هەواڵدەریی ئیسنا لە زاری "ئەکبەر عەزیمی" جێگری ئیدارەی گشتیی پەروەردە و بارهێنانی پاریزگای کوردستان بڵاوی کردەوە، بەپێی سەرژمێریی ساڵی ١٣٩٠ی هەتاوی ٢٨٦ هەزار و ٢٣٩ کەسی نەخوێندەوار لە پاریزگای کوردستان دا بوونی هەیە، بە شێوەیەک هیچکامیان توانای خوێندنەوە و نووسینیان نییە.
ئەو بەرپرسە ئاماژەی بەش دا، لە کۆی ئەو رێژەیە ١١١ هەزار و ٩١٧ کەس تەمەنیان لە نێوان ٦ هەتا ٥٠ ساڵ دایە و ئەو کەسانەی دیکە تەمەنیان لە ٥٠ ساڵ بەرەو سەرترە.
ئەوەش لە کاتێک دایە کە تەنیا ئەو کەسانەی تەمەنیان لە خوار ٤٩ ساڵەوەیە دەتوانن بەشداری لە خولەکانی " نهچت سواد ێموزی" دا بکەن و هەروەها زۆربەی گوندەکانی کوردستانیش لە بوونی مامۆستای فەرمیی "سواد ێموزی" بێبەرین.
پێشتریش بەرپرسێکی ئیدارەی پەروەردە و بارهێنای پارێزگای کرماشان رایگەیاندبوو کە لەو پاریزگایە دا ١٠٤ هەزار کەسی نەخوێندەوار لە نێوان ١٠ هەتا ٤٩ ساڵ دایە بوونی هەیە.
بەرپرسانی حکوومەتی لەکاتێکدا بەڵێنیی بنبڕ کردن و نەهێشتنی نەخوێندەواری لە وڵاتی ئێران دا دەدەن کەلە ساڵی ١٣٨٧ بەم لاوە هیچ کەس وەک ئامووزشیاری رێکخراوی " نهچت سواد ێموزی" وەر نەگیراوە.
توێژەرێکی کورد لە وتوێژێکدا بە ماڵپەڕی "جرس"ی راگەیاندبوو، هەبوونی ئەو رێژە نەخوێندەوارە، تەنیا نیشانەی لاوازیی رێکخراوی "سواد ێموزی" نییە، بەڵکوو پلان و ستراتژی سیاسیی حکوومەتی ئیسلامیی ئێران لەمەر زیاد بوونی ئاماری نەخوێندەواری لە ناوچە کوردنشینەکانە.
بەپێی ئاماری ساڵی رابردوو لەمەڕ ئاستی خوێندەواری و نەخوێندەواری ولاتانی جیهان، وڵاتی ئێران لە نێوان ١٧٨ وڵات دا پلەی ١٢٠ی هەیە و ٢٣% حەشیمەتی ئەو وڵاتە کەسانی نەخوێندەوار پێکی دێنن.