Wendo wa ukomeshaji wa utumwa
Wakati wa kale, jamii kadhaa  huko Ulaya na Mashariki ya Kati zilidhibiti utumwa wa deni na utaratibu wa kufanana wa huduma ya deni   (ambako mwia anaweza kudai kazi ya lazima kutoka kwa mdaiwa katika ulipaji wa deni lake; hapo mdaiwa hakuwa mtumwa rasmi na hakutazamiwa kama mali kamili,  kama vile kumilikiwa daima, kuuzwa kwenye soko, au kuvuliwa jamii ).