_:nadf0fc3924934b84b6a2e09a8764b4b4xb0
<http://schema.org/description>
"جەنگ لە ئۆکرانیا، جەنگی نێوان ئەمریکا و روسیا و هاوپەیمانەکانیانە، جەنگێکی جیهانیە. جەنگی نێوان دوو وڵاتی دڕو زلهێزی سەرمایەدارییە بە چنگی ئەتۆمی بەهێزەوە، بۆ دووبارە دابەشکردنەوەی جیهانی دوای سیستمی تاک جەمسەری ئەمریکا. لە ٦ی فێبریوەر-شوبات-ەوە واتە پێش ١٨ڕۆژ لە دەستپێکردنی جەنگی روسیا و ئەمریکا لە ئۆکرانیا باسی خۆمان خستۆتە ڕوو و دواتریش دوو ڤیدیۆی ترمان بووە لە سەر ئەم جەنگە. وە زۆر پیشتر لە هەردوو بەڵگە نامە سەرەکیەکانی ئاراستەدا باسمان لە جەنگ کردوە وەک چارەسەرێک بۆ کێشەکانی نێوان وڵاتانی سەرمایەداری و ئەزمەی قوڵی ئابووری سەرمایە کە لە ٢٠٠٨ وە درێژەی هەیە و ئێستا زۆر قوڵتر بۆتەوە.... وە بەرۆشنی لە بەڵگەنامەی   سیماوئاراستەکانی سەرمایە و پێگەی پڕۆلیتاریا دا کە لە مانگی تەموزی ساڵی ڕابوردوودا بڵاوبووە، وەک خاڵیکی سەرەکی لە ئاراستە و پێویستی سەرمایە باسی جەنگ کراوە. ئەم قۆناغە وەک چەندین جار باسمان کردووە، قۆناغێکی ئینتقالیە و  جەنگ یەکێکە لە شێوازەکانی وڵاتانی سەرمایەداری و بەتایبەت زلهێزانی سەرمایەداری بۆ چارەسەری قەیرانی ئابووری و سیاسیان. ئەم جەنگە جیهانیە و بێگومان لێکەوتەکانی جیهانی دەبێت. لە وتاری داهاتوودا باسی ئاوابوونی سیستمی تاک جەمسەری ئەمریکا دەکەین، لە چەند ڕۆژی داهاتوودا بڵاو دەبێتەوە.\nلەم ڕوانگەیەوە، سەرنج دەدەینە سەر هەلومەرجی سیاسی و ئاڵوگۆرەکانی نێو گۆڕەپانی سیاسی عێراق و کوردستان. کاریگەری جەنگ لەسەر هەموو وڵاتان و هێزەکانی دونیا هەیە بە ئاستی جیاواز، هەر دوێنی سەرۆکی پاکستانیان گۆڕی کە ئەمریکای لە پشتەوە بوو. کاریگەری جەنگ لە ئۆکرانیا لەسەر هەلومەرجی سیاسی عێراق فراوانتر دەبێت، بەتایبەت کە ئەمریکا و ڕوسیا دوو وڵاتی دەخاڵەتگەرن لەعێراق و کوردستاندا و ئەمریکا لە دوای داگیرکاری عێراقەوە تا ئێستا هێزو پێگەی سەربازی هەیە و نفوزێکی زۆری هەیە بەسەر بەشێک لە هێزە دەسەڵاتدارەکاندا. لەم وتارەدا تەنها باسمان لە کاریگەرییە سیاسیەکانە لە عێراقدا.\n هەلومەرجی بزوتنەوە سیاسیەکان لەماوەی ٨ساڵی ڕابووردوودا ئاڵوگۆڕێکی گەورەی بەسەردا هاتووە، واتە لەسەردەمی هێرشەکانی ئەمریکا لە ڕێگای داعش و هاوپەیمانانیەوە لە عێراق بۆ سەر موسڵ و دواتر چەندین شاری دیکە. ئەنجامێکی هێرشەکانی داعش، لاوازکردنی نفوزی ئێران و ڕێکخستنەوەی عێراق بوو لە چوارچێوەی فراوانی ڕۆژهەلاتی ناوەڕاستدا کە کۆگیر بێ لەگەڵ وڵاتانی کەندا و ئیسڕائیل و لەهەمان کاتدا ڕێگر بێت لەوەی ڕێگایەکی ڕاستەوخۆ، ئێران بە سوریا و دەریای ناوەراستەوە ببەستێتەوە ولەئەنجامدا ڕێگر بێت لە پرۆژەی   ڕێگای حەریر و پشتێنەی ئابوری چین لە عێراقدا. ئەنجامی ئەم هێرشانە ڕوخانی حکومەتی مالیکی و هاتنی حکومەتی عەبادی بوو وەک لایەنگرێکی ئەمریکی و بەریتانی. بەڵام حکومەتی عەبادی زوو شکستی پێهێنرا و حکومەتی عادل عەبدولمەهدی بە دوا دا هات، هەم وەک لایەنگرێکی ئیران و هەم لایەنگرێکی بەهێزی وڵاتی چین و پڕۆژەکانی  بوو لە عێراقدا. بۆیە دەستبەجێ گەورەترین ڕێککەوتننامەی واژوو کرد لەگەڵیدا. بەڵام ئەمریکا لەگەڵ هێزە دەسەڵاتدار و هاوپەیمانەکانیدا هەم فشارێکی زۆری سیاسی و دیبلوماسی و سەربازیان خستە سەر حکومەتەکەی و هەم پرۆژەی سیاسی شۆرشی بورجوازی ڕەنگاوڕەنگی گۆڕەپانی تەحریریان هێنایە پێشەوە بۆ ڕووخاندنی حکومەتەکەی عەبدولەمەهدی. حکومەتەیان ڕووخاند و حکومەتی کازمیان هێنایە سەر کار. بەڵام حکومەتی کازمی خۆی حکومەتی بەریەککەوتنی دژەکان بوو، یان دوو جەمسەرەکە بوو، لە هەناوی حکومەتێکی قەیراناوی قوڵی سیاسیدا. حکومەتی کازمی لە ڕوانگەی ئەمریکا و هێزە باڵا دەستەکانی عێراقی هاوپەیمانی و سەرکردە واقعیەکانی مەیدانی تەحریرەوە، حکومەتێک بوو کە ڕێگا زیاتر خۆش بکات بۆ بەهێزکردنی جەمسەری ئەمریکا و لە گۆڕنانی پڕۆژەی  حەریری  چینی، هەر بۆیە هەڵبژاردنی پێشوەخت، خواستی سەرەکی و لەڕاستیدا تاکە مەسەلە بوو کە جێبەجێکرا و بەواقعیش تاکە داواکاری سیاسی و سەرەکی ‌بزوتنەوەی سیاسی گۆڕەپانی تەحریر بوو.\nئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ١٠ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢١، بزوتنەوەی سەدری ئیسلامی شیعەگەرای وەک هێزی یەکەمی پەرلەمانی ناساند. هێزێک کە بکەرێکی چالاکی گۆڕەپانی تەحریر بوو. لەو کاتەوە ٦ مانگی تەواوە تا ئێستا حکومەت پێکنەهاتووە. باسەکە تەنها باسی ئیران و ئەمریکا و دەخاڵەتی ئەو دوو وڵاتە نیە، کە لایەنی کەم پێشتر وا دەهاتە بەرچاو. ئێستا دوای جەنگی ئەمریکا و ڕوسیا لە ئۆکرانیا، ڕاستەوخۆ هەلومەرجی پێکهێنانی حکومەت بە هێزهاوسەنگی ئەو جەنگەوە بەندە، تەنانەت ڕێککەوتننامەی ئەتۆمی نێوان ئێران و ئەمریکا و ئاستی شازشی هەر لایەکیان بەندە بە هێز هاوسەنگی ئەو جەنگەوە. بەڵام باسەکەمان ئەوە نیە، کە بڵێین تا جەنگ کۆتایی نەیەت حکومەت لە عێراقدا پێک نایەت، بەڵکو باسە لە پۆینتێک کە ‌هێز هاوسەنگیەک پێکدەهێنیت بۆ پێکهێنانی حکومەت.  بەڵام  ئەوەش گریمانەیەکە، تا کۆتایی جەنگ حکومەت لە عێراقدا پێک نەیەت، کە ئەو کات لەسەر پایەی هێزهاوسەنگی تازەی دوای جەنگ حکومەت پێکدێت. \nئەو پۆینتە کامەیە کەهێز هاوسەنگی دەستەبەر دەکات بۆ پێکهێنانی حکومەت لە عێراقدا؟. ئەو بارەیە کە بەرژەوەندی هەردوو جەمسەرەکە دیاری بکات لە کاتی وەستانی جەنگدا، یان لەو پۆینتەدا کە لایەک براوە بێت، براوەیەکی یەکلاکەرەوە کە من ئەوە بەدوور دەبینم بۆ هەردوو لا لە  هەلومەرجی ئێستادا، واتە نە ئەمریکاو ناوتۆ دەتوانن وە نە ڕوسیا. براوەی یەکلاکەرەوە بەبێ بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی مەیسەر نابێت، من وا بیر دەکەمەوە، لە پەیوەند بە جەنگی ئۆکرانیاوە چەکی ئەتۆمی بەکارنایەت.\nلەم قۆناغەدا هەردوو جەمسەری جەنگەکە بەهەموو توانای خۆیانەوە لە هەوڵدان یەکتری تێک بشکێنن، لە لق و پەلەکانەوە بگرە تا دەگاتە هەیکل و بونیادی یەکتری. دەبینین کە وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە رۆژهەلاتی ناوەراستەوە دەگەرێت تا جەزائیر و هەوڵدەدات جەزائیر لە روسیا بکاتەوە، فشار دەهێنێت کە نرخی نەوت دابەزێنیت و غاز زیاتر بنێرێت بۆ ئەوروپا،  لە هەوڵی ڕووخاندنی حکومەتی پاکستاندا بوون و دوێنی ڕووخاندیان و چارەنوسی ئەو وڵاتەیان بەرە وناڕۆشنی بردووە. فشاریان لەسەر هەموو حکومەتانی دونیا داناوە لە وانە وڵاتی چین بۆ ئەوەی کە دژ بە ڕوسیا هەلوێست بگرن... بەهەمان  شێوە ڕوسیا هەمان کار دەکات و سعودیە و ئیماراتی تا ڕادەیەکی زۆر بەلای خۆیدا ڕاکێشاوە و تا ئێستا بەرهەمی نەوتیان زیاد نەکردوە، نرخی نەوت و غاز بە هەرزانتر دەداتە هند و چین، وڵاتانی دۆست  و دژ دیاری دەکات و گەنم ناداتە وڵاتانێک کە بە   نادۆست  ناویان دەبات. لە عێراقیشدا ئەم تێکشاندنە هەر وایە هێزە کۆمەڵاتیەکان لەنگەری خۆیان گرتووە و هەریەکەیان لە جەمسەری خۆیاندا وەستاون.\nهێزەکانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی بە ناچار لە جەمسەری لای ڕوسیا و چین وەستاون بە ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ڕێگای ئیرانەوە، سیاسەتی خۆیان پیادەکەن. مەسەلەی پرۆژەکانی وڵاتی چین و کۆسپەکانی پڕۆژەی بەندەری بەسرە و ڕۆکێت بارانکردنی هەولێر و بنکە و کاروانەکانی ئەمریکا لەمبارەوە ڕۆشنە، لە کوردستان بە ناچار یەکێتی نیشتمانیان لەگەڵدایە. بەڵام لایەنی بەرانبەر هاوپەیمانی سێ قۆلی یان هاوپەیمانی رزگاری نیشتمانی، ئەوەی کە زۆر بە پتەوی لەنگەری خۆی گرتوە پارتی دیموکراتی کوردستانە، ڕاستەوخۆ بەئاشکرا و بە ناچار سەر بە جەمسەری ئەمریکایە، لە ئۆکرانیاشدا لە رۆژەکانی یەکەمەوە لە ڕێگای تەلەفزیونی ڕووداوەوە زۆر ڕۆشن دیار بوو کە دەیەوێت لایەنگری ئەمریکا بکات، و ئێستاش کەناڵی کوردستان ٢٤وەک زمانحاڵی ئۆکرانیا دەدوێت، ڕۆکێت بارانکردنی بنکەکانی ئیسڕائیل و ئەمریکا لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی پارتی لە لایەن هێزەکانی حەشد و ئێرانەوە پەیوەندی بەم هەلومەرجە تازەی جەنگەوە هەیە. بەڵام ئاڕاستەی سەدرییەکان، وەک هێزێکی بورجوازی سەقامگیر نین و هەڵوێستیان ئاڵوگۆڕی بەسەردا دێت و لە هەر پۆینتێكی هێز هاوسەنگی کە زەرەریان بێت، گریمانەیەک ئەوەیە ئەم هێزە هەڵوێستی خۆی بگوڕێت، بەتایبەت کە وڵاتانی وەک سعودیە و ئیمارات هەڵوێستیان ئاڵوگۆڕی بەسەردا هاتووە لە پەیوەند بە ئەمەریکا و سیاسەتەکانی لە ناوچەکەدا. هێزە‌کانی سوننە و کوتلەکانی حەلبوسی و خەنجەر، بەهەمان شێوە ڕێککەوتنی ئەوان پەیوەندی بە چوونە پێشەوەی پەیوەندییەکانی نێوان تورکیا و کەنداوەوە هەیە و بەپێی ئەو پەیوەندییە پێگەی خۆیان دەگۆرن و بەتایبەت کوتلەی خەنجەر زۆرتر گریمانەی ئەوەی هەیە کە ئاڵوگۆری بەسەردا بێت. هەم ئیران و ڕوسیا و چین کار دەکەن لە سەر ئەم هێزانە وە هەم ئەمریکا و وڵاتانی کەنداو و تورکیا کاریان لەسەر دەکەن، تا ئەوکاتەی دەگەنە پۆینتی هێزهاوسەنگیەک کە ڕێگا بدات حکومەت پێک بێت. بەڵام گریمانەیەکی بەهێز ئەوەیە حکومەت پێک نایەت و هێز هاوسەنگی لەم هەلومەرجەدا، درێژەدان دەبێت بە حکومەتی کازمی وەک حکومەتێکی کاربەرێوەبەر، بە گۆڕینی چەند وەزیرێک کارەکەیان مەیسەر دەکەن، تا هەڵبژاردنی ئایندە کە زۆری نەماوە. لە هەڵبژاردنی ئایندەدا، ئەو هێزانە براوە دەبن کە لە چوارچێوەی هێزهاوسەنگی تازەی جیهانیدا لەنگریان گرتووە. گریمانەیەکی دیکەی دواتر و لاوازتر هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمانە لە ڕێگای بڕگەی ٦٤ی دەستورەوە.\nچوارچێوەی گشتی هەلومەرجی سیاسی عێراق لەم هەڵقەیەدا دەخولێتەوە، تا کۆتایی هاتنی جەنگ لە ئۆکرانیادا و دەرکەوتنی ئەنجامە سەرەتاییەکانی. ئەمەش مانای ئەوەی هەیە کە ئاڵوگۆڕەکان لە ڕوانگەی بورجوازی جیهانی  و لۆکەڵیەوە، تا ڕادەیەکی زۆر لە ژێر کۆنتڕۆڵی خۆیاندایە، واتە هەردوو جەمسەری جەنگی ئەمرۆی ئۆکرانیا و هاوپەیمانەکانیان لە ئاستی جیهاندا. بەڵام  ئەگەر پرۆلیتاریا لە وڵاتێکی گەورەی جیهاندا لە ڕێگای شۆڕشەوە هاوکێشەکەیان لێتێک بدات، ئەوکات کۆی دیمەنی جیهانی و ئاڵوگۆڕەکان بە ئاڕاستەیەکی تر دەردەکەون. بەڵام لەم نێوەدا هەرێمی کوردستان وەکو  دەوڵەتێکی ئۆتۆنۆم  لە نێو وڵاتێکی گەورەتری وەک عێراقدا، کێشە و قەیران و کۆسپی جیاوازتری هەیە سەرەڕای هاوبەشبوونی لە کێشەکانی عێراقیشدا."
<https://marxist-trend.org/view.php?lang=kurd&cat=414>