شوانە قادری
شوانە قادری (سەیید کەمال ئاسفەرام) رۆژی ٢٩/٦/١٩٨٠ لە بنەماڵەیەکی کاسبکار لە شاری مەھاباد لەدایک بووە. باوکی سەیید قادر کوری سەیید عەلی خەڵکی ئاوایی ماوەڵە سەر بەئاوایی کامەمە لە نزیک مەھاباد. لە کاتی راپەڕینی دژی رژێمی پاشایەتیی ئێران ھاتونەتە شاری مەھاباد. بەھۆیی نالەباری ژیانی بنەماڵە، تەنیا ٦ ساڵی لە تەمەنی لاوی دا، توانی بچێتەقوتابخانە. دوایی دەستی کرد بەکاری کرێکاری و پاش چەند سال بوو بەوەستا کاری بەنایی و گەچکاری.
شوانە ھەستی کرد بەوەزعی نالەباری سیاسی وکۆمەڵایەتی کوردستان وبەشداری لەھەموو راپەرینەکانی ئەو چەند ساڵانەی رابردوو داکردوە. لە ساڵی ١٩٩٩ دوای گیرانی عەبدوڵا ئوجەلان لەو راپەرینەدا، ناوبانگی ئازایەتی دەرکرد و زۆر چالاکانە و بێ وچان لە ھەموو نارەزایەتێەکانی شاری مەھاباد بەشداری ھەبوو. ئەگەر ئاگادار کراباوە کە کەسێک تاوانی لێ دەکرێت، لایەنگری لێ دەکرد و بەتایبەت ئەگەر ھێزی ئینتیزامی و کاربەدەستانی حوکومەتی، سوکایەتیان بە کچان و ژنان کردبایە، ئاگری قین و تورەیی بڵێسەیی دەگرت و نەیدەتوانی بەھیچ شێوەیەک چاوپۆشی بکات. ھەر بۆیە ترسی خسبۆوە ناو ھێزی ئینتیزامی و شاری مەھاباد.
کاتیک کە حوکمی فیدراڵیسم لە کوردستان بە رەسمی راگەیاندرا و دواتر خەڵکی شاری مەھاباد بە ئاڵایی کوردستانەوە چوونە سەر گۆرستانی قازیەکان و کاتێک کە جەلال تاڵەبانی کرا بە سەرککۆماری عێراق و مەسعود بارزانی بوو بە سەرۆکی کوردستان، شوانە لە ھەموو ئەو خۆپێشاندانانەدا، لەگەڵ خەڵکی شاری مەھاباد، پێشەنگ و ئازایەتیی بەرچاوی بووە. شوانە لە زۆربەیی چالاکیەکانی شاردا بەھەڵگرتنی ئاڵای کوردستان، ھەستی کوردانە و نەتەوایەتی خەڵکی زۆرتر بەرز راگرتووە. لە کاتی ھەڵبژاردنەکانی سەرکۆماری ئێران شوانە وەک زۆربەی خەڵکی کوردستان نەتەنیا بەشداری نەکردووە، خەڵکیشی ھان داوە کە بەشدار نەبن.
کاتژمیری ٢٠:٣٠ رۆژی شەممە ١٨ پووشپەڕ ١٣٨٤ شوانەی ٢٩ ساڵە لە پشت شەقامی حەمەپان لە گەڕەکی شیلانی شاری مەھاباد، دەکەوێتە بۆسەوکەمین و بەر دەسترێژی کۆمەڵێکی زۆر لەھێزی پاسدار و ئینتیزامی و بەتوندی بریندار دەبێت و بە زیندویی ھەر لەو شۆینە گوللەباران دەکرێت و دواتر بۆ ترساندنی خەڵکی گەرەکەکانی شاری مەھاباد تەرمەکەیی بەدوایی ماشێن دا رای دەکێشن. کە فەرمانداری حوکومەت و شورایی شاری مەھابادیش ئەو تاوانە مەحکووم دەکەن و ە٢ کەس لە ھاورێکانی بەتوندی بریندار دەبن .
ھێزە ئینتیزامیەکان تەرمەکەی شوانە بۆ شاری ورمێ دەبەن. بنەماڵە و دۆستانی شوانە خۆیان دەگەیەنە ورمێ و دوایی ھەوڵ و چالاکیەکی بێ وچان رۆژی دواتر تەرمەکەی بەرەو شاری مەھاباد دەگەرێتەوە. کاتژمێری ٢٤ رۆژی ١٩ی پووشپەڕ لەکاتێک دا کە ھەزاران کەس لە خەڵکی شاری مەھاباد رژاونەتە شەقامەکان، پێشوازی لە تەرمی شوانە دەکەن و لە کاتژمێری ٣ی بەرەبەیانی لە گۆرستانی شار ئەسپەردەی خاک دەکرێ. پیشەوایی ئایینی و ئیمام جومعەیی گەرەکی شیلان وپشت تەپ رایگەیاند: «سەیید کەماڵ کوڕی زارا شەھیدە. ئەوە تاوانێکی گەورەی دژی ئینسانییەت و نائیسلامیە کە لەبەر ھەڵکردنی ئاڵای کوردستان گوللەباران کراوە و چۆتە رێزی ھەموو شەھیدانی کوردستان.»
لەمەراسیمی پرسە و سەرەخۆشی دەیان ھەزار کەس لە خەڵکی شاری مەھاباد و ناوچە و شارەکانی تر بەشداریان کرد. لە ھەشتەمین رۆژی خۆپێشاندانەکانی مەھاباد ئاغایی سەمەدی فەرمانداری مەھاباد رایگەیاند کە خەڵک دەبێت ئارام ببنەوە و دەست ھەڵگرن بۆ ئەوە رووداوەکانی ساڵەکانی ١٣٥٩ و ١٣٦١ لە مەھاباد دوپات نەبێتەوە کە لەو ساڵانەدا بە کۆمەڵ خەباتگێران و شۆرشگێرانی شار گوللەباران کران.