2 DEPED COPY Filipino Kagamitan ng Mag-aaral Yunit 2 Ang kagamitan sa pagtuturong ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga edukador mula sa mga publiko at pribadong paaralan, kolehiyo, at / o unibersidad. Hinihikayat namin ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa action@deped.gov.ph. Mahalaga sa amin ang inyong mga puna at mungkahi. Kagawaran ng Edukasyon Republika ng Pilipinas All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang Bagong Batang Pinoy - Ikalawang Baitang Filipino - Kagamitan ng Mag-aaral Unang Edisyon, 2013 ISBN: 978-971-9990-66-6 Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng Batas Pambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa ano mang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna ang pahintulot ng pamahalaan o tanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan ang nasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang patawan ng bayad na royalty bilang kondisyon. Ang mga akda / materyales (mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand names, tatak o trademarks, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay sa nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsikapang mahanap at mahingi ang pahintulot ng mga may karapatang-ari upang magamit ang mga akdang ito. Hindi inaangkin ni kinakatawan ng mga tagapaglathala (publisher) at may-akda ang karapatang-aring iyon. DEPED COPY Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Br. Armin A. Luistro FSC Pangalawang Kalihim: Yolanda S. Quijano, Ph.D. Mga Bumuo ng Kagamitan ng Mag-aaral Punong Tagapangasiwa: Luz S. Almeda, Ph. D.; Pangalawang Tagapangasiwa: Rizalino Jose T. Rosales; Lider: Victoria R. Mayo; Manunulat: Nilda S. D. Garcia, Jackelyn F. Aligante, Melany B. Ola, Aida J. Cruz, Erlinda B. Castro, Virginia C. Cruz, Matilde N. Padalla, Galcoso C. Alburo, Estela C. Cruz; Tagapag-ambag: Aurora E. Batnag, Ma. Fe C. Balaba, Nelly I. Datur, Avizen C. Siño, Felix Q. Casagan, Ruby E. Baniqued, Nora C. Bernabe, Maribel R. Mendoza, Kristina L. Ballaran, Rechelle M. Meron; Editor: Arsenia C. Lara, Amaflor C. Alde; Kasangguni: Angelika D. Jabines; Tagapagtala: Ma. Cynthia P. Orozco; Taga-anyo: Christopher C. Artuz, Leonor Barraquias; Tagapag-guhit: Bernie John E. Isip at Francischarl S. Isip Inilimbag sa Pilipinas ng Rex Book Store, Inc. Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat (DepEd- IMCS) Office Address: 2nd Floor, Dorm G, PSC Complex Meralco Avenue, Pasig City Philippines 1600 (02) 634 -1054 o 634 -1072 Telefax: E-mail Address: ii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
PAUNANG SALITA Kumusta ka na? Binabati kita at ikaw ay nasa Ikalawang Baitang na ng iyong pag-aaral! Ang Kagamitang ito ay sadyang inihanda para sa iyo. Ito ang magsisilbing gabay mo para sa iyong DEPED COPY pag-aaral ng asignaturang Filipino 2. Inaasahan na sa paggamit mo nito ay magiging aktibo ka sa talakayan sa loob ng klase at maipahahayag mo nang wasto at maayos ang iyong mga personal na ideya at karanasan kaugnay ng pinag-aaralan sa klase. Ang mga babasahin at mga gawain dito ay isinaayos at pinili upang magkaroon ka ng maunlad na kasanayan sa pagsasalita, pakikinig, pagsulat, pagbasa, at panonood. Ang mga aralin ay nahahati sa apat na yunit. Ito ay ang sumusunod: Yunit I - Pagpapakatao at Pagiging Kasapi ng Pamilya Yunit II - Pakikipagkapwa-Tao iii All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Yunit III - Pagmamahal sa Bansa Yunit IV - Panginoon ang Sandigan sa Paggawa ng Kabutihan Sa bawat aralin, ang sumusunod na gawain ay iyong masusubukan upang higit na mapagyaman DEPED COPY ang iyong kakayahan. SUBUKIN NATIN - Sa bahaging ito malalaman natin ang kakayahan at kasanayang abot-alam mo na. Ito ay gagawin sa unang araw ng bawat aralin o linggo. Huwag kang matakot sa pagsasagot sapagkat ito ay hindi makaaapekto sa iyong grado. Nais lamang nating malaman ang dati mong kaalaman o karanasan na may kaugnayan sa pag- aaralan. BASAHIN NATIN - Babasahin mo ang mga tekstong sadyang isinulat para sa iyo upang matukoy o magkaroon ka ng ideya kung ano ang pag-aaralan mo sa buong linggo. Ang mga tekstong ito ay maaaring alamat, pabula, kuwentong bayan, iv All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
mga pantasya o likhang isip, at mga salaysay ayon sa karanasan ng mga ibang mag-aaral. Ito ang magiging susi upang higit mong maunawaan ang mga aralin natin. Huwag kang mabahala. Laging nakaagapay ang iyong guro sa lahat ng gagawin mo. DEPED COPY SAGUTIN NATIN - Dito susubukin nating malaman kung lubos mong naunawaan ang napakinggan o nabasa mong teksto. PAHALAGAHAN NATIN - Sa bahaging ito, mauunawaan natin ang kagandahang asal at pag- uugali na nais ituro sa atin ng napakinggan o nabasang teksto. GAWIN NATIN - Dito magkakaroon ka ng iba't ibang pagsasanay kaugnay ng aralin. Maaaring ito ay kasama ng iba mong kamag-aral o maaari din namang pang-isahang gawain. v All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
SANAYIN NATIN - Dito magkakaroon ka ng pagkakataon na malinang lalo ang kasanayan sa napag-aralan kasama ang ibang pangkat sa pamamagitan ng mga karagdagang gawain. TANDAAN NATIN - Sa bahaging ito, mababasa DEPED COPY natin ang mga kaisipang dapat nating tandaan kaugnay ng araling tinalakay. LINANGIN NATIN - Dito higit na papaunlarin ang kasanayan at kaalaman na natutunan sa natapos na aralin. Sa pamamagitan din ng Kagamitang ito, nawa ikaw ay maging maka-Diyos, makatao, makakalikasan, at makabayang batang Pilipino. Isang Bagong Batang Pinoy na handa sa mga pagbabagong dala ng kapaligiran at ng makabagong teknolohiya. Maligayang pag-aaral sa iyo! MGA MAY AKDA vi All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Talaan ng Nilalaman Yunit 2: Pakikipagkapwa-Tao Aralin 1: Ideya Ko, Sasabihin Ko ... 146 Panghalip Panao Ang Matulunging Mag-anak ... Si Lea ... Dapat Tandaan sa Pagsulat ... 146 148 155 DEPED COPY Aralin 2: Pangunahing Direksiyon, Susi sa Lokasyon ... Panghalip Panao Bilang Pamalit sa Pangngalan Masaya ang Tumulong sa Kapwa ... Ang Magkakaibigan ... Aralin 3: Napakinggang Teksto, Ipahahayag Ko ... Panghalip Pamatlig Si Mang Nardo ... Aralin 4: Sinabi Mo, Ramdam Ko! ... Panghalip Panao na Paari Ang Magkaibigan ... Ang Batang si Prado ... Aralin 5: Kuwento Mo, Pakikinggan Ko! . . . . 157 157 162 168 168 181 181 185 193 Panghalip Pananong Si Carlo at si Felix ... Si Lito ... Si Melissa ... Pagkakabigkis ... 193 195 196 197 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 6: Komunikasyon, Daan sa Pag-unlad ng Edukasyon ... 207 Magkasingkahulugan na Salita Panghalip Pamatlig na Patulad Ang Magkakaibigan at ang Pulubi ... May Bisita ... Aralin 7: Karanasan Ko, Iuugnay Ko ... Kailanan Panghalip Panao 222 Sorpresa kay Sophia ... Kasiyahan sa Paaralan ... 227 Si Lolo at si Lola ... 231 207 211 222 DEPED COPY Aralin 8: Nabasang Kuwento, Isasalaysay Ko ... Panauhan ng Panghalip Panao Mapalad si Zyra ... 234 243 247 Aralin 9: Katangian Mo, Aalamin Ko ... Panghalip na Panlunan Bilang Pamalit sa Pangngalan Ang Pamilya Kung Saan Ako Masaya ... 246 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
DEPED COPY 145 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 1: Ideya Ko, Sasabihin Ko Basahin ang mga pangungusap. Isulat sa sagutang papel ang Oo kung sumasang-ayon ka sa pahayag at Hindi kung hindi. 1. Ang ako, siya, at ikaw ay halimbawa ng panghalip panao. DEPED COPY 2. Ang pangunahing ideya ay matatagpuan sa unahan ng talata. 3. Ang mga ponema ay makabuluhang tunog sa isang wika. 4. Napapangkat ang mga salita sa iba't ibang kategorya. 5. Madaling sagutin ang mga tanong na sino, ano, at saan sa binasang teksto. Ang Matulunging Mag-Anak Ang mag-anak na Reyes ay likas na matulungin. Sila ay nagpunta sa kalapit na barangay upang tulungan ang mga taong nasunugan. Sina Aling Oneng at Mang Romy ang 146 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
nagbibigay ng pagkain. Sina Ben, Tina, at Leo ang tumutulong sa pag-eempake ng mga pagkain na ipamimigay. "Ako na ang maglalagay ng noodles sa supot," ang sabi ni Ben. "Ikaw naman, Tina, ang maglalagay ng mga de lata. Siya naman ang maglalagay ng mga bigas," sabay turo ng dalawang bata kay Leo. DEPED COPY Sino ang tatlong bata sa kuwento? Bakit sila nasa kalapit na barangay? Anong uri ng mga bata ang magkakapatid? Ipaliwanag. Ano ang katangiang taglay ng mag-anak? Kung may nangangailangan na kapwa, anong gagawin mo? Ano ang pangunahing ideya ng kuwento? Paano mo ito natukoy? Ang pakikipagtulungan o pagdamay sa mga nangangailangan ay pagpapakita ng pagmamahal sa kapwa. 147 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin mo ang talata upang masagot ang mga tanong pagkatapos nito. Si Lea Si Lea ay batang magalang. Gumagamit siya ng po at opo kapag nakikipag-usap. Humahalik din siya sa kamay ng kaniyang mga magulang bago umalis at pagdating ng bahay. Pinalaki siya ng kaniyang mga magulang na magalang at marunong makipagkapwa-tao. DEPED COPY Tungkol saan ang kuwento? Ibigay ang pangunahing ideya. Tukuyin ang pangunahing ideya ng mga talata. Isulat ang letra ng tamang sagot sa sagutang papel. 1. Si Ella ay may gulayan. Maraming tao ang natutuwa sa kaniyang gulayan. Kapag may nakakakita at nanghihingi sa kaniya, ito ay kaniyang binibigyan. Likas ang pagiging mapagbigay ni Ella. a. ang gulayan ni Ella b. ang halamanan ni Ella c. ang pagiging mapagbigay ni Ella 148 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
2. Likas sa mga Pilipino ang pagiging mahilig sa musika. Kahit saan ka pumunta makaririnig ka ng mga nag-aawitan sa kanto o mga bahay. May mga videoke bar din na kung saan ang mga Pilipino ay nahihilig pumunta upang umawit. Nabubuklod sila at nagkakaisa dahil sa pag-awit. a. Likas sa Pilipino ang pakikinig ng musika. b. Likas sa mga Pilipino ang pag-awit sa kalye. c. Likas sa mga Pilipino ang pagiging mahilig DEPED COPY sa musika. 3. Likas sa mga Pilipino ang pagdadamayan. Anumang kalamidad ang dumating sa kanilang buhay, hindi nila ito sinusukuan sa halip ay nagtutulungan sila. May problema man ay hindi nila pinapansin sapagkat alam nilang lilipas din ang lahat. a. Ang Pilipino ay nagdadamayan. b. Ang Pilipino ay puro problema. c. Ang Pilipino ay takot sa kalamidad. Ang pangunahing ideya ang tumutukoy kung ano ang isinasaad sa talata. Ito ay sinu- suportahan ng mga pangungusap na nagbibigay ng detalye. Tinatawag na paksang pangungusap ang pangungusap na nagpapahayag ng pangunahing ideya. Kalimitan ito ay nakikita sa unahan o sa hulihan ng isang talata. 149 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isulat ang pangunahing ideya sa bawat talata. Gawin ito sa iyong kuwaderno. 1. Si Kim ay may lapis. Ito ay mahaba at matulis. Ipinahihiram niya ito sa kamag-aral na walang dalang lapis. DEPED COPY 2. Kilala ang mga Pilipino sa pakikipagbayanihan. Nakikita ito kapag may patanim o anihan sa bukid. Makikita rin ito kapag may handaan tulad ng kasal o binyag. 3. Ang paglalaro ng basketbol ay kinakikitaan ng magandang samahan at pagmamalasakitan. Ito ay kinakailangan upang mapalakas ang koponan. Basahing muli "Ang Matulunging Mag-anak." Isulat ang mga salita sa kuwento na katulad ng salita sa loob ng kahon na may dalawang pantig. li + kas = likas 150 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagtulong sa ibang tao ay pagpapakita ng pagdamay at pag-unawa sa kanilang kalagayan. DEPED COPY Basahin ang mga salita. Piliin at sipiin ang mga salitang may dalawang pantig. 1. bola keso tinapay 2. bukid kalabaw tinik 3. aklatan 4. baso 5. babae ilog taniman tinidor kutsara bunso lalaki Bumuo ng mga salitang may dalawang pantig gamit ang mga pantig sa loob ng kahon. wa bu lo tu lis pu la pa ko ka ta ma si ku to tis Sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng mga tunog ng mga letra, nakabubuo tayo ng mga pantig na nagiging isang salita. 151 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Tingnan ang mga larawan. Punan ng wastong pantig ang mga patlang upang mabuo ang ngalan ng bawat isa. DEPED COPY is_____ hi_____ ngi____ ha____ pa____ to pin da ri pon Basahin ang "Ang Matulunging Mag-anak." Sino ang maglalagay ng noodles sa supot? Paano ito sinabi ni Ben? Paano naman sinabi ni Ben ang gagawin ni Tina? Anong salita ang ginamit niya? Sino ang tinukoy ng mga bata na magtitimbang ng bigas? Anong salita ang ginamit bilang pamalit sa pangalan ng tauhan? 152 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagtulong sa kapwa ay pakikipagkapwa- tao. DEPED COPY Isulat ang wastong panghalip panao para sa pangngalang may salungguhit. 1. Ang guro ay pipili ng magiging kalahok sa paligsahan. (Ako, Siya, Ikaw) 2. "Ilang taon ka na Bel?" tanong ng guro. "___ ay pitong taong gulang." (Ako, Siya, Ikaw) 3. Sinabi ng guro kay Bel, "____ ay sasali sa paligsahan." (Ikaw, Ako, Siya) 4. "Hindi ____ po tatanggihan ang nais ninyo." (ko, mo, ka) 5. "Salamat at hindi tinanggihan ni Bel ang alok ____." (ko, mo, ka) Magbigay ng limang pangungusap gamit ang panghalip panao. 153 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang ako, ikaw, siya, akin, mo, ko, kaniya, niya,at kita ay mga panghalip panao. Ito ay mga salitang panghalili sa ngalan ng tao. Ang ako, akin, at ko ay tumutukoy sa nag- sasalita. Ang ikaw, mo, at kita ay tumutukoy naman sa kinakausap. Ang siya, niya, at ang kaniya ay tumutukoy naman sa pinag-uusapan. DEPED COPY Lagyan ng wastong panghalip panao ang patlang. Isulat ang sagot sa kuwaderno. ______ si Lorena, pitong taong gulang. _____ ba ang bago naming kapitbahay? _____ kaya ang bagong guro natin? 154 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Piliin ang angkop na panghalip panao sa pangungusap. Isulat ang sagot sa sagutang papel. (Siya, Ka, Mo) ang aking guro sa Filipino. 1. Tulungan (ko, mo, siya) ang nangangailangan. 2. (Ko, Niya, Ako) ay nasa ikalawang baitang. 3. 4. Hawakan (siya, ako, mo) ang malamig na yelo. 5. Hindi (siya, ako, ko) nabasa ang aklat. DEPED COPY Dapat Tandaan sa Pagsulat 1. Hawakan nang maayos ang lapis. 2. Iayos ang sulatang papel sa desk. 3. Magsulat mula pakaliwa-pakanan. 4. ng mga letra at nang pantay-pantay sa guhit. Isulat ang mga salita nang may tamang pagitan Ano-ano ang dapat tandaan sa pagsulat? Bakit dapat sundin ang mga paalalang ito? Mahalagang sundin ang mga panuntunan sa pagsulat upang maging malinis at maayos ang mga sulating gagawin. 155 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sipiin ang mga salita. DEPED COPY Isulat sa paraang kabit-kabit ang mga salitang ididikta ng guro. Isulat ang mga salita nang may tamang pagitan at pare-parehong laki. Sumulat ng limang salita sa kuwaderno sa paraang kabit-kabit. Isulat ang mga salita sa paraang kabit-kabit. 1. ako 2. ikaw 3. kita 156 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 2: Pangunahing Direksiyon, Susi sa Lokasyon Isulat ang Tama sa sagutang papel kung wasto ang isinasaad ng pangungusap at Mali kung hindi. 1. Ang doon, malapit, malayo, at diyan ay mga DEPED COPY pangunahing direksiyon. 2. Ang mga salita ay napapantig. 3. Ang kami, tayo, at sila ay panghalip panao. 4. Ang pangungusap ay nagsisimula sa malaking letra at nagtatapos sa iba't ibang bantas. 5. May apat na pangunahing direksiyon. Masaya ang Tumulong sa Kapwa Araw ng Sabado, masiglang naglalaro si Roy sa kanilang bakuran na nasa Kalye Marilag sa kanluran. May nakita siyang isang matandang babae na parang may hinahanap. Lumapit si Roy at tinanong ang matandang babae. Nagpakilala ang babae na siya ay si Gng. Martinez na mula sa Lungsod ng Bacolod. Hinahanap niya ang bahay ng 157 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
kaniyang kamag-anak na malapit sa Pamahalaang Bayan ng Sta. Fe. Tumigil si Roy sa paglalaro at tinulungan ang matanda. Mula sa bahay nina Roy ay dumiretso sila pasilangan at pagdating sa pangalawang kanto ay lumiko sila sa kaliwa sa Kalye Aliw at kumanan sa Kalye Maligaya. Mula sa kanto, ay may apat na bahay ang layo ng Pamahalaang Bayan ng Sta. Fe. Katapat nito ay ang bahay na hinahanap nila. DEPED COPY Tuwang-tuwa na nagpasalamat si Gng. Martinez kay Roy. Masayang umuwi si Roy dahil nakatulong siya sa kapwa. Sino ang naglalaro? Ano ang suliranin ni Gng. Martinez? Paano siya tinulungan ni Roy? Ano ang katangian ng batang si Roy? Saan matatagpuan ang bahay nina Roy? Saan makikita ang paaralan ng Sta. Fe? Saang direksiyon matatagpuan ang Pamahalaang Bayan ng Sta. Fe? Saan matatagpuan ang bahay ng kamag- anak ni Gng. Martinez? Ang pagtulong sa kapwa ay pagpapakita ng kabutihan. 158 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Gamitin ang mapa sa pagbibigay ng mga hinihingi. DEPED COPY Ibigay ang direksiyon kung saan makikita ang: 1. kabahayan 2. health center 3. pamilihan 4. simbahan Hintayin ang hudyat ng guro sa paggawa. 1. Pumunta sa kaliwa ng iyong katabi. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 2. Pumunta sa likuran. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 3. Pumunta sa kanan ng iyong kaibigan. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 159 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
4. Pumunta sa harapan. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 5. Pumunta sa labas at sabihin ang nasa kaliwang bahagi mo. DEPED COPY Ang direksiyon ang magsasabi kung saan naroroon ang lugar na nais puntahan o hanapin. Ang apat na pangunahing direksiyon ay hilaga, timog, silangan, at kanluran. Ang hilaga ay matatagpuan sa gawing itaas at ang timog ay nasa may ibaba. Ang kanan ay silangan at ang kaliwa ay kanluran. Gamit ang mga direksiyon, ipakita ang sumusunod na lugar sa pamayanan. Gawin sa kuwaderno. 1. simbahan 2. kabahayan 3. palengke 4. paaralan - - - hilaga kanluran timog silangan 160 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Muling basahin ang kuwentong "Masaya ang Tumulong sa Kapwa." DEPED COPY Ano ang hinahanap ng matandang babae? Ano ang ginawa ni Roy matapos malaman ang problema ng matandang babae ? Ano ang ginawa ng matanda dahil sa pagtulong na ibinigay ni Roy sa kaniya? Saan natagpuan ang bahay na kaniyang hinahanap? Ang pagpapantig ng mga salita ay makatutulong sa pagbaybay nito nang wasto. Pantigin ang sumusunod: 1. direksiyon 2. nagmamaneho 3. nalimutan 5. sasakyan 4. pamayanan 161 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Alin ang tama ang pagpapantig? Sabihin ang letra ng iyong sagot. 1. a. ba-ku-ran 2. a. b-a-b-a-e 3. a. ma-tan-da b. m-a-tan-da 4. a. m-a-la-pit 5. a. di-ret-so b. b-aku-ran b. ba-ba-e b. ma-la-pit b. di-re-tso DEPED COPY Isulat nang papantig ang mga salita. 1. direksiyon 2. nagpasalamat 3. pagkakasakit 4. pangunahin 5. pinag-uusapan Ang Magkakaibigan Ako at si Abet ay laging magkasama. Kami ay magkaibigan. Nagtutulungan kami sa lahat ng bagay. Sina Romel, Rodel, at Randel ay kaibigan ko rin. Sila ay kasama ko sa paglilinis ng aming barangay. Sama-sama kami sa pagwawalis, pagtatanim, at pamumulot ng mga kalat. Pagkatapos naming maglinis, sinasabi ko sa kanila, "Tayo nang kumain." 162 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
At sabay-sabay kaming kakain ng inihandang pagkain ni Nanay. Sino-sino ang magkakaibigan? Ano ang ginagawa ng magkakaibigan? Ano ang sinasabi ni Abet pagkatapos nilang maglinis? DEPED COPY Ano ang tawag sa mga salitang may salungguhit sa kuwento? Anumang gawain ay nagiging magaan kung sama-sama at nagtutulungan. Punan ng angkop na panghalip panao ang mga pangungusap. 1. Sina Danica at Lea ay magsisimba. __________________ ay magsisimba. Ikaw at ang iyong ate ay maglilinis ng bahay. _____________________ ay maglilinis ng bahay. Ikaw at ako ay magluluto. ___________ ay magluluto. Si Beth at ako ay maghuhugas ng plato. ____________ay maghuhugas ng plato. Sina Tina at Bela ay mamimili sa palengke. _______________ ay mamimili sa palengke. 2. 3. 4. 5. 163 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Gamitin ang mga panghalip panao sa pangungusap. kami kayo sila tayo DEPED COPY Ang kami, kayo, sila, at tayo ay mga panghalip panao. Ginagamit ang kami at tayo kung tumutukoy sa taong nagsasalita at kaniyang mga kasama. Kayo naman ang ginagamit sa mga taong kausap ng nagsasalita at sila sa mga taong pinag-uusapan. Tukuyin ang panghalip panao na ginamit sa pangungusap. 1. Naglalaro kami ng basketbol. 2. 3. Sila naman ay maghahanda ng pagkain. Tayo ang mag-aayos ng mga plato, kutsara, tinidor, at baso. 4. Kayo naman ang magliligpit ng pinagkainan. 5. Sabay-sabay tayong aalis papuntang parke. 164 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin ang mga pangungusap na nasa kahon. Si Abet at ako ay laging magkasama. Tayo nang kumain. May kaibigan ba kayong katulad ni Abet? DEPED COPY Paano babasahin ang pangungusap na nasa unang kahon? Ikalawang kahon? Ikatlong kahon? Paano isinulat ang mga pangungusap? Sa pagbigkas ng mga salita o pangungusap, bigkasin ang mga ito nang malinaw at nang may tamang bilis, diin, ekspresyon, at intonasyon. Isulat nang wasto. 1. aalis kami bukas 2. maglinis tayo ng paligid 3. masakit ang ngipin ko 4. sasama ba kayo 5. malapit na ang pista 165 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin nang wasto ang mga pangungusap. 1. Aha! Diyan ka pala nagtatago. 2. Hay, aalis na naman si Tatay. 3. Bakit ngayon ka lang dumating? 4. 5. Maaari bang umupo sa tabi mo? Sino po ang hinahanap ninyo? DEPED COPY Ang mga pangungusap ay nagsisimula sa malaking letra at nagtatapos sa angkop na bantas. Isulat nang wasto ang mga pangungusap. Gawin ito sa iyong kuwaderno. 1. namasyal sila sa bukid 2. nakarating ka na ba sa Boracay 3. malungkot ang kaibigan ko 4. nanalo ako sa lotto 5. mamamangka ba kayo 166 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sipiin nang pakabit-kabit ang mga parirala. DEPED COPY 167 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 3: Napakinggang Teksto, Ipahahayag Ko Isulat sa sagutang papel ang Oo kung ikaw ay sumasang-ayon at Hindi kung hindi ka sang-ayon. 1. Maaaring ikuwento ang napakinggang teksto. 2. Ang -aw, -iw, -ay, at -ey ay mga kambal-katinig. 3. Pare-pareho ang mga kambal-katinig. 4. Ang ako, siya, at ikaw ay mga panghalip DEPED COPY panao. 5. May mga salitang magkasingkahulugan. Si Mang Nardo Si Mang Nardo ay mahusay mag-alaga ng manok. Sinisiguro niyang nabibigyan ang mga ito ng tamang pagkain. Araw- araw, lagi niyang winawalisan at tinatabunan ng lupa ang mga dumi ng manok. Ayaw niyang magreklamo ang kaniyang mga kapitbahay na mabaho at marumi ang kaniyang manukan. Pagkatapos maglinis ay nakikinig siya ng drama sa radyo. 168 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isang araw, habang siya ay kumukuha ng tubig sa dram ay nagputakan ang mga manok. Dali-dali siyang nagpunta sa kinalalagyan ng mga manok. Laking gulat niya sapagkat ang bawat kulungan ng manok ay may maraming itlog. Sa unang kulungan ay nakakuha siya ng 30 itlog, sa ikalawa ay 20, sa ikatlo ay 15, sa ikaapat ay 40, at sa huling kulungan ay 15. Kinuha niya ang mga itlog sa bawat kulungan DEPED COPY at inayos ayon sa laki. Nagpatulong siya sa kaniyang anak. "Itong malalaking itlog ay sa unang tray mo ilagay. Iyang katamtamang laki ay sa pangalawang tray at iyong maliliit ay sa ikatlong tray," sabi ni Mang Nardo sa kaniyang anak. Masayang-masaya si Mang Nardo at marami silang maibebentang itlog sa palengke. Ang ibang itlog naman ay ibibigay niya sa kaniyang mga kapitbahay. Hindi nakakalimutan ni Mang Nardo na ibahagi sa iba ang kaniyang mga biyayang natatanggap. Ano ang dahilan at nagputakan ang mga manok? Bakit masaya si Mang Nardo? Ilan lahat ang nakuha niyang itlog? Paano mo nasabi? Bakit kaya marami siyang nakuhang itlog? Ano ang posibleng mangyari kung hindi niya lilinisin ang mga kulungan ng manok? 169 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagbabahagi ng mga bagay na mayroon tayo, maliit man o malaki ay pagpapakita ng pagiging bukas-palad sa ating kapwa. DEPED COPY Piliin sa loob ng palayok ang salitang kasingkahulugan ng salitang may salungguhit sa pangungusap. dinakip nagulat nagtampo premyo problema 1. Malaki ang pabuya na makukuha ng mananalo sa paligsahan. 2. Ang bawat suliranin ay may solusyon. 3. Nagdamdam ang nanay sa hindi pagsunod ng anak. 4. Ang mga suspek sa krimen ay inaresto ng mga pulis. Siya ay nabigla sa nangyari sa kaniyang kaibigan. 4. Ang mga suspek sa krimen ay inaresto ng mga pulis. Siya ay nabigla sa nangyari sa kaniyang kaibigan. Bigyan ng hinuha ang bawat sitwasyon. 170 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Unang Pangkat - Namalengke sina Lorna at Fe. Mayamaya ay nagkagulo sa palengke. Ikalawang Pangkat - Nagluluto si Nanay. May kumatok sa pinto. May naamoy sila sa may kusina. Ikatlong Pangkat - Namalengke si Nanay. Nang magbabayad na siya ay wala na ang kaniyang pitaka. Ikaapat na Pangkat - Tahimik na nag-aaral si Ruben. DEPED COPY Mayamaya ay napasigaw ang mga kasama niya sa bahay dahil sa dilim. Ang isang salita ay maaaring magkaroon ng higit sa isang kahulugan. Ang pagbibigay ng hinuha ay pagbibigay ng maaaring mangyari sa nabasa o napakinggang teksto. A. Piliin ang angkop na hinuha sa bawat sitwasyon. 1. Malalim na ang gabi. Mayamaya ay nagtahulan ang mga aso sa tapat ng aming bahay. May narinig kaming sumigaw. a. may bisita b. may maniningil c. may magnanakaw 171 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
2. Mag-uumaga na nang magkagulo sa kabilang kalye. Inilalabas nila ang kanilang mga gamit. a. may sunog b. may nag-aaway c. may dumating na trak ng basura 3. May makapal at maitim na ulap sa kalangitan. Mayamaya, lumakas ang hangin. a. araw b. kukulimlim c. uulan DEPED COPY Basahin muli ang kuwentong "Si Mang Nardo." Ano ang pang-araw-araw na gawain ni Mang Nardo? Paano niya inaalagaan ang kaniyang mga manok? Ano ang naging bunga ng mga ginagawa niya? Ano ang mapapansin sa mga salitang may salungguhit sa kuwento? Panatilihin ang kalinisan ng kapaligiran sa pag- aalaga ng hayop. 172 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Iugnay ang mga larawan na nasa Hanay A sa Hanay B. Isulat ang letra ng wastong sagot. _____ 1. a. dram DEPED COPY _____ 2. b. droga _____ 3. c. drawer _____4. d. drawing _____5. e. dragon Gumuhit ng tatlong bagay na may kambal katinig na dr. 173 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang kambal-katinig ay dalawang pinagsamang katinig na bumubuo ng tunog. Halimbawa: dr - dram DEPED COPY Hanapin sa loob ng kahon ang salitang angkop sa bawat pangungusap. dram dragon dribol drayber drama 1. Maingat magmaneho ang tatay kong _____. 2. Mahilig si Nanay manood ng _____ sa telebisyon. 3. Magaling si Kuya mag______ ng bola. 4. Ang tubig sa _____ ay mapupuno na. 5. Malaki ang pagkakaguhit ng ______ sa larawan. Basahin muli ang kuwentong "Si Mang Nardo." Paano inayos ni Mang Nardo ang mga itlog? Ano ang salitang ginamit niya sa pagtuturo kung saan ilalagay ang mga itlog? 174 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin ang bahagi ng kuwento na ipinaliwanag ni Mang Nardo kung paano iaayos ng kaniyang anak ang mga itlog. Ugaliing maging masinop sa lahat ng mga gawain. DEPED COPY Punan ng ito, iyon, at iyan ang sumusunod na pangungusap. 1. ______ ay lapis. 2. _____ ang pinakamalaking bunga ng mangga. 3. ______ ang gusto kong inumin. 4. _______ ang aking bag. 175 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
5. _______ ay aklat. DEPED COPY Gamitin sa pangungusap ang ito, iyan, at iyon. Ang panghalip pamatlig ay mga salitang pumapalit na panturo sa mga bagay, hayop, at lugar. Ginagamit ang ito na panturo sa mga bagay na malapit sa nagsasalita. Ang iyan ay ginagamit sa mga bagay na malapit sa kausap ngunit malayo sa nagsasalita. Ang iyon ay ginagamit sa mga bagay na malayo sa mga nag-uusap. Isulat ang panghalip na pambagay na papalit sa salitang may guhit. 1. Ang hawak ko ay ang paborito kong gulay. __________ ay petsay. 176 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
2. Bakit mo inihagis ang bola mo? Baka mawala ________. Tingnan mo ang bag na hawak ko. _______ ay bago. 2. Bakit mo inihagis ang bola mo? Baka mawala ________. Tingnan mo ang bag na hawak ko. _______ ay bago. 4. Ang ganda ng relo na hawak mo. _______ ba ay regalo ng nanay mo? 5. Gagamitin mo ba ang pantasa mo? _________ ay nais ko sanang hiramin. DEPED COPY Pag-aralan ang graph.
Ilang itlog ang nakuha ni Mang Nardo sa unang kulungan? Pangalawa? Pangatlo? Pang-apat? Panlima? Aling kulungan ang may pinakamaraming itlog? 177 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sa kasipagan nagsisimula ang pag-unlad ng buhay. DEPED COPY Pag-aralan ang graph. Unawain ang mga impormasyon at sagutin ang mga tanong. Iskor ni Mark sa Asignaturang Filipino 30 25 20 15 r o k s I 10 5 0 g n a w a a k n a h a k r a M g n a n U n a h a k r a M n a h a k r a M a n t g n o n a h a k r a M c i t s o n g a D a p a a k l t a k l I i I I Pagsusulit 1. Ano ang pamagat ng graph? Ilang pagsusulit ang ipinakikita sa graph? 2. 3. Alin-aling pagsusulit ang may parehong iskor? 4. Anong pagsusulit ang may pinakamababang marka? Sa anong pagsusulit siya may pinakamataas na marka? 1. Ano ang pamagat ng graph? Ilang pagsusulit ang ipinakikita sa graph? 2. 3. Alin-aling pagsusulit ang may parehong iskor? 4. Anong pagsusulit ang may pinakamababang marka? Sa anong pagsusulit siya may pinakamataas na marka? 178 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sagutin ang tanong pagkatapos pag-aralan ang graph. Bilang ng mga Mag-aaral sa Paaralang Elementarya ng Gat Andres Taong Panuruan 2012-2013 l a a a - g a M a g m g n g n a Kinder r Unang Baitang DEPED COPY Ikalawang Baitang Ikatlong Baitang Ikaapat na Baitang Ikalimang Baitang t i Ikaanim na Baitang a B Bilang ng mga Mag-aaral 0 100 200 300 400 500 1. Ano ang pamagat ng graph? 2. Ilang baitang mayroon sa Paaralang Elementarya ng Gat Andres? 3. Aling baitang ang may parehong bilang ng mag-aaral? 4. Aling baitang ang may pinakamalaking bilang ng mag-aaral? 5. Aling baitang ang may pinakamababang bilang ng mag-aaral? Ang paggamit ng graph at table ay isang paraan upang madaling maunawaan at mabigyan ng kahulugan ang mga impormasyon. 179 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin at sagutin ang sumusunod: Bilang ng Aklat sa Bawat Seksiyon DEPED COPY g n o g a m a K y n a g o h a M a y s a k A e v a o M g n o a a N l a k a Y r l t i p A Pangalan ng Seksiyon 1. Ano ang pamagat ng graph? 2. Anong seksiyon ang may pinakamaraming aklat? 3. Anong seksiyon ang may pinakamababang bilang ng aklat? 4. Anong mga seksiyon ang may parehong bilang ng aklat? 5. Ilang seksiyon ang nakatanggap ng aklat? Isulat ang pangungusap sa paraang kabit-kabit na may tamang laki at layo sa isa't isa. 180 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 4: Sinabi Mo, Ramdam Ko Isulat ang Oo sa sagutang papel kung sumasang-ayon sa pahayag at Hindi kung hindi naman. 1. Ang mga salitang okra at drama ba ay DEPED COPY kambal-katinig? 2. Ang akin, iyo, kaniya, at atin ay mga panghalip panao ba? 3. Ang kahulugan ba ng mga salitang di-pamilyar ay maibibigay sa pamamagitan ng kasalungat? 4. May mga uri ba ng panghalip panao? 5. Kambal katinig ba ang salitang prutas? Makinig sa pagbasa ng guro. Ang Magkaibigan Sina Ben at Lino ay magkaibigan. Isang araw, nagkita sila sa palaruan. Dala-dala ni Lino ang laruang padala ng kaniyang ama. Pakinggan natin ang kanilang usapan. 181 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ben : Wow! Ang ganda naman ng laruan mo! Lino : Ben : Padala ito sa akin ni Tatay. Bakit parang hindi ka masaya? Sabihin mo sa akin at ako'y makikinig. Lino : Gusto ko na kasing makita si Tatay. Sa isang taon pa siya makauuwi. Palagi namin siyang iniisip at ipinagdarasal. Ben : Malungkot ka pala. Halika at paglaruan na lang natin ang mga maliliit na kotseng iyan. Tingnan natin kung alin sa mga kotseng iyan ang pinakamabilis. Sige, iyo na ang kotseng pula at akin ang kotseng asul. DEPED COPY Lino : Nag-unahan sa pagkarera ng kotse ang mga bata. Ben : Lino : Oo, mag-unahan tayo sa pagkarera ng Hayan, masaya ka na. kotse. Yehey! Tiyak mananalo ako. Ben : Sino ang magkaibigan? Ano ang dala-dala ni Lino sa palaruan? Ano ang damdamin ni Ben nang sabihin niyang "Wow! Ang ganda naman ng laruan mo?" Ano ang sinambit ni Ben sa pahayag ni Lino na "Gusto ko kasing makita si Tatay?" Paano naipahayag ni Lino ang kaniyang kalungkutan kay Ben? 182 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagpapahiram ng laruan o anumang bagay na mayroon ka ay bahagi ng pakikipagkaibigan. DEPED COPY Makinig sa pagbasa ng guro upang matukoy ang damdaming ipinahahayag ng bawat pangungusap. 1. "Hay, umalis na si Tatay patungong Saudi Arabia. Matagal na naman bago kami magkita." 2. "Yehey, manonood kami ng sine!" 3. "Ay! Nawalan ng kuryente." 4. "Gabi na. Bakit nasa lansangan ka pa?" 5. "Naku! Ang dilim-dilim dito. Bakit parang may matang mapupula sa may dulo ng lagusan. nagalit nagulat nalungkot natakot natuwa Isulat sa sagutang papel ang mga salitang gulat, tuwa, at lungkot kung akma sa pangungusap. 1. Yehey! Nanalo kami sa laro. 2. Nawawala ang pitaka ko. 3. Ha! Nasunog ang bahay nila? 4. Saan ka nanggaling? Kanina pa kita hinahanap. 183 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang mga pangungusap ay maaaring nagpapahayag ng iba't ibang damdamin tulad ng lungkot, tuwa, inis, takot, galit, panghihinayang, at iba pa. DEPED COPY Isulat sa sagutang papel ang tamang letrang nagsasaad ng tamang damdamin ayon sa salitang may salungguhit. 1. Napabulyaw at nasabi niya nang malakas, "Ay, kabayo!" dahil sa matinding gulat. a. lungkot b. pagkabigla c. panghihinayang 2. Nanlaki ang kaniyang mga mata nang makitang may ibang gumamit ng kaniyang damit. a. b. inis tuwa c. galit 3. "Naku, kinikilabutan at naninindig ang aking balahibo! Anong lugar kaya ito?" a. gulat takot b. c. pagkabigla 4. "Aha! Diyan ka lang pala nagkukubli o nagtatago. Ikaw na ang bagong taya." a. inis tuwa b. c. pagkagulat 184 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
5. "Yehey, tumama at nanalo ng malaking halaga ang nanay ko sa paligsahan." a. b. tuwa lungkot c. pagkabigla Ang Batang si Prado DEPED COPY Hilig ni Prado ang kumain. Paborito niya ang pritong manok at iba't ibang uri ng prutas. Hindi siya nagtitira ng pagkain sa pinggan dahil alam niyang maraming bata ang nagugutom. Isang araw, may bagyong dumating. Umapaw ang ilog at nasira ang mga bahay dahil sa baha. Lumikas ang mga tao at tumuloy sa evacuation center. Narinig ni Prado ang balita tungkol sa mga nawalan ng bahay. Hinikayat niya ang kaniyang mga magulang na tumulong sa mga naapektuhan ng pagbaha. Nanguna siya sa pagbibigay ng pagkain at laruan sa mga bata. Lahat ay natuwa sa 185 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
kaniyang kabaitan. Ipinagmamalaki siya ng kaniyang mga magulang dahil sa murang edad ay marunong na siyang tumulong sa kapwa.
Ano ang hilig gawin ni Prado? Paano niya inaalala ang mga batang nagugutom? Anong magandang katangian niya ang hinangaan ng lahat? Ikaw, paano ka tumutulong sa mga nangangailangan? Itala ang mga salitang may salungguhit sa kuwento. Anong kambal katinig ang mabubuo mo sa sagot na nasa panlima upang ibahagi sa mga taong nagugutom? DEPED COPY
Ang pagbibigay ay isang paraan ng pakikipagkapwa-tao. Sipiin ang naiiba sa pangkat. 1. patas 2. payong 3. payo prutas pinto palito patatas prinsipe presyo 186 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
4. presko 5. piso palo preno pato pito Basahin ang kambal katinig na tinutukoy. Isulat ang sagot sa sagutang papel. produkto presko prinsesa preno premyo DEPED COPY 1. biglaang paghinto ng sasakyan 2. kalakal na dinadala sa mga lungsod at lalawigan 3. sariwang hangin 4. napanalunang pera o bagay 5. anak na babae ng hari at reyna Ang kambal-katinig ay maaaring nasa unahan, gitna, at hulihan. Hal. prinsesa sorpresa presyo Isulat kung nasa unahan, gitna, o hulihan ang kambal-katinig na ginamit sa sumusunod. _____ 1. sorpresa _____ 2. presyo _____ 3. prinsipe _____ 4. nagprusisyon _____ 5. produkto 187 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin muli ang kuwentong "Ang Magkaibigan." Saan nagkita ang magkaibigan? Kanino napunta ang kotseng asul? Paano ito sinabi ni Lino? Kanino napunta ang pulang kotse? Paano niya sinabi ito? Anong uri ng salita ang akin at iyo? Kailan ginagamit ang mga salitang nabanggit? DEPED COPY
Ang pakikipaglaro ay isang paraan upang maging masaya ang samahan ng magkaibigan. Salungguhitan ang panghalip na panao sa kaukulang paari. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Huwag mong kalimutang maghugas ng iyong mga kamay. 2. Naikuha mo ba siya ng kaniyang pagkain? 3. Ang aking baon ay inihanda na ni Nanay. 4. Ang mga pangangailangan namin ay naibibigay ng aming magulang. 5. Ang mainit na gatas ay mabuti sa ating katawan. 188 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Pumili ng tatlong panghalip na nasa kahon at gumawa ng pangungusap ukol dito. Gawin ito sa sagutang papel. akin iyo kaniya atin inyo kanila amin DEPED COPY Ang panghalip na pumapalit sa ngalan ng tao na nagmamay-ari ay tinatawag na panghalip panao na paari. Ito ay maaaring isahan o maramihan. Ang akin, ko, atin, natin, amin, at naming ay ginagamit ng taong nagsasalita. Samantalang ang iyo, mo, inyo, at ninyo ay ginagamit sa kausap. Ang kaniya, niya, kanila, at nila ay ginagamit sa pinag-uusapan. A. Piliin ang tamang panghalip na panao na paari para sa pangngalang may salungguhit. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Ako si Ben. Pinangangalagaan ni Ben ang pagkakaibigan namin ni Lino. mo ko iyo 189 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
2. Ikaw si Isabel. Ako si Ana. Ang pagkakaibigan nina Isabel at Ana ay matatag. ninyo 3. Siya si Lito. Ako si Tonyo. Ang samahan nina Lito namin natin at Tonyo ay parang magkapatid. ninyo 4. Ang isipan ng mga kabataan ay dapat na ituon namin natin sa pag-aaral. nila ninyo namin DEPED COPY Mga Dapat Tandaan sa Pagsulat 1. Hawakan ang lapis nang isang pulgada ang layo mula sa dulo ng daliring hinlalaki, hintuturo, at gitnang daliri. Iayos ang papel sa desk. Ipatong sa bandang itaas nito ang kanan o kaliwang kamay. 2. 3. Magsulat mula kaliwa-pakanan. 4. Magsulat nang marahan at may tamang diin. Ano-ano ang dapat tandaan sa pagsulat? Bakit dapat tama ang paraan sa pagsulat? Sa inyong palagay, gaganda ba ang sulat kung walang susunding panuntunan? 190 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sundin ang mga panuntunan sa pagsulat upang maging maayos at wasto ang pagsulat at pagsipi. DEPED COPY Isulat ang malalaking letra ng Alpabetong Filipino. Sipiin ang mga malalaking letra sa paraang kabit-kabit. Sundan ang modelo sa ibaba. 191 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isulat ang mga salitang ididikta ng guro. DEPED COPY Ang mga tiyak na ngalan ng tao, bagay, lugar, o hayop ay nagsisimula sa malaking letra. Magsulat ng limang salita na nagsisimula sa malaking letra. 192 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 5: Kuwento Mo, Pakikinggan Ko! Sagutin ng Tama o Mali. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Ang mga kuwento ay muling naisasalaysay sa pamamagitan ng graphic organizer. DEPED COPY 2. Ang krayola ay salitang may kambal katinig. 3. Ang mga salitang sino, ano, alin, kanino, at saan ay mga panghalip pamatlig. 4. Ang kasalungat ng mariwasa ay mahirap. 5. Ang kasingkahulugan ng salitang marungis ay mabango. Si Carlo at si Felix Si Carlo at si Felix ay magkaibigan. Nakaugalian na nila na magpunta sa bukid pagkatapos ng gawaing bahay. Minsan, sa pagdating ni Felix, nakita niyang tulog si Carlo. Mayamaya ay nakakita siya ng malaking 193 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
ahas sa ilalim ng punong mangga at tila tutuklawin ang kaniyang kaibigan. Napasigaw nang malakas si Felix, "Ahas!" "Ahas!" At halos napapikit ang mga mata ni Felix samantalang iminulat naman ni Carlo ang kaniyang mga mata. Dali-daling bumangon si Carlo at sabay silang tumakbo palayo sa bukid. Pagkatapos ng pangyayaring iyon, lalong tumibay ang pagkakaibigan ng dalawa . DEPED COPY Sagutin ang tanong. Isulat ang sagot sa graphic organizer. Ano ang pamagat ng kuwento? Sino-sino ang tauhan? Saan ito naganap? Ano ang naging problema sa kuwento? Paano nasolusyonan ang problema? Kapag ang problema ay nalampasan, mas tumatatag ang samahan. 194 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahin ang kuwento at sagutin ang mga tanong gamit ang graphic organizer. Si Lito Si Lito ay batang palasagot. Isang araw, maagang umuwi mula sa paaralan si Gng. Santos. Narinig niyang sinisigawan ni Lito ang kasambahay. Pinagsabihan niya itong pumasok sa kuwarto at kinausap. Paglabas nila ng silid, pinuntahan ni Lito si Lita na kasambahay at humingi ng paumanhin. DEPED COPY 1. Ano ang pamagat ng kuwento? 2. Saan ito nangyari? 3. Sino-sino ang tauhan sa kuwento? 4. Ano ang naging problema sa kuwento? 5. Paano ito nabigyan ng solusyon? 195 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Makinig sa pagbasa ng guro. Gumawa ng graphic organizer mula sa teksto at ikuwento sa klase. Si Melissa Malakas ang ulan. Habang naghihintay si Melissa ng dyip ay may isang babaeng dumating na walang payong. Pinasukob ni Melissa sa payong ang babae hanggang sa pareho na silang nakasakay sa dyip. Nagpasalamat ang babae sa kagandahang loob na ipinakita ni Melissa. DEPED COPY 1. Ano ang pamagat ng kuwento? Sino-sino ang tauhan sa kuwento? 2. 3. Ano-anong nangyari sa kuwento? 4. Ano ang naging problema sa kuwento? 5. Paano ito nabigyan ng solusyon? 196 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang mga kuwento ay muling naisasalaysay sa pamamagitan ng graphic organizer. DEPED COPY Hintayin ang pagbasa ng guro. Gumawa ng graphic organizer upang maikuwentong muli ang teksto. Pagkakabigkis Isang araw, narinig ni Nanay na nagsisigawan ang kaniyang mga anak. Lungkot na lungkot siya kaya naisip niyang bigyan sila ng aral. Pinatawag niya ang mga ito upang ipatanggal ang agiw sa kani-kanilang kuwarto gamit ang tatlong pirasong tingting. Nalungkot sila sapagkat hindi lubusang natanggal ang agiw. Naisip nilang pagsama- samahin ang mga tingting at magtulong-tulong sa paglilinis ng bawat silid. Doon nila nakita ang kahalagahan ng pagsasama-sama. 197 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
DEPED COPY Unang araw ng Disyembre. Malapit na ang Pasko. Tuwang-tuwa si Lea sapagkat may nakita siyang Christmas tree sa kanilang tahanan. Kumuha siya ng lapis at papel upang ilista ang mga pangalan ng bibigyan niya ng regalo. Pagkatapos, gumawa siya ng kard gamit ang krayola at papel. Isinulat niya ang nais niya para sa Pasko at isinabit ito sa Christmas tree. Ano ang nakita ni Lea? Bakit siya tuwang-tuwa? Paano niya naipakita ang pakikipagkapwa-
tao? Ibigay ang ginamit niyang pansulat sa paggawa ng kard. Ano ang tawag sa salitang may salungguhit sa pangungusap? 198 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagbibigay ng regalo o anumang bagay ay pagpapakita ng pagmamahal sa kapwa. DEPED COPY Kopyahin sa kuwaderno ang ngalan ng mga larawan at bilugan ang kambal-katinig na makikita rito. 1. krus 2. krudo 3. krayola Gawin ito sa kuwaderno. Gumawa ng mga pangungusap gamit ang mga salitang: krus krudo krayola 199 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang kr ay halimbawa ng kambal-katinig. DEPED COPY Gumuhit ng limang larawan na may kambal- katinig na kr. Sabado, pinagbihis ng nanay si Mely. Sila ay pupunta sa pamilihan. Pakinggan natin ang kanilang usapan. Nanay: Mely, magbihis ka. Mely: Saan po tayo pupunta, Nanay? Nanay: Sa palengke. Bibili tayo ng ating uulamin. Ano po ang bibilhin natin? Mely: Nanay: Bibili tayo ng karne, manok, gulay, at isda. Mely: Nanay: Ang isda para makabili tayo ng sariwa. Kanino po kayo bibili ng isda? Mely: Nanay: Kay Aling Bebang, suki niya ako sa isda. Alin po ang uunahin natin? 200 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Mely: Ganoon po ba? Ilan naman po ang bibilhin natin? Nanay: Siguro mga isang kilo. Tayo na at baka tanghaliin pa tayo sa pamimili. Kailangang makaluto ako agad upang mabigyan natin ng pagkain ang mga lolo at lola mo. DEPED COPY Saan pupunta sina Mely at Nanay? Ano-ano ang bibilhin nila? Alin ang kanilang uunahin? Ilan ang isdang bibilhin nila? Kanino sila bibili ng isda? Ano ang tawag sa mga salitang ginamit sa pagtatanong? Naipakikita ang paggalang sa mga matatanda sa pamamagitan ng paggamit ng po at opo. Basahin ang mga pangungusap. Isulat ang angkop na salitang pananong sa bawat pangungusap. 1. Ang mga bata ay mamamasyal. ______________ ang mga mamamasyal? 2. Pupunta sila sa palaruan. ________ sila pupunta? 201 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
3. Anim silang pupunta sa palaruan. ________ ang pupunta sa palaruan? 4. Magpapaalam sila sa kanilang nanay upang payagan. ________ sila magpapaalam? 5. Magdadala sila ng tinapay at tubig upang hindi sila magutom. _________ ang dadalhin nila upang hindi sila magutom? DEPED COPY Isulat sa kuwaderno ang panghalip pananong na ginamit sa bawat pangungusap. 1. Saan ka pupunta? 2. 3. Ano ang iyong gagawin? 4. Kailan ka mamalengke? 5. Kanino mo isasauli ang lapis? Ilan kayong magkakapatid? Ang mga salitang sino, ano, alin, kanino, ilan, at saan ay mga panghalip pananong. Ginagamit ito na pamalit sa ngalan ng tao, bagay, at lugar sa pagtatanong. 202 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isulat sa sagutang papel ang mga panghalip pananong na ginamit sa pangungusap. 1. Sino ang kasabay mo pagpasok sa paaralan? 2. Kanino ka nagpapaalam kapag aalis ng bahay? 3. Ilan ang mga kamag-aral mo? 4. Ano ang baon mo araw-araw? 5. Saan ka nag-aaral? DEPED COPY 1. Sino ang kasabay mo pagpasok sa paaralan? 2. Kanino ka nagpapaalam kapag aalis ng bahay? 3. Ilan ang mga kamag-aral mo? 4. Ano ang baon mo araw-araw? 5. Saan ka nag-aaral? DEPED COPY Sina Jack at Jill ay kambal ngunit lagi silang magkaiba sa damdamin at gawain. Sina Juan at Juana ay kambal din ngunit magkapareho sila sa damdamin at gawain. Kung ano ang nais gawin ni Juan, ganoon din ang gusto ni Juana. Kung malakas ang boses ni Jack, mahina naman ang kay Jill. Si Juan ay matangkad at si Juana ay mataas din. Si Jack ay mataas ngunit si Jill ay maliit. Isang araw, naglaro ang dalawang pares ng kambal. Nanalo sa paligsahan sina Juan at Juana. Malungkot si Jill ngunit maligaya pa rin si Jack. Sa kabila ng pagkatalo, kinamayan pa rin nina Jack at Jill sina Juan at Juana. Si Juan naman ay tuwang-tuwa at si Juana ay masayang-masaya rin. Maya-maya ay tinawag na sila ng kani-kanilang magulang. All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sagutin ang mga tanong gamit ang caterpillar organizer sa pagbibigay ng impormasyon. Ilarawan sina Jack, Jill, Juan, at Juana. Juan Juana DEPED COPY Jack Jill 204 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagiging isport ay ugaliin kapag nakikipaglaro. Isulat sa patlang ang MS kung magkasing- kahulugan at MK kung magkasalungat ang pares ng mga salita. _____ 1. mataas - mababa ____ 4. sigaw - hiyaw _____ 2. tahimik - payapa ____ 5. tulak - hila _____ 3. maulan - maaraw DEPED COPY Hintayin ang hudyat ng guro. A. Hanapin ang mga salitang magkasingkahulugan sa bawat pangungusap. Isulat ito sa sagutang papel. 1. Ang marikit na dalaga ay may magandang buhok. Si Ana ay mataba at si Eva ay malusog din. Si Joel ay mahusay umawit. Si Ramon naman ay magaling sumayaw. 2. 3. B. Salungguhitan ang mga salitang magkasalungat sa bawat parirala. 1. maalong dagat at tahimik na batis 2. buntot na mahaba at maikli 3. hanging malakas at hanging mahina 205 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang mga salita ay maaaring magkasingkahulugan o magkasalungat. Magkasingkahulugan ang mga salita kung magkatulad o magkapareho ang kahulugan. Magkasalungat ang mga salita kung magkaiba o magkabaligtad ang kanilang kahulugan. DEPED COPY Basahin ang pares ng mga salita. Isulat ang MK kung magkasingkahulugan at MS kung magka- salungat. _____ 1. tamad-masipag _____ 2. dukha-mahirap _____ 3. mayaman-mapera ____4. magaan-mabigat ____5. luntian-berde Isulat ang mga maliliit na letra sa paraang kabit-kabit na may tamang laki at layo sa isa't isa. Sundan ang modelo. 206 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 6: Komunikasyon, Daan sa Pag-unlad ng Edukasyon Isulat sa sagutang papel ang Oo kung sang- ayon ka sa isinasaad na pangungusap at Hindi kung hindi naman. DEPED COPY 1. Nakabubuo ng bagong salita buhat sa isang salita sa pamamagitan ng pagpapalit ng mga letra nito. 2. Ang masaya at maligaya ay magkasingkahulugan. 3. Ang mga pangyayari sa kuwento ay dapat naisasalaysay ayon sa pagkakasunod-sunod. 4. Ang mga pang-ugnay na salita ay magagamit sa pagsusunod-sunod ng pangyayari sa kuwento. 5. Ang ito, iyan, at iyon ay panghalip pamatlig na patulad. Ang Magkakaibigan at ang Pulubi Sabado, nagpaalam ang magkakaibigang sina Eric, Rico, at Thomas sa kanilang mga magulang na mamamasyal sa parke. Sa kanilang paglalakad, napansin nila ang isang 207 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
batang gusgusin na may suot na maruming damit. Eric : Kawawa naman ang bata. Yayain natin siyang sumali sa laro natin. Rico : Oo nga. Niyaya nila ang batang pulubi na sumama sa kanila sa pamamasyal at hinikayat na maglaro sa parke. Nag-seesaw sina Eric at Rico samantalang naghabulan naman sina Thomas at ang bata. DEPED COPY Sa kanilang pagtakbo, hindi napansin ng bata ang nakausling bato kaya siya ay nadapa. Batang pulubi: Aray! Dumudugo ang aking tuhod. Ganoon na lamang ang iyak ng bata. Napalingon sina Eric, Rico, at Thomas at dali-daling lumapit sa bata. Umuwi ang magkakaibigan sa bahay nina Eric upang magamot ang sugatang bata. Ngunit hindi nila alam kung paano ito gagamutin, nagkataong wala ang kaniyang ina. Naisip ni Eric na tawagan sa telepono ang kaniyang tiyahin na si Tiya Beth. Ganito ang naging takbo ng kanilang usapan. Eric : Hello, Tiya Beth, si Eric po ito. Kumusta na po kayo? Tiya Beth: Hello, Eric! Mabuti naman ako. Bakit napatawag ka? Eric : Nagdugo po kasi ang tuhod ng aking kaibigan, paano po namin siya gagamutin? 208 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Tiya Beth: Una, hugasan ng sabon at malinis na tubig ang kaniyang sugat. Pangalawa, punasan ito ng malinis na bimpo. Pangatlo, lagyan mo ng gamot para sa sugat. Pagkatapos, balutan ang sugat ng gasa. Eric : Maraming salamat po, Tiya Beth. DEPED COPY Bakit nagpaalam ang magkakaibigang Eric, Rico, at Thomas sa kanilang mga magulang? Sino ang nakita nila sa parke? Ilarawan ang bata sa parke. Ano-ano ang ginawa ng magkakaibigan at ng bata sa parke? Bakit nadapa ang bata? Nangyari na ba ito sa iyo? Paano tinulungan ng magkakaibigan ang batang pulubi? Ayon kay Tiya Beth, paano gagamutin ang sugat ng pulubi? Kung kaibigan mo ang sugatang bata, paano mo siya tutulungan? Ang pagsaklolo sa taong humihingi ng tulong ay gawaing mabuti. 209 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Iayos ang mga pangyayari ayon sa kuwentong binasa sa pamamagitan ng paglalagay ng bilang 1-5 sa patlang. Gawin ito sa sagutang papel. _______ Nadapa ang batang pulubi. _______ Nagpunta ang magkakaibigan sa parke. _______ Ginamot ng magkakaibigan ang sugatang DEPED COPY bata. _______ Tinawagan ni Eric ang kanyang tiyahin sa telepono upang humingi ng tulong. _______ Nagpaalam ang magkakaibigang Eric, Rico, at Thomas sa kanilang mgamagulang. Buuin ang mga talata. Isulat sa patlang ang pang-ugnay na una, pangalawa, at pagkatapos. Gawin ito sa kuwaderno. 1. Maagang nagising si Rona. Ang ______________ niyang ginawa ay nagdasal. _____________, itinupi niya ang kumot sa kaniyang higaan. _________ naman ay ang pagkain niya ng almusal. 2. Maligayang-maligaya si Joy. ____________, may bumati sa kaniya ng "Maligayang Kaarawan." _____________, may nag-abot sa kaniya ng regalo. At ______________ ay inawitan siya ng kaniyang kamag-aral. 210 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang mga pangyayari sa kuwento ay napagsusunod-sunod sa pamamagitan ng paggamit ng mga salitang pang-ugnay tulad ng una, pangalawa, sunod, pagkatapos, at huli. DEPED COPY A. Basahin ang kuwento. May Bisita Linggo, nagbabasa ng aklat si Fe nang may kumatok. "Tao po! Nandiyan po ba si Flor?" "Sino po kayo?" ang tanong ni Fe sa estranghero. "Ako si Belen, kaibigan ni Flor." Tinawag ni Fe ang kaniyang ina, "Inay, may naghahanap po sa inyo. Siya raw po si Aling Belen." Lumapit ang ina ni Fe at binuksan ang pinto. Binati ni Flor ang bisita. "Magandang umaga! Ano ang sadya mo?" wika ni Flor. "Iimbitahan lamang kita at ang iyong pamilya sa binyag ng aking anak," sagot ng bisita. "Sige makakaasa ka," tugon ni Flor. At umalis na ang bisita. 211 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
B. Gumuhit ng apat na biluhaba at isulat sa loob ng bawat isa ang mga pangyayari sa kuwento. Kulayan ang biluhaba ayon sa pagkakasunod- sunod ng kuwentong "May Bisita." Gawin ito sa sagutang papel. Sundin ang hinihinging kulay: Una - kahel Pangatlo - lila Pangalawa - dilaw Huli - berde DEPED COPY 1. Napansin nila Eric, Rico, at Thomas ang isang batang gusgusin na may suot na maruming damit. 2. Niyaya nila ang batang pulubi na sumama sa kanila at hinikayat na maglaro.
Ibigay ang mga salitang may salungguhit sa binasa. Ano ang masasabi mo sa bawat pares ng salita? 212 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Mahalagang malaman ang tamang kasingkahulugan ng mga salita upang mas madaling maunawaan ang isang teksto. DEPED COPY Sipiin ang kasingkahulugan ng salitang may salungguhit sa bawat pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Kahit madungis ang pulubi ay hindi ito pinagtawanan ni Berto. (marumi, malinis, mabango) Tumulong sa paglilinis ang magkakaibigan kaya maaliwalas ang paligid. (malinis, madumi, makalat) 2. 3. Maiingay ang mga bata habang nakapila papunta sa kantina ng paaralan. (tahimik, maaayos, magugulo) Tinulungan ni Thomas ang nadapang bata dahil sa pagtakbo nang matulin. (mabagal, mahina, mabilis) 3. Maiingay ang mga bata habang nakapila papunta sa kantina ng paaralan. (tahimik, maaayos, magugulo) Tinulungan ni Thomas ang nadapang bata dahil sa pagtakbo nang matulin. (mabagal, mahina, mabilis) 5. May sakit ang maarugang ina ni Eric kaya siya ang gumagawa ng gawaing bahay. (pabaya, maalaga, makasarili) Hintayin ang panuto ng guro. 213 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Pangkat 1: Magbigay ng limang pares ng salitang magkasingkahulugan na tumutukoy sa sumusunod na larawan. DEPED COPY Pangkat 2: Hanapin ang kasingkahulugan ng mga salitang nakasulat sa hawak mong flash card sa mga salitang nakakalat sa silid- aralan. Pangkat 3: Isulat sa sagutang papel ang kasingkahulugan ng sumusunod na salita: 3. pango 4. malawak 1. malambot 2. mataas 5. mahirap Magkasingkahulugan ang dalawang salitang pareho o magkatulad ang ibig sabihin. Halimbawa: maganda masarap mayaman - marikit - malinamnam sagana - 214 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Hanapin sa Hanay B ang kasingkahulugan ng Hanay A. Isulat ang sagot sa kuwaderno. Hanay A Hanay B DEPED COPY 1. maliksi 2. pango 3. masinop 4. masangsang 5. mahalimuyak sarat matipid mabaho malakas mabango Basahing muli ang kuwentong "Ang Magkakaibigan at ang Pulubi." Ano-anong salita ang binilugan sa kuwento? Sa iyong palagay, alin sa mga salita na binilugan ang tumutukoy sa kilos o gawa ng nagsasalita? Alin naman ang tumutukoy sa kilos o gawa ng malapit sa kausap? Aling salita mula sa binilugan ang tumutukoy sa kilos o gawa ng malayo sa nagsasalita? 215 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Mahalaga ang tamang paggamit ng paghalip pamatlig na patulad upang matukoy ang itinuturong pangngalan. DEPED COPY Buuin ang diyalogo sa pamamagitan ng paggamit ng tamang panghalip pamatlig na patulad. Isulat ang sagot sa sagutang papel. Mga anak, para ito sa mga batang lansangan. (1)________ ang paraan ko upang makatulong sa ating kapwa. Inay, para kanino po iyan? (2)______ ang gawaing makakalikasan. Tutulungan na kita upang mapadali ang iyong gawain. Salamat, Berto. Ako rin, Ate Lorna. Tiyak matutuwa sa atin ang ating mga magulang. Tingnan mo Lisa ang ating ama. (3)_________ ang gagawin ko paglaki ko. Tutulong ako sa ating pamayanan. 216 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Hintayin ang hudyat ng guro. Bumuo ng apat na pangkat. Bawat pangkat ay gagawa ng dula- dulaan na nagpapakita ng pakikipagkapwa-tao gamit ang mga panghalip pamatlig na patulad. DEPED COPY Ang salitang ginagamit upang ituro ang mga gawa at pangyayari ay tinatawag na panghalip pamatlig na patulad. Ang ganito ay tumutukoy sa kilos o gawa ng nagsasalita, ang ganyan ay tumutukoy sa kilos ng kinakausap o malapit sa kinakausap, at ang ganoon ay tumutukoy sa kilos na malayo sa nagsasalita at sa kinakausap. Piliin ang wastong panghalip pamatlig na dapat gamitin sa bawat pangungusap. Isulat ito sa kuwaderno. 1. Tingnan mo. (Ganito, Ito, Dito) ang paghawak sa kutsara. (Hawak ng nagsasalita ang kutsara.) (Hayan, Niyan, Ganyan) nga ang tamang paghawak sa lapis. (Nagsusulat ang kausap.) (Ganito, Nito, Ito) Eliza ang pagwawalis. (Nagwawalis ang nagsasalita.) 2. 3. 217 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
4. 5. (Niyon, Ganoon, Yaon) ang yari ng damit na nais kong gayahin. (Itinuturo ng nagsasalita sa kausap ang damit mula sa malayo.) (Ganito, Nito, Ito) ang ginawa ni Josefa noon kaya siya nanguna sa klase. (Nag-aaral ng aralin ang nagsasalita.) DEPED COPY Sipiin nang wasto at maayos ang mga salita sa paraang kabit-kabit. Sundan ang modelo na nasa ibaba. sabi - sabik A. patak - pata B. baha - bahag dagat - daga C. baro - laro lata - mata 218 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ano ang napapansin mo sa mga salita sa Hanay A? Ano ang nangyari sa mga salita sa Hanay B? Anong pagbabago ang naganap sa Hanay C? DEPED COPY 1. Ang masusi at matiyagang pagsulat at pagsipi ng mga letra ng bawat salita ay kinakailangan upang manatili ang kahulugan ng isang salita at diwa ng pangungusap. Isulat sa sagutang papel ang letra na ipinalit sa mga salita na nasa Hanay A upang mabuo ang mga salita sa Hanay B. Hanay A Hanay B 1. maso 2. paso 3. tila 4. bata 5. bako paso laso pila pata pako 219 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Itala sa sagutang papel ang mga letra na tinanggal o binawas sa Hanay A na naging dahilan upang mabuo ang mga salita sa Hanay B. Hanay A Hanay B 1. basag 2. itak 3. sukat 4. salat 5. salot 6. rosal basa Ita suka sala salo Rosa DEPED COPY Makabubuo ng bagong salita sa pamamagitan ng pagpapalit, pagdaragdag, at pagbabawas ng titik. Halimbawa: masa taga lasap - - kasa tagak lasa 220 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Tukuyin kung ang ginawa sa bawat pares ng salita ay pagpapalit, pagdadagdag, o pagbabawas. 1. bakal lola 2. 3. bahay sabi 4. 5. pawid - bakas - bola - baha sabik - pawis - DEPED COPY 221 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 7: Karanasan Ko, Iuugnay Ko Isulat sa sagutang papel ang Tama o Mali batay sa pahayag. 1. Ang kambal-katinig ay binubuo ng dalawang katinig at isang patinig sa isang pantig. 2. Ang salitang sobre ay may isang pantig. 3. Marami sa kanila ang hindi nakadalo sa pagdiriwang. Ang may salungguhit ay halimbawa ng panghalip panao. 4. Sila ang naunang dumating. Ang DEPED COPY salitang sila ay nasa kailanang maramihan. 5. Ang ako, mo, ikaw, at siya ay mga panghalip panao na tumutukoy sa iisang tao. Sorpresa kay Sophia Masayang umuwi sa kanilang tahanan si Sophia. Pagpasok niya sa kanilang bahay ay nakita niya ang isang bag na may disenyong pusa. Matagal na niyang gustong magkaroon nito. Nakita siya ng kaniyang nanay at sinabing "Para sa iyo iyan, anak, dahil nanalo ka sa patimpalak at nag-uwi ng bronseng medalya." Sobrang natuwa si Sophia. Inilapag niya ang kaniyang dalang libro, niyakap ang ina, at nagpasalamat. 222 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sino ang batang masayang umuwi sa kanilang tahanan? Ano ang nakatawag-pansin sa kaniya? Para kanino ang kaniyang nakitang bag? Bakit binigyan si Sophia ng kaniyang nanay ng bag? DEPED COPY Ano ang kaniyang naramdaman nang malaman niyang para sa kaniya iyon? Naranasan mo na bang makatanggap ng sorpresa mula sa iyong nanay? Bakit ka niya binigyan ng sorpresa? Kapag ang bata'y mabait at masunurin, tiyak na may gantimpala siyang aanihin. A. Sipiin ang mga salitang magkasingkahulugan sa mga pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Masayang umuwi sa kanilang tahanan si Sophia. Masigla siyang pumasok ng bahay. 2. Matagal na niyang gustong magkaroon ng bag na may disenyong pusa. Kulay rosas ang nais niyang kulay. 223 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
3. Sobrang natuwa si Sophia kaya labis ang pasasalamat sa ina. 4. Nakita niya ang kaniyang ina na nakatanaw sa kaniyang pagdating. B. Pansinin ang mga larawan. Isulat ang tsek sa sagutang papel () kung nangyari na sa iyo ang nasa larawan at ekis () kung hindi pa. 1 2 3 DEPED COPY 4 5 Hintayin ang panuto ng guro. Pangkat 1 - Iguhit ang pinakamasayang sorpresang natanggap mo sa paaralan. Pangkat 2 - Sumulat ng pangungusap tungkol sa pinakamagandang sorpresang naranasan mo. Pangkat 3 - Ipakita sa pamamagitan ng pag-arte o maikling dula-dulaan ang pinakamasaya mong sorpresang naranasan sa iyong guro. 224 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Pangkat 4 - Ipakita sa pamamagitan ng pag-arte o maikling dulaan ang pinakamasayang sorpresa na naranasan mo sa iyong kaibigan. Ang tao ay may iba't ibang karanasan sa DEPED COPY iba't ibang sitwasyon ng lipunan. Ito'y nagtuturo sa kaniya ng bagong aral upang mas lalong maging mahusay at matatag sa buhay. Iguhit mo ang pinakamagandang sorpresang natanggap mo. 1. 2. Kapaskuhan kasayahan sa kaarawan Muling basahin ang kuwentong "Sorpresa Kay Sophia." Ano ang mga salitang may salungguhit? Ano ang kayarian ng mga salitang ito? Pantigin ang salitang bronse. 225 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Maging mapagpasalamat sa lahat ng natatanggap. Basahin ang mga salita at pantigin. Bigkasing DEPED COPY muli ang mga salitang may kambal-katinig. bruha brilyante braso brigada Brenda bronse Pangkat 1 - Magtala ng limang salita na may kambal-katinig na br. Pangkat 2 - Gumuhit ng larawan na nagsisimula sa kambal-katinig na br. Pangkat 3 - Gumawa ng tig-iisang pangungusap na may sumusunod na salita at basahin sa klase. braso bronse Pangkat 4 - Pantigin ang sumusunod na salita: bruha alambre brigada sombrero Ang br ay halimbawa ng kambal-katinig na maaaring makita sa simula, gitna, o hulihan ng salita. 226 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
D i s y em_ _e b _ _u h a N o b y e m b_ _ s o m b _ _e r o _ _ o n s e 1. buwan ng Kapaskuhan 2. kinatatakutang tauhan sa pelikula 3. Araw ng mga Patay 4. pantakip sa ulo 5. uri ng medalya DEPED COPY Kasiyahan sa Paaralan Isang araw sa aking pag-uwi Kasiyahan ay hindi ko malimi Sa paaralang aking pinanggalingan Mataas na marka aking nakamtam Siguradong katuwaan, para kay nanay Tularan sana ninyo, aking kamag-aral. Ano ang mensahe ng tula? Sa inyong palagay, bakit may kasiyahang nararamdaman ang may-akda? Sino ang tinutukoy ng mga salitang may salungguhit? Alin sa mga ito ang tinutukoy sa isahan? dalawahan? maramihan? 227 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Kapag masipag ang mag-aaral, mataas na marka'y makakamtam. Para sa magulang, walang hanggan itong kasiyahan. A. DEPED COPY Tukuyin ang mga panghalip panao. Kilalanin ang kailanan nito. Salamat, Rina. Ang bait mo sa akin. Para sa iyo ito, Dina. Hinati ko ang baon kong tinapay. Puwede ba tayong maging magkaibigan? Oo naman. 228 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
B. Piliin ang panghalip at isulat ang kailanan nito sa sagutang papel. 1. Bigyan natin ng pagkain ang pulubi. 2. 3. Siya ang kapatid ko. 4. Kami ang naglinis ng bahay. 5. Ikaw ang manguna sa pila. Sa kanila ang punong maraming bunga. DEPED COPY 1. Maghanay ng mga panghalip panao sa iba't ibang kailanan. Ilagay sa talahanayan. Dalawahan Isahan Maramihan 2. Sumulat ng pangungusap batay sa nakatalang panghalip panao. Ako Kita Sila Ikaw Tayo 3. Kilalanin ang kailanan ng panghalip panao na angkop sa bawat larawan. 4. 229 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Lagyan ng diyalogo ang speech balloon. Gumamit ng panghalip panao. DEPED COPY Namimili ng damit Nagpaplano ng gawain Ang ako, mo, ikaw, siya, akin, ko, at niya ay mga panghalip na tumutukoy sa iisang tao. Isahan ang kailanan nito. Kita at kata ay tumutukoy sa dalawang tao. Ang kailanan nito ay dalawahan. Ang ninyo, kayo, sila, natin, tayo, at kanila ay tumutukoy sa higit sa dalawang tao. Maramihan ang kailanan nito. 230 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Punan ng angkop na panghalip panao ang patlang. 1. Matalinong bayani si Dr. Jose Rizal. _____ ay isang manggagamot. 2. Naglilinis ng bakuran sina Icoy at Bentong. _______ ay masisipag na bata. 3. Ako at si Nanay ay maagang gumising. _____ay magsisimba. Si Mark ay mabait. ______ ay mahal ng kaniyang mga magulang. 3. Ako at si Nanay ay maagang gumising. _____ay magsisimba. Si Mark ay mabait. ______ ay mahal ng kaniyang mga magulang. DEPED COPY 5. Masipag mag-aral si Zyra. Matataas ang mga marka _____. Si Lolo at Si Lola Ni A. Alde Sa kanilang itsura, mababanaag na ang katandaan Sa kanilang ugali may angkin ding kaibahan Ngunit sa talino at mahabang karanasan Hindi sila pahuhuli, may mayamang kaalaman Kaya nga huwag balewalain, lola at lolong itinuturing Sapagkat ambag nila ay walang kahambing. Ano ang mensahe ng tula? Paano inilarawan sina lolo at lola sa tula? 231 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Pinahahalagahan mo ba ang iyong lolo at lola? Paano? Ano-ano ang salitang may salungguhit? Igalang at mahalin ang ating lolo at lola. DEPED COPY Punan ng letra ang kahon upang mabuo ang salita na kasingkahulugan ng hindi kilalang salita. Isulat ang salitang nabuo sa sagutang papel. 1. mahinahon l m n m 2. istrikto i m a p t 3. ulyanin l t i m a M t a p h i N M t a p h i M 4. maramdamin m t a p u i 5. mapagparaya m p g a b y 232 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Sanayin sa isahan at maramihang pagbigkas ang tulang "Si Lolo at si Lola." DEPED COPY Ang pagbigkas nang tama sa salita ay naghahatid ng pagkakaunawaan ng mga taong nag-uusap. Bigkasin nang wasto ang mga salita na walang patnubay ang guro. hitsura ugali talino mayaman ambag Sipiin ang mga salita sa paraang kabit-kabit. 233 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 8: Nabasang Kuwento, Isasalaysay Ko Iguhit ang masayang mukha ( ) sa sagutang papel kung tama ang nasa sumusunod na pahayag at malungkot na mukha ( ) kung hindi. 1. Ang tren ay salitang may kambal-katinig. 2. Dalawahan ang kailanan ng panghalip na tayo. 3. Nasasabi ang napakinggang impormasyon DEPED COPY kung maayos ang pakikinig. 4. Ang kambal-katinig ay tinatawag ding salitang klaster. 5. Ang panghalip na kanila ay nasa kailanang isahan. 6. Nasa unang panauhan ang panghalip na ako. 7. Ang mga pangyayari sa kuwento ay may tamang pagkakasunod-sunod. 8. Wakas ang tawag sa huling bahagi ng kuwento. 9. Alam mo na ba ang bagong aralin? Ang may salungguhit ay nasa kailanang dalawahan. 10. Ang tauhan ang gumaganap sa kuwento. Mapalad si Zyra Si Zyra ay anak ng mag-asawang Benny at Linda. Ipinanganak siyang may kakaibang anyo. Subalit kailanman ay hindi siya ikinahiya ng kaniyang mga magulang. 234 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Matatanda na ang kaniyang mga magulang kaya't napilitan siyang humanap ng makakain sa kabundukan. Nakita niya ang isang lalaking puno ng galos at walang malay. Tinulungan niya ang lalaki. Nagulat ang lalaki sa ginawa niya kaya bilang DEPED COPY pasasalamat, binigyan niya ng panyo si Zyra. Pagdating ni Zyra sa kanilang bahay,nadatnan niyang puno ng pagkain ang hapag-kainan. Mayamaya, dumating ang dalawang lalaki at nabatid niya na ang lalaking tinulungan niya ay nagmula sa isang mayamang angkan at nais daw siyang pakasalan nito dahil sa kaniyang kabutihan. Ano ang pamagat ng kuwento? Tungkol saan ang kuwento? Sino-sino ang tauhan sa kuwento? Ilarawan ang bawat isa. Saan naganap ang kuwento? Ano ang kalagayan ni Zyra? Paano nagbago ang kaniyang kapalaran? Ano ang naging bunga ng kabutihang loob ni Zyra? Dapat ba siyang tularan? Ano sa palagay mo ang naging wakas ng kuwento? 235 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang pagtulong sa kapwa ay dakilang gawain. Hindi tayo dapat naghihintay ng kapalit sa ginawang kabutihan sa kapwa. DEPED COPY A. Gumuhit ng hugis puso ( )sa sagutang papel kung nagpapakita ng pagtulong at bilog ( ) kung hindi. 1. Magbigay ng upuan sa nakatatanda. 2. Magbigay ng kendi sa kaibigan. 3. Maghugas ng maruming pinggan. 4. Magpakopya ng takdang-aralin sa kamag-aral. 5. Burahin ang sulat sa pisara. B. Punan ang tsart ng hinihingi. Gamitin ito sa pagsasalaysay muli ng napakinggang teksto. Pamagat Tauhan 1 Tauhan 2 Tagpuan Iba pang tauhan Tagpuan Mga pangyayari 236 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Unang Pangkat - Isadula ang kuwentong binasa. Ikalawang Pangkat - Iguhit ang kabutihang ginawa ni Zyra. Ikatlong Pangkat - Magtala ng mga paraan kung paano natin tutulungan ang mga nangangailangan. DEPED COPY Ikaapat na Pangkat - Gumawa ng poster tungkol sa pagtulong sa kapwa. Mahalagang malaman ang pamagat ng kuwento, tauhan, tagpuan, mga pangyayari, at wakas ng isang kuwento upang maisalaysay ito nang wasto. Hanapin sa loob ng kahon ang tinutukoy ng pangungusap. pamagat unang tauhan pangalawang tauhan tagpuan wakas 1. Ito'y naglalarawan kung saan nangyari ang kuwento. 237 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
2. Karaniwang mababasa sa una at pinakaitaas ng isang talata o kuwento. Siya ang bida sa kuwento. Isang pangyayari upang tapusin ang kuwento. 3. 4. 5. Mga taong nagsasalita, kumikilos, at umaarte sa kuwento maliban sa bida. DEPED COPY Tuwing Sabado ng gabi, dumaraan ang isang trak sa harap ng teatro. Sakay ng trak ang isang tropa ng musikero. Marami sa kanila ang may hawak na trumpeta ngunit kagabi, kaunti lamang sila dahil marami sa kanila ay dinapuan ng trangkaso. Tungkol saan ang talata? Ano ang naobserbahan ng nagsasalita sa talata? Saan kaya pumupunta ang mga musikero? Ano ang napansin niya isang gabi? Bakit kaya nagkatrangkaso ang ibang musikero? Pansinin ang mga salitang may salungguhit. Ano ang pagkakatulad-tulad nila? Laging pangalagaan ang kalusugan upang hindi dapuan ng karamdaman. 238 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Piliin ang angkop na salita upang mabuo ang pangungusap. Isulat sa kuwaderno ang sagot. 1. Kapag umuulan, masikip ang ________ sa lansangan. (tropiko, trapiko) Sumakay kami sa ______ papuntang Bicol. (tren, trono) 2. DEPED COPY 3. Malaki ang suweldo ng aking tatay sa kaniyang________. (trabaho, troso) 4. Malaki ang tinanggap niyang ______ bilang gantimpala sa paligsahan. (tropeo, trapo) 5. Magaling akong maglaro ng ______. (trumpo, trapiko) 6. Naupo ang hari sa kaniyang ______. (upuan, trono) 7. Hindi kami magkasundo dahil lagi siyang _____ sa sinasabi ko. (kontra, ayon) Sakay ng _____ ang mga sundalo. (trak, dyip) 8. Pantigin ang sumusunod na salita. Gamitin ang mga ito sa sariling pangungusap. traysikel traktora trumpeta transportasyon instrumento elektrisidad litrato 239 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang tr ay halimbawa ng kambal-katinig na makikita sa unahan at gitna ng mga salita. DEPED COPY Isulat ang inilalarawan. __ __aysikel ins__ __umento __ __oso __ __umpo 1. sasakyang may motor 2. halimbawa nito ang torotot 3. pinutol na puno 4. isang uri ng laruan Alam mo ba kung kanino ang punong iyon? Hindi ko alam kung kanino ang punong iyon. Kayraming bunga. Sa amin ang puno ng mangga na nasa kabilang daan. Gusto ba ninyong malaman ang sikreto kung bakit? Sasabihin ko. 240 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ano ang mensahe ng diyalogo? Bakit maraming bunga ang puno ng mangga? Sino ang tinutukoy ng salitang mo, ko, iyon, amin, at ninyo? Alin sa mga ito ang tumutukoy sa taong nagsasalita? Taong kausap? Taong pinag- uusapan? DEPED COPY Kung ang kalikasan ay ating pangangalagaan, tiyak tayo rin ang siyang makikinabang. Sabihin kung ang mga panghalip panao na may salungguhit ay nasa panauhang una, ikalawa, o ikatlo. 1. Siya ang aking kapatid na bunso. 2. Ibigay mo sa kuya ang bag niya. 3. Gusto nilang sumama sa lakbay-aral. 4. Tayo ang magkasamang maglilinis ng bahay. 241 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Gamitin sa pangungusap ang mga panghalip na nakatala sa kahon. kanila mo kami natin kita nila ko DEPED COPY Panauhan ng panghalip panao Unang panauhan - tumutukoy sa taong nagsasalita: ako, tayo, natin, kami, kita, kata, tayo Ikalawang panauhan - tumutukoy sa taong kausap: ikaw, mo, ninyo, inyo, ninyo Ikatlong panauhan - tumutukoy sa taong pinag-uusapan: kaniya sila, nila, kanila, niya, Piliin ang tamang panghalip na angkop sa sumusunod na mga pangungusap. 1. Si Bea at si Anne ay magkapatid. ______ (Sila, Siya) ay nagmamahalan. 2. Ako at ang nanay ay pupunta sa palengke. _____ (Kanila, Kami) ay bibili ng ulam para mamayang gabi. 242 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
3. Masyadong maingay ang radyo ng aming kapitbahay. Sana hinaan ________ (kanila, nila) ito. 4. Sina Fe, Aida, Nelly, at ako ay magkakasamang nagsusulat. _______ (Tayo, Kami) ay magkakamag-aral. 5. Sina Connie at Ofel ay nagpunta sa plasa. ______ (Sina, Sila) ay manonood ng pagtatanghal doon. DEPED COPY Basahing muli ang kuwentong "Mapalad si Zyra." Iugnay ang binasang kuwentong "Mapalad si Zyra" sa inyong sariling karanasan. May pagkakatulad ba? Ipakita ito sa pamamagitan ng Venn Diagram. Tumulong sa kapwa nang may pagkukusa. Punan ng hinihinging datos. Tukuyin ang mga pangyayari sa binasang kuwento. Iugnay ito sa sariling karanasan. 243 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Hindi pa naranasan Naranasan na Gustong maranasan Basahin ang kuwento at iugnay ito sa iyong DEPED COPY sariling karanasan. Ang Ulirang Magkapatid Mapalad ang mga magulang nina Ben at Loupe na sina Mang Benny at Aling Rosing. Masipag na mag-aaral ang magkapatid. Lagi silang kasama sa mga nangunguna sa klase. Kapag walang pasok, tumutulong sila sa mga gawaing bahay. Nagwawalis sila ng kanilang bakuran at nagdidilig ng mga tanim na gulay sa likod-bahay. Ang mga basura ay itinatapon nila sa maliit na hukay upang gawing pataba. Kapag araw ng Linggo, sama-sama silang nagsisimba upang mag-ukol ng pasasalamat sa Diyos. Ang Venn Diagram ay isang graphic organizer na ginagamit upang malaman ang pagkakatulad at pagkakaiba ng dalawang pinag-uusapan. 244 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Magtala ng limang paraan kung paano maipakikita ang pagtulong sa kapwa. Isulat ito sa iyong kuwaderno. DEPED COPY Sipiin nang wasto. 245 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Aralin 9: Katangian Mo, Aalamin Ko Isulat sa sagutang papel ang Tama kung sumasang-ayon ka sa pahayag at Mali kung hindi. 1. Ang salitang preso ay may dalawang pantig. 2. Doon ay maraming bunga ang puno ng santol. Ang doon ay halimbawa ng panghalip na panlunan. DEPED COPY 3. Ang pangungusap ay nagsisimula sa maliit na letra. 4. Ang tagpuan sa kuwento ay nagpapahayag ng lugar at panahon. 5. Ang salitang probinsiya ay may dalawang pantig. Ang Pamilya Kung Saan Ako Masaya Isang matulunging mag-anak ang pamilya ni Mang Berto. Naikuwento niya sa mga anak niya ang pagiging matulungin sa kapwa ng kanilang lolo at lola. Minsan, sa kaniyang pag-uwi 246 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
galing sa talyer na pag-aari ng pribadong kompanyang pinapasukan, masaya niyang sinabi na siya ay nabigyan ng isang linggong bakasyon at nais niyang gugulin ito sa probinsiya ng Quezon upang madalaw ang kanilang mga lolo at lola. Nais ni Mang Berto na masaksihan ng kaniyang mga anak ang pagiging matulungin sa kapwa ng kanilang lolo at lola. "Talaga, Tatay? Dadalaw tayo doon kina Lolo at Lola?" masayang tanong ng bunsong anak na si Lory na sinundan din ng dalawa pang kapatid. "Siyempre, mga anak, doon ay malawak ang bukirin at makakakain tayo ng mga tanim na prutas at gulay ng inyong lolo," sabi ng ama. "Mabuti naman at kahit sandali ay makaiiwas tayo sa maruming hangin dito," sabi ni Aling Precy. DEPED COPY Masaya ang preparasyong ginawa ng mag- anak upang maaga silang makapagbiyahe. Anong uri ng pamilya mayroon si Mang Berto? Ano ang balitang dala ni Mang Berto na ikinasaya ng kaniyang pamilya? Masaya nga bang makita ang mga mahal sa buhay na matagal nang hindi nakikita? Bilang isang anak, ano ang masasabi mo kay Mang Berto? Gayundin kaya ang kaniyang mga anak sa kaniya? Ano ang katangiang ipinagmamalaki ni Mang Berto tungkol kay Lolo at Lola? Bilang isang bata, paano ka makatutulong sa pagsugpo ng polusyon sa ating kapaligiran? 247 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ano ang mensahe ng kuwento? Anong katangian ang taglay ng bawat tauhan sa kuwento? Ang pamilyang sama-sama, walang hanggang saya ang dala. DEPED COPY Isulat sa sagutang papel ang katangian ng pamilya ni Mang Berto gamit ang semantic web. Pamilya ni Mang Berto 1. Ano ang mga katangian ng mga tauhan sa kuwento? Isulat ang sagot sa kuwaderno. mga anak ama ina Malalaman ang mensahe ng akda kung may pagkaunawa sa pagbabasa at nakakaintindi sa mga katangian ng bawat tauhan. Nasasabi ang katangian ng tauhan sa kaniyang kilos, gawa, at pananalita. 248 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Itala ang mga katangian ng iyong ama't ina. Isulat sa kahon na nakalaan para sa kanila. AMA INA AMA DEPED COPY Muling basahin ang "Ang Pamilya Kung Saan Ako Masaya." Ano-ano ang salitang may bilog sa kuwento? Sa anong letra sila nagsisimula? Pantigin ang mga salitang ito. Ano ang kayarian ng pantig ng mga salitang may salungguhit? Ipahayag ang pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento.
Mahalaga ang pag-uukol ng panahon sa pamilya tungo sa lalong pagkakabuklod nito. 249 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isulat ang nawawalang kambal-katinig batay sa larawan. ____ tas DEPED COPY ____ to ____ insesa ____ ibadong gusali ____duktong mais A. Pagsunod-sunurin ang mga pangungusap batay sa kuwento. Lagyan ng bilang 1- 4. _______ Binigyan si Mang Berto ng isang linggong bakasyon. _______ Tatlo ang anak ng mag-asawang Berto. _______ Naghanda sila ng mga dadalhin sa _______ pagbabakasyon. Isang pangkaraniwang trabahador si Mang Berto. 250 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
B. Sipiin ang mga salitang may guhit sa kuwento. Pantigin ang mga salita at kilalanin ang kayarian nito. C. Lagyan ng bilang ang tamang pagkakasunod- sunod ng mga pangyayari batay sa nasa larawan. DEPED COPY Ang pr ay halimbawa ng kambal-katinig na maaaring makita sa unahan at gitna. Piliin ang mga salitang may kambal-katinig at pantigin. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Mabilis tumaas ang presyo ng mga bilihin sa palengke. 2. Nagpasa na ako ng proyekto sa ating guro. 3. Natrapik ako sa malalim na baha. 4. Malaki ang premyong napanalunan niya. 5. Masarap magtungo sa probinsya dahil presko ang hangin. 251 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Basahing muli ang kuwentong "Ang Pamilya Kung Saan Ako Masaya." Saan pupunta ang mag-anak? Ano ang nararamdaman nila? Bakit? Mahalaga ba ang kanilang gagawin? Ano ang tinutukoy ng salitang doon at dito? Kailan ginamit ang doon sa pangungusap? Dito? DEPED COPY Saan pupunta ang mag-anak? Ano ang nararamdaman nila? Bakit? Mahalaga ba ang kanilang gagawin? Ano ang tinutukoy ng salitang doon at dito? Kailan ginamit ang doon sa pangungusap? Dito? DEPED COPY Ang pagkikita-kita ng pamilya ay nagdudulot ng matibay na pagsasamahan. Ilarawan ang lugar na nasa larawan. Gumamit ng mga panghalip panlunan na dito, doon, at diyan sa pangungusap. All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Lagyan ng angkop na panghalip panlunan batay sa makikita sa larawan. Gawin sa sagutang papel. 1. _____kami madalas mamasyal. DEPED COPY 2. _____pinitas ang bayabas. 3. _____ ko binili ang damit mo. 4. _____nakatira ang bago kong guro. 253 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Ang mga panghalip panlunan ay mga salitang inihahalili sa itinuturong pook o lugar. Ginagamit ang dito kung ang itinuturo ay sa kinatatayuan o malapit sa nagsasalita. Ginagamit ang diyan kung ang itinuturo ay DEPED COPY malapit sa kausap. Ginagamit ang doon kung ang itinuturo ay malayo sa nag-uusap. Palitan ng panghalip panlunan ang mga salitang may salungguhit. Gawin ito sa sagutang papel. 1. 2. Sa kabilang kanto po ang tawiran. Sa silid-aklatan na ito ako gumagawa ng takdang-aralin. 3. May aso sa looban. Mag-ingat ka! 4. Sa parkeng ito ako nagbibisekleta. Katabi lang ng aming tirahan. 5. Ang kuya ko ay mag-aaral sa Los Baños, Laguna. 254 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Muling basahin ang kuwentong "Ang Pamilya Kung Saan Ako Maligaya." DEPED COPY Basahin ang mga salitang may salungguhit dito. Suriin kung ilang pantig ang mga ito. Isulat ang mga ito nang papantig.
Tingnan ang larawan. Isulat sa iyong sagutang papel ang pangalan ng bawat isa. 1. 2. 3. ____________ ___________ ___________ 4. 2 5. __________ __________ 255 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Tukuyin ang ngalan ng bawat larawan at isulat ang mga ito nang may tamang baybay. DEPED COPY ________________ ________________ _________________ Lahat ng salita, ilan man ang bilang ng pantig ay dapat baybayin nang tama. Malaking letra ang gamit sa mga pangngalang pantangi at kapag nasa simula ng pangungusap. 256 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Isulat ang nawawalang pantig sa patlang upang mabuo ang pangalan ng nasa larawan. DEPED COPY ha_____man paara____ ____basahin pa _____ ruan _____ sipe 257 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.
Pagsamahin ang mga letra upang makabuo ng salita, sa paraang kabit-kabit. Sundin ang modelo sa ibaba. DEPED COPY 258 All rights reserved. No part of this material may be reproduced or transmitted in any form or by any means - electronic or mechanical including photocopying - without written permission from the DepEd Central Office. First Edition, 2015.