له سهردهمی ئهمریكادا،خۆرههڵات بهرهو جهمسهری روسیا
نوسهر و فهیلهسوفی فهرهنسی (پۆل ڕیكۆر) دهمێك ساڵ پێش ئێستا ڕایگهیاند: ئهوهی لهنێوان فهرهنسا و ئهمریكا ڕوو دهدات، هیچ نییه جگه له جهنگی یونیڤێرساڵێتی. ئهو دهڵێت: ئهمریكا دهیهوێت ههموو جهنگێك بباتهوه و ئهوهشی ههیهتی له هێزی ڕهق و (نهرم و دیپلۆماسی) بهسهر جیهاندا بیسهپێنێت و ههموو جیهان بخاتهژێر ڕكێف و ههژمونی خۆیهوه.
تاكو ئێستا ههموو ئهو تێڕوانینانهی بۆ گهورهیی و زلهێزی ئهمریكا ههیه، بهشێكی زۆری لهناو دۆخی ڕابردووی ئهمریكای مێژووكردهوه! هاتۆتهدهرێ و ههموو ئهو كهسانهی وێنای ئهمریكا دهكێشن پشت بهو زانیاری و پاشخانه مێژووییه دهبهستن كه ئهمریكا ههیهتی. نوسهری ئهمریكی (فهرید زهكهریا) پێیوایه هێشتا سهردهمی ئهمریكایه لهتهواوی بوارهكاندا. ئهو نوسهره زیاتر دهنوسێت و دهڵێت: له ههژمونی سیاسییهوه بۆ سهربازی و ئابووری و تهنانهت بۆ هێزی میدیاو تیڤی هێشتا سهردهمهكه سهردهمی ئهمریكایه و شتێك نییه و نههاتووه پێی بگوترێت سهردهمی پۆست ئهمریكا.
ئهوهی لهسهرهوه ئاماژهمان پێدا ڕاستییهكی تاڕادهیهك زۆر لهخۆدهگرێت و جێگای نكۆڵی نییه كه جیهان لهڕووبهری گشتی سیاسی و سهربازی و دپلۆماسی و ئابووریدا هێشتا لهژێر هێزی سهردهمهكهی ئهمریكادایه. بهڵام ههندێك ئاماژهی ڕوونیش دهركهوتوون كه ئهمریكا لهههر دوو سهردهمی ئیدارهی «باراك ئۆباما» و «دۆناڵد ترامپ»داو لهههندێك ناوچهی جیهان و بهتایبهت خۆرههڵاتی ناوهڕاست له پاشهكشێدایه و ئێستا ئهوهندهی وڵاتان و زلهێزهكانی ناوچهی خۆرههڵات بهرهو قوتبی سیاسی و دژه مێژووییهكهی ئهمریكا كه ڕوسیایه دهڕۆن هێنده بهرهو ئهمریكا ناڕۆن.
ئهگهر له نهخشهی سیاسی و سهربازی ناوچهی خۆرههڵات بڕوانین، روسهكان ئهیانهوێت بلۆكێكی سیاسی و سهربازی و ئابوری لهنێوان وڵاتانی وهك «توركیا، ئێران، سوریاو تهواوی هیلالی شیعی» دروست بكهن. ئهم جهمسهره سیاسی و سهربازییه كه بهتهواوی به ئاراستهی ڕوسیا دهڕۆن دیارترین هێز و گوژمهی خۆیان لهو خاڵهدا پیشاندا كه نابێت بهشار ئهسهد له دهسهڵات دوور بكهوێتهوه و سیستمی سیاسی له سوریادا بگۆڕدرێت.
ههرچی بهنیسبهت ئهمریكاوه لهڕاستیدا هێشتا نهیتوانیووه بهرهیهكی گهورهی هێزی سیاسی و سهربازی و ئابوری وهك ئهو بهرهیه لهخۆرههڵات پێكبهێنێت كه ئهمڕۆ روسیا خاوهنداریان لێدهكات و بهبهرهی ڕوسیا ههژمار دهكرێن. ئهگهر بڕوانینه ئهو وڵاتانهی وهك بهرهی ئهمریكا دهركهوتوون دیارترینیان ئیسرائیل و سعودیهیه كه ئهم دوو وڵاته ئهگهرچی تارماییهكانی ئهمریكان لهخۆرههڵاتی ناوهڕاست بهڵام ئهمها بهو مانا نییه كه هیچ ساردو سڕییهك لهنێوانیاندا نییه، بهپێچهوانهوه هێشتا سعودیه شهرم دهكات بهبێ چارهسهری پرسی فهلهستین له ئیسرائیل نزیك ببێتهوه تاكو ئهو ئهندازهیهی كه وهك هاوپهیمان دهربكهون پێكهوه. سعودیه نایهوێت وهك هاوپهیمانێكی ئاشكرا لهگهڵ ئیسرائیل مامهڵه بكات، چونكه ئهزمونی ئهوهمان ههیه كه كاتێك سعودیه سزای وڵاتی (قهتهر)دا بهبیانوی تیرۆر، ڕاستهوخۆ ههر ئهوكات «ئهڤیكتۆر لێبهرمان» وهزیری بهرگری ئیسرائیل پهیوهندی دهكات به سعودیهكانهوه كه ئهو ئامادهی هاوكارییه بۆ سعودیهو ئهوهی مهترسییه بۆسهر وڵاتانی عهرهبی خۆرههڵات ئیسرائیل نییه بهڵكو تیرۆر و تیرۆریستانن، بهڵام سعودیه دهستپێشخهریهكهی ئیسرائیلی قبوڵ نهكرد.
بهپێوهری ئهو جێگۆڕكێ سیاسیهشی كه توركیا لهبهرهی ئهمریكاوه بهرهو بهرهی ڕوسیا بازی هاویشتووه، ئێستا ئهمریكا وڵاتێكی ئهوتۆی نییه لهم سێگۆشه سیاسیهی ناوچهكهدا (ئێران، توركیا و سوریا) بیكاته جێگرهوهی توركیا، بۆیه یان دهبێت ئهمریكا لێدان لهئهو بهره ڕوسیه بهبههێزكردنی كوردهكانی خۆرئاوای كوردستان بووهستێنێت و هاوكارییهكی زۆری كورد بكات تاكو ئاستی ههرێمێكی سهربهخۆ كه ببێته هێزی خۆ ههڵكێشانهوهی ئهمریكا، یان ئهمریكا زیاترو زۆرتر توشی داكشانی سیاسی دهبێتهوه و ڕهنگه بهتهواوی لهسوریا بچێته دهرهوه، یان مانهوهی لهسوریا سودێكی ئهوتۆی نابێت.
115 جار بینراوە