เยอรมัน
ทริสทานอุนท์อิโซลเดอ ทริสทาน อุนท์ อิโซลเดอ () เป็นอุปรากรภาษาเยอรมันความยาว 3 องก์ แต่งคำร้องและทำนองโดยริชาร์ด วากเนอร์ ดัดแปลงมาจากตำนานในยุคกลางเรื่อง ทริสทาน ของก็อตฟรีด ฟอน สตราสบูร์ก เนื้อเรื่องกล่าวถึงเรื่องราวในคริสต์ศตวรรษที่ 6 เกี่ยวกับความรักต้องห้ามของ ทริสทาน อัศวินหนุ่ม กับอิโซล เจ้าสาวของกษัตริย์มาร์กแห่งคอร์นวอลล์ผู้เป็นลุง เป็นตำนานเคลต์ที่เล่าขานกันยุโรป และคาดว่ามีอิทธิพลต่อเรื่องราวเชิงโรแมนซ์ของลันซล็อตกับกุยนิเวียร์ ในเรื่องตำนานกษัตริย์อาเธอร์ วากเนอร์ประพันธ์เรื่องนี้โดยได้รับอิทธิพลมาจากเรื่องส่วนตัว เกี่ยวกับกับความผูกพันเชิงชู้สาวกับมาทิลดา เวสเซนดองค์ (Mathilde Wesendonck, ค.ศ. 1828 – 1902) ภรรยาของออตโต เวสเซนดองค์ พ่อค้าผ้าไหมผู้สนับสนุนผลงานของวากเนอร์ ในขณะที่ตัววากเนอร์ก็ยังสมรสอยู่กับมินนา (Wilhelmine "Minna" Planer, ค.ศ. 1809 - 1866) ภรรยาคนแรก ต่อมาชีวิตสมรสของมินนากับวากเนอร์ก็จบลงเมื่อเธอค้นพบจดหมายรักที่วากเนอร์เขียนถึงมาทิลดา เธอตัดสินใจแยกกันอยู่กับวากเนอร์ในปี ค.ศ. 1858 และหย่าขาดกันในปี ค.ศ. 1862 หลังจากแต่งงานกันมากว่า 30 ปี วากเนอร์แต่งทริสทาน อุนท์ อิโซลเดอ ช่วงปี ค.ศ. 1856 ถึง 1859 และจัดแสดงรอบปฐมทัศน์เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ค.ศ. 1865 ที่มิวนิก โดยส่วนตัวเขาไม่เรียกผลงานชิ้นนี้ว่าเป็นอุปรากร แต่เรียกว่าเป็น "Handlung" (แปลว่า เรื่องดราม่า)
ทริสทาน อุนท์ อิโซลเดอ เป็นอุปรากรภาษาใด