Λάιμαν Άμποτ
Ο Λάιμαν Τζ. Άμποτ (, 18 Δεκεμβρίου 1835 - 22 Οκτωβρίου 1922) ήταν Αμερικανός θεολόγος, εκδότης και συγγραφέας.

Βιογραφία

Πρώτα χρόνια 
Ο Λάιμαν Τζ. Άμποτ γεννήθηκε στο Ρόξμπερι της Μασαχουσέτης στις 18 Δεκεμβρίου 1835, και ήταν γιος του πολυγραφότατου συγγραφέα, εκπαιδευτικού και ιστορικού Τζέικομπ Άμποτ ενώ μητέρα του ήταν η Χάριετ Βον. Ο Άμποτ μεγάλωσε στο Φάρμινγκτον του Μέιν και αργότερα στη Νέα Υόρκη. Οι πρόγονοι του Άμποτ προέρχονταν από την Αγγλία και ήρθαν στην Αμερική περίπου είκοσι χρόνια μετά το Πλύμουθ Ροκ.

Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης το 1853, όπου ήταν μέλος της Εύκλειας Εταιρείας, σπούδασε νομικά και έγινε μέλος του δικηγορικού συλλόγου το 1856. Ωστόσο, ο Άμποτ εγκατέλειψε σύντομα το δικηγορικό επάγγελμα και, αφού σπούδασε θεολογία με τον θείο του, Τζον Στίβενς Κάμποτ Άμποτ, χειροτονήθηκε ιερέας της Κονγκρεσιοναλιστικής Εκκλησίας το 1860. Στις 14 Οκτωβρίου 1857 παντρεύτηκε την Άμπι Φ., κόρη του Χάνιμπαλ Χάμλιν από τη Βοστώνη της Μασαχουσέτης.

Σταδιοδρομία 
Διετέλεσε πάστορας της Κονγκρεσιοναλιστικής Εκκλησίας στο Τερ Ωτ της Ιντιάνα από το 1860 έως το 1865 και της Εκκλησίας της Νέας Αγγλίας στη Νέα Υόρκη από το 1865 έως το 1869. Από το 1865 έως το 1868 ήταν γραμματέας της Επιτροπής της Αμερικανικής Ένωσης (που αργότερα ονομάστηκε Γραφείο Απελεύθερων Αμερικανών). Το 1869 εγκατέλειψε την ποιμαντορία του για να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία.

Ο Άμποτ εργάστηκε ποικιλοτρόπως στο εκδοτικό επάγγελμα ως συνεργάτης του Harper's Magazine και ήταν ο ιδρυτής ενός εντύπου που ονομαζόταν Illustrated Christian Weekly (Εβδομαδιαίο Εικονογραφημένο Χριστιανικό Περιοδικό), το οποίο εξέδιδε για έξι χρόνια. Ήταν επίσης συνεκδότης του The Christian Union (Η Χριστιανική Ένωση) μαζί με τον Χένρι Γουόρντ Μπίτσερ από το 1876 έως το 1881. Αργότερα, ο Άμποτ διαδέχθηκε τον Μπίτσερ το 1888 ως πάστορας της εκκλησίας του Πλύμουθ στο Μπρούκλιν. Έγραψε επίσης την επίσημη βιογραφία του Μπίτσερ και επιμελήθηκε τις εφημερίδες του.

Από το 1881 ο Άμποτ ήταν αρχισυντάκτης του περιοδικού The Christian Union, το οποίο μετονομάστηκε σε The Outlook (Η Προοπτική) το 1891. Το περιοδικό αυτό απεικόνιζε τις προσπάθειές του για κοινωνική μεταρρύθμιση και, στη θεολογία, μια φιλελευθερία, ανθρωπισμό και σχεδόν ουνιταριανιστικό πνεύμα. Τα τελευταία χαρακτηριστικά χαρακτήριζαν και τα δημοσιευμένα έργα του.

Οι απόψεις του Άμποτ διέφεραν από εκείνες του Μπίτσερ. Ο Άμποτ ήταν σταθερός υποστηρικτής της Βιομηχανικής Δημοκρατίας και ήταν υπέρμαχος του προοδευτισμού του Θίοντορ Ρούσβελτ για σχεδόν 20 χρόνια. Αργότερα θα υιοθετούσε μια έντονα φιλελεύθερη θεολογία. Ήταν επίσης προσηλωμένος Χριστιανός Εξελικτιστής. Σε δύο από τα βιβλία του, The Evolution of Christianity (Η εξέλιξη του χριστιανισμού) και The Theology of an Evolutionist (Η θεολογία ενός εξελικτιστή), ο Άμποτ εφάρμοσε την έννοια της εξέλιξης σε μια χριστιανική θεολογική προοπτική. Αν και ο ίδιος είχε αντιρρήσεις να τον αποκαλούν υπέρμαχο του δαρβινισμού, ήταν αισιόδοξος υποστηρικτής της εξέλιξης, ο οποίος πίστευε ότι «αυτό που είδε ο Ιησούς, η ανθρωπότητα εξελίσσεται».

Ο Άμποτ ήταν θρησκευτικό πρόσωπο με αρκετή δημοσιότητα και κλήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 1897 να εκφωνήσει ομιλία στη Νέα Υόρκη στην κηδεία του οικονομολόγου Χένρι Τζορτζ. Τελικά παραιτήθηκε από την ποιμαντορία του τον Νοέμβριο του 1898.

Ο γιος του, Λόρενς Φρέιζερ Άμποτ, συνόδευσε τον Πρόεδρο Ρούσβελτ σε περιοδεία στην Ευρώπη και την Αφρική (1909-10). Το 1913 ο Λάιμαν Άμποτ αποβλήθηκε από την Αμερικανική Ειρηνευτική Εταιρεία επειδή υποστήριζε σθεναρά τη στρατιωτική προπαρασκευή στην εφημερίδα The Outlook, την οποία εξέδιδε, και επειδή ήταν μέλος του Συνδέσμου Στρατού και Ναυτικού. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν ένθερμος υποστηρικτής της πολεμικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Έλαβε τον τίτλο διδάκτορα θεολογίας από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης το 1879, από το Χάρβαρντ το 1891, από το Γέιλ το 1903 και διδάκτορα νομικής από την Ακαδημία Γουέστερν Ριζέρβ το 1900.

Θάνατος και κληρονομιά 
Ο Λάιμαν Άμποτ πέθανε στις 22 Οκτωβρίου 1922 και τάφηκε στο κοιμητήριο Γούντλοουν στο Νιου Γουίντσορ της Νέας Υόρκης.

Οι συντάκτες του The Outlook διατήρησαν την κανονική τους συνήθεια, δημοσιεύοντας χωρίς «απόκλιση από την κανονική πορεία του εντύπου», αφού αυτό θα ήθελε ο αποθανών συνάδελφός τους. Το περιοδικό ζητούσε από τους αναγνώστες κατανόηση καθώς η εφημερίδα «περίμενε [μέχρι] την επόμενη εβδομάδα για να παρουσιάσει στους φίλους του, γνωστούς και άγνωστους, μια αναδρομή στη ζωή του και στις εκδηλώσεις τιμής που σηματοδότησαν τον θάνατό του». Ένα συνοπτικό αφιέρωμα δημοσιεύτηκε σε εκείνο το τεύχος, αλλά η έκδοση της 8ης Νοεμβρίου περιείχε το επίσημο μνημόσυνο και τα αφιερώματα. Δεκαπέντε σελίδες σε εκείνο το τεύχος ασχολήθηκαν με τον Άμποτ και οι εκδότες συμπεριέλαβαν «αρκετά μακροσκελή δοκίμια προς τιμήν του Άμποτ από στενούς συγγενείς, μικρότερα αφιερώματα από φίλους και παλαιότερους συνεργάτες, καθώς και αφηγήσεις από πολλές εταιρείες του αμερικανικού Τύπου».

Οι πολλοί διαφορετικοί και διακεκριμένοι συγγραφείς που συνέβαλαν σε αφιερώματα «κατέδειξαν το εύρος και το μέγεθος της επιρροής του Λάιμαν Άμποτ στην αμερικανική θρησκευτική και πνευματική κουλτούρα κατά τη διάρκεια της μακράς σταδιοδρομίας του». Εξέχοντα παραδείγματα περιλαμβάνουν ένα αναδημοσιευμένο αφιέρωμα του 1915 από τον πρώην πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Θίοντορ Ρούσβελτ και άρθρα από έγκυρες εφημερίδες όπως οι New York Times και η New York Herald. Ο Ρούσβελτ επαίνεσε τον Άμποτ επειδή ήταν «ένας από εκείνους τους ανθρώπους που το έργο και η ζωή τους δίνουν δύναμη σε όλους όσοι πιστεύουν σε αυτή τη χώρα», και η New York Herald αναφέρθηκε στην ικανότητα του Άμποτ να «μεταφέρει τις πολύτιμες απόψεις του σε ολόκληρο το πνευματικό κοινό». Ο Δρ. Χένρι Σλόαν Κόφιν σημείωσε σε ένα μνημόσυνο αργότερα: «Με βάση τον αριθμό των ανθρώπων που προσέγγισε, ο Δρ Άμποτ ήταν αναμφισβήτητα ο μεγαλύτερος θρησκευτικός διδάσκαλος αυτής της γενιάς».

Η διαρκής επιρροή και η ευρεία απήχηση του Άμποτ είναι ευδιάκριτη σε μεταγενέστερες αναλύσεις του βίου του. Ο ένας βιογράφος του Άμποτ, ο Άιρα Β. Μπράουν, επιβεβαίωσε τη σπουδαιότητα του Άμποτ μέσω «δεκάδων μαρτυριών» και πρόσθεσε ότι ο Άμποτ «έφτασε άμεσα σε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους» μέσω του έργου του ως «ιερέας, κήρυκας, συγγραφέας και εκδότης». Ο Άμποτ ήταν «κάτι σαν εθνικός πατριάρχης» κατά τη στιγμή του θανάτου του και, σύμφωνα με τον Μπράουν, ήταν «τίποτα λιγότερο από ένας σύγχρονος μάντης» για χιλιάδες πιστούς. Ο Άμποτ επηρέαζε εκατοντάδες ανθρώπους κάθε εβδομάδα μέσω των κηρυγμάτων του στην περίφημη εκκλησία Κονγκρεσιοναλιστική Εκκλησία της Λεωφόρου Πλύμουθ. Έδωσε επίσης διαλέξεις σε πολλά αμερικανικά κολέγια, δημοσίευσε αρκετά βιβλία που πούλησαν μεταξύ πέντε και δέκα χιλιάδων αντιτύπων και εξέδωσε το Outlook που, στο απόγειό του, πουλούσε «περίπου 125.000 αντίτυπα την εβδομάδα». Το περιοδικό «αποτελούσε εξέχουσα πηγή ειδήσεων για προτεστάντες ιερείς και κοσμικούς σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποδεικνύοντας τη διαρκή επιρροή του Άμποτ».

Παραπομπές 

Αμερικανοί θεολόγοι
Αμερικανοί συγγραφείς