ANG Pahayagan ng Partido Komunista ng Pilipinas Pinapatnubayan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo Tomo LV Blg. 3 Pebredo 7, 2024 EDITORYAL Itak wil ang ba nga yan ng mga pa sis tang pang ka ting Marcos at Du ter te Lu bos na iti na tak wil ng ba yan ang ba nga yan ng mga pa sis tang pang ka ting Marcos at Du ter te, na ku ma ka ta wan kap wa sa pi na ka ma sa sa hol na bu ‐ ruk ra tang ka pi ta lis ta, at ta ga pag ta gu yod sa in te res ng mga ma la la king pa ngi no ong may lu pa at bur ge syang kompra dor, at sa im per ya lis tang pag ha ha ‐ ri sa Pi li pi nas. Su mam bu lat ang si ga lot nang mag sa li ta ka ma kai lan si Du ter te la ‐ ban sa iti nu tu lak na "char ter cha ‐ nge" o chacha ni Marcos at kan yang mga ali pu res, ka sa bay ng ta ha sang pa na wa gan sa mi li tar na ku mi los la ‐ ban sa kong re so sa ka ling itu lak ito, at pag ban tang ki ki los pa ra sa "pag ‐ hi hi wa lay" ng Min da nao. Tu song si na sak yan ni Du ter te ang lu ma la king alon ng pag la ban ng ma ma ma yan sa chacha pa ra ipag ‐ in te res at tang gol ang sa ri ling kontra hin ang mga pa ka na ng pang ‐ ka ting Marcos na ali san si ya ng ka ‐ pang ya ri hang pang-e ko nom ya at pam pu li ti ka. Nag-aal bu ru to si Du ‐ ter te sa pag ka kan se la sa mga kontra ta ng gub yer nong pi na sok ni ‐ ya sa Chi na na mag ka ka it sa kan ya ng bil yun-bil yong pi song kik bak, pa ti na ang pag kal tas sa da ting bil yun- bil yong pi song bad yet na na ku ku ha ng Davao. Nag hi hi mu tok rin si ya sa pag tang gi ni Marcos na ha ra ngin ang pag-iim bes ti ga ng In ter na tio nal Cri mi nal Court at po sib leng pag la la ‐ bas ng man dam yen to pa ra sa kan ‐ yang pag-a res to kaug nay ng mga kri men laban sa sang ka tau han. Sa ka bi lang pa nig, aba la pa rin ang pang ka ting Marcos sa pag tu lak ng pag ba ba go sa Konsti tu syong 1987 (chacha). Upang alisan ng bala si Du ‐ ter te, pan sa man ta lang ipi na ti gil ni Marcos ang "pe op le's ini tia tive" na ti na wag ni yang ma sya dong ma pang ‐ ha ti. Ga yun man, pa tu loy ang pag tu ‐ lak ng Se na do at Ma ba bang Ka pu lu ‐ ngan ng Kong re so na ba gu hin ang Konstitusyong 1987 upang se men tu ‐ hin ang mga neo li be ral na pa ta ka ran ng liberalisasyon, de re gu la syon at pri ba ti sa syon, la long pa ti ba yin ang da yu hang ka pi ta lis tang pagmamay- ari sa ya man ng Pi li pi nas at pag ha ha ‐ ri sa eko nom ya ng ban sa, at ali sin ang pa ma nang an ti-Marcos ni to. Nag ba ba nga yan ang mga pa sis ‐ tang si na Marcos at Du ter te sa git na ng su mi sid hing kri sis ng nag ha ha ring sis te ma. Ka tu na yan, ang ba nga yan mis mo'y bu nga ng kri sis na san hi ng pag li it ng ma pag ha ha ti ang pa ki na ‐ bang ng da la wang pang kat na kap wa sugapa sa ya man at ka pang ya ri han. Ang si ga lot ng mga nag ha ha ring pang ka ting Marcos at Du ter te ay la long nag pa pa la lim sa pag ka mu hi at ga lit ng sam ba ya nang Pi li pi no sa
nag ha ha ring reak syu nar yong re hi ‐ men, at nag pa pa la kas ng ka ni lang de ter mi na syong buuin ang ma la pad na nag ka kai sang pren te la ban sa chacha, at mga pa ta ka ran at hak ba ‐ ngin na ibayong nag pa pa hi rap sa ba yan at la long yu mu yu rak sa pam ‐ ban sang ka la ya an. La lo pang lu ma lim ang pag ka ‐ mu hi ng ma la wak na ma sa ki na Marcos at Du ter te sa sab wa tan ni ‐ lang da ya in ang elek syong 2022 at "landsli de lik ha in victory." La lo pang na ga ga tu ngan ang ga lit ng ba yan sa ma lu hong pa ‐ mu mu hay ng mga Marcos, ha bang sad lak sa pag du ru sa at pag hi hi rap ang ma yor ya. La lo pa si yang na hi hi ‐ wa lay da hil sa pag te te ngang-ka wa li sa si gaw pa ra sa umen to sa sa hod, tu nay na re por ma sa lu pa, dag dag na bad yet sa edu ka syon, ka lu su gan at ibang ser bi syong panlipunan, at iba pang kag yat na mga ka hi ngi an; ha bang bi ni big yan ang mga da yu ‐ hang kum pan ya at mga ka so syong lo kal ng la hat ng in sen ti bo na mag ‐ bul sa ng ma la la king tu bo mu la sa pag sa sa man ta la sa mu rang la kas pag ga wa at ya man ng ban sa. ang pe keng bu rang kro ni. Tu lad ni Du ter te, bi nu ‐ bun dat ni Marcos ang AFP ng wa la pang ka sim pan tay na da mi ng pe ra na na pu pun ta sa bul sa ng pi na pa bu ‐ rang mga he ne ral, ka pa lit ang ka ni ‐ lang ka ta pa tan. Pa tu loy ang bru tal na ge ra ng pa nu nu pil ng AFP sa ka ‐ na yu nan para hawanin ang daan sa ag re si bong pag pa sok ng mga da yu ‐ hang ne go syo na ku ma kam kam sa lu ‐ pang pang-ag ri kul tu ra at ni nu no ng ma la wak na ma sang mag sa sa ka at mga ka tu tu bo. Na pa pay pa yan ang pat ri yo tis mo ng ba yan sa ha rap ng pag ma ma nik lu ‐ hod ni Marcos sa geo pu li ti kal na in te ‐ res ng US. Lu bos na ni yang pi na ko ‐ kontrol sa US ang AFP pa ra sa estra ‐ te hi ya ni to ng pag kub kob at pag pi gil sa paglakas ng Chi na. Ki na ka lad kad ng US ang Pi li pi nas sa papa ig ting na ten syong mi li tar sa South Chi na Sea, Ko re an Pe nin su la at Tai wan, sa tang ‐ kang ud yu kin ang Chi na sa ar ma dong si ga lot. Sam pal sa mga Pi li pi nong nag ha ha ngad ng tu nay na ka la ya an ang lu ma la king pre sen sya ng mga sun da long Ame ri ka no at du ma ra ming pasilidad-militar ng US sa loob ng mga kam po ng AFP. Ga ra pa lan ang pag ga mit ni Marcos sa po der upang ha wa kan ang daan-da ang bil yong pi so at ibu hos ito sa ne go syo ng kan yang mga pi na pa ‐ Lu ma la pad nang lu ma la pad ang nag ka kai sang pren teng an ti pa sis ta, an ti-im per ya lis ta at an tip yu dal la ‐ ban sa re hi meng US-Marcos, na may ANG Nilalaman Tomo LV Blg. 3 | Pebrero 7, 2024 Ang Ang Bayan ay inilalabas sa wikang Pilipino, Bisaya, Iloco, Hiligaynon, Waray at Ingles. Tumatanggap ang Ang Bayan ng mga kontribusyon sa anyo ng mga artikulo at balita. Hinihikayat din ang mga mambabasa na magpaabot ng mga puna at rekomendasyon sa ikauunlad Editoryal: Itakwil ang bangayan ng mga pasistang pangkating Marcos at Duterte 1 Anibersaryo ng Partido, ipinagdiwang 3 Protektor ng Wawa-Violago Dam, inambus 3 Pakikibakang manggagawa 3 Pagtaas ng presyo ng langis sa 2024 4 Sapilitang konsolidasyon ng PUV, napaatras 5 Pagpapapirma para sa chacha, sinuspinde 5 Pagbuwag sa NTF-Elcac, inirekomenda 6 Mga protesta 6 Pagmimina ang sanhi ng pagbaha sa Davao 7 77th IB, salot sa mamamayan ng Cagayan 8 Sa madaling salita 9 "Archipelagic defense" ng AFP 10 Mag-asawang senior citizen, pinaslang 11 Gera sa Middle East, pinalalawig ng US 11 12 Operation Kagar, binibigo ng PLGA ng ating pahayagan. Ang Ang Bayan ay inilalathala dalawang beses bawat buwan ng Komite Sentral ng Partido Komunista ng Pilipinas ang.bayan@cpp.ph 2 mga pwer sang pat ri yo ti ko at de ‐ mok ra ti ko sa una han at ubod ni to. Ang pa ka na ni Marcos na ba gu hin ang Konsti tu syong 1987 ay nag bu ‐ buk lod sa ma la wak na hanay ng mga uri at sek tor. Sa ka bi la ng pag hi hi ‐ mu tok ni ya la ban sa chacha at kay Marcos, et sap we ra si Du ter te sa ma la pad na nag ka kai sang pren te la ‐ ban sa re hi meng US-Marcos, da hil sa da mi ng kri men ni ya la ban sa sam ba ya nang Pi li pi no. Bi na ba ti kos ng ma la wak na nag ka kai sang pren te si Marcos sa pa ki ki pag sab wa tan ni ya kay Du ter te sa pagnanakaw sa elek syong 2022, at sa pag sang ga sa kan ya sa pa na ‐ na gu tan sa ba tas la lu na kaug nay ng mga kri men sa ge ra kontra dro ga hang gang sa te ro ris tang ge ra ng pa nu nu pil, pa ti na sa ma la wak na ko rap syon tu lad ng mga ano mal ya sa pa na hon ng pan dem ya. Pa pa la wak ang nag ka kai sang ha ‐ nay ng ma ma ma yang tu mu tu tol sa pa ka nang chacha ng re hi meng US- Marcos. Ka sa bay ni to, lu ma la kas din ang si gaw ng ma sa ng sam ba ya nan pa ra sa dag dag na sa hod at swel do, re gu lar at di sen teng ha nap bu hay, tu ‐ nay na re por ma sa lu pa, pag pa pa ba ‐ ba sa pre syo ng pag ka in, la ngis at iba pang ka la kal, at iba pang mga kag yat na pa nga ngai la ngan. Ma ta tag din ni ‐ lang isi nu su long ang ka ni lang pag la ‐ ban sa pa sis tang pa nu nu pil sa mga de mok ra ti kong ka ra pa tan, at pang hi ‐ hi ma sok mi li tar ng US sa ban sa. Sa buong ban sa, da han-da hang nag ba ‐ ba ngon ang ma sang Pi li pi no. Pa tu loy na ubos-ka yang mag pu ‐ pun ya gi ang Par ti do at la hat ng re ‐ bo lu syo nar yong pwer sa na pu ka win ang ma la wak na ma sa ng mga mang ga ga wa at mag sa sa ka, ang mga pe ti bur ges na in te lektwal at mga pro pe syu nal, at la hat ng iba pang at makabayan, upang ku mi los at lu ma ‐ ban. Sa git na ng ka la ga yang sad lak sa kri sis, ti yak na la lo pang iig ting at la la ban nang buong gi ting ang re bo lu syo nar yong ki lu sang ma sa sa ka lun su ran at ka na yu nan, ka sa bay ng re bo lu syo nar yong ar ma dong pa ‐ ki ki ba kang isi nu su long ng Ba gong Huk bong Ba yan. pwer sang prog re si bo Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN
Ani ber sar yo ng Par ti do, ipi nag di wang sa Rizal, Met ro Ma ni la at Central Pa nay Iniu lat ka ma kai lan ng mga ko mi te ng Par ti do sa Rizal, Met ro Ma ni la at Central Pa nay ang ini lun sad ni lang mga pag di ri wang sa ika-55 ani ‐ ber sar yo ng Par ti do Ko mu nis ta ng Pi li pi nas (PKP). Sa Central Pa nay, ini lun sad ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB) at re bo ‐ lu syo nar yong ma sa ang isang-ling gong ser ye ng mga ak ti bi dad noong hu ling ling go ng Di syembre 2023. Nag lun sad ang yu nit ng simpleng sa lu-sa lo, mga pag-aa ral, sa ma-sa mang pag ta ta la kay sa pa ha yag ng Ko mi te Sentral, at kul tu ral na pag ta tang hal at pag pa pa ra ngal sa mga mar tir. Nag bi gay-inspi ‐ ra syon ang mga ito sa mga du ma lo pa ra pa ti ba yin ang ka ni lang mga loob at ha ra pin nang buong ta pang ang mga ha mon na da ra ting sa 2024. Sa isang syu dad sa Met ro Ma ni la, nag-a lay ng mga re bo lu syo nar yong awit at pa ra ngal ang mga li der ng Par ti do sa isang li him na se leb ra syon. Pi na ra nga lan ni la si Ju de Fer nan dez, da ki lang li der-mang ga ga wa. Kri ti ‐ kal-sa-sa ri li ni lang ti na la kay ang men sa he ng Par ti do, at bi nig yan-di in ang mga ka hi na ang na tu koy ri to la lu na ang pag-i ral ng em pi ri sis mo at bu ruk ra tis mo. Bi lang ba ha gi ng pa na ta sa pag wa was to at pag ba li kat sa mga re bo lu syo nar yong tung ku lin, na num pa mu li sa Par ti do ang ka li hi man ng iba't ibang sa ngay sa na tu rang syu dad. Sa Rizal, nag ti pon ang mga ki na ta wan ng Na tio nal De mocra tic Front-Rizal noong Ene ro 12. Nag-a lay ng men sa he ng pa ki kii sa at mga pang kul tu rang pag ta tang hal ang mga ki na ta wan ng re bo lu syo nar yong mga or ga ni sa syon bi lang pag di ri wang ng ani ber sar yo ng Par ti do. Ini la ‐ had ng ba wat isa ang pag tang gap ng ha mon na pa tu loy na mag was to at mag pa ni ba gong la kas pa ra sa pag pa pa tu loy ng re bo lu syon. Sa ma-sa mang na num pa mu li ang mga ka sa pi ng Par ti do upang ba li kan ang re bo lu syo nar yong mga tung ku lin at prin sip yo ni to pa ra sa pag pa pa tu ‐ loy ng de mok ra ti kong re bo lu syong ba yan. Ito ay isang pa na ta na ma hig pit na ta nga nan ang mga prin sip yo ng Par ti do bu hay man ang ia lay pa ra sa pag pa pa ni ba gong-la kas ng pam ban sa-de mok ra ti kong pa ki ki ba ka tu ngo sa mas ma ta as na an tas. Tro pang pro tek tor ng Wa wa-Vio la go Dam, inam bus ng BHB-Rizal INAMBUS NG ISANG yu nit ng Ba gong Huk bong Ba yan (BHB)-Rizal ang nag- oo pe ra syong tro pa ng 80th IB sa Lu ku tang Ma la ki, Ba ra ngay San Isid ro, Rod ri guez, Rizal noong Ene ro 31, alas-5:10 nang ma da ling araw. Isang sun ‐ da lo ang na pas lang, ha bang da la wa pa ang na su ga tan. Ang na tu rang yu nit ay ta ga ban tay sa ma pa ni rang pro yek tong Wa wa-Vio la go Dam sa Rizal. Ayon sa ulat, mag-ii sang taon na ang ma sin sin at wa lang-puk nat na focu sed mi li tary ope ra ti on ng 80th IB sa Rod ri guez. Li ban sa pag si sil ‐ bing ban tay ng iti na ta yong dam, pro tek tor din ang yu nit sa in te res sa Lu ku tang Ma la ki ng nag ha ha ri-ha ri ang ma la la king mang-aa gaw ng lu pa na mga Ara ne ta, Vil lar at Rob les. Imbwel to ang yu nit sa pa tung-pa tong na mga pag la bag sa ka ra pa ‐ tang-tao ka bi lang ang ili gal na pag ku long sa mga ka tu tu bo at mga mag ‐ sa sa ka na nag ta tang gol sa ka ni lang ka ra pa tan sa ka bu ha yan. Si mu la Ene ro 31, pi na tin di at pi na hig pit ng 80th IB ang pag ba ban tay sa pag la ‐ bas-ma sok ng mga re si den te sa ko mu ni dad. Nag ta yo ang mga sun da lo ng mga tsek poynt at nag ba ba hay-ba hay pa ra sin da kin ang mga re si den ‐ te at ipai la lim si la sa ili gal na in te ro ga syon. ANG BAYAN Pebrero 7, 2024 Tang ga lan sa SkyCab le, ni la la ba nan. Ti nu tu tu lan ng mga un yon ng su per bi sor at emple ya do ng SkyCab le ang na ka tak ‐ dang pag ta tang gal sa 80 mang ga ga wa ng SkyCab le Cor po ra ti on sa da ra ting na Peb re ro 26 ma ta pos mai sa pi nal ang pag ‐ be ben ta ng kum pan ya sa PLDT. Ta tang ‐ ga lin ang mga mang ga ga wa sa da hi lang "re dun dancy." Ne go sa syon sa CBA sa Nexpe ria. Pu ‐ ma sok na sa pa ni ba gong ne go sa syon pa ra sa Col lective Bar gai ning Ag ree ment (CBA) pa ra sa 2024 hang gang 2026 ang Nexpe ria Phils. Inc. Wor kers Uni on at pa mu nu an ng Nexpe ria Phi lip pi nes. Igi ‐ gi it ng un yon ang ma ka ta ru ngang dag ‐ dagsa hod, mga be ne pi syo at iba pang eko no mi kong ka ra pa tan ng mga mang ga ‐ ga wa. Hu li si lang na ki pag ne go sa syon noong 2020. 5-a raw na pi ket ng mga emple ya do ng BACI WA. Nag tu ngo sa May ni la ang ti ‐ nang gal na mga emple ya do ng Baco lod City Wa ter District (BACI WA) upang mag pi ketpro tes ta sa pam ban sang tang ga ‐ pan ng Civil Service Com mis si on sa Quezon City mu la Ene ro 29 hang gang Peb re ro 2. Giit ni lang iba su ra ang joint ven tu re ag ree ment sa pa gi tan ng Pri me Wa ter ng mga Vil lar at BACI WA na da hi ‐ lan ng pag ka wa la ng ka ni lang tra ba ho at pag pa pai la lim ng ser bi syo ng BACI WA sa kontrol ng pri ba dong kor po ra syon. Se pa ra ti on pay, giit ng mga mang ga ga wa sa Ba ta an. Mu ling ipi na na wa gan ng mga mang gag wa ng kum pan yang Chun Chi ang En terpri ses Ma nufactu ring Incor po ra ted na ibi gay na sa ka ni la ang ka ni lang se pa ra ti on pay. La bis na itong naan ta la mu la nang mag sa ra ang kum pan ya da hil sa uma no'y pag ka lu gi noong 2022 sa ka sag sa gan ng pan dem ya. Nag pop rod yus ang kum pan ya ng pan la la king mga pan ta lon. Mga manggagawa sa Laguna, nagkara ‐ ban. Nagpiketprotesta ang mga mang ‐ gagawa sa Laguna sa apat na ahensya sa paggagawa ng gubyerno sa prubinsya noong Pebrero 5. Inirehistro ang kanilang panawagan para sa makabuluhang dagdag na sahod, seguridad sa trabaho, at karapatan sa paguunyon. Paghahanda din umano ito sa ikakasang malawakang pagkilos sa Araw ng Paggawa sa Mayo 1. 3
mga pwer sang pat ri yo ti ko at de ‐ mok ra ti ko sa una han at ubod ni to. Ang pa ka na ni Marcos na ba gu hin ang Konsti tu syong 1987 ay nag bu ‐ buk lod sa ma la wak na hanay ng mga uri at sek tor. Sa ka bi la ng pag hi hi ‐ mu tok ni ya la ban sa chacha at kay Marcos, et sap we ra si Du ter te sa ma la pad na nag ka kai sang pren te la ‐ ban sa re hi meng US-Marcos, da hil sa da mi ng kri men ni ya la ban sa sam ba ya nang Pi li pi no. Bi na ba ti kos ng ma la wak na nag ka kai sang pren te si Marcos sa pa ki ki pag sab wa tan ni ya kay Du ter te sa pagnanakaw sa elek syong 2022, at sa pag sang ga sa kan ya sa pa na ‐ na gu tan sa ba tas la lu na kaug nay ng mga kri men sa ge ra kontra dro ga hang gang sa te ro ris tang ge ra ng pa nu nu pil, pa ti na sa ma la wak na ko rap syon tu lad ng mga ano mal ya sa pa na hon ng pan dem ya. Pa pa la wak ang nag ka kai sang ha ‐ nay ng ma ma ma yang tu mu tu tol sa pa ka nang chacha ng re hi meng US- Marcos. Ka sa bay ni to, lu ma la kas din ang si gaw ng ma sa ng sam ba ya nan pa ra sa dag dag na sa hod at swel do, re gu lar at di sen teng ha nap bu hay, tu ‐ nay na re por ma sa lu pa, pag pa pa ba ‐ ba sa pre syo ng pag ka in, la ngis at iba pang ka la kal, at iba pang mga kag yat na pa nga ngai la ngan. Ma ta tag din ni ‐ lang isi nu su long ang ka ni lang pag la ‐ ban sa pa sis tang pa nu nu pil sa mga de mok ra ti kong ka ra pa tan, at pang hi ‐ hi ma sok mi li tar ng US sa ban sa. Sa buong ban sa, da han-da hang nag ba ‐ ba ngon ang ma sang Pi li pi no. Pa tu loy na ubos-ka yang mag pu ‐ pun ya gi ang Par ti do at la hat ng re ‐ bo lu syo nar yong pwer sa na pu ka win ang ma la wak na ma sa ng mga mang ga ga wa at mag sa sa ka, ang mga pe ti bur ges na in te lektwal at mga pro pe syu nal, at la hat ng iba pang pwer sang prog re si bo at makabayan, upang ku mi los at lu ma ‐ ban. Sa git na ng ka la ga yang sad lak sa kri sis, ti yak na la lo pang iig ting at la la ban nang buong gi ting ang re bo lu syo nar yong ki lu sang ma sa sa ka lun su ran at ka na yu nan, ka sa bay ng re bo lu syo nar yong ar ma dong pa ‐ ki ki ba kang isi nu su long ng Ba gong Huk bong Ba yan. Pag ta as ng pre syo at si ngil, su nud-su nod na hu mam ba los pag pa sok ng 2024 Su nud-su nod na ham ba los ang inin da ng ma ma ma yang Pi li pi no sa wa lang nag may-a ri sa mga ito. Ti na ta yang tu ma bo ang Pet ron, ang pi na ka ma la king ta ga sup lay ng la ‐ ngis sa ban sa, ng ₱12 bil yon pa ra sa buong 2023. Dob le ito sa ne tong ki ta ng kum pan ya na ₱6.7 bil yon noong 2022. Pag ma may-a ri ang Pet ron ni Ra mon Ang, na may-a ri rin ng San Mi gu el Cor po ra ti on, Eag le Ce ment at iba pang ma la la king kum pan ya. awat na pag ta as ng mga pre syo ng la ngis at LPG, ga yun din ng mga si ngil sa tu big at kur yen te pag pa sok ng 2024. Ha bang la long pa sa kit ang du lot ni to sa ma ‐ sa, la long pag la ki na man ng tu bo ang da la ni to sa da ti nang bun dat na mga pri ba ‐ dong kum pan ya na gi na wang ne go syo ang mga pam pub li kong ser bi syo at u ti li ‐ dad. Sa loob ng li mang mag kaka su nod na ling go, li mang be ses ring iti na as ng mga kum pan ya ng la ngis ang pre syo ng die sel at ga so li na. Noong Ene ro 30, iti na as din ng mga kum pan ya ang pre syo ng LPG nang hang gang ₱0.95 ka da ki lo o hang gang ₱10.45 ka da tang ke. pre syo ng la ngis sa Peb re ro, du lot diu ma no ng si ga lot sa Red Sea at pam bo bom ba sa mga oil refi nery sa Rus sia, na pa re hong gi na ga mit na dahilan pa ra ita as ang pan da ig di gang pre syo ng kru do. Sa man ta la, tu ma bo ang Shell Pi ‐ li pi nas, sub sid yar yo ng Ro yal Dutch Shell ng The Net her lands, ng ₱2.1 bil yon sa unang si yam na bu wan ng 2023. Sa man ta la, noon pang 2023 pi na ‐ ya gan ng re hi meng Marcos ang Me ‐ ralco na mag ta as ng si ngil ni to sa kur ‐ yen te nang ₱0.0846 ka da ki lo ‐ watt-ho ur (kWh) pag pa sok ng Ene ro. Sa mi ni mum na kon su mong 200 kwh, ma da dag da gan ang ba ya rin ng isang ba hay ng ₱17 ka da bu wan. Pa re hong ha wak ang Me ralco at May ni lad Pacific ng Met ro Investments Cor po ra ti on (MPIC), na pi na ta tak bo ni Ma nu el Pa ngi li nan. Tu ma ta gin ting na ₱37 bil yon ang ti ‐ na ta yang ki ni ta ng Me ralco sa 2023, 36.34% na mas ma ta as sa da ti nang dam bu ha lang ki ta na ₱27.1 bil yon noong 2022. Di pa hu hu li, nag ta la ang May ni lad ng 46% na pag ta as ng ki ta o ₱6.8 bil yon sa unang si yam na bu wan ng 2023. Ang MPIC ay na ka pai la lim sa First Pacific Com pany Li mi ted na na ka ba se sa Hong Kong at pag ma ‐ may-a ri ng In do ne si an na pa mil yang Sa lim. Ki los-kar tel ang sa ba yan at uni ‐ por ma dong pag ta tas ng mga pre syo ng Pet ron, Shell Pi li pi nas, Cal tex Phi ‐ lip pi nes, To tal Phi lip pi nes, Filpri de Re so urces Inc/Mo bi lity Gro up, Pet ro Gazz, Seaoil, City Oil, Jet ti Pet ro le um Inc, Unioil, PTT Phi lip pi nes Cor po ra ti ‐ on, Flying V, Eas tern Pet ro le um at Cle an Fuel. Ta li was ito sa ipi na ma ra li noon nang isi na ba tas ang de re gu la ‐ syon (1997) na mag ka ka ro on ng "kum pe ti syon" kung da da mi ang mga "pla yers" na mag pa pa ba ba diu ma no sa pre syo ng la ngis. Ga yun din, pi na ya gan ng re hi men ang pag ta as ng si ngil ng da la wang pri ba dong kum pan ya sa tu big sa Met ‐ ro Ma ni la. Pi na hin tu lu tan ang Ma ni la Wa ter na mag ta as ng si ngil nang ₱6.41 ka da ku bi ko met ro tu ngong ₱42.26 mu la ₱35.85 sa 2023. Sa man ‐ ta la, iti na as ng May ni lad Wa ter Services Inc ang si ngil ni to nang ₱7.87 ka da ku bi ko met ro mu la ₱39.70 sa 2023 tu ngong ₱47.57. Alin su nod sa da tos ng De ‐ partment of Energy, uma bot sa ₱5.15/ lit ro at ₱4.40/lit ro ang ne tong iti na as ng ga so li na at die sel noong Ene ro 30. Dag dag iti na as na ₱12.60/lit ro sa pre syo ng ga so li na at ₱5.65 sa die sel sa 2023. Sa man ta la, tu ma as ang ke ro sin ng ₱1.24/lit ro noong 2023. Pag-aa ri na man ang Ma ni la Wa ‐ ter ni En rique Razon Jr na tu ma bo ng ₱7.26 bil yong ki ta sa unang si yam na bu wan noong na ka ra ang taon. Mas ma ta as ito nang 61% sa ki ni ta ni to sa pa re hong pa na hon noong 2022. ito sa ne tong Nag bu bun da tang da yu hang ka pi ta lis ta at lo kal na bur ge sya Ka sa bay ng nag taa sang pre syo ang nag taa san ding ki ta ng pri ba dong mga kum pan ya at per so nal na ya man ng pi na ka ma la la king kumpra dor na Si na Ang, Pa ngi li nan at Razon ay ka bi lang sa pi na ka ma la la king bur ge ‐ sya kumpra dor na may bil yun-bil yong ya man. Sa lis ta han ng For bes, lu ma ki pa ang ya man ni Razon nang $0.9 bil ‐ yon noong 2023 mu la $7.2 bil yon sa 2022 tu ngong $8.1 bil yon. Tu ma as rin ang ya man ni Ang, ang pa ngat ‐ long pi na ka ma ya mang Pi li pi no ka su ‐ nod ni Razon, nang 40%. Mu la $3.4 bil yon noong 2022, umabot na sa $8.1 bil yon ang ya man ni Ang noong 2023. Sa man ta la, ti na ta yang nasa $105 mil yon ang ha la ga ng pu nong upi syal ng MPIC na si Pa ngi li nan. Mag tu tu luy-tu loy ang pag ta as ng 4 Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN
Tang ga lan sa SkyCab le, ni la la ba nan. Ti nu tu tu lan ng mga un yon ng su per bi sor at emple ya do ng SkyCab le ang na ka tak ‐ dang pag ta tang gal sa 80 mang ga ga wa ng SkyCab le Cor po ra ti on sa da ra ting na Peb re ro 26 ma ta pos mai sa pi nal ang pag ‐ be ben ta ng kum pan ya sa PLDT. Ta tang ‐ ga lin ang mga mang ga ga wa sa da hi lang "re dun dancy." Ne go sa syon sa CBA sa Nexpe ria. Pu ‐ ma sok na sa pa ni ba gong ne go sa syon pa ra sa Col lective Bar gai ning Ag ree ment (CBA) pa ra sa 2024 hang gang 2026 ang Nexpe ria Phils. Inc. Wor kers Uni on at pa mu nu an ng Nexpe ria Phi lip pi nes. Igi ‐ gi it ng un yon ang ma ka ta ru ngang dag ‐ dagsa hod, mga be ne pi syo at iba pang eko no mi kong ka ra pa tan ng mga mang ga ‐ ga wa. Hu li si lang na ki pag ne go sa syon noong 2020. 5-a raw na pi ket ng mga emple ya do ng BACI WA. Nag tu ngo sa May ni la ang ti ‐ nang gal na mga emple ya do ng Baco lod City Wa ter District (BACI WA) upang mag pi ketpro tes ta sa pam ban sang tang ga ‐ pan ng Civil Service Com mis si on sa Quezon City mu la Ene ro 29 hang gang Peb re ro 2. Giit ni lang iba su ra ang joint ven tu re ag ree ment sa pa gi tan ng Pri me Wa ter ng mga Vil lar at BACI WA na da hi ‐ lan ng pag ka wa la ng ka ni lang tra ba ho at pag pa pai la lim ng ser bi syo ng BACI WA sa kontrol ng pri ba dong kor po ra syon. Se pa ra ti on pay, giit ng mga mang ga ga wa sa Ba ta an. Mu ling ipi na na wa gan ng mga mang gag wa ng kum pan yang Chun Chi ang En terpri ses Ma nufactu ring Incor po ra ted na ibi gay na sa ka ni la ang ka ni lang se pa ra ti on pay. La bis na itong naan ta la mu la nang mag sa ra ang kum pan ya da hil sa uma no'y pag ka lu gi noong 2022 sa ka sag sa gan ng pan dem ya. Nag pop rod yus ang kum pan ya ng pan la la king mga pan ta lon. Mga manggagawa sa Laguna, nagkara ‐ ban. Nagpiketprotesta ang mga mang ‐ gagawa sa Laguna sa apat na ahensya sa paggagawa ng gubyerno sa prubinsya noong Pebrero 5. Inirehistro ang kanilang panawagan para sa makabuluhang dagdag na sahod, seguridad sa trabaho, at karapatan sa paguunyon. Paghahanda din umano ito sa ikakasang malawakang pagkilos sa Araw ng Paggawa sa Mayo 1. Ded layn sa sa pi li tang kon so li da syon ng PUV, mu ling na pa at ras Pag ta as ng pre syo at si ngil, su nud-su nod Na tu lak ng sa ma-sa mang pag ki los ng mga tsu per at ope rey tor, sa pa mu ‐ itong tun tu ngan pa ra sa hi git na ma la la king pag ki los la ban sa prog ‐ ra ma. na hu mam ba los pag pa sok ng 2024 mu no ng Pag ka kai sa ng mga Sa ma han ng Tsu per at Ope ra tor Na ti on wi de (Pis ton), Sa ma hang Ma ni be la Ma na na kay at Nag ka-I sang Ter mi nal ng Transpor ta syon (Ma ni be la), at Tang gol Pa sa da Net work, ang re hi meng US- Marcos na mu ling iat ras ang ded layn ng sa pi li tang kon so li da syon ng prang ki sa ng mga pub lic uti lity ve hicle (PUV) noong ka ta pu san ng Ene ro. Ba ha gi ang sa ‐ pi li tang kon so li da syon ng bo gus na PUV Mo der niza ti on Prog ram (PUVMP) ng gub yer no. Iniu sod ng re hi men ang ded layn tu ngong Ab ril 30 mu la sa da ting Di syembre 31, 2023 na nau nang na pa la wig tu ngong Ene ro 31. Ti na la kay na man sa ikat long pag di nig noong Ene ro 31 ang usa ‐ pin ng sa pi li tang kon so li da syon na ayon sa ilang mga mam ba ba tas ay mai tu tu ring na hin di konsti tu syu ‐ nal at la bag sa ka ra pa tan ng mga tsu per at ope rey tor. Sa man ta la, nag pro tes ta rin ang da la wang gru po sa Kor te Sup re ma sa May ni ‐ la noong Ene ro 23 pa ra ipa na wa ‐ gan ang pag ka tig sa ka ni la ng kor ‐ te kaug nay ng ka ni lang ini ha ing pe ti syon pa ra ipa hin to ang sa pi li ‐ tang kon so li da syon ng prang ki sa at ang PUVMP. Iti na on ni la ang pro tes ta ha bang nasa sesyon ang lahat ng mga ma histrado. men. Ma ra mi pang mga ru ta ang wa lang mga kon so li da dong prang ‐ ki sa. Inia nun syo ang pag-u sod ng ded layn ma ta pos ang ika la wang pag di nig ng ko mi te sa transpor ta ‐ syon sa Kong re so noong Ene ro 24, na tu ma la kay sa kai nu ti lan at ka ‐ pal pa kan ng PUVMP. Hang gang sa ka sa lu ku yan, ma la king bi lang pa ng mga tsuper at ope rey tor ng dyip ang tu mang ging mag pa kon so ‐ li da, ta li was sa pa ha yag ng re hi ‐ Iti nu tu ring ng mga gru po ang pag-at ras ng ded layn bi lang ta ‐ gum pay ng ka ni lang sa ma-sa mang pag ki los. Ga yun man, pa tu loy ni ‐ lang igi ni gi it na iba su ra ang buong is ke ma ng sa pi li tang kon so li da syon at PUVMP. Ani la, ga ga mi tin ni la Pag pa pa pir ma pa ra sa chacha, si nus pin de sa git na ng mga ano mal ya Si nus pin de nang wa lang ta ning noong Ene ro 29 ng Com mis si on on Electi ons Sa nga yon, pa tu loy na pi na la la ‐ wak ng mga de mok ra ti kong gru po ang pag tu tol sa chacha. Ito ay sa ha ‐ rap ng tang ka ng re hi meng Marcos na irat sa da sa Se na do ang Re so lu ti on of Both Hou ses No. 6 na na ka tu on sa pag ba ba go ng mga pro bi syon hing gil sa eko nom ya. Ma ri in itong ti nu tu tu ‐ lan ng mga gru po da hil mag bi bi gay- da an ito sa buu-bu ong pag ma may-a ri ng mga da yu han sa mga ne go syo, re ‐ kur so at lu pang Pi li pi no. ang pro se so ng pag tang gap ng mga pir ma na isi na ga wa ng Peop le's Ini ‐ tia tive for Reform Mo der niza ti on and Acti on (Pir ma) pa ra sa char ter cha nge (chacha) o pag ba ba go sa konsti tu syong 1987. Ta li was ito sa unang pa ha yag ng ko mi syon na "ta ga tang gap" la mang ito ng mga pir ma. Pa lu sot ni to, kai la ‐ ngang ba lik-a ra lan mu na ang mga ali tun tu ning na ma ma ha la sa ga yong ini sya ‐ ti ba. Ga yun pa man, ti nang gap na ni to ang pi tong mil yong lag da na na pa ‐ ka bi lis na na ka lap mu la sa 209 distri to. Alin su nod sa mga tun tu nin ng peop le's ini tia tive, kai la ngan la ‐ mang ng 11.4 mil yong lag da o 12% sa 91.9 mil yong re histra dong bo tan ‐ te pa ra mai tu lak ang na tu rang pa ‐ ka na. pong nag ba yad ng pa ta las tas pa ra itu lak ang chacha, at ni Hou se Spea ker Mar tin Ro mu al dez at iba pang kong re sis ta, pa ra sa pa nga ‐ nga lap ng pir ma. Huli sa bibig ang kamay ni Ferdinand Marcos Jr sa sabihin pakanang pirma nang niyang naghahanap na siya ng "ibang opsyon" para maitulak pa rin ang chacha. Noong Enero 21, nagprotesta ang mga pambansa- grupong demokratiko sa harap ng Kongreso para batikusin ang chacha. Isinabay ito sa unang araw ng sesyon ng Kongreso. Nagprotesta rin sila sa Senado noong Pebrero 5, kasabay ng unang pagdinig dito sa RBH 6. Na pa ti gil ang pa nga nga lap sa ha rap ng ma la wak na pag tu tol di to ng iba't ibang sek tor. Si mu la pa la ‐ mang, na bun yag na ang pag ga mit ng pam pub li kong pon do pa ra sa pa nga ‐ nga lap ng pir ma. La ga nap ang ba li ta ng pag pa pa pir ma ka pa lit ng ₱100 o mas ma la la, ayu da mu la sa iba't ibang ahen sya ng es ta do. Sa ha rap ng sus pen syon, mag ‐ pa pa tu loy ang kam pan yang "ba wi- pir ma" na si ni mu lan ng Ba yan Mu na noong Ene ro 28. Ma ra mi nang pu ‐ mir ma ang nag pa ha yag ng ka gus tu ‐ hang ba wi in ang ka ni lang pir ma nang ma la man ni lang pa ra pa la ito sa chacha. Ani la, kung hin di pag pa ‐ pa pir ma pa ra sa ayu da, ibang da hi ‐ lan ang si na bi sa ka ni la ka ya si la pu ‐ mir ma. Sa Davao City, binatikos ng mga pag ‐ grupo progresibong lulunsad ng "grand rally" ng pamil ‐ yang Duterte na kunwa'y kontra ‐ chacha. Anila, "walang kredibili dad" laluna si Rodrigo Duterte, na noong nakaupo pa bilang presidente ay nagsulong din ng katulad na pakana. ang Sa isang pag di nig sa Se na do noong Ene ro 30, na bun yag ang pag sa sab wa tan ng Pir ma, ang gru ‐ 5 ANG BAYAN Pebrero 7, 2024
Pag bu wag sa NTF-Elcac, ini re ko men da ng dalawang eksper to ng UN Da la wang eksper to na ng Uni ted Na ti ons (UN) ang nag re ko men da ng pag bu bu wag ng Na tio nal Task Force-Elcac da hil sa pin sa ‐ lang idinudu lot ni to sa mga ka ra pa tan ng ma ‐ ma ma yang Pi li pi no. Noong Pebrero 2, ini re ko ‐ men da ito ni Ire ne Khan, UN Special Rap por ‐ te ur para sa malayang pagpapahayag at opinyon, ma ta pos ang kan yang 10-a raw na im bes ti ga syon sa Pi li pi nas. Ba go si ya, ini re ko men da na rin ni Ian Fry, UN Special Rap por te ur pa ra sa pag ta ta gu yod at pag ta tang gol ng ka ra pa tang-tao sa kon ‐ teksto ng cli ma te cha nge at ang pagbubuwag sa ahensya noong Nob yembre 2023. Tu lad ni Khan, na ki pag pu long si Fry sa iba't ibang de ‐ mok ra ti kong sek tor sa ban sa. Sa ba ha gi ni Khan, pi nag tuu nan ni ya ng pan sin ang mga ga wi na na kaaa pek to sa ma la ‐ yang pag pa pa ha yag tu lad ng Red-tag ging, ha ‐ ras ment at pang gi gi pit ga mit ang mga ba tas. Sa kan yang pa ha yag, inire komenda ni ya ang pag bu wag sa NTF-Elcac na ani ya'y "li pas na" at "ta ga pag tu lak" ng Red-tag ging. Ini re ko ‐ men da rin ni Khan ang pag-"unblock" o pag ‐ tang gal sa restrik syon sa mga prog re si bong web si te na ipi na taw ng reak syu nar yong es ta ‐ do. Ang mga re ko men da syong ito ay mu la sa pa ki ki pag da ya lo go ni Khan sa iba't ibang gru ‐ po ng mid ya at iba pang de mok ra ti kong sek ‐ tor, at ka hit sa mga upi syal at ar ma dong pwer sa ng es ta do. Bi ni si ta rin ni ya sa ku lu ‐ ngan sa Taclo ban City ang na ka ku long na ma ‐ ma ma ha yag na si Frenchie May Cum pio ng in ‐ de pendyen teng mid ya na Eas tern Vis ta at da ‐ la wa pa ni yang ka sa ma. Li ban sa May ni la at Tacloban, nag pun ta si Khan sa mga syu dad ng Ba guio, Ce bu, at Davao. Si na lu bong si ya di to ng mga de mok ra ‐ ti kong or ga ni sa syon. Nag lun sad si la ng mga pi ket at mga ta la ka yan kaug nay ng pag da ting ni Khan sa Pi li pi nas. Sinusugan ng mga grupo ng mama ‐ mahayag, artista at tagapagtanggol ng karapatang-tao ang mga rekomendasyon ni Khan. Ikinalugod rin nila ang pusisyon ni Khan sa Cybercrime Prevention Act na aniya'y sumisikil sa kalayaan sa pamamahayag, laluna ang mga probisyon nito sa cyberlibel. 6 Reporma sa lupa, giit ng mga magsasaka sa Bacolod City. Pinangunahan ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) Negros at National Federation of Sugar Workers Negros (NFSW) ang dalawang araw na aktibidad ng mga magsasaka sa Bacolod City noong Enero 2324 para igiit ang kanilang karapatan sa lupa. Noong Enero 23, nagpiketdayalogo sila sa Provincial Agrarian Reform Office I sa syudad kaugnay ng mga usapin sa 37 asyenda sa Negros ISland. Kinabukasan, nagmartsa sila sa sentro ng syudad para gunitain ang ika37 anibersaryo ng Mendiola Massacre at batikusin ang itinutulak na charter change ng rehimeng Marcos. 125 taon ng ge rang Pi li pi no-A me ri ka no, gi nu ni ta. Gi nuni ta ng mga gru pong pam ban sade mok ra ti ko sa pa ma ma gi tan ng pro tes ta sa ha rap ng em ba ha da ng US noong Pebrero 4 ang ika125 taong ani ber sar yo ng pag si si mu la ng ge rang Pi li pi noA me ri ka no na pu ‐ ma tay ng daanda ang li bong Pi li pi no. Bi nig yandi in ng mga gru po ang pa tu loy na pa na na kop ng US sa ban sa, sa an yo ng per ma nen ‐ teng pre sen syang mi li tar ni to sa Pi li pi nas. Bi na ti kos din ni to ang US sa mga im per ya lis tang ge ra ni to, at pag po pon do sa he no sid yo ng Is ra el sa Pa les ti ne. First-day Ra ge gi na nap sa iba't ibang kampus ng UP. Si na lu ‐ bong ng mga es tud yan te ng Univer sity of the Phi lip pi nes (UP) ang unang araw ng kla se ng pro tes ta sa iba't ibang kam pus ni to sa ban ‐ sa. Pi na tam pok ni la sa mga pro tes ta ang is yu kaug nay ng aka de mi ‐ kong ka la ya an, pa nu nu pil sa ka ba ta an, pag la ban sa char ter cha nge at iba pang is yung pan li pu nan. Inilunsad ng mga es tud yan te ang pag ki los sa UPCe bu noong Ene ro 23; sa UPMa ni la, UPVi sa yas at UPTaclo ban noong Ene ro 29; sa UPLos Ba ños noong Peb re ro 5; at sa UPDi li man noong Peb re ro 6. Pag ta as ng mat ri ku la sa DLSU, tinu tu lan. Ma hi git 100 es tud ‐ yan te ng De La Sal le Univer sity (DLSU)Ma ni la ang nagpro tes ta sa loob ng kam pus ni to sa Taft Ave nue, Ma la te, Ma ni la noong Ene ‐ ro 31 pa ra ipa ha yag ang ka ni lang pag tu tol sa na ka am bang pag ta as ng mat ri ku la sa su su nod na pa su kan. Nag martsa rin ang mga es ‐ tud yan te sa kam pus ng DLSULa gu na sa araw na iyon. Pa re hong pi na ngu na han ang pag ki los ng mga kon se ho ng magaa ral. Pa na ‐ wa gan ni lang mag pa tu pad ng "tui ti on freeze" sa ha rap ng ban tang 9.21% pag ta as sa mat ri ku la. Pre syo ng la ngis, iba ba. Nag lun sad ng pro tes ta ang mga dray ber at ope rey tor ng dyip sa ha rap ng Shell Ga so li ne Sta ti on sa Ca ret ta, Ce bu City noong Ene ro 30 pa ra kun de na hin ang mu ling pag ta as ng pre syo ng la ngis. Su nudsu nod sa nag da ang ling go ang na ging pag ta as sa pre syo ng la ngis. Atin ang Pinas, China layas! Nagprotesta ang mga mangingisda at progresibong grupo sa Chinese Consulate sa Makati City noong Pebrero 6 para batikusin ang patuloy na panghihimasok ng China sa West Philippine Sea. Pinangunahan ang pagkilos ng Pambansang Lakas ng Kilusang Mamamalakaya ng Pilipinas (Pamalakaya). Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN
Pag mi mi na at pag kal bo sa gu bat ang san hi ng pag ba ha at mga pag gu ho ng lu pa sa Davao Ha los isang bu wan nang du ma ra nas ang mga re hi ‐ yon ng Davao at Ca ra ga ng pag ba ha at pag gu ho ng lu pa du lot ng mga pag-u lan na da la ng ma la la kas na ha ngin na si nun dan ng na mu mu ong bag yo. Noong Peb re ro 2, may 772,000 in di bid wal ang nai ta lang apek ta do at 409,000 ang na pa la yas sa ka ni lang mga ko mu ni dad. Sa hu ling ulat, na sa 17 na ang na ma tay, ka bi lang ang pa mil yang na ta bu nan ng lu pa sa Ba ra ‐ ngay Mt. Di wa ta, Mon ka yo noong Ene ro 18. Mil yun-mil yong pisong ha la ga ng pa na nim ang na pin sa la at ma ra ming daan at tu lay ang na wa sak. Sa da tos ng Na tio nal Risk Re ducti on and Ma ‐ na ge ment Council noong Pe bre ro 4, na sa ₱173.79 mil yon ang na pin sa ‐ lang mga pa na nim sa Davao at Ca ‐ Pi na kaa pek ta do ang mga ra ga. mag sa sa ka sa Com pos te la Val ley at Davao del Nor te. Pi na ka ma la wak na ti na ma an ay mga pa la yan. Ka sa bay di to ang pin sa la sa imprastruk tu ra na may ha la gang ₱27.05 milyon sa Region XI. Wi na ‐ sak ng mga ba ha at pag gu ho ng lu pa ang mga tu lay at farm-to-mar ket road na ka da la sa'y ma hi hi na o di ka ‐ ya'y ba ra-ba rang ini la tag sa ti nap ‐ yas na ba ha gi ng mga bun dok. I ti nu tu ro ng mga gru pong de ‐ mok ra ti ko at ma ka-ka li ka san na na ‐ ka ba se sa Min da nao ang pin sa la at tra hed ya sa nag pa pa tu loy na mga ope ra syon ng ma pang wa sak na mi ‐ na, na ka ra mi han da yu han, at pag ‐ kal bo sa ka gu ba tan sa is la. Noong 2019, nag la bas ang Mi nes and Geoscience Bu reau ng ma hi git 100 per mit pa ra sa pag mi mi na sa re hi ‐ yon ng Davao pa la mang. Sak law ni ‐ to ang ma hi git 32,000 ek tar yang ka ‐ bun du kan sa Davao Ori en tal; ma hi ‐ git 15,000 ek tar ya sa Davao del Sur at mga ope ra syong kwa ri sa Davao City. Dag dag di to ang mga ope ra ‐ syong pi na hin tu lu tan ng es ta do pa ra dam bu ngin ang ka bun du kan ng Pan ‐ ta ron, ang pi naka ma la king moun ta in ra nge sa Min da nao. Ka bi lang sa pi na nga la nan ng mga gru po ang tat long kum pan ya sa pag mi mi na sa pro ‐ tek ta dong Mt. Ha ‐ mi gi tan sa Davao Ori en tal (Si nop hil Mi ning & Tra ding Cor ‐ po ra ti on, Hallmark Mi ning Cor po ra ‐ ti on, Austral-A sia Link Mi ning Cor ‐ po ra ti on); ang St. Au gus ti ne Gold and Cop per Ltd na na ka tu tok sa King-king Cop per Gold Project sa Pan tu kan at mag ka nug nog na mga ba yan ng Davao de Oro; at tat lo pang kum pan ya sa pag mi mi na sa Ta lai ngod, Davao del Nor te (O ne Com pos te la Val ley Mi ne rals, Inc, Phil. Meng Di Mi ning & Deve lop ment Cor po ra ti on, Me ta lo res Con so li da ‐ ted, Inc.) Sa mga pi na nga la nan, malawak ang sak law ng Me ta lo res Con so li da ‐ ted Inc, na bi nig yan ng per mit na dam bu ngin ang ma hi git 15,000 ek ‐ tar yang ka gu ba tan sa Ta lai ngod. Di ka sing la wak, pe ro ka sing ma pang ‐ wa sak ang open-pit mi ning ng King- king Project ng St. Au gus ti ne Gold and Cop per Ltd, na pag-aari ng di ‐ nas ti yang Vil lar, isa sa pi na ka ma la ‐ king bu ruk ra ta-ka pi ta lis tang pa mil ‐ ya sa ban sa. Ang mga pag mi mi nang ito, at kaakibat nitong pagkalbo sa kagu ‐ batan, ay ma la on at ma hig pit na ni ‐ la la ba nan ng mga gru pong Lu mad at mag sa sa ka da hil sa ma lu lub hang pin sa la na idu du lot ng mga ito sa ka ni lang mga ko mu ni dad, sa ka li ka ‐ san at sa ma ma ma yan ng Min da nao. Na sa an ang pon do? Hin di lig tas sa ka la mi dad ang Davao City mis mo, kung saan lu mu ‐ bog sa ba ha ang 15 ba ra ngay na na ‐ sa re la ti bong ma ba bang ka lu pa an. Uma paw ang tu big sa anim na ilog na tri bu tary ng Davao-Bu kid non River na du ma da loy mu la sa Pan ta ‐ ron sa ba ha gi ng San Fer nan do, Bu ‐ kid non. No ong Ene ro 31, naiu lat na 8,000 ang na pi li tang mag bak wit da ‐ hil sa mga pag ba ha na hang gang-le ‐ eg sa ilang lu gar. Da hil di to, nai sa lang kung saan na pun ta ang pon do na ibi nu hos ng De partment of Pub lic Works and Highways sa na ka ra ang tat long taon sa upi si na ni Pao lo Du ter te, kong re sis ta ng unang distri to ng syu dad. Na bun yag ka ma kai lan na isi ni ngit sa ipi na sang mga bad yet mu la 2020 hang gang 2022 ang mga alo ka syon pa ra sa pa nga nay ng dating presidenteng si Rodrigo Du ‐ ter te na nag ka ka ha la ga ng ₱51 bil ‐ yon. Ang pag si ngit ng mga alo ka ‐ syon ay wa lang transpa rency (pag ‐ sa sa pub li ko). Lam pas-lam pas din ito sa ka ra ni wang alo ka syon sa isang kong re sis ta, o ka hit sa isang se na ‐ dor. Ang Davao City ay do mi na do ng di nas ti yang Du ter te. Li ban kay Pao lo na ki na ta wan ng pi na ka ma la ki at sentrong distri to ni to, me yor ng syu dad ang pi na ka ba tang ka pa tid ni yang si Se bas ti an, ha bang mga ka ‐ pi tan ng Ba ra ngay Ca ta lu nan-Gran ‐ de ang kan yang asa wang si Ja nu ary Nava res at ng Ba ra ngay Bu ha ngin (kung saan ma la la ang pag ba ha) ang kan yang anak na si Omar. ANG BAYAN Pebrero 7, 2024 7
Reporma sa lupa, giit ng mga magsasaka sa Bacolod City. Pinangunahan ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) Negros at National Federation of Sugar Workers Negros (NFSW) ang dalawang araw na aktibidad ng mga magsasaka sa Bacolod City noong Enero 2324 para igiit ang kanilang karapatan sa lupa. Noong Enero 23, nagpiketdayalogo sila sa Provincial Agrarian Reform Office I sa syudad kaugnay ng mga usapin sa 37 asyenda sa Negros ISland. Kinabukasan, nagmartsa sila sa sentro ng syudad para gunitain ang ika37 anibersaryo ng Mendiola Massacre at batikusin ang itinutulak na charter change ng rehimeng Marcos. 125 taon ng ge rang Pi li pi no-A me ri ka no, gi nu ni ta. Gi nuni ta ng mga gru pong pam ban sade mok ra ti ko sa pa ma ma gi tan ng pro tes ta sa ha rap ng em ba ha da ng US noong Pebrero 4 ang ika125 taong ani ber sar yo ng pag si si mu la ng ge rang Pi li pi noA me ri ka no na pu ‐ ma tay ng daanda ang li bong Pi li pi no. Bi nig yandi in ng mga gru po ang pa tu loy na pa na na kop ng US sa ban sa, sa an yo ng per ma nen ‐ teng pre sen syang mi li tar ni to sa Pi li pi nas. Bi na ti kos din ni to ang US sa mga im per ya lis tang ge ra ni to, at pag po pon do sa he no sid yo ng Is ra el sa Pa les ti ne. First-day Ra ge gi na nap sa iba't ibang kampus ng UP. Si na lu ‐ bong ng mga es tud yan te ng Univer sity of the Phi lip pi nes (UP) ang unang araw ng kla se ng pro tes ta sa iba't ibang kam pus ni to sa ban ‐ sa. Pi na tam pok ni la sa mga pro tes ta ang is yu kaug nay ng aka de mi ‐ kong ka la ya an, pa nu nu pil sa ka ba ta an, pag la ban sa char ter cha nge at iba pang is yung pan li pu nan. Inilunsad ng mga es tud yan te ang pag ki los sa UPCe bu noong Ene ro 23; sa UPMa ni la, UPVi sa yas at UPTaclo ban noong Ene ro 29; sa UPLos Ba ños noong Peb re ro 5; at sa UPDi li man noong Peb re ro 6. Pag ta as ng mat ri ku la sa DLSU, tinu tu lan. Ma hi git 100 es tud ‐ yan te ng De La Sal le Univer sity (DLSU)Ma ni la ang nagpro tes ta sa loob ng kam pus ni to sa Taft Ave nue, Ma la te, Ma ni la noong Ene ‐ ro 31 pa ra ipa ha yag ang ka ni lang pag tu tol sa na ka am bang pag ta as ng mat ri ku la sa su su nod na pa su kan. Nag martsa rin ang mga es ‐ tud yan te sa kam pus ng DLSULa gu na sa araw na iyon. Pa re hong pi na ngu na han ang pag ki los ng mga kon se ho ng magaa ral. Pa na ‐ wa gan ni lang mag pa tu pad ng "tui ti on freeze" sa ha rap ng ban tang 9.21% pag ta as sa mat ri ku la. Pre syo ng la ngis, iba ba. Nag lun sad ng pro tes ta ang mga dray ber at ope rey tor ng dyip sa ha rap ng Shell Ga so li ne Sta ti on sa Ca ret ta, Ce bu City noong Ene ro 30 pa ra kun de na hin ang mu ling pag ta as ng pre syo ng la ngis. Su nudsu nod sa nag da ang ling go ang na ging pag ta as sa pre syo ng la ngis. Atin ang Pinas, China layas! Nagprotesta ang mga mangingisda at progresibong grupo sa Chinese Consulate sa Makati City noong Pebrero 6 para batikusin ang patuloy na panghihimasok ng China sa West Philippine Sea. Pinangunahan ang pagkilos ng Pambansang Lakas ng Kilusang Mamamalakaya ng Pilipinas (Pamalakaya). Yu nit pang-RCSP ng 77th IB, sa lot sa ma ma ma yan ng Ca ga yan Pa ra sa amin, anak, ma la ki ang ipi nag kai ba nin yo sa ar mi (AFP). Iba din pwer sa dong pi na sok ng mga sun ‐ da lo ang ba hay na ti nu tu lu yan ni la sa ka la git na an ng ga bi. La ga nap din ang "pan li li gaw" ni la sa mga da la gi ta o me nor de edad. Gi na ga ‐ wa ni la itong mga "text ma te" at re gu lar na pi nag-uu lat hing gil sa ki los ng BHB sa lu gar. kung nan di yan ka yo ka si tu mi ti gil sa ma sa sa mang ga wa in (ang mga sun da lo)," kwen to ni Ta tang Re bo, isang mag sa sa ka, ha bang nag ha ha pag ng ka pe sa mga Pu lang man di rig ma na du ma ting sa kan yang ku bo. Ka ra ra ting la mang ng mga ka sa ma noon sa lu gar at sa bik si lang si na lu bong ng mga re ‐ si den te. Tu lad sa ma ra ming lu gar, iti nu tu ring si lang mga "a nak ng ba yan" ng mga mag sa sa ka. ka hit ang ilang ala gang aso. "Wa lang di sip li na ang mga sun ‐ da lo. Si la pa ang pa si mu no sa ma ‐ sa sa mang ga wa in," sum bong ni Ta ‐ tang. Iki nu wen to ni ya ang ma sa ‐ mang ka ra na san sa mga tro pa ng 77th IB nang mag lun sad ang mga ito ng Re too led Com mu nity Sup port Prog ram (RCSP) sa ka ni lang bar yo sa Bag gao, Ca ga yan. "A ka la in mo 'yun, pag da ting na pag da ting ni la di to sa ba hay, ma nok agad ang ha ‐ nap ni la!" Ma hi git isang taong hu mim pil sa ba ra ngay hall, at min san sa eskwe la han, ang mga tro pa ng 77IB sa ta bing ng RCSP. Bu kam bi ‐ big ni la na si la ang "mag la la pit at mag ha ha tid sa mga prog ra ma ng gub yer no" sa ka na yu nan at mga lib lib na lu gar. Pe ro lu mi p as ang pa na hon, wa lang ni ku sing na tu ‐ long ang naiam bag ng mga ito sa ko mu ni dad. "Na ta ta kot ka mi, anak, da hil sa gan yang ga wa in ni la. Ka hit tang ha ‐ ling ta pat, la sing si la. Paa no na lang kung hin di lang sun tu kan ang ka han tu ngan ni la? Paa no kung mag ba ri lan din si la? Paa no ka mi di ‐ to, la lo na ma ra ming mga ba ta?" ayon na man kay Na nang Cla ri ta. Hin di ma pi gi lan ng mga re si den te ang ka ni lang pa ngam ba la lo't ma ‐ ha ba ang re kord ng 77th IB sa pag ‐ pa pa ta yan da hil sa ka la si ngan. Tu ‐ lad na lang noong 2021 noong nag ‐ ba ri lan ang da la wang la sing na sun da lo sa mis momg hedkwar ters ng ba tal yon sa Pig ga tan, Alca la. Ka tu na yan, nag sa wa na ang mga re si den te sa ka pa pa ta wag sa ka ni la sa mga "pu lung-pu long" ng mi li tar. May mga pag ka ka ta ong inii pon si la ng mga sun da lo pa ra sa pa mi mi gay diu ma no ng "re lief goods" pe ro sa gu lat ng mga re si ‐ den te, "peace rally" pa la ang da ‐ da lu han ni la. Wa lang pa sa bing big ‐ la na la mang si lang pi nag ha wak ng mga pla kard, pi na si gaw at pi na su ‐ nog ng ban de ra ha bang ki nu ku nan ng la ra wan. "Na ki ta ko na lang sa Face bo ok, anak, na isa na raw akong su ren de ri!" kwen to ni Ta ‐ tang. Usap-u sa pan pa rin sa bar yo ang bug bu gan ng mga la sing na "sol da do" noong ling go pag ka ta pos ng elek syon. "U haw na uhaw si la sa alak mu la sa ilang oras la mang na pag pa pa tu pad ng liquor ban. Hin di pa nga ni la nai ba ba ba ang ka ni lang pak, nag ha ha nap na si la ng pu lu ‐ tan, sa bay na nag pa bi li ng gin!" kwen to pa ni Ta tang. la seng go, ban tog sa pag su su gal ang 77th IB. Per wi syo sa mga re si den te ang in ‐ gay ka pag si la'y nag la la ro. Wa la rin si lang pa kun da ngang nag na na kaw ng pag ka in ng mga mag sa sa ka. Si ‐ ni si ra ni la ang ga mit at ma li li it na ku bo ng mga mag sa sa ka sa sa ka ‐ han. Wa la si lang pa kia lam kung ma si ra ni la ang mga mai san, pa la ‐ yan at iba pang sa ka han sa ka ni lang mga ope ra syon. Li ban sa pa gi ging "Bu ti sa na kung tu mu long si ‐ lang mag pi tas ng mais pa ra may pam pa lu bag-lo ob na man na pai nu ‐ min si la. Pe ro wa la ta la ga! Sa ha lip, mag la sing at mag pa sa way sa bar yo ang alam ni lang ga win," kwen to na ‐ man ni ading (ku ya) Ma kar na ka sa ‐ ma sa su ma lu bong sa mga ka sa ma. Hin di la mang mga ma nok at pa tong ala ga ng mga re si den te ang pi nag ‐ ka ka tay ng mga sun da lo, ki na tay "Ka ya ma gan dang ma sam po lan 'yang mga yan, ka dua!" ga lit na pa ha yag ni Ma kar. "Ka hit ako na ang mag-gayd pa pun ta sa pwe deng pag bi ra han sa ka ni la. May pi nup ‐ wes tu han si la sa taas. Doon si la nag pi-Face bo ok ka si doon lang may sig nal. Mas mai nam doon na na tin si la ku man du hin ka si wa lang si bil ‐ yan na ta ta ma an. Ma la yo pa sa ka ‐ ba ha yan. Si gu ra dong sho ot si la sa bu tas." Ma sa ma rin ang re kord ni la sa pa ki ki tu ngo sa ka ba bai han. May ka ‐ ra na san ang mga gu ro sa isang eskwe la han sa pa re hong ba yan na Sang-a yon ka hit si Ta tang at Na nang sa su hestyon. Mu la sa Ba ring ku as, re bo lu syo nar ‐ yong pa ha ya gang ma sa ng Ca ga yan Valley. 8 Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN
Yu nit pang-RCSP ng 77th IB, sa lot sa ma ma ma yan ng Ca ga yan 9 ANG BAYAN Pebrero 7, 2024
"Archi pe la gic defen se" ng AFP, na ka ba lang kas sa im per ya lis tang pang ge ge ra ng US Nag mis tu lang lu gar-dig ma an ang ka ra ga tan ng Min do ro sa sak law ng ang Ja pan, South Ko rea at Pi li pi nas. Ipi nag ma la ki pa ni Teo do ro na tu tus ‐ tu san ng $2 tril yon ng reak syu nar ‐ yong es ta do ang pag bi li ng mga ar ‐ mas, sa sak yan at iba pang ga mit-mi ‐ li tar - na la hat ga wang-US at mga kaal ya do ni to - pa ra big yan-an yo ang "archi pe la gic defen se" ng Pi li pi nas. West Phi lip pi ne Sea noong Ene ro 4-5 nang ilun sad ng US sa Cab ra Is ‐ land di to ang 2-a raw na "ma ri ti me coo pe ra tive activity," ka sa ma ang tu tang Ar med Forces of the Phi lip pi nes (AFP). Ha bang isi na sa ga wa ang ak ti bi dad, da ‐ la wang bar kong pan dig ma ng Chi na ang na kaa bang sa di ka la yu an sa lu gar. Pam bu kas ng taong 2024 ang ak ti bi dad, na una sa ma hi git 500 war ga mes at iba pang ope ra syong mi li tar na ilu lun sad ng US sa Pi li pi nas, ka tu wang ang pa ‐ pet ni tong re hi meng Marcos Jr. Ka bi lang di to ang pi nag ha han da an nang dam ‐ bu ha lang Ba li ka tan na na ka tak dang ilun sad sa Mavu lis Is land sa Ba ta nes, na 140 ki lo met ro la mang ang la yo sa ti mog na bay ba yin ng Tai wan. Ka bi lang sa na ka ha nay na bi bil ‐ hin ng Pi li pi nas ang pi nag lu ma an pe ro na pa ka ma hal pa ring mga jet fighter na F-16 ng US, ma la la king bar ko na ga ga mi tin sa pa ki ki pag- "joint pat rol" ni to sa South Chi na Sea at ma ra mi pang "big ticket" o ma la la king ar mas na ma ta gal nang pi nag la la wa yan ng mga he ne ral ng AFP. Na ka pa lo ob ang mga ito sa "Re ho rizo ned Ca pa bi lity En hance ‐ ment and Mo der niza ti on Prog ram" o Re Ho rizo ned 3 ng AFP. Noon ding Ene ro, bu kam bi big ng AFP at re hi men ang "estra te hi kong pag pi hit" ng pla nong pan se gu ri dad ng Pi li pi nas mu la in ter nal na de pen sa tu ngong ekster nal. Ti na wag na "Compre hen sive Archi pe la gic De fen ‐ se Concept" ang pla nong ipi na ma ra li ni Gil bert Teo do ro, ka li him ng De ‐ partment of Na tio nal Defen se, na mag si sil bi diu ma no sa "pag ga ran ti ya sa mga kor po ra syong Pi li pi no, at mga da yu hang pa hi hin tu lu tan ng Pi li pi ‐ nas, na pa ya pang ma ka pag sa ga wa ng eksplo ra syon at pag sa sa man ta la sa la hat ng li kas na ya man sa loob ng exclu sive eco no mic zo ne (ng Pi li pi nas) at iba pang mga lu gar kung saan may ro on ta yong hu ris dik syon." "cha in" o ta ni ka la ng mga is la na ito ang Pi li pi nas. Ipi nup wes to ni to ang ban sa sa una han ng im per ya lis tang ge ra at ginawang ma la king tar get ng ata ke ng Chi na. (Tingnan ang mapa). Isi na sao pe ra syon ng Archi pe la gic Defen se Stra tegy ang tak ti kang an ti- access/a rea de ni al (A2/AD) na may la yu ning "in yut ra li sa" ang ka ka ya han ng "kaa way" (Chi na), at "su pi lin" o "bu ra hin" ang mga abi li dad ni to na ma ka pag lun sad ng "ag re syon" sa re ‐ hi yon. Tu ngo ri to, ini la la tag na ng US ang net work ng ha yag at sik re tong mga ba se at pa si li dad pa ra la ga kan ng sis te ma ng mga ra dar at mi sayl at tro pa, at mag si sil bing im ba kan ng ar ‐ mas (ka bi lang ang nuk le yar), sa mut ‐ sa ring ga mit, pang ga tong at ma ra mi pang ibang pa nga ngai la ngan pa ra sa pag lu lun sad ng ge ra. Nag si sil bi hin di la mang sa la yu ‐ nin ng US la ban sa Chi na ang pag ‐ bu hos ng pon do, kun di pa ti rin sa pag bun dat sa AFP na nga yo'y hi na ‐ ham ba los ng gi ri an at pak syu na lis ‐ mo. Ka tu wang ang US, gi na ga mit ng re hi meng Marcos ang pon do pa ra ti ya kin ang ka ta pa tan sa kan ya ng mga he ne ral. Tu ngo ri to, isi na ad ni Marcos na ila la an ng es ta do ang pon do sa su su nod na 10 taon. Sa aktwal, hin di ba go ni ori hi nal ang kon sep tong "archi pe la gic defen ‐ se." Tu wi rang ki nu ha ito sa ope ra tio ‐ nal concept na "Archi pe la gic Defen se Stra tegy" ng mi li tar ng US na la yu ning "pi gi lan ang ag re syon ng Chi na" sa Wes tern Pacific Thea ter of Ope ra ti ons na may pag di di in sa ti na gu ri an ni tong "First Is land Cha in." Ka bi lang sa inap ru ba han ni Marcos noong Di syembre 2023 ang dag dag-bad yet ng AFP tu ngong $285 bil yon sa 2024. Ayon sa ilang ma nu nu ri, ₱110 bil yon hang gang ₱115 bil yon di to ang maaa ring ila an pa ra sa pag bi li ng ba gong mga ar ‐ mas at pag ser bi syo sa lu mang mga ka ga mi tang ni las pag o na si ra na ng AFP. Ma hi git apat na be ses itong mas ma la ki sa tau nang ₱25 bil yon- ₱30 bil yon na ini la an noon ng re hi ‐ meng Du ter te pa ra sa prog ra ma. Una nang Tu tus tu san ng mga Pi li pi no Ba ha gi ng estra te hi yang Archi pe ‐ la gic Defen se ang pag pa pa sa lo ng US ng gas tos ng pa nu nul sol ng ge ra sa mga "partner" ni to sa Asia, ka bi lang Ga yun pa man, ha bang na ki ki ko ro ang AFP at re hi meng Marcos sa pa ‐ nu nul sol ng ge ra sa Chi na, wa la pa itong sa bata-batalyong pasistang sundalo na namamayag pag sa kanayunan sa ilalim ng gera kontra-insurhensya. ina t ras 10 Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN
Mag-a sa wang se ni or ci tizen, pi nas lang ng mi li tar sa Mas ba te "Archi pe la gic defen se" ng AFP, na ka ba lang kas Wa lang-a wang pi nas lang ng mga tau han ng 2nd IB ang mag-a sa wang noong Peb re ro 2. Idi na da wit si la sa pag su nog ng isang e-jeep sa Ca ta ‐ nauan noong Ene ro 31. Si Castro ay gu ma ga wa ng prog re si bong pe li ku la at ka bi lang sa na ni nin di gan la ban sa jeep ney pha seout. sa im per ya lis tang pang ge ge ra ng US se ni or ci tizen na si na si na Ped ro Re ga la, 78 an yos, at Flo rencia Re ga ‐ la, 67 an yos sa Ba ra ngay To bo ran, Ca wa yan, Mas ba te noong Peb re ro 5, 2024. Ang mga bik ti ma ay di nam pot sa ka ni lang ta ha nan, di na la sa lib lib na ba ha gi ng sa pa, wa lang-a wang pi nag ba ba ril, ni lag yan ng am mo pouch at pi na la bas na na pa tay sa engkwentro. Noong Ene ro, ina res to ng mga pwer sa ng es ta do ang li mang si bil ‐ yan sa Mas ba te na inaa ku sa hang mga Pu lang man di rig ma na na ka sa ‐ gu pa ng 2nd IB sa Ba ra ngay Ba lan ‐ tay, Di ma sa lang noong Hun yo 16, 2023. Ang li ma ay si na Ja ma ra Tu ‐ ma ngan, Ro wel Hag na ya, Al den Tu ‐ ma ngan, Rico Cu yos at Se nen Dol le ‐ te. Sa aktwal, bik ti ma sila ng pa ma ‐ ma ril ng mga sun da lo, na iki na ma ‐ tay ng isang me nor-de-e dad. ka han sa Si ba gay 2, Ba ra ngay Can ta ‐ baco, Ming la nil la, Ce bu. Si nam pa han si ya ng mga ka song pag pa tay at tang ‐ kang pag pa tay sa Bo hol. Ibi na landra sa pu ti kan ang bang kay ng mga ma ta tan da at ipi ‐ na ra da sa social me dia na mga "te ‐ ro ris ta" pa ra pag tak pan ang ka ni ‐ lang ka ru mal-du mal na kri men. Imbwel to sa pag pas lang ang yu nit ng 2nd IB at gru pong pa ra mi li tar sa pa mu mu no ni Ad ri el Be sa na. Ang Ba ra ngay ng Tu bo ran ay pi na mu mu ‐ ga ran ng AL SA MA SA na gi na ga mit ng mi li tar pa ta mag ha sik ng te ro ris ‐ mo sa Mas ba te. Naiu lat pa na lu long sa dro ga ang mga pu ma tay sa mag- a sa wa. Sa pa re hong araw, tat long mag ‐ sa sa kang ka sa pi ng Kaus wa gan sang mga Ma ngu ngu ma sa Buenvis ta (KMB) ang ina res to ng 94th IB sa Sit yo Can tu pa-Pi sok, Ba ra ngay Bue ‐ navis ta, Hi ma may lan City, Neg ros Occi den tal. Ki ni la la ang mag sa sa ka bi lang si na De loy de Leon, Vincies de Leon at Remy Vil laca nao. Noong ini li taw ng mi li tar si Ene ro 22, Vincies de Leon at si nam pa han ng ka song bi gong pag pas lang. Hin di pa ini li li taw ang da la wa pa hang gang nga yon. Mi li ta ri sa syon. Noong Ene ro 30, pi na pu tu kan ng 96th IB ang mga re ‐ si den teng na nga has na mag kop ra sa ni yu gang ina gaw ng mi li tar sa Ba ra ‐ ngay San Jo se, Uson at Ba ra ngay Saw mill, Mo bo, Mas ba te. Noong Ene ro 29, nai ta la ang mga ka so ng pag na na kaw at ili gal na pag ha lug hog ng mga CAFGU at mi li tar sa Hacien ‐ da Mor tue gue sa ba yan ng Pio V. Cor puz at Es pe ranza. Pag-aresto. La bin tat long si bil ‐ yan ang ina res to ng mga pwer sa ng es ta do sa iba't ibang ka so sa Ce bu, Neg ros, Quezon at Mas ba te sa na ‐ ka ra ang da la wang ling go. Sa Mu la nay, Quezon, ar bit rar ‐ yong ina res to ng pu lis ang di rek tor ng pe li ku la at pro pe sor na si Ja de Castro at tat lo ni yang kai bi gan Ina res to ng mga pwer sa ng es ta ‐ do ang li der-mag sa sa ka na si Al lan Flo res noong Ene ro 21 sa kan yang sa ‐ Ge ra sa Middle East, pi na la la wig at pi na la la wak ng US Ta li was sa bu kam bi big ni tong "pag-i was" sa ma sak law na ar ma dong si ga ‐ sa bay ng wa lang ka ta pu sang pam ba ‐ ban ta ni to sa ma ma ma yan ng Middle East, ay pa tu nay ng pag ka gu mon ng re hi meng Bi den sa ge ra pa ra ipag ‐ tang gol at pa ta ta gin ang he ge mon ya ni to sa iba't ibang ba ha gi ng mun do. Ka sa bay sa pag paarangkada sa mga si ga lot sa Middle East, pi na la la wig ni ‐ to ang kam pan yang he no sid yo ng Is ‐ ra el sa Pa les ti ne sa pa ma ma gi tan ng pag ha rang sa mga hak bang pa ra sa ti gil pu tu kan at tu luy-tu loy na pag bu ‐ hos ng ayu da at ar mas sa Zio nis tang re hi men. Li ban di to, pi na la la wig rin ng US ang 2-ta on nang ge rang proxy ni to la ban sa Rus sia sa Uk rai ne, sa ka pin ‐ sa la an ng ma ma ma yang Uk rai ni an. Instru men to ang mga ge rang ito pa ra sa pag ka mal ng mil yun-mil yong su ‐ per tu bo ng mga Ame ri ka nong kum ‐ pan ya sa ar mas. lot sa Middle East, pi na la la wak ng US ang im per ya lis tang ge ra ni to sa re ‐ hi yon. Katuwang ang United Kingdon, halos araw-araw nitong pinaulanan ang mga pwersang Houthi sa North Yemen mula Enero 12. Si na sa bi ng US na gan ting ak ‐ syon ang mga ito la ban sa pang-aa ‐ ta ke ng mga Houthi sa mga bar kong Is rae li at Ame ri ka no na du ma da an sa ka la pit sa te ri tor yo ni to sa Red Sea. Ang ak syon ng mga Houthi ay pag su por ta sa pa ki ki ba ka ng Pa les ti ‐ ne la ban sa he no sid yo ng Zio nis tang Is ra el sa Gaza. Ang mga Houthi ay nag lu lun sad ng sa ri ling ar ma dong pa ki ki ba ka la ban sa reak syu nar yong es ta do ng Ye men na su por ta do kap ‐ wa ng Sau di Ara bia at US. gon sa pang-aa ta ke sa To wer 22, isang sik re tong ba seng mi li tar sa Jor dan ma la pit sa hang ga nan sa Syria, noong ka ta pu san ng Ene ro. Tat long Ame ri ka nong sun da lo ang na pa tay at 34 ang na su ga tan sa pang-aa ta ke. Ka tu lad sa Ye men, isi ‐ na ga wa ang pag-a ta ke sa pa si li dad mi li tar ng US bi lang pag su por ta sa ar ma dong pag la ban ng mga Pa les ti ‐ no sa Gaza. Ma hi git 27,000 na ang na pa tay sa Gaza, kung saan 11,500 ay ba ta, at 66,630 ang na su ga tan, sa mga pam bo bom ba ng Zio nis tang Is ra el mu la pa Ok tub re 7, 2023. Noon na mang Peb re ro 2, nag ‐ pau lan ang US ng mga bom ba sa 85 lo ka syon sa Iraq at Syria, bi lang tu ‐ Ang mga pam bo bom ba ng US, ka ‐ 11 ANG BAYAN Pebrero 7, 2024
Ope ra ti on Ka gar, bi ni bi go ng mga re bo lu syo nar yo sa Central In dia Hin di ba ba ba sa 35 ele men to ng Central Ar med Po lice Force (CAPF) at es ‐ los-pro tes ta nang du ku tin ng mga pu lis sa ma bun dok na ba ha gi ng ka ‐ ni lang ko mu ni dad. Sa man ta la noong Ene ro 30, bi na ril at na pa tay ng mga pu lis si Ra mesh Po yam, re si den te ng Bod ga, Bas tar, ha bang pa pun ta sa ilog pa ra ma li go. pe syal na yu nit na COB RA (Com bat Bat ta li on for Re so lu te Acti on) ng reak syu nar yong es ta do ng In dia ang na pas lang sa reyd ng Peop le's Li be ra ti on Gue ril la Army (PLGA) sa kam po sa Dar mava ram noong Ene ro 16. Ang Dar ‐ mava ram ay isang ko mu ni dad sa Pa med, Bija pur sa re hi yon ng Chhat tis garh. Li ban di to, 40 pang pu lis ang ma lub hang na su ga tan sa pa na na la kay. Ini lun sad ng PLGA ang reyd pa ra big wa san ang pa sis tang Ope ra ti on Ka gar sa Central In dia. Pa ra pag tak pan ang ka ni lang mga kri men, pi na la bas ng mga pwer sa ng es ta do na ang mga bik ti ‐ ma ay na pas lang sa engkwentro sa PLGA o di ka ya ay na da may sa sa ‐ gu pa an sa pa gi tan ni to at ng PLGA. Pi na si nu nga li ngan ang la hat ng ito ng CPI-Maoist. Sa ulat, nag si mu la ang reyd ng alas-7:05 ng ga bi. Gu ma mit ang PLGA ng ma hi git 600 gra na da at iba pang sa ri ling lik hang mga pam pa sa bog sa tat long oras na reyd. Ba go ang mis ‐ mong pag-a ta ke sa kam po, ki nontrol na ng mga Pu lang ge ril ya ang pa li bot na mga lu gar. Bi na ri ka da han ni la ang su sing mga daan ga mit ang ma la la ‐ king tro so at pi na ki los ang mi li sya pa ‐ ra pa sa bu gan ang re res pon deng mga yu nit ng pu lis. Na mar tir sa reyd ang tat long man di rig ma. Ka su nod ni to, ng Chhat tis garh. Ba ha gi ito ng pi na ‐ la wak na pag pa pa tu pad sa kontra- in sur hen syang kam pan ya na Ope ra ‐ ti on SA MAD HAN-Pra har (OSP) ng reak syu nar yong es ta dong In di an na pi na mu mu nu an ni Na rendra Mo di. Pi na ki ki los sa ila lim ng ope ra syon ang 10,000 pwer sang pa ra mi li tar na na ka pa kat sa lu gar. Ang 3,000 di to ay mu la pa sa ibang es ta do ng In dia na ibi nu hos sa Abujhma ad pa ra po ‐ ku san ang pag puk sa sa ar ma dong pag la ban na pi na mu mu nu an ng CPI- Maoist. Na kap wes to ang pwer sa ng es ta do sa anim na kam pong pa ra mi ‐ li tar sa lu gar. Sa ga yon, may ro ong tat long pa ra mi li tar sa ka da pi tong lo kal na re si den te. Nai ta la rin ng mga gru po sa ka ‐ ra pa tang-tao sa In dia ang ilang mga ka so ng ae ri al bom bing ga mit ang mga dro ne sa ti mog ng Chha ‐ ttis garh noong Ene ro 13. Da ti nang bik ti ma ang na tu rang mga ko mu ni ‐ dad ng pau lit-u lit na pam bo bom ba si mu la pa 2022. Nag du du lot ito ng ma tin ding ta kot sa mga Adiva si at hin di na si la maa yos na na ka pag ha ‐ ha nap-bu hay. ina ta ke noong Peb re ro 1 ng PLGA ang konstruk syon ng isang tu lay sa Abujhma ad, sa ban ‐ dang distri to ng Na ra yan pur, Chhat ‐ tis garh. Pi na ra li sa ng mga ge ril ya ang tan ker at isang trak to ra, concre te mixer. Ang pag ta ta yo ng tu ‐ lay, tu lad ng iba pang "pro yek tong pang ka un la ran" sa Abujhmaad, ay pag bi bi gay-da an sa pag pa sok ng ma ‐ la la king kor po ra syon na da dam bong sa li kas na ya man ng lu gar. Ka tam bal ang mi li ta ri sa syon sa Central In dia sa kor po ra ti sa syon at pag pa sok ng ma la la king mga kum ‐ pan ya sa ma ya mang ka gu ba tan ng In dia. Sa ta bing ng pag la ban sa mga Maois ta, nag si sil bi ang mga ope ra ‐ syong ito sa pag pa pa tin di ng pan ‐ da ram bong ng mga da yu hang ma la ‐ la king kor po ra syon sa li kas na ya ‐ man ng ban sa. isang Isa sa ka ru mal-du mal na kri men ng mga pu lis ri to ang pag pas lang sa isang 6-bu wang sang gol noong Ene ro 1 sa Bija pur. Li ban di to, nai ta la din ang ka so ng pag du kot at pag pas lang sa tat long Adiva si sa Nendra, Bija pur noong Ene ro 19. Ang mga bik ti mang si na Mad kam So ni, Pu nem Na ngi, at Ka ram Ko sa ay pa pun ta sa isang ki ‐ Ayon sa Com mu nist Party of In ‐ dia (CPI)-Maoist, ang open si bang ito ay ba ha gi ng ka ni lang pag ta tang gol sa ma ma ma yang Adiva si (ka tu tu bo.) Ani to, pag bi bi gay-hus ti sya ito sa pa nu nu pil ng mga pu lis la ban sa re ‐ bo lu syo nar yong ma ma ma yan. Pi nag la la wa yan ng reak syu nar ‐ yong es ta do at mga ka ‐ sab wat ni tong kor po ra ‐ syon at im per ya lis tang mga ban sa na pa su kin ang Abujhma ad da hil mai tu tu ‐ ring itong isa sa pi na ka hu ‐ ling lu gar sa In dia na hin di pa na da dam bong at na na na ti ling Te ro ris mo ng Ope ra ti on Ka gar Si ni mu lang ipa tu pad ang Ope ra ti on Ka gar noong Ene ro sa Abujhma ad, isang ma bun dok at ma ‐ gu bat na re hi yon sa ti mog ng es ta do pro tek ta do ang ka gu ba tan. Ang PLGA at CPI (Maoist) ang ta nging ka tu wang ng mga Adiva si sa Abujhma ad sa ka ni lang bu ‐ hay at ka ma ta yang pa ki ki ba ka pa ra sa ka li ka san, ka ni lang lu ‐ pa at ka bu ha yan. 12 Pebrero 7, 2024 ANG BAYAN


!"#2 OK TUBRE 2014 ANO BA ANG TUNAY NA TAGUMPAY?
!"#2 SA ISYUNG ITO T A M P O K N A P A K S A ANO BA ANG TUNAY NA TAGUMPAY? ANO ang mas masaklap kaysa sa kabiguan? Huwad na tagumpay. Kasi kapag nabigo ka sa iyong pinagsisika- pang maabot, may magagawa ka pa para maitama ang sitwasyon. Kahit paano, matututo ka sa iyong karanasan at pagbubutihin mo na sa susunod. Iba naman ang huwad na tagumpay, kung saan iniisip mong nananalo ka, pero natatalo ka na pala. At kapag nakita mong kailangan mong magbago, baka huli na ang lahat. 7 PAGMAMASID SA DAIGDIG 8 TULONG PARA SA PAMILYA Kung Paano Lalabanan ang Tukso 10 MGA BANSA AT MGA TAO Pagbisita sa Belize 12 KALIKASAN Tingnan natin ang isang halimbawa. Minsan, itina- nong ni Jesu-Kristo: "Ano ang magiging pakinabang ng isang tao kung matamo niya ang buong sanlibutan ngu- nit maiwala naman ang kaniyang kaluluwa?" (Mateo 16: 26) Ang ideyang iyan ay tamang-tama sa mga taong aba- la sa pagkakamal ng pera at ng lahat ng mabibili nito - ang mismong halimbawa ng huwad na tagumpay. "Ang pagpopokus sa pag-asenso, pagkakaroon ng maraming pera o ari-arian ay hindi nakapagpapabusog ng kalulu- wa," ang isinulat ng career counselor na si Tom Denham. "Kung pera lang ang magiging sukatan ng tagumpay, na- pakababaw nito at wala ring maidudulot na kasiyahan sa bandang huli." Lumilipad na mga Hardinero sa Tropikal na Kagubatan 14 ANG PANGMALAS NG BIBLIYA Mga Imahen 16 MAY NAGDISENYO BA NITO? Ang Binti ng Kabayo Malamang na marami ang sasang-ayon diyan. Sa isang surbey na ginawa sa Estados Unidos, "ang pag- kakaroon ng maraming pera" ay pang-20 sa listahan ng 22 "dahilan ng matagumpay na buhay." Nangunguna sa listahan ang mga bagay na gaya ng magandang kalu- sugan, magandang kaugnayan sa iba, at trabahong gus- tong-gusto mo. Maliwanag, kapag tinanong ang mga tao, marami ang makapagsasabi kung alin ang tunay at kung alin ang hu- wad na tagumpay. Pero pagdating sa paggawa ng desis- yong kaayon ng tamang pangmalas sa tagumpay, iyon ang mahirap. Vol. 95, No. 10 / Monthly Limbag sa Bawat Isyu: 44,748,000 sa 99 na Wika / TAGALOG Hindi ipinagbibili ang publikasyong ito. Inilaan ito bilang bahagi ng pambuong-daigdig na pagtuturo sa Bibliya na tinutustusan ng kusang-loob na mga donasyon. Malibang iba ang ipinakikita, ang mga pagsipi sa Kasulatan ay mula sa makabagong-wikang Bagong Sanlibutang Salin ng Banal na Kasulatan. Publishers: Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Printed in Japan. Gusto mo ba ng higit pang impormasyon o libreng pag-aaral ng Bibliya sa iyong tahanan? Magpunta sa /tl o ipadala ang iyong request sa isa sa mga adres sa ibaba. JEHOVAH'S WITNESSES: PHILIPPINES: PO Box 2044, 1060 Manila. UNITED STATES: 25 Columbia Heights, Brooklyn, NY 11201-2483. Para sa adres sa iba pang mga bansa, tingnan ang /tl/contact.
PAANO MO SINUSUKAT ANG TAGUMPAY? Para subukin ang sarili, pag-isipan ang sumusunod na mga senaryo. Sino sa tingin mo ang talagang matagumpay? ALEX CAL May negosyo si Alex. Siya ay tapat, masipag, at may respeto sa iba. Umasenso ang negosyo niya, kaya naman guminhawa ang buhay niya at ng kaniyang pamilya. Ang negosyo ni Cal ay katulad din ng kay Alex, pero di-hamak na mas malaki ang kinikita ni Cal. Kaya lang, naging workaholic siya at nag- karoon ng maraming sakit. JANET ELLEN Nag-aaral sa middle-school si Ja- net. Masipag siya at gustong- gustong matuto. Kaya naman ma- tataas ang grade niya. Mas matataas ang grade ni Ellen kaysa kay Janet at honor student pa siya - pero nandaraya siya sa mga test at hindi talaga interesado sa pag-aaral. Kung sasabihin mong sina Cal at Ellen - o silang apat - ang matagumpay, baka sinusukat mo ang tagumpay batay lang sa mga resulta, anuman ang ginamit na paraan para maabot iyon. Pero kung sina Alex at Janet lang ang pinili mo, malamang na sinusukat mo ang tagumpay batay sa mga katangian ng isang tao at sa dedikasyon niya sa trabaho. Dapat lang naman. Pag-isipan ang sumusunod na mga halimbawa: ˙ Alin ang mas makapagbibigay kay Janet ng habambuhay na pakinabang - ang makakuha ng matataas na grade o ang ma-develop pa ang kagustuhang matuto? ˙ Alin ang makabubuti sa mga anak ni Alex - ang magkaroon ng lahat ng ba- gay na mabibili ng pera o ng isang ama na natutuwang maglaan ng panahon sa kanila? Tandaan: Ang huwad na tagumpay ay nakasalig sa nakikita ng tao; ang tunay na tagumpay ay nakasalig sa tamang pamantayan. Gumising! Oktubre 2014 3
KUNG PAANO MAKAKAMIT ANG TUNAY NA TAGUMPAY Itinataguyod ng Bibliya ang tamang pangmalas sa tagumpay. Hindi nito itinuturo na ang tagumpay ay makakamit lang ng iilan. Pero hindi rin nito sinusuportahan ang kuwentong pantasya na kung sisikapin mong 'abutin ang iyong pangarap,' lahat ng kahilingan mo ay magkakatotoo. Ang ganiyang kaisipan - na madalas ituro sa mga bata - ay malamang na mauwi sa kabiguan. Ang totoo, ang tagumpay ay kayang abutin ng sinuman - pero kailangan ang pagsisikap. Talakayin natin ang sumusunod na mga simulain. ANG SABI NG BIBLIYA: "Ang maibigin sa pilak ay hindi masisiyahan sa pilak, ni ang sinumang maibigin sa yaman ay masisiyahan sa kita." - Eclesiastes 5:10. ANG KAHULUGAN NITO. Ang maluhong pa- mumuhay ay hindi garantiya ng kasiyahan. Sa katunayan, kabaligtaran ang nangyayari. "Ang mga taong nagkukumahog sa pagkita ng pera ay mas balisa at nanlulumo kaysa sa mga taong nagpapahalaga sa matibay na kaugnayan sa iba," ang isinulat ni Dr. Jean M. Twenge sa kaniyang aklat na Generation Me. Sinabi rin niya: "Laging natutuklasan ng mga mananaliksik na ang kaligayahan ay hindi nabibili ng salapi - kung nakakaraos ka naman, wala nang kaugnayan ang kinikita sa pagiging masaya." ANG PUWEDE MONG GAWIN. Magtakda ng tu- nguhing mas kapaki-pakinabang kaysa sa kayamanan at ari-arian. "Magbantay kayo la- ban sa bawat uri ng kaimbutan," ang sabi ni Jesus, "sapagkat kahit na may kasagana- an ang isang tao ang kaniyang buhay ay hin- di nagmumula sa mga bagay na tinataglay niya." - Lucas 12:15. "Hindi Pala Tunay ang Tagumpay Ko Noon" Sina Timothy at Charlotte ay naka- tira sa isang malaking bahay na maraming kuwarto. Marami silang mamahaling kotse at gumagastos nang malaki sa ilang beses na pag- babakasyon taon-taon. Pero noong nasa rurok na sila ng tagumpay, ti- nalikuran nila ito. Tinanong ng Gumising! si Timothy kung ano ang nagpabago sa isip nila.
ANG SABI NG BIBLIYA: "Ang pagmamapuri ay nauuna sa pagbagsak, at ang palalong espiritu bago ang pagkatisod." - Kawikaan 16:18. ANG KAHULUGAN NITO. Ang ambisyon at ka- yabangan ay hindi makatutulong sa iyo na makamit ang tunay na tagumpay. Ang to- too, sinasabi ng aklat na Good to Great na ang matatagumpay na lider ng kompanya ay "mapagpakumbaba, hindi mayabang, at sim- ple lang. Samantala, dalawang-katlo ng pi- nagkumparahang mga kompanya ang may mga lider na masyadong mataas ang tingin sa sarili kaya naman bumagsak o hindi umunlad ang kompanya." Ang aral? Kung masyadong mataas ang tingin mo sa iyong sarili, mas malamang na mabigo ka kaysa sa magtagumpay. ANG PUWEDE MONG GAWIN. Sa halip na mangarap na maging popular, linangin ang kapakumbabaan. Sinasabi ng Bibliya: "Kung iniisip ng sinuman na siya ay mahalaga sa- mantalang siya ay walang anuman, nililin- lang niya ang kaniyang sariling isipan" - na malayong maging katibayan ng tagumpay! - Galacia 6:3. Ano ba ang trabaho mo noon? Nagtatrabaho ako noon sa industriya ng musika at nagka- roon ako ng sariling brokerage firm. Si Charlotte naman ay isang chiropractic assistant, at nagtrabaho rin sa bangko. Nang maglaon, nagbukas kami ng apat na barber shop. Masasabing matagumpay ako sa lahat ng ito. Sa katunayan, hindi ko na kailangang magtra- baho dahil may mga tauhan naman ako. Pero nang ban- dang huli, nagpasiya kami ni Charlotte na magpasimple ng buhay. Ibinenta namin ang ma- rami sa aming mga pag-aari. Bakit kayo nagpasimple ng buhay? Nadama kasi naming hindi kami talaga matagumpay. Ang excitement namin sa bawat pagbili ay napakadaling mawa- la, anupat parang may kulang pa rin, hindi kami kontento, at di-masaya. Paano mo nakamit ang tunay na tagumpay? Bilang Saksi ni Jehova, aktibo naman ako sa ministeryong Kristiyano. Bagaman gumugu- gol kami ni Charlotte ng 70 oras bawat buwan sa pagtutu- ro ng Bibliya, hindi pa rin kami talaga nakapokus sa aming ministeryo. Kaya ibinenta na- min ang aming mga negosyo at inihanda namin ang aming sarili na maglingkod saanman nangangailangan ng higit pang tagapagturo ng Bibliya. Nga- yon, naglilingkod kami sa tanggapang pansangay ng mga Saksi ni Jehova sa Estados Uni- dos. Dahil bahagi ito ng aming ministeryo, wala kaming suwel- do at hindi itinuturing na nakahihigit sa iba. Nasasapa- tan ang pangangailangan namin sa materyal. Pero hindi diyan nakasentro ang aming buhay. Sa palagay mo, mas matagum- pay ka ba ngayon kaysa noon? Oo naman. Hindi pala tunay ang tagumpay ko noon. Pero ngayon, damang-dama ko ang tunay na kasiyahan. Kasi alam kong ang ginagawa ko ay naka- katulong para madala ang mensahe ng Bibliya sa mga tao sa buong mundo at mapabuti ang buhay nila. Ang mga Saksi ni Jehova ay walang su- weldo sa kanilang pagtuturo ng Bibliya. Gumising! Oktubre 2014 5
ANG SABI NG BIBLIYA: "Sa tao ay wala nang mas mabuti kundi ang . . . magdulot ng kabutihan sa kaniyang kaluluwa dahil sa kaniyang pagpapagal." - Eclesiastes 2:24. ANG KAHULUGAN NITO. Kung may dedikasyon ka sa trabaho, malamang na mas ma-enjoy mo ito. Sa aklat ni Dr. Madeline Levine na Teach Your Children Well, sinabi niya: "Para ka makadama ng tagumpay sa isang bagay, dapat kang maging mahusay rito, at para maging mahusay rito, kailangan ang sipag at tiyaga." Kasama riyan ang pagi- ging matatag sa pagharap sa paminsan- minsang kabiguan. ANG PUWEDE MONG GAWIN. Sikapin mong ma- ging mahusay sa trabaho, at huwag sumuko kapag may mga hadlang. Kung may mga anak ka, bigyan mo sila (depende sa kanilang edad at kakayahan) ng pagkakataong lutasin ang kanilang sariling problema. Huwag agad-agad makialam at ayusin ang mga ito. Ang mga ka- bataan ay nakadarama ng tunay na kasiyahan - at tumatanggap ng magandang pagsasa- nay - kapag natututo silang maging matatag. ANG SABI NG BIBLIYA: ' ay na aso ay mas mabuti pa kaysa sa patay na leon." - Eclesiastes 9:4. "Ang buh ANG KAHULUGAN NITO. Kung may trabaho ka, dapat na maging bahagi ito ng iyong buhay - pero hindi ito ang iyong buong buhay. Ma- sasabi mo bang matagumpay ka kung uma- senso ka nga sa propesyon mo pero nagka- sakit ka naman o nawala ang respeto sa iyo ng pamilya mo? Ang mga taong tunay na matagumpay ay nagsisikap na maging tim- bang sa trabaho, kalusugan, at pamilya. ANG PUWEDE MONG GAWIN. Alagaan ang iyong sarili. Magkaroon ng sapat na pahinga. Wala kang mapapala sa pagiging workaholic kung isasakripisyo mo naman ang lahat - kalusu- gan, pamilya, at kaibigan - para lang sa huwad na tagumpay. ANG SABI NG BIBLIYA: "Maligaya yaong mga palaisip sa kanilang espirituwal na pangangailangan." - Mateo 5:3. ANG KAHULUGAN NITO. Ang pag-aaral ng Bibli- ya at pagkakapit ng mga simulain nito ay napakahalaga sa pagkakamit ng tunay na tagumpay. Sa katunayan, nakita ng milyon- milyong Saksi ni Jehova na nabawasan ang kanilang pagkabalisa sa materyal nang unahin nila ang espirituwal na mga bagay sa kanilang buhay. - Mateo 6:31-33. ANG PUWEDE MONG GAWIN. Alamin kung paano ka matutulungan ng Bibliya na makamit ang tunay na tagumpay. Para sa higit pang impor- masyon, makipag-ugnayan sa mga Saksi ni Jehova sa inyong lugar o magpunta sa aming website na /tl. ˛
y t e f a S c i l b u P f o t n e m t r a p e D a n o z i r A e c i v e d S P G k c o t s o t o f e g a / O T O H P c M : t f i w S ESTADOS UNIDOS Gumagamit ng teknolohiya ang ilang pulis para mabawasan ang panganib kapag may hinahabol silang sasakyan. Sinubukan ni- lang magkabit ng compressed- air launcher sa grill ng mga pa- trol car. Ang pinakabala nito ay mga GPS-trackable device na dumidikit sa sasakyang hinaha- bol. Sa gayon, masusundan pa rin nila ang mga suspek nang hindi kailangang humarurot. P A G M A M A S I D S A D A I G D I G SWITZERLAND Tatlong ibong alpine swift na nasa pinamumugaran ng mga ito ang kinabitan ng maliliit na sensor. Dahil dito, na- tuklasan na ang mga ito ay lumipad nang walang-hinto sa loob ng mahigit 200 araw habang nandarayuhan patu- ngong Aprika. Dati, ang gayong tuloy-tuloy na paglalakbay ay iniulat na nagagawa lang ng mga hayop sa dagat. INDIA Tinatayang isang babae ang pinapatay bawat oras dahil sa di-pagkakasundo sa dote. Baga- man ipinagbabawal ang kaugalian ng pagbibi- gay at pagtanggap ng gayong kabayaran, mahi- git 8,200 babae pa rin ang pinatay noong 2012 dahil para sa kasintahan o sa pamilya nito, hin- di sapat ang doteng ibinayad ng babae. HORN OF AFRICA Sa pagitan ng Abril 2005 at Disyembre 2012, ang mga pirata ay nang- hijack ng 179 na barko sa baybayin ng Horn of Africa. Dahil sa mga kri- meng iyon, nakakuha na ang mga pirata nang hanggang $413 milyon (U.S.) na pantubos, ayon sa isang pag-aaral ng World Bank. 179 NA BARKONG NA-HIJACK 2012 2005 7 HANGGANG $413 MILYONG PANTUBOS
T U L O N G P A R A S A P A M I L Y A K A B A T A A N Kung Paano Lalabanan ang Tukso ANG HAMON "Kung minsan, may mga baba- eng humihingi ng phone number ko at gustong makipag-'hook up' sa 'kin. Tumatanggi ako at luma- layo na lang. Pero naiisip-isip ko rin, 'Ano kaya kung ibinigay ko ang number ko?' Sa totoo lang, ang gaganda ng ilan sa kanila. Madaling isiping 'Bakit nga ba hindi?' " - Carlos, 16. Gaya ni Carlos, nakikipaglaban ka rin ba sa tukso? Kung oo, pu- wede kang manalo. Binago ang pangalan. ANG DAPAT MONG MALAMAN Puwedeng matukso ang lahat - kahit mga adulto. Mara- ming uri kasi ang tukso. Hindi na bata si apostol Pablo nang isulat niya: "Tunay ngang nalulugod ako sa kautusan ng Diyos . . . , ngunit nakikita ko sa aking mga sangkap ang isa pang kautusan na nakikipagdigma laban sa kautusan ng aking pag-iisip at dinadala akong bihag sa kautusan ng kasalanan." (Roma 7:22, 23) Kahit nagigipit, hindi sumuko si Pablo - at kaya mo rin iyan! Bakit ka nga ba magpapaali- pin sa iyong pagnanasa? (1 Corinto 9:27) Kapag natutuhan mong labanan ang tukso habang bata pa, wala kang gaa- nong poproblemahin sa ngayon at magagamit mo ang ma- halagang kakayahang iyan kapag adulto ka na. Pinatitindi ng media ang tukso. Binabanggit ng Bibliya ang "mga pagnanasa na kaakibat ng kabataan." Ito mismo ay matindi na. (2 Timoteo 2:22) Pero lalo pa itong pinatitin- di ng mga pelikula, TV, musika, at mga aklat na pangkaba- taan dahil ipinakikita ng mga ito na okey lang na madala sa tukso ang isa. Halimbawa, kung 'nagmamahalan' ang dala- wang karakter sa pelikula, tiyak na mauuwi iyon sa sex. Pero sinasabi ng Bibliya na sa totoong buhay, ang mga lala- ki at babae ay may kakayahang "umiwas mula sa mga pag- nanasa ng laman." (1 Pedro 2:11) Ibig sabihin, puwede mong labanan ang tukso. Pero paano? % Kapag nagpadala ka sa tukso, masasaktan ka lang r Higit pang tulong para sa pamilya ang makikita sa /tl
ANG PUWEDE MONG GAWIN Alamin ang mga kahinaan mo. Gaano man katibay ang isang kadena, mapuputol pa rin ito sa mahinang baha- gi nito. Sa katulad na paraan, ang determinasyon mong gu- mawa ng tama ay malamang na masira kung saan ka ma- hina. Anong mga kahinaan ba ang dapat mong bantayan? - Simulain sa Bibliya: Santiago 1:14. Paghandaan ang tukso. Mag-isip ng mga sitwasyon kung saan malamang na mapaharap ka sa tukso. Praktisin sa isip kung paano mo ito lalabanan. - Simulain sa Bibliya: Ka- wikaan 22:3. Patatagin ang iyong paninindigan. Nang tuksuhing guma- wa ng imoralidad, sinabi ni Jose: "Paano ko magagawa ang malaking kasamaang ito at magkasala nga laban sa Diyos?" (Genesis 39:9) Ang pananalitang "paano ko maga- gawa" ay nagpapakitang may matatag na paninindigan si Jose tungkol sa kung ano ang tama at mali. Ganiyan ka rin ba? Humanap ng maaasahang mga kaibigan. Mababawasan ang mga tukso sa buhay mo kung pipiliin mo ang mga kasa- mang may paninindigang gaya ng sa iyo. Sinasabi ng Bibli- ya: "Siyang lumalakad na kasama ng marurunong ay magi- ging marunong." - Kawikaan 13:20. Iwasan ang mga sitwasyon kung saan mahirap tanggi- han ang tukso. Halimbawa: ˙ Iwasang mapag-isa kasama ang isang di-kasekso. ˙ Huwag gumamit ng Internet sa oras o lugar kung saan baka matukso kang manood ng pornograpya. ˙ Iwasan ang mga tao na sa kanilang pagsasalita at pagki- los ay maeengganyo kang gumawa ng masama. Anong mga patakaran ang itatakda mo sa iyong sarili para matulungan kang umiwas sa tukso? - Simulain sa Bibliya: 2 Timoteo 2:22. Manalangin. Sinabi ni Jesus sa kaniyang mga alagad: "Ma- nalangin nang patuluyan, upang hindi kayo pumasok sa tukso." (Mateo 26:41) Ang totoo, gusto ng Diyos na Jeho- va na malabanan mo ang tukso, at matutulungan ka niyang gawin ito. Sinasabi ng Bibliya: "Hindi niya hahayaang tuksu- hin kayo nang higit sa matitiis ninyo, kundi kalakip ng tuk- so ay gagawa rin siya ng daang malalabasan upang maba- ta ninyo iyon." - 1 Corinto 10:13. ˛ M G A S U S I N G T E K S T O "Ang bawat isa ay nasusubok kapag nahihila at naaakit ng sarili niyang pagnanasa." - Santiago 1:14. "Matalino ang nakakakita ng kapa- hamakan at nagkukubli." - Kawika- an 22:3. "Tumakas ka mula sa mga pagna- nasa na kaakibat ng kabataan." - 2 Timoteo 2:22. AMANDA "Kapag may tukso, umiiwas agad ako. Para sa 'kin, pinakamabu- ting huwag mag-isip ng 'ano kaya kung' o 'hindi naman siguro ma- sama kung.' Kapag nag-isip ka ng ganiyan, simula na 'yan ng problema." EMILY "Iwasan ang mga sitwasyon kung saan malamang na mapaharap ka sa tukso. Makisama sa mga kaibigang magpapatibay sa 'yo na gumawa ng tama. Kapag ni- lalabanan mo ang tukso, nasa- sanay kang harapin ang mas mahihirap na sitwasyon sa hina- harap." Gumising! Oktubre 2014 9
M G A B A N S A A T M G A T A O B E L I Z E Pagbisita sa Belize MALIIT lang ang Belize pero sari-sari ang makikita rito - mula sa tropikal na mga kagubatan hanggang sa mangasul-ngasul na tubig na nakapalibot sa maraming isla sa baybayin nito. Pero ang pagkakasari-sari ng heo- grapiya ng lupaing ito ay isa lang sa kamangha- manghang bagay na makikita sa Belize. San Pedro Daan-daang uri ng ibon at hayop ang makikita sa ban- sang ito. Kabilang na rito ang makulay na keel-billed tou- can (Ramphastos sulfuratus) at ang Baird's tapir (Tapi- rus bairdii) - isang kamag-anak ng rhino na mabilis kumilos sa lupa at sa ilalim ng tubig! Nariyan din ang jag- uar (Panthera onca). Sa katunayan, nasa Belize ang ka- una-unahang jaguar preserve sa mundo. Belize City
BELMOPAN B E L I Z E Ang Belize ay bahagi noon ng sibilisasyong Maya. Du- mating ang mga Kastilang konkistador noong ika-16 na siglo, pero hindi nila lubusang natalo ang mga Maya. Nang maglaon, naagaw ng mga Britano ang lugar na ito at noong 1862, opisyal nila itong idineklara bilang kolon- ya ng British Honduras. Noong 1981, nakamit ng Belize ang kalayaan. J a g u a r : M n t i m a g e s / S u p e r S t o c k c o r a r e e f : N a t i o n a G e o g r a p h c I m a g e C o l l e c t i o n / A a m y
Nasa Belize ang kauna-unahang jaguar preserve sa mundo Ang coral reef ng Belize ay bahagi ng pangalawa sa pinakamalaking barrier reef sa mundo Palengke sa Belize City % San Pedro Gaya ng kapaligiran nila, iba't iba rin ang kulay ng mga taga-Belize. Nariyan ang mga Creole, East Indian, Garifu- na, Maya, at Mestizo, na ilan lamang sa pangunahing et- nikong grupo rito. Palakaibigan at magalang ang mga tagarito. Kapag nakikipag-usap ang mga bata sa mata- tanda, madalas silang gumamit ng katawagang "Miss" o "Mister," at "Ma'am" o "Sir." May mga kongregasyon dito ng mga Saksi ni Jehova sa American Sign Language, Belize Kriol, Ingles, Kastila, ' Low German, Mandarin Chinese, at Maya (Mop an). No- ong 2013, mga 1 sa bawat 40 tao sa Belize ang duma- lo sa Memoryal ng kamatayan ni Kristo kasama ng mga Saksi. ˛ ALAM MO BA? Ang coral reef ng Belize ay mahigit 290 kilometro ang haba. Bahagi ito ng pangalawa sa pinakamalaking barrier reef sa mundo. Ang pinakamalaki ay ang Great Barrier Reef ng Australia. MAIKLING IMPORMASYON Populasyon: 333,000 Kabisera: Belmopan Pamahalaan: Parlamentong demokrasya Wika: Belize Kriol, Ingles, Kastila Klima: Subtropikal Lupain: Ang mainland ay binubuo ng mga bundok, tropikal na kagubatan, at latian. Daan-daang isla na may mga bakawan ang makikita sa mabababaw na tubig sa baybayin Gumising! Oktubre 2014 11
Lumilipad na mga Hardinero sa Tropikal na Kagubatan ALAM ng mga hardinero na ang matagum- pay na paghahalaman ay nakadepende sa paghahasik ng binhi sa tamang lugar at panahon. Bagaman parang nakapagtataka, ang ilan sa pinakaepektibong paghahasik sa kagubatan ay ginagawa sa gabi - at mula sa ere. Ang lumilipad na mga hardinerong nag- hahasik ay ang mga Old World fruit bat - na ang ilan ay tinatawag na mga flying fox. mga punong may masasarap na bunga o bu- laklak na mayaman sa nektar. Habang lumi- lipad, tinutunaw ng mga paniking ito ang ki- naing prutas at idinudumi ang mga sapal at buto na di-natunaw. Para makumpleto ang paghahalaman nila, nagpo-pollinate din sila ng mga bulaklak habang sinisipsip ang nek- tar na gustong-gusto nila. Pagkakalat ng Binhi Karamihan sa mga fruit bat ay lumilipad sa kagubatan kung gabi para maghanap ng Ang mga Old World fruit bat ay matatagpuan sa Apri- Dahil malayo ang nararating ng mga fruit bat sa gabi, naikakalat nila nang husto ang mga binhi. At dahil ang ilang buto ay su- masama sa kanilang dumi, mayroon na itong "fertilizer" na nakatutulong para tumu- bo ito. Kaya hindi kataka-taka na iba't ibang halaman sa kagubatan ang nakade- pende sa mga paniki para ma-pollinate ang ka, Asia, Australia, at ilang isla sa Pasipiko. w w w b a t c o n . . o r g ; s m a l l b a t : F l i c k r R F / G e t t y I m a g e s B a t e a t i n g fi g : M e r l i n D T u t t l e B a t C o n s e r v a t i o n n t e r n a t i o n a l ,
% Ang mga fruit bat ay nagpo-pollinate ng 300 o higit pang uri ng tropikal na halamang namumunga NAGLILIGTAS SA KAGUBATAN Kapag nakalbo ang isang bahagi ng kagubatan, malaki ang papel na ginagampanan ng mga pa- niki para tumubo uli ang mga puno roon. Sa ka- nilang 'paghahalaman,' naihahasik ang mga bin- hi na nagiging mga bagong puno. "Ang kalidad ng buhay ng tao ay may malaking kaugnayan sa isang malusog na kapaligiran ng mundo, at para mapanatiling malusog ang kapaligirang iyan, kailangan ang mga paniki," ang sabi ng aklat na Bats of the World, ni Gary L. Graham. Tumatagal lang nang halos 24 na oras ang bulaklak ng punong baobab, pero sapat na iyon para makita ng mga fruit bat ang ˆ malalaking bulaklak na pun o ng nektar at mailipat ang pollen sa ibang puno ng baobab ALAM MO BA? Di-tulad ng ibang paniki, ang mga fruit bat ay naghahanap ng pagkain, hindi sa pamamagitan ng pandinig, kundi sa pamamagitan ng paningin at pang-amoy. Bagay na bagay ang malalaking mata nila sa kanilang gawain sa gabi mga bulaklak nito at maikalat ang mga buto nito. Sa layo ng kanilang nilalakbay, kailangan ng mga fruit bat ang husay sa nabigasyon at talas ng paningin. Mas nakakakita sila sa di- lim kumpara sa tao. Nakikita pa nga nila ang ilang kulay. At nakalilipad sila sa araw man o sa gabi. Pagpapamilya Sa buong buhay ng Samoan flying fox (Pteropus samoensis), iisa lang ang asawa nito. Sa ilang uri ng paniki, naobserbahan na ang babae ay maalaga sa kaniyang mga anak, anupat dala-dala ito sa loob ng ilang linggo at pinasususo hanggang sa halos adulto na ito. May dalawang uri naman ng fruit bat na ang babae ay nagpapatulong sa kapuwa niya babae kapag nanganganak. Nakalulungkot, maraming fruit bat ang na- nganganib nang maubos dahil na rin sa pag- sira sa kanilang likas na tirahan. Sa mga isla sa South Pacific, ang pagkaubos ng mga fruit bat ay magdudulot ng malaking pinsala dahil may ilang uri ng halaman doon na baka hindi ma-pollinate kung walang mga paniki. Maliwanag, hindi dapat maliitin ang nagagawa ng lumilipad na mga hardinerong ito. ˛ Gumising! Oktubre 2014 13
A N G P A N G M A L A S N G B I B L I Y A M G A I M A H E N M G A I M A H E N Milyon-milyong deboto ang nagpapakundangan sa mga imahen bilang bahagi ng kani- lang pagsamba. Pero sinasang-ayunan ba ito ng Bibliya? Natutuwa kaya rito ang Diyos? Nagpakundangan ba sa mga imahen ang tapat na mga Judio noong panahon ng Bibliya? "Huwag kang gagawa para sa iyo ng inukit na imahen o ng anyo na tulad ng anu- mang nasa langit sa itaas o nasa lupa sa ibaba o nasa tubig sa ilalim ng lupa. Hu- wag mong yuyukuran ang mga iyon ni maganyak ka man na paglingkuran ang mga iyon." - Exodo 20:4, 5. ANG SABI NG MGA REPERENSIYA Ayon sa New Catholic Encyclope- dia, maraming imahen ang mga Judio na nauugnay sa kanilang pagsamba "at ang mga larawang ito ay pinarangalan, pinagpitaga- nan, at pinakundanganan." Bilang halimbawa, binanggit ng en- sayklopidiyang iyan ang maraming nakaukit na prutas, bulaklak, at hayop na nakapalamuti sa templo sa Jerusalem. - 1 Hari 6:18; 7:36. ANG DAPAT MONG MALAMAN Salungat sa sinasabi ng New Catho- lic Encyclopedia, ang tapat na mga Judio ay hindi nagpakundangan sa mga ukit o larawan na nasa templo. Sa katunayan, wala tayong mababasa sa Bibliya na ang isang tapat na Israelita ay gumagamit ng imahen sa pagsamba. ANG SABI NG BIBLIYA "Sa kaninuman ay hindi ko ibibigay ang aking kaluwalhatian," ang sabi ng Diyos sa pamamagitan ni propeta Isaias, "ni ang aking kapurihan man sa mga nililok na imahen." - Isaias 42:8. Ang pagpapakundangan sa mga imahen ay hinahatulan sa Heb- reong Kasulatan, na kilal tawag na Lumang Tipan ' a sa Binigyang-kahulugan ng New Catholic Encyclopedia ang pagpapakundangan bilang "isang relihiyosong gawa, isang gawang pagsamba." r Alamin ang sagot sa iba pang mga tanong tungkol sa Bibliya sa /tl
Gumamit ba ng mga imahen ang unang mga Kristiyano sa kanilang pagsamba? ANG SABI NG MGA REPERENSIYA "Ang paggamit ng mga imahen sa unang Kristiyanong pagsamba ay hindi makatuwirang kuwestiyunin sa ngayon," ang sabi ng New Catholic Encyclopedia. "Ang katakumba ng mga Kristiyano ay mistulang mga galerya para sa sining ng mga unang Kristiyano. . . . Mayroon pa ngang mga tauhan sa alamat na nakapala- muti sa sagradong mga silid na sambahan at libingan." ANG DAPAT MONG MALAMAN Ang pinakamatatandang imahen na na- tagpuan sa mga katakumbang ito - mga tunel sa ilalim ng lupa na gina- mit bilang mga libingan - ay mula lang noong ikatlong siglo. Iyan ay mga 200 taon matapos mamatay si Jesus. Kaya ang tinutukoy ng New Catholic Encyclopedia na "unang Kristiyanong pagsamba" ay hindi ang kauna-unahang Kristiyanong pagsamba - na ginawa ng unang- siglong mga alagad at inilarawan sa Kristiyanong Griegong Kasulatan, ' a sa tawag na Bagong Tipan. Ang mga imaheng natagpuan sa na kilal mga katakumba ay nagpapatunay lang na pagsapit ng ikatlong siglo, sinunod na rin ng mga nag-aangking Kristiyano ang paganong kaugali- an na paggamit ng mga imahen, bilang pang-akit sa mga kukumberte- hin nila. ANG SABI NG BIBLIYA "Tumakas kayo mula sa idolatriya." - 1 Corinto 10:14. "Anong pakikipagkasundo mayroon ang templo ng Diyos sa mga idolo? . . . Tigilan na ninyo ang pag- hipo sa maruming ba- gay." - 2 Corinto 6:16, 17. "Ang sinaunang mga Kristiyano ay tunay na mangingilabot kahit na lamang sa pagmumungka- hing maglagay ng mga imahen sa mga simbahan, at ituturing nilang ang pagyukod o pananala- ngin sa harap ng mga iyan ay idolatriya na rin." - History of the Christian Church Sa kontekstong ito, kasama sa mga imahen ang mga larawan, poon, estatuwa, simbolo, at anumang bagay na pinakukundanganan. Ang paggamit ng mga imahen ay karaniwan na sa mga sinaunang kultura, gaya ng sa Ehipto, Gresya, at India. Puwede bang gamitin ang mga imahen kahit pantulong lang sa pagsamba? ANG SABI NG MGA REPERENSIYA "Yamang ang pagsamba na iniu- ukol sa isang imahen ay nakararating at nagwawakas sa personang inilalarawan, ang ganitong pagsamba na nauukol sa isang persona ay maaari na ring iukol sa larawan na kumakatawan sa personang iyon," ang sabi ng New Catholic Encyclopedia. "Bantayan ninyo ang in- yong sarili mula sa mga idolo." - 1 Juan 5:21. ANG DAPAT MONG MALAMAN Nang turuan ni Jesus ang kaniyang mga alagad kung paano manalangin, hindi niya sila sinabihang guma- mit ng imahen. Ang mismong ideya ng paggamit ng imahen sa pag- samba sa tunay na Diyos ay wala sa Kristiyanong Griegong Kasulatan. ANG SABI NG BIBLIYA "Si Jehova na iyong Diyos ang sasambahin mo, at sa kaniya ka lamang mag-uukol ng sagradong paglilingkod." - Mateo 4:10. Ang pagpapakundangan sa mga imahen ay isang relihiyosong ka- ugalian na hindi sinusuportahan ng Bibliya. Kaya naman hindi ito ginagawa ng mga Saksi ni Jeho- va, at wala silang mga imahen sa kanilang bahay o lugar ng pagsamba Gumising! Oktubre 2014 15
M A Y N A G D I S E N Y O B A N I T O ? Ang Binti ng Kabayo ANG kabayo ay nakatatakbo sa bilis na hanggang 50 kilometro bawat oras. Ba- gaman nagsasangkot ito ng maraming pag- galaw, kaunting enerhiya lang ang nagaga- mit dito. Bakit? Ang sekreto ay nasa mga binti ng kabayo. Tingnan natin kung ano ang nangyayari kapag tumatakbo ang kabayo. Kapag suma- yad sa lupa ang mga paa nito, ang nababa- nat na mga kalamnan at litid sa binti nito ay nag-a-absorb ng enerhiya, at inilalabas itong gaya ng pag-igkas ng spring, anupat naitutu- lak paabante ang kabayo. bing shock absorber. Ang kayariang ito ay ti- natawag ng mga mananaliksik na isang "ka- tangi-tanging disenyo ng kalamnan at litid" na nagbibigay ng liksi at lakas. Sinisikap ng mga inhinyero na gayahin ang disenyo ng mga binti ng kabayo para ga- mitin sa mga robot na may apat na paa. Pero ayon sa Biomimetic Robotics Labora- tory ng Massachusetts Institute of Technolo- gy, ang komplikadong disenyong ito ay hindi basta-basta magagaya gamit ang kasaluku- yang mga materyales at kaalaman sa inhin- yeriya. Isa pa, habang tumatakbo, ang mga binti ng kabayo ay nagba-vibrate nang malakas, na maaaring ikapinsala ng mga litid nito. Pero ang mga kalamnan sa binti ay nagsisil- Ano sa palagay mo? Ang kayarian ba ng mga binti ng kabayo ay resulta ng ebolus- yon? O may nagdisenyo nito? ˛ s Libreng download ng n o magasing ito at ng nakaraang mga isyu p Bibliya online sa mahigit 100 wika Magpunta sa /tl o i-scan ang code L s a D e a r i n g / A l a m y G T 0 1 4 1 g
4 2 6 0 4 1