Talbak malayo, hindi ko alam kung marami ang residente doon sa area ng 245 na gaganapin na quarry, e ito yung pangamba nung karaniwang taga Akle e, iwanan na ninyo 'to rekomendasyon ng MGB kaya kayo naggagawa ng 245 dahil mukhang papaalis na kayo dito at gusto ninyong mas safer ang operation malayo sa kabahayan siguro maihanda din natin ... na makita din ng mga tao na hindi pag katapos mag mina, e goodbye Akle na. Hon. Ronaldo Flores - Vice Mayor DRT Siguro address ko lang sa MGB 'yon pong inaapplyan na 82 hectares ba na MPSA, ano po ang classification ng lupang 'yan, yan po ba ay nasa agricultural or nasa industrial, siguro po pagkamining at mineral , ano syang classification? mineral? Mineralized, kung sakali po bang nasa CLUP ng aming bayan ay 'yan ay classifies as... to other use or classification, hindi na po ba dadaan sa sangguniang bayan to Response much po 'yong sa Akle? Siguro po pwede ilalagay po natin sa talaan ng mga programa ang pagbibigay ng semento, pero syempre, Mayor, siguro po pag-aaralan muna namin na 'yon ay kung talagang doon galing sa pag-bla-blasting, kasi po hindi po natin alam kung gaano kadaming bahay ang may bitak dito, mamaya baka po lahat ay sabihin dahil po sa blasting. Ms. Regina Maximo - Eagle Cement Geologist Mayroon din po kaming planong mitigating measures. Kung pumunta po kayo Baguio ginagawa nila sa daan 'yong mga retro fitting, 'yong mga geotechnical engineering mitigating measures. Pero may kukunin po ulit kaming eksperto para lagyan ng for example netting dito sa mga paaanan upang i-hold yung mga bato para hindi na gumulong, may mga gano'n po kaming plano, may plano din po kami na pag- install ng monitoring system, para ma-monitor 'yong galaw ng bato sa taas natin para malaman o maging aware tayo kung may papaguho na bang bato, so may mga gano'n po kaming plano upang matulungan ang mga mamamayan kahit na nailikas natin sila constantly monitoring tayo dito sa baba. Engr. Arthur Eulogio - MGB III, Mining Engineer 'Yong classification po ng land hindi ko po kabisado yan eh, ang ibig sabihin kanina na 'yong MPSA 245, MPSA na po 'yon kontrata na between the government and the company. Approved na po 'yong nung 2007...exploration stage, nakakawalong taong na ata ang exploration stage nila, so ngayon po kukuha na sila ng ECC para doon sa 245. Ano po 'yon Sir, MPSA na po 'yon, hindi po siya classification.
Issues / Concerns reclassify para makakuha ng resolution to change into other classification kasi batay sa batas sa Local government code kung pass 'yan sa CLUP ng bayan...kung anong klaseng gamit pwedeng mag reclassify n'yan ay ang sangguniang bayan e yan ba dirediresto na lang kung anong gusto niyong maging gamit kung sakaling ipapa-trace ko, ipapa-check ko sa aming CLUP na kung agricultural 'yan na kung gusto ninyo ay agad ba ang approval ng MGB wala na bang endorsement o re-classification from the local government especially from our sangguniang bayan kasi baka may ma-violate din yung mayor kung sakaling ... iniendorso niya na payagan yung inyong proposed MPSA application. Hon. Ronaldo Flores - Vice Mayor DRT Base po kasi sa study parang 55 million metric tons yung pag-aaral, pag eextract, tapos yearly po papalaki bale ang extraction ba ng Eagle sa tatlong line ay 7 million a year of limestone more or less. Kung may mabili kayo kasi bawal na 'yong bagong MPSA kung wala kayong existing di ba yung EO 79? Walang pipirmahang bago pero pwede ... katabi, malapit? Ano yun? Aabot na ba kami ng Kalawakan? Talbak buong barangay ng Talbak kasi 82 hectares times 70% that is mga 56 ang para sa DRT dahil 11 years e hindi naman 11years 'yong projection ng Eagle kakatayo lang kung maaral nga lang... generation Response Between the government, 25 years po 'yan. Hindi po siya ordinaryong permit, contract po. Engr. Joel Polintan - EMB Central Office Kasi itong Public Hearing na pong ito ay para po sa batas na in-implement namin, 'yong Presdiential Degree 15-86, so meron po kayong power na LGU code, gaya po no'ng sinabi ninyo kanina kung hindi po sya classify as mineral land dadaan po talaga sa inyo 'yan para po magreclassify, ngayon po, iba din po ang may endorsement dahil po under LGU Code No. 26 kailangan din po mag Public Hearing and 'yong 27 po kailangan, so gaya po ng nasabi kanina ng isa kong kasamaahan si Therese ito po ay isang plano pa lamang so bago po sila mag-start na mag operate kailangan pa rin po silang mag- secure ng permits and clearances especially sa LGU and other government agencies, so kung ano man po 'yong kailangan na permit, permit na kailangan i-secure ng Eagle Cement dadaan at dadaan po sainyo bago po sila makapagstart. Ms. Regina Maximo - Eagle Cement Geologist Actually ho Mayor, 'yong sa 245 po ang perception namin ay 11 years, pero may ginagawa pa po kaming exploration sa loob baka po pwede pa nating pahabain 'yon para sa mutual benefit ng company at ng community, ngayon po meron pa po, totoo po 'yong sinabi ninyo na moving north kami, pero hindi na po s'ya sakop ng MPSA 245, 161 na po siya under ng Solid North Mineral Corporation, pero base po sa mapa namin ang sakop lang po ng 161 ay hanggang Barangay Talbak lang pero malaki po ang Barangay Talbak, so 'yon limestone area po ay nasa Barangay Talbak lang 'yong sa claim
Issues / Concerns ng mga Ang yan e, ibig sabihin tuloy tuloy kasi iiwan niyo na ang MPSA ... pwede kasing mined- out na to fully extracted na ang minerals ... wala na dito sa San Ildefonso, lahat na sa DRT, gano'n po ba ang projection? Meron pa bang mga nakaabang na MPSA na approved na? Kasi kami naupo, parang pipeline na po lahat 'yan, magulat na lang ako may MPSA na pala ang kabundukan na 'to, 'yon ang tanong ko sa Eagle and sa MGB. Gusto kong malaman sa Eagle after 245, may 246 ba? 247? 248? Na more than thousands of hectares kasi narinig ko tuloy tuloy e, ano masasabi ng Eagle at EMB? Response namin, hindi na po kami aabot sa Kalawakan, kasi po kasalukuyan wala po kaming claim doon, ngayon pwede lang kami magmina doon. Actually po may power kayo para pigilan 'yong operasyon namin kung sakaling makarating kami doon at kung priority ninyo ay tourism, kasi po prior po na mapprubahan 'yong commercial operation ng MPSA, kailangan po ng endorsement ng LGU, ngayon kung hindi po namin ma-secure 'yong endorsement na 'yon, hindi po aaprubahan ng MGB 'yong application po namin para mag operate. Ngayon po 'yong nasa mapa naman po naming, 'yong limestone area namin ay nasa mineral reservation kaya po base po sa mga eksperto na nasa gobyerno, 'yong pong area na 'yon na-determine nila na mas usable for mining kesa sa tourism 'yong area po na miminahin naming. So kung sakali man pong dumating kami sa area na hindi namin dapat minahin marami po kaming kailangang permit na kukunin and kung hindi po namin makuha ang permit with your confirmation the... community, DENR at iba-iba pang ahensya hindi po namin magagalaw 'yong area na 'yon. So nothing to worry about po, kaya po kami nakikipagdiskusyon sa inyo upang makuha ang inyong approval at suporta para dito sa project.
Public Hearing Venue
Registration of Participants
Participants
Ms. Julie Turqueza as the facilitator of Public Hearing Ms. Josephine Ignacio for invocation
Ms. Annaline Bermundo, Akle Elementary School Teacher for the Opening Remarks Engr. Mary Therese Gonzales, presenting the EIA Process
Ms. Regina Maximo presenting the Project Description of Eagle Cement Engr. Czarina Olores of Axceltechs Inc., presenting the EIA Study and Result
Attorney Aime Rodaje as Public Hearing Officer Mr. Rene Nuñeza addressing all his issues towards the company.
Ms. Annaline Buizon, ComRel of Eagle Cement, reassuring that the company prioritize hiring the local workers in Barangays Akle and Talbak Engr. Czarina Olores of Axceltechs Inc., explaining that the proposed project do not have direct impact to DRT High School since the quarry area is 5 kilometers away from the school
Hon. Marita Flores, Mayor of DRT, addressing her concern about the employment of local residents Atty. Aime Rodaje, Public Hearing Officer, explaining that it is not necessary for all of the residents to attend the Public Hearing.
Engr. Arthur Eulogio, Mining Engineer of MGB Region III, explaining the SDMP budget allocations. Atty. Fernandez from Eagle Cement, suggesting that upon payment of the company's excise tax, IRA should be given to the Municipality, ASAP.
Mr. Jobert Esguerra, Barangay Akle Kagawad, hoping for the additional trees to be planted Engr. Gerald Gacosta, Eagle Cement Envi, assuring that the target for rehabilitation or tree planting will be the same as the disturbed area
Mr. Ricardo Valmocina, Akle Resident, stating his concern regarding the assurance from the company that the proposed project will not cause any additional cracks to their houses Engr. Nestor Lustre of Eagle Cement, answering some queries from the participant regarding blasting and employment.
Hon. Ronaldo Flores, Vice Mayor of DRT, relaying his concern that the ground water in Barangay Talbak might be affected by the operation of the proposed project. Mr. Mark Lee Sarmiento, School Head of Talbak High School, uttering his concern about the direct impact of the proposed project to their school
Ms. Regina Maximo, Geologist of Eagle Cement, answering some questions regarding the distance of the proposed project to the Talbak Highschool. Barangay Captain clarifying some issues between the barangay and Eagle Cement.
Barangay Health Worker (BHW) stating her request with the provision of medical supplies in Barangay Akle. Hon. Jaycel Domingo stating her concerns toward the project.
Engr. Joel Polintan for the Closing Remarks
COPY OF PRESENTATION
PRESENTATION OF PROJECT DESCRIPTION
PRESENTATION OF EIA STUDY AND RESULT
ATTENDANCE SHEET
DISTRIBUTION OF INVITATION LETTERS / NOTICE and ESP AND POSTING OF TARPAULIN
Distribution of Letters/Notice and ESP
Posting of Tarpaulin Municipality of San Ildefonso
Barangay Akle Barangay Talbak
Municipality of Doña Remedios Trinidad
PUBLICATION OF NOTICE OF PUBLIC HEARING
January 23, 2020 Posting
January 30, 2020 Posting


Taon 36 Blg. 36 Pagmimisa sa Araw ng Pasko ng Pagsilang - Puti Disyembre 25, 2022 Hesus: Salitang Umiiral at Tumutupad Kailanman Lub. Kgg. Roberto O. Gaa, D.D. Diyosesis ng Novaliches Ipinahahayag ng Mabuting Balita kung sino si Hesus, lalo na sa panimulang kabanata ni San Juan kung saan ipinakikilala si Hesus na umiiral na bago pa man nag- umpisa ang kasaysayan. Ayon sa Katesismo ng Simbahang Katolika, ang isinisiwalat ng pag-iral na ito ay ang pagka-Diyos ni Hesus bilang walang-hanggang Salita ng Diyos. Sinambit ng Diyos-Ama ang Salita, na siyang Diyos-Anak, at sa pamamagitan ng Salitang ito, nilikha ng Diyos ang sanlibutan. Inilalahad ng pinakaunang taludtod ang katuruan ng Banal na Santatlo: na bagama't ang Salita, na siyang Diyos-Anak, ay may kaparehong pag-iral sa Diyos- Ama, hindi pa rin masasabing iisa lang sila ng pagkakakilanlan - may Nagsabi, at may Sinabi. Ang Diyos ang umakda ng buhay, sapagkat walang nabubuhay na wala siya. Ang pinatutungkulan ni San Juan dito ay ang buhay na mala-Diyos, na nagmumula kay Kristo, ang pinanggagalingan ng parehong likas na buhay at buhay na higit pa sa natural na nararanasan. Si Kristo ang liwanag, liwanag ng sangkatauhan, ang tunay na liwanag na tumatagos sa kadiliman ng kasalanan at nagbibigay-kaliwanagan sa daan patungong kaligtasan. Ang Salitang nagkatawang-tao ang bagong paraan ng pananatili ng Diyos sa piling ng kanyang bayan. Inangkin ni Hesus ang kalikasan ng tao upang magdulot ng kaligtasan sa kalikasang nalugmok. Binabanggit sa Liham sa mga Hebreo kung ano ang gagawin ni Hesus. Ang pambungad ng sulat na iyon ay patungkol sa pagsisiwalat ng Diyos na nag- umpisa at pinanatili sa Lumang Tipan sa pamamagitan ng iba't iba at paudlot na pamamaraan ng mga propeta. Ngunit tuluyang natupad ang balak ng Diyos na pagliligtas sa pamamagitan ng isang Anak, na siyang Tagatubos at Tagapamagitan ng lahat ng nilalang. Siya ang tagapagmana ng lahat ng bagay sa pamamagitan ng kanyang kamatayan at pagkakaluwalhati, bagama't umiiral na siya bago pa man siya naging tao at bago pa man nailalang ang lahat ng bagay. Sa kanyang gawain ng pagtutubos, nagdulot si Hesus ng pagdadalisay mula sa kasalanan kaya siya dinakila at inilagak sa kanang kamay ng Diyos. Ipinaliliwanag ng babasahin mula sa aklat ni propeta Isaias ang kahihinatnan ng pagkakatawang- tao ni Hesus: nanawagan ang lingkod sa mga tao ng Jerusalem (Sion) na muling itindig ang lungsod nang may tiwala na tutulungan sila ng Panginoon at mananatili sa kanilang piling palagi. Dinala ng Diyos ang kanyang bayan mula sa Babylonia pauwi sa Sion, at mula sa giba-gibang dingding binati ng mga tagapagbantay ang mga nagbabalik, isang pangyayaring ipinakalat ng tagapagbalita. Kapayapaan, pagpapala, at kaligtasan ang naghihintay sa mga tumatahak sa daan ng Diyos. Hinahatid tayo ng pagkakasunod- sunod ng ating mga pagbasa sa kaalaman na si Hesus, ang Salita ng Ama, ay siya ring kalawakan at kadakilaan ng Diyos, ang nagkatawang-taong pagmamalasakit ng Ama. Sa pagtanaw natin sa matinding pag-ibig ng Diyos, kinikilala natin ang ating kahinaan at pagkamakasalanan at ang pangangailangan nating makasundo ang Diyos sa pamamagitan ni Hesus. Itinataguyod natin ang ating mga sarili at ang pamilya ng Diyos sa pamamagitan ni Hesus. Paano tayo tinuturuan nito na ipagdiwang ang Pasko ng Kapanganakan? Itinuturo sa atin dito ang pagiging mapagpasalamat sa biyaya ng pakikipagkasundo ng Diyos sa pamamagitan ng kanyang Anak, at ang pag-asang ang biyayang ito ay maging paraan upang makasundo rin ng Diyos ang ibang tao.
PASIMULA Antipona sa Pagpasok (Is 9:6) (Basahin kung walang pambungad na awit) Batang sa ati'y sumilang ay anak na ibinigay upang mag haring lu busan taglay ang daki lang ngalang Tagapayo ng May kapal. Pagbati (Gawin dito ang tanda ng krus) P - Ang pagpapala ng ating Panginoong Hesukristo, ang pag-ibig ng Diyos Ama, at ang pakikipagkaisa ng Espiritu Santo nawa'y sumainyong lahat. B - At sumaiyo rin. Paunang Salita (Maaaring gamitin ang mga ito o kahalintulad na pahayag) P - Mapagpalang Pasko sa inyong lahat! Buong puso tayong magpa- salamat sa Diyos para sa pinakadakilang handog niya sa atin - ang kanyang bugtong na Anak. Nagkatawang-tao ang Diyos upang ang lahat ng nararanasan natin ay hindi maging iba sa kanya: ang ating mga kagalakan at sákit, ang mga pag-asa at takot, ang mga kahinaan at lakas natin. Maging panahon nawa ng masayang pagti tipon ang pag diriwang natin ngayong Pasko. Pagsisisi P - Mga kapatid, tinipon tayo bilang kaanib ng angkan ng Diyos, kaya dumulog tayo sa maawaing Panginoong nag- papatawad ng lubos. (Tumahimik) P - Sinugong tagapagpagaling sa mga nagsisisi, Pangi noon, kaawaan mo kami. B - Panginoon, kaawaan mo kami. P - Dumating na Tagapag- anyayang mga makasalana'y magsisi, Kristo, kaawaan mo kami. B - Kristo, kaawaan mo kami. P - Nakaluklok ka sa kanan ng Diyos Ama para ipamagitan kami. Panginoon, kaawaan mo kami. B - Panginoon, kaawaan mo kami. P - Kaawaan tayo ng makapang- yarihang Diyos, patawarin tayo sa ating mga kasalanan, at patnu bayan tayo sa buhay na walang hanggan. B - Amen. Gloria Papuri sa Diyos sa kaitaasan at sa lupa'y kapayapaan sa mga taong kinalulugdan niya. Pinu puri ka namin, dinarangal ka namin, sina samba ka namin, ipinagbubunyi ka namin, pina sasalamatan ka namin dahil sa dakila mong ang king kapuri han. Panginoong Diyos, Hari ng langit, Diyos Amang makapang yarihan sa lahat. Pangi noong Hesukristo, Bugtong na Anak, Pangi noong Diyos, Kordero ng Diyos, Anak ng Ama. Ikaw na nagaalis ng mga kasalanan ng sanlibutan, maawa ka sa amin. Ikaw na nagaalis ng mga kasalanan ng sanli butan, tanggapin mo ang aming kahi lingan. Ikaw na nalu luklok sa kanan ng Ama, maawa ka sa amin. Sapagkat ikaw lamang ang banal, ikaw lamang ang Pangi noon, ikaw lamang, O Hesukristo, ang Kataastaasan, kasama ng Espiritu Santo sa kadakilaan ng Diyos Ama. Amen. Pambungad na Panalangin P - Manalangin tayo. (Tumahimik) Ama naming makapangyari- han, sa iyong kagandahang-loob kami'y iyong nilikha, at sa iyong pagta tang kilik kami'y iyong pinadakila. Sa pagkakatawang- tao ng iyong Anak, kami'y iyong itinuring na hindi na iba sa iyo. Makapamuhay nawa kami bilang mga kapatid niya na toto ong maipagkakapuri mo sa pama- magitan niya kasama ng Espiritu Santo magpasawalang hanggan. B - Amen. PAGPAPAHAYAG NG SALITA NG DIYOS Unang Pagbasa (Is 52:7-10) (Umupo) Sisigaw sa galak ang mga nag ba bantay at ang mga tagaJerusalem sa pagdating ng Panginoon. Pagbasa mula sa aklat ni pro peta Isaias MAGMULA sa bundok, O kay gan dang masdan ng sugong dumarating upang ipahayag ang magandang balita ng kapayapaan. Ipapahayag niya ang tagumpay at sasabihin: "Sion, ang Diyos mo ay hari." Narito! Sisigaw ang nagba bantay, dahi lan sa galak, sama-sama silang aawit; makikita nila ang Panginoon sa Sion ay babalik. Magsiawit kayo, mga guhong muog nitong Jerusalem; pagkat ang hinirang ng Diyos na Pangi- noon ay kanyang inaliw, tinubos na niya itong Jerusalem. Sa lahat ng bansa, ang kamay ng Poon na tanda ng lakas ay makikita ng mga nilalang, at ang pagliligtas nitong ating Diyos tiyak na maha hayag. - Ang Salita ng Diyos. B - Salamat sa Diyos. Salmong Tugunan (Slm 97) T - Kahit saa'y namamalas tagumpay ng Nagliligtas. E. C. Marfori C C F
Ka
hit sa
a'y na
ma
ma las
4 Dm
G C
ta gum
pay
ng
Nag li
lig tas.
1. Umawit ng bagong awit at sa Poon ay ialay,/ pagkat yaong ginawa n'ya ay kahanga-hangang tunay!/ Sa sariling lakas niya at taglay na kabanalan,/ walang hirap na natamo yaong hangad na tagumpay. (T) 2. Ang tagumpay niyang ito'y siya na rin ang naghayag,/ sa harap ng mga bansa'y nahayag ang pagli ligtas./ Ang pangako sa Israel lubos niyang tinutupad. (T) 3. Tapat siya sa kanila at ang pag- ibig ay wagas./ Ang tagumpay ng ating Diyos kahit saan ay nama las!/ Magkaingay na may galak, yaong lahat sa daigdig;/ ang Poon ay buong galak na purihin sa pag-awit. (T) 4. Sa saliw ng mga lira iparinig yaong tugtog,/ at ang Poon ay puri hin ng tugtuging maalindog./ Tug tugin din ang trumpeta na kasa liw ang tambuli,/ magka- ingay sa hara pan ng Poon na ating hari. (T) Ikalawang Pagbasa (Heb 1:1-6) Nagsalita ang Diyos sa iba't ibang panahon at sa iba't ibang paraan sa pamama gi tan ng mga propeta. Ngayon, siya'y nangungusap sa pama magi tan ng kanyang Anak.
Pagbasa mula sa sulat sa mga Hebreo NOONG una, nagsalita ang Diyos sa ating mga ninuno sa iba't ibang panahon at sa iba't ibang paraan sa pamamagitan ng mga pro peta. Ngunit ngayon, siya'y nag salita sa atin sa pamamagitan ng kanyang Anak. Sa pamama gitan ng Anak ay nilikha ng Diyos ang san sinukob at siya ang itina laga niyang mag- may-ari ng lahat ng bagay. Ang Anak ang maningning na sinag ng Diyos, sapagkat kung ano ang Diyos ay gayun din ang Anak. Siya ang nag-iingat sa sansinukob sa pama magitan ng kanyang maka pang yarihang salita. Pagkatapos niyang linisin tayo sa ating mga kasa lanan, siya'y lumuk lok sa kanan ng Diyos, ang makapangyarihan sa lahat. At kung paanong higit na di- hamak ang pangalang ibinigay ng Diyos sa Anak, gayun din, siya'y higit na di-hamak sa mga anghel. Sapagkat hindi kailanman sinabi ng Diyos sa sinumang anghel, "Ikaw ang aking Anak! Ako ang iyong Ama." Ni hindi rin niya sinabi sa kaninuman sa mga anghel, "Ako'y magiging kan- yang Ama, at siya'y magiging Anak ko." At nang susu guin na ng Diyos ang kanyang bugtong na Anak sa sanlibutan ay sinabi niya, "Dapat siyang sambahin ng lahat ng anghel ng Diyos." - Ang Salita ng Diyos. B - Salamat sa Diyos. Aleluya (Tumayo) B - Aleluya! Aleluya! Banal na araw sumi kat halina't sumam bang lahat sa nanaog na liwa nag. Aleluya! Aleluya! Mabuting Balita (Jn 1:1-18) P - Ang Mabuting Balita ng Pangi noon ayon kay San Juan B - Papuri sa iyo, Panginoon. SA PASIMULA pa'y naroon na ang Salita. Kasama ng Diyos ang Salita at ang Salita ay Diyos. Kasama na siya ng Diyos sa pasimula pa. Sa pamamagitan niya nilikha ang lahat ng bagay, at walang anumang nalikha nang hindi sa pamamagitan niya. Mula sa kanya ang buhay, at ang buhay ay siyang ilaw ng sang katauhan. Nagliliwanag sa kadili man ang ilaw, at hindi ito kailanman nagapi ng kadiliman. Sinugo ng Diyos ang isang tao na nagngangalang Juan. Naparito siya upang magpatotoo tungkol sa ilaw at manalig sa ilaw ang lahat dahil sa patotoo niya. Hindi siya ang ilaw kundi naparito siya upang magpatotoo tungkol sa ilaw. Ang tunay na ilaw na tuma tanglaw sa lahat ng tao ay dumara ting sa sanlibutan. Nasa sanlibutan ang Salita. Nilikha ang sanlibutan sa pama- ma gitan niya ngunit hindi siya nakilala ng sanlibutan. Naparito siya sa kanyang bayan ngunit hindi siya tinanggap ng kanyang mga kaba bayan. Ngunit ang lahat ng tumanggap at nanalig sa kanya ay pinagkalooban niya ng kara- patang maging anak ng Diyos. Sila nga'y naging anak ng Diyos, hindi dahil sa isinilang sila ayon sa kalikasan, ni sa pita ng laman o sa kagagawan ng tao. Ang pagi- ging anak nila ay buhat sa Diyos. Naging tao ang Salita at siya'y nanirahan sa piling natin. Nakita namin ang kanyang kapangya- rihan at kadakilaan, puspos ng pag-ibig at katapatan. Tinang gap niya mula sa Ama ang kapang- yarihan at kadaki laang ito bilang bugtong na Anak. Nagpatotoo si Juan tungkol sa kanya. At ganito ang kanyang sigaw, "Siya ang tinutukoy ko nang aking sabihin, 'Ang darating na kasunod ko'y higit sa akin, sapagkat siya'y siya na bago pa ako ipanganak.'" Dahil sa siya'y puspos ng pag- ibig, tayong lahat ay tumanggap mula sa kanya ng abut-abot na kaloob. Sapagkat ibinigay ang Kautusan sa pamamagitan ni Moises ngunit ang pag-ibig at ang katotohanan ay dumating sa pamamagitan ni Hesukristo. Kailanma'y walang nakakita sa Diyos, subalit ipinakilala siya ng bugtong na Anak - siya'y Diyos - na lubos na minamahal ng Ama. - Ang Mabuting Balita ng Pangi- noon. B - P i n u p u r i k a n a m i n , Panginoong Hesukristo. Homiliya (Umupo) Pagpapahayag ng Pananampalataya (Tumayo) B - Sumasampalataya ako sa Diyos Amang makapangyarihan sa lahat, na may gawa ng langit at lupa. Sumasampalataya ako kay Hesukristo, iisang Anak ng Diyos, Pangi noon nating lahat. (luluhod ang lahat hanggang sa "Santa Mariang Birhen" ) NAGKATA WANGTAO SIYA LALANG NG ESPIRITU SANTO, IPINA NGA NAK NI SANTA MARIANG BIRHEN. Pinag pakasakit ni Poncio Pilato, ipinako sa krus, namatay, inilibing. Nanaog sa kinaroroonan ng mga yumao. Nang may ikatlong araw nabuhay na maguli. Umak yat sa langit. Naluluklok sa kanan ng Diyos Amang makapang yarihan sa lahat. Doon magmumulang paririto at huhukom sa nangabubuhay at na ngamatay na tao. Sumasampalataya naman ako sa Diyos Espiritu Santo, sa banal na Simbahang Katolika, sa kasama han ng mga banal, sa kapatawaran ng mga kasalanan, sa pagkabuhay na muli ng na ngamatay na tao, at sa buhay na walang hanggan. Amen. Panalangin ng Bayan P - Sa pag-asa, kapayapaan, kagalakan, at pag-ibig, hinintay natin ang pagdating ni Hesus. Nawa'y manatili siya sa ating piling at kalooban habang ating dinadalangin: T - Ama, sa iyong Anak, manatili ka sa amin L - Manatiling tapat nawa sina Papa Francisco, ang mga obispo, pari, diyakono, at mga layko sa buhay at misyong kaakibat ng aming paggunita ng pagdating ng iyong Anak. Manalangin tayo: (T) L - Maging paalala nawa ng iyong pagmamahal sa amin ang buhay at gawa ng mga nagsisilbi sa pamahalaan. Manalangin tayo: (T) L - I b a h a g i n awa n a m i n g n a t i t i p o n n g a y o n a n g pananampalataya, pag-asa, at pag-ibig na aming natanggap sa pamamagitan ng pagkakatawang- tao ng Anak mo. Manalangin tayo: (T) L - Tanggapin mo sa pinangako mong paraiso ang mga mahal
sa buhay naming namayapa na. Manalangin tayo: (T) L - Sa ilang sandali ng kata- himikan itaas natin sa Diyos ang ating personal na kahili- ngan gayundin ang mga taong lubos na nangangailangan ng ating panalangin (Tumahimik). Manalangin tayo: (T) P - Diyos naming Ama, manatili kang buháy sa aming diwa at pag-iral hanggang maging isang buháy na pagaala-ala ang aming pagkatao sa pagdating ni Kristo na aming Panginoon at manunubos. B - Amen. PAGDIRIWANG NG HULING HAPUnan Paghahain ng Alay (Tumayo) P - Manalangin kayo... B - Tanggapin nawa ng Pangi noon itong paghahain sa iyong mga kamay sa kapurihan niya at kara ngalan sa ating kapaki na bangan at sa buong Samba yanan niyang banal. Panalangin ukol sa mga Alay P - Ama naming Lumikha, ang pag hahaing ito ngayong dakilang kapis tahan ng Pasko ng Pagsilang ng iyong Anak ay iyong kalugdan bilang ganap na pagsamba at lubu sang pakikipagkasundo namin sa iyo sa pamamagitan niya kasama ng Espi ritu Santo magpasawalang hanggan. B - Amen. Unang Prepasyo sa Pasko ng Pagsilang P - Sumainyo ang Panginoon. B - At sumaiyo rin. P - Itaas sa Diyos ang inyong puso at diwa. B - Itinaas na namin sa Pangi noon. P - Pasalamatan natin ang Pangi- noong ating Diyos. B - Marapat na siya ay pasala matan. P - Ama naming makapangyari- han, tunay ngang marapat na ikaw ay aming pasalamatan sa pamamagitan ni Hesukristo na aming Panginoon. Ang Anak mong di na naiiba sa amin ay siyang pumawi sa dilim kaya nga yo'y ikaw ang aming nababa naagan. Ang Anak mong di naiiba sa iyo ay siyang iisang Salita mo. Sa katau han niya ang iyong sarili'y aming nakikita. Sa pama magitan niya ang iyong pag-ibig ay kahali- halina kahit ikaw ay lingid sa aming mata. Kaya kaisa ng mga anghel na nag sisiawit ng papuri sa iyo nang walang humpay sa kalangitan, kami'y nagbubunyi sa iyong kadakilaan: B - Santo, Santo, Santo Pangi noong Diyos ng mga hukbo! Napupuno ang langit at lupa ng kadakilaan mo! Osana sa kaitaasan! Pinagpala ang naparirito sa ngalan ng Panginoon! Osana sa Kaitaasan! (Lumuhod) Pagbubunyi (Tumayo) B - Sa krus mo at pagkabuhay kami'y natubos mong tunay, Poong Hesus naming mahal, iligtas mo kaming tanan ngayon at mag pakailanman. PAKIKINABANG Ama Namin B - Ama namin... P - Hinihiling naming... B - Sapagkat iyo ang kaharian at ang kapangyarihan at ang kapu  rihan magpakailanman! Amen. Pagbati ng Kapayapaan Paanyaya sa Pakikinabang (Lumuhod) P - Ito ang Kordero ng Diyos. Ito ang nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan. Mapalad ang mga inaanyayahan sa kanyang piging. B - Pa n g i n o o n , h i n d i a k o karapatdapat na magpatulóy sa iyo ngunit sa isang salita mo lamang ay gagaling na ako. Antipona sa Komunyon (Slm 98) Nahayag sa sanlibutan at na malas kahit saan dito sa lupang ibabaw ang kaligtasa't tagum pay ng Panginoong Maykapal. Panalangin Pagkapakinabang (Tumayo) P - Manalangin tayo. (Tumahimik) Ama naming mapagmahal, ipag kaloob mong ang sumilang ngayong Tagapagligtas na nag dulot sa amin ng muling pagsilang sa iyong ang kan ay siya rin nawang magka loob ng muling pagka buhay kasama mo at ng Espiritu Santo mag- pasawalang hanggan. B - Amen. PAGTATAPOS P - Sumainyo ang Panginoon. B - At sumaiyo rin. Maringal na Pagbabasbas P - Magsiyuko kayo habang iginagawad ang pagbabasbas. (Tumahimik) Ang Diyos na humawi sa kadiliman noong magkatawang- tao ang Anak niyang mahal at nagdulot ng liwanag sa banal na araw na ito pakundangan sa kanyang pagsilang ay siya nawang magtaboy sa dilim ng kasamaan at magpaningning sa liwanag ng kabutihan sa inyong kalooban ngayon at magpasawalang hanggan. B - Amen. P - Ang Diyos na nagsugo ng Anghel para ihatid ang Magandang Balita ay siya nawang pumuspos sa inyo ng tuwa para maihatid sa tanan ang kanyang Mabuting Balita ngayon at magpasawalang hanggan. B - Amen. P - Ang Diyos na nag-ugnay ng lupa sa kalangitan ay siya nawang pumuspos sa inyo sa kapayapaan at kaluguran bilang mga katambal ng nasa langit niyang Sambayanan ngayon at magpasawalang hanggan. B - Amen. P - Pagpalain kayo ng maka- pang yarihang Diyos, Ama at Anak (†) at Espiritu Santo. B - Amen. Pangwakas P - Humayo kayong taglay ang kapayapaan upang ang Pa n g i n o o n g m a n u n u b o s nating isinilang ay mahalin at paglingkuran. B - Salamat sa Diyos. Maligayang Pasko! - Sambuhay Editorial Team


Mga Bakuna para sa COVID-19 Pfizer-BioNTech, Moderna, AstraZeneca/COVISHIELD at Janssen (Johnson & Johnson) Ini-update noong Setyembre 30, 2021 Mga Panganib ng COVID-19 Ang COVID-19 ay isang kumakalat na impeksyon na pangunahing naaapektuhan ang mga baga. Ang mga matatanda at mga taong may mga kondisyong pangkalusugan ay mas malamang na magkaroon ng malubhang sakit mula sa COVID-19. Maaari nitong mapinsala ang mga baga, puso o utak. Maaaring maging kabilang sa mga pangmatagalang sintomas ang pagod, kahirapan sa paghinga, kahirapang magpokus at, pananakit ng kalamnan. Patuloy na nagbabago sa mga bagong uri ang COVID-19. Ang ilang uri ay maaaring kumalat nang mas mabilis at bigyan ng mas malubhang sakit ang mga tao. Paano Gumagana ang mga Bakuna Sinasabihan ng mga bakuna para sa COVID-19 ang ating katawan na gumawa ng antibodies na magpoprotekta sa atin mula sa virus na COVID-19. Tatlo sa mga bakunang inaprubahan sa Canada ay nangangailangan ng dalawang dosis. Ang bakunang Janssen (Johnson & Johnson) lamang ang nangangailangan ng isang dosis. Ang mga bakunang ito ay hindi naglalaman ng virus na COVID-19 at hindi tayo maaaring bigyan ng COVID-19. Mga Kapakinabangan sa Bakuna Ang mga bakuna para sa COVID-19 na inaprubahan sa Canada ay para sa mga taong nasa edad na 12 hanggang 18 at mas matanda pa, kabilang ang mga taong nagbubuntis o nagpapasuso, matatanda, at sinumang may medikal na kondisyon. Pinoprotektahan ng mga bakunang ito ang mga tao sa pagkakaroon at pagkalat ng COVID-19. Nagpoprotekta rin ito laban sa malubhang sakit mula sa COVID-19. Aabutin ng hindi bababa sa dalawang linggo pagkatapos mabakunahan para maprotektahan. Para sa mga bakunang nangangailangan ng dalawang dosis, nagkakaroon ng ganap na proteksyon 1-2 linggo pagkatapos ng pangalawang dosis. Ang lahat ng bakuna ay ligtas para sa mga taong may mga kondisyong pangkalusugan gaya ng mga problema sa puso o baga, dyabetis o altapresyon. Ligtas din ang mga ito para sa mga taong may kondisyong auto- immune, o may mahinang immune system dahil sa sakit o paggagamot, ngunit maaari ring hindi gumana ang bakuna sa mga taong may mga kondisyong ito. May maliit na pagkakataong maaari ka pa ring magkaroon ng COVID-19 kahit pagkatapos mabakunahan. Mahalaga ang patuloy na pagsunod sa mga hakbang sa pampublikong kalusugan hanggang sa mas marami pang tao ang nabakunahan. Sa kasalukuyan, kakaunti impormasyon sa kung gaano katagal tayo mapoprotektahan ng mga bakuna. Isang booster na dosis ang maaaring kailanganin sa hinaharap. Mga Sangkap ng Bakuna at mga Allergy Ang mga bakuna ay naglalaman ng lipids (mga taba), asin, asukal at mga buffer. Hindi ito naglalaman ng mga itlog, gelatin (baboy), gluten, latex, preservative, antibiotic, o aluminyo. Bihira ang mga allergy sa mga bakuna para sa COVID-19. Ligtas ang mga bakuna, kahit na mayroon kang mga allergy sa pagkain, gamot o
Mga Bakuna para sa COVID-19 Pfizer-BioNTech, Moderna, AstraZeneca/COVISHIELD at Janssen kapaligiran. Makipag-usap muna sa iyong health care provider (tagapagkaloob ng pangangalagang pangkalusugan) kung ikaw ay allergic sa polyethylene glycol, tromethamine o polysorbate. Bihira ang malulubhang allergic na reaksyon (anaphylaxis). Maaaring magamot ang mga allergic na reaksyon at kadalasang pansamantala. Humingi ng medikal na atensyon kung nahihirapan kang huminga, nagkaroon ng pantal-pantal o pamamaga sa mukha at lalamunan. Mga Side Effect at Panganib Tinatayang 20 porsyento sa mga tao ang may mga side effect. Karamihan ay banayad hanggang katamtaman, at nagtatagal ng isa hanggang tatlong araw. Ang mga side effect ay karaniwang nangangahulugang gumagana ang bakuna upang bigyan ng istimulasyon ang iyong immune system. Kabilang sa mga karaniwang side effect ang: pamumula, pananakit, pangangati o pamamaga sa bahaging tinurukan lagnat pananakit ng ulo pagod Myocarditis at pericarditis: pananakit ng kalamnan pananakit ng kasu-kasuan panginginig pagkaalibadbad at/o pagduduwal Ang myocarditis at pericarditis ay uri ng pamamaga sa iba't ibang bahagi ng puso. Sinusubaybayan ng Public Health Agency of Canada ay maliit na bilang ng mga ulat sa mga nagdadalaga at nagbibinata at mga batang adulto pagkatapos ng bakuna. Karamihan sa mga kasong nangyari ay banayad at ginamot sa pamamagitan ng mga gamot at pahinga. Pagpatingin sa doktor kung nakakaranas ka ng pananakit sa dibdib, pangangapos ng hininga, o malakas na
pagtibok ng puso pagkatapos ng bakuna. Inirerekomenda pa rin ang bakuna dahil mas matimbang ang mga kapakinabangan kaysa sa mga panganib. Madadalang na side effect pagkatapos ng mga viral vector na bakuna (AstraZeneca, COVISHIELD, Janssen): Ang mga madalang na pamumuo ng dugo ay maaaring iugnay sa mga viral vector na bakuna. Magpatingin sa doctor kung ikaw ay nahihirapang huminga, sumasakit ang iyong dibdib o namamaga ang iyong binto; may panibago o lumalalang pananakit sa tiyan; malubha o lumalalang pananakit ng ulo, o lumabong paningin; o may mga pasa o batik sa balat (bukod sa bahaging binakunahan), 4 hanggang 28 na araw pagkatapos ng bakuna. Kung mayroon kang malubhang reaksyon sa bakuna o hindi mawala-wala ang reaksyon pagkatapos ng 3 araw, ipaalam sa iyong health care provider. Sinusubaybayan ng public health ang mga side effect upang matiyak na matuloy na nagiging ligtas ang mga bakuna. Ipaantala ang Magpapabakuna
Kung mayroon kang lagnat o anumang iba pang mga sintomas ng COVID-19, maghintay hanggang sa bumuti na ang iyong pakiramdam bago mabakunahan. Kung pinayuhan kang ibukod ang iyong sarili dahil nasurian kang positibo o nalapitan mo ang isang taong may COVID-19, mangyaring muling ipa-iskedyul ang iyong appointment para sa kalaunang petsa, kapag natapos na ang pagbubukod mo sa iyong sarili. Kumonsulta sa isang Health Care Provider Makipag-usap sa iyong health care provider o allergist bago magpabakuna kung ikaw ay: umiinom ng mga gamot na nagpapahina sa immune system - maaaring kailanganin mong isabay ang iyong mga gamot sa iyong pagbabakuna nagkaroon ng allergic na reaksyon sa loob ng apat na oras pagkatapos matanggap ang unang dosis ng bakuna para sa COVID-19 may malulubhang allergy sa alinman sa mga sangkap ng bakuna Patuloy na Protektahan ang Iyong Sarili at ang Iba Hanggang sa mas marami pang tao ang nabakunahan, ang pagpapatuloy ng mga hakbang sa pampublikong kalusugan kabilang ang pisikal na pagdidistansya, pagsuot ng mask, at pananatili sa bahay kung ikaw ay may sakit ay makakatulong sa pagprotekta sa iyo laban sa COVID-19 at mga uri nito na ipinag-aalala. Para sa higit pang impormasyon: Kausapin ang iyong health care provider o bisitahin ang toronto.ca/COVID19. Pinagkunan: National Advisory Committee on Immunization (Pambansang Komite ng Pagpapayo sa Bakuna). Recommendations on the use of COVID-19 Vaccines (Mga Rekomendasyon sa Paggamit ng mga Bakuna para sa COVID-19).


Inisponsor ang isyu na ito ng Mga mensahe para sa mga tauhan ng Pabrika Pagdeskarga at Pagkarga ng Mapanganib na Materyales Setyembre 2015 Fig. 1 Fig. 2 Fig. 3 Isang tank car na pang rilis na may lamang methyl mercaptan, isang nakakalason at madaling masunog na gas (kumukulo sa temperaturang 6 ºC), ay idiniskarga sa lugar na may ibang tank car rin na may lamang methyl mercaptan at chlorine gas na nakaimbak o dinidiskarga. Sa pag-diskarga, bumigay ang threaded na parte ng tubo kung saan nakakabit ito sa koneksyong pampaliit para sa 2 pulgada papunta sa 1 pulgada kung saan nakakabit ito sa pangdiskarga na balbula ng tangke. Maulap na methyl mercaptan and naipakawala at nagliyab ilang sandali pagdating ng mga nag- responde, at nagpakawala ng bulang apoy sa taas na 200 na paa sa hangin at nawasak ang mga pang-diskargang tubo sa tank car na pang-riles na may lamang chlorine. Dalawang katao ay namatay sa nakalalasong mga gas, pangatlong biktima dahil sa epekto ng nakakalasong gas at mg pasu, at halos 2000 katao ang nilikas. Lahat ng laman ng methyl mercaptan na tank car ay naipakawala (halos 150,000 libra, at halos 26,000 libra ng chlorine ay naipakawala rin (Fig.1). Maski ang dalawang tangke ay may balbula para sa sobrang daloy sa koneksyon nito, ito ay hindi nagsara at tinigil ang daloy ng gas. Ang daloy sa bumigay na tubo ay pinaniniwalaang sobrang baba para maisara ang balbula para sa sobrang daloy. Ang koneksyon na bumigay (Fig.2 at 3) ay nakitang sobrang kinalawang na sa loob. Ang koneksyon ay siyang nagsilbing suporta sa ibang tubo (Fig. 2) , na ang bigat ay higit kumulang sa 50 libra. Ang koneksyon ay threaded at hindi kasingtibay sa ibang klaseng koneksyon, gaya ng pinaghinang o naka flange. Alam mo ba? • Kung minsan, ang pagkarga at pag-diskarga sa imbakan ng mga tangke ay parang napaka-simple - kalimitan paglilipat lang ng materyal - ang pasilidad ay posibling pinaka sentro sa siguridad sa panganib sa proseso sa iyong planta. Ang imbakan ng mga tangke ay posibleng naglalaman ng pinakalaking imbentaryo ng mapanganib na materyal sa iyong planta. Ang operasyon ay simple lang pero ang sangkot ay sobrang dami. Ang kinahinatnan ng pagkawala ng containment ay posibleng malala. • Hindi ka naka-sisiguro sa sobrang daloy na balbula sa tank car pang rilis o trak na tangke na itigil ang daloy sa ilang operasyon ng pag-diskarga. Ang mga balbula ay naka- disenyo na itigil ang daloy kung nagkaroon ng malalang balda sa pangdiskarga na koneksyon ng tangke at hindi nito ititigil ang daloy hanggat hindi nalampasan ang halagang nakalagay. Posibleng hindi magsara ang sobrang daloy na balbula kung ang daloy sa goma o tagas sa tubong pang- diskarga ay sobrang liit kesa koneksyon ng tangke. Ano ang puwede mong gawin? • Siyasatin ang mga guma o tubo bago pa man mag-karga / mag-diskarga sa trak o karil kotse (railcars). Humingi ng maiging pagsiyasat ng eksperto sa tubo kung may duda. • Siguraduhin na ang pamamaraan ng planta sa pagsiyasat o pagpalit ng mga piyesa (koneksyon, balbula, tubo, at iba pa) para sa operasyon ng pag-diskarga ay tinutupad. • Siyasatin ang mga supurta sa tubo sa pang-karga / pang- diskarga na makina, siguraduhin na ang mga tubo ay hindi sumusuporta sa labis na bigat, at hindi ito madaling gumalaw o umugoy kung ginagamit. Ikunsulta at humingi ng rekomendasyon sa isang Inhinyero sa Tubo kung naniniwala ka na may problema ang instalasyon. • Magmungkahi na lagyan ng balbula pangkagipitan na maisara • Isaalang-alang ang pag-gamit ng self-contained breathing sa malayo dagdag sa sobrang daloy na balbula. apparatus (SCBA) o pangkagipitan na pantakas respirador kung mag-karga / mag-diskarga ng mga gas o likidong madaling lumipad at humalo sa hangin na nakakalason o asphyxiating. Reperensiya: Ulat Sakuna sa Mapanganib na Materyales: Pagpakawala ng Mapanganib na Materlyales galing Karil Riles na Nagresulta sa Sunog sa Riverview, Michigan noong Hulyo 14, 2001, NTSB/HZM-02/01, US National Transportation Safety Board, Washington DC, June 26, 2002. Kaligtasan proseso tandaan sa inyong imbakan ng mga tangke! ©AIChE 2015. Nakalaan ang lahat ng karapatan. Pagpaparami na hindi komersyal, layuning pang-edukasyon ay hinihikayat. Gayunpaman, ang pagpaparami pang komersyal na walang nakasulat na pahintulot galing AIChE ay mahigpit na ipinagbabawal. Makipagugnayan sa amin sa ccps_beacon@aiche.org or 646-495-1371. Ang Beacon ay karaniwang handa o nakalimbag sa Aleman, Aprikaans, Arabe, Danish, Espanyol, Filipino, Griyego, Gujarati, Hebrew, Hindi, Italyano, Hapon, Ingles, Koreano, Malay, Marathi, Norwegian, Olandes, Persyano, Polish, Portuges, Pranses, Rumano, Ruso, Suweko, Telugu, Thai, Tsek, Tsino, Turko, and Vietnamese.


HANDUM (Inspired by true events) Written by Manie Magbanua, Jr. November 29, 2009 SEQ 1. EXT Kalye. Umaga Naglalakad ang bata sa tabi ng malikabok at lubak-lubak na daan. Matatalim ang mga bato at may mga ebak ng kalabaw. Tumatagaktak ang kanyang pawis sa noo at leeg. May paparating na mabilis na kotse. Madadaanan si TOTO, 12 taong gulang, panglima sa anim na anak ni Mang Ladio at Aling Neneng. Payat, maitim, grade 6 sa Ilawod Elementary School. Masipag at matanong si Toto. Suot niya ay luma at butas-butas na sapatos na kasing kulay na ng kalawang. Matatabunan siya ng makapal na alikabok. Maninikit ito sa kanyang buhok na basa pa mula sa pinaghalong pawis at tubig na kanyang pinanligo. Mapapahinto siya at magtatakip ng mukha. Susundan niya ng tingin ang papalayong kotse at mapapatuloy ito sa paglalakad. SEQ2. INT. Classroom. Umaga Makakarating ng eskuwela si Toto. Bahagyang late. Nakatayo na sa harapan ng klase ang kanilang class adviser na si TEACHER MALOU, 25 taong gulang. Papasok siya classroom at uupo sa tabi ni JINKEE, matalik niyang kaibigan mula pagkabata. Pilya at may pagkapilosopo si Jinkee. Mahilig sumayaw. Magkaibigan ang kanilang mga magulang. Magha-hi five ang dalawa. Magsisimula ang klase. TEACHER MALOU Good morning students! STUDENTS Good morning Ms. Claveria! TEACHER MALOU Sa sunod nga semana mabisita ang atun Mayor rudya sa eskwelahan natun. Kinahanglan mapreparar gid kita. Umpisa Sarum-an, manglimpiyo kita kang bilog nga eskwelahan. Umpisa sa classroom natun pati ang garden natun sa guwa. Naintsindihan niyo? Sa susunod na linggo bibisita ang Mayor natin. Kailangan maghanda tayo. Simula bukas ay maglilinis tayo ng buong paaralan. Simulan natin dito sa classroom tapos sa garden natin sa labas. Maliwanag? 1
STUDENTS Yes Ma'am! TEACHER MALOU Ang class president natun ang madumara sa panglimpiyo ha? Masunod gid kamo kana. Ang class president ang mamumuno sa paglilinis at susunod kayo sa kanya, maliwanag? STUDENTS Yes Ma'am! Titingin si Bb. Malou kay Toto. Magkakaintidihan ang dalawa at tatango si toto bilang pagtanggap sa kanyang tungkulin. SEQ3 EXT. School. Hapon Tapos na ang klase. Naglalakad si Toto palabas ng gate ng paaralan. Mapapahinto siya at makikita ang ibang mga batang nagsasanay sa entablado. Kakaway si Jinkee at sesenyasan siyang mauna nang umuwi. Lalabas siya ng gate. Mapapansin niya ang nakasabit na karatulang: WELCOME! HON. BOY MAYTUIG Patuloy siya ng paglalakad pauwi. SEQ4. INT. Hapon/Gabi Nagbibihis si Toto. Abalang-abalang naghahanda ng hapunan ang inang si ALING NENENG, 42 taong gulang, nakasuot ng patadyong, katamtaman lang ang pangagatawan. Isa siyang labandera, masipag at at relihiyosa. Nagliligpit naman ng gamit mula sa bukid ang kanyang tatay na si LADIO, 50 taong gulang, maitim ang balat at katamtaman ang pangagatawan. Dating driver pero ngayon ay suma-side line nalang bilang mekaniko at nag-aalaga ng mga hayup at palayan. Tumutulong ang ibang kapatid sa paghahain at pagliligpit ng mga gamit sa bahay habang ang bunsong si Nene ay naglalaro sa ibabaw ng mesa. Huhubarin ni Toto ang kanyang sapatos at tititigan ito. Matagal na niyang hinahangad na mapalitan ito ng bago. Makikita na malalim ang kanyang iniisip at malungkot na pinagmamasdan ang luma at sira- 2
sirang sapatos. Ito ang tanging nagpuprotekta sa mga mura niyang paa mula sa matatalim na bato, putik at alikabok sa daan. Lilingon sa ina. TOTO Nay, san-o ayhan makid-an ang karsada natun man? Inay, kelan kaya maayos ang kalsada natin? ALING NENENG Ay ambay! Ano ruman imo pamangkot ngara man? O bakit? Bakit mo naman naitanong yan? TOTO Budlay magpanaw adlaw-adlaw no. Puro yab-ok! Kis-a lao! Yawan timo. Ang hirap kasi. Araw araw nalang kung hindi alikabok, putik ang sasambulat sayo. ALING NENENG Ay agwantaha! Raay hu... mangkuta tatay mo. Ay ewan. Magtiis ka. Ayan oh, itanong mo diyan sa tatay mo. Titingin si Toto sa Tatay. Tatayo siya at itatabi ang sapatos. Titingin din sa kanya ang ama. LADIO Ay ambay man gani. Wara man takun ka maan. Tubuan takun ka kalag, amon run ria tana. Ano naman ang isasagot ko diyan? Nagkamalay ako sa mundo na ganun na yan. TOTO Eh, andut gani? Andut nga wara ginakid-an haw? Bakit kaya? Bakit hindi inaayos? ALING NENENG Wara ti kuwarta ra eh. Eh, baka walang perang pampaayos. TOTO Andut sa Iraya mayad man? Sa Buhang amo man. Daw kita lang tana ang nabayaan haw? Wara gid tatun ginaapak. 3
Bakit sa Iraya, maayos ang daan? Sa Buhang maayos din. Tayo lang ang napapagitnaan ang sira sira parin. LADIO Kid-anun run daad ra kauna kaso napatay bay ang Mayor kauna. May pondo run ria kato. Kang bata na run ang nagbulus kana, wara run maman-i. Ay, ambay gani. Aayusin na sana yan dati kung hindi lang namatay ang dating Mayor. Ang alam ko may pondo na yan. Nung pumalit na ang anak niya, ayun. Hindi ko na alam kung ano ang nagyari. Tapos nang maghanda ng hapunan si Aling Neneng. ALING NENENG Dali run mayapon ta. Tapos ikaw (looking at Toto) agto kaw karon sa tindahan ni Acay. Utang anay kaw to ka mantika. Wara ta ti piririto ka pamahaw ta sarum-an. Tara na kumain na tayo at pagkatapos, pumunta ka sa tindahan ni Acay at bumili ng mantika. Wala tayong pamprito ng ulam sa almusal. Dan, didto kaw mamangkot. Didto nga daan tanan nga tsismis. Basi palang bay may masabat kanimo to... Yun! Doon mo narin hanapin ang sagot sa tanong na yan. Nandun lahat ng tsismis eh... Duro timo ti nadumduman gid. Hay naku! Mausisa ka talagang bata ka. Uupo ang lahat at kakain ang buong pamilya. SEQ5. EXT. Tindahan. Gabi Nag-iinuman at nagtsi-tsismisan sila TONIO, SAMMY at DUDAY sa tindahan ni ALING ACAY, nasa 40 taong gulang, biyuda at leader ng mga kababaihan sa kanilang baranggay. Dadating si Toto hawak ang lapad na paglalagyan ng tingi-tinging mantika. TOTO Nang Acay! Aling Acay! 4
Lalabas si Acay ACAY Ano imo 'to? Anong bibilhin mo 'to? TOTO Mautang kuno si nanay ka mantika. Lima ka pisos. Uutang sana si Inay ng limang pisong mantika. Kukunin ni Acay ang Lapad at sasalinan ng mantika. TOTO Nang Acay, san-o ayhan tana makid-an ang karsada ta man? Aling Acay, alam mo ba kung kelan maaayos itong daan natin? ACAY Aba, ano liwan tana imo nga nadumduman ngara To man? Ambay ay. Tuon bala ka mayad para kun magmanggaranun kaw gani ikaw mapakid-an. Aba, bagong katanungan nanaman yan To ah. Ewan. Mag-aral kang mabuti at pag yumaman ka na, ikaw ang magpaayos. Matatahimik si Toto. Dadating si KAGAWAD RICKY sakay ng kanyang tricycle. Bababa ito at babatiin ang mga nakatambay sa Tindahan. TONIO Kagawad mayad nga gabii. Shot ta! KAGAWAD RICKY Sige ah, kamo lang anay. Mapapatingin kay Toto KAGAWAD RICKY Oy, To. Kumusta si Tatay mo? Uy, Toto. Kumusta ang Tatay mo? TOTO Mayad man ah. Didto sa balay nagapahuway. Mabuti naman po. 5
ACAY Ay, nagapamangkot ria kun san-o kuno makid-an ang karsada ta. Badwinis ko takun kara. Amo run man ria halin kauna. Ayan, tinatanong ng bata kung kelan daw ba maayos ang kalsada natin? Ako, wala ring alam. Kinalakihan ko na ring ganyan yan eh. KAGAWAD RICKY Ay maan. Pagkatapos kang eleksyon ra eh. Pigado gid abi ang kapitan ta mong. Ganun ba? Eh baka pagkatapos ng eleksyon. Eh mahina ang Kapitan natin eh. TOTO Sige amuna ako ah. KAGAWAD RICKY Sige andam kaw diyan. Kumusta lang k okay Tatay mo ah. Tatalikod nalang si Toto at maglalakad pauwi. Pag-uusapan siya ng mga tao sa tindahan DUDAY Duro gid tana ti nadumduman ang bata ni Ladio ngadya no? Daw mal-am run bala maminsar haw. Itong Anak ni Ladio lagi nalang may tanong. Ang bata-bata eh, kung ano na ang nasa isip. ACAY Aram bay. Suwerta gani si Neneng diyan kara mong. Mayad lang ra kun indi maglinapot subun. Matalino kasi. Ang suwete ni Neneng diyan sa anak niyang yan. Sana hindi maligaw ng landas. KAGAWAD RICKY Ti, Cay, may aktibidades run ang mga kababaihan mo para sa piyesta? Acay, meron na bang activity ang mga kababaihan mo para sa fiesta? ACAY May plano run daad eh kaso wara pa ti pondo. Diin ta manglaghap kadya bay tanan man nga tawo wara ti kuwarta. May napag-usapan na kami pero wala pa kaming pera. Mahirap mag solicit ngayon at walang pera ang lahat ng tao. 6
Iimbatahan nga mga tambay si Kagawad Ricky na uminom. TONIO Ay, tagay pa! Migo, shot bi anay! O, tagay pa! Kagawad, isang shot muna! KAGAWAD RICKY Yogs, kamo lang anay ah. Ipahuway ko anay atay ko. Tam-an gid ko kabii sa bertday ni Kalbo ba. Sige kayo na muna. Ipapahinga ko muna itong atay ko. Nakarami din ako sa birthday ni Kalbo kagabi eh. SAMMY Maagto kuno si Mayor diya sa Lunes? Yamat, delihensiya kaw gali liwan kara eh. Mayad gidman tana kun rapit sa luwag ah, rapit man sa grasya. Dadating daw si Mayor sa Lunes ah. Malamang makakadelehensiya ka nanaman niyan. Iba talaga pag malapit ka sa kaldero eh, laging nakakatikim ng grasya. KAGAWAD RICKY Lapot! Pati-pati man tinyo sa kutso-kutso. Ti, panaw ko anay ah. Matawas ako sa mga tanod maglibot. Gintakawan kuno balay ni Rachel kabii. Basi magbalik bala haw amo ra andam kamo. Hindi naman. Wag kayong maniwala sa mga tsismis. Sige aalis na ako. Sasamahan ko pa ang mga tanod sa pagroronda. May nagnakaw daw kagabi sa bahay nila Rachel. Baka umatake nanaman mamaya kaya mag ingat kayo. TONIO Ikaw timo andam. Aswang kuno bay ra si Rachel, hehehe. Basi takawun na atay mo. Ikaw ang mag ingat. Aswang daw yung si Rachel, hehehe. Baka nakawin yang atay mo. KAGAWAD RICKY Abu, ti kun tana lang man ang aswang, bisan pati tinae ko pa. Aba eh kung aswang si Rachel eh ibibigay ko na pati bituka ko! 7
Magtatawanan ang lahat. Aalis si Kagawad Ricky. Patuloy sa pagtoma ang mga tambay. SEQ6. EXT. Kalsada. Umaga Katatapos lang ng ulan. Maputik ang daan. Makikitang naglalakad si Toto papasok ng iskul. May papalapit rumaragasang jeep at madadanan ang lubak. Matatalsikan siya ng putik at madudumihan ang kanyang uniform. Makikita ang kaawa-awang mukha ng bata na nakakatitig sa papalayong jeep. SEQ. 7 EXT. Kalsada. Umaga Naglalakad si Toto. Makakasalubong si KAPITAN TEBAN, baranggay captain ng Ilawod. Nasa 60 taong gulang, payat at medyo may kahinaan na ng konti. May dala-dalang supot sa kanang kamay. TOTO Mayad nga aga Kapitan. Magandang umaga kaapitan. KAPITAN Mayad nga aga man. Magandang umaga rin. TOTO Ano ra dara mo? Saan ka galing? KAPITAN Pinakas kag itlog. Ginbakal ko didto kay Acay. Pamahaw. Bumili ng daing at itlog diyan sa tindahan ni Acay. Pang almusal. Ano natabo jan sa uniform mo? O, bakit ganyan ang uniform mo? TOTO Natalsikan kang lao. Dasig abi ang jeep mong... Natalsikan ng putik. Ang bilis kasi ng truck eh... Kapitan, san-o kid-anun ang karsada natun ngadya man? 8
Kapitan, kelan kaya maayos itong daan natin? KAPITAN Ay, buhay ko run nga ginahulat-hulat ra. Ambay kay Mayor. Buhay run ra ginapangayuan kang budget. Ay naku. Matagal ko nang hinihintay yan. Ewan ko ba sa Mayor natin. Matagal nang hinihingian ng budget yan. TOTO Ah... sige kap. Madiretso ko anay. Late run ako. Ganun po ba. Sige po, Malelate na ako. KAPITAN Sige, andam kaw. Sige, mag-iingat ka. SEQ8. EXT. Hapon Nakaupo sa Ilalim ng kahoy sila Toto at Jinkee. TOTO Gusto ko subun mag-Architect Tapos sa Manila ako ma-college. Nami tana sa siyudad. Kada uli mo rudya sa probinsiya, sikat kaw. Paglaki ko gusto ko maging Architect. Sa Manila ako mag-aaral. Ok dun sa (siyudad). Sikat ka pag umuwi ka ditto sa probinsiya. JINKEE Paano bay? Wara man kamo ti kuwarta. Paano ka makapag-aral dun? Wala naman kayong pera. TOTO Ambay ay. Basta amo ra gusto ko. Pag-nag abroad si Nang Bebe tana kuno mapa-eskuwela kanakun. Ikaw tana bay? Hindi ko alam. Basta yun ang gusto ko. Pag-nakapag-abroad na si Ate Bebe, tulungan niya akong makapag-aral. Ikaw? Ano ang gusto mo paglaki? 9
JINKEE Dancer! (homage to Hector's role in Astig and based on my friend Jinkee who is a dancer in real life.) Magkakatinginan lang ang dalawa. SEQ9. EXT. Kalsada. Hapon Naglalakad si Toto at Jinkee pauwi. TOTO Indi bala si Ed naga-obra kay Mayor? Diba yung kapit bahay niyong si Ed nagtatrabaho kay Mayor? JINKEE Huod eh, Wanhaw? Oo. Bakit? TOTO Ti imaw gali ra ni Mayor pag nag-agto rudya eh? Eh di kasama siya pag pumunta si Mayor dito? JINKEE Siyempre, kun diin ang buli ni Mayor, didto man ra tana. Malamang. Eh, nakadikit sa puwet ni Mayor yun eh. TOTO May pamangkot daad ako kay Mayor eh. Mpabulig bala ako kana. May itatanong sana ako kay Mayor eh. Siya pala muna ang lapitan ko. JINKEE Ay munung timo diyan. Di na timo pagsapakun kato. Hambog nga daan ra. Kami gani bisan ingud-balay lang, wara na ginasapak mong. Abi na tana lang pinakasagad mong. Hay naku. Hindi ka papansinin nun. Mayabang yun eh. Kahit nga kaming kapit bahay niya hindi makakalapit sa kanya eh. Palibhasa nakapuwesto sa taas. Pag umasta yun parang siya na ang pinakamatalino sa mundo. Wanhaw? Ano liwan ria? Si Mayor liwan tana imo ginahingabot haw? Teka , ano nanaman bang inaambisyon mo? Pati si Mayor ba naman kukulitin mo? 10
TOTO Mangkuton ko lang man kun san-o kid-anun ang karsada natun. Itatanong ko lang naman kung bakit sira-sira parin ang daan natin. JINKEE Sus Ginuo! Sapak timo ka mga amo ra? Indi kaw gani ka bakal kang sapatos mo, mamroblema pa timo kang karsada. Sus Ginuo! Pati yun pinoproblema mo? Problemahin mo nalang kaya kung paano mapalitan yang sapatos mo? TOTO Amo ra gani... Yun na nga eh... JINKEE Duro timo ti naman-an gid! Abi ko gusto mo mag-Architect? Imbestigador nalang timo. Ang dami mong gustong alamin! Akala ko ba gusto mong maging Architect? Bagay sayo imbestigador. Matatahimik ang dalawa. TOTO Oy, timprano kaw pa srum-an ha. Oy, agahan mo bukas ha. Patuloy ang paglalakad ng dalawa. Pagdating sa isang kanto, maghihiwalay ng daan si Jinkee pauwi sa kanila. SEQ10. INT. Bahay. Gabi Naglalaba si Aling Neneng. Tinutulungan siya ng isang anak na babae. Nakaupo si Toto sa tabi ng mesa at tinitingnan ang nanay at ang kapatid habang naglalaba. Lilingon sa kanya ang ina. ALING NENENG Indi pa timo magturog haw? Aga pa klase mo srum-an bay? Hindi ka pa ba matutulog? Maaga pa ang pasok mo bukas. 11
TOTO Wara kami ti klase. Pero mabalik kami hay maagto bay sa eskwelahan si Mayor. Wala po kaming pasok. Pupunta lang kami sa school kasi dadating si Mayor. ALING NENENG Ay gali. Mayad eh maimawan mo anay si Tatay mo srum-an sa banwa. Baligya niyo sangka idik. Aga pa kamo mahalin hay panawun niyo lang bay. Turog run to. Ganun ba. Eh di mabuti para masamahan mo muna ang Tatay mo sa bayan. Dadalhin niya ang isang baboy doon para ibenta. Kailangan niyong umalis nang madaling araw kasi maglalakad lang kayo. Sige, matulog ka na. TOTO Sige. Opo. Tatayo si Toto at papasok sa kuwarto. May kakatok sa pinto. Bubuksan muna niya ito. Papasok si Acay at didiretso kay Aling Neneng. Uupo siya sa stool kung saan tumayo si Toto. Papasok ng kuwarto si Toto. Maririnig niya ang usapan ni Acay at ng ina. ACAY Maagto gali si Mayor rudya srum-an? Pupunta daw pala si Mayor dito bukas? ALING NENENG Gani. Hambal man gani ni Toto amo ra wara tanda ti klase. Oo nga daw. Kasasabi lang ni Toto kaya wala silang pasok. ACAY Ireklamo ta bala ang mga takaw rudya. Kurulbaan eh. Tapos mangayo kita solicitation para sa piyesta. Wara ti matabo kun masarig ta lang kay kapitan eh. Ilapit na natin ang problema natin tungkol sa mga nakawan dito. Nakakatakot eh. Tapos hihingi narin tayo ng pondo para sa project natin sa fiesta. Kung iasa natin kay kapitan parang walang mangyayari eh. 12
ALING NENENG Abaw huod Cay, sarig man timo kay Mayor. Abi mo sapakun na timo kara haw? Sobra beynte anyos run ra, wara man ra ti himuan. Nag-Mayor, nag-Vice Mayor tapos Mayor liwan, ti may natabo? Mayad lang man ra mag-irinaway sanda diyan kang vice kag kunsehal na para tana lang mapulos kang tanan. Agaway ka project. Agaway kun sin-o ang bida pirmi. Ambay gani nga nagadaug pa tana r among. Bakit, sa tingin mo ba may mangyayari pag lumapit ka kay Mayor? Tingin mo ba papansinin ka? Sus, kelan ka ba pinanganak? Mahigit 20 taon na yan sa puwesto. Mula Mayor, nag Vice Mayor tapos na Mayor uli pero wala paring nagawa sa lugar natin. Walang inaatupag kung di ang awayin lahat ng kasama niya para siya lang ang makikinabang sa lahat. Hindi ko nga alam kung bakit nananalo pa yan eh. Papasok si Ladio sa bahay. Titingnan siya ni Aling Neneng habang inilalagay ang mga dalang gamit sa sulok. Patuloy ang pag uusap ng dalawa. ALING NENENG Kanugon lang pinangabudlayan ni tatay na. Ginguba na lang ngaran tatay na. Hasta kadya amo man gihapon ra ginagamit na para lang botohon. Mga hangag man bi ang iba nga mga tawo mong. Wara gid pagmadla ah. Saksakan lang kang kuwarta ang sungad nanda, maboto man gihapon. Nasayang lang ang pinaghirapan ng ama niya. Sinira niya ang pangalan. Hanggang ngayon, pera at pangalan parin ng tatay niya ang ginagamit para lang manalo sa eleksiyon. Ang mahirap pa sa atin, tatanga-tanga din ang mga tao. Hindi pa namulat. Sasaksakan lang ng pera sa bunganga, iboboto na agad. Indi bala ginboto mo man ra? Di ba binoto mo yun? ACAY Wara mong! Wara takun ka agi boto diyan kara. Ginabaton ko lang eh kuwarta na kun eleksiyon, hehe. Yadi pa dugang capital sa tindahan. Uy hindi ha! Kahit kelan hindi ko binoto yun. Tinatanggap ko lang ang perang binibigay niya pag eleksyon, hehehe. Sayang din pandagdag sa puhunan sa tindahan. Basi palang bay mabulig kadya... Rapit nalang eleksyon bay. Sapakun na ta kara. Eh, malay natin ngayon... 13
Malapit na ang eleksiyon kaya malamang papansinin niya tayo. ALING NENENG Ay sarig timo diyan. Pira ka eleksyon run ang nag-agi haw? Puti nalang sarabutan ta mayad kun katiraw ta kana kara. Kun tinaho na kaw, ti mayad eh. Haay... ilang eleksyon na Acay. Puputi nalang ang bulbol natin wala tayong maasahan diyan. Kung hindi ka kaalyado niyan, hidi ka papansinin. Sige, testingi lang. Basi palang bay... Sige, subukan mo. Malay nga natin makatsamba ka. Amen! Sisingit sa usapan si Ladio LADIO Indi pa kamo magpahuway? Sarum-an liwan ra. Hindi pa ba kayo magpapahinga? Bukas na uli yan. Magpapaalam si Acay ACAY Ti, mapanaw ako ah. Aga pa ko manindahan sarum-an Tinda bay sa banwa. May pabakal kaw? Sige tutuloy na ako. Maaga pa akong mamalengke bukas. Diba araw ng palengke sa bayan bukas? Baka may ipapabili ka? ALING NENENG Si Ladio nalang. Mabaligya man ra ka idik sarum-an. Si Ladio na. Magbibenta rin sila ng baboy bukas. ACAY Aba, mangaranun kaw gali sarum-an kara eh. Pautanga ta bi? Aba mayaman ka pala bukas! Pautangin mo ako. ALING NENENG Pamunung timo diyan. Baydan ko nalang utang ko sa tindahan mo. Barakal pa diya ka sapatos ni Toto no. Nagaguruwa run dila kang sapatos na kara. Tumigil ka! Babayaran ko nalang muna ang utang ko sa tindahan mo. Bibili pa ako ng sapatos ng anak ko at bulok na ang sapatos niyan. 14
SEQ11. INT. Loob Ng Sasakyan. Hapon Dumadaan sa isang lubak-lubak na daan ang isang sasakyan. Sa likod nakasakay ang isang taong nasa 65 taong gulang, malaki ang tiyan at medyo namumuti na ang buhok. Siya si Mayor Boy Maytuig. Alkalde ng San Fernando. Mauuntog siya dahil sa tindi ng lubak na dinaanan ng kanyang sasakyan. Mapapasigaw siya sa kanyang driver. MAYOR MAYTUIG Hinay-hinay lang bi! Mahulat tana sanda kara! Dahan dahan! Maghihintay sila sa atin! DRIVER Sorry Boss! SEQ12. EXT. School Ground. Hapon Naghahanda ang lahat sa Ilawod Elementary School. May simpleng palamuti ang maliit na entabladong gawa sa sementong hindi pa tapos. Tila naubusan ng budget kaya hanggang haligi nalang ang naitayo. Nagtitipon-tipon ang mga estudiyante, guro, konsehal kasama si kapitan at ibang mga magulang. Sa isang luma at tunog latang sound system maririnig ang Kinaray-a music. Music: TARPOLANO by Tonio Rubido May paparadang sasakyan sa labas ng gate. Bababa ang isang mamang nasa 30 taong gulang. May dalang bag at mga papeles. Siya si ED, ang pangunahing assistant ni Mayor. Graduate ng Commerce at nakapag asawa ng isang guro. Nai-recommend ng co-teacher ng asawa kaya nakapagtrabaho sa Munisipyo. Dahil magaling sumipsip, di kalaunan ay kinuha siyang personal assistant ng alkalde. Mula sa harap aakmang bubuksan niya ang likurang pinto ng kotse pero mahuhuli siya. Kusang bubuksan at lalabas ng sasakyan si Mayor Boy Maytuig. Naka polo shirt, pantalon at balat na sapatos. Maapakan niya ang ebak ng kalabaw. Mabubuwisit ito. Ipapahid ang sapatos sa damo. Aayusin ang suot at maglalakad na parang walang nagyari papunta sa mga taong naghihintay. Magpapalakpakan ang mga tao. Magsisimula ang programa. Mag-aalay ng sayaw ang grupo nila Jinkee. Music: ANG PROBINSIYANA GUWAPA by Noel Alamis 15
Sa malayo nakatayo si Toto. Pinapanood ang sayaw nila Jinkee at inaabangan ang pagsasalita ni Mayor. Panay ang tingin niya kay Mayor. Pagkatapos ng sayaw, iwi-welcome ng MC si Mayor at tatawagin sa entablado. Aakyat si Mayor habang nagpapalakpakan parin ang mga tao. Kukunin niya ang mic at may maririnig na "classic" feedback. MAYOR SIXTO (complete speech will be written soon) Sa mga masarigan gid natun nga mga konsehal. Sa atun maabtik, kag mapisan nga baranggay Kapitan. Sa atun pinalangga nga Principal. Sa atun matandus gid nga mga maestro kag maestra Sa atun pinalangga ng mga ginikanan. Kag mga matutum gid nga mga kabataan, Mayad nga aga gid kaninyo nga tanan. Salamat sa inyo pag imbita nga makahambal ako sa inyo atubangan. Ako ang inyo Mayor nga nagapalangga gid kaninyo. Bisan duro rudya ang wara nagapalangga kanakun. Okay lang ria. Ako magapadayon gihapon sa pagserbisyo kaninyo nga wara ti kapin kang kulang. Ang akun lolo tumanduk man kang inyo baranggay. Ang pamilya kang akun asawa naghalin man rudya. Amo ra nga ang dugo nga nagapanalaytay sa akun kaugatan, dugo kang sangka taga ig.... .... Kun may problema kamo, parapit lang kamo kanakun. SEQ13. EXT. School Ground. Hapon Habang nagsasalita si Mayor lalapit si Jinkee kay Toto. Magha-high five ang dalawa. Makikinig sila habang nagpupunas si Jinkee ng kanyang pawis. Matatapos ang speech ni Mayor. Magpapalakpakan ang mga tao. Bababa ng entablado si Mayor at kakamay sa mga tao. Maririnig parin ang Kinaray-a music sa background. Sasalubungin siya ni Ed at ipapakilala sa mga supporters niya sa bario. Lalapit ang mga tao at makipag usap sa Mayor. Nasa malayo nakatingin parin si Toto. Naghihintay ng tamang pagkakataon para malapitan ang alkalde. Nasa crowd din si Acay. Lalapit siya kay Mayor pero hindi ito papansinin. Susubukan ni Acay na makuha ang atensiyon ni Mayor pero mabibigo ito. Aakayin ni Ed si Mayor at ipapakausap sa ibang tao. Tuloy parin ang pakikipagusap sa mga taong malapit sa kanya. 16
Lalapit si Toto at Jinkee. Magpapaalam na si Mayor at maglalakad sa kanyang saskyan. Tatakbo si Toto papalapit sa kanya. Susunod si Jinkee. Unti-unting aalis ang mga tao. Bubuksan ni Ed ang pinto at sasakay si Mayor. Bago palang maisara ang pinto may maririnig siyang twag mula sa bata. TOTO Mayor! Mapapalingon si Mayor. Isasara niya ang pinto at ibaba ang bintana ng kotse. Lalapit si Toto sa bintana. TOTO Ako gali si Toto. Bata ni Ladio nga Neneng bala haw. Driver kauno ni tatay mo. Ako po si Toto Anak ni Ladio, ang dating driver ng Tatay niyo. MAYOR BOY MAYTUIG Ay gali. Ikaw ang kalibaynan? Ah, ganun ba? Ikaw ang bunso? TOTO Indi mong. Panglima ako. Hindi po? Anim po kami. Panglima ako MAYOR BOY MAYTUIG Ti, kumusta si tatay mo? Sadyahan man sa kandidato na? Kumusta ang tatay mo? Masaya ba siya sa paglipat niya sa kabila? May kakaibang ngiti sa mukha ni Mayor. TOTO Mayad man ah. Wara run tana naga drive bay. Nagamekaniko nalang tana kag nagasagod kang baboy kag taramnan. Maayos naman po. Nasa bahay siya. Hindi narin siya nagmamaneho. 17
Nagmemekaniko nalang ang nag-aalaga ng nga hayup. MAYOR BOY MAYTUIG Mayad ra... Mabuti... TOTO Mayor, san-o tana kid-anun ang karsada namun rudya man? Mayor, kelan po ba maaayos ang daad sa amin? Tititigan ni Mayor si Toto. Titingin si Mayor kay Ed na nakaupo sa front seat. MAYOR BOY MAYTUIG Ed, idawu bi kanakun ang brown nga folder diyan sa bag ko. Ed, paki-abot mo nga sa akin ang folder na brown diyan sa bag ko. ED Dali lang boss. Opo boss. Titingin si Mayor kay Toto. MAYOR BOY MAYTUIG Dali bala rudya iho. Halika iho. Bubuksan ni Mayor ang pinto ng sasakyan at papaupuin si Toto sa tabi. Maiiwan si Jinkee sa labas. Kukunin ni Mayor ang envelop at bubuksan. May kukunin siyang listahan. MAYOR BOY MAYTUIG Man-an mo kun ano diya? Listahan diya kang mga boto ko sa mga baranggay. Sa ________, nagdaug ako bale 400 ka boto. Sa ________ 561 antad ko. Sa 40 ka baranggay, apat lang ang wara ako magdaug kag sara diyan kara rudya kaninyo. Sa sobra 20 anyos ko sa puwesto, wara gid takun ka agi daug rudya. Lantawa bala... Alam mo kung ano ito? Ito ang mga boto na nakuha ko sa bawat baranggay. Sa _______, panalo ako ng 1000 votes. Sa _______, panalo ako ng 561 votes. Sa 40 baranggays sa buong bayan natin, panalo ako sa 36 baranggays. Isa sa apat na baranggay kung saan natalo ako ay ang baranggay niyo. 18
Dito mismo. Sa apat na eleksyong tumakbo ako hindi ako nananalo dito. Ayan oh... Ipapakita ang resulta pati sa mga nakaraang eleksyon MAYOR BOY MAYTUIG Ti, andut nga mabulig takun kaninyo haw? Padag-a niyo bala ako hay buligan ta kamo. Ngayon, paano ko aayusin itong lugar niyo? Panalunin niyo ako ditto at tutulungan ko kayo. Magugulat si Toto. Hindi siya makapagsalita. Bakas sa kanyang mukha ang kalungkutan na tila ba nadagdagan pa lalo ang dami ng katanungang naglalaro sa kanyan isip. Lalabas ng sasakyan si Toto. Aalis ang sasakyan ni Mayor. Maglalakad sila ni Jinkee papalayo. SEQ14. EXT. Kalsada. Umaga Katatapos lang ng ulan. Mag-isang nakatayo si Toto sa tabi ng lubak-lubak at maputik na daan. Nakatingin lang siya sa matatalim na bato at ebak ng kalabaw bahagyang natunaw sa ulan. Suot niya ang bagong sapatos na binili ng ina. Malungkot ang mukha. May paparating ng malaking truck. Mabilis. Madadaan ang malaking lubak. Tatalsik ang putik at tatama sa kanyang sapatos. CUT TO BLACK Text on black: HANDUM CBB / Theme song: "Ang Napulo Ka Sugo" ni Sammy Rubido 19