و: كوردهوان محهمهد سهعید
رۆژنامهی گاردیان راپۆرتێكی بڵاو كردۆتهوه، چیرۆكی یهكێك له خۆپیشاندهرانی عیراقی لهخۆ گرتووه، كه چۆن رفێنراوهو ههر لهو راپۆرتهشدا تیشك خراوهته سهر رفاندنی خۆپیشاندهرانو كوشتنو ئهشكهنجهو زۆر كاری نامرۆڤانه كه حكومهتی عیراق دهرههق به خهڵكی خۆپیشاندهرو ناڕازی ئهنجامی داون.
سهرتای راپۆرتهكه بهوه دهست پێ دهكات كه حهیدهر پزیشكی سهربازیی پێشووهو دانیشتووی بهغدایه، ئێوارهی 14ی كانونی یهكهمی 2019 دهمهو ئێواره، لهگهڵ هاوڕێكانیدا دهچن بۆ خواردنی نانی ئێواره له ناوچهی كهراده كه زۆر دوور نییه له شوێنی خۆپیشاندانهكانهوه، چونكه حهیدهر تا ئهوكاتهش له مهیدانی تهحریر سهرقاڵی چارهسهری بریندارهكانی خۆپیشاندانهكه بوو. حهیدهر پێی وابوو ئهو ئێوارهیهش وهك ههر ئێوارهیهكی دیكه ئاسایی تێدهپهڕێ.
حهیدهر وهك ههر گهنجێكی دیكهی بهغدا، له یهكهم رۆژی مانگی تشرینی یهكهمهوه هاته سهر شهقامو ئهو دروشمانهی دهوتهوه كه داوای ژیانێكی باشتری دهكرد، یان ئیدانهی حزبه گهندهڵه دهسهڵاتدارهكانی دهكرد، ههر ئهو كاتیش هێزهكانی ئاسایش دهستیان كرد به تهقه كردن له خهڵكهكهو لهسهر رێگای خێرای بهرهو مهیدانی تهحریر چهندان گهنجی خۆپیشاندهر پێكرانو بریندار بوون یان كوژران، بۆ رۆژی دواتر حهیدهر جانتا سهربازییهكهی پڕ كرد له داوو دهرمانو لهفافو پێویستیی پزیشكیو گهڕایهوه بۆ ناو خۆپیشاندهران، له كۆتایی ههمان مانگدا حهیدهر سهرپهرشتی تێمێكی پزیشكی دهكرد بۆ چارهسهری بریندارهكانو ئهوانهی بۆمبی فرمێسكڕێژ یان گوللهی پلاستیكیو گوللهی راستهقینهیان بهركهوتبوو، تا جارێك خۆیشی یهكێك له بریندارهكانو دوای سێ رۆژ مانهوهی له نهخۆشخانه گهڕایهوه ناو خۆپیشاندهران.
دوا ئێواره خوان
ئهو ئێوارهیهی لهگهڵ هاوڕێكانی چوو بۆ نان خواردن له كهڕاده، بڕیاری دا دوای نان خواردن نهچێتهوه مهیدانی تهحریر و سهرێك له دایكیو هاوسهرهكهی بدات كه له ماڵهوه بوون له یهكێك له گهڕهكه ههژار نشینهكانی بهغدا، دوای نیوهشهو حهیدهر لهبهر دهرگای خۆیان دانیشتبوو، چونكه لهوێدا هێڵی ئینتهرنێت باشتر وهری دهگرت، له ناكاو ئۆتۆمبێلێكی بارههڵگری بچووك لهبهردهمیدا وهستاو سێ چهكدار به جلی سهربازیی رهشهوه بۆی دابهزین، لێیان پرسی: تۆ حهیدهری؟ خێرا وهڵامی دایهوهو وتی نهخێر من محهمهدم ئێستا دهچمه ژوورهوه ئهوهی به دوایدا دهگهڕێن بۆتان دێنم. بهڵام فێڵهكهی سهری نهگرت، دهستبهجێ پشتهملیان گرتو چاویان بهستو مۆبایلو جزدانی پارهكهیان لێ سهندو فڕێیان دایه ناو ئۆتۆمبێلهكهوه، دهمانچهیان خسته سهر سهریو وتیان وتهت لێوه بێت تیاچوویت.
دوای نزیكهی سهعاتێك ئۆتۆمبێلهكه وهستاو بردیانه ژوورێكی گهورهو چۆڵهوهو دهرگایان لهسهر داخست، سبهینانی زوو دوو پیاوی دهموچاو ههڵبهستراو به ههمان جلی ئهوانهی شهوێوه، كێبڵو كوتهكیان به دهستهوه بوو خۆیان كرد به ژوورهكهدا، دووباره چاوی حهیدهریان بهستهوهو بێ هیچ پرسیارێك ئهوهندهیان لێدا تا له هۆش خۆی چوو.
له حهیدهر گهڕێین كه بهدهم ئازارهوه دهتلێتهوه، بێینهوه سهر راپۆرتهكهی گاردیان كه باس لهوه دهكات كاردانهوهی حكومهتی عیراق بهرامبهر به خۆپیشاندهران توندوتیژ و دڕندانه بووه، به درێژایی چوار مانگی رابردوو هێزهكانی ئاسایش 669 هاووڵاتی مهدهنیان كوشتووه، 25 ههزار كهسیش بریندار بوون، نزیكهی دوو ههزار و 800 كهسیش دهستگیر كراون. گاردیان باس لهوهش دهكات كه هێزهكانی ئاسایش لهگهڵ سهركوتكردنی خۆپیشاندهراندا ههوڵیش دهدات رۆژنامهنووسانو چالاكوانانیش دهمكوت بكات، ئهویش له رێگهی رفاندن و تۆقاندن و تیرۆر و كوشتنیانهوه، بۆ نموونه رۆژنامهنووسێك و وێنهگرهكهی له ئۆتۆمبێلهكهی خۆیان كوژران، تهنیا دوای یهك سهعات له بڵاوكردنهوهی ڤیدیۆیهك له فهیسبووك كه تیایدا ئیدانهی توندوتیژییهكانی حكومهتی كردبوو، وا دیاره رفاندنی حهیدهریش له چوارچێوهی ههمان شاڵاودایه.
بهرپرسێكی حكومهتی عیراق كه ئاماده نهبوو ناوی خۆی ئاشكرا بكات به رۆژنامهی گاردیانی وتبوو، حكومهت ههر له سهرهتاوه بڕیاری دابوو به توندوتیژی وهڵامی خۆپیشاندهران بداتهوه. ئاماژهی بۆ ئهوهش كرد، كه توندوتیژییهكه به چهند شهپۆلێك بهڕێوه چووه، سهرهتا به كوشتنی به كۆمهڵ دهستی پێ كرد، ئهوه بوو تهنیا له سێ رۆژدا 157 كهس كوژران، له سهرهتای مانگی تشرینی دووهمهوه، پرۆسهی رفاندن دهستی پێكرد، نهك ههر لهبهغدا، بهڵكو له عهمارهو ناسریهش خهڵكیان رفاند، ههڕهشهو گوڕهشهش له رۆژنامهنووسانو چالاكوانو كهسانی ئهكادیمیو ئهوانهی پشتیوانییان له خۆپیشاندهران دهكرد دهستی پێكرد، ههڵبهت بهر له رفاندنیان ههڕهشهیان لێ دهكرا. ههر ئهو بهرپرسه دهڵێ: دوای چهند رۆژێك دوو چالاكوان له كهربهلا كوژرانو تا ئێستاش وێنهی كوژراوو رفێنراوهكان له مهیدانی تهحریر ههڵواسراوه، ههندێك له وێنهكان كۆن بوونو ههندێكیش تازهن.
پرۆسهی رفاندنهكان ههڕهمهكی نهبووه
بهرپرسێكی بهرچاوی مافی مرۆڤ له بارهی ئهو پرۆسهی رفاندنانهوه دهڵێ: ئهو رفاندنانه ههڕهمهكی نهبوون، بهڵكو پلانی وردیان بۆ داڕێژراوه بۆ ترساندنو تۆقاندنی خۆپیشاندهران، چونكه سهرهتا له چالاكوانه دیار و بهرچاوهكانهوه دهستی پێكرد، به تایبهت ئهوانهی له كهناڵهكانی راگهیاندنهوه دهردهكهوتن، دواتریش دهستیان گهیشته پزیشكان و برین پێچهكان، یهكێك لهوانه رفێندران حهیدهر بوو، دهگهڕێینهوه لای حهیدهر، كه له ژوورێكی بچووكی پڕ له بۆگهنیدا فڕێ دراوه، قولاپێك به بن میچهكهوه ههڵواسراوه، حهوزێكی بانیۆی بۆگهن و پڕ له پیسی و وایهری كارهبای لێیه، دوای چهند سهعاتێك چهند پیاوێكی دهموچاو ههڵبهستراو خۆیان كرد به ژوورداو بۆ یهكهم جار قسهیان لهگهڵدا كرد، داوایان لێكرد مۆبایلهكهی بكاتهوه، دووباره دهستیان كردهوه به لێدانی، پرسیاری لێ دهكرد سهر به كام لایهنه، یان كام باڵیۆزخانه پارهیان دهداتێ، به خۆی و به هاورێ خۆپیشاندهرهكانی.
حهیدهر دهگریا و دهپاڕایهوه، دهیوت نهچۆته هیچ باڵیۆزخانهیهكو خۆپیشاندانیشی نهكردووه، وتی پاسۆردی مۆبایلهكهی بیر چۆتهوه، ئهوانیش دوو بۆ سێ سهعات لێیان دا، دوای ئهوهی له هۆش خۆی چوو له حهوزی بانیۆكهیان ههڵكێشاو به قولاپی بن میچهكهدا ههڵیانواسی، كاتێك خهبهری بۆوه وایهری كارهبایان له پهنجهكانی و ههرامهكهی بهستبوو، چهند جارێك كارهبایان لێدا، دوای سێ شهو له ئهشكهنجه پیاوه دهموچاو ههڵبهستراوهكان ئهوجا تهنیا له شهودا دههاتن بۆ لای، حهیدهر مۆبایلهكهی كردهوه، ئهوانیش پرسیاری سهركردهی خۆپیشاندهرانیان لێ دهكرد له بهغداو پارێزگاكانی دیكه، ئهو پێی وتن لهوێ نهبووهو نازانێ، بهڵام ئهوان خستیانه ناو سههۆڵاوهوهو به پارچه چیمهنتۆی گهوره سهنگاوبهردیان نا، یهكێك له پیاوهكانیش لهسهر چیمهنتۆكهوه لهسهر سنگی دانیشت، لهو كاتهدا ئهوان چێژیان له لێدانی قۆڵه بریندارهكهی دهبینی.
حهیدهر سوور بوو لهسهر ئهوهی ناوی كهسهكانیان بۆ ئاشكرا نهكاتو ئهوانیش دهستیان كرد به لاقهكردنی به داری كارهبایی، ناچاریان كرد لهسهر بتڵێك دابنیشێت تا بتڵهكهی پێدا چوو. حهیدهر به گاردیانی وت: له كۆتایی ههفتهدا حهزم دهكرد بمرم، مردنم به ئاوات دهخواست و دهمویست بمكوژنو رزگارم بێت له ئهشكهنجه.
لایهنی سێیهمی دۆسێكه
عادل عهبدولمههدی سهرۆك وهزیری پێشووی عیراق رایگهیاند، لایهنی سێیهم ههیهو ههوڵ دهدات ئاژاوه بنێتهوه له ناو خهڵكی عیراقدا، له ههمان كاتدا رفاندن و كوشتن و دهستگیركردن ههبوو، ئهمه بووه مایهی گاڵتهجاڕی بۆ ههمواان، لهبهر ئهوهی گروپهكانی مافی مرۆڤ باس لهوه دهكهن كه حكومهت دهستی له پرۆسهكانی رفاندندا ههیه، بهرپرسێك له لیژنهی مافی مرۆڤی عیراقیدا دهڵێ: هێزهكانی ئاسایش له نزیك مهیدانی تهحریر جێگرنو چاودێری وردی ههموو كهسێك دهكهن كه دهچێته ناوهوهو دێته دهرهوه، جگه لهوهش تۆڕێكی كامێرای كوالێتی بهرز ههیه ههموو بهغدا پێكهوه دهبهستێتهوه، كهواته زۆر نالۆژیكییه ئهگهر وای دابنێین خهڵك دهڕفێنرێ و حكومهت نازانێ رفێنهرهكه كێیه.
ئهفسهرێكی دهزگای ههواڵگری به گاردیانی راگهیاند، بهشی چاودێری نهێنی وهزارهت له مهیدان ئامادهیه و خێمهی خۆی ههیه، ئاگاداری ههموو ئهو كهسانهن كه دێن دهچن، كامێرای چاودێریشیان ههیهو ههموو گۆشهو كهنارهكانی مهیدان دهبینن، رێگای چوونه دهرهوه، یان هاتنه ناوهوه، دهزانن كێ دێو دێ دهڕوات. ئهو بهرپرسه ناوی حوسامهو دهڵێ: ئامانجی چاودێرییهكهیان ئهو كهسانهن كه له خۆپیشاندانهكهدا خۆراك دابهش دهكهن، یان خێمهو بهتانی دابهش دهكهن، حكومهت داوای راپۆرتی رۆژانهمان لێ دهكات، بهڵام ئێمه تا ئێستاش نازانین كێ ئهو شتانه دابهش دهكات.
حهیدهر تا ئێستاش له زینداندایهو ئهشكهنجه دهدرێت، رۆژی یهك ژهم خۆراك ئهویش پارچه نانێكی پێ دهدرێت، یان كهمێك برنجی بهرماوهی پاسهوانهكان، كاتێكیش داوای ئاو دهكات، دهبێ له حهوزه پیسهكهدا ئاو بخواتهوه، واته حهوزی بانیۆكه.
دوای چوارده رۆژ زیندانی حهیدهریان هێنا بیجامهیهكیان لهبهر كردو چاویان بهستهوه، حهیدهر له دڵی خۆیدا وتی: بۆ كوشتنه، پێی خۆش بوو، چونكه به ئاواتی مهرگهوه بوو، بردیانه ناو ئۆتۆمبێلێك، دوای ماوهیهك رۆیشتن، له شوێنێك دایان بهزاند، لهبهر ئهوهی پێی پهتی بوو ههستی كرد ئهو شوێنه پڕیهتی له خۆڵ و خاشاك، یهكێك له پاسهوانهكان خستییه سهر چۆك، زانی كاتی مردنیهتی، پاڕایهوه كه بۆ دواجار قسه لهگهڵ ژنهكهی بكات، پاسهوانهكه پێی وات باشه بهو مهرجهی نابێ پهڕۆكه له چاوی بكاتهوه تا مۆبایلهكهی بۆ دێنێت، بهڵام پاسهوان رۆیشتو نههاتهوه، دوای بێدهنگییهكی زۆر تێگهیشت كهسی لێ نهماوه، پهڕۆكهی له چاوی كردهوه، بینی له سهرانگوێلكێك فڕێ دراوه، تا توانی رای كرد، برسێتی و تینوێتیو ماندوێتیو ئازار بڕستیان لێ بڕیبوو، بهڵام ههر چۆنێك بێت خۆی گهیانده ریزه ماڵێك لهوبهری جادهكهوه، له دهرگای دا، ماڵێكو دوانو سیان، تا كوڕیژگهیهك دهرگای لێ كردهوهو وتی ئهوه چیت لێ بهسهر هاتووه؟ وتی: ئاو.. مۆبایلێك لهگهڵ ماڵهوهدا قسهی پێ بكهم. ماڵهكه تهلهفۆنیان بۆ پۆلیس كرد، پۆلیس ویستیان بینهن بۆ نهخۆشخانه، بهڵام تكای كرد بیبهن بۆ مهیدانی تهحریر بهو هیوایهی خۆپیشاندهران دهیپارێزن. ئامانجی پرۆسهی رفاندنهكان تۆقاندنی خهڵك بوون له راستیدا تا رادهیهك ئامانجهكهی خۆی پێكا، چونكه زۆر لهوانهی رفێنران، ناگهڕێنهوه بۆ بهشداریو سهری خۆیان ههڵدهگرن، یان ئاماده نین تهنانهت قسه بكهنو سكاڵای خۆشیان تۆمار بكهن.
ساسه بوست
47 جار بینراوە