|پەروەردەی سێکسی|
سێکس لە هەموو شوێنێکە، لە فیلم و زنجیرە تەلەفزیۆنییەکان، یاری، گۆرانی، کتێب و ئینتەرنێتدا بوونی هەیە، بەڵام هەموو ئەمانە بیروبۆچوونی جیوازت پێ دەبەخشن دەربارەی سێکس.
واتە
سێکس بەشێکی گەورەیە لە میدیا و ڕۆشنبیری کلتوریی کە هەردووکیان بیرۆکەیەکت دەربارەی سێکس دەدەنێ پێش تاقیکردنەوەی.
گەڕان بەدوای وەڵامی پرسیارە گەورەکان کاری مرۆڤە، ڕەنگە وەڵامی ئەم پرسیارانە بدۆزیتەوە، بەڵام کاتێک بابەتەکە سێکسە گرنگە بزانیت چەند کاریگەرییە دەرەکییەکان بیرۆکەکانت دەربارەی سێکس دەگۆڕن و ڕێگەی نزیکبوونەوەت لە کەسێک لەڕووی جەستەییەوە پێ دەڵێن.
یاساکان
ئەگەر نەگەشتوویتە تەمەنێکی گوونجاو، لە ڕووی یاساییەوە ناتوانیت ڕەزامەندی بۆ ئەنجامدانی سێکس بدەیت.
کۆمەڵگە
میدیا و کلتوریی بەناوبانگ دەتوانن پێشنیاری جۆرێکی تایبەتی کەسێک یان ڕەفتارێکی دیاریکراو بکەن، لەکاتێکدا تۆ تەنها پێویستت بەوەیە خۆت بیت.
کلتور و ئایین
هەندێک کلتور و ئایین یاسای جیاوازیان هەیە دەربارەی سێکس- وەک کات، چۆنییەتی ئەنجامدانی و ئەو کەسەی لەگەڵیدا ئەنجامی دەدەیت.
خێزان
دەکرێت گەورەبوون و بەها خێزانییەکان کاریگەرییەکی گەورەیان هەبێت لەسەر ئەو شێوازەی کەسێک مامەڵە لەگەڵ سێکسدا دەکات.
هاوڕێ و هاوکار
لەوانەیە پێش ئەنجامدانی سێکس هەست بە فشار بکەیت و ئامادە نەبیت. هاوڕێ و هاوکارەکانت ڕەنگە هانت بدەن بە پێچەوانەی ئارەزووی خۆتەوە ڕەفتاربکەیت. گوێیان لێمەگرە و ئەوە بکە کە ئاسوودەت دەکات.
کحول و ماددە
هۆشبەرەکان
دەکرێت کحول و ماددە هۆشبەرەکان کاریگەرییان لەسەر توانای جەستەیی و دەروونیت هەبێت، ڕەنگە هەندێک بڕیار بدەیت لەو کاتانەدا کە لە کاتی ئاساییدا نەیدەیت.
تەکنەلۆژیا
سێکس دەبێت وەک ئەزموونێکی هاوبەش لە نێوان تۆ و هاوبەشەکەتدا بمێنێتەوە، بەڵام تەکنەلۆجیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەکرێت هاندەر بن بۆ بڵاوکردنەوەی وێنە و ڤیدیۆی سێکسی بێ ڕەزامەندی کەسەکەی تر.
هێز
بەکارهێنانی زۆرلێکردن و ترساندن بۆ ئەنجامدانی سێکس مانای ئەوەیە ڕێککەوتنی ئازادانە و ڕەزامەندی بوونی نییە.
ڕەگەز
قاڵبە دووبارەکان بۆ هەردوو ڕەگەز کاریگەری لەسەر بیرکردەوەمان دەربارەی سێکس دەبێت.
هاوبەشەکەت
ڕەنگە بۆ هاوبەشەکەت وەڵامدانەوەی کاریگەرییە دەرەکییەکان لە جیهانی دەرەوەدا کاریگەری لەسەر جیهانی ناوەوەی بکات، بۆیە ئاگاداری ئەوە بە و بەبەردەوامی لەو بارەیەوە قسەی لەگەڵدا بکە.
فشار خستنە سەر خۆمان
هەموو ئەم کاریگەرییە دەرەکیانە ڕەنگە پێشبینی ناڕاستەقینە و بە ئازار دروست بکەن. کاتێک لەگەڵ جیهانی دەرەوەدا تێكەڵ دەبیت، نموونە لەسەر چۆنیەتی ڕەفتار کردن و تێڕوانین بۆ پەیوەندییەکان بۆ خۆت دروست دەکەیت.
ئەم کاریگەرییە دەرەکییانە ڕەنگە وا لە کەسێک بکەن بەپێی ئەوانە ڕەفتار بکات چونکە پێی وایە شتەکان دەبێت بەو جۆرە بن لەکاتێکدا شتەکان دەبێت بە جۆرێک بن کە ئاسودەت بکەن.
کیژۆڵەیەکی 10 ساڵان، تەنها لە هەفتەیەکدا دووجار بەخاکسپێردرا، ئەوەش بەهۆی ئەوەی گومان لەدۆسییە کوشتنەکەیدا هەبوو، بەڵام دواجار دادگا دۆسییەکەی یەکلاییکردەوە.
باوكی لیا كە چەند رۆژێك لەمەوبەر گیانی لەدەستدا دەڵێت پزیشكی دادوەری پشتڕاستیكردوەتەوە كە كچەكەی بەهۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەستداوە، وتەبێژی پۆلیسی سلێمانیش دەڵێت لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی منداڵەكە و خاوەنی سەگەكانیش كراوە.
عەلی ڕەحیم، باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، ئەو كچەی ھەفتەی رابردوو لە گەڕەكی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی سەگ پەلاماری دا و گیانی لەدەست دا بە مایكی ڕاگەیاند: تەرمی كچەكەم لە پەیمانگەی پزیشكی دادی سلیمانی وەرگرتەوە و جارێكی دیكە بە خاكمان سپاردەوە".
وتیشی: "بەپێی ڕاپۆرتی پەیمانگەی پزیشكی دادی سلێمانی، دەركەوتووە كچەكەم بەھۆی پەلاماردانی سەگەوە گیانی لەدەست داوە و خواردوویەتی، بۆیە سبەی بنەماڵەكەمان لەسەر ئەو ھەموو تۆمەتانەی ئاڕاستەمان كراوە، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ھەڵوێستمان دەبێت".
باوكی لیای تەمەن 10 ساڵ، وتیشی: "ئەو سێ سەگەی كچەكەمیان خواردووە، كوژراون، بەڵام من سەگەكانم نەكوشتووە".
لەوبارەیەوە سەركەوتن ئەحمەد وتەبێژی پۆلیسی سلێمانی بەمایكی وت:"لەسەر دۆسیەی لیا لێكۆڵینەوە لەگەڵ بنەماڵەی لیا و ئەو بنەماڵەیەش كە سەگەكانیان هەیە كراوە".
وتیشی :"لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەی تەواو كراوە و ئەوەی هەیە پەیوەندی بەدادوەری گشتیەوە هەیە".
هاوكات بەرزان محەمەد بەڕێوەبەری پزیشكی دادی سلێمانی بەمایكی راگەیاند: سەرجەم ئەو پرسیارانەی سەبارەت بە مردنی لیا لەپزیشكی دادوەری لەلایەن داواكاری گشتیەوە كراون وەڵاممان داونەتەوە".
پێشتریش هەر سەبارەت بەو پرسە، گوڵستان سەعید ئەندامی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی كوردستان بەمایكی وت:"سەبارەت بەو پرسە قسەمان لەگەڵ دەستەی مافی مرۆڤ كردووە، ئەوان پێیان وتین لەسەر دۆسیەكە لێكۆڵینەوەیان كردووە، بەڵام وەكو پەرلەمان ناتوانین دەستێوەردان لەكاروباری داواكاری گشتی بكەین".
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی سلێمانی لە روونكردنەوەیەكدا كە رۆژی هەینی رابردوو بڵاویكردەوە، رایگەیاند: بە بڕیاری دادوەر و بە ئامادەبوونی مەفرەزەكانی بنكەی پۆلیسی راپەڕین، تیمەكانی بەشی بەڵگەی تاوان و پزیشكانی دادوەری، تەرمی لیا لەناو گۆڕەكەی دەرهێنراوەتەوە و توێكاری بۆ لاشەكەی دەكرێت و لێكۆڵینەوەش لە رووداوەكە بەردەوام دەبێت".
16 یی ئەم مانگە هەواڵی گیانلەدەستدانی كچێكی 10 ساڵ لە سلێمانی بەهۆی پەلاماردانی سەگ بڵاوبویەوە، هەواڵەكە و پاشانیش لێدوانی باوكی منداڵەكە كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا بەتایبەتیش لەتۆڕە كۆمەڵایەتیەكان، بەوهۆیەشەوە لەسەر فەرمانی داواكاری گشتی گۆڕەكەی لیا هەڵدرایەوە.