بۆچی بارزانی كۆتا شهوی ریفراندۆم گرهنتیهكهی ئهمریكاشی رهتكردهوه؟
عیماد عهلی
ئهو ههواڵانهی دزهی كردووه لهكۆتا شهوی بهر لهریفراندۆم. ئهمریكا داوایكردووه كه بهغداو ههولێر بهدور لهمهرجی پێشوهخت پێكهوه دانیشنو باسی ههمو شتێك بكهن، تهنانهت بهسهربهخۆیی كوردستانیشهوه. ئهمریكیهكان ئهوهشیان خستۆته بهردهست كه بهپهیمانی خهتیو نوسینو ئیمزا دهرئهنجامی گفتوگۆكان بخهنه بهردهستو پابهندبن پێوهی.
عهبادی لای خۆیهوه رایگهیاندووه كه ئهو رێز لهئارهزوهكانی كورد دهگرێت، دواتر ئهم تێزهیان خستۆته سهر مێزهكهی بارزانی. بهڵام ئهو لای خۆیهوه وتویهتی ئهم تهرحه زۆر دواكهوتووهو ئێستا ناتوانرێت كاری پێبكرێت. ئهوهی جێگهی سهرسورمانه كه گوایه ئهم پێشنیازه بهگرهنتی ئهمریكاشهوه بووه، نهك تهنها لهنێوان ئهم دو سهركردهیه. بهڵام لهگهڵ ئهوهشدا وا پیشاندراوه كه دهبێت لهو شهوه ئهوه رابگهیهنرێت كه پرۆسهی ریفراندۆم دوا دهخرێت. كاك مهسعودیش لای خۆیهوه وتویهتی جادهی كوردی ههمووی وروژێنراوهو چاوهرێی ریفراندۆمنو ئهم پرۆسهیهیان بهژیانو دوارۆژی خۆیانیان بهستۆتهو ناتوانم دوای بخهم، ئهگهر داوای ئهوه بكهم دهبێت بهدوای جهزیرهیهكدا بۆ خۆم بگهرێم و وڵات جێبهێڵم، لهبهرئهوهی متمانهیان پێم نامێنێت.
لهم بارهوه چهندین پرسیار دێته ئاراوه:
1-بۆچی ئهمریكا ئهم پێشنیارهی بۆ دوا شهوی ریفراندۆم دواخستو پێش ئهوه باسی گرهنتی خۆیو ههڵوێستی عهبادی نهكرد و بواری رازیبونی بۆ كاك مهسعود نههێشتهوه؟
2- كێ دهڵێت تهنها بۆ رهتكردنهوهی ریفراندۆم نهبووهو رازیبون بهراگهیاندنی دواخستنی ریفراندۆم له كۆتا شهوی بهر لهرێفراندۆم چ بوارێك بۆ گفتوگۆو گرهنتیو رهزامهندی عهبادیو ئهمریكا دههێلێتهوه، كێ دهڵێت فیڵی داوساتهكان نهبووهو بۆ ئهوهی پاش رهتكردنهوهی ریفرندۆم هیچ شتێك لهبهردهستنهبێت بۆ پهشیمان بونهوه لهو تهرحه؟
3- بۆچی ئهمریكاو عهبادی تا دوا سات لهراگهیاندن رازیبونی خۆیان بۆ مهرجی پێشوهختو دواخستن نهك ههڵوهشانهوه رانهگهیاندو ههموو شتێكیان رهتكردهوهو تهنها داوای ههڵوهشانهوهی ریفراندۆمیان دهكردو باسی گرهنتی ئهمریكاش ههر لهئارادا نهبو؟
4- بۆچی ئێستا باسی ئهم گرهنتیو گفتوگۆیانه ناكهن بێ ههڵوهشانهوهی ریفراندۆمو گهرانهوه بۆ دواوه؟
5- بۆچی ههڵویستی ئهمریكا لهدوای ریفراندۆم توندتر بوهوه؟
6- بۆچی ئهم پێشنیاره نهخراوهته بهردهست لایهنهكانی تر پێش ئهوهی كاك مهسعود لێی ئاگادار بكهنهوه بۆ دروستكردنی فشاری نێوخۆیی بۆ دواخستنی ریفراندۆم؟
7-ئایا ئهمریكا بهخۆی مهبهستی نهبووه كه ریفراندۆم بكرێتو بهخۆی لهلایهن نهیارانی ئهم پرۆسهیه پهرێزی پاك بێتو ههڵوێستی ئاشكرای خۆی بهو شێوهیه پیشان بداتو كاری نهێنیشی شتی تر؟ بهتایبهتی ئهمریكا ههڵوێسته زۆر توندهكهی لهپاش ریفراندۆم دهرخست كه كار لهكار ترازابوو بواری پهشیمان بونهوه بهدهست كهسهوه نهماوه.
بۆیه، ئهوهی گوێی لهم جۆره پێشنارانه بێت دهزانێت كه مهرامی پشت دهرخستنی ئهم ههواڵانه لهم كاتهدا زۆرن بهههردو لای ئهرێنیو نهرێنیهوه بۆ گهلی كوردستانو هیوادرام هاوكێشهكان وابكهن بهئاسانی ئهم قۆناغه بپهرینهوهو ههنگاوه پێویستهكان مهیسهر بن بۆ راگهیاندنی سهربهخۆیی لهماوهیهكی ترداو لایهنه پۆزهتیڤهكانی پشت ئهو رهفتارو پێشنیارانه دهربكهون.
بڵاوكراوهتهوه له 05-10-2017