ئهدهب و هونهر
سهردار عهبدوڵڵا ناوێكی ناسراوه له دنیای سیاسهتدا، ساڵانێك پێشمهرگه بووه، لهدوای راپهڕینیشهوه له كایهی سیاسهت و حزبایهتیدا كاری كردووه، بهم دواییانهش وهك ئهندامی پهرلهمان له بهغدا چهند ساڵێك كاری سیاسی كردووه. بهڵام بهم دواییانه و له شهمهندهفهری سیاسهت دابهزی و بهبێ دهنگی دهستی به نووسینی ئهدهبیات كرد و یهكهم بهرههمی رۆمانێك بوو به زمانی عهرهبی بڵاوكردهوه. بهناو نیشانی اتیلا اخر العشاق. ئهم رۆمانه لهنێوهندی ئهدهبی عهرهبیدا دهنگدانهوهی باشی ههبوو، گهرچی رۆمانهكه بهزمانی عهرهبی بڵاوبووهوه، بهڵام ناوهڕۆكی رۆمانهكه بابهتێكی كوردی بوو، چیرۆكی ستهمكاری دهوڵهتی زۆرداری عیراقی سهردهمی بهعس بوو بهرانبهر به كورد، هاوكات چیرۆكی ئهتیلا بوو، دكتۆر ئاتیلا ئهو پیاوه گهرمیانییه تێكۆشهرهی لهیادی هاوڕێ و هاوخهباتهكانی یادی زیندووه. سهردار عهبدوڵڵا لهدوای ئهو رۆمانه دووهمین رۆمانی خۆی بڵاوكردهوه، ئهمهش دڵنیایی دا بهخوێنهران كه ئهم نووسهره ئیتر بهردهوام دهبێ له رۆماننووسین. تاجهگوڵینه تاجی دڕك رۆمانێكی قهباره مامناوهندییه و له دووتوێی 177 لاپهڕهدا چاپ بووه و لهبڵاوكراوهكانی دهزگای جهمال عیرفانه.
ئهم رۆمانه بهسهر نۆبهشدا دابهش دهبێ. ههربهشه ناونیشانی خۆی ههیه نووسهر له ههربهشه لهگهڵ دانانی ژماره بۆ بهشهكان به قسهی كهسایهتییهكی ناسراو دهستی بهگێڕانهوه كردووه. رۆمانهكه له سیاقی گشتیدا چیرۆكی پهیدابوونی نهخۆشی كۆرۆنایه، بهڵام كۆرۆنا بیانووه بۆ گێڕانهوهی چهند چیرۆكێكی غهمگین كه پهیوهسته به رابردووی ئێمهوه. چیرۆكهكهكانی نێو رۆمانهكه سهرهتا یهك یهك دهگێڕدرێنهوه و لهكۆتاییدا له بهشی نۆیهمدا كۆدهبنهوه لهو بهشهدا.
چیرۆكهكانی دووتوێی رۆمانهكه له بهشهمهندهفهری كۆرۆنادا دهڕۆن، چیرۆكی ئهوینداری و ههژاری و دابڕان و تهنیایی و شۆڕشی كوردیی و زیندانی سهردهمی بهعسه. چیرۆكی عارهبانهكانه، عارهبانهی مرۆڤه كهم ئهندامهكان كه پهراوێزخراون، عارهبانهی ههژار و برسییهكان. دیاره نووسهر ئهم عارهبانانهی كردووه به وسیلهیهك بۆ گێڕانهوهی چیرۆكی خهڵكی لهم وڵاته پڕ له مهینهتییهدا. عارهبانه چیرۆكی ههژاریی و نهبوونی دهگێڕێتهوه، عارهبانه چیرۆكی پهكهوته و پهراوێزخراوان دهگێڕێتهوه. عارهبانه له ژیانی كوردهواریدا سهدان چیرۆكی ههیه.
دهستپێكی گێڕانهوه دیمهنهكان له ماڵێكدایه و گێڕهوه تهنیایه و تهلهفزیۆنێك شك دهبات، كهسێك به باشی شاشهی تیڤییهكه نابینێ تاوهكو كاپشنهكانی سهر شاشهكه بخوێنێتهوه. تهلهفزیۆنهكهش كزكراوه و كۆنترۆڵهكهشی لێ ون بووه و ناتوانێ ههستێ بهدوویدا بگهڕێ. لهبهر ئهوه تاساوه، نازانێ ئهوهی لهسهر شاشهی تیڤییهكهوه دهیبینێ چییه، ئاخر زهمانه، دنیا تهواو بووه، بهردهوام له تهلهفزیۆنهكهوه وێنهی وڵاتان و شارهكانی جیهان نیشان دهدات بهچۆڵی.
دنیا چۆڵی كردووه و كهس له دهرێ نییه، گێڕهوهش لهو شاشهیهوه سهیری دنیا دهكات و دۆشداماوه بۆ دنیا ئاوا چۆڵه. ئهمه جۆره لهداڕشتنهوهی گێڕانهوه لهسهرهتای رۆمانهكهوه یارمهتی گێڕانهوه دهدات بۆ ئهوهی بابهتهكه سهرهتا وهكو لوغزێك دهركهوێت، تاوهكو ورده ورده لهگهڵ گێڕانهوه بابهتهكه گهشه دهكات و سیمای ترسناكی كۆرۆنا له رۆمانهكهدا دهردهكهوێت. چیرۆكی كۆرۆنا چیرۆكه راستهوخۆكهی رۆمانهكهیه، كه تازهیه و نهبووه بهرابردوو، لهگهڵ گێڕانهوهی رووداوهكاندا كۆرۆنا لهگهشهسهندندایه، چیرۆكی رابردووش كه لكێنراوه به چیرۆكی كۆرۆناوه، چیرۆكی خهبات و شۆڕش و زیندانی و ئهشكهنجه و چیرۆكی برسێتی و نهبوونی و ئهویندارییه.
لهدووتوێی گێڕانهوهدا ههندێك پرسی فیكریی شرۆڤهكراوه، گێڕهوه لهبارهی بهههشت و جهههنم و ئادهم و حهوا و ئاین و… تا دهگاته سیاسهت و فهلسهفه ئهمانه له زاری گێڕهوهی رۆمانهكهوه باسوخواسی لێوه دهكرێ، لهگهڵ ئهوهدا گێڕانهوه له بهشهكاندا دهگۆڕێ، گۆشهنیگای گێڕانهوه لهبهشێك بۆ بهشێكی دیكه دهگۆڕێ، ههندێك كهسایهتی دیكهش گهرچی سهرهكی نین له رۆمانهكهدا بهڵام له رێگای دیالۆگهوه دهنگیان دهبیسترێ.
ئهوهی جێگهی داخه له لاپهڕه سهد و سی بهرهو ژوور له رۆمانهكهدا چهند لاپهڕهیهك فۆنت گۆڕاوه و ههندێك له پیتهكان بووه به عهرهبی، دهبوو كاك سهردار ورد تر چاوی لهسهر نوسخهی كۆتایی رۆمانهكه بوایه تاوهكو ئهو ههڵه تایپییه رووینهدایه.
347 جار بینراوە