بهرههمی هاورده پێگەی ناوخۆى لهق كردووه
ئاژانس- ڕههێڵ تهها
״میوهكانى بهرههمى ناوخۆ زۆر بهتامتر و باشتر بوو، بهتایبهتى شووتى، چونكه زهوی و ئاووههوای لهبارمان ههیه، بهڵام له ماوهی ڕابردوودا ئاستى بهرههمهێنانى ههندێك له میوهكان له كوردستان پاشهكشهى كرد، بۆیه بهرههمى بیانى شوێنى بهرههمى ناوخۆی لهق كردووه״، ئهمه وتهى كارزان سهباح 27 ساڵ بوو له ههولێر سهرقاڵى كڕینى شووتى بوو.
یهكێك لهو میوانهى هاوینان زۆرترین خواستى هاووڵاتییانى لهسهره له وهرزى هاویندا شووتییه، له ئێستادا بهشى زۆرى ئهو میوهیه هاورده دهكرێت، ئهمهش نیگهرانیى بهشێك له جووتیارانى لێ كهوتووهتهوه بۆ نهبوونى پلانێك له لایهن حكومهتى ههرێمهوه بۆ گرنگیپێدان و ساخكردنهوهى بهرههمى ناوخۆ.
كارزان سهباح بۆ ״ئاژانس״ ئاماژهى بۆ ئهوهش كرد: كاتێك من شووتییهك دهكڕم دهمهوێ شووتییهكى سوور و شیرین بێت، ئینجا ئهو بهرههمه بیانى بێت یان ناوخۆ بهلامهوه گرنگ نییه، چونكه بهرههمى ناوخۆ ناكڕم ئهگهر تامی لێ نهكهم.
جووتیارانى ههرێم نیگهرانن لهوهى لایهنى پهیوهندیدار گرنگى به بهرههمى ناوخۆ نادات و هاوردهكردنى ئهو میوانه ناوهستێنێت كه دهتوانرێت به بهرههمى ناوخۆ پڕ بكرێتهوه.
تهحسین عهبدوڵڵا تهمهن 51 ساڵ یهكێكه له جووتیارهكانی سنووری ناحیهی شهمامك له شاری ههولێر به ״ئاژانس״ى ڕاگهیاند: ״كێشهی ئێمهی جووتیاران ئهوهیه حكومهت ههرێم نهیتوانیوه ڕێگری بكات له هاوردهكردنی شووتی له وهرزی پێش گهیشتنی شووتی ناوخۆ، ئهمهش وای كردووه ئێمه سوود له بهرههمی خۆمان نهبینین، چونكه له كاتی هاوردهكردنی شووتی له دهرهوه ڕێژهكهی له بازاڕ زۆر دهبێ، ئهمهش وا دهكات نرخهكه زۆر بێته خوارهوه״.
وتیشی: ״جگه له كێشهی نرخ حكومهت وهكو پێویست هاوكاریی جووتیاران ناكات له پێدانی دهرمان بۆ بنبڕكردنی نهخۆشییهكان و ههروهها كهمیی پێدانی ڕێنمایی له لایهن وهزارهتی كشتوكاڵەوە، بهگشتی حكومهت ئهوهندی گرنگی به كهرتی بازرگانی دهدات ئهوهنده گرنگی به كهرتی كشتوكاڵ نادات، ئهوهش بۆ ئهوه دهگهڕێتهوه كه له كهرتی بازرگانی ژمارهیەك كهسی دهستڕۆیشتوو سوودمهند دهبن، بهڵام له كشتوكاڵ خهڵكی كهمدەرامهت كاری تێدا دهكات بۆیه پشتگوێی دهخهن״.
نرخى كیلۆیهك شووتى ئێستا له بازاڕهكانى ههرێمى كوردستان به 500 دیناره و له ئێرانهوه هاورده دهكرێت، به پێی ئهو زانیارییانهى له وهزارهتى كشتوكاڵهوه دهست ״ئاژانس״ كهوتووه، ساڵانه نزیكهى 51 تەن شووتى هاورده دهكرێت.
عادل كهریم وهك فرۆشیارێكی ترى شووتى له عهلوهى ههولێر به ״ئاژانس״ی ڕاگهیاند: ״بهگشتى حكومەتى ههرێم نهیتوانیوه به پلان كار بكات، بهڵكو بهرژهوهندیى بازرگانان و دهستڕۆیشتووان وای كردهوه جووتیاران زهرمهند بن، له نێویشیان بهرههمى شووتى كه ساڵانه له وهرزى گهرما بهرههم دههێندرێت״.
وتیشی: ״پێشتر له كاتى پێگهیشتنى بهرههمى ناوخۆ حكومهت به یهكجاری هاوردهكردنى شووتى له دهرەوه قهدهغه دهكرد، بهڵام ئێستا ڕێگا به هاتنى ههموو جۆره شووتییهك دهدات تهنانهت ئهگهر بهرههمى ناوخۆشمان ههبێت، بۆ ئهمهش تهنیا بڕهپاریهكى كهم دهخاته سهر بازرگانان كاتێك شووتى هاورده دهكهن״.
له ئێستادا به هۆى بارینى باران و دواكهوتنى پێگهیشتنى شووتیی ناوخۆ باج لهسهر شووتیى هاورده دانهنراوه و بڕیاره له ڕۆژى یهكى مانگى حوزهیراى ئهمساڵدا، باج بخرێته سهر ئهو جۆره بهرههمه.
حسێن محهمهد كهریم بهڕێوهبهری گشتى له وهزارهتى كشتوكاڵ و سهرچاوهكانى ئاوى ههرێم به ״ئاژانس״ی ڕاگهیاند: ״به گوێرهى بهرنامه و پلانى وهزارتى كشتوكاڵ ههركاتێك بهرههمى ناوخۆ پێ بگات، باج دهخهینه سهر بهرههمى هاورده، لهنێوشیان شووتى كه بۆ ههر كیلۆیهك 350 دیناره، بۆ بهرههمەكانی دیكهش دهگۆڕێت״.
وتیشی: ״لهبهر ئهوهى ئهمساڵ به هۆی بارانبارینى ئهمجاره و هاتنى ههندێك جۆری نهخۆشی، پێگهیشتنى بهرههمى شووتیى ناوخۆ دوا دهكهوێت، بۆیه تا ئێستا باج نهخراوهته سهر بهرههمى هاوردهوه، بهڵكو بڕیاره له 1/6/2018وه بڕیارهكه جێبهجێ بكرێت״.
به گوێرهی زانیارییهكانی بهشی ئامار له وهزارهتی كشتوكاڵ و سهرچاوهكانی ئاوی ههرێم پێویستی ساڵانهی ناوخۆ، بۆ میوهی شووتی نزیكهی ١٠٠ ههزار تهن دهبێت، بۆ ساڵی ٢٠١٧ هاوردهكردنی شووتی گهیشتووهته ٣٤ ههزار و ٤٥٦ تهن، ئهمهش له كاتێكدایه له ناوخۆی كوردستان ٨٧ ههزار و ٥٥١ تهن شووتی بهرههم هاتووه.