Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι
Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι (τίτλος στα αγγλικά: The Man with Bogart's Face = Ο Άνθρωπος με το Πρόσωπο του Μπόγκαρτ και εναλλακτικός τίτλος Sam Marlowe, Private Eye = Ιδιωτικός ντετέκτιβ Σαμ Μάρλοου) είναι μια αμερικανική κωμωδία του 1980, που κυκλοφόρησε από την 20th Century Fox και βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Άντριου Φέναντι, ο οποίος είναι επίσης σεναριογράφος και παραγωγός της ταινίας.

Περίληψη υπόθεσης 
Ένας άντρας που αυτοαποκαλείται Σαμ Μάρλοου (Ρόμπερτ Σάκι) αλλοιώνει το πρόσωπό του για να μοιάζει με αυτό του ειδώλου του, Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και στη συνέχεια ανοίγει ένα γραφείο ερευνών. Στην αρχή, αυτός και η γραμματέας του, η Δούκισσα (Misty Rowe) έχουν ελάχιστη δουλειά, αλλά τα πράγματα αρχίζουν να βελτιώνονται όταν, με αφορμή έναν πυροβολισμός, δημοσιεύεται στην εφημερίδα μια φωτοργαφία του Σαμ. Κάποιοι αδίστακτοι, οι οποίοι συμπτωματικά μοιάζουν επίσης με χαρακτήρες σε ταινίες του Μπόγκαρτ (τους οποίους ενσαρκώνουν οι Βίκτωρ Μπουόνο, Χέρμπερτ Λομ και Μισέλ Φίλιπς), ψάχνουν ένα ανεκτίμητο ζευγάρι από μπλε ζαφείρια που ονομάζεται τα Μάτια του Αλεξάνδρου (από ένα άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου), ενώ ο Μάρλοου και η Δούκισσα βρίσκονται στο κέντρο της υπόθεσης.

Διανομή 

 Ρόμπερτ Σάκι - Σαμ Μάρλοου
 Φράνκο Νέρο - Χακίμ
 Μισέλ Φίλιπς - Τζίνα
 Ολίβια Χάσεϊ - Έλσα
 Χέρμπερτ Λομ - κύριος Ζίμπρα
 Μίστι Ρόου - Δούκισσα
 Βίκτωρ Μπουόνο - Αναστάς
 Σίμπιλ Ντάνινγκ - Σίνθια
 Ρίτσαρντ Μπακαλιάν - υπολοχαγός Μπουμπέρα

Πρωτότυπο μυθιστόρημα 
Η ταινία βασίστηκε στο πρώτο μυθιστόρημα του Φέναντι, ο οποίος το έγραψε μέσα σε 23 ημέρες. Ο Φέναντι ήταν 30 χρόνια συγγραφέας και παραγωγός τηλεοπτικών εκπομπών και ταινιών και πάντα ενδιαφερόταν να κάνει το βιβλίο του ταινία. 

Τον Ιούνιο του 1976, ανακοινώθηκε ότι το βιβλίο του Φέναντι θα εκδιδόταν τον επόμενο Ιανουάριο και ότι θα ακολουθούσε κινηματογραφική μεταφορά.  «Ό,τι και να είχε ο συγγραφέας στο μυαλό του δεν βγαίνει πολύ καλά», έγραψε ο κριτικός βιβλίων της εφημερίδας New York Times, προσθέτοντας ότι «η σύλληψη και η γραφή είναι αρκετά πρώιμες».  Η εφημερίδα Los Angeles Times ανέφερε ότι ο Φέναντι "γράφει καλά".

Παραγωγή 
Ο Φέναντι πήγε την ταινία στον Μελ Σάιμον, ο οποίος συμφώνησε να δώσει 4 εκατομμύρια δολάρια.  Ο Φέναντι λέει ότι το γύρισμα τελείωσε χωρίς να χρειαστούν όλα αυτά τα χρήματα και επέστρεψε 400.000 δολάρια στον Σάιμον. «Είμαι παιδί της Κρίσης, δεν πιστεύω στη σπατάλη χρημάτων», είπε. 

Η ταινία γυρίστηκε τον Μάιο του 1979 με ανεξάρτητη χρηματοδότηση από την εταιρεία Melvin Simon Productions.  Τον Σεπτέμβριο του 1979, όταν η ταινία τελείωνε, η 20th Century Fox συμφώνησε να παραλάβει όλες τις ταινίες της Melvin Simon από το 1979 και το 1980 σε ένα πακέτο αξίας 10 εκατομμυρίων δολαρίων.   Είχαν πενήντα τοις εκατό ενδιαφέρον για το Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι, πράγμα που σημαίνει ότι η Fox έδωσε στον Σάιμον 2 εκατομμύρια δολάρια.  

Ο πρωταγωνιστής Ρόμπερτ Σάκι ήταν γνωστός για την ομοιότητά του με τον Μπόγκαρτ και εμφανιζόταν ως Μπόγκαρτ σε διάφορους ρόλους για πάνω από μια δεκαετία, συμπεριλαμβανομένων κάποιων διαφημίσεων και μιας παραγωγής του έργου Play It Again Sam στο Μπρόντγουεϊ. «Είμαι απλά ένας εργαζόμενος που προσπαθεί να ζήσει με ειλικρίνεια», είχε πει. «Έχω την εμφάνιση που είχα πάντα και δεν μπορώ να κάνω πολλά γι' αυτό. Ποτέ δεν έκανα πλαστική χειρουργική ούτε βαφόμουν για να μοιάζω στον Μπόγκι». 

Ο Φέναντι είπε ότι είχε βρει άλλο ηθοποιό για τον ρόλο, μέχρι που μπήκε ο Σάκι, μετά τον οποίο ο παραγωγός "έπαθε σοκ. Ο Μπομπ δεν χρειάζεται να κάνει μιμήσεις. Η σωματική εντύπωση είναι αρκετή. Όταν άρχισε να μιλάει, ήξερα ότι είχα τον Μπόγκαρτ". 

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων μιας σκηνής, μια βάρκα χτύπησε τον ναρκαλιευτή του Τζον Γουέιν. 

Ήταν η τελευταία ταινία του Τζορτζ Ραφτ.

Υποδοχή 
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών του 1980 και κυκλοφόρησε στην Ευρώπη πριν από τις ΗΠΑ. 

Η εφημερίδα New York Times χαρακτήρισε την ταινία ως "μια έξυπνη, ευγενική και συχνά διασκεδαστική απομίμηση του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και των ρόλων που έπαιξε".

Σημειώσεις 

 Το όνομα Σαμ Μάρλοου προέρχεται από δύο κινηματογραφικούς ήρως που ενσάρκωσε ο Μπόγκαρτ: τον Σαμ Σπέιντ στην ταινία Το γεράκι της Μάλτας και τον Φίλιπ Μάρλοου στην ταινία Πάθος και αίμα.
 Σε αυτήν την ταινία εμφανίζονται οι βετεράνοι της οθόνης Τζορτζ Ραφτ (στον τελευταίο του κινηματογραφικό ρόλο), Τζέι Ρόμπινσον, Χένρι Γουίλχοξον, Βίκτωρ Σεν Γιανγκ (που είχε εμφανιστεί με τον Μπόγκαρτ στην ταινία Τα γεράκια του Ειρηνικού), Βίκτωρ Μπουόνο, Ιβόν ντε Κάρλο, Μάικ Μαζούρκι και Φράνκο Νέρο.
 Η ταινία κέρδισε το βραβείο χειρότερος πρωτότυπος τραγουδιού στα Χρυσά Βατόμουρα για το The Man with Bogart's Face.

Άλλες εκδόσεις 
Η ταινία κυκλοφόρησε σε DVD από την εταιρεία Image Entertainment στις 10 Ιουλίου 2007.

Αναφορές

Εξωτερικοί σύνδεσμοι 

 
 
 
ΣΑΝ... Με αφορμή την ταινία Οι ξύπνιοι μάγκες γελάνε τελευταίοι, κείμενο των Αλέξανδρου Μουμτζή και Γιώργου Τζιώτζιου

Ταινίες βασισμένες σε αμερικανικά μυθιστορήματα
Αμερικανικές ταινίες
Ταινίες παραγωγής 20th Century Fox
Ταινίες του 1980
Αγγλόφωνες ταινίες