Mga tanong at sagot sa pagpapanumblik ng OHP at iba pang mga benepisyo ng Medicaid Ang mga pagpapanumbliki ay nangyayari para sa Oregon Health Plan (OHP) at sa iba pang mga benepisyo ng Medicaid. Gumawa ng hakbang para maprotektahan ang iyong mga benepisyong medikal. 1. I-update ang iyong tirahan upang maabot ka namin sa mahalagang impormasyon. Magagawa mo iyon nang mag-isa o makakakuha ka ng libreng tulong sa online, sa pamamagitan ng telepono o nang personal. 2. Pagkatapos, tingnan ang iyong sulat sa koreo nang madalas para sa mga sulat mula sa estado ng Oregon. Kapag dumating na ang mga ito, gawin kaagad ang ipapagawa nila. Kung mayroon kang tanong na hindi nasasagot dito, maaari kang makakuha ng libreng tulong sa maraming wika: Maghanap ng opisina o katuwang sa komunidad na malapit sa iyo. KeepCovered.Oregon.gov. Tumawag sa 800-699-9075 sa mga karaniwang araw mula 7 a.m. hanggang 6 p.m. Kapag nakarinig ka ng boses, pindutin ang 5. Maghintay ka lang. May sasagot sa Ingles. Dahan- dahang sabihin ang pangalan ng wikang kailangan mo. Ikokonekta ka sa isang interpreter. Pinakamaikli ang mga oras ng paghihintay sa pagitan ng 7:00 am at 8:00 am. Protektahan ang inyong mga benepisyong medikal 1
Mga tanong tungkol sa kailangan mong gawin ngayon 1. Bakit ko kailangang ipanumbalik ang aking OHP o ang ibang mga benepisyo ng Medicaid kung hindi ko kinailangan sa nakalipas na tatlong taon? • Ang mga panuntunan sa "Emerhensiya sa Pampublikong Kalusugan" na ipinatupad sa panahon ng pandemya ng COVID-19 ay magtatapos na. Ngayon, dapat tiyakin ng estado ng Oregon na kwalipikado pa rin ang lahat para sa OHP at iba pang mga benepisyo ng Medicaid. 2. Ano ang pinakamahalagang bagay na magagawa ko para mapanatili ang aking mga benepisyo? • Ang pinakamahalagang bagay na maaari mong gawin ay ang i-update ang iyong impormasyon sa pakikipag-ugnayan sa lalong madaling panahon. Tingnan ang kahon sa pahina 1 para sa mga paraan ng pagkuha ng libreng tulong sa maraming wika. Maaari mo ring i-update ang iyong impormasyon sa online. Pumunta sa benefits.oregon. gov. Lumikha o mag-log in sa iyong online na ONE account. Pagkatapos, tingnan ang iyong mga sulat sa koreo nang madalas para sa mga sulat mula sa estado ng Oregon. Kapag dumating na ang mga ito, gawin kaagad ang ipapagawa nila. Kung kailangan mo ng tulong, tingnan ang kahon sa pahina 1. 3. Sino ang kailangang gumawa ng hakbang upang mapanatili ang kanilang mga benepisyo? Kung makakuha ka ng alinman sa suportang nakalista sa ibaba, kailangan mong i-update ang iyong impormasyon sa pakikipag-ugnayan at abangan ang mga sulat mula sa estado: Oregon Health Plan (OHP) Iba pang Medicaid tulad ng:
(Mga Programa sa Pagtitipid ng Medicare Savings Programs Mga pangmatagalang serbisyo at suporta para sa mga taong may kapansanan at matatanda. Maaaring kabilang dito ang tulong sa mga pang-araw-araw na gawain sa bahay o sa isang pasilidad. 4. Kailan ko makukuha ang aking mga sulat? Ang mga sulat ay ipinapadala na ngayon hanggang sa kalagitnaan ng 2024. Hindi lahat ay ipapanumbalik nang sabay-sabay, kaya tingnan ang iyong mga sulat sa koreo nang madalas para sa mga sulat mula sa estado. Mayroon ka bang online na ONE account? Doon mo makikita ang iyong nakatantyang petsa ng pagpapanumbalik. Maglalagay kami ng digital na kopya ng iyong mga sulat sa sentro ng mensahe pagkatapos naming ipadala ang mga ito sa iyo. Maaari ka ring magpatala upang makakuha ng mga alerto sa text o email kapag ipinadala ang iyong mga sulat. Pumunta sa benefits.oregon.gov upang lumikha o mag-log in sa iyong online na ONE account. Maaari ka ring bumisita o tumawag sa isang opisina o katuwang sa komunidad, o tumawag sa sentro ng serbisyo sa kostumer ng ONE at hilingin sa kanila na tingnan kung kailan ipapadala ang iyong mga sulat. Tingnan ang kahon sa pahina 1. 2
5. Ilang sulat ba ang makukuha ko? Ang ilang tao ay makakakuha lamang ng isang sulat na magsasabi kung magpapatuloy ang kanilang mga benepisyo. Sasabihin nito kung kailangan mong tumugon sa sulat o hindi. Ang ilang mga tao ay maaaring makakuha ng dalawang sulat nang sabay. Ipapaalam sa iyo ng isang sulat na naipanumbalik ka na at kailangan mong magpadala ng karagdagan pang impormasyon. Sasabihin noong isa pang sulat kung anong impormasyon ang ipapadala at kung paano ito ipadala. Kung kailangan mong tumugon o magpadala ng impormasyon, mayroon kang 90 araw. Sa panahong iyon, patuloy kaming magpapadala ng mga sulat ng paalala isang beses sa isang buwan. 6. Ano ang sasabihin ng mga sulat? Makakatanggap ka ng isa o higit pang sulat at ng buod ng kaso, na magpapaliwanag sa iyong mga benepisyo. Basahin ang mga ito nang mabuti, at makipag-ugnayan sa amin kung kailangan mo ng tulong upang maunawaan - tingnan ang kahon sa pahina 1 para sa mga paraan ng pagkuha ng tulong. Maaaring sabihin ng iyong mga sulat ang mga bagay na tulad ng: Awtomatiko kang ipapanumbalik para sa OHP o iba pang mga benepisyo ng Medicaid. Repasuhin ang impormasyon upang matiyak na tama ang lahat. Siguruhing tumugon kung mayroong anumang mga pagbabago. Kailangan mong magbigay ng karagdang pang impormasyon para makita kung kwalipikado ka pa rin. Maaaring hilingin sa iyo na magpadala ka ng impormasyon o sumailalim sa isang panayam. Mayroon kang hanggang 90 araw para tumugon. Ipapaliwanag ng mga sulat ang kailangan mong gawin. Nagbabago ang iyong mga benepisyo. Kwalipikado ka para sa ibang programang medikal o hindi na kwalipikado para sa OHP o iba pang Medicaid. Makakatanggap ka ng hindi bababa sa 60 araw na paunang abiso sa kung kailan magtatapos ang anumang mga benepisyo. Sasabihin sa iyo ng iyong mga sulat kung ano ang susunod na gagawin. Kung nagbago na ang iyong sitwasyon at sa tingin mo ay dapat ka pa ring maging karapat-dapat, makipag- ugnayan sa isang manggagawa bago matapos ang iyong mga benepisyo. 7. Makakakuha ba ng mga sulat at buod ng kaso ang bawat tao sa aking pamilya? • Karamihan sa mga sambahayan ay makakakuha ng isang sulat at buod ng kaso para sa pamilya. Sa ilang mga kaso, makakatanggap ang mga tao ng mga sulat para sa iba't ibang miyembro ng sambahayan sa iba't ibang oras. Mahalaga para sa bawat tao sa iyong sambahayan na i-update ang kanilang impormasyon sa pakikipag-ugnayan. 8. Ano ang mangyayari kung hindi ako tumugon sa mga liham? Kahit na karapat-dapat ka pa rin para sa OHP o sa iba pang Medicaid, maaari mong mawala ang iyong saklaw kung hindi ka tumugon sa mga sulat. 3
Kung hindi mo sinagot ang mga sulat at nalaman mong nawala ang iyong mga benepisyo, maaari kang mag-aplay muli. Kung kwalipikado ka pa rin, maaari naming muling buksan ang iyong mga benepisyo sa loob ng 90 araw. 9. Paano kung plano kong ilipat o baguhin ang aking tirahan para sa koreo sa lalong nalalapit panahon? • Siguraduhin mong i-update ang iyong impormasyon sa pakikipag-ugnayan sa sandaling ilipat mo o baguhin ang para sa iyong tirahan sa koreo. Magagawa mo yan sa benefits.oregon.gov. Lumikha o mag-log in sa iyong online na ONE account. Tingnan ang kahon sa pahina 1 para sa mga paraan ng pagkuha ng libreng tulong, sa maraming wika, upang mai-update ang iyong tirahan. 10. Wala akong permanenteng tirahan sa koreo. Paano ko makukuha ang aking mga sulat? • Maaari mong gamitin ang anumang tirahan na maaari kang makatanggap ng sulat sa koreo. Maaari itong sa isang kaibigan, miyembro ng pamilya o isang pinagkakatiwalaang organisasyon. Maaari kang makakuha ng libreng P.O. Box. Pumunta sa alinmang U.S. Post Office at ipaalam sa kanila na wala kang bahay. Nandito ang impormasyon: Mga tanong tungkol sa kung ano ang gagawin kung magbago ang iyong mga benepisyo 11. Paano kung ako o ang isang miyembro ng pamilya ay hindi na kwalipikado para sa OHP o iba pang mga benepisyo ng Medicaid? • Maaari kang maging karapat-dapat para sa Medicare. Tawagan ang Social Security Administration sa 800-772-1213 upang magpatala sa pamamagitan ng telepono o gumawa ng appointment sa isang lokal na opisina. Maaari kang ring magpatala sa Medicare online sa ssa.gov/medicare/sign-up. O maaari kang pumunta sa OregonHealthCare.gov/GetHelp para humanap ng ahente ng seguro o tutulong sa Senior Health Insurance Benefits Assistance Program, na maaaring maabot sa 800-722-4134. Kung hindi ka karapat-dapat para sa Medicare, tingnan kung nag-aalok ang iyong employer ng abot-kayang plano. Siguraduhing makipag-usap sa iyong boss o sa departamento ng pangtaong mapagkukunang departamento bago matapos ang iyong OHP. Makakakuha ka ng espesyal na panahon ng pagpapatala kapag nawalan ka ng OHP. Kung wala kang Medicare o ng plano ng pinagtatrabahunan, maaari kang bumili ng planong pangkalusugan sa pamamagitan ng Oregon Health Insurance Marketplace. Maaaring magkahalaga ito ng kasing-liit ng $1 bawat buwan. Sinasaklaw ng mga plano ang mga bagay na tulad ng mga inireresetang gamot, pagbisita sa doktor, agarang pangangalaga, mga pananatili sa ospital, at iba pa. 4
Ang mga taong nawalan ng OHP ay maaaring magpatala para sa saklaw ng Marketplace sa sandaling magkaroon sila ng petsa ng pagsasara ng OHP. Maaaring magpatala ang mga tao bago matapos ang kanilang OHP para maiwasan ang agwat sa saklaw, ngunit may hanggang Hulyo 31, 2024 para makapagpatala. Ang mga taong nawalan ng OHP ay dapat mag-sign up sa Marketplace bago matapos ang kanilang OHP. Ang huling petsa ng pagpapatala ay sa Hulyo 31, 2024. Upang malaman ang karagdagan pa tungkol sa Marketplace, bisitahin ang OregonHealthCare.gov o tumawag sa 833-699-6850 (toll-free, tinatanggap ang lahat ng relay na tawag). Maaari mo ring bisitahin ang isang katuwang sa komunidad o ahente ng seguro para sa libreng tulong sa Marketplace, nang personal o sa telepono. Upang makahanap ng malapit sa iyo, bisitahin ang OregonHealthCare.gov/GetHelp. 12. Ano ang ilang dahilan kung bakit maaari kong mawala ang aking OHP o iba pang Medicaid? • Tumaas na ang iyong kita. Kung kumita ka ng higit sa pinakamataas na kita para sa programa, hindi ka na kwalipikado para sa OHP o iba pang Medicaid. Binago mo na ang iyong katayuan sa paghahain ng buwis. Mayroon ka na ngayong Medicare. Maaari ka pa ring maging karapat-dapat para sa OHP o iba pang mga benepisyo ng Medicaid. 13. Paano kung pumunta ako sa ospital o doktor at malaman kong nawala ang aking OHP o iba pang benepisyo ng Medicaid? • Maaaring nawala mo ang iyong mga benepisyo dahil hindi ka tumugon sa iyong mga sulat. Tingnan ang iyong mga sulat para makita kung anong petsa ang sinasabi nilang pagtatapos ng iyong OHP. Kung wala pang 90 araw ang nakalipas sa petsang iyon, maaari ka pa ring tumugon at muling simulan ang iyong mga benepisyo. Kung wala sa iyo ang iyong mga sulat, humingi ng tulong gamit ang kahon sa pahina 1. Maaari ka ring mag-aplay muli anumang oras at humingi ng tulong sa pagbabayad ng anumang kamakailan lang na mga medikal na bayarin. Kung nawala mo ang iyong OHP dahil hindi ka na kwalipikado, maaari kang makakuha ng bagong plano sa pamamagitan ng Oregon Health Insurance Marketplace. Tingnan ang tanong 11 para sa higit pang kaalaman. Kung mayroon kang Medicare at nawalan ka ng OHP o ng Medicare Savings Program, maaari kang makipag-usap sa isang ahente ng seguro o tagapayo ng Senior Health Insurance Benefits Assistance upang maunawaan ang iyong mga opsyon sa Medicare. Maghanap ng isa sa OregonHealthcare.gov/GetHelp. 14. Paano kung sa tingin ko ay isang scam ang isang tawag sa telepono o mensaheng text na humihingi ng impormasyon? Paano ko matitiyak na talagang OHP ito o isang opisyal na tumatawag? • Ang Oregon Health Authority, Oregon Department of Human Services, and Coordinated Care Organizations ay maaaring mag-text at tumawag sa mga miyembro para paalalahanan silang i-update ang kanilang impormasyon o magpanumbalik sa takdang-panahon. 5
Hinding-hindi kami tatawag para humingi sa iyo ng pera para magpatala o muling magpatala. Huwag kailanman magbahagi ng impormasyon sa pagbabangko o credit card sa sinumang nagsasabing mula sa Oregon Health Authority, Oregon Department of Human Services, Oregon Health Plan, o Medicaid. Kung makatanggap ka ng tawag sa telepono o mensaheng text na sa tingin mo ay isang scam, ibaba ang tawag at huwag tumugon. Mga tanong tungkol sa OHP at Medicare 15. Paano kung kakasimula ko lang sa Medicare? Ang mga taong nasa OHP at pagkatapos ay nagsimula sa Medicare sa panahon ng pandemya ay nanatili sa OHP. Tinatawag namin itong "ganap na dalawahan o full dual" na mga benepisyo dahil mayroon kang Medicare at OHP. Kailangan ng lahat na magpanumbalik. Maraming tao ang kailangang kapanayamin ng isang manggagawa upang malaman kung anong uri ng mga benepisyo ang maaari silang maging kwalipikado. Maaari kang makakuha ng tulong sa pagbayad ng iyong mga premium sa Medicare Part B, pangalawang saklaw, o patuloy na saklaw sa ganap na dalawahan, kabilang ang dental at hindi emergency na transportasyon. Kung kailangan mo ng tulong sa pang-araw-araw na gawain sa bahay o sa isang pasilidad, magtanong tungkol sa mga serbisyo at suporta sa pangmatagalang pangangalaga. Kung nawalan ka ng mga benepisyo ng OHP, maaari kang makipag-usap sa isang ahente ng seguro o tagapayo sa Senior Health Insurance Benefits Assistance (SHIBA) tungkol sa iyong mga opsyon sa Medicare. Maghanap ng isa nito sa OregonHealthcare.gov/GetHelp o tumawag sa SHIBA sa 800-722-4134. 16. Paano kung naging 65 ang edad ko ngunit hindi ako nagpatala sa Medicare? Kung naging 65 taong gulang ka sa panahon ng pandemya, ngunit hindi nagpatala sa Medicare sa panahong iyon, magpatala ka na kaagad. Tingnan ang unang sagot sa tanong 12 para malaman kung paano. Mahalagang magpatala para sa saklaw ng Medicare sa panahon ng iyong unang panahon ng pagpapatala. Tumatagal ito ng pitong buwan, simula sa tatlong buwan bago ka maging 65. Maaari ka ring magpatala sa loob ng 6 na buwan pagkatapos ng pagwawakas ng iyong OHP. Kung hindi ka magpatala, maaaring kailanganin mong magbayad ng dagdag na halaga, na tinatawag na multa sa nahuling pagpapatala kung magpasya kang magpatala sa ibang pagkakataon. Kung mayroon kang ibang saklaw sa kalusugan tulad ng mula sa iyong trabaho, o kwalipikado ka para sa isang Medicare Savings Program, maaaring hindi mo kailangang magbayad ng multa. Mangyaring alamin sa Medicare upang makatiyak ka. Alamin ang higit pa sa medicare. 6
Mga tanong tungkol sa OHP at sa mga serbisyo sa pangmatagalang pangangalaga 17. Naaangkop ba ito sa akin kung nakatanggap ako ng pangmatagalang pangangalaga? • Oo. Kung nakatanggap ka ng mga serbisyo na pangmatagalang pangangalaga ng Medicaid, kakailanganin mong ipanumbalik ang iyong mga benepisyong medikal. Kasama sa pangmatagalang pangangalaga ng Medicaid ang mga serbisyong tumutulong sa mga taong may mga kapansanang pisikal, mental na kalusugan, at intelektwal o mga kapansanang pang-unlad. Ang mga serbisyo ay tumutulong sa mga tao na pangalagaan ang pang-araw-araw na kalusugan at mga pangangailangan sa personal na pangangalaga na hindi nila kayang gawin nang mag-isa. Maaaring ibigay ang mga serbisyo sa tahanan o komunidad ng isang tao. Maaari ding ibigay ang mga ito sa isang lugar ng pangangalaga tulad ng foster care ng matatanda, tinutulungang pamumuhay at residensyal na pasilidad, pasilidad ng pangangalaga, at mga komunidad sa pangngalaga sa memorya. 18. Ano ang kailangan kong gawin para maipanumbalik ang aking mga medikal na benepisyo kung mayroon akong pangmatagalang pangangalaga? • Panatilihing napapanahon ang iyong impormasyon sa pakikipag-ugnayan. Matutulungan ka ng iyong mga awtorisadong kinatawan. Abangan ang iyong sulat sa pagpapanumbalik sa koreo. Makipag-ugnayan sa iyong tagapamahala ng kaso kung mayroon kang mga tanong o kailangan mo ng tulong sa pag- unawa sa iyong sulat. 19. Ano ang maaaring mangyari sa aking mga serbisyo sa pangmatagalang pangangalaga pagkatapos ng pagpapanumbalik? • Pagkatapos ng iyong pagpapanumblik, maaaring mangyari ang isa sa mga bagay na ito: Kung kwalipikado ka pa rin para sa OHP, magpapatuloy ang iyong OHP, ngunit maaaring mayroon kang mga pagbabago sa iyong mga serbisyo sa pangmatagalang pangangalaga. Kung hindi ka na kuwalipikado para sa OHP, magtatapos ang iyong mga benepisyong medikal sa OHP at pangmatagalang pangangalaga. Kung bumababa ang iyong mga benepisyo o magtatapos, maaari kang humingi ng apela kung hindi ka sumasang-ayon o sa tingin mo ay nagkamali ang estado. Kung nakatira ka sa isang pasilidad ng pangmatagalang pangangalaga o foster home ng matatanda, o may mga tagapag-alaga sa bahay, kausapin ang iyong kawani para sa kaso tungkol sa mga paraan upang mapanatili ang mga serbisyong kailangan mo. KeepCovered.Oregon.gov Para sa mga indibidwal na may mga kapansanan o mga indibidwal na nagsasalita ng wika na hindi Ingles, maaaring magbigay ang OHA ng impormasyon sa mga alternatibong format tulad ng mga pagsasalin, malalaking imprenta o braille. Kontakin ang 503-945-5488 tinatanggap ang lahat ng mga relay na pagtawag o sa feedback@odhsoha.oregon.gov. F A Q G - T L ( 0 6 / 2 0 / 2 0 2 3 )
7


Ayta Mag
indi '
Hapampan&an Tallalog English
Paggamit sa Apat a Pagsabi The Use of Four Languages Ayta Mag-indi Kapampangan Tagalog English SUMMER INSTITUTE OF LINGUISTICS, INC. Translators Publishers 1991
Published in cooperation with the Bureau of Elementary Education and The Institute of Philippine Languages and the Department of Education, Culture and Sports Additional copies of this publications are available from: Book Depository P.O. Box 2270 CPO 1099 Manila We wish to express appreciation to the Program for Asian Projects, the Ramon Magsaysay Award Foundation, and the Rockefeller Brothers Fund for their assistance 'in the production of this publication. A Phrase Book In Ayta Mag-indi 91.01-1091-3C 57.120P-914033B ISBN 971-18-0185-X
REPUBLIKA NG PILIPINAS (Republic of the Philippines) KAGAWARAN NC EDUKASYON, KULTURA AT ISPORTS (DEPARTMENT OF EDUCAIION, CULTURE 8 SPORTS) MAYNILA (MANILA) TANGGAPAN NG KAUHIM (OFFICE OF THE SECRETARY) PAUNANG SALITA Sagana sa ganda at pagkakaiba-ibang kultural ang ating bansa. Mahigit 150 wika ang umiiral sa 300,000 metro kwadradong saklaw ng ating bayan, na bawat isa'y may sariling pagkakakilanlan, sa lalong nakapagpaparilag sa pagkamosaik ng buong bayang Pilipinas. Sa sirnula pa lamang ng ating kasaysayan, napanatili na ng rnga pamayanang kultural ang kakanyahan ng bawat isa. Ngayon, lalo natin silang dapat himuking higit pang pangalagaan ang kanilang makukulay na pamana. Itaas n'ating ang ating kapwa Pilipino at patindihin ang kanyang pagmamalaki sa sarili at sa mga ninunong nakapag- ambag sa pagtatatag ng ating bansa upang lalong ibunsod ang pagrnamalaki at dangal ng ating pagkabansa. Ang aklat na ito ay isa lamang sa maraming aklat na naglalayong linangin ang kasanayan sa pagbasa at pagkaunawa at dagdagan ang kaalaman sa pamamagitan ng unang wika, tungo sa pagkatutong bumasa sa wikang pambansa. Pinabibilis ng ganitong pagdulog ang pagkatutong bumasa at ang tagurnpay at tiwalang matatamo sa ganitong paraan ay magbubunsod sa estudyante sa hangaring ipagpatuloy ang edukasyon sa wikang pambansa. Ikinararangal ng Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports na ipakilala ang aklat na ito, ang pinakahuli sa isang serye ng mga aklat na naglalayong palaganapin ang pagkatutong bumasa at sumulat. Habang nalilinang ang mga kasanayang pang-edukasyon na hinahangad ng mga aklat na ito, ang ating bansa sa pangkalahatan ay magtatamo ng kasaganaan.
PREFACE The primary purpose of this book is to help speakers of Ayta Mag-indi communicate with speakers of Tagalog, Kapampangan, and English. It will also help test the orthography as well as be an aid in establishing dialect differences in Ayta Mag-indi villages other than Pasbul, Porac, Pampanga, and Nabuklod, Floridablan- ca, Pampanga. Commonly used exressions are given in four languages and are grouped by topics. Translations are not literal, but are designed to express each phrase in a way that is natural to the language and culture in question. This is a test edition. Ayta Mag-indi phrases were compiled by Roger and Joanne Green (SIL), with assistance from Sonia Torres and Rita Kapuno in Pasbul, and Mariet Bacani and Ellen Bacani in Nabuklod. Cover artwork by Rosemary Rodda (SIL). Any suggestions for corrections are welcome. Please send your suggestions to: S.I.L. P.O. Box 2270 CPO 1099 Manila
Sa dan 1. Antuy ubatan mu? 2. Antuy lakwen mu? 3. Ubat aku du. 5. Mitayna. ir KAPAMPANGAN Ing dalan 1. Nukarin ka ibat? 2. Nukarin ka munta? 3. Ibat ku karin. 5. Tara na.
TAGALOG Sa daan 1. Saan ka galing? 2. Saan ka pupunta? 3. Galing ako doon. 4. Pupunta ako sa inyo. . ENGLISH On the path 1. Where are you coming from? 2. Where are you going? 3. I came from there. 4. I am going to your place.
Pagpasyal 1. Sumun kayna. 2. Miknu kayna. 3. Muna kina kamu. 4. Muli akina. 5. Mitayna. Pamakisabi sa kaluguran 1. Manged ya lugal mu. 2. Labay ku di ta ayin gulo. 3. Magsilbi aku nayin maglitratu kamu? 4. Labay kun makatandan pagsabi yu. 5. Salamat kamu. KAPAMPANGAN Pagbisita 1. Lungub na ka. 2. Lukluk ka. 3. Muna naku keka. 4. Muli naku. 5. Tara na. Pamakisabi kareng kaluguran 1. Masanting ya ing lugar mu. 2. Buri ku keni; tahimik ing lugar. 3. Malyari da kang kuanan letrato? 4. Bisa kung mabiasa keng salita yu. 5. Salamat.
TAGALOG ENGLISH Pagdalaw Visiting 1. Pasok ka na. 1. Come inside. 2. Maupo ka. 2. Sit down. / Have a seat. 3. Mauuna na alro sa iyo. 3. I'll go ahead. (said when leaving) 4. Uuwi na ako. 4. I'm going home. 5. Tayo na. 5. Let's go now. Pakikipag-usap sa kaibigan Speaking with friends 1. Maganda ang tirahan mo. 1. Your place is nice. 2. Gusto ko rito; tahimik kasi. 2. I like it here because it's peacefuL 3. Puwede ba kitang litratuhan? 3. May I take your picture? 4. Gusto kong matutunan ang 4. I would like to learn your salita ninyo. language. 5. Salamat. 5. Thank you.
AYTA KAPAMPANGAN Pisasabyan sa bali Pamipagsalita pibale-bale 1. Aku tanda. I. Eku balu. 2. Pasawen mina. 2. Paburen mu ne. 3. Sikay bahala. 3. Ikang bala. 4. Sikina. 4. Aku namu. 5. Kaksaw ka di. 5. Munta ka keni. 6. Ibuklat muy lawasan. 6. Buklat me ing pasbul. 7. Isara muy awang. 7. Isara me ing awang. 8. Agana ka pun. 8. Saugh mu. 9. Kilaku kaw kangku. 9. Tuki kayu kanaku. 10. Sisabst ya lamu mu? 10. Ninu ing kayabe mu? 11. Tanda muy Mayor sa lugal 11. Kilala me ing Mayor king hatu? lugar a ita? 12. Tanda kuy lupa na. 12. Kakilala ke king lupa na. 13. SabCt ya lagyu na? 13. Nanu ing lagyu na?
TAGALOG Pakikipag salita pamamahay 1. Hindi ko alam. 2. Bayaan mo na. 3. Bahala ka. 4. Ako na. 5. Halika rito. 6. Buksan mo ang pinto. 7. Isara mo ang bintana. 8. Sandali lang. 9. Sumama kayo sa akin. 10. Sino ang kasama mo? 11. Kilala mo ba ang alkalde sa lugar na iyon? 12. Kilala ko siya sa mukha. 13. Ano ang pangalan niya? ENGLISH Inside the home 1. I don't know. 2. Never mind. 3. It's up to you. 4. 1'11 do it. 5. Come here. 6. Please open the door. 7. Please close the window. 8. Wait a moment. 9. Come with me. 10. Who is your companion? 11. Do you know the mayor of that place? 12. I know him by sight. 13. What is his name?
AYTA KAPAMPANGAN 14. Akina tanda. / Naliwan ku. 14. Eke atandanan. / Akalingwan ke. 15. Aku maintindiyan. 15. Eku aintindian. 16. SabCt ya hati (habayti)? 16. Nanu ya ini? 17. SabCt ya hanE (habain)? 17. Nanu ya iyan? 18. SabCt ya hatu (habaytu)? 18. Nanu ya ita? 19. Kan sabCt ya habain ya 19. Kaninu ya lapis iyan? lapis? 20. Kangkuy habain. I 20. Kanaku ya iyan. 21. Nakanu? / Makanu? Sisabet? Kan sabet? 21. Kapilar?Ninu?Kaninu? 22. Saantu? / Awta? / Parasaantu? 22. Nukarin? Bakit? Makananu? 23. Umanen muy sinabi mu. 23. Ulitan mu ing sinabi mu. 24. Sabet ya labay mu? 24. Nanu ing buri mu? 25. Dilag kan kailangan? 25. Atin kan kailangan? 26. Ayin. 26. Ala naman.
TAGALOG ENGLISH 14. Hindi ko matandaan. / Nakalimutan ko na. 14. I don't remember. / I have forgotten. 15. Hindi ko maintindihan. 15. I don't understand. 16. Ano ito? 16. What is this? 17. Ano iyan? 17. What is that near you? 18. Ano iyon? 18. What is that over there? 19. Kaninong lapis iyan? 19. Whose pencil is that? 20. -Akin iyan. 20. That's mine. 21. Kailan? Sino? Kanho? 21. When? Who? Whose? 22. Saan? Bakit? Papaano? 22. Where? Why? How? 23. Ulitin mo ang iyong sinabi. 23. Repeat what you said. 24. Ano ang gusto mo? 24. What do you want? 25. May kailangan ka? 25. Do you need something? 26. Wala naman. 26. Nothing special.
AYTA 27. SaMt ya nadyag kamu? 28. SaMt ya pandaygen mu? 29. Magsilbi mu ku nayin lamwan? 30. Mamparas aku. 31. Kalabay akun mangan. 32. Kabelew a h KAPAMPANGAN 27. Nanu ing malilyari keka? I Nananu ka? 28. Nanu ing gagawan mu? 29. Malyari mu kung tukian? 30. Mamalagwa ku. t 31. Bisa kung mangan. 32. Bisa kung matudtud.
TAGALOG ENGLISH 27. Anong nangyayari sa iyo? 27. What is the matter with you? 28. Ano ang ginagawa mo? 28. What are you doing? 29. Maaari bang samahan mo 29. Would you please accompany ako? me? 30. Nagmamadali ako! 30. I'm in a hurry. 31. Gusto kong kumain. 31. I want t o eat now. 32. Gusto kong matulog. 32. I want t o sleep now.
KAPAMPANGAN Habaytuy mitata-anak Deng mi yanak 1. Nabiyay ya pun ya tatang 1. Mabiye ya pa i tatang mu? 1. Mabiye ya pa i tatang mu? 2. Awu, nuwa nati ya indu ku 2. Wa, per0 i ima ku mete sabaytun @say taun. ya anyang banwang metung. 3. Umnu kaw mipapatel? 3. Pilan kayung mikakapatad? 4. Walu kay mipapat61. 4. Walo kaming mikakapatad. 5. Sikay panganay? 5. Ika ing pangane? 6. Alwa, s h y bunsu. 6. Aliwa, aku ing bunsu. 7. Umnuy nay taun mu? 7. Pilan nakang banwa? 8. Nag-asawa kayna? 8. Atin nakang asawa? 9. Nag-anak kawna? 9. Atin nakayung anak? 10. Awu, dilag akun limay 10. Wa, ating nakung limang anak. 10. Wa, ating nakung limang anak. 11. Luway babayi buy tatluy 11. Adwang babae ampon atlong lalaki. 11. Adwang babae ampon atlong lalaki.
TAGALOG ENGLISH Ang mag-anak The family 1. Buhay pa ba ang tatay mo? 1. Is your father still living? 2. 00, per0 ang nanay ko ay 2. Yes, but my mother died last year. 2. Yes, but my mother died last year. 3. Ilan kayong magkakapatid? 3. How many brothers and sisters do you have? 4. Walo kaming magkakapatid. 4. There are eight children in our family. 5. Ikaw ba ang panganay? 5. Are you the eldest? 6. Hindi, ako ang bunso. 6. No, I am the youngest. 7. Ilang taon ka na? 7. How old are you? 8. May asawa ka na ba? 8. Do you have a wife/husband? 9. May mga anak na ba kayo? 9. Do you have children? 10. 00, mayroon akong limang 10. Yes, I have five children. anak. 11. Dalawang babae at tatlong 11. Two are girls and three lalaki. are boys. 11. Dalawang babae at tatlong 11. Two are girls and three lalaki. are boys.
AYTA Nakatanam 1. Dilag ka nayin sakit? 2. Nagsakit aku. 3. Paelew ka sa doktor. 4. Antuy kakitan kun doktor ya mangEl&w kangku? 5. Sabet ya matanam mu? 6. Masakit ya ulu ku. 7. Nansuka aku naybi. 8. Nalipat ya mata ku buy inumut aku. 9. Paran dilag akun malaria. 10. Indyeksyunan kata. 11. InumEn muy panulun hati balan ugtuy mamut. KAPAMPANGAN Kapanamdaman 1. Atin kan sakit? 2. Atin kung sakit / Masakit ku. 3. Palawe ka king doktor. 4. Nukarin ke akit ing manulung doktor? 5. Nanu ing panamdaman mu? 6. Masakit ku buntuk. 7. Minyuka ku nabengi. 8. Malilyu ku ampon malagnat. 9. Palage ku atin kung malaria. 10. Indieksyunan daka. 11. Inuman me ing panulung ini balang ugtu.
TAGALOG ENGLISH Karamdaman Sickness 1. May sakit ka ba? 1. Are you sick? 2. May sakit ako. 2. I am sick. 3. Magpatingin ka sa doktor. 3. Go to the doctor. 4. Saan ko matatagpuan ang 4. Where can I find a doctor? doktor? 5. Ano ang nararamdaman 5. How do you feel? mo? 6. Masakit ang ulo ko. 6. I have a headache. 7. Nagsuka ako kagabi. 7. I vomited last night. 8. Nahihilo ako at may lagnat. 8. I feel dizzy and have a fever. 9. Palagay ko ay may malaria 9. I think I have malaria. ako. 10. Iiniksiyunan kita. 10. I will give you a shot. 11. Inumin mo ang gamot na 11. Take this medicine every ito tuwing tanghali. day at noon.
AYTA KAPAMPANGAN Pag-aral sa pagsabi Pamag-aral king salita 1. Katanda kaw magsabin 1. Biasa kayung magsalitang Tagalog? 1. Biasa kayung magsalitang Tagalog? 2. Makaintindi akun perad. 2. Makaintindi kung ditak. 3. Makasabi akun perad. 3. Makapagsalita kung ditak. 4. SabEt ya sa 4. Nanu ing king pagsabi yu? kekong salita? 5. Sabct ya pamCg yu sa sabin 5. Nanung yausda king kekayung hati? salita? 6. Sab&t ya labay sabin hati? 6. Nanu ing buri nang sabiyan nini? 7. Maintindyan mu nayi ya 7. Ayintindiyan mo ing kanakung sasabiyan? 7. Ayintindiyan mo ing kanakung sasabiyan? 8. Aku maintindyan. 8. Eku ayintindiyan. 9. Umanen mu pun ya habain. 9. Pasibaywan mu nya./Pakiulit me. 10. Ipakanawa muy sabin mu. 10. Magsalita kang banayyad.
TAGALOG ENGLISH Pag-aaral ng wika Language learning 1. Marunong ba kayong magsalita ng Pilipino? 1. Do you know how to speak Pilipino? 2. Nakakaintindi lang ako ng 2. I can only understand a little. 2. I can only understand a little. 3. Nakakapagsalita ako ng 3. I speak it a little. kaunti. 4. Ano ang salita ninyo? sa 4. How do you say your language? 5. Anong tawag nito sa 5. What's the name for this in your language? 5. What's the name for this in your language? 6. Ano ang ibig sabihin nito? 6. What does this mean? 7. Naintindihan rno ba ang 7. Do you understand what I am saying? 7. Do you understand what I am saying? 8. Hindi ko po maintindihan. 8. I don't understand. 9. Pakiulit mo nga. 9. Please repeat that. 10. Magsalita ka ng marahan. 10. Speak more slowly. in
AYTA KAPAMPANGAN 11. Katanda kan magsabin 11. Biyasa kang magsalitang Inglis. 11. Biyasa kang magsalitang Inglis. 12. Ase matulid ya pagsabi kun 12. E masalese ing kanakung Inglis. pamagsalitang Inglis. 13. Babayu aku pun magsabin 13. Mani-garal ku pa mung Ayta. magsalitang Baluga. 14. Isabi mu kangku ya sabin Ayta. 14. Pakisabiyan mu kung salitang Baluga. 15. Kalabay kay makatandan 15. Bisa kaming mabiasang salitang Baluga. 15. Bisa kaming mabiasang salitang Baluga. 16. Ustuy habain? 16. Istuya yan?
TAGALOG ENGLISH 11. Mahusay kang magsalita ng 11. You speak English well. Ingles. 12. Hindi maayos ang aking pagsasalita ng Ingles. 12. My speech is not grammatical in English. 13. Nag-aaral pa lamang akong 13. I am still learning how to speak the Ayta language. rnagsalita ng salitang Ayta. 14. Kausapin mo ako sa Ayta. 14. Please speak Ayta with me. 15. Gusto naming mag-aral ng salitang Ayta. 15. We want to learn the Ayta language. 16. Tama ba iyan? 16. Is that correct? #
AYTA KAPAMPANGAN Pangan Pamamangan 1. LayangCn aku buy kainum. 1. Maranup ku ampon maung danum. 2. Mangan kitamina. 2. Mangan tana. 3. MamtCg kaw mangan. Akaw marengayan. 3. Mangan kayung masalese. Ali kayu marine. 4. Katanda kan mallutu! 4. Biasa kang maglutu! 5. Manyaman ya kan&n. Ustu 5. Manyaman ing pamangan. ya sangkap na. Istuya sangkap na. 6. Mangwa kaw pun. 6. Kuma kayu pa. 7. Akina kalabay ta nabsuy 7. Ali naku bisa. Mabsi naku. akina. 8. Biyan mu kun lanEm. 8. Dinan yu na ku pung inuman.
TAGALOG ENGLISH Pagkain Food 1. Nagugutom at nauuhaw 1. I'm hungry and thirsty. ako. 2. Kumain na tayo. 2. Let's eat now. 3. Kumain kayong mabuti; huwag kayong mahihiya. 3. Eat well, don't be shy. 4. Marunong kang magluto! 4. You know how to cook well! 5. Masarap. Tamangtama ang 5. It's delicious; well pagkaing ito. seasoned. 6. Kumuha pa kayo. 6. Take some more. 7. Ayaw ko na. Busog na ako. 7. I can't. I'm full. 8. Pahingi nga po ng inumin. 8. Give me a drink of water, please.
AYTA
KAPAMPANGAN Panahun Ding Panaun 1. MangCd ta asina manguran. 1. Masanting ena mumuran. 2. Misyadun naumut ya mamut 2. Misyadung mapali uling , ta kurismayna. panaun ning kaleldo. 3. NalCpEt/Naliting. 3. Marimla 4. Mahangin ta dilag bagyu. 4. Mayangin uling ating bagyu. 5. Maburak ya dan gawan 5. Maburak ya ing dalan ding kauran. 5. Maburak ya ing dalan ding kauran. 6. Nanguran yan malakas naybi. 6. Minuran masikan napun. 7. Napaimata akun kilat saybi. 7. Ginising naku ning duldul nabengi. 6
TAGALOG ENGLISH Kalagayan ng panahon The seasons 1. Mabuti at hindi na umuulan. 1. It's good that it's no longer raining. 2. Napakainit dahil tag-init 2. It's very hot because it's na ngayon. dry season. 3. Maginaw. 3. ~ t ' s cold. 4. Mahangin dahit may bagyo. 4. It's very windy because there's a typhoon. 5. Maputik ang daan dahil 5. The road is muddy because it's rainy season. 5. The road is muddy because it's rainy season. 6. Umulan ng napakalakas 6. It rained very hard yesterday. 6. It rained very hard yesterday. 7. Nagising ako dahil sa kulog 7. The thunder woke me up last kagabi. night.
AYTA Sa iskwela 1. MallCngC kaw pun. 2. Malltngt kaw dayi masalaysay. 3. Pakibatan yuy kutang. 4. Bastn yuy hatin masikan. 5. Bastn yun tahimik. 6. Umantn yun pag-aralan. 7. Mangutang aku, makibat 8. MirCng kaw. 9. Miknu kaw. 10. Itag-ay yuy gamtt yu nu 11. IpakasnCg mu ta ayan malengt. KAPAMPANGAN King iskwela 1. Makiramdam ko pa mu. 2. Makiramdam kong masalese. 3. Pakibatan ye ing kutang. I 4. Basan yeng masikan.
I 5. Basan yeng taimik. 6. Pag-aralan yeng pasibayu. 7. Mangutang ku, makibat kayu. 7. Mangutang ku, makibat kayu. 8. Tikdo kayu. 9. Lukluk kayu. 10. Itas ye ing gamat yu nung balu ye ing pakibat. 10. Itas ye ing gamat yu nung balu ye ing pakibat. 11. Isikan mu. E mi daramdaman.
TAGALOG ENGLISH Sa paaralan At school 1. Makinig muna kayo. 1. Listen first. 2. Makinig kayong mabuti. 2. Listen carefully. 3. Sagutin ninyo ang tanong. 3. Answer the question. 4. Basahin ninyo ng malakas. 4. Read aloud. 5. Basahin ninyo ng tahimik. 5. Read silently. 6. Pag-aralan ninyo itong 6. Study it again. muli. 7. Magtatanong ako, sagutin 7. I'll ask a question, you ninyo. answer. 8. Tumayo kayo. 8. Stand up. 9 . Maupo kayo. 9. Sit down. 10. Itaas ninyo ang inyong kamay kung alam ninyo ang sagot. 10. Raise your hand if you know the answer. 1 1. Lakasan mo. Hindi namin 11. Speak louder. We can't marinig. hear you.
AYTA 12. Manggd.
13. Ustu.
14. Mali.
KAPAMPANGAN 12. Masanting.
13. Isto.
14. E
isto / Mali.
TAGALOG 12. Magaling.
13. Tama.
14. Mali.
12. Good.
13. Right.
14. Wrong.
ENGLISH