

خێزانەكەت بە پارە مەزەندە ناكرێ
بەرواری بڵاوکردنەوە: ٢٠١١/٠٧/٢٤
ئایا رۆژێك ئەوەت بە دڵدا نەهاتوە كاغەز و قەڵەمێك بێنی و بزانی خێزانەكەت مانگی بەچەند مەزەندە دەكرێ و چەندی پارە و خەرجی شایەستەیە بەرامبەر بەو كارانەی كە رۆژانەی ئەنجامی دەدات.
ئەوەش لە كاتێكا گەر بتەوێ مافی خۆی بەرچاو بگری و مافی خۆی بدەیتێ؟ ئەوەی راستی بێ نەخێر، جا مادام وایە ئەم سەروتارە بخوێنەرەوە:
لە وەڵامی پرسیاری یەكەم كە خێزانەكەت مانگی چەندی خەرجی دەوێ، ئەوەیان بۆ ویژدان و مەزەندەت لێ گەڕێ بە مەرجێ ژنەكەت بڕوادار و بە بیر و هۆش بێ نەك نەخۆش بێ بە نەخۆشی خۆ چواندن بە ئافرەتی بێگانە و چاولێكەری و حەز بە هەبونی جل و بەرگی زۆر. بێگومان نەفەقەدانی ئەو جۆرە ژنە زۆر زۆرە.
با سەیر كەین ژن مانگی چەندی شایستەیە بیدەیتێ لە بری ئەو كارانەی كە پێیەوە هەڵ دەستێ بە ئەنجام دانی. گەر یەكێك بێنی و بەكرێی بگری تا خزمەتی خۆت و منداڵەكانت بكات وەك كە خێزانەكەت ئەنجامی دەدات، پێویستە چەندی خەرجی بدەیتێ؟ لێرەدا پشت ئەبەستین بە سەرژمێری و ئامار:
پاسەوانی منداڵەكان لە هەركاتژمێرێك (3) دیناری دەوێ، جا گەر وامان دانا خێزانەكەت هەڵدەستێ بە پاسەوانی منداڵەكانت بە درێژایی (24) كاتژمێر لە رۆژێكدا ئەوا دەبێ (76) دیناری بدەیتێ.
ئەگەر چێشت لێنەر مانگی (250) دینار وەربگرێ، ئەوا خێزانەكەت ئەم پارەیەی شایستەیە جگە لەو كارانەی كە پێی هەڵدەستێ وەك پاك و خاوێنی ماڵەوە كە هەر رۆژەی (5) دیناری دەوێ، شتنی جل و بەرگ و ئوتو كردن و درونەوە و چاك كردنی جل و بەرگ هەر رۆژەی (10) دیناری دەوێ. جا بۆ ئەوەی سەرت نەیەشێ بەم حیسابە ئەوا كورتەكەی ئەم سەرژمێرىیەت دەدەینێ كە هەفتەی (500) دیناری دەوێ بەواتاكەی مانگی (2000) دینار. ئەوەش شایستەی خێزانەكەتە گەر لە بری ئەو كارانە بیدەیتێ.
لە ڕاستیدا ئەم بڕە پارەیە كە بەزۆر دێتە پێش چاو كەمە لە ئاست ئەو ئافرەتە بەڕێز و نەرم و نیانەی كە هەڵدەستێ بە ئەنجام دانی دەیەها كار لەماڵەكەمان كە هیچ پەروەردیارێك یان چێشت لێنەرێك یان سكرتێرەیەك ناتوانێ ئەنجامی بدات،... هەروەها لە زۆر حاڵەت دا هەڵدەستێ بە كاری پزیشكی و پارێزەری و لە سەروی هەمو ئەوانەشەوە ئەركی پەروەردە و پێگەیاندنی منداڵ، خێزانەكەت ئەو كەسەیە كە بە دەستی راستی بێشكە رائەژێنێ و جیهانیش بە دەستی چەپیەوە، وەك كە یەكێك لە بیریاران واى گوتوە.
كاتێك ئێواران دەگەڕێیتەوە ماڵەوە بە خەم و پەژارەیەكەوە كە خۆشت نازانی هۆكەی چىیە، ئەوا سكاڵات لە لای خێزانەكەت دەكەی. ئەویش كە دەزانێ تۆ پەژارە و گیر و گرفتت هەیە یەكسەر هەڵدەستێ بە خستنە روی پێشنیار كردن و دەست پێشخەری كارێكی خەم ڕەوێنە و (تەرفیهی) وەك: گەمە و یاری كردن لەسەر جێگەی سەرجێییدا و یادخستنەوەی ئەو شتانەی كە دەبێتە هۆی لادانی خەم و ماندو بون، یان چونە دەرەوە بۆ یەكێ لە باخەكانی نزیكى ماڵتان و پێشبڕكێی تیا دەكەن، یان سەردانی كردنی خزمانی هەردو لا، یان گێڕانەوەی چیرۆكی پێغەمبەران و هاوەڵە بەڕێزەكانی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم كە چۆن ئارامیان گرتوە و خۆڕاگر بون. یان باس كردنی بەهەشت بەو شتانەی كە لێیەتی. ئەمانە هەموی دەبێتە هۆی لادان و نەهێشتنی خەم و پەژارە و كەم كردنەوەی ناخۆشىیەكان و ماندو بونی دنیا.
هەر لەو كاتەى دڵت تەنگە پیاڵە چایەكت بۆ ئامادە دەكات تا مێشكت هێدی و هێور ببێتەوە و هەر لە هەمان كاتیشدا لەوانەیە شتێكی خۆش یان نوكتەیەكت بۆ باس بكات.
لە هەمو ئەم حاڵەتانەدا گەر هەر یەكێك لەو بەرنامانە هەڵبژێری هێندەی پێ ناچێ هەست بە باش بونی رۆحی مەعنەویت و نەمانی خەم و خەفەت دەكەیت.
ئەوەش بە هۆی چىیەوەیە؟ بەهۆی لێزانینی ئەو هاوڕێیە خۆشەویستەوەیە كە دەزانێ چۆن دڵ و دەرونت ئارام دەكات و پەژارە و ماندو بونت لێ دور دەخاتەوە.
پیاوی بەڕێز! كەواتە ئێستاكە پێم بڵێ پزیشك لە بری چاك بونەوە و یارمەتی دانت بۆ چارەكردنی نەخۆشی چەند وەردەگرێ كە هێندەی خێزانەكەشت هەوڵ و كۆشش نادات؟
هەروەها ژن بۆ مێرد زۆر جار رۆڵی پارێزەری دەبینێ لە كاتی بونی گیر و گرفتێكی دەرەوەى ماڵ كە بەرگری لە پیاوەكەی دەكات و لەسەری بەوەڵام دێت لەوانەیە بە مێردەكەی نەكرێ.
هەروا لەو ئەركانەی تر كە ژن پێیەوە هەڵدەستێ بە بێ تێچونی پارە، ئەركی راوێژكاری دارایی (المستشار المالي) یە كە لەوانەیە چەند جار توشی قەیرانی مالی بوبی و نەت توانیوە لێیەوە دەرچی، گەر خێزانەكەت بە پەلە بەهاناتەوە نەهاتایە و نەیگوتبایە: چەندت پارە پێ دەوێ ئەوا من ئەو بڕە پارەیە لەخەرجىیەكانی ماڵەوەهەڵئەگرم و لێی ئەگێڕمەوە.
ئێمەى پیاو با دان بەوە دابنێین ژنى چاك و دڵسۆز بەپارە مەزەندە ناكرێ، بەر لەهەمو شتێك گەر ژن نەبێت ئەوا سەدان جار زیاتر بار گران دەبین و خەرجیمان دەكەوێتە سەر كە ئەو شایستەیەتى بیدرێتێ، با ئەوە لەلاى خۆمان هەڵگرین و با هەوڵدەین لە برى پارە بژاردن بۆى بە سۆز و خۆشەویستى و ڕیزلێنان قەرەبوى بۆ بكەینەوە، با لە كاروبارى ماڵەوەى هاریكارى و بەشداریان بكەین، لە یەكێ لە خێزانەكانى پێغەمبەر دەربارەى ژیانى ماڵەوەى پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم پرسیار كرا، خێزانەكەى گوتى: ((پێغەمبەر لە خزمەتى خێزانەكەیدایە، كراسى خۆى بۆ خۆى پینە دەكات و بۆ خۆى مەڕەكەى دەدۆشێ)).
زۆر جار ژن دەبێتە ڕاوێژكارێكى چاك، پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم هەندێ كات بەڕاى خێزانەكانى كردوە. ئەوحەدیسانەش كە پێچەوانەى پیادەكردنى ڕاى ژنە، ڕاست نیەو هیچ ئەێلى نیە كە دەڵێ: (ڕاوێژیان پێ بكەن و بەقسەیان مەكەن)، (بەقسەكردنى ژن پەشیمانى بەدوایە). بەڕاى من لە زۆر حاڵەتدا ئافرەت ئیلهامى بۆ دێ و بیروڕاى ڕاست و پێكاو دەخاتە بەرچاو، من دان بەوە دادەنێم لەلایەنى مادەو مەعنەویەوە كە بەهەندێ ڕاى خێزانەكەم نەكردوە زیانم لێكەوتوە، ئەو كرد و كۆشەى ژن دەیكات تەنها بۆ مێردەكەى نیە، بەڵكە بۆ خێزانە، بۆ نەتەوەیە، لە پێناو خواى گەورەیە بەمەرجێ مەبەستى بەمە فەرمانبەریى بێت، دیارە پیاویش كرد و كۆش دەكات بەڵكە لەویش زیاتر ئەنجام دەدات و بەئەركى زۆرتر هەڵدەستێ، لە مەیدانى ژیاندا زەحمەتى زۆر دەبینێ، كەواتە با هاریكارى هەبێت، دڵڕاستى هەبێت، قوربانیدان هەبێت... بەهەشتیش بۆ خۆپارێزانە چ ژن چ پیاو، بۆ كاركارانە، بۆ خەباتكار و كۆششكارانە، ئەو بەهەشتەى ئەو شتانەى تێدایە كە نەفس ئارەزومەندێتى و، بەدڵى هیچ كەسێكدا نەهاتوە.
[وَقُلْ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ …] .
دیارە ژن دەیەوێ چەند هەلێك بەدەست بێنێ بۆ دیراسەكردنى لاپەڕەى پەروەردەیى تا ببێتە یارمەتیدەرى بۆ ڕێنمایى كردن و پەروەردەكردنى منداڵەكانى.. هەروەها سەربردەو بەسەرهاتى پێغەمبەران و یارانى پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم دەخوێنێتەوە تا لەكاتى گونجاودا بەتایبەتى بەر لە نوستن بۆیان بگێڕێتەوە.
www.ba8.org