Ang Aking Bali sa Balakang (My Hip Fracture) Impormasyon at Indibidwal na Plano sa Pangangalaga Isang Patnubay para sa mga pasyente, pamilya at taga- pag-alaga Mahalagang impormasyon tungkol sa inyong pangangalaga matapos ang bali sa balakang TAGALOG
2 Pangalan ng Ospital: ATTACH HOSPITAL PATIENT LABEL Siruhano: Physician / Geriatrician: Manggagamot (GP): Nursing Unit Manedyer: Physiotherapista: Rehab / iba pa: Mga Matatawagang Lokal na Serbisyo :
Halina kayo sa Patnubay ng Pangangalaga sa Pagkabali ng Balakang sa Australya at New Zealand Itong buklet ay binuo para mabigyan ang mga tao ng mahalagang impormasyon tungkol sa kanilang pangangalaga matapos ang pagkabali sa balakang (nabali ang buto). Kabilang dito ang mga katunayan tungkol sa bali ng balakang, anong maaasahan sa ospital, at impormasyon kung kailan makakalabas ng ospital. Nagbibigay din ito ng impormasyon tungkol kung paano maiiwasang maulit uli ang pagkabali at ang paggagamot sa osteoporosis. May ispasyong inilaan para mapagsulatan ng plano ng pangangalaga para sa patuloy na paggagamot ninyo paglabas ng ospital. 3
Ano ang bali sa balakang? Ang balakang ay isang kasukasuang 'ball and socket' kung saan ang buto ng baywang (pelvis) at buto ng hita (femur) ay nagsasalubong. Ang bali sa balakang ay kapag nabali ang buto ng hita na malapit sa pinakabola na pumapasok sa suksukan(joint). 5cm Femoral neck fracture Trochantic fracture Subtrochanteric fracture Ano ang nagsasanhi ng bali sa balakang? Ang pagkabagsak (fall) ang pinakakaraniwang sanhi ng bali sa balakang. Habang nagkakaedad tayo, nababawasan ang ating lakas at pagbabalanse at ang buto ay nagiging manipis dahil sa mga sakit kagaya ng 'osteoporosis'. Ibig sabihin nito na mas malamang tayong mapabagsak at kahit na nakatayo ay nakakabali pa rin ng buto. 4
Ano ang paggagamot sa nabaling balakang? Karamihan sa mga tao ay kailangang ma-operahan para maayos ang bali ng buto. Subali't para sa iba, ang desisyon para ma-operahan ay hindi siyang pinakamabuting piliin. Ang pinakapunong mga dahilan sa pag- oopera ay para maalis ang sakit at matulungang makabalik ang tao sa dating katayuan sa lalong pinakamadaling panahon. Ang klase ng pag-opera ay depende sa kung saang bahagi ng balakang ang nabali. Ang mga klase ng inirerekomendang pag-oopera para sa bali sa balakang ay: Ang di-buong pagpapalit ng balakang na pinapalitan ang nabaling buto na siyang pinakabola at suksukan (ball and socket) Ang buong pagpapalit ng balakang na pinapalitan ang nabaling buto na siyang pinakabola at suksukan(socket) kasama ang kasukasuan (joint) Mga turnilyo at platong bakal para ipirmi ang butong nabali. Isang metal na baras tagos sa buto ng hita (ang tawag ay 'intramedullary nail' ) para mai-pirmi sa lugar ang bali 5
Sino ang kasangkot sa pagbibigay ng pag-aalaga? Kung nabalian ka ng balakang, ang una mong makakatagpo ay ang mga pangkat ng 'paramedics' ng ambulansya. Pagdating sa ospital, ang pangkat ng mga taga-klinika ay kinabibilangan ng kawani sa kagawaran ng 'emergency', mga siruhanong orthopaedic, mga taga-anestisya, mga geriatrician, mga nars at mga physiotherapista. Habang ina-admit kayo sa ospital, makakatagpo ninyo rin ang pharmasista, ispesyalista sa kirot, occupational therapista, dietitian, speech therapista, social worker at ispesyalista sa rehabilitasyon. Mga katanungan ko sa pangkat ng manggagamot Hinihikayat kayong magtanong sa mga taga-klinika na nag- aalaga sa inyo at pag-usapan ang tungkol sa inyong paggagamot hanggang sa masiyahan kayo at naiintindihan kung ano ang gagawin at kung bakit. Isulat ang anumang gusto ninyong itanong sa ispasyong nakalaan sa kabilang pahina para matandaan ninyo ang itatanong pagdating ng mga pangkat ng mga manggagamot na bumibisita sa 'ward'. Ang pagkabagsak (fall) kahit lamang sa pagkakatayo ay nakakabali ng buto 6
Ang mga itatanong ko:
7
Pangkaraniwang mga itinatanong matapos ang pagkabali ng balakang Sa mga sumusunod na pahina ay may anim (6) na karaniwang mga tanong at sagot. Makakatulong ito sa mga pasyente, kanilang pamilya at tagapag-alaga. 1. Anong mga hakbang ang dapat kong gawin para mapangasiwaan ang kirot? Mararamdaman ang kirot ng bali sa balakang sa bandang singit (groin) at hita at lalong masakit kapag kumikilos. Ang pag-aayos ng bali ay kalimitang pinakamahusay na paraan para mapangasiwaan ang kirot ngunit karamihan sa mga tao ay kailangang uminom ng pantanggal ng kirot habang naghihintay ng kanilang operasyon. Pangkaraniwan ang 'paracetamol' ang iniinom ngunit madalas na kailangan ang mas matapang na pampawi ng kirot. Ang pagtitibi ang karaniwang masamang epekto sa paggamit ng mas matapang na gamot at paiinumin din kayo ng pampadumi kung kinakailangan. Ang pag-iiniksyon sa may singit, tawag ay 'nerve block' ay makakatulong ng malaki sa pagpabawas ng kirot sa pamamagitan ng pagpapamanhid ng mga binti. Maibibigay ito sa Emergency Department at mababawasan nito ang sakit sa loob ng ilang mga oras. 69% ng mga pasyenteng may bali sa balakang ay nainiksyunan ng 'nerve block' bago pa inoperahan. 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 8
2. Anong mangyayari kung may mga problema ako sa memorya o naging malilituhin sa ospital? Posibleng maging pansamantalang malilituhin kayo sa ospital matapos mangyari ang bali sa balakang - ang tawag dito ay deliryo (delirium). Ang 'delirium' ay maaaring sanhi ng maraming bagay ngunit ang pinaka-pangkaraniwang sanhi sa taong nagkabali sa balakang ay dahil sa kirot, gamot pampamanhid, mga iniinom na gamot kabilang ang matatapang na pampawi ng kirot, pang-alis ng pagka-tibi, pagka-iga (dehydration) at impeksyon. Ang 'delirium' ay mas lalong karaniwan sa mga taong dati nang may sakit sa memorya. Dapat na ipaalam ninyo o ng kapamilya sa kawani sa 'ward' ang tungkol sa anumang pagbabago ng inyong memorya o kung ikaw ay nagiging malilituhin. Ang maagap na pag-aasikaso sa mga problemang ito ay mas magpapabilis sa inyong pagpapagaling. 38% ng mga pasyenteng nagkabali sa balakang ay dati nang may mga problema sa memorya bago pa na-admit sa ospital dahil sa pagkabali ng balakang 20% ng mga pasyenteng nagkabali sa balakang ay dumanas ng pangyayaring deliryo habang namamalagi sa ospital 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 9
3. Gaano katagal ako maghihintay para ma- operahan matapos maipasok sa ospital? Inirerekomenda ng Hip Fracture Care Clinical Care Standard na ang pag-opera sa inyo ay maisagawa sa loob ng 48 oras mula pagkapasok sa ospital. Ito ay dahil hindi kumportable, hindi marangal, pagpapahirap sa inyo na nakahiga sa kama na bali ang balakang. Itong rekomendadong oras para ma-operahan ay maaaring hindi masunod sa ilang mga pasyente, gaya ng, kung mayroong dating karamdaman na dapat unahing gamutin bago pa ma-operahan. 77% ng mga pasyente na may bali sa balakang ay na-operahan agad sa loob ng 48 oras 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 10
4. Gaano katagal matapos ang operasyon na makakabangon ako sa kama at makapagsimula ng physiotherapiya? Ang pakay ng operasyon ay para mapagalaw kayong bumangon at malagyan ng bigat ang balakang sa pamamagitan ng pagtayo sa lalong madaling panahon. Karamihan sa mga tao ay makakaupo na sa kama at mag-umpisang maglakad kinabukasan pagkatapos ng opera. Maaaring makaramdam kayo ng pananakit at panghihina sa umpisa ng inyong paglalakad. Iyan ay sadyang pangkaraniwan. Ang maagang pagkikilos ay makakatulong sa inyong makabawi agad sa inyong pagiging independiyente at maiwasan ang mga kumplikasyon, gaya ng pneumonia, pagbabara ng ugat sa mga binti at presyon ng pagkakasugat sa balat. 90%ng mga pasyente na nabalian binibigyan ng ay sa pagkakataong maka-upo sa kama at maglakad kinabukasan matapos ang operasyon. balakang 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 11
5. Gaano katagal bago ako makauwi pagkatapos ng operasyon? Magkakaiba ang mga tao kaya mahirap mahulaan kung gaano katagal mananatili ang isang tao sa ospital. Depende na kung paano ang kalusugan ninyo at nakakayanang gawin bago kayo inoperahan ng bali sa balakang. Ang ibang mga pasyente ay mabilis ang paggaling at makakauwi na agad sa loob ng 3-5 araw. Ang iba naman ay matatagalan at maaaring kailangang ilipat sa ibang ward o ospital para sa rehabilitasyon. Sa kasamaang palad, ang iba naman ay hindi makikinabang sa rehabilitasyon ngunit gagaling din sa paglipas ng panahon. Ang ibang mga pasyente naman ay hindi na manunumbalik sa dating nakakayanang pagkilos noong bago pa man maoperahan sa kanilang balakang. Ang pangkat na nag-aasikaso sa inyo ay makikipag-usap sa iyo tungkol sa inyong progreso at makikipagtulungan sa inyo para sa planong makauwi. Matutuwa silang isali ang inyong pamilya o tagapag-alaga sang-ayon sa inyong pagpayag. Mahalaga para sa pangkat na nag-aasikaso sa inyo na maintindihan ang inyong dating pangkabuhayang ginagalawan. Makakatulong ito sa pagpaplano ng pangangalaga at rehabilitasyon pati na ang tulong na maaari ninyong kailanganin matapos kayong pauwiin. 6. Ano ang magagawa ko para mabawasan ang panganib na mapabagsak at muling mabali ang balakang? Ang mga bali sa balakang ay kalimitang sanhi ng magkasamang mapabagsak at masamang kalagayan ng buto - 'osteoporosis'. Para maiwasan na magkaroon ng bali sa buto sa hinaharap, mahalagang isa-isipan ang dalawang bagay - ang kalusugan ng buto at mga paraan na maiwasan ang mapabagsak. 12
14% ng mga pasyenteng nabali ang balakang ay napapauwi nang direkta sa isang pribadong matitirhan mula sa 'orthopaedic ward'. 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 13
Kalusugan ng Buto Ang osteoporosis ay isang kondisyon(sakit)na ang mga buto ay nagiging manipis na at mas madaling mabali. Ang calcium at bitamina D ay mga pang-unang kailangan sa paglaki ng buto. Ang mga produktong gawa sa gatas, gaya ng gatas, yoghurt at keso, prutas at mga gulay na maberde, kale, broccoli, patatas, spinach at kamatis ay mga magagandang mapagkunan ng calcium. Mga de-latang sardinas at salmon ay magandang mapagkunan ng bitamina D, kahit na ang ating pangunahing mapagkukunan ng bitamina D ay mula sa sikat ng araw. 55% ng mga pasyenteng nabali ang balakang ay pinapauwi mula sa ospital na umiinom ng calcium at bitamina D at 20% ay nagsimula sa paggagamot ng 'osteoporosis' bago palabasin ng ospital. 2019 ANZHFR ANNUAL REPORT 14
Bilang dagdag sa calcium at bitamina D, may magkakaibang pampalakas na gamot sa buto ang madaling mabili at naiinom bilang tabletas o kaya ay ini-iniksyon. Ito ay kailangang magpatuloy na gawin sa matagal na panahon para proteksyon sa hinaharap laban sa mga pagkabagsak at mga bali. Kung walang paggagamot, ang isa sa limang katao ay daranas ng maulit na pagkabali ng balakang sa hinaharap. Ang isang plano sa 'osteoporosis' ay dapat na masimulan sa ospital o dapat na irekomenda bilang bahagi ng inyong plano sa hinaharap para sa kalusugan ng buto. Kailangang i-follow up ninyo sa inyong doktor (GP) pagkalabas sa ospital upang matiyak na kayo ay inalok ng paggagamot na nababagay sa inyo. 15
Pag-iwas na Maulit ang Pagbagsak Kabilang sa pangunahing dahilan ng mga peligro sa pagbagsak ay ang pagkabawas ng lakas at balanse at kakulangan ng aktibidad (ehersisyo). Napakaraming mga bagay ang magagawa upang mahadlangan ang mga pagbagsak. Kabilang dito ang mga ehersisyo sa pagpapalakas ng balanse, sapat na pagkaing may protina para lumakas ang mga kalamnan (muscles), lalo na kung kayo ay payat o nagkaroon ng hindi sinasadyang pagbaba ng timbang nito lang, itigil ang pag-inom ng mga gamot na nagpapalaki ng peligro ninyong magkaroon ng pagbagsak gaya ng mga tabletas na pampatulog, pagmo-monitor sa inyong presyon ng dugo, pagpapasuri ng inyong mga paningin at anumang mga salamin na inyong ginagamit, at ang pag-aalis ng mga nakakatalisod na bagay sa inyong kapaligiran sa tahanan. Tanungin ang inyong doktor (GP) tungkol sa kung anong mga paraan sa pagpapalusog ng buto at paghadlang sa pagbasak ang nababagay sa inyo. 16
Tanungin ang Doktor Gawing prayoridad ang paghadlang na maulit ang pagkabali. Mahalagang mag-'follow up' sa inyong doktor tungkol sa inyong plano sa paghadlang ng muling pagkabali pagkalabas ng ospital. Narito ang limang mahahalagang itatanong sa inyong doktor(GP): 1. Anong mga peligrong mayroon ako na nagpapalaki sa panganib ng pagbagsak? 2. Anong uri ng ehersisyo ang bagay sa akin para mabawasan ang peligro? 3. Ano ang osteoporosis? 4. Anong magagawa ko para paghusayin ang kalusugan ng buto? 5. Anong mga paggagamot ang mayroon para sa 'osteoporosis'? 17
Pagpapagaling mula sa Pagkabali ng Balakang Ano ang Mahalaga sa Akin? Mahalaga para sa mga taga-klinikang nag-aalaga sa inyo na malaman kung ano ang mahalaga para sa inyo. Halimbawa, paglalakad sa loob na walang pantulong sa lakad, paghahanda ng sariling pagkain, ipapasyal ang aso, paggawa sa hardin at pagpapahusay ng inyong balanse. Isulat sa ibaba kung ano ang gusto ninyong nagagawa: 1. 2. 18
3.
4.
5.
19
Plano ng Indibidwal na Pangangalaga Kukumpletohin ng kawani ng klinika kasama ang pasyente o kinatawan ng pasyente. Kunin ang lahat ng mga 'appointment' Pangalan: ATTACH HOSPITAL PATIENT LABEL Sino ang pangkat na isasali sa pagbubuo nitong plano ng pangangalaga? Pangalan: Kaano-ano: Pagdadalhang lugar mula sa 'acute care' Pribadong Tirahan Rehabilitasyong Ospital Residential Aged Care Facility (Nursing Home) Iba pa Ang petsa ng operasyon ko ay: / / 20
Klase ng Opera (Surgery): Total Hip Replacement Partial Hip Replacement Sliding Hip Screw (SHS) Intramedullary Nail Long Cannulated Screws Intramedullary Nail Short 21
Ang aking pangangalaga pagkatapos ng opera Pangangalaga sa sugat: Oo Hindi Mga Tahi: Natutunaw: Oo Hindi Kung di-natutunaw Petsa na aalisin / / Petsa noong inalis / / Saan: Clinic Ward Doktor Komunidad Residential Aged Care Facility (Nursing Home) 22
Ang aking mga 'Follow up Appointment': Petsa Oras(kung alam) Doktor (GP) Orthopaedic Clinic Community Health Physiotherapist Falls & Balance Clinic Osteoporosis Clinic Iba pa Ang aking gamot sa Buto Vitamin D Calcium Denosumab / Prolia Zoledronic Acid / Aclasta Alendronate / Fosamax Risedronate / Actonel Raloxifene / Evista Teriparatide / Forteo 23
Mga Patuloy na Kinakailangan Ko sa Pangangalaga Kailangan ko ng gamit para sa kaligtasan pag-uwi: Oo Hindi Di- nararapat Anong gagamitin kong pantulong sa paglalakad? Baston Saklay Rollator frame Four wheel walker Iba pa, halimbawa-wheelchair Ano pang ibang mga gamit ang makakatulong sa akin pagkalabas ko ng ospital? Pantulong sa kubeta Upuan sa pagligo panglipat sa bathtub mahabang hawakan na pantulong pang-abot pampasok sapatos tulong pagdamit na-aadjust ang taas ng upuan Pang-alis ng presyon o iba pang mattress / kutson 24
Ang aking mga talaan:
25
Karagdagang Impormasyon Para sa dagdag na kaalaman tungkol sa Australian and New Zealand Hip Fracture Registry (ANZHFR) bisitahin ang: Para sa dagdag na kaalaman tungkol sa National Hip Fracture Care Clinical Care Standard, magtungo sa: New Zealand Health Quality & Safety Commission: falls/news- and-events/news/3008 My Aged Care: Live Stronger for Longer NZ: Karagdagang Mapagkukunan Karaniwang listahan ng mga mapagkukunan 26
27
Mga Pagpapatunay Itong nilimbag na babasahin ay tumanggap ng pagpopondo mula sa Kagawaran ng Kalusugan (Department of Health) ng Pamahalaang Australya. NeuRA (Neuroscience Research Australia) Foundation T +61 2 9399 1000 F +61 2 9399 1005 Margarete Ainsworth Building Barker Street Randwick Sydney NSW 2031 Australia PO Box 1165 Randwick Sydney NSW 2031 Australia info@neura.edu.au neura.edu.au/hipfracture Sundan kami sa sosyal media NeuroscienceResearchAustralia neuraustral


Unang karangalan, nakamit sa paligsahan Ni: Ashylleth Xielo C. Benamir L umahok muli ang Cavite naman siya rito ng pinakamataas na iskor na 35/45. School of Life sa naga- nap na Paligsahan sa Kasama niya ang kanyang mga magulang si Gng. Angel Romero sa pagpunta sa BGC. Kaalaman Ginintuang Kasaysayan ng Lungsod ng Bacoor noong ika - 27 ng Setyembre sa Revilla Hall, sa at Isang buwan niyang pinaghan- daan ang nasabing paligsahan sa tulong ni Gng. Marilou O. Chan, kanyang tagapag-ensayo. Unang pagkakataon, unang parangal - Juvic Crisaldo, ipinamalas ang galing sa katatapos na Ginintuang Kaalaman sa Kasaysayan ng Lungsod ng Bacoor noong ika- 27 ng Setyem- bre 2019. Ni: Ma. Patricia C. Gomez Bacoor Center kung saan naiuwi ni Juvic S. Crisaldo Jr. ang unang karangalan sa nasabing patimpa- Government lak. Binubuo ng mahigit 20 high school students mula sa iba't ibang paaralan ng ating lungsod ang kompetisyon kung saan lima sa kanila ang pipiliin upang magpatuloy sa huling parte nito. Sa mar- kang 20/30, si Crisaldo ay mapalad na nakapasok sa final round at nakakuha "Masasabi kong ako'y naging tunay na Bacooreño sapagkat mas lalong lumawak ang aking kaalaman ukol sa ating kasaysayan at ito'y aking pagsusumikapang ibahagi sa iba," aniya matapos siyang tanungin kung maituturing ba siyang tunay na Bacooreño matapos ang tagisan. ng Kritisismo 20th Founding Anniversary ng CSOL, Abangan! Isang taong pagpaplano, tututukan Ni: Christian Angelo V. Paraiso I pagdiriwang ang ika-20 taong anibersaryo ng pagkatatatag ng Cavite School of Life pag- sapit ng ika-11 ng Pebrero 2021, kung saan ngayon pa lang ay mara- mi na ang tumututok sa mga ak- tibidades na ilalatag ng paaralan. Ayon sa direktor ng paaralan na si Bb. Maybelle O. Yu, sa loob ng 20 na taon mula noong maitatag ang C.S.O.L. ay patuloy na lumalago at tumitibay ang pundasyong inumpisa- han nina G. Ernesto V. Yu at Rev. Fr. Paul D. de Leon, kaya naman kada- taon ay ipinagdiriwang ang anibersar- yo nito bilang pagpapasalamat sa Diyos sa lahat ng biyayang natanggap at sa pagkakaloob ng isa pang taon sa institusyon. Tradisyon na ng mga Solisyano na tuwing sasapit ang ikalimang taong anibersaryo ay isang kakaiba, kahanga -hanga, at kapana-panabik na selebra- syon ang isinasagawa na kung saan inaasahan ng mga tagapangasiwa na ito'y tatatak sa mga puso't isipan ng mga kasapi nito. Subalit, ayon sa Konseho ng Pangasiwaan ay nanga- ngalap pa lamang sila sa kasalukuyan ng mga bagong ideya mula sa mga Solisyano na siyang bumubuo sa sele- brasyon at tinitimbang ang mga kon- septong ito upang piliin ang mas nakabubuti at nakapagpapasaya sa mga estudyante para sa susunod na taon. Hindi man sa tayo maaaring mangyari sa pagdiriwang na ito sapagkat hindi pa plantsado ang plano sa ngayon, maaasahan naman natin na tataubin nito ang mga nakaraang selebrasyon dahil higit na mahaba at mabusisi ang pagpaplano na ginawa para rito kaysa noon. Ayon nga rin kay Bb. Maybelle O. Yu sa panayam na naganap, sigurado " We're planning something big. Paligsahan sa BCOPS, Nilahukan ng mga Mag-aaral ZIONS, Kumana sa Bacoor Meet 2019 Ni: Kayl A. Oladive N agpakitang gilas ang mga mag- Hannah Rose Juanites 3rd place. . Nagpakitang gilas naman sa Impromptu Speaking Contest ang mga Solisyanong sina Samantha C. Menor 1st place, Kyla Marie B. Lucas 6th place, Dave Ken G. Sallao 2nd place, at Vince Denise P. Bonus 4th place. Binigyang karangalan sa Poster Making Contest sina Cyrene Precious D. Reglos 7th place, Marc Ryan G. San Jose 10th place, Lucky Chrisjohn B. de Castro 11th place, Samira Colleen C. Menor 10th place, Jomar D. Castillo 3rd place, Rinoa Xandria D. de Leon 15th J. place, Toffl Tumaneng 6th place, Irish D. Cristobal 10th place, at Evann M. Manalasta 1st place. Panalo sa Collage Making Contest sina Euliecys Matthew 4th Gacilo at place Dessa Lou O. Chan 7th place. ibang sa aaral mula pribadong paaralan sa Bacoor sa iba't D. mga paligsahan ng BCOPS (Bacoor City Organization of Private Schools), ngayong 2019. Sinimulan ito ng Quiz bee at Essay Writing Contest para sa BCOPS Science Festival na sinalihan elementarya hanggang sekondarya noong Setyembre 21, 2019. Layunin nitong pahusayin at palawakin ang kaalaman ng mga agham. Ipinamalas naman ng mga kabataan ang kanilang talento at abilidad sa Impromptu Speaking, Poster at Collage Making Contest nito lamang Oktubre 5, 2019 sa St. Peregrine Institute. Wagi sa Science Quiz Bee ang mga Solisyanong sina Jeno Bent A. Simbajon 7th place, Devis Amadeus S. Polinas 7th place, Daphne Maeve F. Domingo 6th place, Elijah C. Novila 5th place, Ashley Kirsten M. Divinagracia 5th place, Kenji S. Gervasio 3rd place, Mika Jeanela N. Pagalaran 4th place, at Christian place. Paez Tagumpay naman sa Essay Writing Contest sina Chino D. Eusebio 7th place, Marc Ryan G. San Jose 10th place, Dessa Lou O. Chan 1st place, Sophia Andrea M. Bravo 5th place, Khairia Gabrielle L. Macapundag 2nd place, Patricia Mae A. Sangrador 10th place, Maria Nin a Erica L. Ramirez 14th place, at ng mga mag-aaral mula mag-aaral sa John D. 1st Para sa Panginoon - Dave Sallao, umuwing may ngiti sa mga labi matapos makuha ang ikalawang gantimpala sa natapos na Impromptu Speaking Contest ng BCOPS 2019 noong Setyembre 21. Ni: Ma. Patricia C. Gomez
I binintang ng isang kabataang aktibista ang isyung 'Climate Change' sa mga pinuno ng UN kung kaya nakararamdam ang mga tao ng pagkabigo. Ni: Amie Grace D. Jimenez " Ayon kay Greta Thunberg, 16 taong gulang, Summit 2019 noong ika-23 ng Setyembre, nagdurusa ang mga tao at nasisira ng lubusan ang kalikasan dahil sa hindi sapat na mga hakbang ng mga namumuno sa mga bansa upang pigilan ang 'Climate Change'. sa UN Climate Action "People are suffering, people are dying and the entire ecosystem were collapsing. We are in the mass extinc- tion and you can all talk about is fairytales of eternal money and growth, how dare you?!" bitaw ng aktibista. Naganap ang Climate Action Summit 2019 noong ika - 23 ng Setyembre kung saan I binahagi ni Greta Thunberg, isang Ni: Vien Carbonel aktibista, ang kanyang pananaw ay tungkol sa climate change. Subalit idiniin niya rin na unti-unti nang nagigising ang mga kabataan sa ka- nilang mga anomalya at hindi nila mapapatawad ang mga lider kung patuloy silang bibiguin nito. mumuno ang sitwasyon na kinakaharap ng mundo subalit hindi sila kumikilos. "If you really understood the situation and still kept failing to act and you would be evil and that I'd refuse to believe," aniya. "You're failing us, but young people are starting to understand your betrayal. The eyes of all future generation are upon you. And if you choose to fail us, I say we will never forgive you," sabi pa niya. Sa kabilang banda, sinabi niya sa pulong na kanyang sisimulan kasama ang mundo na mamulat sa katotohanang ang pagbabago gustuhin man o hindi ng mga pinuno ng UN. Samantala naniniwala si Thunberg na lubos na nauunawaan ng mga na- Ni: Amie Grace D. Jimenez Ni: Maria Patricia C. Gomez I pagdiriwang 20th ang Founding Anniversary ng Cavite School of Life - Bacoor Campus sa darating na ika-11 ng Pebrero 2021 at kasabay nito, masasabing marami na ang pagbabago sa mga pasilidad ng paaralan. "Tunay na nakamamangha na marami na pa lang naidagdag at napagandang facilities dito sa school," ani ni Vien Nicole A. Carbonel mula 10 - Perseverance sa muling pagbabalik eskuwela noong Hulyo 10, 2019. Kabilang sa mga "newly im- proved facilities" ng CSOL ay ang pagpipinta ng lamesa at upuan sa kantina, pagbibigay buhay sa mga pader na nilagyan ng mga makukulay na larawan na kung saan ipinapakita ang bible verse na Psalms 31:24 at ang pinakanakabibighani sa lahat ay ang paglalagay ng mga "speaker" na nakapagbibigay ng "peace of mind" sa mga estudyante habang nag-aaral. sa kantina Karamihan sa mga Solisyano ay napapagod nang umupo sa silid-aralan sa loob ng siyam na oras ngunit napapawi ito sa tuwing sasapit ang "recess" at "lunch" na kung saan maririnig ang mga "classical music". Ang pagpunta sa paaralan ng malinis at maganda ang mga pasilidad ay nakapagbibigay tunay engganyo sa mga estudyante upang pag-ayusin sa pag-aaral. Hindi na nakatutulong ang ganitong mga pagbabago para sa pag-aaral ng mga mag-aaral. na maikakaila B inigyang pansin ni Gng. Luz A. Labuson, ang kahalagahan ng buhay ng bawat isa " upang paalalahanan muli ang mga Solisyano sa kanilang karapatan. sa prinsipal noong Ayon panayam Oktubre, importante ang buhay at ang mayroong walang karapatang saktan ang kaniyang kapwa kaugnay ng isyung 'Hazing' na yumayanig muli sa mga balita. sa ika-4 isang ng " sinuman "Life is precious. Nobody has the right to hurt anybody and life that has been taken away cannot be brought back anymore," bitaw ni Labuson. Dagdag pa niya na maraming mas makabuluhang paraan upang ipakita ang katapatan ng isang tao sa isang grupo at hindi sa pamamagitan ng pananakit ng kapwa. "There are so many meaningful ways to show your loyalty into the brotherhood and hazing is not the answer for it," aniya. that hazing and fraternity recruitment are banned in CSOL," ayon pa sa kaniya. Samantala, nilinaw niya na noon pa ipinatutupad ang 'No Hazing and No Recruitment of Sorority' sa Cavite School of Life. Nagbigay paalala naman si Christian Angelo V. Paraiso, Vice President for Disciplinary Affairs ng Student Council na responsibilidad ng bawat isa na pangalagaan ang kanilang katawan. Dagdag pa niya na hindi 'hazing' ang paraan upang patunayan ang kalakasan o kahinaan ng isang tao, sapagkat ipinapakita ng Diyos ang Kaniyang kalakasan. and Fraternity "Hazing should be abolished in all schools and institutions. Fortunately, in the early years, the administration in partnership with former Discipline Coordinator, Mr. Ernesto S. Edullantes had somehow controlled and avoided this issue until now. All these years, it has been established the
Paraiso Mulinsagubat A numang ginagawa sa mga kagubatan ay salamin ng ginagawa sa sarili at kapwa. Ni: Mika Jeanela N. Pagalaran Kilala bilang pinakamalaking tropikal na kagubatan sa mundo ang Amazon Rainforest na nagsisilbing tahanan ng milyon-milyong hayop at halamang gubat. Naninirahan din dito ang hindi bababa sa apat na raang indigenous tribes. Tinagurian itong "lungs of the Earth" sa kadahi- lanang 20 porsiyento ng kabuuang oxygen sa mundo ay nagmumula rito. Malaki rin ang parte nito bilang panangga laban sa global warming sa pamamagitan ng pagsipsip sa carbon dioxide. dahil sa umano'y paghimok niya sa mga illegal log- gers. Mula nang naitalaga si Bolsonaro bilang presidente, nawalan na ng mahigit 1,330 milyang parisukat ng kagubatan ang bansa. Hindi naman niya matanggap ang mga paratang laban sa kaniya at inakusahan pa ng kolonyalismo at pamumulitika ang mga lider ng karatig bansa. Walang masama sa paghiling na tigilan na ang pagsindi ng apoy lalo na't lahat ay naaapektu- han, tulad na lamang ng nangyari sa Sao Paulo kung saan napuno ng kadiliman ang kalangitan. Ilang buwan nang nananalasa ang sunog sa iba't ibang bahagi ng Amazon rainforest. Ayon sa National Institute for Space Research (INPE), lumalabas na 84 porsiyento ang naging pagtaas sa bilang ng sunog sa naturang kagubatan ngayong taon kumpara noong 2018. Itinuturo ng libo-libong kritiko at aktibista si Brazillian President Jair Bolsonaro na siyang dahilan ng patuloy na pagkalbo at pagkasunog ng kagubatan Bahagi na ang lahat sa isang kritikal na labanan upang pigilan ang tuluyang pag-init ng daigdig hang- gang sa puntong hin'di na ito maibabalik. Nakatali na ang hinaharap ng mundong ginagalawan sa kalagayan ng Amazon rainforest. Maaaring na sa kabilang panig ito ng daigdig, ngunit kung magpapatuloy ang pagkasira ay hindi na nito magagampanan ang tungkulin na magbigay-buhay sa mundo. Gerald O. Dumlao Jr. TUGON " Kaya kong mabuhay nang wala ka, pero hindi mo kayang mabuhay nang wala ako." Mula sa tirahan, kagamitan hanggang inihahain sa hapag-kainan ay sa patunay na totoo ang kataga na ini- aatang niya sa bawat indibidwal. Paniguradong napapaisip ka kung sino ba siya, bakit ganoon na lamang siya umasta sa lahat ng taong umaalipusta sa buong katawan niya. Hindi natin siya masisisi kung bakit na lamang siya nagkaganoon sa atin. Tama naman talaga siya, ang lahat ng kinatatayuan ng bahay natin ay siya. Lahat ng kinakain natin ay inalagaan niya. Lahat ng kasuotan natin ay mula rin sa kanya. Sigurado naman akong alam niyo na kung sino siya kahit na sa simula pa lamang ay hindi direktang ipinakilala siya. k A li k ASA n - Damang-dama ko ang kanyang paghagulgol, pagkagalit, pagbabanta at higit sa lahat pag- mamakaawa sapagkat bawat titik na lumabas sa kanya ay kahit na umilag ka ay matatamaan ka. Sapul! 100% na guilty ka, isa ka, kabilang ka sa pinata- tamaan niya. Dahil ano nga bang naga- wa mo para sa kanya? Ano nga bang ginawa mo sa kanya? Isipin niyo rin na para siyang sala- min, sapagkat lahat ng maling ginawa natin ay bumabalik din sa atin. Sa madaling salita kapag inalagaan natin siya ay mas mapabubuti tayo. Mabuhay ng wala ka? Mamamatay ng wala siya? Lumalabas na tinalo niya pa si Ama na lumalang lamang din sa kanya. Siguro kayong lahat ay natawa sa pinagsasabi niya. Kaya kapatid, huwag maging polusy- on kahit marami na ang populasyon bagkus gamitin na lamang ang bilang para pangalagaan ang lahat ng ating tulong- kapaligiran. tulong na gamutin ang lahat ng sugat na gawa natin. Dalawang tanong na hinahanapan niyo ng kasagutan dahil ayaw niyong maiwan sa inyong isipan. Dalawang tanong na nagpapainit sa buo niyong kalamnan dahil ganoon na lamang siya magsalita at sa kasamaang palad ay manunumbat pa sa mga taong manhid. Kung inyong pagbubulay-bulayan ay malalaman na hinanaing niya. Nagawa? Wala! Ginawa? Mayroon sapagkat parang isa siyang gamit na ginamit lamang para sa madaling salita inabuso lamang. Hindi naman lahat ng nilalang pero 'di- hamak naman na mas marami pa rin ang taliwas sa kanyang gusto para guminhawa ang kanilang buhay. Sama-sama't sariling kapakanan, sa Aminin niyo man o hindi, totoo na hindi niyo kayang mabuhay kapag nawala siya dahil siya ang mundo ng bawat nilalang na naririto. tunay ang niyo Shellanie B. Morte K amakailan lamang ay ginulantang tayo ng isang nakakikilabot na balita hinggil sa pagkasunog ng Amazon Rainaforest na siyang nagsisilbing "lungs" o baga ng ating mundo. Tinatayang 88 % ang napinsala sa nasabing kagubatan kung kaya naman mas lalong titindi ang nararanasan nating "Climate Change" sa mga susunod na taon. suliraning Hindi kinahaharap ng ating mundo sa kasalukuyan sapagkat paubos na ang mga puno na siyang pinagkukunan natin ng hanging ating nilalanghap. Kasabay pa nito ang paglala ng polusyon na nagiging dahilan kung bakit patuloy na umiiinit sa daigdig. Ika nga ng ilan, dapat na punong napapalitan napuputol, pinuputol o nasisira nang higit pa sa taon o edad na mayroon ang isang nilalang. Sa ganitong paraan, maaaring maagapan pa ang tuluyang pagkasira ng ating mundo. Isang malaking hamon sa bawat isa sa atin kung sa papaanong paraan natin mapapalitan ang mga punong nasunog sa Amazon at paano natin mapangangalagaan ang ating tahanan para sa mga susunod na henerasyon. Sa totoo lang, palagi namang may sagot sa mga suliraning iyon. Una, biro ang ang mga itigil ang iligal na pagputol ng mga kahoy na isang malaking dahilan kiung bakit nakakalbo na ang ating mga kagubatan. Ito rin ang dahilan kung ang pagkakaroon ng mga landslide, soil erosion at iba pa. Wala na ang mga puno na siyang humahawak o pumipigil sa mga lupa o bato sa pagguho nito sa kapatagan tuwing tag -ulan. Ikalawa, ang pagtatanim ng mga puno na pupuno sa ating kagubatan. Makatutulong nang malaki ang pagtatanim ng mga puno lamang sa ating kalikasan hindi bagkus maging sa mga tao sa mundong ito. Mababawasan ang polusyon, mapaghihilom rin nito ang nasisira na nating Ozone Layer. Hindi naman makasasama sa atin kung ang mundong ito ay mapupuno ng mga puno, hindi ba? bakit napadadalas Ni: Christian Keith F. Dorotan
PusoPuso H andog nilang serbisyo ang humubog sa kabataan, subalit tugon na parusa ang hatid sa kanila ng lipunan. "Yes! Wala ng pahirap. Wala na tayong assignments," Isa lamang iyan sa mga pangunahing reaksyon ng ilang mag-aaral nang pu- mutok ang balita hinggil sa "No Homework policy" na sinuportahan ng Kagawaran ng Edukasyon. Isinaad nila na makatutulong ito upang magkaroon ang mga bata ng balanse sa pag-aaral at iba pang bagay. "[It will] enable learners to have more quality time with their parents, family, and friends by limiting the homework [and] assignment to a reasonable quantity on school days and by eliminating the same during weekends," saad nila. Gayunpaman, nakalulungkot sapagkat hindi naman nakasisiguro na ito ay masusunod sanhi ng progresibong teknolohiya ngayon. Sa halip na magkaroon ng oras sa pamilya, maaaring masayang lamang ito sa hindi makabuluhang bagay. Dagdag pa rito, kung naipatupad man ito, ang sinumang guro na mahuhuli na nagbibigay ay magmumulta at maaaring makulong. Balikan natin ang tunay na rason sa likod ng mga takdang-aralin. Hindi ba't ito ay ginawa upang magkaroon ng aplikasyon at pagsasanay ang mga estudyante sa kanilang tahanan? Bukod pa rito, kung ito ay malalagdaan, lahat ng mga performance tasks kagaya ng mga projects at group activi- ties ay kinakailangan na matapos sa loob lamang ng oras na ibinigay sa paaralan. Hindi man lahat, subalit karamihan sa mga guro ay tanging hangad lamang ang dagdag na kaalaman at karanasan sa kanilang mga estudyante. Sa kabila nito, sila ang ipinipiit ng gobyerno sa isyung inilahad. Marami namang mga alternatibo katulad ng pagbibigay limitasyon sa bilang ng mga ipagagawa. Bilang ang ika-5 ng Setyembre hanggang ika-5 ng Oktubre, taong 2019 ang pagdiriwang ng Teacher's Month, nagsilbi itong pagkakataon upang bigyan pasasalamat ang mga guro sa serbisyo nilang hindi kailanman mapapantayan. Sa ating paaralan, Cavite School of Life, naghanda ng munting presentasyon ang mga Solisyano sa pamumuno ng Student Council, para sa mga haligi at ilaw ng ating pangalawang tahanan. Nagkaroon din ng kanya-kanyang istilo ng pagsulat ng mga liham ang bawat baitang bilang regalo. Mula sa munting aksyon na ito, nais ng bawat isa na ipaalala sa bawat titser na sa mga panahong sila ay napapagod, may mga taong tumi tingala sa kanila. Sa bawat sakripisyo nila, nagiging hakbang ito palapit sa pangarap ng kanilang mga estudyante. Pagtitiyaga at pagpupursigi - dalawang bagay na naging puhunan ng bawat guro. Lubos na pasasalamat ang dapat na hatid natin sa kanila sa halip na paninira. Hindi lamang sila basta alipin ng batas, kundi bayani ng ating bansa. Victory! Victory! "A ll troops deployed", "5 seconds before the enemy reaches the battle field smash them" pamilyar, hindi ba? Ilan lamang ang mga iyan sa mga kataga na tala- ga namang kinaaaliwang pakinggan ng mga tao sa panahon ngayon mapa-bata, matanda, artista, single, may jowa, may trabaho man o tambay lang. Talaga namang tumatatak ang kataga na ito. Bakit? Sabi ng ilan ay para ba itong kanta na kapag pinaulit-ulit ay hindi na maalis pa sa isipin nila o ''di kaya na- man ay iniuugnay nila ang mga kataga na ito sa kanilang buhay katulad ng "Friend, wag kang susuko. Diba nga sabi ni Layla, we can do it?" o 'di kaya naman ay "Hindi pa huli ang lahat nothing last forever we can change the future". Parang isang kabuteng bigla na lang sumulpot hanggang sa parami na ng parami ang nakaaalam ng larong Mobile Legends. Samu't saring pananaw, ideya, mga negatibo at positi- bong epekto pero marami pa rin sa mga tao ang talagang nahuhumaling sa larong ito. Sa labis na pagkahumaling nila ay naiuugnay na rin nila ang kani-kanilang buhay lalong lalo ang mga estudyante ngayon. Ang buhay ay parang laro, ika nga nila pero hin'di tulad ng isang literal na laro ay basta basta na lamang makakapag "flicker" papalabas ng kani kanilang problema ang isang in- dibidwal. Kaya nga minsan hindi maiiwasang makaranas ng pagkapagod ang isang indibidwal na kung saan ay kinakailangan na nila ng "healing" o pahinga pero madalas ay bumubuti naman agad ang kanilang kalagayan matapos nilang makapag "recall" sa kani-kanilang bahay upang makapagpahinga. Mahirap sa mga estudyante ngayon ang magbalanse ng kani-kanilang mga oras lalung lalo na at maraming kahati ang oras nila sa pag-aaral. Minsan sa sobrang tambak na gawain ay naiisip na lamang nila na magtago upang makaiwas sa problema ngunit 'di tulad ng ML wala tayong "bush" na matataguan, sabi nga nila "Mag push ka lang at mananalo rin 'yan". Sa buhay ng isang estudyante ay hindi maiiwasang makaranas ng pagkabigo o "defeat" sabi ng mga ML players. Hindi naman hero ang isang indibidwal katulad ni Lylia na maaaring bumalik sa "full health" pero katulad nga ng sinabi ni Lapu-Lapu na "march forward and fear nothing" at ni Layla na "we can do it" hindi pa huli ang lahat para maging isang mabuting halimbawa ng isang estudyante, ika nga ni Alucard, "nothing last forever we can change the future". Ang buhay ay puno ng pagsubok at paghihirap, ika nga nila. Hindi man kayo singbilis, singlakas, at singtalino ng mga hero na ito ay may mga bagay pa rin tayo na maaaring gawin dahil kayo ang "MVP" ng inyong mga buhay. Hindi maling maglaro ng Mobile Legends pero dapat pa rin na limitahan ng isang indibidwal ang kanyang sarili upang sa dulo ay makamit niya ang "Victory". SumAma, suMakAy ka! SumAma, suMakAy ka! K apag alam mo'y makasasabay ka. Kapag hindi nama'y maiiwan ka. Animo'y parang kabute nang magsulputan ang iba't ibang paandar ng bawat nilalang dito sa lupa. Halos ang lahat ay gustong makasakay sa pakulo ng isa't isa kung kaya't walang patid na nag-iisip ng panibagong papausuhin ang bawat indibidwal upang hindi maiwanan ng modernong bus na padaan-daan sa kanilang harapan. Ayon sa kanila, kapag na-kasakay ka rito ay pasok ka sa panlasa ng makabagong mundo. Alam mo ba ang dalawang klaseng salita na umeere ngayon sa himpapawid at ginagamit ng ma- sa? Maaaring hindi dahil wala kang social media accounts at maaari rin namang "Oo" sapagkat ito ay palagiang nakikita mo tuwing gumagamit ka ng gadyet na hawak mo. Sana all, dalawang salitang gamit na gamit ng mga kabataan sa ngayon. Saan ka man pumunta ay pahapyaw na maririnig mo ito, kung minsan pa nga ay ang kasama mo ang nagsasabi nito sa iyo. Alam mo ba na ang salitang "flex" ay isang urban na salita na ginagamit ng mga rappers na kilala ng mga tao sa ngalan ng "Ice Cube" at "Geto Boys". Ito ay may ibig sabihin na "to show off" (sa wikang ingles) o "para maipakita o maipagmalaki" (sa wikang tagalog), ayon sa Urban Dictionary Pinaniniwalaang ding ito ay isang "black slang" na ang ibig sabihin ay "courage o showing guts" na nagsimula noong taong 1990's sapagkat ito ay ginamit ng Rapper Ice Cube noong taong 1992 sa kanilang kantang may titulo na "It was a Good Day". Bukod dito, may nagsasabi ring ito ay tinata- yang nagsimula sa kantang "No Flex Zone" ni Rae Sremmurd's (hip-hop) noong taong 2014. Noong sumunod na taon din ay biglang may inilabas na kanta si Rich Homie's Quans (2015) na may tit- ulong "Flex (Ooh Ooh Ooh)" na may liriks na "Cause I got a check, ... wanna flex / Ain't gotta flex but I got it, ooohh". Itong lahat ay ayon sa flex/). Sa kabilang dako, ito ay ginagamit lamang upang magyabang o magmalaki sa iba, ayon sa Preview Alam mo ba na ang salitang "sana oil" o mas kilala bilang "sana all" ay isang katagang pinauso ng mga Pilipino na kung saan bigla na lamang umusbong at natipuhan ng mga tao sa panahon nga- yon. Ito ay pinagsamang dalawang salitang magkaiba ang wika (sana - wikang tagalog ; all - wikang ingles) na may hatid mensahe na kung saan para bang gusto mo ring maranasan ang nararanasan o naranasan ng taong sinabihan mo ng katagang ito. Sa madaling salita, pinariringgan mo siya na sana kapareho rin ng sa kanya ang mangyari sa iyong buhay. Gayumpaman, anumang ibig sabihin ng kumakalat ngayon sa kapaligiran na mga salita (mabuti man ito o masama), nararapat na alam mo kung ano nga ba ang tunay na kahulugan nito sapagkat maaaring sa bandang huli ay ikapahamak mo pa ito. Wala namang mali kung sasabay ka sa takbo ng mundong ito, magkakaroon lamang ng mali kung hindi mo ito gagamitin ng wasto. Hindi ka nga maiiwan at makasasabay ka pa, ngunit maaaring makasakit ka naman ng iba. Hindi maling sumakay sa modernong sasakyan pero mali ang magpanggap na alam mo ang Flex ko lang, isa pang katagang walang humpay na lumilipad sa himpapawid sa ngayon. Ito ay makikita mo lamang sa social media at ito rin ang linyahan ng mga kabataang sunod sa uso o daloy ng mundo. tunay.
Walang Patutunguhang Pangamba ( P o l i o : A n g p a g b a b a l i k ) Ni: Trizziah Faye L. Victoriano "Nawawala, Bumabalik, Heto na naman...." A kala mo wala na, nandiyan pa pala. Akala mo hindi na babalik pero muli siyang bumalik. Sa bawat paalam, hindi roon nagtatapos ang la- hat dahil baka pagkatapos ng lahat mayroong bagong simula at sa pagbabalik niya, siya'y mas mabagsik na. Matapos ang 19 na taong pananahimik, muling umatake ang sakit na Polio, at sa panahon ngayon, kaunti na lamang ang nagpapabakuna dahil sa takot hinggil sa Dengue Vaccine. Marami ang nangangambang matulad ang Polio-vaccine sa Dengvaxia, bakuna laban sa Dengue, na nagdulot ng pagkamatay ng nakararami. Sa kabila nito, alam din natin na ang Polio ay kasalukuyan pang walang lunas at baku- na lamang ang tanging paraan upang ito'y mapigilan. Ayon sa World Health Organization (WHO), Polio-free ang Pilipinas simula Oktubre 2000 ngunit ngayon, kinumpirma ng Department of Health (DOH) na may naitalang kaso sa Lanao Del Sur at nakitaan din ng Polio virus ang ilang sewage sa Maynila at Davao. Isang nakahahawang sakit ang polio na nai- papasa kapag nagkaroroon ng direct contact sa feces o dumi ng taong mayroon nito. Sinasabing ang mababang libel ng pagpapabakuna, hindi maagang pagsuri sa mga sintomas at maging ang maruming kapaligiran ang ilang mga dahilan kung bakit muling bumalik ang polio sa bansa. Nag-abiso na dati ang mga eksperto sa muling pagbabalik ng polio dahil bumaba ang bilang ng mga nagpapabakuna. Ilan sa mga sintomas ng Polio ay lagnat, pananakit ng katawan, pag- susuka, paninigas ng leeg, pangangalay ng ka- may at paa, at maaari ring mauwi sa pagkaparali- sa o pagkamatay ng pasyente. Base rin sa datos ng DOH, 66% lamang ng target na populasyon ang nagpabakuna ng third dose ng Oral Polio Vaccine (OPV) pero 95% ang kailangan para masigurong protektado ang mga Pilipino laban sa Polio. Mababa ang bilang ng mga nagpapabakuna dahil may mga nangangam- ba sa mga negatibong dulot nito gaya ng Dengvaxia. Marami na ang namatay noon sa Dengue vac- cine, ngunit ang ilan doon ay epekto lamang ng nasabing bakuna at dahil ang ilan ay may aller- gies na labis naapektuhan ng dengvaxia. Ngunit, nananawagan si DOH Secretary Francisco Du- que III sa mga magulang na pabakuna- han na ang kanilang mga anak upang makaiwas sa Polio. Huwag nang hintayin na magkaroon pa ng matinding outbreak bago pa magpabakuna laban sa Polio. Higit sa lahat, ang pagpapanatili ng kalinisan sa katawan ang kinakailangan upang maiwasan ang Polio", pahayag ni Duque. Walang mangyayari kung tayo'y manga- ngamba lamang, ang kailangan natin ay ma- bisang pag-aksiyon laban sa polio at ito ay sa pamamagitan ng pagkakaroon ng bakuna laban sa polio lalo na sa mga bata na madaling kapitan ng mga sakit. Sa kanyang pagbabalik, mas dapat natin itong paghandaan Viral infection, viral na naman! Ni: Ashylleth Xielo C. Benamir K asalukuyang humaharap ang ilang Solisyano sa tinatawag nilang viral infection dahil mas bumibilis ang paglaganap ng mga virus ngayon dala ng pabago-bagong panahon. Noong mga nakaraang buwan ay mapapansing sunod-sunod at patigil-tigil ang dating ng ulan sa ating nito, Bunga bayan. maraming mag-aaral at maging ating mga guro ang nakaranas ng ubo, sipon, o lagnat. Ang viral infection ay impeksyong dulot ng virus sa ating katawan. Isang paraan upang maiwasan ito ay ang pagpapabakuna ng Anti - Flu Vaccine na pumoprotekta katawan bacteria at karaniwan ding ibinibigay ito dito sa ating paaralan. ating laban sa mga sa Ayon sa rekord na naitala ni Nurse Grace D. Paez, higit 120 estudyante at sampung mga guro na ang nakaranas ng nasabing impeksyon sa pagsisimula ng ating taong panuruan hanggang Setyembre at noong Hulyo, naitala ang pinakamaraming bilang ng mga nagkaroon ng nasabing kondisyon sa loob ng 3 buwan. Solisyanong Isa sa hinihinalang sanhi ng nasabing impeksyon ay ang dengue na siya namang sinisigurado na ang CSOL ay ligtas dito. Ayon kay Nurse Paez, nagkaroon sila ng fogging at misting bago magsimula ang klase noong Hulyo at muli nila itong gagawin bago bumalik ang mga Solisyano Nobyembre 4. Araw-araw din silang nag-iispray ng Baygon tuwing umaga bago magkaroon ng estudyante sa iskul. sa Ni: Shaina Elaine L. Kho D epresyon, pakabalisa, at lubhang pag-aalala ang ilan lamang sa mga problemang kinakaharap ng mahigit tatlong milyong Pilipino na nagtatangkang tapusin ang kanilang buhay sa sarili nilang paraan na naging dahilan para ikonsidera ang Pilipi- nas bilang isang bansa sa Asya na may pinakamataas na antas sa suliraning kalusugang pangkaisipan. Ang kalusugang pangkaisipan ay kabilang sa mga bagay na dapat pagtuunan ng pansin dahil sa mga patuloy na pagtaas ng naaapektuhan ng epidemic ng depresyon. Maituturing malusog ang isang kaisipan ng isang kakayahang mga hamon na kanyang hinaharap araw-araw araw-araw kabilang na rito ang paggawa ng desisyon at pagkaya sa mabigat na problema o pagpapahayag pangangailangan. pamayanan. Tunay na mahalaga ang lagay ng mental health ng mga tao na katumbas din ng halaga ng kanilang pisikal na kalusugan. ang pangangailangan ng mga Pilipinong ang apektado kalusugang isipan. Iminumungkahi ito ng DOH at ng sa paglunsad, ang Kagawaran ng Edukasyon na tumutulong para makapagtaas ng kamalayan at impormasyon sa mga estudyante. Sila ay itinuturing na mahina sa ganitong aspekto ng kalusugan at dahil maaaring hindi nila maunawaan nang tama ang tunay na karamdaman sa pag- iisip. Nang ay sa magkaroon sila ng malay sa pagharap sa mga problemang pangkaisipan ng at mawala ang maling pananaw tungkol sa mga karamdamang na na pangkaisipan kakatakutan ang ganitong isyu at malaman nila ang mga paraan paano mapanatiling matatag ang kanilang emosyon at malusog ang pag-iisip. kanilang kasangga na Ayon sa mga siyentista at kanilang pagsusuri, maraming malubhang kalusugan ng kaisipan ay sanhi ng may sikolohiya, at kapaligiran. Ito ay nakaaapekto rin sa pangkatawan, pandamdamin at pang-espiritwal na mga bahagi ng isang buhay ng mga tao. (DepEd) indibidwal kung may itong harapin ang sa problema magbigay lipunan, sa kaugnay at masiyahan sa ng gayon Prayoridad ng Department of Health (DOH) ang siguraduhing maayos ang estado ng mental health ng mga Pilipino. Kaya naman, suportado ng kagawaran ang pagpapasa ng Mental Health Law, isang batas na magtatag ng isang mental health care system - kasama ang maayos na mga pasilidad at sapat na bilang ng mga dalubhasa gaya ng mga psychiatrists upang matugunan Sa depenisyon ng World Health Organization (WHO), ang mental health ng ang kagalingan o well-being ng isang tao kung saan nagagamit niya potensyal, ang nakakayanan niyang harapin ang mga stress o problema sa buhay, nakapagtatrabaho o nakagagawa ng mga gawain nang mahusay, at sa kaniyang nakapag-aambag ay estado tuluyan kanyang hindi
Pangarap Kita Ni: Leu Francine Riel B.Dy Sabay sa pag lalim ng gabi Ay ang aking pagkahulog. Simula pa ng ako'y mag umpisang umabante, Mananatili sa isang tabi Kaya ibibigay ang lahat nang sagad. Dilat ang mga mata at hindi makatulog. Gagawin ang makakaya at hindi makakampante. Hindi mapigilan ang sarili Diploma ay hindi ko palalampasin; Sa kaiisip, hindi mapakali. Hindi mapanatag- sana akin ka pa Kahit gaano kataas ang alon na haharapin. At hindi mapunta sa iba. Matagumpayan lang ang aking laban At mapagsilbihan ang aking bayan. Kasama sa aking mga pangarap Ang pagabot sa'yo mula sa mga ulap. Itinuring na tao ang edukasyon Ikaw ang kukumpleto sa pangalan; Dahil sa dala nitong pagasa. Ang mag bibigay liwanag sa daan. Naniniwala akong ito ang solusyon Upang kaunlaran ay ating matamasa. Ikaw ang aking hinahangad Ni: Trizziah Faye L. Victoriano Ito na nga, gagawin ko na. Paano ko nga ba sisimulan? Hindi ko rin alam kung ano ang kahihinatnan. Ngunit para sa'yo, itutuloy ko ito. Alam mo ba? Baka alam mo na. Na sa'yo umiikot ang mundo ko. Konti nalang, ikaw na ang aking mundo. Nais ko sana pero huwag na lang muna. Lalong lumalalim ang aking pagtingin. Bawat segundo, hindi ka na maalis sa'king isipan. Bakit nga ba ako umaasa? Hanggang kailan ako aasa? Nang dahil sa katotohanan, Ako'y nagising na. Nais ko lamang ipahayag ang aking damdamin, Na ako sa'yo'y may nililihim na pagtingin. Sa Kanyang Piling Ni: Trizziah Faye L. Victoriano Hindi masukat ang Iyong pagmamahal. Hindi Ka nagbabago, Ikaw ay tapat. Karapat-dapat lang na Ika'y itanghal. Pag-ibig na alay Mo ay walang awat. Hindi Ka namili ng 'yong mamahalin, Lahat kami ay minahal Mo nang pantay. Biyaya Mo ay nagpapatuloy sa akin, Kung 'di dahil Sa'yo, ako ngayo'y patay. Puso ko ay patuloy na nananabik, Sa pag-ibig at yakap Mong walang kupas. Nasaan man ako, Sa'yo pa rin ang balik. Ingatan Mo ako nang hindi lumipas. Ginoo Ni: Mohanna Lei Marie P. Garcia Panibagong araw, Ginoong aking minimithi, Oras ay patuloy na gumagalaw, Sana ako'y pansinin, Ikaw pa rin ang hanap-hanap, Sayo ako'y laging nakatingin, Makita lang ang mata mong 'Wag sana masamain. kumikislap. Kung ito'y babasahin, Ginoong laging kausap, Nawa'y makita ang iyong Ika'y laging hinihintay, magandang ngiti, Wag sana baliwalain, Ika'y aking inspirasyon, Ang kwentong aking sasabihin. Dito sa tulang itong binasa ngayon. Ni: Leu Francine Riel B. Dy Patuloy na lalapit Sayo na dakila. 'Di titigil kumapit Sa pag-ibig na dala. Yayakap nang mahigpit Sa presensya mo Ama Dahan-dahang pipikit, Ang nais ay madama. Pananampalataya Ang mag sisilbing gabay. Patungo sa paglaya Sa maling mga kamay. Kahit anong daanan Sayo'y maniniwala; 'Di susuko sa laban Ako'y mag titiwala. Walang mas sasarap pa Na ika'y makasama Ang lahat ay payapa Saiyong piling, Ama.
ATHALIA : LANGOY TUNGO SA TAGUMPAY L umahok si Athalia Gerdine G. Sal- Ni: Sean Bernard O. Geronimo paraan upang mawala ang kanyang stress mula lao, Grade 5-Amity sa paligsahan sa sa pag-aaral. paglangoy noong nakalipas na Ba- Noong nakaraang District Meet, siya ay nagka- coor District Meet. Ito ay ginanap sa Curved mit ng gintong medalya sa 4x50 Medley, isang Pool , Salinas Bacoor noong ika 28 ng Agosto medalyang pilak para sa 4x100m Freestyle at 2019. dalawang medalyang tanso para sa 100m Back- Kilala ang pamilya ni Athalia sa kanilang hu- say sa paglangoy. Ang kanyang dalawang kapa- tid na sina Kim Klive G. Sallao at Dave Ken G. Sallao ay parehong mga kampeon sa nasabing isports. Bata pa lang si Athalia ay inumpisahan na siyang hubugin sa larangan. Sa edad na 4 na stroke at 100m Freestyle . " Para kay Athalia, taon ay nagsimula na siyang mag advanced swimming lesson hanggang magpitong taong gulang na siya. Siya ay siyam na taong gulang nang sumali sa isang swimming competitive les- son. Naging bahagi siya ng CSOL Zions Team noong nakaraang A.Y. 2018-2019 at sa kabuti- hang palad ay lagi siyang nananalo. Ito ay gina- Happiness is a day at the pool. wa niyang inspirasyon upang magpatuloy sa kanyang paglangoy Para kay Athalia, ang paglangoy ay isang Laban Zions! Maipagmamalaki - Isa na naming gintong medalya ang naiuwi ni Athalia Sallao, manlalangoy mula Grade 5 - Amity, sa Bacoor District Meet na ginanap sa Salinas, Bacoor. Ni: Patricia Gomez Ni: Benedict Gabrielle Gregorio N akilahok sa paligsahang basketball ang kopunan ng Cavi- te School of Life sa ISSI (Interschool Sports Invitational) na ginanap sa International British Academy, Anabu 2nd, Imus nitong nakaraang ikalima ng Oktubre. Ginanap ito upang maipamalas at maipakita ang galing ng bawateskuwelahan sa larangan ng isports at nais din nilang magbigay ng opurtunidad sa mga kalahok para makapaghanda sa mas malalaking paligsahan sa Cavite. dahil nadama nila na talagang ibinigay ng CSOL Zions team ang kanil- ang buong makakaya. Matapos ang pakikipagsagupaan ng koponan ng CSOL Bacoor sa iba't ibang mga eskwelahan ay mas naging buo ang kanilang puso sa pag-eensayo upang makalaban nang mas mabuti sapagka't ika nga ng ibang mga manlalaro ng Zions ay ganon ang tatak Solisyano. Kakaya- nin, babangon, lalaban, at desididong iwawagay- way ang galing at pagsisikap ng CSOL Pahayag ni Myvon Carl Aguirre Simbajon, nagbunga raw lahat ng mga paghihirap nila sa loob ng ilang buwang pag- eensayo. Dinagdag pa niya na kahit may kakulan- gan sila sa tangkad ay naging malaking tulong ito dahil mas nalalamangan nila sa bilis ang kalaban. Ayon rin sa manlalaro, lamang sila dahil mas ma- rurunong silang mag dribble kumapara sa iba. Hindi rin inasahan ng kanilang katunggali na ganoon ang ipapakita ng Zions sa nasabing laban. Zions basketball team. Kahit na kulang ang mga manlalaro ng CSOL ay binigay pa rin nila ang kanilang buong maka- kaya upang makamit ang inaasam na panalo ngunit hindi sila pinalad sa taong ito. Pinapangako naman ng manlalaro na mas pagbubutihin pa nila sa susunod na mga taon. Pagpupursigi - Inilahad ni Myvon Simba- jon, isang manlalaro ng basketball, na masayang naipakita nila ang kanilang galing sa nasabing isport matapos ang kompetisyon noong ikalima ng Oktubre 2019. Ni: Patricia Gomez Dagdag pa ni Simbajon na makikita mong mas nahasa pa ang kakayahan nila sa kabila ng matinding pagsasanay at pag- eensayo kasabay ng pag-aaral. Kanyang binanggit ang matind- ing suporta ni Jeric T. Lampano, isa sa mga manlalaro sa CSOL Zions team dahil binigyan niya ng lakas ng loob na lumaban at isinama niya na grabe ang sakripisyo na ibinigay niya para sa buong team at naging ehemplo siya bilang kuya ng lahat. Ayon naman sa pahayag naman ni Jeric T. Lampano, sinimulan nila ang laban na "chill" lang at binigay nila ng isang magandang laban ang Saint Thomas Moore Academy (STMA)
Determinasyon - Inihayag ni Angelo Gabutero, captain ball ng Zions basketball team, na "nakakakaba pero exciting" ang larong kanilang sinalihan noong Oktubre 5, 2019. Ni: Patricia Gomez ZIONS, Kumana sa Bacoor Meet 2019 Bunga ng pagpapamalas ng angking galing sa larangan ng palakasan U marangkada nitong Huwebes sa Bacoor ang City Meet 2019, na nilahukan ng higit Ni: Jeric T. Lampano Marie O. Rodelas. 2,000 estudyanteng-atleta mula sa iba't ibang paaralan. " "Walang atleta ang nagiging matagumpay nang hindi nakararanas ng pagkatalo," wika ni Crystal Airrianne Mariz R. Domogcao, Captain Ball ng Zions Futsal Team. Pumarada ang mga atleta paikot sa Munisipyo ng Bacoor para sa pagsisimula ng isports event. Nagpasiklab naman si Earl Rex Jonathan M. Tomas ng 7-Politeness sa Flyweight Division para makamit ang ikalawang pwesto at si Patrick Luis Manuel N. Rubio naman ay nakakuha ng ikatlong puwesto sa Fin Division Poomsae sa taekwondo na ginanap noong Oktubre 10-11, 2019 sa Statefields School. Humakot naman ang Zions Swimming Team matapos makapaguwi ng labing-isang ginto, labingpitong pilak, at walong tanso sina Kolob L. Valencia, James Brendon C. Merced, John Layne Padraig A. Cabrera, Dave Ken G. Sallao, Silean Gabriel D. Galon, Ivan G. Acaba at Rodciel Ghabriel L. Reyes para sa lalaki at sa babae naman ay sina Akiane Zave C. Jacinto, Audrey Anne Sari L. Serrano, Leu Francine Riel B. Dy, at Jana Victoria B. Peralta. Ito ay ginanap sa University of Perpetual Help-Molino Campus noong Oktubre 10-11 2019. Inilahad ng tagapag-ensayo nila na si Bb. Veronica Hernandez bago sila sumalang sa kanilang kategorya na sinalihan. Pinatumba ni Kurt Andrei B. Naza ng 10 - Temperance ang mga paaralan sa Bacoor matapos makuha ang ikatlongpuwesto sa lawn tennis. Pinatunayan rin ng Women's Futsal Zions Team na kahit baguhan sila ay hindi sila magpapatalo sa kuponan ng Divine Light Academy, at Eastern Bacoor National High School matapos makamit ang ikatlong puwesto na kinabibilangan nina Crystal Airrianne Mariz R. Domogcao, Mika Jeanela N. Pagalaran, Katrien Sofie B. Cabas, Charlene Mhae B. Nario, Michaella Denise O. Flores, at Julianna We can do it with God's help. ISA PANG SIPA Pakikipagsapalaran ng isang batang Martial Artist Ni: Manuel Earl Yuan O. Nalzaro M agtatatlong taon pa lamang sa larangan ng Taekwondo ngunit pinatunayan na ni Earl Rex Jonathan M. Tomas, mula sa 7 - Politeness, ang kaniyang husay sa larangan ng Martial Arts. Sa edad na labindalawa ay nakamit na ni Tomas ang High Red Belt at nakapag-uwi na rin siya ng tatlong magarbong parangal - isang gintong medalya mula sa 2018 Tagaytay City Taekwondo Championship, ikatlong parangal sa Imus Taekwondo Championship at ang pinakabago ay ang ikala- wang parangal mula sa Imus Taekwondo Championship 2019 na ginanap noong ika-23 ng Setyembre taong kasalu- kuyan. Self-defense ang dahilan kung bakit nahimok si Tomas sa larangan ng Taekwondo, mahirap ngunit tinanggap niya ito at in-enjoy na lamang niya ang bawat ensayo. "Masaya po na mahirap. Intense ang training at halos araw-araw training namin tapos may cross training pa na swimming once or twice a week for endurance po," paglalahad ni Tomas. Kasalukuyan namang pinaghahandaan ni Tomas ang ilang " nalalapit na torneo gaya ng City Meet sa pamumuno ng kaniyang tagapagensayo na si Coach Ross Banaag San Buenaventura mula sa Storm Power Taekwondo Gym, kabilang din si Tomas sa koponan ng mga manlalaro sa nasabing gym. Ang mabibigay ko lang po na advice sa mga gustong mag taekwondo, train hard to win a competitions, 'wag matakot masaktan...the more you bleed in practice, the less you bleed in battle. Nakamit ni Earl Rex Jonathan M. Thomas, isang High Red Belt holder, ang ikatlong parangal sa Imus Taekwando Champion- ship na naganap noong ika - 26 ng Setyembre. Ni: Vien Nicole A. Carbonel