گفتوگۆ لەگەڵ کاڕۆڵ ئووتس
وەرگێڕانی: کاوەقادر
جۆیس کاڕۆڵ ئووتس، خانمی ئەدەبیاتی ئەمەریکا، کە ساڵانە بەختێکی باشی بۆ بردنەوەی نۆبێڵی ئەدەبی هەیە و لەمێژە ناودێر کراوە، لە خوارەوە زۆر بە کورتی وەڵامی پرسیارەکانی ״ئیندیپێندنت״ دەداتەوە. ئەو وا ناسراوە هەمیشە شتێکی بۆ گوتن هەیە. ئووتس لە ئێستادا ٧٨ساڵەی تەمەنی بە ڕێ دەکات و هێشتا خەریکی نووسینە.
– ئێستا لە کوێیت و دەتوانی چی ببینیت؟
لەم ساتەدا من لە پشت مێزەکەمەوە، لە ژووری خوێندنەوە لە نهۆمی دووەمدا و دەڕوانمە باکگراوندی لادێیەک، کە وشک هەڵگەڕاوە. بەبێ بەفر، هیچ ڕەنگێک جگە لە دووردەستەکان نابینرێت و لەوێ سەقفی سووری گەوڕێک سەرنج ڕادەکێشێت. درەختی زۆر، هەموویان بێ گەڵا، سەرڕای ئەمە جوانن لە حاڵەتی سفت و وشکی خۆیاندا؛ چەپکی گەڵا وشکەوەبووەکان، زەوییە پڕ لە گردەکانیش لە ئاسۆدا. ئێمە نزیکەی چوار میل لە دەرەوەی پرینستۆن نیوجێرسی- لە شارێکدا بە ناوی هۆپ وێل دەژین، کە بەر لەوەی مرۆڤی لێ بێت، ئاسکی کلک-سپیی ڤێرجینیای لێیە. لای چەپمەوە پردێک هەیە و کەمێک دوورتر چۆمێکی بچووک کە لە هەوایەکی گەرمتردا بەلەمە بچکۆلەکەمانی تێدا داژووین. دیمەنێکی بێڕۆحی زستانەی ئاسایییە، کە هەڵبەت لەم ساتەدا بەفری تێدا نابارێت.
– لە ئێستادا چی دەخوێنیتەوە؟
من سەرقاڵی خوێندنەوە و پێداچوونەوەی بەرهەمەکانی خۆمم، چونکە خەریکی ڕۆمانێکی چکۆلەم بۆ چاپ حازری دەکەم، کە لەوانەیە بە ناوی ״پیاوی بێ-سێبەر״ بڵاو ببێتەوە. لەبەر ئەوەی ڕۆمانەکە دەربارەی پیاوێکە کە پاش نەخۆشییەک بە گشتی زەینی لە دەست دەدات؛ خەریکم لە بارەی ئەو حاڵەتەوە پشکنین دەکەم.
– نووسەرێکی خۆشەویستی خۆت هەڵبژێرە و پێمان بڵێ بۆ بە دڵتە؟
لویس کاڕۆڵ، هەم یەکەمین نووسەرە و هەم نووسەرێکیشە کە زۆر لەمێژە خۆشەویستی منە. دەربارەی کاریگەریی قووڵی ״ئالیس لە سەرزەمینی سەمەرەدا״ و ״ئالیس لە ئاوێنەدا״ لەو کاتەوەی هەشت ساڵم بوو، خوێندوومەتەوە و نووسیومە. بەڕاستی دڵڕفێنە.
-ئەو ژوورەمان بۆ وەسف بکە کە بە گشتی تێیدا دەنووسیت.
ژووری خوێندنەوەی من نائاسایییە. سێ دیواری پڕ لە کتێبن و دیوارێکیش (کە بەرامبەری دانیشتووم) سێ پەنجەرەی بەرزی تێدایە. بەو بۆنەیەوە کە زۆربەی کاتەکانم سەرفی ئەوە دەکەم لە پەنجەرەوە تەماشای دەرەوە بکەم، بۆم گرینگە دیدێکی جوان بەڵام ئارامبەخشم هەبێت. کاتێ بەم دوایییانە لە نیۆ یۆرکدا دەژیاین، من ڕۆ چوومە بینینی مەنهەتنەوە، لە پەنجەرەی ئاپارتمانی نهۆمی بیستوچوارەمەوە (نزیک زانکۆی نیۆ یۆرک کە وانەم تێدا دەگوتەوە) بە داخەوە ئاپارتمانی خۆمان نەبوو کە بتوانم بیهێڵمەوە. دیمەنی شەوانەی نیۆ یۆرک دەگمەنە… جگە لەمە، ژووری خوێندنەوەکەی من جێیەکی بچکۆلەیشی بۆ پشیلەکەم ״چێریڤ״ هەیە، کە پێم وایە شەوان لە پشت کۆمپیوتەر و حسابی تیوتەرەکەمەوە دادەنیشێت.
– کام کەسایەتییە ئەدەبییە زیاتر لە تۆوە نزیکە؟
مەبەستت لە چیرۆکەکانی خۆمدا، یانی ئەوانی تر؟ سەختە… من کاتێ منداڵ بووم هەندێک لە خووەکانی ئالیسم گرت. فزوول و فزوولتر، ئەمە وەک شتێ دەتوانێت باسێکی باش بێت بۆ پرسیاری بنەڕەتیی ژیانی من.
– پاڵەوانی تۆ لە دەرەوەی جیهانی ئەدەبیاتدا کێیە؟
مارتین لۆتەرکینگ.