*كوردستانی نوێ:ڕۆژان محمد ڕەشید
ئهگهر شهڕی ههشت ساڵهی نێوان عێراق و ئێران ههزاران پیاوی كردبێته قوربانی، ئهوا لهپاڵیشیدا سهدان ژنی له دودڵی و چارهنوسێكی مۆلهق دا بهجێهێشت، بهتایبهتی كه هاوسهرهكانیان تائێستا مانهوهیان له ژیان رون نهبوهتهوه.
شەڕی ئێران و عێراق، ئەو شهڕه بو كه لە ئەیلولی 1980 دهستی پێكرد و له ئابی 1988 بۆ ماوهی 8 ساڵ درێژەی کێشا، تیایدا بهههزاران مرۆڤ لهههردو لا بونه قوربانی و خهزێنهی ئابوری ههردو وڵاتیشی له مایهپوچبون نزیك كردهوه.
بهشێكی تر له قوربانیهكانی ئهم شهڕه، وهك ههمیشه ژنان بون، كهبه قوربانیه بێدهنگهكانی شهڕ ناسراون، ئهویش كاتێك سهدان ژن هاوسهرهكانیان لهم شهڕانهدا چارهنوسییان به ههڵواسراویی مایهوهو یهكلا نهبویهوه و بهكهسانی شوێنبزر «مفقود» ناسراون.
ئهو ژنانه باسلهوهدهكهن، لهچاوهڕوانی یهكلایی بونهوهی چارهنوسی هاوسهرهكانیان، پرچی رهشیان سپی كردوهتهوه.
بههیه، 58 ساڵ، ژنێكه كه هاوسهرهكهی له شهڕهكهدا شوێنبزر بوهو چارهنوسی نهزانراوه. بۆ (كوردستانی نوێ) ڕاگەیاند: «هاوسەرەکەم لەو شەڕە دا ون بوە، دوای 21 ساڵ لە لایەن حکومەتەوە بەڵگەنامەی مردنی بۆ دەرکرا».
بە خەمباریەوە ناوبراو ئاماژەشی بەوەكرد: «کۆتا جار مێردەکەم رۆشتەوە بۆ شەڕ دڵم باش لێی نەدا پێم وت مەڕۆ، بڕۆی ناگەڕێتەوە، بهڵام ئهو وتی تەنیا ئەمجارە دەڕۆم، رۆشت بەڵام نەگەڕایەوە».
رهنگه (بههیه) بهختی باش بوبێت كه دۆسیهی چارهنوسی مێردهكهی یهكلا كراوهتهوه، چونكه زۆرێكی تر له ژنان تائێستا به مان یان نهمان، وهڵامێكیان لهبارهی چارهنوسی هاوسهرهكانیانهوه پێنهگهیشتوه.
شەوکەت محهمهد، 55 ساڵ، ژنێكی دانیشتوی قهزای کەلاره، كه هاوسهرهكهی لهشهڕهكهدا شوێنبزر بوه، وتی: «مێردەکەم ماوەی 36 ساڵە لە شەڕی ئێران و عێراق چارهنوسی نادیارە، حکومەتی هەرێم لە دۆزینەوەی بێئومێدی کردوین، بهڵام تائێستاش ههر چاوهڕوانم».
بهشێك له ژنان، پاش ئهوهی بێئومێد بون له گهڕانهوهی هاوسهرهكانیان یان به فهرمی به مردو ههژمار كراون، هاوسهرگیرییان كردوهتهوه.
شهوكهت، لهوبارهوه وتی: «کۆمەڵگا رێگر نیە لەوەی هاوسەرگیری بکەمەوە، بەڵکو بەهۆی خۆشویستنی مێردەکەمەوەیە كه ناتوانم بڕیاری هاوسهرگیری بدەمەوە».
ئهوهی وایكردوه چاوهڕوانی ژنانی مێرد شوێنبزر نهبێته كارێكی بێهوده، ئهوهیه كه ژمارهیهك لهو پیاوانه پاش ساڵانێك گهڕاونهتهوه.
گوڵباخ حهسهن، ژنێكی دانیشتوی شاری کەلارە و یەکێکە لەو ئافرەتانەی کە هاوسەرەکەی پاش دیارنهمانی له شهڕهكه گەڕایەوە.
ئهو له لێدوانی دا بۆ (كوردستانی نوێ)، ئاماژهی بهوهكرد «بە ئومێدێکی زۆرەوە چاوەڕوانی گەڕانەوەی هاوسهرهكهم بوم، خۆشبهختانه دوای 9 ساڵ له چاوەڕوانی گەڕایەوە».
لهنێوان كێشمهكێشی ئهوهی چارهنوسی ئهو پیاوانه چین و یاسا چۆن لێی دهڕوانێت، پارێزهرێك رونكردنهوهی یاسایی دهدات.
سهباح مهحمود، بۆ (كوردستانی نوێ) ڕاگەیاند: «بەپێی مادەی 93 لە یاسای چاودێری ناکامەکان دەڵێت: دو جۆر ون بون هەیە، ون بونی کەسەکە لە بارودۆخی ئاسایی ئافرەتەکە تاکو 4 ساڵ چاوەڕوانی دەبێت، بەڵام ون بونی کەسەکە لە کاتی شەڕدا بۆ ماوەی 2 ساڵ چاوەڕوانی دەبێت دواتر دەتوانێت هاوسەرگیری بکاتەوە».
ئەو پارێزەرە ڕونکردنەوەی زیاتری دا وتی: ئەم ئافرەتانە بڕیاری هاوسەرگیری بدەنەوە باشترە، چونكه ئهو پیاوانه ئهگەر مابن تا ئێستا دەگەڕانەوە.
بهڵام وادیاره ئهم بڕگانه بهنیسبهت زۆرێك لهو ژنانهوه، تهنها دهقێكی نوسراوی بێگیانن، چونكه ئهوان سهرباری ههمو پشتگیرییهكی یاسایی و بێئومێدییهكی سیاسیی، ئامادهنین دهستبهرداری خهونی هاتنهوهی هاوسهرهكانیان بن.
شهوكهت، لهوبارهوه وتی: «تا مردن چاوەڕوانی هاوسهرهكهم دەبم بگەڕێتەوە».