ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LIII Blg. 10 Mayo 21, 2022 EDITORYAL Iba yong mag kai sa at la ba nan ang re hi meng US-Marcos II Da pat iba yong pag buk lu rin ang sam ba ya nang Pi li pi no pa ra de ter mi na ‐ dong la ba nan ang mauu pong re hi meng US-Marcos II na ita ta tag sa pun da syon ng pan da ra ya sa ha la lan, na kaw na ya man, at pam ba ba ‐ luk tot sa ka say sa yan. Hin di pa man nauu po sa po der, la bis nang na hi hi wa lay ang nag ha ‐ ha ring pang ka ting Marcos-Du ter te da hil sa ma tin ding ga lit ng sam ba ‐ ya nang Pi li pi no sa ti ra ni ya, ko rap ‐ syon at pang-aa pi sa ila lim ng ka ni ‐ lang mga di nas ti ya. Ang ma la wak na ki lu sang an ti-Marcos-Du ter te noong pa na hon ng elek syon ay da pat la ‐ long ma hig pit na buk lu rin, pa la pa rin at pa ki lu sin. Ma hi na at ma bu way ang ita ta ‐ tag na re hi men ni Marcos Jr. na ma ‐ mu mu no sa git na ng pag lub ha ng kri sis sa eko nom ya at ka bu ha yan, su mi sid hing mga hi na ing ng sam ba ‐ ya nan, at tu mi tin ding ri ba lan ng mga nag ha ha ring pak syon. Da hil di ‐ to, ti yak na la lo itong ba ba ling sa pam pu li ti kang pa nu nu pil ga mit ang ar ma dong pwer sa ng es ta do. Ga yon, da pat pag ti ba yin ang de ter mi na syon ng sam ba ya nang Pi ‐ li pi no na ma nin di gan at lu ma ban gaa no man ka hi rap o ka ta gal ang ma gi ging pa ki ki ba ka sa da ra ting na hi na ha rap. Da pat pa la ka sin ang ha ‐ nay ng iba't ibang sek tor, la lu na ng ma sang anak pa wis na mag si sil bing pa ngu nahing muog sa ma la mang ay ma gi ging ma hi rap na pa ki ki ba ka. Mauu po si Marcos Jr. sa tro no ng Ma lacañang at pa mu mu nu an ang es ‐ ta dong neo ko lon yal ng US. Si ya ang ma gi ging pa ngu na hing ta ga pa nga si ‐ wa at ta ga pag tang gol ng nag ha ha ‐ ring sis te ma at ng in te res ng mga im ‐ per ya lis tang bang ko at kum pan ya sa Pi li pi nas, ng ka tu wang ni tong nag ha ‐ ha ring uring ma la la king bur ge syang kumpra dor at ma la la king pa ngi no ong may lu pa, at ng ka ni lang mga bu ruk ‐ ra ta-ka pi ta lis tang ahen te. Tan da ng la long pag ka bu lok ng nag ha ha ring sis te mang ma la ko lon ‐ yal at ma lap yu dal ang na ka tak dang pag-u po sa tuk tok ng reak syu nar ‐ yong es ta do ni Marcos Jr., anak ng da ting dik ta dor na nag pa pa ka sa sa sa 14-ta ong pan da ram bong, pa sis ‐ mo at ko rap syon ng kan yang ama at inang si Imel da. Ka tu wang ni Marcos Jr. si Sa ra Du ter te, anak at ta ga pag pa tu loy ng di nas ti ya ng ti ‐ ra nong si Rod ri go Du ter te. Ang ka ‐ ni lang pang kat, ka sa ma si Glo ria Ar ‐ ro yo, ay ku ma ka ta wan sa pi na ka pa ‐ sis ta at pi na ka ga nid sa mga pak syon ng nag ha ha ring uri.
Ang pag ba ba lik ng mga Marcos sa po der ay wa lang pag du du dang mag ha ha tid ng la bis na pag du ru sa sa sam ba ya nang Pi li pi no. Tu lu yang ipag ka ka it sa ba yan ang ya mang di ‐ nam bong ng mga Marcos noong ba ‐ tas mi li tar, na ti na ta yang nag ka ka ‐ ha la gang $10 bil yon. Isa sa gad ng mga Marcos ang bu ruk ra ta-ka pi ta ‐ lis tang ko rap syon sa pag ma ma da ling ku mam kam ng dag dag pang ya man sa an yo ng pa nu nu hol at pag bu bul sa ng por syen to sa mga pro yek tong pang-imprastruk tu ra ng gub yer no. Pa kay ng mga Marcos na ipag pa tu ‐ loy at pa la wa kin ang pag ha ha ri ng ka ni lang di nas ti ya. Ha ha wa kan ni Marcos ang po der ha bang bat bat ng kri sis ang nag ha ‐ ha ring sis te ma. Ma ta pos ang anim na taong pag ha ha ri, ii wan ni Du ter te ang ga bun dok na utang at gub yer ‐ nong bi nang ka ro te ng ko rap syon, sob rang gas tos ng mi li tar at pu lis, at pag kal tas ng bu wis sa mga kum pan ‐ yang da yu han. Nga yon pa lang, usap- u sa pan na ang pag pa pa taw ng ka ‐ rag da gang mga bu wis pa ra ipam ba ‐ yad sa utang na hin di na man pi na ki ‐ na ba ngan ng ba yan. Ang mga pla ‐ nong ito ay la long mag pa pa bi gat sa pa sa nin ng ma ma ma yang nag du ru sa sa pag si rit ng pre syo ng mga bi li hin, ma ba bang sa hod at ka wa lang ki ta. pa pa tu loy at pa ti tin di hin ni Marcos ang pam ba ba luk tot sa ka say sa yan pa ra pag tak pan ang mga kri men at pan da ram bong ng mga Marcos sa ila lim ng ba tas mi li tar at pa la ba sin na ito'y isang "gi nin tu ang pa na hon" sa ka say sa yan ng ban sa. Sa Set yembre 21, ek sak tong li mam pung taon mu la nang idek la ra ang ba tas mi li tar, ti yak na sa sa lu bu ngin ng pro tes ta ng puo- pu ong li bong ma ma ma yan ang pla no ni Marcos Jr. na tu lu yang bu ra hin sa ka ma la yan ng mga tao ang la hat ng ma pa it na alaa la ng pa sis tang pag ha ‐ ha ring dik ta dor. Ang pag ha ha ri ni Marcos Jr. ay inaa sa hang mag pa pa tu loy sa pag ‐ ha ha ring ti ra ni ko ni Du ter te at mag ‐ pa pa num ba lik sa pag ha ha ring dik ta ‐ dor ng kan yang ama. Sa ta bing ng "pag ka kai sa," nais ni Marcos Jr. na ab so lu tong ha wa kan ang buong gub yer no at bu ra hin ang anu mang uri ng pag tu tol sa kan yang pag ha ‐ ha ri. Nais din ni yang yu mu kod sa kan yang ka pang ya ri han ang la hat ng oli gar ko at mga ka ri bal na pak syon ng nag ha ha ring uri. Ang kong re so at ang se na do ay inaa sa hang ma paii la ‐ lim sa su per ma yor yang kontrol ni Mar cos Jr. at, tu lad sa ila lim ni Du ‐ ter te, ay mag si sil bing ta ga pag pa ti ‐ bay la mang ng kan yang mga dik ta. Ha wak ang ka pang ya ri han, ipag ‐ Ii ral ang aw to ri tar ya nis mo ni Marcos Jr. sa ila lim ng ka ra tu lang ANG Nilalaman Tomo LIII Blg. 10 | Mayo 21, 2022 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga kontribusyon sa anyo ng mga artikulo at balita. Hinihikayat din ang mga mambabasa na magpaabot ng mga Editoryal: Ibayong magkaisa at labanan ang rehimeng US-Marcos II 1 Pinakamaruming eleksyon sa kasaysayan 3 Mga dinastiya sa bagong gubyerno 4 Mga naghaharing-uri sa party list 5 57th IB, inambus sa Sultan Kudarat 5 Mga protesta 5 Paano pinapawi ng AFP ang demokrasya 6 Sa madaling salita 7 Negosyo ang remitans ng mga migrante 8 Busabos ang mga manggagawa sa onay 9 2 magsasaka, inaresto 10 Ambus sa Turkey 10 Gera sa Ukraine, pinatatagal ng US 10 puna at rekomendasyon sa ikauunlad ng ating pahayagan. Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas @cpp_angbayan ang.bayan@cpp.ph 2 "pag ka kai sa." Ang hin di "ma ki kii sa" ay ba ban sa gang "hin di ma ka-Pi li pi ‐ no" o "ka la ban ng es ta do" at ta tar ‐ ge tin ng pa nu nu pil ng mga pwer sa ng es ta do. Tu mi tin di na ang red- tag ging ng NTF-Elcac la ban sa mga ku muk westyon sa pan da ra ya sa nag da ang elek syon at sa mga pwer ‐ sang nag pa paa la la sa mga abu so at ko rap syon sa ila lim ng dik ta du rang US-Marcos I. Pi nu pun tir ya ang mga de mok ra ti kong or ga ni sa syong ma sa ng iba't ibang ba ta yang sek tor, pa ti na rin ang mga aka de mi ko, mga sa ‐ ma hang pang kul tu ra, taong-sim ba ‐ han, abu ga do at iba pang kri ti kal sa na pi pin tong pag-u po ni Marcos. Ma ta tag ang de ter mi na syon ng Par ti do na la ba nan ang na pi pin tong pag ha ha ri ni Marcos Jr., upang ipag tang gol ang in te res ng sam ba ‐ ya nan at isu long ang ka ni lang pa ki ‐ ki ba ka pa ra sa tu nay na de mok ra sya at ka la ya an. Ba tid ng Par ti do kung pa paa nong ang pag-u po ni Marcos sa po der ay lu mi lik ha ng kun di syong pa bor pa ra sa pag su long ng re bo lu ‐ syo nar yong ar ma dong pa ki ki ba ka da hil ini la lan tad ni to ang bu lok na kai bu tu ran ng nag ha ha ring sis te ma, at da hil gi ni gi pit ang li gal na mga pa ra an ng pag ha ha yag o pag la ban. Ka tu lad ng pa na hon sa ila lim ng ba tas mi li tar, hin di ma ti ti nag ang Par ti do na pa mu nu an ang pa ki ki ba ‐ ka la ban sa pa sis mo at ko rap syon ng pag ha ha ring Marcos. Ma la wak ang ha nay ng mga pwer sang ma kaaa ga ‐ pay ng Par ti do sa lan das na ito ng pag la ban, ka ya mag pa pa ka hu say ito sa pa ki ki pag kai sa sa la hat ng po si ti ‐ bong pwer sa pa ra iba yong ihi wa lay si Marcos Jr. at asin ta hin si ya ng ma la la wak na ki los pro tes ta at iba pang an yo ng pag ba ka. at Iba yong mag pa pa ka ta tag mag si sil bi ang Par ti do na pi na ka ma ‐ ti bay na gu lu god ng pag la ban sa re ‐ hi meng US-Marcos II. Pa tu loy ni tong pa mu mu nu an at pa la la ka sin ang Ba ‐ gong Huk bong Ba yan upang mag sil ‐ bing pa ngu na hing instru men to sa pag ba ka sa nag ha ha ring pa sis tang re hi men at pa ra iba yo pang isu long ang de mok ra ti kong re bo lu syong ba ‐ yan at ang ha nga rin pa ra sa pam ‐ ban sa at pan li pu nang pag la ya. Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Pi na ka ma ru ming elek syon sa ka say sa yan, si na lu bong ng pro tes ta Ti na wag ng Kontra Da ya at mga de mok ra ti kong or ga ni sa syon ang elek ‐ ter (PICC) sa Pa say City kung saan isi na ga wa noon ang unang araw ng upi syal na pag bi bi lang ng Co me lec. Na ging kul mi na syon ang martsa ng 3-araw na kam pu han. Ba go ang martsa, nag lun sad ng isang pa da sal ang mga taong sim ba han at re li hi yo ‐ song gru po ma la pit sa PICC pa ra ipa na wa gan ang pag ta tang gol sa de mok ra sya. syong 2022 bi lang pi na ka ma ru ming elek syon sa ka say sa yan ng ban sa. Ani la, na pa ka ra ming aber ya sa araw ng bo to han ha bang walang awat ang pag la ga nap ng di sim por ma syon sa pa na hon ng kam pan ya. ku men to na bi li han ng bo to at pre ‐ sen sya ng mi li tar at pu lis sa lu gar ng bo to han. Mas ma ra mi pang ka so ng in ti mi da syon at ka ra ha san, la lu na sa ka na yu nan, ang di nai sa do ku men to ng gru po. Sa ini syal na ta la ng Kontra Da ‐ ya, ha los 1.1 mil yong bo to ang na ‐ wa lan ng say say da hil sa aber ya ng 2,000 vo te coun ting machi ne (VCM) o ma ki nang nag bi bi lang ng bo to. Ma gu lo at ma ra mi ang hin di na na ‐ ka bo to da hil sa ta gal ng pag hi hin tay. Ma ra mi sa mga bo tan te ang na pi li ‐ tan na la mang iwan ang ka ni lang ba ‐ lo ta sa mga upi syal sa elek syon. Da ‐ hil sa mga aber ya, na na wa gan ang mga bo tan te sa Com mis si on on Electi ons na pa la wi gin ang oras ng bo to han, su ba lit ti nang gi han ito ng insti tu syon. Ki na ga bi han, nag ti pon ang mga ta ga su por ta ng tam ba lang Le ni-Ki ko sa Ate neo de Ma ni la sa Quezon City sa isang prog ra ma ng "pa sa sa la ‐ mat." Sa prog ra mang ito ina nun syo ni Le ni Rob re do ang pag bu buo ng An gat Bu hay NGO, ang ani ya'y ma ‐ gi ging "pi na ka ma la wak na vo lun te er net work sa buong ban sa." Sa man ta ‐ la, na nga ko si yang "ti ting nan" ang mga ka so ng ire gu la ri dad sa elek ‐ syon, pe ro sa pa re hong pa na hon, si ‐ na bi ni yang "kai la ngang tang ga pin na hin di naa yon" sa kan ya ang re ‐ sul ta. Ani Prof. Danny Arao, kum be nor ng Kontra Da ya, "Ang kongklu syon sa elek syon ay simple lang, ito ang pi na ka ma la la. Ito ang pi na ka bu lok. At ito ang pi na ka wa lang ka hi hi yang di na ya." Li ban sa da ya an, ma la ki rin ang gi nam pa nang pa pel ng sis te ma ti ‐ kong di sim por ma syon, pag pa pa ta ‐ las tas ng mga pu li ti ko at al go rit mo sa social me dia. Sa ka buuan, tu mang gap ang mga gru pong nag mo mo ni tor sa elek ‐ syon tu lad ng Kontra Da ya at Vo te Re port PH ng 4,000-9,500 ulat ng ano mal ya at prob le ma noong elek ‐ syon. Ha los 3,000 na sa mga ito ang ka ni lang na kumpirma. Sa kabuuang 2,683 na paglabag na kanilang naisadokumento, 52.3% ay mga pal ‐ ya dong ma ki na sa pag bo to, su mu ‐ nod ang pa nga ngam pan ya sa araw ng elek syon (14%) at ka pal pa kan sa pro se so ng elek syon (11.2%). Bi lang tu gon sa ma ru ming elek ‐ syong nag pa pa na lo sa tam ba lang Marcos-Du ter te, sa mut sa ring pag ki ‐ los ang isi na ga wa ng ma ma ma yan. Sa Ma yo 10, li bu-li bo, ka ra mi hang ka ba ta an, ang tu mu ngo sa upi si na ng Co me lec pa ra ba ti ku sin ang ka ‐ pal pa kan ng ahen sya sa nag da ang elek syon. Iti na yo ni la ang Kam pu han Kontra Da ya sa Li wa sang Bo nifacio hang gang Ma yo 13 kung saan isi na ‐ ga wa ang nag sa ma-sa mang mga dis ku syon at kul tu rang pag ta tang ‐ hal. Pa na wa gan ni la sa ka ni lang mga kap wa "ka kam pink" (ka ta wa gan sa mga ta ga su por ta ng tam ba lang Le ni- Ki ko) na hu wag man lu mo at itu loy ang la ban. Ma la la ‐ ki ring pag ki los ang nai ta la sa Na ga City at Mabinay, Negros noong Oriental Ma yo 10. Li ban pa sa mga pro tes ta sa Met ro Ma ni la, pi na ngu na han din ng ka ba ta an ang mga pro tes ta sa mga syu dad ng Ba guio, Na ga, Iloi lo, Baco lod, Ce bu, Davao at mga pru ‐ bin sya ng Isa be la, Nueva Vizca ya, Nueva Ecija, Tar lac, Bu lacan, Pam ‐ pa nga, Zam ba les, Ba la nga at Ma ‐ rive les sa Ba ta an, Ba ta ngas, Que ‐ zon, La gu na, Ak lan, Ley te, Neg ros Ori en tal, at Zam boa nga. Sa iba yong da gat, nagpro tes ta ang ka ba ta ang Pi li pi no sa Bos ton at New York City sa US. Ikina ba ha la ng mga gru po ang na ging ka la ka ran kung saan pi nai ‐ wan ng Co me lec sa mga bo tan te ang ka ni lang mga bo to, ipi nau ba ya sa iba ang pag pa sok ng mga ito sa ma ki na at ipi nau wi nang wa lang re si bo da hil sa ma ba gal na pag pa pa lit sa mga pal ya dong ma ki na. Ani la, da pat mag ka ro on ng im bes ti ga syon sa siste mang ito. Pi na ka ma ra mi ang pu mal yang VCM sa elek syong ito kum pa ra sa mga aw to ma ti kong ha ‐ la lan sa 2010 at 2016. Ayon sa isang pro pe sor ng sta tis tics, "ang ta nging pa ra an pa ra ma be ri pi ka (ang nang ‐ ya ring pag bi bi lang sa bo to) ay sa pa ma ma gi tan ng man wal na pag bi bi ‐ lang ng mga bo to." Nagmartsa ang 4,000 katao noong Mayo 13 tu ngong Phi lip pi ‐ ne In ter na tio nal Conven ti on Cen ‐ Li ban ri to, ma ra mi ring nai sa do ‐ ANG BAYAN Mayo 21, 2022 3
Pa ma ma yag pag ng mga di nas ti ya sa ba gong gub yer no Ma ta pos ang reak syu nar yong elek syong Ma yo 9, na dag da gan ang bi ‐ lang ng mga di nas ti ya at mag ka ka pa mil ya na na ka sung kit ng pwes to mu la sa an tas pru bin sya hang gang pam ban sa. Hin di ito ka ‐ ta ka-ta ka da hil ma yor ya ng mga kan di da tong nag la ban-la ban ay mu la sa mag ka ka ri bal na di nas ti ya. Ma ra mi sa mga "na na lo" ay pu ma nig sa tam ba lang Marcos-Du ter te, o di ka ya'y nag kun wa ‐ ring nyut ral, at may kontrol sa mga pam ban sa at lo kal na upi ‐ syal ng Com mis si on on Electi ons. Mu la sa pi na ka ma ta as, pi na ka ‐ ma ra mi ang angkan ng mga Marcos- Ro mu al dez. Mu la kay Fer di nand Jr. bi lang pi na ka ma ta as na upi syal sa ban sa, pi to pa sa ka ni lang angkan ang uu po sa pwes to sa su su nod na mga taon. Ang mga ito ay si na Sandro Marcos, anak ni Marcos Jr., ki na ta wan ng unang distri to ng Ilocos Nor te; Matthew Marcos Ma ‐ no toc, anak ni Im ee Marcos, gu ber ‐ na dor ng Ilocos Nor te; at Cecilia Araneta Marcos bi lang bi se-gu ber ‐ na dor. Dag dag si la kay Imee Marcos na nakau pong se na dor. Tat long Ro mu al dez ang na na lo sa Ley te, ka bi lang si Mar tin Ro mu al ‐ dez bi lang kong re sis ta, kan yang asa wa bi lang ki na ta wan ng Ti ngog Partylist at pin sang si Alfred bi lang me yor ng Taclo ban City. Nga yon pa la mang, ma tu nog nang uu po bi lang Spea ker of the Hou se si Mar tin Ro ‐ mu al dez. anak ni Jo seph Estra ‐ da. Pag ko po ng pu si syon sa lo kal na pu li ti ka Mu la Luzon hang ‐ gang Min da nao, na ma ma yag pag ang lu mang mga di nas ti yang de ka-de ka ‐ dang nag ha ri-ha ri an sa ka ni-ka ni ‐ lang sak law. Sa Ma gu in da nao, pa tu loy na nag ha ha ri ang mga Am pa tu an, sa ka bi la ng ha tol sa ka ni lang pi nu no na si Da tu An dal Am pa tu an, Sr., ka sa ‐ ma ng kan yang mga ka pa tid, sa ka so ng pag ma sa ker sa 58 ka tao, kung saan 32 ay ma ma ma ha yag, sa ba yan ng Sha riff Agu ak nooong Nob yembre 2009. Sa 39 na may apel yi dong Am ‐ pa tu an na tu mak bo, 29 ang "na na ‐ lo." Anim ay bi lang me yor, li ma bi ‐ lang bi se-me yor at 18 bi lang mga kon se hal sa mga ba yang ti na gu ri ang "Im per yo ng mga Am pa tu an." tatlong anak ni Rodrigo Du ter te ay na bi ya ya an ng pwes to - si Sa ra bi lang bi se-pre si ‐ den te, at ang da la wa ni yang ka pa tid bi lang me yor at ki na ta wan ng unang distri to ng Davao City. Sa man ta la, Sa Met ro Ma ni la, mga pa mil yar na muk ha at apel yi do ang nai luk lok sa pu si syon. Sa 16 na syu dad at isang mu ni sip yo di to, wa lo sa mga al kal de ay mu la sa ki la lang di nas ti ya sa pu li ti ka. Sa Se na do, anim sa 24 na pwes ‐ to ay na sung kit ng mga pu li ti ko mu la tat long "ma ta ta bang" di nas ti ya. Ka ‐ bi lang sa ka ni la ang mag-i nang si na Cynthia at Mark Vil lar mu la sa isa sa pi na ka pi na bo rang pa mil yang bu ruk ‐ ra ta-ka pi ta lis ta sa ila lim ng re hi ‐ meng Du ter te. Li ban sa ka ni la, mag ka ka sa bay na uu pong se na dor ang mag ka pa tid na si na A lan Pe ter at Pia Ca ye ta no. Pa sok din ang mag ka pa tid na JV Ejerci to at Jing goy Estra da, ka p wa Sa Mas ba te, li mang myembro ng pa mil yang Kho ang na ka sung kit ng la hat ng ma ta ta as na pu si syon (gu ‐ ber nador, bi se-gu ber nador at ki na ‐ ta wan ng tat long distri to.) Sa Ca ma ri nes Sur, ang mga Vil ‐ lafuer te na may tat long pwes to ang nag ha ri. Sa Al bay, na ma yag pag ang mga Ro sal (2 pwes to) at Salce da (5 pwes to). Sa Ca tan dua nes, tat long mag ka ka pa tid na Chua ang na na lo bi lang gu ber nador, bi se gu ber na dor at me yor. Mag-a sa wang Ha mor ang 4 na na long me yor at bi se sa Sor so gon City. Da la wang Escu de ro ng Sor so ‐ gon, si Chiz bi lang se na dor at ka pa ‐ tid ni yang si Det te bi lang kong re sis ‐ ta ang sa bay na uu po sa gub yer no. Sa Cavi te, na na ig ang mga pa ‐ mil yang Barza ga, Re mul la at Revil la. Na kau po sa se na do si Ra mon "Bong" Revil la. Sa Ilocos Sur, na pa hig pit pa la lo ng pa mil yang Sing son ang ka pit sa po der. Apat sa ka ni lang pa mil ya ang uu po bi lang guber na dor, bi se-gu ‐ ber na dor at ki na ta wan ng da la wang distri to ng pru bin sya. Sa Ab ra, na ‐ ma yag pag ang tam ba lan ng mag-a ‐ mang Do mi nic Va le ra at Joy Ber nos bi lang gu ber na dor at bi se-gu ber na ‐ dor. Ang ka ni lang ka mag-a nak na mga Ber nos ay na ka ku ha ng tat lo pang pu si syon. Sa Apa yao, na na ti li ang pag ha ha ri ng pa mil yang Bu lut ma ta pos ni lang ma ku ha ang apat na pwes to. Sa La nao del Sur, tat long ma ta ‐ ta as na pwes to ang na sung kit ng pa mil yang Alon to-A di ong. Sa is la ng Ca mi gu in, na na ti ling mo no pol yo ng pa mil yang Ro mu al do ang lo kal na pu li ti ka ma ta pos apat sa pi na ka ma ‐ ta tas na pwes to sa lo kal na gub yer ‐ no ang ka ni lang na ko po. Sa ta la noong 2019, umaa bot sa 163 pa mil ya sa pu li ti ka ang na kau po sa pwes to. Nga yong 2022, hin di ma ‐ la yong mas ma ra mi ang mga di nas ‐ ti ya. Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Elek syong party list, do mi na do ng mga nag ha ha ring uri Hin di na tu loy ang prok la ma syon ng Com mis si on on Electi ons (Co me lec) sa na na lo sa elek syon ng sis te mang party list na na ka tak da noong Ma yo 19 da hil sa ga ga na pin pang es pe syal na elek syon sa La nao del Sur. Ga yun man, ba tay sa mga di-u pi syal at par syal na mga ta la ng mga bo to, ma li naw na ha los lu bu san nang ina gaw ng nag ha ha ring uri ang ka hit pa kunswe long es pa syo na na ka la an pa ra sa par ti do ng ma ma ma yang "mar gi na lized" o wa lang ka pang ya ‐ ri han. Do mi na do ang elek syong party list ng ACT-CIS, 1-Ri der, Ti ngog, 4Ps, Ako-Bi kol, Sa gip, CI BAC, mga gru pong Tu tok to Win, Du ter te Youth at Agi mat - pa wang mga al ya ‐ do ng mga pa rti do ni na Fer di nand Marcos Jr. at Sa ra Du ter te. Ang mga ito ay hin di tu nay na ku ma ka ta wan sa mga sek tor na na sa lay la yan ng li pu nan. Sa ka tu na yan, ang mga ito ay pi na ta tak bo o di ka ya ay may ug nay sa mga bur ge syang kumpra dor, bu ruk ra tang ka pi ta lis ta, pa ngi no ong may lu pa, pu lis at mi li tar upang ma pa la kas pa ang ka pit sa reak syu nar yong pu li ti ka. Hin di ba ‐ ba ba sa anim na party list na may ki ‐ na ta wan mu la sa di nas ti ya sa pu li ti ‐ ka ang na ka tak dang uupo sa kong ‐ re so. Sa man ta la, mu la sa ka sa lu ku yang pi tong ki na ta wan, tat lo na la mang mu la sa progresibong blo keng Ma ka ‐ ba yan ang ma kauu po sa ika-19 na Kong re so. Ang mga ito ay ang mga kakatawan sa Ka ba ta an PartyList (KPL), Gab rie la Wo men's Party at ACT Teachers Party list. Li ban sa KPL na na ka ku ha ng ha los dob leng bo to kum ‐ pa ra sa na ku ha ni to noong 2019, la hat ng mga par ti do ng Ma ka ba yan ay du ‐ ma nas ng pag li it ng mga bo to. Ang Anak pa wis Partylist ay hin di na maaa ‐ ring tu mak bo sa su su nod na elek syon du lot ng dalawang be ses na itong hin di na ka pag pau po sa Kong re so. Ba go at sa araw mis mo ng bo to ‐ han, ipi na la ga nap ng mga ope ra ti ba ng NTF-Elcac ang pe keng re so lu ‐ syon ng Co me lec na nag sa sa bing diskwa li pi ka do sa elek syon ang mga par ti do ng Ma ka ba yan, si na Ne ri Col me na res at El mer La bog, at ma ‐ ging ang mga kan di da to ng Tro pang An gat at 1Sam ba yan. Ba go ni to, sus te ni do ang pangre- red- tag at pa ni ni ra ng ahen sya sa mga prog re si bong kan ‐ di da to. Sa ka bi la ni to, na ka ku ha pa rin si Col me na res ng higit anim na mil yong bo to, mas ma ta as kum pa ra sa 4.66 milyon bo tong na ku ha ni ya noong 2019. at ma la wa kan Hin di rin pi na lu sot ang mga par ‐ Sun da long pro tek tor ng ma pa ni rang pag tot ro so sa Sul tan Ku da rat, inam bus ng BHB ti dong Ak ba yan at Mag da lo na na ‐ ka di kit sa Li be ral Party at kam po ni Le ni Rob re do. Sa man ta la, ipin rok la ma na ang 12 na na long se na dor noong Ma yo 18. Ang mga ito ay si na: Ro bin Pa ‐ dil la na na ka ku ha ng pi na ka ma ra ‐ ming bo to, ka su nod si na Lo ren Le ‐ gar da, Sher win Gatcha li an, Francis Escu de ro, Mark Vil lar, Alan Pe ter Ca ye ta no, Juan Mi gu el Zu bi ri, Joel Vil la nueva, JV Ejerci to, Ri sa Hon tive ros at Jo se "Jing goy" Estra da. Li ban kay Hon ‐ tive ros, la hat ng na na long se na dor ay su mu por ta sa tam ba lang Mar ‐ cos-Du ter te. Raffy Tulfo, Pag tang gal ng ban sa open-pit mi ‐ ning sa South Co ta ba to, ki nas ti go. libo ang nagprotesta sa Tatlong South Co ta ba to noong Ma yo 19 la ‐ ban sa pag tang gal ng Sang gu ni ang Pan la la wi gan sa 12ta ong pag ba ba ‐ wal sa mapangwasak na open -pit na pag mi mi na sa pru bin sya. Tu lak ang pag ta tang gal ng ban ng re hi meng Du ter te at Sa git ta ri us Mi ning Inc. pa ‐ ra itu loy na $6bilyong pro yek tong Tam pa kan Cop perGold Mi ne. Pa ra sa mga re si den te, grupong maka kalikasan at simbahan, hin di matu ‐ tumbasan ng diumano'y ki ki ta in ng lamang ang mga ka tu tu bo hindi pinsalang idudulot nito sa ka li ka san kun di pa ti ang pag wa sak sa kul tu ra ng mga B'la an at Ma no bo sa er ya. TI NAM BA NGAN NG BA GONG Huk bong Ba yan (BHB)-Sul tan Ku da rat ang bu ma b ya heng mga sun da lo ng 57th IB na lu lan ng isang siksbay sa Pu rok Du la ngan Km 18, Ba ra ngay Sa lang sang, Le bak noong Ma yo 14. Ang na tu ‐ rang yu nit militar ay pro tek tor ng ma pa ni rang ope ra syong pag tot ro so ng D.M. Con sunji Inc. Tat long sun da lo ang agad na na sa wi sa ar ma dong ak syon ha bang apat ang na su ga tan. Iki na ga lak ng ma sang Lu mad na Du la ngan-Mano ‐ bo at Mo ro ang ma ta gum pay na pag pa pa ru sa sa 57th IB. Ma ta gal nang idi na da ing ng mga re si den teng Lu mad ang pag ba ban ta, pang gi gi pit at sa pi li tang pag pa pa su ren der sa ka ni la ng mi li tar. Sa Su ri gao del Sur, isang sun da ‐ lo ng 3rd Special Forces Bat ta li on ang na pas lang sa ope ra syong is nayp ng mga Pu lang man di rig ma noong Ma yo 3 sa Dia ta gon, Lia nga. Nag sa ‐ sa ga wa ng ope ra syong kom bat ang na tu rang yu nit ng kaa way nang pa ‐ pu tu kan ito ng BHB. Marcos La yas!, si gaw ng mga Pi ‐ noy sa Mel bo ur ne. Si na lu bong ng protesta ng mga ak ti bis ta at "ka kam ‐ pink" noong Ma yo 16 si Fer di nand Marcos Jr. ma ta pos ni lang ma tuk la ‐ san na li him itong nag ba ba ka syon sa Victo ria One Buil ding sa Mel bo ur ne, Austra lia. Ani la, "hin di pwe de ri to ang hin di nag ba ba yad ng bu wis!" Bi ‐ na ti kos ni la ang pa nu num ba lik ng mga Marcos sa po der at si na bing hin di "welco me" ang pa mil ya ng diktador sa Austra lia. ANG BAYAN Mayo 21, 2022 5
Kung paa no pi na pa wi ng AFP ang de mok ra sya Iniu lat mula sa iba't ibang panig ng bansa noong pa na hon ng ka ta ta pos na elek syon ang lan ta rang pa nga ngam pan ya ng mga tau han ng Ar med Forces of the Phi lip pi nes (AFP) pa ra kay Fer di nand Marcos Jr. bi lang pre si den te. Ki ‐ na sa sa bi kan ta la ga ng mga he ne ral ng AFP ang pa nu num ba lik ng pa mil yang Marcos na sa na ka raa'y nag bi gay sa ka ni la ng ma la wak na ka pang ya ri han at li ‐ sen syang ma ka pang ga his nang wa lang pa na na gu tan. Kung bu sog na bu sog ang AFP sa ila lim ng ti ra ni ya ni Du ter te, inaa sa ‐ hang la lo pa si lang ma bu bun dat sa ka ta kut-ta kot na ka pang ya ri han sa ka bang-ba yan at pu li ti ka ng ban sa ibi bi gay ng ma nok ni lang si na Marcos Jr. Bu sog sa pon do at pu si syon Ha li gi ng ba tas mi li tar ni Marcos Sr. ang AFP, ka bi lang ang pi na mu ‐ mu nu an ni tong Phi lip pi ne Consta bu ‐ lary (PC o pu lis). Sa atas ni Marcos Sr., bas ta-bas ta si lang nang-a res to at nang de ti ne sa si nu mang su mu su ‐ way sa gub yer no o di ka ya'y pi nag ‐ du du da hang su ber si bo. Pa ra pa na ti li hin bi lang ma ta tag na pun da syon ng kan yang pag ha ha ‐ ri, pi na lo bo ni Marcos Sr. ang la kas- tau han ng mi li tar mu la 60,000 noong 1972 tu ngong 250,000 sa loob la mang ng tat long taon. Bi nu ‐ sog din si la ng pon do ng dik ta dor mu la ₱880 mil yon noong 1972 tu ‐ ngong ₱4 bil yon noong 1976. Sa mga ban sa sa Sout he ast Asia, pi na ka ma ‐ la ki noong 1971 hang gang 1980 ang gas tu sing mi li tar ng dik ta du rang Marcos ka hit pa ang Pi li pi nas ang may pi na ka ma ba bang tan tos ng pag la ki ng gross na tio nal pro duct sa na tu rang pa na hon. Na pa tal sik man si Marcos Sr., na man ti ne ng mi li tar ang ka pang ya ‐ ri han sa su mu nod na mga re hi men. Hin di ba ba ba sa 15 mga he ne ral ni Marcos ang hi ni rang sa gub yer no ni Co razon Aqui no. Nang ma ging pre si ‐ den te ang da ting he pe ng PC na si Gen. Fi del V. Ra mos, isi na ba tas ni ya ang pag pon do ng bil yun-bil yong pi so pa ra sa "mo der ni sa syon" ng AFP. Pi na la wak ang sak law ni to sa ila lim ng re hi meng Aqui no II at ti na ta yang po pon do han ng ma hi git $40 bil yon hang gang 2028. Si mu la't sa pul, na ging pa la bi ga ‐ san ng mga he ne ral ang dam bu ha ‐ lang pon do. Nga yong taon, ang pi ‐ nag sa mang bad yet pa ra sa mi li tar at pu lis ay ma hi git ₱470 bil yon, na 9.4% ng pam ban sang bad yet at mas ma ta as kum pa ra sa bad yet pa ra sa pam pub li kong ka lu su gan. Mas ma ra ‐ mi ang mga sun da lo kay sa mga mang ga ga wang pang ka lu su gan. Sa pa na hon din ng ba tas mi li tar, na ging ma ka pang ya ri han ang AFP sa pag pa pa tak bo ng gub yer no. Lam pas sa pa ngu na hing tung ku lin ni tong pa ‐ nga la ga an ang so be ran ya ng ban sa, ang mga upi syal ng AFP ay na ging mga ta ga pa ma ha la ng mga in dustri ‐ yang kaug nay ng mi li tar at mga pam pub li kong kor po ra syon, at ma ‐ ging mga ki na ta wan sa ug na yang pan la bas. Ta li was sa prin sip yo ng pa na na ‐ ig ng pa mu mu nong si bil yan, un ti-un ‐ ting pi na wi ng mga he ne ral ang de ‐ mok ra sya at na ma yag pag si la sa gub yer no sa pag li pas ng mga de ka ‐ da. Implu wen sya do ni la ang su sing mga de si syon at pa ta ka ran ng gub ‐ yer no, hu ma ha wak ng sen si ti bong mga pwes to sa bu ruk ra sya, at nag- aa reg lo ng mga pag li li pat ng ka ‐ pang ya ri han ng mga re hi men. Ang pa bo ri tong mga he ne ral Sa pag mo mo no pol yo sa ka pang ‐ ya ri han, nag ti wa la la mang si Marcos Sr. sa kan yang sir ku lo ng mga he ne ‐ si na ral mu la Gen. Fa bi an Ver at Ge ne ral Ra mos. Ilocos ka bi lang Ba wat su mu nod na pre si den te ay nag-a la ga ng ka ni-kan yang pi na ‐ pa bu rang pang kat ng mga he ne ral na may ma la wak na implu wen sya ka hit re ti ra do na. Sa pa na hon ni Rod ri go Du ter te, hu ma wak ng pi na ‐ ka ma la king ka pang ya ri han ang mi li ‐ tar at pu lis. Noong 2017, ta ha sang nag dek la ra si Du ter te na mag ta ta la ‐ ga si ya sa ga bi ne te ng mga da ting upi syal upang "kumple tu hin ang jun ta" at "ma ging ta ga pa ma ha la" ng gub yer no nang sa ga yon ay wa ‐ lang da hi lan upang si ya'y iku de ta. Ang mga he ne ral na ito ang nag pa ‐ pa tak bo ng gub yer no ni Du ter te sa nga lan ng Na tio nal Task Force- Elcac. Tu lad ni Marcos Sr., ti nad tad nga ni Du ter te ng mga upi syal ng mi li tar at pu lis ang kan yang gub yer ‐ no. Uma bot sa ma hi git 70 sa ka ni la ang pi na ha wak sa mga pam ban sang ahen sya, ma li ban pa sa daan-da ang da ting mga sun da lo at pu lis na iti ‐ na la ga sa mga ahen sya sa mga re hi ‐ yon at pru bin sya, o na luk lok sa lo kal na mga gub yer no. Sa man ta la, ang ti na gu ri ang mga Davao Ge ne ral ay ipin wes to rin sa mga su sing pu si ‐ syon sa iba't ibang ba ha gi ng ban sa. Ang re hi meng Du ter te ang pi na ‐ ka mi li ta ri sa do sa ka say sa yan ng ban sa. Di na ig ni to ang gub yer no ni Marcos Sr. no ong pa na hon ng dik ta ‐ du ra, na ka hit paa no'y nag man ti ne ng mga si bil yang upi syal na may ka ‐ tug mang bakgrawn at ka sa na yan sa la ra ngan ng edu ka syon, pag ga wa, ag ri kul tu ra, at iba pa. Noon mang pa na hon ni Marcos Sr. o ni Du ter te nga yon, ang pag-a la ‐ ga ni la ng pa bo ri tong mga he ne ral ay nag du du lot ng pag pa pak syon ng mga he ne ral na nag-aam bi syon ding hu ‐ ma wak ng ka pang ya ri han. Lu ma la lim din ang dis gus to sa ha nay ng na ka ‐ ba ba bang-rang gong mga upi syal, at ng umu us bong na mga ele men tong ma ka ba yan at de mok ra ti ko. 6 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
ANG BAYAN Mayo 21, 2022 7
Re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa, gi na ga wang ne go syo Ma ta gal nang na pa tu na yan kung pa paa nong na ka sa la lay nang hus to ang lo kal na eko nom ya sa pon dong nag mu mu la sa mga re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa. Tu mam pok ito sa pa na hon ng pan dem ya, kung saan ang pi na da da la nilang sa la pi sa mga ka mag-a nak ni la sa Pi li pi nas ang nag ta wid sa mil yun-mil yong na wa lan ng tra ba ho at ng pag ka ka ki ta an. Noong 2020, uma bot sa $29.903 bil yon (₱1.49 tril yon) ang pu ma sok na re mi tans sa ban sa - mas ma la ki kum pa ra sa ibang pi nag ku ku nan ng da yu hang ka pi tal tu lad ng da yu hang pa mu mu hu nang re ben yu mu la sa tu ris mo at mga call cen ter. Mu la 2000, ang re mi tans ang bu mu ‐ buo sa hu mi git-ku mu lang 10% ng gross do mes tic pro duct ng Pi li pi nas. ka pi tal, Na ba wa san la mang nang 0.8% ang ka buuang re mi tans na ipi na da la ng mga mig ran teng Pi li pi no sa ka ‐ sag sa gan ng pan dem ya noong 2020. Ito ay ka hit ma hi git 600,000 ang na wa lan ng tra ba ho at mil yun-mil ‐ yon pang Pi li pi no ang pan sa man ta ‐ lang na wa lan ng tra ba ho du lot ng mga restrik syon. Pa ra tu luy-tu loy na ma ka pag pa da la, la lo pang pag hi hig ‐ pit ng sin tu ron ang ka ni lang gi na wa. Sa US, ti na ta yang pa ti ang ayu dang ipi na ma ha gi sa ka ni la ng gub yer no ay ipi na da la nila sa Pi li pi nas. Noong 2021, pu ma lo tu ngong ₱34 bil yon ang ka buuang pu ma sok na re mi tans sa ban sa. Kaltas sa remitans To do-to do na nga ang mga sak ‐ ri pi syo, dag dag pa sa kit pa sa mga mig ran teng Pi li pi no ang na pa ka ta as na "re mit tance cost" o kal tas ng mga bang ko at insti tu syong di na da ‐ lu yan ng ka ni lang re mi tans. Ka bi lang sa pi na ka ma la ki ang ki na kam kam na tu bo ay ang mga bang kong Ame ri ka ‐ no kung saan du ma da an ang 40% ng mga re mi tans. Sa ulat ng Asi an Deve lop ment Bank noong Peb re ro, uma bot sa 8.8% o $17.6 (₱915.20) sa pa li tang $1=₱52) ang abe reyds na ki na kal tas ng mga kum pan ya ng mo ney transfer sa ba wat $200 (₱10,400) na ipi na ‐ pa da la ng mga mig ran teng Pi li pi no. Mas ma ta as ito kum pa ra sa pan da ‐ ig di gang abe reyds na 6.4% at 5.9% sa mga re hi yon ng Asia at Pacific. Abe reyds na $300-$500 ka da bu wan o ma hi git ka la ha ti sa ka ni lang sa hod ang ipi na da da la ng ma yor ya ng mga mig ran teng Pi li pi no. Sa man ta la, umaa bot sa 10% o hi git pa ang ki na kal tas ng mga bang ‐ ko kap wa sa ka ni lang mga ser bi ‐ syong pi nan syal (pa re ho sa pi si kal na bang ko at mo bi le ban king ga mit ang in ter net). Li ban pa ri to ang mga "na ka ta gong ba ya rin" na ar bit rar ‐ yong ipi na pa taw ng mga bang ko at insti tu syon. Isa ri to ang si ni si ngil ka pag nag ba ba go ang fo re ign excha ‐ nge ra te (o tan tos ng pa li tan ng pe ‐ ra) na na ka sa la lay sa is pe ku la syon sa mer ka do. Ma yor ya sa mga re mi tans (70% sa pan da ig di gang sak law) ay cash- to-cash kung saan idi ne de po si to sa ibang ban sa at ki nu ku ha sa bang ko sa an yong cash sa lo kal na sa la pi. Pi ‐ na ka ma ba ba ang bi lang ng gu ma ga ‐ mit ng "mo bi le mo ney" o pag pa pa ‐ da la ng re mi tans ga mit ang sel pon tu lad ng GCash da hil sa li mi ta dong imprastruk tu ra at kaa la man. Ito ay ka hit pa ang na tu rang pa ma ma ra an ang may pi na ka ma ba bang si ngil ka ‐ da tran sak syon. Sa mi ni mum, uma bot sa $2.56 bil yon (₱135.2 bil yon) ang na ko po ng mga bang ko at insti tu syon sa ka sag ‐ sa gan ng pan dem ya noong 2020. Mas ma la ki ito sa ₱100 bil yong ipi ‐ nang-a yu da ng re hi meng Du ter te sa taon ding iyon. Re mi tans bi lang ne go syo Ka bi lang sa kum pan yang ku mi ki ‐ ta sa re mi tans ng mga mig ran teng mang ga ga wa ang mga kum pan yang Ame ri ka nong Wes tern Uni on at Mo ‐ neyGram. Sa Pi li pi nas, nu me ro unong da lu yan ng re mi tans ang Phi ‐ lip pi ne Na tio nal Bank na pag-aa ri ni Lucio Tan at Banco de Oro ng pa mil ‐ yang Sy. Noong 2017, su ma kay ang re hi ‐ meng Du ter te sa pag ne ne go syo sa re mi tans nang iti na tag ni to ang Over se as Fi li pi no Bank (OFBank) sa pa ma ma gi tan ng Execu tive Or der 44. Bi nan sa gan itong "bankpi ra" at "pa ni ba gong ra ket ng es ta do" ng gru pong Mig ran te In ter na tio nal da ‐ hil ani la'y "si sip si pin" ni to ang mga re mi tans ng mga mig ran te. Li ban sa pag pa pa da la ng re mi tans sa mga pa mil ya, nag-aa lok itong ma ging da ‐ lu yan ng mga ba ya rin sa es ta do tu ‐ lad ng Social Service System, OW ‐ WA, Phil He alth, Pag-i big at iba pa ka pa lit ng si ngil ka da tran sa ksyon. Hi git ri to, ti nu tu lan ng mga mig ‐ ran te ang OFBank da hil pi na la la kas ni to ang pa ta ka rang pag lu lu was ng la kas-pag ga wa ng mga mang ga ga ‐ wang Pi li pi no. Ani la, hin di ni to ti nu ‐ tu gu nan ang ugat ng pwer sa hang mig ra syon. "Ang na ngu ngu nang la ‐ yu nin ni to ay pa du la sin at pa hig pi tin ang sis te ma ng pag hut hot ng ki ta mu la sa pi nag hi ra pang sa hod ng mga mig ran teng Pi li pi no," ayon sa gru po. 8 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN
Ang bu sa bos na ka la ga yan ng mga mang ga ga wa sa ope ra syong onay Wa lang tak dang oras ng pag ga wa, sa gad ang ka ta wan at wa lang pa hi nga sa tra ba hong umaa bot sa 24-o ras. Ga ni to ini la ra wan ng mga mang ga ga wa sa ma la la king bar ‐ ko sa Ge ne ral San tos City na ba ha gi ng ope ra syong pur se sei ner o onay. Ang onay ay ope ra syon ng ko ‐ mer syal na pa ngi ngis da na gu ma ga ‐ mit ng ma la laking lam bat sa pag hu li ng mga is da at nag la la yag sa ma la la ‐ yong ka ra ga tan nang mahigit ka la ‐ ha ting taon. Pi na ka ma la king prod yu ser ng tu ‐ na ang mga onay. Noong 2020, uma ‐ bot sa 152,867 met ri ko to ne la da (MT) ang na hu li ni to o 60% ng ka ‐ buuang 254,779.32 MT tu na na du ‐ ma ong sa lun sod. Ang 44.5% ng ka ‐ buuang hu li ng onay ay pa ngu na hin sa Mo ro Gulf, Sa ra nga ni Bay at Su lu Sea ha bang ang 55.5% ay mula sa laot, par ti ku lar sa Wes tern at South Pacific, at mga ka ra ga tan ng In do ‐ ne sia at Pa pua New Gui nea. Mga tu ‐ nang gul ya san (skipjack) at tam ba kol (yellowfin) ang pa ngu na hing na hu ‐ hu li ng mga onay. Ang bul to ni to ang pi nup ro se so ng mga tu na can nery sa Ge ne ral San tos City. Sa nag da ang mga taon, na ging la ga nap na pag ga mit ng mga pa yaw (ka ga mi tang pi na lu lu tang at na ka ‐ di sen yo pa ra uma kit ng mga is da) pa ra ma pa ra mi ang hu li ng mga onay. Na ging da hi lan ito sa pag ka ‐ kau bos ng mga ba tang is da at na ‐ nga nga nib na mga ha yop sa da gat na ma da las ay ka sa mang na hu hu li. Ma li mit ding na sa sang kot ang ma ‐ la ki hang mga onay sa ili gal at di nauu lat na pa ngi ngis da. Ma lii tan at ka tam ta mang-la ki ang ka ra mi han sa mga onay sa Ge ne ‐ ral San tos. May ro ong itong 1,690 na mga sa sak yang pan da gat at nag- eemple yo ng 15,500 mang ga ga wa. May ro on ding nag-oo pe reyt na 16 na "su per sei ‐ ma la ki han ners" (dam bu ha la) na pag-aa ri ng mga lo kal at da yu hang kum pan ya. Su ma sak law ito ng 230 na mga sa ‐ sak yang pan da gat at nag-eemple yo at 18 ng ma hi git 2,000 mang ga ga wa. Pi na ta tak bo ng RD Fis hing Gro up ang pi na ‐ ka ma la king ope ‐ ra syon ng onay sa syu dad. Pag-aa ri ito ng pa mil yang Rive ra, na may-ari din ng RD Pawnshop at ma hi git 40 iba pang ne ‐ go syo. Si la rin ang isa sa mga nag ha ‐ ha ri sa pu li ti ka sa Ge ne ral San tos, kung saan nag sil bing me yor si Ron nel Rive ra sa na ka ra ang si yam na taon. (Pi na li tan si ya ni tong 2022 ng kan ‐ yang kaal ya dong si Lor Pacquiao, hi ‐ pag ni Manny Pacquiao.) Pang-aa li pin at pag sa sa man ta la Ti na ta yang na sa 30% la mang ng ka buuang 17,500 na mang ga ga wa sa mga onay ay re si den te ng lun sod. Ang ka ra mi han ay du ma da yo mu la sa iba't i bang mga bay ba ying pru bin sya ng Min da nao at mga is la sa Vi sa yas. Ka ra ni wang umaa bot sa 6-7 bu ‐ wan ang pa na na ti li sa laot ng mga mang ga ga wa sa onay. Pi na pa ya gan la mang na du ma ong ang mga ma ngi ‐ ngis da pag ka ta pos ng anim na bu ‐ wan pa ra magkwen ta ng mga oras ng tra ba ho at ku nin ang ka ni lang swel do. Na nga nga hu lu gan ito ng ma ta gal na pag ka ka wa lay sa pa mil ya at pag ka ka lan tad sa pa ba gu-ba go at ma lu lu pit na ka la ga yan ng pa na hon at mga na ka am bang pa nga nib sa ka ‐ ra ga tan. Sa mga pa na hong lu ma la yag at hin di su ma sa hod ang mga ma ri ne ro, na pi pi li tan ang ka ni lang mga pa mil ya na ma ngu tang sa may-a ri ng mga onay. Hin di ba ba ba sa 10% ang ka ra ‐ ni wang in te res ang pi na pa taw di to na aw to ma ti kong iki na kal tas sa sa ‐ hod ng mga man da ra gat. May ilang ka so na ang nai wang pa mil ya ng mang ga ga wa ay gi na ga wang ali pin ng may-a ri ng onay. Na ka sa la lay sa da mi ng is dang na hu hu li ang ki ni ki ta ng isang onay. Ar bit rar yo ang pa ma ma ra an ng pag ‐ ta tak da ni to, mu la sa pag ti tim bang at pagkwen ta ng ha la ga. Ibi na ba was sa ben ta ang pam ba yad sa pu hu nang inu tang pa ra ma ka pag la yag. Ka da la ‐ san, ang may-a ri ng onay din ang "pi nan syer" ng ope ra syon. Ka ra ni ‐ wang 14% la mang ng ne tong ki ni ta ng onay ang na pu pun ta sa mga mang ga ga wa bi lang sa hod ha bang ang 86% ay ang "ma li nis" na ki ta na inaa ko ng ope rey tor. Bahagyang umaa bot sa iti nak ‐ dang mi ni mum na sa hod sa re hi yon ang sa hod ng mga ma ri ne ro. Ma li it na la mang ang na ti ti ra ri to ma ta pos inu tang ng ka ni lang ba ya ran ang mga pa mil ya. Wa lang un yon ang mga man da ‐ ra gat. Wa la si lang mga be ne pi syong pang ka lu su gan at in su rance (se gu ‐ ro), ka hit pa pu no ng pa nga nib ang ka ni lang tra ba ho. Ha ya gan ang pag ‐ pa pat ra ba ho ng mga me nor de edad sa mga onay ka hit ma la on na itong ipi nag ba ba wal. Nag pa pa tu loy din ang ili gal na pa ngi ngis da sa ka ra ga ‐ tan ng ibang ban sa ka hit pa taun-ta ‐ on ay may na hu hu li at na ku ku long na mga man da ra gat sa In do ne sia at iba pang mga ban sa. Ma da las ang mga na hu hu li ay pi na ba ba ya an na la mang ng ka ni lang amo o kum pan ‐ yang pi nag tat ra ba hu an. ANG BAYAN Mayo 21, 2022 9
2 mag sa sa ka, ili gal na ina res to Radar, pinasabugan ng mga gerilya sa Turkey Dalawang mag sa sa ka ang ina res to ma ta pos tina ni man ng ebi den sya sa ka ni lang mga ba hay noong pa na hon ng elek ‐ syon. Ina res to si Victoria Tumabiao ng mga ele men to ng 61st IB, Iloi lo Provincial In tel li gence Unit at PNP-Le on sa sentro ng Ba ‐ ra ngay Ji mog-Gi nes, Leon, Iloi lo noong Ma yo 9, araw ng botohan. Si Tu ma biao ay pollwatcher ng party list na Anak pa wis at li der ng Leon Uni ted Pea sant As socia ti on. Noong Ma yo 4 ina res to sa ka song il le gal pos ses si on of fi re ‐ arms si Da ni lo Ha pa, re si den te ng Sit yo Pa rad, Ba ra ngay Fab ‐ rica, Barce lo na, Sor so gon ng mga ele men to ng PNP-Barce lo na at 31st IB. Si Ha pa ang ika-12 bik ti ma ng ta nim-ba ril sa Sor so gon. Pag pas lang. Na ma tay sa pa ma ma ril ng mga ele men to ng 67th IB sa Sit yo Mam pa ra san, Ba ra ngay San Roque, Bis lig City, Su ri gao del Sur si Lo long Ma gal la nes noong Ma yo 6. Noon pang Ab ril hi na ha ras si Ma gal la nes ng mga ele men to ng in te lid yens at inaa ku sa hang kon tak at ta ga su por ta ng Ba gong Huk bong Ba yan. Pa nu nunog. Noong Ma yo 13, si na la kay at si nu nog ng tro pa ng 31st IB ang ba hay ni Adelfa Qui ño nes sa Ba ra ngay San Pascual, Ca si gu ran, Sor so gon. Bi nan ta an din ng mga sun da lo si Henry Fu sa na na ga gan ti han kung may ma ka sa gu pa si lang yu nit ng huk bong ba yan sa lu gar. PINASABUGAN NG TİK KO (Workers and Peasants Liberation Army of Turkey o Hukbong Mapagpalaya ng mga Manggagawa at Magsa ‐ sa ka ng Turkey), ar ma dong pwer sa ng TKP-ML (Com mu nist Party of Tur key/Marxist-Le ni nist) ang kam po ng pa sis tang tro pa ng Tur kish Re ‐ pub lic sa re hi yon ng Men nax sa Til Te mir noong Ma yo 17 ng uma ga. Ayon sa ulat ng TKP-ML, na pa ta ma an ni to ang ra dar ng kam po. Ini lun sad ang ar ma dong ak syon ka sa bay ng ika-49 ani ber sar yo ng pag ka ma tay ng ka ni lang li der na si İb ra him Kay pak ka ya. Ayon pa sa gru ‐ po, ki ni ki la la ni la na ang pi na ka ma hu say na pag gu ni ta sa pagkamartir ng kanilang li der ay ang ak ti bo at ma ta tag na pa ki ki ba ka sa la hat ng la ra ngan la ban sa pa sis tang Tur kish Re pub lic. Nagdiwang noong Abril 21 ang TKP-ML ng kanilang ika-50 taong anibersaryo ng pagka ‐ katatag. Sa okasyong ito, pinagtibay ng grupo ang kanilang pagkakaisa para isulong ang ar ‐ ma dong pakikibaka. Ayu dang mi li tar ng US, nagpapa ta gal sa ge ra sa Uk rai ne Pi naiig ting at pi na ta ta gal ng im per ya lis tang US at mga al ya do ni to sa North At lan tic Tre aty Or ga niza ti on (NA TO) ang proxy war ni to la ban sa Rus sia sa pa ma ma gi tan ng pag bu hos ng bil yun-bil yong dol yar na ha la ga ng ar mas at ayu dang mi li tar. Da hil sa ti na tang gap na ayu dang mi li tar, tu ma tang gi ang gub yer no ng Uk rai ne na ma ki pag-u sa pang pang ka pa ya pa an sa Rus sia pa ra pag-u sa pan ang pag ta ta pos ng ge ra. Noong Ma yo 10, pi nag ti bay ng Kong re so ng US ang $40 bil yong pa ‐ ke te ng ayu dang mi li tar pa ra sa pa ‐ pet ni tong gub yer nong Ze lensky sa Uk rai ne. Sa ka buuan, umaa bot na sa $54 bil yon ang ibi nu hos ng gub yer ‐ nong Bi den sa Uk rai ne si mu la Mar so. Mas ma la ki ito nang $6 bil yong sa ka buuang gi nas tos ng US bi lang ayu dang pang mi li tar at pang-e ko ‐ nom ya sa buong mun do noong 2019. Ang ba gong pon dong ito ay ga ‐ ga mi tin pa ra ipam bi li ng mga dro ne, li bu-li bong mi sayl na an ti-aircraft at an ti-tank, mga gre na de launcher, rip le, pis to la, ma sing gan at shot gun. Ga ga mi tin din ito pa ra ipam bi li ng mil yun-mil yong ba la at gra na da, at mga body ar mor at hel met. Ka lak han ng mga ito ay ga wa ng Lockhe ed Mar tin at Raythe on, ga yun din ng BAE Systems ng UK. Ang pa pa la king ayu dang mi li tar ng US at NA TO ay kla rong nag pa pa ‐ ki ta ng pag lu lun sad ni to ng isang proxy war sa Uk rai ne la ban sa Rus ‐ sia. Ipi na ki ki ta ito ng pag kambyo sa pa ta ka ran ng US: mu la sa da ting mga pa ha yag na "pag tu long sa Uk ‐ rai ne," di ne dek la ‐ ra ng mga upi syal ng US na ang pa ‐ kay ng ka ni lang tu long ay "wa sa ‐ kin ang la kas-mi ‐ li tar ng Rus sia." Ka tu wang din ng US ang Uni ted King dom sa pag ‐ su por ta sa Uk rai ne. Mag ka tu wang din si la sa pag tu lak sa mga ban sang ka bi lang sa NA TO pa ra mag bi gay ng su por tang mi li tar sa Uk rai ne. Ang Ger many ay nag pa da la ng mga tang ke ta li was sa pa ta ka ran ni to na mag pa da la ng ayu dang mi li tar sa mga ge ra. Ma ta gal nang inu ud yu kan ng US ang Rus sia ga mit ang Uk rai ne. Mu la 2014, na sa $300 mil yong ayu da ka da taon ang ini la an ni to sa Uk rai ne pa ra ar ma san at sa na yin ang mga pwer ‐ sang mi li tar ng Uk rai ne, ka bi lang ang pa sis tang Azov Bat ta li on. 10 Mayo 21, 2022 ANG BAYAN


ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LII Blg. 12 Hunyo 21, 2021 EDITORYAL Pa pa na gu tin si Du ter te sa ma du du gong kri men sa ba yan Iki na lu god ng ilam pung-li bong pa mil ya ng mga bik ti ma ng hu wad na "ge ra kontra dro ga" ang pa sya ka ma kai lan ng ta ga-u sig ng Inter na tio nal Cri ‐ mi nal Court (ICC) na itu tu loy ni to ang pag-iim bes ti ga kay Rod ri go Du ‐ ter te sa mga "kri men la ban sa sang ka tau han" kaug nay ng lak sa-lak sang ka so ng pa ma mas lang ng mga pu lis mu la 2016 hang gang 2019. Ma la king ba ngu ngot ni Du ter te na ha tu lan si ya ng ICC na may sa la at ita pon sa ku lu ngan. Ka ya na man, kung pa paa nong iki na lu god ng mga bik ti ma ang hak ba ngin ng ICC na itu loy ang ka so la ban kay Du ter te, ay ga no on na man ang kan yang pag ka ‐ ya mot. Bi na ti kos ito ng Ma lacañang at si na bing hin ding-hin di ito ma ki ki ‐ pag tu lu ngan sa isa sa ga wang im bes ‐ ti ga syon sa ilam pung li bong ka so ng pag pa tay ng pu lis mu la 2016. Ang pag-u sad ng ka so sa ICC ay iti nu tu ring ng mga bik ti ma na isang pa su long na hak bang sa hi na ha ngad ni lang ka ta ru ngan at pag pa pa na got kay Du ter te sa na ging sis te ma ti kong pag-a ta ke at ma la wa kang pa ma ‐ mas lang sa mga si bil yan sa ila lim ng kan yang ti ra ni ya. Iti nu tu ring din ito ng mga de mok ra ti kong pwer sa na ba ha gi ng pag si ngil sa wa lang-ha bas na pag yu rak sa mga ka ra pa tang-tao sa isi na sa ga wa ni tong ge rang pag ‐ su pil sa ma ma ma yang Pi li pi no at ge ‐ ra la ban sa ma ma ma yang Mo ro. Bu kod sa pag-a nun syong itu tu ‐ loy ang ka so sa ICC, iki na lu god din ng mga de mok ra ti kong pwer sa ang isi nam pa ng ilang kong re sis ta sa US na Phi lip pi ne Hu man Rights Act. Ito ay pa nu ka lang ba tas na nag pa pa ti gil sa gub yer no ng US na mag bi gay ng ayu dang mi li tar sa re hi meng Du ter te da hil sa la ga nap na pag la bag sa mga ka ra pa tang-tao. Ma ra pat la mang na itu lak ang ka so la ban kay Du ter te sa ICC at pa pa na gu tin si ya sa iba't ibang pa ‐ ra an. Ang wa lang-ha bas na pa ma ‐ mas lang sa ta bing ng "ge ra kontra ‐ dro ga" ang sa la la yan ng iti na tag ni ‐ yang ti ra ni ya kung saan inu pat ni ya ang pu lis at mga sun da lo na pu ma ‐ tay nang pu ma tay nang wa lang ta ‐ kot o pa na na gu tan. Gi na mit ni ya ang kan yang hu wad na "narcolist" para palabasing sangkot sa droga ang kanyang mga karibal (tulad ni Sen. Leila de Lima) at paluhurin, sikilin o paslangin sila. Sa na ka li pas na li mang taon, na ‐ ging pa la sak na sa araw-a raw ang hu wad na kat wi ran ng mga pu lis na ang mga bik ti ma ng pa ma mas lang ay "nan la ban" sa mga ope ra syong "tok ‐ hang" ng Phi lip pi ne Na tio nal Po lice (PNP) na ka da la sa'y isi na sa ga wa sa ka la li man ng ga bi o ma da ling-a raw. Sa ha los la hat ng ka so, ang ini lu lu bid na kwen to ng mga pu lis ay pi na bu ‐ laa nan ng mga ka pa mil ya at sak si na nag pa tu nay na ang mga bik ti ma ay
wa lang ka la ban-la bang pi nas lang sa mga ope ra syong li ki da syo n. Li bu-li bo rin ang ka so ng mga pag pas lang na isi na ga wa ng mga "de ath squad" na pi na ni ni wa la ang ha wak at pi no pon ‐ do han mis mo ni Du ter te at ng mga upi syal ng pu lis at mi li tar. Pi na la bas na "ge ra kontra-dro ga" pe ro ang to too'y ge ra pa ra pa lu hu rin ang mga lo kal na sin di ka to sa dro ga at ob li ga hin si lang mag la gay ka pa lit ng "pro tek syo n" at ku mu ha ng sup lay mu la sa mga ka sab wat ni Du ter te na sin di ka to sa Chi na. Hi na wa kan ni Du ‐ ter te ang is mag ling ng sha bu at iba pang kontra ban do sa pa ma ma gi tan ng pag pa pai la lim ng Bu reau of Cus ‐ toms sa kontrol ng mi li tar. Kung gi na mit ni Du ter te ang "narco list" sa "gera kontra-droga," gi na mit na man ni ya ang "red-tag ‐ ging" pa ra pa la ba sing "sang kot sa ar ma dong ki lu san" ang mga ak ti bis ‐ ta at big yang-mat wid ang ar ma dong pag su pil sa ka ni la. Esti long "tok ‐ hang" na li ki da syon o ekstra hu di syal na pa ma mas lang ang si ya ring gi na ‐ ga mit ng pu lis at mga sun da lo sa mga "joint ope ra ti ons" la ban sa mga si bil yan mu la noong 2018. Ga ni to ang gi na wa sa Neg ros, Pa nay, Sout hern Ta ga log, Bicol at iba pang lu gar kung saan ha rap-ha ‐ ra pang ti nar get ng ma ra mi hang pa ‐ ma mas lang ng mga pu lis ang mga ki ‐ la lang li der-ma sa at mga ak ti bis ta. Sa buong ban sa, gi na ga mit ng PNP at Armed Forces of the Phi lip pi nes (AFP) ang es ti long "tok hang" pa ra pa la ba sing "nan la ban" ang mga pi ‐ na pa tay na li der sa ko mu ni dad, ak ti ‐ bis ta at mga ka sa pi ng mga or ga ni ‐ sa syong ma sa na diu ma no'y hi na ‐ hai nan ng man dam yen to de ares to. Kaa ki bat din ni to ang pag ga mit ng mga "de ath squad" pa ra isa-i sang pas la ngin ang mga ak ti bis ta, ta ga ‐ pag ta gu yod ka ra pa tang-tao, abu ga do, mga sak si at iba pang kri ‐ ti ko ng re hi men at ng AFP at PNP. ng Ma ta pos ang li mang taon, wa ‐ lang-ha bas pa rin ang mga ope ra ‐ syong pag pas lang sa utos ni Du ter ‐ te. Asa han na la lo pa itong ti tin di ha bang pa pa la pit ang elek syong 2022 kung saan ta tar ge tin ang mga pu li ti kong ka la ban o ka ri bal ni Du ‐ ter te at ng kan yang mga ali pu res, ANG Nilalaman Editoryal: Papanagutin si Duterte sa Tomo LII Blg. 12 | Hunyo 21, 2021 madudugong krimen sa bayan 1 Kaso ni Duterte sa ICC, gumugulong 3 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa Menor de edad, 2 pang Lumad, minasaker 3 wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, 5 magsasaka, pastor, inaresto 3 Hiligaynon, Waray, Ingles at Espanyol. Insidente sa Masbate, iimbestigahan - NDFP 4 Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga Mga protestang bayan 4 kontribusyon sa anyo ng mga artikulo 3 magsasaka, dinukot at pinaslang 4 at balita. Hinihikayat din ang mga Pagmamanikluhod ni Duterte sa US at China 5 mambabasa na magpaabot ng mga Walang bakuna sa hindi kaalyado 5 puna at rekomendasyon sa ikauunlad 3 armadong aksyon ng BHB sa isang linggo 5 ng ating pahayagan. Ang maging bakla sa BHB 6 Sa madaling salita 7 @prwc_info Industriya ng langis sa Pilipinas 8 Kalagayan sa industriya ng asukal 9 Tagumpay ng manggagawang-bukid sa Negros 10 G7 at NATO, ginamit ng US laban sa China 10 Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas 2 ka tu lad ng na ging ope ra syong pag ‐ pas lang ng PNP sa meyor ng Cal ba ‐ yog City (i sang li der ng Li be ral Party sa Eas tern Vi sa yas) sa ta bing ng ope ra syong "kontra-in sur hen sya ." May ro on ding im por ma syon na pla ‐ no hang gang sa tuk tok ng AFP at PNP na mag sa ga wa ng mga ope ra ‐ syong "fal se flag" o yaong mga ope ‐ ra syong pag pa tay na ibi bin tang sa Ba gong Huk bong Ba yan. Maaa ri ring isa ga wa mu li ang mga ope ra syon ng ma ra mi hang pag pa tay o pag-aa res ‐ to sa mga ak ti bis ta sa des pe ra syong lum pu hin ang li gal na de mok ra ti ‐ kong ki lu san. Ang li mang-ta ong re hi men ni Du ter te ay li mang taon ng te ro ris mo sa an yo ng kam pan ya ng ma la wa ‐ kang pa ma mas lang at pag yu rak sa mga ka ra pa tang-tao sa ta bing ng "ge ra kontra-dro ga" at ma ru ming ge ra la ban sa taum ba yan. Da hil di ‐ to, la bis-la bis ang uhaw ng sam ba ‐ ya nang Pi li pi no pa ra sa ka ta ru ngan at pa ra pa na gu tin si Du ter te sa tu ‐ wi rang pa pel ni ya sa kam pan ya ng pa ma mas lang, ga yun din sa ma tin ‐ ding ko rap syo n, pag tat ray dor sa ka sa rin lan ng ban sa at iba pang kri ‐ men la ban sa ma mama yan. Ang la bis na ta kot na ma pa na ‐ got sa kan yang mga kri men pag ta ‐ pos ng kan yang ter mi no bi lang pre ‐ si den te ang isa sa pi na ka ma la king da hi lan kung ba kit nag ka ka pit-tu ko si Du ter te sa po der. Nais ni yang ma ma tay na na kau po sa tro no at hin di na ka ka de na sa bar to li na. Ka ya aba la si ya nga yon at kan yang mga ka sa pa kat sa iba't ibang is ke ma pa ‐ ra pa tu loy na ha wa kan ang po der, tu wi ran man o sa pa ma ma gi tan ng kan yang anak o ali pu res. Da pat pa tu loy na buuin ang pag ka kai sa ng sam ba ya nang Pi li pi no upang paa li ngaw nga win ang si gaw na pa na gu tin, usi gin, li ti sin at pa ru ‐ sa han si Du ter te sa kan yang pi na ‐ ka ma la la king kri men la ban sa sam ‐ ba ya nan. Da pat pus pu sang isu long ang mga pa ki ki ba ka pa ra bi gu in ang is ke ma ni yang ma na ti li sa po der pa ‐ ra ma ka ta kas sa pa na na gu tan at ta pu sin sa la long ma da ling pa na hon ang ma du gong pag ha ha ri ng kan ‐ yang ti ra ni ya. Hunyo 21, 2021 ANG BAYAN
Kaso ni Duterte sa ICC, gumugulong Por mal na hu mi ngi ng aw to ri sa syon noong Hunyo 14 si Fa tou Ben sou da, pu ‐ nong taga-usig ng Inter na tio nal Cri mi nal Court (ICC), sa mga hus ga do ng na tu rang kor te pa ra buk san ang im bes ti ga syon sa "ge ra kontra-dro ga" ng re hi ‐ meng Du ter te kaug nay sa mga rek la mong isi nam pa ng mga bik ti ma laban di to. Nagretiro si Bensouda noong Hulyo 15 at pormal siyang pinalitan ni Kharim Khan na magtutuloy sa kaso. Ika la wang yug to ito sa anim na hak bang na pro se so ng pag li li tis ng ICC sa mga kri mi nal na ka song ini ‐ ha in sa kor te. Ta pos na ang pau nang ek sa mi na syon (u nang yug to) kung saan ipi nir me ni Ben sou da na may "resonableng na ba ta yan pa ra pa ni ‐ wa la ang na ga nap ang kri men la ban sa sang ka tau han na pag pas lang" sa pa gi tan ng Hul yo 16, 2016 (u nang araw ng pag-u po ni Rod ri go Du ter te) hang gang Mar so 16, 2019 (a raw na por mal na ku ma las ang Pi li pi nas sa ICC) sa "ba lang kas ng ge ra kontra- dro ga" ng rehi meng Du ter te. Ayon kay Ben sou da, ka hit pa uma lis ang Pi li pi nas sa ICC noong 2019, maaa ri pa ring su ri in ng kor te ang mga kri men sa pa na hong myembro pa ni to ang ban sa. Sak law ng ICC ang pag li li tis ng apat na tipo ng kri men - he no sid yo, mga kri men sa ba lang kas ng ge ra, kri men la ban sa sang ka tau han at kri men ng ag re syo n na ayaw litisin ng mga kasaping bansa. Kasu nod na yug to ng im bes ti ga syon ang pau ‐ nang pag li li tis (pre-tri al), pag li li tis, pag-a pe la at hu li ang pag pa pa tu pad ng pa ru sa. Me nor de e dad, 2 pang Lu mad, mi na sa ker ng 3rd SFB Wa lang pa kun da ngang pi na pu tu kan ng mga pwer sa ng 3rd Special Forces Bat ta li on (SFB) ang anim na Lu mad-Ma no bo sa Ba ra ngay Dia ‐ ta gon, Lia nga, Su ri gao del Sur noong ha pon ng Hun yo 15. Pi na ni ni wa la ang ti ‐ nortyur ba go brutal na pi nas lang ang tat lo sa ka ni la - si na Willy Rod ri guez, 32, Le nie Rivas, 21, at ang 12-an yos na kapatid niyang si Angel Rivas. Pi na ni ni wa ‐ la ang gi na ha sa ang magkapatid na Rivas ba go tadtarin ng ba la ang ka ni lang mga ari. Ang tat lo pang mag sa sa ka ay na ka ta kas. Estud yan teng Gra de 6 ang ba ‐ tang Rivas sa Alternative Learning System (ALS) ng Department of Education. Si na Le nie Rivas at Rod ‐ ri gu ez ay mga ka sa pi ng or ga ni sa ‐ syong Lu mad na Ma la hu ta yong Pa ‐ Su mu su nod kig bi sog (MAPASU). La hat si la ay mga re si ‐ den te ng Sit yo Pa nuk mo an, Dia ta ‐ gon. alang sa Ti nang ka ng 3rd SFB na ta bu nan ang kri men sa pag sa bing mga ka sa pi ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB) ang tat long bik ti ma. Ma ta gal nang na ka kam po ang mga pwer sa ng 3rd SFB at 48th IB sa Sit yo Man luy-a sa Dia ta gon pa ra bu la bu gin at pa la ya ‐ sin ang mga Lu mad sa ka ni lang mga ko mu ni dad di to at ha wa nin ang daan sa pag pa sok ng ma la la king kum pan ‐ yang mi na sa Andap Val ley. Nagpro tes ta sa ha rap ng Com ‐ mis si on on Hu man Rights ang iba't ibang prog re si bong gru po noong ha ‐ pon ng Hun yo 17 pa ra kun de na hin ang ma sa ker. Ang ma sa ker na ito ay ika-25 sa ila lim ng re hi meng Du ter te at ika la wa na sa Dia ta gon. ANG BAYAN Hunyo 21, 2021 5 mag sa sa ka at pas tor, ar bit rar yong ina res to LIMANG MAGSASAKA AT isang pas tor ang ar bit rar yong ina res to ha bang isang de teni dong pu li ti ‐ kal ang na ma tay sa ku lu ngan ni ‐ tong nag da ang da la wang ling go. Sa Sor so gon, tat long mag ko ‐ kop ra ang di nu kot ng 31st IB sa Don sol noong Hun yo 6. Ang mga bik ti ma ay si na Etoy Mag da mit Jr. at Anto nio Razo Jr., kap wa re si den te ng Ba ra ngay San Francisco, at si Salva dor Mosco ‐ so, re si den te ng Ba ra ngay Ca bu ‐ gao. Inilitaw sila at i pi niit sa kampo ng 31st IB. Sa Zam boa nga del Nor te, ina res to sa ga wa-ga wang mga ka so ng pag pas lang at bi gong pag pas lang si Pas tor Benjie Go ‐ mez, pas tor ng Uni ted Church of Christ in the Phi lip pi nes sa Mu tia noong Hun yo 6. Noong 2014, ibinasura na ng korte ang katu ‐ lad na mga kaso laban sa kanya. Sa Neg ros Occi den tal, ili gal na ina res to ng 62nd IB at 94th IB ang mga mag sa sa kang si na Ken neth Na bong at Jay son John Gazon ng Ba ra ngay Bue navis ta, Hi ma may lan City noong ha ting ‐ ga bi ng Hun yo 9. Ti nortyur at ti ‐ nam nan ng ba ril ang da la wa. Sa man ta la, na ma tay sa New Bi li bid Pri son noong Hun yo 13 ang bi lang gong pu li ti kal na si Je ‐ sus Aleg re, 75, ma ta pos mang hi ‐ na da hil sa pag ta tae, dayabetis at sa kit sa ba ga. La bing-a nim na taon na si yang na ka pi it sa ga wa- ga wang ka song pag pas lang na isi nam pa ng pa ngi no ong may lu pa na uma gaw sa kan yang lu pa sa Sa gay, Neg ros Occi den tal. Na ka ‐ pi it rin ang 74-ta ong gu lang na asa wa niyang si Moreta at 47- ta ong gulang na anak niyang si Selman sa pa re hong ka so. Noong Ma yo, da la wang bi lang gong pu li ‐ ti kal (Jo seph Can las at Maxi mo Re do ta) ang mag ka su nod na na ‐ ma tay da hil din sa ka pa ba ya an at pag tang gi ng re hi men na pa ‐ la ya in ang mga may sa kit at ma ‐ ta tan da nang de teni do. 3
Insidente sa Masbate, iimbestigahan ng NDFP Isasagawa ng National Democratic Front of the Philippines (NDFP) ang imbestigasyon sa insidente ng pagkadamay ng mga sibilyan sa armadong aksyon ng Bagong Hukbong Bayan (BHB)-Masbate noong Hunyo 6 sa Barangay Anas, Masbate City. gayong imbestigasyon ay obligasyon nito sa ilalim ng Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and Law International Humanitarian (CAR HRIHL) na pinagkasunduan nito at ng Gubyerno ng Republika ng Pilipinas (GRP). Isasagawa ang im ‐ bestigasyon alinsunod sa mga ba tas at tuntunin ng demokratikong gub ‐ yernong bayan at hukbong bayan. Kung may kasong kriminal (sinadya o labis na kapabayaan), maaaring sam ‐ pahan ang mga nagkasala sa korteng militar o hukumang bayan. Anang NDFP, ang Nilinaw ng NDFP ang huris ‐ diksyon nito ma ta pos ang pagpu ‐ pumilit ng AFP at ng rehimeng Duterte na "isuko" ng BHB ang sang kot na mga mandirigma. Ayon dito, walang ligal at moral na kata ‐ yuan ang GRP na imbestigahan o litisin ang sinumang myembro ng rebolusyonaryong kilusan, kahit ma ‐ pa tunayan silang nagkasala. Ang tamang mekanismo para rito ay ang itinayong Joint Monitoring Commi ‐ ttee na matagal nang ipinanawagan ng NDFP na galangin ng GRP. Ba go ni to, ipi naa bot ng BHB- Mas ba te at BHB-Bicol ang pa ki ki ra ‐ may at mariing pagpuna ni to sa sa ri li sa pag ka ma tay ng mag pin sang Kieth, 21, at Nolven Absa lon, 40, at sa pag ‐ ka su gat sa 16-ta ong gu lang na anak ng na ka ta tan dang Absa lon. Ka sa bay ng pag pu na sa sa ri li, humingi ng kapatawaran ang BHB-Bicol sa pa ‐ mil yang Absa lon at nagpahayag ng kahan daang magpaabot ng anu mang na ra ra pat na ba yad-pin sa la. Ayon sa paunang ulat, nagbibisikleta ang magpinsan nang sumabog ang isang landmine sa kanilang dina daanan. Agad na namatay ang dalawa. Ang nakababatang Absalon ay isang estudyante, habang ang kanyang pinsan ay nagtatrabaho sa koope ‐ ratiba ng elektrisidad sa syudad. Sa harap nito, binatikos ng NDFP ang AFP sa paggamit sa in si ‐ den te pa ra mag ka lat ng ma ling im ‐ por ma syon kaug nay sa le hi ti mong pag ga mit ng mga com mand-de to na ‐ ted landmi ne sa ila lim ng mga in ter ‐ na syu nal na ba tas. Malugod ding humingi ng pau ‐ manhin sa pamilya ang pamunuan ng Partido Komunista ng Pilipinas at BHB. Anito, kailangang masusing tasahin at tukuyin ng yunit ng BHB ang mga kahinaan at pagkakamali sa naganap na insi dente upang ang mga iyon ay iwas to. 3 mag sa sa ka, di nu kot at pi nas lang ng 2nd IB at PNP-Mas ba te MARIING KINUNDENA NG Bagong Hukbong Bayan (BHB)-Mas ba te ang pag ‐ du kot at pag pas lang ng 2nd IB at pu lis ng Mas ba te sa tat long mag sa sa ka pa ra ma ku ha ang pa bu yang inia lok ni PNP Chief Guil ler mo Eleazar sa mga tau han ni tong "ma ka ha ha bol" sa mga yu nit ng BHB na diumano'y sangkot sa insidente ng Hunyo 6. Di nu kot mu la sa iba't ibang mu ‐ ni si pa li dad noong ga bi ng Hun yo 7 si na Ailyn Ekit Bu la lacao, 38, Ra mon Boy Va lenzue la Brio so, 58, at Anto ‐ nio Po lig ra tes, 61, at di na la sa Ba ra ‐ ngay Anas, Mas ba te City pa ra doon pa ta yin noong Hun yo 8. Pi na la la bas ng mga sun da lo na nag ka ro on ng engkwentro sa lu gar at mga ka sa pi ng BHB ang tat lo. Igi ni gi it ng mga 4 Pro tes ta sa Was hing ton. Nag ‐ lun sad ng pro tes ta ang mga Fi li ‐ pi noAme rican sa ha rap ng em ‐ ba ha da ng Pi li pi nas sa Was hing ‐ ton D.C. sa US noong Hun yo 16 ilang araw bago gunitain ang ika75 taon ng pagbigay ng US ng huwad na kalayaan sa Pilipinas. Na na wa gan si la na su ‐ por ta han ang pa nu ka lang Phi lip ‐ pi ne Hu man Rights Act na na ka ‐ sam pa sa Kong re so ng US. CARP33. Sa ika33 taon ng Compre hen sive Agra ri an Re ‐ form Prog ram noong Hun yo 10, nagpro tes ta sa ha rap ng De ‐ partment of Agra ri an Reform ang mga mag sa sa ka pa ra kun de ‐ na hin ang ka wa lan ng tu nay na re por ma sa lu pa. Bi na ti kos din ni la ang mga kau tu san ng ahen ‐ sya na nag pa pa bi lis sa pro se so ng pag pa pa litga mit ng mga lu ‐ pang ag ri kul tu ral at nagpa pa hin ‐ tu lot na ha ti in ang mga ko lek ti ‐ bong cer tifica te of land ow ‐ nership ng mga be ne pi syaryo. Pad yak pa ra sa #HRDay7. Nag bi sik le ta bi lang pro tes ta mu la Li wa sang Bo nifacio tu ‐ ngong Kor te Sup re ma sa Lung ‐ sod ng May ni la noong Hun yo 10 ang mga ka pa mil ya at ta ga ‐ su por ta ng ina res tong mga un ‐ yo nis ta at ma ma ma ha yag noong Di sye mbre 10, 2020. pa mil ya ng mga bik ti ma na pa wang mga si bil yan ang tat lo. Ka tu na yan, ba ra ngay ta nod si Po lig ra tes ng Ba ‐ ra ngay Vil la her mo sa, Ca wa yan. Dinukot naman ng mga arma ‐ dong pwersa ng estado ang mga kabataang sina Joseph Dalera at Judy Serapin sa Barangay Guiom, Cawayan, Masbate noong Hunyo 19. Hindi pa inililitaw ang dalawa hang gang sa kasalukuyan. Hunyo 21, 2021 ANG BAYAN
Sa ika-123 Araw ng Ka la ya an Pagmamanikluhod ni Du ter te sa China at US Gi nu ni ta ng de mok ra ti kong mga sek tor ang ika-123 Araw ng Ka la ya an noong Hun yo 12 sa pa ma ma gi tan ng isang pro tes ta sa ha rap ng em ba ha ‐ da ng Chi na sa Ma ka ti City. Ki nun de na ni la ang pag ben ta ni Rod ri go Du ter te sa West Phi lip pi ne Sea sa Chi na ka pa lit ng su hol, utang at pa bor. Bi na ti kos din ni la ang pagtatangka niyang baguhin ang konsti tu syon upang big yan ng ka ‐ pang ya ri han ang mga da yu hang kor ‐ po ra syon na buong pagmay-arian ang mga empresa sa mga estra te hi ‐ kong in dustri ya at mga lu pa in sa ban sa. Nag ti pon mu na ang mga ra li yis ‐ ta sa Quezon City at Rajah Su lay ‐ man sa May ni la ba go tumulak tungong em ba ha da. Nag ka ro on din ng ka tu lad na mga pag ki los sa Zam ‐ ba les, Cavi te, Ce bu, Baco lod at Davao. Da la wang araw ma ta pos ni to, isi nus pin de ni Du ter te ang pro se so ng pag ba ba su ra sa ta gi bang na Vi si ‐ ting Forces Agree ment sa pa gi tan ng Pi li pi nas at US sa pa ngat long pag ka ‐ ka ta on. Ito ay ma ta pos isu mi te ng Wa lang ba ku na sa hin di kaal ya do Iki na ga lit ng mga mam ba ba tas sa Min da nao sa isang pagdinig noong Hun yo 14 ang kri mi nal na ka pa ba ya an at pa bo ri tis mo ng Inter-Agency Task Force on Emer ging Infectious Di sea ses (IATF-EID) sa distri bu syon ng mga ba ku na la ban sa Covid-19. Ipi nu kol ni la kay Gen. Car li to Galvez, bi lang "Hari ng Ba ku na," ang pi na ka ma hig pit na pa na na gu tan sa pag ka ma tay ng mga pa sye nte sa is la da hil sa pagsasa wa lang-ba ha la ni ya sa pau lit-u lit na hi ling ng mga mam ba ba tas. Nag pa da la ang rehi ‐ men ng mga ba ku na sa Min da nao isang ling go ba go ni to pe ro ang ma ‐ la king bi lang ay ini la gak sa mga pru ‐ bin sya ng Davao at sa Davao City kung saan me yor ang anak ni Rod ri ‐ go Du ter te na si Sa ra. Ayon sa re ‐ kord ng De partment of Health, tu ‐ mang gap ang re hi yon ng 210,000 do sis ng ba ku nang Pfizer-BioNTech. Sa ka bi lang ban da, tig-30,000 do sis la mang ang na tang gap ng da la wa pang re hi yon. Ka bi lang di to ang mga pru bin sya ng Re gi on 10 at Ca ga yan de Oro City na balwarte ng mga pu li ‐ ti kong hindi hayagang sumusuporta sa pa na na ti li ng mga Du ter te sa Ma ‐ laca ñang. Ma yor ya ng mga ba ku na ay ibi ‐ nu hos sa Na tio nal Ca pi tal Re gi on sa ka bi la ng pag ta as ng bi lang ng mga na ha wa sa Min da nao at Vi sa yas. Pe ‐ ro ka hit di to, nag rek la mo sa ku pad sa distri bu syon si Ma yor Isko Mo re no ng Ma ni la City, isa pang ku mu kontra sa pag kan di da to ng ba tang Du ter te. Sa da tos noong Hun yo 17, nai ‐ de li ber na sa Pi li pi nas ang ma hi git 14 mil yong do sis ng ba ku na. Sa ka ‐ bi la ni to, 1.7 mil yong do sis la mang ang nai pa ma ha gi sa Min da nao. Sa 1.7 mil yong residente na man ng Ma ‐ ni la City, ma hi git 354,000 pa la mang ang na ba ku na han. Sa buong ban sa, ha los pi tong mil yon pa la mang ang na ba ku na han at 1.8 mil yon di to ang na ka da la wang do sis. Sa mga ban sa sa ASEAN, ikatlong pinakamabagal ang Pi li pi nas sa pag ba ku na. Sa man ta la, ayaw isa pub li ko ng IATF kung saan na pun ta ang ₱82.5 bil yong bad yet pa ra sa pag bi li ng ba ‐ ku na. La hat ng ba ku nang du ma ting ay do na syon mu la sa Covax Faci lity ng World Health Orga niza ti on. ANG BAYAN Hunyo 21, 2021 mga upi syal ng re hi men ang bi na ‐ gong ka sun du an na nag la la man ng dag dag na mga ma ka-US na pro bi ‐ syo n. Pa ngu na hin di to ang pag ga mit ng US sa mga teritoryo ng Pi li pi nas na na ka ha rap sa South Chi na Sea bi lang imbakan ng mga mi sayl at ar ‐ mas pa ra sa la gin ang mga ata ke ng ito ng pa ka nang Chi na. Ba ha gi Pacific De ter rence Ini tia tive na nag la la yong pro tek ta han ang US. Ka pa lit ng dag dag na mga te ri tor ‐ yong isu su ko ng rehimen ay ang mga ar mas at ayu dang mi li tar na ipi na ‐ nga ko ng US sa Armed Forces of the Phi lip pi nes. 3 ar ma dong ak syon sa isang ling go, ini lun sad ng BHB NAGLUNSAD NG TATLONG na ar ma dong ak syon ang mga yu ‐ nit ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB) sa Ca ma ri nes Sur, Neg ‐ ros Occi den tal at Agu san del Nor te mu la Hun yo 9 hang gang Hun yo 15. Naglunsad ng operasyong isnayp ang BHB-South Central Neg ros noong Hun yo 9 la ban sa 62nd IB sa Pu rok Da lau pan, Ba ‐ ra ngay Ca ra ba lan, Hi ma may lan City, Neg ros Occi den tal. Isang sun da lo ang na pas lang at isa ang na su ga tan. Ope ra syong is nayp din ang ini lun sad ng BHB-West Ca ma ri ‐ nes Sur (Nor ben Gru ta Com ‐ mand) la ban sa 90th IB noong Hun yo 12 sa Ba ra ngay Salva ‐ cion, Pa sacao, Ca ma ri nes Sur. Na pas lang sa ak syong mi li tar ang isang sar hen to. Tat long ahenteng paniktik ng PNP-Butuan, kabilang ang isang sarhento, ang na pas lang sa reyd ng BHB-Agu san del Nor ‐ te sa Pu rok 5 Ta gu laje, Ba ra ‐ ngay Anto nga lon, Bu tu an City noong Hun yo 15. 5
Ang ma ging bak la sa BHB Noong ba ta pa ako, gus to ng Ta tay ko na mag sun da lo ako pa ra ma tang gal " ang pag ka bak la ko. Ma la ki na ako nga yon at bak lang-bak la pa rin pe ro na ‐ tu pad pa rin ang pa nga rap ni ya. Yun nga lang, na ging sun da lo ako ng iba, mas ma ga ling na huk bo. Isa akong Pu lang man di rig ma ng Ba gong Huk bong Ba yan." Ma da las idi na da an ni Ka Oliver sa bi ro ang kan yang ka ra na san ng pag la ki sa loob ng isang kon ser ba ti ‐ bong pa mil ya sa pa ki ki pagkwen tu han ni ya sa mga ka sa ma sa Sout hern Min da nao. Isa si ya sa ma ra ming mga bak la at lesbyana na mga ka sa ma na yu ma kap sa re bo lu syo nar yong ar ma ‐ dong pa ki ki ba ka. Pe ro pag da ting sa pag pa pa li wa nag ng kan yang pa ni nin ‐ di gan, ser yo so at de ter mi na do si ya. "Ang ta nging pa ra an pa ra sa mga LGBTQ na lu ma ya sa pang-aa ‐ ping na ka ba tay sa ka sa ri an ay ang pag bak las sa pang-aa ping na ka ba ‐ tay sa uri." Pa ra sa kan ya, da pat ba ‐ ha gi ng pa ki ki ba ka ng mga Pi li pi nong LGBTQ (lesbyana, gay [bak la], bi ‐ sekswal, transgen der at queer) ang pag la lan sag sa ma la ko lon yal at ma ‐ lap yu dal na li pu nan na nag lu wal at nag pa pa na ti li ng pang-aa pi, diskri ‐ mi na syon at pa sis tang pang gi gi pit hin di la mang sa mga LGBTQ kundi sa la hat ng inaa ping uri. Ba go na ging myembro ng huk ‐ bong ba yan, ma la ki ang implu wen sya kay Ka Oliver at sa konsepto niya ng "gay pride" (paghahayag ng pagiging bakla) ang mga burgis na ideya at pilosopiyang na ka sentro sa in di bid ‐ wal na pag pa pa ra ya at ma la yo sa re ‐ ya li dad ng ma kau ring pa ki ki ba ka. Noon, na ku pot si ya sa pri de at pag ‐ tang gap sa sa ri li nang hi wa lay sa ma ter yal na mga kun di syon at istruk tu ra na nag ka ka it sa mga bak la at di bak la sa ka ni lang ba ta yang mga ka ra pa tan. "Paa no ta yo mag ka ka ro ‐ on ng pri de o res pe to at da ngal sa sa ri li kung di ta yo ma ka pag-a ral, inaa li la ta yo, di ta yo sa pat na pi na ‐ sa sa hod, di na tin ma pa ka in ang ating mga pa mil ya, kung pi na la la yas ta yo sa ating mga lu pa o pi nag ka kai tan ng pi nag ku ku nan ng ka bu ha yan?" usa pin la bas sa pu li ti ka ng gen der iden tity. "Na ki ki pag kai sa ka da pat sa ibang uri at sek tor. Bak la o di bak la, la hat ta yo ay bik ti ma ng sis te ma ng im per ya lis mo, pyu da lis mo at bu ruk ‐ ra ta-ka pi ta lis mo," ayon pa sa kan ya. Ang bak la bi lang man di rig ma Ang bu hay sa ka na yu nan ay may sa ri ling mga ha mon pa ra sa mga bak la. Pe ro pa ra kay Oliver, na pa ga ‐ ga an ito ng res pe to at su por ta ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pi li pi nas at BHB sa mga LGBTQ. Pa na-pa na hon, na ka ra ra nas si ya ng mga hi bo ng diskri mi na syon at pat ri yar kal na kai si pan. Pe ro di ha ‐ mak na ma la yo ang mga ito sa bru tal at sis te ma ti kong diskri mi na syon na di na nas ni ya ba go si ya pu ma lo ob sa re bo lu syo nar yong ki lu san. "Sa ta gal ko sa BHB, alam ko na ang mga ko ‐ men tong malamya o mahina ang mga bakla ay di pa ra ma na kit o mang hi ‐ ya. Ma da las, implu wen sya ito ng isang-pa nig at ma pa ngut yang rep re ‐ sen ta syon ng mga bak la sa mas mid ‐ ya. Pwe de ring nag mu mu la ito sa pag-aa la la ng isang mag sa sa ka sa isang 'ma lam bot' na pe tibur ges." Pa ra ba gu hin ang na ka li li mi tang pa na naw, ak ti bong na ki ki pag ta la ka ‐ yan si Oliver para hamunin ang pag ‐ ka ka hon ng mga in di bid wal sa ka ni ‐ lang ka sa ri an. "Bi lang mga myembro ng ko mu ‐ ni dad ng LGBTQ, hin di pwe deng pa ‐ si bo lang na ting hin ta yin ang pag ki ‐ la la sa atin. Imbes na mag hin tay na tang ga pin ta yo ng ma sa, pun ta han na tin si la at iba ha gi na tin ang ating mga ka ra na san at pa ki ki ba ka. Di to rin na tin ma tu tutu han ang ka ni lang mga la ban, at ma tu koy sa aktwal ang mag ka ug nay at ko mun na ting mga pa ki ki ba ka." Giit ni Oliver na ang pa gi ging "wo ke" o mu lat na bak la ay na nga ‐ nga hu lu gan ng pag ta ngan ng mga Anu mang kiling may ro on ang ilang ka sa ma at ma sa la ban sa mga bak la, na ni ni wa la si Oliver na ma pa ‐ 6 ngi ngi ba ba wan ang mga ito sa pa ‐ ma ma gi tan ng tu luy-tu loy na edu ka ‐ syo n, pro le tar yong pag hu bog sa sa ‐ ri li at pag pu na-at-pag pu na sa sa ri li. Si ya mis mo ay na ki ki pag bu no pa rin sa sa ri li pa ra itak wil ang mga in di ‐ bid wa lis ta at li be ral-bur ges na kon ‐ sep to ng "gay pri de," na na ki ki ta ni ‐ yang gi na ga mit ng nag ha ha ring uri pa ra pa na ti li hin ang ka sa lu ku yang sis te ma at pa la bu in ang tu nay na mga ugat ng sis te ma ti kong diskri mi ‐ na syon sa mga LGBTQ. Re bo lu syo nar yong pa ki ki pag re la ‐ syon Noon pang de kada 1990 iti nak ‐ da ng Par ti do na la hat ng mga re la ‐ syong LGBTQ ay pa pa lo ob sa ko lek ‐ ti bong pag pa paa lam at pag pa pa un ‐ lad tu lad ng mga he te ro sekswal na re la syo n. Ang mga mag ka sin ta han at mag-a sa wang LGBTQ ay may ro ‐ ong pan tay na mga ka ra pa tan sa loob ng ka ni lang re la syo n, ga yun din ng su por ta at ka li nga ng Par ti do tu ‐ lad ng mga magkarelasyong he te ro ‐ sekswal o roman tikong relasyon ng lalaki't babae. "Hin di la mang bu kam bi big ng Par ti do ang pag tang gap at pro tek ‐ syon sa mga LGBTQ. Isa itong prin ‐ sip yo," ayon pa kay Oliver. "Sa ti ngin ko, nga yon na ba ha gi na ako ng isang mas ma la king ko lek ‐ ti ba, sa isang mas ma la wak na pa ki ‐ ki ba ka, ang ma hig pit na pag ta ngan ko ng di sip li na ay di la mang sa pag ‐ pi gil ng libog kun di isang as pe to ng pag pa pa ni ba gong hu bog ko bi lang pro le tar ya do." Hunyo 21, 2021 ANG BAYAN
ANG BAYAN Hunyo 21, 2021 7
Ilang su sing im por ma syon ukol sa in dustri ya ng la ngis sa Pi li pi nas Ang ka ta yu an ng in dustri ya ng la ngis sa Pi li pi nas ang isa sa nag pa pa ki ta ng at ra sa dong ka la ga yan ng eko nom ya ng ban sa. Da hil ma ba ba ang ka pa si dad sa pro duk syon o pag re re pi na, ang lo ‐ kal na in dustri ya ng la ngis ay lub hang na ka sa la lay sa pag-aang kat ng mga ya ring pro duk to. La lo pa itong sa sa la lay sa im por ta syon da ‐ hil sa hi na ha rap na ma tin ding kom pe ti syon mu la sa mga dam bu ha ‐ lang nag re re pi na ng la ngis, la lu na mu la sa Chi na. Sa ka lak han, bi nu buo ang lo kal na in dustri ya ng la ngis ng pag- aang kat ng ya ring mga pro duk tong pet rol yo (ga so li na, die sel, ke ro se ne at iba pa), pag-iim bak at distri bu ‐ syon ni to. Nag-aang kat din ng kru ‐ dong la ngis pa ra sa lo kal na pag re ‐ re pi na na nag su sup lay sa wa la pa sa ka la ha ti ng ben ta han ng mga pro duk tong la ngis. May ma li it na ba ha gi ng pag mi mi na ng na tu ral gas sa ka ra ga tan sa kan lu rang ba ‐ ha gi ng Pa la wan, ngu nit lub hang ma ba ba ang kan ti dad di to, at inaa ‐ sa hang ma sa sa id sa loob ng isa o da la wang taon. Da la wang hi gan te. Ang distri ‐ bu syon ng la ngis sa Pi li pi nas ay pi ‐ nag ha ha ri an ng da la wang hi gan ‐ teng kum pan ya: ang Pet ron Corp. na may kontrol sa 24.88% ng pa mi ‐ li han, at ang Pi li pi nas Shell Pet ro le ‐ um Corp. na may 18.25%, o pi nag ‐ sa mang 43.85% ng ka buuang ben ‐ ta han. Ang Pet ron, da ting ha wak ng gub yer no ng Pi li pi nas, ay pag-aa ri nga yon ng San Mi gu el Cor po ra ti on. Ang Pi li pi nas Shell ay sub sid yar yo ng mul ti na syu nal na kum pan yang BP-Shell. Ang Pet ron at Shell ay pa ‐ la ging ka bi lang sa li mang pi na ka ‐ ma la king sa ban sa. kum pan ya Noong 2019, ang Pet ron ang nu me ‐ ro unong kum pan ya kung su su ka tin sa la ki ng ben ta. Ka su nod ng Pet ron at Pi li pi nas Shell ang Phoe nix Pet ro le um Phi lip ‐ pi nes na may 6.86%, Unioil na may 6.48%, at Chevron Phi lip pi nes (Cal ‐ tex) na may 6.13%. Sa ka buuan, ha ‐ wak ng li mang pi na ka ma la king kum ‐ pan ya na ito ang 62.6% ng ben ta han ng mga pro duk tong pet rol yo. Ang na ti ti rang ba ha gi ay pi nag ‐ ha ha ti an ng iba pang mas ma li li it na kum pan ya: PTT Phi lip pi ne Corp. (PTTPC), To tal Phils., Seaoil Phil. Inc., TWAInc., Liqui gaz, Pryce gas, Micro Dra gon, IslaGas, Jet ti, Eas ‐ tern Pet ro le um, Pet rot ra de, South Pacific, Ma ru be ni, SL Har bo ur, Rocko il, RK3 Int'l., Insu lar, ERA 1, High Glory, War bucks, Per di do, Gol ‐ den Sha re and Fi lo il Lo gis tics Corp. at iba pa. Hu mi na ang ben ta han at lu mi it ang ki ta ng mga kum pan ya sa la ngis noong unang ha ti ng 2020 da hil sa ipi na taw na mga restrik syon sa ila ‐ lim ng mga lockdown. Ga yun man, ma bi lis na na ka ba wi ang mga kum ‐ pan yang ito sa ika la wang ha ti ng taon. Nag re histro ang Pet ron ng ₱1.6 bil yong ki ta noong ikat long kwar to, at ₱1.2 bil yon ng hu ling kwar to ng 2020. Nag re histro na man ng ₱400 mil yong ki ta ang Shell noong hu ling kwar to, ma ta pos in da ‐ hin ang mga pag ka lu gi da hil sa pag ‐ sa sa ra ng plan ta ni to sa pagrerepina sa Ba ta ngas. Pag-aang kat ng la ngis. Ka lak ‐ han ng mga kum pan yang ito ay pa ‐ wang nag-aang kat ng mga ya ring pro duk tong la ngis at ta ga ben ta la ‐ sa pa mi li han. Hang gang mang noong ka la git na an ng 2020, 60% ng bi ne ben tang ga so li na, die sel at iba pang pro duk to sa ban sa ay tu wi ‐ rang ina ang kat. La lo pa itong lu ma ‐ ki da hil sa pag sa sa ra ng plan ta ng Shell sa Ta ba ngao, Ba ta ngas noong Set yembre 2020. Si mu la Ene ro 2021, 100% na ng ben tang mga pro duk tong la ngis sa Pi li pi nas ay ina ang kat ma ta pos isa ra ng Pet ron 8 ang ope ra syon ng plan ta sa pag re ‐ re pi na sa Li may, Ba ta an. Nag dek la ‐ ra itong itu tu loy ang ope ra syon sa da ra ting na Hul yo ma ta pos pa nga ‐ ku an ng kal tas sa bu wis, su ba lit na ‐ nga ngam ba na pa tu loy na ma lu lu gi sa ha rap ng ma bi gat na kom pe ti ‐ syo n. Mas ma la king hi gan te ang Chi na. Pa pa la ki ang kontrol at do ‐ mi na syon ng Chi na sa pag re re pi na ng kru do at pag-eeksport ng mga ya ring pro duk tong la ngis, laluna sa Asia-Pacific. Noong ikat long kwar to ng 2020, uma bot sa 64% ng ina ang ‐ kat na die sel sa Pi li pi nas ay mu la sa Chi na. Noong Ene ro hang gang Nob ‐ yembre 2020, su mi rit nang 434.1% tu ngong 1.7 mil yong met ri ko to ne ‐ la da ang ina ang kat ng ban sa na ga ‐ so li na mu la sa Chi na. Nag-aang kat din ang Pi li pi nas mu la sa Ja pan, South Ko rea, Si nga po re at iba pang ban sa. Ang Chi na na ang ban sang may ika la wang pi na ka ma la king ka pa si ‐ dad sa pag re re pi na ng la ngis, at inaa sa hang mauu na han ang US sa loob ng ilang taon. Ito ang pi na ka ‐ ma la king ta ga-ang kat ng kru dong la ngis sa buong mun do at may pi na ‐ ka ma la king ka pa si dad sa pag-iim bak ni to. Dominado nga yon ng Chi na ang ben ta han ng mga pro duk tong pet ‐ rol yo sa Asia. Ka bi lang sa pi na ka ‐ ma la king kum pan yang Chi ne se ang Pet roChi na (Chi na Na tio nal Pet ro le ‐ um Cor po ra ti on) at ang Si no pec. Da hil sa la ki ng pro duk syon ng Chi ‐ na, su nud-su nod na naob li gang mag sa ra ang mga plan ta ng pag re ‐ re pi na sa Austra lia at Si nga po re (Shell at Exxon). Hunyo 21, 2021 ANG BAYAN
Papasamang kalagayan ng paggawa at produksyon sa industriya ng asukal Tu wing pa pa la pit ang Tiem po Muer to, ka ra ni wan nang nag ‐ ha ha nap ng al ter na ti bong ma pag ka ka ki ta an ang mga mag ‐ sa sa ka at mang ga ga wang bu kid sa mga plan ta syon ng tu bo. Ang Tiem po Muer to ay tu mu tu koy sa pa gi tan ng crop sea son ng tu bo mu la Agos to hang gang Set yembre. Sa pa na hong ito, ha los wa la si lang ki ta. Ayon sa kon ser ba ti bong sar bey ng es ta do, ang mga mag sa sa ka ng tu bo ang ika la wang may pi na ka ma ‐ ba bang ara wang sa hod (₱273) sa mga mang ga ga wang ag ri kul tu ral sa ban sa. Mas ma ba ba pa ri to ang ka ‐ ni lang ki ni ki ta ayon sa da tos ng Na ‐ tio nal Fe de ra ti on of Su gar Wor kers. Ayon sa gru po, na sa ₱1,000-₱1,500 la mang ka da kin se nas (₱67-₱100 ka da araw) ang abe reyds na na ta ‐ tang gap ng mga mag sa sa ka at mang ga ga wang bu kid sa pa na hon ng kab yaw, ha bang na sa ₱200-₱500 (₱13-₱33 ka da araw) sa pa na hon ng Tiem po Muer to. Ma la yo ito sa ara ‐ wang mga mi ni mum na sa hod sa mga re hi yon (₱295-₱500) at la lu na sa ta yang di sen teng sa hod na ₱1,059. Inii ku tan ng mga as en de ro ang pag bi bi gay ng na ka tak dang mi ni ‐ mum sa pa ma ma gi tan ng is ke mang pak ya wan kung saan si na sa hu ran ang mga mang ga ga wang bu kid ba tay sa ko ta. Sa isang tu bu han sa Isa be ‐ la, na sa ₱16-₱50 la mang ang ara ‐ wang sa hod pa ra sa pag bu bu not ng da mo, ₱40-₱70 sa pag ta ta nim, ₱150 sa pag-aa bo no, ₱94 sa re gu lar na pag-a si ka so sa tu bu han, at ₱225- ₱250 sa pag-aa ni. Industri ya ng asu kal Ayon sa da tos ng Su gar Re gu la ‐ tory Admi nistra ti on (SRA), 789,681 Pi li pi no ang ka sa lu ku yang nag tat ra ‐ ba ho sa in dustri ya ng asu kal. Ma ‐ yor ya sa ka ni la ay mga mang ga ga ‐ wang bu kid (686,968) at mag sa sa ka (88,748) na di rek tang lu ma la hok sa pro duk syon ng tu bo. Mayroon namang 13,965 na nag tat ra ba ho sa mga asu ka re ra. Na sa 85% sa mga mag sa ‐ sa ka (75,241) ang nag bu bu ngkal ng hin di ta ta as sa li mang ek tar yang tu ‐ la ga nap sa bu han. Ga yun pa man, sek tor ang pa nga ngam kam at re kon ‐ sentra syon ng lu pa sa pa ma ma gi tan ng iba't ibang kaa yu san sa pag sa sa ‐ ka ga ya ng su gar block far ming, stock distri bu ti on op ti on, ar yen do at ag ri bu si ness ven tu re ag ree ment. Ang tu bo ang na ngu ngu nang pro duk tong ag ri kul tu ral ng Pi li pi nas batay sa bolyum ng napoprodyus nito. Noong 2019, ka tum bas ng ha ‐ los sang ka pat ng ka buuang bol yum ng lo kal na pro duk syong ag ri kul tu ral ang bol yum ng naa ning tu bo sa ban ‐ sa. Ha los da la wang kat lo ni to ay mu ‐ la sa Wes tern Vi sa yas. Sak law ng mga tu bu han ang 398,478 ek tar yang lu pang ag ri kul ‐ tu ral sa 10 re hi yon sa ban sa. Pi na ‐ ka ma la la wak ang mga tu bu han sa is la ng Neg ros (200,000 ek tar ya) ka su nod ng Min da nao (80,000 ek ‐ tar ya) at Sout hern Ta ga log (20,000 ek tar ya). Sa ka bi la ni to, pa bag sak ang pro duk syon ng tu bo. Mu la 28 mil ‐ yong metriko tonelada (MT) noong 2016, bu mag sak tu ngong 24.6 mil ‐ yong MT noong 2020 ang ka buuang bol yum ng tu bo na naa ni at nap ro se ‐ so sa mga asu ka re ra. Si na sa bing da ‐ hi lan sa pag ba ba ng pro duk syon ang ma la wa kang pag pa pa lit-ga mit ng mga tu bu han at pag sa sa ra ng apat sa 27 asu ka re ra sa ban sa sa na ka li ‐ pas na li mang taon. Sa ila lim ng re ‐ hi meng Du ter te, ku mi tid nang 5% ANG BAYAN Hunyo 21, 2021 (22,880 ek tar ya) ang ka buuang er ya ng mga tu bu han. Bu mag sak ang ka ‐ pa si dad ng ban sa na magpro se so ng tu bo mu la 196,000 MT/a raw tu ‐ ngong 173,300 MT/a raw sa pa na ‐ hong ito. Sa ila lim ni Du ter te, bu mu ‐ lu sok nang 19% ang ka buuang bol ‐ yum ng asu kal na nap rod yus ng ban sa mu la 3.5 mil yong MT noong 2016 tu ngong 2.8 mil yong MT noong 2020. Si na sa bing ba la kid sa pag ta ta ‐ nim ng tu bo ang ma hal na mga ka ‐ ga mi tan sa pag sa sa ka, abo no at her bi sid yo, at ma li it na sa hod na nag tu tu lak sa mga mag sa sa ka na mag ha nap ng ibang tra ba ho. Ram ‐ dam din nga yon sa mga tu bu han ang epek to ng pag ba ba go sa kli ma na nag du du lot ng mas ma pa min sa lang de lub yo ga ya ng big la ang pag ba ha na nag wa sak sa li bu-li bong ek tar ‐ yang mga tu bu han sa Neg ros Occi ‐ den tal noong Ene ro. Noong 2020, na ka pagprod yus ang ban sa ng 2.1 mil yong MT ng pu ‐ lang asu kal at 703,800 MT ng pu ting asu kal. Ayon sa SRA, ang ka sa lu ku ‐ yang abe reyds na pre syo ng pu lang asu kal sa lo kal na pa mi li han ay ₱32.42/ki lo. Mas ma ta as ito nang 2% (₱0.70) kum pa ra sa pre syo noong Hun yo 2019. Ang pag ta as ay pa ngu na hing re sul ta ng pag bag sak ng lo kal na pro duk syon at 13% pag ‐ ta as ng de mand sa mu rang kla se ng asu kal nga yong pan dem ya. "Papasamang...," ituloy sa pahina 10 9
Ta gum pay ng mga mang ga ga wang bu kid sa mga tu bu han sa Neg ros Iniu lat ng Pag hi ma kas, re bo lu syo nar yong pub li ka syon sa is la ng Neg ros, na nag bu nga na nga yong bu wan ang pa ki ki pag da ya lo go ng mga mang ga ‐ ga wang bu kid sa isang pa ngi no ong may lu pa noong Set yembre 2020 pa ra ita ‐ as ang ka ni lang sa hod. Alin su nod sa ka ni lang pa na wa gan, iti na as ang ara ‐ wang sa hod ng mga mang ga ga wang bu kid mu la ₱150-₱170 tu ngong ₱200. Ma li ban di to, iti na as din tu ngong ₱300 ang sa hod sa pag-aa ra ro mu la sa ₱250-₱270; ₱900 pa ra sa ba wat sam pung li bo (i sang lak sa) sa pa mat ‐ dan mu la ₱700-₱800; at ₱350 ka da to ne la da sa pag ga ga pas-kar ga mu la ₱320-₱330. Ma hi git 200 mang ga ga ‐ wang bu kid mu la sa 11 sit yo ng apat na bar yo ang ma ki ki na bang di to. buuan ng ₱5.98 mil yon. Ba go ang da ‐ ya lo go, ti na ta yang 45% ni to (₱2.7 milyon) ang ma li nis na ki ta na na pu ‐ pun ta sa pa ngi no ong may lu pa, at 30% na man ay na pu pun ta sa asu ka re ra (₱1.8 milyon). Na sa 20% (₱1.2 milyon) na la mang ang na ti ti ra pa ra pag ha ti an ng mga mang ga ga wang bu kid. Ayon sa pa g-aa ral ng Pag hi ma ‐ kas, may ka pa si dad ang na tu rang plan ta syon na magprod yus ng 230 metriko tonelada (MT) ng asu kal ka da 20 ek tar ya ng lu pa sa loob ng da la ‐ wang ani han na nag ka ka ha la ga sa ka ‐ Sa kaug nay na ba li ta, daan-da ‐ ang ka sa pi ng Unyon ng Mang ga ga ‐ wa sa Agri kul tu ra (UMA) sa ba yan ng Sta. Ma ria ang nag ha in ng rek la ‐ mo sa Sang gu ni ang Pan la la wi gan ng Isa be la noong Ma yo pa ra tu lig sa in ang "ma la-a li ping pa sa hod" at hin di G7 at NATO, gi na mit ng US la ban sa Chi na Sa git na ng pa na na la sa ng pan dem yang Covid-19, la lupang ti tin di ang ri ba ‐ lan ng mga im per ya lis tang ban sa bun sod ng ka ta ta pos na mga pu long ng Gro up of Seven (G7) at NATO ni tong ika la wang ling go ng Hun yo. Nag ta pos ang tat long araw na G7 Sum mit sa Southwes tern England noong Hun yo 13 kung saan pi nag ti ‐ bay ni to ang re so lu syong la ba nan ang lu ma la king implu wen sya sa eko nom ya at mi li tar ng Chi na sa buong mun do. Sa pu long, ni re pa so ng G7, na ki na bi la ngan ng Uni ted Sta tes, Uni ‐ ted King dom, France, Ca na da, Ger ‐ many, Italy at Ja pan, ang ma ti ting ‐ kad na pang ya ya ri sa mun do sa na ‐ ka ra ang 40 taon. Pi nan sin ni to ang eko nom ya ng Chi na na noong 1979 ay mas ma li it pa sa Italy. Pu ma pa ‐ nga la wa na nga yon ang Chi na sa pinakama ya ya mang ban sa at du mi ‐ dik ta sa tak bo ng pu li ti ka sa mun do. pa tan ang tril yong dol yar na pro yek ‐ tong impras truk tu rang Belt and Road Ini tia tive ng Chi na. Ma li ban sa ban ta ng Chi na, na ‐ nga ko rin ng su por ta ang G7 sa pag ‐ sa wa ta sa pan dem ya at iba pang su ‐ sul pot sa hi na ha rap, at sa pag ba ba ‐ was sa pag ga mit ng kar bon. Ga yun ‐ man, bi na ti kos ito ng mga kri ti ko da ‐ hil ang pa nga kong $1 bil yong pon do ay lub hang ma li it pa ra la ba nan ang cli ma te cha nge. Si na bi rin ng mga ak ‐ ti bis ta sa cli ma te cha nge na hung kag at hang gang pa nga ko la mang ang pag ha rap sa pag ka si ra ng ka li ka san da hil wa la itong de tal ya dong pla no. Upang kontra hin ito, mag-aa lok ang G7 sa ma hi hi rap at may ka tam ‐ ta mang-la king eko nom yang ban sa ng enggran deng prog ra mang im ‐ pras truk tu rang Build Back Bet ter World (B3W). La yon ng B3W na ta ‐ Noong Hun yo 14, iti nu lak ng US sa pu long ng North Atlan tic Tre aty Orga niza ti on Sum mit sa Bel gi um ang re so lu syong pa la ka sin ang al yan sa ng Eu ro pe an Uni on la ban sa Chi na at su ‐ por ta han ang mga re hi meng kontra- Rus sia sa Geor gia at Ukrai ne. 10 ma ka ta ong tra to sa ka ni la sa mga plan ta syon. Anang gru po, mas ma ‐ ba ba pa sa ₱200 ang ka ra ni wang na ‐ ta tang gap ng mga mang ga ga wang bu kid ka da araw. Ipi na na wa gan din ni la na iba lik ang 287 mang ga ga wang bu kid na na ‐ tang gal sa tra ba ho mu la Agos to 2019 nang ipa lo ob ng mga asendero sa hi la ‐ gang Isa be la at ti mog Ca ga yan ang aa bot sa 1,695-ek tar yang mga tu bu ‐ han sa isang kontra ta sa pag pop rod ‐ yus ng bioet ha nol pa ra sa kum pan yang Gre en Fu tu re Innova ti ons-Ecofuel. "Papasamang...," mula sa pahina 9 hang gang 2016 2019, umaa bot sa ₱33.7 bil yon ang ka buuang ha la ga ng mga pro duk tong asu kal na ineks ‐ port ng Pi li pi nas, ma hi git ka la ‐ ha ti ni to ay sa US. Mu la Kum pa ra di to, mas ma la ki ang ina ang kat na asu kal ng Pi ‐ li pi nas. Sa pa re hong pa na hon, uma bot sa ₱116.7 bil yon ang ka buuang ha la ga ng mga pro ‐ duk tong asu kal na inang kat ng ban sa, 36% ay mu la sa Chi na. Pa ra ito do ang pag-aang ‐ kat, ipi na pa nu ka la nga yon ng mga upi syal sa eko no mya ng re hi men na bak la sin ang mga ta ri pa (u maa bot sa 50%) sa mga pro duk tong asu kal at ang 64,050 MT-mi ni mum access vo lu me (MAV) sa pu lang asu ‐ kal. Ti nu tu tu lan ito ng mga mag sa sa ka at maging mga asendero da hil ito ang pag ba ‐ ha ng mu rang asu kal ang hihila sa lo kal na pre syo ng tu bo na ka lau nan ay pa pa tay sa buong in dustri ya. Hunyo 21, 2021 ANG BAYAN


Ang Pagpoprotekta sa Pagreretiro at Mga Benipisyong Pangkalusugan Pagkatapos Mawalan ng Trabaho Ang pagkawala ng trabaho o ang pagbabawas ng oras ay maaaring magbunga ng pagkawala ng mga benepisyo sa pagreretiro at kalusugan. Gayunpaman, ang pederal na batas ay maaaring makatulong na proteksyunan ang benepisyo ng mga manggagawa (at ng kanilang mga pamilya) kung sakaling may pagbabago ng trabaho. Ang mga pagpipilian ng coverage ay depende sa iba't bang dahilan, kaya mabuting tingnan muna ang mga iba't-ibang opsyon bago pumili. Maaari Kang Mag-Enroll sa Isa Pang Plano para sa Kalusugan na Naka-ayon sa Trabaho Kung dahil sa paglipat ng trabaho mawawalan ka ng karapatan sa iyong health care coverage, ngunit mayroong iba pang health coverage (halimbawa, sa pamamagitan ng health care coverage ng asawa sa trabaho), pag-isipang mag-enroll sa health care coverage na iyon sa pamamagitan ng "special enrollment." Sa ilalim ng Health Insurance Portability and Accountability Act (HIPAA), pinapayagan ng special enrollment na mag-enroll ka at ang iyong pamilya sa isang health care coverage na dati ay hindi kayo pwede. Para maging kwalipikado, maaari kang humiling ng special enrollment sa loob ng 30 araw mula sa pagkawalang bisa ng iyong orihinal na coverage. Ang iyong coverage ay dapat na epektibo nang hindi lalampas sa unang araw ng unang buwan kasunod ng iyong kahilingan na mag-enroll. Kung ikaw ay mag-eenroll sa health plan coverage na pinagkaloob ng iyong pinagtatrabahuhan batay sa trabaho (tulad ng special enrollment sa plano ng asawa), hindi maaaring tanggihan ng mga grupo ng health plan at ng mga insurers ang paggamot sa mga kalagayan na may preexisting kondisyon. Maaari Mong Ipagpatuloy ang Dati Mong Health Plan Ang Consolidated Omnibus Budget Reconciliation Act (COBRA) ay maaaring makatulong sa mga dating empleyado at kanilang pamilya na pansamantalang magpatuloy sa kanilang health care coverage. Magiging karapat-dapat ka sa coverage ng COBRA kung: Ikaw ay pinahinto sa trabaho, nagbitaw sa iyong trabaho, o nagretiro, o nabawasan ang iyong oras; • Ikaw ay hindi tinanggal dahil sa hindi mabuting pag-uugali; • Ang iyong amo ay mayroong 20 o higit pang mga empleyado; • • Ang iyong pinagtatrabahuhan ay patuloy na nagpapanatili ng isang health plan.
Ikaw ay kasali sa grupo ng health plan ng iyong pinagtatrabahuhan; at Kapag natapos ang iyong trabaho, dapat bigyan ka ng iyong health plan ng notice na nagpapaliwanag ng iyong mga karapatan sa ilalim ng COBRA. Mayroon kang 60 araw mula sa petsa ng pagbibigay ng notice o mula sa petsa ng araw ng pagtatapos ng coverage - alinman ang mas huli - upang makapag- enroll sa COBRA coverage. Magsisimula ito sa araw ng pagtatapos ng iyong health care coverage at tumatagal ng hanggang 18 buwan (minsan mas mahaba sa ibang mga pagkakataon). Gayunpaman, maaaring kakailanganin ng health care plan na bayaran ang premium ng kabuuang singil ng grupo, kasama ang 2 porsyento na bayarin sa pangangasiwa. (Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa COBRA, umorder ng libreng kopya ng An Employee's Guide to Health Benefits under COBRA gamit ang link o numero ng telepono sa ibaba).
Maaari Kang Magpatala sa Indibidwal na Coverage Ang isa pang opsyon ay ang pagbili ng indibidwal na insurance coverage sa Health Insurance Marketplace®. Pinahihintulutan ng Marketplace na makita mo sa isang lugar ang mga opsyon ng health plan na magagamit mo. Maaaring karapat-dapat ka sa isang tax credit na magpapababa ng iyong buwanang premium. Maaari mong makita kung ano ang magiging halaga ng iyong premium, mga babayaran, at mga karagdagang gastusin bago ka magdesisyon na mag-enroll. Maaari ka ring maging karapat-dapat sa isang espesyal na pagkakataon sa pag-enroll sa Marketplace coverage. Para sa karagdagang impormasyon, bisitahin ang HealthCare.gov. Pagpoprotekta sa Iyong Mga Pag-aari sa Pagreretiro Kung ikaw ay nawalan ng trabaho, tanungin mo ang iyong Plan Administrador para sa isang kopya ng Summary Plan Description (SPD) at ng individual benefit statement. Ang SPD ay naglalahad kung ano ang mga benepisyong nakapaloob sa plano, kung kailan maaaring kolektahin ang mga ito, at kung mayroon kang isang 401(k) account, pinapayagan ka ba ng iyong plano na ilipat ito sa plano ng bago mong pinagtatrabahuhan o sa isang IRA. Makikita mo at masusubaybayan ang balanse ng iyong account sa individual benefit statement. Itago ito kasama ng iyong mahahalagang papeles. At saka, ang individual benefit statement ay ibinibigay ng pana-panahon upang matiyak na masabihan mo ang Plan Administrator sa anumang pagbabago ng iyong tirahan. (Para sa karagdagang impormasyon sa pagpoprotekta sa iyong benepisyo sa pagreretiro, umorder ng libreng kopya ng What You Should Know about your Retirement Plan gamit ang link o ang numero ng telepono sa ibaba.) Alamin Ang Mga Katotohanan NGAYON Tawagan ang EBSA kung mayroon kang mga katanungan tungkol sa iyong karapatan at responsibilidad sa ilalim ng HIPAA, COBRA, ang Affordable Care Act, at Employee Retirement Income Security Act. Para sa karagdagang impormasyon tungkol sa mga opsyon sa segurong pangkalusugan na magagamit, bisitahin ang HealthCare.gov. EMPLOYEE BENEFITS SECURITY ADMINISTRATION U.S. DEPARTMENT OF LABOR Para mag-order ng mga publikasyon, o humuling ng mga materyales na magagamit pati ng mga may kapansanan, tawagan ang numero na nakalista sa ibaba at magtanong sa mga Benefits Advisors. Pangunahing site: dol.gov/agencies/ebsa Tanungin ang EBSA: askebsa.dol.gov Libre: 1-866-444-3272 TRS: 711 Hunyo 2022