خەلەکا ئێکێ
ئێکەم ئێزگێ FMکوردی پشتی سەرھەلدانێ ل باژێرکێ سەرسنکێ ب ناڤێ ئێزگێ دەنگێ خویندکار و لاوان دەست دەتە پەخشێ خو، کو رادیۆیەکا رەوشەنبیری گشتی بوو، سەر ب پارتی دیموکراتی کوردستان ڤە.
ل رێکەفتی ١٧/١٠/١٩٩١ ئەڤ رادیۆیە دەست دەتە کاری کو ب کەدا (فەرھاد مەلا ھەمدی) ئامیرێ پەخشێ بو دھێتە چێکرن، و ل دەستپێکێ ب تنێ ٤ دەمژمێرێن پەخشی ھەبوون و ھەموو ژی ب رەنگە کێ ئێکسەر بوون.
شەعبان سلێمان وەک رێڤەبەر و سەرپەرەشتێ گشتییێ رادیۆیێ بوو و نەزیف مھەمەد عەلی ئێکەم رێڤەبەرێ جێبەجێکارێ رادیۆیا دەنگێ خویندکار و لاوان بوو.
ناڤەندا ئێزگەی ل تاخێ سەرھەلدان بوو ل باژێرکێ سەرسنکێ و ب تنێ ڤێ ناڤەندا ھەنێ ٣ ژوور ھەبوون و ژ وان سێ ژووران ئێک ستۆدیو بوو. و ئەو ئامیرێ کو پەخشا بەرناما پێ دھاتە کرن ژ جورێ (ئەم پی فایەر) بوو، و ژ بەر نەبوونا چ ھاریکاریەکا پێشوەخت و دەستپێکی ب رێکا ئامیرێن داگرتنێ (تسجیل) یێت خەمخورێن ڤی ئێزگەی کار برێڤە دچوو و ھەموو کاسێت ژی ھەر یێت ھەڤالێن ئێزگەی بوون.
رێڤەبەر و سەرپەرەشتێت رادیۆیێ:.
ھەر ل ١٧/١٠/١٩٩١ تا کو نیڤا مەھا ٦/١٩٩٧ێ شەعبان سلێمان رێڤەبەرێ گشتی و سەرپەرەشتێ رادیۆیێ بوو، و نەزیف مھەمەد عەلی ئێکەم رێڤەبەرێ جێبەجێکار بوو، ب تنێ سی مەھان ژ دەستپێکرنا ئێزگێ دەنگێ خویندکار و لاوان ئەڤ کارە کریە، پاشان نەوزاد زاھر بو دەمێ سالەکێ دبیتە رێڤەبەر و پشتی وی ھشیار ئەھمەد ل سالا ١٩٩٤ تا ١٩٩٥ێ دبیتە رێڤەبەرێ رادیۆیێ و ل وی دەمی ناڤێ رادیۆیێ ژی ھاتبوو گوھرین بو دەنگێ جەماوەری ل ئامێدیێ، دەما کو رادیۆ دھێتە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ ھەر ئێکسەر شەعبان سلێمان ھەموو کارێن رێڤەبەریێ دکەت تا کو مەھا ٦/١٩٩٧، و پشتی وی دلشاد سالھ دبیتە رێڤەبەر و ل ھاڤینا ١٩٩٩ێ تاکوھاڤینا ٢٠٠٠ێ و ھەتا رادیۆ ب ئێکجاری دراوەستیت (ئیوسف توفیق) دبیتە رێڤەبەرێ رادیۆیێ.
قوناخێن ناڤ گوھرینا رادیۆیێ:.
دەستپێکێ ناڤێ رادیۆیێ دەنگێ خویندکار و لاوان بوو، و دەسپێکا رادیۆیێ ل ژێر ناڤ و نیشانا (ڤێرە دەنگێ خویندکار و لاوانە، سەر ب لژنا ناوچا سەرسنکێیا ئێکەتیا قوتابی و لاوێن دیموکراتا کوردستانێ)ڤە بوو، ل ڤی سەردەمی رادیۆ نەیا گرێدای بوو ب رێکخستنا ھزبێ ڤە بەلکو ب تنێیا گرێدای بوو ب رێکخراوا قوتابی و لاوێن دیموکراتی کوردستان ڤە، پاشان ل ھاڤینا سالا ١٩٩٣ێ پشتی کو رادیۆ دھێتە گرێدان ب نڤیسینگەھا پیشەییا لقێ ئێکێ پارتی و پاشان لژنا ناوچا ئامێدیێ ڤە، ناڤێ وێ دبیتە (رادیۆیا دەنگێ جەماوەری –ل دەڤەرا ئامێدیێ) و ل سەر ھەمان پێلا ئێزگێ خویندکار و لاوان وەشانا خو دکەت و ناڤەندا وێ ژی ھەر ل سەرسنکێ بوو، و پاشان ل ٢٦/٥/١٩٩٥ ناڤەندا رادیۆیێ ل سەرسنکێ دھێتە ڤەگوھاستن بو سەنتەرێ قەزا ئامێدیێ و ھەر ل وی دەمی ناڤێ رادیۆیێ ژی دھێتە گوھرین بو (رادیۆیا دەنگێ کوردستان –ئامێدیێ).
زمانێت کو رادیۆیێ وەشان پێ دکر:.
دگەل دامەزراندنا رادیۆیێ ل سەرسنکێ زمانێ کوردی، زمانێ سەرەکی بوو، مل ب ملێ وی زمانێ سریانی و عەرەبی ژی دھاتە بێھیستن، لێ دەما کو رادیۆ دھێتە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ ب تنێ زمانێ کوردی و سریانی دمینیت.
دەم و پێلا پەخشی:.
رادیۆ ل سەرسنکێ ل سەر پێلا ئێف ئێمێ وەشانا خو دکر و ھندی ناڤەندا وێ ل سەرسنکێ بوو، ب تنێ دەما پەخشی ٤ دەمژمێر بوون و ل دەمژمێر ٦ێ ئێڤاری دەستپێدکر تا کو ١٠ێ ب شەڤێ، و پشتی کو ھاتیە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ ژی ھەر ل سەر پێلا ئێف ئێمێ وەشانا خو دکر و دەما پەخشی ل دەمژمێر ٧ێ سپێدێ دەستپێدکر تا کو دەمژمێر ٥ێ ئێڤاری.
ھەروەسا ل دەستپێکێ دەما کو ھێشتا رادیۆ ل سەرسنکێ بوو، ب تنێ پەخشێ وێ دگەھشتە ھندەک چێت گەلەک کێم و نێزیک ژ بارەگەھێ رادیویێ، پاشان ھێدی ھێدی پەخش دگەھیتە ھەموو سەرسنکێ و سیارەتیکا و بامەرنێ و ئامێدیێ. لێ پشتی کو رادیۆ ھاتیە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ پەخش ژی دگەھیتە ھەموو دەڤەرێ و ئامیرێن پەخشی ژی بەرەڤ پێشچونێ بخوڤە دبینن.
ستودیۆ و پشکێن رادیۆیێ:.
ھەر ل سەرسنکێ ھەتا کو ھاتیە ڤەگوھاستن ژی بو ئامێدیێ رادیۆیێ ب تنێ ستۆدیویەک ھەبوو، و لدوور پشکان ژی ب ڤی رەنگی نە: پشکا بێژەران، پشکا تەکنیکی، پشکا پەیوەندیان، پشکا نوچەسازی، پشکا کارگێری و دارایی و دەما ھاتیە ئامێدیێ ژی پشکا پەیامنێران لێ زێدە دبیت.
ژێدەرێن رادیۆیێ مفا ژێ وەردگرت:.
د سەردەمەکێ گەلەکێ بەرتەنگ و بێ ھەبوونا چ ھاریکاریەکا باشیا دراڤی و نەبوونا تەکنولوژیا سەردەمانە، ئێزگێ دەنگێ خویندکار و لاوان کو پاشان ببوو رادیۆیا دەنگێ کوردستان -ل ئامێدیێ، ژێدەرێن وانیێن ناڤخویی، رادیۆیا ناڤەندییا پارتی دیموکراتی کوردستان بوو دگەل بەلاڤۆک و رۆژنامەیێن وی سەردەمییێن گرێدای پارتی و ھزبێن دیتر، و ژێدەرێ دەرەکی ژی بو وان: رادیۆیا دەنگێ ئەمریکا، رادیۆیا لەندەن، رادیۆیا مونتیکارلۆ بوو، و ھندی کو رادیۆ ل سەرسنکێ چ پەیامنێرەک نەبوو، لێ دەما کو ھاتیە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ، رتدیۆ دبیتە خودانا تورەکا باشا پەیامنێران ل سەرانسەری دەڤەرا ئامێدیێ دگەل پەیامنێرەکی ل سەنتەرێ پارێزگەھا دھۆکێ، و ژ بلی کو پەیامنێرەکێ تایبەتێ وەرزشی ژی ھەبوو.
ژ پێشکێشکار و بێژەرێن رادیۆیێ:.
دگەل ھەر دوو قوناخان دا (جھ گوھرینێ) ڤان بەرێزان کار د ناڤا رادیۆیێ دا کریە:. (ئیبراھیم ئیدریس، نەزیف مھەمەد عەلی، ھشیار مھەمەد، فەتھی ئێڤاری، زوزان رەسول، شلێر خەتاب، باسم شەمعون، سەلمان ئیشاق، نزار ئێھسان، بیرھات ئەرەدنی کو بێژەرێ بەرنامێ زاروکان بوو، سازان ھەکاری کو بەرنامەکێ دەروونی ھەبوو، نزار ئامێدی، سامی مستەفا، ئیوسف تەوفیق، عەبدولرەھمان مەلا ھەمدی، لەیلا مەجید، شرین جیھاد، شرین عەبدولا، جوان سەعدولا ھێتوتی، نەجات عەبدولا، سەیران نوری، سەمیرا رەمەزان، مەھمود سلێمان، ھەسەن ئەھمەد، ژارۆ دھوکی، مھەمەد عەبدولا ئامێدی، بژار جەلال، ئەمین ئامێدی، مەلا سامی، مەلا ئیبراھیم، بەھزار مھەمەد سەلیم، سەعدولا سەعید، ئایدن عومەر، شەعبان سلێمان، دلشاد بەرچی کو دەستپێکێ وەک پەیامنێر کارکریە، عەبدولعەزیز نھێلی، مەھمود تەھا، مەلا عەبدولا، ئیسمایل بابێ سیپەلێ، نزار فەیسەل کو پەیامنێرێ وەرزشی و پێشکێشکارێ بەرنامێ وەرزشی بوو).
د ھەمان دەم دایا فەرە کو ئاماژێ ب وێ چەندێ بدەین کو زوزان رەسول ئێکەم کچە بێژەرا ڤێ رادیۆیێ بوو ھەر ژ دامەزراندنا وێ، و پاشان گەلەک کچێن دیتریێن وەکی شلێر خەتاب و زەمروت سلێمان و ھەلز مھەمەد جاسم و…ھتد بەختێ خو د ناڤا ڤێ رادیۆیێ دا تاقیکریە و شیانە خزمەتا پەیڤا کوردی بکەن.
ھەروەسا دگەل دامەزراندنا رادیۆیێ ھەر دوو بەرێزان (نزار ئێھسان) ب رەسەن کوردە، و (سەلمان ئیشاق) کو مەسیھیە، شیانە ب ھەر سێ زمانێن کوردی و سریانی و عەرەبی بەرناما د ئێک دەم دا پێشکێش بکەن.
پشکا تەکنیکییا رادیۆیێ:.
د ناڤا ھەر دوو قوناخێن جە گوھرینێ دا ڤان بەرێزان ئەڤ ئەرکە گرتیە سەر ملێن خو:. (ئازاد سامی، لوقمان مستەفا، ھشیار ئەھمەد، مھەمەد ھەجی، ھەسەن ئەھمەد، ئیبراھیم، ئیسمایل سلێمان).
پشکا دەنگوباسان:.
ھەر دگەل دامەزراندنا رادیۆیێ ھەتا کو ھاتیە گرتن ب ئێکجاری ئەڤ رادیۆیە خودان گەلەک گەشتێن دەنگوباسان بوو کو ژ گەشتێن سیاسی و وەرزشی و رەوشەنبیری پێک دھات، لێ د ھەر قوناخەکێ دا ژمارا گەشتێن دەنگوباسان ل ئێک دجدا بوون.
پروگرامێت رادیۆیێ:.
د ماوێ دەھ سالێت خەباتێ دا ئەڤێ رادیۆیێ خزمەتەکا بەرچاڤیا پێشکێش کری و ئەڤە ژی قەفتەکە ژ بەرنامێن وێ، ھەر ل سەرسنکێ ھەتا کو ھاتیە ڤەگوھاستن بو ئامێدیێ:. (رێبازا بارزانی، سپێدەباش، بەرنامێ وەرزشی، چیروکێت تەمسیلی، سترانا بخوازە، بەرنامێ ئایینی، تەندروستی و ژیان، بەرنامێ زارۆکان، پوستێ ئێزگە کو ب ھەر سێ زمانا بوو، خەباتا قوتابیان، ھونەرێ کورتە چیروکێ، پێشکەفتنا لاوان، نیزال ئەلتەلەبە کو ب عەرەبی بوو، ٣٠ خولەک)، و گەلەک پروگرامێت دیتر ژی.
رۆژێت گرنگ د دیرۆکا رادیۆیێ:.
پشتی کو وەک ئێکەم رادیۆیا کوردی و ب دەستێ کوردەکی ل سەرسنکێ ئێزگێ دەنگێ خویندکار و لاوان دەست دایە کار و خەباتێ، روی ب روی چەندین خوشی و نەخوشیا بویە، لێ گرنگترین رۆژ د ژیانا کارمەندێن ڤێ رادیۆیێ دا ئەو رۆژ بوویا کو سەروک بارزانی ل ئادارا سالا ١٩٩٢ێ سەرەدانا ناڤەندا رادیۆیێ کری و پەیڤەک بو کارمەندێن رادیۆیێ پێشکێشکری، ژ گۆتنا سەروک بارزانی "کورد ب دەستێ خو تشتا چێبکەن ئەڤە گرنگترین تشتە"، ئەڤ گوتنە ژی ژ بوی کار و خەباتا فەرھاد مەلا ھەمدی بوو، ھەروەسا د کاودانێت نەخوش دا ژی رادیۆیێ ژیان کریە و ھەرا بەردەوام بوو ل سەر خەباتا خو.
پوستە و گەھاندنا رادیۆیێ:.
ژ بەر کاودانا و نەبوونا دراڤی و خرابیا رەوشا ئابووری، لێ رادیۆیا دەنگێ خویندکار و لاوان گەر چیا بێ پەیامنێر بوو بەلێ خودانا پوستە بوو و رۆژانە ب رێکێن جداجدا نامە دگەھشتنە رادیۆیێ، و ئەڤ چەندە ھەرا بەردەوام بوو تا کو رادیۆ شیای نونەرێن تایبەت بۆ وەرگرتنا پوستان ل دەڤەرێ دانیت و ب رێکا ترومبێلێن ب کرێ ئەڤ نامە گەھنە رادیۆیێ.
ڤەگوھاستنا رادیۆیێ ل سەرسنکی بو ئامێدیێ:.
ژ بەر وان گڤاشتنێن زێدە یێت کو ل سەر رادیۆیا دەنگێ خویندکار و لاوان ھەی ژ گەلەک لایەنان ڤە ل دوماھیکێ و ب نەچاری ھەڤالێن دامەزرینەرێن رادیۆیێ بریارێ ددەن کو ناڤەندا وێ ل سەرسنکێ بو ئامێدیێ بھێتە ڤەگوھاستن. و ل دوماھیکێ ژی ل ھاڤینا سالا ٢٠٠٠ێ ب بریارەکا پارتی دیموکراتی کوردستان ب تمامی رادیۆ دھێتە گرتن و ھەموو ئەرشیفێ وێ ژی بو رادیۆیا دەنگێ کوردستان ل دھۆکێ دھێتە ڤەگوھاستن.