# การจัดการศึกษาในประเทศเยอรมัน

สวัสดีครับ ผมห่างหายไปจากเว็บไซต์พักใหญ่ๆ เนื่องจากผมได้เดินทางไปดูการจัดการศึกษาในประเทศเยอรมัน ผมไปมา 3 รัฐ คือ แฟรงก์เฟิร์ต เบอร์ลิน และมิวนิก ผมแทบไม่ได้เชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตเลยครับ เพราะค่าอินเตอร์เน็ตค่อนข้างแพง (สำหรับผม) ผมขอแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับอาจารย์นิดนึงนะครับ ก่อนที่ผมจะสรุปเป็นรายงานส่งผู้ใหญ่อีกครั้ง

ในการเดินทางครั้งนี้ เป้าหมายของเราก็คือการไปศึกษาว่า ประเทศเยอรมันมีการเตรียมประชากรของตนเองอย่างไร ให้พร้อมสำหรับการเข้าสู่การแข่งขันทางเศรษฐกิจที่สูงมากของทวีปยุโรป อาจารย์คงพอทราบนะครับว่า หลายๆ ประเทศในทวีปยุโรปกำลังประสบปัญหาเศรษฐกิจถดถอยและอัตราการว่างงานที่สูงขึ้น แต่นี่ไม่ใช่ปัญหาของประเทศเยอรมันครับ อัตราการว่างงานของคนเยอรมันต่ำมาก (ผมจำค่าร้อยละไม่ได้ครับ) เราจึงอยากรู้ว่า ประเทศเยอรมันเตรียมประชากรของตนเองอย่างไรให้พร้อมกับการเป็นส่วนหนึ่งในระบบเศรษฐกิจ

ในประเทศเยอรมัน แต่ละรัฐมีอำนาจในการจัดการศึกษาของตนเอง ซึ่งส่วนใหญ่จะคล้ายๆ กัน แต่รายละเอียดบางอย่างก็แตกต่างกันบ้างเล็กน้อย โดยทั่วไปแล้ว นักเรียนเยอรมันก็เข้าสู่ระบบโรงเรียน โดยเริ่มต้นจากระดับประถมศึกษาที่ 1 – 4 ครับ จากนั้น นักเรียนก็ต้องเลือกประเภทของโรงเรียน ซึ่งอาจมี 2 – 3 ประเภท ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแต่ละรัฐครับ \[ค่าว่า Schule จะตรงกับคำว่า School นะครับ\]

โรงเรียนประเภทแรกมีชื่อว่า [Hauptschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Hauptschule) ซึ่งเน้นการฝึกอาชีพต่างๆ เช่น งานเหล็ก งานไม้ งานประปา งานไฟฟ้า งานธุรกิจ งานคอมพิวเตอร์ และอื่นๆ อีกมากมาย นักเรียนอาจใช้เวลาเรียนประมาณ 5 – 6 ปีครับ และสามารถเรียนต่อวิทยาลัย และเข้าสู่มหาวิทยาลัยต่อไปได้ หากเทียบกับประเทศไทย โรงเรียนประเภทนี้คงคล้ายๆ กับสถาบันอาชีวศึกษาครับ

โรงเรียนประเภทที่สองมีชื่อว่า [Gymnasium](http://en.wikipedia.org/wiki/Gymnasium_%28Germany%29) ซึ่งเน้นวิชาการครับ \[หากเราดูแค่ชื่อ เราอาจจะเข้าใจไปเองว่า โรงเรียนประเภทนี้เน้นกีฬา แต่ไม่ใช่นะครับ\] โรงเรียนประเภทนี้เน้นการเตรียมนักเรียนเพื่อเข้าสู่มหาวิทยาลัยครับ นักเรียนใช้เวลาประมาณ 9 ปี ก่อนเข้าสู่มหาวิทยาลัยครับ โดยนักเรียนจากทุกรัฐต้องสอบแข่งกันครับ เขามีข้อสอบกลางที่มีชื่อว่า [Abitur](http://en.wikipedia.org/wiki/Abitur) ครับ หากเทียบกับประเทศไทย โรงเรียนประเภทนี้คงคล้ายๆ กับโรงเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานของเรานั่นเอง ส่วนข้อสอบ [Abitur](http://en.wikipedia.org/wiki/Abitur) ก็คงเป็นข้อสอบ Entrance ของเราในอดีตครับ

โรงเรียนอีกประเภทหนึ่งมีชื่อว่า [Realschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Realschule) ซึ่งตามโครงสร้างแล้วเป็นโรงเรียนที่อยู่ระหว่าง [Hauptschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Hauptschule) และ [Gymnasium](http://en.wikipedia.org/wiki/Gymnasium_%28Germany%29) กล่าวคือ หากนักเรียนยังไม่แน่ใจหรือยังไม่ได้ตัดสินใจว่า ตนเองจะเลือกโรงเรียนประเภทใด นักเรียนสามารถเลือกเรียนใน [Realschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Realschule) ซึ่งจะมีทั้งการฝึกอาชีพและวิชาการในสัดส่วนพอๆ กัน (ในบางรัฐ เช่น เบอร์ลิน เขาจะรวม [Hauptschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Hauptschule) และ [Realschule](http://en.wikipedia.org/wiki/Realschule) เข้าด้วยกันครับ)

การจัดการศึกษาของประเทศเยอรมัน โดยเฉพาะในช่วงประถมศึกษา จะเน้นหลักๆ เพียง 2 วิชาครับ คือ ภาษาเยอรมันและคณิตศาสตร์ ส่วนวิชาอื่นๆ นั้น (รวมทั้งวิทยาศาสตร์) จะสำคัญรองลงมา และจะค่อยๆ มีมากขึ้นตามสาขาวิชาชีพที่นักเรียนเลือกในระดับการศึกษาที่สูงขึ้น

การจัดการศึกษาของประเทศเยอรมันจะเน้นให้นักเรียนรู้จักตนเอง เพื่อให้นักเรียนทราบว่า ตนเองชอบและอยากประกอบวิชาชีพใด ซึ่งเราจะเห็นได้จากการที่เขาให้นักเรียนเลือกประเภทโรงเรียนที่ค่อนข้างเร็ว (ป. 4) เมื่อเทียบกับประเทศไทย (ม. 3) นอกจากนี้ เขายังมีโครงการแนะแนวทางวิชาชีพสำหรับนักเรียนเป็นปกติและเป็นรายบุคคลด้วยครับ ซึ่งบริษัทต่างๆ จะเข้ามามีส่วนร่วมและมีบทบาทมากในส่วนนี้ด้วยครับ การเรียนรู้ของนักเรียนเยอรมันจึงค่อยข้างมีความหมาย เพราะนักเรียนจะรู้ว่า ตนเองจบไปแล้วจะทำหรือประกอบอาชีพอะไร เราคงแปลกใจน้อยลงนะครับว่า เหตุใดอัตราการว่างงานของคนเยอรมันจึงต่ำมาก

จากข้อมูลข้างต้น หลายคนอาจมีคำถามว่า การให้นักเรียนเลือกโรงเรียน (รวมทั้งแนวทางการประกอบอาชีพ) เมื่อจบการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 นั้น เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทยหรือไม่ กล่าวคือ นักเรียนไทยในชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 พร้อมสำหรับการเลือกอาชีพแล้วหรือยัง คำตอบของคำถามนี้คงต้องผ่านการถกเถียงกันอีกพอสมควรครับ

จากการสังเกตการใช้ชีวิตประจำวันทั่วไปของคนเยอรมัน ผมขอเรียนว่า การเลี้ยงดูบุตรหลานของคนเยอรมันและของคนไทยอาจแตกต่างกัน ตอนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ผมยังไม่เคยคิดเลยว่า ตัวเองจะประกอบอาชีพอะไร